cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hungaria
Erlijioak
Hungariako erlijio nagusia katolizismoa da, baina kalbinismoa erlijio gutxitu garrantzitsua da. 2011ko datuen arabera, biztanle gehienak kristauak dira (% 52,9): % 37,1 katolikoak (Katolikusok), % 11,1 kalbinistak (Reformátusok) eta % 2,2 luteranoak (Evangélikusok); juduak % 0,1 dira, musulmanak % 0,06 eta erlijiorik gabeak, % 18,2. Judu elkartea askoz handiagoa izan zen Bigarren Mundu Gerraren aurretik, alemaniar nazien jazarpenaren aurretik, alegia.
Hiri nagusiak
Hiri nagusia Budapest da; Danubio ibaiak bi erditan banatzen du hiria: Buda, hiri zaharra, eta Pest, hiri modernoa. Budapest Hungariako industria eta kultura hiri nagusia da. Oso hiri ederra da, eta Europako erdialdeko turismogune garrantzitsuenetako bat, Viena eta Pragarekin batera.
Hungariako gainerako hiriak askoz txikiagoak dira: Debrecen (203.506 biztanle), batez ere nekazaritzatik bizi den eskualde bateko merkataritzagune nagusia; Szeged (162.593 biztanle); Miskolc (159.554 biztanle), industriagunea (burdina, altzairua); eta Pécs (145.985 biztanle).
Ekonomia
1989. urte arte Hungariako ekonomia eredu sozialistari jarraitu zitzaion. Bi mundu gerren artean Europako nazio atzeratuenentakoa zen, baina 1950. urtetik aurrera egin ziren berrikuntzei esker industriak gero eta indar handiagoa hartu zuen nekazaritzaren aldean. Edonola ere, komunismoaren garaian ere, Hungariako ekonomiak herrialde kapitalisten ezaugarri batzuk zituen. Gero gobernuak ateak zabaldu zizikien ekimen pribatuari eta atzerriko kapitalari, eta estatuak enpresa asko pribatizatu zituen.
Gaur egun, lurraldearen erdia baino gehiago landuta dago, eta garia artoa eta ekilorea egiten da batez ere, garagarra, azukre erremolatxa, barazki, fruitu eta mahatsaz gainera. Abeltzaintzan zerri, behi eta hegazti hazkuntza dira jarduera garrantzitsuenak. Mea baliabide nagusia bauxita da; iparraldean, Bakony mendietan, ateratzen da gehiena. Energia sortzeko meen artean, lignitoa eta harrikatza dira garrantzitsuenak. Lignitoa iparraldean ateratzen da, eta ikatza hego-mendebaldean, Pécs hiritik hurbil. Petrolio eta gas natural hobi txiki batzuk ere badira. Industriak gero eta garrantzi handiagoa hartu zuen XX. mendearen azkeneko urteetan (BPGren % 30,7 2014an .). Budapest da industriagune nagusia: elektronika, telekomunikazioak, kimika, automobilak, ehungintza, janari industria. Hiritik 60 kilometro hegoaldera dago herrialdeko siderurgia lantegi nagusia, eta Győren, berriz, trenaren inguruko industria handia. Energia gehiena zentral termikoetan eta zentral nuklear batean, Budapesten hegoaldean, sortzen da.
Gastronomia
Hungariar sukaldaritzako jaki tipiko bat gulyás delakoa da (goulash), abeltzainek prestatzen zuten zopa marmita handi batean su gainean eta kanpoaldean. Zopa honetan okela, urdaia, tipula, azenarioa, patatak eta paprika (piperrak) batera egosten dira. Hasiera batean, abeltzainek bakarrik prestatzen zuten, baina XVIII. mende amaiera inguruan burgesiako familiek bertakotu eta beste erregosiekin batera aurkeztu, beste piper eta esnegain garratzarekin (tejföl) edo pörkölt delakoarekin. Baina goulasha da nazioarteko sukaldaritzara igaro den bakarra.
Gulyás edo goulasharen osagai nagusia paprika da, piper egosi lehortu eta xehatuz egina, haragia eta ehiza prestatzeko espezia nagusia. Piperra, turkiarek eramana, eta hauek Indiatik ekarria, hungariar sukaldaritzan sustraitu egin da. Kondairaren arabera, nekazari hungariar bat Budako paxaren haremean behartuta bizi zen eta bertako lorategietan piperra nola landatzen ikasi zuen ezkutuan. Behin askatuta, herrixkako beste nekazariei paprika nola landatzen eta prestatzen zen erakutsi zien.
NGC 2002
NGC 2002 izar kumulu bat da, Dorado konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen n.
Hungaria
Gastronomia
Piper bilketa jai alai bat da. Irailaren 8an, soineko ikusgarriz jantzitako emakumeek jasotako piperrekin kordak egiten dituzte eta etxe aurrealdean edo zurezko egituretan zintzilikatzen lehortzeko, Ezpeletan bezala.
Robert Fisk
Robert Fisk (Maidstone, 1946ko uztailaren 12a - Dublin, Irlanda, 2020ko urriaren 30a) britainiar kazetaria izan zen, The Independent egunkari britainiarren Ekialde Hurbilako berriemailea.
Hungaria
Literatura
XI. eta XVI. mendeen artean, testu gehienak latinez idatzi ziren. Hizkuntza horretan izkiriatu ziren, esate baterako, magiarren jatorriari eta egitandiei buruzko lehenbiziko kronika liburuak: Gesta Hungarorum (1200-1230 artean) eta Gesta Hunnorum et Hungarorum (1282-1285 artean). XIII. eta XIV. mendeetan hungarieraz idatzitako zenbait kodexetan, Bibliako zati batzuen itzulpenak, himnoak, elezaharrak eta monasterioen erregelak agertzen dira .Matias Corvino erregeak (1443-1490) Italiako pizkundeko humanismo eta kultura inportatu zituen; besteak beste, Europako liburutegi garrantzitsuenetako bat, Biblioteca Corviniana, sortu zuen. Hungariako errenazimentuko olerkari handiena Janus Pannonius (1434-1472) izan zen, bere lanak latinez idatzi zituena.
