cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Niní Marshall
Erbesteratzea eta filmazioa Mexikon
Marshall Mexikora joan zen, eta Latinoamerikako Etxean, antzeko egoeran zeuden beste artista batzuk (Amanda Ledesma eta Libertad Lamarque, besteak beste) ostatatzen ziren sailez osatutako eraikin bat ezarri zen. Harekin adiskidetasun estua izan zuen hil arte. Erbesteratu ondoren egin zuen lehen lan mexikarra Joaquín Pardavérekin batera izan zen Una gallega baila mambo lanean, Argentinan inoiz estreinatu ez zen lana. 1950 eta 1951 bitartean, Marshallek lau film filmatu zituen Mexikon: Una gallega baila mambo, La alegre casada, Mi campeón —Lamarquerekin batera— eta Los enredos de una gallega. Ondoren, Argentinan estreinatu ziren, herrialdearen barruko bigarren mailako aretoetan. Satiraren generora itzuli zen 1952an Amor de locura filmatzea erabaki zuenean. Mexikoko lanik onenetakotzat jotzen da. 1953an, Marshallek Erreportajea filmean parte hartu zuen. Jorge Negrete, María Félix, Arturo de Córdova, Dolores del Río eta Pedro Infante aktoreekin batera parte hartu zuen, inolako ordainik jaso gabe. Filma oharkabean estreinatu zen Argentinan 1956an, eta Marshall, beste aktore batzuk bezala, ez zen sartu ez azken armatuan ez kredituetan. Mexikon erabat armatua zegoen aktorearen azken lana Dios los cría, 1953ko komedia bat, hirian filmatutako kaleko irudi naturalekin, Chapultepec eta Fuente de Petroleros.
Herrialde horretan, Marshallek bi pertsonaia berri diseinatu zituen: Bárbara Mac Adam turista mexikarra, jantzi tipiko guztiekin janztea gustatzen zitzaiona, eta Lupe, herri txiki batekoa, senarrak tratu txarrak ematen zizkiona. Aktoreak Argentinan aurkeztu zituen 1954an Radio Belgranon egindako emanaldi batean, baina ez zuten oihartzunik izan. Evitaren heriotzaren ondoren, alaba ezkontzeko zorian zegoela, bira bat egin zuen Kolonbian, Perun eta Txilen, eta Marshall Buenos Airesera itzuli zen 1954an. Zinemarako debekuak indarrean jarraitzen bazuen ere, Raul Apold Gobernuko Prentsa Idazkariaren zitazioa jaso zuen. Hark bere bulegoan esan zion Alvear Antzoki Presidentean Prentsa Idazkaritzak antolatutako jaialdi batean parte hartzeko eskaini zion aldi berean lan egingo zuela, eta aktoreak proposamen horri ezetz esan zion, gobernu-ekintzetan parte hartu nahi ez zuela esanez. Aldiz, Radio Belgranorako irrati-funtzio bat egitea erabaki zuen Emakumeen Kontseilu Nazionalaren aretoan eta Kubako eta Mexikoko koprodukzio bat filmatzea, Una gallega en La Habana (1955), René Cardonak zuzendua.
1956ko martxoan, Marshallek jaialdi, talde eta funtzioetan parte hartu zuen, poliomielitisa zuten haurren mesedetan, 1944ko elkartasun-keinuaren antzekoa, GOUk artistei zuzendutako deialdi batean parte hartu zuenean —Juan Domingo Perón buru zuela—, San Juango lurrikararen biktimentzako dirua biltzeko. Orduan, Marshallek kondekoratu egin zuen diru kopuru handiena bildu zuelako —4964 pezeta, gehi berak emandako 1000 pezeta—.
Oztopo profesionalak
Argentinako zinemara itzultzea 1956an gertatu zen, Catita es una dama estreinatu zuenean, ez zuen harrera onik izan kritiketan eta astebete besterik ez zuen iraun zinema-aretoetan. Orduan, Marshallek ikusi zuen ikusleak aldatu egin zirela aurreko hamarkadarekiko, eta une horretara egokitu behar zela. Irratian lanean jarraitu zuen, bere ingurune gogokoenean, 1957an lehen aldiz telebistan estreinatu zen arte, Philco Music Hall izeneko ziklo batean, eta ziklo hori «Argentinako telebistako artistarik garestiena» zela esan zuen, jaulkipen bakoitzeko 5.000 pezetako ordainsaria jaso baitzuen. 1958an, irratian debuta egin zuen Guillermo Brizuela Méndezekin, eta, emanaldi batean, Don Cosme pertsonaia aurkeztu zuen. Handik gutxira, Ramos Mejía ospitaleko mediku baten gutuna jaso zuen, esanez pertsonaiaren ahotsa oso arriskutsua zela bere ahots-kordentzat, eta berehala utzi zion pertsobaia hori interpretatzeari. Espainiako Irrati Nazionalean aurkezpen bat egin ondoren, Argentinara itzuli zen bere telebista-zikloa abiarazteko, 1960an Canal 7k emititutako Esas cosas de Niní. Hala ere, ez zuen prentsa nahikoa izan eta gutxi iraun zuen. Marshall harrituta geratu zen, Bob Hopek Estatu Batuetan arrakastaz erabiltzen zuen formatu bera baitzuen, kameren aurrean bakarrizketa egiteak.
1961ean, Manolo Fabregasek deitu zion Mexikoko Teatro de los Inspresos-en Cosas de mamá y papá antzezlana egiteko. Lan horretan, Mexikoko Antzerki Kronisten Elkarteko urteko aktore onenaren saria jaso zuen. Itzultzean, Odeon Antzokian aurkeztu zuen Argentinako ikusleentzat egokitutako lana, hamalau urteren ondoren agertokietara itzultzea ekarri zuena. La nación-en arabera, «Animazio handiena Niní agertokian egon zegoenean zen.» Geroago telebistarako bertsio bat egin zen. Hurrengo lana Buenos Aires de seda y percal izan zen, 1930etik 1963 arte hiriaren bizitza birsortzen zuen 18 musika koadroko kabalgata. Hala ere, Angela alabak ere parte hartu zuen La señora barba azul lanean, ez zuen publizitaterik izan, eta diru-bilketak ez ziren itxarotakoak izan.
