cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Franz Werfel
Los Angelesen hil zen, eta 1953an haren gorpuzkiak Vienako hilerri batera eraman zituzten.
Etanol
Suzirietako erregaia
Etanola erregai bezala erabiltzen zen suziri bipropelenteen lehen ibilgailuetan (likido bidez propultsatutakoak), oxigeno likidoa bezalako oxidatzaile batekin batera. A-4 suziri balistiko alemaniarrean, Bigarren Mundu Gerrako V-2 misil propagandistiko izenaz ezagunagoa dena, etanola %25eko urarekin nahasturik erabili zuten, errekuntza-ganberaren tenperatura murrizteko asmoz. V-2-aren diseinu-taldeak suziri estatubatuarrak garatzen lagundu zituen Bigarren Mundu Gerraren ondoren. Baita, talde berberak, jaurti zen lehen satelite estatubatuarra Redstone suziria ( etanolarekin elikatuta zegoena) garatzen ere lagundu zuten. Alkoholak erabilerarik gabe geratu ziren energian trinkoagoak ziren suzirietarako erregai ak garatu ahala.
Franz Werfel
Eleberriak
(Armeniar genozidioarren gaineko eleberria)
Etanol
Erregai-pilak
Erregai-pila komertzialek gas natural eraberrituarekin, hidrogenoa rekin edo metanolarekin funtzionatzen dute. Etanola alternatiba erakargarria da, erabilgarritasun handia, kostu txikia, purutasun handia eta toxikotasun txikia dituelako. Probatu diren erregai-pilen prototipo ugari daude, etanol zuzeneko erregai-pilak, erreforma automatiko termikoko sistemak eta termikoki integratutako sistemak erabiltzen dituztenak besteak beste. Lan gehiena ikerketa mailan egiten ari da, baina zenbait erakunde etanolezko erregai-pilak merkaturatzen hasi dira.
Etxeko berokuntza
Etanolezko tximiniak etxeko berokuntzarako edo dekoraziorako erabil daitezke.
NGC 121
NGC 121 izar kumulu bat da, Tucana konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Etanol
Formula kimikoa
Etanola bi karbonoko alkohola da. Formula kimikoa da, metilo talde baten karbonoa  metileno talde baten karbonoarekin (–) lotuta dagoela adierazten duena, eta hori talde hidroxilo baten oxigenoarekin lotuta dagoela (-). Dimetileter raren isomero konstituzionala da. Etanola, batzuetan, bezala laburtzen da, etil taldea (-) Et taldearekin irudikatzeko ohiko notazio kimiko organikoa erabiliz.
Propietate fisikoak
Etanola likido lurrunkor eta kolorgea da, usain arina duena. Sua hartzen duenean, kerik gabeko sugar urdina sortzen du, argi naturalarekin ikustezina dena. Etanolaren propietate fisikoei erreparatuta, hidroxilo taldeak hidrogenozko loturetan parte har dezakeela, eta horrela antzeko pisu molekular duten konposatu organiko apolarragoak baino likatsuago eta lurrunkorrago lortuzen direla, hala nola, propanoa.
Etanola ura baino errefraktarioagoa da, 1.36 errefrakzio-indizea duelarik ( λ = 589.3 nm y 18.35 °C ).
Disolbatzaileen propietateak
Etanola disolbatzaile moldakorra da, urarekin eta disolbatzaile organiko askorekin nahas daitekeena, besteak beste, azido azetikoarekin, azetonarekin, bentzenoa rekin, karbono tetrakloruroa rekin, kloroformoarekin, eter dietilikoa rekin, etilenglikolarekin, glizerolarekin, nitrometanoarekin, piridina rekin eta toluenoarekin. Disolbatzaile bezala dituen erabilera nagusiak dira iodo-tindaketa eta eztulerako jarabeen ekoizpena.
Etanolak urarekin duen nahaskortasuna ez dator bat kate luzeagoko alkoholen nahaskortasunarekin, karbono-kopurua handitu ahala nabarmen murrizten baita alkoholen eta uraren arteko disolbakortasuna. Etanolak alkano ekin duen disolbagarritasuna 11 karbonoko kateetara mugatzen da: 12 karbono edo handiagoko kateekin egiten diren nahasketek, tenperatura jakin batetik behera, nahaskortasun-arrakala bat erakusten dute, adibidez, dodekanorako, 13 °C ingurukoa da.
Etanol-ur nahasketek beren osagai indibidualen batuketak baino bolumen txikiagoa dute emandako frakzioetan. Etanolaren eta uraren nahasketa exotermikoa da. Hidrogeno-loturaren ondorioz, etanol purua higroskopikoa da, hots, aireko ura erraz xurgatzen du. Hidroxilo taldearen izaera polarraren ondorioz, etanolak konposatu ioniko asko disolbatzen ditu, bereziki sodio eta potasio hidroxidoak, magnesio kloruroa, kaltzio kloruroa, amonio kloruroa, amonio bromuroa eta sodio bromuroa. Etanol molekulak buztan apolarra duenez, substantzia apolarrak ere disolbatzen ditu, olio esentzial gehienak eta agente aromatizatzaile, koloratzaile eta sendagarri ugari barne.
Urari etanol kantitate txiki bat gehituz gero, uraren gainazal-tentsioa nabarmen murrizten da. Ezaugarri horrek azaltzen du, partzialki, "ardo-malkoen" fenomenoa. Ardoa edalontzi batean astintzen denean, etanola berehala lurruntzen da edalontziaren horman dagoen ardo-film finetik. Ardoaren etanol-edukia murriztu ahala, gainazaleko tentsioa areagotu egiten da eta pelikula fina gero eta erresistenteago bihurtzen da.
Sukoitasun-ahalmena
Etanol-ur disoluzio batek su hartuko du bere sugar-puntua deritzon tenperatura batetik gora berotzen bada eta, ondoren, su-iturri bat aplikatzen bazaio. Alkoholaren kasuan, masan % 20 dagoenean eta 25 °C inguruan gertatuko da. Etanol puruaren sugar-puntua 13 °C-koa da, baina konposizio atmosferikoak (hala nola presioa eta hezetasuna) eragin txikia izan dezake. Etanol-nahasketak batez besteko giro-tenperaturaren azpitik erre daitezke eta, beraz. etanola likido sukoitzat hartu behar da.
