cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ninville
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Ninville udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 973 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kamaishilita
Kamaishilita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Kamaishilita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
K.a. 1190eko hamarkada
Kristo aurreko 1190ko hamarkada K.a. 1199. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1190. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Douglas (Georgia)
Douglas  Georgiako estatuko hiri bat da. Hall konderrian kokatua dago. 2010ean 11,589 biztanle zituen, 34.68 kilometro koadrotan banatuta.
Calamaria leucogaster
Calamaria leucogaster Calamaria generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Gromnik udalerria
Gromnik Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Tarnów barrutian kokatuta. 69,73 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8833 biztanle zituen.
Zabartzu
XVI. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Uxueko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak zabartzuarrak ziren. Ez dakigu non dagoen.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Calamaria linnaei
Calamaria linnaei Calamaria generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Haitzeko Andre Mariaren eliza
Haitzeko Andre Mariaren eliza Urizaharreko Faidu auzoan dagoen eraikin erlijiosoa da.
2003ko, uztailaren 1ean, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, monumentu sailkapenarekin.
Ezaugarriak
Urizaharretik pixka bat aldenduta, hegoaldera joanda eta haitzen inguruan, dago Haitzeko Andre Mariaren eliza. Bertaraino joateko bide bat dago, eta bidearen amaieran, eskailera eta plataforma bat, elizako atearen aurrean hain zuzen ere.
Haitz baten zuloak aprobetxatuz haitzari itsatsita egindako eraikina da, eta hortik datorkio izena. Bi zati ditu: haitzari atxikitako atondoa eta bertan zulatutako tenplua. Ermitako kanpandorre txikia haitzaren gainean eraiki zen.
Aipatutako atondoa harri-hormaz egindako eraikina da eta horma-bular sendoak ditu kanpoaldera. Sarrera arku bikoitzekoa da eta ez du inolako apaingarririk. Portadaren alboan leihate gotiko bat dago, arku bikoitzekoa, maineladuna eta oso primitiboa. Goiko solairuak lau leiho ditu alde handienean eta beste bat aurrealdean.
Beheratutako bi arkuk bereizten dituzte portikoa eta haitzean zulatuta dagoen nabea. Erretaula harrizkoa da, zuria eta XVIII. mende amaierakoa. Erretaularen erdian Haitzeko Andre Mariaren irudia dago: "Andre Maria" tankerakoa da, eta gotikoa izanagatik ere, erromanikoaren eragin nabaria du, eta XIII. edo XIV. mendean egindakoa da.
Korua lau harmailaren gainean dago –nabea baino zertxobait gorago, beraz–, eta nabearekin elkartzeko pasabide bat eta bi leihate ditu; biak ere haitzean zulatuta.
Barneko horman bi bao daude, bi-biak harrian zulatuta. Horietako bat bataiategia da: monolito-harri bat du, oso zakarra eta antzinakoa, eta bataiarri moduan erabiltzen dena. Besteak hilobiak ditu lurzoruan.
Ermitaren arkupetik bigarren solairura igotzen da. Lehen aipatutako atondoaren gainean eraikita dago eta erromesek eta kofradiakideek batzargela bat eta aterpea izan zezaten eraiki zen.
Bigarren solairu horretatik, beste zenbait baotara joaten da, segur aski, monje-eremutarren gelak izango zirenetara. Solairu horretan, labar-tenplua izan zenaren arrastoak ageri dira: zirkulu-erdi formako absidea zuen, haitzean zulatutako kanoi-ganga, hilobia lurzoruan eta gorriz pintatutako arbola bat horman.
Teilatuaren gainean antzinako inskripzioak dituen bao bat dago.
Miskito
Miskitoak (miskitoeraz: Mískitu) Erdialdeko Amerikako amerindiar herria eta herri horretako kidea da.
Nikaraguan eta Hondurasen bizi dira miskitoak, Karibe itsaso inguruan, Patuca ibaiaren eta Perlas aintziraren artean. Miskitoak txikiak dira eta oso azal iluna dute, nahastuta baitute Afrikako beltzen odola. Nekazariak dira.
Saint-Palais (Cher)
Saint-Palais Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Palais udalerrian erroldatutako biztanleak 629 ziren. Familiak 262 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 97 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 93 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 424 ziren, horien artean 309 aktiboak ziren eta 115 inaktiboak ziren. 309 pertsona aktiboetatik 292 lanean zeuden (150 gizon eta 142 emakume) eta 17 langabezian zeuden (11 gizon eta 6 emakume). 115 pertsona inaktiboetatik 62 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Palais udalerrian 261 unitate fiskal zeuden, 635,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.332 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 margolariak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 2 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
2000. urtean Saint-Palais udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.364 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Done Ibane Ebanxelariko eliza
Done Ibane Ebanxelariko eliza Aezkoako Garralda udalerrian XX. mendeko kristiau eliza bat da, neogotiko estiloan.
Eraikina
Habearte bakarreko oinplanoa du lau ataletan, gurutzadura barne, eta burualde poligonala, 5 horma-atalekoa; sakristia hari atxikita dago, alde epistolarretik. Bataio-kapera habeartearen oinaldearen atalari lotzen zaio, ebanjelioaren aldetik. Trapezoide formako jatorrizko estalkiaren ordez, hainbat motatako ganga-formako estalkia jarri zen: nabean fajoien gaineko ertz-ganga, gurutzaduraren besoetan kanoi zorrotza duena, burualdearen eta bataio-kaperaren zati zuzena, eta absidean labe-ganga. Korua habeartearen oinaldean dago, arku eskartzano baten gainean. Altzari liturgikoak ahalik eta txikienak dira, eta apostoluen horma-pintura neorromaniko moderno batzuekin osatzen dira.
