cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nazio Batuen Batzar Nagusia
Hauteskundeak
Batzarrak Segurtasun Kontseiluko bost kide ez-iraunkor aukeratzen ditu urtero, bi urterako; Ekonomia eta Gizarte Kontseiluko 18 kide, hiru urterako; eta Giza Eskubideen Kontseiluko 14-18 kide, hiru urterako. Batzar Nagusiko hurrengo bilkurako lidergoa ere aukeratzen du, hau da, Batzar Nagusiko hurrengo lehendakaria, 21 lehendakariordeak eta sei batzorde nagusietako bulegoak.
Nazioarteko Justizia Auzitegirako hauteskundeak hiru urtean behin izaten dira, gortearen barruan jarraipena bermatzeko. Hauteskunde horietan, bost epaile hautatzen dituzte bederatzi urterako. Hauteskunde horiek Segurtasun Kontseiluarenarekin batera egiten dira, eta hautagaiek botoen gehiengo osoa jaso behar dute bi organoetan.
Eskualde-taldeak
Nazio Batuetako Eskualde Taldeak estatu kideen arteko eserlekuen banaketa geografiko orekatua errazteko sortu ziren Nazio Batuetako organoetan. Batzar Nagusiaren 33/138 ebazpenak honako hau xedatzen du: «Nazio Batuetako organoen osaerak ordezkaritza-izaera bermatzeko moduan eratuta egon behar du». Beraz, Nazio Batuetako estatu kideak bost eskualdetan banatzen dira modu informalean, eta Nazio Batuen sistemako erakunde gehienek eserleku kopuru zehatza dute esleituta eskualde-talde bakoitzarentzat. Gainera, organo gehienen lidergoa ere txandatu egiten da eskualde-taldeen artean, hala nola Batzar Nagusiko lehendakaritza eta sei batzorde nagusietako mahaiburutza.
Adostasun printzipioaren arabera egiten dute lan eskualde-taldeek. Berek onetsitako hautagaiak, oro har, Batzar Nagusiak hautatu egiten ditu, ondorengo edozein hauteskundetan.
Bilkura bereziak
Bilkura bereziak, edo UNGASSak (ingelesez, Special session of the United Nations General Assembly), hiru eratara deitu daitezke, Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak eskatuta, Nazio Batuetako estatu kide gehienek eskatuta edo kide bakar batek eskatuta, betiere gehiengoa ados badago. Saio berezietan, normalean, gai bakar bat lantzen da, eta, amaitzean, ondorioen dokumentu bat edo bi sortzen dituzte: adierazpen politikoa, ekintza-plana edo gai horri aurre egiteko estrategia. Goi-mailako ekitaldiak izaten dira; estatuburuek, gobernuburuek eta gobernuko ministroek parte hartzen dute horietan. Nazio Batuen historian 30 saio berezi egin dira.
Larrialdiko bilkura bereziak
Segurtasun Kontseiluak ezin badu nazioarteko bakerako eta segurtasunerako mehatxu bati buruzko erabakirik hartu, normalean, kide iraunkorren arteko desadostasunagatik, Batzar Orokorrak larrialdiko bilkura berezi bat deitu ahal izango du, Nazio Batuko estatu kideei neurri kolektiboak har ditzaten gomendatzeko. Botere hori 1950eko azaroaren 3ko 377(V) Ebazpenean eman zitzaion Batzarrari.
Larrialdiko bilkura bereziak Segurtasun Kontseiluak dei ditzake gutxienez zazpi kide ados badaude, edo Nazio Batuetako Estatu Kideen gehiengoa ados badago. Behar adina boto izanez gero, Batzarra 24 orduren buruan bildu behar da, eta kideei bilkura hasi baino gutxienez hamabi ordu lehenago helarazi behar zaie jakinarazpena. Nazio Batuen historian larrialdiko 10 saio berezi egin dira.
Erreforma eta Nazio Batuen Parlamentu Batzarra
2005eko martxoaren 21ean, Kofi Annan idazkari nagusiak txosten bat aurkeztu zuen, In Larger Freedom (Askatasunaren kontzeptu zabalagoa) izenekoa. Txosten horretan Batzar Nagusia kritikatzen zuen, adostasunean hainbeste arreta jartzearen truke «iritzi oso desberdinen ezaugarri komun baxuena» islatzen zuten ebazpen lausoak onartzen ari zelako. Era berean, programa zabalegi bati ekiteagatik ere kritikatu zuen Batzarra, «Unean uneko gai nagusiei, besteak beste, nazioarteko migrazioari eta denbora luzez eztabaidatu den terrorismoari buruzko hitzarmen orokorrari» arreta jarri beharrean. Annanek Batzar Nagusiaren agenda, batzordeen egitura eta prozedurak arrazionalizatzea gomendatu zuen; presidentearen eginkizuna eta autoritatea indartzea; gizarte zibilaren eginkizuna indartzea; eta batzordeen erabakiak berrikusteko mekanismo bat ezartzea, finantzatu gabeko mandatuak eta Nazio Batuen Idazkaritzaren mikrogestioa ahalik eta gehien murrizteko. Annanek erreformak aplikatzeko ardura gogorarazi zien Nazio Batuetako kideei, NBEren eraginkortasunean hobekuntzak lortzea espero badute.
2005eko irailean Nazio Batuen Goi-bilerak ez zituen erreforma-proposamenak onartu. Kontrara, Batzar Nagusiaren jarrera berretsi zuen, Nazio Batuen eztabaida-, arau- eta ordezkaritza-organo nagusi gisa, bai eta Batzarrak arauak ezartzeko eta nazioarteko zuzenbidea kodetzeko prozesuan duen aholkularitza-funtzioa ere. Goi-bilerak Batzar Nagusiaren eta gainerako organo nagusien arteko harremana indartzeko ere eskatu zuen, Nazio Batuen ekintza koordinatua eskatzen zuten gaurkotasuneko gaietan koordinazio hobea ziurtatzeko, betiere bakoitzaren eskumena kontuan hartuta.
Nazio Batuen Parlamentu Batzarra, edo Nazio Batuen Herri Batzarra, Nazio Batuen Sistemari proposaturiko gehikuntza bat da, eta, agian, Nazio Batuetako parlamentuko kideak zuzenean hautatzeko aukera emango lieke mundu osoko herritarrei.