Etanol- eta ur-nahasketen sugar-puntuak:
Ekoizpena
Etanola ekoizteko hainbat metodo daude, hala nola, etilenoaren hidratazioatik hasita, karbono dioxidotik hasita, lipidoetatik edota hartziduratik.
Etilenoaren hidrataziotik
Lehengai industrial edo disolbatzaile gisa erabiltzen den etanola, batzuetan etanol sintetikoa esaten zaiona, lehengai petrokimikoetatik lortzen da, batez ere azido bidez katalizatutako etilenoaren hidratazioaren bidez:
Katalizatzailea azido fosforikoa izan ohi da, silize-gela bezalako euskarri porotsu baten gainean adsorbatuta, bezala. Erreakzioa presio altuko ur-lurrunaren presentzian gertatzen da, 300 °C-an, non lurrunezko etileno-erlazioa 5:3 den.
Prozesu zaharrago batean, lehen aldiz eskala industrialean etilenoa zeharka hidratatzen zen, azido sulfuriko kontzentratuarekin erreakzionatuz etil sulfatoa sortzeko eta azken hau hidrolizatuz etanola eta azido sulfurikoa birsortzeko:
co2 -tik hasita
-a erabil daiteke lehengai gisa: hidrogenoarekin murriztu daiteke etanola, azido azetiko eta 2,3-butanodiol kantitate txikiagoak sortzeko.
Dolu
Dolua gizarte mailan heriotza baten aurrean galera adierazteko era da. Elementu adierazgarri desberdin batzuen bitartez, pertsonak eta gizarteak galeraren sentipena adierazten eta azaltzen dute. Herrialdeen arabera elementu formal horiek desberdinak dira; gurean hori egiteko hilobien bidez, eskelen bidez eta arropaz edo beltz kolorearen bidez (doluzko arropa) erabiltzen dira. Denborarekin adierazpen horiek asko aldatu dira.
Etanol
Hartziduratik
Edari alkoholdunetan, etanola hartzidura bidez sortzen da. Legamia-espezie batzuek azukrea metabolizatu eta etanola eta karbono dioxidoa sortzen dute. Ekuazio kimiko hauek bihurketa laburbiltzen dute:
Hartzidura alkohola ekoizteko baldintza termikoetan legamia landatzeko prozesua da. Prozesu hau 35 eta 40 °C bitartean egiten da. Etanolak legamiarentzat duen toxikotasunak garagardoa eginez lor daitekeen etanol-kontzentrazioa mugatzen du; beraz, kontzentrazio handiagoak lortzen dira aberastea edo destilazioa eginez.
Segurtasuna
Etanol hutsak azala eta begiak narritatzen ditu. Goragaleak, gorakoak eta intoxikazioa irenstearen ondoriozko sintomak dira. Luzaroan erabiltzeak eta horrek ekar dezakeen ahorakinak kalte larria eragin dezake gibelean. Milako batetik gorako atmosfera-kontzentrazioak Europar Batasuneko okupazio-esposizioaren mugetatik gora daude.
COVID-19 aren pandemian zehar, AEBetako Drogen eta Elikagaien Administrazioak etanol gisa etiketatuta zeuden eskuetarako produktu desinfektatzaile batzuk saltzen zirela ikusi zuen. Metanolaren efektu toxikoen ondorioz, FDA k produktu desinfektatzaile horiek merkatutik kentzea agindu zuen, inportazio-alerta bat igorriz Estatu Batuetako merkatu ilegala sahiesteko asmoz.
Tuchlovice
Tuchlovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2.523 biztanle ditu eta 12,75 kilometro koadroko azalera. Kladno barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1295 urtean egin zen.
Wheaton (Minnesota)
Wheaton Minnesotako hiri bat da. Traverse konderrian kokatua dago. 2010ean 1,424 biztanle zituen, 4.65 kilometro koadrotan banatuta.
Strabomantis cornutus
Strabomantis cornutus Strabomantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Virginia Eubanks
Virginia Eubanks (AEB, 1972) zientzialari politiko, irakasle eta autorea da. Teknologia eta justizia sozialaren gaineko ikerketak burutu ditu. SUNY - Albanyko Unibertsitateko irakaslea.
Automating Inequality: How High-Tech Tools Profile, Police, and Punish the Poor liburua idazteagatik ezaguna, algoritmo informatikoek sortzen dituzten aurreiritziak eta hauek pobreak nola kaltetzen dituen erakusten du.
Biografia
1994an kultura literarioan lizentziatu zen Kaliforniako Unibertsitatean, Santa Cruz-en. Gradu ondoko ikasketak Rensselaer Institutu Politeknikoan egin zituen, baita Komunikazio eta Erretorikako Masterra ere. 2004an, Doktoretza lortu zuen Zientzia eta Teknologia Ikasketetan.
Albanyko Unibertsitatean (SUNY), komunitate teknologiaren, pobreziaren, emakumeen hiritartasunaren eta justizia sozialaren arteko intersekzionalitatea aztertu zuen.
2005ean, Our Knowledge, Our Power (OKOP) taldearen sortzaileetako bat izan zen, Poor's Economic Human Rights Campaign (PPEHRC) babestu zuena, 2015ean taldea desegin zen. Our Data Bodies proiektuaren sortzaileetako bat da eta 2016-17 urteetan New Americako kidea izan zen.
2018an, Automating Inequality: How High-Tech Tools Profile, Police, and Punish the Poor argitaratu zuenena The New York Times- ek "liluragarritzat" jo zuen, "teknologia eta politikari buruzko liburu batentzako lorpena dena".
Bere lanean, datu-meatzaritzak, algoritmo politikoek eta arrisku-eredu iragarleek aztertu zituen, baita datuok pobreengan eta langile klasean dituzten ondorioak ere, batez ere sistema automatizatuek gizakiak ordeztu eta erabakiak hartzen dituztenean. Algoritmoen erabakiak klase, arraza eta genero estereotipo okerretan oinarritzen zirela aurkitu zuen.
