cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Romagnako Giroa
2011ko edizioan Placci Koparekin batera jokatu zen, "Romagnako Giroa eta Placci Kopa" izenpean. Lasterketa hau 2012tik aurrera ez da antolatu.
Swords gaztelua
Swords gaztelua (irlanderaz Caisleán Sord eta ingelesez Swords Castle) Irlandako Swords udalerrian dagoen gaztelu bat da, Dublin hiriburuaren iparraldean. Herrigunean bertan dago.
1200 inguruan Dublingo Apezpikuaren egoitza izateko eraikia izan zen. Militarki inoiz ez zen gaztelu garrantzitsua izan, baina 6.000 m²-ko azalera harresitua zuen, iparraldean dorre batekin, ziurrenik kondestablearen bizilekua zena, bai eta hegoaldeko atari ikusgarri bat ere. Baliteke zaindaria atariaren ezkerreko gelan egotea, eskuineko gelan atezaina legoke, eta apaizaren gela haren gainaldean. Alboko kapera XIII. mendearen amaieraldera eraiki zen eta ziurrenik artzapezpikuaren otoitzlekua litzateke.
XIX. mendean lorategi gisa erabilia izan zen, eta Irlandako Eliza estatutik banatzean saldua.
Bakiolako geralekua
Bakiola Euskal Herriko Bizkaiko tren geraleku bat da, Arrankudiaga udalerrian kokatuta dagoena.
Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen.
Egoera
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Historia
Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen, Nafarroa eta Bizkaia Errioxa eta Araba bidez lotu nahi zituen trenbidearen Miranda Ebro-Bilbo zatia ireki zuenean, Castejondik Bilborako Burdinbide Konpainia delakoak, Castejon-Bilbo burdinbidea.
Berehala, konpainia hondatu egin zen eta Norteko Konpainiak bere gain hartu zuen. Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideen konpainiaren esku geratu zen, bere titulartasuna mantendu zuen 1941ean nazionalizatu eta sortu berria zen RENFEn integratu zuten arte.
2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.
Geralekua
Geralekuak bi izkineko nasa ditu, eta nasen arteko aldaketa trenbide gaineko pasonibela gurutzatuz egiten da.
Bregmaceros nectabanus
Bregmaceros nectabanus Bregmaceros generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bregmacerotidae familian.
Alcabón
Alcabón Toledoko udalerria da, Torrijos eskualdean dagoena.
Thil (Aube)
Thil Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Thil udalerrian erroldatutako biztanleak 159 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 91 ziren, horien artean 71 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 71 pertsona aktiboetatik 66 lanean zeuden (34 gizon eta 32 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Thil udalerrian 59 unitate fiskal zeuden, 141 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.963 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Thil udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Egun bereko alarguntsa
Egun bereko alarguntsa izenburuarekin izendatu da ahozko tradiziotik datorkigun balada.
Hitzak
Gehien hedatu den bertsioa, ahozko transmisiotik paperetara Jean Dominique Julien Sallaberrik ekarri zuen 1870. urtean.
Eta hona mendebaldeko bertsio bat:
Bertsio gehiago batu zituen, esate baterako, Antonio Zavalak
Dokumentatutako bertsio batzuk
Antonio Zavalak adierazi zuen legez, balada hau sarritan argitaratu da eta beti, edo gehienetan behintzat, Sallaberriren liburutik hartuta. Ona argitalpen batzuk:
Otrantoko kanala
Otrantoko kanala (Kanali i Otrantos; Canale d'Otranto) Itsaso Adriatikoa (iparraldera) eta Itsaso Jonikoa (hegoaldera) lotzen dituen itsasartea da. Bestalde, Italiako hego-ekialdeko kostaldearen eta Albaniako hego-mendebaldeko kostaldearen arteko muga da. 72 km inguruko zabalera dauka.
Kanalaren izena Italiako Apuliako Otranto hiritik datorkio. Otrantoko lurmuturra Italiako ekialderengo puntua da, Albaniatik hurren dagoena. Albaniako kostaldeko hiririk esanguratsuena Vlorë da.
1998. urtean Italiako eta Albaniako gobernuek hitzarmenez erabaki zuten Sazan irlan, Vlorëko portuaren aurrealdean, radar-estazio bat ipintzea, besteak beste, legez kanpoko immigrazioa zaintzeko.
Historia
1807. urteko abuztuan frantsesen tropek kanala zeharkatu zuten Joniako uharteak eskuratzekotan.
Oreolalax liangbeiensis
Oreolalax liangbeiensis Oreolalax generoko animalia da. Anfibioen barruko Megophryidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Hafið
Sinopsia
Thórdur, familiaburu beldurgarri eta beneragarriak, etxera deitu ditu bere seme-alaba guztiak. Eskuartean dituen kontuak konpondu nahi ditu: amaren herentzia eta familiako negozioa alegia, honek arrantzale-komunitate txiki hartako kide boteretsuena bihurtu baitu.
Dzongkha
Dzongkha Bhutango hizkuntza nazionala da. «Dzongkha» hitzak dzong-etan (་, hots, XVII. mendeko monasterio gotortuetan) hitz egiten den kha (་) hizkuntza esan nahi du.
Bregmaceros neonectabanus
Bregmaceros neonectabanus Bregmaceros generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bregmacerotidae familian.
Dzongkha
Hizkuntzak 170.000 hiztun inguru ditu eta Bhutango mendebaldeko barrutietan hitz egiten da. Herrialde hartako eskola guztietan irakasten da, eta lingua franca da hegoaldeko eta ekialdeko barrutietan, hor ez baita ama-hizkuntza.
Joyi deritzan tibetar alfabetoaren aldaeraz idazten da.
Ahaidantzari dagokionez, sino-tibetar hizkuntza-familiari dagokio, tibeto-birmaniarren taldeari. Kode hauek ditu: ISO 639-1: dz; ISO 639-2: dzo.
