cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Viéthorey
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 74 ziren, horien artean 55 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 55 pertsona aktiboetatik 47 lanean zeuden (30 gizon eta 17 emakume) eta 8 langabezian zeuden (5 gizon eta 3 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Moghreb Atlético Tetuán
Moghreb Atlético Tetuán edo MAT (المغرب أتلتيكو تطوان), Marokoko futbol talde bat da, Tetuan hirikoa. Marokoko bi liga irabazi ditu. Espainiako lehen mailan jokatzera iritsi zen Club Atlético de Tetuán taldearen ondorengoa da.
Viéthorey
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
Moghreb Atlético Tetuán
Palmaresa
1922ko martxoaren 12an Unión Deportiva Moghreb sortu zen Tetuanen. 1933an Sporting de Tetuán eta El Hispano-Marroquí taldeak elkartu zitzaizkion eta Club Atlético de Tetuán sortu zen. Bilboko Athletic taldearekin harreman handia izan zuen eta hortik koloreak eta armarria. 1950-51 denboraldian Bigarren mailako txapelduna izan zen eta urtebetez Lehen Mailan jokatu zuen.
Viéthorey
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Viéthorey udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 222 hektarea erabiltzen.
Moghreb Atlético Tetuán
Palmaresa
1956an Marokok independentzia lortu zuenean Federazio berria sortu zen eta talde berria eratu zen, Moghreb Atlético Tetuán, aurrekoaren koloreak eta baliabideak jaso zituena. 2012an eta 2014an Marokoko Ligako txapelduna izan zen. 2017an Atlético Madril taldearekin harremanak eratu zituen.
Les Épesses
Les Épesses Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen. Puy du Fou parke tematiko ospetsua bertan dago.
Biztanleria
2007an Les Épesses udalerrian erroldatutako biztanleak 2.477 ziren. Familiak 987 ziren, horien artean 236 pertsona bakarrekoak ziren (130 bakarrik bizi ziren gizonak eta 106 bakarrik bizi ziren emakumeak), 346 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 366 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 39 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.113 etxebizitza zeuden, 993 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 78 bigarren erresidentzia ziren eta 42 hutsik zeuden. 1.036 etxeak ziren eta 65 apartamentuak ziren. 993 etxebizitza nagusietatik 758 bere jabearen bizilekua ziren, 230 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 34 etxek bi zituzten, 158 etxek hiru zituzten, 257 etxek lau zituzten eta 539 etxek bost zituzten. 795 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 429 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 500 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.611 ziren, horien artean 1.275 aktiboak ziren eta 336 inaktiboak ziren. 1.275 pertsona aktiboetatik 1.220 lanean zeuden (671 gizon eta 549 emakume) eta 54 langabezian zeuden (22 gizon eta 32 emakume). 336 pertsona inaktiboetatik 167 erretiraturik zeuden, 85 ikasten zeuden eta 84 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Les Épesses udalerrian 1.010 unitate fiskal zeuden, 2.601,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.253 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 107 komertzioetatik, 5 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 13 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 16 eraikuntza enpresak ziren, 18 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 33 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 4 margolariak, 3 zurginak, 4 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 3 jatetxeak eta 2 apaindegiak.
2000. urtean Les Épesses udalerrian 62 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.064 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, botika 1 bat eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Regina Araluze
Regina Araluze Larrinaga (Bermeo, Bizkaia, 1922ko abuztuaren 15a - ib., 2012ko apirilaren 8a) Bermeoko Orfeoiko abeslaria eta irrintzilaria izan zen. Orfeon Bermeanon (Bermeoko Abesbatza) irrintzia (edo zantzoa) egiten zuen orfeoiarekin batera.
Orfeoiko irrintzilari
Regina Araluze ahots mistoen Orfeon Bermeano izeneko abesbatzako partaidea izan zen. 1956an José Miguel Monasterio, José Antonio Eguía, Manuel Urrutia, Félix Bilbao eta Adrián Zabalageaskoak Bermeon (Bizkaia) sortu zuten. Zuzendariak Jon Zubieta, P. Esnal, José Antonio Eguía eta Gaizka San Pedro Layuno izan dira. 1975etik, Bilboko Aste Koralaren edizio guztietako parte-hartu du abesbatzak.
Araluzeren esanetan:"'Bilboko Areatzan zenbait kontzertu egin zituzten eta irrintzia egitean, entzuleria zutitu egiten zen.'"
Bermeoko Irrintzilari Elkartea
Bermioko Irrintzilari Elkartea 2010eko urtarrilera arte inskribatu ez bazen ere, 2009ko uztailaren 23an sortu zen. Elkartearen helburua irrintzia suspertzea eta irrintziarekin lotuta dauden ekimenak bultzatzea da.
Elkarteak Regina Araluze elkarrizketatu zuen Talan eta irrintzia egiteko bi modu aipatu zituen, ohikoa eta sirena modukoa.
Itxuraz kontrakoa dirudien arren, irrintziak ez du minik egiten ahots kordetan. Nafarroako Unibertsitatea Klinikak ikerketa foniatrikoa egin du: "'Minik hartu gabe, irrintzilariak hain altu eta goian kantatzeko gai badira, terapia ona izan liteke ahots kordetan arazoak dituzten pertsonentzat noduloak izateagatik edo ahotsa erabili behar izateagatik, hala nola abeslari lirikoak. Irrintzilarien teknika erabiltzea komeni zaie, hau da, ahotsa emititzean lurrean finkatu eta saihetsak handitu.'"2019an irrintziari buruzko Erraiak dokumentalean Bermioko Irrintzilari Elkarteko kideek nabarmendu zuten irrintzilarien arteko ezagutza eta elkarrizketa zeinen garrantzitsuak diren irrintzia modu naturalean ikasteko eta egiteko.
Egeria (bidaiaria)
Egeria, Eteria, Ætheria edo Etheria batzuetan deitua, eta baita Arteria edo Geria ere, IV. mendeko bidaiari eta idazle hispanoerromatar bat izan zen.