Zortzi urte igaro ondoren, Marshall zinemara itzuli zen Cleopatra era Cándida lanarekin 1964an. Porrot egin zuen, handik aurrerako film guztiek bezala. 1967 eta 1971 urteen artean, beste lau filmetan parte hartzea lortu zuen —Escándalo en familia, Ya tiene comisario el pueblo (kolorezko lehena), La novela de un joven pobre eta Vamos a soñar por el amor—, eta, oro har, garai hartako abeslari gazteren bat ezagutzera emateko merkataritza-lanak egin zituen. Marshallen karrera 1967 aldera berpiztu zela zirudien, Pipo Manceraren Sábados circulares zikloan egindako aurkezpenak ospea izan zutenean. Bost minutuko iraupena izan zuten airerako espazioek, eta, handik gutxira, hogeira zabaldu ziren tarteko publizitaterik gabe. Aktorea, berriz, ez zegoen eroso zuzeneko telebistarekin:"«... dena hain azkar, inprobisatua egiten da. Batek ez badu letra gogoratzen, kartel izugarria jartzen diote sudurrari irakur dezan»."Marshallek gogor epaitzen zuen telebistaren independentzia eta etsaitasun falta, baina bere aurkezpenak 30 eta 40 audientzia-puntu artean lortu zituen. Mancerarekin izandako arrakastaren ondorioz, beste programa propio bat abiarazi zuen, Teatralerías, baina erabateko porrota izan zen, eta zikloak ez zituen jasan audientzia-gorabeherak.
1969an, Las de Barranco, Recuerdo del viejo Aires obraren bertsio musikala aurkeztu zuen antzerkian. Proiektuak gogo bizia sortu zion, baina obra zazpigarren tokian kokatu zen ikuskizun ikusienen artean eta pixkanaka hamaikagarren mailara jaitsi zen. Marshallek Victoria Valdor, izeba zoro eta sentsuala, interpretatu zuen Coqueluche lanean, eta bertan ileorde ilehori batekin agertu zen. Lana 1971n estreinatu zen Mar del Platan, eta arrakasta izan zuen udako denboraldi osoan, baina, oihartzuna izan arren, aktoreak lana utzi eta Noemí Laserrek ordezkatu zuen.
Berpiztea eta erretiroa
1972an, Lino Patalano ikuskizun baten bila zebilen, eta aldizkari bat erabiltzen ari zela, Marshallen elkarrizketa bat irakurri zuen, erretiroaren berri emateko. Patalanok telefonoa lortu zuen eta berehala harremanetan jarri zen, café-concert delako ikuskizuna egiteko konbentzitzeko. Sei hilabetez behin eta berriro saiatu ondoren, aktoreak proposamena onartu egin zuen, eta Patalanok gogorarazi zuen Marshallek Y... se nos fue redepente lanaren libretoak erakutsi zizkiola. 1940ko urteetan idatzi zuen umore beltzeko ikuskizuna, eta inoiz ezin izan zuen estreinatu. Patalanok nabarmendu zuen Marshall oso lotsatia zela, eta «''dena ondo joan zen entsaio egunera arte. Egun hartan Ninik esan zigun: "Mutilak, nik kalte-ordainak ematen dizkiet, baina ez dut ezer egiten! "», horren aurrean erantzuna hauxe izan zen: «"Andrea, errespetu osoarekin, ez egin bromarik! Zoaz hotelera, eta bihar etorri  funtziorako."» [124]  Ikuskizuna 1973an aurkeztu zen El Gallo Cojo'' Kabarett-en. Arrakasta handia izan zuen, eta 1800 funtzio egin zituen Buenos Airesen, Rosarion, Kordoban, Montevideon, Txileko Santiagon eta Liman. Telebistarako saio berezi bat ere egin zen, 1979an Canal 13k emana, eta 1986an disko bat; Marshall-en adinak eta beste proiektu batzuek desegin egin zuten ikuskizuna Estatu Batuetara, Mexikora eta Venezuelara eramateko ideia. Antzezpena agertoki bakar batean gertatzen zen, Don Pascual zapatagilearen beilatokian. Haren inguruan, aktoreak bere pertsonaien galeria osoa birsortu zuen, eta Electra alargunari dolumina ematera hurbiltzen ziren.
1975ean, Martín Fierro saria jaso zuen omenaldi gisa, Libertad Lamarque, Tita Merello eta Mirtha Legrand ikuskizuneko beste pertsona batzuekin batera. Urtebete geroago, Marshallek El pequeño Marshall-Luz ilustrado estreinatu zuen, Jorge Clarorekin batera, aneurisma bat izan zuenean eta proiektua bertan behera utzi behar izan zuenean, Y... se nos fue redepente, bere onera etorri zenean, berriro ekin zion. Gero, Una noche en la radio saioaren denboraldi labur baterako deitu zuten, eta, arrakastari esker, Mar del Platan zabaldu eta aurkeztu zuten. 1977an, hiru egunez, Marshallek telebista-saio berezi bat grabatu zuen Canal 13rako, El humor de Niní Marshall izenekoa, Ikuskizunaren mundua zikloaren barruan aurkeztua. 1980an, La nona lanean paper nagusia baztertu ondoren, bere azken filma, ¡Qué linda es mi familia! filmatu zuen, Palito Ortegarekin eta Luis Sandrinirekin batera. Azken filmazio-egunean argazkiak ateratzen ari zirela, kolapso baskularra izan zuen Sandrinik, ospitaleratu egin zuten eta hamaika egun geroago hil zen. Hasieran, ekoizleek La familia está de fiesta izenburua pentsatu zuten, baina izenburua aldatzea erabaki zuten, aktorearen heriotzaren aurrean. Marshallek eragin handia izan zuen, eta ez zen inoiz filma ikusteko gai izan. Hurrengo urtean Platinozko Safen saria jaso zuen, aktore komiko onenaren saria. Azken lanetan hogeita hamar emanaldi egin zituen Antonio Carrizorekin batera irrati-ziklo batean, eta parte-hartze berezia izan zuen 1982ko TV Juntos saioan; ondoren, erretiratzea erabaki zuen, eta, bere hitzetan, «bere hiletetara ez joateko».