Harlanduz zipriztindutako horma luzituak, kuxindutako zati batzuetan. Estalkia bi isurkiko zinkezkoa da. Fatxada habeartearen oinaldean dago eta erdi-puntuko 2 arku eta arku eskartzanoa ditu. Horien gainean, koruari emango dioten arku zorrotzeko 5 leiho daude. Dorrea epistolaren aldeko nabearen oinaldearen atalari atxikita dago.
Nannay
Nannay Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Nannay udalerrian erroldatutako biztanleak 128 ziren. Familiak 54 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 25 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 13 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 108 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 106 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 58 etxebizitza nagusietatik 51 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 64 ziren, horien artean 35 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 35 pertsona aktiboetatik 29 lanean zeuden (18 gizon eta 11 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Nannay udalerrian 58 unitate fiskal zeuden, 115 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.695 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak ibilgailuen saltze eta konpontze enpresenak ziren.
2000. urtean Nannay udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 596 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Done Andereseko eliza (Garaioa)
Done Andereseko eliza Aezkoako Garaioa udalerrian XIII. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko estiloan.
Villa Agnedo
Villa Agnedo Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Done Andereseko eliza (Garaioa)
Eraikina
Jatorrizko eliza XIII. mende hasierakoa da, protogotiko estilokoa, eta XI. mendean alboko gotiko estiloko bi kaperak gehitu zitzaizkion. XVII. mendearen hasieran, burualdea eta gurutzadura birmoldatu ziren. Oinaldean, XIII. mendeko jatorrizko egitura kontserbatzen da, kanoi erdi zorrotzeko bi estalki-atalekin eta fajoi zorrotzekin. Estalki berria 1610ean jarri zen, nabearen bi ataletarako trenkatutako ganga eder bat, gurutzatzean erdian gurutzedun sareta bat marrazten duten nerbioekin. Kapera nagusian labe-ganga bat dago, eta nerbio ugari ditu, abaniko formako lauki irekian. Gurutzaduraren bi aldeetan, gurutze-gangaz estalita dauden kapera gotikoak irekitzen dira.
Villa Agnedo
Mugakideak
Villa Agnedok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Done Andereseko eliza (Garaioa)
Eraikina
Korua habeartearen oinaldean altxatzen da. Dorrearen azpian, dorrearen zuloan, bataiategia dago – Bauismoaren administrazio-lanetarako esparru bat –, kanoizko estalkiarekin. Sakristia XVI. mendekoa da eta burualdeari Epistolaren aldetik atxikita dago, nerbio-gangaz estalita, mentsulen gainean. Kanpoaldean nabea handitzeko obra ikusten da, harlanduaren tamaina nabarmen aldatzen baita.
Erdi Aroko atea erdi-puntuko arku bat da, hiru arkibolta eta erretikula-motiboekin apaindutako kapitela dituena. Kapitelak hosto eta izarretako motiboekin apainduta daude, eta lan zakarreko giza irudikapenen bat dute. Laboraria Petrus delako bat izan zela susmatzen da, bere estilokoak baitira. XVII. mendeko zutabeak aprobetxatzen dituen arkupe dinteldu moderno baten azpian babesten da; dorrea habearteari atxikita dago, eta behealdea Erdi Arokoa da, eta goikoa, berriz, XVII. mendeko lehen herenekoa. Barruan, gurutziltzatutako Kristo moderno bat da elizaren buru, eta, alboetan, San Jose eta San Andresen tailu erromanista bana, XVII. mende hasierakoak. Eskultura horiek, udaletxean gordetzen diren beste taula batzuekin batera, XVII. mendeko bigarren hamarkadan egindako erretaula nagusi baten parte ziren. Bataiarria Ebanjelioaren aldeko kaperan dago.
Plectranthias altipinnatus
Plectranthias altipinnatus Plectranthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Gronowo Elbląskie udalerria
Gronowo Elbląskie Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko landa-udalerri bat da, Elbląg barrutian kokatuta. 89,15 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5138 biztanle zituen.
Lincoln (Wisconsin)
Lincoln Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Buffalo konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 3266
NGC 3266 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Pedro Goyena
Pedro Goyena (Buenos Aires, 1843ko uztailaren 24a - 1892ko maiatzaren 17a) Argentinako abokatu, idazle eta politikaria izan zen. Argentinako historian protagonismo nabarmena izan zuen XIX. mendearen bigarren erdiaren eta XX. mendearen lehen hamarkadetan herrialdea gobernatu zuen 80ko Belaunaldia deiturikoa ezaugarritu zuen laikotasunaren aurkako jarrera irmoagatik. José Manuel Estradarekin eta Emilio Lamarcarekin batera, garai hartako pentsamendu katolikoaren ordezkari nagusietako bat izan zen bere herrialdean.
Biografia
Pedro Regalado Goyena eta Emilia del Río y Perdrielen semea zen. Buenos Aireseko Ikastetxe Nazionalean lizentziatua, 1869an jurisprudentzian eta abokatu 1872an graduatu zen. Lizentziatu baino lehen ere, filosofia irakasle izan zen Colegio Nacionalean eta 1869tik Buenos Aireseko Unibertsitatean, filosofia irakasten.
Diputatu probintziala izan zen 1865etik 1867ra eta 1870etik 1872ra, Buenos Aires probintziako konstituziogilea 1870 eta 1873 artean, Kongresu Nazionaleko diputatua (1873tik 1874ra), probintzia senataria (1877-1878) eta berriro diputatu nazionala 1880tik 1884ra eta 1886tik 1890era bitartean.
