cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Genara Fernández García
Gerra zibila eta ihesa
Asturiasen egonaldi labur bat egin eta itsasontziz Frantziara ihes egiteko saiakerak porrot egin ondoren (tropa frankistek antzemanda), Leonera itzuli zen. Han, promozioko kide baten gomendioei esker, lana lortu zuen, lehenik umezain eta gero Leongo Mary zineman. Haren aurka instruitu zen Erantzukizun Politikoen Espedienteak dioenez, 1939ko abenduaren 16tik 17rako gauean, Leongo San Marcelo Elizaren atarian, bi pakete bota zituen, makinaz idatzitako 312 orri kuartillakoak, propaganda marxista motakoak.
Saint-Clément (Allier)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Joxe Ripiau
1998an, Paradisu Zinema diskoa atera zuten eta 2000n Bizitza Triste eta Ederra.
Taldearekin batera, Txaranga Farrantxi asmoa zegoen: hor, Iñigok baxua utzi eta perkusioa jotzen zuen, eta Joxe Ripiau taldea kalejira bihurtzen zen.
Genara Fernández García
Atxilotzea eta fusilatzea
Atxilotu eta «emakume arriskutsu» gisa zigortu zuten, eta Leongo espetxetik Santa Cruz Tenerifekora eraman zuten 1940ko urrian. 1941eko martxoaren 26an Valladolideko espetxetik pasatu ondoren, Leonera aldatu zuten berriro. Apirilaren 2an, gobernadore militarrak gutun bat bidali zion Leongo espetxeko zuzendariari, Puente Castroko tiro-zelaian fusilatzeko eskatuz.
Arazketa-espedientearen zirriborroan, Irakaskuntzako Langileen Federazioko kide izatea, Ezkertiar Batzordeko eta Fronte Popularreko kide izatea, eskolan mitin komunista bat baimentzea, propaganda antipatriotikoa egitea eta jokabide «profesional eta moral» txarra izatea leporatzen zitzaion. "' (...) 1939ko abenduaren 16tik 17ra bitarteko gaueko 11: 30ak aldera, eta Leongo izen bereko San Martzelo Elizaren eta Plazaren atarian (hiriburuko erdigunekoak biak), Mugimendu Nazionalari izen ona kentzeko, ordena publikoa nahasteko eta langile-klaseetan nahigabea sortzeko asmo sendoarekin, bi pakete ireki bota zituen, makinaz idatzitako 312 orri zituzten, propaganda marxistakoak, eta aipatutako Elizako eskaileratxoetan bertan utzi zituen, baita Plaza hartako banku batean ere, leku horietan ibili ohi den jende ugariaren artean zabaltzeko moduan. Gau hartan bertan jaso zituzten orri subertsiboak zenbait soldadu eta komisarian entregatu zituzten bizilagun batzuek (...)'."1940ko apirilaren 24an behin betiko bota zuten irakasle-kidegotik, Leongo espetxe probintzialean zegoela, eta 1941eko apirilaren 4an fusilatu zuten Puente Castroko (Leon) tiro-eremuan, 38 urte zituela. Heriotzaren kausan «bihotz-paralisia» idatzi zen.
Saint-Clément (Allier)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Saint-Clément udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 742 hektarea erabiltzen.
Joxe Ripiau
Historia
1997an taldearen bigarren lana azaldu zen, Katarain estudioen bitartez, Kaki Arkarazo ekoizle lanetan zela. Karpe Diem, erritmo jamaikarrak alde batera utziz erritmo latinoetan murgildu zen. Urte hartan lehenengo albumean azaltzen den «Margarita» abestiaren bertsio bat grabatu zuten asturieraz, “L'asturianu muévese” musika bilketarako (non Espainiako beste 19 musika talde agertzen diren).
Saint-Clément (Allier)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Joxe Ripiau
Historia
Lehendabiziko bi urteetan Euskal Herrian eta Katalunian jo zuten batik bat, baina Katalunian arrakasta handiagoa izan zuten. Musika berri honek, instrumentu konbinazio xelebre horrekin batera, harrituta utzi zituen bere jarraitzaileak. Bere zuzeneko saio bereziei esker, onarpen handiagoa eskuratu zuen Joxe Ripiauk.
1998an Paradisu Zinema hirugarren disko kaleratu zuten. Planteamendu berezia zuen diska honek. Izan ere, kantu bakoitza film batean inspiratua zegoen. Bertan aurki dezakegu «Kaiser Sose» bezalako abestia, Bryan Singerren The Usual Suspects filmeko gangsterraren izena berau.
2000an Bizitza Triste eta Ederra kaleratu zuten. Kantu malenkoniatsuz osaturiko disko hau taldearen agurra izan zen.