Azken urteak
Marshallek 1985ean argitaratu zituen bere memoriak, Salvador D'Annaren laguntzarekin, eta urtebete geroago, bere pertsonaien jantzi asko eman zizkion Zinemaren Museoari. 1988an, El mundo de Antonio Gasalla zikloan o telebista-zikloaren emanaldi batean Caterina andrearena egin zuen. Aktoreak honelaxe definitu zuen bere parte hartzea: «izua». Bizitzaren amaieran, ohore eta aintzatespenak jasotzen hasi zen, ikuskizunean egindako ibilbide luzeagatik. 1989an, Buenos Aires hiriko herritar ospetsu izendatu zuten Buenos Airesko Legegintzaldian, eta 1992an, Mirtha Legrand-en eskutik jaso zuen Podesta saria, bere filmetako batean aparteko gisa hasia baitzen. Urte horretan bertan, terapia intentsiboan sartu zuten hamar egunez eta beldur izan zen bere bizitzagatik. 1992ko ekainean, Marshallek bere gidoien eskubideak laga zituen Mortadela ikuskizunean Parisen ordezkatzeko, eta, adin handia izan arren, bera arduratu zen gidoiak frantsesera itzultzen zirela ikuskatzeaz. Marilú Marini arduratu zen bere pertsonaiak birsortzeaz, eta lanak komedia musikal onenaren Molière saria jaso zuen. Marshall Buenos Aireseko Lola Membrives antzokian izan zen estreinaldian izan zen malkoen artean. 1995ean Niní estreinatu zen, Petit Montparnasse antzokian antzeztutako antzeko lana, Marini protagonista zuena. Aurrekoan bezala, Marshall Maipo Antzokian izan zen estreinaldian, eta esan zuen «asko kostatu zitzaidan kontratua sinatzea, nire testuak beste pertsona batek egin zitzan. Eta oraindik aitortu behar dut eszenatoki baten gainean egotea gustatuko litzaidakeela». Ikuslerik gazteena agurtzera hurbiltzen zenean eta pertsonaiekin barre egiten zuenean, hauxe esaten zuen: «Laugarren belaunaldi bat dut aurrean». "Bizitzak gauza asko eman dizkit, batez ere jendearen maitasuna, hori baita nik gehien eskertzen dudana. Esan eta nekatu arte esango dut: «Nire bizitza, xelebrea egin zuen etxeko andre baten nbizitza baino ez da». Hala sentitzea nahi dut, eta horrela gogoratzea nahi dut.                                                 Niní Marshall, 90. urtebetetzean."Marshallen azken agerpen publikoa 1995eko abenduan izan zen, Cervantes Antzoki Nazionalean Libertad Lamarque lagunari laguntzeko, Nazioko Kultura Idazkaritzak emandako omenaldian.
Heriotza
1996ko urtarrilean, Marshall Bazterrica de la Recoleta Klinikan ingresatu zuten arnas arazoengatik. Albistea ez zen argitaratu hiru egun geroago arte, eta erakundeko agintariek ez zuten xehetasun handirik eman familiak espreski eskatuta. Martxoaren 8an, berriz ere terapia intentsiboan sartu zuten, arnas afekzio baten eta deshidratazio-koadro larri baten ondorioz. Desoreka orokorra eta okerrera egin zuen. Marshall 92 urte zituela hil zen 1996ko martxoaren 18an, 11:05ean (UTCa-3), bihotz- eta arnas gelditzea zela eta. Haren gorpuzkiak Cervantes Antzoki Nazionalean gorde ziren eta Olibosko hilerriko familia-hilobian sartu.
Bizitza pertsonala
Marshall Felipe Edelmannekin ezkondu zen 1924an. Alemanian hezi zen bera baino askoz zaharragoa zen Edelmann ingeniari errusiarrarekin, eta Harekin izan zuen alaba bakarra, Ángela, 1926an jaioa. Edelmann ludopata zen, eta ondasun guztiak galdu zituen jolasaren ondorioz; besteak beste, Marshallekin bizi zen etxea. Hori zela eta, aktorea banandu egin zen: «''Jakin nuen egunean pertsona heldu egin nintzen. Inguruabarren aurrean bakarrik geratu nintzen... gauza bakar batek arduratzen ninduen: alabarekin geratzeak», esan zuen behin''. Edelmann 1957ko uztailean hil zen.
Irratian interpretatzen hasi zenean, Marcelo Salcedo ezagutu zuen, enpresa yerbatera bateko kontadore paraguaiarra, eta harekin ezkondu zen Mexikon. Salcedo Marshallekin joan zen 1930 eta 1940 urteetan, baina 1950ean banandu egin ziren, aktorea Mexikora erbesteratu zenean. 1953an, Latinoamerikako Etxean zegoela, harremanetan hasi zen Carmelo Santiago ekoizle eta kazetariarekin. Berehala bihurtu zen haren ordezkaria, eta harekin bizi izan zen 15 urtez, 1968 arte, desleiala zela jakin zuenean. Santiago 1993ko abuztuan hil zen.
Marshallek bere bizitzaren zatirik handiena Recoleta auzoan bizi izan zen, Vicente López plazaren parean, eta bertan pinturarako, irakurketarako eta antigoaleko gauzen bildumetarako zaletasuna garatu zuen. Carlos Gamallo biloba sei film argentinarretan lan egin zuen aktore gisa 1993 eta 2004 bitartean, eta horien artean Gatica, el Mono nabarmentzen da. Bere iloba Susana Degoy (1943-2008) idazlea eta saiogilea izan zen, ikuskizunaren soziologiaren ikerketan espezializatua. Degoyren alaba, Marshallen Birbiloba-iloba, Antonella Costa aktore italiar argentinarra da.