Biografia
Nahiz eta datu biografiko gutxi dauden, jaiotzez Hispaniako Gallaecia erromatar probintzikoa dela uste da, "Egeriaz arduratu diren hainbat egilek bere sorterria zein den jakin nahi izan dute. Ibilbideaidazlanean falta diren orriak aurkitzen diren arte, batez ere, datu zehatzen bat izango duten hasierako orriak, Baleriok Bierzoko monjeei bidalitako gutunean jartzen duena onartu beharko dugu; aurretiko egileek esan zutena oinarririk gabeko usteak dira, ez bai zuten gutun hau kontutan hartu. Ibilbidea lanaren egilearen jatorria aztertzen saiatu zen lehena Gian Francesco Gamurrini izan zan. Akitaniako Silbiatzat zuenez, bere aberria Galia Narbonense zela zioen (...). Baina Balerioren gutuna izan da Ibilbidea idatziaren egile eta jaioterria eman digunak; beste datu baliotsuen artean hau, ezinbestekoa: Egeria, extremo occidui maris Oceani litore exorta, Oriente facta est cognita, «Ozeano itsasoko mendebaldeko kostan jaioa, ekialdean ezaguna egin zen». Balerioren hitz hau, exorta, oso garrantzitsua dena, gaizki itzuli du Hélène Petrék: Partie des bords extrêmes de l'océan à l'Occident, elle s'est fait connaître à l'orient. Enrique Flórezek adierazten du Balerioren esaldi honen esanahia Egeria mendebaldeko Ozeanoak bustitzen duen erromatar probintz honetakoa zela, eta hortaz hitz egiten duela, eta Balerio berak mendebaldeko lur honen mutur deitzen duela, bera bertan zegoela Egeriaren Ekialderako bidaiaz hitz egitean. Eta honela, Marius Férotinen Egeria Gallaecian jaio zela ondorioztatzen du. Egeriaren sorterriari buruz Balerio esaten dituenak ez dira alferrekoak edo zehaztugabeak, baizik eta, doiak eta teknikoak, espainiar historiatzaile eta geografo garaikideek erabiltzen zituztenak: Idacio, bere Chronicon eta Isidoro Deuna bere Historia Gothorum, Vandalorum, Suevorum lanetan. (...) Honen guztiaren ondorioa Egeria erromatar Hispaniakoa zela da, «Provincia Gallaecia» lrraldeko lekuren batekoa. Gure ikerketen arabera ezin da gehiago zehatzu bere sorlekua" Arce, A.: Itinerario de la Virgen Egeria (381-384). Biblioteca Autores Cristianos argitaletxea. Bigarren argit. (1996). [//es.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/8479142197 ISBN 84-7914-219-7], 23 a 27 orrialdeak. eta, egileren batek El Bierzo eskualdekoa, Gallaecia barnealdean, izan daitekeela ere esan du.  Lan espezializatu batek Aelia Flacillaren, Teodosio I.a Handiaren lehen emaztearen, sendikoa dela adierazi du A. Lambertek, Egeria, Jeronimo Estridongoa ren  esanetan Priszilianoren bikotekide zen Galaren ahizpa dela dio.  Eztabaidarik gabekoa da noble jatorria zuela, egoera ekonomiko erosoa eta kultura nabarmena. Bere idatzietan, erlijiozkotasun sakoneko emakume gisa azaltzen da, baina, baita ere (Egeriaren hitzetan) jakin-min mugagabekoa.
Ezaguna da Lur Santua (Egipto, Palestina, Siria, Mesopotamia, Anatolia eta Konstantinopla) ikusi zuela, 381 eta 384 urteen arteko bidai luze batean. Bidean gertatutakoak eta bere iritziak Itinerarium ad Loca Sancta liburuan jaso zituen, halako zabalkunde bat izan zuenak bidaia modu sakon eta bizian kontatzeagatik. Galia hegoaldea (gaur egun Frantzia) eta Italia iparraldea zeharkatu zituen; eta Adriatiko itsasoa itsasontziz. Jakina da Konstantinoplara 381 urtean iritsi zela. Hortik Jerusalemera joan zen eta Jeriko, Nazaret eta Kfar Nahum bisitatu zituen. Jerusalemdik Egiptora 382 an abiatu zen, eta Alexandria, Tebas, itsaso Gorria, eta Sinai ikusi zituen. Ondoren, Antioquia, Edesa, Mesopotamia, Eufrates Ibaia, eta Siria ezagutu zituen, eta handik, itzulia hasi zuen Konstantinoplako bidetik. Bere heriotzaren data, leku eta egoerari buruzko erregistrorik ez da.
Eskuizkribua Latin arruntean (garaian hitz egiten zen bezala) dago idatzia, erabilgarritasun handikoa izanik latin klasikoa eta berandukoaren arteko transizioa nola eman zen ikasteko. 1884 arte, emakume honi buruzko erreferentzia bakarra   Bierzoko monjeei Balerio Doneak idatzitako gutun batean agertzen zen. Urte horretan, Gian Francesco Gamurrinik  Laikoseko Andra Mariaren Kofradiako Liburutegian (Biblioteca Della Confraternità dei Laici), Etruriako Arezzon, 37 orrialdeko pergaminozko kodex bat, XI. mendeko beneventana letraz idatzia eta bi zatitan banatuta, aurkitu zuen. Lehengo zatia Poitierseko Hilario Doneak idatzitako Misterio eta Ereserki tratatu ezaguna zen. Bigarren zatia osatu gabe zegoen, hasierako eta bukaerako orrialde batzuk gabe eta, beraz, egiletza argirik gabe. Lur Santuan zeharreko bidai bat deskribatzen zuen kodizearen zati hau, 1599tik 1602ra Montecassinoko abadiako abade izan zen Ambrose Restellinik idatzi zuen eta Arezzora eraman. 1602a eta gero Arezzoko Andra Maria monasterioko abade izendatu zuten. 1801 ean Napoleonek monasterio hau itxi zuen, bertako artxiboa aipatutako Laikoseko Kofradiara mugituz. Gaur egun, eskuizkribua Arezzo hiriko museoan gordetzen da. Gamurrinik istorioa Akitaniako Silviari, Akitaniako Rufinoren arrebari egozten zion, Paladiok bere Historia Lausíacan aipatzen zuena , eta antzeko erromeria bat egin zuenak Konstantinopla, Egipto, eta Jerusalem herrialdeetatik. Ia hogei urtez Silvia, edo Silvina testuaren egiletzat hartua izan zen, 1903. urtea arte Marius Férotinek ikerketa bat argitaratu zuenean Gai Historikoko Aldizkarian, testua Egeria birjin espainiarrarena zela esanez. Moja honi buruz hitz egiten zuen Balerio Doneak bere gutunean, Arezzoko eskuizkribuarekin hainbat puntutan bat datorren bidaiari buruzko laburpen bat eginez: Data, abiapuntua ("Ozeano Itsasoko mendebaldeko kostaldetik"), etapak, iraupena eta, kasu batzuetan, Balerio Doneak bidaia deskribatzen estilo eta hiztegi berdina erabiltzen du. Ferotinen artikuluaren argitalpena eta gero, inork ez du zalantzan jartzen Egeriaren egiletza. Bada beste erreferentzia bat eskuizkribuaren lehen orrialdeen hutsuneak betetzeko: Pedro Diakonoaren Liber de locis sanctis, galiziako erromesa aipatzen duenak.