"Pobreen etxe digitala" terminoa asmatu zuen: pobrea izatea esan nahi duenari buruzko hipotesi historiko edo kulturalak biltzen dituzten sistema teknologikoak deskribatuz. Sistema automatizatuen arazoak konpontzeko, Estatuaren esku hartzea eta gizarte erantzukizuna baloratzen duten arduradun politikoei botoa ematearen alde egin zuen.
Apoldu de Jos
Apoldu de Jos Errumaniako udalerri bat da, Sibiu konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pseudopimelodus schultzi
Pseudopimelodus schultzi Pseudopimelodus generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudopimelodidae familian sailkatzen da.
Guy Lusignangoa
Guy Lusignangoa (Lusignan, Poitou, 1150 inguruan - Nikosia, 1194ko uztailaren 18a) Jerusalemgo Erresuma eta Zipreko erregea izan zen, Sibila Jerusalemgoa erregina bere emaztearekin batera.
Damaskon urtebete preso eman ondoren, 1189an askatu zuten eta Akre hiria setiatu zuen. Setioan emaztea hil zitzaion. Jerusalemgo koroa galtzeagatik ordain gisa, Zipreko erresuma jaso zuen 1192an, eta bertan errege izan zen 1194an hil zen arte.
Gollum attenuatus
Gollum attenuatus Gollum generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudotriakidae familian sailkatzen da.
NGC 4372
NGC 4372 izar kumulu bat da, Musca konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen n.
Ben (telesaila)
Sinopsia
Dibortziatu berri den kazetari bat Nantes jaioterrira itzuliko da, alaba alboan duela. Han, iragan mingarri bati egin beharko dio aurre: duela 16 urte, bere gurasoek semeari uko egitera behartu zuten, jaio eta berehala. Protagonistak bizitza berri bat hasiko du jaioterrian, tokiko egunkari baterako lanean, hilketen ikertzaile gisa. Ezohiko metodoak erabiliko ditu.
Tuchoměřice
Tuchoměřice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1,496 biztanle ditu eta 8.87 kilometro koadroko azalera. Prague-West barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1239 urtean egin zen.
Kazuki Hiramoto
Kazuki Hiramoto (平本 一樹) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokyo Verdy, Yokohama FC, FC Machida Zelvia eta Ventforet Kofu. 2001eko sub-20en Munduko Futbol Txapelketan ere parte hartu zuen.
Strabomantis helonotus
Strabomantis helonotus Strabomantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Garches
Garches Frantziako udalerria da, Senako Gainak departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 18.196 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Garches udalerrian erroldatutako biztanleak 18.196 ziren. Familiak 7.416 ziren, horien artean 2.457 pertsona bakarrekoak ziren (933 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.524 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.867 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 2.422 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 670 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Tuchoraz
Tuchoraz Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 502 biztanle ditu eta 5,92 kilometro koadroko azalera. Kolíngo barrutian dago.
Montparnasseko hilerria
Montparnasseko hilerria (frantsesez Cimetière du Montparnasse) Parisko 14. barrutian dagoen hilerria da, hain zuzen, 3 boulevard Edgard Quinet kalean kokatzen da eta 19 hektarea dauzka.
Tuchoraz
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1351 urtean egin zen.
Montparnasseko hilerria
1824an hiru baserrik betetzen zuten lursailetatik sortu zen, hasiera batean hilerria Le Cimetière du Sud (Hegoaldeko Hilerria) izenarekin ezagutu zen. 1786an osasun arrazoiengatik Santu Errugabeen hilerria delakoa itxi zutenetik, Parisen hiri barneko hilerriak erabat debekatu ziren. XIX. mendearen hasieran frantziar hiriburuaren kanpoaldean eraiki ziren hainbat hilerrik hiri barneko hilerri zaharrak ordezkatu zituzten, hauetako bat Hego-Montparnassekoa izan zen.
Mellingen (Alemania)
Mellingen Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Montparnasseko hilerria
Montparnasse hilerriak ospea bertan atseden hartzen duten intelektual eta artista frantziar nahiz atzerritar ezagunei zor die, eta Parisko turismogunetako bat bilakatzen dute.
Garches
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 8.126 etxebizitza zeuden, 7.553 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 102 bigarren erresidentzia ziren eta 470 hutsik zeuden. 1.806 etxeak ziren eta 6.236 apartamentuak ziren. 7.553 etxebizitza nagusietatik 4.583 bere jabearen bizilekua ziren, 2.705 alokairuan okupaturik zeuden eta 265 doan lagata zeuden; 698 etxek gela bat zuten, 1.301 etxek bi zituzten, 2.146 etxek hiru zituzten, 1.439 etxek lau zituzten eta 1.969 etxek bost zituzten. 5.768 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 3.792 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.515 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Errentak eta okupazioa
2007an batez besteko errenta 25,4€/h zen; goi karguen kasuan 39,6€/h zen (47,7€/h gizonena eta 26,9€/h emakumeena), tarteko profesionalena 15,2€/h (15,9€/ h gizonena eta 14,6 emakumeena), enplegatuena 10,5€/h (10,2€/h gizonena eta 10,7€/h les dones) eta langileena 10,3€/h (10,6€/h gizonena eta 9,2€/h emakumeena).
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 11.508 ziren, horien artean 8.693 aktiboak ziren eta 2.815 inaktiboak ziren. 8.693 pertsona aktiboetatik 8.012 lanean zeuden (4.087 gizon eta 3.925 emakume) eta 681 langabezian zeuden (331 gizon eta 350 emakume). 2.815 pertsona inaktiboetatik 676 erretiraturik zeuden, 1.339 ikasten zeuden eta 800 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Garches udalerrian 7.609 unitate fiskal zeuden, 18.531 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 32.943 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.065 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 12 janari enpresak ziren, 7 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 25 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 67 eraikuntza enpresak ziren, 162 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 32 garraio enpresak ziren, 23 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 60 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 70 finantziazio enpresak ziren, 60 higiezinen enpresak ziren, 328 zerbitzu enpresak ziren, 150 administrazio publikoko enpresak ziren eta 67 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 145 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 13 banku bulegoak, 3 funerariak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 12 margolariak, 5 zurginak, 9 iturginak, 9 argiketariak, 8 eraikuntza enpresak, 14 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 15 jatetxeak, 31 higiezinen agentziak, 5 tintoreriak eta 7 apaindegiak.
