cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ione Irazabal
2003-2008 bitartean COMPAÑÍA NACIONAL DE TEATRO CLASICO delakoan
“Amar después de la muerte” Calderón de la Barcarena. Pertsonaia: Beatriz.
“La Entretenida” Miguel de Cervantesena. Zuzendaria: Helena Pimenta. Pertsonaia: Dorotea.
2001ean “Los Monólogos de la Vagina “ Eve Enslerrena. Teatro Capitol de Barcelona. Zuzendaria:.
2000n “Luces de Bohemia” Valle Inclanena. Zuzendaria: Elena Pimenta, Pertsonaia: hainbat.
1999an “El Hombre que confundió a su mujer con un sombrero” Oliver Sacksena. Zuzendaria: Ramón Barea. Pertsonaia: Hainbat.
1998an “El sueño de una noche de verano” William Shakespearerena. Zuzendaria: Elena Pimenta. Pertsonaia: Elena. Madrilgo Abadia Antzokia.
1995ean “La Ratonera” Agatha Christierena. Zuzendaria: Ramón Barea. Pertsonaia: Mollye Ralston.
1994an “Mefisto” Klaus Mannena. Zuzendaria: Pere Planella. Pertsonaia: Nicoletta.
1994an “La Ultima Escena” Ernesto Caballerorena. Zuzendaria: Ernesto Caballero. Pertsonaia: Rabí.
Zineman
2022an “Una vida no tan simple” Zuzendaria: Félix Viscarret. Pertsonaia: Funtzionaria.
NGC 2289
NGC 2289 galaxia bat da, Gemini konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Marcia Neugebauer
Marcia Neugebauer (New York, 1932 ko irailaren 27a) geofisiko estatubatuarra da, fisika espazialaren arloan egindako ekarpenengatik ezaguna. Haren ikerketei esker, zuzeneko neurriak ezarri ahal izan dira eguzki-haizean, haren fisika eta kometekiko elkarreragina ulertzen laguntzeko.
Ione Irazabal
Zineman
2020an “La Visita” Fran Azorínen film laburra.
Marcia Neugebauer
Biografia
Maria Neugebauer New Yorken jaio zen. Fisikako lizentziatura lortu zuen Cornelleko Unibertsitatean, 1954 urtean, eta fisikako maisutza Illinois-eko Unibertsitatean, Urbanan, 1956an.
Neugebauer plasma analizatzeko Mariner 2 zundaren ikertzailea izan zen. Zundak eguzki-haizearen lehen neurri zabalak eta haren propietateen aurkikuntza egin zituen. Tresna analitikoak ere garatu zituen, batzuk Apolloko astronautek erabili zituzten Ilargian, eta beste batzuk Halley kometaren topaketan, Giotto misio europarraren esparruan.
Ione Irazabal
Zineman
“Feliz Deshaucio” Samuel del Amorren film laburra.
Marcia Neugebauer
Biografia
Zientzialari gisa, espazioko misio askotan parte hartu zuen NASAn egindako ibilbide profesional luzean. Jet Propulsion Laboratory proiektuan zuzendaritza postu batzuk izan ditu, hala nola Fisika alorrean zuzendari eta Espazioko Fisika Ataleko zuzendaria, Mark II.aren ikasketa taldeko zuzendaria, proiektuetako zientzialaria, besteak beste, Rangers 1 eta 2, eta CRAF programa espaziala (ingelesez, Comete Rendezvous Asteroid Flyby).
1994-1996 bitartean, Geofisikako Amerikako Batasuneko lehendakaria izan da, eta Review of Geophysics aldizkariaren editorea. Halaber, Zientzien Akademia Nazionaleko Eguzki Batzordea eta Fisika Espaziala ataleko lehendakaria izan zen.
CSKA Mosku (futbola)
Moskuko CSKA FEP (errusieraz Профессиональный футбольный клуб – ЦСКА) Moskuko futbol talde bat da, CSKA Mosku Kirol taldearen futbol atala. Horrela, CSKA hizkiek "Armadaren Kirol Elkarte Zentroa" esan nahi dute, FEP gehigarria "Futbol Elkarte Profesionala" da. 2005ean UEFA Kopa irabazi zuen. Etxeko partidak VEB Arena estadioan jokatzen ditu.
Sobietar Batasuneko garaia
1911ean eskiatzaileek sortu zuten kluba da eta izenak berak adierazten duen bezala Armadari loturiko taldea da. Sobietar Batasunaren garaian txapelketa ugari irabazi zituen 7 liga eta 5 kopa. Emaitzarik onenak Bigarren Mundu Gerra amaitu berritan lortu zituen 1946 eta 1951 artean bereziki. Sobietar Batasuneko Gobernuaren talde ofiziala izan arren Moskuko Spartak eta Dinamo eta Kieveko Dinamo taldeen itzalean egon behar izan zuen 1951etik aurrera.
Eskandinaviako muga hirukoitza
Eskandinaviako muga hirukoitza (Kolmen valtakunnan rajapyykki; Golmma riikka urna; norvegieraz: Treriksrøysa; Treriksröset), Finlandia, Norvegia eta Suedia herrialdeek muga egiten duten puntua da. Goldajärvi aintziran dago puntu hau, eta bertan, 1926. urtean eraikitako eta hormigoiz eginiko kono-enbor itxurako oroitarri hori bat dago.
Herrialde hauek puntuari eman dioten izena, 1897. urtean Norvegiak eta Finlandiako Dukerri Handiak bertan jarritako harri pilo edo mukuru batetik datorkio. Muga eztabaidak zirela-eta, Suediak ez zuen 1901. urtera arte bere harri puska bertan jarri.
CSKA Mosku (futbola)
Errusiako garaia
Hasierako urteetan makal aritu bazen ere 2002tik aurrera Errusiako talde nagusia izan da. 5 Liga, 7 Kopa eta 4 Superkopa eskuratu ditu. Honetaz gain 2005ean UEFA Kopa irabazi zuen Sporting Clube de Portugal 3-1 garaituz finalean. Aurrez Sobietar Batasuneko taldeek Europako txapelketak irabazi bazituzten ere, hau da Errusiar talde batek lorturiko lehenengo Europako txapelketa.
