cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frantziako Iraultzako konstituzioak
1791 eta 1793ko konstituzioak
Botere judiziala azkenik astero hautatutako epaileek osatzen zuten.
Ezberdintasunak
Lehenengo konstituzioan Frantzia monarkia konstituzional baten bidez gobernatua zegoen, bigarrenean berriz errepublika batek egiten zuen. Beste aldetik 1791ko Konstituzioan herriaren ordezkariak sufragio zentsatarioaren bitartez aukeratzen zen bitartean, 1793ekoan gizonezko sufragio unibertsalaren bitartez egiten da. Horrez gainera lehenengo konstituzioan botere betearazleak nolabaiteko kontrola du legegilearen gainean beto eskubidearen bitartez, baina bigarrenean hau alderantziz gertatzen da, botere betearazlea duen Errepublikaren kontseilua botere legegilea duen Batzar Nazionalaren aurrean erantzulea baita.
Anabarilius duoyiheensis
Anabarilius duoyiheensis Anabarilius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Martin konderria (Minnesota)
Martin konderria (Martin County) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fairmont da. 2010eko zentsuaren arabera 20,840 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Martin konderriak 188,959 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,462 ura dira. Beste 184,497 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 11,03 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 20,840 pertsonetatik 20,510 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 744 dira. 62 beltzak edo afroamerikarrak. 54 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 103 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 102 pertsonek kokatzen zuten.
Pozoamargo
Pozoamargo Cuencako udalerria da, Manchuela Conquense eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 372 biztanle zituen.
Montigny-sur-Crécy
Montigny-sur-Crécy Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 312 ziren. Familiak 128 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 142 etxebizitza zeuden, 128 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 142etxeak ziren. 128 etxebizitza nagusietatik 102 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 63 etxek bost zituzten. 71 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 200 ziren, horien artean 156 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 156 pertsona aktiboetatik 139 lanean zeuden (84 gizon eta 55 emakume) eta 17 langabezian zeuden (9 gizon eta 8 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montigny-sur-Crécy udalerrian 132 unitate fiskal zeuden, 334,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.919 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Montigny-sur-Crécy udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 752 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
O Pindo (Carnota)
O Pindo, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Carnota udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 770 biztanle zituen.
Philanthropin
Philanthropin edo Philanthropinum filantropismoaren printzipioen arabera irakasten zuen eskolen izena izan zen. Bertan, filantropian, arrazoiean, berdintasunean, naturaltasunean eta zoriontasunean oinarritutako pedagogia bultzatzen zen.
Historia
Filantropiaren idealetan oinarritutako lehen hezkuntza eta prestakuntza institutua 1774ean Dessaun sortu zen, Johann Bernhard Basedow (1724-1790) teologo, pedagogo erreformista eta filantropoaren eskutik. "Philanthropinum Dessau" izenekoa beste antzeko ikastetxe askoren eredua izan zen, baita 1793an itxi ostean ere.
Philanthropin motako ikastetxerik handiena Frankfurtekoa izan zen, une batzuetan 1000 ikasle baino gehiago izatera iritsi zena. Komunitate juduarena izanik, 1942an naziek itxi zuten eta 1949an berrireki zen; gaur egunean ere martxan dago.
Yakitori
Yakitori (焼き鳥) japoniar oilasko broxeta mota bat da, Kushiyaki (串焼き) bezala ere ezaguna.
Yakitori tradizionala oilasko eta barazki piezez baino ez datza, baina erabilera modernoan behiki, txerriki, arrain, itsaski edo kebab begetalaren edozein haragi motari egiten dio erreferentzia, kushi (串) izeneko pintxoetan josiak direnak. Yakitori, ohi, gatz edo teriyaki saltsarekin zerbitzatzen dute. Saltsa haragi sastatuaren gainean aplikatzen dute, eta gero broxeta parrilan erretzen dute.
The Uplift Mofo Party Plan
The Uplift Mofo Party Plan Red Hot Chili Peppers taldearen hirugarren musika diskoa da, 1987an argitaratutakoa.
Pozorrubielos de la Mancha
Pozorrubielos de la Mancha Cuencako udalerria da, Manchuela conquense eskualdean dagoena.
The Uplift Mofo Party Plan
Kantu zerrenda
Kantu guztiak Flea, Jack Irons, Anthony Kiedis eta Hillel Slovakenak dira, besterik adierazten ez bada.
Pozorrubielos de la Mancha
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 361 biztanle zituen.
Tassin-la-Demi-Lune
Tassin-la-Demi-Lune Frantziako udalerria da, Lyongo Metropolian dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2007an 18.278 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Tassin-la-Demi-Lune udalerrian erroldatutako biztanleak 18.278 ziren. Familiak 7.859 ziren, horien artean 2.709 pertsona bakarrekoak ziren (1.082 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.627 bakarrik bizi ziren emakumeak), 2.331 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 2.176 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 643 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 8.603 etxebizitza zeuden, 8.041 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 146 bigarren erresidentzia ziren eta 415 hutsik zeuden. 1.961 etxeak ziren eta 6.589 apartamentuak ziren. 8.041 etxebizitza nagusietatik 4.903 bere jabearen bizilekua ziren, 2.902 alokairuan okupaturik zeuden eta 235 doan lagata zeuden; 257 etxek gela bat zuten, 1.130 etxek bi zituzten, 2.143 etxek hiru zituzten, 2.192 etxek lau zituzten eta 2.319 etxek bost zituzten. 6.313 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4.126 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.972 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Tassin-la-Demi-Lune udalerrian 7.975 unitate fiskal zeuden, 17.878 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.957 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.124 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 12 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 33 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 92 eraikuntza enpresak ziren, 220 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 27 garraio enpresak ziren, 44 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 37 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 93 finantziazio enpresak ziren, 72 higiezinen enpresak ziren, 243 zerbitzu enpresak ziren, 185 administrazio publikoko enpresak ziren eta 59 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 209 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 13 banku bulegoak, 1 funeraria, 16 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 3 