cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eliza Taylor
Aktore ibilbidea
2003. urtean hasi zuen ibilbidea, 14 urterekin. Pirate Island-era gehitu zan, Sarah Redding interpretatzen. Urte berean, telesail hau amaitzerakoan, haur rentzako saio baten parte hartu eban, The Sleepover Club. Saio honen lehen temporadan parte hartu eban, Rosalinda "Rosie" Cartwright idazle eta kazetari izateko hautagaia zena interpretatzen.
2004tik 2006ra gonbidatulez agertu zan Blue Heelers eta Blue Water high telesaietan, Heide Lee interpretatzen.
2005eko aparilaren 4an Australia r tele-sai batera gehitu zan, Neighbours. Janae Timmins antzesten. 2008ko Otsailaren 8an saio honetan parte hartzeari itxi eban.
2009an bi saioetan agertu zan, All Saints eta Packed to the Rafters. Hurrengo urtean, 2010ean, City Homisiden parte hartu eban, Melissa Standish interpretatzen.
2012. Urtean Howzat! Kerry Packer’s War, saioan atera zan gonbidatu modura, Rohanda izanez. 2013an The 100-en, zapzi temporadako telesail batean papel printzipal bat jokatu eban, Eliza Taylor pertsonaiari bisitza emanez. The 100 telesaila, zientzia fikziozko drama post-apokaliptikoa da. 2014ko Martxoaren 19an The 100 estreinatu zan.
2014. Urtean Nikita saioaren laugarren denboraldiaren lehenengo kapituluan parte hartu eban. Urte berean, The November man-en Olga Kurylenkorekin kreditua konpartitu ebazan.
2021ean, Taylor exekutiboa izango zuela iragarri zen Indie It Only Takes A Night filmean.
2022an Erik Bernardek zuzendutako Be Watching I I 'll Be Watching filmea n nabarmendu zan.
Bizitza Pertsonala
2008an, Neighbours tele-sailan parte hartzen eban bitartean, Brett Tuckerregaz, Neighboursen aktorea, erlazio bat eukin eban hamar hilabetez. Eliza Taylor mutila baino hamazazpi urte gazteagoa zan. 2018ko apirilean, harreman bat izan zuen bere taldekide batekin The 100 telesail ean, William Millerrekin, Paxton McCrearyren papera egiten zuen 5. denboraldian. 2018ko abenduan erlazio moztu eben.
2019ko Ekainaren 7an bere Twitter eko kontuaren bidez Bob Morley-egaz, The 100 eko aktore bat, 2019ko Maiatzaren 5an, Artigasen, eskondu zala plazaratu eban. 2022ko Martxoan guraso bihurtu ziran, mutil batena. Instagram bitartez komunikatu eben.
Bitxikeriak
Eliza Taylor, EJ izenarekin ezaguna da, Eliza Jane-etik etorria.
32 urteko Australia rraren zaletasun bat mendi-ibiliak egitea da. Eliza Taylor eta bere lagunetariko bat, Nina Defilla, Instagram kontu bat sortu zuten, beraien abenturen berri emateko. "Neskarik edo haren abenturarik ez da handiegia edo txikiegia" esloganaren azpian. Emakume en gorputzaren onarpena sustatu nahi dabe.
Ikustaldietan esan dau Scarlett Johansson eta Katherine Heigl-en pausoa jarraitu gura dauala. Aktore aren pelikulak gustokoenak “House”, “Grey’s Anatomy” eta “Love My Way” dira.
Ez zuen inoiz Clarkerentzat audiziorik egin. Bere gerentearen deia jaso eban The 100 telesaileko ekoizleek film baten antzesten ikusi ebela eta hurrengo egunean berarekin batzartu nahi ebela. Gidoia irakurri eban gauez eta asko gustatu jakon. Beraz, bilerara joan eta papera lortu eban.
Arminia Bielefeld
Arminia Bielefeld (izen osoa Deutscher Sport-Club Arminia Bielefeld) Alemaniako futbol taldea da, Bielefeld hirikoa.
Historia
1905ean fundatu zen taldea Bielefelder FC Arminia izenarekin eta ibilbide luzea duen arren bigarren mailako talde historikoa da. 1971ean igo zen aurreneko aldiz Bundesligako maila gorenera eta bi urte egin zituen bertan. 1980. hamarkadan sei urte egin zituen maila gorenean, emaitzarik onena 1983ko eta 1984ko zortzigarren postuak ditu. 2021an hirugarren mailan ari zen jokatzen eta 2020an lehen mailara irzultzea lortu zuen.
Baktriana
Baktriana edo Baktria (Βακτριανή; ; باختر; ; Балх; Бохтар; ; ) Erdialdeko Asiako antzinako eskualde historikoa izan zen. Hiriburua Baktra (gaur egun Balkh) zen.
Lescousse
Lescousse Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lescousse udalerrian erroldatutako biztanleak 91 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Baktriana
Geografia
Baktriana Hindu Kush mendilerroaren eta Amu Daria ibaiaren artean hedatzen zen, gaur egungo Afganistango iparralde, Pakistango ipar-mendebalde eta Tajikistan eta Uzbekistango hegoaldeko lurrak hartuz. Zoroastrismo eta Budismo gune garrantzitsua izan zen.
Tokushima
Tokushima (徳島市) Japoniako Shikoku uharteko hiria da, izen bereko prefekturako hiriburua. 2014ko erroldaren arabera 261.940 biztanle ditu.
Baktriana
Historia
K.a. 545 eta 540 artean, Ziro Handiak Baktriana menderatzea lortu zuen. Handik aurrera Akemenestar Inperioko satraperri garrantzitsuenetako bat izan zen. K.a. 327an Alexandro Handiak lurraldea jarauntsi zuen, baktriar agintari baten alabarekin ezkondu baitzen. Alexandro hil ondoren, Baktriana Seleukotar Inperioan sartu zen. K.a. 254an Greko-Baktriar Erresuma eratu zen, Indus ibairaino hedatzen zena. Tokarioen inbasioaren ondoren (K.a. 30ean) Kushan Inperioaren zati izan zen. Geroago partiarren eta sasandarren inbasioak jasan zituen.