65. batzar orokorreko eztabaidan, Jorge Valerok, Venezuelaren ordezkari gisa, zera esan zuen: «Nazio Batuek beren eredua agortu dute, eta kontua ez da, besterik gabe, erreforma bat egitea; XXI. mendeak aldaketa sakonak eskatzen ditu, eta aldaketa horiek erakunde honen berreraikitze batekin bakarrik dira posible». Kubari egindako bahitura eta Ekialde Hurbileko gatazkari buruzko ebazpenen baliogabetasuna aipatu zituen NBEren ereduaren porrotaren arrazoi gisa. Beto eskubidea eteteko ere eskatu zuen Segurtasun Kontseiluan, «Bigarren Mundu Gerrako hondarra zelako, estatuen berdintasun subiranoaren printzipioarekin bateraezina».
Nazio Batuen Batzar Nagusiaren erreformak Nazio Batuen Batzar Nagusiko botereak eta osaketa aldatzeko proposamenak jasotzen ditu. Horrek barne har litzake, adibidez, Batzarrari eskatzea ebalua dezala estatu kideek ondo aplikatzen dituzten Nazio Batuen Batzar Nagusiaren ebazpenak, batzarrak Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluaren aurrean duen boterea handitzea edo eztabaidak konstruktiboagoak eta ez hain errepikakorrak izatea.
Ezpeletako piperra
Ezpeletako piperra (izen komertziala Ezpeletako biperra) Lapurdin hazten den piper mota da. Izena Ezpeleta udalerritik datorkio. Jatorriz Hego Amerikakoa den landare hau Euskal Herrian XVI. edo XVII. mendean sartu zen. Hasieran medikuntzan erabilia izan zen arren, bizkor hedatu zen erabilera janariaren ongarri edota kontserbagarri gisa.
Piperrak Ezpeletan 1650. urte inguruan hasi ziren ereiten eta, haziak aukeratuz joanda, gaur egungo aldaki gorria lortu zen, gaur egun Ezpeletako piper moduan ezagutzen den aldakia.
Taberna eta jatetxe askotan ikus daitezke piperrak sikatzen, baina, iraileko erdialdetik aurrera, sikatzen dauden piperrok hormetan ia libre dagoen espazio guztia hartzen dute.
Biperraren eguna urtero egiten da Ezpeletan urriko azken asteburuan, 20.000 pertsona inguru batzen direlarik bertan.
Sor-marka
Ezpeletako piperrak 2000. urteko ekainaren 1az geroztik du Jatorri deitura kontrolatua sor-marka (Appellation d'origine contrôlée) eta 2002ko abuztuaren 22az geroztik Jatorri deitura babestua (Appellation d'origine protégée).
Lapurdi erdialdeko hamar udalerritan sortzen da sor-markadun piperra: Ainhoa - Ezpeleta - Haltsu - Itsasu - Jatsu - Kanbo - Larresoro - Senpere - Uztaritze - Zuraide
Piperrak Capsicum annuum L. motakoak dira eta bera landatzeko protokoloa zehaztuta dago: Landaredi bakoitzeko dentsitatea 10.000 eta 30.000 landare hektareako izaten da, ureztatzea debekaturik dago, landatzen den ondorengo hilabetean (maiatza-ekaina) edota sikate luze baten ondorioz izan ezik.
Piperrak nola batu behar diren ere zehazturik dago (eskuz, abuztutik lehen izotzaldietararte), hala nola landareak lotzeko era, baita piperrautsa prestatzeko era ere. Normalean kordeletan edota hautsean saltzen da, kordel bakoitzean 20 eta 100 piper artean egoten direlarik. Dena dela, sor-markadun produktu guztiek, benetako jatorrizko-izendapena dutela ziurtatzen duten etiketa.
Sukaldaritzan
Scoville eskalan 4 zenbakia du piper honek eta, hortaz, ez da piperbeltza baino minagoa. Hala ere, azken honek baino zapore handiagoa du, eguzkitan denbora luzean lehortzen egon delako.
Oso aintzat hartua da sukaldaritzan, saltsak, barrubeteak eta abar prestatzeko. Adibidez, bixigarri ederra ematen dio Bakailaoa pil-pilean, Marmitakoa, Piperrada eta Axoari.
Era askotan merkaturatzen da, piper lehortu osoaz gain, hala nola, xehatua, purean, kontserban, oliba oliotan, ozpinetan eta abar. Azken urteotan, hainbat produktutan ere aurki daiteke, hala nola, gatzean, patean, txokolatean, ziapean, ketxupan edo ardotan.
Hydnellum scrobiculatum
Hydnellum scrobiculatum Bankeraceae familiako onddo espezie bat da.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa. Iraizkinez, eskreszentziez estalia, helduaroan distiratsua, ertz bihurgunetsua, gaztetan azal feltroduna du eta helduaroan ezkatatsua, hasieran kolore zurixka du, heldu ondoren arre-arrosa kolorekoa eta marroi-purpura kolorekoa.
Eztenak: 0,4 cm-ko luzerakoak, dekurrenteak, zuriak, baina marroi-purpura kolorera biratuz, kapelan bezala.
Ezten dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten eztenak
Hanka: 2 eta 3 cm bitarteko luzerakoa, lodia, arrosakara, kapelaren kolorekoa, oinarrian mizelioarekin.
Etimologia: Scrobiculatum epitetoa, "scrobiculus fossa"-tik dator, zuloa edo sakonune, esan nahi duen "scrobiis" hitzaren txikigarritik. Hainbat zulo edo sakonune txiki.
Jangarritasuna
Larrukara eta akrea, ez du sukaldaritzarako balio. Galzorian dagoelako babestu beharrekoa.
Nahasketa arriskua
Hydnellum concrescens delakoarekin nahas daiteke, baina honek gaztainondoen eta Quercus zuhaitzen azpian irteten du. Hydnellum ferrugineums eta Hydnellum spongiosipes espezieak ere badute antza.
Sasoia eta lekua
Batez ere irailean. Baso mistoetan, hostozabalen eta koniferoen azpian. Bakarrik edo taldeetan mordoka.
Shaolin
Shaolin monasterioa (, ahoskatua;, 'Baso gazte edo berriko monasterioa') tenplu budista da, Txinako Henan probintzian kokatua eta oso ezaguna Zen budismoarekin eta Txinako arte martzialekin duen erlazioagatik. . Ziurrenik Mendebaldean ez dago bera baino monasterio budista ospetsuagorik, gehiago Shaolin Chuan arte martzialagatik (txineraz 少林拳, pinyinez Shàolínquán; 'Shaolinen ukabila' esan nahi du; beste izenez Shaolin Wushu edo Shaolin Kung Fu) budismoagatik baino.