2009an zeuden 48 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 11 okindegiak, 5 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 2 liburu dendak, 3 arropa dendak, 4 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 3 elektrotresna dendak, 3 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 2 drogeria, 3 lurrin-dendak eta 4 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, 7 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 3 haur-eskola eta 5 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Garches udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 661 ikaslekin.
Garches udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen. Unibertsitate mailako formakuntza eta ikerketa unitate bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Julio Arboleda
Julio Federico Arboleda Pombo O'Donnell (Tambiquí, 1817ko ekainaren 9a - Sierra de Berruecos, 1862ko azaroaren 13a ), "El Poeta soldado" izenez ezaguna, idazlea, abokatua, kazetaria, poeta, kolonbiar enpresaburua, estatugilea eta politikaria izan zen, Kolonbiako Alderdi Kontserbadoreko kidea.
Romantizismoko literaturako poeten belaunaldikoa da Arboleda, eta maitasunari eta naturari abestu zioten, urte gutxi batzuk lehenago nagusi zen arrazionalismoaren kontrara.
Idazle, poeta eta kazetari gisa, Kolonbiako bizitza politiko asaldatuak eta XIX. mendeko liskar politikoen ezaugarri izan ziren borroka fratrizidek askotan eragin zioten. Armak hartu baino lehen, Arboledak letren munduan sartu zen El Independiente egunkariaren sorrerarekin, Popayango unibertsitateko garaian sortu zuena.
1861ean Granadar Konfederazioko presidente hautatu zuten, baina ezin izan zuen gobernatu kargua hartu hilabetera gertatu zen estatu kolpe baten ondorioz. 1862ko azaroaren 13an hil zuten, Sierra de Berruecos-en, egungo Kolonbiako hegoaldean, segada baten biktima, Ekuadorko Tulcángo gudutik garaile itzultzen ari zela.
Arboleda bere herrialdeko poeta erromantikorik eragingarrienetakotzat hartzen da, eta Kolonbiako katolizismoaren eta Alderdi Kontserbadorearen funtsezko lidertzat. Bere ideal humanistak gorabehera, esklabutzaren, bere fortuna izugarriaren oinarriaren, defendatzaile nabarmena ere izan zen.
Ailurops melanotis
Ailurops melanotis Ailurops generoko animalia da. Martsupialen barruko Diprotodontia ordeneko animalia da. Ailuropinae azpifamilia eta Phalangeridae familian sailkatuta dago. Salibabu eta Talaud uharteetan bizi dira bakarrik.
Spermezeu
Spermezeu Errumaniako udalerri bat da, Bistrița-Năsăud konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Myiarchus cephalotes
Myiarchus cephalotes Myiarchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Tuchořice
Tuchořice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 681 biztanle ditu eta 23,17 kilometro koadroko azalera. Lounyko barrutian dago.
Collias
Collias Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Tuchořice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1548 urtean egin zen.
Barbodes hemictenus
Barbodes hemictenus Barbodes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Collias
Biztanleria
2007an Collias udalerrian erroldatutako biztanleak 973 ziren. Familiak 424 ziren, horien artean 119 pertsona bakarrekoak ziren (59 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 129 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 137 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 39 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Zesplumtantita
Zesplumtantita oxido motako minerala da.
Manuela Rosas
Manuela Rosas, jaiotzaz Manuela Robustiana Ortiz de Rozas (Buenos Aires, Argentina, 1817ko maiatzaren 24a - Londres, 1898ko irailaren 17a) ekintzaile politiko argentinarra izan zen, Juan Manuel de Rosas Buenos Aireseko gobernadorearen alaba.
Zesplumtantita
Ezaugarriak
Zesplumtantita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7 da.
Manuela Rosas
Biografia
Hirian hezi zen, baina maiz joaten zen aitaren Pino (edo San Martín) eta Los Cerrillos egoitzetara. Musika-dohainak zituen eta bere musika-maisua Johann Heinrich Amelong alemaniarra izan zen, 1835 inguruan.
Politikan
Eragin politiko eta soziala izan zuen Buenos Aireseko probintzian aita gobernadore zela. Manuela bigarren mailan egon zen, 1838an ama hil zen arte. Aitak ez bezala, harremana zuen Juan Bautista nebarekin.
Ama galdu ondoren, Manuelita lehen dama gisa hasi zen lanean, aitari protokolo-zeremonietan lagunduz eta atzerriko enbaxadoreak eta Argentinako probintzietako gobernuen ordezkariak hartuz. Aita boterean egon zen urteetan, Alderdi Federalaren sinboloa izan zen; aitaren izaera zurruna ez bezala, gizadiaren eta gozotasunaren keinu horiek ekartzen zituen harreman publikoetan, baina —amak ez bezala— ez zen inoiz izan aholkularia, eta ez zuen bere alderdia antolatu.
Collias
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Harvey Pekar
Estilo "underground"ekoa, "American Splendor" izenburuko liburuak bere lanik ezagunenak dira, istorio autobiografikoak eta bere herrialdearen gizarteari egindako kritika latza direnak. Robert Crumbekin batera egin zituen lan hauek, honek ilustrazioak eginez. 2003an izen bereko filma estreinatu zuten.
Collias
Etxebizitza
2007an 651 etxebizitza zeuden, 427 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 179 bigarren erresidentzia ziren eta 45 hutsik zeuden. 595 etxeak ziren eta 42 apartamentuak ziren. 427 etxebizitza nagusietatik 317 bere jabearen bizilekua ziren, 95 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 36 etxek bi zituzten, 74 etxek hiru zituzten, 143 etxek lau zituzten eta 165 etxek bost zituzten. 313 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 189 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 208 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 671 ziren, horien artean 485 aktiboak ziren eta 186 inaktiboak ziren. 485 pertsona aktiboetatik 434 lanean zeuden (238 gizon eta 196 emakume) eta 51 langabezian zeuden (15 gizon eta 36 emakume). 186 pertsona inaktiboetatik 72 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 74 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Collias udalerrian 437 unitate fiskal zeuden, 1.031,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.191 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 63 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 17 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 6 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 4 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
Manuela Rosas
Politikan
Apaiz batekin izandako maitasun-istorio tragiko baten protagonista izan zen Camila O'Gormanen lagun mina zen Manuela. Gertaera Rosas aitaren agindupean jazo zen eta fusilatzeko agindua eman zuen.