Lescousse
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Tokushima
Historia
Aintzinatik Hachisuka familiak agindu zuen Tokushiman eta Edo Aroan agintean jarraitu zuen familia bakanetakoa izan zen. Meiji berrezarkuntzarekin batera Myodo prefeturaren barnean gelditu zen baina 1880an banatu eta Tokushima prefetura osatu zen.Udalerria bera 1889ko urriaren 1ean eratu zen. Une horretan Japoniako hamargarren hiri handiena zen.
Inguruko nekazal eremu guztia kontrolatzen zuenez Bigarren Mundu Gerran hegazkin estatubatuarrek bonbaketa gogorra jasan arazi zioten. 1.050 tona bonba jaurti zituzten eta hiriaren %74a suntsitu zuten.
Geografia eta klima
Shikoku uhartearen ekialdeko muturrean dago, Yoshino ibaiaren bokaletik hurbil, Kii itsasartearen ertzean. Ingurune menditsua da, Nakatsu Mineyama (773m), Nishi Ryuo-san (495m) eta Higashi Ryuo-san (408m) dira mendi altuenak.
Lescousse
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 52 ziren, horien artean 35 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 35 pertsona aktiboak lanean(20 gizon eta 15 emakume) zeuden.. 17 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Tokushima
Ekonomia
Industria (ehungintza, tresneria elektrikoa eta mekanikoa, zurgintza) da ekonomia-jarduera nagusia.
Branta sandvicensis
Branta sandvicensis Branta generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Lescousse
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Lescousse udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nezumia aspidentata
Nezumia aspidentata Nezumia generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
5. linea (Araba Bus)
'''Araba Buseko 5. linea''' (estilitzatua) hiriarteko autobus linea bat da, Gasteizko geltokia Araiarekin Dulantzitik lotzen duena. Guztira 21 geltoki ditu, 46,4 kilometrotan banatuta, eta 75 minutu inguru behar dira horiek egiteko.
Linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta ordutik Hermanos Arriaga enpresak ustiatzen dute.
Historia
Araba Buseko linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta lineetarekin. Hermanos Arriaga enpresari eman zitzaion emakida, hamar urterako.
Mestia
Mestia (მესტია; svaneraz: სეტი) Georgiako herri bat da, ipar-mendebaldeko Svanetiako lurralde historikoan kokaturik dagoena. 2014an 1.973 biztanle zituen.
5. linea (Araba Bus)
Txartelak
Txartelak eta prezioak Araba Bus sarekoak dira. Zonalde-jauzirik gabeko joan-etorriek 1,45 € balio dute; zonalde-jauzia eginez gero, berriz, 1,90 € jauzi baterako, 2,90 € bi jauzirako eta 4,35 € hiru jauzirako. Hobariak daude BAT, BARIK eta MUGI txartelen erabiltzaileentzat, bai eta familia ugarientzat ere.
Mestia
Geografia eta klima
Errusiarekiko mugatik oso gertu dago, Samegrelo-Zemo Svaneti probintzian. Probintziako hiriburua den Zugdidi hiriburutik 128 kilometro ipar-ekialdera eta Georgiako hiriburua den Tbilisitik 456 km-ra. Mestia eta inguruko 132 herrixkak Mestiako barrutia osatzen dute, guztira 3.044 km² azalera eta 9.136 biztanle (2014) hartzen dituena.
Klima hezea du, negu hotzak eta uda epel baina laburrak ditu. Urteko batezbesteko tenperatua 5,7 ºC-takoa da, urtarrilean -6,4 ºC eta uztailean 16,4 ºC. Urteko prezipitazioen batezbestekoa 1.035 mm da.
Historia
Mestia, aurrez Seti (svaneraz: სეთი) deitua, beti izan da Svanetiako herri nagusia, eta svaniar leinukoak dira biztanleen gehiengoa. Svaniarrak Georgiako talde kulturaletako bat dira, haien hizkuntza propioa ere badutenak. Herri txikia bada ere, mendeetan zehar georgiar kulturaren gordailua izan da eta aipagarriak eliza eta gotorleku ugari ditu. Horregatik 1996an UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen Svanetia Garaia.
Azpiegiturak
Tamar Erregina aireportua 2010ean inauguratu zen.
Asteroid City
Asteroid City 2023ko Wes Anderson estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.
Sinopsia
Asteroid City, Ameriketako Estatu Batuetako basamortuko fikziozko hiri bat. 1995. urtea. Fenomeno astronomikoak behatzeko eskolako lehiaketa batean (Junior Stargazer Convention) bilduko dira herrialde osoko ikasle eta gurasoak. Topaketa modu ikusgarrian etengo dute mundua aldatzen duten gertaerek.
Breviceps rosei
Breviceps rosei Breviceps generoko animalia da. Anfibioen barruko Brevicipitidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Allotz eta Egiarte
Allotz eta Egiarte Nafarroako udalerri-ohi bat da, Deierrin, Lizarrako merindadean.
Mark Harmon
Mark Harmon (Burbank, Ameriketako Estatu Batuak, 1951ko irailaren 2a) estatubatuar zinema eta telebista aktore ospetsua da, 1970eko hamarkadatik aktoregintzan dabilena. Aktore izan aurretik amerikat futbolean ibili zen quarterback bezala. Gaur egun oso ospetsua da NCIS telesailean antzezten duen Leroy Jethro Gibbs pertsonaiarengatik.
Allotz eta Egiarte
1857ko erroldarako desagertuta zegoen eta harrezkero Deierriren barruan kokatuta dago.
Putignano
Putignano Italiako udalerri bat da. Bariko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Allotz eta Egiarte
Demografia
Bi udalerriak batera argitaratutako azken erroldan, 1842an, herrian 142 pertsona eta 28 etxe zeuden.
Putignano
Mugakideak
Putignanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sapogne-et-Feuchères
Sapogne-et-Feuchères Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sapogne-et-Feuchères udalerrian erroldatutako biztanleak 505 ziren. Familiak 206 ziren, horien artean 54 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 33 bakarrik bizi ziren emakumeak), 70 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 82 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 229 etxebizitza zeuden, 203 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 227 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 203 etxebizitza nagusietatik 163 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 71 etxek lau zituzten eta 118 etxek bost zituzten. 136 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 71 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 112 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 347 ziren, horien artean 233 aktiboak ziren eta 114 inaktiboak ziren. 233 pertsona aktiboetatik 213 lanean zeuden (119 gizon eta 94 emakume) eta 19 langabezian zeuden (7 gizon eta 12 emakume). 114 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 43 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sapogne-et-Feuchères udalerrian 204 unitate fiskal zeuden, 509 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.811 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Sapogne-et-Feuchères udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Txiritxakoatxa
Txiritxakoatxa Bizkaiko mendia da, 1091 metro ditu eta Gorbeia-Itxinako mendilerroan kokatuta dagoena.