Monasterioa, bere Pagoda Basoarekin batera, Gizadiaren Ondare izan zen izendatua 2010eko uztailaren 31n, Dengfengeko Monumentu historikoak "Zeru eta lurreko Hirian" denominazioaren barruan
1974ko Espainiako Traineru Txapelketa
Historia
Nerbioiko Sari Handiaren jardunaldi biak erabili ziren Espainiako txapelketa jokatzeko. Larunbateko estropadak sailkatzeko balio zuen eta igandeko ohorezko txandan erabaki zen txapelduna. Jardunaldi bietako denboren baturak Nerbioko Sari Handiaren irabazlea erabakiko zuen.
Estropada biak Oriok irabazi zituen, baina igandeko estropada oso estua izan zen, Oriok Lasarteri segundu bosten bat baino ez baitzion atera, inoizko tarterik txikiena. Astillero eta Castrok osatu zuten ohorezko txanda.
Aipatzekoa da larunbateko estropadan Santanderren traineruak Kaikurena jo zuela. Ondorioz Santander deskalifikatua izan zen eta Kaikuk denbora dezente galdu eta ezin izan zuen ohorezko txandara sartu.
Blessing Okagbare
Blessing Oghnewresem Okagbare-Otegheri (1988ko urriaren 9a) kirolari ohi nigeriarra da, luzera jauzian eta abiadura probetan espezializatua. Olinpiar eta Munduko Txapelketetako domininaduna da luzera jauzia, eta 200 metroko munduko dominaduna da. Emakumeen Commonwealth-eko Jokoen 100 metroko errekorra ere mantentzen du, 10,85 segundorekin. Gaur egun, 11 urteko debekua betetzen ari da, munduko atletismoaren dopinaren aurkako hainbat arau hausteagatik. Debeku hori 2032ko uztailaren 30ean bukatuko da.
Magnificat
Magnificat (euskaraz: "goresten dut") otoitz kristaua da. Lukasen ebanjelioan agertzen da eta Mariak, Jesusen Ama, Elisabet bere lehengusina bisitatzen ari zela, Jaungoikoari esandako otoitza da. Izenburua lehendabiziko esaeratik datorkio: Magnificat anima mea Dominum.
Kondairak dio, topaketa hau Ein Kerem izeneko herrixkan gertatu zela, Jerusalemdik zazpi kilometrotara mendebalderantz zegoena
Orduen liturgian bezperen barne otoitzen dute Magnificata.
Afrikako basa asto
Afrikako basa astoa, Equus africanus da bere izen zientifikoa, Afrikako basa asto espezie bat da. Equidae familiko kidea da. Bere azpiespezien artean etxeko astoa dago.
Antza Egipton etxekotu zuten astoa, K.a. 4.000. urte inguruan, lehenengo dinastia aurreko garaian. Baina garai bertsuetan ageri da baita Ekialde Hurbilean ere. Nubiako astoa edo Equus africanus da agriotipoa, Ipar Afrika osoan, Sinaiko Penintsulan eta Arabiako zatirik handienean bizi da.
Canhac de las Minas
Canhac de las Minas Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cagnac-les-Mines udalerrian erroldatutako biztanleak 2.151 ziren. Familiak 924 ziren, horien artean 280 pertsona bakarrekoak ziren (80 bakarrik bizi ziren gizonak eta 200 bakarrik bizi ziren emakumeak), 316 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 268 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 60 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.123 etxebizitza zeuden, 949 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 144 hutsik zeuden. 937 etxeak ziren eta 183 apartamentuak ziren. 949 etxebizitza nagusietatik 681 bere jabearen bizilekua ziren, 238 alokairuan okupaturik zeuden eta 30 doan lagata zeuden; 38 etxek bi gela zituzten, 136 etxek hiru zituzten, 294 etxek lau zituzten eta 481 etxek bost zituzten. 634 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 400 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 412 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.321 ziren, horien artean 913 aktiboak ziren eta 408 inaktiboak ziren. 913 pertsona aktiboetatik 821 lanean zeuden (411 gizon eta 410 emakume) eta 92 langabezian zeuden (38 gizon eta 54 emakume). 408 pertsona inaktiboetatik 160 erretiraturik zeuden, 76 ikasten zeuden eta 172 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cagnac-les-Mines udalerrian 1.026 unitate fiskal zeuden, 2.276 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.430 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 72 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 11 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 29 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 4 margolariak, 1 zurgina, 4 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 5 ile apaindegiak, 1 jatetxe, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 arropa denda zen eta 1 kirol-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 osasun-zentro eta botika 1 bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nematalosa vlaminghi
Nematalosa vlaminghi Nematalosa generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Johann Friedrich Herbart
Johann Fridrich Herbart (Oldenburg, 1776ko maiatzaren 4a - Göttingen, 1841eko abuztuaren 14a) filosofo, pedagogo eta psikologo alemaniarra izan zen. Herbarten doktrina pedagogikoak alemaniar hezkuntzan eragin handia izan zuen lehenengo mundu gerra piztu zen arte. Bere filosofiaren ezaugarri nagusia Fichte ren idealismo erromantikoaren, Scheilling en eta Hegel en aurkako iritzia zen. Hiru liburu oso garrantzitsuren idazlea izan zen, "Pedagogía general (1806)", "La psicología como ciencia (1824-1825)" eta "Metafísica general (1828-1829)".
Ondorioz jarrera errealista bat izatea aukeratu zuen Kant en belaunaldia jarraitzen. Honen ondorioz mugimendu neokantistaren ordezkari edo aurkezle bihurtu zen. Bere ustez existitzen denaren oinarria barruko esentzian dago. Herbartek hezkuntzaren sistemaren lehenengo teoria sortzen du, eta honetan pedagogiako zientifikotasunaren eta hezkuntzaren artearen arteko desberdintasuna argi uzten du.
Bizitza
Fitchte ren jarraitzaile bezala ikasi ostean (Jena n), 1805 inguruan Gotingako unibertsitatean bere lehenengo klaseak eman zituen, baina lanpostu hau Kantek Königsberg en zuen katedralean lan egiteagatik utzi zuen. Bere bidaietako batean, Alpe etara zehazki Pestalozzi ren eskola bisitatu zuen (Burgdorf) eta bien artean oso harreman berezia ezarriko da, eragin zuzena izango zuena Herbarten teorietan. 1831an Hegel ordezkatzea proposatu zitzaion Berlin eko katedralean, baina aukera hau ez zen aurrera eraman. Han 1833 arte bere pedagogiako seminarioa ezarri eta zuzendu zuen, urte horretan Gotinganera itzuli zen, eta han filosofiako irakasle bezala jarraitu zuen hil arte. Bere pentsamenduen teoria argia bere biziztzan asko antzeman zen. Pedagogo ikaragarria izan zen, batez ere hezkuntza berezian izan zituen ekarpenengatik izan zen ezaguna, erreforma liberalagatik egin zuen borroka eta jakintza empirikoarekiko kontrobersia garrantzitsuenetako bat sortu zuen.