ibilgailuen alokairu bulegoak, 3 autoeskolak, 6 igeltseroak, 25 margolariak, 13 zurginak, 13 iturginak, 11 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 23 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 7 aldi baterako lan enpresak, 26 jatetxeak, 28 higiezinen agentziak, 5 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 86 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 4 brikolaje denda handika, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 8 okindegiak, 4 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 4 liburu dendak, 22 arropa dendak, 4 etxerako tresna dendak, 4 zapata-dendak, 3 elektrotresna dendak, 10 altzari dendak, 5 kirol-dendak, 2 lur eta paretak apaintzeko dendak, 1 drogeria zen, 2 lurrin-dendak, 4 bitxi-dendak eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Tassin-la-Demi-Lune udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 68 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an psikiatriko 1, 8 botika eta 3 anbulantzia zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Soliers
Soliers Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Soliers udalerrian erroldatutako biztanleak 2.135 ziren. Familiak 716 ziren, horien artean 78 pertsona bakarrekoak ziren (37 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 203 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 362 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 73 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 742 etxebizitza zeuden, 726 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 664 etxeak ziren eta 75 apartamentuak ziren. 726 etxebizitza nagusietatik 533 bere jabearen bizilekua ziren, 190 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 23 etxek bi gela zituzten, 78 etxek hiru zituzten, 222 etxek lau zituzten eta 402 etxek bost zituzten. 582 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 239 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 451 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.438 ziren, horien artean 1.095 aktiboak ziren eta 343 inaktiboak ziren. 1.095 pertsona aktiboetatik 1.008 lanean zeuden (520 gizon eta 488 emakume) eta 88 langabezian zeuden (40 gizon eta 48 emakume). 343 pertsona inaktiboetatik 114 erretiraturik zeuden, 139 ikasten zeuden eta 90 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Soliers udalerrian 726 unitate fiskal zeuden, 2.096,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.351 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 93 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 26 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 40 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 8 igeltseroak, 2 margolariak, 6 zurginak, 4 iturginak, 4 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 1 jatetxe, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Soliers udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 456 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1  eta anbulantzia 1  bat zegoen.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Silver Bay (Minnesota)
Silver Bay Minnesotako hiri bat da. Lake konderrian kokatua dago. 2010ean 1,887 biztanle zituen, 20.44 kilometro koadrotan banatuta.
Santa Maria della Salute
Santa Maria della Salute (Osasunaren Andre Maria) basilika Veneziako eliza garrantzitsua da. Hiriko beste elizak bezala (Chiesa del Santissimo Redentore, ) hau ere, veneziarren ex-votoa da, 1630eko izurritearen ondorioz. Arkitektoa Baldassare Longhena izan zen. Estiloaren ikuspuntutik barrokoa da. Lanak 1687an bukatu ziren.
Socodor
Socodor Errumaniako udalerri bat da, Arad konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Telecí
Telecí Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 434 biztanle ditu eta 12,61 kilometro koadroko azalera. Svitavyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1244 urtean egin zen.
Santa Maria della Salute
Historia
Izurritea Mantuako kondearekin batera. Aipatutako noblea, kutsatuta, Lazzaretto Vecchio uhartean baztertu zuten. Baina, aurretik, zurgile batekin kontaktua izan zuen eta hortik hiri osoan zabaldu zen. 1630eko martxoaren 22an, Veneziako Aitalehenak Andra Mariari promesa egin zion: izurritea bukatuez gero, Santa Maria della Salute izeneko eliza altxatuko zutela eta hiriko agintariek, gertaera betiko oroitzeko, bertara eskerrak ematera joango zirela. Martxoaren 26an herria eta Duxa, Nicolás Contarini, San Marko plazan bildu ziren otoitz egiteko. Izurritea bukatu zenean 80.000 veneziar hilda zeuden, 600.000 Errepublikaren lurralde osoan (Bresciatik Triesteraino). Hil ziren artean Dux bera eta Aitalehena zeuden.
Elizaren eraikuntza 1631an hasi zen, Veneziako aduanan, Punta della Dogana izeneko tokian. Arkitektoa Baldassare Longhena izan zen. Lanek berrogeita hamasei urte iraundu ziren. 1687ko azaroaren 9an bukatu ziren; egun horretan Aitalehenak, Alvise Sagredik, bedeinkatu zuen. Basilika aukeratutako tokian eraikitzeko aintzirari lurra irabazi behar izan zion eta horretarako 1.156.650 zutoin sartu behar izan ziren. 1921ko abenduan Benedikto XV.ak basilika izendatu zuen.
Arkitektura
Kanpotik deigarria da fatxadaren aberastasuna. Arkitekturak argi-ilun ugari eta interesgarriak sortzen ditu. Deigarriak dira baita ere kupula heltzeko ikusten diren boluta handiak.
Habearte nagusiak oktogono itxura du. Haren gainean kupula hemisferikoa dago; haren inguruan sei kapera txikiago daude. Presbiterioa eta aldare nagusia beste elementuen gainetik gailentzen dira. Aldare nagusiaren gainean multzo eskultoriko bat dago: Ama Birjina haurrarekin; multzo horrek osasunaren sinboloa da eta Francesco Morosini duxak Kretatik eraman zuen 1670an, uhartea turkiarren eskuetan utzi behar izan zutenean.
Sapaian Tizianoren hiru lan ikus daitezke: Abelen heriotza, Abrahamen sakrifizioa eta David eta Goliat. Sakristian ere margolan interesgarriak ikus daitezke.
Festa
Azaroaren 21ean "Festa della Madonna della Salute" (Osasunaren Andra Mariaren Festa) ospatzen da. Egun horretan San Marko plazatik basilikaraino txalupen zubi bat egiten da jendea elizara otoitz egiteko joan dadin. Oso festa maitatua da Venezian.
Champs-Élysées–Clemenceau (Parisko metroa)
Champs-Élysées–Clemenceau —Grand Palais azpititulua duena— (Eliseo Zelaiak–Clemenceau / Jauregi Handia, euskaraz) Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko VIII. barrutian kokatuta dagoena.
Geltokia 1900ko uztailaren 19an ireki zen, Parisko metroaren paris 1linea inauguratzearekin batera.
Historia
Geltokia 1900eko uztailaren 19an ireki zen, paris 1linearen eraikuntzarekin.
Anabarilius goldenlineus
Anabarilius goldenlineus Anabarilius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Inés Alberdi
Inés Alberdi Alonso (Sevilla, 1948ko otsailaren 11) sevillar soziologoa eta katedraduna da Espainiako unibertsitatean. Emakumeentzako Nazio Batuen Funtsaren (UNIFEM) azken zuzendari exekutiboa izan zen, NBEn Emakumeak erakundean bat egin baino lehen.