1963ko Andaluziako Itzulia
1963ko Andaluziako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 10. edizioa izan zen. 1963ko otsailak 10 eta 17 artean ospatu zen, horietako bat bikoitza izan zen 8 etapatan banatutako 1325 kilometroko ibilbidea eginez eta Malagan hasi eta amaituz.
60 txirrindularik parte hartu zuten 10 taldetan banatuta, eta proba 36k amaitu zuten.
Garailea Anton Barrutia izan zen, eta proba, batez beste, 36,573 kilometro orduko abiaduran bete zuen, mendiko sailkapena Fernando Manzanequerentzat eta taldekakoa Balear taldearentzat izan ziren bitartean.
Salon-la-Tour
Salon-la-Tour Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Salon-la-Tour udalerrian erroldatutako biztanleak 705 ziren. Familiak 308 ziren, horien artean 104 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 84 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Hizkuntza omotikoak
Hizkuntza omotikoak hizkuntza Afroasiatikoen taldearen barruan adar bat osatzen dute eta Etiopiaren hego-mendebaldean mintzaten dira. Hizkuntza omotiko batzuetan alfabeto amharikoa erabiltzen da eta beste batzuetan, latindar alfabetoa. Oso hizkuntza eranskariak dira eta sistema tonal konplexua dute (ikusi Bench hizkuntza, esaterako).
Salon-la-Tour
Etxebizitza
2007an 431 etxebizitza zeuden, 314 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 78 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 418 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 314 etxebizitza nagusietatik 248 bere jabearen bizilekua ziren, 52 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 46 etxek hiru zituzten, 104 etxek lau zituzten eta 157 etxek bost zituzten. 237 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 140 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 125 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 417 ziren, horien artean 302 aktiboak ziren eta 115 inaktiboak ziren. 302 pertsona aktiboetatik 282 lanean zeuden (158 gizon eta 124 emakume) eta 20 langabezian zeuden (7 gizon eta 13 emakume). 115 pertsona inaktiboetatik 60 erretiraturik zeuden, 32 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Salon-la-Tour udalerrian 285 unitate fiskal zeuden, 624,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.021 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 3 igeltseroak, 1 iturgina, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak eta 1 etxerako tresna denda zen.
2000. urtean Salon-la-Tour udalerrian 49 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.079 hektarea erabiltzen.
Kiribatiko historia
Kiribatiko historia luzea da, errepublika hori osatzen duten irletan gizakien presentzia gutxienez 700 urtekoa baita.
Salon-la-Tour
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kiribatiko historia
Jatorrizko mikronesiar populazioa gaur egungo gehiengo nagusia da. Hizkuntza bera hitz egiten duten herri horiek irletara iritsi ziren K. a. 3000 eta K. o. 1300 bitartean. Zonaldea, halere, ez zegoen isolaturik; Tonga eta Fiji etorritako polinesiarrek eta melanesiarrek uharteak bisitatu zituzten berekin zenbait ezaugarri kultural eramanez, europarrak heldu baino askoz lehenago. Elkarrekin ezkonduz, kultura bateratu zen.
Britainiarrek eta amerikarrek XVIII. mendearen bukaeran eta XIX. mendearen hasieran topatu zituzten lehen aldiz. Hortik aurrera, bale-arrantzaleak eta merkatariak irleetara iristen hasi ziren. Haiekin batera suzko armak eta gaixotasun berriak ailegatu ziren.
Lehen kolono britainiarrak 1837an heldu ziren. Ellice irlekin batera, 1892an Britainiar Inperioko protektoratu bihurtu ziren Kirabikoak. Biak, koroaren kolonia bihurtu ziren 1916an.
Tarawako atoloia eta beste uharte batzuk Japoniak okupatu zituen Bigarren Mundu Gerran. Tarawan gerrako borrokarik odoltsuenetakoa burutu zen, estatubatuarrak 1943ko azaroan lehorreratuta.
Burujabetza 1971n lortu zuten Gilbert eta Ellice uharteek. 1975ean bereizita, Erresuma Batuak autogobernua bermatu zien. Ellice irlak Tuvalu errepublika bihurtu zen, eta, Gilbert irlak Kiribati 1979ko uztailaren 12an. Tarawako hitzarmenaren bidez, 1983an berretsita, AEBek uko egin zioten irla horien gaineko edozein eskubideari.
Gainpopulazioa arazo bilakatu da. Irla nagusietako 4.700 biztanle biztanleria gutxiagoko irletan finkatu ziren 1988an. 1999an, Kiribatik Nazio Batuen Erakundean eserlekua eskuratu zuen.
Sheboygan konderria (Wisconsin)
Sheboygan konderria (Sheboygan County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hudson da. 2010eko zentsuaren arabera 115,507 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Josefa García Segret
Josefa García Segret (Tuy, Galizia, 1900 – Oleiros, 1986) galiziar maistra sozialista izan zen, errepresio frankistaren biktima.
