cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vinon-sur-Verdon
Biztanleria
2007an Vinon-sur-Verdon udalerrian erroldatutako biztanleak 3.840 ziren. Familiak 1.550 ziren, horien artean 421 pertsona bakarrekoak ziren (156 bakarrik bizi ziren gizonak eta 265 bakarrik bizi ziren emakumeak), 483 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 514 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 132 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.888 etxebizitza zeuden, 1.570 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 148 bigarren erresidentzia ziren eta 171 hutsik zeuden. 1.503 etxeak ziren eta 365 apartamentuak ziren. 1.570 etxebizitza nagusietatik 981 bere jabearen bizilekua ziren, 540 alokairuan okupaturik zeuden eta 49 doan lagata zeuden; 32 etxek gela bat zuten, 134 etxek bi zituzten, 337 etxek hiru zituzten, 548 etxek lau zituzten eta 519 etxek bost zituzten. 1.163 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 702 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 706 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.357 ziren, horien artean 1.707 aktiboak ziren eta 650 inaktiboak ziren. 1.707 pertsona aktiboetatik 1.527 lanean zeuden (838 gizon eta 689 emakume) eta 180 langabezian zeuden (54 gizon eta 126 emakume). 650 pertsona inaktiboetatik 181 erretiraturik zeuden, 193 ikasten zeuden eta 276 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vinon-sur-Verdon udalerrian 1.566 unitate fiskal zeuden, 3.834,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.470 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 232 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 8 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 35 eraikuntza enpresak ziren, 50 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 19 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 6 finantziazio enpresak ziren, 21 higiezinen enpresak ziren, 24 zerbitzu enpresak ziren, 32 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 68 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 7 igeltseroak, 6 margolariak, 1 zurgina, 8 iturginak, 3 argiketariak, 7 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 9 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 27 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 7 okindegiak, 3 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 2 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen eta 5 lore-dendak ziren.
2000. urtean Vinon-sur-Verdon udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.332 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Vinon-sur-Verdon udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 664 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Polonia eta Ukraina arteko muga
Poloniaren eta Ukrainaren arteko muga Poloniako eta Ukrainako lurraldeak mugatzen dituen lerroa da, eta Poloniare eta Sobietar Batasunaren arteko muga ere izan zen 1991n SESB kolapsatu aurretik.
Historia
Poloniaren eta Ukrainaren arteko muga lehen aldiz eratu zen, epe labur batez izan bazen ere, 1919ko Polonia-Ukraina gerraren ondoren. 1920ko Varsoviako itunak gatazkak zeuden lurrak Poloniari eman zizkion Zbruch ibaian zehar. Hurrengo urtean, ordea, Ukrainak independentzia galdu zuen Sobietar Batasunari atxiki ondoren, eta gainerako lurraldeak Poloniaren eta Ukrainako Errepublika Sozialista Sobietarraren artean banatu ziren Rigako Bakean.
Sobietar Batasuna zenbait estatutan desegiteak Federazio horren eta Poloniaren arteko muga aldatu zuen muga-kate honetan: Polonia-Errusia, Polonia-Lituania, Polonia-Bielorrusia eta Polonia-Ukraina. Poloniak eta Ukrainak 1992ko maiatzaren 18an berretsi zuten muga. Poloniako ekialdeko mugarik luzeena da. Muga askoz irekiagoa bihurtu zen sobietar garaiarekin alderatuta, nahiz eta bi herrialdeak Ekialdeko Blokearen zati izan, gurutzatzea oso zaila zen. Muga trafiko masiboari zabaldu ahala, muga poloniar-ukrainarra zeharkatzen duten pertsonen kopurua etengabe handitzen hasi zen 1990az geroztik, eta 2000ko hamarkadaren inguruan egonkortu zen. Hiru milioi ukrainar inguruk zeharkatzen zuten muga urtero 1990eko hamarkadan. Kopuru handienetako bat 2001ean izan zen, muga zeharkatzen duten 12 milioi pertsona ingururekin.
Inka Inperioko konkista
Inka Inperioko konkista Amerikako espainiar kolonizazioaren gertaera nabarmena izan zen. Historiografiaren arabera, konkista 1532ko azaroaren 16an hasi zen, inken armadak Cajamarcan Francisco Pizarrok zuzenduriko conquistadorrak harrera egin zuenean. Huascar eta Atahualpa arteko gerra zibila bukatu berria zen eta bileran espainiarrek Atahualpa preso hartu zuten. 1533ko uztailaren 26an espainiarrek Atahualpa exekutatu zuten. Orduan espainiarrak, cañari, chachapoya eta beste amerindiarren laguntza zutenak, Cuscorantz joan ziren eta urte hartako azaroaren 14an Manco Inca inka aldarrikatu zuten. Laster, Manco matxinatu eta errekonkistari ekin zion, Cusco eta sorberria zen Lima setiatuz. Espainiarrek hainbat erori izan arren, Manco Vilcabamba inguruko mendialdean babestu behar izan zen eta 1538an inperio berria ezarri zuen. Espainiarrek beste eskualdeetan bere jabetza mantendu eta kolonizatzeari ekin zioten. Inperio berriak 1572ra arte iraun zuen, noiz Francisco de Toledo erregeordeak Tupac Amaru I.a azken inka exekutatu zuenean. Beraz, konkistak berrogei urtez (1532-1572) ziraun.
Polonia eta Ukraina arteko muga
Historia
2004an Polonia Europar Batasunean sartu zenean, muga erakunde horren kanpoko mugetako bat bihurtu zen. EBk Ukrainan dituen lau mugetako bat da; beste mugak hauek dira: Hungaria-Ukraina, Errumania-Ukraina eta Eslovakia-Ukraina. Schengen espazioko sarrera denez, 2003ko urritik aurrera Polonian sartzen diren Ukrainako herritarrentzako bisatu-baldintza bat sartu zuen.