Eskandinaviako muga hirukoitza
Bertara iristeko modu ezagunenak, Kilpisjärvi herrixka finlandiarretik abiatzen den txalupa hartzea edo Malla Erreserba Naturala zeharkatzen duen 11 km-ko ibilaldikoak dira, non Kitsiputous ur-jauzia ikus daitekeen.
Epiziklo
Epizikloa (grezieratik zikloari buruz), Ilargia, Eguzkia eta planeten irudizko mugimenduaren norantza eta abiadura aldaketak azaltzeko pentsatutako eredu geometrikoa zen. Pergeko Apoloniok diseinatu zuen K.a. III. mendearen amaieran, Klaudios Ptolemaios astronomoaren teoria geozentrikoa bertan oinarritu zelarik.
Deferentea, epizikloaren erdia da, zirkulu batean zehar irristatzen dena.
Lasioglossum mataroa
Lasioglossum mataroa erle espezie bat da, Lasioglossum generoan eta Halictidae familian.
Epiziklo
Nikolas Kopernikoren eredu heliozentrikoaren garapenarekin eta Johannes Keplerren orbita eliptikoetan mugitzen diren planeten azalpenarekin, epizikloen antzinako kontzeptua zaharkitua geratu zen.
Kingda Ka
Kingda Ka Amerikako Estatu Batuetan dagoen errusiar mendia da, hain zuzen ere Six Flags Great Adventure-n, Jackson, New Jerseyn dago. 2005eko maiatzaren 21ean izan zen bere irekitza, momentu hartan munduko errusiar mendirik altuena eta azkarrena bihurtu zen Top Thrill Dragster-en aurretik. Mekanismo hidrauliko baten bitartez 3,5 segundutan 206 km/h hartzeko gai da.
Ione Irazabal
Zineman
2018an “70 Binladens” Zuzendaria: Koldo Serra
Nevado el Cisne
Nevado el Cisne Erdialdeko Mendikatean Kolonbiar Andeetan, Los Nevados Parke Natural Nazionalean dagoen mendi elurtu bat da. Bere altuera 4636 metrokoa da
Basalto eta andesitazko domo bat du, oso antzinako garaietako bere aktibitatearen ondorio. Nevado del Ruizen multzoko labazko bost domoetako bat da. Gaur egun, ez dago berriki gertaturiko aktibitate bolkanikoari buruzko erregistrorik. Beroketa globalaren ondorioz, lehen tontorra estaltzen zuen elur iraunkorra desagertu egin da, eta orain ez da benetako elurtutzat hartzen.
Ione Irazabal
Zineman
2004an "El coche de pedales"
2003an “El coche de pedales” de Ramón Barea. Pertsonaia: Veneranda izekoa.
2001ean “Visionarios” Manuel Gutierrez Aragónena. Pertsonaia: Ignacia.
2000n “La Comunidad “ Alex de la Iglesia. Pertsonaia: Pisu eroslea
"Hyde & Jekill"
1998an “Pecata minuta” Ramón Barea. Pertsonaia: Priora.
1997an “Entre todas las mujeres” Juanma Ortuosterena. Pertsonai: Julia.
1996an “En la puta calle” Enrique de Gabrielena. Pertsonaia: Inaem-eko langilea.
1993an “Sombras en una batalla” Mario Camusena. Pertsonaia: Komandoaren taldekidea.
1986an "La monja alférez"
Telebistan
Serie hauexetako atal solteetan hainbat pertsonaia interpretatu ditu: Policias, El Comisario, El internado, Un paso adelante.
2021ean “Intimidad” Netflix
2017an “Vergüenza” ataleko pertsonaia
“La Zona” ataleko pertsonaia
2012an Goenkale, Euskal telebistako (ETB) fikziozko telesaila. Pertsonaia: Dorothy.
2002an “CAMPUS”. Pertsonaia: irakaslea.
Kingda Ka
Historia
Kingda Ka ofizialki 2004 ko Irailaren 29an eman zuten haren berri munduko azkarrena eta altuena izango zenaren bezala. 2005 eko Urtarrillaren 13 an bukatu zuten eta 4 hilabete geroago ireki egin zuten.
Thénezay
Thénezay Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Kingda Ka
Rollback
Batzuetan posiblea da Kingda Karen jaurtiketa 139 metroak ez igotzea hori gertatzen denean rollback gertatzen da. Errusiar mendien fanatiko askok ansian rollback-ak gertatzea nahi dute.
Thénezay
Biztanleria
2007an Thénezay udalerrian erroldatutako biztanleak 1.459 ziren. Familiak 594 ziren, horien artean 184 pertsona bakarrekoak ziren (72 bakarrik bizi ziren gizonak eta 112 bakarrik bizi ziren emakumeak), 195 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 175 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Kingda Ka
Kingda Karen markak
- Jauzi luzeena errusiar mendia batean (127 m) - Errusiar mendi altuena (139 m)
Thénezay
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Thénezay udalerrian 614 unitate fiskal zeuden, 1.425 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.855 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 78 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 17 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 31 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 3 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 4 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Thénezay udalerrian 60 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.360 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1  eta anbulantzia 1  bat zegoen.
2009an haur-eskola 1  eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Thénezay udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 191 ikaslekin.
Ione Irazabal
Telebistan
2001ean “Metropoli” fikziozko telesaila.
Thénezay
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ione Irazabal
Zuzendari laguntzailetzako lanak
1992an “Cabaret Castizo” Egilea eta zuzendaria: Eduardo Fuentes. Pertsonaia: Hainbat. Madrileko Alfil Antzokia.
1992an “Morirás de otra cosa” Egilea eta zuzendaria: Manuel Gutierrez Aragón. Pertsonaia: Hainbat. CDN Madrid, Maria Guerrero Antzokia.