Ibilbidea
Concepción Segret-en eta Andrés Garcíaren alaba. Hipólito Gallego Camarerorekin ezkondu zen. 1936ko uztaileko Espainiako estatu-kolpearen ondoren, abuztuaren 15ean atxilotu egin zuten. Tuyko espetxean bizia salbatu zuen José Abraldes auzitegiko medikuaren eta Darío Álvarez Blázquez doktorearen laguntzari esker. Lau hilabeteko haurdunaldia simulatu zuten, eta, ondoren, feturik gabeko abortua. Matxinadagatik epaitu zuten Vigon 1937ko urtarrilaren 7an, José Queizán Hermidak defendatu zuen eta heriotza-zigorra ezarri zioten. Zigorra betiereko kateaz kommutatu zitzaion, eta gero 6 urte eta egun bat 1944ko martxoan. Saturrarango kartzelan preso egon zen 1938ko otsailetik 1941eko urtarrilera, Palma de Mallorcakoan, 1941eko urtarrilaren 5etik 1943ko abuztuaren 8ra. Egun horretan, Saturraranera eraman zuten berriro, eta handik atera zen 1944ko martxoaren 22an. Kartzela utzi zuenean, Regojoko enpresa-taldean hasi zen lanean, eta Zamora, Redondela eta Vigon igaro zen haren bizitza.
Sheboygan konderria (Wisconsin)
Geografia
Sheboygan konderriak 329,245 kilometro koadro ditu. Horietatik 196,828 ura dira. Beste 132,417 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 35,08 da.
Josefa García Segret
Ibilbidea
1982an, liburu autobiografiko bat argitaratu zuen, Abajo las dictaduras izenekoa, berak argitaratua. Hiru liburu ditu, espetxeetan hartu eta ezkutuan gorde diren apunteen bidez osatuak, baita bidalitako eta jasotako gutunez. Presoen bizitza oso modu zuzenean azaltzen da. 1976an amaitu zuen lana, baina 1982ra arte ez zeb argitaratu —une hartako inguruabarrak kontuan hartuta—. Batez ere galegoz, bere ama-hizkuntzan, osatutako poemak ere biltzen ditu. Horrela, Todo cambea izenburupean, San Juan gaueko añorantzarekin, gerrak eragindako mina eta heriotza birsortzen ditu.
Sheboygan konderria (Wisconsin)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 115,507 pertsonetatik 106,849 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 6,329 dira. 1,605 beltzak edo afroamerikarrak. 392 amerikar natiboak ziren eta 29 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 5,279 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 64 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,289 pertsonek kokatzen zuten.
Josefa García Segret
Ibilbidea
1986an hil zen eta Redondelan lurperatu zuten.
Aintzatespenak
Garcíak kale bat du Pontepedriña auzoan, Santiagon.
Triple Crown
Ez da urtero banatzen, selekzio hauen arteko partida guztietan garaipena lortzea zaila baita. Bestetik Koroa Hirukoitza eskuratzeak ez du esan nahi Sei Nazioen Txapelketa irabaziko denik, Frantzia eta Italia ere txapelketa irabazteko hautagaiak baitira.
Véronique Sanson
Véronique Sanson (Boulogne-Billancourt, Frantzia, ) frantsesezko abeslaria eta musikagilea da. Frantses abestigintza nahiko motel zebilen garaian, gertaera nabarmena izan zen Véronique Sansonen Amoureuse diskoa (1972). Entzuleek harrera ona egin zioten vibrato oso bereziko ahots hari, rock- eta sanba-ukituak dituen musikari eta freskotasunez betetako testuei. Ospe handia lortu zuen Vancouver (1976) eta Hollywood (1977) lanekin. Azken lan horretan, swingerako joera azaltzen da. Ondoren, oinarri poetikoko eta etsipenezko lanak egin zituen, bluesaren eraginpean: Ma révérence (1979) eta Le temps est assassin (1983).
Beste batzuetan, erritmo-etorri nabarmeneko lanak egin zituen, eta arrakasta handia izan zuten entzuleen artean: Celui qui n'essaie pas (1979) eta Rien que de l'eau (1992). Estatu Batuetan egin zituen urteetan, trebetasun handia lortu zuen eszenan, eta erritmo eta sentiberatasunezko jai handi bilakatu ziren haren kontzertuak. Pragako Orkestra Filarmonikoarekin Symphonie Sanson lana grabatu zuen. I Muvrini Korsikako taldearekin ere lan egin du. 2010ean plazaratu zuen azken diskoa, Plusieurs Lunes.