Izena
Balerio Donearen gutuna mantendu duten hainbat kodizetan izena modu ezberdinetan jaso da: Aetheria, Echeria, Etheria, Heteria, Eiheriai edo Egeria. Ferotinek Eteria, edo Etheria aldeko apustua egin du, beste egile batzuek bezala, hala nola, Heraeus, Mesiter edo Garcia y Villada. Lambert, Pétré, W. Lindsay edo J. F. Montfortek, ordea, Egeria grafia proposatu zuten, 750 urteko Liber Glossarum, anonimoan eta Limogesko San Martzialgo Liburutegiko katalogoetan hala azaltzen delako (Itinerarium Egerie abbatisse), eta baita, Balerio Donearen gutunaren zenbait aldaeretan. Azken forma hau (Egeria) bere erreferentzietan hedatuen dagoena da, pertsonai honi eskainitako Espainiako zigilu sorta batean ere honela azaltzen delarik.
Bidaia
Narrazioak erromatar cursus publicus zehar, legioek bere lekualdatzetan erabilitako bide sarea (80.000 km-ko sarea), nola bidaiatu eta leku babesgabeetan gainditu behar diren zailtasunak deskribatzen ditu. Ostatu gisa mansio, edo posta etxeak erabiltzen zituen, edo batzuetan, mendebaldean oraindik ia ezezagunak ziren baina ekialdean aspalditik ezarritako monasterioen ostalaritza. Eskuizkribuan zehar hainbat aipamenek ibiltzeko baimen ofizialen bat izango zuela iradokitzen dute, lurralde bereziki arriskutsuetan babes militarra lortzen ziona. Itinerarium bi zatitan banatzen da: lehenak bidaia kontatzen du eta Egeria, Jerusalem, Belen, Galilea eta Hebron bisitatu ondoren, Sinai mendira igotzear dagoenean hasten da. Hortik Horeb mendira doa, eta, gero Jerusalemera itzultzen da, Gesén herrialdea zeharkatuz. Hurrenak Nebo Mendia eta Samaria dira eta irten zenetik hiru urte betetzen direnean Jerusalemera itzuli eta Gallaeciarantz hartzea erabakitzen du. Itzuleran, Tarso bisitatzen du, Edesan geratzen da, Siria eta Mesopotamia bisitatu eta Tarsora atzera egiten du. Hortik Bitinia eta Konstantinoplara abiatzen da. Bidai egunerokoa puntu honetan amaitzen da, baina amaitu aurretik, Efes o ikusteko nahia adierazten du. Egunerokoaren bigarren zatiak Lur Santuan egiten den liturgia deskribatzen du, egunerokoa, igandekoa eta Pazko eta Aste Santuko jaietakoa.
Egeriaren Ibilbidea euskaraz
Ibilbidea, Egeria, Aurkezpena eta itzulpena: Maite López Las Heras, Hitzaurrea: Uxue Alberdi, Testu Zaharrak, 2022. ISBN 978-84-09-45647-5
Sancy-lès-Provins
Sancy-lès-Provins Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sancy-lès-Provins udalerrian erroldatutako biztanleak 311 ziren. Familiak 112 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 145 etxebizitza zeuden, 111 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 143 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 111 etxebizitza nagusietatik 97 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 9 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 71 etxek bost zituzten. 90 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 66 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 207 ziren, horien artean 161 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 161 pertsona aktiboetatik 142 lanean zeuden (90 gizon eta 52 emakume) eta 19 langabezian zeuden (5 gizon eta 14 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sancy-lès-Provins udalerrian 121 unitate fiskal zeuden, 352 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.612 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Sancy-lès-Provins udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 7180
NGC 7180 galaxia bat da, Aquarius konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Hanibal (argipena)
Hanibal latinizazio bat da (grezieraz: Ἀννίβας, Hanníbas) kartagotar izen maskulinoaren izena ḤNBʿL da ; (punikoeraz: 𐤇𐤍𐤁𐤏𐤋), Baal grazia esan nahi duena. Geroztik, izen hau asko erabili da hainbat kulturetan, gehienbat, Hanibal kartagotarraren buruzagiak Bigarren Gerra Punikoan lortutako ospeagatik.
"Hanibal" izena honako pertsonaia hauek izan zuten:
Turośń Kościelna udalerria
Turośń Kościelna Poloniako Podlasiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Białystok barrutian kokatuta. 139,9 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6134 biztanle zituen.
Elem Klimov
Elem Germanovitx Klimov (Эле́м Ге́рманович Кли́мов; Stalingrad, – Mosku, ) sobietar zinemagilea izan zen. Prosscanie (1981, Agur Matiorari), Larisa Shepitko bere emazteak hasi eta hura istripuz hil zelarik berak burutu behar izan zuena, eta Idí i Smotrí (1985, Zatoz eta Ikusi), naziek herri batean eginiko sarraskiaren kronika, ditu lanik ezagunenak. SESBko Zinemagileen Elkarteko lehendakari izendatu zuten 1987an, eta ordu arte debekaturiko film guztiak eman zitezen lortu zuen.
Deloit (Iowa)
Deloit Iowako hiri bat da. Crawford konderrian kokatua dago. 2010ean 264 biztanle zituen, 1.08 kilometro koadrotan banatuta.