1991n “Operación Opera” Ignacio Garcia Mayrena. Zuzendaria: J.A. Vizcaino. Pertsonaia: Ani Mandarinas. Olimpia. Aretoa, Antzerki Joera Berrien Zentro Nazionala, Madril.
1990ean COMPAÑÍA DE REPERTORIO CLASICO ZAMPANO-rekin:
“La Gatomaquia” Lope de Vegarena. Pertsonaia: Zapaquilda.
“Con quien vengo, vengo” Calderón de la Barcarena. Pertsonaia: Leonor.
“La cisma de Inglaterra “ Calderon de la Barcarena. Pertsonaia: María Tudor
Laranja mingots
Genetikoki, arabisagar arbolaren eta mandarinondoaren hibrido bat da. Laranja mingotsetik lurringintzan asko erabiltzen den esentzia ateratzen da eta marmelada ere egiten dute.
Ione Irazabal
Zuzendari laguntzailetzako lanak
“EL Rufián Castrucho“ Lope de Vegarena. Pertsonaia: Camilo, Pradelo, Leonor.
1989an “Las Bizarrias de Belisa” Lope de Vegarena. Zuzendaria: Carlos Vides. Pertsonaia: Fabia eta Finea. Zascandil Konpainia
1987an “Chantecler” Rostandena. Zuzendaria: J.A Vizcaino. Pertsonaia: Faisana.
1986an “El Rey Juan” Shakespearerena. Zuzendaria: José Estruch. Pertsonaia: Bastardoa.
1984an “Fedra” Euripidesena. Zuzendaria: Spiros Evangelatos. Méridako Erromatar Antzokia. Pertsonaia: Coro.
Zuzendari laguntzaile lanak
1995ean “Por mis muertos” Ekoizlea: La Jácara eta Teatro Geroa. Hainbat egile eta zuzendari.
1997an “Los emigrados” Slawomir Mrozek-ena. Zuzendaria: Ramón Barea.
Villeneuve-Loubet
Biztanleria
2007an Villeneuve-Loubet udalerrian erroldatutako biztanleak 13.972 ziren. Familiak 6.131 ziren, horien artean 2.031 pertsona bakarrekoak ziren (890 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.141 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.710 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.843 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 547 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 10.947 etxebizitza zeuden, 6.269 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4.380 bigarren erresidentzia ziren eta 299 hutsik zeuden. 3.628 etxeak ziren eta 7.210 apartamentuak ziren. 6.269 etxebizitza nagusietatik 4.250 bere jabearen bizilekua ziren, 1.787 alokairuan okupaturik zeuden eta 232 doan lagata zeuden; 645 etxek gela bat zuten, 1.206 etxek bi zituzten, 1.621 etxek hiru zituzten, 1.790 etxek lau zituzten eta 1.007 etxek bost zituzten. 5.021 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 3.123 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.656 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 9.395 ziren, horien artean 7.208 aktiboak ziren eta 2.187 inaktiboak ziren. 7.208 pertsona aktiboetatik 6.538 lanean zeuden (3.425 gizon eta 3.113 emakume) eta 670 langabezian zeuden (262 gizon eta 408 emakume). 2.187 pertsona inaktiboetatik 711 erretiraturik zeuden, 781 ikasten zeuden eta 695 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villeneuve-Loubet udalerrian 6.827 unitate fiskal zeuden, 14.755 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.094 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.659 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 5 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 62 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 185 eraikuntza enpresak ziren, 428 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 48 garraio enpresak ziren, 137 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 57 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 63 finantziazio enpresak ziren, 162 higiezinen enpresak ziren, 278 zerbitzu enpresak ziren, 130 administrazio publikoko enpresak ziren eta 86 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 370 zerbitzu publikoetatik, 1 lan bilaketa bulegoa zen, 2 posta bulegoak, 5 banku bulegoak, 1 funeraria, 21 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 ibilgailuen alokairu bulegoak, 2 autoeskolak, 43 igeltseroak, 28 margolariak, 15 zurginak, 30 iturginak, 23 argiketariak, 6 eraikuntza enpresak, 12 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 84 jatetxeak, 79 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 10 apaindegiak.
Ione Irazabal
Zuzendari laguntzaile lanak
1998an “La dama y el Cardenal” Jacques Rampal-ena. Zuzendaria. Ramón Barea
Villeneuve-Loubet
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 5 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
Ione Irazabal
Zuzendari laguntzaile lanak
1999an “Bambulo” Bernardo Atxagarena. Zuzendaria: Ramón Barea.
Pseudonaja
Pseudonaja Elapidae familiako narrasti genero bat da. Australian eta Ginea Berrian bizi dira.
Villeneuve-Loubet
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aakenusjärvi
Aakenusjärvi aintzira Kittilä udalerri finlandiarrean dagoen aintzira bat da. Muonioko mugatik gertu dago, Äkäsjärvi aintziratik pare bat km-ra eta Pallas-Yllästunturi Parke Nazionalaren mugan, Lappi osoko hegazti-espezie ugarienak aurki daitezkeen parke nazionalaren mugan, hain zuzen; hala nola, borrokalariak, istingor arruntak, kuliska pikartak, mendebal-txori mokomeheak, laponiako berdantzak, elur-berdantzak, elur-hontzak, eper zuriak, txirri lepokodunak, zapelatz galtzadunak, larre-buztanikarak, mendi-txontak, negu-txirtak, papourdinak, txirritxo handiak, txoka gorriztak, urre txirri arruntak, ahate gorriztak, ahatebeltzak, beltxarga oihulariak, zerra txikiak eta antzara hankagorriztak, hankahoriak, muturzuriak eta nanoak bezalako hegaztiak aurki daitezke.
Beste ohiko biztanle batzuk azeri zuri eta gorriak, bisoi amerikarrak, elur-orein etxekotuak, erbinude arrunt eta zuriak, hartz arreak, ipar-katamotzak, jatunak eta otsoak dira.