2016ko Tirreno-Adriatiko
2016ko Tirreno-Adriatiko Tirreno-Adriatiko lasterketaren 51. edizioa izan zen. Martxoaren 9a eta martxoaren 15a bitartean jokatu zuten. Lido di Camaiore eta San Benedetto del Tronto lotu zituen, guztira 847,8 km eginez zazpi etapatan. 2016ko UCI WorldToureko hirugarren ekitaldia izan zen.
5. etapa
Monte San Vicinon elurra egiten zuen eta, etapa bertan behera utzi zuten.
Massanutten (Virginia)
Massanutten Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Rockingham konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Branta ruficollis
Branta ruficollis Branta generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Chaetodipus penicillatus
Chaetodipus penicillatus Chaetodipus generoko animalia da. Karraskarien barruko Perognathinae azpifamilia eta Heteromyidae familian sailkatuta dago.
.gs
.gs Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwich Uharteei dagokien herrialdeentzako goi mailako domeinua da.
Kanpo estekak
Toppdomän
Le Val
Le Val Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Val udalerrian erroldatutako biztanleak 3.927 ziren. Familiak 1.634 ziren, horien artean 429 pertsona bakarrekoak ziren (195 bakarrik bizi ziren gizonak eta 234 bakarrik bizi ziren emakumeak), 642 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 438 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 125 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 2.055 etxebizitza zeuden, 1.668 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 255 bigarren erresidentzia ziren eta 133 hutsik zeuden. 1.734 etxeak ziren eta 308 apartamentuak ziren. 1.668 etxebizitza nagusietatik 1.240 bere jabearen bizilekua ziren, 387 alokairuan okupaturik zeuden eta 41 doan lagata zeuden; 30 etxek gela bat zuten, 110 etxek bi zituzten, 366 etxek hiru zituzten, 523 etxek lau zituzten eta 638 etxek bost zituzten. 1.196 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 794 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 711 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.403 ziren, horien artean 1.559 aktiboak ziren eta 844 inaktiboak ziren. 1.559 pertsona aktiboetatik 1.367 lanean zeuden (711 gizon eta 656 emakume) eta 192 langabezian zeuden (82 gizon eta 110 emakume). 844 pertsona inaktiboetatik 386 erretiraturik zeuden, 170 ikasten zeuden eta 288 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Val udalerrian 1.690 unitate fiskal zeuden, 4.048,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.483 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 195 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 40 eraikuntza enpresak ziren, 41 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 17 higiezinen enpresak ziren, 26 zerbitzu enpresak ziren, 20 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 52 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 11 igeltseroak, 7 margolariak, 2 zurginak, 3 iturginak, 5 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 3 jatetxeak, 9 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 4 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 etxerako tresna denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Le Val udalerrian 47 nekazaritza-ustiategi zeuden, 276 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2946 Muchachos
2946 Muchachos asteroide baten izena da. urriaren 15an aurkitu zuen L. Oterma-ek Turku Behatokitik.
Breviceps sopranus
Breviceps sopranus Breviceps generoko animalia da. Anfibioen barruko Brevicipitidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
2946 Muchachos
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1941 UV izena zeraman.
Max Meadows (Virginia)
Max Meadows Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Wythe konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lasarreko Haitza
Lasarreko Haitza Bizkaiko mendia da, 1102 metro ditu eta Gorbeiako mendilerroan kokatuta dagoena.
Rutigliano
Rutigliano Italiako udalerri bat da. Bariko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Rutiglianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Longida
Longida Euskal Herriko udalerri eta ibar bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Pirinioaurrea eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 27,0 kilometrora. Altuera 437 eta 1049 metro artekoa da, eta 90,84 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Iruñerria-Zangozerria korridorearen barruan dagoen ibar bat da Longida, Irati eta Erro ibaiek zeharkatzen dutena. Ibar zabal eta lau samarra da, Irati ibaiaren gainean terraza handiak eta zelai zabalak dituena. Bertako arkitektura Pirinioaurrekoa bera da, inguruko harriez osatutako etxeak dituena, gehienetan marroiak. Pirinioen, Iruñearen eta Zangozaren arteko komunikazio-korapilo garrantzitsua da.
Bertako biztanleak longidarrak dira. Ibarburua Aos kontzejua da, non udaletxea da.
Izena
Longida beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Longida lekuizena Irati ibaiaren antzinako izenetik dator (Ida). Irunberrin, oraindik ere, Ida bezalako zubi bat ezagutzen da (Laida -la Ida-). Ibarraren izenak, nahiz eta euskal toponimoak ugari diren Nafarroako eremu batean egon, erromantze itxura du. Julio Caro Barojaren arabera, oso izen enigmatikoa da. Resurreccion Maria Azkuek dioenez, nafar erromantzez, "longa" lihozko oihalezko pieza bat da, baina baliteke latinezko "longa" hitza izatea. Longars Aragoiko Pirinioetan Longares bezala idatzita agertzen da Erdi Aroan. Hala ere, longa hitzaren eta ibaiaren arteko harremana ez dago oso argi.
Nafarroako beste hainbat kasutan bezala, izenaren lehen zatia izen erromatarra dela suposatuz, hau Longus izango litzateke. Pirinioetako eremuan Bellito de Sanio Longo agertzen da Uncastielloko kartularioan. Hala, Julio Caro Barojak, hipotesi alternatibo gisa, ibarra Longa (Longidus > Longidœ > Longida) izeneko jaun baten lurra izatea proposatzen du.
Armarria
Longidako armarriak honako blasoi hau du:
Bandera
Longidako banderak Longidako armarria dauka hondo hori baten gainean.
Geografia
Pirinioaurrean kokatua, lurra hautsia eta uhindua da, baina, oro har, ez du goragune handirik. Iparraldea menditsuena da, eta hegoaldea nekazaritzakoa. Ibaien pasabidean zehar, alubioien terraza-maila batzuk mailakatuta daude. Mendilerroen oinean ere higadura-glazis zabalak daude. Irati eta Erro ibaiek ibarra sortu zituen.