1874an Vicente Fidel Lopezen alde egin ondoren hutsik geratu zen Buenos Aireseko Unibertsitateko Zuzenbide Erromatar katedra hartu zuen. Kazetari gisa ere nabarmendu zen, besteak beste, José Manuel Estrada eta Tristán Achával Rodríguezekin batera zuzendu zuen Revista Argentina y la Unión aldizkaria, non garai hartako gobernuen erreforma liberalen aurkako jarrerak defendatu eta argudiatu zituen. bere ordezkari nagusia Julio A. Roca izan zen.
1882ko Pedagogia Kongresuan bere jarduna bereziki garrantzitsua izan zen, non eskola publiko komunak katolikoa izan behar zuela defendatzen zuen, Leandro Alemekin eztabaida gogorra mantenduz. Ondorioz, eskola publiko laikoa ezartzen zuen doako eta derrigorrezko irakaskuntza publikoari buruzko 1884ko 1420 Legearen aurka egin zuen gero. Pentsamendu katolikoaren iritziaren aurka eta ordezkatu ere egin zuen, 1888an zigortutako Ezkontza Zibilaren Legearen aurka, Estatuak aitortu behar zuen ezkontza mota bakarra Eliza Katolikoak egin eta erregistratutakoa zela iritzita. Hizlari eta polemista gisa zituen gaitasunak nabarmenak ziren.
1885ean sortu berri den Batasun Katolikoko lehen presidenteorde izendatu zuten, eta presidentetza José Manuel Estradak bete zuen.
Hil baino pixka bat lehenago, eta liberalismo laikoaren aurkako jarrerak gidatuta, Batasun Zibikoa osatzen zuen oposizio talde heterogeneoan sartu zen.
San José de Floresko bere etxean hil zen 1892ko maiatzean, pneumoniaren biktima. Haren hiletan, Carlos Pellegrini Errepublikako presidenteak "Argentinar intelektualaren agerpen distiratsu eta gorenetako bat izan zela deskribatu zuen, pertsonaia osasuntsu eta nobleenetako bat, bizitza zintzo eta garbienetako bat ".
Buenos Aires hirian bi kalek omentzen dute: bata itsasertzarekin muga egiten duen Puerto Maderon, eta bestea Caballito auzoa zeharkatzen duen etorbide bat, Boedoren mugatik hasi eta Floresi dagokionean amaitzen dena.
Bibliografia
Pedro Goyena, Carlos María Gelly y Obes irakaslearena, "Controversias Politales del Ochenta" bildumako editoriala Club de Lectores 1964
Selknam genozidioa
Selknam genozidioa esaten zaio selknam herria desagerrarazi zuten gertakarien multzoari, Hego Amerikan XIX. mendearen bigarren erditik XX. mendearen hasierara bitartean Suaren Lurradea populatu zuten hiru tribu indigenetako bat. Genozidioak hamar eta hamabost urte arteko iraupena izan zuen. Selk'nam herria, 4.000 pertsonako biztanleria izatetik 500 izatera pasa zen.
Aurrekariak
Martin Gusinde etnologoak, uhartea bisitatu zuena 1918 amaieran, uharteko espazio ezberdinetan banatutako hiru selknam taldeen presentzia identifikatu zuen. Antropologoak zioenez, lurralde banaketan desberdintasunak egon arren, hiru talde horien artean batasun linguistiko, arrazazko eta kultural argia zegoen.
Berriki egindako ikerketek, selknamak honela sailkatzen zirela frogatzen dute:
Biztanleriaren beherakada zifretan
Selknam populazioaren gutxi gorabeherako kopuruari eta bere hiru zatiketa etnikoei dagokienez, arrazoizko zifrak kalkulatzeko zailtasun handiak daude, prozesu kolonizatzailearen aurretik azterketa demografikorik ez dagoelako. Hala ere, gutxi gorabeherako ikuspegi bat izateko, Martin Gusindek populazioa estimatu zuen prozesu kolonizatzailearen aurretik, 3.500 eta 4.000 pertsona artean. 1887an, 'El Boletín Salesiano'k 2.000 indigena inguru estimatzen zituen eta, beranduago, aita Borgatellok 2.000 eta 3.000 arima artean kalkulatu zituen. Magallanesko gobernadore Manuel Señoret Astaburuagaren (1892-1897) memorian honako hau zehazten zen:
Azterketa demografiko fidagarriena Esteban Lucas Bridges ek 1899an egindakoa da, non selknam populazioa honela erregistratu zuen:
Kopuru hauek, itxuraz, biztanleria, Martín Gusinderen estimazioetatik nahiko gertu egon zela frogatzen dute (uharte osoan, 3500 eta 4000 artean). Argi gutxi dago zenbat indigena hil ziren kolonizazioa hasi baino 18 urte lehenago, erailketa, gaixotasun eta deportazioen ondorioz. Adibidez, Ramón Listaren espedizioaren ondorioz, borroka bakar batean gutxienez 28 pertsona hil zituena.
Urre sukarra
Ramon Serrano Montaner txiletarraren espedizioak, 1879an, Suaren Lurraldeko ibai nagusietako hareetan urrezko aztarnategi garrantzitsuak zeudela jakinarazi zuen. Ehunka abenturazale atzerritar iritsi ziren uhartera aberasteko itxaropenarekin. Hala ere, metalaren agortze azkarrak amets hauek zapuztu zituen.
Esteban Lucas Bridges abenturazale eta indigenen defendatzaileak El último confin de la Tierra (London, 1948) liburuan dioenez, selknamek genozidioa baino lehen meatze-kanpamenduak eraso zituzten.
Egileak
Selknamen ehiztarien artean Julius Popper, Alexander McLennan, "Mister Bond", Alexander A. Cameron, Samuel Hyslop, John McRae eta Montt E. Wales zeuden.