2003ko urritik 2004ko irailera bitartean, Poloniako agintariek 620.000 bisatu eman zituzten Ukrainarrentzat. Bisaren betebeharrak ez du nabarmen murriztu trafikoa, aurreko mailetara itzuli baitzen urtebetean. Beste gailur bat izan zen 2006an, ia 20 milioi mugako pasaera izan zirenean. 2008an, Poloniak eta Ukrainak mugako trafiko txikiari buruzko politikak hartu zituzten (2009an jarri zen indarrean). Hitzarmen horrek mugako trafikorako baimenak sartu zituen, titularrei muga 90 egunez gurutzatzeko aukera ematen dietenak, urte erdiz. 2009an, gutxi gorabehera 12 milioi mugako pasabide ikusi zituen Poloniaren eta Ukrainaren arteko mugan. Polonia-Ukraina mugako trafikoa 1990eko hamarkadan aztertzean, ikus daiteke Ukrainatik Poloniarako herritarren zirkulazioa alderantzizkoa baino handiagoa dela, eta joera hori areagotu egiten dela denborarekin. Adibidez, 1995ean, Ukrainarekiko mugarik handiena, Medyce, 3,4 milioi pertsona baino gehiago igaro zen.
Goikoa jauregia
Historia
Erdi Arotik leku honetan Donostiako harresien hego-mendebaldeko angelua defendatzen zuen Ijentea dorrea zegoen, oinplano zilidrikoa zuen eraikin bitxia.
Gaur egungo jauregia 1888-1891 artean Jose Goikoa arkitektoaren diseinua jarraituz eraiki zen. Urte luzez Gipuzkoako Gobernu Militarraren egoitza izan zen.
Aingeru guardako arrunt
Aingeru guardako arrunta edo billaua (Squatina squatina) ur gazian bizi den marrazo espeziea da. Lehen ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan ugaria izan arren, egun arrisku larrian dago.
Kanfor
Kanforra formulako substantzia organiko zuria, solidoa, kristalinoa, lurrunkorra da. Usain sarkorra eta zapore berezia ditu. Monoterpenoide bat da, lipido saponifikaezina beraz.
Historia eta etimologia
Kanfor (gazteleraz alcanfor) izena arabierazko al-kāfūr hitzetik dator eta hau aldi berean malaysierazko Kapur hitzetik, honek "zuria" esan nahi du. Sumatra uhartearen mendebaldean zegoen Barus itsasportutik esportatzen zen eta Kapur Barus izena erabiltzen zen sarritan produktua identifikatzeko.
XIX mendean zientzilari askok aztertu zuten eta Théophile-Jules Pelouze kimikari frantsesak 1840 urtean kanfor artifiziala lortu zuen. Erabateko sintesi artifiziala Gustaf Komppak lortu zuen 1903an Finlandian eta 1907an komertzializatu zuen.
Erabilerak
Hainbat erabilera ditu kanforrak:
Toxikologia
Behar baino dosi handiagoan hartzen bada pozoitsua da. Bi gramoren ingestioak kalteak eragiten ditu gorputzean eta lau gramoko dosia hilkorra izan daiteke.
Cacosternum leleupi
Cacosternum leleupi Cacosternum generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
San Donaci
San Donaci Italiako udalerri bat da. Brindisiko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Donacik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Orthogeomys lanius
Orthogeomys lanius Orthogeomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Geomyidae familian sailkatuta dago.
Isaiasen liburua
Isaiasen liburua Bibliako Testamentu Zaharreko liburuetako bat da, Iragarle Nagusietan lehen eta luzeena.
Isaias izeneko Judeako aitoren seme batek idatzitzat jotzen da (K.a. 740. urte inguruan), baina izan liteke egile bat baino gehiagorena izatea.
Israelen suntsidura eta ondorengo salbamena iragartzen ditu. Bibliako pasarterik ederrenetakoak biltzen ditu; besteak beste, Jesu Kristoren figuraren iragarpentzat jotzen direnak.
2983 Poltava
2983 Poltava asteroide baten izena da. irailaren 2an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 RW izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2983 Poltava asteroidearen orbitak batezbeste 2,847 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,674 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,02 distantziara. Eszentrikotasuna 0,061 da, eta makurdura orbitala 4,27ºkoa da.
Antzara hankagorrizta
Antzara hankagorrizta (Anser anser) Anatidae familiaren ahate domestiko eta ez-domestikoa da, Anser generoan arruntena dena.
Deskribapena
75-90 cm garai da eta Europako antzara handiena da, antzara hankahori urria baino apur bat handixeagoa ez bada ere. Azken horrengandik bereizten duena itxura orokor argiagoa eta sendoagoa da. Bi sexuen lumajea gris nabarra da, bizkarrean ilunagoa eta uzki aldea erabat zuria. Txatal gris nabariak ditu hegoen gainaldean. Mendebaldeko Europan gehien den subespezieak laranja-koloreko moko eta hankak ditu. Oso zaratatsua da eta migrazioko taldeak, askotan “V” forma eratuz doazenak, maiz entzumenaz detektatzen dira ikusmenaz baino lehenago. Eurasian oso zabaldutako espeziea da. 7 urteko bizi-iraupeneko animalia da. Bi subespezie daude, argi eta garbi urritzen ari den ekialdekoa, eta askoz ere ugariagoa den mendebaldekoa. Hainbat tamainatako ur-masen inguruan habia egiten du, eta ez dio axolarik ura geza, gazia edo gazikara izan, baina betiere oso zona irekia izan behar du. Batez ere landareak (bai ur azpikoak eta bai lehorreko gramineoak) jaten ditu, baina ornogabe txikiak ez ditu bazter uzten.
Presentzia Euskal Herrian
Lehen saldoak urrian azaltzen dira, baina migrazioko goi-maila azaroan izaten da. Negua igarotzen duten aleak abenduan iristen dira eta otsaila edo martxoa arte egoten dira; sasoi horretan eztei aurreko migrazioa ozta-ozta nabaritzen da.
Gasteiztik gertu dagoen Mendixur parke ornitologikoan ere ohiko bisitariak dira neguan, kopuru aldakorretan baina urtez urte azaltzen dira (Europako iparraldean eta erdialdean egiten duen klimaren arabera).
