cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sasikarraspina
Sasoia eta lekua
Udaberrian, zumarren eta antzeko beste zuhaitz batzuen ondoan, hezeguneetan eta itzaletan.
Banaketa eremua
Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Europa, Turkia, Errusia, Japonia eta Myanmar.
Andrija (uhartea)
Andrija (Scoglio Sant'Andrea) (Sveti Andrija) Kroaziako Pulatik gertu dagoen uhartetxoa da.
Jano Haitza
Jano Haitza (Pico Jano) Kantabriako bi mendien toponimoa da:
Azpiarrosa klorousain
Azpiarrosa klorousaina (Entoloma rhodopolium edo Entoloma nidorosum) Entolomataceae familiako onddo espezie bat da. Entoloma lividum delakoak baino gaitz gastrointestinal arinagoak eragiten dituen espezie toxikoa da.
Alaska y Dinarama
Hasiera batean, Dinarama (bere lehen kontzertuetan Dynarama idatzia) Carlos Berlanga (gitarra) eta Nacho Canut (baxua) taldekideek osatzen zuten, aurreko Alaska y los Pegamoides desegin ondoren. 1982ko amaieran sortu eta gutxira, Alaska abeslari gisa sartu zen Canciones profanas (1983) diskoaren grabazio eta biran laguntzeko. Geroago, abeslari nagusi bilakatu zen. «La funcionaria asesina», «Un hombre de verdad», «Rey del Glam», «Ni tú ni nadie», «Sólo creo lo que veo», «Mi novio es un zombi», «Descongélate» eta, batez ere, «A quién le importa» bere abestiak ospetsuenak izan ziren.
Azpiarrosa klorousain
Deskribapena
Orriak: Nahiko estu, adnatatik hasi eta emarginatu-dekurrenteetara, eta tartekatutako orritxoekin; hasieran zurixkak eta, azkenik, zahartzean arrosa kolorekoetatik teila kolorekoetara.
Hanka: 5 - 10 x 0,3 - 0,8 cm-ko zilindrikoa, hauskorra, zahartzean barnehutsa, zeta antzekoa eta luzetara zuntzezkoa; kolore zurixka-grisaxkakoa beixera doana eta zahartzean horixkarako joerarekin.
Haragia: Hauskorra, mehea eta zurixka; lixiba edo nitro usainekoa eta zapore desatseginekoa.
Etimologia: Entoloma grekotik dator: ertza barrurantz biribildua. Nidorosum epitetoa berriz latinetik dator, usaintsua esan nahi duen "nidorosus" hitzetik. Bere usainagatik.
Toxikotasuna
Sindrome gastroenteritiko arinak eragiten dituen espezie toxikoa.
Nahasketa arriskua
Entoloma nidorosum delakoarekin eta Entoloma majaloides espeziarekin, honek ia ez du usainik eta zaporegabea da eta Populus, Ulmus, Salix edo Betula zuhaitzetan hazten da.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean. Hostozabal eta koniferoen baso hezeetan hazten da.
Basahuntz-boilur
Basahuntz-boilurra (Elaphomyces granulatus) Elaphomycetaceae familiako onddo espezie bat da.
Usain handia du, oreinak eta beste animalia batzuk erakartzen ditu (erbiak, basurdeak), baina ez da gizakientzat jateko modukoa, usain txarra duelako.
Deskribapena
Karpoforoa: 1 eta 4 cm arteko neurrikoa, biribildua edo obala, globo itxurako tuberkulu baten antzekoa, pikortsua, garatxo txikiz estalia eta honek itxura tipikoa ematen dio. Hori-buztin kolorekoa edo hori-lasto mate kolorekoa, bukaeran marroi ilun kolorekoa. Azal lodi samarra, 1 mm-tik gorakoa. Lurpekoa da.
Haragia: Exoperidioa, ebakita, arre zurbila edo gorri-ardo kolorekoa, zainik gabea; gleba hauts-itxurako masa bihurtzen dena, gris-beltzaxka. Baratxuri usain nabarmena du.
Etimologia: Elaphomyces terminoa grekotik dator eta oreinen onddoa esan nahi du. Granulatus epitetoa latinetik dator, pikortsua esan nahi duen "granulatus" hitzetik. Azalean dituen pikorrengatik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Beste Elaphomyces batzuekin, hala nola Elaphomyces muricatus zain argiekin, hau Cordyceps ophioglossoides delakoak parasitatzen du, eta Elaphomyces variegatus delakoarekin ere bai, hau txikiagoa da, eta pagoen basoetan ateratzen da. Elaphomyces granulatus, Cordyceps capitata espezieak parasitatzen du.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenenaren hasieran nahiko ohikoa; pagoen basoetan eta, bereziki, koniferoetan. Perretxiko hau asko gustatzen zaie basoko animaliei, erbiei, oreinei eta abarri, usainak erakarrita, lurra zulatzen dute aurkitu arte.
Vuka
Vuka Osijek-Baranja eskualdearen udalerria da, Kroazian, Europan. Zagrebetik 253 kilometrotara dago.
Demografia
2011n egin zen zentsoan udalerriak 3.977 biztanle zituen. Herriz herri hauek ziren kopuruak:
Iltze ubel
Iltze ubela (Gomphus clavatus) Gomphaceae familiako onddo espezie bat da. Jateko ona bada ere, bere bakantasunagatik merezi du errespetatzea.
Deskribapena
Himenoforoa: Tolestura dekurrenteak, adarkatuak, lila edo more kolorekoak, purpura kolorea oinarrian, koloregabetzeko joera du eta tonu horixka hartzen du, esporen koloreagatik.
Hanka: Lodia, 4 eta 6 cm arteko garaiera, betea, gogorra, tomentosoa, more kolore ilunekoa, zahartzean zurbilduaz joaten da.
Etimologia: Clavatus epitetoa latinetik dator, borra itxuran esan nahi duen "clavatus" hitzetik. Bere itxuragatik.
Jangarritasuna
Jangarri oso preziatua.
Nahasketa arriskua
Ez da erraza beste espezie batekin nahastea.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, koniferoen azpian, hostozabaletan eta baso mistoetan ere bai, korroak edo lerroak eratuz, gehienetan ale askokoak. Ez da oso ohikoa gure eskualdean.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Erdialdeko Amerika, Asiako iparraldea.
Espeziearen egoera
Aranzadi Elkartearen arabera, iltze ubela desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.
Katilu zaintsu
Katilu zaintsua (Disciotis venosa) Morchellaceae familiako onddo espezie bat da.
Jan daitekeen espeziea da, kloro edo lixiba usaina desagertu egiten baita egosten denean, eta beharrezkoa da gordinik toxikoa izan daitekeelako.
Deskribapena
Apotezioa: 15 cm arteko diametroa duen kopa itxurako bat. Ertz lobulatua du, heltzean izurtua eta gaztetan kurbatua. Arre koloreko himenioa, argiagoa edo ilunagoa eta erditik hasita tolesturaz ildaskatua. Kanpoko aldea zurixka edo okre samarra eta pixka bat furfurazeoa.