Legatua
María Elena Walsh-ek «Nuestra Cervantes» gisa definitu zuen, eta azaldu zuen:"«Hizkuntzaren ezagupen miresgarri batek bakarrik utzi zion Niníri hura askatzen, trabatzen eta eterraren uhin iragankorretara botatzen»."Hainbat gizarte-sektoretako edo kolektibitatetako hizketaren ezaugarriak erreproduzitzeko zuen talentua ekarpen bat izan zen, ez bakarrik bere bakarrizketetarako, baita ikerketa filologikorako ere; La Platako Unibertsitate Nazionaleko Humanitate eta Hezkuntza Zientzien Fakultateak grabazioak erregistratu zituen Marshallekin 1950ean, bere pertsonaien hizkuntza-berezitasunak aztertzeko. Bere irratsaioen dozena erdi konpaktu historiko bildu zituen Dora Ceratik: "«Mafalda heldu baten modura, Niník klase sozial baztertua azaleratu zuen, eta pertsonaia horiei esker esan edo barregarri utzi zuen gauza snob-ak, alferrikakoa, hitz itsusirik gabe eta azpikeririk gabe»."Marshallek, umorearen bidez, 1940 eta 1950 urteetan, biztanleria nazionalaren zati handi bat hartzen zuen etorkin-klasea erakutsi zuen eta gutxiengoak diskriminatutako sektorea zen. Bere alaba Ángela Edelmannek erreportaje batean adierazi zuen ama bere belaunaldiko gainerako komedieanteen gainetik nabarmendu zela, bere pertsonaiak «idatzi, zuzendu, jardun, jantzi eta makilatzen» baitzituen. Enrique Pintik ere puntu horri buruz hitz egin zuen, eta Marshall-ek «bere pertsonaiak eraikitzen zituen, eta, horregatik, nahiko aldaezina da... Niník modu globalean ulertzen zuen».
1999an, Marshall-en familiak, Gogni eta Vea Más Multimedios diskoetxeekin lankidetzan, Niníren bakarrizketa arrakastatsuenak biltzen zituen hiru disko konpaktu plazaratu zituen. 2000. urtetik, haurtzaroan eta nerabezaroan bizi izan zen egoitza, Kerubinen Etxea, Hiriko Museoaren egoitza da. Urtebete lehenago plaka bat jarri zen omentzeko.
El Correo Argentinok Marshall-en oroimena ohoratu zuen 2002an bere aurpegiarekin posta-estanpak atera zituenean. 2003an, mendeurrena ospatzeko, omenaldiak egin ziren haren omenez. Besteak beste, atzera begirako erakusketa bat egin zen, argazkiak, aldagelak eta libretoak biltzen dituena. Niní filmak 100 urte bete ditu Recoleta Kultur Etxean, eta haren film nagusien proiekzioa Leopoldo Lugones aretoan. Aldi berean, Volver kable-seinaleak ziklo berezia eman zuen bere filmekin, eta Patricia Narváez eta Marily Contreras autoreek bi liburu biografiko argitaratu zituzten. 2005ean, Raúl Etcheletek La película de Niní dokumentala estreinatu zuen. Autore beraren biografia-liburu batean oinarrituta dago, eta testigantzak, film-materiala eta Marshall-en bizitza kontatzen ditu.1996an, Clarín-ek inkesta herrikoia egin zuen artista argentinarrei buruz, eta Marshall-ek laugarren postua lortu zuen garai guztietako artista maiteena (%10,2) eta «talenturik handiena» (%7,3). Egunkari berak ere antzeko beste egunkari bat egin zuen 2005ean, eta hor lortu zuen bigarren postua «Argentinako historia osoko komikorik onenaren» atalean, % 10,3rekin, Alberto Olmedo aurretik zuela. Viva aldizkariak 1999an sartu zuen «XX. mendeko hamar argentinarren» barruan, eta urte horretan egindako inkesta batean, «garai guztietako aktore komikoa» aukeratu zuten.
Pablo Ducrós Hicken Zinemaren Museoak Niní Marshall aretoa du. Bertan, aktorea protagonista duten filmetan noizbait erabili ziren argazkiak, koadroak, jantziak eta zinema-elementuak biltzen dira, baita objektu pertsonalak ere. Carlos Paz herriko Candilejas antzokiaren ondoko pasarte bat eta Costanera Hegoko anfiteatro bat ere bere izenarekin izendatu zituzten. 2009an, Puerto Maderoko kale bat Niní Marshall izena jarri zioten herri-bozketa bidez, eta 2011n, Sergio Massa intendenteak Udalaren intereskotzat deklaratutako Norma Aleandro aktorea amabitxi zela, Tigre partidan, bere izena zuen antzoki bat inauguratu zen.
Alejandra Majluf aktoreak interpretatu zuen Marshall Ay, Juancito (2004) film biografikoan, Héctor Oliverak zuzendua. Juan Duarteren bizitza politikoan eta ikuskizunen munduarekin duen loturan oinarrituta dago filma.
2015az geroztik, Niní Marshall izena du hiltegi auzoko 1 zenbakiko bigarren mailako antzerki eskolak.
Pertsonaiak
Marshallek garaiko gizartearen behaketa xehe eta zuhurra zuen, eta horri esker, bere pertsonaiak sortu eta gizarte-klaseen berezitasunak eta akatsak islatu zituen, gehiegikeriaren bidez. Bere pertsonaiek Argentinako idiosinkrasia birsortzen zuten eta XX. mendearen hasieran Amerikara iritsi zen Europako etorkinen arketipo bihurtu ziren.
