cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shrigley (Down konderria)
Shrigley Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. Killyleagh udalerritik milia bat ipar-mendebaldera dgo.
2001eko erroldaren arabera 456 biztanle zituen.
David Cronenberg
David Cronenberg (Toronto, Kanada, 1943ko martxoaren 15a -) kanadar zinemagilea da.
John Carpenter eta Wes Cravenekin batera beldurrezko zinema garaikidean "C Hirukoitza" izendapenaz ezagutzen den genero horretako hiru zuzendari nabarmenen multzoa osatzen du.
Biografia
Zientzia- eta literatura-ikasketak egin zituen. 1960ko hamarraldiaren amaieran, underground zinema aurkitu zuenean, zenbait film labur egin zituen. Bere lehenengo film luzeak pornografia-filmetan espezializatuta zeuden etxeek finantzatu zituzten. Shivers (1975) lanean sexu bidezko bortxakeria-izurri batek hainbat hildako eragiten ditu etxe moderno batean. Rabid (1976) lanak berretsi egiten du kutsadura, metamorfosi fisikoak eta gizakien senen gainbeherak Cronenbergengan sortzen duten lilura. The Brood (1979) filmean, ama batek bi gnomo krudel erditzen ditu; psikiatriaren aurkikuntzetan oinarrituta, film horrek izura hurbiltzen du ikuslea. Ildo horretatik egin zituen Scanners (1980) eta The Dead Zone (1984).
Notoglanidium pembetadi
Notoglanidium pembetadi Notoglanidium generoko animalia da. Arrainen barruko Claroteidae familian sailkatzen da.
David Cronenberg
Biografia
Irudiaren boterea da David Cronenbergen arduretako bat. Hala, irudia, manipulatuta edo asmatuta, gorputz bat da, magnetoskopio bizi bilakatzen den heroia (Videodrome , 1992), edo amodioa gizon batekin egiten duen gizona eta emakume batekin ari dela uste duena (M. Butterfly , 1992). Baina irudiaren aurreramendu fantasmagoriko horiekin batera, irudiaren bilaketa gero eta sofistikatuagoa egiten du, efektu berezi ia ikusezinetara iritsi arte (Dead Ringers , 1988). The Naked Lunch (1991) abangoardiako filma izan zen. The Fly (1988) filmean batu egiten ditu haragi bizia eta materia bizigabea.
Cronenbergek zinema fantastikoaren legeak berritu ditu, eta baita mugak gainditu ere.
Ryuta Honjo
Ryuta Honjo (本庄 竜大) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tochigi SC.
Txirritxo hankabeltz
Txirritxo hankabeltza (Charadrius alexandrinus) Charadriidae familiako hegazti zangaluzea da, Eurasian eta Amerikako eskualde epeletan bizi dena.
14-16 cm luze da, eta mokoa eta hankak beltzak dituena. Sabelaldea zuria izaten du; bizkarraldea, berriz, arre berdexka.
Txirritxo hankabeltzak hiru azpiespezie ditu:
Pierre Nkurunziza
Pierre Nkurunziza (Ngozi, 1964ko abenduaren 18a - Karuzi, 2020ko ekainaren 8a) Burundiko presidentea izan zen 2005 eta 2020 bitartean.
Hutu aitaren eta tutsi amaren semea. Heziketa fisikoa ikasi zuen Burundiko Unibertsitatean eta unibertsitateko irakasle izan zen. Burundiko Gerra Zibila garaian, basoan ezkutatuta bizi izan zen. Forces pour la Défense de la Démocratie (Demokrazia Defendatzeko Indarretako) kidea, bere milizian borrokatu zuen. 2000. urtean bere presidente bihurtu zen eta taldea politikan parte hartzera eraman zuen. 2004ko presidentetzarako hauteskundeak irabazi eta 2005eko abuztuan kargu jabetu zen. Talde etnikoak adiskidetu zituen, baina ustelkeriak eta segurtasunik ezak bere ospea murriztu zuen. 2010ean oposizioak boikota egiteko hautatua zuen berriz. 2015ean berriz ere hautagaia zela iragarri ostean, protestan eta errepresioa areagotu egin ziren. Porrot egindako altxamendu baten 2015eko maiatzean errepresio, tortura eta aurkarien hilketa gehiago izan ziren. Hala eta guztiz ere, hirugarren agintaldi baterako aukeratua izan zen. Herrialdea nazioartean isolatu zuten eta Nkurunzizak hautegia izateari uko egin zion 2020an. Bihotzekoak jota hil zen boterea Évariste Ndayishimiyeri eman aurretik.
Urtarrilaren 13
Urtarrilaren 13a gregoriotar egutegiaren urteko hamahirugarren eguna da. 352 egun falta dira urtea amaitzeko, 353 egun bisurteetan.
Kanpo estekak
Urtarrilaren 12 | Urteko egutegi | Urtarrilaren 14
Mohoua novaeseelandiae
Mohoua novaeseelandiae Mohoua generoko animalia da. Hegaztien barruko Incertae sedis/Aves familian sailkatua dago.
Kalemouth
, Eskoziako etxalde bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.
Hilgardita
Hilgardita mineral bat da.
Ezaugarriak
Hilgardita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Samarrako meskita handia
Samarrako meskita handia IX. mendeko meskita da, Samarran dagoena, Iraken. 848an hasi ziren eraikitzen eta 851. urtean amaitu. Eraikitzeko unean, munduko meskitarik handiena zen. Ezaguna da 52 metroko minarete garaia duelako, aldapa kiribil batez inguratua. Meskita Samarrako Hiri Arkeologikoaren barruan dago. UNESCOk Gizateriaren Ondarearen zerrendan sartu zuen 2007an.
Historia
Garai batean, meskita munduko handiena izan zen; haren minaretea, Malwija dorrea, kiribil-formako konoa da. 52 metroko garaiera du, eta 33 metroko zabalera. Igotzeko aldapa kiribilean dauka.
Al-Mutawakkil-en erregealdiak eragin handia izan zuen hiriaren itxuran, arkitekturaren maitalea zelako, eta Samarrako meskita handia eraikitzearen arduraduna izan zen.