Robert Fisk
New York Times AEBetako egunkariak Ingalaterrako atzerriko berriemailerik entzutetsuena deitu zion. Izan ere 30 urtez aritu zen nazioarteko sailean: 1971tik 1975ra Ipar Irlandan, 1974an Portugalgo Krabelinen Iraultzan, 1975etik 1990ra Libanoko Gerra Zibila, (eta horren barnean 1979an Irango Iraultza, 1980 eta 1988 arteko Iran-Irakeko gerra, 1991ko Golkoko Gerra eta 2003ko Irakeko inbasioa). Munduko atzerriko berriemailerik sarituena izan zen. Arabiera jariotasunez hitz eginda, Osama bin Laden elkarrizketatu duen Mendebaldeko kazetari bakanetakoa izan zen.
Hungaria
Literatura
Bi gertarik baldintzatu zuten Hungariako politika eta kultura XVI. mende hasieratik aurrera: herrialdearen zatiketak (1526an zati handiena Otomandar Inperioaren mende gelditu baitzen) eta erlijio gatazkek (Erreforma protestantea eta Kontraerreforma). 1540ko hamarkadatik aurrera hedatu zen Erreformak eragin positiboa izan zuen kulturan; hala, mendearen erdialdean, János Sylvesterek Itun Berria hungarierara bihurtu eta, horrekin batera, gramatika eta latina-hungariera hiztegia argitaratu zituen.
XVII. mende amaieran otomandarrak egotziak izan ziren, eta Hungaria Habsburgo etxearen mende gelditu zen. XVIII. mendearen bigarren erdian, Vienan barrena, Argien Mendeko ideiak iritsi ziren; György Bessenyeiren Agisen trajedia-k (Ágis tragédiája, 1772) boteretsu eta menekoen arteko gatazkaren gaia plazaratu zuen. Garaiko poeta nagusiak Mihaly Csokonai eta Dániel Berzsenyi izan ziren. Mende amaieran, hungarierazko lehen literatura aldikaria (Museum Húngaro, 1788) eta hungarierazko antzezlanak ematen zituen lehen taldea sortu ziren. XIX. mendearen hasieran, Ferenc Kazinczyk eta haren jarraitzaileek hizkuntza eraberritu zuten, garai berrietako gertakariak eta zientziaren aurrerabideak adierazteko egokia izan zedin.
1821ean Károly Kisfaludyk (1788-1830) sortutako Aurora aldizkaria funtsezkoa izan zen Hungariako literatura erromantikoaren garapenean. Idazle erromantiko garrantzitsuenak Ferenc Kölcsey (1790-1838), ereserki nazionalaren egilea, Mihály Vörösmarty (1800-1855), Zalánen ihesa (Zalán futása, 1852) poema epikoa idatzi zuena, eta Sándor Petőfi (1823-1849), 1848ko Iraultzaren bultzatzailea eta Hungariako poeta nazionaltzat hartzen dena, izan ziren. János Aranyk balada deitutako herri-literatura generoa berriztatu zuen. Baina Iraultzak porrot egin zuenez gero, herrialdean etsipena eta pesimismoa nagusitu ziren. Imre Madáchen (1823-1864) Az ember tragédiája («Gizakiaren trajedia», 1861) olerki dramatikoa ezkortasun horren adibidea da. XIX. mende amaierako eleberrigintzan Mór Jókai (1825-1904) eta Kálmán Mikszáth (1847-1910) nabarmendu ziren.
XX. mende hasierako belaunaldi gazteak Nyugat («Mendebaldea») aldizkariaren inguruan bildu ziren. 1908tik 1941era argitaratu zen aldizkari horren helburua Hungariako kultura berritzea zen, Mendebaldeko Europako joera berriei (modernismoa, sinbolismoa...) bide emanez. Nyugat-en inguruko lehen belaunaldiko egile nagusiak Endre Ady (1877-1919), Mihály Babits (1883-1941), Dezső Kosztolányi (1885–1936) eta Zsigmond Móricz (1879–1942) izan ziren. 1920ko hamarkadako idazle ezagunenak Lőrinc Szabó (1900–1957) eta Sándor Márai (1900-1989) dira, eta 1930eko hamarkadakoen artean Sándor Weöres (1913-1989), Miklós Radnóti (1909-1944) eta István Örkény (1912-1979) daude .Lehen eta Bigarren Mundu Gerrak eta ondorengo diktadura komunista zirela eta, Hungariako literaturak itzalaldi luzea izan zuen. 1960ko hamarkadaren erdialdean literatura aldizkari batzuk argitaratzen hasi ziren, eta 1989ko erregimen aldaketarekin egoera erabat aldatu zen. 2002an Imre Kertészek Literaturako Nobel saria jaso zuen.
Musika
Hungariako musika tradizionala ijitoenarekin nahasten da askotan, aski tradizio ezberdinak diren arren. Musika klasikoko egilerik garrantzitsuenak Franz Liszt eta Béla Bartók dira. Nazioarteko ospea dute Ernő Dohnányi, Franz Schmidt, Zoltán Kodály, Gabriel von Wayditch, Rudolf Wagner-Régeny, László Lajtha, Franz Lehár, Imre Kálmán, Sándor Veress eta Miklós Rózsa musikagileak ere. György Ligeti XX. mendearen bigarren erdian gehien eragin zuen ontzaileetako bat izan zen.
Zinema
Hungariako zinemagintzak Lehen Mundu Gerran eta Béla Kunen diktadurapean (1919) indar handia hartu zuen, baina Miklós Horthyren izualdi zurian zinemagile hoberenak erbestara joan ziren ihes: Alexander Korda, Mihály Kerstész, Béla Balázs, etab. Zinemagileen artean, aipatzekoak dira Károly Makk, Zoltán Fábri, János Herskó eta Miklós Jancsó ere.