Marshallek bere pertsonaiak sortzea erabaki zuen, behaketan eta gehiegikerian oinarrituta: ''Nire pertsonaiak jendeari begira sortzen ditut, barrea eragin dezaketen akats txikiei arreta jarriz. Ni ile-apaindegira joaten naiz, adibidez, eta belarria erne dut bezeroek zer estaen duten entzuteko. Sinestezina da emakumeek han zer esaten duten: lehorgailuetan daude, eta aparatuak belarriak estali eta zarata egiten duenez, oihu egin behar izaten dute elkar entzuteko. Auzo osoko bizitza eta mirariak kontatzen dituzte garrasika. Oro har, nik karikaturizatu egiten dut han esaten dena, baina batzuetan ez ditut tintak ere kargatu behar. Gauza bera garraio publikoetan: normalean ez dut omnibusean bidaiatzen, ezagutzen eta begiratzen didatelako, eta horrek oso urduri jartzen nau; baina batzuetan betaurreko beltzak jartzen ditut eta buelta bat ematen dut jendeari entzuteko. Gezurra dirudi zer axolagabeak diren. Beste iturri handi bat Vicente López plazatxoa da, nire etxearen aurrean dagoena; hor, meskameen espioia izaten naiz beren mutil-lagunekin daudenean, eta gero, horiek errepikatuta grazia sortzen duten esamoldeak, esaerak eta egoerak lortzen ditut. Niní Marshall'' Ana Padovani psikologoak erreportaje batean adierazi zuen:"Marshallek «lan oso interesgarria egin zuela hitzarekin. Berak testu-brodatzea lortzen zuen, etorkin-korronteen, hitz egiteko moduen, ohituren behaketa xehetik abiatuta. Ez du zentzu hertsian literatura-produkziorik, baina uste dut ondo duela idazle estatusa»."Bestalde, Maria Morenok, 12. orrialdeko artikulu batean, honako hau adierazi zuen: "«Aktoreak bere ahozko erregistroak puztu egiten zituen, kritiko bihurtzeaz gain, sorkuntzan eta asmamenean 'egositako' berezitasun tipikoak eratzen zituen»."Marshallen pertsonaiarik enblematikoenak Cándida eta Catita izan ziren; lehenengoak Galiziako etxeko langileak pertsonifikatzen zituen, eta bigarrenak, berriz, komentuko emakume tipikoak, familia italiar batetik etorriak. Beste pertsonaia garrantzitsu batzuk ere interpretatu zituen, hala nola Pola andrea, juduen kolektibitatearen estereotipoa; Mónica Bedoya Hueyo de Picos Pardos Sunsuet Crostón, goi-mailako eta azaleko klaseko emakume tipikoa; Niña Jovita, modako neska ezkongabea, Gladys Minerva Pedantoni, italieraz hitz egiten zuen eskolako ikaslea. Beste pertsonaia batzuk egitura beraren pean eratu ziren, baina ez zuten eragin bera izan, hala nola Don Cosme, ahots zakarreko italiar bat; Lupe, senarrak sufritutako eta tratu txarrak jasandako neska gaztea; Niña Jovita zaintzen zuen Belarmina Cueio neskamea; Loli, modaz pasatutako aktorea; Catitaren Mingo neba bihurria; Bárbara Mc Adam, Mexikoko goi-mailako klaseko estereotipo fin eta bitxia. Marshallek asmatutako Mingo eta Catita pertsonaiek Minguito Tinguitella eta Porotakoen antzekotasunak izan zituzten geroago, 1980ko hamarkadan Juan Carlos Altavistak eta Jorge Clarok arrakastaz interpretatuak.
Fenitrotioi
Fenitrotioia konposatu organikoa da organofosfatoen familiakoa C9H19NO2PS formulako duena. Intsektizida eta akarizida gisa baliatzen da nekazaritzan zein plagen kontrolean. Likido marroixka oliotsua da.
Erabilera
Esan bezala fenitrotioia intsektizida eta akarizida gisa baliatzen da. Larruazalean zehar xurgatuz, edo irentsita egiten du lan. Arroz- eta zekale-soroetan, baratzean, kotoi-sailetan eta basoan usatzen da intsektu eta akaro kaltegarriak kontrolatzeko. Halaber, eltxoak, euliak eta labezomorroak kontrolatzeko ere baliatzen da.
Toxikotasuna
Nerbio-sistemaren transmisio-sistemari eragiten dio azetilkolinesterasa entzima inhibituz. Horrek azetilkolina neurotransmisorearen degradazioa eragozten du eta azetilkolinaren gehiegizko kontzentrazioa gertatzen da, horren errezeptoreak gainkitzikatzen direlarik.
Fenitrotioia metabolizatzean fenitroxoi bihurtzen da, are toxikoagoa dena, sufre-atomoa oxigeno-atomo batez ordezkatu delako.
Gizakiongan pozoitze-sintomak hauek dira: ondoeza, botagura, zefalea, izerditzea eta begi-niniak uzkurtzea izaten da. Pozoitze akutuek konbultsioak, konortea galtzea eta, kasu batzuetan, heriotza ekar dezakete.
La Marre
La Marre Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Marre udalerrian erroldatutako biztanleak 328 ziren. Familiak 134 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 39 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 47 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 151 etxebizitza zeuden, 133 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 137 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 133 etxebizitza nagusietatik 115 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek hitu gela zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 89 etxek bost zituzten. 111 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 60 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 63 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 192 ziren, horien artean 157 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 157 pertsona aktiboetatik 149 lanean zeuden (82 gizon eta 67 emakume) eta 8 langabezian zeuden (5 gizon eta 3 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Marre udalerrian 134 unitate fiskal zeuden, 338 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.330 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean La Marre udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 672 hektarea erabiltzen.
Barão de Monte Alto
Barão de Monte Alto Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
La Marre
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cryptocentrus caeruleomaculatus
Cryptocentrus caeruleomaculatus Cryptocentrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Auguste Belloc
Biografia
Bellocek Parisko Louis-le-Grand lizeoan ikasi zuen. 1845etik hasi zen argazkilaritzan interesatzen, bereziki kolodioi hezearen prozesuan. Galtzaile ona, Frederick Scott Archerren arrakastaren aurrean, prozesu honi arkerotipoa deitzea onartu zuen. 1853an, bere kontura argitaratu zuen Traité théorique et pratique du procédé au collodion en photographie liburua (Kolodioiaren prozesua argazkilaritzako tratatu teoriko eta praktikoa). Bellocek hainbat estudio izan zituen (Montmartre bulevardean, Lancry kalean). Société héliographique edo Heliografi elkartearen (1851) sortzaileetako bat eta Frantziako Argazkilaritza Elkartearen (1854an sortua eta Belloc 1855an sartua) lehen kideetako bat da izan zen.
Gaudenzio Marconi argazkilariak bere estudioa hartu zuen 1867an.
2018ko Paris-Roubaix
2018ko Paris-Roubaix txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 116. edizioa izan zen. 2018ko apirilaren 8an ospatu zuten Compiègne eta Roubaix artean, 257 kilometroko ibilbidearekin. Proba UCI World Tourren zati izan zen.
Michael Goolaerts 23 urteko txirrindulari herbeheretarrak (Veranda) bihotzekoa izan zuen lasterketa hasi eta gutxira, eta lurrera erori zen. Tokian bertan saiatu ziren hura suspertzen. Ospitalera eraman zuten gero, baina hil egin zen bertan.
Aspasmichthys ciconiae
Aspasmichthys ciconiae Aspasmichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Hannes Aigner
Hannes Aigner (Augsburg, Suabia (Alemania), 1989ko martxoaren 19a) piraguismoko eslalomean lehiatzen den kirolari alemaniarra da.