San Michele Salentino
San Michele Salentino Italiako udalerri bat da. Brindisiko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Michele Salentinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Niobio
Niobioa (edo kolunbioa) elementu kimiko bat da, Nb ikurra eta 41 zenbaki atomikoa dituena. Trantsizio-metala da, harikorra, grisa, biguna eta ez oso arrunta. Niobita mineralean ageri da eta aleazioetan erabiltzen da. Normalean altzairuak egiteko erabiltzen da, erresistentzia handiagoa izan dezaten.
Historia
Hori dela eta, nahasketa handia izan zen columbium (niobioa) eta erlazioa handia duen tantalioaren artean. 1809an William Hyde Wollaston kimikari ingelesak kolonbio-kolonbita eta tantalio-tantalitatik deribatutako oxidoen dentsitateak alderatu zituen. Lehenak 5.918 g/cm3-ko dentsitatea zuen eta bigarrenak, 8 g/cm3-koa. Nahiz eta dentsitateen artean horrelako ezberdintasuna egon, bi oxidoak berdin-berdinak zirela ondorioztatu zuen eta beraz tantalio izena mantendu zuen bientzat. 1846. urtean Heinrich Rose kimikari alemaniarrak ondorio honen aurka eztabaidatu zuen. Bere argudio nagusia tantalitaren laginean bi elementu ezberdin zeudela zen eta hori dela eta, Tantaloren haurren izenak erabiliz izendatu zituen: niobioa (Niobetik) eta pelopioa (Pelopetik). Tantalo eta niobioaren artean behatu ziren desberdintasun minimoek sortu zuten nahasmen hau. Pelopium, ilmenium, eta dianium ustezko elementu berriak, azkenean, niobioaren edo niobio eta tantaloaren nahasketen berdinak zirela frogatu ziren.
Tantalo eta niobioaren arteko ezberdintasunak 1864an Christian Wilhelm Blomstrand eta Henri Etienne Sainte-Claire Devillek, baita Louis J. Troostek 1865ean, frogatu zituzten definitiboki. Hainbat konposatuen formulak zehaztu zituen azken honek. Azkenik, 1866an, Jean Charles Galissard de Marignac kimikari suediarrak azkeneko ebidentziak aurkitu zituen. Lau kimikari hauen lanek bi elementu bakarrik zeudela frogatu zuten. Hala ere, ilmenium elementua aipatzen zuten artikuluak 1871 urtera arte jarraitu ziren ateratzen.
De Marignac izan zen metala prestatu zuen lehenengoa 1864 urtean. Horretarako, niobio kloruroa erreduzitu zuen hidrogenoa zuen atmosfera batean berotuz. Nahiz eta de Marignac 1866. urterako tantalio gabeko niobioa eskala handian ekoizteko gai baldin bazen ere, XX. mendearen hasierara arte niobioa ez zen komertzialki erabili. Komertzialki izan zuen lehen aplikazioa bonbillen filamentuetan izan zen. Erabilera hori azkar ordezkatua izan zen, tungstenoa erabiltzen hasi baitzen niobioaren ordez. Izan ere, tungstenoak urtze-puntu handiagoa du. Niobioak altzairuaren gogortasuna hobetzen duela 1920ko hamarkadan aurkitu zen lehenengo aldiz, eta aplikazio honek niobioaren erabilera nagusia izaten jarraitzen du gaur egun ere. 1961. urtean, Eugene Kunzler fisikari estatubatuarrak eta Bell Laborategietako bere lankideek aurkitu zuten niobio-eztainu aleazioak supereroankortasuna erakusten jarraitzen duela korronte elektriko eta eremu magnetiko indartsuak dauden egoeretan. Propietate honek bere erabilera zabaldu zuen: lehen materiala zen indar handiko iman eta elektrizitatea sortzeko tresnek behar dituzten korronte eta eremu altuak jasateko gai zena. Aurkikuntza honek, bi hamarkada beranduago, bobinetan bildutako hainbat haritako kable luzeen produkzioa ahalbidetu zuen. Era honetan, elektroiman indartsuak sortu ahal ziren, makina birakarietan, partikula azeleragailuetan eta partikula detektagailuetan erabiltzeko.
Izendatzea
Columbium (Cb ikurra "Cb") izan zen Hatchettek eman zion izena 1801. urtean metala aurkitu zuenean. Izenak islatzen zuen elementua aurkitu zuen mea motaren alea Amerikatik (Columbia) zetorrela. Izen hori Amerikako aldizkarietan erabiltzen jarraitu zen. Izenburuan Columbium izena erabiltzen zuen azken ikerketa 1953an argitaratu zuen Amerikako Kimikako Elkartea. Niobio izena berriz, Europan erabiltzen zen. Nahasmenarekin amaitzeko, niobio izena aukeratu zen 41. elementua izendatzeko 1949an Amsterdamen ospatu zen Kimikaren Batasunaren XV. Biltzarrean. Urtebete beranduago, izen hori Kimika Puru eta Aplikatuaren Nazioarteko Batasunak (IUPAC) ofizialki onartu zuen. Era honetan amaiera eman zitzaion 100 urte irauten zuen polemikari. Erakunde honek niobio izena aukeratu zuen, nahiz eta columbium izena kronologikoki lehena izan zen erabiltzen elementu hau izendatzeko. Baliteke aukera hau alde guztiak pozik uzteko egin izana, izan ere IUPACek 74. elementua izendatzeko tungsteno izen ipar-amerikarra aukeratu zuen Europan erabiliagoa zen wolfram izenaren ordez, eta ondoren, Europan gehiago erabiltzen zen niobio izena columbiumaren ordez. Estatu Batuetako kimikako sozietate eta gobernu erakunde askok normalean IUPAC erakundeak jarritako izen ofiziala erabiltzen duten arren, metalurgiako kide eta metalaren inguruko elkarte batzuek jatorrizko izen amerikarra erabiltzen dute oraindik, "columbium".
Ezaugarri fisikoak
Niobioa metal distiratsu, gris, harikor eta paramagnetiko bat da, taula periodikoaren 5. taldekoa. Hala ere, kanpoaldeko geruzetan duen elektroien konfigurazioa atipikoa da 5. talde honetarako.