Abd al-Wahid I.a
Abu Muhammad Abd al-Wahid 'al-Makhlu' (أبو محمد عبد الواحد بن يوسف Abū Muḥammad ‘Abd al-Wāhid bin Yūsuf), Abd al-Wahid I.a izenaz ezaguna, almohadeen buruzagia izan zen, 1224an Inperioko kalifa bilakatu zena.
Yusuf al-Mustansirren semea, aitaren bisir bera izan zuen: Abu Said Uthman ibn Jami. Bere agintaldia ez zen baketsua eta laster erail zuten.
Manuela Rosas
Erbestean
1852ko otsailaren 3an Caserosko guduan aitak porrot egin ondoren, Southamptonera, Ingalaterrara, harekin joan zen erbestera.
Gainera, Manuelak maitasun-istorio bat zuen Máximo Terrerorekin (1817-1904), aitaren Juan Nepomuceno Terrero lagun eta bazkidearen semearekin; hala ere, adiskidetasun estu hori, aitak ez zuen onartzen, alabaren ezkontzaren aurka zegoen. Hala ere, Manuelita eta Máximo 1852ko urriaren 22an ezkondu ziren Southamptongo eliza katolikoan, eta bi seme izan zituzten: Manuel Máximo Juan Nepomuceno Terrero Rosas (1856.05.20 - 1926.07.21) eta Rodrigo Tomás Terrero Rosas (1858.09.22).
Manuelita 81 urte zituela, Londresen hil zen 1898an, erbestean bizitza lasaia egin ondoren eta Caserosko gudutik Argentinara itzuli gabe.
Collias
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Collias udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 481 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Myiarchus phaeocephalus
Myiarchus phaeocephalus Myiarchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Gollum suluensis
Gollum suluensis Gollum generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudotriakidae familian sailkatzen da.
Juan Antonio Zarrabeitia
Juan Antonio Zarrabeitia Uranga (Abadiño, 1967ko apirilaren 6a -) euskal txirrindulari ohia da, 1992 eta 1994 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean ez zuen garaipenik lortu. Mikel bere anaia txirrindularia ere bazen.
Melpers
Melpers Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mărișelu
Mărișelu Errumaniako udalerri bat da, Bistrița-Năsăud konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
NGC 6553
NGC 6553 izar kumulu bat da, Sagitarius konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Carroll konderria (Mississippi)
Carroll konderria (Carroll County) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Carrollton and Vaiden da. 2010eko zentsuaren arabera 10,597 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Carroll konderriak 164,357 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,643 ura dira. Beste 162,714 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 6,45 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 10,597 pertsonetatik 7,033 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 106 dira. 3,444 beltzak edo afroamerikarrak. 15 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 19 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 83 pertsonek kokatzen zuten.
Laponiako eskualdea
Laponiako eskualdea iparraldeko Suediako Lapland probintzian dagoen eskualde menditsua da, Gällivare, Arjeplog eta Jokkmokk udalerrietan dagoena. 1996an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Guztira 9400 km² azalera du, munduko eskualde naturalik handiena izanik. Balio naturalez gain, kulturalak ere baditu: sami etniaren bizilekua delako. Parke naturalez eta erreserbaz osaturik, eskualdeko mendirik altuena Sarektjåkkå (2.089 m.) da.
Ailurops ursinus
Ailurops ursinus Ailurops generoko animalia da. Martsupialen barruko Diprotodontia ordeneko animalia da. Ailuropinae azpifamilia eta Phalangeridae familian sailkatuta dago.
Salome (argipena)
Salome izenak hainbat adiera du:
Salome emakumezko pertsona-izena da, tradizio kristaukoa, adibidez pertsona hauena:
Besterik:
Bussy-le-Repos (Yonne)
Bussy-le-Repos Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bussy-le-Repos udalerrian erroldatutako biztanleak 369 ziren. Familiak 129 ziren, horien artean 34 pertsona bakarrekoak ziren (23 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 42 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 53 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 203 etxebizitza zeuden, 143 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 198 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 143 etxebizitza nagusietatik 131 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 81 etxek bost zituzten. 116 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 69 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 70 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 219 ziren, horien artean 169 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 169 pertsona aktiboetatik 149 lanean zeuden (90 gizon eta 59 emakume) eta 20 langabezian zeuden (8 gizon eta 12 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bussy-le-Repos udalerrian 148 unitate fiskal zeuden, 378 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.546 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 zurgina.
2000. urtean Bussy-le-Repos udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kazunori Iio
Kazunori Iio (飯尾 一慶) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokyo Verdy, Kawasaki Frontale, Avispa Fukuoka eta Yokohama FC. 2001eko sub-20en Munduko Futbol Txapelketan ere parte hartu zuen.
Tučín
Tučín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 435 biztanle ditu eta 4,81 kilometro koadroko azalera. Přerov barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Valladolid-Gasteiz burdinbidea
Valladolid — Gasteiz abiadura handiko burdinbidea Euskal Herriko eta Iberiar penintsulako burdinbide bat da, Valladolid–Campo Grande eta Gasteiz geltokiak lotzen ditu.
Historia
Burdinbidea bi zati handitan banatzen da: lehenengoa, jada esleitua dagoena, Palentziako Venta de Baños eta Burgosko aldagailuaren artean, 87,076 kilometro ditu, 4,485 kilometroko adar batekin, eta, bigarrena, definitzeke dagoena, Burgos eta Gasteiz artean, 109,1 kilometro izango lituzke azken proiektuaren arabera.