Chaumont-le-Bois
Chaumont-le-Bois Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chaumont-le-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 86 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 66 etxebizitza zeuden, 35 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 65 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 35 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 23 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 56 ziren, horien artean 41 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 41 pertsona aktiboetatik 39 lanean zeuden (25 gizon eta 14 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa batena zen.
2000. urtean Chaumont-le-Bois udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 159 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Éclans-Nenon
Éclans-Nenon Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Éclans-Nenon udalerrian erroldatutako biztanleak 404 ziren. Familiak 137 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 42 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 67 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 155 etxebizitza zeuden, 139 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 148 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 139 etxebizitza nagusietatik 112 bere jabearen bizilekua ziren, 25 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 92 etxek bost zituzten. 122 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 80 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 257 ziren, horien artean 180 aktiboak ziren eta 77 inaktiboak ziren. 180 pertsona aktiboetatik 160 lanean zeuden (88 gizon eta 72 emakume) eta 19 langabezian zeuden (9 gizon eta 10 emakume). 77 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Éclans-Nenon udalerrian 151 unitate fiskal zeuden, 411 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.218 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Éclans-Nenon udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Chenac-Saint-Seurin-d'Uzet
Biztanleria
2007an Chenac-Saint-Seurin-d'Uzet udalerrian erroldatutako biztanleak 593 ziren. Familiak 276 ziren, horien artean 92 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 84 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 459 etxebizitza zeuden, 270 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 159 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 448 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 270 etxebizitza nagusietatik 224 bere jabearen bizilekua ziren, 36 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 64 etxek lau zituzten eta 144 etxek bost zituzten. 196 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 137 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 102 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 348 ziren, horien artean 224 aktiboak ziren eta 124 inaktiboak ziren. 224 pertsona aktiboetatik 208 lanean zeuden (119 gizon eta 89 emakume) eta 16 langabezian zeuden (5 gizon eta 11 emakume). 124 pertsona inaktiboetatik 60 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chenac-Saint-Seurin-d'Uzet udalerrian 279 unitate fiskal zeuden, 596 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.105,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Chenac-Saint-Seurin-d'Uzet udalerrian 42 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.271 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Escaudain
Escaudain Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Escaudain udalerrian erroldatutako biztanleak 9.053 ziren. Familiak 3.270 ziren, horien artean 909 pertsona bakarrekoak ziren (273 bakarrik bizi ziren gizonak eta 636 bakarrik bizi ziren emakumeak), 832 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.119 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 410 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Lajedinho
Lajedinho Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Escaudain
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.545 etxebizitza zeuden, 3.422 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 118 hutsik zeuden. 3.301 etxeak ziren eta 236 apartamentuak ziren. 3.422 etxebizitza nagusietatik 1.725 bere jabearen bizilekua ziren, 1.463 alokairuan okupaturik zeuden eta 234 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 186 etxek bi zituzten, 398 etxek hiru zituzten, 1.275 etxek lau zituzten eta 1.555 etxek bost zituzten. 2.078 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.588 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 805 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Hara longissima
Hara longissima Hara generoko animalia da. Arrainen barruko Erethistidae familian sailkatzen da.
Escaudain
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Escaudain udalerrian 3.420 unitate fiskal zeuden, 9.072 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.144 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 142 komertzioetatik, 6 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 21 eraikuntza enpresak ziren, 29 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 14 garraio enpresak ziren, 12 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 24 administrazio publikoko enpresak ziren eta 17 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 40 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 3 funerariak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 3 igeltseroak, 5 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 4 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 9 ile apaindegiak, 3 jatetxeak eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 15 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 4 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Escaudain udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 318 hektarea erabiltzen.
Ictidomys parvidens
Ictidomys parvidens Q16753923 generoko animalia da. Karraskarien barruko Sciuridae familian sailkatuta dago.
Escaudain
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, 5 osasun-zentro eta 4 botika zegoen.
2009an 3 haur-eskola eta 6 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Escaudain udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 526 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Steenwijkerland
Steenwijkerland Herbehereetako Overijssel probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 43.195 biztanle zituen.
Louvigné
Louvigné Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Louvigné udalerrian erroldatutako biztanleak 831 ziren. Familiak 309 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (39 bakarrik bizi ziren gizonak eta 17 bakarrik bizi ziren emakumeak), 103 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 137 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 13 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 318 etxebizitza zeuden, 309 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 317etxeak ziren. 309 etxebizitza nagusietatik 265 bere jabearen bizilekua ziren, 43 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 44 etxek hiru zituzten, 66 etxek lau zituzten eta 190 etxek bost zituzten. 239 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 96 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 197 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 542 ziren, horien artean 442 aktiboak ziren eta 100 inaktiboak ziren. 442 pertsona aktiboetatik 430 lanean zeuden (224 gizon eta 206 emakume) eta 10 langabezian zeuden (4 gizon eta 6 emakume). 100 pertsona inaktiboetatik 46 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Louvigné udalerrian 357 unitate fiskal zeuden, 1.025,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.470 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 1 ile apaindegia, 1 albaitaria eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Louvigné udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 688 hektarea erabiltzen.