Uste zabalduenen arabera, bere egitura kristal kubikoez osatua dago (zehazki, gorputzean zentratutako kuboez) zero absolututik bere urtze punturaino. Ala ere, azken aldian egin diren erresoluzio handiko neurketen arabera, hiru ardatz kristalografikoen artean dagoen hedadura termalak anisotropiak erakusten ditu, eta datu hauek ez lirateke bateragarriak estruktura kubiko batekin. Hori dela eta, ikerketa eta aurkikuntza gehiago espero dira arlo honetan.
Niobioa supereroale bihurtzen da tenperatura kriogenikoetan. Presio atmosferikoan, oinarrizko supereroaleen artean tenperatura kritiko altuena du: 9.2 K. Niobioak, elementu guztien artean, penetrazio magnetiko sakonena dauka. Gainera, oinarrizko II motako supereroalea da. Mota honetako hiru elementu daude bakarrik: niobioa, banadioa eta teknezioa. Propietate supereroale hauek oso lotuak daude niobio metalaren purutasunarekin.
Oso purua denean, konparatiboki biguna eta harikorra da, baina ezpurutasunek gogorragoa egiten dute. Metalak neutroi termikoetarako harrapaketa txikia du, eta hori dela eta neutroien gardentasun egiturak nahi dituzten industrietan nuklearretan erabiltzen dira.
Kimika
Metalak urdin kolore bat hartzen du airearekin kontaktuan badago giro-tenperaturan denbora luze batean zehar. Nahiz eta bere oinarrizko forman urtze puntu altua (2.468 ° C) duen arren, beste metal errefraktore batzuek baino dentsitate txikiagoa du. Gainera, korrosioarekiko erresistentea da, supereroaleen propietateak erakusten ditu eta oxido dielektriko geruzak sortzen ditu.
Taula periodikoan aurrean duen elementuarekin, zirkonioarekin, alderatuta, niobioak elektropositibotasun apur bat txikiagoa du eta trinkoagoa da. Astunagoak diren tantalo atomoekin alderatuta berriz, birtualki tamaina berdinekoa da, lantanoen kontrakzioaren ondorioz. Ondorioz, niobioaren propietate kimikoak tantaloaren oso antzekoak dira, taula periodikoan justu niobioaren azpian dagoen elementua. Nahiz eta korrosioarekiko erresistentzia ez den tantaloarena bezain altua, niobioaren prezio baxuagoak eta erabilgarritasun handiagoak erakargarria bihurtzen dute hain eskaera handiak ez dituzten aplikazioetarako. Adibidez, instalazio kimikoetako ontzien estalduretan erabiltzen da.
Isotopoak
Lurraren lurrazalean niobioaren isotopo egonkor bat dago, 93Nb. 2003. urterako, gutxienez 32 isotopo erradiaktibo sintetizatu dira, 81 eta 113 bitarteko masa atomikoa dutenak. Horien artean egonkorrena 92Nb da eta 34,7 milioi urteko semi-desintegrazio periodoa dauka. Egonkortasun txikiena duenetako bat 113Nb da, 30 milisegundoko semi-desintegrazio periodoa duela kalkulatzen dena. Egonkorra den 93Nb isotopoa baino arinagoak direnak, β+ desintegrazioan desintegratu ohi dira, eta astunagoak direnak berriz, β-desintegrazioa jasaten dute desintegratzen direnean. Hala ere, badaude salbuespen batzuk: 81Nb, 82Nb eta 84Nb isotopoek atzeratutako β + protoi emisio desintegrazioa dute, 91Nb isotopoaren desintegrazioa elektroi harrapaketa eta positroi emisio bidez gertatzen da, eta 92Nb isotopoak β + eta β- desintegrazioak jasaten ditu.
Gutxienez 25 isomero nuklear deskribatu dira, 84 eta 104 bitarteko masa atomikoak dituztenak. Sorta horretan, soilik 96Nb, 101Nb eta 103Nb isotopoek ez dute isomerorik. Niobioaren isomero egonkorrena 93mNb da eta 16,13 urteko semi-desintegrazio periodoa du. Niobioaren isomero guztiak isomero trantsizioaren edo beta desintegrazioaren eraginez desintegratzen dira, 92m1Nb izan ezik. Honek elektroi harrapaketa jasaten du.
Nezumia stelgidolepis
Nezumia stelgidolepis Nezumia generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Mortagne-sur-Sèvre
Mortagne-sur-Sèvre Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mortagne-sur-Sèvre udalerrian erroldatutako biztanleak 6.080 ziren. Familiak 2.257 ziren, horien artean 557 pertsona bakarrekoak ziren (250 bakarrik bizi ziren gizonak eta 307 bakarrik bizi ziren emakumeak), 689 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 911 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 100 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 2.473 etxebizitza zeuden, 2.286 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 98 bigarren erresidentzia ziren eta 89 hutsik zeuden. 2.166 etxeak ziren eta 303 apartamentuak ziren. 2.286 etxebizitza nagusietatik 1.673 bere jabearen bizilekua ziren, 578 alokairuan okupaturik zeuden eta 34 doan lagata zeuden; 29 etxek gela bat zuten, 114 etxek bi zituzten, 352 etxek hiru zituzten, 614 etxek lau zituzten eta 1.178 etxek bost zituzten. 1.705 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.021 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.115 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.866 ziren, horien artean 2.955 aktiboak ziren eta 911 inaktiboak ziren. 2.955 pertsona aktiboetatik 2.760 lanean zeuden (1.493 gizon eta 1.267 emakume) eta 196 langabezian zeuden (87 gizon eta 109 emakume). 911 pertsona inaktiboetatik 319 erretiraturik zeuden, 300 ikasten zeuden eta 292 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mortagne-sur-Sèvre udalerrian 2.332 unitate fiskal zeuden, 6.051 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.709 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 296 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 5 janari enpresak ziren, 5 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 44 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 43 eraikuntza enpresak ziren, 52 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 14 garraio enpresak ziren, 11 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 23 finantziazio enpresak ziren, 9 higiezinen enpresak ziren, 40 zerbitzu enpresak ziren, 29 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 82 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 2 funerariak, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 autoeskolak, 5 igeltseroak, 9 margolariak, 9 zurginak, 8 iturginak, 3 argiketariak, 6 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 2 aldi baterako lan enpresak, 9 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 17 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 supermerkatua zen, 2 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 4 okindegiak, 3 harategiak, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Mortagne-sur-Sèvre udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.596 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta 5 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Mortagne-sur-Sèvre udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 538 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nada Dimić
Nada Dimić (Нада Димић; Divoselo, 1923ko irailaren 6a - Stara Gradiška, 1942ko martxoaren 17a) jugoslaviar komunista izan zen. Jugoslaviako Herriaren Heroia izendatu zuten Bigarren Mundu Gerran hil eta urte gutxira.
Bizitza
Bigarren Mundu Gerran Jugoslavia inbaditu zutenean, 1941eko ekainean Sisakeko lehenengo brigada partisanoan sartu zen, Kroaziako lehenengo brigada partisanoa izan zena. Urte berean, Ustaxaren poliziak Dimić atxilotu zuen Sisaken. Zagrebeko espetxera zeramatenean, honek pozoia irentsi zuen galdeketak ekiditeko. Hala ere, pozoiak ez zuen hil. Handik gutxira Alderdiaren Zagrebeko zelulak erreskatatu zuen eta partisanoen esku zegoen Kordun aldera eraman zuten.
Intoxikaziotik sendatu eta gero, Karlovacera joan zen eta han partisanoen ezkutuko agente gisa lan egin zuen. 1941eko abenduaren 3an italiarrek preso hartu zuten eta Ustaxaren poliziaren esku utzi zuten. Ustaxak torturatu zuen, baina Dimićek inolako informaziorik emateari uko egin zion. Azkenik, 1942ko otsailean Stara Gradiškako kontzentrazio esparrura bidali zuten. Handik hilabetera erail zuten bertan, 18 urte zituela.
2984 Chaucer
2984 Chaucer asteroide baten izena da. abenduaren 30an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 YD izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2984 Chaucer asteroidearen orbitak batezbeste 2,47 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,138 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,803 distantziara. Eszentrikotasuna 0,134 da, eta makurdura orbitala 3,05ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.1 da.
Ames proba
Ames proba substantzia bat potentzialki minbizi sortzailea den jakiteko egiten den froga da. Merkatura irten orduko, sintetizatu berria den edozein produktu, medikamentu, substantzia kimiko, kosmetiko... ezaugarri minbizi sortzaileak dituzten edo ez jakiteko egiten den froga da.
Produktu minbizi sortzaileek mutazioak sortzen dituztenez, potentzialitate mutagenikoa aztertzen da froga honekin. Froga hau aztertu nahi den produktu kimikoak Salmonella typhimurim bakterioetan mutazioak sortzeko duen gaitasunean oinarritzen da. Bakterio hauek histidina aminoazidoa sintetizatzeko gai ez direlako aukeratzen dira. Beraz, histidina gabeko hazkuntza medioan jartzean, ezin dira hazi eta ez dituzte koloniak sortuko.
Gibel estraktu batekin batera ontzi batean ereiten dira bakterioak. Estraktu honek minbizi sortzaileen aktibazio metabolikorako beharrezko entzimak ditu. Aztertzen ari garen produktu kimikoa minbizi sortzailea bada, hau da, mutagenoa, kultibo horretako bakterio batzuetan histidinaren genea alteratua izateko aukera handiak egongo dira eta bakterio batzuk histidinaren gene funtzionala berreskuratuko dute mutazioz. Egoera honetan hazten diren bakteria kolonia kopuruak, substantzia baten gaitasun mutagenikoaren berri emango digu.
Froga honen sentsibilitatea handitu asmoz, DNAren konponketa mekanismoetan akatsak dituzten bakterioak erabiltzen dira. Honela, mutazioak hobeto nabarituko baitira.
Karbonilo
Karbonilo esaten zaio -C=O erradikal dibalenteari edo funtzio-taldear i. Konposatu organiko anitzetan dago: aldehidoetan, zetonetan, amidetan, azil-haluroetan, imidetan eta azido karboxilikoetan. Halaber, karbonilo esaten zaio karbono(II) oxidoari trantsizio-metalekin estekatzaile moduan jokatzen duenean, adibidez, metal karboniloak edo nikel karboniloa.
Karbonilo taldearen erreaktibotasuna berarekin lotua den konposatuaren edo taldearen araberakoa da (askoz handiagoa aldehidoetan eta zetonetan).
Jean Pinatel
Jean Pinatel (Urketa, - Biarritz, ) kriminologo eta katedraduna izan zen.
Sorbonan irakaslea, kriminologia arloko zenbait nazioarteko erakunderen bultzatzailea izan zen. 1992an Kriminologiaren Euskal Institutuaren ohorezko kide bilakatu zen.
Lost Lake Woods (Michigan)
Lost Lake Woods Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Alcona konderrian dago, Michigan estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
D.A.R.Y.L.
D.A.R.Y.L., 1985eko Simon Wincer australiar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko film bat da. Barret Oliver, Mary Beth Hurt, Michael McKean, Danny Corkill eta Josef Sommer aktoreek antzeztu zuten.
D.A.R.Y.L (ingeleszko Data-Analyzing Robot Youth Lifeform izendapenaren laburudura da, euskaraz "Datu-Analizatzaile Robot Gazte Biziforma).
Argumentua
AEB, Virginiako udalerri batean amnesia duen mutiko (Barret Oliver) abandonatu bat agertu da eta Daryl izena duela bakarrik oroitzen da. Bertako, Joyce (Mary Beth Hurt) eta Andy Richardson (Michael McKean) senar-emazte gazteek bere gurasoak haren bila etorri arte beren etxean aterpe ematea erabakiko dute. Haur buruargiak ezohiko dohaiak dituela erakutsiko du.
Heraklito
Heraklito Efesokoa (Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος, Herákleitos ho Ephésios; K.a. 535 - †K.a. 475) antzinako Greziako filosofoa zen, Efeso hirikoa.
Heraklitoren obraren kontserbatzen diren pasarteak Artemisaren Efesoko tenpluan utzitako diskurtso baten atalak dira. Bere idazkian orfismoa eta Hesiodoren eraginak nabaritzen dira.
Bizitza
Heraklitoren bizitzari buruzko iturri nagusia Diogenes Laerzio da. Laerziok baieztatzen du Heraklito 69. Olinpiada n (K.a. 504-501) loretu zela. Familia aristokratiko baten barnean jaio zen Efeson, Anatolia. Dirudienez, Heraklitok errefusatu zuen hiriko legeak sortu, konstituzioa guztiz okertuta zegoela uste omen zuelako.
Diogenesek liburu bat egotzi dio, Naturaz, baina pasarte batzuk baino ez dira kontserbatzen. Bere lana paradoxaz eta anbiguotasunez betetako aforismoz osaturik dago. Heraklitoren estiloa oso iluna da, Delfoseko Orakulua ren antzekoa, bere pentsamendua herri xumetik urrun mantentzeko (Jendearen gehiengoaren iritziak ume-jolasekin konpara daitezke). Horrexegatik, Heraklitori Iluna ezizena ezarri zitzaion.
Heraklitoren filosofia
Miletoko eskola k unibertsoaren etengabeko mugimendua edo dinamismoa ikusi zuen arren, ez zuen errealitatearen ezaugarri hori sakonki ikertu. Hau izan zen Heraklitoren ekarpen nagusia: panta rhei (dena mugimenduan dago) aforismoan laburtzen du ikuskera berri hau.
Aurkarien doktrinaren arabera, etengabeko aldaketak naturaren oinarrizko ezaugarriak dira: "Den ororen aita da gerra, den ororen errege". "Dena etengabeko jarioan dago" esan zuen Heraklitok. Dena mugimenduan dago eta ezerk ez du irauten betirako. Horrexegatik ezin dezakegu «ibai berbera birritan jaitsi», bigarren aldiz jaisten naizenean ibaira, ez ni ez ibaia ez gara berberak. Heraklitok azpimarratu zuen mundua etengabeko kontraesanekin karakterizatua dagoela: bai ongiak bai gaizkiak Guztien beharrezko lekua dute, esaten zuen Heraklitok. Hau da, aurkakoen harmonia da kosmos aren lege unibertsala. Eta kontrasteen arteko etengabeko jolasa egongo ez balitz, mundua existitzeari utziko zion. «Jainkoa eguna eta gaua da, negua eta uda, gerra eta bakea, gosea eta asetasuna», esaten zuen. «Jainko» hitza erabiltzen du baina logosari egiten dio erreferentzia.
Heraklitorentzat, Jainkoa mundua inguratzen duen zerbait da. Jainkoa natura horretan kontraesan eta etengabeko aldaketekin agertzen da. «Jainko» hitzaren ordez, logos greziar hitza erabiltzen du, arrazoia esanahi duena. Heraklito pentsatzen zuen «arrazoi unibertsal» bat egon behar dela naturan gertatzen den guztia zuzentzen duena. «Arrazoi unibertsal» edo «lege natural» hori guztiontzat komuna da. Nolanahi ere, Egia ezagutu ahal izateko zentzumenetatik haratago joatea beharrezkoa dela baieztatzen du. Alegia, arrazoiaren (logos) bidez. Bide hau, Heraklitoaren arabera, ez da guztiontzat. Bere estilo eta jarrera intelektualean ikus daitekeenez Heraklitok Egia horren profeta bezala ikusi zuen bere burua.
Isomero
Kimika organikoan isomeria oso ohikoa da, baina gerta daiteke kimika inorganikoan ere, adibidez, trantsiziozko metaletatik sortzen diren konplexuen artean.
Molekula baten ezaugarriak eta propietateak interpretatu ahal izateko, ez da nahikoa formula enpirikoa jakitea; molekula barnean atomoek hartzen duten kokapena ere ezagutu behar da. Atomo mota eta kopuruak ez ezik, horien ordenazioak, kokapenak eta loturek ere eragiten baitute subtantzia baten izaeran.
Adibide bat jartzearren, alkohol etilikoa eta eter dimetilikoa isomeroak dira, euren formula C2H6O delako, baina atomoen kokapenaren eta loturen ezberdintasunak propietate ezberdinak ematen dizkie.
== Isomeria kimika organikoan  == Oinarritzat karbono-hidrogenozko hezurdurak dituzten molekuletan agertzen da hau. Isomero organikoak bi multzo nagusitan bana ditzakegu: egiturazko isomeroak eta isomero optikoak, horien barnean azpiatal ugari bereiz daitekeelarik eta bakoitzak bere ezaugarri eta propietateak dituelarik.
Isomeria konstituzionala edo erregioisomeria
Bi molekuletan atomo mota eta kopuru (formula enpiriko) bera izanda, horien arteko loturen kokapena eta distribuzioa desberdina dutenean, egiturazko isomero dereitze.
Kate-isomeria
Isomeria mota honen adibide dira pentanoaren isomeroak, ondokoak izanik ezagunenak:
Kokapen-isomeria
Honen adibide dugu propanola, non 1-propanola eta 2-propanola existitzen diren, alkohol taldea lotzen zaion karbonoaren arabera.
Konpentsazio-isomeria
Metameria bezala ere ezagutzen den isomeria mota honen bereizgarri da kate hidrokarbonatua luzera ezberdineko kateetan banatzen duen talde funtzional bat duela. Hau da, talde funtzionala aurkitzen den puntutik molekula zatituz gero, luzera ezberdineko bi kate lortuko lirateke eta lorturiko kateen ezberdintasunak (beti ere karbono atomo kopuru totala mantenduz) ematen dizkigu konpentsazio isomero ezberdinak. Bestalde, isomeriaren izendapen mota hau gaur egun ez da oso erabilia nahiz eta lehen aldehido eta zetonei ere aplikatua izan.
Isomeria funtzionala
Karbonozko hezurdura mantenduz talde funtzionala aldatzen den isomeria da hau, eta azken honen kokapena alda daiteke edo ez. Hemen ere karbono atomoen eta hauen arteko loturen kokapena ez da aldatzen, bai ordea hauei loturik dagoen talde funtzionala. Gainera, talde funtzionala aldatzeaz gain, honen kokapena ere alda daiteke eta konbinazio ezberdinekin lortzen dira isomero funtzional ezberdinak.
Tautomeria
Atomo baten (gehienetan hidrogenoa) transposizioan oinarrituriko isomeria mota berezia da hau. Hau da, hidrogeno atomo bat molekulako puntu batetik bestera mugitzen denean, lotura ezberdinak osatzen dira eta honekin tautomero ezberdinak. Gainera, bi tautomeroen arteko oreka egonkor bat sortu ohi da.
Isomeria konformazionala
Isomero konformazionalak molekula berdinak dira, baina era ezberdinean adierazita. Isomero horiei konformero deritze. Isomero batetik bestera pasatzeko lotura bakun baten biraketa egiten da (~60 kJ/mol-eko energia).
Isomero konformazionalak konformazio batetik bestera elkartrukatzeko daukaten erraztasunaren ondorioz, banaezinak izan ohi dira.
Konformeroak Newman proiekzioaz adierazten dira, era bisual batean ondo azaltzen dituelako molekula batek dauzkan konformero guztiak. Forma ezberdin horiek izen hauek jasotzen dituzte: sinklinal edo gauche, antiklinal, sinperiplanar eta antiperiplanar.
Isomeria konfigurazionala
Isomero konfigurazionalak molekula ezberdinak dira, hau da, konposizio eta konstituzio berdina dute baina atomoen kokapen espaziala ezberdina da. Isomero batetik bestea lortzeko lotura bat apurtu behar da (energia handia behar delarik), isomeroak fisikoki banagarriak dira. Bi azpitalde dituzte: isomeria geometrikoa eta isomeria optikoa.
=
Cis-trans ====== Alkenoetan: Lotura bikoitz estereogeniko bat dagoenean agertzen da. Erreferentzia plano batekiko (lotura bikoitzaren bi karbonoak hartzen dituena) bi ordezkatzaileak alde berean badaude cis isomeroa izango da. Kontrako aldeetan badaude, ordea, trans isomeroa izango da. Gehienetan, erreferentzia-ordezkatzaileak berdinak dira, hidrogeno atomoak adibidez.
Eraztunetan: Bi zentro estereogeniko dituen konposatuetan agertzen da. Kasu horretan, erreferentzia planoa eraztuna izango da eta erreferentziazko bi ordezkatzaileak alde berean badaude cis isomeroa izango da. Kontrako aldeetan badaude, ordea, trans isomeroa izango da.
E/Z
Izendapen hori, alkenoaren lotura bikoitzean hiru edo lau ordezkatzaile ezberdin agertzen direnean erabiltzen da. Karbono bakoitzaren ordezkatzaileen lehentasuna kalkulatzen da Cahn-Ingold-Prelog-en arauak jarraituz. E/Z hizkiak alemanetik datoz, Z zusammen (elkarrekin) hitzetik dator eta E entgegen (kontrako) hitzetik.
Lehentasun handieneko bi ordezkatzaileak alde berean badaude Z izango da. Lehentasun handieneko bi ordezkatzaileak kontrako aldean badaude, ordea, E izango da.
Isomeria optikoa
Konposatu batek gutxienez karbono asimetriko bat duenean, estereoisomero optikoak, enantiomeroak, forma enantiomorfikoak edo forma kiralak deituriko isomeroak lor daitezke. Isomero optikoak ezin dira gainezarri. Propietate fisiko-kimiko berdinak izan arren, argi polarizatua norabide ezberdinetan desbideratzen dute; horren bitartez, bata bestetik desberdindu ditzakegu.
Molekulak n karbono asimetriko baditu, guztira 2n isomero optiko izango ditu.
Hiru nomenklatura-sistema daude isomeria mota hau izendatzeko:
Diasteroisomeria
”n” estereozentro (normalean, “n” karbono asimetriko) dituen egitura molekular bati 2n estereoisomero konfigurazional desberdin dagozkio eta 2n-1pare enantiomeriko. Horietatik “meso” formak kendu behar dira.
Epimeroak: Zentro bakar baten konfigurazioa kontrakoa duten diastereoisomeroak dira.
Adibidez, 3-bromo-2-butanola bi zentro estereogeniko ditu, beraz, 4 forma posible ditu. (2S,3S) 3-bromo-2-butanol eta (2R,3R) 3-bromo-2-butanol molekuletan, bi zentroen konfigurazioa kontrakoa da; enantiomeroak dira. (2S,3S) 3-bromo-2-butanol eta (2R,3S) 3-bromo-2-butanol molekulak begiratzen baditugu, ikusiko dugu bakarrik zentru baten konfigurazioa kontrakoa dutela. Beraz, bi molekulak haien artean diastereoisomeroak dira, epimeroak hain zuzen ere.
Nahaste errazemikoa eta meso formak
Nahaste errazemikoa: Dextro eta Lebo enantiomeroak proportzio berdinean aurkitzen direnean nahastea optikoki inaktiboa da. Bi molekulen aktibitate optikoaren balioa berdina da baina zeinuz kontrakoa, horregatik anulatu egiten da balio totala.
Meso forma: Karbono asimetrikoak egon arren konposatua akirala da, molekulan simetria plano bat dagoelako. Beraz, optikoki inaktiboa da.
1422 Strömgrenia
Artikulu hau ingelesezko`, portugesezko eta italierazko wikipedietatik itzulia dago.
Isomero
Nahaste errazemikoa eta meso formak
== Isomeria kimika inorganikoan ==
Konposatu inorganiko etan hainbat isomeria mota daude, batez ere koordinazio konplexu etan, baina fenomeno hori ez da kimika organikoan bezain garrantzitsua.
Aipatzekoak diren isomeria motak hauek dira: egiturala, konformazionala, cis-trans isomeria, posizio-isomeria, optikoa, ionizazio-isomeria, koordinazio-isomeria, lotura-isomeria eta polimerizazio-isomeria.
Cacosternum namaquense
Cacosternum namaquense Cacosternum generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Masifikazio (argipena)
Masifikazio hitzak adiera zenbait ditu:
Taigako antzara hankahori
Taigako antzara hankahoria (Anser fabalis) Anatidae familiaren ahate ez-domestikoa da.