Informazioaren ekonomia
Informazioaren ekonomia, informazioa eta sistema informatzaileak nola eragiten dioten ekonomia eta erabaki ekonomikoei aztertzen duen adarra da. Informazioak ezaugarri bereziak ditu. Sortzeko erraza baina sinesteko edo fidatzeko zaila. Hedatzeko erraza, baina kontrolatzeko zaila. Erabaki askotan eragina du. Ezaugarri berezi hauek (beste mota bateko ondasunekin alderatuz) teoria ekonomiko estandar asko nahasten dituzte.
Economic Literature JEL D8 – Información, conocimiento, e incertidumbre. sailkapen kodeen barruan aurkitzen da. Informazioaren ekonomiaren hainbat azpiadar daude.
Informazioa seinale gisa ziurgabetasunaren neurri negatibotzat deskribatu izan da. Informazioaren ekonomiaren lehen ideiak informazio-ondareen ekonomiara loturik zeuden.
Azken hamarkadetan, informazioaren asimetria ikerketan eta bere inplikazioetan aurrerapenak izan dira, merkatuko akatsak ere kontuan hartuz.
Hiru areatara bideratzen da: Informazioaren ekonomiarako ekarpenengatik 2001eko Ekonomia Nobel Saria ren saridunak George Akerlof, Michael Spence eta Joseph Stiglitz izan ziren.
Informazioaren garrantzia
Analisi ekonomikorako abiapuntua informazioaren behaketa da.
Informazioaren asimetria
Kontrako aukeren lan klasikoa George Akerlof en  "The Market for Lemons" izan daiteke. Bi konponbide daude arazo honentzako: seinalestapena eta monitorizazioa.
Arrisku moralarentzat, printzipala eta agente bat kontratatzea izango litzateke bigarren soluziorik onena. Ordainketak informazioaren asimetriarekin bakarrik dira behagarri.
Seinalizazioa
Seinalizazioaren ideia Michael Spence rena izan zen. Proposatu zuena honakoa izan zen: informazio asimetrikoa dagoen egoera batean, agenteentzat posiblea da beraien mota adieraztea eta beraz, informazioa beste agenteari transferitzen dio eta asimetriaren arazoa konpontzen da.
Ideia hori lana bilatzeko testuinguruan aztertu zen. Enplegatzaile batek ikasteko trebetasuna duen langile berri bat nahi du kontratatu. Jakina, langile posible guztiak esango dute trebeak direla, baina beraiek bakarrik jakingo dute benetan diren ala ez. Hori informazioaren asimetria da.
Spencek zioen unibertsitatera joateak ikasteko gaitasunaren seinale sinesgarri gisa funtziona zezakeela. Sinetsiz ikasteko gaitasuna dutenek unibertsitatea errazago bukatzen dutela gaitasuna ez dutenak baino. Hau egia da eskolan ezer ikasi ez bazuten ere.
Monitorizazioa
Joseph E. Stiglitz izan zen monitorizazioaren teoriaren aitzindaria. Modu honetan, desinformatutako zatiak beste alderdia eraman dezake bere informazioa errebelatzeko. Aukera batzuk eman ditzake, beraz beste agentearen erabakiak bere informazio pribatuaren araberakoa izango da. Aukera jakin bat egiteaz gain, beste alderdiek agerian uzten dute aukera hori optimizatzen duen informazioa duela. Adibidez, jolas- parke batek sarrerak garestiago nahi dizkio saldu denbora gehiago eta dirua gutxiago baloratzen duten bezeroei. Bezeroei borondatezko ordainketa eskatuz gero, ez luke funtzionatuko. Guztiek esango lukete ahalmen baxua dutela. Baina, parkeak lehentasunezko sarrerak eskaintzen ditu, non lehentasun horrek ikuskizunetako kolak saihesteko aukera ematen duen. Noski, garestiagoak dira. Honek denbora gehiago baloratzen duten bezeroak hartzen ditu kontuan eta horrela, agerian utziko dute beraien mota.
Informazioaren ondasunak
Ez da berdina ondasunak eta informazioa erostea, edota saltzea.. Hiru faktore daude informazioaren ekonomia beste ondasun batzuetatik desberdintzen duena:
Propietate horien garrantzia De Longek eta Froomkinek  “The Next Economy” -n azaltzen dute.
Faustino Rupérez
Zaletu bezala hogei garaipen lortu zituen, horien artean Espainiako txapelketa.
Profesional bezala eman zuen lehen urtean, Faustino Rupérez 4. izan zen Espainiako Vueltan eta Espainiako Txapelketako txapeldun, bigarren amaitu arren, garailea izan zen Isidro Juárezek dopinen aurkako kontrol batean positibo eman ondoren.
Bere lorpenik handiena 1980ko Espainiako Itzulia irabazi izana da. 1982ko Espainiako Itzulian 1979koan lortu zuen 4. postua ere errepikatu zuen.
Munduko Txirrindularitza Txapelketa guztietan parte hartu zuen profesional bezala eman zuen denboran, emaitzarik hoberena bezala 1983an 4. postua lortuz.
Bussang
Bussang Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Faustino Rupérez
Txirrindularitza profesionala utzi ondoren Kas kirol taldearen zuzendari izan zen, talde honekin Seán Kellyk 1988ko Espainiako Itzulia irabazi zuelarik Faustino Rupérezen agindupean. Bitxikeria bezala, Faustino Rupérez da Espainiako Itzulia txirrindulari bezala eta zuzendari bezala irabazi duen bakarra. KAS taldea desagertu ondoren, Rupérez Puertas Mavisaren zuzendaria ere izan zen.