Arkitektura
Hungarian Europako sinagoga handiena dago (Dohány kaleko sinagoga), Europako osasun-bainu handiena (Széchenyi), Europako hirugarren eliza handiena (Esztergom basilika), munduko bigarren lurralde-abadia zabalena (Pannonhalma), munduko bigarren gaztelu barroko handiena (Gödöllő) eta Italiatik kanpoko Nekropoli Kristau Goiztiarra handiena (Pécs).
Kirola
Hungariako Tourra itzuli handiena da. Itzuli apala izan da beti eta bertoko zein alboko herrialdeko txirrindulariek besterik ez dute parte hartzen. lehen ekitaldia 1925ean izan zen, baina urte askotan ez da ospatu.
Triakontagono
Geometrian, triakontagonoa hogeita hamar alde eta hogeita hamar angelu dituen poligonoa da.
Propietateak
Aldearen luzera a bada:
Dipturus confusus
Dipturus confusus Dipturus generoko animalia da. Arrainen barruko Rajidae familian sailkatzen da.
Ústín
Ústín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 436 biztanle ditu eta 4,4 kilometro koadroko azalera. Olomouceko barrutian dago.
James Gould Cozzens
James Gould Cozzens (Chicago, 1903ko abuztuaren 19a - Stuart, Florida, 1978ko abuztuaren 9a) estatubatuar eleberrigilea izan zen.
Hokuto Nakamura
Hokuto Nakamura (中村 北斗) Japoniako futbolaria da.
James Gould Cozzens
1924an argitaratu zuen bere lehen eleberria Harvarden ikasle zela, baina ez zituen ikasketak amaitu finantza arrazoiengatik. Kuban lan egin zuen estatubatuarren semeei ingelesa irakasten. Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen Estatu Batuetako armadan. Esperientzia horri esker, Guard of Honor eleberria idatzi zuen, eta Pulitzer saria irabazi zuen 1949an. 1957ko By Love Possessed eleberria finalista izan zen eta zinemarako egokitu zuten.
Hokuto Nakamura
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka, FC Tokyo, Omiya Ardija eta V-Varen Nagasaki. 2005eko sub-20en Munduko Futbol Txapelketan ere parte hartu zuen.
Palasca
, Korsikako iparraldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Kalitxe
Kalitxe kaltzio karbonatozko depositu edafiko gogortu bat da. Honek beste material batzuk zementatzen ditu, hala nola harea, buztina, legarra edo lohia.
Mundu osoan aurki daitezke kalitxeak, eskuarki eskualde idor edo erdi-idorretan, hala nola erdialdeko eta mendebaldeko Australian, Kalahariko basamortuan, Sonorako basamortuan, Atacamako basamortuan eta Estatu Batuetako Ordoki Handietako goi-lautadan.
"Kalitxe" terminoa latinezko calx (kare) hitzetik dator. Ingelesez caliche, hardpan, calcrete edo duricrust diote. Indian kankar esaten zaio.
Txileko iparraldean eta Perun Atacamako basamortuan nitrato-gatzen biltegiei «caliche» dieten. Caliche Txile, Peru, Kolonbia eta Mexikoko biltegi buztintsuak ere izan daitezke. Gainera, hitza bauxita, kaltzedonia, kaolinita, kuartzita, laterita, nitratina eta opalo forma batzuk deskribatzeko erabili dute.
Lagorchestes conspicillatus
Lagorchestes conspicillatus Lagorchestes generoko animalia da. Martsupialen barruko Diprotodontia ordeneko animalia da. Macropodinae azpifamilia eta Macropodidae familian sailkatuta dago.
San Bizente kapera (Irulegi)
San Bizente kapera, baita Jondoni Bixintxoren kapera ere, Nafarroa Behereko Irulegi herrian dagoen eraikina da. Erdi Arokoa, Monumentu Historiko gisa erregistratuta dago. Hilerria bertan dago.
Historia
San Bizente kapera XX. mendearen lehen laurdenera arte, herriko parrokia izan zen. Hondakinak mehatxatuz, gero abandonatu eta ia suntsitu zuten herriaren bihotzean eraikin berri bat eraikitzean. Oraindik ikusten diren aztarnen arabera, badirudi elizaren eraikuntza Erdi Aroaren erdialdera dela, ziurrenik, tamaina ertaineko harriaren erabilerak eta zimenduek zirkularrek adierazten dutenez erromaniko garaikoa dela. Jatorriz, eliza Baigorriko Urdoseko jaunarena zen. Eraikinak garai modernoan izandako aldaketen zantzuak ditu, XVII. mendearen amaiera aldera edo XVIII. aldera, alegia. Hilerrian gordetzen diren estela gehienak garai honetakoak dira.
Alaincourt-la-Côte
Biztanleria
2007an Alaincourt-la-Côte udalerrian erroldatutako biztanleak 129 ziren. Familiak 47 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 80 ziren, horien artean 63 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 63 pertsona aktiboetatik 61 lanean zeuden (36 gizon eta 25 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Alaincourt-la-Côte udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 520 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Arielle Keil
Arielle Keil (Davao, Filipinak, 1990eko hamarkada) filipinar jatorriko zeelandaberritar modeloa da. 2020an Kontinentearteko Miss Zeelanda Berria edertasun-lehiaketa irabazi zuen.
Bizitza
Filipinetako Davao hirian jaioa, Zeelanda Berriko Auckland hirian hazi zen. Jaiotzean bere benetako genero nortasun bat ez zetorren gizonezko generoa esleitu eta Andrew izena jarri zioten.
2017an genero trantsizioa egiteari ekin zion eta emakumezko generoa bere egin zuen. Alabaina, ez zuen bidea erraza izan. Izan ere, familiak bizkar eman zion genero trantsizioa egiteagatik.