Julius Popper
Meatze espedizioetan, selknam hilketak hasi ziren. Espedizio hauetako liderretako bat Julio Popper errumaniarra izan zen, argentinar nazionalizatua, selknamekin izandako liskarrengatik ezaguna, zeinei, behin baino gehiagotan, jazarri, hil eta haien gauzak lapurtu baitzizkien bere objektu bilduma propioa osatzeko, argazki album batean erakutsi zituenak, bertan, berak eta bere mertzenarioek San Sebastiango bizileku indigenen aurka suzko armekin egindako eraso baten sekuentzia oso bat jasotzen delarik.
Ramón Lista
Popper Suaren Lurraldean egon zen garai berean, Argentinako gobernuak beste espedizio bat bultzatu zuen, Ramón Lista ofizial argentinarraren eskutik 1886an. Espedizio hori historiara pasako zen, soldaduek indigenen aurka gupidagabe jokatu ondoren. Soldaduek 28 selknam inguru hil zituzten odol hotzean, San Sebastianetik gertu. Azkenik, esan daiteke gertaera horiei beste hainbeste gehitu behar zaizkiela, meatzariek indigenen aurka izan zuten indarkeria nabarmenaren berri ematen dutenak eta selknamen sarraskitzean lagundu zutenak.
"Tiro-praktikak"
XIX. mendearen bigarren erdialdean eta XX. mendearen lehen hamarkadetan, Magallaes itsasartetik edo uhartearen ekialdeko eta hegoaldeko kostaldetik igarotzen ziren itsasontziek tiro praktikak egiten zituztela adierazten duten lekukotzak daude, indiar onak jomuga bezala erabiliz: urrutian sutegi bat edo denda bat ikusten zutenean, hauen aurka tiro egiten zuten. Ez dakigu zenbat biktima izan ziren praktika horiek eragin zituztenak.
San Sebastiáneko sarraskia (28 hildako)
Dokumentatutako lehen sarraskia da, eta zehatz-mehatz ezagutzen da noiz, non eta nola gertatu zen, argentinar ofizial batek egin baitzuen esplorazio misio batean, non bere akzioa bitakora egunkari batean erregistratu behar zuen. 1886ko azaroaren 25ean, Ramón Lista kapitaina San Sebastiángo hondartzan lehorreratu zen eskualdea esploratzeko. Egun horretan bertan, tribu ona batekin topo egiten du. Kapitainak preso hartu nahi ditu, baina hauek eutsi egiten diote. Orduan, Listak, bere gizonei, tiro egiteko agintzen die, eta 27 gizon hiltzen dituzte. Salestar apaiz batek, Giuseppe Fagnanok, espedizioarekin batera zihoana, Listari aurre egiten dio eta sarraskia aurpegiratzen dio. Listak fusilatzeko mehatxua egin zuen. Egun batzuk beranduago, Listaren gizonek, harkaitz batzuen atzean ezkutatuta aurkitu zuten ona gazte batekin ankerki jokatzen dute, bere arku eta geziarekin bakarrik armatua: 28 balaz erailtzen dute.
Punta Altako sarraskia (25 hildako)
Tribu selknam batek ia egun batez eutsi zion estantzieroen eta haien langileen setioari, hil zituzten arte.
Santo Domingo hondartzako sarraskia (300 hildako)
Alejandro McLennanek selknam tribu bat gonbidatzen du, bera jazartzen aritu zena, bake akordio bat zigilatzeko oturuntza batera. Oturuntzan, McLennanek ardo asko zerbitzatzen du. Indigena gehienak mozkortu direla ikustean, batez ere gizonak, McLennan lekutik aldentzen da eta tribu osoaren aurka tiro egiteko agintzen die bere laguntzaileei, muinoetan jarrita.
Italiarraren aurkikuntza (80 hildako)
Etorkin italiar batek, urrezko aztarnategien bila uhartea zeharkatzen ari zela, 80 bat selknamen gorpuak aurkitu zituen, denak baleatuak izan zirelako zantzuekin.
Gaixotasunaren rola
Europarrak Amerikara iritsi zirenean, indigenak erabat babesgabe zeuden gaixotasunak ekarri zituzten, euren sistema immunologikoak ez baitzeuden haientzat prestatuta. Hala, baztangak, tuberkulosiak eta beste gaitz batzuek biktima ugari eragin zituzten Amerikako biztanle indigenen artean, eta, kasu batzuetan, talde etniko osoak desagertu ziren.
Abeltzaintza jabetza handiaren gestazioa
Suaren Lurraldeko abeltzaintza-ustiapenaren hasiera Txileko Estatuak sustatu zuen, enkante publikoko errentamenduen bidez edo agintari zentralei berariaz eskatutakoa baimenduz. Lehen kontzesioa Wehrhahn y Compañía enpresak jaso zuen 1884an, Gente Grande badia n, Porvenir retik hegoaldera, 123.000 hektarea zituena. Beranduago, Magallanesen abeltzaintzaren historian ezagutzen zen kontzesiorik handiena eman zen, José Nogueirari egokitu zitzaiona, nork, 1890ean, Suaren Lurraldean milioi bat hektarea baino gehiago alokatzea eskatu zuen, 1890eko ekainak 9ko 2616 zk.ko dekretu gorenaren bidez onartu zena, 20 urteko epe berriztagarri batez. Emakida handi hau, Nogueira eta bere koinatu Mauricio Brauni emandakoari gehituta, 350 mila hektareakoa, Sociedad Explotadora de Tierra del Fuego ren (1893) oinarri bihurtu zen, Nogueira hil ondoren Braun anaiek hasitako sozietatea.