Olinpiar Jokoak
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), brontzezko domina irabazi zuen K-1 eslalom modalitatean, Daniele Molmenti italiarraren (urrezkoa) eta Vavřinec Hradilek txekiarraren atzetik (brontzezkoa). 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriro lortu zuen brontzezkoa K-1 eslalom modalitatean, Jiří Prskavec txekiarraren (urrezkoa) eta Jakub Grigar eslovakiarraren atzetik (brontzezkoa).
Corban
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Alex Sola
Alex Sola López-Ocaña (Donostia, 1999ko ekainaren 9a-) euskal herritar futbolaria da. Real Sociedaden bigarren taldean jokatzen du, eskuin atzelari gisa jokatzen du. Errealarekin ere debuta egin du, Leganesen aurka Anoetan (3-0). "Alex Ujia Perez" izenarekin ere izan da ezaguna.
Kirol Ibilbidea
''2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Bedous
Bedoz Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Luscinia ruficeps
Luscinia ruficeps Luscinia generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Anepischetosia maccoyi
Anepischetosia maccoyi bere generoko animalia bakarra da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago. Australiako Hegoaldeko Gales Berrian eta Victorian bizi dira.
Flesberg
Flesberg Norvegiako udalerria da. Buskerud konderrian kokatua dago. 561.92 km² ditu eta 2,521 biztanle ditu.
Bassiana
Bassiana Scincidae familiako narrasti genero bat da. Australian bizi dira.
1991ko Alemaniako Sari Nagusia
1991ko Alemaniako Sari Nagusia urte horretako Uztailaren 28an ospatu zen Hockenheimring zirkuituan.
Bonito de Minas
Bonito de Minas Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
PCP
PCP izan daiteke:
Fentziklidina
Fentziklidina edo PCP pentsamenduaren desorganizazioa eta errealitate-zentzuaren galera eragiten dituen substantzia haluzinogenoa da, analgesiko gisa ere erabil daitekeena. Fentziklidina 1926an garatu zuten lehendabizikoz, eta Parke-Davis farmazia-konpainiak 1950eko hamarkadan merkaturatu zuen.
Fentziklidina neurotoxina bat da. Beste droga disoziatibo batzuk baino toxikoagoa da, eta toxikotasun konplexuagoa du. Kalteek garunaren zati batzuei eragiten diete, eta, ziurrenik, hainbat sistema hartzaileri eragiten diete.
Courchapoix
Courchapoix Suitzako udalerria da. Jura kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Muonioko armarria
Muonioko armarria (finlandieraz, Muonion vaakuna) Finlandia iparraldean dagoen Muonio udalerriaren ikur nagusia da.
Armarria Harald B. Hellström artistak sortu zuen 1955. urtean; udalbatzak urte bereko ekainaren 1ean eta irailaren 30ean onartu zuen, baina ofizialki ez zuen baliorik izan azaroaren 15ean Barne Ministerioak ontzat eman zuen arte. Armarria sortzerakoan, artistak eskualdeko natura izan zuen buruan eta, hala, bertan agertzen diren irudiekin, udalerriaren bereizgarriak adierazi nahi izan zituen. Atzealde gorriaren gainean, zilarrezko mendi tontorra dago, buruan sei puntako zilarrezko izarra duena. Hain zuzen, izarrak (iparrizarra) udalerriaren kokapena adierazten du, herrialdearen iparraldean eta Zirkulu Polar Artikoaren gainean, neguko gau ilun, luze eta hotzetan zerua argitzen duen izar nagusia baita. Tontorrak, aldiz, 807 metroko Pallas muinoaren Taivaskero tontorra irudikatzen du; izan ere, Pallas eskualdeko naturaren ikur nabarmenena da eta, azken urteotan, Pallas-Yllästunturi Parke Nazionalari eta eski-estazioari esker, udalerriaren motore ekonomiko nagusi ere bilakatu da. Azkenik, aipatzekoa da armarriko sinbolismoak ere Muoniok antzinako kulturarekin eta, zehazki, samiekin duen harremana irudikatzen duela.
230 Athamantis
230 Athamantis, asteroide gerrikoan aurkitutako 230. asteroidearen izena da. 1882ko irailak 3an aurkitu zuen K. de Ballek Bothkampeko behatokitik.
Bere izena, greziar mitologiako Hele edo Atamantis izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Orkomenoko errege mitikoa izan zen Atamanteren alaba zena.
Sho Hanai
Sho Hanai (花井 聖, 1989ko azaroaren 10a - ) Japoniako futbolaria da.
200
200 (CC) asteartez hasitako bisurtea izan zen Juliotar egutegian, garaian erabiltzen zena.
2017ko Paris-Roubaix
2017ko Paris-Roubaix txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 115. edizioa izan zen. 2017ko apirilaren 9an ospatu zuten Compiègne eta Roubaix artean, 257 kilometroko ibilbidearekin. Proba UCI World Tourren zati izan zen.
200
Erromatar Inperioan Sebero eta Biktorinoren urte gisa izendatu zen. Batzuetan 953 ab urbe condita ere erabiltzen zen. Anno Domini erabiltzen hasi zenean Erdi Aroan 200. urte izendatu zuten.
II. mendeko azken urtea izen zen eta 200eko hamarkadako lehenengoa.
Cryptocentrus caeruleopunctatus
Cryptocentrus caeruleopunctatus Cryptocentrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Sho Hanai
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokushima Vortis eta Giravanz Kitakyushu.
Tenteling
Tenteling Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Ana Laverón
Ana Laverón Simavilla (Espainia, XX. mendea) ingeniari aeronautiko espainiarra da, ingeniaritza aeroespazialeko katedraduna eta E-USOC - Eragiketa Espazialen Euskarri Zentroko zuzendaria.
Biografia
1994an ingeniaritza aeronautikoan doktoratu zen Ingeniaritza Aeronautikoko Goi Eskolan. Unibertsitate-zentro horretan bertan lortu zuen Ingeniaritza Aeronautikoko titulua, eta Ibilgailu Aeroespazialen Teknologian espezializatu zen.