Pallas-Yllästunturi Parke Nazionaletik datorren Aakenusjoki ibaiak betetzen eta husten du aintzira, gero Ounasjoki ibaitik Botniako Golkoraino iristeko. Gutxi gorabehera, azarotik maiatzera izoztua egon ohi da aintzira.
Aintzira oso ezaguna da arrantza munduan; izan ere, bertan, amuarrain marroi eta laponiako amuarrain artiko handienak arrantzatzera uda partean etorri ohi diren arrantzaleen kopurua handia da.
Rancon
Rancon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rancon udalerrian erroldatutako biztanleak 549 ziren. Familiak 240 ziren, horien artean 90 pertsona bakarrekoak ziren (45 bakarrik bizi ziren gizonak eta 45 bakarrik bizi ziren emakumeak), 81 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 57 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 411 etxebizitza zeuden, 253 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 105 bigarren erresidentzia ziren eta 53 hutsik zeuden. 401 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 253 etxebizitza nagusietatik 219 bere jabearen bizilekua ziren, 31 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 75 etxek lau zituzten eta 129 etxek bost zituzten. 166 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 147 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 68 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 311 ziren, horien artean 217 aktiboak ziren eta 94 inaktiboak ziren. 217 pertsona aktiboetatik 196 lanean zeuden (109 gizon eta 87 emakume) eta 20 langabezian zeuden (10 gizon eta 10 emakume). 94 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rancon udalerrian 239 unitate fiskal zeuden, 502 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.022 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Effincourt
Effincourt Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Rancon
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Xyrias chioui
Xyrias chioui Xyrias generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
NGC 2290
NGC 2290 galaxia espiral bat da, Gemini konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Krusensterniella maculata
Krusensterniella maculata Krusensterniella generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Effincourt
Biztanleria
2007an Effincourt udalerrian erroldatutako biztanleak 75 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 37 etxebizitza zeuden, 29 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 7 hutsik zeuden. 36 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 29 etxebizitza nagusietatik 24 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 8 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Effincourt udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 935 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Amegilla canifrons
Amegilla canifrons erle espezie bat da, Amegilla generoan eta Apidae familian.
Danbury (New Hampshire)
Danbury Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Merrimack konderrian dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Alexandre Bernaykoa
Alexandre Bernaykoa, baita ere Alexandre Pariskoa, hiri horretan bizi izan baitzen, XII. mendeko idazle normandiarra izan zen.
Biografia
Normandiako Bernayn jaioa, Alexandre hiru lanekin ezaguna egin zen: Élène, mère de Saint Martin, Brison eta Atis eta Porfilias, azken erromantze hau sortzailearen hitzetan latinetik ekarria. Thomas Kentekoarekin batera Lambert le Courtek hasitako Li Romans d’Alixandre jarraitu zuen; lan hau Kinto Kurtzio Ruforen Alexandro Handiaren biografia zein Kalistenesek idatzitako testuak eta Philippe Gautier de Chatillonek idatzitako Alexandriade imitatzen zituen; antza, Chatillonek bere lanean frantsesez hamabi silabako lerroa erabili zuen lehen aldiz eta, horregatik, alexandriar izena jarri zitzaion.
Pieve Porto Morone
Pieve Porto Morone Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pieve Porto Moronek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Irrati-teleskopio
Irrati-teleskopioa astronomian erabiltzen den norabidezko irrati-antena mota bat da. Irrati-teleskopioek zeregin handia izan dute espazioko hainbat fenomeno ulertzeko, hala nola quasarrak eta pulsarrak. Irrati-uhinez baliatuz galaxien erdiguneak aztertu ahal izan dira; hauts kosmikoa dela eta teleskopio optikoentzat ikustezinak diren eskualdeak. Orain, Nazioarteko Astronomia Elkarteak (Europa, Ipar Amerika, Asia eta Australiako astronomoek osatzen dute) irrati-teleskopio erraldoia eraikitzeko asmoa zabaldu du. Square Kilometre Array (SKA) izeneko teleskopioak, hain zuzen, kilometro karratuko azalera izango du, gaur egun dagoen handiena baino 200 aldiz handiagoa. Irrati-teleskopio berria 2010ean hasiko dira eraikitzen eta Big Bang ondorengo uneetan eratutako egiturek igorritako seinale ahulak ikertzeko balioko du.
Anolis pogus
Anolis pogus Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
The Hunger Games (filma)
The Hunger Games (Gose jokoak) zientzia-fikzio, akzio eta drama generoetako 2012ko filme bat da. Gary Rossek zuzendu zuen eta Gose Jokoak trilogian oinarrituta dago. Jennifer Lawrence, Josh Hutcherson, Elizabeth Banks, Liam Hemsworth, Lenny Kravitz eta Woody Harrelson dira protagonistak.
Historia Panem izeneko etorkizuneko nazio post-apokaliptiko distopiko batean garatzen da, non 12 eta 18 urteko mutil eta neskek "Gose Jokoak" izeneko telebista saio batean derrigor jokatu behar duten, denak elkar hiltzen bakarra bizirauten duen arte.
Joan Clos
Joan Clos i Matheu (Parets del Vallès, 1949ko ekainaren 29a) politikari katalana da. Espainiako industria ministro eta Bartzelonako alkate izan da. PSC alderdi sozialistako kide da. Gaur egun, Espainiako enbaxadorea da Turkian eta Azerbaijanen.
Pseudocrenilabrus nicholsi
Pseudocrenilabrus nicholsi Pseudocrenilabrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Tigrea ekaitz tropikal batean
Tigrea ekaitz tropikal batean (Tigre dans une tempête tropicale) edo Harrituta! (Surpris!) Henri Rousseau margolariak 1891an egindako olio-pintura da. Egun Londresko National Gallery museoan ikus daiteke.
Historia
Rousseauk margolana Parisko Aretoan aurkeztu zuen baina ez zuen espero zuen arrakasta izan, jendearen axolagabekeria baizik. Horrek egilea desilusionatu zuen. Lehen izenburua "Harrituta!" izan zen eta horrela aurkeztu zuen 1891an Parisko Salon des Indépendants erakusketan.