Bere aita magistratua zen eta bere ama zehazki Johannen hezkuntzan egin zuen lan. Seme bakarra izan zen. Bere lehenengo jakintzak etxean jaso zituen irakasle pribatu baten eskutik, bere hiriko eskola humanistan sartu zen ondoren. Gurasoak izaera autoritariokoak ziren eta ez oso afektiboak, beraz hezkuntza izan zen gazte honentzat bere familiako giro zapaltzailetik aldentzen laguntzen zion gauza bakarra.
Filosofia
Herbarten pentsamendu filosofikoa XIX.mendean sortu zen. Herbarten filosofiak eremu errealist a bat hartzen du, alemaniarren pentsamendu idealista ren aurkakoa dena. Herbart errealismoaren alde zegoen, izan ere uste zuen idealismoaren arazoa eta arriskua esperientzia ren aldentzean zegoela uste zuen, izan ere honen ondorioz ez zen esberdintzen ezagututakoa eta datu sensiblea.
Llanbister
Llanbister, Galesko komunitate eta udalerri txiki bat da, Powys konderrian. A483 errepidean dago, Newtown udalerritik Llandrindod Wells udalerrirako bidean.
Johann Friedrich Herbart
Filosofia
Herbarten filosofia kontzeptu enpirikoen azterketarekin hasten da eta hauen elaborazioan eta formulazioan garatzen da. Hiru zatiketa nagusi egiten ditu. Logikoa, metafisikoa eta estetikoa izango lirakete.
Llanbister
2011ko erroldaren arabera 382 biztanle zituen.
Johann Friedrich Herbart
Psikologia
Psikologiar i dagokionez, bere ekarpen nagusienetako bat psikofisikaren arloan eman zen. Bere ideiak beste askoren ikerketen oinarri izan ziren ( Ernst Heinrich Weber).
Pedagogia
Pedagogiaren arloan, Herbartek eragin handia izan zuen John Deweyen eta bere eskola laborategi proiektuan.
Lanak edo obrak
Herbarten idazle bizitza " Cartas a Von Steiger (1797-99) " ekin hasten da, bere seme alaben hezkuntzari buruz, eta bere idazle bizitza " Bosquejo para un curso de pedagogia (1835)" rekin bukatzen da. Baina bere obrarik nagusiena eta esanguratsuena 1806koa da, "Pedagogia general dervirPero el jalón más importante es el de 1806, " Pedagogia general derivada" eta honetan Pedagogia zintzia teoriko bezala aurkezten du. con la publicación de
Sainte-Geneviève (Aisne)
Sainte-Geneviève Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 74 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 35 etxebizitza zeuden, 31 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 35etxeak ziren. 31 etxebizitza nagusietatik 27 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 14 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 42 ziren, horien artean 29 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 29 pertsona aktiboak lanean(17 gizon eta 12 emakume) zeuden.. 13 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Euskararen jatorria
Euskararen jatorria munduko hizkuntzalari asko kezkatu dituen gaia da. Teoria ugari sortzeko hizpidea jarri du, Europan indoeuropar jatorria ez duen hizkuntza baita, hurbileko seniderik eta inguruko ezein hizkuntzarekin harreman zuzenik gabea. Teoria ugari eta oso ezberdinak proposatu dira azkeneko hamarkadetan, eta mundu mailako hizkuntzalari mordoa batu da hizkuntza berezi honen jatorriaren bilaketara. Une honetaraino, ordea, aurrerapenak egin diren arren, euskararen gurasoaren arrastorik edo jatorriaren inguruko teoria segururik ez da aurkitu.
Euskararen jatorria modu askotara aztertu izan da historia osoan. Hizkuntza baten jatorria aztertzen duen hizkuntzalaritzaren adarra hizkuntzalaritza historikoa da (diakronikoa). Hizkuntzalaritza historikoaren metodoan, toponimia, onomastika, etimologia, morfologia, sintaxia eta arkeologia erabili izan dira eta, azken urteotan, genetika ere sartu da. XVI. mendetik aurrera, ugaldu egin ziren euskararen jatorriari buruzko azalpen mitikoak Euskal Herrian, foruen inguruko eztabaidan kokatuta. Artikulu honetan, gure hizkuntzaren jatorriari erreparatzen zaio. Eztabaida horri lotuta, hizkuntzaren iraupenaren gaia agertzen da maiz.
Aitzineuskara
Hizkuntzalariek berreraiki ahal izan dituzten euskararen forma zaharrenei aitzineuskara deritze. Joseba Lakarraren iritziz, datak erlatiboak direla zehazturik, aitzineuskararen fasea erromatarrekin kontaktuan sartu aurretiko garaian kokatu daiteke, Kristo aurreko II. mendera arteko estadio bat litzateke.
Euskaldunak, baskoiak eta euskararen arteko harremana
Ikerketa egiteko garaian, bereizi behar dira hizkuntzak eta hiztunak, baita hiztunen jatorri historikoa eta gaur egungo hiztunena ere.
Antzinako Erroma gaur egungo Euskal Herrira iritsi zenean, hainbat ziren eremu horretan bizi ziren herriak : baskoiak gutxi gorabehera gaur egungo Nafarroan bizi ziren; barduliarrak Gipuzkoa eta Araba ekialdean, Deba ibaiaren ekialdean; karistiarrak Deba ibaitik Nerbioi ibairaino; gaur egungo Bizkaiko mendebaldean autrigoiak bizi ziren ; Araba eta Nafarroako hegoaldean, eta Ebro ibaiaren hegoaldean beroiak bizi ziren; azkenik, akitaniarrak Ipar Euskal Herrian eta iparralderago bizi ziren. Tentagarria izan badaiteke ere, bereizketa horrek ez du zerikusirik euskalkiekin, askoz geroago sortu baitziren.
Egile batzuen arabera, leinu horiek guztiak euskaldunak ziren, toponimiak eta onomastikak adierazten duten bezala. Beste ikerketa batzuen arabera, egoera korapilotsuagoa zen: beroiak zeltak ziren, baina ez zeltiberiarrak. Euskaldunak eta zeltak ahaide ez zirela dioen lehen ikerketa Leibnizek proposatu zuen. Ikerketa batzuen arabera, autrigoiak ere zeltak zirela uste da, haien hiri batzuen -briga amaiera dela eta, adibidez Deobriga. Karistiarren hiri nagusiak Iruña-Veleia, Suessatio eta Tullica ziren; azken honen eta beste 55 toponimoren etimologia indoeuroparra da, baina ez zelta. Hainbat ibairen izenek ere etimologia bera dute. Barduliarrak zer ziren eztabaidan dago: kantauriar, zelta, zeltiberiar edo baskoien ahaide ziren ez dago argi, baina euren toponimoen izenak indoeuroparrak ziren, eta Julio Caro Barojaren arabera izena bera ez zen euskalduna. Azken hiru leinu hauek batzen ziren lekuari Trifinium izena jarri zioten, gaur egungo Trebiñu. Bertan gutxi dira euskal jatorriko toponimoak. Talde horiek zeltak baziren, edo hizkuntza zelta baten eragina izan bazuten, ez ziren gaur egungo euskal lurraldeetara K. a. 800. urtea baino lehen iritsi, Hallstatt kulturari lotuta. Hau da, herri horien aurretik eremu horretan euskararekin harremana zuen hizkuntza bat hitz egiten zuten biztanleak izatea aukera bat da.
Bestalde, ez dakigu Antzinako Erromako historialariek giza talde horiek guztiak zehaztasunez deskribatu ote zituzten eta euren hirien izenak eta zuten erlazioa ondo aztertu. Garai erromatar berantiarrean autrigoien lurraldea agertzen da deskribatua, barduliarrak behin, eta karistiarrak inoiz ez gehiago. Horien guztien ordez, baskoiak agertzen dira deskribapenetan, baita Erromatar Inperioaren gainbeheraren ostean ere.
Aldo Fabrizi
Aldo Fabrizi (Erroma, 1905eko azaroaren 1a - ibidem, 1990eko apirilaren 2a) italiar aktorea izan zen. 1930eko hamarkadan askotariko antzerki-ikuskizunetako aktore gisa ezaguna izan zen, eta zineman 1942an hasi zen, berak idatzi eta interpretatutako film batekin: Avanti c'è posto. Italiar zinema zuzendari nagusiekin lan egin zuen, hala nola Lattuada, Fellini eta Rossellinirekin. Zuzendari gisa 1949an lan egin zuen lehen aldiz, Emigratuak filmean. Filmetan bere egoeraren kontra oldartzen den kaleko gizon arrunt zapalduaren rola hartu ohi zuen. Film hauetan lan egin zuen: Bizi zaitez, ahal baduzu (1943), Roma, cità aperta (1945), Maisua (1958), Guardiak eta lapurrak (1951), Erromako guardiak (1956), C'eramo tanto amato (1974).
Euskararen jatorria
Veleia
Gaur egungo euskal lurraldeetan antzina bizi ziren herrien euskalduntasunari lotutako polemikarik handiena Iruña-Veleian 2006an egin zuten ustezko aurkikuntza da. Ostraken benetakotasunaz gain, Iruña-Veleian bizi ziren herritarren hizkuntzari buruzko eztabaida piztu da.
Aipatzekoa da ustezko aurkikuntza horiek guztiak ez zetozela bat aurretik egin zirenekin. Besteak beste, Veleiako aurkikuntzek talka egiten zuten jakinak ziren Antzinako Egipto, Antzinako Erroma eta antzineuskarari buruzko hainbat daturekin. Gainera, aurkikuntzak gauzatu ziren unea ez zen kamerekin grabatu. 2008ko bukaeran, berriz, Arabako Foru Aldundiko agintea PPren eskuetatik Eusko Alderdi Jeltzalearenetara igaro zenean, ikerketa sakona egin zen eta aurrez aipatutako aurkikuntza guztiak faltsuak zirela ondorioztatu zuten.
Batzuk, baina, ez ziren ados egon azkenengo emaitzekin, adibidez, Juan Martin Elexpuru euskal idazlea eta itzultzailea, Euskeraren Jatorriaren Elkarteko kideak eta SOS Iruña-Veleiakoak , besteak beste.
Aurkikuntza horiei buruzko ondorioak plazaratu eta gero, ondorengoak esan ziren:
Akitaniera
Erromatarren garaiko estela eta hilarrietan aurkitutako aztarna epigrafikoak, egungo Euskal Herriaren mugen barruan zein ipar-ekialdera edo hegoaldera zabaltzen dira. Baina multzo argiena aztarna epigrafiko horietarik gehienak Gaskoiniako Bigorra eskualdean topatu dira, ez baskoien tribuen lurraldeetan, baizik eta erromatarrek Ausci deitzen zituzten haien lurretan, gaur egungo Euskal Herritik gertu baina kanpo beraz. Hortaz, akitaniera terminoa erabiltzen da haietan suma daitekeen hizkuntza izendatzeko.
Aztarna horiengatik esaten da, erromatartzearen garaiko ahaidetza-harreman frogatu bakarra akitanierarena da. Hizkuntza hura zuzenean euskara arkaikoa edo antzineuskara den, edo enbor beretik banatutako beste mintzaira bat, zaila da zehaztea, akitanieraren aztarnak laburrak baitira: 400 bat pertsona-izen eta 70 bat jainko-izen, ez esaldi osoen antzik duen ezer. Kronologikoki, akitanieraren aztarna epigrafikoak Kristo ondorengo I. eta III. mendekoak dira.
Hilarrietan eta jainkoei eskainitako esteletan euskaraz uler daitezkeen izenak ageri dira, beste batzuen artean: andere (anderexso), ume (ombe-), gizon (cison), seme (sembe), bihotz (bihos), neskato (nescato), sein (seni-) eta seniko (sennico), eta ilurberrixo; eta honako adjektiboak: gorri (-corri / -gorri), beltz (belex-), ilun (ilunno) edota zahar (sahar). Baita -tar atzizkia ere (bontar, orcotar).
Euskal Herrian bertan aurkituriko estela akitaniarren artean, Atharratzeko bat aipa daiteke (Herauscorritse jainkoa aipatzen da hartan ).
Akitanieraren identifikazioak arazo bat ere planteatzen du baskoien lurraldeetan aurkitutako aztarna epigrafikoak aztertzean. Hauen artean Lergako hilarriak aitzineuskara moduko bateko izen argi bat du (Umme Sahar), eta Euskal Herritik hegoalderago, baskoiekin harremana izan zuen Soriako Tierras Altas eskualdean ere agertu dira aitzineuskararen traza duten izenak (Sesenco eta beste batzuk), 21. mendean ikertutako hilarrien multzo interesgarri batean. Akitaniera eta baskoien mintzairak bat ziren ala ahaide gertuko edo urrunagokoak, oraingo datuekin argitzeko zaila den kontua da.
Baskonizazio berantiarra
Beste hipotesi eztabaidatsu baten arabera, akitaniera eta antzineuskara hizkuntza bera lirateke eta akitaniarrak Erdi Aroan iritsiko ziren gaur egungo Hego Euskal Herrira. Baskonizazio berantiarra deitzen den prozesu hau aldeztu dutenen artean, Claudio Sánchez-Albornoz, Manuel Gómez-Moreno, Jürgen Untermann, Francisco Villar Liébana, Joseba Abaitua eta Héctor Iglesias historialari eta hizkuntzalariak daude. Aitzitik, aurka mintzatu dira Koldo Mitxelena, Joakin Gorrotxategi eta abar.
Euskalkien jatorria
Euskalkien sorkuntzak eta historiak ere ematen du pistarik euskararen jatorriaz. Koldo Mitxelenaren iritziz, euskalkien arteko batasuna handia da, eta hori ez zen horrela izango baldin eta euskalkiak oso aspaldikoak balira. Era berean, latinetik hartutako maileguak modu berezian egokitu dira euskarara, baina modu berezi hori berdina da euskalki guztietan, eta hori ere ez zen horrela izango, baldin eta euskalkiak erromatarrak etorri zirenerako egituratuta egon balira. Hau da, erromatartze handienaren garaian, latinaren eragina zuzen zuzena zenean, euskara euskalkietan zatituta egon balitz, latineko maileguak bakoitza modu batera egokituko zen euskalkien arabera. Eta gauzak ez dira horrela: esate baterako,  aingeru, bake, borondate, gela...  esaten da. Euskaraz baizik ez dira horrela esaten, baina euskalki guztietan esaten dira modu horretan.
Honen argitan, akitaniera edo antzineuskara euskara berezko horren aurreko estadioak izan daitezke, edo lehenagoko ahaideak. baina euskara berez, hizkuntza identifikagarri eta nahiko bateratu bezala, erromatartzearen garaian koka daiteke. Eta euskalkien dibergentzia oso handia ez dela kontuan hartuz, erromatartzearen azken mendeetan koka daiteke zehatzago, agian Erromatar Inperioa desegin ondoren ere, horrek ez baitu esan nahi latinaren presentzia eta eragina Mendebaldeko Europan desagertu zenik. Izatez, Euskal Herriaren inguru gertukoak, Galia eta Iberia zirenak, herri germanikoek inbadituak izan arren, hizkuntzaz nagusiki latindar izaten jarraitu zuten.
Testuinguru erromatar/latindar baina berantiar horrekin bat dator Koldo Zuazoren iritzia. Hain zuzen ere, euskalkirik dibergenteenetarikoa, mendebaldekoa edo bizkaiera esan ohi duguna, VIII. mendearen amaieraren inguruan sortu zela uste du Koldo Zuazok, Araba eta Bizkaia Iruñeko Erresumatik bereizi eta Asturietako Erresumarekin kontaktuan jarri zenean. Euskara zahar eta bateratu haren jatorri geografikoa ere nahiko finkatua dago logika beraren ondorioz: erdiguneko euskalkien arteko bateratasuna handiena izanik, erdigune hori Nafarroan egon daitekeela pentsa daiteke, eta Erdi Aroan bertan osatu zen Iruñeko Erresuma harekin identifika daiteke.
Eusko-iberismoa
Eusko-iberismoa euskararen jatorria azaltzeko asmoz euskara eta iberiera ahaidetzat jotzen dituen teoria da. Teoria horren aldekoei eusko-iberista deritze. Gaur egungo euskalariek bazterturiko teoria da. Euskara eta iberiera hizkuntza eremuen hurbiltasunak eta biak aurreindoeuroparrak izateak bide eman zuten hizkuntza bera zirela edo ahaideak zirela pentsatzera. Berez bi teoria ezberdin izan dira eusko-iberismoaren azpian: berez Antzinako Erromak Hispania sortu aurretik Iberiar penintsula osoan hitz egiten zen hizkuntza euskara zenarena bata; antzeko hizkuntzak zirela, bestea.
Luzaro iraun duen teoria da, Esteban Garibai, Arnaud Oihenart, Manuel Larramendi, Wilhelm von Humboldt, Hugo Schuchardt eta abar. Toponimoak aztertuz Espainiako hainbat toponimoren euskal oinarria aurkitzen saiatu ziren, adibidez (h)aitz edo (h)ax Asturiasen oinarrian egongo litzateke, edo Granada hiriaren antzinako Iliberri izena eta beste hainbat uri/uli eta berri ere. Joseba Lakarrak teoria hau ezeztatzeko hainbat argitalpen egin ditu. Akitanieraz jainkoek euskal izenak badituzte ere, pertsonen izenak iberieraren antzekoak ziratekeela proposatu dute. Zenbakien arteko lotura ere aurkitu dute, nahiz eta zalantzazkoa izan.
Iberiera deszifratu zenean, XX. mendeko hizkuntzalariek guztiz baztertzekoa zela erakutsi zuten argi eta garbi. Gaur egun ukipenaren, kasualitatearen eta maileguen ondoriotzat azaltzen dira berdintasun horiek, edo bestela euskararen eta iberieraren arteko formazko eta egiturazko antzekotasunak, izan daitezke bi sistemen arteko harreman geografiko edo kultural berezi baten ondorioa , sprachbund deritzon fenomeno linguistikoaren parekoa.
Hala ere, gaur egun, hizkuntzalaritza historikoan adituak ez diren hainbatek oraindik eusten diote teoria horri.
Jatorri kaukasoarra
Hipotesi klasiko edo ezagun samarra da euskara Kaukasoko hizkuntzen multzoan biltzen duena. Hizkuntzalari askok (horietariko batzuk prestigiodunak, hala nola, René Lafon), XX. mendean ahalegin nabarmenak egin zituzten euskararen eta Kaukasoko hizkuntzen arteko lotura frogatzeko. Hala ere, hipotesi zaharragoa da. Johan Gabriel Sparwenfeld suediar hizkuntzalariak Leibnizi 1696an bidalitako gutun batean esaten dio, akaso euskara eta "Armeniako Iberiera" (ziurrenik georgiera esan nahi zuen) lotuta daudela.
Antzekotasun lexiko eta gramatikalen batzuk aurkitu ziren Kaukasoko talde batzuekin zein besteekin, baina lotura genetikorako saio horrek bi arazo ditu. Alde batetik, antzekotasunen portzentajeak txikiak dira, eta oso antzeko emaitzak lortzen dira uraldar hizkuntzekin edo afro-asiarrekin ere. Teoria honen aldekoek jafetismo izeneko proposamena defendatzen zuten Errusian, lehenengo, eta Sobietar Batasunean, ondoren. Nikolai Marr hizkuntzalariak euskara eta kaukasoar hizkuntzak lotu zituen, baita hizkuntza semitikoak ere, Bibliako Jafeten ondorengoak bailiran aipatuz (Jafet Tubalen aita zen). Hala ere, Marrek ez zuen jatorri biblikoan sinisten.
Bestaldetik, ez da frogatu Kaukasoko mendialdeko jatorrizko hizkuntza indigena guztiak elkarri lotuta daudenik ere. Hego Kaukasoko hizkuntzen talde kartveliarra bada talde finkoki frogatua, eta horrekin konparazioak ahalegin gehiagorekin egin dira, baina emaitzak halaber azalekoak izan dira. Bat-etortze fonologikoak ez dira baliagarriak, eta beste ahaidetasun irizpide batzuetara jo izan da, georgiera hizkuntza ergatiboduna delako (taldeko hizkuntza nagusia), baina horrek ez du esan nahi litekeena dela hura euskararen ahaidea izatea. Modu berean, egitura nominatiboko hizkuntzak ez daude nahitaez elkarri lotuta. Familia berean (indoeuropar hizkuntzenean, kasu) hizkuntza ergatibodunak (hindiera eta kurduera) eta ergatiborik gabeko hizkuntzak (ia gainerako guztiak) egon daitezke.
Gainera, Georgiako eta euskaldunen DNAren ikerketak ez ditu antzekotasunak aurkitu.
Armeniera
Esteban Garibaik jada aipatu zuen euskaldunen jatorria Armenian zegoela. Ondoren, Edward Spencer Dodgsonek XIX. mendean eta Joseph Karstek XX. mendean euskal-armeniar teoria defendatu zuten. Gerora, Armeniako Vahan Sarkisian hizkuntzalariak euskara eta armenieraren antzekotasun gramatikal eta lexikoak aurkitu zituen. Teoria honen arabera armeniera eta euskara talde bereko antzinako hizkuntza aurreindoeuropar bateko partaide dira. Urruntze geografiko honen jatorria historiaurreko emigrazio baten egon liteke, bai Pirinioetatik Kaukasora ala alderantziz.
Armeniera hizkuntza indoeuropartzat hartzen da, baina Sarkissian ez dago ados sailkapen horrekin, bere ustetan Iranekin izandako mendeetako harremanaren ondorioa litzatekeelako sailkapen hori. Hitzen antzekotasun batzuetaz gain, fonetikan ere badaude antzekotasunak, adibidez hitzen hasieran r fonema ez egotea edo kontsonanteak ez aglutinatzea.
Dené-kaukasoar hizkuntzak
Dene-kaukasoar hizkuntzen familia sino-tibetar hizkuntzak, ipar kaukasoar hizkuntzak, na-dene, yaniseiera, euskara (eta haren balizko ahaide desagertuak) eta buruxaski hizkuntza barnebilduko lituzkeen hizkuntza familia zabala da, gaur egungo hizkuntzalaritzan oinarrigabetzat baztertua. Na-dene eta yeniseieraren arteko harremanak harrera ona izan badu ere, beste hizkuntzen arteko loturak oso zalantzazkoak dira.
Teoria honen lehen izena urrunen zeuden bi hizkuntzena izan zen, euskara eta navajoa, eta horregatik euskaldene izena (Basque-Dennean; vascodene). Goian aipatutako hainbat hizkuntzez gain, dravidiar hizkuntzak eta sumeriera ere sartu zituzten. Proposaturiko sailkapen nagusiak bi dira: lehenengoan na-dene hizkuntzak orain dela 7.900 urte inguru bereizi ziren hizkuntza sino-baskonikoetaz (sino-tibetar eta kaukasoar hizkuntzak eta euskara barnebiltzen zuen taldea). Bigarren sailkapenean euskara hizkuntza makro-kaukasoarren zati izango litzateke, Ipar-kaukasoar eta Buruxaski hizkuntzekin batera
Euskal substratuaren teoria
Euskal substratuaren teoria mendebaldeko Europako hainbat hizkuntzek euskal hizkuntzak izeneko antzinako hizkuntza familiaren hondarrak dituztela eusten duen teoria da, familia horietatik euskara bizirik irauten duen bakarra izanik. Teoria Theo Vennemann hizkuntzalari alemaniarrak egin eta beste hizkuntzalariek baztertu dute. Vennemannen esanetan, euskal hizkuntzak Europa osotik zabaldu ziren indoeuropar hizkuntzek ordezkatua izan arte. Hala ere, Vennemannek Erdialdeko eta Mendebaldeko Europako toponimoetan eta germaniar eta baltiko-eslaviar hizkuntzetako hiztegietan topaturiko zenbait hondarretan indoeuropar hizkuntzen arbaso hau topatzeko gai izan zen.
Vennemannen esanetan, azken glaziazioan, hegoaldeko Frantzian eta Iberiar Penintsulan bizi ziren euskal herriek Europa birpopulatu zuten. Beren bizileku berrietako ibaiei eta haranei izenak eman zizkieten, gero Indoeuropar hizkuntzak zabaldu zirenean mantendu zirenak. Teoria honek Hans Krahek aurkituriko europar hidronimoen paralelotasunetan eta Marija Gimbutasek europar kulturan aurkituriko antzekotasunetan oinarriak ditu, guztiak, Vennemannen ustetan, aurreindoeuropar substratuak direnak. Theo Vennemannek uste du hori euskal substratua dela, aurreindoeuropar toponimoen berezko ezaugarriak euskararen bidez azaldu omen dezakeelako. Adibidez, aran, euskara batuan haran idatzia, Katalunia eta Okzitaniako Val d'Aran, Ingalaterrako Arundel, Norvegiako Arendal edo Tirolgo Ahrntal toponimoetan agertzen da. Hala ere, hizkuntzalari gehienek uste dute litekeena dela hidronimo eta toponimo hauek euskararenak ez, bestelako aurreindoeuropar sustraiak izatea.
Beste hizkuntza batzuekin balizko loturak
Historian zehar hainbat hizkuntzekin loturak proposatu dituzte ikertzaileek. Gehienak oso ebidentzia txikietan edo kointzidentziatan oinarritzen dira, baina euskararen jatorriaren inguruan dagoen misterioa handitzeko balio izan dute. Hona hemen horietako batzuk:
Berbereekiko loturak
Hizkuntzalari batzuek aldeztu dute euskara Ipar Afrikako hizkuntzetatik datorrela eta hain zuzen ere berberetik. Teoria bat, orain dela urte asko bertan behera utzi zena, sintaktiko eta morfologikoki guztiz ezberdinak izanik; bi hizkuntzen arteko ustezko erlazioak hitz bakarren batzuen antzeko itxuran bakarrik oinarritzen baitira. Hala ere, aditza jokatzeko moduaren aldetik, bai euskaraz eta baita berberez ere, zenbait adizkiren erabilera antzekoa ikus dezakegu. (ezaugarri gramatikalak).
Guantxeak
Guantxera XVII. menderaino, gutxienez, Kanarietan hitz egin zen hizkuntza berberea izan zen. Hizkuntza honetan hainbat idazkun aurkitu dira, fenizieraren eta tifinagh idazkeratan eginak. 1341ean Nicoloso da Recco genoatarrak 1-16 zenbakiak eta hainbat hitz jaso zituen, berbereekin lotuak.
Hala ere, guantxeak eta euskara lotu izan dituzten idazle eta ikerlariak egon dira. Kondairak dio XVI. mendean espainiarrak eta euskaldunak itsasontziz Kanarietara joan zirenean euskara egiten zutela aurkitu zutela. Denbora luzez guantxeen eta euskaldunen arteko loturak egiten saiatu dira ikerlariak toponimiatik abiatuta. 1938an Odon Apraizek hainbat toponimo alderatu zituen, euskal jatorria zutela azalduz: Izaña, Anaga, Aguere, Araca, Abona, Arafo eta Arona.
1978an Federiko Krutwigek Garaldea liburua idatzi zuen, guantxearen eta euskararen arteko erlazioari buruz. Bere ustetan bi hizkuntzek jatorri aurre-indoeuropar komuna dute, eta guantxean idatzitako hainbat gauza ezin dira azaldu aitzinbereberrarekin. Guantxea bereberrarekin lotu baino, nahiagoa zuen esan bereberrak bazituela aurreko hizkuntzaren hainbat ekarpen, euskararen antza izango zuen hizkuntza bat. Antonio Arnaiz-Villenaren ustez euskara eta guantxea, biak ziren aitzinbereberrarekin lotura dutenak, eta horregatik egin daitezke lotura horiek. Maximiano Traperoren arabera hipotesi guzti hauek gezurra dira, Kanarietako toponimia gaizki interpretatzen dutelako, gaizki transkribatu edo, zuzenean asmatu.
Etruskoa
Lehen aipatu den kaukasoar hizkuntzekin harremanaren hipotesi jafetiarrak etruskoa ere jartzen zuen ahaide gertuko gisa. Nikolai Marr hizkuntzalari sobietarraren arabera, "euskaldunek euren burua etruriar deitzen dute". Euskarazko "arreba" eta etruskoko "ruva | rema" lotzen zituen, nahiz eta bigarren honek "anaia" esan nahi duen. Meilletek eta Cohenek 1924an ere proposamen hau egin zuten, Mediterraneoko hainbat hizkuntzekin lotuta egon zitekeela proposatuz. Hipotesi honekin ere jokatu zuen Isaac Asimovek fikzioan.
Eskoziarrekiko loturak
Aymeric Picaudek 1140an idatzitako Donejakue bidea egiteko gidan, Codex Calistinusen, idatzi zuen nafarrek (Hego Euskal Herriko euskaldunak) eta euskaldunek (Ipar Euskoa Herriko euskaldunak) Eskoziatik etorritakoak zirela. Berak jasotako kondairaren arabera Julio Zesarrek nubiarrak, eskoziarrak eta kornuallestarrak bidali zituen Hispaniara zergarik ordaintzen ez zituztelako, gizon guztiak hil eta emakumeak bizirik mantentzeko aginduarekin.
Herri horiek Bartzelonatik Zaragozara eta Baionatik Ocako mendietara zegoen guztia suntsitu omen zuten. Gaztelarrek aurre egin zieten eta Iruñea, Naiara eta Baiona arteko mendietara bidali zituzten. Bertan gotorlekuak egin zituzten, gizonezkoak hil eta emakumeekin seme-alaba ugari eduki. Nauarros izena non ueurus izenetik eratortzen zen, bere ustetan, hau da, bertakoak ez direnak.
1876an Eskozian Lunnastingeko harria aurkitu zen, ogam alfabetoan idazkunak zituen zutarri handi bat. Bertan irakur daiteke edo  1975ean, Lockwoodek "azken hitza Nechton izen arruntetik datorrela argia da, baina bestea, ogam alfabetoan hautazkoan kontsonanteak bikoizten zituztela onartzen bada ere, hain da exotikoa ezen filologoek piktoera indoeuropar philumetik kanpo eta seniderik ez zuen hizkuntza zela ondorioztatu baitzuten" idatzi zuen. Teoria hori Orkadetan aurkitutako ogam idazkundun Buckquoyko ardatz-harria azaltzeko ere erabili zuten, harik eta 1995ean irlandera zaharra zela jakin arte. Teoria hau ez da berria, Sparwenfeld eta Leibnizen arteko gutun-trukean ere agertzen da, euskara (Iberia), georgiera (Iberia) eta irlandera (Hibernia) lotuta egon zitekeela. Urte batzuk lehenago, 1968an, Henri Guiterrek euskara eta piktoera lotu zituen. Bere teoria hasieratik ez zen akademikoen artean onartua. Larry Trask euskaltzale eta hizkuntzalariaren esanetan, Guiterren saiakera "iragarpen hunkigarri gehienak bezala, mundu osoaren arbuioa lortu du. Piktoerazko adituak iturburutik errefusatu eta euskaltzaleak ez ditu bete". Kritika Ogam letren hautazko irakurmenetik datorkio, horrela aitzineuskara baino XX. mendeko euskara lortuz, sintaxiari jaramonik egin gabe eta apetazko itzulpena eginez.
Egiptoera, hititera, sumeriera, akadiera eta feniziera
Antonio Arnaiz-Villena inmunologoak eta Jorge Alonso-Garcíak proposatu zuten euskara erabiltzea Mediterraneo eta Ekialde Hurbilko hainbat antzinako hizkuntza deszifratzeko. Hizkuntza guzti horiek ez dute euskararekiko harremanik, tartean Antzinako Egiptoko hieroglifoak, hititera, sumeriera, hurriera, ugaritera, akadiera, elamera eta feniziera. Euren ustetan, hizkuntza guzti hauen itzulpenak eta transliterazioak faltsuak dira. Ikerketa akademiko gehienak "zientzia fikzio istorioak" direla esaten dute. Arnaiz-Villenak egindako egiptoarreko itzulpenak, adibidez Champollionek Rosetta harrian egindako itzulpena ezeztatzen du: antzinako greziera eta egiptoarrez aurkitutako Ptolomeo kartutxoa ez dela baliagarria dio, eta bere interpretazioan ez da izen hori agertzen. Beraz, Arnaiz-Villena izango litzateke hieroglifoak deszifratzen lehena, bere irakurketaren arabera.