Herodiano
Herodiano (Herodianus latinez), Siriakoa (170-240) maila txikiko erromatar funtzionario bat izan zen, zortzi liburutan, Erromatar Historia izeneko lan bat idatzi zuena. Lan honek, 180tik 238rarteko urteak hartzen ditu. Bere lana, ez da erabat fidagarria, baina, Heliogabalo enperadoreari buruzko bere istorio erlatiboki inpartziala, Dion Kasiorena baino erabilgarriagoa da. Greziarra zen, baina, denbora luze batez, dirudienez, Erroman bizi izan zen. Mantendu den bere lanaren zatiaren arabera, 238an tronura igo zen Gordiano III.aren erregealdian oraindik bizi zela ezagutzen da. Honetaz gain, ez da beste ezer ezagutzen berari buruz.
Bere istorioak, Marko Aurelio enperadorearen 180ko heriotzatik, Gordiano III.aren 238ko erregealdiaren hasieraraino hartzen du, eta, izenburu bezala "Inperioaren historia Markoren heriotzatik aurrera" du. Berak propio adierazten du garai honetako gertakariak bera bizi zela gertatu zirela. Foziok Codex 99an, lanaren edukien eskema bat ematen du eta Herodianoren estiloa laudatzen du, argia, indartsua eta atsegina bezala deskribatzen duena, artearen eta dotoretasunaren arbuiatzea eta atizismo bezala ezagutzen diren edertasunen erabilera ugariaren arteko erdi bide bat mantenduz, baita ausarta eta harranditsuaren artean ere, bere gainetik dauden historialariak oso urriak direla gaineratuz. Neurri bateraino, dirudienez, Tuzidides hartu zuen erreferentzia puntu bezala, estiloarentzako zein bere lanaren konposaketa orokorrerako: Tuzididesek bezala, han eta hemen, neurri batean edo oso-osorik asmatutakoak diren hitzaldiak sartzen ditu. Noiz behinka kronologia eta geografiari buruzko deskuidoak baditu ere, bere narrazioa, orokorrean, egiazkoa eta objektiboa da. Batzuk, Pertinaxganako partzialtasun larregi erakustea leporatzen diote.
Delphos (Iowa)
Delphos Iowako hiri bat da. Ringgold konderrian kokatua dago. 2010ean 25 biztanle zituen, 0.58 kilometro koadrotan banatuta.
Gricignano di Aversa
Gricignano di Aversa Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Gricignano di Aversak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Rauenthalita
Rauenthalita fosfato motako minerala da.
Emmanuelle Charpentier
Emmanuelle Charpientier (Juvisy-sur-Orge, Frantzia, 1968ko abenduaren 11) frantziar mikrobiologoa eta biokimikaria da. 2020an Jennifer Doudnak eta biek Kimikako Nobel Saria jaso zuten genoma editatzeko metodo bat garatzeagatik.
Bizitza
1968an Juvisy-sur-Orgen jaioa, Biokimika, Mikrobiologia eta Genetika ikasi zituen Pierre eta Marie Curie Unibertsitatean. Pasteur Institutuan doktoratu zen, 1995ean, Listeria spp.-en antibiotikoekiko erresistentziari buruzko doktore-tesiarekin.
Handik Ameriketako Estatu Batuetara joan zen. 1996 eta 1997 bitartean New Yorkeko Rockefeller Unibertsitatean doktoretzaondoko ikerketak egin zituen. Orduko hartan, Elaine Tuomanen mikrobiologoaren laborategian egin zuen lan. 1997 eta 1999 bitartean New Yorkeko Unibertsitatearen Medikuntza Zentroan ikerlari laguntzaile egin zuen lan. 1999tik 2002ra St. Jude Ikerkuntza Haur Ospitalean ikerlari elkartu egin zuen lan.
Ameriketako Estatu Batuetan bost urte igaro ondoren, Europara itzuli zen, hasieran Austriara. 2002 eta 2004 bitartean Vienako Unibertsitateko Mikrobiologia eta Genenetika Institutuko laborategi-burua eta irakasle gonbidatua izan zen. 2004tik 2006ra Mikrobiologia eta Immunobiologia Saileko laborategi-burua eta irakasle laguntzailea izan zen. 2006an mikrobiologiako irakasle pribatu bihurtu zen eta Molekula Biologia Zentroan gaikuntza eman zioten. 2006 eta 2009 biateran Max F. Perutz Laborategietako laborategi-burua eta irakasle elkartua izan zen.
2009an Suediara joan zen. Han, Umeåko Unibertsitateko Suediako Molekula Infekzio Medikuntza Laborategiko laborategi-burua eta irakaslea izan zen.
2015ean Max Planck Elkarteko kide egin zen eta Berlingo Infekzioaren Biologia Max Planck Institutuko zuzendari izendatu zuten.
Angel Azkarraga
Angel Azkarraga (Mutriku, Gipuzkoa, 1956 - ) aitzindaria izan da Euskal Herrian manager lanean. Bere ibilbide profesionala Itoiz taldeari estu lotuta badago ere, Errobi, Ruper Ordorika, Hertzainak, Joseba Tapia,Negu Gorriak, Su Ta Gar eta beste hainbat talde ordezkatu ditu Matxitxa bere kontratazio agentziaren bidez.
Biografia
Angel Azkarraga arrantzale familia batean jaio zen, eta lau anaietan zaharrena da. Gaztetatik izan du musika zaletasuna, baina beti arlo teknikoari edo antolakuntzakoari lotuta garatu du harekiko harremana. Indar Trabes plaza taldeko kideekin eta bereziki Juan Carlos Perez lotzen zuen adiskidetasunari esker, haiekin hasi zen soinu teknikari lanak egiten, eta taldeak izena aldatu eta Itoiz deitzen hasi zenean, taldearen managerra bihurtu zen. Geroztik hainbat kantari eta talderekin lan egin du, baina harreman estuena Itoizekin izan du. "Manager batek talde bakarra dauka, beste askorekin lan egin arren. Nire taldea Itoiz izan zen".