Deskribapena
Margoak, orokorrean, xalotasuna azaltzen du. Ereduak bezala, Rousseauk pelutxeak eta etxeko landareak erabili zituen zeren eta berak ez zuen oihana ezagutzen. Hau "Oihaneko margolanak" saileko lehenengoa izan zen.
Eszenak tigre bat erakusten du, oihanean, ekaitz tropikal batean. Harrapariak salto egiteko asmoz dago baina ez dakigu zeren gainean. Hala ere, margolariaren asmoa animalia menderakaitza eta arriskutsua erakustea zen, ingurune natural kezkagarri batean. Margolanaren gainean euria ikusten da, horretarako margo sasi-gardenak erabili zituen, eta, atzean, tximista.
Ikerlari batzuek lan honetan elementu sinbolikoak ikus nahi izan dituzte.
Danby (New York)
Danby Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Tompkins konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Garibaldi plaza
Garibaldi plaza Mexiko Hiriko Hirigune Historikoaren iparraldean dago, La Lagunilla auzoan, Lázaro Cárdenas ardatz nagusiaren gainean eta Allende, Peruko Errepublika eta Ekuadorko Errepublika kaleetan; Tepito auzoarekin muga egiten du.
Historia
Garai kolonialetan plazaren izena Jarín plazatxoa izan zen. Geroago, 1871. urtetik, Baratillo plaza izan zen. 1921ean Independentziaren urtemuga ospatu zen eta orduan eman zitzaion egungo izena. Arrazoia Giuseppe Garibaldiren biloba, José “Peppino” Garibaldi, 1911an Mexikoko Iraultzan Francisco I. Maderoren alde borrokatu zuela gogorarazteko izan zen.
1923 inguruan, Garibaldi plaza zaharrean, denda txikiak, azoka bat, pulke denda bat eta Juan Hernández Ibarraren "Tenampa" izeneko kantina bat zeuden. Bertan aurkeztu zen lehen aldiz Concepción Andradek zuzendutako "Mariachi Coculense" taldea. Hortik aurrera, Garibaldi plaza ezagutzera eman zen folklore-taldeak entzutera joateko, bereziki mariatxiak eta Jaliscoko eta Mexikoko haraneko gastronomia tipikoa dastatzeko.
Turismoa
Mariatxi taldeek, iparraldeko taldeek, hirukote erromantikoek eta musika talde verakruzarrek egiten dute ezagun, beren janzkera tipikoa jantzita eta beren musika-tresnekin hornituta. Urte askoan, mariatxi bat lortzeko aukera eskaini du plaza honek. Azken urteetan, delinkuentzia dela eta, ospe txarra hartu du. Azaroaren 22an, plazan musikarien zaindaria den santa Zezilia Erromakoaren festa ospatzen da.
Hiriberri (Leotz)
Bertako biztanleak hiriberritarrak ziren.
Izena
Hiriberri beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Historia
Bertako bizilagunek, Iratxeta eta Uzkitakoekin batera, Aldaiturri mendiaz gozatzeko eskubidea aitortu zioten 1254an. 1268an Leotz-Iriberri izena hartu zuen, eta kahiz eta erdi gari eman zioten. Orbaibarrakoa zen, eta administrazio berezia izan zuen XIX. mendearen lehen erdira arte, jaurerria baitzen. Jaunak parrokiako abadea ere izendatzen zuen. 1847an patronatu hori eta Armagintza Kaporalgo jauregia Tolosako Baitan jaunarenak ziren. 1802 eta 1847an irin-errota bat ere kontsignatu zen.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
492 Gismonda
492 Gismonda, asteroide gerrikoan aurkitutako 492. asteroidearen izena da. 1902ko irailak 3an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa, 1902 JR zen.
Xyrias guineensis
Xyrias guineensis Xyrias generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Etsaiaren zigor zuzenbidea
Etsaiaren zigor zuzenbidea (Feindstrafrecht alemanieraz) Günther Jakobs legelariak 1985ean proposatutako teoria da, adierazten duena bereziki arriskugarritzat hartzen den kriminalitateari aurre egiterakoan subjektuaren portaera eta arriskugarritasuna zigortzea, eta ez subjektuaren egintzak berak.
Jakobsen iritziz, etsaiaren zigor zuzenbide honek hiru oinarri ditu: a) etsaiari zigorra aurreratzea; b) zigorren proportzionaltasun eza eta zenbait berme prozesal kentzea edo arintzea; c) talde batzuen gainean (terroristak, kriminal antolatuak...) berariaz ezartzea zigor gogorrak. Teoria honi jarraikiz, beraz, bi zigor zuzenbide leudeke: herritarrarena eta etsaiarena.
Butileskopolamina
Butileskopolamina edo hioszina butilbromidoa abdomen-antiespasmodiko bat da, eskolarinatik eratorria, eta abdomeneko kolikoek edo digestio-sistemako beste jarduera espasmodiko batzuek eragindako mina eta eragozpenak tratatzeko erabiltzen dute. Ahoz hartzen denean, ezin du traktu gastrointestinala utzi, eta, beraz, digestio-sistemaren muskulu lisoan aritzen da. Zentzu hertsian, ez da analgesiko bat, ez baitu mina estaltzen; aitzitik, lehenik eta behin gertatzen diren kalanbreak eta espasmoak prebenitzen lan egiten du. Medikamendu esentzial hau 1950ean patentatu zuten.
Pinarolo Po
Pinarolo Po Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pinarolo Pok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mexikoko historia
Mexikoko historia aberatsa da oso, bertako zibilizazioek, espainiarrek eramandako Europako kultura, XIX-XX. mendeko iraultzek eta egungo indar ekonomiko eta kulturalak eraginda. Mexikon gizakia bizi izan zela frogatzen duten aztarnak antzinakoak dira. K. a. 5000. urte inguruan nekazaritzan oinarritutako kulturak bizi ziren, eta haien ondoren beste jasoago batzuk sortu ziren, gizarte eta politika egituratua zutenak eta monumentu ikusgarriak eraiki zituztenak: olmekak, maiak, Teotihuacango zibilizazioa, zapotekak, huastekak, toltekak, mexikak edo aztekak, taraskoak, totonakak, mixtekak.