Al-Mutawakkil-ek inperio osoko artistak eta arkitektoak kontratatu zituen Meskita Handia eraikitzen laguntzeko.
Meskitak 17 korridore zituen, eta haren hormak beira urdin iluneko mosaikoz estalita zeuden. Meskita honen arteak eta arkitekturak eragina izan zuten beste meskita batzuetan; adibidez, Kairoko (Egipto) Ibn Tulungo meskita Samarrako meskitan oinarritu zen alderdi askotan.
Meskita suntsitu egin zuten 1278. urtean, Hulagu Khanak Irak inbaditu ondoren. Kanpoko paretak eta minareteak bakarrik iraun zuten. Ordutik aurrera, erabilerarik ez zuen eduki.
Xingola (argipena)
Xingola hitzak adiera zenbait ditu:
Samarrako meskita handia
Historia
Meskitak kalte gehiago jasan zituen 2005eko bonbardaketa batean, eta minaretea kaltetu zuten.
Diseinua
Meskita adreiluzko horma batek inguratzen du, egitura osatzen duten dorre erdizirkularrekin batera. Kanpoko hormak zortzi leiho ditu eta eraikinak hamasei ate ditu.
Meskitaren barruan patio handi bat dago, eta alde guztietan estalitako korridorez inguratua zegoen.
Otoitz-aretoak mihrab handi bat zuen arku gisa markatua. Iturri bat zegoen patioaren erdian, marmolezko teila eta mosaikoekin estalia eta apaindua. Uste zen iturri hori harri handi batean zizelkatuta zegoela eta elefanteek eramaten zutela eremu horretara. Al-Wathiq kalifak eraiki zuen.
Historialariek eta arkitektoek badakite meskitako hormak beirazko panelez estalita zeudela. Meskitan lan egiten duten arkeologoek aurkitu dituzte panel horien zatiak.
Minaretea
2005ean, minaretearen goiko aldea bonbardatu zuten. Estatu Batuetako indarrek minaretea frankotiratzaileen dorre gisa erabili zuten, suntsitu aurretik.
Lancaster konderria (Nebraska)
Lancaster konderria (Lancaster County) Nebraskako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lincoln da. 2010eko zentsuaren arabera 285,407 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Lancaster konderriak 219,212 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,288 ura dira. Beste 216,924 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 130,2 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 285,407 pertsonetatik 257,387 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 16,685 dira. 9,636 beltzak edo afroamerikarrak. 1,674 amerikar natiboak ziren eta 131 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9,895 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 379 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 6,305 pertsonek kokatzen zuten.
Drackenstein
Drackenstein Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ambleville (Charente)
Ambleville Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ambleville udalerrian erroldatutako biztanleak 207 ziren. Familiak 97 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (18 bakarrik bizi ziren gizonak eta 18 bakarrik bizi ziren emakumeak), 35 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 22 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 112 etxebizitza zeuden, 97 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 105 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 97 etxebizitza nagusietatik 62 bere jabearen bizilekua ziren, 34 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek gela bat zuten, 8 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 54 etxek bost zituzten. 73 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 118 ziren, horien artean 88 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 88 pertsona aktiboetatik 83 lanean zeuden (44 gizon eta 39 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Shoi Yoshinaga
Shoi Yoshinaga (吉永 昇偉) Japoniako futbolaria da.
Ambleville (Charente)
Diru sarrerak
2009an Ambleville udalerrian 85 unitate fiskal zeuden, 186 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.481,5 euro zen.
Shoi Yoshinaga
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.
Ramicourt
Ramicourt Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 173 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 63 etxebizitza zeuden, 57 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 63etxeak ziren. 57 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren eta 9 alokairuan okupaturik zeuden; 12 etxek hitu gela zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 43 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 110 ziren, horien artean 82 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 82 pertsona aktiboetatik 70 lanean zeuden (42 gizon eta 28 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ramicourt udalerrian 62 unitate fiskal zeuden, 182 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.950,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2000. urtean Ramicourt udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 498 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Marseillako Portu Zaharra
Marseillako Portu Zaharra, Vieux Port eta proventzeraz Pòrt Vielh, Frantziako Marseilla hirian dagoen portu bat da, Okzitaniako Proventza eskualdean. 2013an osoki oinezkoen eremua bilakatu zen.
Bere jatorria Antzinaroan du, jada K. a. 600. urtean fozear itsasgizonak bertan ezarri baitziren. Antzinako Greziaren garaian greziarrek portuaren inguruan bi tenplu, antzoki bat eta agora bat eraiki zituzten. Erdi Aroan ere portu garrantzitsua izan zen.
1854an 1.000-1.200 itsasontzientzako edukiera zuen, eta urtero portutik 18.000 ontzi inguru ainguratzen zuten. Dena den, bertako urek 6 metroko sakonera bakarrik izateak eragozpena suposatu zuen, horrgatik La Joliette gunean kai berriak eraiki ziren. Bigarren Mundu Gerran kalte larriak jasan zituen.
Ambleville (Charente)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
Sonia Sánchez
Sonia Teresa Sánchez (Villa Ángela, Chaco probintzia, Argentina, 1964) aktibista feminista, irakasle a eta kultur animatzaile argentinarra da. Sexu-esplotaziorako gizakien salerosketatik bizirik atera zen Sonia, eta prostituzioaren abolizioaren defendatzailea da. 2012an, urteko Emakume Aipagarri aukeratu zuten.