UNIFEMeko zuzendari exekutiboa izan zen 2008ko apiriletik 2010eko amaierara. Kontinente guztietako ehun hautagai baino gehiagoren artean aukeratu zuten, sei hilabete baino gehiago iraun zuen aukeraketa-prozesu batean, eta elkarrizketa egin zioten Ban Ki-moon Nazio Batuetako idazkari nagusiari berari. Kemal Dervis NBGPko administratzaileak izendatu zuen.
Bohal
Bohal (bretainieraz Bilioù) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.
Inés Alberdi
Izendatu zutenean, Inés Alberdi UNIFEMeko laugarren zuzendari exekutiboa izan zen, aurretik Singapurreko Noeleen Heyzer (1994-2007), Kanadako Sharon Capeling-Alakija (1989-1994) eta Ameriketako Estatu Batuetako Margaret C. Snyder (1978-1989) izan baitziren kargu horretan.
2019ko Soziologia eta Zientzia Politikoaren Sari Nazionala jaso zuen, berrogei urte baino gehiagoko ibilbide profesionalarengatik.
Biografia
Inés Alberdi Politika Zientzia eta Ekonomikoetan lizentziatu zen Madrilgo Complutense Unibertsitatean 1971n. Gero, 1978an Soziologian doktoratu zen unibertsitate horretan bertan.
Irakasle
Graduatutako urte berean (1971), irakasle laguntzaile izendatu zuten Madrilgo Complutense Unibertsitateko Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultateko Soziologia Sailean, eta 1975 urtera arte jardun zuen kargu horretan, urte horretan bertan irakasle arduradun izendatu zuten eta.
Grezia
Grezia (Ελλάδα, ahoskatua), izen ofiziala Heleniar Errepublika (Ελληνική Δημοκρατία  ahoskatua), hego-ekialdeko Europako estatu burujabea da, Europar Batasuneko kidea, Balkanetako penintsularen hegoaldeko muturrean dagoena. Iparraldean, Albania, Ipar Mazedonia eta Bulgaria ditu; ekialdean, Turkia eta Egeo itsasoa; hegoaldean, Mediterraneo itsasoa; mendebaldean, Itsaso Jonikoa. Hainbat uharte ditu, Kreta guztien artean handiena. 131.957 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 10,7 milioi biztanle zituen 2020an. Hiriburua Atenas da.
Inés Alberdi
Irakasle
Ondoren, Unibertsitate Complutenseko Politika eta Soziologia Zientzien Fakultateko Gizarte Egitura Sailean irakasle laguntzaile gisa jardun eta gero, Visiting Scholar (irakasle gonbidatua) izan zen Ameriketako Estatu Batuetako Georgetown Unibertsitateko Soziologia Sailean (1978-1980). Espainiara itzulita, Soziologiako irakasle alboko jardun zuen Madrilgo Complutense Unibertsitateko Politika eta Gizarte Zientzien Fakultatean (1980-1984), eta, gero, soziologiako irakasle titular izatera heldu zen fakultate horretan bertan 1984tik 1991ra. Sasoi horretan, Estatu Batuetan ere urtebete pasatu zuen Associate Researcher (ikertzaile elkartua) gisa George Washington Unibertsitateko Emakumearen Ikerketa eta Politika Publikoen Sailean 1988tik 1989ra.
1991 urtean, Inés Alberdik Soziologiako katedradun-plaza lortu zuen Zaragozako Unibertsitateko Zientzia Politikoetako eta Soziologiako Fakultatean. 1993. urtera arte jardun zuen lanean, Madrilgo Complutense Unibertsitateko Zientzia Politikoetako eta Soziologiako Fakultatean Soziologia Katedra eskuratu zuenean, eta Soziologia Politikoari eta Genero Harremanei buruzko ikastaroak eman zituen.
San Mamede de Carnota (Carnota)
San Mamede de Carnota, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Carnota udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2017ko erroldaren arabera 1.079 biztanle zituen.
Grezia
Mugak
Greziak Egeo itsasoaren eta Itsaso Jonikoaren artean dagoen penintsula hartzen du, eta baita bi itsaso horietako uharte asko ere. Herrialdea ipar latitudeko 34° eta 42° artean, eta ekialdeko longitudeko 19° eta 30° artean dago. Albaniarekin, Ipar Mazedoniako Errepublikarekin eta Bulgariarekin du muga iparraldean, Turkiarekin eta Egeo itsasoarekin ekialdean, Mediterraneoarekin hegoaldean, eta Itsaso Jonikoarekin mendebaldean.
Inés Alberdi
Emakumeen eskubideak
Espainiako egoera soziala aldatzen eta emakumeentzako eskubide-berdintasuna lortzen diharduten feminista-taldeekin lan egin du. Hirurogeiko hamarkadan, emakume gisa zuten egoerari buruz eztabaidatzeko biltzen hasi ziren unibertsitate-taldeetako batzuk izan ziren, eta hirurogeiko hamarkadan, emakumeen askapen-mugimenduko kideak. Mugimendu horrek legezko aldaketak, aldaketa zibilak, lanekoak eta delituzkoak egitea proposatu zuen, emakumeen eskubideak zabaldu ea gizonenak konbinatuta.
Grezia
Uharteak
Greziak uharte asko ditu, 1.200 eta 6.000 artean, eta jendea horietako 227tan bizi da. Kreta, Eubea, Lesbos eta Rodas handienak dira.
Inés Alberdi
Emakumeen eskubideak
Laurogeiko hamarkadan, Emakumearen Institutuan eta Europako Batasuneko Berdintasun Batzordean parte hartu zuen. Batzorde horrek emakumeen aukera-berdintasunean aldaketa ugari sustatu zituen, bereziki lan arloan. Eta lauroheita hamarreko hamarkadan ikerketak egin ditu familiaren barruko harremanei, emakume gazteen asmo berriei eta amatasun eta aitatasun aldaketei buruz. Mende hrren hasieran, Madrilgo Batzarrean diputatu izan zen eta, ahal zenean, emakumeen batzordeetan eta gizarte eta familia gaietan lan egin zuen. 2008an, New Yorkera joan zen; han, hiru urtez, mundu osoko emakumeen baldintza sozial eta politikoak hobetzeko lan egin zuen, Nazio Batuen ONUDIren Garapen Funtsaren zuzendari exekutibo gisa. 2011tik aurrera, Espainiara itzuli eta Madrilgo Complutense Unibertsitatean sartu zen, generoari eta arretaren soziologiari buruzko ikastaroan ematen. 2018tik aurrera ohorezko irakaslea da eta, batez ere, gradu-amaierako lanen tutoretza egiten du.
Grezia
Erliebea
Greziako ezaugarri nagusiak lur menditsuak eta itsasoa dira. Hiru laurdenak mendiak dira, eta 80 kilometroko tartea dago, gehienez, lurraldeko puntu bat eta itsasoa bitartean. Pindo mendilerroa, Balkanetako mendikatearen segida, herrialdeko mendigune nagusia da. Pindo mendietatik adar hauek ateratzen dira: Taigeto (2.404 metro) eta Zilene (2.374 metro) Peloponesoko penintsulako gailurrik gorenak dira.
Inés Alberdi
Emakumeen eskubideak
1980. urtean, Familia eta Dibortzioari buruzko Kode Zibilaren erreforma prestatzeko eta osatzeko Justizia ministroaren aholkulari izendatu zuten. Geroago, 1984 urtetik 1988 urtera, Hezkuntza eta Zientzia Ministerioko Ikerketa Zientifiko eta Teknikoaren Batzorde Aholku-emailerako ebaluatzaile izan zen, eta aldi horretan bertan Cuadernos de Ciencia Política y Sociología aldizkariaren Kontseilu Aholku-emaile kide izan zen. 1990etik aurrera Hezkuntza eta Zientzia Ministeriorako Ikerketa Zientifiko eta Teknikoko Proiektuak Ebaluatzeko Batzorde Nazionalari ere aholkuak eman dizkio.
Grezia
Erliebea
Greziako eskualde naturalak honako hauek dira: Mazedonia eta Trazia iparraldean, Tesalia eta Atika haran emankorrak erdialdean, Peloponeso hegoaldean, eta Kreta, herrialdeko uharte nagusia.
Inés Alberdi
Emakumeen eskubideak
1992 eta 1993 urteetan Ikerketa Soziologikoen Zentroko Ikerketa Saileko zuzendaria izan zen eta geroago, 1992 urtetik 1994 urtera, Familia Txostenaren zuzendaria izan zen Gizarte Gaietako Ministeriorako.
Grezia
Hidrografia
Ibai askorik ez dago, lurra karekizkoa baita eta ura lurpean biltzen baita; ibaiak laburrak dira: naguisiak, Vardar, Struma eta Nestos.
Inés Alberdi
Emakumeen eskubideak
Alberdi Generoa eta Garapena graduondoko ikastaroko zuzendaria izan zen (1994-1995), eta Emakumearen Azterlanak eta Aukera Berdintasunerako Politikak masterreko zuzendaria, Zientzia Politikoetako eta Soziologiako doktore eta lizentziatuen Elkargoan.
Abako (argipena)
Abako hitzak adiera zebait ditu:
Grezia
Klima
Klima mediterraneokoa da: negu leun eta euritsuak dira, uda epel eta lehor samarrak eta, oro har, eguzki ordu asko daude urte osoan. Hala ere, ezberdintasunak daude eskualde batetik bestera. Horren arrazoia da topografiak (erdialdeko mendilerro handiek eta beste mendi batzuek) eragina duela Mediterranetik datorren aire hezean. Beraz, Pindo mendikatetik ekialdera klima beroa eta hezea da, eta mendebaldera, lehorra, hotz-bero arteko aldea nabariekin.
Inés Alberdi
Emakumeen eskubideak
Andra-gizonen artean, familiari, dibortzioari eta emakumeen eta gizonen arteko berdintasunari buruzko liburuak ikertu eta argitaratu zituen. Emakumeen kontrako indarkeria, emakume gazteen asmoak eta aitatasunaren garrantzia ikertu zituen.
Grezia
Landaredia eta fauna
Greziako iparraldeko landareak Europako erdialdekoak dira: hosto erorkorreko eta iraunkorreko basoak; gainerako tokietan Mediterraneoko landareok nagusi dira: pinuak, olibondoak, zuhaixkak eta sasiak. Ugaztunen artean, aipatzekoak dira ipar-katamotza, hartz arrea, txakala, otsoa, basurdea eta orein arrunta eta untxia.
Inés Alberdi
Emakumeen eskubideak
2007 urtetik, Ortega y Gasset Fundazioaren Patronatuko kidea da, baita Ikerketa Soziologikoen Zentroko Aholku Batzordeko kidea ere (2004tik aurrera).
Grezia
Antzinako Grezia
Antzinako Grezia Mendebaldeko zibilizazioaren oinarritzat hartzen da. Greziar kulturak Erromatar Inperioan itzelezko eragina izan zuen, baita Pizkundean eta ondorengo aroetan ere. Eragin hau hizkuntzan, politikan, hezkuntzan, filosofian, zientzian eta arteetan izan zen. Antzinako Grezia Iberiar penintsulatik Itsaso Beltzeraino grezieraz berba egiten zuten lurraldeez osaturik zegoen.
Inés Alberdi
Nazioarteko ibilbidea
Europan, 1998 urtetik 2000 urtera, Espainiak Europako Batasuneko V. Zuzendaritzako Familia eta Lan Sarean herrialde hori ordezkatzeko aukeratutako aditua izan zen. 1993 urtetik 1996 urtera, Europako Erkidegoetako Aukera Berdintasunerako Unitateko Ekintza Positiboen Koordinazio Taldean ere aholkulari izan zen Espainiarentzat. Aurretik, 1986 urtetik 1988 urtera, Espainiako ordezkaria izan zen Europako Erkidegoen Aukera Berdintasunerako Programaren barruan, Hezkuntza eta Enpleguko Aditu Taldean.
Grezia
Antzinako Grezia
Brontze Aroan, K. a. 3000n agertu zen Kreta uhartean Zibilizazio minoikoa. Merkataritza harremanak zabaldu zituen Mediterraneoaren ekialdean, eta luxu handiko hiriak sortu zituen, eta haiek egundoko eragina izan zuten kontinentean. K. a. 1200 aldean desagertu zen kultura hura, mizenastar zibilizazioak bereganaturik.
Inés Alberdi
Nazioarteko ibilbidea
Nazio Batuen sistemaren barruan, Alberdi Garapenerako Banku Interamerikarrean (1989-1990) Senior Adviser, Women in Development (emakume eta garapen gaietako aholkulari seniorra) izan zen. Emakumeak Aurreratu eta Gaitzeko Nazioarteko Institutuko (INSTRAW) Zuzendaritza Kontseiluko kide ere izan zen (1986-1989).
Era berean, 1999tik aurrera, European Studies of Population (European Association for Population Studies) erakundearen Kontseiluko kidea da.
2008ko apiriletik 2010era UNIFEMeko zuzendari exekutiboa izan zen. 2016. urtean Cartas a Alicia/Gutunak Aliciari (EILA Editores) liburua argitaratu zuen. Bertan, bere esperientzia pertsonalak kontatu zituen, familia-harremanak, eguneroko bizitza eta urte horietan egindako lana uztartuz, alabari bidalitako gutun elektronikoen bidez.
Grezia
Antzinako Grezia
Kultura horien gainbeheraren ondoren, K. a. 800eko hamarkadatik aurrera, greziar hiri-estatuak hedatu ziren Egeoren inguruan, Italiako hegoaldean, eta baita Mediterraneoaren iparraldean eta Itsaso Beltzaren kostaldean ere. Mediar Gerretan (K. a. 499-449) eutsi zieten persiarren inbasioei eta, oparotasun ekonomikoarekin batera, aurrekaririk ez zeukaten arkitektura, literatura, zientzia eta filosofia mailetara iritsi ziren. Atenasen eta Espartaren arteko etsaitasunak Peloponesoko Gerra (K. a. 431-404) eragin zuen, Greziako polisen krisialdia ekarri zuena.
Denis Diderot
Denis Diderot (Langres, 1713ko urriaren 5 - Paris, 1784ko uztailaren 31) idazle eta filosofo frantsesa, Ilustrazio garaiko idazle eta filosofoa. Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers izenburuko entziklopediaren editorea izan zen, Jean le Rond d'Alembert-ekin batera.
Bizitza eta lanak
Filosofia, teologia eta zuzenbidea ikasi zituen Parisen. Ikasketa aldi hartan, Diderot aitaren borondatearen kontra bizi izan zen Parisen, bizimodua eskola pribatuak emanez ateraz; era berean, ezkondu ere egin zen, aitari ezer esan gabe, oinordekotzaz gabetu ez zezan. Erregimen Zaharrean, aitaren aginpidea oso zorrotza zen, aginpide feudalaren antzerakoa; aitaren borondatearen kontra ezkontzeak zigor ekonomikoa ekar zezakeen; horregatik, zuhur jokatu behar izan zuen Diderotek. Laster, 1747-1766. urteetan, bere ekimen guztia Encyclopédie ospetsura, berak zuzendu zuen lan erraldoira, bideratu zuen.
Grezia
Garai helenistikoa eta erromatarra
Mazedonian, iparraldeko erresuman, jatorri askotako biztanleak bizi baziren ere, greziar kulturan oinarriturik zegoen klase nagusia. K. a. 356an, Filipo II.ak hartu zuen erresuma horretako tronua. Errege horrek garrantzi handiko berrikuntzak egin zituen Mazedoniako gudarostearen egituran eta, polisen ahuldadeaz baliaturik, penintsula osoaz jabetu zen. K. a. 338ko Keroneako guduan atenastarrak garaitu ondoren, Filipok greziar estatuen ordezkaritza antolatzeko adinako aginpidea lortu zuen. Persiaren aurka jotzea zen haren helburu nagusia, baina K. a. 336an hil egin zuten.
Denis Diderot
Bizitza eta lanak
Urte haietan eratu zen, orobat, Entziklopedia sortzeko lanetan jardun zen lagun- eta kide-taldea. Denak burgesiako ak ziren, eta ondo jakinaren gainean zeuden ez zutela ordurako aristokraten babesaren premiarik, bezero berri bat agertu zelako: jendea, batzuek «gizateria» edo «herria» esaten ziotena. Parisko eta Frantziako beste hiri handi batzuetako burges, eskulangile, merkatari eta finantzari apalek osatzen zuten giza talde horrek ez zuen oraindik talde-ezaugarri berezirik, eta prest zegoen beste giza taldeetatik bereizi behar zuten liburu, margolan, antzerki, janzkera eta hizkerak erosteko.
Diderotek itzulpengintzan jardun zuen hasieran. Temple Stanyanen Greziaren Historia (1743), Lord Shaftesburyren Merezimenduari eta bertuteari buruzko gogoeta (1745) eta Robert Jamesen Medikuntza hiztegi unibertsala (1746-1748) itzuli zituen; alegia, gerora bere ibilbide filosofiko eta literarioan garrantzi handia izan zuten gaiak. 1746an argitaratu zuen lehen liburua, filosofiazko elkarrizketa bat, Pensées philosophiques; bertan, arrazoia agerpenaren gainetik zegoela aldezten baitzuen. Liburua kondenatu eta bahitu egin zuten eta, hortaz, arrakasta handia izan zuen berehala.
Errusiara, Katalina II.aren gortera 1773an egin zuen bidaia izan zen Diderot-en lanak izan zuen etenaldi bakarra. Bestalde, idatzi zituen obra ugari eta askotarikoek argitzen dute haren pentsamendu filosofikoen bilakaera. Pensées philosophiques (1746, Gogoeta filosofikoak) filosofiako obran eta Les Bijoux indiscrets eleberrian (egilearen izenik gabe argitara emana, 1748) etikari eta arteari buruzko ideiak azaldu zituen. Lettre sur les aveugles à l'usage de ceux qui voient (1749, Itsuei buruzko gutuna ikusleek erabil dezaten) obran, materialismo ateoaren alde azaldu zen, eta haren ondorioz hilabete batzuk eman zituen preso Vincennes-ko presondegian. Zientzia esperimentalez arduratua zen (De l'interpretation de la nature, 1753), materialismo mekanizistaren aurkako argudioak defendatu zituen (Réfutation de l'homme d'Helvetius, 1773), jarrera filosofikoak zehaztu zituen (Le Rêve de d'Alembert, 1769; Supplément au voyage de Bougainville, 1796an argitaratua), eta naturaren etikaren oinarriak finkatu. Rousseauk ez bezala, Diderotek gizabanakoen zoriona eta gizarte-mailako ongizatea bateratu nahi dituen etika soziala aldarrikatu zuen. Tesi horiek Le Fils naturel (1757), Le Père de famille (1758) eta ''Est-il bon? Est-il méchant?'' komedietan azaldu zituen. Era berean, estetikaren inguruko arazoez ere arduratzen zenez gero, literatura-kritikako lanak egin zituen, artistak defendatuz (Vernet, Greuze, Hubert, Robert, Chardin) eta Shakespeare edo Homero handien balioa goraipatuz haietan. Haren eleberrien eta saioen artean, aipagarrik dira La Religieuse (1760; 1796an argitara emana), komentuen aurkako idatzia, Le Neveu de Rameau (1760-1772) eta Jacques le Fataliste et son maître (1773-1796). Guztietan, elkarrizketa filosofiko biziak ageri dira, naturaren etikari eta giza askatasunari buruzko gogoetak eta literatura-sormenari buruzko arazoak. Deismoaren aldekoa izatea egotzi zioten, baina ideia berri eta ordu artekoen ukatzaileak aldarrikatu izanak asaldatu zituen gehienbat eliz agintariak: arrazoia jainkoari nagusitu beharra, eta ordu arte Elizako morroiek monopolioan hartua zeukaten lekua intelektualek hartu beharra. Dideroten hasierako obra guztiak joera hartakoak ziren: De la suffisance de la religion naturelle (1747, Berezko erlijioaren nahikotasunaz), La promenade du sceptique (1747, Eszeptikoaren ibilaldia). Bi obra horiek ere berehala debekatu zituzten, eta zenbat eta debeku gehiago, hainbat eta handiagoak ziren egilearen ospea eta bere kideek aitortzen zioten itzala.
Grezia
Erdi Aroa
IV. mendearen amaieran Erromatar Inperioa bitan banandu zenetik, ekialdekoa (Konstantinopla hiriburua) Greziako ohiturak, hizkuntza eta kultura gorde zituen barruti independentea izan zen. Bizantziar Inperioak probintzia asko zituen, ez oso zabalak, diozesitan bilduak, gobernadore bat zutela buru. 527an Justinianok hartu zuen aginpidea, eta harekin erdietsi zuen Bizantziok goraldia, Balkanetan, Ekialdean eta Mediterraneoan zehar hedatu baitzen. Baina barne arazoak ere izan ziren; V. eta VI. mendeetan hiriek antolamendu eta aurrerapen maila handia iritsi zuten, baina politika eta gizarte liskar handiak ere izan zituzten; bestalde, enperadoreek ez zuten behin betiko konpontzea lortu erlijio dogmak monofisiten eta ortodoxia ofizialaren artean sortua zuen arazoa.
Inés Alberdi
Ibilbide politikoa
2003 urtetik 2007 urtera, Alberdi Madrilgo Biltzarreko VI. eta VII. legegintzaldietan, diputatu izan zen ganbera autonomiko horretan.
Kleinebersdorf
Kleinebersdorf Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Inés Alberdi
Bizitza pertsonala
Inés Alberdi Gizarte Gaietako Cristina Alberdi ministro ohiaren ahizpa da eta Inés Fernández-Ordoñezen izeba. Miguel Ángel Fernández Ordóñez Espainiako Bankuko gobernadore ohiarekin ezkonduta dago. Bi seme-alaba ditu.
Argitalpenak
Soziologiari, genero harremanei eta emakumearen egoerari buruzko liburuak argitaratu ditu Inés Alberdik. Besteak beste, lan hauexek egin ditu:
Ochthoeca rufipectoralis
Ochthoeca rufipectoralis Ochthoeca generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Scapanus townsendii
Scapanus townsendii Scapanus generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Scalopinae azpifamilia eta Talpidae familian sailkatuta dago.
Pseudochromis socotraensis
Pseudochromis socotraensis Pseudochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Grezia
Erdi Aroa
VII. mendearen hasieran, eslaviarrek Balkanetako penintsula inbaditu zuten. Horren ondoren, uharteak eta kostaldeko zati batzuk (Atenas, Korinto, Tesalonika) besterik ez ziren geratu Konstantinoplaren agindupean. VIII. mendetik aurrera, galdutako lurraldeak berreskuratzen hasi zen Bizantziar Inperioa, eta IX. mendearen hasierarako egungo Greziaren gehiena Bizantzioren esku zegoen. Garai hartatik aitzina, greziar kultura ondarea Errusiara eta eslaviar herrietara hedatu zen. XI. mendearen bigarren erdian turkiarrak Anatoliaz jabetu zirenetik, Balkanetako penintsula izan zen inperioko gune nagusi eta eraginkorrena.
1204an jo zuen ondoa Bizantziok, gurutzatuek Konstantinopla eraso eta hartu zutelarik; latindarren esku gelditu zen inperioaren parte handiena, Grezia barne, eta Veneziak uharte batzuk beretu zituen. Harrezkero, Nizean babesturik zeuden bizantziar enperadoreek inperioa eta hiriburua berreskuratzeko ahaleginetan jardun zuten; 1261ean lortu zuten Konstantinopla hartzea Migel VIII.a Paleologoa enperadoreak. Hala ere, Peloponeson kokakutako Akaiako printzerri latindarrak XIV. mendera arte iraun zuen, eta uhartedi batzuek Genova eta Veneziaren mende jarraitu zuten.
Otomandar garaia eta independentzia gerra
1453. urtean Otomandar Inperioak mendean hartu zuen Konstantinopla, eta Italiara ihesean joan ziren Bizantzioko jakitunek Grezia klasikoaren pentsamoldea eta Erromako zuzenbidea eraman zuten berekin mendebaldean loratzen ari zen Pizkundearen aberasgarri. Otomandarrek Konstantinopla hartu zuteneko unea Greziako politika burujabetasunaren amaieratzat har daiteke.
Inbasioaren ondorioak latzak izan baziren ere, Greziako nazio nortasunaren bizi iraupenerako funtsezkoak izan ziren oinarrizko hiru eskubide eman zizkieten turkiarrek greziarrei: begiramen osoa Greziako Eliza Ortodoxoarekiko, gerokoan Greziako nazionalismoaren ordezkari eta aitzindari nagusi izan zena, heziketa grekoz egin ahal izatea eta salerosketarako askatasuna. Ondoren, ordea, otomandar administrazioaren ganora ezak eta haurrak sultanaren guardia pertsonala (jenizaroak) osatzera joan beharrak herriaren haserrea eragin zuten.
1770. urtean Peloponeson, Errusiako Katalina Handiak bultzatuta, altxatu ziren lehendabiziko aldiz greziarrak menderatzaileen aurka; bai iraultza hark eta baita 1786. urtean Epiron piztu zenak ere huts egin zuten. 1821eko martxoaren 25ean, Germanos gotzainak independentziaren aldeko higikundea antolatu zuen Peloponeson. 1822an, Epidauroko Batzar Nazionalak Grezia independentearen konstituzioa idatzi zuen. Urte hartan bertan, Greziako abertzaleen alde borrokatzeko gertu zeuden europarrak Genevan bildu ziren, Lord Byron idazlea tartean; izan ere, independentzia lortzeko, greziarren borroka ez ezik, Erresuma Batuak, Frantziak eta Errusiak emandako laguntza ere oso kontuan hartzekoa izan zen. 1828an, Errusiaren eta Turkiaren arteko gerra piztu zen, eta 1829ko irailaren 14an Turkiak Greziaren independentzia onartu behar izan zuen Hadrianopolisko Itunean.
Grezia independentea
Hasieran, Grezia independentea Frantziako Iraultzaren hastapenetan eta urteetan bizirik iraun zuten herriaren ohitura demokratikoetan oinarritutako errepublika zen. 1827ko apirilean bildu zen hirugarren Nazio Biltzarrak Ioannis Kapodistrias hautatu zuen behin-behineko estatuburu. Independentzia iritsi zen garaian Greziako lurraldeak 50.000 kilometro koadroko lurraldea eta milioi bat biztanle zituen, Greziako erdialdearen zati bat (Atika barne), Peloponeso, Eubea eta Zikladeak hartzen zituen.
1831ko urrian Kapodistrias hil zuten eta Oto Bavariakoa ezarri zuten aginpidean. Otoren absolutismoaren kontrako higikundeak iraultza ernarazi zuen eta, horren ondorioz, hogei urte iraun zuen konstituzioa onartu zen 1844an. 1863an, Jurgi Danimarkako printzeak hartu zuen errege kargua. Jurgi I.aren eta haren ondorengoen agintaldietan, Greziak bere mendeko lurraldea eta populazioa areagotu zituen: Joniako Uharteak jaso zituen 1863an, Britainia Handiaren opari, Tesalia 1881ean, eta Epiro, Mazedonia, Kreta eta Egeoko zenbait uharte 1913an, Balkanetako Gerren ondorioz.
Balkanetako Gerren ondoren, Konstantino I.a Greziakoa erregearen eta Eleuterios Venizelos lehen ministroaren arteko tirabirek bi alderditan banandu zuten herrialdea. Horren ondorioz, Lehen Mundu Gerraren hasieran bi gobernu izan zituen herrialdeak, Alemaniaren aldekoa bata, eta Britania Handiaren aldekoa bestea; bi gobernuak 1917an batu ziren. Gerra amaitutakoan, Grezia Turkiaren aurka borrokatu zen Anatolia eskuratzeko, baina saioak huts egin zuen. 1923ko Lausanako Hitzarmenak bi erresumen arteko populazio mugimendu handiak eragin zituen, eta Greziak Anatolian bizi ziren 1,5 milioi greziar hartu zituen.
Greziako gobernua kolokan egon zen behin baino gehiagotan XX. mendean zehar. 1924an errepublika ezarri zen. eta 1935ean monarkiak eskuratu zuen berriro aginpidea. Hurreango urtean, Ioannis Metaxasek estatu kolpea jo zuen, eta erregimen autoritarioa ezarri. Italia faxistak amore emateko eskatu zion Greziari 1940ko urriaren 28an, baina Metaxas diktadoreak ezetz erantzun zion ultimatumari, eta Italiak eraso egin zion. Italiako armada Albanian geldiaraztea lortu zuten arren, alemaniar indarren aurrean erori zen Grezia. Nolanahi ere, greziar erresistentziak okupatzaileei arazo franko eman zizkien.
Alemaniar okupatzaileak 1944ko urrian irten ziren. Ondoren, erregezaleen eta komunisten arteko gerra zibila piztu zen; gerrak 1949 arte iraun zuen, harik eta britainiar armadaren laguntzaz, komunistak garaitu zituzten arte. 1967an estatu kolpea jo zuten militarrek alderdi ezkertiarrek hauteskundeetan garaile atera ez zitezen, eta diktadura ezarri. 1973an, militarrek monarkia deuseztatu zuten eta errepublika ezarri. 1973ko azaroaren 25ean, beste kolpe militar batek Georgios Papadopulos aginpidetik kendu zuen. Betri ere, Dimitrios Ioannidis diktadore berriak gutxi iraun zuen agintean, 1974ko uztailean erregimena erori baitzen, Turkiak Zipre inbaditu eta gero.
Horren ostean, Konstantinos Karamanlisek gobernu zibila eratu, eta 1952ko konstituzioa indarrean jarri zuen berriro. 1975ean konstituzio berri bat jarri zen indarrean. Harrezkero, hauteskunde demokratikoen bidez antolatu ziren gobernuak, eta Karamanlisen Demokrazia Berria eta Andreas Papandreuren PASOK aldizkatu ziren agintean. 1981eko urtarrilaren 1ean, Europar Batasunean sartu zen, eta 2001ean euro dirua hartu zuen. 2004an, Atenasek Udako Olinpiar Jokoak antolatu zituen.
Azken urteak
2008tik aurrera, Atzeraldi Handiaren ondorioek gogor astindu zuten herrialdea. Zor publikoaren krisia zela eta, erreskatea eskatu behar izan zuen, baina ezarritako austeritate-politikek protestak eta gizarte-gatazkak eragin zituzten. Syriza alderdiko Alexis Tsiprasek gobernatu zuen Grezia 2015etik 2019ra. 2019ko uztaileko hauteskundeetan, berriz, Kyriakos Mitsotakis, Demokrazia Berria alderdi kontserbadoreko hautagaia, nagusitu zen.
Politika
1975 eko konstituzioak, ordu arteko politika aldaketak amaitu nahian, errepublika parlamentarioa ezarri zuen, eta aginpide beterazlea presidentearen eta lehen ministroaren artean banatu zen: presidentea estatuburu eta armadaburua da, eta lehen ministroa, gobernuburua. Legegintzako boterea lehendakariaren eta lau urtez behin hauteskundeen bidez aukeratzen den Parlamentuaren (Ελληνικό Κοινοβούλιο) esku dago. Auzitegi Gorena, Estatu Kontseilua eta Estatuko Kontuen Auzitegia sistema judizialaren goi auzitegiak dira. Soldadutza derrigorrezkoa da 19 urtetik gorako gizonezkoentzat eta urte dirau; emakumeentzat, borondatezkoa da.
Banaketa administratiboa
2011ko urtarrilaren 1etik, herrialdea 13 periferiatan (περιφέρεια) banaturik dago; lurralde autonomo bat ere dago, Atos Mendia (Ἅγιον Ὄρος, "Mendi Santua"), Erdialdeko Mazedonia periferiaren mugen barnean. Periferia horiek 74 unitate periferikotan azpibanaturik daude.
Biztanleria
Greziak 10,8 milioi biztanle zituen 2011. Adinari dagokionez, biztanleria honela banatzen da: 0-14 urte bitartekoak, % 14,5; 15-24 urte bitartekoak, % 10,3; 25-54 urte bitartekoak, % 39,6; 55-64 urte bitartekoak, % 13,1; eta 65 urtetik gorakoak, % 22,4. Bizi itxaropena 81,3 urtekoa da: 78,7 urtekoa gizonezkoena eta 84 urtekoa emakumezkoena (2021eko zenbatespenak). XX. mendean greziar ugari joan zen atzerrira, Ameriketako Estatu Batuetara, Kanadara, Australiara, Alemaniara eta Belgikara batez ere. 1973ko krisi ekonomikoak emigrazioa moteldu egin zuen.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren gobernuak eritasun endemiko batzuk desagerrarazteko neurri bereziak hartu zituen: paludismoa, tuberkulosia, disenteria eta tifusa. Gaur egun, heriotza eragile nagusiak herri aurreratuenetakoak berak dira: minbizia, bihotzeko gaitzak, etab. Haur jaioberrien heriotza tasa milako 3,6koa da.
Hezkuntza publikoa dohain eta nahitaezkoa da 6-15 urte bitarteko haurrentzat, eta biztanleriaren % 97,9 alfabetaturik dago. Bigarren mailako ikasketetako eskola pribatu ugari dago; unibertsitate pribaturik, ordea, ez, konstituzioak debekatzen baitu. Unibertsitate ofizial nagusiak Atenas, Tesalonika, Patras eta Kretan daude.
Lariño (Carnota)
Lariño, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Carnota udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2018ko erroldaren arabera 444 biztanle zituen.
Grezia
Banaketa etnikoa
Biztanleen % 91,6 greziarrak dira eta % 4,4 albaniarrak.
Hizkuntzak
Greziera hizkuntza ofiziala da, jende gehienak darabilena.
Erlijioa
Biztanle gehienak, % 90 inguru, kristau ortodoxoak dira erlijioz; musulman talde txikiak daude mendebaldeko Trazian eta Dodekaneso uharteetan.
Ekonomia
Greziako ekonomiak aurrera egin zuen nabarmen Bigarren Mundu Gerraren ondoan, eta 1950etik 1973ra Barne produktu gordina urtean batez beste % 7,7 hazi zen, bertako baliabide naturalen urritasunak eta burokratizazio gehiegizkoak aurrerabidearen oztopo izan ziren arren. 1981ean Europako Ekonomia Erkidegoan sartu zen, eta urte horretan bertan Mugimendu Sozialista Panheleniarrak (PASOK) aginpidea iritsi zuen; harrezkero, estatuaren mende geratu ziren ekonomia jarduera gehienak: energia ekoizpena, ontziolak, garraiobideak, aseguruak eta banketxeak.
2002an euroan sartzeko baldintza makroekonomikoak betetzea lortu zuen. Horri esker iritsi ziren interes tasa txikiko maileguak, estatuarentzat eta herritarrentzat, eta 2000ko hamarkadan Eurogunean gehien hazi zen herrialdea izan zen, Irlandarekin eta Espainiarekin batera. 2009an, ordea, Europa osoa Atzeraldi Handian murgildurik zegoelarik, herrialdearen kontu publikoak aspalditik apaindurik zeudela jakinarazi behar izan zuen Georgios Papandreu lehen ministroak. Zor handia finantzatzeko arazoak izaten hasi zen, eta ekonomiak behea jo zuen. Azkenik, 2010eko apirilean erreskatea galdegin zuen ofizialki Papandreuk eta, finantzaketaren truke, troikak eskatutako austeritate neurri gogorrak ezarri behar izan zituen. Ondorengo urteetan hiru erreskate programa kateatu zituen herrialdeak, azkena 2018an amaitu zen arte.
Greziako ekonomia lehen sektorean oinarritu da betidanik. Azkeneko urteotan, baina, industriak eta zerbitzuek gero eta garrantzi handiagoa hartu dute. Industria ahula du eta energia baliabide urri. Bestalde, turista asko joaten da bertara, antzinako Greziako aztarnak eta uharteen edertasunak erakarrita edota eguzkiaren bila, eta, beraz, ekonomia baliabide indartsuenetakoa da turismoa.
Lehen sektorea
Biztanle aktiboen % 12,6k lehen sektorean egiten zuen lan 2015ean. Lurrik emankorrenak Tesalian daude: batez ere artoa, garia eta arroza lantzen da han, eremu ureztatuetan. Nazioaren ekonomiarentzat garrantzi handikoak dira, baita ere, beste gai hauek: tabakoa (Trazia eta Mazedonian), kotoia (erdialdean), mahastiak eta olibondoak (Peloponeson eta uharteetan), zitrikoak (Kretan), pikuak (Peloponeso hegoaldean). Greziatik kanpo oso aintzat hartuak dira Korintoko mahaspasak, herrialdearen diru iturri nagusietako bat. Ahuntz eta ardi hazkuntzak garrantzi handia izan du betidanik, eta badu oraindik ere, baina sektorea modernizatu eta mekanizatu ahala, behi eta zerri hazkuntza gero eta gehiago ari da zabaltzen.
Betidanik izan da Grezia herri arrantzalea, eta arrantza azpiegitura modernoa du, baina Mediterraneoa kutsatzen ari denez, arrantza urritu da eta kanpotik ekarri beharra dute arraina.