cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Niscemi
Lurraldea
Niscemi lurraldea, Miozenoko muino buztintsuak, Pliozenoko harea geruza handi batez estaliak, kareharrizko tobak eta konglomeratuak dituen testuinguru geologiko baten ondorioa da.
Arrano arrantzale
Garai batean espezieak Euskal Herrian habia egiten bazuen ere, egun desagertuta dago finkatutako espezie bezala, nahiz eta neguan arrano arrantzaleak gurean azaltzen diren. Urdaibain esate baterako neguko ohiko bisitariak dira.
Niscemi
Klima
Niscemiko klima mediterraneoak negu leun eta uda beroak ditu. Neguko batez besteko tenperatura 10° C ingurukoa da, udako batez bestekoa 30° C-koak ez den bitartean. Prezipitazioa, nahiko arraroa dena, nagusiki udazken eta negu artean kontzentratzen da.
Demografia
Niscemi lurraldeko lehen etxebizitza finkapenaren eraketa XVII. mendekoa da: familia asko, inguruko herrietatik etorriak, Niscemin ezarri ziren, ziuraski, Ama Birjina Jesus haurrarekin irudikatzen duen pinturaren aurkikuntzaren berriak bultzatuta. Familia hauek Caltagirone, Aidone, Piazza Armerina, Gela, Chiaramonte Gulfi, Comiso, Modica eta beste herri batzuetatik zetozen. XVIII. mendean, biztanleria izugarri handitu zen, gutxi gorabehera 2.000 biztanletik ia 7000 biztanlera. XIX. mendean, biztanleak 14.000 baino gehiago izan ziren. Ondoren, etengabeko igoera gertatu zen gaur egunera arte. Hirurogeiko eta hirurogeita hamarreko hamarkadaren amaieran soilik, egoiliarrak ehundaka unitatetan gutxitu ziren, batez ere Niscemiko biztanle askok emigratu zutelako.
Iturria: ISTAT
Historiaurrea
Niscemiko lurraldean giza kokalekuen presentzia Neolitikoaren garaikoa da, bereziki K.a. III.-II. milurtekoen artean, harkaitzean zizelkatutako Haitzulo-hilobi ugariren presentziak erakusten duen bezala.
Kultura sikanoari egotz dakizkiokeen aztarnak metalaren adin goiztiarrean hasten dira. Hauek, nagusiki, ehiza eta nekazaritzatik bizi ziren eta haien herri txikiak lastozko etxolak ziren. Aldi horretan, fabrikazio litikoko, zeramikako eta eguneroko tresnen industriak oso zabalduta zeuden.
Badaude Niscemi lurraldeko finkapenen geroko probak, Castelluccioko garaitik K.a. XIII. mendetik, (tholos eta haitzulo-hilobien nekropoliak) Brontze Aroa arte. Hori baieztatzeko, Vito Amikok idatzitako Siziliako Hiztegi Topografikoaren bigarren liburukiko pasarte batek honako hau dio: Muinoetako hegaletan, hilobiak behar dira gorputz erraldoientzat, metal guztiko txanponak, pitxerrak, lanparak, anpoilak aurkitu dira, eta Alba epigrafearekin arpilatutako solairu bat baino gehiago aurkitu da ''.
Tabre
Tabre Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Niscemi
Historiaurrea
Mende honetan zehar, Castelluccioko herrixkak gotortu ziren, ziuraski, sikuloen etorreraren ondorioz, aipatutako herriak, lurralde baketsuagoetara bizitzera joan zirelako.
Antzinaroa
K.a. VII. mendetik aurrera, rodiar-kretar kolonoak Gelako lurraldean finkatu ondoren, Niscemiko lurraldea, biziki landua izateko, okupatua izan zen : etxalde ugari sortu ziren, lurra lotetan banatu zen eta baliabide naturalak ahalik eta gehien ustiatu ziren.
1980ko Korrika
Abestia
Batzuk dira euskaldunak
Tabre
Biztanleria
2007an Tabre udalerrian erroldatutako biztanleak 355 ziren. Familiak 156 ziren, horien artean 33 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 78 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Niscemi
Antzinaroa
K.o. III. mendean, izurrite handia, gaurko erdigunetik kilometro bat mendebaldera, Achates eta Gela ibaien artean, Calvisio patrizioari egotzi zitzaion, eta Plaga Calvisiana deitu zen.
Erdi Aroa
Garai horretan, herria loretu zen eta IX. mendera arte iraun zuen, arabiarrek behin betiko suntsitu zutenean. Ondoren, arabiarrek herrixka gotortu bat eraiki zuten gaur egungo guneko muinoan. Fata-nascim izena eman zioten, zumarraren pasabide itzul daitekeena, baina gero, izena Nasciamen laburtu zen. Arabiarren okupazioan, lurra edukitzeko erregimena eta laborantza-sistemak erabat aldatu ziren: Jabetza handiak lote txikietan banatu ziren, estatuaren jabetza izan ezik. Zerealen laborantza eta artzaintza lur egokietara mugatu ziren, olioaren ekoizpena areagotu zen, zuhaitzak birlandatu ziren, haien artean algarroboak, masustondoak, pistatxondoak eta hurritzak. Baina, XIII. mendearen erdialdean, musulman eta normandiarren arteko barne borroken ondorioz, hiria erabat suntsitua izan zen, eta bertako biztanleek ihes egin behar izan zuten bizitzeko toki seguruago baten bila.
Fundazioa, aldi normandiarra eta Aro Modernoa
Normandiar konkistaren ondoren, hiriko izena, 1143ko diploma baten arabera, Nixenumen bihurtu zen. Nekazal feudo bihurtzean, lurraldeak erabateko aldaketak jasan zituen, 1324an, Branciforte familiaren adar bat Piacenzatik Siziliara aldatu zen arte (XIII. mendean) eta Nixenumeko lurra erosi zuen arte.
Tabre
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Niscemi
Fundazioa, aldi normandiarra eta Aro Modernoa
Herriko erdigunea Castellanako basotik gertu aukeratu zen, elezaharrak Ama Birjinaren margoa aurkitu zela dioen tokian. Aurretiko egiturak, baldintza ekonomiko eskasak zirela eta, ez ziren suntsitu, berrerabili baizik. Ez zen gaztelu bat eraiki, baina, defentsa postuaren gisa, Castellana barrutiko dorretxo bat erabiltzea erabaki zen.
Tabre
Etxebizitza
2007an 165 etxebizitza zeuden, 157 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 163 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 157 etxebizitza nagusietatik 143 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 13 etxek hiru zituzten, 44 etxek lau zituzten eta 99 etxek bost zituzten. 132 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 56 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 86 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Arrano arrantzale
Deskribapena
Tamaina ertaineko harraparia da. Hegoen tamaina 46-50 cm ingurukoa da eta buztana berriz, 20 cm ingurukoa. Pisua 1,5 kg-ren bueltan egon ohi da. Emeak, gutxi gorabehera, arrak baino %20 handiagoak izan ohi dira eta sabelalde ilunagoa izaten dute.
1980ko Korrika
Abestia
besteak euskaldungai
hizkuntzaren jatorria
Niscemi
Fundazioa, aldi normandiarra eta Aro Modernoa
Branciforte printzeak, Filipe IV.a Espainiakoak 1627ko martxoak 25ean emandako pribilegioz, Niscemiko Printze titulua lortu uen. 1640an, jaun feudal berak herrixkari hiri-diseinu berri eman zizkion, eta plan berri bat diseinatu zuen garaiko hiri-plangintzako praktikekin bat etorriz. Plan horrek aurreikusten zuen Eliza nagusi bat eraikitzea plaza batean.
1980ko Korrika
Abestia
ez dugunak galdu nahi.
Arrano arrantzale
Deskribapena
Bizkarraldea marroi ilun kolorekoa izan ohi da, burua salbu. Sabelaldea, berriz, argiagoa, zurixka, nahiz eta hegoen puntak eta karpoen ingurua beltzak izaten diren. Lema-lumak eta arraun-lumek xingola transbertsal ilunak izaten dituzte eta sabelaldean intentsitate aldakorreko xingolak izan ohi dituzte. Erpeak marfil kolorekoak dira.
1980ko Korrika
Abestia
Odoletik baino hortik
Arrano arrantzale
Deskribapena
Aurpegian mokotik hasi eta bizkarreraino hedatzen diren antifaz iluna dute. Begiak horiak dira eta mokoa, berriz, oso zorrotza izan ohi da, urdin-gris kolorekoa.
1980ko Korrika
Abestia
gara gehiago anai.
Arrano arrantzale
Banaketa eta habitata
Ipar hemisferioan, normalean, goi-latitudeetan egin ohi du habia eta bertan parekatzen dira. Bikote gehienek Europa eta Siberia iparraldean egiten dute habia. Negua, aldiz, Ekuatore inguruan igarotzen dute. Tarteko latitudetan pase garaian soilik agertu ohi da, migrazioa burutzean. Australian, berriz, nagusiki sedentarioa da.
Trigonita
Trigonita oxido motako minerala da.
B. R. Ambedkar
Bhimrao Ramji Ambedkar (1891ko apirilaren 14a - 1956ko abenduaren 6a), Dr. Babasaheb Ambedkar izenez ere ezaguna, Indiako jurista, ekonomialaria, politikaria eta gizarte erreformatzailea izan zen. Dalit budismoaren mugimendua inspiratu zuen, eta diskriminazio sozialaren aurkako kanpaina egin zuen ukiezinen alde (dalitak). Orobat, emakumeen eskubideak eta laneko eskubideak ere sostengatu zituen. India independenteko lehenengo Zuzenbide eta Justiziako ministroa izan zen, Indiako Konstituzioaren arkitektoa, eta Indiako Errepublikaren aita sortzailea.
Tabre
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Fukuhara-kyo
Fukuhara-kyo (福原京) Japoniako hiriburua izan zen 1180ko ekainetik, urte bereko azaroa arte, Heian aroaren amaieran.
Max Bill
Max Bill (Winterthur, 1908ko abenduaren 22a - Berlin, 1994ko abenduaren 9a) suitzar arkitekto, margolari, eskultore eta diseinatzailea izan zen.
Trigonita
Ezaugarriak
Trigonita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.
Max Bill
1924tik 1927ra zilargintza ikasi ondoren, Dessauko Bauhaus-en ikasi zuen Wassily Kandinsky, Paul Klee eta Oskar Schlemmer irakasleekin.
Olha (Bidarrai)
Olha Bidarraiko auzoa da. Herrigune naguisitik iparraldera, Urritzateko errekaren bestaldean. Erreka hori iragaten duen zubiak Olhako zubia du izena, hain zuzen. Eta han jarraian egiten du Errobirekin errekak.
Max Bill
Diseinu grafikoan lan egin zuen eta 1932-33 urteetan bere etxea eraiki zuen Zürichen. Diseinatzaile industrialaren lana diseinuaren argitasunagatik eta proportzio zehatzengatik ezaugarritu zen. XX. mende hasierako espiritua irudikatzen saiatu zen eta arte konkretuaren kontzeptuan islatu zuen.
Fukuhara-kyo
Hiri honek, egungo Kobe hiriaren zati bat hartzen zuen, eta, jatorrian, merkataritza portu bat izan zen. 1180an, Taira no Kiyomoriren aginduz, Japoniako hiriburua Kiototik Fukuharara pasatzea erabaki zen, Txinarekin merkataritza sendotzeko asmoz, baina, handik hilabete gutxira, Genpei Gerrak hastean Minamoto klanaren mehatxuak, hiriburua berriz Kiotora pasatzera behartzen du.
Tabre
Diru sarrerak
2009an Tabre udalerrian 149 unitate fiskal zeuden, 351 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.112 euro zen.
Max Bill
Eskultura ugari egin zituen Europan eta bere lanen erakustaldiak egin zituen galeria eta museoetan. Eraikinak ere proiektatu zituen eta irakasle izan zen.
Arrano arrantzale
Banaketa eta habitata
Europako populazioan 8.000-10.000 bikote inguru kalkulatu dira. Iparraldeaz gain badira Mediterraneo inguruan habia egiten duten bikoteak ere. Negua igarotzera gehienak Afrikaraino joaten diren arren, badira Iberiar Penintsulan gelditzen direnak ere. Espainia hegoaldeko eta Extremadurako urtegietan eta Ebroren deltan negua igarotzen duten gero eta ale gehiago dago.
Tabre
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
1980ko Korrika
Abestia
Guk ere bai, zuk ere bai
Tabre
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 igeltseroa.
Niscemi
Fundazioa, aldi normandiarra eta Aro Modernoa
Niscemiko Printzerriak 1661 arte iraun zuen, Brancifortek bere titulua Arenellako dukeari, Vitale Valguarnera Lanzari, saldu zionean, eta, beraz, lurralde baroniala izan beharrean, soil baten maila bihurtu zen.
1693an, Val di Noto ko lurrikarak, Siziliako ekialdeko zati handi bat suntsitu zuenak, Niscemi herrixkaren atal handi bat kaltetu zuen, biktimarik eragin ez zuen arren. Hiriko zati handi baten berreraikuntza beharrezkoa izan zen, baina planoak aldatu ez zirenez, eliza nagusia jatorrizko tokian berreraiki zen.
Aro Garaikidea
1790eko martxoaren 19an, populatutako erdigunetik hegoalderako lurrak, ikaragarrizko astinaldi teluriko batek suntsitu zituen, lurraren irekiduretatik bero eta emisio okaztagarriak eraginez. Lurruna eta beroa igortzen zituen sumendi kono txiki bat ere sortu zen. Astinduak, biztanleriaren izuaren artean, zortzi egun jarraian iraun zuen.
1838ko urriaren 10ean, Fernando II.a erregea, bere segizio guztiarekin, Niscemitik igaro zen, hiriko administrazioari errepideen egoera txarraz kexatuz. 1848ko urtarrilaren 12an, herriak, Borboiko gobernadorearen aurkako herri altxamenduan parte hartu zuen : oraingo honetan, Salvatore Masaracchiok, Guardia Nazionaleko komandante papera jaso zuen. 1860ko maiatzaren 24an Garibaldi iraultzarekin bat egin zuen. 1860ko uztailak 26ko gauean, Garibaldiren soldaduak Sant 'Antonio da Padova elizan ostatatuak izan ziren, eta, eliza berean, Sizilia Italiari eranstea plebiszitua, urte bereko urriak 21ean, bozkatua izan zen.
1980ko Korrika
Abestia
esan euskarari bai.
Niscemi
Aro Garaikidea
Italiaren bateratzearen ondoren, herrialdean bortizkeriak eta lapurretak gertatu ziren, nagusiki nobleen kaltetan: taldea, Salvatore Di Benedetto buru zuenak, Parachiazza ezizenez ezaguna, lurraldea astindu zuen zenbait urtez, behin betiko garaitua izan arte, hots, Matteo Di Benedettok Parachiazzaren semea hil zuenean.
1891n, Niscemako intelektual gazte talde batek Fascio dei Lavoratori sortu zuen, bigarrena Sizilia osoan Cataniakoaren ondoren. Inspirazio sozialista erakunde horrek nekazariei, estatu feudaleko antzinako lurren banaketa eta esleipena ahalbidetu zien 1897an.
1922an, erregimen faxista ezarri eta berehala, eskuadroi faxista batek Salvatore Noto militante sozialista herrialdeko plaza nagusian hil zuen.
1980ko Korrika
Abestia
Eguzkiak sor lezake
Arrano arrantzale
Arrano arrantzalea Euskal Herrian
Euskal Herrian ez dago bikote habiagilerik, nahiz eta garai batean espeziea bertan ugaltzen zen.
1980ko Korrika
Abestia
milaka argi suzi,
hizkuntzarik gabe gaude
Arrano arrantzale
Arrano arrantzalea Euskal Herrian
Aipatzekoa da Urbaibai biosferan egiten ari den lana espezie hau bertan habiagile izateko. Anbizioz beteriko programa europearra da eta Urdaibai Bird Center erakunde ornitologikoa da proiektua aurrera eramaten ari dena, erakunde eta herrialde ezberdinen kolaborazioarekin. Urdaibairekin batera aipatzekoa da ere arrano mota hau Txingudiko hezegunean duen presentzia. Alegia, euskal kostaldeko bi hezegune handienetan (Urdaibai eta Txingudi) ikus daiteke arrano arrantzalea, bietan programa bereziak abiatuta dituzte haren presentzia areagotzeko eta habiagile izateko.
Egun behatzen diren gutxiak migrazioan izaten dira, udazkenean Afrikara bidean eta udaberrian goi-latitudeetara bidean. Lehen aleak abuztuaren amaieran iristen dira eta urrira arte aleak behatzeko modua izan ohi da, Urdaibain batez ere. Zenbait udazkenetan estuarioan sei aleraino ere izan dira.
1980ko Korrika
Abestia
Ez dugu nahi Euskadirik
Arrano arrantzale
Arrano arrantzalea Euskal Herrian
Espezie hau Euskal Herritik desagerrarazi zuten hainbat faktore egun oraindik irauten dute. Esate baterako 2011.ko urrian arrano arrantzale bat tiroz bota zuten Zumarragako ehiza lerro batean kezka handia sortuz Euskal Herriko talde ekologista eta naturazaleen artean, espeziea Europa guztian oso babestuta dagoelako.
1980ko Korrika
Abestia
euskaraz izan ezik.
Arrano arrantzale
Arrano arrantzalea Euskal Herrian
Basa eta Itsas Fauna eta Landaredian Arriskuan dauden Espezieen Euskadiko Zerrendaren kalteberen kategorian sartu zuten.
1980ko Korrika
Abestia
Esan baietz eta korri
Lutjanus apodus
Lutjanus apodus Lutjanus generoko animalia da. Arrainen barruko Lutjanidae familian sailkatzen da.
Arrano arrantzale
Portaera
Arrainak harrapatzeaz bizi den espezialista izaki, arrano arrantzalea ur-habitatei estuki loturiko hegaztia da. Ur garbiak izatea ezinbestekoa da, arranoak arrainak ikusi eta ehizatzeko modua izan dezan. Ur sistema kontinentaletan zein kostaldean bizi ohi da eta padura, laku eta urtegietako ur lasaiak bilatu ohi ditu.
Charles Jones
Marrazki bizidunak egin dituen zinemagile nagusietakoa da, Bugs Bunny untxi ospetsuaren sortzaileetariko bat, bai eta Koiotea eta Hankarina marrazki bizidun telesaila ospetsuaren sortzailea ere. Harenak dira Duck ahatea, Silvestre katua, Porky zerria, Txori Bidelaria eta beste. Tex Avery eta Fritz Frelengekin batera, Warner Bros konpainiako marrazkilari garrantzitsuena izan zen urte luzez.
Atherinomorus lineatus
Atherinomorus lineatus Atherinomorus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Atherinidae familian.
Arrano arrantzale
Portaera
Kostaldean habia egiten duten bikoteek labarrak hautatzen dituzte. Europa eta Asia iparraldean kumatzen dutenek, ordea, habitat kontinentalak hautatzen dituzte nagusiki, eta habia zuhaitzetan egin ohi dute.
1980ko Korrika
Abestia
ez gero, orain baizik.
Arrano arrantzale
Elikadura
Arrano arrantzalearen dietaren %99a arrainek osatzen dute. Arrainok ur gazi zein gezatakoak izan ohi dira. Oso noizbehinka gertatzen diren hegazti eta narrastien harrapaketak ere dokumentatu dira. Urazaletik gertu ibiltzen diren arrainak hautatzen dituzte eta sakonera gutxiko eta ur garbietako inguruneetan ehizatu ohi dute. Harrapakinen tamaina oso aldakorra izan daiteke. Arrain txikienek 10 zentimetroko tamaina izan dezakete eta handienak 60 cm izatera iritsi daitezke. Hauen pisua 100 eta 610 gramoren bueltan ibili ohi da.
Arrantzarako hegan dabiltzanean, uretatik distantzia gutxira biraka planeatu ohi dute. Behin harrapakina lokalizatzean zuzenean uretara erortzen uzten dute beren burua eta uretara sartu aurretik erpeak aurreratzen dituzte oinekin arraina harrapatzeko.
Arrantzara ongi moldaturiko hegaztia da. Aurreko kanpoaldeko behatza atzeragarria du erpeak luze eta kurbatuak dira. Ondorioz ez du arrain irristagarriak harrapatzeko arazorik izaten. Heste mehar oso luzea du digestioa hobeto burutu ahal izateko eta sudur-balbulek uretara zanbuila egitea ahalbidetzen diote.
Bizimodua
Inguru tropikal eta subtropikaletan espezie sedentarioa da eta gainerako guztian, berriz, migratzailea. Europa iparraldeko populazioak migratzaileak dira eta Mediterraneoko eta Kanariar uharteetakoak, berriz, sedentarioak.
Niscemi
Aro Garaikidea
Bi Mundu Gerren artean, Niscemi garai zurrunbilotsu bilakatu zen, miseria eta langabeziak eragindako lapurretak eta hainbat indarkeria ekintza gertatu zirelako. Langile asko elkarteetan antolatu ziren eta landu gabeko lurrak eskuratzeko borrokatu ziren. Beste horrenbeste gertatu zen Bigarren Mundu Gerraren ondoren: 1947an, lau mila langilek baino gehiagok parte hartu zuten herri-manifestazio batek indarkeria eta arpilatzea eragin zuen. Langileen protestak 1951n amaitu ziren, langile gehienek lan bila emigratzea nahiago izan zutenean.
XX. mendeko berrogeiko hamarkadan, bandolerismoa lurraldean zehar hedatu zen, eta Banda dei Niscemesi delakoa bereganatu zen, anbizio separatistekin, bere liderrak Rosario Ávila eta Salvatore Russo izan zirelarik. Rosario Ávila 1946an aurkitu zuten hilda, sari bat eman ondoren. Bere heriotzarekin, talde osoa banandu zen eta bere kide guztiak harrapatuak edo hilak izan ziren. 1997ko urriaren 12an, solifluxio-fenomeno bat gertatu zen. Lurra irristatzeak ez zuen biktimarik eragin, baina kalteak eragin zizkien dozenaka eraikini eta 117 familiari, hiriko Sante Croci barrutian. Guztira, bostehun pertsona inguru etxerik gabe geratu ziren. Gurutzeta Santuen Eliza bereziki kaltetua izan ondoren, eraitsia izan zen. Kaltetutako etxe gehienak, legez kanpo eraikiak izan ziren 1960ko hamarkadan. 2011n, kaltetutako familiak jasandakoagatik konpentsatu zituzten. Ondoren, etxeen hondakinak behin betiko bota ziren.
1980ko eta 1990eko hamarkaden artean, hiriak arazo sozialak izan zituen, eta, horren ondorioz, 1992an eta 2003an, udalak mafia kontrolatzeko agindua eman zuen.
2014ko irailaren 21ean, erreferendum baten ondoren, Niscemiko biztanleek Caltanissettako Udalerrien Partzuergo Libretik banatzea eta Cataniako Udal Partzuergo Librearen alde bozkatu zuten. Udalak 2015eko urriaren 26an emandako ebazpenaren ondoren, Niscemik Cataniako Hiri Metropolitarrarekin bat egiteko borondatea adierazi zuen. Hala ere, ARSko Gai Instituzionaletarako Batzordeak segregazioa errefusatu zuen.
Arrano arrantzale
Bizimodua
Iparramerikako populazio migratzaileek negua Amazonasen arroan eta Hegoamerikako iparraldeko kostan igarotzen dute. Europa iparraldean habia egiten dutenek berriz, Afrika erdialderaino burutzen dute migrazioa eta badira Hegoafrikaraino iristen direnak ere. Migratzaile transahararra den arren, gero eta gehiago dira negua Iberiar Penintsularen barnealdean igarotzen dutenak.
Migrazioa abuztuan hasten da eta bidaia bakarrik burutzen dute, egunez. Bidaiak hilabete inguru irauten du eta emeak izan ohi dira migratzen duten lehenengoak. Arrak baino 2-3 aste lehenago abiatzen dira.
Ugalketa
Europa eta Asia iparraldeko populazioak martxoa amaiera aldera hasten dira habia lekuetara iristen. Arrak emeak baino apur bat lehenago iristen dira. Zenbait kasutan hainbat bikoteren habiak elkarrengandik oso gertu (50-100 m) kokatzen dira, eta portaera erdi-koloniala erakusten dute.
Habia adar lehorrekin burutzen dute eta urtea joan urtea etorri tamaina handitzen joate dira. 2 metroko diametroa izatera iritsi daiteke eta 1,5 metroko altuerako habiak behatu dira, nahiz eta normalean 0,5-0,6 metroko altuera izaten duten.
Bikotea habian kokatzen denean gorteiua hasten da. Bikoteak eztei-hegaldiak burutzen ditu eta arrek apeu deigarriak jaurtitzen dituzte. Garai honetan habia zaharra berritu edo berria eraikitzen dute. Goialdean material leun eta lehorrak jartzen dituzte: hostoak, lastoa, algak... Kopulak behin eta berriz gertatzen dira eta araldia 45 egun izatera iritsi daiteke.
Errunaldia udaberrian gertatzen da goi eta latitude ertainetan. Tropikoan, berriz, errunaldia neguan izaten da. Normalean 3 arrautza erruten dituzte, 2 edo 3 eguneko tartearekin. Inkubazioa bi sexuek partekatzen dute, nahiz eta emeak izaten diren denbora gehien igarotzen dutenak. Garai honetan emea arrak elikatzen du.
34-43 egunera arrautzak era asinkronikoan zabaltzen dira, errun ziren antzeko tartearekin. Kumeen lehen lumatxa motz eta ugaria izan ohi da, arrea goialdean eta zuria sabelaldean. Bi asteren buruan lumatxak gris ilun kolorea hartzen du. Kumeek jaiotzen direnetik izan ohi dute aurpegiko antifaza. Laugarren astean lehen lumak ateratzen zaizkie.
Txitoen zaintza emearen esku egon ohi da eta arra familia guztia elikatzeaz arduratzen da. Arrainak emeari ematen dizkio eta hau izaten da zati txikiak kumeei ematen dizkiena. Kumeak hazten direnean arrainak habian uzten ditu arrak eta beraiek bakarrik elikatzen dira. Lehen hegaldia 44-59 egunen bueltan ematen da migratzaileetan eta 50-76 bitartean sedentarioetan.
Ontogenia
Heldutasun sexuala 3 urterekin lortzen dute eta lehen gurutzaketa 3 eta 5 urte bitartean ematen da. Arrak, normalean, emeak baino lehenago gurutzatzen dira. Bizi-luzetasuna 20 eta 25 urte bitartean izan ohi da.
Espezieen arteko elkarrekintzak
Europa eta Asian arrano arrantzaleek ez dute harrapari zuzenik, nahiz eta kumeak eta arrautzak hontz handia (Bubo bubo), azeria (Vulpes vulpes), belabeltza (Corvus corone) eta arrano beltza (Aquila chrysaetos) bezalako harrapariengandik babestu beharrean izaten diren. Iparramerikan, aldiz, hontz amerikarraren (Bubo virginianus) erasoak behatu izan dira.
Arrano arrantzalearen arazo handiena habia egiteko lekua izan ohi da. Mediterraneoan kaio hankahoriek (Larus cachinnans) egiten dieten presioa aipagarria da.
Tricholoma psammopus
Tricholoma psammopus Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Garazi
Garazi Nafarroa Behereko eskualde bat da. Hergarai, Luzaide, eta Arzubia ibarrak berrelkartzen ditu eta Beherobiko ibarreko gaineko herriek eta Suhuskune.
Tricholoma psammopus
Deskribapena
Kapela: 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa. Hasieran erdiesferiko kanpai itxura samarrekoa, pikortsu samarra, batzuetan zuntz txiki erradialekin ertzetik hurbil, denbora askoan biribilkatua egoten da. Okre-lehoi zurbil koloreko azala du.
.name
.name gizabanakoentzako sortutako goi mailako domeinu orokorra da. 2001ean sortu zen, 2002ko urtarrilera arte abian jarri zen arren. Domeinuak bigarren (a.name) eta hirugarren mailan (b.a.name) eskuratu daitezke. Posta elektronikoko izenen erregistroa ere eskaintzen du, honen bitartez berbideraketa egitea ahalbidetzen duelarik; beraz, beharrezkoa da posta kontu bat izatea horrez gain.
Hirugarren mailako domeinu bat (b.a.name) eskuratuz gero, bigarren mailako domeinua (a.name) elkarbanatzen jarraitu eta guztion eskura gelditzen da, eta ezin da erregistratu.
Garazi
Eskualdea 20 udalerrik osatzen dute eta lurraldearen hegoaldean dago, Baigorri-Ortzaize, Arberoa, Oztibarre, Arbaila, Basabürüa eta Auñamendi eskualdetarekin mugitzen.
Tricholoma psammopus
Deskribapena
Haragia: Krema zikin kolorekoa. Usain berezirik gabea. Zapore mikatzekoa.
Aidone
Aidone Italiako udalerri bat da. Ennako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tricholoma psammopus
Deskribapena
Etimologia: Tricholoma terminoa grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. Psammopus epitetoa ere grekotik dator, hondarra, esan nahi duen "psammos" hitzetik eta oin, esan nahi duen "pus" hitzetik. Oinean dituen pikorrengatik.
Aidone
Mugakideak
Aidonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Garazi
Bere hiriburua Donibane Garazi da.
.name
Kanpo estekak
Toppdomän
Garazi
Izena
Toponimoaren frantsesezko bertsioa Cize da, sarritan pays de Cize eran. Okzitanieraz, Cisa eta país de Cisa bertsio homologoak dago eta aragoieraz Cisa eta tierra de Cisa. Gaztelaniaz, erromantze nafarraren bidez, país de Ciza bezala ezagutzen da, baina argi dago ez dela jatorrizko toponimo bat.
Cize izena, mendeetan zehar, aldaera ezberdinekin agertzen da: Baionako kabildoko gutun batek, Vallis quae dicitur Cirsia deitzen du, 980. urte inguruan; Errolanen kantua Pors de Sicer deitzen dio, Ciser, XI. mendean; Syzara, XII. mendean; Porta de Cizer, 1154an; Baionako kartularioa, Cizia, Cizie, etab., 1253an. Arabiarrek "bort Schezar" deitu zioten.
Eleutherodactylus auriculatoides
Eleutherodactylus auriculatoides Eleutherodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Garazi
Izena
Garazi, eskualdearen euskal izena, antzinako erromatar Carasa dela dirudi, Cize ahotsaren iturri bezala seinalatu da, baina bere azalpen fonetikoa zaila da. Sizer forman, antzinakoena eta osoena dirudiena, artikulu fosilizatua bereiz liteke -er, orduan, Ziz- erroa libre geratuz, Zizur eta Zizurkil bezalako euskal toponimoetan oso urria dena.
Zizer eta Schezar aldaerak Zizartegi, Zizari, Zizaribi, Ziziri eta Zizmendi abizenekin lotu daitezke, bigarren osagaiak argi baitituzte: -tegi (tokia), -ibi (ibia), -iri (hiribildua), -mendi (mendia). Euskaraz badira zizare, zizein, zitzer, zizorka, zizerkora, ziza, ziziri, zizulu... Justo Garatek Zizur eta Zizurkilla etimologiari zinzur, "altuera txikia", ematen die. Baina hemen, mendate menditsu bat izanik, haitzarte baten ondoren, Zizer izenentzat zinzur esanahi hertsia legoke: eztarria edo haitzartea. Nolanahi ere, Cize izenaren arazo etimologikoa zutik geratzen da.
Fisionomia
Nafarroa Behereko iparraldeko lurrekin alderatuz, lurralde menditsua da, erripe gehiagodun haranez osatua. Hori dela eta artzaintzarako lurralde aproposa da.
Bi lurralde mota bereizten dira Garazin: hegoaldekoa eta iparraldekoa. Hegoaldea menditsua da guztiz (Errozate, 1 346 m; Okabe, 1 463 m; Urkulu, 1 333 m). Errekek eta ibaiek haran sakonak ebakitzen dituzte (Ezterenzubi, Ezterengibel, Luzaide eta Lekunberriko haran zabala, Iratiko sarreran). Ezterengibelen sortzen da Errobi ibaia eta Laurhibar, Lakarra eta Arnegi errekak hartzen ditu bere lehen bidean. Ordoki zabalak dira Garaziko iparraldean, Donibane Garazin eta Donazaharretik iparralderako eremuan.
Historia
1020. urte inguruan, Antso VI.a Gilen Gaskoiniakoak, Baskoniako dukeak, Antso III.a Gartzeitz ilobari laga zion, Baxenabarreko beste lurralde batzuekin batera. Hauek eta Gaskonia osoa Antso erregeak oinordetu zituen dukea 1032an hil zenean; erregeak nafar koroaren menpeko bizkonderriak egin zituen baxenabartar lurrak, 1120 arte lotuta egon zirenak.
Nafarroako erregearen basailu batek, Fortunek, Lapurdiko bizkondeak, 1062an Arberoa, Garazi eta Ortzaize heredatu zituen, Arberoako bizkondea izendatuz. 1068. urtean, Ahatsako jauna zen Gartzea Arnaud eskualdeko jaurerria izan zuen; honek Antso VI.a Nafarroakoa jaunari pasa zion jaurerria, eta, hala, Garazi Nafarroako erresumaren mende geratu zen politikoki. Donibane Garazi izen bereko gaztelerriaren egoitza izango da, etorkizuneko Mendiatzeko Merindadeko hiriburua.
XII. mendearen amaieran -1193 eta 1196 artean- Rikardo I.a Ingalaterrakoa Akitaniako dukeak Garazi Nafarroara aldatu zuen behin betiko. Mende hauetan zehar, erromesen joan-etorri handiko gune bihurtu zen Garazi, Oztibarretik Pirinioak Orreagarako bidean igarotzen zituztenak, Donejakue Bideko ostatu tradizionala. Donibane Garaziren irteeran, Pirinioetako mole erraldoiaren aurrean zeuden. Salbatzeko, bi bideren artean aukera zezaketen, edo, bestela, Luzaideko ibarretik eskuinera jarraitu Ibañetako tontorrera iritsi arte, edo, bestela, ezkerrerantz jo, mendian zuzenean arrapala nabarmenetatik gora eginez. Hau zen Garaziko pasabidea, Erdi Aroko testuetan oso aipatua, eta, XII. mendeko "gida" ren arabera, erromesen gogokoena zena.
Napoleondar Gerretan, 1813ko ekainaren 21ean, Frantziako armadak Gasteizen porrot egin eta hurrengo egunean, haran honek Nafarroatik desordenan erretiratzen ari ziren frantziar tropen diziplinarik ezaren eta Baztango ebakuazioaren mehatxuaren ondorioa jasan zuen, Baigorriko ibarraren berehalako inbasioarekin.
Osaketa
20 udalerrietan 25 herriak osatzen dute eskualdea: 6 888 biztanle eta 341,56 kilometro koadro.
Historikoki, Luzaide ere Garazikoa izan zen.
Tricholoma psammopus
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Garazi
Ekonomia
Pirinioetako ekoizpen tradizionalean oinarritutako ekonomia. Nekazaritza urria. Hazkuntza estentsiboa ardi-aziendaren mendialdeko larreetan (ardixuri eta latxa), Pirinioetako arrazako behi nahasia eta zalduna. Txerri gutxi. Tiro-zaldia (bretoiera) eta aulki-zaldia (angloarabiera). Donibane Garazin abereentzako esnekiak eta elikadura-produktuak egitea, amuarrain asalmonatuaren arrain-haztegia ere badago eta. Orioneko basoa, Garaziko sindikatukoa, baita Iratiko oihanaren mendebaldeko zatia ere, bere izena duen ibairaino.
Tricholoma psammopus
Nahasketa arriskua
Tricholoma imbricatum delakoarekin nahas daiteke, hau ezkatatsua da, ilunagoa eta handiagoa.
Trikalsilita
Trikalsilita silikato motako minerala da.
Garazi
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Garaziko herri guztiak sailkatu zituen, Arnegi izan ezik, ekialdeko behe-nafarrera euskalkian, Amikuze, Garazi eta Oztibarre eskualdeetan hitz egiten zena. Arnegi mendebaldeko behe-nafarreran sailkatu zuen, Arberoa, Ortzaize eta Aldude ibarretan hitz egiten zena.
Tricholoma psammopus
Sasoia eta lekua
Udazkenean, koniferoen eta alertzeen artean. Urria.
Garazi
Euskara
Koldo Zuazok, 2010ean, bere herri guztiak nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.
Trikalsilita
Ezaugarriak
Trikalsilita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.
Tricholoma psammopus
Banaketa eremua
Mendebaldeko Kanada eta Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia, Zeelanda Berria.
Garazi
Euskara
1968an 6 994 euskaldun zeuden eta gaur egun biztanleriaren % 80 euskalduna da. Gune erdaldunak zabaldu eta indartu dira azkenaldi honetan, Donibane Garaziko inguruetan nagusiki.
Hardinsburg (Kentucky)
Hardinsburg Kentuckyko hiri bat da. Breckinridge konderrian kokatua dago. 2010ean 2,343 biztanle zituen, 8.95 kilometro koadrotan banatuta.
Yalaha (Florida)
Yalaha Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lake konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Louis Dassance ikastola
Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioa rekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.
Izena Louis Dassance idazle Uztariztarraren omenez hautatu zuen.
Historikoa
1972 urtean sortu.
Sutersville (Pennsylvania)
Sutersville Pennsylvaniako borough bat da. Westmoreland konderrian kokatua dago. 2010ean 605 biztanle zituen, 0.7 kilometro koadrotan banatuta.
Bernon
Bernon Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bernon udalerrian erroldatutako biztanleak 201 ziren. Familiak 80 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 116 etxebizitza zeuden, 87 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 105 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 87 etxebizitza nagusietatik 63 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 50 etxek bost zituzten. 69 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 46 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Missing in Action 2: The Beginning
Missing in Action 2: The Beginning (euskaraz Ekintzan Galdua 2: Hasiera), 1985eko Lance Hoolek zuzendutako abentura eta ekintza film bat da. Chuck Norris, Soon-Tek Oh, Steven Williams, Bennett Ohta, Cosie Costa eta Joe Michael Terry aktoreek antzeztu zuten.
Bernon
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 115 ziren, horien artean 86 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 86 pertsona aktiboetatik 72 lanean zeuden (37 gizon eta 35 emakume) eta 14 langabezian zeuden (7 gizon eta 7 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Missing in Action 2: The Beginning
Missing in Action (1984) aurrekaria izan zuen eta Braddock: Missing in Action III (1988) jarraipena.
Bernon
Diru sarrerak
2009an Bernon udalerrian 85 unitate fiskal zeuden, 196 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.895,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Bernon udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
OpenVPN
OpenVPN SSL (Secure Sockets Layer) softwarean oinarritutako VPN (Virtual Private Network) soluzio bat da. OpenVPN puntutik punturako konexioa erabiltzeko aukera eskeintzen du, zerbitzarira urrunetik konektaturiko erabiltzaileen egiaztapen hierarkikoa ahalbidetzen duena. Wi-Fi (hari gabeko teknologiak IEEE 802.11) baliatzeko oso aukera interesgarria da, eta konfigurazio aukera anitzak eskeintzen ditu, besteak beste zamaren orekatzea. Kode askeko GNU General Public License lizentziapean argitaraturik dago.
Bibliografia
Linux-en:
Araizko mendilerroa
Araizko mendilerroa Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Monte Plano mendia da, 474 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Araiz mendiak ematen dio izena mendilerroari.
Villeneuve-sur-Auvers
Villeneuve-sur-Auvers Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villeneuve-sur-Auvers udalerrian erroldatutako biztanleak 621 ziren. Familiak 205 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 59 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 106 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 228 etxebizitza zeuden, 214 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 223 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 214 etxebizitza nagusietatik 195 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 48 etxek lau zituzten eta 139 etxek bost zituzten. 178 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 68 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 139 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 450 ziren, horien artean 344 aktiboak ziren eta 106 inaktiboak ziren. 344 pertsona aktiboetatik 332 lanean zeuden (172 gizon eta 160 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 106 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 56 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villeneuve-sur-Auvers udalerrian 211 unitate fiskal zeuden, 615 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.403 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 7 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Villeneuve-sur-Auvers udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alekto
Alekto, greziar mitologian, (antzinako grezieraz Ἀληκτώ, "gupidagabea"), Erinietako bat da (Furiak erromatar mitologian), Tisifone (hilketaren mendekatzailea) eta Megera (jeloskorra)ren ahizpa.
Hesiodoren arabera, Gea (lurra)ren alaba zen, Uranok, honen seme Kronosek zikiratu zuenean isuritako odolaren bidez ernaldua izan zena.
Ferguson (Missouri)
Ferguson AEBetako erdi-mendebaldeko Missouri estatuaren ekialdean dagoen Saint Louis konderriko hiri bat da. Missourik sei milioi biztanle inguru ditu eta horietatik zuriak %84 dira eta beltzak, berriz, %12. Saint Louis konderrian, zurien dentsitatea txikiagoa da, %68 baitira. Beltzak, berriz, %23 dira.
Demografia
2010eko erroldaren arabera, hiria 21.000 biztanle ditu. Biztanle horien %67 beltza da, eta zuriak, berriz, %29 dira.
Ekonomia
Azken hamarkadetan hiriko egoera ekonomikoa asko okertu da. Izan ere, 2000. urtean, langabezia %7koa zen (egungo AEBtako bataz bestekoa) baina, orain, berriz, %13koa da. Lan Estatistiken Bulegoak emandako datuen arabera, beltzen artean langabezia %16koa den bitartean, zuriena erdia da. 2012ko datuen arabera, Fergusonen 5.000 biztanle baino gehiago, hau da, biztanleria guztiaren %25 baino gehiago bizi da pobrezia mailatik behera. Hau da, urtean 23.850 dolarreko diru sarrera baino txikiagoa du.
Historia
Lehen bizilekua William B. Ferguson lur-jabeak eraiki zuen, 1855ean. 1894an udal izaera hartu zuen bizilekuak. 1990eko hamarkadara arte biztanle gehienak zuriak ziren baina 2000. urtean aldaketa gertatu zen. Izan ere, erroldaren arabera historian lehen aldiz beltzak nagusi ziren.
Hurbilen dauden herriak
Jarraian ageri den diagramak hurbilen dauden herriak erakusten ditu.
Medulla (Florida)
Medulla Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Polk konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Braddock: Missing in Action III
Braddock: Missing in Action III (euskaraz Braddock: Ekintza Galdua III), 1985eko Aaron Norrisek zuzendutako abentura eta ekintza film bat da. Chuck Norris, Aki Aleong, Yehuda Efroni eta Roland Harrah III aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Vietnamgo Gerra bere amaiera kaotikora iritsi da. Braddock (Chuck Norris) kolonela viertnamdar emakume baten bila dabil, Saigon hiriko ihesaldiaren izuaren erdian desagertua. Estatubatuar enbaxada hustutzen ari da, eta leherketa baten ondoren Braddockek emakumea hil dela uste du...
Harlan (Kentucky)
Harlan Kentuckyko hiri bat da. Harlan konderrian kokatua dago. 2010ean 1,745 biztanle zituen, 3.37 kilometro koadrotan banatuta.
Assoro
Assoro Italiako udalerri bat da. Ennako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Assorok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Buteo bannermani
Buteo bannermani Buteo generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Amata
Amata, erromatar mitologian, Italiako Lazio eskualdeko erregina ezkontidea zen, Latinorekin ezkondu baitzen. Ezkontza honetatik, Lavinia jaio zen, baita espero baino lehenago hil zen seme bat ere.
Latinok, gizonezko oinordekorik ez zuenez, bere erresuma, bere alabarekin ezkontzen zenari emango ziola promes egin zuen. Babes gehien zuen ezkongaia, Turno zen, italiar leinurik antzinakoenetako eta boteretsuenetako bat zen rutuliarren oinordekoa zelako eta Amata erreginak suhi bezala nahi zuelako. Baina Lavinia ez zen Turnorekin ezkondu, orakulu batek, atzerritar batekin ezkonduko zela iragarri baitzion.
Honela, Eneas iritsi zenean, troiarra, eta, beraz, atzerritarra zena, Latinok, egoki ikusi zuen Eneas Laviniarekin ezkontzea, baina ez hala Amatak. Honegatik, erregina, Juno eta Alektok eman zioten haserrearekin, Latino eta Eneasen arteko aliantza eragozten saiatu zen. Turnok troiarren aurka garaitzea ezinezkoa zela ikustean, eta Lavinia eta Eneasen arteko ezkontza eragozterik ez zuela jakinda, urkatu egin zen, bere alabaren izuzko begiradapean.
Procapra
Procapra Antilopinae azpifamiliako asiar generoa da, bizirik dauden hiru espezie dituena:
Erdialdeko Asian Pliozenon edo Pleistozeno berantiarrean sortua, litekeena da Gazella sinensis bezalako espezieak arbasoak izatea. Jada Neolito berantiarrean, gizakiek Qinghai aintzira inguruan bere espezimenak ehizatzen zituzten.
Robert McClure
Robert John Le Mesurier McClure (Wexford, 1807ko urtarrilaren 28a - Londres, 1873ko urriaren 17a) irlandar esploratzailea izan zen. Bera iritsi zen lehen aldiz Ozeano Baretik Ozeano Atlantikora iparraldetik, eta Ipar-mendebaldeko Pasaia aurkitu zuen. Itsasarte horretatik behin baino gehiagotan ezarri nahi izan da merkataritzako bidea Itsaso Barearen eta Atlantikoaren artean, baina ezin izan da egin, ia beti izotzak hartua dagoelako.
Oryzomys alfaroi
Oryzomys alfaroi Oryzomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Vendenesse-sur-Arroux
Vendenesse-sur-Arroux Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vendenesse-sur-Arroux udalerrian erroldatutako biztanleak 614 ziren. Familiak 236 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 96 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 256 etxebizitza zeuden, 236 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 250 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 236 etxebizitza nagusietatik 193 bere jabearen bizilekua ziren, 40 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 81 etxek lau zituzten eta 126 etxek bost zituzten. 111 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 91 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 141 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 406 ziren, horien artean 277 aktiboak ziren eta 129 inaktiboak ziren. 277 pertsona aktiboetatik 248 lanean zeuden (148 gizon eta 100 emakume) eta 29 langabezian zeuden (8 gizon eta 21 emakume). 129 pertsona inaktiboetatik 51 erretiraturik zeuden, 36 ikasten zeuden eta 42 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vendenesse-sur-Arroux udalerrian 238 unitate fiskal zeuden, 607 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.723 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Vendenesse-sur-Arroux udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.352 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Filipinetako kapitaintza nagusia
Filipinetako kapitaintza nagusia (gazteleraz Capitanía General de las Filipinas) 1565ean Espainiak bere Asia eta Ozeaniako koloniak kudeatzeko sorturiko barruti administratiboa izan zen. Barnean Filipinak uhartedia ez ezik Palau, Guam, Marianak, Karolinak eta Mikronesiako zenbait uharte ere zituen.
Vendenesse-sur-Arroux
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Filipinetako kapitaintza nagusia
Espainiar-amerikar gerraren ondorioz desagertu zen: Guam eta Filipinak Estatu Batuen eskuetara pasa ziren eta 1899an Palau, Marianak eta Karolinak Alemaniari salduak izan ziren.
Banaketa administratiboa
XIX. mendearen erdian honako probintziatan banaturik zegoen:
Eleutherodactylus auriculatus
Eleutherodactylus auriculatus Eleutherodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Lutjanus aratus
Lutjanus aratus Lutjanus generoko animalia da. Arrainen barruko Lutjanidae familian sailkatzen da.
Jose Mugerza
Jose Mugertza Anitua (Eibar, 1911ko irailaren 15a - Mexiko, 1980ko urriaren 20a) euskal herritar futbolari eta entrenatzailea zen, Athleticen jokatu zuena. Iloba José Eulogio Garate zuen.
Euskal Herriko futbol selekzioan aritu zuen Espainiako Gerra Zibilaren garaietan. Hauekin batera Mexikon jokatu eta hantxe erbesteratu zen. Club de Fútbol Monterreyko zuzendari teknikoa izan zen.