Inguru naturala eta kokapena
Longida Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 36 kilometrora dago. Udaletxea Aosen dago. Itoizko urtegiak izena hartzen du izen bereko herritik, izan ere, udalerriaren lurrak zati handi batean ur azpian gelditu dira.
Joaquin Maya
Joaquin Maya Ezenarro (Iruñea, 1838ko urtarrilaren 11 – Iruñea, 1926ko apirilaren 15a) nafar organo-jotzaile, musikagile eta musika irakaslea izan zen.
Schoonerita
Schoonerita fosfato motako minerala da eta schoonerita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Schoonerita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Joaquin Maya
Bizitza
Joaquin Maya Iruñeko Kuria kalean jaio zen 1838ko urtarrilaren 11n. Antonio Maya aranztarraren eta Angela Ezenarro donostiarraren bost seme-alabetatik laugarrena izan zen. Haien etxean apopilo zegoen Antonio Astiz kapilauak garrantzi handia izan zuen umearen musika heziketan. 1844an, oso denbora tarte txikian, bi gurasoak hil ziren. Urte hartan Iruñeko katedraleko haur kantarien taldean sartu zen. Hamalau urte besterik ez zituelarik, San Joan Bataiatzaile parrokiako organo-jotzailea zen.
1859an piano irakasten hasi zen Iruñeko Musika Akademian, eta solfeo eta harmonia geroago. 1865ean Iruñeko Orfeoiaren zuzendari izendatu zuten, eta Santa Zezilia Kontzertu eta Elkar-Laguntza Elkartekoa 1879an. Orkestra horrekin eman zituen kontzertuetan Julian Gaiarrek, Pablo Sarasatek, Juan María Gelbentzuk, Damaso Zabaltzak edota Joaquin Larreglak parte hartu zuten. 1881tik aurrera, musika irakatsi zuen Iruñeko Maisu-maistren Eskolan, eta Iruñeko Musika Akademiako zuzendaria izan zen 1893-1914 bitartean. 1919an, San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiako akademiko izendatua izan zen.
Iruñean hil zen, 1926ko apirilaren 15ean. Haren izena darama 1986an sortu zen Iruñeko udal musika eskolak.
Longida
Klima
Jatorrizko landaredia asko gutxitu da gizakiaren eragina dela eta, gaur egun 180 hektarea haritz inguru baino ez dira geratzen. Pinuek 441 hektarea hartzen dituzte, gehienak Austriatik ekarritako pinu lariziar birlandatuak dira baina berezko pinuren bat ere gordetzen da. Birlandatutako pinuak, Urrozgoiti, Ulibeiti, Zarikieta eta Rala herrietan izaten dira, batez ere.
Banaketa
Longidak 5 kontzeju ditu:
Gainera, beste 8 leku batzuk ere badaude, hala nola
Bestalde, etxalde bat da ibarran:
Agoitz ibar horretakoa da geografikoki, baina ez administratiboki, udalerri independentea baita.
Historia
Bertan Brontze Aroko sei tresna leundu aurkitu ziren. Udalerri barruan ere kokaleku arkeologiko bat dago Ralako leizean, Brontze eta Burdin Aroko ebidentziekin.
Nezumia atlantica
Nezumia atlantica Nezumia generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Longida
Erdi Aroa
1058an Leireko monasterioak Longidaren jabetza jaso zuen, Nafarroako erregeak emandako dohaintzaren bitartez. Herria eta bertako jabetza guztiez gain, errota baten jabetza ere eskuratu zuten. Jerusalengo San Joandarren ordenak ere jabetza ugari izan zituen Longidan XIII. mendetik aurrera. Behe Erdi Aroan ibarrak garapen handia izan zuen erromesen bidearen garapenarekin batera. XIX. mendetik XX. mendera Ekain distilategia, zerrategi mekanikoa eta altzarien lantegia izan ziren.
Jose Yanguas Mirandaren arabera, ibarrak petxaz ordaintzen zion erregeari 1460, 18 libera eta 10 sos, eta 30 kahitze gari eta 52 garagar. Hori guztia Joan II.a erregeak Fernando Angulo bere ezkutariari eman zion. Bederatzi urte geroago Joan Beortegik gozatzen zituen. 1480an, Maddalen Valoiskoa printzesak, bere seme Frantzisko I.a Nafarroakoa erregearen tutore gisa, Longida ibarreko sozmerindadearen zerga eman zion Martin Garderi, 12 libratan balioztatua. Ibarreko petxak Joan Beortegiren ondorengoek saldu zizkioten Iruñeko Katedralari, 1487an, 650 florinen truke.
Ibarra honetako leku asko noblezia-jaurerrikoak edo elizakoak ziren. 1479an Agoitz "hiribildu ona" bihurtu zen, eta bere lurraldea udalerri independente bihurtu zen ibarraren barruan. Ordura arte bere ibarburu eta lekurik jendetsuena izan zen. Geroztik, Aos ibarburu izatera pasa zen.
Aro Modernoa
1534. urtean, honako herrixka hauek zeuden hutsik: Zenborain (gaur egun Untzitibarren), Akotain (Luis Beaumontekoena), Murillozar (Urrotzen), Xandoain (Murillorena), Urrozgoiti (Xaberriren jabetzakoa), Argaitz (Mugetako jauregiaren jabetzakoa), eta Ulibeitiko zenbait bizilagun. 1800. urtean, despopulatu berberak zeuden: Zenborain (Ezpeletako kondearena zen etxe batek eta ermita batek, Orreagako errege-etxeak eta beste batzuek osatua), Akotain (Macedako kondearen oinetxe eta elizaz osatua), Murillozar, Xandoain (Iruñeko Katedralaren eta Jose Mari Giriorri) eta Urrozgoiti. 1662an, ibarrak Nafarroako Gorteei eskatu zien merinoak ibarrak hiru urtean behin bisitatu behar zuela zioen epaia betetzea.
Aro Garaikidea
XIX. mendearen erdialdera arte, herria Longida ibarreko diputatu batek zuzentzen zuen, eta herritarrek aukeraturiko erregidoreak. 1845ean jaurerriak bertan behera geratu eta herria udalerri independente bihurtu zen.