2020ko urtearen hasieran sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten. Urte berean, beranduago, Kontinentearteko Miss Zeelanda Berria emakumezkoen edertasun-lehiaketan parte hartu eta irabazi zuen 26 urte zituela. Horrenbestez, edertasun-lehiaketa hori irabazi zuen lehenengo pertsona transgeneroa izan zen.
Joan Cusack
= Biografia = Joan Cusack 1962 ko urriaren 11n jaio zen New Yorken eta Evanstonen hazi zen. Dick Cusack aita eta Ann, Bill, John eta Susie anaiak ere aktoreak dira. Bere ama, Nancy de Cusack, matematika irakasle erretiratua eta aktibista politikoa da. Piven Theater dendan lan egin zuen. Richard Burkerekin ezkondu zen 1993an, eta bi seme-alaba izan zituen: lehenengoa 1997ko ekainaren 17an jaio zen, Dylan John Burke izenarekin, eta bigarrena 2000 ko uztailean, Miles Burke izenarekin.
= Bizitza profesionala = Joan Cusackek hainbat denboralditan lan egin zuen Saturday Night Liven (1985 - 1986). 1988an Working Girl (1988) komedian parte hartu zuen, non Harrison Ford, Sigourney Weaver eta Melanie Griffithekin kartela konpartitu zuen eta bere antzezpenagatik Oscar sarietarako bere lehen hautagaitza "bigarren mailako emakumezko aktore onenaren" kategorian jaso zuen Milanierekin bat.
Ondoren, Oscarretarako hautagaitza berri bat lortu zuen, berriz ere "bigarren mailako emakumezko aktore onenaren" kategorian eta Urrezko Globo sarietarako beste bat, kategoria berean, In & Out (1997) komediagatik, Kevin Kline eta Matt Dillon protagonista zituena. Ondoren, Toy Story 2 (1999) zinta animatuan ahotsa jarri zuen eta Runaway Bride (1999) komedia erromantikoan parte hartu zuen, Julia Roberts eta Richard Gere protagonista zituena. John anaiarekin batera Alta fidelidad (2000) komedian parte hartu zuen, Nick Hornbyren eleberrian oinarritua, eta Jeff Bridges eta Tim Robbinsekin batera Arlington Road thrillerra egin zuen (1999).
Jack Blackekin agertzen zen Escuela de rock (2003) komedian parte hartu zuen. Urte berean, Looney Tunes: Back in Action (2003) filmean Brendan Fraserrekin agertu zen. Ondoren, Raising Helen (2004), kate Hudsonekin batera Amigos con dinero (2006) drama, non Jennifer Aniston, Catherine Keener eta Frances McDormandekin kartela partekatzen zuen, eta bere anaiarekin berriz ere Martian Child (2007) eta War, Inc drametan parte hartu zuen. (2007). Confessions of a Shopaholic (2009) komedian eta Cameron Diaz eta Abigail Breslin protagonista zituen My Sister 's Keeper (2009) draman agertu zen. Gainera, Toy Story (2010) filmaren hirugarren atalean bere ahotsa eskaini zuen.
= Filmografia =
= Sariak =
Gloria Steinem
Gloria Marie Steinem (Toledo, Ohio, AEB, 1934ko martxoaren 25a -) estatubatuar idazle eta aktibista politikoa da.
Biografia
Smith Collegen eta Delhi eta Kalkultako unibertsitateetan, Indian, egin zituen ikasketak. Kazetari gisa lan egitea erabaki zuen, eta 1960an lanpostua lortu zuen New Yorkeko Help! aldizkari politiko satirikoan. 1963an Ni Playboy aldizkariko untxietako bat izan nintzen artikulua argitaratu zuen, Manhattaneko Playboy Cluben isilpean egin zuen lanean oinarrituta. Arrakasta handia izan zuen, eta harrezkero bere artikuluak modako aldizkarietan argitaratzen hasi ziren: Vogue, Glamour, Cosmopolitan.
1964-1965 urteetan telebistarako gidoiak idatzi zituen ospe handiko programa baterako. 1968an politikari buruz idazten hasi zen berriro, eta astean behin zutabe bat idatzi zuen New York aldizkarian. Handik gutxira bat egin zuen feminismoarekin, eta mugimendu horretako pertsona nagusietako bat bihurtu zen. 1971n, Betty Friedan, Bella Abzug eta Shirley Chisholmekin batera, National Women's Political Caucus sortu zuen. Urte horretan bertan, Pat Carbineren laguntzarekin, lehen aldizkari feministaren argitalpena bultzatu zuen: Ms (mister eta miss edo missis kortesiazko formulak batzeko proposamena). Handik aurrera emakume gazteen eredu bihurtu zen, emakumeak askatasuna lortzen duenean gizona ere gizaki oso bihurtuko delakoan.
Lanik aipagarrienak: Ekintza eskandaluzkoak eta eguneroko mutirikeriak (1983), saiakera eta artikulu bilduma; Marilyn (1986), zinema-antzezle ezagunaren biografia; Barne-iraultza (1991), feminismoaren barruan bizitako sentimenduen azterketa.
Javier Ortiz
Javier Ortiz Estévez (Donostia, 1948ko urtarrilaren 24a - Madril, 2009ko apirilaren 28a) Donostiako kazetaria izan zen.
Frankismoaren garaian, hemezortzi urte zituela hasi zen kazetaritzan, isilpeko argitalpenetan. Horren eta bere militantzia politikoaren kariaz (ETA Berriko kide izan zen) hainbatetan atxiloturik, Frantziara erbesteratu zen. Franco hil ostean itzuli zen, eta Saida izeneko aldizkari errepublikazalea sortu zuen. Behin baino gehiagotan aldizkaria bahiturik suertatu zen, baita langileak atxilotuta ere.