Udan taigan bizi da eta neguak Europa erdialdean eta Asian igarotzen ditu. Bi azpiespezietan banatu izan da historikoki, harik eta 2022. urtean azpiespezieak espezie mailara igaro ziren arte. Harrezkero, antzara hankahoriak bi espezietan banatzen dira: taigako antzara hankahoria (Anser fabalis) eta tundrako antzara hankahoria (Anser serrirostris).
Europako antzara handienetako bat da, gure inguruan ugariagoa den antzara hankagorrizta baino apur bat txikiagoa da. Hanka gorrizken ordez horiak ditu eta, gainera, kolorez ere ilunagoa da.
Nezumia suilla
Nezumia suilla Nezumia generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Washington (Iowa)
Washington Iowako hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 7,266 biztanle zituen, 12.73 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Loup-sur-Semouse
Saint-Loup-sur-Semouse Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Loup-sur-Semouse udalerrian erroldatutako biztanleak 3.714 ziren. Familiak 1.440 ziren, horien artean 476 pertsona bakarrekoak ziren (164 bakarrik bizi ziren gizonak eta 312 bakarrik bizi ziren emakumeak), 392 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 471 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 101 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.401 ziren, horien artean 1.389 aktiboak ziren eta 1.012 inaktiboak ziren. 1.389 pertsona aktiboetatik 1.157 lanean zeuden (699 gizon eta 458 emakume) eta 231 langabezian zeuden (120 gizon eta 111 emakume). 1.012 pertsona inaktiboetatik 253 erretiraturik zeuden, 284 ikasten zeuden eta 475 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Loup-sur-Semouse udalerrian 1.425 unitate fiskal zeuden, 3.563,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.354 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 203 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 14 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 54 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 12 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 16 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 19 zerbitzu enpresak ziren, 35 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 42 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 3 autoeskolak, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 2 iturginak, 2 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 8 jatetxeak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 30 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 4 okindegiak, 4 harategiak, 2 liburu dendak, 3 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 3 altzari dendak, 1 kirol-denda zen, 2 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Saint-Loup-sur-Semouse udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 250 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Saint-Loup-sur-Semouse udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 366 ikaslekin.
Grenobleko Unibertsitatea
Grenoble-Alpeak Unibertsitatea (Université Grenoble-Alpes) ikerketa unibertsitate publikoa bat da, Grenobleko izen bereko parke teknologikoan dagoena.
Paladio
Paladioa elementu kimiko bat da, Pd ikurra eta 46 zenbaki atomikoa dituena. Platinoaren antzeko egitura kimikoa daukan trantsizio-metal zuri zilarkara arraroa da. Platino-meetan aurkitu zen 1803an, eta izena Pallas asteroidearen omenez eman zitzaion izena.
Normalean metal aske gisa ageri da, beste metal batzuekin aleazioak eratuz. Merkataritza-erabilerarako, kobrez eta nikelez osatutako meetatik erauzten da. Hidrogenoarekiko afinitate handia dauka: bere bolumena baino 900 aldiz hidrogeno gehiago xurga dezake. Paladio-konplexuak katalisietan erabiltzen dira (esaterako, autoen katalizatzaileetan). metal bitxi gisa, bitxigintzan erabiltzen da batzuetan. Berriki, metal honek hainbat inbertsio erakarri ditu; 2007an, zenbait ETFk (exchange-traded fund) paladio fisikoa erabili zuten berme gisa.
Castro Urdiales-Traslaviña burdinbidea
Castro Urdiales-Traslaviña burdinbidea Santander eta Bilbo lotzen zituen burdinbidearen adar bat zen. Adar hau, Traslaviñan, Artzentales udalerriaren (Bizkaia) barnean hasi eta 22 km egin ondoren Castro Urdialesen (Kantabria) bukatzen zen. Eraikuntza lanak 1895 eta 1899 artean egin ziren eta tartea 1966ko urtarrilaren 15ean itxi zen. Orografia malkartsua dela eta, 16 zubi eta 13 tunel zituen linea honek, 3.248 m-tako luzera gehitzen zutenak, Muñecaseko tunel luzea delarik aipagarriena, bere 1,6 km-tako luzerarekin.
Historia
Linearen buru moduan, 1899 eta 1902 artean Castro Urdialesko tren geltokia eraiki zen, herriko Eladio Laredo egin diseinatu zuelarik eraikina. Lau solairu zituen, Daniel Zuloagak apaindu zituenak. Linea itxi ondoren, 1974ean eraitsi zuten.
Burdinbidearen ustiapena gero eta hondatzaileagoa zen, enpresa bultzatzaileak bere kudeaketari uko egin behar izan ziolarik 1921ean. Urtebete beranduago, estatuak hartu zuen linearen ardura, honek hilzorian jarraitu zuelarik bere itxierara arte, 1966an.
Zenbait urtean erabili gabe egon ondoren, trenbideak kendu ziren, gaur egun, ibilbidea izanik tunel, zubi eta geltokiekin batera trenaren lekuko bakarrak. 2006an Castro Urdialesko udalak linearen tarte baten konponketari ekin zion, 10,5 km-ko luzera zuena, Los Corrales geralekutik Herreros tunelera arte, bide berde modura ustiatzeko. Bide berde honek Mioño izena hartzen du, ondotik igarotzen den erreka dela-eta.
Ibilbidea
Burdinbide hau, Traslaviñako geltokitik irteten zen, Santander-Bilbo lotzen dituen linearen lotunean. Gero, Barbadun errekako haranetik jaisten zen Sopuertara. Ondoren, Muñecas-eko portua gurutzatzen zuen, 1,6 km-tako luzera zuen tunela erabiliz Otañesera helduz (jada Kantabriako lurretan). Azkenik, Otañesetik, Mioñon beste tunel bat zeharkatuz, Castro Urdialesera heltzen zen. Hauek dira burdinbideko elementurik nagusienak:
Orthogeomys matagalpae
Orthogeomys matagalpae Orthogeomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Geomyidae familian sailkatuta dago.
Jamestown West (New York)
Jamestown West Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Chautauqua konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.