1894. urte inguruan, Suaren Lurraldearen okupazioak, historikoki selknamek okupatutako ia lur guztiak hartzen zituen. Bere antzinako ehiza-tokiak, bizi-tokiak, zeremonia eta igarobideenak, desagertzera eta uhartearen hegoaldeko muturrean baztertuak izatera kondenatuak zeuden. Gainera, ardien etorrerak beren elikadura-iturri nagusia, guanakoak, galtzea eragin zuen. Indigenek guanako zuria (ardiak) harrapatzeko erraztasuna ikusi zuten eta hura izan zen kolonoen eta indigenen arteko lehen krisi-puntua. Borroka gizon zuriaren eta selknamaren artean piztu zen. Lehenengoak jabego-eskubideen erasotzaile gisa ikusten zuen indigena, eta selknamak koliot (gizon zuria selknamez) bere antzinako lurraldeetako arrotza bezala ikusten zuen.
Genozidioagatiko epaiketa
Urte batzuk geroago, justizia gatazkaren parte izaten saiatu zen sumario baten bidez (1895-1904), Waldo Seguel epaileak gidatuta. Prozesu horrek agerian utzi zuen Suaren Lurraldean egindako ehizaldiak ez zirela asmatutako kontuak, eta indigenen harrapaketa masiboak, Puntas Arenasera eramateko, kolonian banatzeko helburuarekin, agintari zibilek, abeltzainekin batera, indigenen gaiaren konponbide gisa hartzen zituzten ekintzen parte ere izan zirela.
Hala ere, prozesu judizialak estantzietako langile batzuei bakarrik egotzi zien errua, epaiketatik hilabete gutxira libre geratu zirenak, egile intelektualak, hau da, estantzien jabeak eta akziodunak –Mauricio Braun, José Menéndez, Rodolfo Stubenrauch eta Peter H. Mac Clelland, besteak beste, Señoret gobernadorearen eta José Contardi bezalako funtzionarioen erantzukizunaz gain, legea betetzen zela zaintzeko betebeharra zutenak–, inoiz ez ziren behar bezala auzipetu. Carlos Vega Delgado egilearen "Vejámenes inferidos a los indígenas de Tierra del Fuego" liburuan agerian geratzen da Waldo Seguel epaileak genozidioaren errudunak ziren abeltzainak estali zituela, eta genozidioaren lekuko selknamei deklaraziorik ezin ziela hartu egiaztatze faltsua utziz, itzultzailerik ez zegoelako, nahiz eta salestar misioetako zenbait apaizek eta Maria Auxiliatzailearen ahizpek misioetan bertako dialektoa ikasi zuten, eta Tenenésk eta Covadonga Ona bezalako selknam espainol hiztunak bazeuden arren.
Selknam etniaren amaiera
Azkenik, zuzeneko liskarren ondoren, bigarren plan bati eman zitzaion bide: uhartean zeuden indigena guztiak desagerraraztea, Dawsongo misiora bidaliko zirenak. Uharte apartatu hartan, lehenago jasan behar izan zituzten ehizaldiek eragindako biztanle-murrizketa ugariez gain, zenbait gaixotasunen kutsadurak eragindako hondamenak ere gehitu behar ziren, azken batean, giza ehizek bezainbesteko kaltea edo handiagoa eragin baitzuten. Iturri batzuen datuen arabera, 40 urtetan 1.500 selknam baino gehiago hil ziren kolonizatzaileen gaixotasunen ondorioz.
Selknam genozidioa literaturan
Genozidio hau landu duten literatur lanen artean honako hauek daude:
Kazakhstango futbol kopa
Kazakhstango futbol kopa (kazakheraz Қазақстан Кубогы) Kazakhstanen jokatzen den kanporaketa bidezko futbol txapelketa da. Sobietar Batasuneko Futbol Kopa bukatu eta 1992an izan zuen lehenengo ekitaldia. FC Kairat da garaipen gehien dituen taldea (8 kopa) baina jadanik 15 txapeldun desberdin izan dira.
Sant Cugateko monasterioa
1931. urtean Interes Nazionaleko Ondarea izendatu zuten. Gaur egun eraikin honetan Sant Cugateko museoa kokatzen da.
Adèr
Adèr Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Adé udalerrian erroldatutako biztanleak 731 ziren. Familiak 291 ziren, horien artean 82 pertsona bakarrekoak ziren (39 bakarrik bizi ziren gizonak eta 43 bakarrik bizi ziren emakumeak), 81 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 97 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 31 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 337 etxebizitza zeuden, 297 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 254 etxeak ziren eta 75 apartamentuak ziren. 297 etxebizitza nagusietatik 222 bere jabearen bizilekua ziren, 64 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 12 etxek gela bat zuten, 18 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 77 etxek lau zituzten eta 165 etxek bost zituzten. 256 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 124 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 156 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 496 ziren, horien artean 340 aktiboak ziren eta 156 inaktiboak ziren. 340 pertsona aktiboetatik 314 lanean zeuden (168 gizon eta 146 emakume) eta 26 langabezian zeuden (10 gizon eta 16 emakume). 156 pertsona inaktiboetatik 56 erretiraturik zeuden, 36 ikasten zeuden eta 64 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Adé udalerrian 297 unitate fiskal zeuden, 729 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.294 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 40 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 3 zurginak, 2 iturginak eta 1 argiketaria.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 etxerako tresna denda zen eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean Adé udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 70 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rodolphe Kreutzer
Rodolphe Kreutzer (Versailles, Frantzia, 1766ko azaroaren 15a - Geneva, Suitza, 1831ko urtarrilaren 6a) musikagilea eta biolinista izan zen. A. Stamitzen ikaslea. Frantses errege-kaperako biolinista 1782-1792 bitartean. Parisko Operako biolinista 1801. urtetik aurrera, eta zuzendaria 1816. urtetik aurrera. Parisko kontserbatorioko irakasle izan zen. Beethovenek biolin eta pianorako Kreutzer Sonata eskaini zion. Opera ugari idatzi zituen, Lodoïska (1791) besteak beste; balletak, hemeretzi biolin-kontzertu, hamabost harizko kuarteto, eta aipagarriak dira, orobat, haren 40 études ou Caprices pour un violon seul. Ezinbesteko lana da biolin-ikasketarako.