Venta de Bañosko korapiloa Valladolid-Leon, Valladolid-Gasteiz eta Palentziatik bi lineak lotzeko adar batek osatutako triangelu batean datza. Venta de Baños eta Cerrato arteko aldeak, non Soto de Cerratotik lotura-adarra txertatzen den, 5,121 kilometro ditu, Venta de Baños eta Soto de Cerrato artean, non Palentziatik lotura-adar bera txertatzen den, 5,096 kilometrokoa da, eta Cuadro de Curcación, berriz, 4,4m, 4,4m lotura-adarra. Honen eta Burgosen artean, bi erdibitzaileetan bakarrik egin ahal izango dira gurutzaketak: Arlanzon ibaian (257,565 KP) eta Esteparren (282,378 KP).
Burgosko saihesbideak 17,4 kilometro neurtzen ditu Arandara bifurkazioa eta Rubenara bifurkazioa artean, eta bi bide jarri dira zabalera iberiarrean, hiru biderentzako plataformaren gainean balio anitzeko trabesarekin. Bere ibilbideko 13,2 kilometroak 200 kilometro orduko abiadurarako egokiak dira.
Venta de Baños-Burgos
Gaur egun, Venta de Bañostik Burgosra bitarteko zatia amaituta dago, Burgos–Rosa Manzano geltokiko 4. trenbideko nasaren erremateak falta baitira, EFAk testak egiaztatzeko zain. Lehen testak oraintsu egin ziren Adifen BTarekin 200 km/h-ko abiaduran eta Seneka trenarekin 300 km/h-ko abiaduran, gaur egun ERTMS N2-ko 130 eta 730 proba egiten dira ASFA 200 km/h-ko abiaduran probatu ondoren. Testak egiaztatu ondoren, zirkulazio-proben fasea hasiko da (ERTMS N2), bai eta makinisten prestakuntza ere tarte osoan, eta horiek inauguratu aurreko izapideak egiaztatuko dira, taula honetan ikus daitekeen bezala. 2021ean irekitzea aurreikusten da.
Burgos-Gasteiz
Gaur egun, tarte gehienak proiektuan edo hasi aurreko izapideetan daude, taula honetan ikus daitekeen bezala.
Proiektuak atzerapenarekin doaz; izan ere, aldaketak egin ziren linea 220 km/h-ko gehieneko abiaduratik 350 km/h-ra pasatzeko.a horiek inauguratu aurreko izapideak egiaztatuko dira, taula honetan ikus daitekeen bezala.
Strabomantis ingeri
Strabomantis ingeri Strabomantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Félicien Rops
Félicien Victor Joseph Rops (Namur, 1833ko uztailaren 7a - Essonnes, 1898ko abuztuaren 23a) belgikar margolari, ilustratzaile eta karikaturagilea izan zen, Parisko fin de siècle eta sinbolismoarekin lotua. Gaur egun, bere garaiko literatura erotiko eta ezkutuko ilustrazioengatik ezagutzen da, eta komiki belgikarraren aitzindaritzat hartzen da.
Vittorio Emanuele II galeria
Vittorio Emanuele II galeria Milan go gune komertzial famatua da, bi gune famatu (Duomo eta Scala enparantzak) oinezko bide estaliz lotzen dituena. Bertako saltoki dotoreak direla eta, bere inauguraziotik hiriko burgesia ren bilgune izan zen, "Milango egongela" bezala ezaguna izateraino. XIX. mende ko arkitektura ereduetako bat da, munduko merkatalgune modernoen aurrekaria.
Burcharderen uholdea
Dikeak gainditu zituen eta kostalde osoa eta milaka lagun (8.000 eta 15.000 pertsona artean itota) arrastaka eraman zituen kalte material katastrofikoak eragiten zituen bitartean. Strand uhartearen zatirik handiena (1362an beste ekaitz-marea batek sortua), suntsitua geratu zen, Nordstrand eta Pellworm eta zenbait Halligen uharteak eratuz (hamar uharte alemaniarrak, dike babeslerik gabe).
Ekaitzak iraun zuen bitartean, ura Ribeko katedraleko pulpitura iritsi zen, eta horma horietako batean itsasgoraren markak ikus daitezke oraindik.
Anna Ovena Hoyer poeta ebanjelikoak Apokalipsiaren hastapenentzat hartu zuen.
Vittorio Emanuele II galeria
Kokapena
Galeriak bi ardatz ditu, gurutze forman. Ardatz nagusiak Duomo katedralaren enparantza eta La Scala antzokiarena lotzen ditu, eta 196 metro ditu; ardatz txikiak, berriz, Foscolo eta Pellico kaleak, 105 metrotako luzeran.
Historia
Hirian bazeuden lehendik pasabide estaliak: XII. mendea n, Bonvesin de la Rivak 60 inguru deskribatzen zituen De magnalibus urbis Mediolani idazlanean. Halere hurrengo mendeetan asko gutxitu ziren; azkenetako bat Coperto dei Figini eraikina izan zen, paradoxikoki Vittorio Emanuele II galeria eraikitzeko lanetan eraitsi zena. Bestalde, Milanen bertan, 1832an Galleria De Cristoforis eraiki zen, Italian burdin ez eta beira z eginiko lehen merkatal galeria.
Duomo eta Scala enparantzak bat egiteko ideia 1839koa da: Carlo Cattaneo intelektualak bota zuen, katedralaren aurrean zegoen espazioak (txikia, irregularra, kale estu eta bihurriz osatua) Duomoa gutxiesten zuelakoan. Eraikina Vittorio Emanuele II erregeari eskaini nahi izan zitzaion, batetik Austria rengandik independentziarekiko poza adierazteko, eta bestetik obran egin behar izango ziren desjabetze-baimenak errazago eskuratzeko. Halere, lehen proiektuek ez zuten pasabide estalirik ikusten, baizik eta arkupe dun kale bat. Proiektu asko aurkeztu ziren, eta aukeratu ziren 176ak Brerako Pinakotekan ikusgai izan ziren; Giuseppe Mengoni-renak irabazi zuen.