Ambleville (Charente)
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Sonia Sánchez
Biografia
17 urte zituela, gurasoen gogoz kontra, Buenos Airesera joan zen jaioterritik, etxeko langile gisa, baina soldata urriarekin. Kalera bota zuten, eta sexualki ustiatu egin zuten sei urtez, hemeretzi urte zituenetik. Argentinako Emakume Meretrizeen Elkarteko kide izan zen. Geroago, bere bizi-esperientzia generoari, pertsonen salerosketari eta prostituzioari buruzko gogoeta teoriko eta politikoarekin lotzea erabaki zuen. Sánchez honako adierazpenak egin zituen telebistako "Historias debidas" programan: "Gauzak bere izenez izendatzea gustatzen zait. Puta hitza erabiltzen dut, ezin delako mozorrotu, ezta gezurrik esan ere. Prostituzio-egoeran dauden emakumeak edo sexu-langileak esaten baduzu, errealitatea makilatzen ari zara. Prostituzioa indarkeria eta iraina da, ez da lana. Goseak eta zaurgarritasunak egiten dituzte putak, eta larriena da gaur egun sexu-esplotazioa antolatuta eta globalizatuta dagoela."Sanchezek abolizionismoaren alde egiten du, eta sexu-lanaren ideia falazia bat dela dio."Sexu-lanik ez dago, prostituzioa existitzen da, eta: sexu-esplotaziorako pertsonak salerosten dira, prostituzioa existitzen delako. Pertsonen salerosketaren aurka gizarte gisa borrokatzen bagara, prostituzioa errotik kendu behar dugu"Sánchezen aburuz, prostituzioa ez da lana, emakumeen eskubide ekonomiko, sozial eta kulturalak urratzea baizik. ''Puta izatea ez da askatasunez aukeratzen, lehendakari, diputatu edo kazetari izatea bezala. Hezkuntza, lan eta etxebizitza faltak bultzatzen du horretara. Sexu-langilea esaten dutenean, indarkeria makilatzen dute, lan hitzak duindu egiten baitu''. Prostituzioak egiten duen lehenengo gauza da eskubide-subjektu aktiboa izatetik objektu salgarri izatera pasatzen zarela, edonork erosi eta edonork sal zaitzakeena.
Ambleville (Charente)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Ambleville udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 558 hektarea erabiltzen.
Gladstone (Missouri)
Gladstone Missourieko hiri bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 25,410 biztanle zituen, 20.86 kilometro koadrotan banatuta.
Ambleville (Charente)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Txirritxo handi
Txirritxo handia (Charadrius hiaticula) Charadriidae familiako hegazti zangaluzea da, iparraldeko Eurasian eta Kanadan bizi dena. Euskal Herrian negu aldean ikusten dugu gehienbat.
Deskribapena
Hegazti limikola txiki bat da, 17-19'5 cm arteko luzera eta 35-41 cm arteko hego-zabalera dituena. 55 eta 75 gramo artean pisatzen du. Itxura trinkoa du, buru handi samarra eta moko motza. Arra eta emea antzekoak dira, emearen koloreak apalagoak ordea. Lepoko beltza du eta buruan marra zuri eta beltzak ageri ditu. Mokoa laranja kolorekoa da eta punta beltza du. Pileoa marroia da. Bizkarra, hegoak eta buztana marroiak dira eta sabelaldea zuri zuria. Hanka laranjak ditu.
Habitata
Ugalketa garaian kostaldeko eremuak okupatzen ditu eta ibaialdeak, zelaiak eta tundra eremuak ere bai. Neguan, gure lurraldetara iristerakoan hondartzetan edo harri txintxarrezko eremuetan agertzen da.
Elikadura
Ornogabe txikiek osatzen dute bere dieta; poliketoak, krustazeoak eta moluskoak jaten ditu batez ere. Hondartzak alderik alde zeharkatzen ditu. Harrapakina ikusten duenean lasterkaldi azkar motza egin eta mokoarekin harrapatzen du.
Ugalketa
Apirila eta iraila artean ugaltzen da. Habia lurrean egiten du, askotan begibistan, zulotxo bat egiten da eta markatzeko material batzuk ipintzen ditu inguruan. Hiruzpalau arrautza jartzen ditu, kolore arre argikoak baina marroi tonalidade desberdinetako orbain ugari dituztenak, eta 25 egunetan zehar txitatzen dituzte emeak zein arrak. Txitak jaio bezain laister gai dira beren kabuz mugitu eta elikatzeko. beste 25 egun beharko dituzte erabat garatzeko.
Taxonomia
Carl von Linneok deskribatu zuen 1758 urtean. Hiru azpiespezie ditu :
Mauressargues
Mauressargues Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mauressargues udalerrian erroldatutako biztanleak 141 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 11 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 11 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 22 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 66 etxebizitza zeuden, 53 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 61 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 53 etxebizitza nagusietatik 43 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 43 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Mauressargues udalerrian 56 unitate fiskal zeuden, 150 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.980,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
2000. urtean Mauressargues udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Algans
Algans Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Algans udalerrian erroldatutako biztanleak 211 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 142 ziren, horien artean 112 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 112 pertsona aktiboetatik 103 lanean zeuden (55 gizon eta 48 emakume) eta 9 langabezian zeuden (5 gizon eta 4 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Algans udalerrian 83 unitate fiskal zeuden, 238 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.724 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 4 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean Algans udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 648 hektarea erabiltzen.
Teoria zinetiko
Teoria zinetiko molekularrak gasen portaera eta propietateak adierazten ditu. Teoria zinetiko molekularra Daniel Bernoulli, Ludwig Boltzmann eta James Clerk Maxwellen ikerketei esker garatu zen XIX. mendearen bigarren zatian.
Hasieran, gasen propietateak aztertzeko erabili zen TZMa, eta, gero, solido eta likidoetara ere hedatu zen. Zientzialariek, horri esker, materiaren agregazio-egoerak frogatu ahal izan zuten.
Agregazio egoeren justifikazioa TZMaren bidez:
Patri postaria
Argumentua
Telesailak Ingalaterrako fikziozko Greendale herriko Pat Clifton herri landako postari jatorraren eguneroko gertakariak azaltzen dizkigu (udalerri hau berez Cumbria eskualdean oinarritua omen zegoen). Honek, Jess izeneko bere katuarekin batera (euskarazko bertsioan Pintto izena zuen) Greendale haran guztian zehar furgonetaz egunero posta banatu ohi du. Sarritan Greendaleko bizilagun askok bere eguneroko lanetik at doan aholkuren bat eskatu ohi diote. Herriko beste pertsona nabarmen batzuk postako emakume buruzagia, Goggins anderea, Alf Thompson baserritarra edota herriko asmatzailea den Ted Glen dira.