Schalkendorf
Schalkendorf Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Louvigné
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Schalkendorf
Biztanleria
2007an Schalkendorf udalerrian erroldatutako biztanleak 305 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Louvigné
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Schalkendorf
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 121 etxebizitza zeuden, 111 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 120 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 111 etxebizitza nagusietatik 106 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 77 etxek bost zituzten. 93 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 60 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Gesteira
Gesteira 13,30 km² eta 974 biztanle (2011) dituen Soure kontzejuko freguesia portugaldarra da.
Bonvillars
Bonvillars Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Schalkendorf
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 192 ziren, horien artean 152 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 152 pertsona aktiboetatik 139 lanean zeuden (77 gizon eta 62 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Schalkendorf udalerrian 111 unitate fiskal zeuden, 306 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.167,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak zurgina ziren.
2000. urtean Schalkendorf udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Akysis fontaneus
Akysis fontaneus Akysis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Akysidae familian.
Schalkendorf
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
San Francisco Javier (El Salvador)
San Francisco Javier El Salvadorko Usulután departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 5409 biztanle zituen.
Labariko zubia
Labariko zubia Zaraitzu ibaxako Otsagabia udalerrian harrizko zubi bat da, Anduña ibaiaren gainean.
Zubia
Zubiak Labaria eta Urrutia auzoak lotzen ditu.
Calamaria albiventer
Calamaria albiventer Calamaria generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Saint-Désiré
Biztanleria
2007an Saint-Désiré udalerrian erroldatutako biztanleak 469 ziren. Familiak 208 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 317 etxebizitza zeuden, 213 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 63 bigarren erresidentzia ziren eta 41 hutsik zeuden. 312 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 213 etxebizitza nagusietatik 174 bere jabearen bizilekua ziren, 29 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 62 etxek lau zituzten eta 93 etxek bost zituzten. 129 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 100 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 86 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 275 ziren, horien artean 187 aktiboak ziren eta 88 inaktiboak ziren. 187 pertsona aktiboetatik 170 lanean zeuden (95 gizon eta 75 emakume) eta 17 langabezian zeuden (6 gizon eta 11 emakume). 88 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Désiré udalerrian 219 unitate fiskal zeuden, 499 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.904 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 margolaria, 1 albaitaria eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Saint-Désiré udalerrian 44 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.825 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Tubbergen
Tubbergen Herbehereetako Overijssel probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 21.152 biztanle zituen.
Hapoel Be'er Sheva FC
Hapoel Be'er Sheva FC (hebreeraz מועדון הכדורגל הפועל באר שבע‎‎‎, Moadon HaKaduregel Hapoel Be'er Sheva) Israelgo futbol taldea da, Beer-Xeva hirikoa. 5 aldiz irabazi du Israelgo futbol liga, azken hirurak jarraian.
Santa Elena (El Salvador)
Santa Elena El Salvadorko Usulután departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 17342 biztanle zituen.
Ctenomys lessai
Ctenomys lessai Ctenomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Ctenomyidae familian sailkatuta dago.
Uibaí
Uibaí Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Donostiako Udal Liburutegien Sarea
Donostiako Udal Liburutegien Sarea Donostiako Udaleko hamazazpi liburutegi publikoek osatzen duten sarea da, udaleko Donostia Kultura sailak sustatu eta kudeatzen duena. Sare horretan Donostiako Liburutegi Nagusia da aintzindari. Horretaz gain, kultur etxeetako liburutegiak, Musika eta Dantza Eskola, Cristina Enea Fundazioa eta San Telmo Museoko liburutegi berezituak eta Martuteneko Amundarain mediateka ere biltzen dira udal liburutegien sarean. Hiriko hainbat auzoetan dauden kultur etxeetako liburutegiei esker bereziki, udal liburutegien zerbitzuak hiritar guztiengana iristen dira.
Historia
Donostiako Liburutegi Nagusiaren jatorrizko izendapena Udal Liburutegia izan zen eta aurrekari historikoak XIX. mendean daude. Sebastián de Miñano (1779 - 1845) idazlea, kazetaria, geografoa, historialaria eta politikari liberala izan zen udal liburutegiaren lehen bultzatzaile nagusia. Hainbat urtetan Donostian bizitzeko aukera izan zuen eta 1844an udalari bere liburu bildumaren dohaintza proposatu zion baina asmoa bete baino lehenago hil zen. Azkenik, Udal Liburutegia irakaskuntza Institutoaren eraikinean inauguratu zen 1874 urtean, Andia eta Garibai kaleetako kantoian, Jose Goikoa arkitektoak egin zuen eraikuntzan eta gerora Kutxa egongo zen lekuan.