Reichstag (argipena)
Reichstag hitza alemanezko Reich ("Inperio") eta Tag (Tagen, "eztabaidatu" hitzetik eratorria) hitzen arteko elkarketa da. Eta honako esanahi hauek dauzka:
Bruinen
Bruinen edo Sonorona oestronez, Tolkienen legendarium ospetsuko ibai bat da, Eraztunen Jauna lanean agertzen dena. Eriador eskualdean kokatua dago, eta Mendi Lainotsuetan, mendi hauetatik jaisten diren errekazto ugarietatik jaiotzen da. Bere urak, hegomendebaldera iraultzen ditu, Mitheithel ibaiarekin elkartzeko. Rivendeleko harana eta Elronden etxea inguratzen ditu, eta, bertara mendebaldetik iristeko, harrizko zubi bat zeharkatu behar da. Milia batzuk beherago, Mendebalde-Ekialde bideak, Rivendeleko ibitik zeharkatzen du. Honetara heldu aurretik, zuhaitzez garbitutako lautada bat hedatzen da, milia bateko luzera duena, eta, beste aldetik, muino malkartsu bat igotzen duen bidezidor bat abiatzen da.
Eraztunaren misioan, Frodo Zorrozabalek, Bruinen ibaia, Glorfindel elfoaren zaldian zeharkatu zuen, eta bertan geldiarazi zituen Nazgûlak ibaiaren goraldiak.
Izenaren etimologia
Bere izenak, sindarinez, "Ibai zaratatsua" esan nahi du: "brui", zaratatsua, zurrunbilotzua esan nahi duen adjektiboa, BUR erroa eta Nen, NEN erroa, "ura", laku, urmael eta ibai txikiei erreferentzia eginez, hitzez osatua dagoena.
Kanpo estekak
Hydrografia Śródziemia
Douglasville (Georgia)
Douglasville  Georgiako estatuko hiri bat da. Charlton konderrian kokatua dago. 2010ean 30,961 biztanle zituen, 58.18 kilometro koadrotan banatuta.
Leopold Figl
Leopold Figl (Rust, Michelhausen, 1902ko urriaren 2a - Viena, 1965eko maiatzaren 9a) austriar politikaria izan zen. Austriako kantzilerra izan zen 1945etik 1953ra.
Calamaria lovii
Calamaria lovii Calamaria generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Leopold Figl
2020ko abenduan, beatifikatzeko prozesua hasi zen.
Aus e Aussat
Aus e Aussat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Aux-Aussat udalerrian erroldatutako biztanleak 246 ziren. Familiak 90 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 27 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 126 etxebizitza zeuden, 101 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 118 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 101 etxebizitza nagusietatik 79 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 64 etxek bost zituzten. 84 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 143 ziren, horien artean 87 aktiboak ziren eta 56 inaktiboak ziren. 87 pertsona aktiboetatik 83 lanean zeuden (43 gizon eta 40 emakume) eta 4 langabezian zeuden (3 gizon eta 1 emakume). 56 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Aux-Aussat udalerrian 102 unitate fiskal zeuden, 247 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.523 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak zurgina ziren.
2000. urtean Aux-Aussat udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 656 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hofmannen araua
Kimika organikoan Hoffmann-en arauak dio alkeno bat baino gehiago era daitekeen eliminazio-erreazioetan, ß eliminazioetan preseski, ordezkapen-mailarik txikiena duen alkenoa eratuko dela. Arau honek balio du E2 erreakziobideari jarraitzen zaizkion erreakzioentzat eragozpen esteriko inportantea, adarkatutako substratua edo base handia bat dagoen kasuetan eta konjugazioa posible ez bada. Bestela, Zaitsev-en araua aplikatzen da.
Arauak August Wilhelm von Hofmann kimikari alemaniarrari zor dio izena eta Hofmann-en eliminaziotik abiatuz ezarri zuen.
Villa Lagarina
Villa Lagarina Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Plectranthias anthioides
Plectranthias anthioides Plectranthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Balogna
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Kamarizaita
Kamarizaita mineral bat da.
Ezaugarriak
Kamarizaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Labégude
Labégude Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Labégude udalerrian erroldatutako biztanleak 1.364 ziren. Familiak 692 ziren, horien artean 304 pertsona bakarrekoak ziren (120 bakarrik bizi ziren gizonak eta 184 bakarrik bizi ziren emakumeak), 208 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 112 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 68 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
La Floridako geltokia
La Florida Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Siero udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Lincolnville (Maine)
Lincolnville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Waldo konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Done Salbatzaileko eliza
Done Salbatzaileko eliza Aezkoako Hiriberri udalerrian XIV. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko estiloan.
Labégude
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 788 ziren, horien artean 543 aktiboak ziren eta 245 inaktiboak ziren. 543 pertsona aktiboetatik 430 lanean zeuden (236 gizon eta 194 emakume) eta 115 langabezian zeuden (50 gizon eta 65 emakume). 245 pertsona inaktiboetatik 104 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 97 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Done Salbatzaileko eliza
Eraikina
Erdi Aroan eraiki zen gotiko estiloan eta habearte bakarra du, Ebanjelioaren aldean kapera bat eta Epistolaren aldean beste txiki bat dituela. Gurutze-gangez estalita dago. Portada arku zorrotzekoa da, eta landare-dekorazioa duten kapiteletan oinarritzen diren arkiboltak ditu. Barruan, koruak zurezko euskarri gotikoak ditu.