1519an, Espainia orain Mexiko den lurraldea konkistatzen hasi zen, Ameriketako konkista kanpaina nagusietakoa. Bi urte geroago, 1521ean, azteken hiriburu zen Tenochtitlan hartu zuten espainiarren eta tlaxkalteken arteko koalizioak (tlaxkaltekak azteken etsai nagusiak ziren). Horrela, 300 urteko aginte espainiarra ezarri zen. Mexiko Hiria Espainia Berriko erregeordetzako hiriburua izan zen, Espainiar Inperioko lehen hornitzailea, herrialde populatuena eta Ipar Amerika, Karibe eta Filipinetako aginte gunea. Hala bada, Mexikoko gizartearen oinarria garatuz joan zen eta bertakoen eta europar kulturen nahasketa berezia sortuz.
1810eko irailaren 16an, berriz, Miguel Hidalgo apaizak Mexikoren independentzia aldarrikatu zuen Dolores herrixkan (Guanajuato). Independentista errepublikazaleen eta Espainiari leial zirenen arteko gerra luzea hasi zen. 1824an herrialdeko lehen konstituzioa indarrean jarri zen, Mexikoko Estatu Batuak izenpean, sistema federala ezarriz. Hala ere, federalisten eta zentralisten arteko liskarrak sortu ziren, Texas eta Yukatan estatu burujabeak zirela aldarrikatzeraino, 1836an. 1845ean Ameriketako Estatu Batu sortu berriak Texas beregenatzen saiatu ziren, eta hori zela kausa, Mexikori gerra egin zioten. AEBak izan ziren garaile eta Kalifornia, Arizona, Mexiko Berria, Colorado eta Nevada estatuez eta Utaheko eta Wyomingeko zenbait zatiz jabetu ziren.
1910eko azaroaren 20an, Mexikoko Iraultza hasi zen, Porfirio Díaz jeneralaren aurka,tartean Francisco Maderok, Pancho Villak, eta Emiliano Zapatak zihardutela. Urte batzuen ondoren, iraultzaren botere guztiak bateratu nahian, Alderdi Nazional Iraultzailea sortu zen (Partido Nacional Revolucionario) Alderdi Iraultzaile Instituzionalaren aitzindaria (Partido Revolucionario Institucional, PRI). Alderdi hark Mexikon eragin nagusia izan zuen, 70 urtez botereko ia maila guztiak bete baitzituen.
Kolonaurreko garaia
Amerikako lehen gizakiak ipar-ekialdeko Asiatik iritsi ziren, Bering itsasartean barrena, duela 30.000 urte baino gehiago. Aztarna arkeologikoek erakusten dutenez, duela 8.000-10.000 urte ehiztari-biltzaileak bizi ziren Mexikoko lurraldean. Ondoko milurtekoetan, bertako landare batzuk etxekotzea lortu zuten, hala nola artoa, kuia eta babarruna. Eguneroko janaria ziurtaturik, gizakiak sedentario bilakatu eta lehenbiziko herrixkak sortu ziren. K. a. 1500ean, buztinezko tresnak eta iruditxoak egiten zituzten.
Aro Klasikoan, K. a. 200 eta K. o. 900 artean, oso zibilizazio aurreratuak garatu ziren Mesoamerikan. Garai hartan, artea eta zientziak loratu ziren, idazkera, matematika eta astronomia batez ere. Erlijio politeista zuten; Quetzalcoatl lumadun sugea zen jainko nagusia eta jakitate guztien iturria. Metalak aro horren amaiera arte erabili ez bazituzten ere, egitura arkitektoniko izugarriak eraiki zituzten, esaterako, Teotihuacan eta El Tajíngo piramideak, eta Palenqueko Eguzkiaren tenplua. Nekazaritza zen ekonomiaren oinarria. Teotihuacan (Mexikoko erdialdean), Monte Albán (Oaxacako hegoaldean), eta hiri maiak (Chiapas, Tabasco, Campeche, Yucatán eta Quintana Roo estatuetan, eta baita Honduras, Guatemala eta Belizen ere) dira Aro Klasikoko kokagune nagusiak. 650tik aurrera, Teotihuacan erori eta Yucatán penintsulako hiri-estatu maiek egin zuten gora. 900tik aurrera, ordea, maien zibilizazioak gainbehera azkarra izan zuen. Beheraldi horren arrazoiak (uzta txarrak, izurriteak, idorteak, gainpopulazioa edota auzo herri erasoak) ez dira ongi ezagutzen.
X. mende amaieratik aurrera, Aro Postklasikoa hasi zen. Militarismoa izan zen garai horren ezaugarri nagusia, eta hiriak gotortu ziren. Zibilizazio ugariren goraldi eta beheraldia gertatu zen, hala nola tolteka, zapoteka eta mixtekena. XIII. mende hasieran, aztekak iritsi ziren Texcoco aintzirako uharteetara (alegia, egungo Mexiko Hiria dagoen lekura). Uharte horietako batean Tenochtitlán hiria sortu zuten, denborarekin agintegune nagusi bilakatu zena. 1376an, monarkia ezarri zuten; Acamapichtli izan zen lehen erregea. Gizarte egitura konplexua zuten: aristokraziak bere esku zituen kargu administratiboak, erlijiosoak eta militarrak; merkatarien taldeak auzitegi, jainko eta elkarte propioak zituen; herritar xeheak nekazaritza eta eskulangintzatik bizi ziren; eta mailarik apalenean esklaboak zeuden. XVI. mende hasierarako, aztekek menderaturik zeuzkaten erdialdeko Mexikoko gainerako herriak, eta zergak ordainarazten zizkieten: kakao, kotoia, artoa, lumak, metal eta harri baliotsuak, maskorrak eta jaguar larruak. Mendean hartutako hiriek soldaduak eta esklaboak ere eman behar izaten zizkieten, baina aztekak ez ziren sartzen hiriko barne arazoetan
Saint Cecilia (abestia)
Saint Cecilia Foo Fighters estatubatuar rock musika taldearen abesti bat da. 2015eko izen berdineko Saint Cecilia diskoaren barnean argitaratu zuten.
