cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kurmanbek Bakiev
Politika ibilbidea
2005eko martxoan, Kirgizistango presidente Askar Akaiev agintetik bota zuen Tulipen Iraultzaren buruzagietako bat izan zen. Matxinadaren ondoren jarduneko presidente bilakatu zen, eta, urte bereko uztailean, gehiengo osoz irabazi zituen presidentetzarako hauteskundeak.
2010eko apirilaren 6an, haren aurkako altxamendua piztu zen, eta oposizioak hartu zuen boterea. Liskarretan gutxienez 65 lagun hil ziren. Bakiev Kirgizistan hegoaldean babestu zen hasieran, Jalal-Abad eskualdean; apirilaren 14an, ordea, dimisioa eman zuen, eta Kazakhstanera joan zen.
Narra
Narra objektu astunak mugitzeko lera moduko bat da, zurezkoa ohikoan. Zaldiek edo idiek uztarritik tiratutako tresnak dira, abere trakzioko modu tradizional bat nekazal munduan, baita Euskal Herrian ere motorizazioa eta traktoreak iritsi aurretik.
Etimologia eta esanahia
Neurri handi batean narra eta lera sinonimoak edo oso hurbilekoak dira euskaraz. Larramendiren Hiztegi Hirukoitzaren arabera, narrak forma laukikoak ziren, eta lerak hirukiak.
Euskal hiztegi modernoetan, lerari izotz eta elur irristatzearen adiera ematen zaio, baina lehor edo lur gaineko tresnentzat ere balio du, eta adiera horretan narra ikusteko gomendatzen du Euskaltzaindiaren hiztegiak. Azkenean, 21. mendeko erabilerara elur eta kiroletakoak iritsi dira, lerak; eta narrak etnografia museoetan geratu dira.
Erabilpena
Santiago Onaindiak hesidunak eta hesi bakoak aipatzen ditu, hau da, narraren alboetan piboteak jar zitezkeela, zamari hobeto eusteko. Oholez edo hurritz adarrez eginak ere aipatzen ditu Onaindiak, eta urritzezko bat bada Bilboko Euskal Museoan.
Harri handi bat gainean jarri eta iraulitako lurrak lautzeko ere erabiltzen zen, eta baita sailean ongarri moduan aurretik barreiatutako karea lurrarekin nahasteko ere. Bilboko Euskal Museoan bada ale bat Bermeoko kaian erabiltzen zena, barrika bat duena eutsita muturrean: barrika honetatik ura isurtzen zen zorura, errazago irrista zedin narra eta bere zama.
Bilbon 19. mendearen amaierara arte oso ohikoak izan zen narrak erabiltzea garraiorako, debekatua baitzegoen hiri barruan gurpildun ibilgailuak ibiltzea, biztanleen lasaitasuna ez eragozteko eta kaleetako zoladura garbi eta egoera onean mantentzeko.
Kantabria, Asturias eta Kanarietako demetan, harria probalekuan eraman beharrean, zama narra baten gainean kargatuz egiten dituzte proba hauek, lur gainean.
Historia
Neolitotik ezagutzen diren narren aztarnak. Chalain lakuko palafitoen hondarretan, Frantzian, duela 5.000 urteko narra handi eta oso bat aurkitu izan dute.
Antzinako Egipton, zurezko lera edo narrak erabili ziren, hainbat material inguruko basamortuetako hondar beroetatik garraiatzeko, batzuetan, objektu handi eta astunak garraiatuz, ikaragarrizko estatuak, adibidez. Garraioa errazteko, hondarra busti egiten zen narra pasatu aurretik. Oraindik hor diraute, hilobietan aurkitutako batzuk. Euren eraikinen baxuerliebetan eta margoetan ere, egiptoar langileek mugitutako narrak agertzen dira.
Ipar Amerikako herri natiboen artean, ohikoak ziren garraiorako, zakurrek tiratuak zaldiak sartu arte. Amerindiarren tresna hauei travois termino frantses jatorrikoarekin deitzen zaie.
Viarmes
Viarmes Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Viarmes udalerrian erroldatutako biztanleak 4.767 ziren. Familiak 1.815 ziren, horien artean 425 pertsona bakarrekoak ziren (166 bakarrik bizi ziren gizonak eta 259 bakarrik bizi ziren emakumeak), 543 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 706 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 141 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.030 etxebizitza zeuden, 1.846 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 80 bigarren erresidentzia ziren eta 103 hutsik zeuden. 1.705 etxeak ziren eta 261 apartamentuak ziren. 1.846 etxebizitza nagusietatik 1.451 bere jabearen bizilekua ziren, 341 alokairuan okupaturik zeuden eta 53 doan lagata zeuden; 79 etxek gela bat zuten, 138 etxek bi zituzten, 314 etxek hiru zituzten, 427 etxek lau zituzten eta 888 etxek bost zituzten. 1.433 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 816 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 835 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Kakao
Kakao-alea edo kakao, Theobroma cacao-ren hazi lehor eta erabat hartzitua da, eta bertatik kakao-solidoak (koipeak ez diren substantzien nahasketa) eta kakao-gurina atera daitezke. Kakao-aleak txokolatearen oinarria dira, hala nola Erdialdeko Amerikako elikagaiak, tejatea adibidez, Mexikoko edari indigena bat zein artoa ere barne hartzen duena.
Etimologia
"Kakao" hitza kakao hitz espainiarretik dator, nahuatlezko cacahuatl hitzetik eratorria. Náhuatl hitza, era berean, Proto Mije-Sokean kakawa hitz berreraikitik eratorria da.
Inmarsat
Inmarsat sateliteen eta Europako Espazio Agentziari alokatutako beste satelite batzuei esker, erakundeak zerbitzu ugari eskaintzen ditu: telefonoa, telexa, faxa, posta elektronikoa, kokalekuari eta egoerari buruzko informazio automatikoa lur eta aireko garraiobideetarako, eta segurtasunerako eta sorospenerako zerbitzuak. 1992an lurreko 25.000 erabiltzaile baino gehiago zituen. Sarea eguneko 24 orduetan kontrolatzen dute. Kide diren estatuak bi urtetik behin biltzen dira batzar nagusian, egindako lanak ikuskatzeko, helburuak erabakitzeko eta kontseiluari aholkuak emateko. Kontseilua gutxienez urtean hirutan biltzen da, eta inbertsio handiena egin duten 18 herrialdeez eta garapen bidean daudenen interesak defendatzen dituzten beste lau herrialdeez dago osaturik. Haren eguneroko lana ikuskatzen duen administrazio-organoa, azkenik, direktorioa da.
Kakao
Historia
2018ko azaroan, ebidentziak kakaoa Hego Amerika ekuatorialean lehen aldiz etxekotu zela iradokitzen du, Erdialdeko Amerikan 1.500 urte beranduago etxekotu baino lehen Ekuadorko Santa-Ana-La Floridan aurkitutako lehergailuek, kakaoa Mayo-Chinchipe herriak duela 5.300 urte lantzen zuela adierazten dute. Hondurasko Puerto Escondidoko leku arkeologiko batean induskatutako zeramikatik ateratako hondakinen analisi kimikoak adierazten du kakao-produktuak 1500 eta 1400 urte bitartean kontsumitu zirela lehen aldiz han. Ebidentziak, halaber, kakao (edo frijol) haziaren zaporea ezaguna egin baino askoz lehenago, txokolatezko fruituaren mami gozoa, edari hartzitu bat egiteko erabilia (%5,34 alkohol), Ameriketan landarearen gaineko arreta piztu zuela ere adierazten du. Kakao-frijola moneta arrunta zen Erdialdeko Amerika osoan espainiar konkistaren aurretik.
Kakao-zuhaitzak eremu geografiko mugatu batean hazten dira, Ekuadorretik 20 ° inguru iparraldera eta hegoaldera. Gaur egungo munduko uztaren ia% 70 mendebaldeko Afrikan landatzen da. Kakao landareak, lehen aldiz, bere izen botanikoa Carl Linnaeus suediar zientzialari naturalistarengandik jaso zuen, landare erresumaren jatorrizko sailkapenean, non kakao Theobroma (jainkoen elikagaia) deitu zuen.
Viarmes
Diru sarrerak
2009an Viarmes udalerrian 1.965 unitate fiskal zeuden, 5.073 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.573 euro zen.
Kakao
Historia
Kakaoa produktu garrantzitsua zen kolonaurreko Erdialdeko Amerikan. Hernán Cortesek Mexikoren konkistan parte hartu zuen espainiar soldadu batek dioenez, Moctezuma II.ak, azteken enperadoreak, afaldu zuenean, urrezko kopa batean zerbitzatutako txokolatea besterik ez zuen hartu. Informatzen denez, ez zituen egunean 60 zati baino gutxiago kontsumitzen Moctezuma II.ak, eta bere gorteko nobleek 2.000 gehiago.
Viarmes
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 240 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 46 eraikuntza enpresak ziren, 63 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 12 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 13 higiezinen enpresak ziren, 30 zerbitzu enpresak ziren, 25 administrazio publikoko enpresak ziren eta 23 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Kakao
Historia
Txokolatea espainiarrek sartu zuten Europan, eta edari ezagun bihurtu zen XVII. mendearen erdialdean. Espainiarrek kakao-zuhaitza Antilletan eta Filipinetan ere sartu zuten, eta europarrek gainerako Asian eta Afrika mendebaldean sartu zuten. Urrezko Kostan, Ghana modernoa, kakaoa, Tetteh Quarshie ghanar batek sartu zuen.
Viarmes
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 78 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 1 autoeskola, 10 igeltseroak, 3 margolariak, 7 zurginak, 10 iturginak, 8 argiketariak, 4 eraikuntza enpresak, 6 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 9 jatetxeak, 7 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
Kakao
Motak
Kakao-landarearen hiru barietate nagusiak Forastero, Criollo eta Trinitario dira. Lehenengoa da erabiliena, munduko kakao-ekoizpenaren % 80-90 hartzen du. Criollo barietateko kakao aleak arraroagoak dira eta bikaintasuntzat hartzen dira. Criollo landaketek Forastero landaketak baino errendimendu txikiagoa dute, eta kakao landareari erasotzen dioten hainbat gaixotasunekiko erresistentzia txikiagoa izateko joera ere badute, beraz, oso herrialde gutxik ekoizten dute. Kreol aleen ekoizle handienetako bat Venezuela da (Chuao eta Porcelana). Trinitarioa (Trinitatekoa) Kriollo eta Kanpoko barietateen arteko hibrido bat da. Kanpotarrak baino kalitate handiagokotzat jotzen da, errendimendu handiagoa du eta gaixotasunekiko Criollok baino erresistenteagoa da.
Viarmes
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 17 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 2 etxerako tresna dendak, 2 elektrotresna dendak, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen eta 3 lore-dendak ziren.
Kakao
Laborantza
Kakao-zorro batek (fruitua) 2 eta 3 cm arteko lodiera (0,79 eta 1,18 hazbete artean) duen azal latz eta larrukara bat du (hau lekaren jatorriaren eta barietatearen arabera aldatzen da), Hego Amerikan kakao-baba deritzon pulpa gozo eta muzilaginoso batez betea, 30 eta 50 hazi handi artean dituen limonadaren antzeko zaporearekin.
Viarmes
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Viarmes udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 360 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
Kakao
Laborantza
Uztak irauten duen bitartean, zorroak ireki, haziak gorde eta zorro hutsak baztertu egiten dira, eta mamia zuku bihurtzen da.
Viarmes
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Viarmes udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 639 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Chlorocichla simplex
Chlorocichla simplex Chlorocichla generoko animalia da. Hegaztien barruko Pycnonotidae familian sailkatua dago.
Dorrea (Tarot karta)
Dorrea (XVI) Taroten sorta tradizionalenetan hamaseigarren Arkano Nagusia edo triunfoa da. Karta hau jokoan nahiz igarpenean erabiltzen da.
Historia
Karta hau Deabruaren ostean dator agertzen den Tarot sorta guztietan, eta bat batean jazotako ezagutza garrantzitsu edo potentzialki suntsikorra den aldaketa batekin lotu ohi da. Pintatutako lehen karta sortatan, adibidez Visconti-Sforza tarotean ez da agertzen, eta karta-jokoetan erabiltzen diren sorta batzuetan ez da agertzen.
Karta guztiak gorde diren lehen tarot sortatan, Dorrea agertu ohi da. Diseinu eta izenak, ordea, oso aldakorrak dira. Minchiatean biluzik edo arropa gutxirekin dauden bi pertsona agertzen dira, sutan ari den eraikin bateko atetik ihesi. Belgikako tarotean eta Jacques Viévilleren XVII. mendekoan, karta La Foudre edo La Fouldre deitzen da, "Tximista", eta zehazki tximista batek jo duen zuhaitz bat agertzen da. Parisko Tarotan, XVII. mendekoa ere, Deabrua agertzen da danborrak jotzen, eta bere atzean agertzen da Infernuaren atea; hala ere La Fouldre izena mantentzen du. Marsellako Tarotak bi kontzeptuak batzen ditu, eta tximista batek jo duen dorre bat agertzen da, goiko aldea erortzear duena. Bi gizon agertzen dira bertatik erortzen, kolore anitzeko bolen zelai baterantz. Pamela Colman Smithen bertsioa Marsellakoan oinarritzne da, bi suzko mihirekin hebreerazko yod letraren formarekin bolen ordez.
Azalpen ugari eskaini dira karta honen irudiak azaltzeko. Adibidez, baliteke erreferentzia bat izatea Babelgo dorreari, non Jainkoak gizakiak Zerura iritsi nahi zuen dorre bat suntsitzen duen. Bestela, Jesus infernuetara jaistea ere adierazten duela idatzi da, Erdi Aroaren amaierako liturgian maiz kontatzen zen drama; teoria honen arabera, Jesukristok Infernuaren atea joko luke. Minchiateko bertsioan Adam eta Eva izango lirateke Edenetik kanporatuak.
Sinbolismoa
Dorrearen interpretazioan kartomantzian arriskua, krisia, bat-bateko aldaketa, suntsiketa, gorengo jakintza lortzea eta askapena aipatzen dira. Rider-Waite sortan Dorrearen gainean koroa agertzen da, materialismoaren aipamen bat, merke erosi dena.
Dorrea Marte planetarekin lotu ohi da astrologian.
Kakao
Laborantza
Haziak hartzitzeko moduan jartzen dira. Hartzidura-prozesuko bero-metaketaren ondorioz, kakao-aleek purpura-tonu gehiena galtzen dute, eta gehienbat marroi bihurtzen dira, fruta-mamiaren hondar lehorrak dituen azal itsatsita. Larruazal hori erraz askatzen da txigortu ondoren ateratzen denean. Hazi zuriak aldaki bakan batzuetan aurkitzen dira, normalean bizitokiekin nahastuta, eta balio handiagokotzat jotzen dira.
Tropidonophis parkeri
Tropidonophis parkeri Tropidonophis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Kakao
Produkzioa
2017an, munduko kakao-ekoizpena 5,2 milioi tonakoa izan zen, Boli Kosta buru zela, guztizkoaren% 38rekin. Beste ekoizle handi batzuk Ghana (% 17) eta Indonesia (% 13) izan ziren.
Txokolate Produkzioa
Kilo bat txokolate egiteko, 300 eta 600 ale artean prozesatzen dira, nahi den kakao edukiaren arabera. Fabrika batean, aleak erre egiten dira. Gero, puskatu eta "winnower" batekin desugertzen dira. Ateratzen diren ale zatiei "nibs" deitzen zaie. Batzuetan, pakete txikietan saltzen dira denda espezializatuetan eta merkatuetan, sukaldean, aperitiboetan eta txokolatezko plateretan erabiltzeko. Pluminak zuzenean kakaoaren zuhaitzetik datozenez, teobromina kopuru handiak dituzte. Pluminik gehienak, hainbat metodo erabiliz, txokolate likore edo kakao ore bezala ezagutzen den pasta lodi eta krematsu batean hiltzen dira. "Likore" hori txokolate bihurtzen da, kakao-gurina eta azukrea (eta batzuetan banilla eta lekitina emultsionatzaile gisa) nahastuz, eta gero findu, nahastu eta txikitu egiten da. Bestela, kakao-hautsa eta kakao-gurina bereiz daitezke prentsa hidraulikoa edo Broma prozesua erabiliz. Prozesu horrek kakao-gurinaren% 50 inguru sortzen du, eta kakao-hautsaren% 50 inguru. Kakao-hauts estandarrak% 10-12 inguruko koipe-edukia du. Kakao-gurina txokolate-barrak, gozogintzako beste produktu batzuk, xaboiak eta kosmetikoak egiteko erabiltzen da.
Islamiar fundamentalismo
Islamiar fundamentalismoa Mendebaldetik Islamean oinarritutako doktrina politiko anitzari ematen zaion izena da. Mundu islamiarrean doktrina hauei Islam politiko deritzaie, normalean. Horrela, Islamiar fundamentalismoa deritzoguna definitzen zaila bada ere, bere zutabeetako batzuk ondoko hauek izan daitezke:
Kakao
Txokolate Produkzioa
Alkali bidezko tratamenduak Holandako prozesuko kakao-hautsa sortzen du, azido gutxiagokoa, ilunagoa eta zapore leunagokoa, munduko toki gehienetan eskuragarri dagoena baino. Kakao arrunta (ez alkalinizatua) azidoa da, eta kakaoa osagai alkalino batekin tratatzen denean, potasio karbonatoa, pH-a handitu egiten da. Prozesu hori hainbat etapatan egin daiteke fabrikazioan zehar, lumatxarekin tratatzea, likorearekin tratatzea edo presio-opilarekin tratatzea barne.
Zaporea garatzen laguntzen duen beste prozesu bat txigortzea da, ale osoan egin daitekeena azala kendu aurretik, edo lumatxan, azala kendu ondoren. Txigortzearen denborak eta tenperaturak eragina dute emaitzan: "Txigortu baxu" batek zapore azido eta aromatikoagoa sortzen du, tueste altu batek zapore mingots eta biziagoa ematen duen bitartean zapore mota konplexurik gabe.
Islamiar fundamentalismo
Islamiar fundamentalismoa deritzoguna ulertzeko, ezinbestekoa da mugarri hauek kontuan hartzea:
Kakao
Kakao-merkataritza
Ghanatik datorren ale kakaoa, ohi, arpillera zakuetan bidaltzen eta gordetzen da, non aleak izurriteen erasoak jasan ditzaketen. Metilo-bromuro bidezko fumigazioa pixkanaka ezabatu behar zen mundu osoan 2015erako. Garraiorako eta biltegiratzeko kakaoa babesteko teknika gehigarrien artean pirenoideak aplikatzea eta hermetikoki biltegiratzea daude, poltsa zigilatuetan edo oxigeno-kontzentrazio murriztuak dituzten edukiontzietan [44]. Epe luzeko biltegiratze seguruak erraztu egiten du oinarrizko produktuen poltsetan kakao-produktuak salerostea.
Islamiar fundamentalismo
Islamiar fundamentalismoak bere burua Koranaren (islamaren liburu sakratua) betetzaile eta betearazletzat aurkezten du. Txikitatik buruz ikasi eta arretaz kopiatzen dute. Hura da irakurtzeko lehenengo liburua, kode bakarra eta bizitzarako araua.
Kakao
Kakao-merkataritza
Kakao-alea, kakao-gurina eta kakao-hautsa munduko bi poltsatan merkaturatzen dira: Ice Futures U.S. eta NYSE Liffe Futures and Options. Londresko merkatua mendebaldeko Afrikako kakaoan oinarritzen da, eta New Yorkekoa, berriz, gehienbat Asiako hego-ekialdean. Kakaoa munduko oinarrizko produktu bigunen merkatu txikiena da.
Islamiar fundamentalismo
Gobernu fundamentalistak ezarri diren herrialdeetan, islama da eremu publikoan ager daitekeen erlijio bakarra. Erlijiosoek gobernuan parte hartzen dute, eta Korana, modu kontserbadorean interpretatua, lege-iturri da.
Kakao
Kakao-merkataritza
Kakao-gurinaren eta kakao-hautsaren etorkizuneko prezioa zehazteko, alearen prezioa ratio batez biderkatuko da. Gurinaren eta hautsaren proportzio konbinatua 3,5 ingurukoa izan da. Proportzio konbinatua 3,2 gehiago edo gutxiago bada, ekoizpena ekonomikoki bideragarria izateari uzten dio, eta lantegi batzuek gurina eta hautsa ateratzeari uzten diote, eta kakao-likorearekin soilik saltzen dute.
Islamiar fundamentalismo
Herrialde horietan sharia legea dago ezarrita. Lege horren arabera, Koranaren aurkako irainak, Hadd esaten zaienak, gogor zigortzen dira: besteak beste, adulterioa harrika hiltzerekin zigortzen da; harreman homosexualak burua moztearekin zigor daitezke; alkohola edatea publikoki azotez jota zigortzen da; eta lapurreta, lapurrari esku bat moztuta.
Izendapenari buruz
Aipatu bezala, fundamentalismo terminoa ez da oso egokia (nahiz eta askotan Mendebaldean hala erabiltzen den), termino hau ez baita ez musulmana ezta arabiarra ere. Aitzitik, "fundamentalismoa" AEBetan sortutako kontzeptua dugu (1920 aldean) eta, beraz, kristautasunarekin lotutakoa. "Islamismo" kontzeptuarekin berdin gertatzen da, berau Frantzian asmatu baitzen XIX. mendean. Ildo honetan, arabiar zein musulmanek "Islam politikoaz" hitz egiten ohi dute.
Kakao
Kontsumoa
Elaboraziorako munduko merkatu-kuota egonkor mantendu da, nahiz eta ehotzeek gora egin eskaria asetzeko. Bolumenaren araberako herrialde prozesatzailerik handienetako bat Holanda da, munduko ehoketen% 13 inguru erabiltzen baititu. Europak eta Errusiak, oro har, prozesamendu-merkatuaren% 38 inguru erabiltzen dute. Urtetik urtera eskariaren batez besteko hazkundea% 3 baino pixka bat handiagoa izan da 2008tik. Europa eta Ipar Amerika nahiko merkatu egonkorrak diren arren, garapen bidean dauden herrialdeetako familien diru-sarreren igoera da eskariaren hazkunde egonkorraren arrazoi nagusia. Eskariak hazten jarraitzea espero denez, eskaintzaren hazkundea moteldu egin daiteke, kakao-ekoizpen handieneko zonetan klima-baldintzak aldatu direlako.
Islamiar fundamentalismo
Gaur egungo estereotipo zabaldua
Gaur egun islamiar fundamentalismoaz hitz egiterakoan, Al-Qaedaz eta Osama bin Ladenez hitz egiten da. Hau sinplifikazio handiegia da, islam politikoaren barruan tendentzia eta korronte ugarri baitago.
Tenente Laurentino Cruz
Tenente Laurentino Cruz Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Norte estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Kakao
Kakaoa txanpon gisa
Kakaoa txanpon bezala erabiltzen zen antzinako Erdialdeko Amerikan:
Mexikoko zenbait landa-eremutan oraindik unitate zontlea zur, egur, fruitu eta abarretarako unitate gisa erabiltzen zuten, eta zama indiar tlameme batek lepoan eraman zezakeen kakao-pisua zen. Merkatuan, kakaoak, oro har, 60 edo 80 ale balio ditu erreal batengatik. Jakina, urteko uztaren araberako gorabeherak zeuden.
Unitate monetariorik handiena 24,000 kakao ale zituen zakua zen. Espainiar kolonian, zilarrezko errege bat, 140 kakao aleren baliokidea zen.
Bitxia da kakaoa, txanpon gisa, zenbaitetan indigenek faltsutu izana. Istorioak dioenez, Antonio de Mendoza erregeordeak 1537an faltsifikazio horien laginak bidali zizkion Karlos V.ari: mamitik hustutako kakao hazien oskolak eta lodoarekin bete beharreko itzuliak.
Antonio Mendozakoa erregeordeak berak sortutako ale "faltsu" batzuk bidali zizkion Karlos V. ari bitxikeria gisa.
Disjuntzio logiko
Disjuntzioa propozizioen arteko operazio bat da: Edo rekin erlaziona daiteke eta logika propozizionala eraikitzeko beharrezkoa da. notazio aldetik "+" edo "\lor" ikurrarekin adieraz daiteke, disjuntzioa definitzeko haren egiazkotasun taulak aztertu behar dira.
egiazkotasun taulak
disjuntzioaren egiazkotasun taulak hauetsek dira Taula honetan P eta Q bi esaldi dira eta haien artean nola jokatzen duten adierazten dugu taulak adibidez:
demagun esaldia dela: gaur purea jan dut edo yogurta jan dut esaldi hau egia da purea jan baduzu eta yogurta ez, yogurta jan baduzu eta purea ez; eta purea eta yogurta jan badituzu ere esaldiak egia izaten jarraitzen du. Azkenik gezurra daez baldin baduzu purerik ez yogurtik jan.
Simboloa
Literatura espezializatuan disjuntzio logikoaren sinbolo matematikoa aldatzen da. edo erabiltzeaz gain, normalean v (V) formako sinboloa erabiltzen da. Adibidez a ∨ b a edo b esan nahi du.
Ondorengo adierazpen guztiak disyuntzioak dira:
¬a ∨ b
a ∨ ¬b ∨ ¬c ∨ d ∨ ¬e
Multzoen teoriako nozio baliokidea multzoen bildura da.
Sistema aditu
Adimen artifizialean, sistema aditua sistema informatiko bat da, non arrazoibidea edozein jakintza-arlotako aditu batek egingo lukeen moduan ematen den.
Sistema adituak problema konplexuak ebazteko diseinatuta daude, jakintza-gorputzen bidezko arrazoibidearen bidez; batez ere, prozedura-kode konbentzional baten bidez baino gehiago, arauetan oinarritutako sistema gisa adierazita. Lehen sistema adituak 1970eko hamarkadan sortu ziren, eta aurrerago, 80ko hamarkadan, ugaritu egin ziren. Sistema adituak izan ziren adimen artifizialeko (AA) lehen software arrakastatsuetako bat. Sistema aditu batek bi azpisistema ditu: inferentzia-motorra eta ezagutza-oinarria. Ezagutza-oinarriak gertaerak eta arauak adierazten ditu. Inferentzia-motorrak arauak aplikatzen dizkie gertaera ezagunei, gertaera berriak ondorioztatzeko. Inferentzia-motorrek azalpen eta arazketa trebetasunak ere izan ditzakete.
Garapen goiztiarra
Azken urteotan eta lehen urteetan konputagailu modernoak sortu zirenetik gutxira, ikertzaileak ohartu ziren makina horiek oso ahalmen handia zutela gizarte modernoarentzat. Makina horiek gizakiak bezala “pentsatzeko” gai izatea izan zen lehenengo erronketako bat, bereziki, makina horiek gizakiek egiten duten bezala erabaki garrantzitsuak hartzeko gai izatea. Medikuntza-/osasun-arloak makina horiei diagnostiko medikoko erabakiak hartzen uzteko erronka tentagarria aurkeztu zuen.
Hala, XIX. mendearen amaieran, informazioaren aroa erabat iritsi eta berehala, teknologia informatikoa giza erabakiak hartzeko erabiltzen hasi ziren ikertzaileak. Adibidez, biomedikuntzako ikertzaileak konputagailuaren laguntzaz sistemak sortzen hasi ziren medikuntzako eta biologiako aplikazio diagnostikoetarako. Diagnostiko goiztiarreko sistema horiek pazienteen sintomak eta laborategiko proben emaitzak erabili zituzten emaitza diagnostiko bat sortzeko intsumo gisa. Sistema horiek, askotan, sistema adituen lehen forma gisa deskribatu ziren. Hala ere, ikertzaileak ohartu ziren muga nabarmenak zeudela metodo tradizionalak erabiltzen zirenean, hala nola fluxu-diagramak, eredu estatistikoen konparazioa, edo probabilitate-teoria.
Talcy (Yonne)
Talcy Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Talcy udalerrian erroldatutako biztanleak 87 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 79 etxebizitza zeuden, 35 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 78 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 35 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 17 etxek bost zituzten. 22 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Qinzhou
Qinzhou (txinera sinplifikatuz: 钦州; pinyineraz: Qīnzhōu), Guangxi eskualde autonomoan kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.440.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 2.027 kilometro koadroko azalera.
Talcy (Yonne)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 45 ziren, horien artean 34 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 34 pertsona aktiboetatik 32 lanean zeuden (17 gizon eta 15 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 11 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Sistema aditu
Sarrera formala eta ondorengo bilakaera
Sistema adituak 1965 inguruan sartu zituen formalki Stanfordeko Programazio Heuristikoko Proiektuak, Edward Feigenbaum-ek zuzendua, batzuetan "sistema adituen aita" deitzen dena; hasierako beste zergadun garrantzitsu batzuk Bruce Buchanan eta Randall Davis izan ziren. Stanfordeko ikertzaileak esperientzia oso baloratua eta konplexua zen eremuak identifikatzen saiatu ziren, hala nola gaixotasun infekziosoen diagnostikoa (Mycin) eta molekula organiko ezezagunak (Dendral) identifikatzen. "Sistema adimendunek duten ezagutzatik eratortzen dute beren boterea, eta ez erabiltzen dituzten formalismoen eta inferentzien berariazko eskemetatik" —esan zuen Feigenbaum-ek—; ideia hori aurrerapauso garrantzitsua zen une hartan; izan ere, aurreko ikerketa metodo konputazional heuristikoetan zentratu zen, eta erabilera oso orokorreko problemen soluzioak garatzeko saioetan amaitu zen (batez ere Allen Newell eta Herbert Simon-en lanean). Sistema adituak adimen artifizialeko softwarearen (IA) lehen forma arrakastatsuetako batzuk bihurtu ziren.
Talcy (Yonne)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak zerbitzu enpresenak ziren.
Gerzensee
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sistema aditu
Sarrera formala eta ondorengo bilakaera
Adituen sistemei buruzko ikerketa ere aktiboa izan zen Frantzian. EEn, berriz, AEB arauetan oinarritutako sistemetan egon nahi zuen ikuspegiak, lehenik LISP en programazio-inguruneen goialdean sendo kodetutako sistemetan, eta, gero, Intellicorp bezalako hornitzaileek garatutako sistema adituen babeslekuetan; Frantzian, Prolog-en garatutako sistemetan jarri zuen arreta gehien ikerketak. Sistema adituaren maskorren abantaila zen ez-programatzaileentzat erabilerrazagoak zirela. Prolog inguruneen abantaila zen ez zeudela soilik if-then arauetara bideratuta; Prolog inguruneek lehen mailako logika ingurune oso baten gauzatze askoz hobea eman zuten.
Talcy (Yonne)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sistema aditu
Sarrera formala eta ondorengo bilakaera
80ko hamarkadan, sistema adituak ugaritu egin ziren. Unibertsitateek sistema adituei buruzko ikastaroak eman zituzten eta Fortune 500 enpresen bi herenek teknologia aplikatu zuten eguneroko enpresa-jardueretan. Interesa nazioartekoa izan zen, Japonian bosgarren belaunaldiko sistema informatikoen proiektuarekin eta Europan ikerketaren finantziazioa handitzearekin.
1981ean sartu zen lehen IBM PC, PC DOS sistema eragilearekin. PCan ahaltsu samarrak ziren txipen eskuragarritasun handiaren arteko desorekak, une hartan TI enpresarialen munduan nagusi ziren mainframeetan prozesatze-boterearen kostu askoz garestiagoarekin alderatuta, konputazio korporatiborako arkitektura-mota berri bat sortu zuen, bezero-zerbitzari eredua izenekoa. Kalkuluak eta arrazoiketa mainframe baten prezioaren zati batean egin litezke, PC bat erabiliz. Eredu horri esker, enpresa-unitateek IT korporatiboen sailak saihestu eta beren aplikazioak zuzenean eraiki ahal izan zituzten. Ondorioz, bezero-zerbitzariak izugarrizko eragina izan zuen sistema adituen merkatuan. Sistema adituak oso ezohikoak ziren enpresa-munduan, eta horrek trebetasun berriak eskatzen zituen, ITko sail askok ez zituztenak eta garatzeko irrikaz ez zeudenak. Egokitzapen naturala ziren PCan oinarritutako maskor berrientzat, zeinak hitzematen baitzuten aplikazioa azken erabiltzaileen eta adituen esku jarriko zutela. Ordura arte, sistema adituen garapen-ingurune nagusia Xerox-en Lisp, Symbolics eta Texas Instruments gama altuko makinak izan ziren. PCa gehituta eta bezero-zerbitzari konputazioarekin, Intellicorp eta Inference Corporation bezalako hornitzaileek PCan oinarritutako tresnak garatzeko lehentasunak aldatu zituzten. Gainera, aldizka hornitzaile berriak agertzen hasi ziren, sarritan arrisku-kapital arekin finantzatuak (Aion Corporation, Neuron Data, Exsys eta beste asko).
Eskala handiko produktu baterako diseinu-gaitasunean erabili zen lehen aditu-sistema SID (Sintesis de Diseño Integral) software-programa izan zen, 1982an garatua. LISP en idatzita, SIDek CPU VAX 9000 ren ate logikoen %93 sortu zuen. Softwarean sartzea zenbait logika-diseinatzaile adituk sortutako arau-multzoa izan zen. SIDek arauak zabaldu zituen eta softwarearen sintesi logikoko errutinak sortu zituen askotan, arauen tamaina bera. Harrigarria bada ere, arau horien konbinazioaren ondorioz, diseinu orokorra egin zen, adituen gaitasunak gainditzen zituena eta, askotan, giza kontraparteak gainditzen zituena. Arau batzuk beste batzuk kontrajartzen zituzten bitartean, abiadura eta azalera kontrolatzeko goiko parametroek etengailua eman zuten. Programa oso eztabaidagarria izan zen, baina proiektuaren aurrekontu-murrizketengatik erabili zen. VAX 9000 proiektua amaitu ondoren, diseinatzaile logikoek amaitu zuten.
1970eko hamarkadaren erdialdean, sistema adituek eremu askotan lor dezaketenaren itxaropenak oso baikorrak izatera iritsi ziren. Lehen azterketa horien hasieran, ikertzaileek sistema aditu guztiz automatikoak garatzea espero zuten (i.e., guztiz informatizatuak). Konputagailuek egin dezaketenari buruz pertsonek dituzten itxaropenak idealistegiak ziren. Egoera hori errotik aldatu zen Richard M. Karlp-ek 1970eko hamarkadako lehen urteetan “Arazo konbinatorioen arteko murriztasuna” izeneko artikulua argitaratu ondoren. Karp-en lanari esker, argi geratu zen zenbait muga eta aukera daudela algoritmo konputazionalak diseinatzen ditugunean. Haren aurkikuntzek ordenagailuek egin dezaketena eta egin ezin dutena deskribatzen dute. Sistema aditu horiekin lotutako problema konputazional askok muga pragmatiko batzuk dituzte. Emaitza horiek oinarri sendoak jarri zituzten, eta horiei esker egin ziren hurrengo aurrerapenak lurrean.
Laurogeita hamarreko hamarkadan eta hurrengoetan, adituen sistema terminoak eta IAren sistema independente baten ideiak, gehienetan, ITen lexikoa utzi zuten. Bi interpretazio daude. Batetik, "sistema adituek huts egin zuten": ITen munduak jarraitu egin zuen, sistema adituek ez zutelako bete gehiegizko promesa. Bestea, berriz, kontrako ispilua da, sistema adituak arrakastaren biktima besterik ez baitziren: ITko profesionalek erregela-motorrak bezalako kontzeptuak ikasi zituztenez, tresna horiek tresna independenteak ziren helburu bereziko sistema adituak garatzeko, eta tresna estandar ugarietako bat izatera migratu zuten. Beste ikertzaile batzuek iradoki dute ExpertSystems-ek enpresen arteko botere-borrokak eragin zituela, ITen antolaketak esklusibotasuna galdu zuenean erabiltzaileentzako edo ezagutza-ingeniarientzako software-aldaketetan. Enpresa-aplikazioen hornitzaile nagusietako askok (SAP, Siebel eta Oracle, esaterako) aditu-sistemaren trebetasunak integratu zituzten beren produktu-multzoan, negozio-logika zehazteko modu gisa – arau-motorrak ez dira soilik aditu batek erabiliko lituzkeen arauak definitzeko, baizik eta negozio-logika konplexu, lurrunkor eta kritiko orotarako; askotan, eskutik joaten dira enpresa-prozesuak automatizatzeko eta integratzeko inguruneekin–.
Aditu-sistemen gaur egungo ikuspegiak
Aurreko sistema adituen mugak direla eta, ikertzaileek lanketa mota berriak garatu behar izan dituzte. Ikuspegi eraginkorragoak, malguagoak eta ahaltsuagoak garatu dituzte, giza erabakiak hartzeko prozesua simulatzeko. Ikertzaileek garatu dituzten ikuspegietako batzuk adimen artifizialeko metodo berrietan (IA) oinarritzen dira, eta, bereziki, ikasketa automatiko an eta atzerako elikadurako mekanismoa duten datu-meatzaritza ren ikuspegietan. Neurona-sare errepikakor rek mekanismo horiek erabiltzen dituzte maiz. Desabantailen atalari buruzko eztabaida lotuta dago.
Sistema modernoek errazago barneratu ditzakete ezagutza berriak, eta, beraz, erraz eguneratu daitezke. Sistema horiek hobeto orokortu daitezke lehendik dagoen ezagutzatik abiatuta, eta datu-kopuru konplexu handiei aurre egin diezaiekete. Erlazionatuta dago datu handien gaia hemen. Batzuetan, sistema aditu horiei sistema adimendunak deitzen zaie.
Software-arkitektura
Sistema aditu bat ezagutzan oinarritutako sistema baten adibidea da. Sistema adituak izan ziren ezagutzan oinarritutako arkitektura erabiltzen zuten lehen sistema komertzialak. Oro har, aditu-sistema batek osagai hauek ditu: ezagutzen oinarria, inferentziaren motorra, azalpenerako erraztasuna, ezagutza eskuratzeko erraztasuna eta erabiltzailearen interfazea.
Ezagutza-oinarriak munduari buruzko gertaerak adierazten ditu. Hasierako aditu-sistemetan, hala nola Miccin eta Dendralen, gertaera horiek aldagaiei buruzko baieztapen lau gisa irudikatu ziren nagusiki. Gerora merkataritza-maskorren bidez garatutako aditu-sistemetan, ezagutza-oinarria egitura handiagoan oinarritu zen, eta helburuetara bideratutako programaziotik abiatuta kontzeptuak erabili zituen. Mundua klase, azpimota gisa irudikatu zen, eta instantzia eta baieztapenen ordez objektu-instantzien balioak jarri ziren. Objektuen balioak arakatu eta baieztatzean, arauek funtzionatu egin zuten.
Batez ere bi modu daude inferentzia-motor baterako: aurrerantz kateatzea eta atzerantz kateatzea. Inferentzia-motorra erregelaren aurrekaria (ezkerreko aldea) edo kontsekuentea (eskuineko aldea) gidatzen ari den, horren arabera ematen dira ikuspegi desberdinak. Aurrerantzean, sute-aurrekari bat kateatuz, eta esandakoa berresten du. Adibidez, kontuan izan arau hau:
Aurrerantz kateatzearen adibide bat gizakia (Sokrates) sistemari baiestea litzateke, eta gero inferentzia-motorra aktibatzea. R1-ekin bat egingo luke, eta Mortal (Sokrates) ezagutza-oinarrian baieztatuko luke.
Ezagutza esplizituki irudikatzeko arauak erabiltzeak ere azalpenahalbidetu zuen. Aurreko adibidean, sistemak R1 erabili zuen Sokrates hilgarria zela baieztatzeko, eta erabiltzaile batek ulertu nahi zuen zergatik zen hilgarria Sokrates sistema kontsultatzea, eta sistemak atzeraka begiratuko lituzke baieztapena egiteko eta arau horiek erabiltzaileari azalpen gisa aurkezteko erabiltzen zituzten arauak. Ingelesez, erabiltzaileak galdera hau egiten badu: "Zergatik da hilgarria Sokrates?" sistemak erantzungo luke "gizon guztiak hilgarriak direlako eta Sokrates gizakia delako". Ikerkuntzarako arlo garrantzitsu bat izan zen jakintza-oinarriaren azalpenak ingelesez sortzea, arau formalenak baina intuitiboenak erakutsi ordez.
Aditu-sistemak garatu ahala, teknika berri asko sartu ziren inferentzia-motorretan. Hauek izan ziren garrantzitsuenak:
Abantailak
Mantentzeko erraztasuna da onura nabariena. Hori bi modutan lortu zen. Lehenik eta behin, kode konbentzionala idazteko beharra ezabatzean, sistema batean aldaketa txikiak eginda ere sor daitezkeen ohiko arazo asko sistema adituekin saihets daitezke. Funtsean, programaren fluxu logikoa (mailarik gorenean gutxienez) sistemarako dado bat besterik ez zen, inferentzia-motorra aipatze hutsarekin. Hori ere izan zen bigarren onurarako arrazoia: prototipo azkarra. Aditu-sistema baten bidez, zenbait arau sartu ahal izan ziren, eta egunen batean garatutako prototipoa eduki ahal izan zen, normalean proiektu informatiko konplexuekin lotutako hilabete edo urteen ordez.
Askotan egiten ziren aditu-sistemetako jaurtigaien alegazioetako bat zen programatzaile gaituen beharra kentzen zutela eta adituek beren sistemak gara zitzaketela. Egia esan, hori inoiz ez zen egia izan. Aditu-sistema baterako arauak ohiko kode informatikoa baino ulergarriagoak ziren arren, oraindik sintaxi formal bat zuten, non koma oker batek edo beste pertsonaia batek kalte egin ziezaiokeen beste edozein hizkuntza informatikorekin bezala. Gainera, sistema adituak laborategian prototipoetatik enpresa-munduan ezartzera igaro ahala, integrazio- eta mantentze-kontuak askoz kritikoagoak izan ziren. Ezinbestean sortu ziren datu-base handiak eta sistema heredatuak integratzeko eta aprobetxatzeko eskakizunak. Hori lortzeko, integrazioak beste edozein sistemaren trebetasun berak eskatzen zituen.
Sistema adituak erabiltzeak dituen onurak laburtuz, honako hauek nabarmentzen dira:
Desabantailak
Errendimendua bereziki arazotsua izan liteke, lehenengo aditu-sistemak kode-adierazpenak lehenengo konpilatu gabe interpretatzen zituzten tresnak erabiliz eraiki baitziren (adibidez, Lisp-en aurreko bertsioak). Horrek garapen handiko ingurune bat ekarri zuen, baina eragozpena zen ia ezinezkoa zela hizkuntza konpilatuen eraginkortasuna azkarrago berdintzea (C). Sistemak eta datu-baseak integratzea zaila izan zen lehen aditu-sistementzat, tresnak batez ere IT korporatiboen ingurune gehienetan familiakoak eta ongietorriak ez ziren hizkuntza eta plataformetan erabiltzen baitziren: programazio-lengoaiak (Lisp eta Prolog, adibidez) eta hardware-plataformak (Lisp makinak eta ordenagailu pertsonalak). Ondorioz, sistema adituetako tresnak garatzeko ondorengo etapetan ahalegin handia egin zen: COBOL eta datu-baseen sistema handiak bezalako ingurune heredatuekiko integrazioa eta plataforma estandarragoetarako transferentzia. Arazo horiek, batez ere, bezeroaren eta zerbitzariaren arteko paradigma-aldaketagatik konpondu ziren; izan ere, PCak pixkanaka onartu ziren ITen ingurunean, negozio-sistema benetan garatzeko plataforma legitimotzat, eta zerbitzari miniordenagailu eskuragarri gisa, IAko aplikazioetarako behar zen prozesatze-potentzia eman zuten.
Sistema adituen beste erronka handi bat ezagutza-oinarriaren tamaina handitzen denean sortzen da. Horren ondorioz, prozesamenduaren konplexutasuna handitu egiten da. Adibidez, 100 milioi erregeladun aditu-sistema bat (azken aditu-sistema, adibidez) imajinatzen zenean, bistan zen sistema hori konplexuegia izango zela eta arazo konputazional gehiegi izango zituela. Inferentzia-motor batek arau asko prozesatzeko gai izan beharko luke erabaki batera iristeko.
Erabaki-arauak elkarren artean koherenteak direla egiaztatzea ere erronka bat da arau gehiegi daudenean. Oro har, arazo horrek asebetetze-maila (LTZ) adierazten du. Asetasun boolearraren arazoa da hau, oso ezaguna. Aldagai bitarrak soilik onartzen baditugu, esan dezagun n direla, eta, gero, dagokion bilaketa-espazioa tamainakoa da. Hala, bilaketa-espazioa esponentzialki hazi daiteke.
Era berean, arauak modu eraginkorragoan funtzionatzeko erabiltzeari edo anbiguotasunak konpontzeari buruzko galderak ere badaude (adibidez, azpiegitura arraro gehiegi baldin badaude arau bakar baten barruan), eta abar.
Beste arazo batzuk gaindoitzearen eta gainbirsortzearen ondorioekin lotuta daude, gertaera ezagunak erabiltzean, eta jakintza-oinarrian esplizituki deskribatu ez diren beste kasu batzuk orokortzen saiatzean. Problema horiek ikaskuntza automatikoko ikuspegiak erabiltzen dituzten metodoekin ere existitzen dira.
Ezagutza oinarriarekin zerikusia duen beste arazo bat da nola eguneratu bere ezagutza azkar eta eraginkortasunez. Halaber, desafiatzailea da nola gehitu ezagutza berri bat (i.e., non arau askoren artean gehitu). Ikaskuntza automatikoko metodoen mende dauden ikuspegi modernoak errazagoak dira alde horretatik.
Aipatutako erronkak zirela eta, argi geratu zen arauetan oinarritutako teknologien ordez IA-ren ikuspegi berriak behar zirela. Ikuspegi berri horiek ikaskuntza automatikoko tekniken erabileran eta atzeraelikadurako mekanismoen erabileran oinarritzen dira.
Medikuntzan adituak diren sistemek (konputagailuaren laguntzaz diagnostiko-sistemak aditu modernoen sistematzat hartzen badira), eta, agian, beste aplikazio-eremu batzuetan, honako alderdi hauekin lotutako arazoak dituzte: big data, dauden erregulazioak, osasun-praktika, zenbait gai algoritmiko eta sistemaren ebaluazioa.
Azkenik, sistema adituak erabiltzeak desabantaila hauek ditu:
Aplikazioak
Hapasatu -Roth-ek sistema adituen aplikazioak 10 kategoria ilustratutan banatzen ditu hurrengo koadroan. Adibideko aplikazioak ez zeuden Haondar-en jatorrizko mahaian, eta horietako batzuk geroago sortu ziren. Oinez idazten ez den edozein aplikazio Ha-Roth liburuan deskribatzen da. Gainera, kategoria horiek sistema adituen aplikazio-eremua deskribatzeko esparru intuitiboa ematen duten arren, ez dira kategoria zurrunak, eta, kasu batzuetan, aplikazio batek kategoria baten baino gehiagoren ezaugarriak adieraz ditzake. Hearsay ahots-azterketa sistema adituen ikuspegitik konpontzeko ahalegin goiztiarra izan zen. Sistema adituen kategoria horrek ez zuen hainbesteko arrakastarik izan. Ahots sistemak eta interpretazio sistema guztiak funtsean patroiak ezagutzeko sistemak dira, datu zaratatsuetan patroiak bilatuz. Hearsayren kasuan, audio-fluxu batean fonemak ezagutzen. Lehenengo beste adibide batzuk izan ziren Errusiako itsaspekoak detektatzeko datuak aztertzea. Horrelako sistemak askoz ere onargarriagoak izan ziren neurona-sarearen IA irtenbide baterako arauetan oinarritutako ikuspegia baino.
CADUCEUS eta MICINA diagnostiko medikoko sistemak izan ziren. Erabiltzaileak bere sintomak deskribatzen dizkio ordenagailuari, mediku bati egingo liokeen bezala, eta konputagailuak diagnostiko mediko bat itzultzen du.
Molekula organikoak identifikatzeko hipotesiak nola sortzen ziren aztertzeko tresna izan zen Dendral. Ebatzi zuen arazo orokorra —zenbait murrizketa dituen soluzio bat diseinatuz— izan zen negozio-esparruetan aplikatzen ziren lehen aditu-sistemetarako eremu arrakastatsuenetako bat, hala nola Digital Equipment Corporation-en (DECen) VAX ordenagailuak konfiguratzen dituzten saltzaileetarako eta hipoteka-maileguen aplikazioen garapenerako.
SMH.PAL sistema aditua da ezgaitasun asko dituzten ikasleak ebaluatzeko.
GARVAN-ES1 aditu medikoen sistema bat izan zen, Garvan Institute of Medical Research-en garatua, eta patologia-laborategi bateko txosten endokrinoei buruzko diagnostiko-iruzkin kliniko automatizatuak eman zituen. Nazioartean errutinaren erabilera klinikoan sartu zen lehen mediku-adituetako bat izan zen, eta Australian egunero diagnostikorako erabiltzen den lehen aditu-sistema. Sistema "C"-n idatzi zen eta PDP-11 batean korrika egin zuen 64K memoria batean. 661 arau konpilatu zituen, interpretatu gabeak.
Mistral presen segurtasuna gainbegiratzeko sistema aditua da, eta Ismesek (Italia) garatu zuen laurogeita hamarreko hamarkadan. Monitorizazio automatikoko sistema batetik datuak lortzen ditu eta presaren egoeraren diagnostikoa egiten du. Lehen kopia 1992an jarri zen Ridrakoliko presan (Italia), eta martxan segitzen du 365/7/24. Italian eta atzerrian (adibidez, Itaipuko presa, Brasilen), Eydenet izeneko lerradura-lurretan eta Kaleidos izeneko monumentuetan instalatu da. Mistral CESIren marka erregistratua da.
Arañuel
Arañuel (valentzieraz Aranyel) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Alto Mijares eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 199 biztanle zituen.
Michael Gross
Michael Gross (Frankfurt, Alemania, 1964ko ekainaren 17a -) alemaniar igerilaria da.
Tximeleta-probetan inoiz izan den igerilaririk hoberena da, eta historiako sarituenetako bat.
Biografia
Gizon garaia eta indartsua, beso-luzera handikoa. Albatros deitzen zioten, haren igeri egiteko moduak itsas hegazti horren mugimenduak antzeratzen zituelako. 1980an, Moskuko Olinpiar Jokoetan parte hartu behar zuen, baina ezin izan zuen joan, Alemaniako Errepublika Federalak, Estatu Batuen erabakiarekin bat eginez, boikota egin zielako jokoei, sobietarrek Afganistan inbaditu izanaren aurka protestatzeko. Harrezkero, baina, igeriketaren historiako karrera distiratsuenetako bat osatu zuen Grossek: Munduko Txapelketetan, Guayaquilen (1982), urrezko bi domina lortu zituen; Madrilen (1986), urrezko bi eta zilarrezko beste bi; eta Perthn (1991), urrezko bat, zilarrezko hiru eta brontzezko bat; Olinpiar Jokoetan, Los Angelesen, urrezko bi eta zilarrezko bi; eta Seulen, urrezko bat eta brontzezko bat. Europako txapelketetan jaun eta jabe izan zen urte askoan. 1985ean, adibidez, Sofian, urrezko sei domina lortu zituen. Igerilari-karreran, hamaika aldiz hautsi zuen munduko errekorra igeriketa estilo desberdinetan (200 metro libretan, eta 100 eta 200 metro tximeletan, besteak beste).
Takayuki Suzuki (1973)
Takayuki Suzuki (鈴木 敬之, 1973ko urriaren 4a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Tokyo.
Scorpaena neglecta
Scorpaena neglecta Scorpaena generoko animalia da. Arrainen barruko Scorpaenidae familian sailkatzen da.
Ematia
Ematia (Ημαθία ahoskatua) Greziako unitate erregionala da, Erdialdeko Mazedonian dagoena. Veroia hiriaren inguruan dago.
Ematia hiru udalerritan banaturik dago:
Córdoba (argipena)
Córdoba hitzak hainbat adiera ditu:
Cnemaspis narathiwatensis
Cnemaspis narathiwatensis Cnemaspis generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Dallo
Dallo Barrundia udalerriko herrietako bat da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 31 biztanle ditu.