Galeria 1865-1877 artean eraiki zen, Londres ko Burlington Arcade (1819) eta Paris ko Galerie Vivienne (1826) galerien ereduari jarraituz.Garai berean beirateko beste galeria komertzial handiak ere egin ziren, hala nola Saint-Hubert Erret Galeriak Brusela n (1847koa), San Petersburgo ko "Passage"a (Пассаж, 1848koa), Napoli ko Umberto I galeria (1890koa) edo Budapest eko galeria. Milangoak bere garaiko galeriek baino tamaina handiagoa du, eta merkataritza-gune modernoen aurrekari zuzena da, haiei ematen zaien "galeria" izenetik hasita. Burdin egitura hauek Parisko Eiffel dorrea ere inspiratu zuten.
Ireki zenean, garaiko teknologia modernoena erabili zen: gas argiztapena, esate baterako. Oktogonoko lanparak sistema automatiko baten bidez iziotu eta igotzen ziren, eta prozedura ikustea publikoarentzat ia erritual bat bihurtu zen. Erritual hori argiztapen elektrikoarekin batera amaitu zen: 1880ean Gnocchi kafetegian instalatu zen (gaurko Savini), eta 1883an galeria osoan. .
XX. mende hasieran "Artisten Galeria" bezala ezagutzen zen, Scala inguruan mugitzen ziren musikarien aisialdi lekua zenez; euskaldun ak barne (adibidez Antonio Paoli edo Isidoro Fagoaga); garai horretan Baedeker bidai-gidetan "Vittorio Emanuele II galeria" izenarekin aipatzen hasi zen. Inauguraziotik gutxira galeriak Il salotto di Milano (Milango saloia) ezizena irabazi zuen, hiriko burgesiak hango dendetan eta saltokietan biltzeko zaletasuna hartu zuelako. Historian zehar, galeria Milaneko bizitza politiko eta sozialaren nondik norakoen lekuko izan da: 1867an, gazte talde batek Giuseppe Garibaldi ren atxiloketaren aurka protestatu zuen, eta bertan poliziarekin istiluak izan zituen. Horrelakoetan kristal asko hautsi ohi ziren; halere Bigarren Mundu Gerra ra arteko triskantzarik handiena 1874ko udako txingor ekaitz batek ekarri zuen. 1890ko maiatzaren 1 ean ere langileen eta poliziaren arteko liskar handia izan zen; eta 1898ko maiatzeko "Milaneko mutinean" ere bai, non poliziak eta armadak, lan baldintzen eta ogiaren prezioaren kontura protestan ari ziren langileei kanoi kadaka erantzun zieten. Lehen Mundu Gerra n, galerian mugimendu politiko handia izan zen, interbentzionisten eta neutralisten arteko talkarekin; eta gerra ostean manifestazioen lekua ere bai, faszismo aren sorreran. Bigarren Mundu Gerran, Italiaren parte hartzearekin, aliatuen bonbardaketek kalte handiak eragin zituzten; konponketek luze jo zuten: galeriaren egitura orokorrarena 1955ean amaitu zen, eta lurreko mosaikoena 1967ean.
Ezaugarriak
Eraikina beira zko ganga duten bi arkupe z osatua dago, kupula batez estalitako gune oktogonal batean gurutzatzen direnak. Arkuen egitura burdinurtuzkoa da, XIX. mende ko modanko diseinuari jarraiki.
Barruko fatxadek lau maila dituzte, Lonbardia ko errenazimendu estiloko apaingarriekin. Beheko solairuetan 96 merkatal lokal daude. Lehen solairuen mailan loggia bat dago, Italiako 100 herrien ezkutuekin.
Galeriak gurutzatzen diren lekuan, solairuak lau mosaiko handi ditu, Ingalaterra eta Italiako ezkutuekin. Oktogono formako zabalguneak 36 metrotako diametroa du, eta eraikinen lau fatxaden goi aldean zirkulu erdiko erremate bat dute, lau kontinenteren irudi alegorikoekin: Amerika, Asia, Europa eta Afrika. Garai batean Italiako historiako pertsonaien 25 estatua ere bazeuden, baina kontserbazio arazoarengatik XIX. gizaldi amaieran erretiratu ziren.
Sapir-Whorf hipotesia
Sapir-Whorf hipotesia edo erlatibitate linguistikoaren hipotesia, erlatibismoa ren parte da, Whorfianismo bezala ere ezaguna. Hipotesi honek defendatzen du hiztunek gogoan duten hizkuntza hiztunen munduaren ulermenean eragiten duela, hizkuntzek mundu ikuspegi edo kognizioa mota bat ekartzen dutela, eta horrela, jendearen pertzepzioak jendearen hizkuntzarekin erlazionatuta daudela.
Hipotesia maiz bi bertsioetako batean definitzen da: hipotesi sendoa, Bigarren Mundu Gerra baino lehenagoko hizkuntzalari batzuek mantendu zutena, eta hipotesi ahula, hizkuntzalari moderno batzuek babestutakoa.
Vittorio Emanuele II galeria
Dendak, jatetxeak eta hotelak
XX. mende hasieran, galeriak lau solairu zituen; eta haietan luxuzko dendak (haute couture, bitxiak, liburuak, arte galeria k...), ostalari guneak (jatetxe ak, kafetegi ak, taberna k...) eta hotel bat zeuden (Town House Galleria, hiriko garestiena). Galerian hiriko saltoki zaharrenak daude, hala nola Campari kafetegia (1867), Cadé harategia (1926), Centenari arte denda (1867), Prada jantzi denda (1913), Bocca liburudenda (1867), Mejana mahai tresneria (1911), Noli tabako denda (1927), Rizzoli liburudenda (1949), Viganó optika (1919), Savini jatetxe sofistikatua (1867) edo Biffi kafetegia, 1867an Paolo Biffi erret gozogile ak sortua. Bernasconi zilar-denda edo Zucca taberna modernista. Badira beste era bateko kate famatuak ere (Massimo Dutti, Gucci, Armani), baita fast food erako jatetxeak ere (Autogrill).
Sapir-Whorf hipotesia
Hipotesia XX. mende hasieran hizkuntzalari askok onartu eta gero, orokorrean alde batera utzi zen, batez ere, Bigarren Mundu Gerraren ondoren , bestearen onarpen sozialaren gaineko pertzepzioak aldatu ondoren. Erlatibitate linguistikoa onartzearen aurkako argumentuek gailendu egin ziren Noam Chomsky eta bere jarraitzaile en ikuspegiak gailendu zirenean.