Lehenengo zuzendaria Jose Lopez Aizpuru izan zen (1874-1876) eta hasierako bilduma hainbat dohaintzei esker osatu zuten, besteak beste, Fernando Brunetek, Pedro N. Sagredok, Rocaverde markesak eta Antonio Peña Goñik. Lopez Aizpururen ondorengoa Jose Manterola Beldarrain (1849-1884) izan zen, euskal idazle, argitaratzaile, institutuko irakasle eta XIX. mendearen bukaeran Donostian sortu zen kultur mugimenduaren sustatzaile nagusietakoa. Euskal-Erria aldizkaria (1880-1918) sortu zuen eta liburutegiari dagokionez, bultzada handia eman zion eta etorkizuneko oinarriak finkatu zituen. 1876an zuzendari izendatu zuten, berehala lortu zuen liburu bilduma handitzea eta ondorioz liburuen sailkapen sistematiko bat egin zuen. Berari zor zaio Sección especial bascongada izeneko bilduma sortu izana, euskal gaiak bilduko zituen sail bereizia. Gazte hil zen, 35 urterekin eta ondorengo zuzendaria Ricardo Baroja Zornoza (Donostia, 1855-1885) izan zen. Zuzendari izendatu eta hurrengo urtean hil zen; El Urumea egunkariaren zuzendaria ere izan zen, Konstituzio plazan zegoen Imprenta Baroja delakoan argitaratzen zena. Barojaren ondorengoa Antonio Arzak (1855-1904) izan zen, 1885etik 1904ra egon zen zuzendaritzan, aldi berean Euskal-Erria aldizkaria zuzendu eta Donostiako Orfeoia sortu zuen 1897 urtean.
1999an helduentzako zerbitzuak Konstituzio plazatik Alderdi Ederrera eraman ziren, Udaletxeko azpira espazio zabalago batera. 1999ko apirilaren 23an zabaldu zen zerbitzua eta bertan jarraitzen du. Gaur egun Donostiako Udal Liburutegiaren izendapen ofiziala Liburutegi Nagusia da eta hiru egoitzetan banatua dago: Konstituzio plazako erakinean funts historikoak, unitate teknikoa, jardueren aretoa eta zuzendaritzaren bulegoak daude; Alderdi Ederren berriz, helduentzako zerbitzua, eta azkenik Fermin Kalbeton kalean Haur Liburutegia. Egun, Liburutegi Nagusia Donostiako Udaleko Donostia Kulturan integratua dago, Udal Liburutegien Sareko beste liburutegiekin batera.
Zerbitzuak eta bildumak
Donostiako Udal Liburutegien Sareak hiritar guztiengana zabaltzen ditu bere zerbitzuak. Kontsulta zerbitzuaz gain, liburu, partitura, filma, CD, DVDen doako mailegu zerbitzuak, Eusko Jaurlaritzaren eLiburutegia eta Internet eta wifi konexioak eskaintzen ditu. Liburutegien sarbide publikoko online katalogoa kontsulta daiteke liburutegien sarearen webgunetik. Kultura jarduerak ere antolatzen dira, haur nahiz helduentzat, irakurketaren sustapena eta liburutegien erabilpena zabaltzeko. Haur liburutegietan ipuinaren orduak, irakurketa-klubak eta irakurri baino lehen irakurtzen saioak antolatzen dira. Helduen liburutegietan, besteak beste, literatur solasaldiak, liburu aurkezpenak eta literatur ibilbideak. Urteroko programazioan jarraipena duten hainbat ekitaldi antolatzen dira: Haur Liburuaren Nazioarteko Eguna, Liburuaren Nazioarteko Eguna, Liburutegiaren Eguna, Poesia eta Pentsamendua, Poesia Orduak eta Literaktum jaialdia. Zenbait zerbitzu erabiltzeko, hala nola mailegurako, beharrezkoa da Donostia Kulturaren bazkide-txartela indarrean edukitzea. Txartela doakoa da eta sareko liburutegi guztietan erabil daiteke; abantailak eta deskontuak eskura daitezke horrekin Donostia Kulturak antolatzen dituen zenbait ekitalditan.
Sareko zenbait liburutegik bilduma bereziak dituzte:
Aipagarria da, bestalde, sareko liburutegi guztietan dagoen Donostia Bilduma izeneko saila, hiriari buruzko gaurkotasuna duten liburuak osatzen duten saila.
Gainera, Liburutegi Nagusian, Konstituzio plazako Udal Liburutegi Zaharrean gordetako funts historikoak kontsulta daitezke. Halaber, aipamen berezia merezi du Fermín Lasala Collado Mandasko Dukeak dohaintzan emandako bildumak, politika orokorrean, diplomazian eta historia unibertsalean espezializatutako 10.000 ale inguru baititu.