Tenteling
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 379 etxebizitza zeuden, 358 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 337 etxeak ziren eta 40 apartamentuak ziren. 358 etxebizitza nagusietatik 307 bere jabearen bizilekua ziren, 41 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 8 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 270 etxek bost zituzten. 336 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 130 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 206 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ana Laverón
Ibilbide profesionala
1999an Eragiketa Espazialen Euskarri Zentroan sartu zen, zuzendari laguntzaile eta koordinatzaile zientifiko gisa. 2005ean zuzendari tekniko izatera pasatu zen, eta 2006an eremu aeroespazialeko ikerketa-zentro horren zuzendaritza hartu zuen.
Tenteling
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 699 ziren, horien artean 470 aktiboak ziren eta 229 inaktiboak ziren. 470 pertsona aktiboetatik 429 lanean zeuden (234 gizon eta 195 emakume) eta 41 langabezian zeuden (12 gizon eta 29 emakume). 229 pertsona inaktiboetatik 64 erretiraturik zeuden, 74 ikasten zeuden eta 91 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Coqueiro Baixo
Coqueiro Baixo Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Ana Laverón
Ibilbide profesionala
2004tik 2008ra, teknologia berrien eta sareko zerbitzuen errektoreordearen albokoa izan zen, UPMko errektoreordetzan. Eta Sustapen Ministerioko Aholku Batzordeko kidea da (2015- ).
Tenteling
Diru sarrerak
2009an Tenteling udalerrian 373 unitate fiskal zeuden, 1.029 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.158 euro zen.
Aiaraldea.eus
aiaraldea.eus izen bereko eskualdearen euskarazko interneteko ataria da.
Ana Laverón
Ibilbide profesionala
Tornado izeneko katamaran olinpikoaren ertzean nabigatzeko haize-oihala optimizatzeko diseinu berriaren azterketa zuzendu zuen. Europako Espazio Agentziarako beste proiektu bat ere zuzendu zuen GeoFlow-en.
Aiaraldea.eus
Kokapena
Euskara hutsezko hedabiderik gabeko eskualdea izan da Aiaraldea, Orozkoko Zer diño paperezko hiruhilabetekaria izan ezik. Irrati munduan Uhinak Irratia euskaraz zein espainieraz ari da orain. Eskualdeko euskaldungoa eta oro har biztanleria urria izateak ez du laguntzen paperezko argitalpenak plazaratzeko.
Egoera horretatik abiatuta interneten bidezko proposamen honek eskualdeko euskarazko hutsunea bete nahi du. Beste hedabide mota batzuk garatu edota elkarrekin aritzeko asmoa ere du aiaraldea.eus-ek: 50 bat lagunek kolaboratzen dute proiektuan eta 2010eko apirilaren 19an Amurrion egin zen aurkezpen ekitaldian hainbeste elkartetako 200 bat kide bildu ziren.
Tenteling
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Aiaraldea.eus
Eremua
Esparru geografikoari dagokionez bere izenak adierazten duen eskualde arabarra (Aiaraldea: Aiara, Amurrio, Artziniega, Laudio, Okondo) eta berarekin harreman estua daukaten udalerri bizkaitarrak: Urduña, Orozko, Arakaldo, Arrankudiaga.
Tenteling
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 1 zurgina, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2000. urtean Tenteling udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Aiaraldea.eus
Historia
2010eko apirilaren 17an jaio zen Aiaraldea hedabidea eskualdean euskarari bultzada emateko, komunikazio ohituretan euskal hizkuntza indartzeko hamarnaka boluntarioren gogo eta lana dela medio: Ruben Ibañez, Lucia Menoyo, Cristian Alemany, Angela Rico, Mikel Ayllon, Irati Mendiguren, Aitor Fernandez de Pinedo...
Tenteling
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Aiaraldea.eus
Historia
Ordura arte zegoen hutsunea betetzeko sortu zuten tokiko euskara hutsezko lehen hedabide digitala: aiaraldea.com. Hala, Laudiorekin batera, Urduña, Amurrio, Artziniega, Aiara, Okondo, Orozko, Arakaldo eta Arrankudiaga-Zolloko gertaerak jasotzeari ekin zioten; Laudioko eta inguruko ekitaldiak albiste, bideo zein argazkitan jasotzen, besteak beste. Euskaraz komunikatzeko tresnak sortzeagatik izango da Aiaraldea hedabidea aurten pregoilari, herritarrak euskarara erakartzeko egindako lanagatik.
Tenteling
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aiaraldea.eus
Historia
Zazpi urteko ibilbidean eskualdeko 30 boluntarioren izerdi-tantak uholde bilakatu dira; 2017an 300 lagunetik gora baitziren Aiaraldea hedabidearen egunerokoaren parte. 2012an jarri zuten abian Aiaraldea Irratia Uhinak irratiarekin elkarlanean; interneten ere entzun zitekeen, egun egitasmoa etenda badago ere. Urtebete beranduago eman zuten hurrengo jauzia, 2013an, edizio digitalaz gain (www.aiaraldea.eus webgunea) norbanako, elkarte zein bestelako eragileengan euskara sustatzeko tresna berria eskainiz: “Komunitatearen plaza”, blogen txokoa. Urte horretan aurkeztu zuten Aiaraldea Egunkaria ere, eskualdeko lehen aldizkaria, 10.000 aleko argitalpena, hain zuzen. Laudioko ikasleen familia guztietara iristen da hamabostekaria, ikastetxeekin abiatutako elkarlanaren bidez; eta banatzaile boluntario edota bazkideen laguntzari esker, garraio publikoetara, komertzioetara eta espazio publiko orotara. Ildo beretik, komunikazio ohiturak aldatu direnez, telefono mugikorretarako aplikazioa sareratu zuten 2013an: Iphone eta Android gailuetarako “Aiaraldea” aplikazioa.
Halaber, euskarazko komunikazioa erakargarri bihurtzeko makina bat ikastaro eta tailer gauzatu dituzte urte guzti hauetan, adinaren arabera dinamika ezberdinak eskainiz: ikastetxeetako multimedia rallyak, kazetaritza tailerrak, euskarazko mugikor aplikazioen ikastaroak... 2016an aurkeztu zuten elkarteentzako komunikazio gida, euskararen paisaia linguistikoa hedatze aldera.
Ignacio Zoco
Ignacio Zoco Espartza (Garde, Nafarroa Garaia, 1939ko uztailaren 31 - Madril, 2015eko irailaren 28a) Euskal Herriko futbolaria izan zen. Osasunan eta Real Madrilen aritu zen.