1985ean Mar izeneko aldizkariko erredaktore-buru jardun zuen. Horren ondoren, 1989an Pedro J. Ramírezek El Mundo egunkari espainiarrean lan egiteko aukera luzatu zion, GAL auzia ikertzeko. Erredaktore-burua, EAEko erredakzioko fundatzailea, Iritzi saileko burua eta zuzendariordea izan zen hedabide horretan. Kazetariak eta hedabideak kontrako iritzi politikoak izanda, 2002tik aurrera astean bitan zutabea baino ez zuen idatzi. Egunkari horretan 2007 arte jarraitu zuen. Izan ere, irailaren 17an blogean Javier Ortizek berak jakinarazi zuen bezala, Público egunkarian zutabea idatziko zuen egunero. Halaber, Radio Euskadi eta ETBn iruzkingilea zen.
Rotraut Susanne Berner
Rotraut Susanne Berner (Stuttgart, Alemania, 1948ko abuztuaren 26) ilustratzaile eta diseinatzaile grafiko alemaniarra da. Batez ere Haur eta Gazte Literaturako hainbat libururen ilustratzaile gisa da ezaguna; 80 liburu baino gehiago ilustratu ditu eta 800 bat liburu-azal diseinatu ditu. Euskarara itzuliak izan dira bere zenbait lan, besteak beste, Txarliren kontuak (Karlchen-Geschichten, 2003). Hainbat sari jaso ditu, horien artean, garrantzitsuenetarikoa Hans Christian Andersen Saria (2016). 2002 an, 2004 an eta 2014 an saria eskuratzeko hautagai sailkatuen artean izan da, baina 2016an eskuratu du azkenean.
Bizitza
Diseinu Grafikoa ikasi zuen Municheko Unibertsitatean. Ikasketak amaitu ostean, publizitatean egin zuen lan eta 1977 tik bere kabuz lan egin du bai diseinatzaile grafiko gisa bai ilustratzaile gisa.
Liburu asko ilustratu ditu, arrakasta handiarekin. Horien artean dira Gudrun Mebs-en Sonntagskind edota Jürg Schubiger-en Als die Welt noch jung war.
Bere ibilbidean interes berezia agertu du Haur eta Gazte Literaturako album mutuekiko. Bere Wimmelbücher formatuko bilduma da horren adibide.
Bere ibilbide luze eta oparoan hainbat sari eskuratu ditu. Horien artean garrantzitsuenetarikoa eta behin baino gehiagotan eskuratzear izan duena Hans Christian Andersen Saria izan da. 2002an, 2004an eta 2014an saria eskuratzeko hautagaien artean izan zen, baina azkenean, 2016an eskuratu du Haur eta Gazte Literaturako Nobel Saritzat jotzen den HCA saria.
Kanpo loturak
Rotraut Susanne Berner-en web gune ofiziala
Kortisona
Kortisona giltzurrungaineko guruinaren azalak jariatzen duen hormona esteroidea da, glukokortikoideetako familiakoa. Egitura kimikoa eta jarduerari dagokionez antz handia du kortisolarekin, baina honen aldean kontzentrazio txikiagoan dago odolean.
Kolesteroletik abiatuta sintetizatzen da, eta -bestalde- aldosterona hormonaren molekula aitzindaria da.
Kortisolaren antzera, kortisonak prozesu katabolikoak areagotzen ditu. Glukosaren odol-maila igotzen du, eta baita gantz azidoen odoleko kontzentrazioa ere.
NA-6840
NA-6840 edo Tutera-Murchante errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-160 nafar errepideko 1,58 kilometroan hasi eta N-121-C errepidearen 6,13 kilometrora arte doa. Errepidea 5,38 kilometro luze da.
Nizy-le-Comte
Nizy-le-Comte Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 115 etxebizitza zeuden, 103 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 11 hutsik zeuden. 106 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 103 etxebizitza nagusietatik 58 bere jabearen bizilekua ziren, 41 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 60 etxek bost zituzten. 76 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 41 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 168 ziren, horien artean 116 aktiboak ziren eta 52 inaktiboak ziren. 116 pertsona aktiboetatik 102 lanean zeuden (63 gizon eta 39 emakume) eta 14 langabezian zeuden (7 gizon eta 7 emakume). 52 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Kortisona
Erabilera terapeutikoa
Botika moduan kortisona oso erabilia da zenbait gaixotasun tratatzeko. Alboko-ondorio kaltegarriak dituenez, baina, tratamendua mediku baten gainbegiratzepean eraman behar da beti.
Kanbriarreko leherketa
Kanbriarreko leherketa, Kanbriarreko eztanda edo Kanbriarreko erradiazioa orain dela 542 milioi urte gutxi gorabehera eman zen gertakariaren izena da. 20 eta 25 miloi  urteko tartean, Kanbriarrean, erregistro fosileko animalia filum gehienak agertu ziren. Gaur egungo metazoo filum gehienen dibergentzia bertan hasi zen. Gertakari honetan, gainera, beste organismo batzuen dibertsifikazioa eman zen.
Kanbriarreko leherketaren inguruan eztabaida zientifiko handia dago.
Historia eta garrantzia
William Bucklandek 1840ko hamarkadan jada ikusi zuen "Estratu Primordialetan" fosilak bat-batean agertzen zirela. 1859an Charles Darwinek Espezieen jatorriaz liburuan jada aipatu zuen bere hautespen naturala eraldaketa txikien bidezko teorian arazo bat suposatzen zuela aurreko fosilik ez egoteak. Kanbriareko faunaren agerpena bat-batean izateak hiru eztabaida piztu zituen: ea benetan eman zen organismo konplexuen dibertsifikazio bat hain denbora tarte laburrean; ea zerk eragin ote zuen aldaketa azkar hori; eta zeintzuk ziren horrek animalien jatorrian zituen ondorioak. Interpretazioa zaila da, ebidentziak oso gutxi direlako, erregistro fosila ez delako osoa eta Kanbriarreko arrokatako zeinu kimikoak mugatuak direlako.