Datu estatistikoak: 2019
2019 datu estatistikoen laburpena:
2019. urtean 1.697 jarduera antolatu ziren liburutegi sarean 34.166 parte hartzaileekin.
Kristal likido
Kristal likidoak likido zein solidoen ezaugarriak partekatzen dituzten gai kimikoak dira. Egoera likidoan molekulek ahalmena dute kokapen finkorik gabe higitzeko, era desordenatuan. Egoera solidoan, berriz, finkoak dira; hau da, elkarri itsatsita daude nolabaiteko patroia edo ordena jarraituz. Kristal likidoetan molekulek bi egoeren arteko bereizgarriak partekatzen dituzte: egitura kristalinoaren antzeko ordena mantentzen dute, baina higitu edo lekualdatzeko ahalmena galdu barik.
Kristal likidoen fase mota ugari dago eta bakoitzak ezaugarri optiko desberdinak ditu; hala nola, ehundurak. Ehunduretako eremu ezberdinak, kristal likidoaren molekulak norabide desberdinetan orientatuta dauden domeinuei dagozkie.
Historia
Kristal likidoen aurkikuntza Friedrich Reinitzer botaniko austriarrari egozten zaio. 1888an helburu industriala zuen ikerketa batean murgilduta zegoen eta kolesteril bentzoatoa berotzean likido bilakatu baino lehen, fluido arre bihurtzen zela antzeman zuen. Horren ondorioz, substantzia horrek bi urtze-puntu dituela frogatu izana eta materiaren egoera berri baten aurkikuntza egotzi zaizkio.
Ordutik eta 80ko hamarkada arte, hainbat ikerketa egin ziren substantzia hauen izaera eta erabilgarritasuna aztertu nahian. Nahiz eta kristal likidoak hasiera batean modan eta kosmetikan erabiltzen ziren tenperatura adierazle gisa, ez zen lortu haien baliozko aplikazio teknikorik. Hori dela eta, jaitsi egin zen gai honekiko komunitate zientifikoak zuen interesa 1980. urtera arte, Merck konpainiak ViP Display-a garatu zuen arte.
Ordutik aurrera, "Ikusmen independienteko panel" hauetan oinarrituz eta, beraz, kristal likidoetan funtsatuz, Merck konpainia teknologia berri asko garatzen jardun da. Bitartean, Hitachi, Fujitsu eta beste hainbat enpresekin kooperazioak egin ditu enpresaren ikerketa ahalmena handitzeko asmoz.
2003. urtean, Merck konpainiak Etorkizun Sari Alemaniarra irabazi zuen, pantaila lauko telebisten garapena ahalbidetu zuen kristal likidoen ikerketa teknologikoengatik. 2008. urtean 100 urte bete ziren konpainia kristal likidoak ikertzen hasi zenetik, eta 40 urte hauek aztertzeko berariazko sail bat sortu zuenetik.
Ezaugarriak eta motak
Konposatu kimiko hauen ezaugarri nagusia ordenarik gabeko barne egitura dutela da, bere osagaien jariakortasuna ahalbidetzen duena, hain zuen. Ausazko egitura molekular honek aldaketa anitz onartzen ditu eta patroi ezberdinak lortzea errazten du. Patroi hauetatik eratorriak dira ezagutzen diren kristal likido ezberdinak.
Kristal likidoak irizpide ezberdinak eta ez-baztertzaileak jarraituz sailkatzen dira: batetik, geometriaren arabera, kalamitiko edo diskotikoak izan daitezke; bestetik, eratze moduaren arabera, termotropiko edo liotropikoak izan daitezke; eta, azkenik, lotura motaren arabera, molekular edo ionikoak izan daitezke. Geometriari erreparatuz, alde batetik, hagatxo itxurako molekulaz osatutako substantziak daude, kristal likido kalamitikoen taldea osatzen dutenak, hain zuzen. Beste alde batetik, disko itxurako molekula planoz osatutakoak daude, kristal likido diskotikoen azpitaldea osatzen dutenak. Azken hauek, egitura ezberdinak sortzeko ahalmena dute, diskoak pilatzeko moduaren arabera. Hala ere, kasu gehienetan, bata bestearen gainean pilatzen dira zutabeak osatuz eta kristal likido kolumnar izenaz ezagutzen diren substantziak sortzen dituzte.