Angelo Conterno
Angelo Conterno (Turin, Italia, 1925eko martxoaren 13a - ib., 2007ko abenduaren 1a) 50eko hamarkadako txirrindulari profesional bat izan zen. 1956an Espainiako Vuelta irabazi zuen. Bigarren etapatik bukatu arte liderra izan zen eta Jesus Loroñori 13 segundo atera zizkion. Espainiako Vuelta irabazten zuen lehen italiarra izan zen.
Henri Fréville (Rennesko metroa)
Henri Fréville Rennesko metroaren geltoki bat da, Rennes udalerrian kokatuta dagoena.
Geltokia 2002ko martxoaren 15an ireki zen.
Historia
Geltokia, 2002ko martxoaren 15ean inauguratu zen, Rennesko metroaren rennes alinea ireki zenean.
Cynodonichthys boehlkei
Cynodonichthys boehlkei Cynodonichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Nach
Ignacio Fornés Olmos, ezizenez Nach (lehen Nach Scratch) (Albacete, 1974ko urriaren 1a) Espainiako MC bat da. Albaceten jaio zen, baina Alicanten hazi zen. Nach soziologian lizentziatu zen Alicanteko Unibertsitatean. Raperoen artean, Nach da denbora gehien daramana.
Musikal karrera
1994an hasi zen Rap-aren munduan bere lehen maketa ateraz, D.E.P. eta 1997an atera zuen bere bigarren maketa "Trucos" izena. Handik aurrera jam luzeak, kontzertuak eta kolaborazio asko egin zituen SFDK taldearekin bereziki, baina ere Expresión En Conserva eta Nerviozzorekin. Denbora batera bere lehen diskoa atera zuen, "En la brevedad de los días" deitua.
Bere bigarren diskoa "Poesía Difusa" daitzen da, hipokresiaren aurkako letraz betea dago Lírico, Shuga Wuga, Titó eta Quirogaren laguntzarekin. Gainera, 2003an bere kontzertu baten DVD-a atera zen, Arma Blanca eta beste talde batzuen eskutik. Gainera, bi ediziotan argitaratu zen edizio batean hasierako diska ez zen aldatu eta beste edizioan DVD batean non diskaren kontzertua agertzen da. ACB ligak Nach hautatu zuen 2004-2005 denboraldiko kanta egiteko, "Juega" izenekoa, bertan saskibaloiaren mundua deskribatzen du eta Espainiako jokalari asko izenpetuz horien artean Pau Gasol eta Fernando Martín.
L'Haÿ-les-Roses
L'Haÿ-les-Roses Frantziako udalerria da, Marne Harana departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 29.357 biztanle zituen.
Nach
Musikal karrera
2005an Ars Magna-Miradas izeneko edizio bikoitz bat atera zuen 2 CD izanik, beste gai batekin. Lehenengo diskoan, Ars Magna, bere estiloa jarraitzen du, aldaketa klimatologikoa, merkatu diskografikoa eta horrelako temak jarraituz. Aldiz, bigarren diskoan, Miradas, bere barnean zeuden ideiak espresatzen ditu, bizitza ikusteko modu desberdinak azalduz. Jaio berri baten ikuspuntutik, prostituta baten ikuspuntutik, inmigrante batenetik eta itsu baten ikuspegitik.
L'Haÿ-les-Roses
Biztanleria
2007an L'Haÿ-les-Roses udalerrian erroldatutako biztanleak 29.357 ziren. Familiak 11.763 ziren, horien artean 3.782 pertsona bakarrekoak ziren (1.457 bakarrik bizi ziren gizonak eta 2.325 bakarrik bizi ziren emakumeak), 3.019 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 3.613 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 1.349 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Nach
Musikal karrera
2008an, "Un dia en suburbia" diskoa atera du, diska hau Universal diskografikan egin zuen.Diska hau merkatura atera baino egun bat lehenago, Alicanteko Fnac-en salgai jarri zen diskoa, Nach-en kontzertu batekin eta disko eta autografo firmaketekin. Disko horretan "Efectos Vocales" kanta dago, bere MySpace-en entzuten zela diskoa atera baino lehenago. Kanta horrek duen puntu berezia da hiru zatitan egina dagoela, bakoitzean bokal bakar bat erabiliz, Nach-en trebezia erakusten RAParen munduan. Diskoan ere "Angel" kanta dago, bere arrebari dedikatua, burmuineko paralisi batekin jaio zela, 16 urterekin hiltzen amaitu zuela.
L'Haÿ-les-Roses
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 12.656 etxebizitza zeuden, 12.037 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 67 bigarren erresidentzia ziren eta 552 hutsik zeuden. 3.485 etxeak ziren eta 8.848 apartamentuak ziren. 12.037 etxebizitza nagusietatik 6.002 bere jabearen bizilekua ziren, 5.768 alokairuan okupaturik zeuden eta 267 doan lagata zeuden; 623 etxek gela bat zuten, 1.779 etxek bi zituzten, 3.673 etxek hiru zituzten, 3.609 etxek lau zituzten eta 2.354 etxek bost zituzten. 6.805 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6.356 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.992 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Nach
Musikal karrera
2011n "Diversidad" diska aterako du non hainbat europar abeslari kolaboratuko dute.
L'Haÿ-les-Roses
Errentak eta okupazioa
2007an batez besteko errenta 14,7€/h zen; goi karguen kasuan 24,9€/h zen (26,3€/h gizonena eta 22,4€/h emakumeena), el dels professionals intermedis 14,1€/h (14,4€/ h gizonena eta 13,8 emakumeena), enplegatuena 9,8€/h (9,6€/h gizonena eta 10€/h les dones) eta langileena 10,2€/h (10,5€/h gizonena eta 8,9€/h emakumeena).