Vittorio Emanuele II galeria
Galeria kulturan eta artean
Literaturan ezin konta ahalako aipuak egiten zaizkio: Giovanni Verga, Luigi Capuana, Mario Puccini, Giuseppe Marotta, Alberico Sala italiarren idazlanetan, esate baterako; baita Mark Twain, Thomas Hardy atzerritarrenetan ere. Futuristen bilgunea izan zen neurrian, mugimendu horretako zenbait margolanetan ere ikus dezakegu, Carlo Carrá eta Umberto Boccioni renak kasu. Angelo Inganni, Angelo Morbelli eta Antonio Bonamore margolariek ere irudikatu zuten.
Sapir-Whorf hipotesia
Izendatzea
"Sapir – Whorf hipotesia" terminoa hizkuntzalariek gaizki izendatutako terminoa dela esateko badaude zenbait arrazoi: Edward Sapir eta Benjamin Lee Whorfek ez zuten inoiz inolako lanik elkarrekin egin, eta ez zituzten inoiz beren ideiak modu bateratuan adierazi. Hipotesi honen bertsio ahula eta sendoaren arteko bereizketa ere geroagoko asmakizuna izan zen; Sapir-ek eta Whorf-ek ez zuten inoiz horrelako dikotomiarik ezarri, nahiz eta askotan haien idazkiak eta erlatibitate-printzipio horren inguruko iritziak termino sendoagoak edo ahulagoak idatzita egon.
Jatorria
Ideia lehenengo aldiz XIX. mendeko pentsalariek adierazi zuten, hala nola, Wilhelm von Humboldt batek, hizkuntza nazioaren izpirituaren oinarrizko adierazpen gisa ikusten zutenak. Franz Boas eta Edward Sapir-ek zuzendutako XX. mendeko AEBko eskola antropologikoko hasierako kideek ere neurrira barneratu zituzten ideiaren formak, tartean Amerikako Hizkuntza Elkartearen 1928ko bilera batean, baina Edward Sapirrek bereziki maizago idatzi zuen determinismo linguistikoaren kontra alde baino. Sapir-en ikaslea, Benjamin Lee Whorf, hipotesiaren lehen proposatzaile gisa agertu zen. Ezberdintasun linguistikoak gizakien kognizioan eta portaeran ondorioak izan ahal zituela defendatu zuen. Harry Hoijer-ek, Sapir-en beste ikasle batek, "Sapir-Whorf-en hipotesia" terminoa erabili zuen lehen aldiz, nahiz eta bi jakintsuek ez zuten benetan formalki horrelako hipotesirik batera inoiz definitu eta defendatu.
Vittorio Emanuele II galeria
Galeria kulturan eta artean
Tradizioaren arabera, oktogonoko mosaikoan agertzen den zezen aren gainean oinak ezartzeak zoriona ekartzen duela uste da. Zehatzago esanik: sineskerak zehazten du orpoa zezenaren genital etan ezarrita, haren inguruan hiru buelta eman behar direla. Jatorriz, erritu hau Torino ko herritarrei adarra jotzeko sortu zen. Egunero ehundaka pertsonen errepikapenak, ordea (batez ere turistak) mosaikoa asko higatzen du eta sarri konpondu behar izaten dute.
Sapir-Whorf hipotesia
Jatorria
Giza hizkuntzaren eta kognizioaren izaera unibertsalaren azterketa ,1960ko hamarkadan, hizkuntzalaritza unibertsalaren ideiak, alde batera utzi zen hipotesia hizkuntzalari gehienen artean. Brent Berlin-ek eta Paul Kay- ek 1969an egindako azterlan batek koloreen terminologiaren eremuan mugaketa semantiko unibertsalen existentzia frogatu bide zuen, arlo horretan erlatibitate linguistikoa baztertzen zela ikusi baitzuten, nahiz eta ondorio hau ikertzaile erlatibistek eztabaidatu.
Azterketa berritua
1980ko hamarkadaren amaieratik, hizkuntza erlatibitateko jakintsuen eskola berri batek hizkuntza kategorizazioek desberdintasunak kognitibitatean izan ditzakeen ondorioak aztertu ditu, hipotesiaren bertsio ez deterministak testuinguru esperimentaletan nagusitzen direla topatuz. Erlatibitate linguistikoaren tasun batzuk zenbait domeinu semantikotan aurkitu egin dira, baina orokorrean nahiko ahulak.
Azken hamarkadetan ikerketa bideratu da jakitera ea hizkuntzak pentsamenduan nolako eragina duen. Erlatibitate linguistikoaren printzipioak eta hizkuntzaren eta pentsamenduaren arteko erlazioak ere arreta jaso du filosofia, psikologia eta antropologia arlo akademikoetan. Gainera, hipotesiak fikziozko lanak eta hizkuntza eraikiak sortzerakoan eragina izan du.
Hizkuntza determinismoa
Hipotesiaren forma sendoena determinismo linguistikoa da. Horren arabera, hizkuntzak guztiz bideratzen du prozesu kognitiboen barrutia. Hizkuntza determinismoaren hipotesi sendoa, orokorrean, faltsua dela uste da gaur egun mundu akademikoan.
Eragin linguistikoa
Hipotesiaren forma ahulena da, hizkuntzak kognizioaren arlo batzuetan joerak ematen dituela proposatuz, baina inolaz ere ez dela determinatzailea. Hipotesiaren forma ahulenen inguruko ikerketek hizkuntza eta kognizioaren arteko harreman enpiriko positiboak aurkitu dituzte.
Historia
Hizkuntza eta pentsamendua lotuta dauden ideia oso zaharra da. Platonek sofisten aurka eztabaidatu zuen, mundu fisikoa ezin zela esperimentatu hizkuntzaren bidez ez bazen; sofistek egiaren kontua lehentasun estetikoen edo ondorio funtzionalen menpe jarri zuten. Platonek, berriz, mundua betiko ideiez osatuta zegoela esan zuen eta hizkuntzak ideia horiek ahalik eta zehatzen islatu behar zituela.