Hanka: Laburra, 1 cm artekoa, lodia eta sustrai itxurakoa.
Haragia: Mehea, hauskorra eta zukutsua. Lixiba usain bereizgarria du eta zapore gozoa.
Etimologia: Disciotis hitzak belarri itxurako diskoa esan nahi du. Venosa epitetoa latinetik dator, zaintsua esan nahi duen "venosus" hitzetik. Zainak dituelako.
Jangarritasuna
Jateko ona, kloro usaina izan arren, egostean desagertu egiten da.
Nahasketa arriskua
Beste Peziza batzuetatik erraz bereizten da, bere tolesturak eta usainagatik.
Sasoia eta lekua
Udaberriaren hasieran agertzen da. Ibai eta erreka bazterretako leku belartsuetan eta hezeetan hazten da. Morchella esculenta perretxikoarekin batera agertzen da.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa.
Zsh
Z shell (edo, besterik gabe, Zsh) Unix motako sistema eragileetarako komando-interpretatzaile ahaltsua da, hala nola BSD edo GNU/Linux sistemetarako. Paul Falstad-ek 1990ean idatzi zuen Zsh-ren lehen bertsioa, Princetongo Unibertsitatean ikasle zenean.
Elkarreraginean erabiltzeko diseinatu zen Zsh. Unixeko beste shell batzuen ezaugarri nagusietako asko gehitu zaizkio, hala nola bash, ksh edo tcsh, eta, gainera, berezko ezaugarriak ditu.
Zsh izena Yale Zhong Shaoko irakaslearena da, orduan Princetongo Unibertsitateko irakasle zena. Falstadek pentsatu zuen saio-hasierako izena, "zsh", izen ona zela shell batentzat.
Ezaugarriak
Ezaugarriak:
Galanperna arrosa
Galanperna arrosa (Cystoderma carcharias) Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du balio gastronomikorik.
Deskribapena
Kapela: 3 eta 4 cm arteko diametrokoa, gris-gorrixka kolorekoa edo haragi kolore zurbilekoa. Ganbila, gero laua erdian tutu batekin eta pikor finez estalia. Kapelaren ertzak kolore bereko lihazki pikortsuak izaten ditu.
Orriak: Zuriak edo zuri-horixkak, desberdinak, ez dute sabelik, itsatsiak edo dekurrente samarrak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak
Hanka: Zilindrikoa, erraboildun samarra, eraztunaren azpitik pikortsua; kapelaren kolore bereko eraztuna, baina zerbait argiagoa.
Haragia: Zurixka edo zurbila, ez oso lodia, zapore leunekoa eta usain ahulekoa, ezatsegina.
Etimologia: Cystoderma terminoak azala anpuluekin edo garatxoekin dituela esan nahi du. Carcharias epitetoa grekotik dator, zorrotza esan nahi duen "karkaròs" hitzetik. Bere kapelaren itxuragatik.
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako baliorik gabea.
Nahasketa arriskua
Cystoderma granulosum delakoarekin, honek kolore marroixka du. Cystoderma cinnabarinum espeziarekin, honek kapela eta oina kolore gorri eder batekoa ditu. Cystoderma haematites perretxikoarekin, honek hanka sendoagoa du eta kolore gorri bizia. Cystoderma amianthinum-arekin, hori-okre kolorekoa.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean. Nahiko arrunta, batez ere erretxinadunen basoetan.
Espiritu Santuaren eliza (Bale)
Espiritu Santuaren eliza Baleko eliza txiki bat da, Kroazia ipar-mendebaldeko Istria penintsulako barnealdean dagoen herri txiki batean. Eliza nabarmena da sabaian eta hormetan dituen fresko koloretsuengatik. XV. mendearen eraikina.
Barrualdea
Bere barrualdea, harrizko zoladura-arbeldun harrizko bloke erregularrez eraikia, Albert Constanzako freskoz apainduta dago. Santutegiko alboko hormetako ziklo kristologikoko ohiko eszenekin batera, Albertek Errukiaren Tronuaren eszena ere margotu zuen santuekin aldarearen gaineko horman. Elizaren sarrerako freskoek aingeruak eta infernua irudikatzen dituzte.
Galanperna zokousain
Galanperna zokousaina (Cystoderma amianthinum) Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da toxikoa, baina jangarria ere ez, usain sendo eta desatsegina baitu eta zaporegabea da.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa. Kolorea asko aldatzen da, gehienetan hori-okretik hori-herdoil kolorera. Ganbila, ondoren laua, batzuetan titi batekin, pikortsu-irintsua edo pixka bat ezkatatsua. Sarritan erradialki kizkurrekin eta ertza bananduta dauden hegal pikordun batez estalita.
Orriak: Zurixkak edo zuri-horixkak, ez oso estu, desberdinak, itsatsiak eta kolore bereko orritxo ugarirekin.
Hanka: Zilindrikoa, mehea eta luzea. Hori argia eraztunaren gainetik, pikortsua azpitik eta kapelaren kolore berekoa.
Haragia: Horixka, mehea eta fina. Usaina nahiko handia du.
Navacerrada
Navacerrada toponimoa izan daiteke:
Galanperna zokousain
Deskribapena
Etimologia: Cystoderma terminoak azala anpuluekin edo garatxoekin dituela esan nahi du. Amianthinum epitetoa latinetik dator, amiantoari datxekiola esan nahi duen "Amianthinum" hitzetik. Haritsua delako.
Nahasketa arriskua
Cystoderma granulosum delakoarekin, lehoi kolorekoa. Cystoderma cinnabarinum-ekin, kolore ederrekoa, gorri-zinabrio kolorea du bai kapelan eta bai oinean. Cystoderma haematites-ekin, oin sendoagoa du eta gorri-ardo kolorea. Cystoderma carcharias-ekin, haragi kolore zurbila du. Cystoderma ambrosii-ekin, honek kolore zuria du.
Sasoia eta lekua
Udaberritik udazkenera, erretxinadun basoetan, batez ere lurzoru hezeetan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Asiako iparraldea, Zeelanda Berria.
Kwagga Smith
Albertus Stephanus "Kwagga" Smith (Lydenburg, Mpumalanga, 1993ko ekainaren 11) hegoafrikar errugbi jokalaria da, hirugarren lerroko hegal postuan aritzen dena. 2018tik, Japoniako Errugbi Ligan jokatzen du Shizuoka Blue Revs taldearekin. 2013an egin zuen debuta Hegoafrikako zazpiko errugbiko selekzioarekin, eta 2018an hamabostekoarekin; 2019ko Munduko Kopa irabazi zuen taldeko kidea izan zen. Zazpiko errugbiko selekzioarekin, berriz, brontzezko domina erdietsi zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.
San Paulo eliza (Estrasburgo)
San Petri eliza zaharra (Église Saint-Paul de Strasbourg, Paulskirche) Estrasburgoko eliza bat da, XIX. mendearen amaieran eraiki zena neogotiko estiloan. 1998an Frantziako monumento historiko izendatu zuten.