Diru sarrerak
2009an L'Haÿ-les-Roses udalerrian 12.082 unitate fiskal zeuden, 29.983,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.129 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 175 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 posta bulegoa, 9 banku bulegoak, 15 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 4 autoeskolak, 11 igeltseroak, 14 margolariak, 13 zurginak, 18 iturginak, 8 argiketariak, 15 eraikuntza enpresak, 18 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 24 jatetxeak, 11 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 4 apaindegiak.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, osasun-zentro 1 bat, 11 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
ingenieritza eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rober Gutiérrez
Aurretik AEK n euskara irakasle izandakoa 7 urtez; Korrika lantaldean aritutakoa. 1998an Kontseilua k sustatutako Bai Euskarari kanpaina ren, Bai Euskarari Akordioa ren eta Plan Estrategikoaren lantaldeko kidea izan zen eta hortik sortutako Bai Euskarari Ziurtagiria ren beraren arduraduna 2000tik. 2007an Bai Euskarari Elkartea sortu zen eta, ordutik, bere zuzendaria da.
Alor sozioekonomikoaren espazioetan euskara baliatzeko hainbat tresna, baliabide zein proiekturen sustatzaile eta kudeatzailea:  Bai Euskarari Ziurtagiria, Lansarean lan-ataria, Enpresarean, Lanabes – Araban Euskara Lanean, Euskaragileak, etab.
Soziolinguistika klusterraren Eralan 3 proiektuko kidea.
Ana Pardo de Vera
Bizitza
Lugon jaio zen 1974an. Aita Gerardo Pardo de Vera Díazen du, 1979an Becerreáko alkate izan zena.
Rober Gutiérrez
Arabako Foru Aldundia ren Euskara Batzordeko kidea. Gasteizko Udale ko Euskara Elkarguneko ordezkaria. Gipuzkoako Foru Aldundi ko Euskararen Foroko kidea. GEU Elkartea ren talde dinamizatzaileko kidea.
Ana Pardo de Vera
Bizitza
Pardo de Vera Hispaniar Filologian lizentziaduna eta Komunikabideetan masterduna da. Gainera, Zientzia Politikoak eta Soziologia ikasketak egin ditu UNEDen. Hainbat komunikabidetarako egin du lan, hala nola Diario 16, La Voz de Galicia, Tempo eta El Siglo de Europa. Hori ez ezik, irratian eta telebistan ere kolaboratu ohi du.
José Luis Rodríguez Zapateroren agintaldian Espainiako Defentsa, Industria, Turismo eta Merkataritza Ministerioetako eta Lurralde Politikako Presidentziaordeko komunikazio aholkulari egin zuen lan.
Masahito Ono
Masahito Ono (小野 雅史) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.
Spa (Down konderria)
Spa Ipar Irlandako udalerri bat da, Down konderrian dagoena. Ballynahinch udalerritik hurbil dago.
Aventicum
Aventicum erromatar aztarnategi arkeologiko bat da, Helvetia erromatar probintziaren hiriburua zena. Hiri hau, gaur egun, Avenches Suitza ko udalerriaren gainean dago, Morat lakua ren hegoaldean, Broye lautadan, 445 metroko altueran. Bide sareko toki estrategiko batean zegoen (Leman lakua ren ertzak Vindonissa eta Augusta Raurica hiri erromatarrekin lotzen dituen bidean), baita ibai sarean ere, Morateko lakua rekin lotzen zuen sarbide kanal bati esker.
Hiria, ziur aski, ex nihilo sortua izan zen I. mendearen hasieran, Tiberio ren garaian, konkistatu berri zuten helveziar ren lurraldearen hiriburu bezala, Italia eta Britania rekin lotzen zuen errepidearen beste aldean, Klaudio ren pean eraikia. Vespasiano enperadorearen gobernupean, han hazi zena, Aventicum kolonia estatusera igo zen K. a. 72an. K. a. 36an, bere urrezko aroan sartu zen unea. Hiriko harresiak 5,6 kilometroko luzera zuen (3,5 milia), baina defentsarako erabilezina zen, eta, zalantzarik gabe, hiriaren egoera erakusteko asmoa zuen.
I. mendetik III. mendera, 20.000 biztanle baino gehiago zituen Suitza modernoko hiririk handiena izan zen. Komunikazioak hobetu egin ziren eta egurrezko etxebizitza gehienak harriz berreraiki ziren.
Avenches eko anfiteatro erromatarraren dorrean dagoen Erromatar Museoan, orain arte egindako ikerketa arkeologikoen aztarna ugari daude ikusgai. Lanaren zati handi bat 1884tik egiten da, afizionatu talde batek Pro-Aventico elkartea sortu zuenetik. Hauen artean, antzinako organo hidrauliko bat dago, gutxi gora behera osoa, eta, batez ere, 1600 gr eta 33 cm-ko altuera duen Marko Aurelio ren urrezko busto ospetsua, 180 inguruan egina, edo, beharbada, Juliano Apostatar ena (361-363), gertu dagoen akueduktu baten garbiketetan aurkitu zena 1939 an. Aipagarriak dira, baita ere, antzoki baten, Foroar en eta oppidum aren aztarnak, defentsarako helburuarekin baino ospearen helburuarekin, 6 kilometroko perimetroa, 73 dorre eta lau ate.
Herrian kareharrizko tenplu bat egon zen, mendeetan zehar ia erabat suntsitua, bertako kare iturri izan delako, lesena pare bat eta zutabe bat baino geratzen ez direlarik, cigogner bezala ezagutzen dena, bere garaian, zikoina habia batek okupatua zegoelako. Bere data, I. mendearen amaierakoa da.
Historiaurreko Aventicum
Aventicum inguruko eremua erromatarrek hiria sortu aurretik okupatua zegoen. Lacustre bezalako laku-etxe ugari aurkitu dira ondoko Murten lakua n, eta gutxienez 16 kokaleku aurkitu dira piloteen gainean. Lekurik handienean, pilak, 460 metro karratuko (5,000 oin karratu) eremu baten gainean hedatzen dira, honela, geltoki edo herrixka handi bat osatuz. Lokatzetan lurperatutako objektu ugari aurkitu dira piloen artean, harriz eta hezurrez osatutako tresnez osatuak, hala nola aizkorak, zizelak, orratzak, puntzoiak eta animalien hezur ugari. Buztingintza kuartzo ale ugari dituen kolore gorri iluneko buztin zakar mota bat da, eta 12 edo 15 barietate ditu.