Kontratazioaren eremu profesionalean Jaime Iarritu Xoxoa diskoetxeko buruaren bidez sartu zen Azkarraga. Diskoetxeak Galdakaon zuen estudioaren azpiegitura teknikoaz arduratzeaz gain, Xoxoako zenbait talderen kontratazioa hartu zuen bere gain: Errobirena Hegoaldean -Errobi desegin ondoren, Anje Duhalderena- eta Itoiz, Izukaitz eta Ruper Ordorikarena. Lau taldeokin Matxitxa Musika Eragintza kontratazio agentzia jarri zuen abian, 1980an, Xoxoa utzi ondoren. "Garai hartan batere jorratu gabeko arloa zen management-a. Dena egiteke zegoen. Borroka ez zen neurri bateko eszenatokia eskatzea, eszenatokia egongo zela ziurtatzea baizik".
Rock kontzertuen antolakuntzan azpiegitura tekniko egokia izatea -argi eta soinu ekipoak, agertokiaren neurriak, promozioa...- eta taldeen eskubideak betetzen zirela bermatzea eta urtetik urtera hobetzen joatea izan zen Azkarragak Matxitxatik bultzatu zuen lan ildoa. Profesionalizazioa ekarri zuen rockaren management arlora, eta gero eta gehiago izan ziren Azkarragarengan konfiantza jarri zuten taldeak, puntako rock talde gehienak -Hertzainak, Kortatu, Delirium Tremens, Yassa, M-ak, Jotakie, Su Ta Gar eta Negu Gorriak, besteak beste- ordezkatzen zituen enpresa bilakatzeraino. 1995ean kontratazio agentzia beste arduradun batzuen eskuetan utzi zuen Azkarragak, eta geroztik Kuban bizi da.
Reden an die deutsche Nation
Reden an die deutsche Nation (euskaraz "Hitzaldiak Nazio Alemanari") 1808an Johann Gottlieb Fichte filosofo alemaniarraren lanarik ezagunenetakoa da. Bertan, Napoleon Bonaparteren inperioaren aurka borrokatzera deitzen ditu alemanak. Alemaniaren batasuna eskatzen du bere hizkuntzan, ohituretan eta literaturan oinarrituta. Politikazko literatura honetan, politikak duen pisuren ondorioz, bere literaturako maisutasun lana ez da bere beste lan batzuk bezain goraipatua izan.
Hona hemen bere lanaren zati bat:
Piabucina pleurotaenia
Piabucina pleurotaenia Piabucina generoko animalia da. Arrainen barruko Lebiasinidae familian sailkatzen da.
Mayflower Village (Kalifornia)
Mayflower Village Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Los Angeles konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
2503 Liaoning
2503 Liaoning asteroide baten izena da. urriaren 16an aurkitu zuen Purple Mountain Behatokia-ek Nanking Behatokitik.
Celio Malespini
Biografia
Espainiako armadan Herbeheretan soldadu izan zen. Ondoren Italiako leku desberdinetan ibili zen, mota askotako lanak egiten; batzutan, legetik kanpo aritu zen. Beste polemika askoren artean 1580an, Venezian, Torquato Tassoren Gerusalemme liberata liburuaren pasarteak argitaratu zituen baimenik gabe.
2503 Liaoning
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1965 UB izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2503 Liaoning asteroidearen orbitak batezbeste 2,193 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,726 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,66 distantziara. Eszentrikotasuna 0,213 da, eta makurdura orbitala 7,11ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 14.2 da.
Arthroleptella villiersi
Arthroleptella villiersi Arthroleptella generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Mesianismo
Mesianismoa gizakien artera mesias salbatzaile bat etorriko delako sinesmena. Judaismoaren gai nagusietako bat da, batez ere Igarleen eta Salmoen liburuetan aipatzen dena; liburu horietan, Israelgo erresuma Jainkoak bidalitakoak Mesias batek salbatuko duela esaten da. Oro har, ongile edo salbatzaile bat noizbait iritsiko delako itxaropenean edo pertsona bakar batek gizarteko arazoak konponduko dituelako itxaropenean oinarritzen den doktrina da. Mesianismoaren ideia kristautasunean Jesukristorekin lotua dago.
Letino
Letino Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Letinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Haurren Eskubideen Aldarrikapena
Haurren Eskubideen Aldarrikapena 1959ko azaroaren 20an Nazio Batuen Erakundearen Batzar Nagusiak egindako aldarrikapena da, haurren eskubide unibertsalak finkatuz.
Jostorratz
Jostorratza metalezko edo beste material gogorrezko ziria da, tamaina txikikoa, oro har zuzena, alde bata zorrotza duena, eta, bestea, begi batean amaituta, bertatik haria sartu ahal izateko. Historiaurretik, josteko erabili izan ohi da.
Choteč (Prague-West barrutia)
Choteč Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 382 biztanle ditu eta 3.69 kilometro koadroko azalera. Prague-West barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1356 urtean egin zen.
Jostorratz
Historia
Jostorratza, duela 20 mila urte baino gehiagotik erabiltzen da. Historiaurrean, zurezkoak, harrizkoak edo hezurrezkoak egiten ziren, eta, ondoren, askoz beranduago, burnizkoak edo beste edozein metalezkoak egiten hasi ziren. Altzairuzko jostorratzak erabiltzen lehenak, txinatarrak izan zirela uste da, eta arabiarrak arduratu zirela Europara eramaten. 1730ean, Nuremberg herri alemaniarrean, bazeuden jostorratzgile garrantzitsuak, eta, Ingalaterrako Elizabeth I.aren erregealdian jada bazegoen, Ingalaterran, jostorratzgile asko. Garai hauetan, jostorratzak ez zuen begirik, haria lotzeko kako bat baizik.
Jostorratzari begi bat emateko, oso beharrezkoak izan ziren ondoren gertatu ziren garapenak. Zehazki, jostorratzaren begia, 1825. urteko asmakuntza da, baina, 1885. urterarte, makineria ez zen konpondua izan, jostorratzean begia ondo ezartzeko. Ondoren, josteko makinentzako jostorratzak irten ziren, ohiko jostorratz baten oso antzekoak baina begia behealdean zutelarik.
Fabrikazioa
Jostorratza, burdinaren edo beste metal baten forjatuaren prozesu bidez fabrikatzen da.