Labégude
Diru sarrerak
2009an Labégude udalerrian 682 unitate fiskal zeuden, 1.329 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.841 euro zen.
K.a. 1200eko hamarkada
Kristo aurreko 1200ko hamarkada K.a. 1209. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1200. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Labégude
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 91 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 21 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 11 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 11 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 35 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 igeltseroak, 3 margolariak, 6 zurginak, 2 iturginak, 3 ile apaindegiak, 9 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 2 apaindegiak.
Done Salbatzaileko eliza
Eraikina
Erretaula nagusia errenazentista da, Juan Gazteluzarrek eta Ambrosio Bengoetxeak egina, 1606an tasatua. Bankua, bost kaleko bi solairu eta atikoa ditu. Eskulturak erdikoan eta muturrekoetan jartzen dira, eta erliebeak erdikoetan. Bigarren pisuaren erdian dagoen Jasokundearen tailua nabarmendu behar da. Gainerakoan, eskulturak mazoneriaren zati batzuk ere hartzen ditu. Presbiterioan erretaula erromanista txiki bat ere badago, Arrosarioko Ama Birjinarekin (atzekoa), Santa Katalina eta Santa Kiteria erliebeen artean. Ebanjelioaren aldeko kaperan arkitektura platereskoko beste erretaula bat dago, atzealdeko irudiekin. Alde berean, gurutziltzatuaren tailu bat dago, oso berrmargotua, XIV. mendekoa.
Labégude
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 arropa denda zen eta 1 altzari denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
2001eko Espainiako Itzulia
2001eko Espainiako Itzulia Itzuli Handi hone 56. edizioa izan zen. 2001eko irailak 8 eta 30 artean ospatu zen Salamanca eta Madril artean, 21 etapatan banatutako 2986 kilometroko ibilbidea eginez. Garailea izan zen Ángel Caserok proba, batez beste, 42,164 kilometro orduko abiaduran bete zuen.
Esan bezala, Ángel Casero izan zen edizio honetako garailea Óscar Sevillari azken erlojupekoan lidertza kendu ondoren. Edizio honetan hiru etapa irabazi zituen José María Jiménezentzat izan ziren puntukako eta mendiko sailkapena, César García Calvorentzat tarteko helmugena eta Banestorentzat taldekakoa.
Irailak 12an minutu bateko isilunea egin zuen 11-Sko atentatuen ondorioz. Etapa hau Juan Miguel Mercadok irabazi zuen, bigarren geratu zen Levi Leipheimerri eskaini ziona.
Soinu banda
TVEk, edizio honetarako soinu banda bezala Pastora Solerren Corazón congelado abestia aukeratu zuen.
Martin Gusinde
Martín Gusinde ( Breslau, 1886ko urriaren 29a - Mödling, Austria, 1969ko urriaren 10a ) bere lan antropologikoengatik oso ezaguna zen apaiz eta etnologo bat izan zen, bereziki Suaren Lurraldeko talde ezberdinen ingurukoak.
Landa-lanak Suaren Lurraldean
1918an bere lehen landa-bidaia Suaren Lurraldera egitea erabaki zuen. Santiago tik Punta Arenas era joan zen, eta ia hilabete eman zuen bertan, greba luze baten ondorioz. Salestar Misiolarien Museoko materialak eta "Suaren Lurraldearen Bilduma" ikertu zituen. Hurrengo urtean Dawson uhartera joan zen, non 1912 arte kawésqarrak babesteko Salestar Misioa zegoen.
1919an Río Grandeko Salestar Misiora joan zen, non Aita Zanchettak jaso zuen. Eskualdean, Selknam gutxi aurkitzen ditu, baina hezurdura bat ateratzen du. Talde honek sarraski latza jasan zuen azken lau hamarkadetan.
Johnny Knoxville
Johnny Knoxville, jaiotze izenaz Philip John Clapp, Jr. (Knoxville, Tennessee, 1971ko martxoaren 11) estatubatuar aktore, komediante, ekoizle, gidoigile eta telebista aurkezle bat da.
MTV telebista kateko Jackass saio ospetsuaren sortzaileetako eta aurkezleetako bat izateagatik ezaguna da. Antzeztutako film nabarmenak: Men in Black II (2002), The Dukes of Hazzard, The Ringer (biak 2005ean), The Last Stand (2013) eta Skiptrace (2016). Teenage Mutant Ninja Turtles (2014) filmean Leonardo dordoka bikoiztu zuen.
Martin Gusinde
Landa-lanak Suaren Lurraldean
Aita Zenoneren Salestar Misiora bisita egin zuen, Río Fuegon kokatua, Viamonte Etxaldean. Hemen, Selknametako 216 kide inguru aurkitzen ditu. Halaber, 29 kideko talde txiki bat bisitatzen du Fagnano aintziran.
John Lawrence anglikano ohia bizi zen Remolino lurmuturrean Yagan taldeak bisitatu zituen lehen aldiz. Talde hau 60 kidek osatzen zuten eta bere kanpamentua Lawrencetarren etxetik oso gertu zegoen. Santiagora itzuli eta Eskola alemanean irakasten jarraitu zuen.