Helveziarren migrazioa
Helveziar rak, ziur aski, Germania hegoaldera iritsi ziren K. a. 111. urtean eta laster Galia inbaditu zuten. Narbonensis erromatar probintziaren euren inbasioan, L. Kasio Longino ren agindupean zegoen erromatar armada garaitu zuten Agendicumetik gertu K. a. 107 an. eta kontsula hil zuten. Hispania, Galia, Noricum eta Italia iparralderantz jarraitu zuten. K. a. 102-101. urteetan porrotak jasan ondoren, bizirik atera ziren helvezirrak Alpeetan zehar erretiratu ziren.58 an. Orgetorix nobleak, helveziar migrazio berri bat bultzatu zuen, non tribu osoak bere lurraldea utzi behar zuen (orain, gutxi gora-behera, Suitzako ordeka ri dagokiona bezala deskribatzen dena) eta Galia osoaren gaineko nagusitasuna ezarri. Euren herrixketatik joan ziren, baina Julio Zesar rek Rodano ren ertzean geldiarazi zituen. Helveziarrak, ondoren, Jura mendigunearen zehar ibili ziren, Bibrakte heduar oppidumetik gertu. Han, Zesarrek helveziarrak harrapatu eta garaitu zituen Bibrakteko gudua n. Amore eman ondoren, helveziarrak foederati bihurtu ziren, civitas aliatu bat, soldaduak emateko, baina ez zitzaien erromatar hiritartasuna eman.
Helveziarrek euren foederati izaera sei urte beranduago galdu zuten, Vercingetorix en alde K. a. 52 an egin zutenean. K. a. 50etik K. a. 45era bitartean erromatarrek Colonia Iulia Equestris kolonia fundatu zuten Noviodunum helveziar kokalekuaren tokian (gaur egungo Nyon). Kolonia hau, ziur aski, ezarri zen helveziarren eta gainontzeko Galiaren arteko sarbide militarrerako bi ibilbide garrantzitsuetako bat kontrolatzeko, Rodano harana eta Sundgau ibaiaren arteko pasabidea blokeatuz.
Hurrengo mende erdian, helveziarrak gero eta gehiago erromanizatuko ziren. Denbora horretan, bi kokaleku egon ziren Aventicum sortuko zen tokitik gertu. Lehena Mont Vully ko oppidum-a izan zen, Murten lakua eta Neuchatel lakua ren artean, K. a. I. mendean utzi zena. Bigarrena Bois de Châtel izan zen, K. a. I. mendearen bigarren erdian gotortua izan zena. Bois de Châtel I. mendearen hasieran suntsitua izan zen. Polulazioa Aventicumera joan zen.
Aventicum-en fundazioa
Augustoren agintaldian (K. a. 27-K. o. 14) erromatar domeinua zehatzagoa bihurtu zen. Oppida zelta tradizionaletako batzuk, legionarioen garnizio bezala erabiltzen hasi ziren edo birkokatzen. Aventicumen sorreraren data zehatza eman ezin den arren, ziur aski, Augustoren agintearen ondoren edo zerbait beranduago ezarri zen.
5 urtearen inguruan Murten lakua ren ertzean kai bat zegoen, Aventicumeko kokapenaren lehen ebidentzia dena. Hirian hilobi bat ere aurkitu da. Garai horretan, kokaleku txiki bat eraiki zen, Avenches modernoen ipar-ekialdeko izkinan, estilo karratu erromatarrean. Hala ere, toki hau, soilik Tiberio ren agintaldiann datatu daiteke (14 - 37). Aventicum 16-17 urteetan hazi zen. Vindonissa erromatar kanpamendua eraiki zenean Windisch en, Canton Aargau kantoia n. Aventicum toki garrantzitsu bat zen Lausana tik Vindonissa rainoko erromatar galtzadan.
Beranduago, Germania Garaia ren zati izatera pasa zen, eta, ondoren, Dioklezianor en Maxima Sequanorum probintziaren zati izatera. Helveziarren antzinako lurraldeak eta bertako biztanleak, une horretan, Galiako gainontzeko lurraldeak bezain erromanizatuta zeuden.
Heveziarren hiriburuaren sorrera
I. mendean. Aventicum eta helveziarren lurra Gallia Belgica erromatar probintzia n sartu ziren. Kornelio Tazito k, 69, urtearen inguruan idazten, helveziarrez herri galiarra balira bezala hitz egiten du, gerran zuten adoreagatik eta balentriengatik ezaguna, eta Aventicum Caput gentis edo Helvetiako hiriburu izendatzen du. Titulu hau, ziur asko, bere zibilizazio maila aurreratuagatik eta Italia eta Germania arteko ibilbide nagusian zuen kokapen nabarmenagatik lortu zuen. Oso erabiliak ziren errepide militarren galtzada sarearen erdigunea ere izan zen. Aventicum eta Nyon (Colonia Equestris), Leman lakua ren ertzean kokatuak, Helvetiako miliario guztien abiapuntuak izan ziren.
I. mendearen lehen hiru laurdenetan. Aventicum gurtza inperialaren erdigune bihurtu zen Civitas Helvetiorumen. Hala ere, helveziarrak, beste behin, Erromarekin gatazkan sartu ziren, Neron enperadorea 68 urtean hil eta gutxira. Beste galiar tribuak bezala, helveziarrak civitas modura antolatuta zeuden, eta nolabaiteko barne autonomia bat zuten, euren tropen aldetik zenbait gotorlekuren defentsa barne. Gerra zibilean eta Neronen heriotzaren ondorengo Lau Enperadoreen Urtea n, Civitas Helvetiorumek Galba babestu zuen, bere heriotzaren berri izan gabe, eta bere arerio Vitelio ren autoritatea onartzeari uko egin zioten. Legio XXI Rapax ak, Vindonissan kokatua eta Vitelior en aldekoa, helveziar garnizio baten ordainsaria lapurtu zuen, helveziarrek mezulariak atzeman eta erromatar destakamendua atzeratu zuen. Aulo Zezina Alieno k, Italiako viteliar inbasio baten buru zen Galba ren jarraitzaile ohi batek, zigor kanpaina masibo bat egin zuen, Vocetio mendian helveziarrak suntsituz, milaka hil eta esklabo bihurtuz. Aventicum setiatu eta berehala amore eman zuten. Hiria, erromatarrek ia suntsitu zuten, baina Klaudio Kosso delako baten erreguen ondorioz, Vitelio rengana bidalitako helveziar bat, eta, Tazitok dioen bezala, "elokuentzia ezagunekoa", hiria salbatu egin zen.
Aventicum colonia izendatua
Lau enperadoreen urtean (69) Vitelio, Aventicum suntsitseko agintzekotan egon zena, hirugarrena izan zen. Laugarrenak, Vespasiano k, eragin askoz positiboagoa izan zuen Aventicumen. Nahiz eta sabinar herrialdeko Falakrina n jaio, Vespasiano denbora batez Aventicumen bizi izan zen, bere aitak, Tito Flavio Sabinok, eskala txikiko bankaria, han lan egiten zuelako. Vespasiano enperadore izendatu eta bi urtera, gutxi gora-behera, Aventicum kolonia mailara igo zuen, estatus zibiko aparta ematen ziona. Kolonia bat legionario ak erretiratzean lurrak jaso eta hiritar bihurtzen ziren bizileku edo hiria zen. Honek lurraren garapena eta egonkortasuna sustatu zituen, eta are gehiago erromatar "kulturaren" hedapena. Kolonia izateak ekarri zuen ospe handiena urrezko aro baten hasiera izan zen Aventicumentzat. Garai honetan, Aventicum Pia Flavia Constans Emerita bezala ezagutzen zen. II eta III. mendeetan bere gailurrera iritsi zen.
Suntsipena eta berraurkikuntza
V. mende ko Erromaren kolapsoarekin, eremu hau jada germaniar tribuen kontrolpean zegoen, hauen dialektoak alemaniar suitzarraren oinarri bihurtu zirelarik. VI. mende an, kristau bizitzak erromatar hiriko akropolian jarraitu zuen: anfiteatroa, antzokia bezala, gotorleku bihurtu zen. VII. mende an, ordea, elizaren fokua Lausana ra aldatu zen, Aventicum, hondakinetan zegoen antzinako hiri bat bezala baino ez da aipatzen. Hurrengo mendeetan aipatzen da, baina beti hondakin bezala. 1710 ean, Marquard Wild izan zen Aveticum Helvetia ko hiriburua izan zela argudiatzen lehena. 1783-86an, Northampton go markesak espedizio arkeologiko bat zuzendu zuen Aventicumera eta 1788 an bere aurkikuntzak azaldu zituen. Bere aurkikuntzek altxor bilatzaile asko Aventicumera bidaiatzera animatu zituzten, tramankuluak bilatzeko. Aurkikuntzei erantzunez, Vespasiano museoa 1824 an inauguratu zen. 1838 an Vaude ko kantoiak bereganatu zuen, Erromatar Museoa bezala berrizendatu zuten, eta Anfiteatroko dorrean kokatu. 1884 an Pro Aventico elkartea sortu zen hondakinak aurkitu eta zaintzeko helburuarekin. Aventicum oso toki ezaguna zen Grand Tour rean eta Joseph William Mallord Turner rek "Cigognier" aren marrazki bat egin zuen, atzean alde zaharra erakusten duena. Arkeologiak, bitxia bada ere, lehen eta bigarren mundu gerretatik etekina atera zuen, Suitzan barneratutako atzerritarrek eta bertako langabetuek hiri erromatarreko eraikin nagusiak industeko eta antzokia, "Cigognier", eta harresiko ateak eta dorre bat berritu eta publikoari irekitzeko konpromisoa hartu zutenean. Errepideen plan nazionala 1960 ko hamarkadaren amaieran iritsi zenean, erreskate arkeologia programa bat ezarri zen Pro Aventico elkartearekin, Hans Bogli irakaslearen zuzendaritzapean, zeinaren izenarekin ordutik erromatar museoa izendatu den. Lehen lanek, Foroa eta lotutako tenplu aren eremua aurkitu zuten, balizko Kapitolio bat barne. 1985 ean, A1 autobidea eraiki zenean, erromatar hiriaren zati gehiago aurkitu ziren. 1987 an errepidea lekuz aldatu zen lekua saihesteko]. Hurrengo hamarkadetako lan gehigarri eta zabalak, insulaearen zati handi bat ireki zuen, hiri erromatarraren erdialdeko kale laukizuzenen sistema. Harresien barruko eremuaren zati handi bat ez zen hiri trinko bat, baizik eta, Erroman bezala, villae urbanaeek hartzen zuten, lorategi eremu handiz eta jabetza txikiz inguratutako etxe handiek. Lan berrienak jauregi nabarmeneko eraikin bat ere erakutsi zuen, erromatar hiriaren erdigunearen zati handi bat, eta harresietatik kanpo, ubide bat eta galtzada bat gertuko aintziratik hirira, zalantzarik gabe, Jura ingurutik laku eta ubide bidezko harrizko garraioan lagunduz, eta harresi lerrotik kanpoko hilerri eta akueduktuak. Pro Aventico XX. mendearen hasierako eraikinak etengabe berritzearen arduraduna ere bada, harresiaren zatiak eta jatorrizko dorre erromatarra, Erdi Aroko zaintza-dorre gisa erabilia, eta iparraldeko atea barne. Erromatar harresien lerrotik gertu, eta hormetako harriaren berrerabilpenaz baliatuz, Donatyre ko eliza erromaniko txikia dago, XII. mende hasierako fresko bikainak dituena.
Anfiteatroa
Anfiteatroa, Erromatar Inperio an ohikoa zen bezala, gladiadore eta animalien borrokarako erabili zen, baita antzeztutako ehizaldietarako ere. Helburu politiko, sozial eta erlijiosoetarako balio izan zuen, eta hiri erromatar gehienen ezaugarri nagusia izan zen. Hiriburu bezala, Aventicumeko anfiteatroa nahiko handia zen.
Bi etapatan eraikia izan zen, lehenik 120 aren inguruan. Ondoren, 165 inguruan hedatu zen. Lehen anfiteatroa, mendi-hegala terrazetan zegoenean eraiki zen.
Lehen egitura honek, nagusiki egurrez eraikitako 24 eserleku lerro zituen, hegaletik altxatzen zirenak. Eskailerak, harearen solairuaren inguruko horma, goiko hormak eta sarrerak harriz eraiki ziren. Anfiteatroaren kanpoaldeko hormak, 98,85 eta 85,94 metrokoak ziren (324,3 oin × 282,0 oin), eta harearen zorua, 51,63 eta 38,40 metrokoa (169,4 oin × 126,0 oin). Lehen anfiteatroak 9.000 pertsona inguru har zitzakeen. Bigarren faseak anfiteatroa nabarmen handitu zuen. Guztira, harrizko 31 eserleku ilara eraiki ziren, edukiera 16.000 ingurura igo zelarik. Hormak handitu egin ziren eta horma-hobiak gehitu ziren. Ekialdean, harrizko kubo erraldoiak zituen atari nagusi monumental bat eraiki zen. Handitutako anfiteatroak (kanpoko patiorik eta ekialdeko atari nagusirik gabe) 105,01 bider 92,11 metro zituen (344,5 oin × 302,2 oin), harearen zoruak tamaina berekoa izaten jarraitzen zuen bitartean. Kanpoko hormek 18 metroko altuera zuten (59 oin).
IV. mendean zehar, anfiteatroa abandonatua izan zen, eta egituraren zati handi bat birmoldatua eta eraikuntza material bezala erabilia izan zen. XI. mendean, Lausana ko gotzainak ekialdeko sarreraren gainean dorretxea eraikiarazi zuen, gutxi gorabehera bankuen 20. ilaran hasiz. Dorre hau, gaur egun, Erromatar Museoaren egoitza da.
Antzokia
Antzokia, II. mendearen hasieran eraiki zen, aurretik sakabanatutako etxeek hartzen zuten eremu batean. Askotan berreraiki eta berritu zen, xehetasunak argi ez dauden arren. III. mendearen azken herenean gotorleku gisa berreraiki zen eta lubaki bat gehitu zen. Helburu honetarako erabili zen IV. mendearen erdialdera arte. Antzokia, erromatar antzoki klasiko baten estiloan eraikia dago, baina baditu aldaketa galo-erromatar batzuk. Orkestrak eta caveak (ikusleentzako eserlekuak) ferra-forma dute. Benetako agertokia egurrezko plataforma soil bat da. Scaenae frons edo hondoko hormak, agertokiaren eraikinera (postscaenium) zeramaten hiru ate zituen, nahiko txikiak (10 bider 7 metro (33 oin x 23 oin), hormaren atzean nabarmenduz eraikitzen dena. Scaenae frons zulo batekin eraiki zen, publikoari Cigognierren tenplua erakusten ziona. Antzokia komedia eta tragedietarako erabili zen, baina "gurtza hobi" bat ere badago publikoaren atalaren oinean, eszenatokiak aldare bat eratuz; antzerkia zeremonia erlijiosoetan "antzezlanak eskaintzeko" ere erabili ahal izan zela adierazten du. Antzokiak 106,25 metroko zabalera (348,6 oin) eta 66,4 metroko sakonera (218 oin) ditu. Orkestraren eremuak 17,75 metroko zabalera (58,2 oin) eta 21 metroko sakonera (69 oin) ditu. Antzokiaren edukiera 12.000 pertsonakoa zen, esertzeko 50 ilara baino gehiago zituztenak. Sarrera 11 vomitoriaetatik (estalitako sarrerak) zehar egiten zen, bakoitzak bi korridore zituen. Ikusleentzako eserlekuen behealdean, nobleziarentzako 1,6 metroko (5,2 oin) zabalerako palko bat zegoen.
Cigognier tenplua
Tenpluaren izena (Cigognier), gutxienez 1642tik pilare baten goialdea okupatu zuen zikoina habia batetik dator; habia 1978an kendu zuten zaharberritze batean, baina izena mantendu egin da.
Cigognier tenplua, tenplu erraldoi eta txundigarri bat bezala eraikia izan zen, eta, beharbada, kultu inperialaren tenplu nagusia izan zen civitas Helvetiorum estatu osoan. Tenpluan estatuko hiritarrek eta biztanleek Erromatar Inperioa, enperadore jainkotiarretan irudikatua, gurtuko zuten. Teoria honen alde, Marko Aurelio enperadorearen urrezko busto bat aurkitu zen, tenpluaren hustubideetan ezkutatua. Gainera, tenplua, Erromako Templum Pacis bezala diseinatu zen. Azkenik, tenplua antzokitik gertu eraiki zen, Enperadorearen gurtzan ere paper bat izan zezakeena.
Cigognier tenplua Aventicumeko tenplurik handiena da. Kanpoko neurriak 111,58 bider 118,80 metrokoak ziren (366,1 oin × 389,8 oin). Tenpluak 42,17 eta 27,36 metro (138,4 oin x 89,8 oin) neurtzen zuen, sabaiko gailurraren altuera 23,1 metro (76 oin) zen, horietatik 2,4 metro (7,9 oin) podiumaren altuera delarik. Eserlekuen eremua 64 bider 83,35 metrokoa zen (210,0 oin × 273,5 oin) eta sabaiaren altuera 19,50 metrokoa (64,0 oin), hau ere 2,4 metroko podiumarekin (7,9 oin). Kanpoko patioa 15,14 bider 104,58 metrokoa zen (49,7 oin × 343,1 oin).
Grange-des-Dîmes tenplua (II. mendea)
Grange-des-Dîmes erromatar tenplua, I. mendearen amaieran edo II. mendearen hasieran datatua dago. I. mendeko aurreko kapera galiar baten tokian eraiki zen. Tenplua erromatar estilo tipikoan eraikia dago, baina, cella, ia karratua da, forma angeluzuzen baten ordez. Tenplua, lurraren gainean altxatzen da, podium batean. Cellaren inguruan pilareak zeuden eta sarrera frontoi batez koroatuta zegoen. Tenpluaren barruan aldare bat, iturri bat eta estatua baten gainean errezelari eusten zioten lau zutabe zeuden.