Champagnier
Champagnier Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Saint Cecilia (abestia)
Gaia
Santa Zezilia egutegi katolikoaren arabera musikarien santu zaindaria da. Hasiera batean abestia musika taldeak bere zaletuak omentzeko konposatu zuen, baina azkenean 2015eko azaroan diskoa grabatzen ari zirela jazotako 2015eko azaroko Parisko atentatuetako biktimei ere eskeini zieten.
Champagnier
Biztanleria
2007an Champagnier udalerrian erroldatutako biztanleak 1.142 ziren. Familiak 412 ziren, horien artean 59 pertsona bakarrekoak ziren (38 bakarrik bizi ziren gizonak eta 21 bakarrik bizi ziren emakumeak), 143 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 197 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 13 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Mexikoko historia
Espainia Berria
1518. urtean Diego Velázquez Kubako gobernariak espedizio bat bidali zuen Mexikora Hernán Cortésen (1485-1547) gidaritzapean. 1519an Cortések Veracruz hiria sortu zuen, eta bere kabuz, ez baitzuen lurraldea konkistatzeko baimenik, aurrera jarraitzea erabaki zuen. Txalkalteka indiarren laguntzaz, azteken inperioaren hiriburuan, Tenochtitlanen, sartu zen 1519ko azaroaren 8an. Moctezuma azteken buruzagiak harrera ona egin zion Cortési baina honek preso hartu eta Espainiaren aginpidea onartzera behartu zuen. Velázquezek gudaroste bat bidali zuen Cortés preso hartzeko eta Kubara eramateko aginduarekin, eta Cortés gudaroste hari aurre egitera joan zen bitartean Tenochtitlango aztekak matxinatu egin ziren. Hala, Tenochtitlanera itzuli zirenean aztekek gogor eraso zieten. Espainiako gudarosteak, Tlaxcalan babesturik, indarrak batu eta handik gutxira, 1521eko abuztuaren 13an, aztekak menderatu eta hiriburua suntsitu zuen. Han bertan hiri berri bat eraiki zuten, Mexiko. Horrela 300 urteko aginte espainiarra ezarri zen. Mexiko Hiria Espainia Berriko erregeordetzako hiriburu bihurtu zen, Espainiar Inperioko lehen hornitzailea, herrialde populatuena eta Ipar Amerika, Karibe eta Filipinetako aginte gunea. Horrela, Mexikoko gizarte oinarria garatzen joan zen, bertako eta europar kulturen nahasketa berezia sortuz.
1522an Karlos I.a Espainiako erregeak kapitain jeneral eta Espainia Berriaren gobernari izendatu zuen Cortés, 1527an Audiencia izeneko gobernu erakundea sortu zen, eta 1534an Espainia Berria erregeorde baten aginpidean geratu zen. Espainiarrak Guatemala eta Honduras konkistatzera abiatu ziren, eta iparraldera ere, zilar meak aurkitu zirenetik batez ere, zabaldu ziren. Konkistatzaileek eta agintariek zibilek nahiz elizgizonek lan gogorretara behartu zituzten indiarrak. Horrek, eta espainiarrek eramandako eritasunek indiarren artean sortutako izurriteek, urte gutxiren buruan, asko urritu zuten hango biztanleria. Lehenagoko zibilizazioa eta erlijioa desagertu ziren. Espainiako kolonizatzaileak lur eta aberastasun guztien jabe egin ahala liskarrean hasi ziren. Veracruzeko portuaren bidez metal bitxiak, artilea eta hango beste gai batzuk esportatzen ziren. Espainia Berriak XVIII. mendean zehar izan zituen urterik oparoenak, baina aberastasuna espainiarren, elizgizonen eta goi mailako kriolloen eskuetan geratu zen, erdi mailako kreoleen eta herri xehearen (indiarren, mestizoen eta mulatoen) kaltetan.
Independentzia
Frantziako Iraultzaren ideia berrietan oinarriturik, Ipar Amerikako Estatu Batuen independentziak bihotz emanik, eta Napoleonen inbasioak Espainian (1808) eragin zuen krisiaz eta aginpide ezaz baliaturik, sortu ziren independentziaren aldeko lehen higikundeak. Mexikoko burgesiak, José de Iturrigaray erregeorde liberalaren laguntzaz, gobernu batzorde bat eratu zuen, baina kontserbadore ahaltsuek hura indarrez desegin eta erregeordea Espainiara alde egitera behartu zuten. 1810ean, Miguel Hidalgo apaizak nekazariz osatutako gudaroste bat antolatu zuen; Guadalajaran gobernu bat eratzea lortu zuen, esklabotasuna debekatu eta indiarrei lurrak itzultzea agindu zuena, baina 1811ko uztailean preso hartu eta fusilatu zuten. Handik gutxira, José María Morelos apaizak hartu zuen bizirik zirauen matxinadaren buruzagitza; 1813an, Apatzinganen, kongresoa eratu eta konstituzio bat onartu zuen, baina 1815ean Texmalakan preso hartu eta hil zuten. Haatik gerra ez zen amaitu. 1820an Espainian liberalek aginpidea lortzeak independentziaren aldeko jarrera hartzera eraman zituen goi mailako kreole kontserbadoreak, erregimen berriarekin militarren eta elizgizonen eskubideak arriskuan baitzeuden; hala, Vicente Guerrero gerrillaren buruzagiak eta Agustin de Iturbide jeneral espainiarrak independentzia hitzartu zuten Igualan, 1821eko irailaren 28an, Kordobako hitzarmenean gauzatu zena. 1824ko urriaren 4an kongresuak errepublika federala onartu zuen, eta Guadalupe Victoria jenerala izendatu zuten Mexikoko Estatu Batuetako lehen lehendakari (1824-29).