Historia
1871. urtean Alemaniako Inperioak Alsazia-Lorrena eskualdea anexionatu zuen. Estrasburgo zen haren hiriburua eta Neustadt auzo berria eraiki zuten. Auzo hartan zegoen alemaniar garnizioko kide batzuek eliza luterano bat eraiki nahi zuten eta 1889an arkitektura lehiaketa abiatu zuten. Louis Mullerrek proiektua izan zen aukeratua eta 1892 eta 1897 artean altxatu zen. 1897ko maiatzaren 16an sagaratu zuten. Militarrak hartu ahal izateko hainbat ezaugarri berezirekin diseinatu zen eliza; 19 sarrera ditu, altuera handia eta luzera aldiz ez da hain handia. Enperadorea bera hartzeko ere egokiturik zegoen, gertu baitago haren jauregia.
1944ko aliatuen bonbaketek elizaren barnealdeko altzariak kaltetu zituzten eta 1958an izandako txingor ekaitz batek beirateak apurtu zituen.
2016ko Burgosko Itzulia
2016ko Burgosko Itzulia etapako lasterketa horren 38. edizioa izan zen. 2016ko abuztuak 2 eta 6 bitartean egin zuten, 5 etapatan banatutako 674,72 kilometro eginez.
San Paulo eliza (Estrasburgo)
Historia
Elizaren kanpoaldea Vosgeetako hareharriz egina da. Azkar desegiten denez hainbat alditan berriztatu behar izan da. Azkenengo aldiz 2009 eta 2014 artean zaharberritu zituzten elizaren fatxada eta dorreak eta 2014ko ekainean elizaren aurreko plazako zola guztia eraberriitu zen.
Arkitektura
Louis Mullerrek Marburgeko Santa Elizabeten eliza hartu zuen inspirazio iturri eliza diseinatzeko, baina hark ez bezala hiru erroseta eraiki zizkion. Latindar gurutzea izatekoa zen, baina garestiegia aterako zenez greziar gurutzeko oinplanoa ezarri zuen. 3.000 pertsona har ditzake elizak bere barnean.
Aurreandean bi dorre ditu, 76 metrotako altuera dutenak. Ill ibaiaren uharte batean kokaturik dagoenez urrutitik ikusten den eliza da.
Izarputz gorriska
Izarputz gorriska, izarputz gorrixka edo lurrizar gorriska (Geastrum rufescens edo Geastrum vulgatum) Geastraceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria. Nahiko arrunta Euskal Herrian.
San Paulo eliza (Estrasburgo)
Organoak
Organo nagusia 1897an eraiki zuen Eberhard Friedrich Walckerrek, 1933 eta 1934 artean Beuchetek handitu egin zuen hainbat gehigarri ezarri ondoren.
Izarputz gorriska
Deskribapena
Karpoforoa: Ez da higroskopikoa, hasieran hipogeoa, hau da, lurrazpikoa eta esferikoa, gero exoperidioa edo kanpoko geruza 5-8 puntako izar-forman irekitzen da. 4 cm-ko diametrokoa. Hasieran, exoperidioa beix zurbil kolorekoa da eta mamitsu samarra, zahartzean ilundu egiten da, eta haragia zimeldu egiten zaio. Izarraren erdialdean endoperidio marroi-krema kolorekoa dago, globo formakoa, barruan masa harro bat edo gleba du, kapilizioak eta esporek osatua, goiko aldean, peristomak inguratutako zulo edo ostiolo bat du, finbriatua eta mugatu gabea da, eta hortik ateratzen dira esporak heldu ondoren. Barrualdean, endoperidioa eta exoperidioa (izarren besoak) zuzenean elkartzen dira, oin baten beharrik gabe.
Etimologia: Geastrum terminoa grekotik dator, lurra esan nahi duen "gé" hitzetik eta izarra esan nahi duen "áster" hitzetik. Fibriatum epitetoa latinetik dator, zerrendekin esan nahi duen "finbriatus" hitzetik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Sasoia eta lekua
Urte osoan hazten da, koniferoetan, hostozabaletan eta larreetan.
Banaketa eremua
Asia, Europa, Amerika.
2018ko Burgosko Itzulia
2018ko Burgosko Itzulia etapako lasterketa horren 40. edizioa izan zen. 2018ko abuztuak 7 eta 11 bitartean egin zuten, 5 etapatan banatutako 775 kilometro eginez.
2019ko Burgosko Itzulia
2019ko Burgosko Itzulia etapako lasterketa horren 41. edizioa izan zen. 2019ko abuztuak 13 eta 17 bitartean egin zuten, 5 etapatan banatutako 787 kilometro eginez.
Ardagai erraldoi
Ardagai erraldoia (Meripilus giganteus) Polyporaceae familiako onddo espezie bat da.
Ez da jangarria, haritsua delako eta akre usain desatsegina duelako. Esteetako arazoak eragin ditzake. Pena da, onddo honek metro bat luze eta 9 kilo har ditzakeelako.
Deskribapena
Karpoforoa: 20-50 cm-koak dira, eta, oinarrian soldatuak bezala daude, teilatu bateko teilak bezala gainjarriak zati batean, elastikoak, ertza irregularki gingilduna eta bihurgunetsua, tolestura sakonekin, arre gorrixka, gris-okrea edo arre-gaztaina kolorekoa, baina krema kolorekoa ertzean; gainazal belusduna du, pikortsua ertzean; erabat zimurtsuak erradialki, askotan zerrenda zentrokideen bidez zonatua, kolore pixka bat gehiagorekin. 40 kilotik gorako perretxikoak aurkitu dira.
Poroak: Txikiak, krema kolorekoak, okre zurbilak hasieran eta gero krema ilunera pasatzen dira, ukitzean edo lehortzean belztu egiten dira.
Haragia: Haritsua, larrukara samarra, zuria, gorrixka airearekin kontaktuan, eta azkenean belztu egiten da. Airean lehortzen utziz gero, perretxiko guztia belzten da zahartzean. Usain bizia, nahiko atsegina eta zapore garratzekoa.
Etimologia: Meripilus terminoa grekotik dator, parte esan nahi duen "meris" hitzetik, parteen errepikapenetik eta kapela esan nahi duen "pilos hat"- etik. Giganteus epitetoa berriz latinetik dator, erraldoi esan nahi duen "giganteus" hitzetik. Bere neurriengatik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria, gogorra eta larrukara delako. Arazo gastrointestinalak ere eragin ditzake.
Nahasketa arriskua
Grifola frondosa delakoarekin, honen kapelak ugariagoak eta txikiagoak dira, zimurtsuak, pruinadunak eta gris-gamuza kolorekoak. Bondarzewia montana delakoarekin, trinkotasun eta forma berekoa, ez da belzten eta izeietan bakarrik ateratzen da. Dendropolyporus umbellatus espeziarekin, honek loreak bezala kapela zirkularrak ditu.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, pagoen eta haritzen motzondoetan.