Kristal likido termotropikoak
Izendapen honen sorburua, kristal likido egoera erdiesteko, fase aldaketa termiko baten beharraren kontzeptutik dator. Hau da, fase honetara likido baten hozketaren bitartez edo solido baten beroketaren bitartez heldu daiteke. Tenperatura-igoera handiegia bada, mugimendu termikoek kristal likidoaren fase ordenamendua suntsi dezakete eta materiala ohiko fase likido batera bultzatu. Tenperatura gehiegi jaisten bada, fase ordenamendu solidoegia eragin dezakete eta materiala ohiko fase solidora bultzatu. Kristal likido termotropikoak fase desberdinetan ager daitezke tenperatura aldatu ahala; hala nola, fase nematikoa, esmetikoa edo kolesterikoa dira ezagunenak.
Fase nematikoa
Fase nematikoek likido arrunten antzeko joera dute, baina kanpoko eremu magnetiko edo elektriko baten presentzian lerroka daitezke. Behin lerrokatuta, kristal uniaxialen ezaugarri optikoak dituzte eta LCD pantailetan oso erabilgarriak dira.
Fase esmetikoa
Fase esmetikoak nematikoak baino tenperatura baxuagoetan aurkitzen dira. Fase honetan, molekulek orientazioa partekatzeko joera galtzen dute eta plano edo geruzetan biltzen dira. Molekulen mugimendua plano hauen limiteen barruan mugatuta dago, eta limite hauen barruan likidoen itxura mantentzen dute.
Fase kolesterikoa
Fase honek kolesterol deribatuak ikertzen aurkitu zelako dauka izendapen hau. Fase honetan, molekulek tortsio bat jasaten dute ardatz nagusiarekiko eta, hori dela eta, ezaugarri berezi batzuez hornitzen du substantzia. Adibidez, argi polarizatuak elizearen ardatzean erasotzen duenean, forma zirkularrean islatzen dute.
Kristal likido liotropikoak
Kristal likido liotropikoak disolbatzaile baten presentziaren ondorioz agertzen dira. Kristal likido hauek osatzen dituzten molekulen barne-egitura, erdia hidrofoboa eta beste erdia hidrofilikoa izan ohi da. Disolbatzailea, normalean, ura edo kristal likido egoeran ordenatzen diren mizelak sortzea eragiten duen beste disolbatzaile ez hain polarren bat da.
Erabilera eta aplikazioak
Substantzia hauek, batez ere, LCD paintailak sortzeko erabiltzen dira teknologia arloan, Liquid Cristal Display direlakoak erabiltzen baitira. Izan ere, ezagutzen ditugun pantailak kristal likidoen ezaugarri optikoen menpe daude.
Dispositibo arruntetan kristal likidozko geruza bat egon ohi da, molekulen errenkada berezi eta konkretu bat behartzen duen bi polarizatzaileren artean. Alineazio berezi honek gardentasuna ematen dio likidoari eremu elektrikorik ez dagoenean. Eremu elektriko bat aplikatzen zaionean, aldiz, tentsioa haunditzearekin batera, gardentasuna galtzen du proportzionalki. Modu honetan, eremu elektrikoa pixel-etengailu baten funtzioa betetzeko erabiltzen da eta paintaila garden edo opaku bihurtzen da.
Kolorezko LCD sistemek teknika berdina erabiltzen dute, kolorezko filtroak aplikatuz, kolore berdea, gorria eta urdina sortzeko.
Hala ere, substantzia hauek dituzten propietateen arabera, aplikazio ezberdinak dituzte. Liotropikoek, adibidez, garrantzi handia irabazi dute kosmetika eta garbigarrien industrian.
Medikuntzan
Kristal likidoen lehen erabileretariko bat medikuntza arloan izan zen. Arlo honetan, tenperaturaren arabera kolore ezberdinetako argia islatzen dituzten kristal likidoak erabiltzen dira, tenperatura aldaketak neurtzeko herreminta analitikoetan ezarriz. Geroztik, osasun zientzian gero eta aplikazio gehiago izan ditu tumoreak eta gainazaleko fisurak detektatzeko; hala nola, ginekologian, neurologian, onkologian, pediatrian, etab.
Beste aplikazio batzuk
Substantzia hauetan oinarrituz, argi polarizatuko mikroskopio aurreratuak garatu dira; baita ikusmen tresna zehatzagoak, ikerketa kimiko eta eremu naturalen ikerketetan erabiltzen direnak. Horretaz gain, kristal likidoak gero eta gehiago erabiltzen dira honako arlo hauetan ere: material fotoboltaikoetan, material semikonduktoreetan eta segurtasun eta identifikazio materialetan (polimero eroale inprimagarrietan).
Antônio Carlos (Minas Gerais)
Antônio Carlos Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Iribarrengo zubia
Iribarrengo zubia Zaraitzu ibaxako Otsagabia udalerrian harrizko zubi bat da, Anduña ibaiaren gainean.
Zubia
Zubiak Iribarren eta Urrutia auzoak lotzen ditu.
Montjoi (Tarn eta Garona)
Montjoi Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montjoi udalerrian erroldatutako biztanleak 182 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak