cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Michael Norman (atleta)
Michael Arthur Norman Jr. (1997ko abenduaren 3a) estatubatuar esprinter bat da. Pista Estaliko 400 metroetan munduko denborarik onena du 44,52 segundorekin. Aire Librean, bere 43.45, 2019ko Mt. SAC Erreleboan ezarri zuen denbora guztietako zerrendako 4. postua lortuz. 2016an, 200 metroko zein 4×100 metroko erreleboetan junior mailako munduko txapeldun izan zen.
Koreako japoniar inbasioak (1592-1598)
Laburpena
1592an, 158,000 soldadu inguruko armada batekin, Toyotomi Hideyoshik hasiera eman zion Koreako bi inbasioetako lehena izango zenari, Joseongo Korea eta, ostean, Ming dinastiako Txina konkistatzeko nahiarekin. Hasiera batean, japoniar indarrek modu azkarrean lortu zuten aurreratzea, bai Hanseong –garaiko Koreako hiriburua– bai Piongiang lortuz, bai eta Koreako penintsularen parte handi bat bereganatuz ere, inbasioaren lehen hiru hilabeteetan. Japoniako indarrek, ondo entrenaturikoak, bere buruaz seguru eta guduetan esperientziadunak Sengoku Aroko borroken ondorioz, hasiera-tarteko borroka guztiak irabazi zituzten lurrean. Lurreko garaipen hauek, halere, murrizten joan ziren Koreako itsas-armadak japoniar horniketa-sistema kontrolatzen joan zen heinean, Koreako penintsulako kostaldean. Honek, japoniar indarrak atzera egitera behartu zuen, hornidura geroz eta urriagoa zen bitartean –bai horniketa-sistema bertan behera uztearen zein Japoniako itsas-armadako itsasontziek bertara eramaten zituzten sorospena baliogabetuz–. Hau izan zen, salbuespenak salbu, bi inbasioetan zehar errepikatutako joera orokorra.
Wanli enperadorearen agindupean, Ming dinastiako Txinak modu azkarrean ulertu zuen Japoniako inbasio hori Cefeng Sistemaren aurkako mehatxu eta arriskua zela. Era berean, Ming dinastiaren helburuetako bat inbasioa Koreako penintsulan mantentzea izan zen eta, ondorioz, bere lurraldetik kanpo, gerraren ondoriozko destrukzioa ekiditeko; hala, Ming dinastiak iparraldetik hegoalderako birkonkista bat defendatu zuen, Joseongo armadarekin batera. Hala Joseon–Ming batasuna –bata lurretik, bigarrena itsasotik– izan zen japoniar armadaren atzeratzea eragin zuena, Japonia Piongiangetik kanporatuz, hegoalderantz, non Hanseong eta hegoaldeko probintzia guztiak konkistatu zituzten, Jeolla probintziaren salbuespenarekin. Hegoalderantz zihoazen Ming eta Joseongo armadek hegoalderago jarraitzen saiatu ziren, penintsula osoa berreskuratzeko helburuarekin, baina galdu egin zuten Byeokjegwan-go Bataila. Ondorioz, Japoniako indarrek kontraeraso bat jaurti zuten iparraldeko lurraldeak berreskuratzeko, baina porrota jaso zuren Heangju-ko gotorlekuan zeuden Joseongo armadaren aurrean. Gainera, Joseongo herri-miliziak Japoniaren kontrolpean zeuden hegoaldeko hirietan jarduten hasi ziren, japoniar kontrola ahulduz. Ostean, bi alderdiek horniketa-falta zutelarik, ez Japoniak ez Ming–Joseon indar konbinatuek ez zuten ez ofentsiba arrakastatsurik bideratzea lortu, ez lurralderik berreskuratzea, Hanseong eta Kaesong arteko eskualdean impasse militarrari hasiera emanez. Guduak modu honetan luzatu zen bost urtez, 1596–1597 tartean Japoniak eta Ming dinastiak edukitako su-eten laburra kontutan hartu gabe, porrot egin zuena.
1597an, Japoniak bere ofentsiba berritu zuen, Korea bigarrengoz inbadituz. Bigarren inbasioaren patroia oso antzekoa da, lehenengo inbasioarekin alderatuz; izan ere, Japoniak lurrean arrakasta handia izan zuen hasiera batetan, baina Ming–Joseon batasunak –Ming lurretik, Joseon itsasotik– atzera eraman zituen berriro ere japoniarrak. Berriro ere, hegoaldeko kostaldean impasse bat sortu zen, hamar hilabetez luzatu zena eta non bi alderdiek ez zuten aurreratzerik lortzen.
Japonia eta Korea, gerra aurretik
1392an, Yi Seonggye Generalak estatu-kolpe bat bideratu zuen garaian Korean botere zuen Goryeoko U erregearen aurka. Seonggyeren jarraitzaileek, orduan, koroa hartzera bultzatu zuten hau, dinastia berri bati hasiera emanez –Joseon dinastiari, hain zuzen ere– errege bilakatu zenean: Joseongo Taejo. Errege-odolik ez zuenez, Joseongo Taejok, bere botere-justifikazio modura, Txinako Ming dinastiaren aintzatespena lortu zuen Txinako zerga-sistemara barneratzearen trukean, Zeru Agindu bat zenaren testuinguruan. Zerga-sistema honen barruan, Txinak Korearen "anai handiaren" papera lortu zuen, Korea zerga-sistemara atxikirik zeuden herrialdeetatik maila altuenean baitzegoen –maila horretan zeuden bestelako herrialdeen artean, aipagarri dira Ryukyuko Erresuma, Lan Xang, Đại Việt eta Ayutthayako Erresuma–,  "anai txikiaren" zerga-eginkizuna betetzearen trukean.
1402. urtean, garaiko Japoniako shōgun zen Ashikaga Yoshimitsuk, "Japoniako Errege" titulua jaso zuen Txinako Enperadorearen eskuetatik –garaiko Japoniako Enperadore ez zen arren–, Txinako zerga-sistemara barneratuz 1404rako. Txina–Japonia erlazio hau 1408. urtean amaitu zen, Japoniak –Koreak ez bezala– Txinaren eskualde-hegemoniaren aurka posizionatu zenean, Txinarekin zerga-erlazioak amaituz. Honek, garaiko Txinako zerga-sistemearen arabera, Japonia–Txina arteko truke ekonomiko oro bertan behera uzten zuen, truke ekonomiko guztientzako aurrebaldintza baitzen Txinako zerga-sistemaren parte izatea.
1,000 urte lehenago, egungo Txinako Sui eta Tang dinastiek erlazio politiko eta ekonomiko arazotsuak zituzten Koreako Hiru Erresumekin. Ming dinastiako Txinak, bestalde, Joseonekin erlazio diplomatiko eta ekonomiko bikaina zuen, Txinako inperioaren zerga-sistemaren parte baitzen, nahiz eta honek Japoniarekin truke ekonomikoak ere bideratzen zituen –gehienbat funtzio diplomatikoa zuten, halere–.
Ming dinastiako Txina eta Joseongo Korea gauza asko zituzten komunean; biak XIV. mendean agertuak, Yuan dinastiaren amaieraren ostean, Konfuzioren idealak hartu zituzten gizarte-oinarri bezala eta, gainera, mehatxu berdinak pairatzen zituzten: Jurchenak eta wakōak edo pirata japoniarrak. Bi herrialdeek barne-fakzio politiko ezberdinak zituzten, gerretan influentzia edukitzeko adina botere zeukatenak. Horregatik guztiagatik, eta beren arteko truke ekonomikoarengatik eta etsai komunengatik, Joseon eta Mingek lagunarteko aliantza bat osatzen zuten.
Hideyoshiren antolatzeak
XVI. mendeko azken hamarkadarako, Toyotomi Hideyoshi, daimyōrik nagusiena, Japonia osoa bake-tarte labur batean bateratu zuen. Minamoto leinuak ondorengo legitimorik eduki ezean, Hideyoshik bere burua gobernatzaile modura ikusten zuen; hala, shōgun-batzorde inperialerako beharrezkoa zen ondorengo legitimorik gabeko testuinguruan, Hideyoshik indar militarra erabili zuen bere gobernua legitimatzeko eta familia inperialaren dependentziatik urruntzeko. Batzuen ustez, Hideyoshiren Txina inbaditzeko nahia bi jatorri zituen: bere jauna izan zen Oda Nobunagaren ametsak betetzea eta potentziala zen matxinada bat saihestea, orain lanik gabe zeuden samurai eta soldaduen partetik, garaiko Japonia baketsuan. Izan liteke ere Hideyoshiren planak umilagoak izatea eta Txinarako zuen plana Japoniatik gertueneko herrialdeak –Ryukyu irletako Erresuma, Taiwan eta Korea– konkistatzea zela, urrunagoko herrialdeekin truke ekonomikoak ezartzearekin batera; izan ere, Koreako inbasioaren testuinguruan ere, Hideyoshik Txinarekin truke ekonomikoak bilatu zituen.
Stephen Turnbull-en arabera, bestalde, Hideyoshiren handinahi pertsonalak eta sufritzen zun megalomaniak izan ziren inbasioaren zergatiak; izan ere, gudu-sorta baten ondorioz Japonia osoa konkistatu ostean inperio handiago bat lortu nahi zuen, "bere bidea eginez" Korearaino Txina inbaditzeko, baina baita ere Filipinak eta India. Era berean, milaka urtetan zehar, Txina izan da Ekialdeko Asiako erdigune intelektual, ekonomiko, militar eta politikoa eta, tradizionalki, Ekialdeko Asiako bestelako herrialdeek Txinako enperadoreak beren jaun bezala onesten zuten, Txinako merkatu handira sartzeko modu bakarra baitzen hori. Japonia, salbuespenak salbu, Txinak eskatutakoa ordaintzera ukatu egin zen, baina Ashikaga Yoshimitsu shōgunak Txinako enperadorea onartu zuen Txinako merkatura sartzeko trukean. Japonia–Txina erlazioak 1540ko hamarkadan amaitu ziren Ming dinastiako gorteak hala aginduta, wakō pirata sino-japoniarren erasoaldien ondorioz; honek, zerga-ordaintzeak amaitzeaz gain, Txinarekin truke ekonomiko oro ezeztatzen zuen.
1591ko martxoan hasita, Kyūshūko daimyōak eta horiek menpekoak ziren indarrean Nagoya Gaztelua eraiki zuten garaiko Sagako Nagoyan –egun, bertan kokatzen da Karatsu hiria; beraz, ez nahasi Nagoya hiri hau Aichi Prefekturako Nagoya hiriarekin–, inbasio-indarren mobilizazio-zentro modura. 1592an, Hideyoshik gutun bat bidali zuen Filipinetara zergak eskatuz Espainiako gobernuaren izenean, Japoniak jada Koreako zein Ryukyuko Erresumako zergak jaso zituen bezala Filipinek beren zatia betetzeko –egia ez zena, bestalde–.
Alcion
Alcion lurrunezko eta zurezko oskoldun arrantzu binakakoa izan zen Javier Artzelus Irizarrena donostiarrarena. Alqueen bikia izan zen. Ondarroan eraikia, Bilbora joan zen Pasaiaren ebakuazioan. Minaketari lanetan jarri zuen Eusko Itsas Gudarosteak (1937ko apirila) eta D-8 izena jarri (1937/5/12). Bilbo ebakuatzean Santanderrera pasa zen eta ondoren La Pallicera (1937/8/25), azkenik gerra amaitu arte Rocheforten gelditu zelarik. Bere armadoreei 1939an itzuli zitzaien.
Koreako japoniar inbasioak (1592-1598)
Hideyoshiren antolatzeak
Prestatze militarrei dagokienez, bestalde, 1586rako 2,000 itsasontzi eraikitzen hasi ziren jada. Koreako militarren indar militarra estimatzeko, Hideyoshik 26 itsasontzik osatzen zuten eraso-indar bat bidali zuen, Koreako hegoaldeko kostaldera, 1587an. Prestatzeko diplomatikoari dagokionez, Hideyoshik Txinarekin lagunarteko erlazio bat sortzen hasi zen pixkanaka, Japoniako batasuna sortu aurretik ere luzatzen dena. Era berean, wakōen aurkako komertzio-bideak zaintzen jardun zuen ere.
Japonia eta Korearen arteko erlazio diplomatikoa
1587an, Hideyoshik bere lehen ordezakaria, Yutani Yasuhiro, Koreara bidali zuen, zeina, garai hartan, Seonjo erregearen kontrolpean zegoen, 1555eko wakō-erasoaren ondorioztik hautsitako Korea–Japonia diplomazia-erlazioak berrezartzeko. Honen atzean, Hideyoshiren Korea Japoniaren planekin bat egiteko nahia zegoen, Txinaren aurkako gudu potentzial baten aurrean. Yasuhirok, bere jatorri borrokalari eta Koreako ofizialen aurka erakutsitako erdeinuzko jarrerak hala lagunduta, porrota jaso zuen Koreako bere lehen enbaxadore-misioan, etorkizuneko diplomazia-bilera gehiagorako promesik lortu ez baitzuen.
1589ko maiatza inguruan, Hideyoshiren bigarren enbaxadore-misioa –Sō Yoshitoshik (柳川調信), Genso fraide budistak (玄蘇) eta Yanagawa Shigenobuk osaturikoa– Koreara ailegatu zen, bai eta Korearekin erlazio diplomatikoak hasteko promesa lortu zuen, Japoniak erbesteraturik zeuden Koreako matxino batzuk ematearen trukean.
Michael Norman (atleta)
Normanek nazioarteko arreta bereganatu zuen batxilergoko bigarren mailan, 2016ko Olinpiar Probetan 200 metroko finalaurrekoan Justin Gatlin AEBko txapelduna zena garaitu ondoren. Azkenean bosgarren sailkatu zen finalean eta ez zen talde olinpikorako sailkatu. Hala ere, urrezko bi domina lortu zituen uda hartan beranduago junior mailako Munduko Txapelketan, 200 metrotan 20.17ko errekorrarekin nabarmenduta.
Koreako japoniar inbasioak (1592-1598)
Japonia eta Korearen arteko erlazio diplomatikoa
1587an, Hideyoshik Sō Yoshishigeri –Yoshitoshiren aitaordea eta Tsushima uharteko daimyōa zenari– Joseongo Koreari ultimatum bat emateko agindua eman zion, Japoniarekin batera Txina konkistatzeko azken eskaria eginez, edo Japoniaren aurkako gudu batean sartzeko. Hala ere, Tsushima uharteko kideek interes berezia zutenez Japonia–Korea arteko gudu bat saihesteko –izan ere, Tsushima uhartea leku estrategikoa da Japonia eta Korearen artean eta, gainera, Korearekin nolabaiteko truke ekonomikoa ahalbideturik zuen–; hala, Sō familiak bi urtetan zehar atzeratu zuen elkarrizketa hau. Hideyoshik bere agindua berriro ere errepikatu bazuen ere, Sō Yoshitoshik bere kanpaina laburra Korean bi herrialdeen arteko erlazioa indartzeko erabili zuen. Honen adibide, bere misioaren amaierarako, Yoshitoshik Seonjo erregeari Koreako lehen su-arma aurreratuen pare bat eskaini zion. Ryu Seong-ryong-ek, maila-handiko Koreako ofiziala, arkabuz hauek produkzio eta erabileran jartzeko eskaria egin bazuen ere, Koreak ez zuen bere eskariei erantzun. Arbakuz-boterearen gutxiestea –orokorrean, teknologia aurreratuagoen gutxiestea– izan zen, modu nabarmenean, Korearen porrotaren zergatia, bi inbasioen hasiera-faseetan.
Michael Norman (atleta)
Lau aldiz NCAAko txapelduna, Normanek 2018an korritu zuen NCAAko final guztietan unibertsitateko errekorrak ezarri edo ezartzen lagundu zuen. Honek barne hartzen ditu bere munduko denborarik onena Pista Estaliko 400 metroetan eta 4×400 metroko erreleboan munduko errekor ez ofiziala USC Trojans-etan 3:00,77ko denborarekin irabaziz.
Bere ibilbidean, Norman-ek sari ugari irabazi ditu, besteak beste, 2015ean eta 2016an atletismoko Gatorade Jokalariaren Urteko sariak, eta 2018an The Bowerman. Norman Hego Kaliforniako Unibertsitatean graduatu zen 2019ko maiatzean eta gaur egun Nike-ekin lehiatzen da profesionalki Quincy Watts eta Caryl Smith Gilbert bere unibertsitateko entrenatzaileekin. Michael Norman Fred Kerley eta Wayde Van Niekerk-ekin batera 10 segundo azpitik 100 metrotan, 20 segundo azpitik 200 metrotan eta 44 segundo azpitik 400 metrotan egin duten bakarrenetako bat da.
Eremias aria
Eremias aria Eremias generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.
Mugilogobius amadi
Mugilogobius amadi Mugilogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Koreako japoniar inbasioak (1592-1598)
Japonia eta Korearen arteko erlazio diplomatikoa
Koreako enbaxadoreen itzuleraren testuinguruan, Joseongo gorteak eztabaida sendoak eduki zituen Japoniak bidalitako gutuneko gonbidapenaren inguruan; hala, Hwang Yun-gilen arabera, Japoniako benetako botere militarraren estimazioen zein herrialdearen benetako nahiaren inguruko eztabaida sutsuak egon ziren. Era berean, Japonia eta Ming dinastiako Txinaren arteko gudua oso gertu zegoela antzeman zuten ere. Kim Saung-ilen arabera, bestalde, Hideyoshiren gutuna ez zen bluff bat baino gehiago. Era berean, Koreako gorteak Japoniako indarren batasuna gutxietsi zuen, oraindik ere zenbait klanen arteko borroka ematen ari zela pentsatzen baitzuten. Gorteko kideetako batzuek, zeinetatik aipagarri den Seonjo erregea, gutunaren mamiaz Mingeko Txina jabetu behar zela defendatzen zuten, hala izango ez balitz Txina–Korea aliantza ahulduko litzatekeelako. Halere, gorteak, azkenean, gudua berehalakoa izan arte itxarongo zutela erabiki zuten.
Amaieran, Hideyoshiren diplomazia-negoziazioek ez zuten bere nahia bete; izan ere, Joseongo gorteak Japonia Korea-azpiko herrialdetzan hartu zuen, Koreak Txinarekiko zuen zerga-erlazio estua zela eta. Modu ezegokian, gainera, Hideyoshiren inbasio-mehatxua wakō-mailan jarri zuen ere. Koreako gorteak, orduan, Shigenobu eta Gensori –Hideyoshiren hirugarren enbaxadore-taldea– Seonjo erregearen gutun bat eman zioten, non Hideyoshiren gonbita bertan behera uzten zen, Txinako zerga-sistemaren aurka posizionatzeagatik. Hideyoshi berak, orduan, bigarren eskakizun bat bidali zuen ere, baina ez zenez enbaxadore bate eraman izan –garai hartan espero zen bezala–, gorteak alde batera utzi zuen. Bigarren gonbidapen honi uko egitearen ondorioz, Hideyoshik, 1592. urtean, bere armada Korearen aurka bidaltzeko prestatzen hasi zen.
Japonia
Japoniako indarren nukleoa samuraiak ziren, Japoniako gizartearen gorenean zegoen kasta militarra. Garaiko gizarte japoniarra lau kastatan zegoen banaturik: samuraiak, nekazariak, artisauak eta merkatariak, hurrene hurren. Samuraien kastak Japoniako lurraren gehiengoaren jabe ziren, bai eta ezpata gainean eramateko eskumendun bakarrak ziren ere –bai eta hau erabiliz momentuan adeitsuegia zen beste herritar exekutatzeko eskubidea–. Zaldietan ibiltzeko eskubidea zuten ere, bai eta zaldiarekin guduetara joateko eskibidea zuten ere. 1592an, samuraien arma ohikoena yari-a zen, sastatzeko egina zegoen lantza bat –askotan, gurutze-xafla bat zuen ere yariak, etsaiak bere zalditik botatzeko egina–. Etsaia sastatu beharrean etsaia moztu nahi zeneko kasuretan, samuraien arma ōdachi-a zen, helduleku oso handiko ezpata oso luze bat, naginata-rekin batera –xafla kurbatudun azkon-arma–. Halere, samuraien armarik ezagunena katana da, Stephen Turnbullen arabera "gudu-historiako ertz zorrotzena duen arma" zen ezpata mota bat. Samuraiek ez zuten inoiz ere ezkuturik eramaten, geziak desbideratzeko katanak erabiltzen zituztelarik. 1592rako, samuraien armadura lamelarra zen, burdinez edo elkarri lotutako larru-ezkatez osaturikoa, betiere balen aurkako defentsa modura modifikatuak –are zurrunagoak egiteko; adibidez, balen aurrean nolabaiteko babesa eman ahal izateko–. Kanpo-itxurari dagokionez, samuraiek burdinezko maskara bat zeramaten batailara, zaldi-ilez eginiko bigoteduna zena eta kanpoaldean "irribarre maltzur" bat zeramana.
Orokorrean, 158,800 soldatu, nekazari eta garraio-tropek, zeinetatik laurdenak su-armak zituzten, inbasioan parte hartzeko prest zeuden, zeinetatik heren bat, gutxi gorabehera, unitate "profesionalak" ziren; hau da, samuraiak, samurai horien menpekoak eta ashigaru-ak. Beste bi herenak laguntza-funtzioa zuten –medikuak, apaizak, idazkariak, nekazariak eta marinelak–. Gaur egunera arte iritsi diren zenbaki zehatzen adibide, Gotō Sumiharu-ren indar militarrak ditugu –Gotō uhartediko Fukue hiriko kontrola zuena–. Familia-erregistroen arabera, 705 banakoko indarra zuen, 27 zaldirekin; zeinetatik 220 borroka-gizonak ziren, eta beste 485ek laguntza-funtzioa zeukaten. 220 borroka-gizona horiek, bestalde, hola zeuden banaturik: general bat eta bere zaldia, bost komisario eta bost zaldi, bi mezulari eta beren bi zaldiak, bi inspektore –eta zegozkien bi zaldiak–, hamaika zaldidun samurai, 40 samurai zaldigabe, 38 samurai-laguntzaile eta 120 ashigaru.
Historia idatzian mantendu den beste daimyō baten kuota militarra, Shimazu Yoshihiro-rena dugu: 600 samurai, 300 pankarta-eramale, 1,500 ashigaru arkabuz-eramale, 1,500 ashigaru arku-eramale, 300 ashigaru lantza-eramale eta 6,400 nekazari eta marinel.
Ikus daitekeenez, Japoniaren alde borrokatu zuten gehiengoak ashigaruak ziren –oinezko arinak–, normalean herriko gizonak zirenak, lantzak, tanegashima-k edo japoniar arkabuzak edo yumiak erabiltzen zituztenak. Samuraiek ez bezala, armadura garestienik zihoaztenak, ashigaruek burdinezko armadura merkeak zeramaten bular inguruan. Gainera, arkabuz-eramaleak ziren ashigaruak "europar erara" borrokatzeko entrenatzen ziren; hau da, formazioan su-andana bat sortzeko moduan batera tiro eginez, belaun baten gainean arkabuza birkargatuz eta zikloa berriro hasiz –atze-ilarak ziklo berdina jarraitzen zuen, baina modu txandakatuak–.
Japoniako Lehen Dibisioaren burua –eta, halaber, inbasio-indarren buru naugisa– Konishi Yukinaga izan zen, Kyushu irlako Uto hiriko daimyōa, Higo probintzian, inbasio-buru hautatua bere diplomazio-trebetasunarengatik, bere trebezia militarrarengatik baino gehiago; izan ere, Toyotomi Hideyoshik ez zuen espero Korea-jatorriko erresistentziarik. Konishik katolizismorako konbertsioa bideratu zuen 1583an, Espainia eta Portugalen "On Agustino" modura ezaguna egin zelarik. Bestalde, Katō Kiyomasa, Japoniako Bigarren Dibisioko burua zen, bai eta Toranosuke (虎之助; lit. "tigre gaztea") modura ere ezaguna Japonian –Korean "deabru-general" modura zen ezaguna, bere basakeria zela eta–. Katō "Shizugatake-ko Zazpi Lantzak" taldeko kideetako bat zen, 1583ko Shizugatake-ko Batailan bereziki aipagarria den zazpi samuraien taldea; izan ere, bataila hartan Katōk bere balia frogatu zuen, etsai andanaren buruak moztuz –ostera, banbu-zortoinetan iltzatu eta hurrengo batailara eraman zituelarik, estandarte modura–. Katō budismo nichirendarraren jarraitzaile sutsua zen, militarismoaren eta Japoniako ultra-nazionlismoarekin erlazionaturiko budismoaren doktrina-adarra; era berean, Japoniako katolizismoarekin oso erlazio kaskarra zuen. Bere borroka-estandartea txuria zen, ustez, Nichiren berak idatzitako Namu Myōhō Renge Kyō (lit. "Gora Jainko-legearen Igebelarra"). Bestalde, itsas-komandantea Wakizaka Yasuharu izan zen, "Shizugatakeko Zazpi Lantzetako" beste kide bat, 1585ean Setoko barne-itsasoko Awaji uharteko daimyōa izendatua izandakoa, non itsas-munduaren inguruko asko ikasi zuen –bertan ezagunak dira zurrunbiloak, marinelentzat oso arriskutsuak direnak–. Bestalde, Toyotomi Hideyoshi ez zen Japoniatik atera eta Kyoto-inguruan geratu zen; halere, Txina konkistatzea bere obsesioa izanik, ez zuen bere gerlariek atzera egiterik nahi, porrotak jasota ere, gudua irabaztea indar militarren arteko diferentzia izan beharrean bere samuraien "nahi" kontu hutsa zela defendatuz. Turnbullen arabera: "Zentzu taktikoan, beraz, ezin da Hideyoshi komandanteetako bat bezala hartuz, proiektua heriotza-unera arte defendatu bazuen ere; beraz, bere influentzia politikoa ezabaezina da".
Ming dinastiako Txina
Ming dinastiako Txinako armada Asia osoko armadarik handiena zen, 845,000 kide inguruko tropa osatuz. Hala ere, 1592an armada hau ez zen bere momentu gorenean aurkitzen, Armada Inperialak 1592ko hego-mendebaldeko mongolen matxinadari aurre egin behar izan ziotelako. Honek, bederen, ez zuen Ming armadaren boterea erabat murriztu, organizazio-ekintza handiak sortzeko gai baitziren oraindik; hala nola, 400 artilleria-arma 480 kilometrotan zehar garraiatuz, eremu malkartsuan zehar.
Ming armadaren nukleoa infanteria zen, bost ataletan banaturik zegoena: i) arma-eramaleak; ii) ezpata-eramaleak; iii) su-geziak zituzten arku-eramaleak; iv) gezi arruntak zituzten arku-eramaleak, eta v) lantza-eramaleak, bai eta bost atal hauen laguntza ziren zalditeri eta artilleria ere. Txinako infanteriaren arma arruntenak arkabuzak eta baleztak ziren, zalditeriarenak arku-eramale zelabereak ziren bezala. Armadurari dagokionez, kono-itxurako burdinezko kaskoak eta larru zein burdinezko armadura-janzkiak erabiltzen zituzten.
Turnbullen arabera, "Txinako lur-artilleria eta setio-kanoiak eskualde osoko onenak ziren". Ming dinastiako artilleria burdin galdatuaz zegoen egina, zenbait mota ezberdinak aipa daitezkeelarik; garrantzitsuenak "general handiaren arma" eta folang zhi-a (佛朗支) zirelarik, azkeneko hau errekamaratik kargatzen zen artilleria-arma zena.
Txinako komandanteetako bat Li Rusong izan zen, Japoniak betidanik gutxietsitako gizaona zena. Turnbullen estimazioen arabera, bestalde, "Ming [dinastiako] Txinako generalik osatuenetarikoa zen". Pyokjeyek-eko Batailan Lik porrota jaso bazuen ere, porrot hau ez zen behin-betikoa izan; izan ere, bera izan zen Japoniako indarrak Koreatik kanporatzea lortu zuen estrategetako bat, bere Pyokjeyekeko porrota erabiliz japoniarrei bere indar erreala ez erakusteko.
Chen Lin dugu Txinako itsas-komandanteetako bat, bestalde, Guangdong-eko jatorrikoa eta Japoniaren porrotean ardatzekoa izandakoa. Guduan lagundu ostean, bai Korean eta baita ere Txinan ere heroi bezala izan zen ospatua Lin; ondorioz, Koreako Gwangdong Jin klanaren sortzailea izan zen, gaur egun Txina eta Korean zehar hedaturik daudenak. Era berean, bere itsas- eta lorpen militarrei esker, "Guangdong Jaunaren" ezizena lortu zuen ere.
Joseongo Korea
Joseongo Armadaren ofizialak aristokrazia-jatorrikoak ziren denak, baina Japoniako goi-mailako militarrekin erlazionaturiko aristokraziaren kasuan ez bezala, zeinak soldadu moduan izan ziren entrenatuak gaztetatik, Joseongo aristokrazian ez zuten esperientzia militarrik, eskola-jakintzak baloratuagoak baiziren –kontutan hartu beharrekoa da Konfuzianismoaren tesietan gudua duinez modura hartzen zela, bai eta honen ikasketa ere–. Hala, Koreako generalen abilezia oso aldakorra zen batetik bestera, general batzuek esperientzia zutelarik eta beste batzuen gerra kontuetan interes berezirik ez zutenak, beren denbora arku-ikasketan, idazketan, kaligrafian eta Konfunzianismoaren klasikoak irakurtzen jardutea nahiago zutenak. Koreako infanteriak Txina-estiloko kasko bat zeramaten, armadurarik gabe. Koreako ezpata ohikoenari dagokionez, hwando-a dugu, Joseongo soldaduetan komuna zen ezpata kurbatua, Japoniako ezpata kurbatua baino motzagoa –eta, ondorioz, lirainagoa–. Esklusiboki korearra den arma, bestalde, irabiurra dugu, 1.5 metro luze den zur gogorrezko makila, gorriz margotutakoa eta burdinezko iltzeduna den ardatz aske baten helduleku dena. Joseongo infanteriak, askotan, arku-eramale modura borrokatzen zuen; arku-eramale hauek, 1592ko iturri japoniar baten arabera, Japoniako arku-eramaleak baino hobeak zirean, korear-jatorriko arkuen irismena 450 metrotakoa baitzen, japoniar-jatorrikoen 300 metroekin alderatuz.
Korear arma estandarra seungja zen, "garaipenaren arma" modura ere ezaguna; oinarri bati lotutako, esku-eskopeta baten moduko kanoia. Koreako artilleria artilleria japoniarra baino askoz boteretsuagoa zen; besteak beste, japoniarrek ez bezala, korear itsasontziek kanoi handiak eramateko ahalmena zutelako.
Turnbullen arabera, Korearen salbazioa bere itsas-indar militarra izan zen. Koreako itsasontzi ohikoa panokseon-a zen, Japoniako gerraontzi estandarraren nahiko antzekoa, baina, aipatutako kanoi-ezberdintasunarekin. Era berean, herri-kulturak hedatu diren "dortoka-ontziak" edo geobukseon-ak, oso armatuak eta txikizio handiak eragiteko gai zirenak, bestalde, gutxiengo bat osatzen zuten Koreako itsas-armadaren barruan. Are gehiago, "dortoka-ontzi" horietako batek ere ez du gaur egunera arte biziraun eta, beraz, ontzi hauen benetako forma oraindik eztabaidagai da, itsasontzi horiek "dortoka itxura" kontsentsu bat bada ere. Yi Sun-sin amirala, gudua Jeolla Pronbintziako Eskubiko Itsas-armadaren Komandante modura hasi zuena –Jeollak bi egoitza zituen; Jeollako Ezkerreko Itsas-armadarena eta Jeollako Eskubiko Itsas-armadarena–, "Koreako heroi nagusia" izan zen Turnbullen arabera, "munduaren historia osoaren itsas-komandante onenetarikoa".
Ahalmen militarra
Garai hartan, Joseongo Korearen eta Ming dinastiako Txinaren etsai nagusiak Jurchenak ziren, iparraldeko mugetan erasoaldiak sortzen zituztenak, bai eta wakōak ere, kostaldeko herri eta merkataritza-itsasontzial arpilatzen zituztenak.
Jarrera defentsibo honek, testuinguru erlatiboki baketsu batetan, korear gerraontzi eta gotorlekuen goratzea ekarri zuen. Goryeo Aroan zeharreko Txina-jatorriko bolboraren eta su-armen hedapenarekin, Koreak Txinako su-arma modeloa –burrunba-bonba edo zhentianlei-a; 震天雷) berritu eta hobetu zituen, itsasoan oso erabiliak izan ziren kanoi aurreratuak sortuz. Asia-osoko berrikuntza militarrek sorgune nagusia Txina bazen ere, Korea gerraontzi- zein kanoi-sorrerarako zentroa zen ere garai hartan.
Japonia, bestalde, gerra-zibil batean egon da barneraturik azken mendean zehar; honek, ondorioz, herrialdea gerrarekin erlazionaturiko teknologia berrien garapenean punta-puntakoa izatera eraman du. Portugaldar Inperioko merkatariek, hala, Japoniara arkabuzak eta mosketeak barneratu zituztenean, Japoniako armagileek berrikuntza disruptibo honi modu azkarrean erantzun zioten, modu masiboan tanegashima berriak sortuz. Garaiko kontestuan, gainera, formakuntza militarra hobetu zen ere, bai eta arma berriak optimoen erabiltzeko taktika berriak sortu ziren ere; honek, beraz, Koreako armaden aldean irabazle uzten zituen japoniarrak.
Koreako kanoiak ez zeuden lurreko testuingururako moldaturik, bai eta su-armak ez ziren hain aurreratuak. Japoniar soldaduen eramandako arma laburrak, bestalde, erabilgarriagoak eta efektiboagoak ziren lur-bataila eta setioetan zehar. arma handiagoekin alderaturik. Estrategia-ezberdintasun hau, arma-garapen eta -gauzatzean lur-eremuetako japoniar indarren dominazioaren oinarrietako bat izan zen, bai eta itsas-testuinguruko korear-dominazioarena ere.
Japonia guduan sarturik zegoenez XV. mendeko erdialdetik aurrera, Toyotomi Hideyoshik bere boterepean 500,000 soldadu esperientziadun zituen, Koreako inbasiorako armada profesional bat sortzeko ahalmena ematen ziona. Japoniako egoera kaotikoak korearrek indar japoniarra gutxiestera eraman zutenaren testuinguruan, Japoniako fakzio politiko ezberdinak lotzen zituen batasun-sentsazio bat sortu zen bertan, 1588ko "ezpata-ehizak" adierazten duen bezala –herritarren arma-konfiskatzea–. Ezpata-ehizarekin batera "Banatze Ediktua" agertu zen 1591ean, Japoniako wakōen pirateriari behin-betiko amaiera eman ziona, herrialdeko daimyōei horiekin truke ekonomikoak bideratzea gaitzetsiz. Modu ironikoan, korearrek Hideyoshiren inbasioa aurreko urteetan gertatutako wakō-inbasioen luzakin bat izango zela uste zuten.
Joseongo egoera militarrari zegokionez, bestalde, Koreako ofiziala zen Ryu Seong-ryongek esan bezala, "Ehun [generaletatik] batek ere ez zekien soldadu-posizioen inguruko metodorik", garaiko errango militarra gizarte-konexioetan oinarritzen baitzen, jakintza militarrean baino. Koreako soldatuak desordenatuak ziren, gaizki heziak eta gaizki ekipatuak, gaztelu-paretan eraikitzera ohiturik zeudenak, gehienak.
Joseongo Erresumaren defentsa-sistemaren arazoak
Joseon-garaiko Koreako defentsa-sistemak hainbat arazo zituen, gehienak antolatze-politikekin erlazionaturikoak. Honen adibide, Koreako armadak sufritzen zuen gehiegizko burokrazia dugu; hala, maila lokaleko soldadu batek ezin zuen kanpo-inbasio bati erantzun bere jurisdikziotik kanpo goi-mailagoko general batek, eta betiere erregearen gortearen oniritzia jaso ostean, bere armada-zatia mobilizatu arte. Hau, logikoa denez, oso bataila inefizienteak sortu zituen Koreako partetik, armada lokalak mugitu ezinik geratzen baiziren tokian tokiko komandantea gunera ailegatu eta kontrola hartzen zuen arte. Bigarrenik, aipatutako goi-mailako general horri eskualdea arrotza egiten zitzaionez, ingurugiro naturala, teknologia erabilgarria eta inbaditutako eskualdearen indar militarrak ezezagunak zituen ere. Amaitzeko, Koreak armada estable eta iraunkor bat ez zuenez, gerran zeharreko armadaren gehiengoa gaizki entrenatutako behe-mailako reklutez osaturik zegoen.
Koreako gorteak, honi aurre egiteko, aldaketa batzuk ezarri zituen, baina arazoek jarraitu egin zuten; hala, adibidez, 1589an sortutako entrenamendu militarrerako zentroan, Gyeongsang probintzian, soilik soldaduak izateko gazteegiak edo zaharregiak ziren gizonak aurkitzen ziren, bai eta aristokrata abenturazaleak eta askatasun bila zebiltzan esklabuak ere; izan ere, kapazak ziren adin egokiko biztanleriaren zatia interes handiagoa zuen nekazaritza bezalako bestelako aktibitate ekonomikoetan.
Koreako gotorleku gehienak sanseong-ak ziren (lit. mendi-gotorlekuak), mendi baten inguruan eraikitzen zen harri-pareta, forma sugekaran. Pareta hauek diseinu pobrekoak ziren, zeinetan dorre gutxi eta tiroketa-gune urriak ageri ziren –Europako fortifikazioetan askoz komunagoak zirenak–, bai eta txikiak ziren altueran ere. Koreako legeen arabera, gudu-testuinguruan gotorleku hauek fliehburg modura jokatzen zuten, zeinetara gizarte osoan ebakuatu behar zuen –bertara joaten ez zirenak etsaitzat hartzen ziren, teorian–. Halere, honek, errealitatean, porrota jaso zuen, fliehburg gehienak herritarretatik urrunegi baitzeuden kokaturik.
Figeac
Biztanleria
2007an Figeac udalerrian erroldatutako biztanleak 9.994 ziren. Familiak 4.944 ziren, horien artean 2.351 pertsona bakarrekoak ziren (1.010 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.341 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.387 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 841 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 365 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Hubei probintziaren banaketa administratiboa
Hubei probintzia honako banaketa administratiboek osatzen dute:
Prefektura mailan
Prefektura mailako 13 banaketa:
Konderri mailan
Konderri mailako 102 banaketa:
Figeac
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Koreako japoniar inbasioak (1592-1598)
Tropa-indarrak
Toyotomi Hideyoshik bere armada Nagoya gaztelura mugitu zuen, Kyushu uharteko Hizen probintzia zaharrean kokaturik dagoena; aitzitik, gaztelu hau inbasio-indarrak eta honen sorospen-indarrak bertan ostatatzeko berriki eraikia zen. Egun, gazteluaren jatorrizko estrukturak ez dirau, baina eroritako gazteluaren hondakinak garaiko Chinzei hirian diraute oraindik, egungo Karatsu hirian, Saga prefekturan. Lehen inbasioa 158,800 gizonez osaturiko bederatzi dibisioz osaturikoa izan zen, zeinetatik azkeneko biak, bakoitza 21,500 gizonez osaturikoa, Tsushima eta Iki irletan geratu ziren sorospen-indar modura, hurrenez hurren. Gudu osoan zehar, japoniarrek 320,000 tropa erabili zituzten.
Guduaren beste alderdian, Joseonek soilik unitate militar aske batzuk zituen uneoro, defentsaren gehiengoa momentuz momentuko herritar soldaduek osatzen zutelarik, emergentzia-testuinguruetan. Lehen inbasioan, Joseonek 84,500 tropa erabili zituen denetara, bai eta 22,000 boluntario ere.
Figeac
Etxebizitza
2007an 5.984 etxebizitza zeuden, 5.047 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 341 bigarren erresidentzia ziren eta 596 hutsik zeuden. 3.118 etxeak ziren eta 2.750 apartamentuak ziren. 5.047 etxebizitza nagusietatik 2.533 bere jabearen bizilekua ziren, 2.345 alokairuan okupaturik zeuden eta 169 doan lagata zeuden; 457 etxek gela bat zuten, 671 etxek bi zituzten, 1.107 etxek hiru zituzten, 1.303 etxek lau zituzten eta 1.509 etxek bost zituzten. 2.939 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.673 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.386 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Koreako japoniar inbasioak (1592-1598)
Tropa-indarrak
Ming dinastiako tropek denetara, gerrako edozein puntutan, beti osatzen zuten 60,000 kide baino gutxiagoko taldea. Gerran zehar, Ming dinastiak 166,700 tropa bisali zituen, bai eta 17 milioi liangeko balioa zuen zilar eta hornidura-materialak, Ming Inperioko zerga-jasotzearen sei hilabeteren baliokide dena.
Armak
Portugal-jatorriko merkatariek 1543an arkabuza Tanegashima uhartean barneratu zutenetik, arkabuza modu zabalean erabiltzen hasia izan zen Japonian. Bai Txinan eta baita ere Korean arbakuz portugaldarraren antzeko su-armak baldin bazeuden ere, gehienak modelo zaharkituagoak ziren. Korearen arma txikiak esku-kanoiak ziren, mekanismo sinpledunak eta pistola-zorro edo zurezko oinarridunak. Japoniako diplomatikoek Koreago horteari arbakuzak erakutsi ostean, opari moduan, Koreako ofiziala zen Ryu Seong-ryongek su-arma berriago horien erabilpena sustatzen saiatu zen, gortearen oniritzia lortu ez bazuen ere. Kontrara, Japoniako indarrek arkabuzen indarrak arku-erabilpenarekin batera garatu eta hedatu zuten.
Figeac
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Photostomias lucingens
Photostomias lucingens Photostomias generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Figeac
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 6.221 ziren, horien artean 4.268 aktiboak ziren eta 1.953 inaktiboak ziren. 4.268 pertsona aktiboetatik 3.817 lanean zeuden (2.014 gizon eta 1.803 emakume) eta 452 langabezian zeuden (212 gizon eta 240 emakume). 1.953 pertsona inaktiboetatik 527 erretiraturik zeuden, 846 ikasten zeuden eta 580 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Hubei probintziaren banaketa administratiboa
Herri mailan
Herri mailako 1220 banaketa:
Figeac
Diru sarrerak
2009an Figeac udalerrian 4.758 unitate fiskal zeuden, 9.450 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.766 euro zen.
Wittring
Wittring Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Wittring udalerrian erroldatutako biztanleak 826 ziren. Familiak 303 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 96 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 131 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 334 etxebizitza zeuden, 313 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 313 etxeak ziren eta 21 apartamentuak ziren. 313 etxebizitza nagusietatik 272 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 19 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 80 etxek lau zituzten eta 203 etxek bost zituzten. 256 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 108 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 168 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Alexandre-Eugène Bouët
Alexandre-Eugène Bouët (Baiona, - Paris, ) lapurtar militarra izan zen. Saint-Cyrreko eskolan izan ondoren, Kotxintxinako komandante nagusia izan zen (1883-1885).
Koreako japoniar inbasioak (1592-1598)
Armak
Setio-ekintzetan zehar, Txinako indarrek rattan ezkutuak eta burdinezko pavisak erabili zituzten, moskete-tiroen kontra babesa ematen zutenak. Armei dagokioenez, arku luze txinatarrak, ezpatak, su-armak, lur-mina goiztiarrak eta esku-granada goiztiarrak erabili zituzten.
Korearrek hwacharen –gezi-jaurtitzailea, bolbora erabiliz erregai modura– erabilera masiboa demostratu zuten ere, bereziki 1593ko urtarrilean zehar, Pyongyangeko setioan. Hwacha bakoitzak 300 singijeon jaurtitzeko ahalmena zuen, batera; horretarako, hwacha bi gurpildun orga bat zen, zulo anitzduna, non singijeonak barneratzen ziren. Txinak, bestalde, bere suziri-gezien modelo propioa zuen; kasu honetan, manualki erabiltzen zirenak: hu dun pao-ak (虎蹲砲; lit. makurtutako tigrearen kanoiak).
Japoniarren Koreako armada behin eta berriro irabazi zuten moskete, lantza eta ezpaten konbazio bat erabiliz. Mosketeak Koreako arkuak baino boteretsuagoak ziren bezala –bai sartze-ahalmenean, bai irismenean–, lehenengoak bigarrengoaren su-erritmoa falta zuen, Joseon dinastiako urte-liburuetan zein garaiko idazki eta Koreako generalen egunerokoetan agertzen den bezala, non mosketeen ahulezia hau behin eta berriro aipatzen den. Hala, Japoniako indarrek mosketeez gain arma zuriak edo arme blancheak erabili zituzten ere –ezpatak, lantzak...– guduen hasierako fasean arrakasta edukitzeko. Hala, japoniarren ankerkeriaren atzean, kasu askotan, arma zuriak egon ziren eta ez su-armak; izan ere, aipatu bezala, korear indarrek esperientzia eza zeukaten, Koreako soldaduek karga japoniarren aurrean posizioa mantendu ezin zutelarik. Shi-eon Lee ofizial korearraren arabera, hurrengoak ziren Koreako armadaren ahultasunak:"Koreako soldaduak koldartu egiten dira etsaia ailegatu baino lehen, bai eta ihes egiten dute etsaiaren aurkako borroka hasi baino lehen ere. Komandanteei dagokienez, bestalde, beren posizioari eusten diote desertzio-ondoriozko exekuzioari beldur. Hala ere, muga bat dago halako exekuzioei aurre egiteko. Egia esan, japoniarrak ez dira mosketari onak, baino oso azkar egiten dute aurrera, korearrek soilik bi gezi [sic] jaurtitzeko denbora utziz. Esaten omen da korearrak arkulari trebeak direla, baina hau egia da soilik distantzia handitan; izan ere, distantzia txikitan su egiteko beldur dira, japoniarren ezpaten beldur baitira. Hala, japoniarren arme blancheak izutzen dituen arkulari talde bat ezgaia bihurtzen da. Esaten da ere japoniarrak ezpatari onak direla, baina honetan korearrak ere trebeak dira. Edo trebeak lirateke, hanka egingo ez balukete."Bestalde, Yu Song-nyong-ek, Koreako beste ofizial batek, Japoniako arkabuz-erabiltzaileak nagusitasun ukaezina zuten distantzia luzetan, Koreako armadaren diziplina eta borroka-esperientzia urriarekin batera, porroten zergati nagusia zena: 1592ko inbasioan, dena galdu genuen. Hamabostaldi bateko eta hilabete bateko tartean hiriak eta gotorlekuak galdu genituen, dena lau norabideetara galduz. Mende bateko bakearen ondoriozko gizartearen gudu-testuinguruaren ezjakintasunari [partzialki] egotzi badezakegu ere, japoniarren moskete-erabileraren ondoriozko ehun pausuko distantziako irismen-ahalmena izan zen erantzule nagusia, haize eta kazkabarra bezala iristen zirenak [jaurtiz] eta zeintarako arku eta geziak ez ziren konparagarri.
Egun, japoniarren mosketeak gotorlekuak erasotzeko erabiltzen dituzten soilik; hala, ehundaka pausuko distantziatik tiro egin dezakete. Gure herrialdeko arku eta geziek, [ordea,] ezin dute haiengana ailegatu. Gotorleku-paretatik kanpoko edozen lur-eremu lauean lur-muinoak eta "dorre hegalariak" [sic] sortuko dituzte, zeinetatik gotorlekuak begiratu eta tiro egiten zuten, gotorlekuak babesleku modura ezeztatuz. Amaitzeko, gotorleku hauek japoniarren alde erortzen ziren. Testuinguru honetan, ezin ditugu [defendatzaileak] errudun bezala hartu. 1592an, japoniar komandante batek Japoniako indarrek tiro-eremuetako borroketan zuten nagusitasunaren inguruan jardun zuen ere:"Mesedez, bidali arma eta munizioa. Ez dago lantzen edonolako beharrik. Oinarri-oinarrizkoa da nolabait arma-kopuru handi bat lortzea. Gainera, garrantzitsua liteke egoeraren berri ematea [Koreatik] alde egiten duten horientzat. Arma-antolatzeak lehen-mailako arreta zor dizue."Amaitzeko, Asano Yoshinaga-k, Japoniako beste komandante batek, hurrengoa idatzi zion bere aitari:"Kai probintziatik tropak [Koreara] datozenean, ahalik eta su-arma gehien ekarri dezaten ziurtatu, ez da beharrezkoa bestelako ekipamendurik. Eman agindu zorrotzak: gizon guztiek, samuraiek barne, su-armak ekarri ditzatela."Korearrek, bestalde, oso gutxitan erabili zituzten lur-artilleriak, bereziki kanoiak eta, kasu ia guztietan, setioko eta gazteluak defendatzeko testuinguruetan. Salbuespeneko kasu horietan, gainera, emaitza oso ez-eraginkorrak lortu zituzten. Hala, adibidez, baina salbuespenezko kasu jakinetan, Koreako atal batzuek mortero lehergarriak jaurtitzen zituzten jaurtigai modura. Txinatarrak, bestalde, korearrak baino jaioagoak ziren lur-artilleria erabiltzen. Hala, txinatarren lur-arma ezagun bezala "General Handiaren Kanoia" dugu, bi gurpildun gurdi batean kokaturiko rekamaradun kanoi handia, hamar kilo inguruko burdin-bola bat jaurtitzen zuena. Japoniarrek, hirugarrenik, lur-artilleria soilik testuinguru abantailotsuetan erabiltzen zuten eta ez egunerokotasunean –setio- zein gudu-testuinguruetan, halere–, bereganatutako unitate txinatar eta korearrak erabiliz, askotan.
Korearrek modu aktiboan zabaldu zituzten beren zalditeri-dibisioak. Baina, lur-eremuaren malkartasuna zela eta, zalditeriarako erabat aproposa ez dena –sail-eremuek zulo asko zituzten, bai eta belar-falta, zaldiak elikatzeko ezinbestekoa–. Gainera, japoniarren arkabuz-erabilera, distantzia handietan, zalditeriaren erabilera are gehiago eragotzi zuen. Koreako zalditeriaren arma erabilienak arkuak ziren, ezpata eta lantzak bigarren-mailakoak ziren bitartean. Zalditeriak –Koreari dagokionez, behintzat– garrantzi handiena guduaren hasieran lortu zuen; adibidez, Chungju-ko Batailan, non Japoniako infanteria garaitu zuten. Japoniako dibisioek zaldiak baldin bazituzten ere, gudurako bertatik jeitsi eta zaldiak alde batetara uzten zituzten, zaldi-infanteria modura jardunez. Arma espezializatuak erabiltzen ziren zaldiketan, baina zalditeriko kide gehienek yariak bezalako lantzak nahiago zituzten; hala ere, yarien erabilera murrizten joan zen Korea zein Txinako soldaduek geroz eta gehiago su-armak erabiltzen hasi zirenean.
Itsas-armadaren indarra
Japoniaren lurreko nagusitasunaren aurrean, Koreak nagusitasuna zuen itsasoan. Koreako itsas-artilleria eta itsaso-eraikuntzarako teknologia aurreratuak, Japoniako piraten aurkako itsas-historia luzearekin batera, Koreako itsas-armada oso aurreratua egotera eraman zuen. Japoniako inbasiorako, Koreak panokseonak erabiltzen zituen, galeoi-moduko gerraontzi armatu indartsuak, Japoniako ontzi gehienak gainditzen zituztenak. Itsas-armadan zuen nagusitasuna erabili zuen Koreak Japoniako horniketa-sistema bertan behera uzteko, Koreako penintsularen mendebaldeko kostaldean. Abantaila honek, hala ere, ez zuen bertan behera utzi etengabe armada hornitzeko ahalmena, Tsushimatik (Japonia) Busanera (Korea), bereziki Japoniako indarrek Koreako itsas-base batzuk hondatu zituztenetik aurrera. Koreako itsas-armada, Yi Sun-sin-en buruzagitzapean, orduan, Jeolla probintziako iparraldeko mugak ezarri zuen base berria. Hala, horniketa-sistema erabat bertan behera uztea lortu ez bazuten ere, Japoniako horniketa-urritasuna nabaria izan zen gudu osoan zehar.
Japoniako itsasontzi guztiak kasik, guduaredn lehen fasean, behintzat, kanoi-artilleriarik ez zutenez, Koreako ontziek Japoniako itsasontziak bonbardatu zituzten distantziatik, japoniarrek moskete, gezi eta katapultetatik urrun. Japoniarrek beren ontzietan kanoiak gehitzen saiatu zirenean, beren itsasontzi-eredu lirainak soilik pare bat kanoi ezartzeko margina ematen zuen; halaber, edozein kasutan, japoniar-itsasontziek korearren su-ahalmen edo su-irismenaren falta eduki zuten. Hala, beren flota indartzeko bi galeoi portugaldar erabiltzea pentsatu zuten ere japoniarrek.
Itsas-armamentu efektiboaren gabeziaz gazin, Japoniako ontzi gehienak merkataritz-ontzi eraldatuak ziren, tropa eta ekipamendu-garraiorako pentsatuak eta ez gerraontzi modura.
Txinako Bozhou Miao matxinada
1589tik 1600. urtera luzatu zen Bozhouko (Zunyi, Guizhou) Bozhou matxinada, Txinako hego-mendebaldean, Koreako Imjin Guduaren urte-tarte berdinean gertatu zen. Imjin Gudua irabazi ostean, Chen Lin generala Guizhoura bueltatu zen matxinadei aurre egiteko.