1847an herriko errepidea nagusia Iruñerako errepide zaharra zen artean ere. XX. mendearen hasieran, berriz, Longidatik igaroko zen Iratiko burdinbidea eraiki zen. Ekain Orreagako kolegiatak zuzenduriko ospitale bat egon zen, Donejakue bideko erromesei harrera egiten ziena. XIX. mendearen erdian, 70 errobo gari ematen zuten mahastiak eta lurrak zituzten. Ospitalearen itxiera-data zehatza zein den ez dakigu.
Ekonomia
Udalerriko ekonomia tradiziozkoa da gehienbat, eta nekazaritza da nagusi. Basoaren ustiapena garrantzitsua izan zen ibarraren iparraldean, nahiz eta XX. mendearen amaieran asko murriztu den. Industria ere paper garrantzitsua da, baina Agoitzen dauden enpresengatik, non udalerriko hainbat bizilagunek lan egiten duten, baita Iruñerriak ere.
Politika
Longidako udaletxea Aos kontzejuaren erdialdean dago, eta idazkaria, era berean, Orotz-Beteluko eta Artzibarreko Udaletako idazkaria da. Udalbatza ibarreko alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Roberto Zazpe Bariain da, Irati hautagai gisa aurkeztu zena.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Nangaritza ibaia
Nangaritza ibaia Ekuadorreko ibaia da, Zamora ibaiaren ibaiadarra, Zamora Chinchipe probintzia zeharkatzen duena. Ibaia Zamorako arroko ibaiadarretatik handiena da, Nangaritza harana bainatzen duena, planetako biodibertsitate handienetakoa duena.
Longida
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea Aos ibarburuan dago.
Nangaritza ibaia
ur askokoa, oso zabala eta sakona izateagatik ezaguna, non arrain mota ugari aurki dezakegun. Haizerik ez dagoenean, bertako ur marroi argiak antzinako baso birjinez osatutako inguruko paisaiaren ispilu naturala bihurtzen dira.
Longida
Udala
Udaletxeak bi solairu dauzka eta Aos kontzejuan dago. Inguruan eraikinik ez duen "L" itxurako egitura da, eta inguruko eraikinen estilo bera dauka. Udal bulegoak han egon aurretik, herriko eskola egon zen bertan.
Nangaritza ibaia
Gainera, ibaiak Alto Nangaritzarako ibilbide gisa balio du Puerto Pachicutzatik abiatzen diren motor edo arraun piraguen zerbitzuaren bidez. Bere ertzetan bertako bizilekuak harmonikoki elkarrekin bizi diren giza kokaleku desberdinak daude, ditugun garrantzitsuenak aipatzearren: Zurmi, Guayzimi eta Paquisha.
Longida
Egungo banaketa
Longidako Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Roberto Zazpe Bariain da, Irati zerrendakoa. Zinegotziak 6 daude:
Nangaritza ibaia
Bere ibaiadar nagusiak Numpatakayme, Shamatak, Cristalino eta Chumbiriaza ibaiak dira.
Longida
Alkateak
1979tik, Longidak 3 alkate izan ditu:
Nangaritza ibaia
Leku izenak
Shuarreratik: "Landare pozoitsuen harana edo ibaia " esan nahi duen nankais.
Longida
Garraioa
Nafarroako Autobus Konpainiak Longida Iruñekin batzen du. Autobus lineek honako ibilbidea egiten du:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Longida sailkatu zen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinioaurreko Lizoainibar eta Urraulgoiti ibarrekin hitz egiten zena.
Koldo Zuazok, 2010ean, Longida atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da eguesibarrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Longidako mintzaira zaharrak ia ez du hiztunik.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
María Ruanova
María Ruanova (San Juan, Argentina, 1912ko uztailaren 3a- ib., 1976ko ekainaren 5a) argentinar dantzari, koreografo, irakasle eta baleteko maistra izan zen, Colon antzokian eta nazioartean arrakasta handia izan zuena.
2947 Kippenhahn
2947 Kippenhahn asteroide baten izena da. abuztuaren 22an aurkitu zuen I. van Houten-Groeneveld-ek Heidelberg Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1955 QP izena zeraman.
María Ruanova
Dantzari
Colon Antzokiko Dantza Eskolan ikasi zuen, eta 1936an Montecarloko Balet Errusiarreko lehen dantzari gisa kontratatu zuten, Londresen, Glasgowen, Hegoafrikan eta Frantzian dantzan iaritu zela. Parisen Michel Fokineren lanak estreinatu zituen eta 1942an Colon Antzokiko Primaballerina izan zen, non Wolfgang Amadeus Mozarten Kontzertua estreinatu baitzuen mundu osoan, George Balanchinek koreografiatua.
Aktore
Zineman lan egin zuen "Donde mueren las palabras" (1946) eta "Apollon Musagete" (1951) filmetan.
2947 Kippenhahn
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.6 da.
María Ruanova
Irakasle
Colon Antzokiko eta Montevideoko SODREko Baleteko balet taldeko zuzendaria izan zen.
Panthera tigris jacksoni
Malaysiar tigrea edo Malasiako tigrea (Panthera tigris jacksoni) Malaka penintsulako, Malasia eta Tailandiako eremu murritzetan bizi den tigre azpiespeziea da.
Gaur egun, basabizitzan 500 ale inguru bizi direla zenbatetsi da, desagertzeko arriskuan dagoen tigrea izanik.
Epizide Sirakusakoa
Epizide (Kartago K.a. 210 ondoren) Sirakusako tiranoa izan zen K.a. 214-212 Hipokrates anaiarekin.
Biografia
Himilkon Herakleara heldu ondoren, Agrigento errenditu eta, laster, Hipokratesekin elkartu zen. Honek 10.000 oinezkoz eta 50 zaldunezko armada zekarren eta erabaki zuen Akrillai ren ondoan kanpalekua jartzea. Sirakusarrek haien eremua gotortzen zuten bitartean, Martzelo Agrigentotik itzuli zen, jadanik etsaiek okupatuta, eta ez zuen espero Sirakusako armada aurkitzea. Himilkonen erasoaren beldur zenez, armada formazioan eraman zuen ustezko eraso bati aurre egiteko. Zuhurtasun horretaz baliatuz, sirakusarrak kontrolatu ahal zituen. Izan ere, sirakusarrak kanpaleku lanak prestatzen zituztenean, ustekabean harrapatuak izan ziren, gehienbat infanteria. Zalditeriari dagokionez, zenbait borrokatxoren ostean, Akrillaira alde egin zuen, Hipokratesen kanpalekura. Gudu honi esker, Martzelok Epipolas kontrolatu zuen (Sirakusako giltza) eta sikuloar askok erromatarrekin jarraitzea erabaki zuten. Martzelo Sirakusaren aurreko kanpalekura itzuli zen. Martzelok ia Sirakusa guztia kontrolatu zuen (K.a. 212) Akradina eta Ortigia izan ezik. Hipokrates eta Himilkon, bestalde, alperrik saiatu ziren hiria salbatzen eta Anapo ibaiaren eskualde zingiratsuan, hiritik 12 kilometrora, kanpaleku ezarri zuten. Osasun baldintza kaskarrak zirela medio, izurria hedatu zen kanpalekuan eta horren ondorioz Himilkon eta Hipokrates hil ziren. Epizidek Bomilkar kartagotar jeneralaren laguntza izan zuen, baina honek ikustean haren armada erromatarrena baino ahulagoa zela, Afrikara alde egin zuen. Epidize, Sirakusa galdu ondoren, Agrigentora erretiratu zen, numidiar buruzagiarekin, Munites kolaboratu zuen. Agrigento konkistaturik izan ondoren (K.a. 210ean) Kartagora itzuli zen Hannon jeneralarekin eta eskualde honetan haren aztarnak galdu ziren.
Coscoroba coscoroba
Coscoroba coscoroba Coscoroba generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Julie Greciet
Julie Greciet (Baiona, ) lapurtar golfaria da, 2007tik aurrera profesionala dena. Biarritzen bizi da.
Bertrand du Guesclin
Bertrand du Guesclin militar eta kondestable frantziar bat izan zen, Bretainiako Dinan herritik gertu dagoen La Motte-Broonsen 1314 eta 1320 bitartean jaioa eta Auverniako Chateauneuf-de-Randonen hil zena 1380ko uztailak 13an. Du Guesclin ospetsua da bere herrialdean Ingalaterraren aurkako Ehun Urteko Gerran izan zuen, baita Espainian ere Henrike II.a Gaztelakoak bere anaia Pedro I.a Gaztelakoaren aurka egin zituen kanpainetan parte hartu zuelako.
Jatorria
Senseko dama zen Joana Malesmainsekoaren eta Motte-Broonseko jauna zen Roberto II.a du Guesclinen sei seme-alabetatik nagusiena zen. Heroiaren eleberritutako lehen biografien arabera Bugian jatorria zuen errege berbere baten ondorengoa izango litzateke, Aquin izenekoa, VIII. mendearen erdialdean Armorikan bizitzen jarri zena, non Glay izena eman zion gaztelu bat eraiki zuen, Aquin izenarekin elkartuta Glayaquin abizena sortu zuena, ondoren Gleaquin, Gleasquin, Gueaclin eta DuGuesclin bihurtu zena. Elezaharrak Aquin erregeak, Karlomagnok garaitua, hain azkar ihes egin zuela ezen urte bete baino ez zuen seme bat utzi zuela gehitzen du, garaileak Giacquin izenarekin bataiarazi zuena. Beste bertsio baten arabera Duguesclin familia Dinan leinukoa zen, Avangour eta Lavalekoekin elkartu zena. Familiaren enbor bezala Richer delako bat ere aipatzen da, Gaycliceko gazteluko jauna, XI. mendearen lehen erdian bizi izan zena.
Bere itsustasuna mitikoa zen: "buru handi, gorputz handi, berna labur, begi txiki baina begirada bizi eta sarkorreko gizon hark" garai hartako kronikari baten arabera, oso mesede gutxi zor zizkion naturari: "Ni oso itsusia naiz, zioen, emakumeen maitasuna irabazi ahal izateko, baina, aldiz, etsaiak nire beldur izatea lortzen dut". Eta, hain zuzen ere, bere indarra izugarria zen, armak paregabeko trebetasunez erabiltzen zituen eta gogorra eta bortitza zen.
Joaquín Sabina y Viceversa en directo
"Joaquín Sabina y Viceversa en directo" abeslari espainiarrak zuzenean grabatutako diskoa da, 1986an argitaratua.
Tennant (Iowa)
Tennant Iowako hiri bat da. Shelby konderrian kokatua dago. 2010ean 68 biztanle zituen, 1.84 kilometro koadrotan banatuta.
The Boys of Fairhill
The Boys of Fairhill (euskaraz Failhillgo Mutilak) Irlandako abesti herrikoi bat da, herrialde osoan ezaguna baldin bada ere, bereziki jatorria duen Cork konderrian bertako ereserkia ez ofizial maila ere badu.
Cork GAA kirol taldeko zaletuek Futbol gaeliko eta Hurling partiduetan maiz abestu ohi dutelarik, Irlanda osoan zehar haien ikur edota ereserkia gisa bezala ezagun delarik.
Knight and Day
Knight and Day (euskaraz Knight eta Eguna), 2010eko James Mangold estatubatuarrak zuzendutako ekintza komedia film bat da. Tom Cruise, Cameron Diaz, Peter Sarsgaard, Viola Davis, Gal Gadot, Jordi Mollà eta Paul Dano aktoreek antzeztu zuten.
Bollywooden film honen Bang Bang! (2014) berregokitzapena egin zuten.
Biarritzeko sinagoga
Biarritzeko sinagoga Lapurdiko Biarritz hirian dagoen sinagoga bat da. Eraikin hau judaismo kulturako sagaratua da.
Eskumutur
Eskumuturra goiko gorputz adarretako eskualdea da, besaurrea eta eskuaren artekoa, eta karpoa duena.
Itxingotikoatxa
Itxingotikoatxa Bizkaiko mendia da, 1108 metro ditu eta Gorbeia-Itxinako mendilerroan kokatuta dagoena.
Glifo (argipena)
Glifo hitzak adiera zenbait ditu:
Tiananmen plazako protestak
Tiananmen plazako protestak, Tiananmen plazako sarraskia edo Tiananmen plazako matxinada Txinako Herri Errepublikan 1989ko apirilaren 15 eta ekainaren 4aren artean gertaturiko manifestaldiak izan ziren. Protestek Askapenerako Herri Armadak mobilizazioa bertan behera utzi zuen lekuaren izena daramate, Beijingeko Tiananmen plaza hain zuzen ere. Manifestariak hainbat taldetako kideak izan ziren: Txinako Alderdi Komunista zapaltzaile eta usteltzat zuten intelektualak, inflazioa eta langabeziaren aurka aritzen ziren langileak, demokrazia eskatzen zuten ikasleak, eta abar. Hu Yaobangen heriotzak protestak piztu zituen.
Txinako Alderdi Komunistaren baitan desadostasunak zeuden protestak amaitzeko moduari buruz. Azkenean protestak itoaraztea erabaki eta maiatzaren 20an gerra-legea ezarri zuen. Ekainaren 3ko gauean tankeak eta infanteria bidali zituen plazara. Hildakoen kopurua ezezaguna da : 400-800 (CIA), 2.600 (Txinako Gurutze Gorriaren iturri ezezagunak). 7.000 eta 10.000 zaurituen artean ere izan ziren. Gero, protesten bultzatzaileak atxilotzeari ekin eta nazioarteko hedabideak egotzi zituen.
Nazioartean, Txinako Gobernuaren jarrera gaitzetsi zuten. 1989an tankearen aurrean zutik iraun zuen manifestari gaztearen argazkiak World Press Photo saria irabazi zuen.
Oinarria
1978tik, Deng Xiaopingek erreforma politiko eta ekonomikoak abian jarri zituen eta pixkanaka merkatu-ekonomia izenekorantz eta politika liberalizatuta hurbildu zen eta Mao Zedongengandik urrundu. 1989 hasieran, erreforma politiko eta ekonomiko hauek Gobernuarekiko kritikak eragin zituen.
Lehen taldeak intelektualak eta ikasleak biltzen zituen eta hauen ustez, erreformak ez ziren nahikoak eta Txinak sistema politikoa aldatu egin behar zuen, erreforma ekonomikoak abeltzainengan eta fabrikako langileengan bakarrik zuelako eragina. Gainera, intelektualen irabaziak oso txikiak ziren erreformaren ondorioz. Txinako Alderdi Komunistaren kontrol politiko eta sozialarekin ez zeuden ados. Gainera, talde honek liberalismoa ezagutzen zuen, Sobiet Batasunak hasi zuen Mijail Gorbatxovekin glasnost izenez. Bigarren taldea, hirietako industria langileek osatzen zuten eta erreformak urrutiegi joan zirela uste zuten. Erreforma ekonomikoek inflazioa eta langabezia eragin zuten eta euren ustez, langileen bizitzeko modua arriskuan zegoen.
1989an, Gobernuari babesa ematen ziotenak landetako baserritarrak ziren, 1980. hamarkadan euren aberastasuna igo egin zutela ikusi zutelako, Alderdiak egin zituen erreformen ondorioz. Hala ere, babesa ez zen indartsua, estatuan zehar sakabanatuta zeudelako eta ez zeuden oso antolatuta eta gainera mobilizatzeko arazoak izan zituzten. Hiriko taldeak, ordea, eskoletan eta talde-lanetan antolatuta zeuden.
Sua piztu zuen gertaera, Hu Yaobangen, Txinako Alderdi Komunistako Komite Nagusiaren Idazkari Orokoraren, heriotza (gaixotasunez) izan zen. 1987eko otsailean, Deng Xiaopingek gobernutik kanporatu zuen. Hu liberala zela ikusten zen eta 1987eko ikasle-protestei erantzunez bera kanporatzea ez zen egokitzat ikusi zenbait pertsonengan. Huren heriotzak Txina Herri Errepublikako biztanleak ondorengoa kritikatzera bultzatu zituen errepresio politikoa espero gabe, izan ere, arraroa izango litzateke Alderdiko Idazkari Orokorraren hiletan herria kanporatzea.
Protesten hasiera
Protestak istilu txikiekin hasi ziren, Hu Yaobangen esaldiekin eta alderdiari Huren irudiaren ingurua zuten ikuspegi ofiziala aldatzeko eskatzen zuten. Poliziarekin izandako istiluen ondoren protestak handitu egin ziren eta ikasleek Txinako komunikabideak eure jarduera desitxuratzen ari zirela pentsatzen zuten, protestak areagotzea eraginez. Huren hiletan, ikasle talde handi bat Tiananmen plazan zegoen eta Ling Peng Lehen Ministroarekin elkartzea eskatu zuten, hau da, Huren etsai politikoarekin. Eskaera hau ez zen onartua izan. Ondorioz, ikasleek Pekineko unibertsitateetan greba egitea erabaki zuten. Apirilaren 26an, Herri Aldizkariaren editorial batean, Deng Xiaopingek egindako barne eztabaidan, ikasleei leporatu zitzaien gertaere errua. Ikasleak gehiago haserretu ziren eta apirilaren 29an, Pekingo kaleetan 50.000 ikasle batu ziren, agintarien mezuei men ez eginez.
Protestak Tiananmen plazan
1989ko ekainaren 5ean, Pekinen, Jeff Widener, Associated Presseko langilea, Beijing hoteleko seigarren solairuan zegoen. Kazetari grafikoa zen, eta Txinako hiriburura joana zen apirilaren 15ean hasitako Tiananmen plazako protestaldien berri ematera. Aurreko asteetan, hainbat gizarte taldeko kideek, intelektual, langile zein ikasleek bat egin zuten, batzuek gobernu komunistaren ustelkeria eta errepresioaren aurka egiteko, besteek herrialdea langabeziak eta inflazioak jota zegoela salatzeko. Bezperan, gobernuak armadaren tankeak eta infanteria bidali zituen Tiananmenera, protestaldia indarrez itzaltzera. CIAk 400-800 hildako izan zirela esan zuen;, Gurutze Gorriaren esanetan aldiz, 2.600 lagun inguru hil zituzten.
Biharamunean, argazkilariak, gelako leihotik, tanke ilara ikusi zuen 800 bat metrora, Tiananmen plazatik minutu eskasera, Betiereko Bakearen etorbidean gora. Eta bat-batean, gazte bat tanke ilararen aurrean paratu zen, bakar-bakarrik, poltsa bana eskutan, tankeei alde egiteko keinuak eginez. Ilarako lehen tankea gazteari iskin egiten saiatu zen. Baina gazteak bidea oztopatu zion. Tankeak geldiarazi, lehenengoaren gainera igo eta gidariarekin hizketan hasi zen.