Haurren Eskubideen Aldarrikapena
Haurren eskubideak ( edo haurtzaroaren eskubideak) jaiotzeagatik bakarrik haur eta nerabeek dituzten eskubideak; utziezinak, berezkoak eta nahitaezkoak direnak haurtzaro on bat izateko dira.
Batzar Nagusiak Haurren Eskubideen Aldarrikapen hau adierazten du, haurrek haurtzaro zoriontsu bat izan dezaten, eta Aldarrikapenean aipatzen diren eskubide eta askatasunez goza dezaten, beren eta gizartearen mesedetan, eta gurasoei, gizon-emakumeei nahiz erakunde, tokiko agintaritza eta gobernu nazionalei eskatzen die aipatutako eskubideak aitor ditzaten eta haien alde lan egin dezaten, legegintzako neurriak eta beste neurri batzuk pixkanaka ezarriz, honako printzipio hauen arabera:
Aurrekariak
Haurren eskubideen lehenengo deklarazioa Ginebrako Deklarazioa izan zen, 1923ko otsailaren 23an. Eglantyne Jebbek idatzi zuen, Save the Children erakunde internazionala eraiki zuen pertsona bera. Erakunde hau 1924ko abenduaren 26an onartua izan zen.
NBEk 1948an Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsalak onetsi zituen, eta inplizituki, haurren eskubideak. Hala ere geroago konturatu ziren haurren eskubideak bereziki adierazita eta babestuak egon behar zirela. Horregatik NBEren Batzar Orokorrak 1959an Haurren Eskubideen Deklarazioa onartu zuen, 10 printzipio zituena.
Kategoriak
Haurren eskubideak ondoko kategorietan bana daitezke:
-	Biziraupen eskubideak: babestu eta bermatu behar dira bizitzeko eskubidea eta oinarrizko premiak: osasuna, jana eta babesa.
-	Garatzeko eskubideak: babestu eta bermatu behar da garapen osoa ( fisikoa, espirituala, morala eta soziala), hezkuntza, kultura, jolasa eta pentsamenduaren askatasuna, kontzientzia eta erlijioaren eskubideak.
-	Babestuak izateko eskubideak: babestu eta bermatu ez daitezen abusatuak ez arduragabekeriaz ez esplotazioaz; baita izena, nazionalitatea eta zainduak izateko eskubidea izan dezaten ere.
Hari
Ehun zuntz gehienek, zetak ezik, ez dute zentimetro batzuk baino gehiagoko luzerarik, eta, beraz, irute prozesua beharrezkoa da. Hariak, oso erabiliak dira ehungintza industrian, josteko, ehuntzeko...
Haurren Eskubideen Aldarrikapena
Kategoriak
-	Entzuna izateko eskubidea: babestu eta bermatu behar da besteekiko errespetua. “Ez badiozu haurrari entzuten, haurrak ez die besteei entzungo”.
Joe Shuster
Joseph Shuster (Toronto, 1914ko uztailaren 10a - Los Angeles, 1992ko uztailaren 30a) kanadar komikigilea izan zen. 1938an Superman pertsonaia sortu zuen Jerry Siegelekin batera. Kanadan jaio zen jatorri juduko familia batean. Haurra zenean, familiarekin batera Clevelandera joan zen, eta han Jerry Siegelen lagun egin zen. 1935ean, biak komiki-aldizkari batean hasi ziren lanean. Supermanen eskubideak DC Comicsi saldu zizkioten eta urte batzuk eman zituzten aldizkarian lanean. Ondoren, Shusterrek beste istorio batzuk marraztu zituen zenbait komiki-argitaletxerentzat.
Kode-alternantzia
Kode-alternantzia edo kode-aldaketa hizkuntzalaritzan, eta bereziki soziolinguistikan, erabiltzen den terminoa da egoera jakin bat deskribatzeko: hizketakide eleaniztun bat bi hizkuntza edo gehiagoren artean txandakatzen hasten da, elkarrizketa edo egoera bakar baten testuinguruan. Ingelesezko code-switching terminoa ere hedatua da soziolinguisten artean.
Elkarrizketa berean hiztun elebidunek edo eleaniztunek hizkuntza bat baino gehiago erabiltzean datza kode-alternantzia. Bat-batekotasuna du ezaugarri nagusia eta ahozko hizkuntzan ez ezik, hizkuntza idatzian ere agertzen da sare sozialetan.
Euskal Herrian 21. mendeko hiztun euskaldunen artean kode-alternantzia gertatzen dela gauza jakina da, eta zenbait ikerketarako gai izan da ; euskañolaren fenomenoa honi lotuta dagoelarik.
Ate kuantiko
Ate kuantikoak edo ate logiko kuantikoak, qubit kantitate txiki batekin lan egiten duten oinarrizko zirkuitu kuantikoak dira. Ate logiko klasikoen bertsio kuantikoak dira. Ate hauek, konputagailu kuantikoetan erabiltzeko eginda daude eta matrize unitarioen bidez adieratzen dira.
NGC 7181
NGC 7181 galaxia bat da, Aquarius konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Delta (Iowa)
Delta Iowako hiri bat da. Keokuk konderrian kokatua dago. 2010ean 328 biztanle zituen, 2.42 kilometro koadrotan banatuta.
Ate kuantiko
Gehien erabiltzen diren ateek bat edo bi qubiteko espzioetan lan egiten dute. Horrek esan nahi du ate kuantikoak orokorrean, lerro ortonormalak dituzten 2x2 edo 4x4ko matrizeen bidez adierazi daitezkeela.
Gehien erabiltzen diren ate kuantikoak
Esan bezala, ate kuantikoak matematikoki matrize moduan idazten dira. K qubitekin lan egiten duen ate bat ko matrize unitario baten bidez adierazten da. Sarrerako eta irteerako qubit kantitatea berdina izan behar da. Ate kuantikoaren emaitza honela kalkulatzen da: Egoera kuantikoa adierazten duen bektorea eta ate kuantikoa adierazten duen matrizea biderkatuz.