Banaketa eremua
Europa.
Jano Haitza (Besaya)
Jano Haitza (Pico Jano) Iguñako haraneko mendia da, 1.289,7 metroko garaiera duena. Besaya eta Pas ibaien arroak banatzen dituen mendizerra batean dago. Administratiboki, Bárcena de Pie de Concha udalerriak kudeatzen du. Bere tontorrean erpin geodesiko bat du.
Igoera
Gailur horretara igotzea klasikoa da inguruko mendizaleen artean, baina hainbat ibilbide daude, eta fisikoki gailurrera hurbildu daiteke lur orotako zenbait ibilgailutan. Barcena de Pie de Conchatik abiatzen da, Alsako urtegira igotzen den errepide batetik. Ondoren, eskuinerantz igotzen da, asfaltatu gabeko bideetatik. Goiko urtegitik azken zatia igotzea ia ezinezkoa da 4x4 ibilgailuan, lursaila malkartsua delako.
Navacerrada mendatea
Navacerrada mendatea (puerto de Navacerrada) Guadarramako mendilerroko mendatea da, 1.858 metroko garaiera duena. Segovia eta Madril artean kokatuta, administratiboki Real Sitio de San Ildefonso udalerriak iparraldeko hegala eta Cercedillak hegoaldekoa kudeatzen dituzte. Bere mendi-magaletan eski-estazio bat dago.
Nikolaus Pevsner
Sir Nikolaus Bernhard Leon Pevsner (Leipzig, 1902ko urtarrilaren 30a - Londres, 1983ko abuztuaren 18a) britainiar arte eta arkitekturaren historialaria izan zen.
2021eko Burgosko Itzulia
2021eko Burgosko Itzulia etapako lasterketa horren 43. edizioa izan zen. 2021eko abuztuak 3 eta 7 bitartean egin zuten, 5 etapatan banatutako 804 kilometro eginez.
Nikolaus Pevsner
Alemanian jaio zen, judutar jatorriko familia batean, gatetan udaismotik luteranismora bihurtu zen arren. Arkitektura ikasi zuen hainbat unibertsitatetan eta Leipzigen doktoratu zen Leipzigeko barrokoaren arkitekturari buruzko tesi batekin.
1924tik 1988ra Dresdeko Galerian lan egin zuen eta 1929tik 1933ra Göttingeneko Unibertsitatean irakasle izan zen. 1933an emigratu behar izan zuen, juduen aurkako legeen ondorioz, eta Birminghamen kokatu zen. Han argitaratu zuen Pioneers of the Modern Movement: from William Morris to Walter Gropius; bertan Walter Gropiusek arkitektura modernoari egindako ekarpenak defendatzen zituen.
2017ko Burgosko Itzulia
2017ko Burgosko Itzulia etapako lasterketa horren 39. edizioa izan zen. 2017ko abuztuak 1 eta 5 bitartean egin zuten, 5 etapatan banatutako 760 kilometro eginez.
Nikolaus Pevsner
Hitlerri emandako hasierako laguntza zela eta, Pevsner barneratze-eremu batera eraman zuten Bigarren Mundu Gerraren hasieran. Hiru hilabete geroago askatu zuten eta propaganda antinazian parte hartu zuen.
1942an Architectural Review aldizkarian hasi zen lanean eta irakasle postua lortu zuen Birkbeck Collegen. Cambridgeko Unibertsitatean ere eskolak eman zituen hogeita hamar urtez.
2020ko Burgosko Itzulia
2020ko Burgosko Itzulia etapako lasterketa horren 42. edizioa izan zen. 2020ko uztailak 28 eta abuztuak 1 bitartean egin zuten, 5 etapatan banatutako 796 kilometro eginez.
Novi Marof
Novi Marof Varaždin eskualdeko udalerria da, Kroazian, Europan. Zagrebetik 68 kilometrotara dago.
Historia
XIX. mendearen amaieran eta XX. hasieran, Novi Marof Kroazia-Eslavoniako Erresumako Varaždin konderriko barrutiko hiriburua izan zen.
La Pandera
Espainiako Itzuliko etapak zenbait aldiz bukatu dira bere tontorrean:
Novi Marof
Demografia
2011n egin zen zentsoan udalerriak 13.238 biztanle zituen. Herriz herri hauek ziren kopuruak:
Oriovac
Geography
Udalerrian 10 naselja daude:
Historia
1918ra arte, Oriovac (Oriowacz izena 1850 baino lehen) Austriako monarkiaren parte izan zen (Kroazia-Eslavoniako Erresuma 1867ko konpromisoaren ondoren), Eslavoniako Muga Militarrean, Gradiskaner Erregimentua VIII. 1881ean desegin baino lehen.
2022ko Espainiako Itzulia
2022ko Espainiako Itzulia Itzuli Handi honen 77. edizioa izan zen. 2022ko abuztuak 19 eta irailak 11 bitartean egin zuten, 21 etapatan banatutako 3.281,4 kilometro eginez Utrecht eta Madril artean. Irabazlea Remco Evenepoel belgikar gaztea izan zen, 1978tik aurrera Itzuli Handi baten irabazi zuen lehen belgikarra izanda. Podiumean Enric Mas -Movistar- eta Juan Ayuso- UAE Emirates- espainiarrekin batera izan zen. Sailkapen orokorreko lehen euskalduna Mikel Landa (15.a) izan zen.
2022ko Burgosko Itzulia
2022ko Burgosko Itzulia etapako lasterketa horren 44. edizioa izan zen. 2022ko abuztuak 2 eta 6 bitartean egin zuten, 5 etapatan banatutako 810 kilometro eginez.
Hypomyces chrysospermus
Hypomyces Chrysospermus onddo espezie bat da.
Ez du sukaldaritzarako baliorik. Ez da toxikoa, bizkarroi honek erasotzen dituen onddoak jan egin baitaitezke; ez ordea, egoera aurreratuan, berehala hondatzen baita hau elikatzen duen onddoa.
Deskribapena
Espeziearen berezitasunak: Bizkarroi espezie bat da, subgloboso formakoa, udare-formakoa, tamaina ñimiñokoa, gehienez 0,3 - 0,4 mm-koa, hasieran koloregabea da, eta amaieran hori-sufre kolorekoa, batzuetan hori-laranja kolorekoa. Mizelioaren hifak, hori mate kolorekoak dira.
Etimologia:
Jangarritasuna
Ez du Sukaldaritzarako interesik.
Nahasketa arriskua
Bada Boletus generoan garatzen den beste espezie bat ere.
Sasoia eta lekua
Xerocomus taldeko Boletus-ak parasitatzen ditu, bakanago Paxillus involutus espeziea. Oso ohikoa da uda amaieran eta udazkenaren hasieran.
Banaketa eremua
Europa, Asia, Ipar Amerika, Australiako mendebaldea.