Abenduan Suaren Lurraldera itzuliko da. Navarino uhartean Misio protestante ohia bisitatzen du eta, ondoren, Uharte Handira jotzen du. Remolino lurmuturrean lehorreratzen da, non Lawrence familia zain duen. Lawrence andrearen laguntzaz, Yagan familietako dozena batekin biltzen da, eta konbentzitu ere egiten ditu Gazteen Zeremonia bat presta dezaten, non berak ere parte-hartze oso aktiboa duen. 1920ko martxoan Santiagora itzuli zen, eskola urte berria hasi aurretik.
1921 eta 1922 artean bere hirugarren bidaia egin zuen Suaren Lurraldera. Aita Wilhelm Koppersek laguntzen dio. Bidaia honen helburua Yaganen bizitzan eta ohituretan barneratzea zen. Remolino lurmuturrean haiek biltzeko aukerak porrot egiten du. Orduan, Viamonte etxaldera doaz, Selknamen bizitza behatzeko asmoz. Remolino puntara itzultzen da eta adostasuna lortzen dute kina zeremonia bat egiteko Navarino uhartea n. Biak onartuak izan ziren eta lehen aldiz marrazkiak egiteko aukera ematen zaie.
Laugarren bidaia 1922 eta 1924 artean egin zuen, non Yaganak bisitatu zituen Punta Remolinon. Martxoan "Loima-Yekamush" bat partekatu zuen haiekin, mediku-sorginak prestatzeko zeremonia. 1923ko apirilean, zaldiz iritsi zen Fagnano aintzira ko Selknam kanpamentu txikira. Maiatzaren 21ean, hain zeremonia hasten da (selknam gizonezkoen igarotze-erritua), Gusinderen temagatik, 360 arkumerekin laguntzen duena. Uztailaren 7an amaitzen da.
Osasun arazoak direla eta, Punta Remolinora itzultzen da. Bertan, txosten zabal bat idazten dio Aita Schmidti, Anthroposen argitaratzen duena. Gero Puerto Ramirezera joan zen, Smith Kanalean. Han, Txileko Itsas Armadaren Ikatz Gordailu bat zegoen, non Halakawulupak biltzen ziren. Neurri antropometrikoak hartzen ditu eta hiztegi bat egiten du. Hasierako zeremoniaren alderdi batzuetan barneratzea lortzen du.
Mankasen
Selk'namek Gusinde "mankasen" izena eman zioten, selknam hizkuntzan "man" itzala edo figura eta "kasen" ehiztaria: itzalen ehiztaria. Izen hau, berak hartzen zizkien argazkien behaketagatik iradoki zitzaien. Gusindek argazkigintzara arreta handiko hurbilketa garatu zuen, herri primitiboetan, argazki-irudiek pertsonen irudia edo arima hartzen duten tabu errotua gainditzeko.
Nevado del Huila
Nevado del Huila Andeetako sumendi lerroko sumendia da, Kolonbiako Huila, Tolima eta Cauca departamenduen artean. Azken erupzioa 2012an egin zuen.
Marte (mitologia)
Marte (Mars) gerraren jainkoa zen erromatar mitologian, Junon eta Jupiter jainkoen semea, Belonaren senarra eta Venusen maitalea. Erromatar legioek gurtzen zuten jainko militar garrantzitsuena zen. Haren jaialdiak martxoan (hortik izena) eta urrian izaten ziren. Mars hitzak ez du indoeuropar jatorririk eta, ziurrenik, etruriarren Maris nekazaritzaren jainkoaren latinizazioa baino ez da.
Greziar kulturaren eraginpean, Marte Ares greziar jainkoarekin identifikatu zen, honen mitoak Marte izenarekin berrinterpretatu zirelarik literatura eta arte erromatarrean. Baina Marteren izaera eta duintasuna ez zetozen bat greziar literaturan maiz mespretxuz eta higuinez tratatzen den greziar homologoaren funtsezko alderdiekin. Campus Martiuseko Marteren aldarea, bere izena hartu zuen Erromako zonaldea, Numa Erromako bigarren erregeak eskainia izan zela suposatzen da. Marteren gurtzaren erdigunea jatorriz Erromako muga sakratuetatik (pomerium) kanpo zegoen arren, Augustok erromatar erlijioaren gune berritua bihurtu zuen jainkoa, Marte Ultorreko tenplua bere foro berrian ezarri zuenean.
Ares indar suntsitzaile eta ezegonkortzaile gisa ikusten bazen ere, Martek botere militarra ordezkatzen zuen bakea ziurtatzeko modu gisa, eta erromatar herriaren aita (pater) zen. Erromako genealogia mitikoan eta sorrerako mitoetan, Marte Romulo eta Remoren aita izan zen Rea Silviaren bortxaketaren ondorioz. Venusekin zuen maitasun-harremanak sinbolikoki uztartzen zituen Erromaren sorrerako bi tradizio desberdinak; Venus Eneas heroiaren ama jainkotiarra zen, Romulok hiriko harresiak altxatu baino zenbait belaunaldi lehenago Erroma "sortu" zuen troiar errefuxiatua bezala ospatua.
Jatorria
Mārs hitza (genitiboa Mārtis), Latin Zaharran eta poesian Māvors (Māvortis) gisa agertzen dena, oskoen Māmers (Māmertos) hitzaren ahaidea da. Latinezko Mamart- hitzaren agerpenik zaharrena, ziurrenik, atzerriko hitza da. Esaten da Maris etrurar ume-jainkoaren ondoren datorrela, baina ez dago onarpen orokorrik gai horretan. Ikerlariek ez dute ziurtzat ematen bi jainkoen arteko harremana, eta, egotekotan, nolakoa. Mars hitzaren adjektiboak martius eta martialis dira, eta hortik eratortzen dira hainbat hitz, adibidez martzial edo Marko edo Martin izenak.