Bussang
Biztanleria
2007an Bussang udalerrian erroldatutako biztanleak 1.631 ziren. Familiak 689 ziren, horien artean 247 pertsona bakarrekoak ziren (89 bakarrik bizi ziren gizonak eta 158 bakarrik bizi ziren emakumeak), 215 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 170 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 57 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Faustino Rupérez
1994an Itsuentzako Kirolen Espainiar Federazioan sartu zen, non tandemeko txirrindularitzaren zuzendari teknikoa den, postu horretan Atlanta, Sydney eta Atenaseko Olinpiar jokoetara joan zelarik.
Bussang
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 965 ziren, horien artean 650 aktiboak ziren eta 315 inaktiboak ziren. 650 pertsona aktiboetatik 596 lanean zeuden (315 gizon eta 281 emakume) eta 53 langabezian zeuden (26 gizon eta 27 emakume). 315 pertsona inaktiboetatik 156 erretiraturik zeuden, 63 ikasten zeuden eta 96 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 75 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 12 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 4 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 lurrin-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Bussang udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 147 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, botika 1 bat eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kaldaljós
Kaldaljós 2004ko Hilmar Oddsson islandiar zinema zuzendariaren filma da.
Sinopsia
Zer hoberik etorkizuna ezagutzea baino? Eta zer okerragorik? Haurtzaro zoriontsu bat hondamen baten ondorioz zapuzten da, haurrak aurreikusi zuen baina ekiditen asmatu ez zuena.
Abel Camacho
Abel Camacho Romero (Santurtzi, Bizkaia, 1966) euskara-irakaslea eta teknologia berrien bidezko formazioan aditua. Teknikaria da Santurtziko udaletxean eta irakaslea Udako Euskal Unibertsitatean.
Euskal Filologian lizentziatu zen Deustuko Unibertsitatean 1990ean. Euskara ikasteko hainbat material sortu ditu. Horrez gain, irakasle-prestatzailea izan da urteetan. Ildo horretan euskararen didaktikaz eta hezkuntzarako teknologiaren erabileraz gutxienez 1500 ordu, 20 hitzaldi eta 50 ikastaro eman ditu.
Prestakuntza-teknikaria Santurtziko udalean
1994tik urte luzez euskara-irakaslea izan da Santurtziko udal euskaltegian baina 2018az geroztik Santurtziko Udalean beste lan-etapa batean hasi zen, orain prestakuntza-teknikaria da eta funtzionarioen prestakuntzan laguntzen saiatzen da, administrazio elektronikoa abian jartzeko beharrezko trebetasunak lor ditzaten.
Horrez gain, Santurtziko Udal Euskaltegiko IKTen arduraduna izaten jarraitzen du. E-learning aholkularia eta prestatzaileen prestatzailea da. Moodle eta Joomlako euskarara itzultzen parte hartu du Librezale elkartearekin, lankidetzan. Moodle-ren euskarazko itzulpen ofizialaren arduraduna da.
Aditua da espezialitate hauetan: bigarren hizkuntzen didaktika, e-learning, web administratzioa Joomla!-n, baita Moodle eta Wordpress aplikazio informatikoetan.
Euskara-irakaslea (1984-2018)
16 urte zituela, gau eskoletan hartu zituen lehen euskara klaseak, eta bi urte aski izan zituen irakasle bihurtzeko; herrian zegoen ezagutza mailarekin eta ikasteko eskaerarekin, berehala moldatu behar izan zen Camacho bera ere irakasle izateko. Urte haietan jende oso gutxik zekien euskaraz Santurtzin, barne migrazio indartsu baten ondorioz Gipuzkoatik jende asko joan zen zen Bizkaiko ezkerraldera, Santurtzira barne, labe garaietan edota Navalen lan egitera. Euskaraz zekien jende asko zegoen, euskalduna zena, baina kalean ez zuten erabiltzen. Garai haietako gau-eskolakoak oso urte ederrak izan ziren; giroa itzela zen. Gazteak ziren ikasle eta irakasle gehienak, eta edozer erronkari ekiteko prest zeuden. Euskaldunak %0,1 izatetik %12-14 izatera pasa ziren 15 urtetan.
Hasiera arrakastatsua (1984-2012)
AEKn hasi zen, eta ordutik 34 urte baino gehiago eman ditu helduak euskalduntzen, Santurtziko Udal Euskaltegian azkenak. Esan bezala 1994tik euskara-irakaslea izan da Santurtziko udal euskaltegian, baina lehenago ere 10 urtez euskara irakaslea izan zen AEKn, baita Bilboko Ulibarri eta Mateo Zabala euskaltegian ere.
Urteak pasa ahala hasierako egoera asko aldatu da. Hasieran euskaltegiak ez ziren horren profesionalak, eta horrek bazuen bere gabezia. Baina bat-batekotasun handiagoa zegoen, eta jende gehiago zegoen prest. Azterketa eta ziurtagirien presiorik ere ez zegoen. 35 urte geroago, euskaltegiak alderdi akademikora mugatzen dira, horrek dakartzan abantaila eta desabantaila guztiekin. Azken urteetan ikasleen motibazioa derrigortasuna da neurri batean, eta, zenbait kasutan, horrek pisu handia dauka.
2012ko krisia (2012-2013)
2012. eta 2013. urteetan krisi gorria bizi izan zen euskalduntzean. Urte batzuk lehenago, Bizkaiko Ezkerraldean zeuden Araba, Bizkai eta Gipuzkoako euskaltegi handienak: 500-600 ikasleko euskaltegiak ziren. 30 urte geroago, Barakaldon izan ezik, gainontzekoetan behera egin zuen.
UEUn kide eta pedagogia-arduraduna (1991tik)
Udako Euskal Unibertsitateko Pedagogia Saileko sailburua da, 1991az geroztik, baita Talde Eragileko kidea 2020tik. Hezkuntzan teknologia berriak integratzeko formakuntza eskaintzen duen berezko titulukan zuzendaritzako kidea da, eta UEUren online eredu pedagogikoaren egileetako bat. Hainbat web-mintegiren eta jardunaldiren antolatzaile ere izan da (Glotodidaktika Topaketak esate baterako), eta profesionalen etengabeko prestakuntzako ikastaroetan irakasle.
Online ikasteko eredu pedagogikoa
Euskarazko online irakaskuntzaz aitzindaria izan da UEU, eta bide horretan pedagogia-arduraduna eta ikasgela birtualaren arduraduna izan da Camacho Ireide Arriolabengoarekin.
Urte ugariko eskarmentua metatuta UEUk 2013an on-line irakaskuntzarako eredu psikopedagogikoa definitzen hasi ziren. Eredu hori sortu zuen taldean Abel Camacho eta Ireide Arriolabengoaz gain Rakel Gamito, Maite Larrañaga, eta Maialen Urbieta ere aritu ziren.
Online unibertsitatearen eraikuntza ondo mamitutako oinarri psikopedagogikoetatik egin beharra zegoen, ingurune digitalean ere era guztietako ikaskuntza- eta ikerketa-prozesuak bultzatuko eta mesedetuko dituen egitasmo baten barruan, eta betiere etengabeko planifikazioa, ekintza eta ebaluazioa gidari dituela.
Berezko tituluak
UEUkren honako berezko titulu hauetan sortzaile, irakasle eta zuzendaritzako kidea izan da Camacho bost urtez:
Irakaskuntza masterra online
Udako Euskal Unibertsitateak (UEU) eta EHUren artean 2019an sortutako Goi-mailako Online Institutuan (GOI ikastegian) Camacho pedagogia-arduraduna ere bada Ireide Arriolabengoarekin batera, Oihane Landazabal eta Alazne Lazpiurren laguntzarekin. UPV/EHUko ikastegi atxiki horrek, 2020-21 ikasturtetik aurrera, DBHko, Batxilergoko eta Lanbide Heziketako irakasle eta hizkuntzen irakasle izango direnak prestatzeko master ofiziala elkarrekin eskaintzen du EHUrekin batera. EHUk aurrez aurreko modalitatean, eta GOIk online modalitatean. Masterrak Eibarko Markeskua jauregian du egoitza fisikoa, eta https://www.goi-institutua.eus/ webgunea da bere online egoitza.
Liburuak
Liburu hauek argitaratu ditu glotodidaktikaz eta pedagogiaz:
Pedagogiaz eta teknologiazko artikuluak
Horretaz gain Uztaro, Hizpide Jakin eta Tantak aldizkarietan artikuluak idatzi ditu, Hauetan ere glotodidaktikaz eta pedagogiaz:
Euskotren Autobusa
Euskotren Autobusa — lehen EuskoTren izenez ezaguna — Eusko Trenbideak - Ferrocarriles Vascos S.A. enpresa publikoaren marka komertzial bat da, eta Euskal Autonomia Erkidegoan autobus sareetan pertsonen garraio zerbitzuak eskaintzen ditu. Eusko Trenbideen gainontzeko marka komertzialak Euskotren Trena, Euskotren Tranbia eta Euskotren Kargo dira, eta Euskadiko trenbide bidezko, autobus bidezko pertsona garraio, eta tren bidezko zama garraioez arduratzen dira, hurrenez hurren.
Bizkaibus
Bizkaian, Euskotren Autobusak Ezkerraldean eta Eskuinaldean linea batzuk ustiatzen ditu, Bizkaiko Foru Aldundiaren menpe dagoen Bizkaibus hiri-arteko autobus zerbitzuaren barruan. Hurrengoak dira:
Lurraldebus
Gipuzkoan, Euskotren Autobusak Urola Kostan eta Debabarrenean linea batzuk ustiatzen ditu, Gipuzkoako Foru Aldundiaren menpe dagoen Lurraldebus hiri-arteko autobus zerbitzuaren barruan. Hurrengoak dira:
Kbus
Euskotren Autobusak, ADNOR eta Transitia enpresekin lankidetzan, Barakaldoko hiri autobus zerbitzua, Kbus, 2011. urtetik dihardu.
Udalbus
Euskotren Autobusak Eibarko hiri autobus zerbitzua, Udalbus, 2008. urtetik dihardu.
Anezkak
Euskotren Autobusak, gainera, Euskotren Trena sareko geltoki batzuetatik (Usansoloko geltokia eta Zamudioko geltokia) trenbide-konexiorik ez duten helmugetara joateko anezka-zerbitzuak eskaintzen ditu, hala nola Galdakaoko ospitalea eta Zamudioko parkea. Zerbitzu horiek erabiltzeko, lineen arteko ontzi-aldaketa klasikoa egiten da, baina tren batetik autobus batera.
Venezuelako Alderdi Sozialista Batua
Venezuelako Alderdi Sozialista Batua (Partido Socialista Unido de Venezuela, PSUV), Venezuelako alderdi politikoa da, beste alderdien eta indar politikoen batze prozesuaren ondorioz sortutakoa. Alderdi horrek Hugo Chávez liderrak aurrera eraman zuen Bolibartar Iraultza lagundu eta bultzatu zuen. Prozesua une garaiena Hugo Chávez gobernu-buru izateko aukeratua izan zenean. Iraultza horren oinarri nagusiak sozialismoa eta antiinperialismoa ziren. Alderdi bateratua 2008ko martxoaren 14an aurkeztu zen.
PSUVren alderdi sortzaileak
Beste alderdi batzuek ez zuten proposamena onartu, besteak beste, Patria Para Todos, Movimiento Tupamaro eta Partido Comunista de Venezuela.
McMurdoko Haran Lehorrak
McMurdoko Haran Lehorrak edo, besterik gabe, Haran Lehorrak, McMurdo itsasartearen inguruan dauden haranen multzoa dira, Viktoriako lurraldean, Antartikan. Antartikan izotz edo elurrik gabe dagoen eskualderik zabalena dira. Eskualdeak oso ezaugarri geologiko interesgarriak ditu, hala nola Vida lakua eta Onyx ibaia, Antartikako ibairik luzeena. Gainera, munduko basamortu lehorrenetako bat da.
2004. urtean, Haran Lehorretako zati bat babestutako ingurumen-eremu gisa izendatu zuten Estatu Batuen eta Zeelanda Berriaren arteko itun batez, estatu hauen base antartikoak ingurunetik gertu daudenez. McMurdo Dry Valleys izendatzen dute ingurua ingelesez estatu horiek.
Ezaugarriak
Haran Lehorrek beren izena hartzen dute hezetasun maila oso baxua dutelako eta ez dutelako elurrik, ezta izotzezko estalkirik ere. Guztira, 4.800 kilometro karratu hartzen dituzte, hau da, kontinentearen azaleraren %0,03, eta izotzik gabeko Antartikako eremurik handiena dira. Haranetako zorua hartxintxar soltes estalita dago, eta izotz-ziriz osatutako poligonoak ere aurki daitezke.
Haran Lehorren baldintza bereziak haize katabatiko deiturikoei zor zaizkie (katabatikoak, grezieratik 'jaisten direnak'). Aire hotza grabitatearen indarrak maldan behera arrastatzen duenean, haize hauek sortzen dira eta 320 km/orduko abiadura har dezakete. Haize horrek era guztietako hezetasuna, ura, izotza eta elurra lurruntzen ditu.
Bizitza aztarnak
Haran Lehorretan bizi diren bakterio fotosintetiko endolitiko batzuk aurkitu dira. Bakterio horiek aire lehorretik babesten dira arroken barrualde nahiko hezean. Haranetan deskargatzen duten glaziarren udako urtzea lurreko elikagaien iturri nagusia da. Zientzialarien ustez, Haran Lehorrak dira, beharbada, Marte planetaren antz handiena duen lurreko ingurumena, eta, beraz, Lurretik kanpoko bizimoduei buruz ikasteko iturri garrantzitsua dira.
Zenbait bakterio anaerobikoren metabolismoa burdinan eta sufrean oinarritzen da, eta Taylor glaziarraren azpiko izozte-puntutik beherako tenperaturetan irauten dute. Odolezko Kataratak izeneko ingurunean izotza gorriz tindatzen dute.
Haranak
Iparretik hegoaldera, hiru haran nagusiak hauek dira:
Victoria haranaren mendebaldean, iparretik hegora daude halaber;
Balham bailararen hegoaldean mendebaldetik ekialdera zabaltzen dira:
Taylor bailararen mendebaldean dago
Hegoalderago, Royal Society Range mendienen mendebaldean eta McMurdo itsasartearen mendebaldeko kostaldean, Koettlitz glaziarraren lobuluan, hauek daude, iparretik hegora:
Lakuak
Haran Lehorretan dauden laku batzuk munduko gatz-eduki handiena duten lakuen artean daude, Assal lakuko edo Itsaso Hileko gazitasun-maila gaindituz. Gazitasun handiena duena Don Juan laku txikia da.
Alcaudete de la Jara
Alcaudete de la Jara Toledoko udalerria da, La Jara eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.048 biztanle zituen.
Louis St. Laurent
Louis Stephen Saint Laurent (Quebec, 1882 - ibid, 1973) Kanadako politikari eta abokatu bat izan zen, Kanadako lehen ministroa izan zen.
Biografia
1882ko otsailaren 1ean jaio zen Quebecen. Jeanne Renault-rekin ezkonduta, 2 seme eta 3 alaba zituen.
Kanadako abokatu ospetsuenetako bat, Kanadako Komunen Ganberan zerbitzatu zuen (1942 - 1958), eta W.L. Mackenzie King-en kabineten justiziako ministroa, fiskalburua (1942-1946), eta atzerri-ministroa (1945 - 1948). Kanadako lehen ministroa izan zen 1948 eta 1957 urteen artean.
Kanadako Alderdi Liberalaren buruzagi gisa (1948), King lehen ministroa ordezkatu zuen. Kanadako batasuna sustatu zuen probintzietako diru sarrerak berdinduz, gizarte segurantza eta unibertsitateko hezkuntza zabalduz. Kanada NATOn sartzea bultzatu zuen eta San Lorentzoko itsas bidea egitea lagundu zuen.
Oreolalax lichuanensis
Oreolalax lichuanensis Oreolalax generoko animalia da. Anfibioen barruko Megophryidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Leptocephalus bellottii
Leptocephalus bellottii Leptocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Nettastomatidae familian sailkatzen da.
Áurea Lucinda Javierre
Áurea Lucinda Javierre Mur (Teruel, 1898ko abuztuaren 24a – Madril, 1980ko martxoaren 1a) artxibozaina eta historialaria izan zen, eta Artxibo Historikoak antolatzen egindako lanagatik nabarmendu zen.
Ibilbidea
Huescako Irakasle Eskolan graduatu zen eta Filosofia eta Letren karrera ikasi zuen Zaragozako Unibertsitatean, eta bertan lizentziatu zen 1918an. 1927an, Madrilgo Unibertsitate Zentralean Duquesa de Gerona Matha de Armanyach Geronako Dukesari eskainitako doktorego-tesia defendatu zuen. 1930ean, doktore-mailara iritsi zen Aragoiko lehen emakumea izan zen.
1921ean, Artxibozain, Liburuzain eta Arkeologoen Kidego Fakultatiboan sartu zen oposizioz, eta haren izendapena 1921eko uztailaren 21eko Errege Aginduan islatu zen. Artxibozainen Kidegoko fakultatiboaren lehen destinoa Villanueva eta Geltruko Balaguer Museoko Liburutegia izan zen, Bartzelonan, 1922ra arte. Hortik, Aragoiko Koroaren Artxibora igaro zen 1935 arte. Herri Lan Ministerioaren Artxiboan jarraitu zuen 1935eko urtarriletik apirilera bitartean, eta Artxibo Historiko Nazionalean, 1935eko apiriletik 1968ko abuztuan erretiratu zen arte.
Azken zentro horretan, Ordena Militarren Ataleko burua eta zuzendaria izan zen, titularra ez zegoelako, 1946an. Urte batzuetan, Artxiboen Zuzendaritza Nagusiak antolatutako artxibozain eta liburuzainen prestakuntza teknikorako ikastaroetan eta Madrilgo Filosofia eta Letren Fakultateko Doktoretza ikastaroetan eman zituen eskolak. Bere lanaren ondorioz, bizitza profesional osoan arduratu zen artxiboen kontserbazio eta zaharberritze dokumentalarekin zerikusia zuten lanez (garai hartan Espainiako artxiboak ez ziren horretaz arduratzen).
Espainiako gerra zibila Zaragozan harrapatu zuen, altxamendu militarrari atxiki zitzaion hirian. Javierrek, konbikzio katoliko kontserbadorekoak, militar matxinatuei lagundu zien, uniformeak josi zituen soldaduentzat eta Soldaduarentzako Irakurketa Zerbitzua antolatu zuen ospitale eta fronte militarretan, Serafina Javierre ahizparekin batera, 1936ko irailaren hasieratik. 1937ko azaroaren 17tik, pertsona errepublikanoen errepresioarekin zuzeneko lotura zuen lanpostu batean aritu zen eta, 1939ko urtarrilaren 28tik, Bartzelonan egon zen.
Italiara bidaiatzen saiatu zen, Londresera eta Parisera saiatu ondoren, dokumentuak kontserbatzeko metodoak ikertzeko, baina ezin izan zen joan. Azkenik, 1939an, Vatikanora, Napolira eta Sienara joan zen pergaminoak, kodexak eta gainerako dokumentu zaharrak zaharberritu eta kontserbatzeko modua ikasteko.
Aintzatespenak
1941ean, bere lan historiko eta biografikoetako bat saritu zen, María de Luna andreari buruzkoa (Martín el Humano jaunaren ezkontidea). Historiako Errege Akademiak Cartagenako Conde Fundazioari buruzko bekekin pentsionatu zuen, bai eta CSICeko Jerónimo de Zurita Institutuak ere, tenplario, sanjuanista, isilpeko eta santiaguistetan oinarritutako ikerketetan laguntzeko.
Haren ponentziak eta komunikazioak balio historiko handikoak dira, eta Aragoiko Koroaren Historia Biltzarretan sartuak zeuden, Estudios Sardos-en kongresu eta asteetan, Tarentoko Sull’Etá Aragonese deritzenetan. Beste aitzindari batzuekin gertatzen den bezala, Javierre ez zen sakon aztertu, nahiz eta bideak irekitzeagatik eta XX. mendeko 20ko hamarkadan feminismo katolikoari egindako ekarpenengatik bere garaikideen artean aintzatespena izan.
Javierre bere taldeko kolektiboei buruzko hiztegi bibliografikoetan eta lan entziklopedikoetan sartu zen. Artxibozain eta historialari lanetan aritzen zen.
Gujaratera
Gujaratera (ગુજરાતી Gujrātī) Indiako mendebaldean hitz egiten den indoariar hizkuntza bat da.
Rajastanera bezala, antzinako gujarateraren (K.a 1100 - 1500) bilakaera da. Indiako Gujarat estatuko hizkuntza ofiziala da, baita gertuko Daman eta Diu eta Dadra eta Nagar Haveli estatuena ere.
Guztira 46,1 milioi hiztun hizkuntza da. Mohandas K. Gandhi, Muhammad Ali Jinnah edo Freddy Mercuryren ama hizkuntza izan zen.
Bavilliers
Bavilliers Frantziako udalerri bat da, Belfort Herrialdea departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bavilliers udalerrian erroldatutako biztanleak 4.809 ziren. Familiak 1.826 ziren, horien artean 561 pertsona bakarrekoak ziren (259 bakarrik bizi ziren gizonak eta 302 bakarrik bizi ziren emakumeak), 533 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 549 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 183 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.955 etxebizitza zeuden, 1.843 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 105 hutsik zeuden. 1.062 etxeak ziren eta 812 apartamentuak ziren. 1.843 etxebizitza nagusietatik 948 bere jabearen bizilekua ziren, 866 alokairuan okupaturik zeuden eta 29 doan lagata zeuden; 119 etxek gela bat zuten, 157 etxek bi zituzten, 313 etxek hiru zituzten, 438 etxek lau zituzten eta 815 etxek bost zituzten. 1.348 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 879 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 722 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.989 ziren, horien artean 2.143 aktiboak ziren eta 846 inaktiboak ziren. 2.143 pertsona aktiboetatik 1.937 lanean zeuden (1.025 gizon eta 912 emakume) eta 206 langabezian zeuden (82 gizon eta 124 emakume). 846 pertsona inaktiboetatik 266 erretiraturik zeuden, 296 ikasten zeuden eta 284 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bavilliers udalerrian 1.735 unitate fiskal zeuden, 4.356 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.946,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 171 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 33 eraikuntza enpresak ziren, 44 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 16 zerbitzu enpresak ziren, 23 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 53 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 8 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 5 igeltseroak, 8 margolariak, 5 zurginak, 6 iturginak, 3 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 4 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Bavilliers udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Bavilliers udalerrian lizeo teknologiko bat zegoen 403 ikaslekin.
Colibri thalassinus
Colibri thalassinus Colibri generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Bi Sizilietako Erresuma
Bi Sizilietako Erresuma (napolieraz Regno d’’e Doje Sicilie; italieraz: Regno delle Due Sicilie), Bi Siziliak izenaz ezagunagoa, Italiaren batasuna baino lehenagoko estaturik handiena izan zen. 1860an Piamonteko erresumarekin (ofizialki Sardiniako Erresuma zena) bat egin eta Italiako erresuma sortu zuten. Hiriburua Napoli hirian zuen.
Erresuma Italiako hegoaldetik eta Siziliatik zabaldu zen, antzinako Napoli eta Siziliako erresumak batuz.
Banaketa administratiboa
* Benevento hiria Aita Santuen Lurraldeak okupatua izan zen, herrialde hartako enklabe bilakatuz.
Lope Larreakoa
Lope Larreakoa (Agurain, 1540ko azaroa inguru – 1623ko abenduaren 13a) arabar eskultore manierista izan zen.
Biografia
Ez daude bere gaztaroari buruzko datu edo agiriak, baina 1564an Agurain hondatu zuen sutearen ondorioz tailer bat eraiki zuen bertan. Lehendabiziko lanetan Juan Antxetaren eragina nabarmena da, biok elkarrekin lan egin zutelako. Era berean Joanes Beauveskoaren eragina ere nabarmena da. Hala ere, eragin nagusia Agurainen bizi zen Pierre Picart bere maisua izan zuen.
Elkarrekin tailer berean aritu ondoren, Picarten alaba Petronila Duran ezkondu zuen. Frantziarra hiltzean, aitaginarrebaren taileraz arduratu zen. Petronilarekin batera seme-alaba asko izan zituen, horietatik lau Agurainen eta besteak lan egiten ari zen lekuetan jaioak. Semeen artean Petri Lope Larreakoa eskultore ere bilakatu zen eta alabetariko batek Petri Unzuetakoa ezkondu zuen, Lope Larreakoarekin lan egin zuen eskultorea zena.
Bere lanetan gai erlijiosoak landu zituen, adibidez 1603an Getariako zur polikromatuzko erretaulan. Alabastroz Rodrigo Bikuñakoaren hilobia eta karezko harriaz Ordoñana familiarenak egin zituen. Agian bere lanik nabarmena 1584an hasi eta hil arte egin zuen Valtierrako Andre Maria elizaren erretaula nagusia izan zen.
Cosenza
Geografia
Crati eta Busento ibaiek bat egiten duten lekuan dago Cosenza hiria; esaten dutenez, bisigodoen Alariko I.a erregea 410. urtean lurperatu zuten lekuan.
Kultura
Akademia Cosentina famatuaren egoitza Cosenza hirian dago. Alessandro Sicilia olerkari garaikidea ere hirikoa da.
Sukaldaritza
Cosenzako espezialitateak dira cuddrurieddri-ak, turdiddri-ak, fusilli-ak, eta frijitutako patatak eta pipareddre-ak.
Arkitektura
Cosenzako gune historikoa ikustekoa da. Besteak beste, Hamahiru kanaleko Iturrian Silatik datorren ura irteten da. Beste monumentu ikusgarri batzuk: Kultura Etxea, 1100. urteko Cosenzako Duomoa, Svevo Gaztelua, Liburutegi Nazionala, San Gaetano komentua eta eliza, San Domeniko komentua eta eliza, Arnone Jauregia (gaur egun, museo bihurtuta).
Gainera, aldi askotako beste hainbat museo, eliza, komentu, santutegi, jauregi, gaztelu, merkatu, eraikin, etxe, teatro, plaza eta abar ere ikustekoak dira.
Historia
Hiria jatorriz K.a. IV. mendekoa da: bruziarrentzat garrantzi estrategikoa zuenez, Cosenza euren hiriburua izan zen; K.a. 356. urtean Consentia izena zuen hiriak. Lukaniarrekin hitzarmena egin zuten, herri bien artean aurrerantzean elkarlana sustatuz. Sasoi hartan Consentiak harresia zeukan, eta lurralde zabal bateko hiriburua zen.
Gerora, hainbat herrialde eta agintariren eskutan egon zen: erromatarrak, bisigodoak, bizantziarrak, Germaniako Erromatar Inperio Santua, aragoiarrak, espainiarrak, frantsesak, ingelesak, batzuk aipatzearren.
Guriezo
Guriezo Kantabriako (Espainia) udalerria da, Asón-Agüerako eskualdean dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.303 biztanle zituen eta 74,5 km²-ko azalera du.
Geografia
Iparraldean, Castro Urdiales eta Liendo udalerriak ditu, hegoaldean, Bizkaia, ekialdean Castro Urdialesko Sámano harana eta mendebaldean Asón ibaiaren harana edo Ampuero eta Rasines udalerriak.
Kantabriako ekialdean, Agüera (hegoaldetik iparralderantz udalerria zeharkatzen duena) ibaiaren bailaran dago. Haranean zenbait ibaiadar hartzen ditu. Remendón izenekoak Juncal urtegia ditu. Kostatik gertu, El Pontarrón parean, Agüerak Oriñóngo itsasadarra sortzen du. Udalerri zabala da, 74,5 km²-ko azalera duena.
Herriak eta auzoak
Udalerriak herriez gain, sakabanatutako auzoak ditu (24 guztira). El Puente udalburua du. Hona hemen Guriezoko herriak:
Historia
Antzinarotik populatua, Cervajera leizean zenbait brontzezko punta topatu zituzten. Castrotik gertu izanda, autrigoien eremuan zegoen eta, ziur asko, erromatarrak bertatik ere pasa ziren. Goi Erdi Aroan jada agirietan aipatu zuten, ekialdeko Kantabriako beste herriekin batera Vecio merindadea sortu zutelako. Bertoko ahaide nagusiak (Marroquín, Negrete edo Boar) liskarretan aritu ziren. Aro Modernoan, Guriezo Lau Hiribilduen Korrejimenduan sartu zen. Garai haietan, harana auzotan banatu zen, kontzeju bana egiten zuten. Hala ere, 1822an batu eta egungo udalerri sortu zuten.
Guriezo jada Erdi Aroan Bizkaiko burdinaren negozioan sartuta zegoen. Bizkaian industrializazioa hasi zenean, Guriezok bere parte egin zuen: 1846an, ybarratarrek bertoko La Merced lantegia erosi zuten, 1854ra arte martxan izan zena.
Gerra Zibilean, 1937ko abuztuaren 24an, udalerrian Santoñako hitzarmena sinatu zuten. 1938an, Manuel Pérez Tejera tenienteak zuzendutako iheslari errepublikanoen talde bat inguruko mendietan zelata batean erori zen. Pérez Tejerak 1941era arte iraun zuen.
Onddo apain
Onddo apaina (Suillus grevillei) Suillaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak Suillus elegans (Schum), Boletus decurrens (Schum.), Boletus theclae (Schulzer) Onddo jangarria da baina ez preziatua. Beste Suillus batzuei bezala, azal likatsua kentzea gomendatzen da.
Deskribapena
Kapela: 4 eta 10 cm. arteko diametrokoa, hori-urre, laranja edo marroi-gorrixka kolorekoa. Pixka bat konikoa, kanpai formakoa, gero ganbila eta azkenean laua. Azala bereizten dena, muzilagoduna eguraldi hezearekin.
Tutuak: Luzeak, Itsatsiak edo apur bat dekurrenteak.
Tutu dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten tutuak.
Poroak: Txikiak, biribilak, gero angelutsuak; lehenik horiak, gero oliba-horiak, ukitzean gris-arrosaz zikintzen dira.
Hanka: 4 eta 9 cm. arteko luzera eta 0,8 eta 2,5 cm. arteko lodiera, zilindrikoa, horia, goitik eraztuneraino ondo ikusteko moduko sare batez markatuta. Eraztun horia edo zurixka, mintzezkoa, mehea, ale batzuetan desager daitekeena.
Haragia: Lodia eta irmoa gaztetan, gero biguna,horia, arrosa-jaspeatua edo marroi-arrosa airearekin kontaktuan. Ukitzean gris-arrosaz zikintzen da. Ez da inoiz urdintzen. Usain atsegina eta zapore leuna.
Etimologia: Suillus hitza, latinezko su, suis, txerri-tik dator, bere zaporeari erreferentzia eginez edo agian txapelaren izaera likatsuari erreferentzia eginez. Grevillei epitetoa berriz Robert Kaye Greville (1794-1866) mikologoari eskainia dago.
Jangarritasuna
Erdipurdikoa. Kapelaren azal likatsua kendu egin behar da. Horrela hobea da jateko.
Nahasketa arriskua
Beste alertzeetako Suillus likatsu eta eraztundun batzuekin, batez ere Suillus flavus-arekin, honek kolore hori argiagoa du eta poro handiagoak ditu. Suillus tridentinus-en antza ere badu, eta Suillus viscidus eta Suillus bresadolae izenekoekin ondo bereizten da.
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udazkenean, alertze basoetan.
Banaketa eremua: Ipar Amerika, Europa, Asiako iparraldea; Australian eta Zeelanda Berrian sartua
Needful Things
Needful Things (euskaraz Beharrezko Gauzak) Stephen King estatubatuar idazlearen beldurrezko eleberri bat da. 1991ko urriaan Viking Press argitaletxeak argitaratu zen.
Argumentua
AEBtako Maine estatuko Castle Rock udalerrian "Beharrezko Gauzak" deritzon denda berria ireki da, honek herritarren jakinmina piztu du. Dendaren nagusia Leland Gaunt izeneko adineko gizona da, edonor aldiro dendara hurbiltzen denean bezeroari beti ongi egokitzen zaion artikuluren bat eskura duen tipo atsegin eta jatorra.
Gainera saltzaileak eskeintzen dituen salgaien prezioak ikaragarri merkeak dira: Sandy Koufax beisbol jokalariaren kromoa, inauterietako beirazko pantaila edota Noeren ontziaren ezpala. Halere, Lelandek trukean bere bezero bakoitzak erosketa egitean Castle Rock udalerriko biztanle bati txantxaren bat egin diezaion eskatu ohi die. Gaunt herriko hainbat bizilagunen arteko ezinikusi, eztabaida eta istiluei buruz jakitun da, eta txantxa horiek liskar horiek areagotzeko bidea besterik ez dira, azkenean herria osoa eta biztanle guztiak buruagaldu eta biolentzia giro batean murgilduko direlarik.
Mesnil-Domqueur
Mesnil-Domqueur Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mesnil-Domqueur udalerrian erroldatutako biztanleak 83 ziren. Familiak 31 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 15 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 36 etxebizitza zeuden, 30 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 36etxeak ziren. 30 etxebizitza nagusietatik 25 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 22 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 51 ziren, horien artean 38 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 38 pertsona aktiboetatik 37 lanean zeuden (21 gizon eta 16 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Mesnil-Domqueur udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Le Pizou
Le Pizou Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Pizou udalerrian erroldatutako biztanleak 1.186 ziren. Familiak 521 ziren, horien artean 152 pertsona bakarrekoak ziren (78 bakarrik bizi ziren gizonak eta 74 bakarrik bizi ziren emakumeak), 201 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 135 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 33 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 638 etxebizitza zeuden, 525 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 82 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 581 etxeak ziren eta 44 apartamentuak ziren. 525 etxebizitza nagusietatik 371 bere jabearen bizilekua ziren, 134 alokairuan okupaturik zeuden eta 19 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 28 etxek bi zituzten, 88 etxek hiru zituzten, 185 etxek lau zituzten eta 214 etxek bost zituzten. 430 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 263 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 204 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 720 ziren, horien artean 507 aktiboak ziren eta 213 inaktiboak ziren. 507 pertsona aktiboetatik 423 lanean zeuden (240 gizon eta 183 emakume) eta 84 langabezian zeuden (36 gizon eta 48 emakume). 213 pertsona inaktiboetatik 101 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 75 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Pizou udalerrian 531 unitate fiskal zeuden, 1.235,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.936 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 48 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.