Jessie Tarbox Beals
Jessie Richmond Tarbox, Jessie Tarbox Beals (Hamilton, Kanada, 1870eko abenduaren 23a - New York, AEB, 1942ko maiatzaren 30a) bezala ezaguna, Kanadan jaiotako argazkilari estatubatuarra, Estatu Batuetan argitaratu zuen lehen emakume erreportari grafikoa eta gaueko argazkilaritza egin zuen lehen emakumea izan zen. 1904ko San Luiseko Erakusketa Unibertsaleko argazkiengandik eta Greenwich Village bezalako tokietan ateratako erretratuengandik da gehienbat ezaguna. Bere berezitasunak "azkar mugitzeko trebetasuna" eta bere lanbideko genero-arrakala gainditzeko tinkotasuna ziren.
Biografia
Beals, Jessie Richmond Tarbox bezala jaioa 1870eko abenduaren 23an Hamiltonen, Ontarion, John Nathaniel Tarbox eta Marie Antoinette Bassetten alaba txikia izan zen. John Tarbox josteko makinen fabrikatzailea zen, eta Kanadako josteko makinen konpainia handienarekin zuen loturak Tarbox familia aberastu zuen. Hala ere, Bealsek zazpi urte zituenean, bere aitak aurrezki guztiak galdu zituen inbertsio txar batean, eta edateari ekin zion erruz. Denborarekin, etxetik alde egin zuen, Bealsen amak behin eta berriz eskatuta. Diru-sarrerei eusteko, ama bordatzen eta familia-ondasun batzuk saltzen hasi zen.
Beals neska argia eta goiztiarra izan zen, ondo joan zitzaion eskolan. Hamalau urterekin Ontarioko Ikastetxe Kolegiatuan sartu zen, eta 17 urterekin irakaskuntza-ziurtagiria jaso zuen. Beals eskolak ematen hasi zen Williamsburgeko (Massachusetts) eskola unitario batean, non bere anaia Paul bizi zen.
1888an Bealsek kamera bat irabazi zuen Youth 's Companion aldizkariko harpidetza batengatik. Kamera txikia zen, baina Beals bere ikasleen eta inguruaren argazkiak ateratzeko erabiltzen hasi zen. Bealsek berehala erosi zuen kalitate handiagoko Kodak kamera eta Williamsburgen lehen argazki-estudioa jarri zuen etxe aurrean, argazkilaritza hobby bat besterik ez bazen ere.
Ibilbidea
1901ean Bealsen funtsak urritu egin ziren eta Bufalon (New York) finkatu ziren. Urte horretan bertan, Buffalo Inquirer eta Courier taldeek argazkilari gisa kontratatu zuten Beals, eta han lan egin zuen 1904ra arte. Fotokazetaritza fisikoki gogorra zen, batzuetan arriskutsua, baina Beals bere orkatiletarainoko soinekoekin eta kapela handiekin ateratzen zen lanera, 20 eta 25 zentimetro arteko kristalezko plakadun kamerarekin, eta 22 kg-ko ekipamenduarekin. Hilketagatik epaiketa handi baterako lan batean, Beals apalategi batera igo zen aretoaren argazki bat ateratzeko, eta, horrela, argazkiak ateratzea debekatzen zuen arau bat hautsi zuen. 1904an Beals Missouriko San Luisen Erakusketa Unibertsalaren inauguraziora bidali zuten. Bealsek funtzionarioak konbentzitu zituen prentsa-txartel bat eman ziezaioten aldez aurreko erakusketarako. Han eskaileratan gora igo eta globo aerostatiko batera salto egin zuen interesatzen zitzaizkion argazkiak lortzeko. Beste kazetariek ez bezalako estiloa zuen, gerora istorioak idazteko erabiliko zituen argazkiei erreparatuz, alderantziz izan beharrean. Bealsek New York Herald, Leslie 's Weekly eta Tribune egunkarien Erakusketako argazkilari ofizial postua lortu zuen, baita Erakusketako publizitate sailarentzat ere. Erakusketei argazkiak ateratzeaz gain, Bealsek Theodore Roosevelt presidentearen argazki informal bat ere hartu zuen. Hasierako topaketa honek Roosevelt eta Rough Riders taldeari 1905ean San Antonion (Texas) egindako bileran argazkiak ateratzeko aukera eman zion.
1905ean Bealsek bere estudioa ireki zuen New Yorkeko Seigarren Etorbidean. Hainbat argazki-enkargu egiten jarraitu zuen, hala nola autoen lasterketak eta pertsona ezagunen erretratuak, baita ere Greenwich Villageren eta New Yorkeko aldirien argazki ezagunak. Urteekin Bealsek hainbat presidente eta ospetsuri argazkiak atera zizkien, tartean Coolidge, Hoover eta Taft presidenteei; Mark Twaini; Edna Sti. Vincent Millay; eta Emily Post.
Azken urteak
1920ko hamarkadan emakume argazkilarien kopuruak gora egin zuen bitartean, Beals hitzaldi publikoak ematera bideratu zen eta Ekialdeko Kostako luxuzko lorategi eta urbanizazioen argazkigintzan espezializatu zen. 1928an Kaliforniara joan zen bizitzera Nanetterekin batera, eta Hollywoodeko jabetza batzuei argazkiak atera zizkien. Depresio Handiak Beals eta Nanette New Yorkera eraman zituen 1933a n, non Beals Greenwich Villagen bizi eta lan egin zuen. Beals txirotasunean erori zen pixkanaka. 1942ko maiatzaren 31n hil zen Bellevue Ospitalean, 71 urte zituela.
Bere argazkiak eta grabatuak Kongresuko Liburutegiko, Harvardeko Unibertsitateko, New-Yorkeko Elkarte Historikoko eta Historia Naturaleko American Museumeko bildumetan daude. 1982an, Radcliffeko Schlesinger Liburutegiak Bealsen paperak eta argazkiak jaso zituen Nanette Beals Brainerd alabaren eskutik.
Xorret de Catí
Xorret de Catí Alacanteko probintziako mendigunea da, 1.100 metroko garaiera duena. Administratiboki Castalla eta Petrel udalerriek kudeatzen dute.
Fraile mendizerraren inguruan kokaturik, Mediterraneoko landaredia tipikoa du: pinudiak eta arteak dira nagusi, baita zuhaixkak ere, hala nola ezkaia, izpilikua, elorri-triska eta salbia.
Castallatik igotzen den errepidea oso mendate gogorra da, gailurrera txirrindularitza-mugengatik ezaguna. Mendateak lau kilometroko luzera du, 437 metroko desnibela eta % 22rainoko malda.
Espainiako Itzuliko etapak zenbait aldiz bukatu dira bere tontorrean:
Azpiarrosa goiztar
Azpiarrosa goiztarra (Entoloma clypeatum) Entoloma generoko onddo espezie bat da.
Jateko ona da denbora askoan prestatzen bada, baina gordinik astuna da. Perretxiko arriskutsua da, beste Entoloma toxiko batzuekin nahas daitekeelako.
Deskribapena
Orriak: Lehenbizi zurbilak, gris argiak, gero arrosa kolorekoak esporengatik. Zabal samar, nahiko zabalak. Ertza irregularra dute eta oinerantz biribildu-itsatsiak.
Hanka: Zuria, kurbatua, gehienetan laburra, sendoa, beherantz mehetua eta oinak, oinarritik beste ale batzuekin bat eginda. Pixka bat grisaxkaz tindatuta, haritsu samarra. Horiz zikintzen da ukitzean.
Haragia: Zurixka, pixka bat arrea, samurra, haritsua, nahiko lodia. Irin freskoaren usaina eta zapore atsegina du.
Etimologia: Entoloma grekotik dator: ertza barrurantz biribildua. Clypeatum epitetoa latinetik dator, ezkutua esan nahi duen "clypeus" hitzetik. Titidun kapelagatik.
Nahasketa arriskua
Udaberriko espezie hau ez da inoiz nahastu behar Entoloma sinuatum delakoarekin, oso pozoitsua; udazkenean ateratzen da. Udaberriko Entolomen artean, jangarriak, honako hauek bereiz daitezke: Entoloma aprile perretxikoak txapel higrofanoa du, koipetsua; oin barnehutsa, gris-marroixka; orri grisaxkak eta haragi hauskorra. Entoloma sepium delakoak kapela ez du hain higrofanoa, zuri-marroixka; oina, zuntz gorrixkekin, eta intsektuen ziztadetan gorritzen den haragia. Entoloma saundersii espeziea belardietan hazten den udazkeneko espeziea da, kapela lodia du eta titiduna, ez da higrofanoa eta oin zuria du.
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta uda hasieran, leku belartsuetan. Soropilaren antzera hasten da eta ugaria da.
Ronald Araújo
Ronald Federico Araújo da Silva (Rivera, Uruguai, 1999ko martxoaren 7a), Ronald Araújo izenez ezagunagoa, uruguaitar futbol jokalaria da, atzelari gisa jokatzen duena Espainiako Ligako Bartzelona Futbol Klubean eta Uruguaiko selekzio nazionalean.
Jano Haitza (Liébana)
Jano Haitza (Pico Jano) Kantabriako mendia da, 1.446 metroko garaiera duena. Deva eta Quiviesa ibaien arroak banatzen dituen mendizerra batean dago. Administratiboki, Camaleño eta Vega de Liébana liebanatar udalerriek kudeatzen dute. Bere tontorrean erpin geodesiko bat du.
Ronald Araújo
Gaur egun, bere gaztetasuna gora behera, munduko atzelari onenetakotzat hartzen da. Erdi-atzelari zein eskuin atzelari gisa joka dezake, eta Transfermarkt, futboleko merkatuan espezializatuta dagoen web orriaren arabera, 50 milioi euroko balioa du.
Jano Haitza (Liébana)
Igoera
Tontor horretara iristeko, Vega de Liebanako Dobarganesetik jo behar da, ezkerretara ateratzen den pista bat hartu eta behar bezala seinaleztatuta; lau kilometro eta erdi geroago, gailurrera iritsiko gara. Pista hau fisikoki egokia da lur orotako ibilgailuentzat.
Izarputz hirukoitz
Izarputz hirukoitza (Geastrum triplex) Geastraceae familiako onddo espezie bat da. Haragi larrukara, usain eta zapore nabarmenik gabea. Ezin da jan.
Sinonimoa: Geaster Triplex.
Deskribapena
Karpoforoa: 3 eta 8 cm artekoa, lehenengo itxita, tipula arreska baten itxurakoa, ondoren irekita, oso ondo bereizten dira peridioko hiru geruzak (exoperidioa, mesoperidioa, endoperidioa), ezaugarriek izena eman diote.
Exoperidioa: Karpoforoaren kanpoaldeari dagokio eta bi heren besoetan zatituta dago eta triangeluar forma dute gutxi gorabehera, kurbatuak, higroskopikoak ez, laziniak deitzen zaie, 5etik 7 puntarako izar baten antza dute.
Mesoperidioa: Geruza mamitsu arre-horia edo arre-gorrixka azpiko geruzatik bereizten den lekuan agertzen da, sarritan lerro zirkular samar baten arabera apurtzen da, lepoko moduko bat sortuz.
Endoperidioa: 2 eta 4 cm arteko diametrokoa, sesila, subglobosoa, mintzezkoa, bere kolorea gris-arretik arre-kremara aldatzen da. Peristomak kono-forma du, gutxi gorabehera mugatua, finbrilatua, fin ildaskatua, aureola batez inguratua.
Etimologia: Geastrum terminoa grekotik dator, lurra esan nahi duen "gé" hitzetik eta izarra esan nahi duen "áster" hitzetik. Triplex epitetoa berriz latinetik dator, hirukoitza esan nahi duen "triplex" hitzetik. Peridioan dituen hiru geruzengatik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Mesoperidioari erreparatuz gero, zaila da genero bereko beste espezie batzuekin nahastea.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, baso ilun eta beroetako lurzoru hareatsuetan. Ez da oso ohikoa.
Mercedes Oliveira Malvar
Mercedes Oliveira Malvar, ezagunagoa Chis Oliveira izenaz, (Pontevedra, Galizia, 1957ko maiatzaren 25a) filosofoa, irakaslea eta idazlea da.
Biografia
Umetan Tuin bizi izan zen. Saturnino Montojo de Ferrol BHIn, Val Miñor de Nigrán eta María Soliña de Cangas BHIn ikasi zuen. Santiagoko Unibertsitatean doktoratu zen 1997an, "Hezkuntza afektibo-sexuala nerabezaroan. Proposamen baten epistemologia eta didaktika" tesiarekin. Filosofiako katedraduna izan zen Alexandre Boveda de Vigo Institutuan, erretiroa hartu zuen arte.
Lan ibilbidea
Filosofiako katedraduna izan zen Vigoko (Galizia) Alexandre Boveda Institutuan. Sexu-hezkuntzaren arloan erreferentetzat jotzen da, genero-ikuspegitik.
Santiagoko Unibertsitatean doktoratu zen 1997an, "Hezkuntza afektibo-sexuala nerabezaroan. Proposamen baten epistemologia eta didaktika" lanarekin. Ikerketa horrek lehen aldiz planteatu zuen sexu-hezkuntza nerabezaroan modu sistematikoan, zer, nola eta nondik formulatu: hezkuntza-sisteman oraindik egiteke dagoen zeregin bat da. Igualdad komandoa koordinatu du.
Chisek ikerketa horretan azaltzen zituen teoriak, hogeita hamar urte daude modu praktikoan aplikatzen.
Institutuko ikasleekin egin du, Espainia osoko unibertsitateetako hainbat masterretan eta irakasleen eta gizarte- eta osasun-arloko profesionalen prestakuntzan, horiei ere ikastaroak ematen baitizkie.
2011n bere lana, Hezkuntza Ministerioaren Irene Sariarekin aitortu zen, aitzindaria izateagatik eta estereotipoetatik urrundua egoteagatik. Saria, taldekako hezkuntza proposamenei eman ohi zaien arren, kasu honetan banakoa emana izan zen.
Enxergo de Didaktika de Filosofia (gero Nexos deitu zena) taldeko kide fundatzailea izan zen. Testuliburuak, curriculum-materialak eta irakasleen prestakuntza prestatzen duen Galiziako erreferentziako taldea da.
Lanak
Besteak beste, liburu hauek argitaratu ditu:
-“Eros: Materiais para pensar o amor” (Edicións Xerais de Galicia).
-“Aprendendo a ver a desigualdade” e “O corpo como campo de batalla” (Concello de Vigo, 2002).
-“''La educación sentimental. Una carencia en el sistema educativo''”. Santos Guerra (coord): “''El harén pedagógico. Perspectiva de género en la organización escolar''” (Graó, 2000).
Kolibia zolabeltz
Kolibia zolabeltza (Flammulina velutipes) Physalacriaceae familiako onddo espezie bat da.
Mukiziza beltz
Mukiziza beltza (Exidia glandulosa) Exidia generoko onddo espezie bat da. Haragirik ez duelako, sukaldaritzarako balio gabea da.
Kolibia zolabeltz
Kapela baino ez da jangarria, baina kalitate eta zapore gutxikoa da. Nolanahi ere, hornigai gisa erabili izan da, baita perretxiko gozoagoekin nahastuta ere. Urria da.
Mercedes Oliveira Malvar
Lanak
-“Platón”, “Animal Humano”, “¿Quen somos?” Galiziako Edicións Xerais.
Mukiziza beltz
Deskribapena
Substratuari beheko aldetik lotutako fruktifikazioa, erresupinuetatik planaspulbiniformeetara, zerebriforme itxurako masa gelatinakara osatzen dute, 30 cm-ko luzerakoa eta 2 cm arteko lodierakoa, subglobosoa, lobulatuak eta irregularki izurtuak. Ertz biribilduak eta libreak. Gainazala tolesduna, distiratsua, leuna, baina papila txiki eta ugariz punteatuta, luparekin ikusten dira; kolore arre-beltzaxkatik beltz matera eta zahartzean pruina zurixka batekin; lehortearekin geruza fin-fina bihurtzen da, eta bere formara itzultzen da berriro hidratazioarekin.
Kolibia zolabeltz
Deskribapena
Kapela: 3 eta 8 cm arteko diametrokoa, hemisferikotik ganbil-laura. Ertz ildaskatua, kurbatutik lau-kurbatura. Azala zati batean bereiz daiteke, leuna, likatsua, eta, neurri batean gelatinosoa; gorrixka-herdoil-laranja kolorekoa, ilunagoa erdian eta horixka argiagoa ertzean.
Mukiziza beltz
Deskribapena
Haragia: Mehea, gelatinakara, elastikoa; usain eta zapore nabarmenik gabe.
Kolibia zolabeltz
Deskribapena
Orriak: Zabal samar, meheak, sabeldunak, itsatsiak edo eskotatuak eta tartean orritxoekin; zurixketatik krema zurira, eta zahartzean herdoil koloreko orbanekin.
Mercedes Oliveira Malvar
Lanak
-“II Plan Municipal para a igualdade de oportunidades e de trato das mulleres de Vigo (2003-2004)”, (Concellería da Muller, Concello de Vigo, 2003).
Mukiziza beltz
Deskribapena
Etimologia: Glandulosa epitetoa gainazal himeniala estaltzen duten papila antzekoetatik eratorria da.
Kolibia zolabeltz
Deskribapena
Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxoago eskote txiki bat duten orriak.
Mercedes Oliveira Malvar
Lanak
-“''El cuerpo como campo de batalla. Reflexiones sobre la corporalidad femenina''”. Nazioarteko Biltzarra, Sare 2005: Niñas son, mujeres serán. Emakunde, Vitoria-Gasteiz 2006.
Mukiziza beltz
Jangarritasuna
Ez du balio sukaldaritzarako.
Kolibia zolabeltz
Deskribapena
Hanka: 3 - 10 x 0,3 - 1 cm-koa, zilindriko-fusiformea, sustrai antzeko batekin, okertua eta ilelatzez belusatua; arre ilun koloretik beltzaranera eta, batzuetan, oliba koloreko tonuekin.
Mercedes Oliveira Malvar
Lanak
-‘Feminismo e sociedade laica’ en “''Por umha sociedade laica. Polo nosso direito a decidir''”. MNG Mulleres Nacionalistas Galegas, Vigo 2008
Mukiziza beltz
Nahasketa arriskua
Exidia saccharina eta Exidia pithya delakoekin nahas daiteke, baina hauek koniferetan ateratzen dira, eta baita Exidia recisa espeziearekin ere, honek kono alderantzikatuaren forma du.
Mercedes Oliveira Malvar
Lanak
''- am@me. Pensar o amor no século XX/'' (2018) Amada Trabarekin. Galaxia. 352 páxs. ISBN 978-84-9151-263-9.
''- Comando Igualdade. A mocidade facendo a revolución feminista nas aulas!'' (2021) con Priscila Retamozo. Catro Ventos. 172 or. ISBN 978-84-122499-7-2
Kolibia zolabeltz
Deskribapena
Haragia: Biguna, zuri-krema kolorekoa; fruta usainarekin eta hurraren zapore gozoarekin.
Mukiziza beltz
Sasoia eta lekua
Sasoi hezeetan hazten da, hostozabalen hildako adarretan, motzondoetan edo eroritako enborretan.
Kolibia zolabeltz
Deskribapena
Etimologia:. Velutipes epitetoa "velutipes" hitzetik dator, oin belusatua esan nahi du. Bere oinaren itxuragatik
Jangarritasuna
Erdipurdiko jangarria.
Nahasketa arriskua
Ezin da nahastu bere bizilekuagatik. Erraz ezagutzen da bere oin zilindrikoagatik eta azalera osoa belusatua duelako.
Sasoia eta lekua
Hostozabalen eta zuhaixken zur hiletan hazten da. Onddo hau berandu hazten da, udazkenaren amaieran, baita neguan ere. Urtarrilean eta otsailean aurki daiteke, hostozabalen enborretan mordoxkatan.
Banaketa eremua
Mundu osoa.
Itzulera (abestia)
Koronabirusgatik bi urtez egoera berezi batean egon ondoren, 2022koa "itzulera" desiratuaren urtea izan zen. Senpereko lakuko jaiaren leloa horixe izan zen. Giro horren barruan Itzuli zen Zetak taldea Herri Urrats-en abestiarekin batera. Zetak taldearen eta Erramun Martikorenaren arteko elkarlanean ateratako abestia da Itzulera. Erabateko estilo-aldaketa ekarri zuen. Bideoklipa Pello Repazek zuzendu zuen, Iratze Reparazekin batera, txalaparta eta Kukai dantza taldearen Oskara koreografia ere integratu zutela.
Hitzak
Hauek dira abestiaren lehen hitzak:
Mendikate batek alde bi guztiz banatzen dituela esan ohi da beti, baina kanta honek alderantzizkoa erakutsi nahi digu hasiera-hasieratik:"Mendikate honek lotuta".
Txoriek erraz pasatzen dira mendikateko alde batetik batera mezuak eramateko: "Zurekin mintzo direla diote xoriek. Esan zer kanta egin dizuten, Zein gertu gauden", "Xoriak mugaren bestalde, Jantzia dute,  Doinu dotorez.  Gaztelugatxe" " Ta estali dute Larrun bera ere".
Espazioa eta sentipena konpartitzen dute alde biek: "Zure zauria nirea da. Ta kantu hau biona.  Erkidetasunaren bozeramaile,  Zeuen urratsa geurea da, ta [pandemia bukatu ondorengo] itzulera denona".
Zizahori faltsu
Zizahori faltsua (Hygrophoropsis aurantiaca) Hygrophoropsidaceae familiako onddo espezie bat da.
Jateko ona bada ere, Cantharellus cibarius baino askoz kaskarragoa da sukaldaritzarako. Prestaketa berak onartzen ditu. Lehortzean belztu egiten da.
Deskribapena
Kapela: 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa. Lehenbizi ganbila, gero kopa moduan hondoratua. Ez oso mamitsua, mehea, ertz finekoa, biribildua, flokonosoa. Kolorea horixka, hori-laranja edo laranja-lehoi kolorekoa.
Orriak: Dekurrenteak, meheak, estu, urkilatuak, laranja kolore eder batekoak, kapelarena baino biziagoa. Pallida aldaeran, orriek krema tonu zuria dute.
Orri Dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Liraina, elastikoa, betea, hori-laranja kolore zurbilekoa, batzuetan beltzaxka. Nigripes aldaeran, oinaren oinarriak beltz-kearen kolorea du.
Haragia: Biguna, horixka.
Etimologia: Hygrophoropsis terminoa grezierako hygrophorus-etik dator, "opsis" hitzak antzekoa esan nahi baitu, eta "hygrophorus" hitzak hezea esan nahi du. Aurantiaca epitetoa latinetik dator, laranja kolorea esan nahi duen "aurantiacus" hitzetik. Bere koloreagatik.
Jangarritasuna
Ez da oso preziatua, baina jateko modukoa da.
Nahasketa arriskua
Omphalotus olearius espeziearekin, hau toxikoa da eta multzoka hazten da, sortak eratuz, hainbat hostozabalen enborren oinarrian edo  sustraietan.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean. Nahiko arrunta da koniferoen basoetan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Erdialdeko eta Hegoaldeko Amerika, Asiako iparraldea, Australia, Zeelanda berria.
Eskubide Ekonomikoen, Sozialen eta Kulturalen Nazioarteko Ituna
Eskubide Ekonomikoen, Sozialen eta Kulturalen Nazioarteko Ituna nazioarteko tratatu aldeaniztuna da, eskubide ekonomikoak, sozialak eta kulturalak aitortzen dituena eta haiek babesteko eta bermatzeko bitartekoak ezartzen dituena. Nazio Batuen Batzar Nagusiak onartu zuen 2200 A (XXI) Ebazpenaren bidez 1966ko abenduaren 16an.
Ituna Giza Eskubideen Nazioarteko Gutunaren zati da, Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsalarekin eta Eskubide Zibilen eta Politikoen Nazioarteko Itunarekin batera, Lehen eta Bigarren Protokolo Fakultatiboen azken Ituna barne.
Itun honen bitartez, honen parte izan diren estatuak haien errekurtso guztiak jarri beharko dituzte itun honetan sinatutakoa ahalik eta modu zabalean eta irmoenean aplikatzeko.
Nazio Batuen giza eskubideen aldarrikapena
Nazio batuen aldarrikapena historian gertatutako aldarrikapen nagusienetarikoa izan da (honetan ez da eskubide indibidualak eta sozialak desberdintzen). Hala, gutunaren lehenengo artikuluan, pertsona guztiak aske eta berdinak jaio egiten direla aldarrikatu egiten da.
Giza eskubideen aldarrikapen unibertsalean 30 artikulu ageri dira, eta hauetan eskubide indibidual, kolektibo, zibil, politiko, ekonomiko, sozial eta kulturalak zehaztu egiten dira. Nagusiki, aldarrikapen honen 25, 26 eta 27. artikuluetan.
Eskubide ekonomiko, sozial eta kulturalak gizanazioarteko ituna (1966)
Gerra hotzak, eskubide zibil eta politikoak, eta eskubide ekonomiko, sozial eta kulturalak banandu egin zituen. 1966 an, bi tratatuetan zehaztu egiten dira, eta unibertsalean zehazten dena modu zehatzago batean aurrera eramaten da. Era berean, tratatuak idatzi zituztenak ez ziren kapazak izan eskubide guztiak tratatu berean jartzen. Momentu horretan, gerra hotzean aurkatuta zeuden herrialdeak elkarrekin lan egiten hari zirelako, eta ondorioz, estatu kapitalistak askatasunaren aldeko itunen alde agertu egin ziren; eta komunistak, berriz, itun ekonomiko sozial eta kulturalaren alde agertu egin ziren. Hau guztia dela eta, Eskubide zibil eta politikoak alde batetik, eta bestetik eskubide ekonomiko sozial eta kulturalen ituna aldarrikatu egin zuten, Gorte Nagusiak horrela eskatu baitzuen 1951.urtean. Lehen ituna protokolo fakultatibo batekin joan egin zen,
1990. hamarkadetan, nazio batuen gutuna aurrera eramaten dute. 1993.urtetan Vienako deklarazioa aldarrikatu egin zen.
Eskubide ekonomiko, sozial eta kulturalen nazioarteko ituna gai hau jorratzen duen oinarrizko deklarazioa da. Testu hau 155 estatuk sinatu izan zuten. Testu hau beharrez bete behar da eta honen lehen artikuluak, errekurtsoen determinazio askeari buruz dihardu.
Ituna
Eskubide ekonomiko, sozial eta kulturalen ituna  1966 ko abenduaren 16an sinatu egin zen, eta 1976ko urtarrilaren 3an sartu zen indarrean.
Itun hori hainbat zatitan banatu egiten da, eta zati bakoitzak, gai bat jorratu egiten du. Agertzen den lehen lehena “hitzarmena” da. Honetan, zehaztu egiten da itun honetan parte hartu egiten duten estatuek hainbat baldintza adostu edo baimendu egiten dituztela, itun honen parte izateko. Haien artean, hurrengoak daude: Askatasuna, justizia eta bakea lortzeko duintasuna eskatu egiten da familiaren parte guztiagatik eta haien eskubideak.
Hau guztia dela eta, ezin da ulertu Gizakien eskubideak ematen duen kontzeptua barik, ezin izango da gizaki aske bat, eta miseriaz, eta beldurraz liberatu egiten dena; eta ondorioz, zehaztu egiten da eskubide sozial, politiko, zibil eta politikoak. Baldintza hauek betetzea eskatu behar du.