Tanke gainetik jaitsi eta hainbat zibilek jende artera eraman zuten gaztea. Askoren ustez, uniformerik gabeko soldaduak edo poliziak ziren. Hortik aurrerakoak espekulazioak baino ez dira. The Sunday Express egunkari ingelesaren esanetan, Wang Weiling izeneko 19 urteko ikaslea zen, baina horren frogarik ez dago. 1999an Bruce Herschensohn AEBetako Nixon presidentearen aholkulari izandakoak handik aste gutxira hil zutela esan zuen. Beste iturri batzuek Tiananmeneko gertakariak amaitu eta hainbat hilabetera fusilatu zutela diote. Eta bada bizirik dagoela dioenik ere, eta Txina kontinentalean edo Taiwanen bizi dela. Jiang Zeminek, Alderdi Komunistaren orduko idazkari nagusiak, zera esan zuen: “Ez dut uste hil zutenik”. Baina 2005ean, lekuko zuzen batek, Charlie Cole argazkilariak, gaztea han bertan atxilotu zutela esan zuenean, bizirik topatzeko itxaropenak are gehiago itzali ziren.
1998ko apirilean, Time aldizkari estatubatuarrak XX. mendean eragin handiena izan zuten 100 pertsonen zerrenda argitaratu zuen.
El Salvador Foroa
El Salvador Foroa (Foro El Salvador) Erromatar Eliza Katolikoaren barnean jaiotako elkarte zibikoa izan zen. 1999ko ekainaren 10ean sortu zuten, ETAren jarduera armatua eta Euskal Herriko Eliza Katolikoan euskal abertzaletasunak zuen hegemonia salatzeko. El Salvadorren Gerra Zibilaren (1980-1992) ondoren izandako adiskidetzea Euskadirako erreferentzia baliagarritzat hartu zuten; hortik datorkio elkarteari izena.
Foroak, bere ibilbide osoan, lehendakari bakarra izan zuen: Jaime Larrinaga, Maruri-Jatabeko (Bizkaia) parroko ohia. Larrinagak mehatxuak jaso zituela salatu zuen.
Aski da! erakundearen sorrera babestu zuen.
El Salvador Foroa Espainiaren batasunaren alde agertu zen, besteak beste Madrilgo Puerta del Sol plazan egindako manifestazioan, Ermuko Foroarekin eta beste elkarte batzuekin batera. Foroaren lehendakari Jaime Larrinagak parte hartu zuen, Bilbon (Bizkaia), Espainiar Nazioaren Defentsarako Fundazioaren aurkezpenean.
Analisi erreal
Analisi erreala, zenbaki errealak, zenbaki errealen segidak, zenbaki errealen serieak eta funtzio errealak aztertzen dituen matematikaren adarra da.
Hauek dira, analisi errealak aztergai dituen segida, serie eta funtzioen propietateetako batzuk: limitea, konbergentzia, jarraitutasuna, deribagarritasuna eta integragarritasuna.
Phaeophyceae
Phaeophyceae, zenbait alga itsastar eta zelulaniztunen klasea. Hizkera arruntean, alga arre edo feofito deritze.
Analisi erreal
Analisi erreala izena erabiltzen da, analisi konplexutik bereizteko; analisi konplexua zenbaki konplexuak eta horien funtzioak aztertzeaz arduratzen baita.
Phaeophyceae
Ipar hemisferioko alga asko sartzen dira klase honetan, eta zeregin garrantzitsua dute itsasoan, bai elikagai gisa bai eta habitatak osatzeko elementu gisa ere. Klase honetako espezie batzuk jateko edo iodoa ateratzeko erabiltzen dira.
Alga arreak Heterokontophyta izeneko talde handiaren barnean daude, kloroplastoa lau mintzez inguratuta duten organismo-talde eukariotiko batean. Klorofila, β karotenoa eta fukoxantina dituzte, eta, azken horren eraginez, kolore arrea dute. Ugalketa sexuala, ugaltze-ziklo konplexua eta belaunaldi-txandaketa dituzte.
Klase honetan, 265 genero daude, eta 1.500-2.000 espezie inguru.
Itsaso epel eta hotzetako kostalde harkaiztsuetan bizi dira gehienak. Laminariales espeziea nagusi da Kaliforniako marearteko eremuan, eta itsas azpiko oihan handiak osatzen ditu. Beste zenbait espeziek, Sargassum algak, adibidez, itsasoan flotatzen dute, libre, eta hedadura handiko multzoak osatzen dituzte —probintzia baten tamainakoak—. Espezie horrek ematen dio izena, hain justu, Sargazoen itsasoaari.
Animalia ornogabe eta mikrobio batzuen lehen ekoizle nagusiak dira.
Sailkapena
Hona hemen Phaeophyceae klaseko ordenak:
Nezumia bairdii
Nezumia bairdii Nezumia generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Louis Vuitton
Louis Vuitton, luxuzko arropa ,osagarriak eta bidaietako boltza diseinatzen dituen enpresa frantsesa.
Louis Vuitton (1821-1892) Jura departamenduko Chabouilla herri txikian jaio zen, familia xume batean. Txiki-txikitatik ikasi zuen lanabesak erabiltzen, aita errotari eta arotzak irakatsi baitzion. Hamalau urte zituela, Parisa joan zen, lan-aukeren bila. Jaioterritik hiribururako bidea oinez egin omen zuen (400 km). 1837an, mutil gisa hasi zen lanean, aberatsen ondasunak bidaietarako paketatzen zituen gizon baten lantegian.
Chaetodipus pernix
Chaetodipus pernix Chaetodipus generoko animalia da. Karraskarien barruko Perognathinae azpifamilia eta Heteromyidae familian sailkatuta dago.
Louis Vuitton
XIX. mendearen erdialdean, lurrun-makinak iraultza ekarri zien garraiobideei, eta, horri esker, asko hazi zen klase dirudunen nazioarteko turismoa. Louis Vuitton konturatu zen ekipaje eta fardel berritzaileak eta kalitate onekoak sortu beharra zegoela: «luxua, funtzionaltasuna eta berritasuna» zituen buruan.
1854an, Clémence-Émilie Parriauxekin ezkondu, eta Louis Vuitton enpresa fundatu zuen. Lehen denda Parisen, Neuve-des-Capucines kalean, zabaldu zuten. Maleta zurrun eta sabelik gabea asmatu zuen, erosoa eta praktikoa, ordura arteko maleta sabeldunak baino hobea.
Breviceps sylvestris
Breviceps sylvestris Breviceps generoko animalia da. Anfibioen barruko Brevicipitidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.