Ate kuantiko erabilienak, zirkuitu kuantikoetan gehien agertzen direnak dira. Dena den, mota ugari badago ere, oinarrizkoenak azalduko dira ondoren:
Identitate atea
Identitate atea identitate matrizearen bidez adierazten den ate kuantikoa da. Normalean I letra erabiliz idazten da eta qubit bakarrarekin lan egiteko erabiltzen da. Bere matrize definizioa hurrengoa da:
Pauli ateak (X, Y ,Z)
Pauli ateak  (X, Y, Z)  hiru pauli matrizeak dira ( ).
Horietako bakoitzak qubit banarekin lan egiten du eta \pi radianeko biraketa bat sortzen dute Bloch esferan x, y eta z ardatzen inguruan, hurrenez hurren.
Pauli X atea, EZ ate (NOT ate) logiko klasikoaren baliokide kuantikoa da.
Matrize (edo ate) hauek horrela adierazten dira:
Pauli matrizeak inboluzionalak dira, hau da, matrize bakoitzaren karratua identitate matrizea da:
Gainera, ez dira konmutagarriak:
Pauli matrize baten \sigma_j matrize-esponentziala errotazio operadore bat da:. Non, -ri errotazio faktorea deritzogu.
Ostorhinchus cyanosoma
Ostorhinchus cyanosoma Ostorhinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Ate kuantiko
Hadamard atea
Jacques Hadamard matematikari frantziarretik dator ate honen izena. Ateak qubit bakarrarekin lan egiten du eta bere funtzioa, batik bat, superposizio kuantikoa sortzea da. Hau da, analitikoki |0\rangle eta |1\rangle egoeren transformazioak egiten ditu:
Batzuetan, bi egoera berri horiek beste nomenklatura bat erabiltzen dute; |+\rangle eta |-\rangle, hurrenez hurren. Bloch esferan, Hadamard ateak \pi-ko errotazio bat egiten du ardatzaren inguruan. Ate honen adierazpen matriziala hurrengoa da:
SWAP atea
Bi qubitekin lan egiten du eta bi qubit horiek elkartrukatzen ditu. Bere adierazpen matriziala honako hau da:
Kontrolatutako ateak
Kontrolatutako ateek bi qubit edo gehiagorekin lan egiten dute. Horietatik batek edo gehiagok kontrolatuko du eragiketa.
Controlled NOT (CNOT) atea
Bi qubitekin lan egiten du eta, lehenengo qubita |1\rangle denean bigarren qubitaren balioa ezeztatzen du (NOT eragiketa egiten dio). |00\rangle, |01\rangle, |10\rangle, |11\rangle oinarriari hurrengo matrize unitarioa egokituko zaio:
Adibide moduan, aipatutako oinarriko egoerei CNOT atea aplikatuko diegu:
Toffoli (CCNOT) atea
CNOT atearen hiru qubiteko bertsioa da; non eragiketaren lehenengo bi qubitak |1\rangle egoeran badira, hirugarrenari NOT eragiketa bat aplikatuko zaion. Hona hemen bere adierazpen matriziala : .
Rauvita
Rauvita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Rauvita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak.
Piabucina unitaeniata
Piabucina unitaeniata Piabucina generoko animalia da. Arrainen barruko Lebiasinidae familian sailkatzen da.
Au Sable Forks (New York)
Au Sable Forks Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Clinton konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mont-Saint-Martin (Ardenak)
Mont-Saint-Martin Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mont-Saint-Martin udalerrian erroldatutako biztanleak 83 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 39 etxebizitza zeuden, 33 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 38 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 33 etxebizitza nagusietatik 23 bere jabearen bizilekua ziren eta 10 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek hiru gela zituen, 6 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 29 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 11 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 45 ziren, horien artean 36 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 36 pertsona aktiboetatik 31 lanean zeuden (20 gizon eta 11 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 9 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 4 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Mont-Saint-Martin udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Seiurteko demokratikoa
Seiurteko demokratikoa Espainiako historiaren garai bat da, 1868ko iraileko iraultzaren eta 1874an Berrezarpen Borboitarra ekarri zuen pronuntziamenduaren artekoa.
1868ko iraultza
1868ko irailean, La Gloriosa izeneko iraultza gertatu zen, Cádizen, itsas armadako Topete amiralak zuzendutako altxamenduarekin. Horri progresistak, demokratak, errepublikanoak, unionistak eta zenbait jeneral (Prim eta Francisco Serrano) lotu zitzaizkiolarik. Bai progresistek zein demokratek batzorde iraultzaileak antolatu zituzten hirietan honako eskakizunak egiteko:
Behin behineko gobernua Francisco Serrano unionistak zuzendu zuen, Prim izan zuelarik gerra ministro eta errepublikanoak kanpoan geratu zirelarik. Lehen hauteskundeak gizonezkoen sufragio unibertsalaren bidez egin ziren eta progresistek, unionistek eta monarkiaren aldeko demokraten sektoreek irabazi zuten. Hego Euskal Herrian kontserbadorismoaren aldeko joera areagotu egin zen hautesle karlistek gehiengoa lortu zutenean hauteskundeetan. Garai horretan karlistak printzipio iraultzaileen aurka agertu ziren eta, bereziki, iraultzaileen antiklerikalismoaren aurka eta batasun erlijiosoaren alde.
Eratu zen gobernua berriak 1869ko Konstituzioa eman zuen, subiranotasun nazionala, botereen zatiketa, biltzeko eta elkartzeko askatasuna eta gizonezkoen sufragio unibertsala bezalako printzipioak jaso zirelarik. Erregearen boterea legegilera uzten zuen mugaturik eta eskumen gutxiago eskaintzen zizkion. Gorteetako bi ganbarak sufragio unibertsalez aukeratuko zirela erabaki zen eta gobernuari betoa ezartzeko eskubidea eman zitzaien.
Garai iraultzaileko gatazkak
Kuba eta Puerto Ricoko altxamendu independentistak Carlos Manuel de Céspedes kreolak gidatu zituen, Kubaren eta errepublikaren askatasuna eskatuz esklabo beltz eta lurjabe txikien laguntzarekin. Espainiako gobernuak tropa ugari bidali behar izan zituen altxamendua zapaltzeko, baina 1878a arte ezin izan zuen menderatu, 68tik 78ra luzatu zelarik Gerra Luzea deiturikoa. Estatu Batuak Kubaren independentziaren alde agertu ziren, balio estrategiko eta ekonomiko handia baitzuen azken horrek, azukre eta tabako produkzio handiarengatik.
