cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ebbe Gaztea
Bere martiri heriotza da ezaguna, ordea. Kronikak dio Danimarkako bikingo inbaditzaileek abadia hartu behar zutenean, gainerako lekaimeen aurrean Ebbe Gazteak sudurra moztu zuela, horrekin bortxaketa saihesteko. Gainerako mojek bere adibidea jarraitu zuten. Inbaditzaileek itxura harekin ikusi zituztenean emakumezkoak ez zituzten bortxatu, baina horrekin ez ziren salbatu heriotzatik, bikingoek su eman baitzioten komunitateari, bertan ziren guztiak hilez.
Ingelesez esamolde bat dago, "Cutting off the nose to spite the face", sudurra moztu aurpegia salbatzeko, agian Ebbe Gaztearen istorioan oinarritua. Zera esan nahi du esakunakː oker nabarmen bat saihesteko neurri auto-suntsitzaile bat hartzea alferrekoa izan daitekeela, ustez saihestu nahi den okerra baino are oker larriagoa egin diezaiokezulako zeure buruari.
Duintasunaren aldeko Martxak (2014)
Duintasunaren aldeko Martxak Espainian 2014 urtean egindako protestak izan ziren, Atzeraldi Handiaren ondorioz Espainiako gobernuak burututako politika ekonomiko eta murrizketa sozialen aurka. Martxa edo ibilaldi moduan egituratu eta abiatu ziren eta Madrilen bukatu ziren 2014ko martxoaren 22an.
Bilakaera
M-15 mugimenduaren sostenguarekin, 2012 urteko uztailean lehenengo martxa bat ospatu zen. 2013 urtean, Duintasun Kanpamenduak goiburupean protestak antolatu ziren Extremaduran enpleguaren alde. Han, bereziki Izquierda Unidako Manuel Cañada izan zen horien bultzatzailea. Beste gizarte mugimenduekin loturak estutzen joan eta 2014 urteko martxoaren 22rako protesta handia antolatu zen Madrilen, han bat egin baitzuten estatu osotik oinez etorritako hainbat ibilaldik. Protestan zehar, istilu larriak egon ziren poliziekin eta hamarka manifestari nahiz polizia zauriturik suertatu ziren, horietatik batzuk larri. 24 atxilotu izan ziren eta horietako bat kartzelaratua izan zen, hilketa saiakera akusaziopean.
Pristimantis ernesti
Pristimantis ernesti Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
East Farnham (Quebec)
East Farnham Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Montérégie eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Brome-Missisquoi konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 553 biztanle zituen 4.92 kilometro koadroko azaleran.
Sacey
Sacey Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sacey udalerrian erroldatutako biztanleak 503 ziren. Familiak 204 ziren, horien artean 55 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 35 bakarrik bizi ziren emakumeak), 59 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 74 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 271 etxebizitza zeuden, 205 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 263 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 205 etxebizitza nagusietatik 150 bere jabearen bizilekua ziren, 48 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 107 etxek bost zituzten. 179 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 93 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 90 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 286 ziren, horien artean 209 aktiboak ziren eta 77 inaktiboak ziren. 209 pertsona aktiboetatik 191 lanean zeuden (114 gizon eta 77 emakume) eta 18 langabezian zeuden (7 gizon eta 11 emakume). 77 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sacey udalerrian 223 unitate fiskal zeuden, 561,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.784 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 7 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 2 zurginak, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Sacey udalerrian 51 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.296 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
East Hereford (Quebec)
East Hereford Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Estrie eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Coaticook konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 306 biztanle zituen 71.59 kilometro koadroko azaleran.
Odontobutis potamophila
Odontobutis potamophila Odontobutis generoko animalia da. Arrainen barruko Odontobutidae familian sailkatzen da.
Affléville
Biztanleria
2007an Affléville udalerrian erroldatutako biztanleak 202 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 79 etxebizitza zeuden, 71 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 79etxeak ziren. 71 etxebizitza nagusietatik 64 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 6 etxek hitu gela zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 62 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 130 ziren, horien artean 91 aktiboak ziren eta 39 inaktiboak ziren. 91 pertsona aktiboetatik 83 lanean zeuden (52 gizon eta 31 emakume) eta 8 langabezian zeuden (3 gizon eta 5 emakume). 39 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Affléville udalerrian 73 unitate fiskal zeuden, 210 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.303 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Affléville udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 592 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tockus nasutus
Tockus nasutus Tockus generoko animalia da. Hegaztien barruko Bucerotidae familian sailkatua dago.
Wejherowo
Wejherowo ([vɛi̯xɛˈrɔvɔ], Wejrowò, Neustadt in Westpreußen) Poloniako iparraldeko Pomerelia eskualdeko hiria da. 1999tik Pomeraniako voivoderriko Wejherowoko barrutiko hiriburua da; aurretik, 1975 eta 1998 bitartean desagertutako Gdanskeko voivoderrian baitzegoen.
Nordsehl
Nordsehl Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Grand konderria (Colorado)
Grand konderria (Grand County) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hot Sulphur Springs da. 2010eko zentsuaren arabera 14,843 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Grand konderriak 484,222 kilometro koadro ditu. Horietatik 6,025 ura dira. Beste 478,197 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,33 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 14,843 pertsonetatik 14,429 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,116 dira. 51 beltzak edo afroamerikarrak. 52 amerikar natiboak ziren eta 7 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 121 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 173 pertsonek kokatzen zuten.
Essich
, 'Easaich', Eskoziako eremu bat da, Highland eskualdeko Inverness barrutian. Inverness hiria eta Ness aintziraren artean dago.
Pristimantis erythropleura
Pristimantis erythropleura Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Eastman (Quebec)
Eastman Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Estrie eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Memphrémagog konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 1,74 biztanle zituen 73.98 kilometro koadroko azaleran.
Metralleta (taldea)
Metralleta musika taldea 2001ean 100 Hongos taldearen errautsetatik sorturiko zarauztar taldea da. Hardcore edota Power violence estiloetan katalogatuak izan dira, beti ere DIY filosofian oinarritua.
Historia
2001 urtearen bukaeran, kantuak inprobisatuz eta gustoko taldeen bertsioak eginez sortu zen Metralleta. 100 Hongos taldean jotzen zuten lagunek, taldekide berri batekin (Tximas), proiektu berriari ekitea bururatu zitzaien, 100 Hongosekin motibazio falta handia nabaritzen baitzuten. Horrela, elkarren artean instrumentuak aldatuz eta seriotasun gehiagorekin hasi ziren kantu berriak konposatzen.
Frida
Argumentua
Frida Kahlo pintore mexikarraren bizitza kontatzen du filmak. Pelikula Fridak 18 urte zituenean izan zuen autobus istripuan hasten da. Istripuaren ondorioak bizitza guztirako geratu zitzaizkion, eta behin eta berriro agertuko dira ondorio hauek filmean. Sendatzeko prozesuan Frida pintatzen hasiko da.
Frida Diego Rivera pintorearekin ezkonduko da eta bere harremanaren nondik norakoak azaltzen dira filman. Rivera behin baino gehiagotan egongo da beste emakume batzuekin eta Fridak ere bere sexualitatea modu askean bizi du. Bikotea Ameriketako Estatu Batuetara joango da, Los Angelesera. Bertan, Nelson Rockerfellerrentzat mural bat margotzen hasten da Diego. Rockerfellerri ordea ez zaio Diegoren ikuspegi komunista gustatzen eta murala suntsitu egingo dute. Fridak abortu bat du bertan dela eta Mexikora itzultzea erabakiko du bere amaren heriotzaren berri izan ondoren.
Metralleta (taldea)
Historia
Urte batzuk kantuak ateratzen eta saiatzen ibili ondoren, 2003an Erdoiztako baserrian eman zuten lehen emanaldia. Honen ondoren, Euskal Herriko eta Espainiako zenbait Gaztetxe eta etxe okupatutan jo zuten.
As Nogais
As Nogais Lugoko probintziako Ancares eskualdean dagoen udalerria da. 2007an 1.421 biztanle zituen 112,4 km2tan banaturik.
Metralleta (taldea)
Historia
2004ko Azaroan, beraien lehen lana autoekoitzi zuten Max eta Jokin Moteroren laguntzarekin. Disko hau, Zarauzko Txixaparrazta taldearekin batera atera zuten CD formatuan.
As Nogais
As Nogaisko parrokiak
Biztanleria parrokia hauen artean banatzen da:
Montcresson
Montcresson Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montcresson udalerrian erroldatutako biztanleak 1.309 ziren. Familiak 530 ziren, horien artean 112 pertsona bakarrekoak ziren (60 bakarrik bizi ziren gizonak eta 52 bakarrik bizi ziren emakumeak), 219 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 163 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Frida
Argumentua
Diegok Frida eta Troskiren arteko harremanaren berri izatean Frida Parisera joango da. Bertan bere lanak ezagutarazteko saiakera egingo du. Mexikora itzultzean, Diegok dibortzioa eskatuko dio. Fridaren osasun egoerak okerrera egiten jarraitzen du eta oineko behatzak anputatu egiten dizkiote. Riverak berriro ere berarekin ezkontzeko eskatzen dio Fridari. Ezkondu eta berehala, hil egingo da bere bizitzako bakarkako bere lehen erakusketa inaguratu ondoren.
Egokitzapena
Hayden Herreraren Frida: A Biography of Frida Kahlo liburuan oinarritutako filma da. Clancy Sigal, Diane Lake, Gregory Nava, Anna Thomas eta Edward Nortonek egin zuten egokitzapena.
Montcresson
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Metralleta (taldea)
Historia
2006an, Jonpi eta Beizamak taldea utzi zuten eta beraien ordez Zülo taldeko Izotz eta Abuelo sartu ziren, gaur egungo formazioa osatuz.
2007ko otsailean, formazio berriarekin lan berria grabatu zuten Erdoiztako baserrian. Grabaketa hau ordea ez zen 2008. urterarte kaleratu. Oraingo honetan, Kobory Oreretarrekin batera kaleratu zuten diska, LP formatuan. 2009ko Maiatzean berriz, Diskoiraa taldearekin batera single bat kaleratu zuten. Diska honetako abestiak ere, 2007ko Erdoiztako sesio berberekoak dira.
Montcresson
Etxebizitza
2007an 666 etxebizitza zeuden, 541 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 79 bigarren erresidentzia ziren eta 46 hutsik zeuden. 635 etxeak ziren eta 28 apartamentuak ziren. 541 etxebizitza nagusietatik 443 bere jabearen bizilekua ziren, 90 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 28 etxek bi zituzten, 98 etxek hiru zituzten, 165 etxek lau zituzten eta 246 etxek bost zituzten. 410 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 217 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 295 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Metralleta (taldea)
Historia
Laukote moduan kontzertuak ematen egon ostean, 2011ean taldearen lehen LPa grabatzen dute Zarauzko Abendaño auzoko txabola batean, 2012an kaleratzen dutelarik. Diska grabatzearekin batera, Krixpin sartzen da taldean bajua jotzeko eta Abuelo abesten hasten da berriz ere beraien betiko formaziora itzuliz, hau da, bi abeslarirekin.
Montcresson
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Metralleta (taldea)
Diskak
<li> split CD Txixaparrazta taldearekin batera (2004) <li> split CD Zülo taldearekin batera (2005) <li> Split Kobory/Metralleta (khhapspmch, 2008) <li> Metralleta (khhapspmch, 2012)
EP eta Singleak
<li> Split Metralleta/Diskoiraa (khhapspmch, Discos Enfermos, Mangel, 2009). Diskoiraa talde Zarauztarrarekin elkarbanaturiko EPa
Montcresson
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 829 ziren, horien artean 632 aktiboak ziren eta 197 inaktiboak ziren. 632 pertsona aktiboetatik 582 lanean zeuden (318 gizon eta 264 emakume) eta 50 langabezian zeuden (24 gizon eta 26 emakume). 197 pertsona inaktiboetatik 93 erretiraturik zeuden, 47 ikasten zeuden eta 57 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montcresson udalerrian 546 unitate fiskal zeuden, 1.322 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.522,5 euro zen.
Metralleta (taldea)
Bildumetako partehartzeak
<li> "Badator" abestia ZAGA 10 urte bilduman (2005). <li> "Pertxenta" abestia Guilty of Being DIY bilduman (Fierro Records, 2012).
Van Loo
Van Loo nederlanderazko abizena da. Abizen hori dutenen artean, ospetsuena XVIII. mendeko pintore-familia da, jatorriz Herbeheretakoa baina Frantzian bizi izan zena. Familiako kide aipagarrienak:
Metralleta (taldea)
Kanpo estekak
<li>🇪🇺 Metralletaren web orria
Joseph Buruzagia
Joseph Buruzagia —bere herriaren hizkuntzan: Heinmot Tooyalaket; ingelesez: Chief Joseph— (Wallowa Harana, 1840ko martxoaren 3a - Colvilleko erreserba, Washington, 1904ko irailaren 21a) Nez Percé indiarren buruzagia izan zen.
Metralleta (taldea)
Kanpo estekak
<li> khhapspmch zigiluaren web orria
Montcresson
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 45 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Joseph Buruzagia
Nez percé («sudur zulatua», sudurrean eraman ohi zituzten apaingarriengatik) Ozeano Bare aldeko (Oregon, Washington eta Idahoko iparraldea) herri indiarrekoa zen. 1850eko hamarkada arte ez zen indiar haien eta zurien artean inolako tirabira garrantzitsurik izan. 1850ean hasi ziren nez percé guztiak lurralde jakin batera eramateko negoziazioak. Indiarren buruzagi gehienek ez zuten horrelakorik onartu, baina 1863an, nez percé indiarrak Idahoko iparraldeko erreserba batera eramatea erabaki zuten zuriek. 1871. urtean Heinmot Tooyalaket (Chief Joseph) hautatu zuten buruzagi, haren aita Tuekakas (Old Joseph) hil ondoren. 1877an, nez percé batzuek zurien kokaleku batean eginiko sarraskia aitzakiatzat hartu zuten zuriek, eta zapalkuntza-bidea hartu zuten. Heinmot Tooyalaketek bere herritarrekin ihesi joan behar izan zuen. Oregon, Washington, Idaho eta Montanako estatuetan barrena gidatu zuen Joseph Buruzagiak bere herria, eta jende asko hil zen ihesaldi hartan, goseak, hotzak eta zurien aurkako guduan. Zuri askoren mira eta errespetua jaso zuen buruzagi indiarrak, baina armada amerikarrak preso hartu zuen azkenean, Montanako Bear Paw mendietan, Tatanka Yotanka (Sitting Bull amerikarren ahotan) buruzagi siuxa zegoen Kanadako lurretatik bestaldean. Oklahoman eduki ondoren, 1885ean Washingtoneko erreserba batean sartu zituzten Heinmot Tooyalaket eta azken nez percéak. Bi aldiz egon zen buruzagi indiarra Washingtonen, Estatu Batuetako hiriburuan, Theodore Roosevelt presidentearekin hizketan, baina ez zuen azken nez percéak beren sorlekura itzultzeko baimenik lortu.
Metralleta (taldea)
Kanpo estekak
<li> Discos Enfermos zigiluaren web orria
Montcresson
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 16 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
Jesus Aranbarri
Jesus Aranbarri izan daiteke:
Montcresson
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Montcresson udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.392 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pollhagen
Pollhagen Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Joshū Nana-maru-ichi Gō / Sasori
Emakume preso 701.a: eskorpioi (女囚701号/さそり) 1972ko Shunya Itō japoniar zinema zuzendarien filma da.
Santos González
Santos González (Crevillent, Alacant, Espainia, 1973ko abenduaren 17a-) txirrindularia da. 1994an txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Kelme taldearekin.
Joshū Nana-maru-ichi Gō / Sasori
Sinopsia
Sugimik, mafiarekin tratuetan dabilen detektibeak, bortizki engainatu ondoren, harekin zeharo maiteminduta zegoen Matsushimaren mendeku gosea neurrigabea izango da.
Haizealdea eta haizebea
Eraikin batean, haizebea babestua dagoen aldea da eta haizealdea indarra jasotzen duena. Belaontzi batean, haizealdea, haizea ontzian sartzen den norantza da. Haizebea, kontrako aldea da, ontziaren erdialdea erreferentzia hartuta.
Garrantzi meteorologikoa
Haizebe eta haizealde hitzak, kirol ehiztari batek, kontrako haize eta aldeko haize deituko lituzkeenen baliokide dira. Hitz hauek, itsas gizonek, ez dituzte bakarrik ontziekiko erabiltzen, baizik eta baita uhartedi batetako uharteekiko eta uharte bateko aurpegi ezberdinekiko ere. Azken kasu honetan, haizealdea, haizeak jotzen duen uhartearen zatia da, eta, beraz, tokirik hezeena da. Haizebea, berriz, uhartearen garaieragatik haizeagandik babestutako zatia da, eta, beraz, uharte batetako tokirik lehorrena da. Honela, haizebe edo haizealde kokapena, ozeanoko uharteetan, bertako eguraldia eta klimaren faktore garrantzitsu bat da.
Lepthoplosternum pectorale
Lepthoplosternum pectorale Lepthoplosternum generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Callichthyidae familian.
Pristimantis esmeraldas
Pristimantis esmeraldas Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Parker Lewisek ez du sekula galtzen
Parker Lewisek ez du sekula galtzen (Parker Lewis Can't Lose) Clyde Phillipsek sortutako komediazko telesail amerikarra da. 1990eko irailaren 2an estreinatu zen FOX telebista-katean eta 1993ko ekainaren 13ra arte iraun zuen, 3 denboralditan 73 atal eman ondoren.
Euskal Herrian euskaraz eman zuten ETB 1en.
Sinopsia
Telesail honek, Santo Domingo Bigarren Hezkuntzako Eskolako ikaslea den Parker Lewis pertsonaiaren abenturak kontatzen ditu. Jerry Steiner eta Mikey Randal adiskideak eta Annie Sloane bere neska-laguna bezalaxe, ezaguna izatea du helburu. Bide horretan Musso eskolako zuzendaria eta Shelly bere arreba gaztea izango dira arerio nagusiak.
Telesailak nerabezaroko bizitza eta zailtasunak deskribatzen ditu, askotan exagerazioa eta humore surrealista erabiliz. Horrez gain, kapitulu gehienetan agertzen dira garaiko pelikula, musika, politikari eta pertsonaia famatuei eginiko erreferentziak.
1989ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa
1989ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 18. edizioa izan zen, 1989ko apirilaren 2 eta 23 bitartean ospatu zen. Bertan, 26 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 4 saio ospatu ziren, horietatik 3 finalaurreko eta finala. Finala apirilaren 23an ospatu zen Baigorrin.
Ernest Alkhatek jantzi zuen txapela.
Finala
Zortzi finalistek Bertsolari Txapelketa Nagusirako txartela eskuratu zuten.
Egan-Sud (Quebec)
Egan-Sud Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Outaouais eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen La Vallée-de-la-Gatineau konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 542 biztanle zituen 51.39 kilometro koadroko azaleran.
Pristimantis eugeniae
Pristimantis eugeniae Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Suopankijärvi
Suopankijärvi aintzira Finlandiako Kemijärvi udalerriko Javarus herrixkako aintzira bat da, Enijärvi eta Javarusjärvi aintziretatik eta Pelkosenniemi udalerritik hurbil. Kemijärvi aintziraren bihotzetik ateratzen diren aintzira txikitxoetako bat dugu hau, bizilagun dituen aintzirekin batera. Arrainen oparotasunagatik eta ur gardenengatik da ezaguna; izan ere, arrantzaren paradisua da eta hala nola, izokin eta perka antzeko arrain-mota ugari aurkitu daiteke bertan. Aintzaratik sortzen den ibaia dugu Javarusjoki ibaia, Siurunjoki ibaiarekin batu ostean indartsuagoa bihurtu eta Kemijoki ibairaino iristen dena.
Inguruko landaredia basoen Lappi lurraldean aurkitzen diren landare ohikoak da; hala nola, azaleak, azeri-mahatsak eta urki zilarkarak.
Faunari dagokionez, igarabak edo urtxakurrak dira nagusi bertako uretan eta lehen aipaturiko izokin eta perka antzeko arrainez elikatzen dira. Altzeak, elur-oreinak eta hartz arreak dira inguruetan agertu daitezkeen ugaztun handi eta esanguratsuenak. Hegaztiei dagokienez, eskinoso abeslariak eta zapelatzak dira nagusi.
Aintzirak uharte bat ere ez du.
Tockus erythrorhynchus
Tockus erythrorhynchus Tockus generoko animalia da. Hegaztien barruko Bucerotidae familian sailkatua dago.
Farr (Strathnairn)
Farr, 'Fàrr', Eskoziako eremu bat da, Highland eskualdeko Inverness barrutian.
Beade (Vigo)
Beade Galiziako Pontevedra probintziako Vigo udalerriko parrokia bat da. Bembrive, Castrelos, Matama, Sardoma, Valadares eta Zamansgo parrokiekin egiten du muga.
Fisherton
, Eskoziako ekialdeko kostaldeko etxalde bat da, Highland eskualdeko Inverness barrutian.
Beade (Vigo)
Toponimia
Beade, Beati latinezko hitzetik dator eta poza esan nahi du. Beade lehen aldiz aipatu zen dokumentua XII. mendean idatzi zen eta ondorengoa ipintzen zuen: «in terra de Fragoso ecclesie Sancte Andree de Comesania medietas, Sancti Stephani de Biadi tres partes cum cauto suo, Sancti Iacobi de Benevivere integra cum cauto suo; Sancti Iacobi de Vigo integra cum cauto suo, Sancti Saluatoris de Teix integra cum ipsius regalengo». Idatzi hau Tuiko gotzain batek idatzi zuen, bere menpeko lurrak markatzeko.
Beade (argipena)
Beade toponimoak adiera hauek ditu:
Beade (Vigo)
Geografia
Beade, Vigoko erdialdean kokatzen da. Hiria baino askoz altuagoa den puntu bat denez, bertatik hiri guztia ikus daiteke, Vigoko itsasadarra ahaztu gabe.
Horretaz gain, auzo honetan amaitzen da Eifonso errekaren basabidea. Basabide hau bere baitan hartzen dituen, herrixka zahar, antzinako errota eta bestelako baliozko eraikin zein leku ikusgarriengatik ezaguna da.
Herriko jaiak
Beadeko patroia Santa Ana da. Bertako festak uztailaren 26an ospatzen dira.
Autonomia
Beadek, Vigoko Bembrive parrokiarekin batera, autonomia berezi baten aitorpena du. Beadeko parrokiako instituzioen buruari pedaño deitzen zaio.
Odontobutis yaluensis
Odontobutis yaluensis Odontobutis generoko animalia da. Arrainen barruko Odontobutidae familian sailkatzen da.
Entrelacs (Quebec)
Entrelacs Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Lanaudière eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Matawinie konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 906 biztanle zituen 48.06 kilometro koadroko azaleran.
David Herrero
David Herrero Llorente (Bilbo, 1979ko urriaren 18a-) txirrindularia da. 2002an txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Euskaltel-Euskadi taldearekin.
Palmaresa
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2008 2009
Wiedensahl
Wiedensahl Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Elgin (Quebec)
Elgin Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Montérégie eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Le Haut-Saint-Laurent konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 401 biztanle zituen 69.62 kilometro koadroko azaleran.
Lepthoplosternum stellatum
Lepthoplosternum stellatum Lepthoplosternum generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Callichthyidae familian.
Uritz
Uritz Artzibar ibarreko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.
Évaux-et-Ménil
Évaux-et-Ménil Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Uritz
biztanle zituen.
Évaux-et-Ménil
Biztanleria
2007an Évaux-et-Ménil udalerrian erroldatutako biztanleak 332 ziren. Familiak 118 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 39 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 47 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Uritz
Bertako biztanleak uriztarrak dira.
Évaux-et-Ménil
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Uritz
Izena
Uritz toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Évaux-et-Ménil
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Uritz
Armarria
Uritzako rmarria Artzibarko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:
Évaux-et-Ménil
Etxebizitza
2007an 134 etxebizitza zeuden, 120 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 116 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 120 etxebizitza nagusietatik 85 bere jabearen bizilekua ziren, 32 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 79 etxek bost zituzten. 103 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 70 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Uritz
Geografia
Uritz Artzibarran dago.
Évaux-et-Ménil
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 216 ziren, horien artean 171 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 171 pertsona aktiboetatik 158 lanean zeuden (86 gizon eta 72 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Évaux-et-Ménil udalerrian 128 unitate fiskal zeuden, 352 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.838,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Uritz
Inguru naturala eta kokapena
Artzibar ibarra berezia da, bitxia beharbada, eta Erdi Arokan galtzen da bere jatorria. Ez dio jarraitzen ibai baten inguruan garatzeko zonako arauari. Bi adar bereiz ditu, Irati eta Urrobi ibaien ibilbideei jarraituz, eta hirugarren adar erdi bortxatu bat Gurpegi errekaren inguruan.
Évaux-et-Ménil
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 eraikuntza enpresa.
Uritz
Klima
Udalerriko gunerik garaienetan izan ezik, Artzibar gehienean klima azpimediterraneoa nagusi da. Urteko batez besteko tenperatura 6 eta 12 gradu bitartekoa da (sei gradu mendietan eta hamabi herrigunean). Prezipitazioak 1 000 eta 1 600mm bitartekoak dira, betiere udaberrian eta udazkenean ugariagoak. Urteroko egun euritsuak 100-120 inguru izaten dira, eta azarotik apirilera ohikoa da elurra jaustea.
Évaux-et-Ménil
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
Millan-Astrayren erretratua
Millan-Astrayren erretratua (Retrato de Millan-Astray) 1942an Ignacio Zuloaga margolariak egindako lana da. Margolana artistaren jarrera ideologikoa oso garbi adierazten du. Hasieran oso tradizionala bazen, Espainiako Gerra Zibilarekin batera frankisten aldeko jarrera sutsua hartu zuen. Esan daiteke urte haietan haren heriotza gertatu arte, 1945an, Zuloagaren lan nagusiak diktaduraren laudorioak izan zirela; esaterako Valle de los Caídosen lanetan lagundu zuen ere bai. Zentzu horretan, erretratu hau eskuin-muturreko Millan-Astray Espainiar Legioaren jeneralaren apologia nabarmena da.
Évaux-et-Ménil
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Évaux-et-Ménil udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Millan-Astrayren erretratua
Deskribapena
Margolanean elementu nagusia frankismoaren heroi nagusietariko horren irudia da, urdin-marroi hondo baten gainean; zentzu horretan Francoren erretratuarekin antza handia erakusten du lan honek. Millan-Astrayk, gerran sufritutako zaurien ondorioz, beso bat eta begi bat galdu zituen eta horrela agertzen da Zuloagak margotutako margolanean. Darama uniformea Francok bere margolanean aurkezten duenaren antzekoa da: jeneralaren gerrikoa, zaldiz ibiltzeko botak eta, hemen desberdintasuna, legioaren uniformea. Francoarenarekin erakusten duen beste desberdintasuna arropetan erakusten duen desordena da: alkandora irekita erakusten eta barruko kamiseta erakusten du. Lanean ez dira militarraren zauriak eta arazo fisikoak disimulatzen; horretan protagonistaren ideologia nazionalistarekin bat egiten zuen zeren eta honek zauriak ohore moduan erakusten baitzituen.
Évaux-et-Ménil
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Uritz
Klima
Baso-soiltze gogorra jasan dute Artzibar aldeko basoek. Pagoa, pinu basatia, haritza eta artea dira zuhaitzik ugarienak. Artea, arroilean eta ipar eta ipar-mendebaldeko mendietan hedatzen da batez ere. Birlandatutako pinuek 1 000 hektareatik gora hartzen dituzte, batez ere Austriatik ekarritako pinu lariziarrak dira.
Évaux-et-Ménil
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Uritz
Estazio meteorologikoak
Artzibarren dagoen Orotz-Betelu udalerrian (ibarraren parte da geografikoki, baina ez administratiboki), itsasoaren mailatik 619 metrora, Nafarroako Gobernuak 1993n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Demografiari dagokionez, etxeen zenbaketetan 1366tik 1819ra bitarteko 17en artean egon zen, eta 1858an erl anibel demografiko maximoa iritsi zen 169 pertsonarekin, eta hortik aurrera beherakada txiki etengabea izan zuen, gainerako haranean bezala, 1950etik 1970era eta 1980an beherakada handia izan zuelarik, 121etik 52ra eta 25 biztanlera igaro baitzen, azken urteetan ildo horretan mantenduz (20 2012an).
Interesgarria da aipatzea 1366ko zenbaketan ibarreko herririk handiena zela, 17 bizilagun, eta bizilagun guztiak nobleak ziren bakarra.
Demografia
biztanle zituen Uritzek.
Politika
Uritzeko kontzejua kontzejuburuak osatzen dute. Egungo kontzejuburua Juan Manuel Nagore Mina da.
Kontzejua
Uritzeko kontzejua kontzejuburuak osatzen dute, demokratikoki hautatua. Kontzejuburua Juan Manuel Nagore Mina da.
Kontzejuburuak
2011tik, Uritzek 2 kontzejuburu izan ditu:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Artzibarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinio ibarretik Esteribar eta Erroibar ibarrekin hitz egiten zena.
Koldo Zuazok, 2010ean, Artzibarrek atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Artzibarrera azpieuskalkian (Hegoartzibartar aldaera). Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Artzibarko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Foyers
, 'Foithir', Eskoziako herri bat da, Highland eskualdeko Inverness barrutian. Ness aintziraren ekialdeko ertzean dago.
Tockus damarensis
Tockus damarensis Tockus generoko animalia da. Hegaztien barruko Bucerotidae familian sailkatua dago.
Orlando Araujo
Orlando Araujo (Calderas, 1928ko abuztuaren 14a - Caracas, 1987ko irailaren 15a) venezuelar idazlea izan zen. Jaioterritik hasita, Venezuelako hainbat herri eta hiritan ikasi ondoren, Unibertsitate Zentralean lizentziatu zen ekonomia eta letretan. Besteak beste, olerkigintza, kontakizuna, saiakera, ekonomia eta kazetaritza landu zituen bere lanetan.
Tongera
Tongera (lea faka-Tonga) Tongako hizkuntza da, bertoko hizkuntza ofiziala dena.
Orlando Araujo
Araujoren Lengua y creación en la obra de Rómulo Gallegos (1955, Hizkuntza eta sorkuntza Romulo Gallegosen obran) saiakera bere obrari buruzko kritikarik onena zela aitortu zuen Gallegosek berak. 1966an, Manuel Díaz Rodríguez idazle venezuelarrari buruzko beste saiakera bat argitaratu zuen, La palabra estéril (Hitz antzua); bertan literatura-obraren miatzaile zorrotz moduan agertzen da Araujo. Bi urte geroago, Un muerto que no era el suyo (Hildakoa ez zen berarena) kontakizunarekin El Nacional egunkariko ipuin-lehiaketa irabazi eta beste saiakera bat argitaratu zuen: Venezuela violenta (Indarkeriazko Venezuela). 1970ean, indar handiz eta istorioak asmatzeko zuen gaitasunagatik harridura sortuz agertu zen Venezuelako fikzioan, Compañero de viaje (Bidelaguna) ipuin-bilduma bikainarekin. Saiakerara itzuliz, 1975ean Literaturako Sari Nazionala eskuratu zuen Contrapunto de la vida y la muerte: ensayo sobre la poesía de Alberto Arvelo Torrealba (1974, Bizitzaren eta heriotzaren kontrapuntua: Alberto Arvelo Torrealbaren poesiari buruzko saiakera) lanarekin. Hurrengo urteetan, beste lan batzuen artean, Los viajes de Manuel Vicente Pata Caliente (Manuel Vicente Pata Calienteren bidaiak) kontakizuna argitaratu zuen.
Tongera
Idazkera eta ahoskera
Tongerak idazkera latindarra ren azpimultzo bat erabiltzen du. Alfabeto "misiolari" zaharrean hizkien ordena aldatuta zegon: bokalak jarri ziren lehenik eta ondoren kontsonanteak: a, e, i, o, u, etab. Alfabeto hori eta orden horrekin erabili zen tongera hizkuntzaren ortografiari buruzko 1943ko erabakia hartu zen arte. Hala ere, C. M. Churchward en gramatikak eta hiztegiak alfabeto europar estandar raren alde egin zuten, bere garaitik hona erabiltzen den bakarra: Kontuan izan goiko ordena jarraitzen dela hiztegietan. Beraz, ngatu hitza nusi hitzaren atzetik joango da, ʻa hitzak vunga jarraitzen du eta atzerriko hitzen bat gehitzekotan z hizkiaz hasita, horien atzetik joango dira ʻa bezalako hitzak. Bokal luzeak dituzten hitzak bokal laburrak dituztenen ondoren datoz.
Erregistroak
Hauek dira bereizten dituzten erregistroak:
Adibidez, "Etorri eta jan!" esaldia, honela itzultzen da erregistroaren arabera:
Gramatika eta sintaxia
Tongerak hiru artikulu ditu eta posesibo ek ere hiru zehaztasun maila dituzte:
Tongera eta Euskal Herria
2016an Tonga ko errugbi selekzioaren eta EEBBtako selekzioaren arteko partidua egin zen Donostia n. Bidaia aprobetxatuz, euskal kultura gehiago ezagutzeko aprobetxatu zuten tongatarrek.
2019a Hizkuntza Indiginen Nazioarteko Urtea izendatu zelarik, tongatar batekin harremanetan jarrita, Euskal Herriko Unibertsitate ko (UPV/EHU) Munduko Hizkuntza Ondarearen UNESCO Katedrak izendapen horri lotutako animazio bideoa tongeraz ere zabaltzea lortu zuen.
Urdaizko errota
Urdaizko errota Esteribarko Urdaitz kontzejuan errota bat da, Arga ibaiaren parean. Ubide, presa eta baratzez osatutako multzoa da.
Jingi Naki Tatakai
Ohore eta gizatasunik gabeko guduak (仁義なき戦い) 1973ko Kinji Fukasaku japoniar zinema zuzendarien filma da.
Sinopsia
Shozo Hironok hilketak egiten ditu Hiroshimako kaleetan, gerraosteko giro kaotikoaz baliatuta, eta oraindik ere yakuza kodean sinesten du. Gangster etsai bati tiro egin ondoren kartzelan sartuko dute, eta bertan, Wakasuji ezagutuko du.
Gunnison konderria (Colorado)
Gunnison konderria (Gunnison County) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Gunnison da. 2010eko zentsuaren arabera 15,324 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 15,324 pertsonetatik 14,913 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,255 dira. 45 beltzak edo afroamerikarrak. 61 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 94 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 13 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 194 pertsonek kokatzen zuten.
Pristimantis euphronides
Pristimantis euphronides Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Elorrigañe
Elorrigañe Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da, 1063 metroko garaiera duena. Iparraldetik, Atako Harana ixten du, Akierrekin batera, hau ekialderago. Ata inguruak estazio megalitiko garrantzitsua du, Burnigurutze edo Seakoain bezalako trikuharriekin, baina bertako monumenturik nabarmenena, Errolan Harria da.
Irispideak
Atako Haranetik tontorrera iristeko, basotik arroketatik jarraitu behar da, Elorrigañek Akierrekin osatzen duen leporaino. Hemendik, ezkerretik igo behar da, lenarretik eskalatuz tontorreraino, non, arroken artean, pago txikiak nabarmentzen diren.
Kanpo estekak
🇪🇺 euskal-herria.org webgunean
Helpsen
Helpsen Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Usotz
Bertako biztanleak usoztarrak dira.
Izena
Usotz toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Geografia
Usotz Artzibarran dago.
Inguru naturala eta kokapena
Artzibar kokatzeko ez dago aho bateko akordiorik. Egia esan, Zaraitzu eta Erronkaribar ibarretan bezala, haran horien iparraldea Pirinioetakoa da, eta hegoalde Pirinioaurreatarra, klima eta landaretza aldaketa nabariarekin. Trantsizio-eremu bat da, eta bi espazioen muga edo muga hori Larrogain, Elke-Pausaran, Peñas Baxas eta Lareki mendien arteko irudizko lerro batekin markatu daiteke.
Artzibar ibarra berezia da, bitxia beharbada, eta Erdi Arokan galtzen da bere jatorria. Ez dio jarraitzen ibai baten inguruan garatzeko zonako arauari. Bi adar bereiz ditu, Irati eta Urrobi ibaien ibilbideei jarraituz, eta hirugarren adar erdi bortxatu bat Gurpegi errekaren inguruan.
Klima
Baso-soiltze gogorra jasan dute Artzibar aldeko basoek. Pagoa, pinu basatia, haritza eta artea dira zuhaitzik ugarienak. Artea, arroilean eta ipar eta ipar-mendebaldeko mendietan hedatzen da batez ere. Birlandatutako pinuek 1 000 hektareatik gora hartzen dituzte, batez ere Austriatik ekarritako pinu lariziarrak dira.
Estazio meteorologikoak
Artzibarren dagoen Orotz-Betelu udalerrian (ibarraren parte da geografikoki, baina ez administratiboki), itsasoaren mailatik 619 metrora, Nafarroako Gobernuak 1993n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Demografiari dagokionez, 1366an hiru su edo etxe zenbatu zituzten, eta 1819an lau izan ziren nagusi. Biztanle kopuruari dagokionez, 1950ean lortu zuen maximoa, 24rekin, baina bailarako hamarkada kritikoetan (1950-70) 24tik zerora igaro zen. Gaur egun zenbait erroldatu daude, 8-5 azken urteetan, eta Itoitzeko urtegiaren begiratoki berria da.
Demografia
biztanle zituen Usotzek.
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Artzibarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinio ibarretik Esteribar eta Erroibar ibarrekin hitz egiten zena.
Koldo Zuazok, 2010ean, Artzibarrek atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Artzibarrera azpieuskalkian (Hegoartzibartar aldaera). Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Artzibarko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Escuminac (Quebec)
Escuminac Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Avignon konderriko eskualde-udalerria da. 2011ko zentsoaren arabera 588 biztanle zituen 108.43 kilometro koadroko azaleran.
Omdurman
Omdurman (arabieraz Umm Durmān أم درمان) Sudango hiri bat da. Nilo ibaiaren mendebaldeko ertzean dago, Khartum hiriburuaren aurrean.
2008an 2.395.159 biztanle zituen. Sudango hiri nagusia da, Khartum hiriburua baino handiagoa baita, nahiz eta, Khartumgo area metropolitarraren barnean dagoenez, batzuetan Khartumen auzotzat jo izan den. Sudango merkataritza-gune nagusia da, baita kulturaren eta industriaren gune nagusia ere.
Historia
XIX. mendean, Muhammad Ahmad ibn Abd Allah buruzagi politiko eta erlijiosoak, «Mahdi» deituak, bere gotorlekua eraikiarazi zuen Omdurmanen. 1989an, britainiarrek, Lord Kitchener buru, Madhiren armada garaitu zuten Omdurmango guduan, eta, horren ondorioz, Sudan menderatzea lortu zuten.
Bandurria
Bandurria harizko musika tresna da, Espainian erabiltzen dena. Gitarraren antzekoa da, baina askoz ere txikiagoa, eta giderraren eta kaxaren elkargunean hura baino estuagoa. Antzina hiru soka besterik ez zituen eta gider leuna; hari ardatzik gabea zen. Gaur egun 12 hari ditu pareka jarrita; lehenengo seiak hestez eginak dira, eta hari-bilduak beste seiak. Giderrak metalezko 14 hari ardatz finko ditu. Oskol edo bufalo adar punta batez jotzen da; kontzertuetan hiru bandurriako taldeak izaten dira, herri musikan batez ere.
Pristimantis eurydactylus
Pristimantis eurydactylus Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Sono otoko, kyōbō ni tsuki
Gizon hori, bortitza (その男、凶暴につき) 1989ko Takeshi Kitano japoniar zinema zuzendarien filma da.
Sinopsia
Azuma detektibeak jokatzeko arau moral guztiak hautsiko ditu yakuzak bere arreba bahitu eta lankidea eta lagun mina, Iwaki, erail ondoren.
1936ko Neguko Olinpiar Jokoak
1936ko Neguko Olinpiar Jokoak Alemaniako Bavaria estatuko Garmisch-Partenkirchen herrian ospatu ziren. Neguko Olinpiar Jokoen laugarren edizioa izan zen. Bertan, 646 kirolarik parte hartu zuten, 28 herrialde ordezkatuz. Olinpiar Joko hauetarako beste hautagaia, Sankt-Moritz izan zen, zortzi urte lehenago, Neguko Olinpiar Jokoen bigarren edizioa antolatu zuen Suitzako herria. Aukeratua, baina, Garmisch-Partenkirchen herri alemaniarra izan zen, urte horretan bertan, Udako Olinpiar Jokoak Berlinen antolatu behar baitziren.
Glaichbea
, Eskoziako etxalde txiki bat da, Highland eskualdeko Inverness barrutian.
Esprit-Saint (Quebec)
Esprit-Saint Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Bas-Saint-Laurent eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Rimouski-Neigette konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 379 biztanle zituen 168.96 kilometro koadroko azaleran.
Jesus Aranbarri Arregi
Jesus Aranbarri Arregi (Azkoitia, ) gipuzkoar txirrindulari ohia da. 1986 eta 1990 artean txirrindulari profesionala izan zen baina ez zuen garaipenik lortu.
Palmaresa
1986 1987 1989
Estérel (Quebec)
Estérel Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Laurentides eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Les Pays-d'en-Haut konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 199 biztanle zituen 12.04 kilometro koadroko azaleran.
Perccottus glenii
Perccottus glenii Perccottus generoko animalia da. Arrainen barruko Odontobutidae familian sailkatzen da.
Tockus rufirostris
Tockus rufirostris Tockus generoko animalia da. Hegaztien barruko Bucerotidae familian sailkatua dago.
Anoxia (argipena)
Anoxia hitzak adiera zenbait ditu:
Sineleotris chalmersi
Sineleotris chalmersi Sineleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Odontobutidae familian sailkatzen da.
Mastin ingeles
Mastin ingelesa txakur-arraza bat da, nahiko handia eta artzain txakur motakoa. XVIII. mendean honela deskribatu zuten: "katu bat eta lehoi bat alderatzea, txakur normal bat eta mastina alderatzea bezelakoa da."
Jatorria
Txakur arraza honen jatorria Britainian dago, eta erromatar inperioaren garaietatik dago bertan. Mastinaren arbasoak irlara feniziar merkatariek eraman zituztela uste da, K.A. VI. mendean.
Arraza indartsu eta tinkoa izaki, mastina lan zail eta gogorretarako erabilia izan da. Kirol odoltsuetan, zezenen aurka, hartz eta beste hainbat txakurren aurka egiten zuen borroka. Baina beste erabilpen batzuk ere ematen zitzaizkion: ardiak zaintzeko, bizkarzain lanetan eta lagun gisa ere erabiltzen ziren.
Nahiko argi dago Mastin eme bat Ameriketara iritsi zela 1620an, Mayflower ontzian, baina ez zen bertako arrazen ikerketetan ez zuten dokumentatu XIX. menderarte. Bigarren mundu gerraren garaian ez ziren oso ohikoak Mastinak Ingalaterran. Baina AEB eta Kanadatik mastin berriak eraman zituzten Britainiara, eta gaur egun nahiko arraza famatua da.
Itxura
Txakur arraza hau nahiko handi eta boteretsua da, buru handi eta zabalarekin. Gehienetan buruak karratu baten itxura hartzen du.
Tamainaz handia eta gorputz indartsuduna izan behar da, edozein puntutatik begiratuta. Gorputzak zabala eta handia izan behar du eta bere hankak banandurik egon behar dira, batez ere aurrekoak. Inoiz ez da altura eta pisu finkorik ezarri arraza honentzat baina altuera gutxi gorabehera 70 eta 80 cm bitartekoa izan ohi da eta pisuari dagokionez 80 kg eta 100 kg artekoa izaten da emeetan, eta arretan berriz 100 kg-tik gorakoak. Noizbait 120 kg ko Mastinak ere aurkitu dira.
Osasuna
Txakur mota hau nahiko handia da eta komenigarri zaio elikadura egokia izatea eta kirola erregularki egitea. Normalean 10-12 urte bitarteko bizialdia dute.
Txakur hauen arazorik larriena pisu gehiegi izatea izan ohi da.