Aurkitutako lehen kanbriar fosilak Trilobitesak izan ziren, Edward Lhuydek 1698an deskribatuak. Eboluzioan zuten garrantzia oraindik ez zen ezaguna, baina zuten adina zela eta William Bucklandek ikusi zuen gaur egun Kanbriar deitzen dugunaren oinarrian aldaketa dramatikoa gertatu zela. XIX. mendeko Adam Sedgwick eta Roderick Murchison geologoek fosilak estratoak datatzeko erabiltzen hasi ziren, batez ere Kanbriar eta Siluriar garaiak definitzeko. 1859an Roderick Murchison eta beste batzuek aurkitu zuten garai hartan Behe Siluriar deitzen ziren estratoen oinarrian biziaren jatorria agertzen zela. Charles Lyell ez zegoen ados horrekin. Espezieen jatorriaz liburuan Darwinek trilobite talde bakartiaren bat-bateko agerpena eztabaidatu zuen, inongo aurrekaririk gabe, eta beste fosil ezagunik gabe, bere teoriaren arazo handienetakoa zela onartu zuen. Pentsatu zuen antzinako itsasoetan izaki bizidun asko egongo zirela, baina euren fosilak ez zirela aurkitu oraindik erregistro fosila ez zelako ezaguna. Bere liburuaren seigarren edizioan honela idatzi zuen arazoari buruz:
Charles Doolittle Walcott paleontologo estatubatuarrek Burgess Shaleko fauna ikertu zuen eta proposatu zuen aro berri bat sartzea, "Lipaliarra". Proposaturiko aro honetan fosilik ez litzateke egongo, edo ez ziren ondo mantenduko, eta Kanbriarreko animaliek garai horretan eboluzioatu zutela aipatu zuen.
Ondoren, fosil askoz zaharragoak aurkitu dira. Ezagutzen den fosilik zaharrena, biziaren historia gutxienez orain dela 3.850 urte hasi zela adierazten du : Australiako Warrawoonan aurkitutako arroketan estromatolito fosilak daude, mikroorganismo koloniek osatutako zutabe formako egiturak. Grypania generoko eukarioto fosilak orain dela 1.400 milioi urte aurkitu dira, Txinan zein Montanan. Eukarioto horien ondorengo izan daitezke animalia, landare eta onddoak. Orain dela 580 eta 543 milioi urteko arroketan Ediakara deitutako biotaren fosilak aurkitu dira, izaki zelulaniztunak, baina gaur egungo organismoen oso ezberdinak. 1948an Preston Cloudek proposatu zuen Kanbriar Goiztiarrean "erupzio" bat egon zela, baina 1970eko hamarkadan oraindik ez zen aurkitu Kanbriar Ertainean edo Kanbriar Berantiarrean agertu ziren animalien antzekorik.
"Kanbriarreko leherketan" interesa berriro piztu zen Harry B. Whittington eta bere lankideek 1970eko hamarkadan Burgess Shaleko fosilak berriro aztertu zituztenean eta proposatu zutenean bertan zeuden animaliak gaur egungoak bezain konplexuak zirela, baina era berean ezberdinak. Organismorik ohikoena, Marrella, artropodoa dudarik gabe, ez zen gaur egungo artropodo klase batekoa. Opabinia bezalako bost-begiko izakiak edo Wiwaxia arantzatsua hain ziren ezberdinak ezagutzen ditugun animalienak, ezen Whittingtonen taldeak pentsatu zuen filum ezberdinak zirela, gaur egungo animaliekin harremanik gabekoak. 1989an Stephen Jay Gouldek Bai bizi zoragarria liburua argitaratu zuen, publikoarengana eramanez leherketa honen esanahi sakona. Xehetasunetan eztabaida bazuten ere, Whittington eta Gouldek proposatu zuten animalia filum moderno guztiak ia aldi berean agertu zirela tarte geologiko oso laburrean. Gouldek eta Niles Eldredgek 1970eko hamarkadan oreka puntuatuaren teoria proposatu zuten, Darwinen bizitzaren zuhaitza modernizatzeko saiakera bat. Teoria honen arabera eboluzioa ez zen linealki ematen, baizik eta epe estatiko luzeak egongo ziren aldaketa azkarreko une "puntuatuak".
1970eko hamarkadaren ondotik egindako hainbat analisien arabera, Aurrekanbriarrean jada garatu ziren gaur egungo animalien antzekoak izango ziren izaki konplexuak.
Kanbriarraren datazioa
Kanbriarraren datazio erradiometrikoa egitea ez da posible izan orain dela denbora gutxira arte, eta bakarrik munduko eskualde batzuetan. Datazio erlatiboa (hau da, A izan zen B baino lehenago) nahikoa izaten da eboluzio-prozesuak ikertzeko, baina hau ere zaila da, kontinente ezberdinetako arroken arteko korrelazioa egitea ere oso ariketa zaila delako.
Horregatik, datu hobeak izan arte, zaila da gertakarien zerrenda zehatz bat egitea.
Gorputz fosilak
Kanbriarreko erregistro fosilak lagerstätten kopuru oso handia du, ehunak kontserbatzen dituen fosilizazio mota. Paleontologoek, honela, aukera izan dute animalien barne-anatomia ikertzeko, ohikoak diren oskol, arantza eta matxardez gain. Lagerstätten garrantzitsuenak Txinako Chengjiang, Groenlandiako Sirius Passet, Kanadako Burgess Shale eta Suediako Orsten dira.
Hala ere, lagerstätten hauek ez dira perfektuak ez osoak. Ingurune zehatzetara mugaturik daude, ehun bigunak mantentzeko gaitasuna duten gutxi horietara, eta animalia gehienak ez dute zertan ingurune horietan bizi behar; gainera, gertakari katastrofikoen ondorioz sortutako fosil geruzak ez dira bizitza normalaren ordezkari. Azkenik, Kanbriarreko lagerstätten horiek datatzeko zailak izaten dira, eta Aurrekanbriarrekoak oraindik ikertzeke daude.
Fosil bat aurkitu eta datatzen dugunean, Signor-Lipps efektua aplikatu behar diogu: izaki hori aurkitu genuen garaia baino lehenago eta beranduago existitzea bere espezieko beste ordezkariak.