Iraultzaileek boterea eskuratu zutenean, karlistek gogortu zuten erregimen liberalaren aurkako eraso armatua, Hego Euskal Herrian liberal moderatu kontserbadore asko hurbiltzen hasi zirelarik karlistengana:
Gobernu iraultzaileen arazo larrienetariko bat Espainiako tronua betetzeko errege bat lortzea zen. Hainbat eztabaidaren ondoren, Amadeo Savoiakoa aukeratu zuten, Viktor Emanuel II.a Italiako erregearen semea. Hala ere Amadeo Savoiakoaz gain, Espainiako tronurako aukera gehiago bazeuden. Fernando Augusto Saxonia-Coburg-Gothakoak errege izateko proposamenari ezetz esan zion; Montpensierko dukea Elisabet II.a Borboikoaren ahizparekin ezkonduta zegoen, etab. Azkenik, Prim jenerala Alfontso, Elisabeten semea, errege izendatzearen aurka zegoen eta Hohenzollerneko Leopoldo alemaniarrak ere ez zuen Napoleon III.aren laguntza izan.
Amadeo Savoiakoaren erregealdia (1871-1873)
1871ko urtarrilean iritsi zen Madrila Amadeo Savoiakoa, defendatzaile nagusia izan zuen Prim jenerala atentatuan hil ondoren. Hala ere, Amadeo Savoiakoaren monarkia demokratikoak porrot egin zuen:
Alderdi batzuen barne zatiketak areagotu egin ziren:
Egonezinak zirela eta gizarte sektoreak talde desberdinen inguruan biltzen hasi ziren:
Errepublika federala
.1873ko otsailean Amadeo Savoiakoak abdikatu egin behar izan zuen zituen arazo politiko eta sozialak eta bere erregetzak zuen oposizio gogorra zela eta.
Bi aldetako oposizio boteretsuez gain, errepublikarren barne gatazkek markatu zuten garai ezegonkor hau. Lau presidente ezberdin izan zituen. Errepublika oso denbora laburrean eta krisi orokortuko giro batean amaitu zen.
Hala eta guztiz ere, Pi i Margallek dimititu egin behar izan zuen zeuden arazo larriak zirela eta:
Errepublika unitarioa
1873ko uztailean, Nicolás Salmerón izendatu zuten presidente. Horrek bi arazori egin behar izan zion aurre, besteak beste goardia zibila eta armadaren laguntzaz: Fronte karlistak aurrera egitea (aurre egiteko soldadu gehiago erreklutatu behar izan zituzten) eta kantonalismoaren hedapena. Ondorioz, Kantonalismoaren alde zeuden agintariak bota egin behar izan zituzten eta 1873ko uztaila eta iraila bitartean, Pavia eta Martinez Campos jeneralek Andaluzia eta Levanteko erresistentzia kantonalista zapaltzea lortu zuten, baina Cartagenako kantoiak 1874ko urtarrila arte iraun zuen.
1873ko irailean, Emilio Castelar izendatu zuten gobernuburu:
Federalistak, kantonalistak, anarkistak, sozialistak… eskuinerako aldaketa horren aurka agertu ziren. Hori aprobetxatuz, 1874ko urtarrilean Manuel Pavía jeneralak estatu kolpea jo zuen:
Paviaren estatu kolpearen ondoren, Francisco Serrano jenerala izan zen gobernuburu eta ezohiko botereak izan zituen. 1874 urterako:
1874ko abenduan, Arsenio Martínez-Campos jenerala eta beste militar batzuk altxatu egin ziren, eta Alfontso Borboikoa izendatu zuten Espainiako errege. Hala:
Seiurtekoaren Politika Ekonomikoa
Aurrerakoiek eta demokratek hainbat neurri hartu zituzten ekonomia hobetzeko. Laureano Figuerolak erreforma garrantzitsuak abiatu zituen:
Berlinera
Berlinera (alemanez Berlinisch, Berlinerisch dialect edota Berliner dialect) Berlinen (Alemania) eta Branderburgo hirian mintzatzen den alemanaren dialektoa da. Berlineraren esaldi asko hiriburuan ohikoak dira, eta askotan bertara joan ziren immigranteen eragina argia da. Horien artean bereziki Frantziatik joan ziren higanotak azpimarratzen dira.
Berlingo eremua Ekialdeko behe-alemana hizkuntza idatzi gisa lekutzen aurrenekoetako lekua izan zen (hau XVI. mendean jazo zen). Beranduago, hizkuntza mintzatu gira ere hitz egiteari utzi zitzaion. Honek aleman batua edo aleman standard delakoaren lehenbiziko dialekto bilakatu zuen, bere jatorria erdialdeko alemanan zuen, eta behe-aleman azpisubstratu bat ere bazuelarik.
Ainuera
Ainuera (ainueraz: アィヌ・イタㇰ aynu itak, ahoskatua; japonieraz: アイヌ語 ainugo) Japoniako Hokkaido uharteko ainu etniaren hizkuntza da. Tipologikoki, alderdi zenbaitetan japonieraren antzekoa bada ere, bertze ezein hizkuntzarekiko ahaidetasunik gabeko hizkuntza isolatutzat jotzen da.
XX. mendera arte, Errusiako Sakhalin uharteko hegoaldean hitz egiten zen, eta Kuriletan ere hiztun gutxi batzuk baziren. 1994an Sakhalingo azken hiztuna zendu zen.
Ainuerazko ahozko literatura
Ahozko tradizio aberatsa dute ainuek, jukar derizten heroi-sagak oinarri.
Stana Kovačević
Guda aurreko bizitza
Ez zaigu apenas ezer iritsi bere guda aurreko bizitzaz. 1850 urtean, ezagutzen ez den egun batean, jaio zen Bijeljina hiriaren ondoko Crnjelovo herrian (egun herria Bijeljinaren parte da, eta egun eskualde hori Bosniaren parte da). 20 bat urterekin ezkondu zen Stevan Kovačević deitutako gizon batekin eta harekin Šabac hirira joan zen bizitzera.