cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jesus López de Dicastillo
Hirugarren bidaia
Aurreko bidaiaren ostean etenaldi labur bat egin ondoren, 1987ko otsailaren 19an, Jesus berriro lurreratu zen Liman, Perun. Perura egiten zuen bere hirugarren espedizioa zen. Oraingoan Amazonas ibaia jaistea zuen helburu, Nevado Ampato iturburutik Belen hirira, 6 800 kilometroko nabigazioa. Horretarako, bere ontzi propioa eraikitzeko asmoa zuen.
Barilius barila
Barilius barila Barilius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Jesus López de Dicastillo
Hirugarren bidaia
Erredakzio nagusia zen bitartean, Jesus egunkaria hausnarketa bultzatzeko eta pentsamendu kritikoa sustatzeko tresnan bilakatzeko ahaleginak egin zituen, bihotzeko prentsari eskainitako atalak ezabatuz eta politikarien gehiegikerien aurkako edukia eta eduki kulturala gehituz. Tamalez, laster hasi ziren Jesusen kontrako mehatxuak eta egunkariaren egoitza erretzeko mehatxuak.
Berriro ere bere planak zapuztuta zeudela, Jesusek xamanismo eta sendatze tradizio luzeko Amazoniako hiri batean zegoela aprobetxatu zuen fenomeno horiek zehatz-mehatz aztertzeko. Horrela, Amazonaseko oihanean zehar bidaia eta ikerketak egin zituen, aiahuaskak ezkutatzen dituen misterioen bila, liturgia desberdinetara joanda eta oihanaren barrenean arakatuz.
Ikerketa horiek, ikuspegi etnografiko eta antropologikotik bilduak, bere hirugarren liburuan biltzen dira “Ayahuasca, heriotzaren soka. Amazoniako kontakizunak”, 1992an autoargitaratua. Liburu hau gaztelaniaz idatzitako aiahuaskako liturgien inguruko lehen esperientzietako bat da.
Aurkezle eta berriemaile gisa emandako etapa
Aurreko denboraldi honetan zehar, Jesus bidaia idazle gisa bizi zen La República eta El Sol del Perú egunkarietzako kronikak idazten, eta baita Diario de Navarra egunkariarentzat ere. 1988an Euskal Telebistara gonbidatu zuten Dr. Livingstone, supongo programara, Hego Amerikan izandako abenturei eta bidaiei buruz hitz egitera. Amazonas ibaiaren mugetan etsai diren indigenen artean dabilen abenturazale trebea bezela aurkeztu zuten. Jesus, aurkezpen horrekin suminduta, bere ustez aurreiritzi handiz eginikoa, amorruz lehertu zen eta saioa birbideratu zuen, zuzendariak eta publikoa konkistatuz eta jakinduria eta karisma erakusketa bat eginez. Honek, kapitulua grabatzen amaitu zen bezain laster programa denboraldi osorako zuzendu eta aurkezteko eskaintza jasotzeko balio izan zion. Eskaintza onartu zuen.
Dr. Livingstone, supongo programaren zuzendari eta aurkezle izan zen bitartean, Jesusek Euskal Herriko programa ikusiena bilakatu zuen. Kapitulu bakoitzean, Jesusek, lotsik gabe, kritika gogorrak eta diskurtso gogoetatsuak jaurti zituen. Emankizunaren biharamunean, programak egunkarietako lerroburuak eta editoreari zuzendutako gutun gehienak bereganatzen zituen.
Hala ere, kontratua sinatu aurretik, Jesus kritikatu ezinak ziren gauzei buruz ohartarazia izan zen, edo bestela, kaleratu egingo zutela. Eta halaxe izan zen, Jesusek Dr. Livingstone, supongo programaren aurkezle gisa egin zuen ibilbidea distiratsua bezain laburra izan zen, 13 kapitulu aurkeztu eta zuzenduz. Programaren saio batzuk 1988ko udan Perun filmatu ziren, Roge Blasco kazetariarekin eta José Mari Salinas kamerariarekin batera herrialdea zeharkatu zutela etenik gabeko berrogei egunez, Inken aurreko kulturetako tenpluetan zehar eta Limako eta Arequipako gune txiroenak arakatuz. Garai hartako Peruko pertsonaia ospetsuak elkarrizketatu zituzten, hala nola María Reiche matematikari alemaniarra, bere bizitza Nazca lerroen azterketari eskeini ziona, edo Mario Vargas Llosa idazle eta orduan politikari konprometitua. Nekazariak, langileak, politikariak eta sindikalistak ere elkarrizketatu zituzten.
Modu berean, Jesus ohiko hizlaria izan zen kultur aretoetan, eskoletan eta unibertsitateetan, Perun eta Euskal Herrian, eta ohiko kolaboratzaile ere izan zen irratsaio desberdinetan. Perun eta Ekuadorri buruzko "Esplendor y miseria de los Hijos del Sol" eta " Apocalipsis Amazonia" izeneko bi telesailen zuzendaria ere izan zen.
Peruko Amazonian finkapena eta Humboldt Kultur Etxearen fundazioa
Jesus telebistako aurkezle eta dokumental egile gisa bizitako etapa parentesi bat izan da abenturazale bezela egin duen ibilbide luzean. Euskal Telebistatik irten eta gero, Jesusek Hego Amerikan barrena bidaiak egiten jarraitu du, harik eta 1995ean 44 urte zituela bizileku iraunkor bat ezartzeko garaia zela erabaki zuen arte.
Horretarako aukeratutako tokia Puerto Bermúdez herria izan zen, Peruko Amazoniako bihotzean kokatua. Jesusek aurretik ezagutzen zuen herri txiki hau, 1984ko otsailean Pachitea ibaia igotzen ari zela, Pajonal Handiko indiarrak kokatzen diren lurretarantz joateko asmoz, Fitzcarralden bidea jarraituz, honekin topo egin zuenean. Garai hartan, Puerto Bermúdezera iristeko hegazkina edo itsasontzia ziren sarbide bakarrak, izan ere, Puerto Bermúdez udalerria lotzen duen errepidea ez zen 1988. urtera arte errealitatea izango.
Jesusek, bertako naturaz maiteminduta eta leku horretako Asháninka herritarrek harrituta, herrian lursail bat eskuratu zuen Pichis-Pachitea ibaiaren ondoan, mundu osoko zientzialari eta abenturariak jasotzeko eta kulturaren garrantzia eta naturaren babesa zabaltzeko aterpetxea eraikitzeko asmoz. Aterpea bere kabuz eta inguruko materiala erabiliz eraiki zuen, Raul Rubio bilbotarraren laguntzaz, edozein nafarrentzako egun berezia den egunean,1997ko San Fermin egunean alegia, bere lana amaitu zuen arte: bi solairuko egurrezko palafito etxea, Ashaninka arkitekturaduna eta San Matías eta El Cira mendiei bistaduna. "Humboldt Kultur Ostatua" izena jarri zion, Prusiako naturalista eta geografo ospetsuaren omenez. Etxe ondoan lorategi oparoa landatu zuten, von Humboldtek berak egindako lorategien diseinuetan oinarrituta.
Ordutik eta duela gutxi arte, Jesusek mundu osoko zientzialari eta bidaiari ugari jaso ditu, eta nola ez, hainbat gorabehera bizi behar izan ditu. Hasieran, eta bertakoen konfiantza lortu arte, era guztietako salaketak jaso zituen; batzuek droga trafikatzailea zela adierazi zuten, beste batzuek diamante bilatzailea zela, eta beste batzuek bera zela pishtaco, Andeetako pertsonaia mitologikoa, pertsonak haien gantzak jateko erailtzen dituena. Geroago, ordura arte ezagutzen zuen paisaiaren suntziketa prozesua ikusi zuen, eta narkotrafikarien mafiak nola finkatu ziren, ustelkeria politikoarekin batera.
Bestalde, Jesus indigenen eta bertako biztanleen kulturizazioaren sustatzaile handia izan da, "Humboldt Irakurle Kluba" irratsaioa, izen bereko liburuen doako mailegu-plataforma eta irakurketa-tailerren bitartez. Era berean, indigenen eta Amazoniako oihanaren eskubideen defendatzaile bizia da, urte asko daramatza Asháninka Herrien Federazioarekin eta irabazi asmorik gabeko beste erakunde batzuekin lankidetzan droga trafikoari eta animalien trafikoari alternatiba ekonomikoak sortzeko saiakeran.
2017az geroztik, aterpetxea itxita dago eta lagunen eta senideen bisitak soilik jasotzen ditu.
Marlboro Man
Marlboro Man (Marlboro Gizona) Marlboro enpresaren kanpainetako publizitate irudi bat izan zen: gizonezko cowboy baten edo batzuen irudia, alegia. Leo Burnett publizitate agenteak sortu zuen, 1954an. Ameriketako Estatu Batuetan, 1954 eta 1999 urteen artean erabili zuten Marlboro Man. Kanpaina horietan, cowboy baten edo batzuen irudia ageri da, zigarreta erretzen. Ordu arte, zigarreta iragazkidunak emakumezkoentzat zirelako ikuspegia zegoen gizartean, eta ikuspegi hori aldatzeko asmoarekin egin zen publizitatea.
Egilea
Leo Burnett 1891ko urriaren 21ean jaio zen, Michiganen; eta 1971ko uztailaren 7an hil, Illinoisen. Michiganen bizi izan zen, bere gurasoekin (Noble eta Rose Clark Burnett). Gurasoen dendan lan egiten zuen institutuan ikasten ari zen bitartean; eta, artean gaztetxoa izan arren, gurasoen negoziorako iragarkiak diseinatzen zituen.
Institutua amaitu eta gero, kazetaritza ikasten hasi zen Michiganeko unibertsitatean, 1914an ikasketak bukatu zituen eta ondoren Illinoiseko Peroria Journal Star egunkarian hasi zen lanean. 1917an Detroitera joan zen bizitzera eta Cadillac Cleaning House enpresaren iragarki zuzendaria izendatu zuten, han Theodore F. MacManus ezagutu zuen,  bere “iragarki irakaslea” izan zena. Hurrengo urtean bere emaztea ezagutu zuen, Naomi Geddes, hiru seme alaba izan zituen berarekin.
Chapeau el "esmirriau"
Chapeau el "esmirriau" (gaztelaniaz) Mortadelo eta Filemonen seigarren abentura luzea da, Francisco Ibáñez kataluniar komikigileak idatzi eta marraztua.
Istorioa
Superrak Mortadelo eta Filemonen zaintzapean uzten du oso antzinakoa eta baliotsua den txanpon bat.
Marlboro Man
Testuingurua
The Marlboro Man kanpainak 1954tik 1999arte iraun zuen, Leo Burnett Worldwide inc. konpainiak egin zuen, filtrodun zigarroak zabaltzeko asmoarekin. “The Marlboro Man” kanpaina baino lehenengo “Mild as May” eslogana zeukan kanpaina egin zuen Marlborok, xede talde gisa emakumeak zituena. Beraz, lehenagoko kanpaina eta “The Marlboro Man” kanpaina guztiz kontrakoak ziren, karteletan emakume dotore bat agertu ordez cowboy bat agertzen zen; eslogana, “Mild as May” (Ahal den leunen) izatetik, “Come to Marlboro Country” (Zatoz Marlboro landara) izatera pasatu zen. Eta horrela lortu zuen Marlborok denbora gutxian bere zigarroen irudia aldatzea.
Chapeau el "esmirriau"
Istorioa
Alabaina, kutxa gotorrean utzi bezain pronto, Chapeau el esmirriauk, bertatik edozein gauza, pertsona edo animali irten daitekeen kapela harrigarri bat duen tipo baxu bat dena, txanpona lapurtu egiten du.
Marlboro Man
Testuingurua
Zenbakiei dagokienez, salmenten % 300 gehitzea lortu zuen bi urtean. 1955an, kanpaina hasi zen urtean, salmentetatik 5 milioi dolar irabazi zituen; 1957an, 20 milioi dolar.
Pietroșani (Teleorman)
Pietroșani Errumaniako udalerri bat da, Teleorman konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Chapeau el "esmirriau"
Istorioa
Azkenean, bazirudien txanpona Bacterio profesorearena zela, eta soilik makina banatzaile bati ziria sartu eta hala tabakoa dohain erosteko baino balio ez zuela. Filemonek, txanpon horrek sufriarazi zionagatik haserre, Bacterio bolborazko zigarro bat "erretzera" behartzen du, Mortadelok heldu egiten dion arren.
Marlboro Man
Zergatik den berezia eta ospetsua
Garai hartan, filtrodun zigarroak femeninoak kontsideratzen ziren, lehenago izandako publizitate kanpainagatik, baina The Marlboro Man kanpaina zigarroak maskulinoak izatea lortu zuen hilabete batzuetan, horregatik publizitate kanpaina hoberenetarikoa dela esaten da.
Melidectes nouhuysi
Melidectes nouhuysi Melidectes generoko animalia da. Hegaztien barruko Meliphagidae familian sailkatua dago.
Marlboro Man
Zergatik den berezia eta ospetsua
Leo Burnett kanpainarekin hasi zenean, tabako marka gehienek iragartzen zutena zen bere zigarroen kaltea osasunean ez zela hainbestekoa, filtroaren karakteristikak eta datu teknikoak adieraziz; baina Burnettek erabaki zuen bere kanpainarako zigarroak osasun kalterik ez balute bezala iragartzea, osasunari buruzko kezka alde batera utziz, eta estrategia hori arrakastatsua izan zen.
Salmentak handitzen zihoazen, baina beren bezero oinarria handitzeko Marlborok erretzen hasi eta haien gurasoetatik independente ziren post-nerabeak beren xede talde barruan sartu zituen.
Iragarkiaren forma
Beti estilo antzekoak erabiltzen ziren: cowboy bat landa paisaia baten aurrean, batzuetan zaldi baten gainean, western batean bezako janzkerarekin... Eta iragarkien tipografiei dagokienez, Marlbororen sinboloa beti tipografia elementu garrantzitsuentzat agertzen da, batzuetan eslogana ere agertzen da (“Come to Marlboro country” edo “Come to where the flavour is”).
Iragarkien konposizioa beti antzekoa zen, cowboyaren irudia paisaia basati batean, Marlbororen logoa eta kutxatilaren ikonoa eta azkenez eslogana. Konposaketa horrekin iragarki serioa eta elegantea lortzen zuten, helburu bakar batekin filtrodun zigarroak iragartzea.
Iragarkiaren edukia
Iragarki hauek ematen duten mezua Marlboro erretzen duten gizonek irudietan agertzen diren cowboyak bezain gogorrak, abenturazaleak, independenteak edota misteriotsuak izango direla, AEBko mitoari erreferentzia eginez.
Beren maisu eta eraginak
Leo Burnettek dioen moduan, bere maisua publizitatearen arloan Theodore F. MacManus izan zen, Cadillacen lan egiten zegoenean ezagutu zuen, azken honek Cadillacen agentziaren zuzendaria baitzen. MacManusen Iragarkirik ospetsuena eta Burnetten eragin nabaria izan zuena The penalty of leadership izan zen, 1915ko urtarrilean Saturday evening postean argitaratu zen soilik. Iragarki hori ospetsua da, Cadillac markaren nortasuna islatzen zuelako, marka behin ere izendatu gabe.
Pawcatuck (Connecticut)
Pawcatuck Connecticuteko (Ameriketako Estatu Batuak) erroldak esleitutako leku bat da. biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.
Marlboro Man
Kritikak
Kanpainaren aurkako kritikak hiru Marlboro Man hil zirenean etorri ziren, haien heriotzaren kausa erretzeak sortutako minbizia izan baitzen. Marlboro Reds zigarretak erretzeak, zehazki (horregatik dira ezagunak cowboy killer izenez).
Nola ikusten den gaur egun
Nahiz eta gaur egun tabako iragarkiak debekaturik dauden, The Marlboro Man irudia, publizitatean, arrakastatsuenetarikotzat gogoratzen da, hainbat arrazoirengatik:
Hositea
Hositea Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Hositea gynaecia da.
Pietroșani (Teleorman)
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Aidlingen
Aidlingen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Thysanura
Thysanura (antzinako grezieratik: θυσάνος, thysanos, "xingola" eta ουρα, oura, "isatsa") Insecta klasearen barneko ordena zaharrenetako bat da. Hegorik gabeko intsektuak dira eta aho-aparatu mastekatzailea, zerko-pare bat eta azken segmentuaren erdialdean luzakin bat dauzkate. Askotan zilar arrain izena ematen zaie, baina hau Lepisma generoari dagokio. 335 espezie ezagutzen dira mundu osoan, 4 familiatan banatuta: Lepidotrichidae, Nicoletiidae, Lepismatidae eta Maindroniidae.
Herrira
Herrira euskal preso politikoen aldeko defentsarako eta Espainiako gobernuaren haiekiko espetxe-politika salatzeko 2012 urtean sortutako erakundea zen.
2013. urteko urriaren 1ean Guardia Zibilak Herrira erakundeko 18 kide atxilotu zituen, Auzitegi Nazionaleko Eloy Velasco epaileak aginduta. Atxiloketa gehienak Hernanin gertatu ziren euskal presoen aldeko erakundeko kideak batzarra egiten ari zirenean. Epaileak Herriraren sare sozialetako kontuak itxtea zein kontu korronteak blokeatzeko agindua ere eman zuen.
Eloy Velascoren aginduz, Herriaren ekintza guztiak bertan behera utzi zituenez hurrengo bi urteetan eta epe hau luzatu ahal zen. 2015ean Herrirako hiru altxorzain kartzelara bidali zituen, arrazoiaː terrorismoaren finantzaketa, erakunde terroristaren partaide izatea, Herrira erakundea indarrean egotea nahiz eta debekatuta egon, Ogasun Publikoari delitua egitea, kapitalen zuriketa eta Gizarte Segurantzaren aurkako delitua.
Sherwood Manor (Connecticut)
Sherwood Manor Connecticuteko (Ameriketako Estatu Batuak) erroldak esleitutako leku bat da. biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.
Sérgio Soares
Sérgio Soares da Silva (1967ko urtarrilaren 11a - ) Brasilgo futbolari ohia eta entrenatzailea da.
Erinacea anthyllis
Erinacea anthyllis Fabaceae familiako lorea da, Pirinioetan, Mediterraneoan eta Marokoko mendi harritsuetan jatorria duena. Erinacea genero monotipikoan espezie bakarra da.
Ballyhanedin
Ballyhanedin Ipar Irlandako udalerri bat da, Derry konderrian dagoena.
Aldapa (Zierbena)
Aldapa (gaztelaniaz:La Cuesta) Zierbenako auzo nagusia da.
Auzo honetan udalerriko biztanleriaren laurden bat bizi da. Zierbenako erdigunean kokatuta, Udaletxea ez ezik San Roman eliza ere (antzinako kontzejuaren biltzarraren egoitza zena) bertan daude.
Auzoko jaiak, San Rokeren omenez, abuztuaren 16an ospatzen dituzte.
Zerbitzuen artean, Osakidetzako osasun zentroa dago bertan.
Vicente Superintendentea
Vicente Ruínez Superintendentea edo soilik Superra Francisco Ibáñezen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen komikietan agertzen den ohiko pertsonaia bat da. Lehen aldiz Va la T.I.A. y se pone al día abenturan agertzen da, eta saileko lehen agerpena 1969ko El sulfato atómico komikian izan zen.
Gerri sendoko eta ile gutxiko gizon bat da, bibote sendo bat daramana eta jantzi urdin bat eta gorbata beltz bat janzten dituena.
Ohiko pertsonaien artean, hierarkia maila handienekoa da, baina batzuetan hierarkia mailan bera baino gorago daudenek bisitatzen dute, ohi Agentziako Zuzendari Nagusiak. T.I.A.ko agenteen nagusi bezala, Mortadelo eta Filemoni misioak ematen dizkiena da. Ohi, beti misio zailenak izaten dira, bere arabera "bere agenterik baliotsuenen bizia ez baitu arriskatu nahi". Gertatzen da, baita ere, misioak bere agenterik hoberenei eman nahi izatea baina hauek beti lanpetuta egotea, azkenean, Mortadelo eta Filemonekin konformatuz.
Ésera
Ésera ibaia (río Esera) Cincaren ezkerraldeko ibaiadarra da. Aragoiko Erdialdeko Pirinioetan, Maladetako mendizerran, sortua, Benasque eta Campo zeharkatzen ditu. Graus parean, Isábena ibaiaren urak hartzen ditu eta, gero, Barasonako presari esker, Aragoi eta Kataluniako ubidea sortzen du.
Jean Ithurri
Juan Ithurri Dolhagarai (Larresoro, Lapurdi, 1845eko urriaren 19a - Sara, Lapurdi, 1896ko ekainaren 20a) euskal idazlea.
Biografia
Apaiz egin zen 1871n. Arüeko eta Sarako erretorea izan zen.
Harenak dira Grammaire basque (1895) eta Napoleon Bonaparteren Pastorala (1920) obrak.
Stafford Springs (Connecticut)
Stafford Springs Connecticuteko (Ameriketako Estatu Batuak) erroldak esleitutako leku bat da, Stafford (Connecticut) konderrian. biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.
Anablepsoides parlettei
Anablepsoides parlettei Anablepsoides generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Vrutice
Vrutice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 319 biztanle ditu eta 7,01 kilometro koadroko azalera. Litoměřiceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1545 urtean egin zen.
Bonnétable
Bonnétable Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bonnétable udalerrian erroldatutako biztanleak 4.143 ziren. Familiak 1.795 ziren, horien artean 612 pertsona bakarrekoak ziren (246 bakarrik bizi ziren gizonak eta 366 bakarrik bizi ziren emakumeak), 653 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 441 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 89 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 2.083 etxebizitza zeuden, 1.829 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 93 bigarren erresidentzia ziren eta 161 hutsik zeuden. 1.789 etxeak ziren eta 254 apartamentuak ziren. 1.829 etxebizitza nagusietatik 1.211 bere jabearen bizilekua ziren, 593 alokairuan okupaturik zeuden eta 25 doan lagata zeuden; 27 etxek gela bat zuten, 182 etxek bi zituzten, 404 etxek hiru zituzten, 601 etxek lau zituzten eta 615 etxek bost zituzten. 1.120 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 889 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 575 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.154 ziren, horien artean 1.576 aktiboak ziren eta 578 inaktiboak ziren. 1.576 pertsona aktiboetatik 1.443 lanean zeuden (777 gizon eta 666 emakume) eta 132 langabezian zeuden (46 gizon eta 86 emakume). 578 pertsona inaktiboetatik 262 erretiraturik zeuden, 130 ikasten zeuden eta 186 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bonnétable udalerrian 1.819 unitate fiskal zeuden, 3.933 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.538 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 175 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 9 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 46 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 13 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 14 finantziazio enpresak ziren, 8 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 22 administrazio publikoko enpresak ziren eta 12 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 56 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 3 igeltseroak, 4 margolariak, 10 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 7 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 6 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 29 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 4 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 6 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 2 altzari dendak, 2 drogeria, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Bonnétable udalerrian 41 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.672 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 botika eta 3 anbulantzia zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Bonnétable udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 410 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pietroșani (Argeș)
Pietroșani Errumaniako udalerri bat da, Argeș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Riku Danzaki
Riku Danzaki (檀崎 竜孔) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Hokkaido Consadole Sapporo.
Emakumea ur-pitxer batekin
Emakumea ur-pitxer batekin (Vrouw met waterkan) Johannes Vermeer margolari herbeherearrak 1662 inguruan eginiko margoa da. Oihal gaineko olio-margolaritza teknika erabili zuen. Egun New Yorkeko Metropolitan Museum of Arten erakusten da.
Ezaugarriak
Oihalak 45,7zm x 40,6 zm-ko luze-zabala du. Vermeer heldu-aroko lan ohikoa da. Lanean margolariari lanetan ohiko koloreak ageri dira: limoi-horia, urdina eta magenta. Eszenan ikusten diren gauzakiak ere margolariaren lanetan askotan ikusten dira: aulkia, horman zintzilik dagoen mapa, mahaia lehen planoan. Deigarriak dira artistak lortutako tonalitateak, esaterako buruzapian: ematen du akuarela bat izango balitz. Deigarria da, baita ere, emakumeak eskuetan duen pitxerran islazen den isla. Horma zuri-horiak ere eguzkiaren indarra islatzen du.
Kanpo-estekak
"Vermeer's Young Woman with a Water Jug and What Men and Women Are Hoping for in Marriage". Julie eta Robert Jensen-en artikulua.
Courson-les-Carrières
Courson-les-Carrières Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Aitern
Aitern Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Courson-les-Carrières
Biztanleria
2007an Courson-les-Carrières udalerrian erroldatutako biztanleak 849 ziren. Familiak 336 ziren, horien artean 128 pertsona bakarrekoak ziren (68 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 80 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 104 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 447 etxebizitza zeuden, 349 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 57 bigarren erresidentzia ziren eta 40 hutsik zeuden. 387 etxeak ziren eta 55 apartamentuak ziren. 349 etxebizitza nagusietatik 254 bere jabearen bizilekua ziren, 87 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 28 etxek bi zituzten, 78 etxek hiru zituzten, 99 etxek lau zituzten eta 139 etxek bost zituzten. 253 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 167 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 121 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Podgoria (Buzau)
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Courson-les-Carrières
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 495 ziren, horien artean 369 aktiboak ziren eta 126 inaktiboak ziren. 369 pertsona aktiboetatik 334 lanean zeuden (185 gizon eta 149 emakume) eta 35 langabezian zeuden (12 gizon eta 23 emakume). 126 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Courson-les-Carrières udalerrian 360 unitate fiskal zeuden, 789 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.512 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 49 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 20 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 3 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Courson-les-Carrières udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Courson-les-Carrières udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 342 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Barilius barna
Barilius barna Barilius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Exeristis
Exeristis Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Exeristis asyphela da.
Garfield konderria (Montana)
Garfield konderria (Garfield County) Montanako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jordan da. 2010eko zentsuaren arabera 1,206 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Garfield konderriak 125,549 kilometro koadro ditu. Horietatik 44,578 ura dira. Beste 1,210,912 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,1 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 1,206 pertsonetatik 1,190 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 3 dira. 3 beltzak edo afroamerikarrak. 5 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 6 pertsonek kokatzen zuten.
Archaeognatha
Archaeognatha (grezieratik, archaeos, antzinakoa eta gnathos, baraila) edo kuprezko arraintxoak intsektuen barruko ordena zahar bat da, hegorik gabekoa, ektognatoak (kanpoko aho zatiekin), luzeak, hiru isatsekin abdomenaren atzealdean eta ezkataz estalitako gorputzarekin. 350 bat espezie ezagutzen dira. Devoniarretik aldaketa gutxien jasan dituen intsektu taldea dira.
Melidectes princeps
Melidectes princeps Melidectes generoko animalia da. Hegaztien barruko Meliphagidae familian sailkatua dago.
Vršovka
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1288 urtean egin zen.
Pignicourt
Pignicourt Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 135 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 53 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 53etxeak ziren. 47 etxebizitza nagusietatik 39 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 40 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 93 ziren, horien artean 67 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 67 pertsona aktiboetatik 65 lanean zeuden (38 gizon eta 27 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 iturgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
2000. urtean Pignicourt udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 510 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ballykelly (Derry konderria)
Ballykelly (Baile Uí Cheallaigh) Ipar Irlandako udalerri bat da, Derry konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 1.836 biztanle zituen.
Gipuzkoako Forua
Gipuzkoako Forua Gipuzkoako hainbat lur arautzen zituen legea zen.
XIV. mendean idatzi ziren lehenengoz Gipuzkoako erakunde bati, Ermandadeari, zegozkion artikuluak (Gipuzkoako Ermandadearen sorrera, Tolosako Batzar Nagusiak, 1375; Gipuzkoako Ermandadearen Ordenantzen lehen idazketa, Getariako Batzar Nagusiak, 1397). Nolanahi ere, askoz ere aurreragokoak ziren Gipuzkoako Forua osatzen zuten Lege Zaharrak.
Batzar Nagusiak ziren Gipuzkoako erakunde legegile nagusiak; batzar horietan parte hartzen zuen Gaztelako erregearen ordezkariak edo korrejidoreak, XIII. mendearen hasieratik. Urtean bitan biltzen ziren Batzar Nagusiak ohiko batzarretan, aurrez erabakitako hirian, hasieran, eta hiri-ordena baten arabera, 1472tik aurrera. Premiazko erabaki bat hartu behar zenean biltzen ziren Batzar Bereziak, Usarraga eta Basarteko soroetan hasieran, eta Bidaniko eta Azpeitiko Olazko elizetan, 1461. urtetik aurrera.
Anablepsoides peruanus
Anablepsoides peruanus Anablepsoides generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Dausara
Dausara Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Dausara talliusalis da.
Zalantza
Zalantza erabaki eta ekintzen arloan azaltzen den terminoa da. Kontzeptu honek gure sinesmenetan eragiten du, fedeari edo balioei dagokionez.
Rene Descartes filosofoa izan zen beste filosofoen ideiak argitara ekartzen saiatu zena. Descartes zalantzarik gabeko egia baten bilaketari ekin zion. Planteamendu honetatik abiatuta zalantza metodikoa kontzeptua sortuko du. Zalantza metodikoa erreminta erabilgarri bat izango da inguruan duen guztia zalantzan jartzeko. Zalantza metodikoaren bidez, filosofoa ohartu zen bere inguruan dena zalantzagarria zela gauza bat izan ezik, bera eta bere pentsamendua eta bertatik ondorioztatu zuen bere maxima Cogito ergo sum.
Gizartean eragina
Zalantzak maiz arrazoira garamatza. Zalantzak edozein ekintzaren aurrean jendea pentsaraztera edo tentuz ibiltzera darama. Politika, lege eta etikak anitzetan norbanakoen erabakiak determinatu ditzake, kasu hauetan zalantzak lehendik ziurtzat eman dena kolokan jartzeko ahalmena du.
Arlo sozialean zalantzak mesfidantza sortzen du eta kasu anitzetan iritzi ezberdinak eztabaidatzera garamatza iritzi bat arbuiatuz edo defendatuz. Ilustrazio garaitik Mendebaldeko Europan joera hau ikusi daiteke autoritate eta tradizioari aurre eginez.
Zalantza kartesiarra
Eguneroko bizitza eta zentzu komunetik Descartesen aurka egin diren argumentu eszeptikoek bitxiak dirudite. Argi izan behar da Descartesek ez zituela sinesmen multzo eta uste ziurrak nahasten nahiz eta biak ikerketa filosofikorako ezinbestekoak izan. Hauen bereizketa egiten du Descartesek: metodoaren erregelak (3.diskurtsoa) eta behin-behineko erregela moralak (1.diskurtsoa).
Ikerketa bera jarduera praktiko bat da eta bizitzaren egunerokotasunean topatu daiteke. Ikerketa hau aurrera eramateko zentzu komuna zalantzan jarri behar da, nahiz eta ikerketa egin bitartean bizitza normalean maiz erabili beharko duen ikertzaileak ere zentzu komuna. Baina ikerketa egin ahal izateko ez dugu bizitza arrunta eta ikerketa bera ezberdindu behar ezta garai bateko pentsamendua ardatz gisa hartu (hezi garen gizartearen doktrina). Proiektu kartesiarraren funtsa balio filosofikoak beste ideiak aztertzea da.
Argumentu eszeptikoak, zalantzak sortzen dituztenak eta Descartesek Hausnarketa metafisikoetan azaltzen dituztenak, Platonetik eratorritakoak dira (Cratilo eta Teetetes). Argumentu hauek ikerketarako erreminta garrantzitsuak dira. Lehendabizi irakurgarriak diren aztertuko da, eta behin hau ikusirik eztabaidarako bideragarriak diren. Bi baldintza hauek betetzen ez badituzte ezin izango dira ikertu. Bi baldintza hauek betetzen badira, Descartesen aburuz, argumentu hauek baliagarriak izango dira filosofiarako (baita ikerketa erreminta gisa ere).
Zalantza metodikoaren ondorio nagusia egia bakarra niak pentsatzen duela da, hau argi eta ebidentea da, zalantza ezina. Bere premisa garrantzitsuena Pentsatzen dut beraz, banaiz (Cogito ergo sum) bertatik dator eta bertatik niaren existentzia frogatu daiteke.
Aber-giar
, Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian.
Aitrach
Aitrach Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Takuro Kaneko
Takuro Kaneko (金子 拓郎) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Hokkaido Consadole Sapporo.
Masatada Ishii
Masatada Ishii (石井 正忠) Japoniako futbolari ohia eta entrenatzailea da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako NTT Kanto, Kashima Antlers eta Avispa Fukuoka.
Entrenatzaile gisa Kashima Antlers eta Omiya Ardija taldeak zuzendu zituen.
Aber-arad
edota Aberadad, Galesko udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Newcastle Emlyn udalerritik milia bat ekialdera dago, Teifi ibaiaren ertzean.
Baiao (Portugal)
Baião Portugalgo Portoko barrutian dagoen kontzejua da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 21.152 biztanle ditu.
Podgoria (Regiunea Buzău)
Podgoria Errumaniako udalerri bat da, Regiunea Buzău konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Ballylifford
Ballylifford (Baile Leithearr) Ipar Irlandako udalerri bat da, Derry konderrian dagoena.
Chester Center (Connecticut)
Chester Center Connecticuteko (Ameriketako Estatu Batuak) erroldak esleitutako leku bat da, Chester (Connecticut) konderrian. biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.
Cannondale (Connecticut)
Cannondale Connecticuteko (Ameriketako Estatu Batuak) erroldak esleitutako leku bat da, Fairfield konderrian. biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.
Všechlapy (Benešoveko barrutia)
Všechlapy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 107 biztanle ditu eta 5,55 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1088 urtean egin zen.
Etxaso
Etxaso Zeberio udalerriko auzoa da. Ermitabarri-Ibarra auzunearen iparraldean dago.
Lakeville (Connecticut)
Lakeville Connecticuteko (Ameriketako Estatu Batuak) erroldak esleitutako leku bat da, Litchfield konderrian. biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.
Všechlapy (Nymburk barrutia)
Všechlapy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 749 biztanle ditu eta 3,04 kilometro koadroko azalera. Nymburk barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1453 urtean egin zen.
Nekazaritza
Nekazaritza, lugintza edo laborantza lurra landuz landareak edo zuhaitzak hazi eta bertatik batez ere gizaki zein abereentzako elikagaiak (fruituak, barazkiak, zerealak) ekoizten dituen hazkuntza-jarduera da. Ehungintza, papergintza, farmazia edo bestelako industria jardueretarako zuntzak eta bestelako gaiak ekoizten dira nekazaritzan. Egun, erregaiak ekoizteko landareak ere hazten dira. Nekazaritzan hazitako landare eta fruituei labore deritze. Funtsezko jarduera ekonomikoa da gizartean: nekazaritzaren ekoizkin gehienak elikadurarako direnez, uzta eskasek eta nekazaritza-krisiek goseteak eta arazo sozioekonomiko larriak eragin dituzte historian zehar. Guztira, Lurraren lurzoruaren %10-%20 bitartean nekazaritzarako erabiltzen dela zenbatetsi da. Nekazaritzaren eraginez landa izeneko paisaia sortzen da, hiriaren aldean. Landan giza-komunitateen bizitza eta garapen iraunkorrerako kondizio egokiak sortzen dira batzuetan, baina nekazaritza modu desegokiek bertako komunitateak ezabatu ere egin dituzte beste batzuetan.
Nekazaritza Neolitikoan garatu zen, duela 10.000 bat urte, eta berari esker zibilizazioaren sorrera gertatu zen: hiriak sortu eta garapen ekonomiko eta kultural handia izan zen, elikagaien ekoizpena aiseago egiten baita nekazaritzaz, antzinako elikagaien bilketa zuzenaren eta ehizaren aldean, eta horrela beste jardueretarako denbora uzten du. Aro modernoan ere, Iraultza Industriala nekazaritzan izandako aurrerapenei esker gertatu zen, industriak behar zituen langileak nekazaritza sektoretik hartuz. Egun ere nekazaritzaren eraginkortasunerako teknikak garatzen dira, agronomia izeneko arloaren baitan. Nekazaritzak ingurumen naturalaren eraldaketa dakar beti, baina bere baitan oso sistema ezberdinak bereizten dira: ekoizpena maximizatzearren pestizida eta ongarri sintetikoen erabilera masiboak aldezten dituen nekazaritza, ingurumen arazo larriak ekartzen dituena, eta beste alde batetik modu bigunagoaz garapen iraunkor baterako nekazaritza ekologiko baterako printzipioak, metodo eta teknikak ezartzen dituena, agroekologia izeneko arloaren baitan.
Nekazaritza lehenengo sektore ekonomikoan kokatzen da, arrantzarekin batera, baina bere baitan oso jarduera ezberdinak biltzen ditu. Biziraupenerako nekazaritza nekazariak berarentzat eta bere familiarentzat nahikoak diren elikagaiak soilik lortzen dituen nekazaritza da; beste alde batetik, nekazaritza intentsiboak ahalik eta etekin handiena bilatu eta horretarako teknikak garatzen ditu. Hazitako landareak zein diren, nekazaritza modu eta teknika ezberdinak ere bereizten da: esate baterako, baratzezaintzan fruitu eta barazkiak hazten dira eta zerealak zerealgintzan. Aldi berean, nekazaritza abeltzaintzarekin oso loturik izaten da, sistema bat osatuz: nekazaritzak abereentzako elikagaiak ekoiztu eta abereen lana eta emariak nekazaritzarako erabiltzen dira. Egun, nekazaritza munduko sistema ekonomiko globalean guztiz integraturik dagoen jarduera da, industriatik beharrezko dituen lehengaiak eta teknologia hartuz eta elikagai, energia eta ehungintza industrietarako lehengaiak ekoiztuz. Integrazio global honek lurraren kontzentrazioa ekarri du, multinazionalen aldetik, tokiko nekazariek bere laboreak merkaturatzeko duten autonomiaren eta kontrolaren galerarekin batera.
Sorrera
Nekazaritza modu independente batean hasi zen munduko hainbat lekutan, eta espezie ugari etxekotu ziren prozesu horretan. Gutxienez hamaika leku ezberdinetan garatu zen. Zereal aleak gutxienez orain dela 105.000 urte hasi ziren jasotzen eta jaten. Arroza Txinan etxekotu zen orain dela 13.500 eta 8.200 urte artean, eta ondoren mungo, soja eta azuki babak. Ardiak Mesopotamian etxekotu ziren orain dela 13.000 eta 11.000 urte artean. Orain 11.500 urte inguru Iraultza neolitikoko zortzi elikagaiak jada ereiten ziren Ekialde Hurbilean: bi gari mota ezberdin, garagarra, ilarrak, dilistak, erua, txitxirioak eta lihoa. Behiak uroetatik etxekoutu ziren gaur egungo Turkia eta Pakistanen orain dela 10.500 urte. Txerriak hainbat etxekotze-gune ezberdin izan zituen Europan, Ekialdeko Asian eta Hegomendebaldeko Asian, basurdetik abiatuta orain dela 10.500 urte. Hego Amerikan, Andeetan, patata orain dela 10.000 eta 7.000 urte artean landatu zuten, babarrun eta kokarekin batera, eta llama, alpaka eta akuriak etxekotu zituzten. Azukre kainabera eta tuberkulo batzuk Ginea Berrian landatzen ziren orain dela 9.000 urte. Sorgoa Sahelen etxekotu zuten orain dela 7.000 urte. Kotoia independenteki etxekotu zen Perun orain dela 5.600 urte eta Eurasian. Ertamerikan teosintetik abiatuta artoa eskuratu zuten orain dela 6.000 urte.
Ikerlariek hainbat hipotesi garatu dituzten nekazaritzaren jatorria azaltzeko. Ehiztari-biltzaile ekonomia batetik nekazaritza-gizarte batera igarotzeak sedentarismoarekin lotu dute, bai Ekialde Hurbilean, bai Txinan. Lehenago biltzne ziren hainbat elikagai landatu eta etxekotu ziren, denboraren poderioz.
Zibilizazioa
Eurasian Sumer izan zen herritan bizitzen hasi zen lehen zibilizaizoa, orain dela 10.000 urte inguru, Tigris eta Eufrates ibaien ura erabiliz ureztatze sistemak eraikitzeko. Goldea lehen piktogramatan orain dela 5.000 urte agertu zen, eta hazi-goldeak orain dela 4.300 urte. Nekazariek garia, garagarra, dilistak eta tipulak landatzen zituzten, eta datil, mahats eta pikuak. Antzinako Egiptoko nekazaritzak Nilo ibaia behar zuen bizirauteko, eta urtero ematen ziren uholdeek elikatzen zuten lurra. Nekazaritza eta abeltzaintza Egiptoko Aro aurredinastikoan garatu zen, Paleolitoaren amaieran, K. a. 10.000. urtearen ondoren. Lehen nekazal produktuak garia eta garagarra izan zen, liho eta papirorekin batera. Indian garia, garagarra eta jujubondoa orain dela 11.000 urte etxekotu ziren, eta laster ardi eta ahuntzak. Mehrgarh kulturak behiak, ardiak eta ahuntzak etxekotu zituen K. a. 8000 eta 6000 urteen artean. Kotoia K. a. 5 eta 4 milurtekoen artean hasi zen ereitzen. Indo haraneko kulturak ureztatzea orain dela 6.500 urte asmatu zuen. Zibilizazio berberak animalia bidez tiratutako goldea orain dela 4.500 urte asmatu zuela uste da. Txinan K. a. V. mendetik aurrera aletegi sistema nazional bat garatu zen eta zeta lantzen hasi ziren. Ur-errotak K. a. I. mendean hasi ziren erabiltzen, eta ureztatzea ondoren. II. mendean golde sendoak eta burdinezko beste hainbat tresna jada garatu zituzte. Asmakizun hauek Eurasian zehar mendebalderantz hedatu ziren. Asian arroza orain dela 8.200 eta 13.500 urte artean etxekotu zuen Txinan, Oryza rufipogon basa-arrozetik jatorri genetiko bakarrarekin. Antzinako Grezian eta Erroman zereal nagusiak garia eta garagarra ziren, ilar, baba eta olibondoekin batera. Ardi eta ahuntzak euren esneagatik mantentzen ziren.
Amerikan teosinteaz gain kuiak, babarrunk eta kakaoa landu zituzten. Indioilarrak Mexikon edo gaur egungo AEBko hego-mendebaldean etxekotu zen. Aztekek ureztatze sistemak, terrazadun muinoak eta uharte artifizialak (chinampas) sortu zituzten, lurra ongarritzeaz gain. Maiek ubide sistemak eta lursail altxatuak egiten zituzten padurak erein ahal izateko K. a. 400. urte inguruan. Inkek patata orain dela 7.000 eta 10.000 urte artean etxekotu zuten. Kokaz gain, Andeetan kakahuetea, tomatea, tabakoa eta ananak landatu zituzten. Eskualde berean llama, alpaka eta akuriak etxekotu zituzten. Ipar Amerikako ekialdean ekilorea, tabakoa, kuia eta Chenopodiuma landu zuten. Basa arroza eta astigar azukrea biltzen jarraitu zuten. Gaur egungo marrubia Txile eta Ipar Amerikako espezieen hibridoa da, Europa zein Ipar Amerikan sortua. Gaur egungo AEBko hego-mendebalde eta Pazifikoko ipar-mendebaldeko herritarrek basozaintza eta su-makilaren nezkazaritza egiten zuten. Natiboek suaren kontrola zuten eskualde mailan, eta sute txikiak sortzen zituzten dentsitate txikiko nekazaritza sortu ahal izateko, permakultura moduko bat. Labore-elkarketa egiten zuten Lautada Handian, Hiru Ahizpak deitzen zen sistemarekin: elkarrekin landatzen ziren kuia, artoa eta babarrunak.
Iraultza
Erdi Aroan Islamiar munduan eta Europan nekazaritzaren eraldaketa handia egon zen, teknika berriekin eta landare berrien sarrarekin: azukrea, arroza, kotoia eta arbola batzuk sartu ziren, adibidez laranja Al-Andalusetik. 1492etik aurrera Kolondar trukaketa eman zen: Mundu Berriko artoa, patatak, batatak eta manioka Europara iritsi ziren, eta Europako garia, garagarra, arroza eta arbia Ameriketara iritsi ziren, zaldi, behi, ardi eta ahuntzekin batera. Ureztatzea, labore errotazioa eta ongarriak asko garatu ziren XVIII. mendetik aurrera, Britainiar Nekazal Iraultzatik hasita. XX. mendetik aurrera nekazaritza asko aldatu da herrialde garatuetan, mekanizazioa, ongarri sintetikoak, pestizidak eta hautespen artifizialaren ondorioz. Haber-Bosch metodoak baimendu zuen nitrato amonioa sintetizatzea eskala industrialean, laborantzaren emaria handituz. Gaur egungo nekazaritzak hainbat auzi politiko sortu ditu uraren kutsadura, bioerregaiak, genetikoki eraldatutako organismoak edo muga-zergak bezala. Erantzun gisa elikadura burujabetza edo elikagai organikoen aldeko mugimendua sortu dira.
Nekazaritza eta ingurune fisikoa
Nekazaritzarako aukerak ingurune fisikoaren baldintzapean daude: tokiko erliebeak, klimak eta lurzoru egokiek nekazaritza ahalbidetu eta hazkuntza egokienak ezartzen dituzte. Erliebearen kasuan, anitz dira kontuan hartu beharreko faktoreak. Alde batetik, eremua zenbat eta maldatsuagoa orduan eta zailagoa da hazkuntza, lurzorua orduan eta lehorragoa eta ezegonkorragoa eta lana nekezagoa eta makineria erabilera zailagoa ere baita. Halatan, 11°-tik gorako aldapak nekazaritzarako desegokitzat jotzen dira. Lur eremu oso lauetan, berriz, drenajearen arazoa sor liteke baina, oro har, nekazaritzarako egokienak direla irizten da. Itsas mailatik dagoen altuerak ere eragin nabaria du: altuera igo ahala, tenperaturak behera egiten du eta bestelako baldintza klimatikoak (haizeak, euria, eguzki-argia) gogorragoak dira landare gehienentzat. Horrela, 3000 metrotik gorako lur eremuetan nekazaritza jarduera oso eskasa eta landare espezie berezietara mugatzen da.