Hurrengo urteetan ekonomiaren egoerak txarrera egin zuen, istiluak izan ziren liberalen eta kontserbadoreen artean, indiarrak matxinatu egin ziren eta estatu kolpeak izan ziren. Santa Anna jeneralaren lehendakaritzapean (1833-53) Texas Mexikotik bereizi zen (1845) eta, horren ondorioz, gerra piztu zen Estatu Batuen eta Mexikoren artean; Guadalupe Hidalgo Itunean (1848) Mexikok Texas, Kalifornia Garaia eta Mexiko Berria galdu zituen, eta, gero, lurralde gehiago saldu zizkien Estatu Batuei hamar milioi dolarren truke. Abertzaleen haserrea zela eta Santa Annak Mexikotik ihes egin ondorengo urteetan, liberalen artean Benito Juárez indiar zapotekak ospe handia irabazi zuen; 1857an lehendakari hautatu zuten eta, elizaren eta kontserbadoreen gogoz kontra, konstituzio laiko eta aurrerakoi bat jarri zuen indarrean, hiru urte iraun zuen gerra ekarri zuena. Juárezek bere agintaldian administrazio, hezkuntza eta justizia guztiz eraberritu zituen. Elizaren ondasunak nazionalizatu eta erlijio ordenak debekatu zituen. Aginpide eragilea eta justiziako eta legegintzako aginpideak bereizi zituen. Nekazaritzaren erreforma abiatu zuen, eta kanpo zorra ez ordaintzea erabaki zuen. Aitzakia horretaz baliatuta Espainiak, Britainia Handiak eta Frantziak gudarostea bidali zuten. Frantsesek hiriburua hartu zuten 1863ko ekainaren 11n, eta Maximiliano Habsburgokoa (Maximiliano I.a, 1864-67) ezarri zuten enperadore. Iparraldean Juárezek bere indarra mantendu zuen eta 1867an liberalek enperadorea preso hartu eta fusilatu zuten.
Champagnier
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Mexikoko historia
Porfirio Díaz diktadorearen agintaldia
Benito Juárez lehendakaria hil ondoren, Porfirio Díaz jeneralak hartu zuen aginpidea (1877-1911), 1880-1884 bitartean Manuel Gonzálezi utzi zion denboran izan ezik. Haren aginpidean industrializazioa abiatu zen Mexikon, errepideak eta burdinbideak egin ziren, barne-merkataritza sendotu zen eta nazioarteko eginbeharrak bete ziren; hala ere, ustelkeria hedatu zen estatuan, eta aberatsen eta herri xehe behartsuaren eta alfabetatugabearen arteko aldea gero eta handiagoa zen. Hirietan erdi mailako klasea eta langileria sortzeak, lur banaketaren eta aldaketa politikoaren aldeko eskaerak, eta 1907ko krisi ekonomikoak gogor astindu zuten diktadura.
Champagnier
Etxebizitza
2007an 447 etxebizitza zeuden, 417 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 413 etxeak ziren eta 33 apartamentuak ziren. 417 etxebizitza nagusietatik 366 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 83 etxek lau zituzten eta 307 etxek bost zituzten. 385 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 126 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 274 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Mexikoko historia
Mexikoko Iraultza
1911n nazio osoko nekazariak Pancho Villa eta Pascual Orozcoren, eta Emiliano Zapataren gidaritzapean matxinatu egin ziren. Díaz diktadoreak aginpidea utzi behar izan zuen eta hurrengo hauteskundeetan Madero hautatu zuten lehendakari. Erreformak ordea ez ziren gauzatu eta Villa, Orozco eta Zapata hari oldartu zitzaizkion. 1913an Victoriano Huerta jeneralak estatu kolpe bat eman eta Madero hilarazi zuen. Iraultzaileek bat egin zuten Huerta aginpidetik kentzeko (1914), baina handik gutxira elkarren kontra hasi ziren borrokan; Villak eta Zapatak, elkar harturik, Venustiano Carranzari aurre egin zioten, baina honek, Alvaro Obregónen laguntzarekin, menderatu zituen. 1917an Carranzak konstituzio aurrerakoi bat egin zuen: herritarren eskubideei, lanari eta lurraren jabegoari buruzko erreforma, irakaskuntzaren sekularizazioa, ondasunen nazionalizazioa. Erreforma, ordea, ez zen gauzatzen eta Zapata berriro matxinatu zen, baina 1919an hil zuten. 1920ko hauteskundeetan Obregón hautatu zuten lehendakari (1920-24), eta iraultza armatua amaitutzat jo zen.
Champagnier
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 776 ziren, horien artean 541 aktiboak ziren eta 235 inaktiboak ziren. 541 pertsona aktiboetatik 516 lanean zeuden (271 gizon eta 245 emakume) eta 26 langabezian zeuden (14 gizon eta 12 emakume). 235 pertsona inaktiboetatik 81 erretiraturik zeuden, 100 ikasten zeuden eta 54 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Mexikoko historia
PRI eta azken urteak
1920. urteaz geroko sistema politiko berrian, hots, alderdi bakar bateko eta lehendakariaren aginpideko demokrazian, erakundeak sortu eta finkatu ziren, aginpide militarra, politikoa eta ekonomikoa zentralizatu ziren, militarren ahalmena murriztu eta hezkuntza bultzatu zen. Lázaro Cárdenas lehendakariaren agintaldian (1930-1934) hasi ziren iraultzan aldarrikatutako erreformak gauzatzen; burdinbideak eta petrolioaren ustiapena nazionalizatu ziren, elizaren eta estatuaren arteko harremanak hobetu ziren eta bakea sendotuz joan zen. 1950. urtetik aurrera industria bizkor hazi zen, eta horrek gizarte egituraren aldaketa handi bat ekarri zuen.
Champagnier
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 47 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.