Behaketa geokimikoa
Markatzaile geokimikoek erakutsi du Kanbriarraren hasieran hainbat aldaketa sakon egon zirela ingurumenean. Markatzaile hauen jatorria izan daiteke iraungitze masibo bat edo metano hidratoaren askapen masiboa. Aldaketa horiek Kanbriarreko leherketaren arrazoia izan daitezke, baina baliteke ere jarduera biologikoaren gorakadak eragin izana; hau da, leherketak berak alda zitzakeen baldintza geokimikoak. Gertakarien azalpen falta honen gainetik, ebidentzia geokimikoaren ondorioz zientzialariek euren hipotesietan baldintza hau betetzen duten egoerak proposatu behar dituzte.
Kanbriarraurreko bizitza
Kanbriarreko leherketa ulertzeko lehenengo pausoa aurretik zegoen bizitza ezagutzea da: gertakari honen ondorioz bizitza mota oso ezberdinak bat-batean agertu ziren, edo lehenago existitzen al ziren?
Analisi filogenetikoa erabili izan da esateko Kanbriarreko leherketan metazooak monofiletikoki eboluzionatu zutela arbaso komun batengandik: gaur egungo Choanoflagellataren antza izango zuten protista flagelatu kolonialak.
Nizy-le-Comte
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 etxerako tresna denda zen.
2000. urtean Nizy-le-Comte udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Covellita
Covellita mineral bat da.
Ezaugarriak
Covellita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 - 2 da.
Kortisona
Erabilera terapeutikoa
Hanturaren aurkako efektu nabarmena duenez, hanturazko prozesuen tratamenduan erabiltzen da.
Immunitate-sistemaren jarduera gutxitzen duenez, gaixotasun autoimmuneen tratamenduan ere ezartzen da (artritis, lupus, Crohn gaitza...) eta baita alergia kasuetan ere.
Alboko-ondorioen artean aipagarrienak hauek dira: hipergluzemia, osteoporosia, gastritisa, hipertentsioa, amenorrea, orbaintze mantsoagoak eta portaera-aldaketak.
Kortisona baino farmakologian gehien erabiltzen direnak kortikosteroide sintetikoak dira, hots, kortisonaren deribatuak: prednisona, budesonida, dexametasona eta metilprednisolona, besteak beste.
NGC 465
NGC 465 izar kumulu bat da, Tucana konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen n.
Dipturus crosnieri
Dipturus crosnieri Dipturus generoko animalia da. Arrainen barruko Rajidae familian sailkatzen da.
Farmington (Mississippi)
Farmington Mississippiko herri bat da. Alcorn konderrian kokatua dago. 2010ean 2,186 biztanle zituen, 16.5 kilometro koadrotan banatuta.
Firth (Shetland)
Firth, Eskoziako Shetland uhartediko herri bat da, Mainland uhartean.
Ústrašice
Ústrašice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 378 biztanle ditu eta 7,4 kilometro koadroko azalera. Táborko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1374 urtean egin zen.
Pancheraccia
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Mazingarbe
Biztanleria
2007an Mazingarbe udalerrian erroldatutako biztanleak 7.505 ziren. Familiak 2.772 ziren, horien artean 832 pertsona bakarrekoak ziren (257 bakarrik bizi ziren gizonak eta 575 bakarrik bizi ziren emakumeak), 675 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 977 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 288 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.017 etxebizitza zeuden, 2.883 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 133 hutsik zeuden. 2.596 etxeak ziren eta 415 apartamentuak ziren. 2.883 etxebizitza nagusietatik 922 bere jabearen bizilekua ziren, 1.741 alokairuan okupaturik zeuden eta 220 doan lagata zeuden; 21 etxek gela bat zuten, 182 etxek bi zituzten, 306 etxek hiru zituzten, 1.176 etxek lau zituzten eta 1.199 etxek bost zituzten. 1.966 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.385 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 715 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.582 ziren, horien artean 2.841 aktiboak ziren eta 1.741 inaktiboak ziren. 2.841 pertsona aktiboetatik 2.250 lanean zeuden (1.376 gizon eta 874 emakume) eta 590 langabezian zeuden (309 gizon eta 281 emakume). 1.741 pertsona inaktiboetatik 343 erretiraturik zeuden, 493 ikasten zeuden eta 905 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 39 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 4 iturginak, 2 argiketariak, 6 eraikuntza enpresak, 7 ile apaindegiak, 3 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 18 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 4 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 kirol-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
Juan Estefanía
Juan Estefanía Mendikute (Bilbo, 1884- Huelva, ) bizkaitar enpresaburua izan zen. Atlético de Madrideko eta Recreativo de Huelvako presidentea izan zen.
Mazingarbe
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Mazingarbe udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 612 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 3 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Mazingarbe udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 369 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Union konderria (Mississippi)
Union konderria (Union County) Mississippiko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua New Albany da. 2010eko zentsuaren arabera 27,134 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Union konderriak 107,978 kilometro koadro ditu. Horietatik 339 ura dira. Beste 107,639 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 25,13 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 27,134 pertsonetatik 22,859 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,210 dira. 3,911 beltzak edo afroamerikarrak. 29 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 46 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 16 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 268 pertsonek kokatzen zuten.
Salies-du-Salat
Salies-du-Salat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Salies-du-Salat udalerrian erroldatutako biztanleak 1.932 ziren. Familiak 928 ziren, horien artean 442 pertsona bakarrekoak ziren (163 bakarrik bizi ziren gizonak eta 279 bakarrik bizi ziren emakumeak), 235 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 171 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 80 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.300 etxebizitza zeuden, 953 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 195 bigarren erresidentzia ziren eta 152 hutsik zeuden. 736 etxeak ziren eta 397 apartamentuak ziren. 953 etxebizitza nagusietatik 444 bere jabearen bizilekua ziren, 472 alokairuan okupaturik zeuden eta 37 doan lagata zeuden; 78 etxek gela bat zuten, 120 etxek bi zituzten, 197 etxek hiru zituzten, 232 etxek lau zituzten eta 326 etxek bost zituzten. 592 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 481 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 227 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.126 ziren, horien artean 731 aktiboak ziren eta 395 inaktiboak ziren. 731 pertsona aktiboetatik 612 lanean zeuden (335 gizon eta 277 emakume) eta 120 langabezian zeuden (46 gizon eta 74 emakume). 395 pertsona inaktiboetatik 123 erretiraturik zeuden, 64 ikasten zeuden eta 208 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 154 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 30 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 12 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 13 finantziazio enpresak ziren, 8 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 36 administrazio publikoko enpresak ziren eta 12 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 43 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 4 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 4 iturginak, 5 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 6 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 17 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 3 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 drogeria zen eta 5 lore-dendak ziren.
2000. urtean Salies-du-Salat udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, 2 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
Turpin dorrea
Kokapena
Lekeitioko alde zaharrean dago kokaturik, Gerrikabeitia eta Santo Domingo kaleen arteko gurutzean. Uriarte jauregiari dago lotuta eta hiriko harresitik hurbil zegoen.
Historia
XVI. mende hasieran eraiki zen, orduko estilo nagusiaren -pizkundetarra- ereduari jarraiki. Defentsa lanetarako eraiki bazen ere, dorreak erabilpen hori galdu zuen etxebizitza bihurtzeko. Gaur egun, etxebizitza izaten jarraitzen du, Lekeitioko eraikin zaharrenetariko eta ondoen kontserbaturikoa delarik berau.
Arkitektura
Eraikinera sartzeko, puntu erdiko forma duen ate handi batetik pasa behar da. Honek, haizemaile formadun ganga du. Atzealdean patio bat du eta bertan daude sotora zein zerbitzarien etxebizitzetara eramaten duten eskailerak.
Machaeropterus striolatus
Machaeropterus striolatus Machaeropterus generoko animalia da. Hegaztien barruko Cotingidae familian sailkatua dago.
Telmatobius zapahuirensis
Telmatobius zapahuirensis Telmatobius generoko animalia da. Anfibioen barruko Telmatobiidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Barbus catenarius
Barbus catenarius Barbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Ústrašín
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1485 urtean egin zen.
Cesáreo Galíndez
Cesáreo Galíndez Sánchez (Gordexola, - Madril, ) bizkaitar enpresaburua izan zen. Atlético de Madrideko presidentea izan zen (1947 - 1952).
Orgères-en-Beauce
Orgères-en-Beauce Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Orgères-en-Beauce udalerrian erroldatutako biztanleak 1.089 ziren. Familiak 370 ziren, horien artean 104 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 99 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 135 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 456 etxebizitza zeuden, 394 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 33 hutsik zeuden. 404 etxeak ziren eta 51 apartamentuak ziren. 394 etxebizitza nagusietatik 266 bere jabearen bizilekua ziren, 119 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 18 etxek bi gela zituzten, 63 etxek hiru zituzten, 123 etxek lau zituzten eta 189 etxek bost zituzten. 253 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 198 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 149 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 597 ziren, horien artean 438 aktiboak ziren eta 159 inaktiboak ziren. 438 pertsona aktiboetatik 411 lanean zeuden (232 gizon eta 179 emakume) eta 28 langabezian zeuden (16 gizon eta 12 emakume). 159 pertsona inaktiboetatik 59 erretiraturik zeuden, 41 ikasten zeuden eta 59 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Orgères-en-Beauce udalerrian 397 unitate fiskal zeuden, 1.027,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.876 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 elektrotresna denda zen.
2000. urtean Orgères-en-Beauce udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.507 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
José María Aznar
José María Alfredo Aznar López (Madril, Espainia, 1953ko otsailaren 25a ) politikaria izan da eta Trantsizioaz geroztik Espainiak izan duen laugarren lehendakaria. 1996-2004 bitartean, Alderdi Popularreko (PP) buru zela, Espainiako Gobernua gidatu zuen. Ezkonduta dago eta hiru seme-alaba ditu.
Bizitza
Familiak politikarekin lotura sendoak izan ditu. Manuel Aznar Zubigarai aitonak, Nafarroa Garaian, Etxalarren hain zuzen ere, lehendabiziko batzokia paratu zuen, baina geroago Francisco Francoren alde jo zuen. Manuel Aznar Acedo aita Francoren armadako propagandagilea eta kazetaria izan zen. Ana Botella emaztea ere Alderdi Popularreko kidea da, eta Madrilgo alkate izan zen 2011tik 2015eraino.
Politikan, 1979an Aliantza Popular (AP) alderdian sartu zen. 1982an eta 1986an diputatu hautatu zuten eta, hurrengo urtean, Gaztela-Leongo presidente bihurtu zen (1987-1989). 1990ean, Manuel Fragaren babespean, Alderdi Popularreko buru izendatu zuten.
1993ko hauteskunde orokorretan, Felipe Gonzálezen PSOEk garaitu zuen, boto gutxirengatik bazen ere. 1995ean, ETAk bonba bat eztandarazi zuen Aznarren autoaren ondoan, zauririk eragin gabe.
1996ko hauteskundeetan alderdirik bozkatuena izan zen Alderdi Popularra. CiU, EAJ eta Kanariar Koalizioaren laguntzarekin Aznarrek gobernua osatu zuen. 2000ko hauteskundeetan gehiengo absolutua lortu zuen. 2004etarako ez zen aurkeztu, Mariano Rajoy ondorengo izendatuta. Harez geroztik, ez dabil politikagintzan, Alderdi Popularrak ohorezko presidente titulua eman badio ere.
Nemadactylus monodactylus
Nemadactylus monodactylus Nemadactylus generoko animalia da. Arrainen barruko Cheilodactylidae familian sailkatzen da.
Dipturus diehli
Dipturus diehli Dipturus generoko animalia da. Arrainen barruko Rajidae familian sailkatzen da.
Remptendorf
Remptendorf Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.