Aiaraldea.eus
Historia
Urterik urte, teknologia berriak jarri dituzte herritarren eskura, edukiak euskaraz sortu eta kontsumitzeko joera biderkatuz. Horren adibide da kolaboratzaile sare anitza, iritzi zutabeen kasu: Txema Urkijo, Txani Rodrigez, Julen Arzuaga, Esti Urresola, Norberto Aldaiturriaga, Carmelina Calavia...
Ignacio Zoco
Ibilbidea
Haren lehen talde profesionala Osasuna izan zen, 1959tik 1962ra; ordurako erdilari sendoa izateagatik eta bere fisikoagatik (1,84 m) nabarmentzen hasia zen.
Aiaraldea.eus
Historia
Komunikabidean diharduten lagun guztiei esker ari da osatzen komunikabidea kultur, kirol eta herri bizitzaren artxiboa, tokiko historia gordetzen, kultur aniztasuna jendarteratzen, genero ikuspegia areagotzen, sortzaileen lanak ezagutarazten, tokiko proiektuen berri (elikadura burujabetza kasu), euskararen erabilera sustatzen... Laburbilduz, denon eskutik egindakoa, denon eskura jartzen.
2022an atariak Argia saria jaso zuen. Aiaraldea hedabidearentzat izan zen prentsa ataleko Argia Saria, Laudioko eta Amurrioko Tubacex-eko langileen greba, erresistentzia eta bizipenak hurretik kontatzeagatik. Aitor Aspuru, Izar Mendiguren, Aimar Gutierrez eta Txabi Alvarado kazetariek jaso zuten saria.
Ignacio Zoco
Ibilbidea
1962an Real Madridek fitxatu zuen eta han hamabi denboraldi eman zituen, 1974 arte; urte horiek talde madrildarraren historiako onenetakoak izan ziren: jokalaria zela, zazpi liga eta 1966ko Europako Kopa irabazi zituen.
Rollag
Rollag Norvegiako udalerria da. Buskerud konderrian kokatua dago. 449.30 km² ditu eta 1,419 biztanle ditu.
Monzón de Campos
Monzón de Campos Palentziako udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
Ignacio Zoco
Ibilbidea
Futbolaria izateari utzi zionean Nafarroako Gobernuaren Kirol Delegatua izan zen, UCDk izendatuta. Real Madridekiko lotura gorde eta jokalari-ohien batzordeko kidea izan zen. 1994ko urtarrilaren 13an lehen taldeko delegatua izendatu zuten, Miguel Ángel Gonzálezen ordez. Karguan 1997-1998 denboraldia arte egon zen eta Chendok ordezkatu zuen.
Rollag
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ignacio Zoco
Ibilbidea
María Ostiz kantariarekin ezkondu zen.
Espainiako selekzioan
Espainiako selekzioarekin 25 partidatan aritu zen eta gol bakarra sartu. Lehen aldia 1961eko apirilaren 19an izan zen, Galesko futbol selekzio nazionalaren kontra; azkena Liejan (Valonia), Belgikaren kontra izan zen. Espainiak irabazitako 1964ko Eurokopan esku hartu zuen, bai eta Ingalaterrak antolatutako 1966ko Munduko Futbol Txapelketan ere; hor, taldea lehen fasean kanporatua izan zen.
Boyle-Mariotteren legea
Boyle-Mariotteren legea, gas idealen legeetako bat da, prozesu isotermoa aztertzen duena hain zuzen ere. Robert Boylek Oxforden (1664)eta Edme Mariottek Parisen (1676) bakoitzak bere aldetik aurkituriko legea da.
Legea
Legeak dioenez, gas baten sartu-irtenik gabe gasaren tenperatura konstante mantentzen bada gas honen gaineko presioa eta gasaren bolumena alderantziz proportzionalak dira. Hau da:
Ikurrak:
Boyleren saiakuntza
Hau da Boylek egin zuen esperimentua. Tenperatura konstante mantenduz presioa handitu ahala bolumena jeisten zela ikusi zuen, baina beti ere bien arteko biderkaketa konstante mantentzen zen. Horretarako ontzi batean gasa sartu zuten eta goiko aldean enbolo batekin hermetikoki itxi. Enboloan pisua jarriz hau jeitsi eta bolumena txikitzen zenean ontzi barruko gasaren presioa igo egiten zen, aldiz enboloa jasoz bolumena handitzean presioa txikitu egiten zen.
Beraz:
PV=k\,
Azalpena
Bolumena txikitzerakoan gas molekulek toki gutxiago dute mugitzeko eta maizago jotzen dituzte ontziaren hormak. Aldiz bolumena handitzerakoan molekulek toki gehiago dute eta hormen kontrako talkak gutxiagotzen dira.
Intef V.a
Nubkheperra-Intef edo Intef V.a, Egiptoko XVII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 1625 eta K.a. 1622 bitartean gobernatu zuena, Franke eta Kraussen arabera.
Intefen emaztea, Sebekemsaf izan zen, Edfuko printzearen alaba.
Erregearen eraikuntza lanen hondarrak Koptosen, Abidosen eta Karnaken daude.
Gebel Intefen, 1993-1994ko Chicagoko Unibertsitatearen espedizioak, hareharriz eginiko ateburu bat aurkitu zuen, kapera batena, Intef V.aren tronu izena zen Nebkheperra Intefen kartutxoarekin idatzia, eta tenpluaren bloke bat Horusen izenarekin, Neferkheperu, "manifestazio perfektuena".
Intefen hilobia Auguste Mariettek aurkitu zuen 1860an, Dra Abu el-Nagako nekropolian, mendebaldeko Tebasen, Abbott papiroan aipatzen da, Ramses IX.aren garaian, inspektoreek, bere hilobia zertxobait kaltetua baina osorik dagoela esanez.
Ziuraski Intefena izan zen gaur egun Londresen ikus daitekeen sarkofagoa, bere momia, txiki-txiki egina geratu zelarik aurkitu zen une berean.
Neferkauhor
Neferkauhor, Egiptoko VIII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 2165 inguruan gobernatu zuena, Egiptoko lehen tarteko aroan.
Ordena Zaharra hondoratu ondoren, Egiptoko VI. dinastiaren amaieran, Goi Egiptoko nomoetako gobernariek, euren lurraldeen gaineko nagusitasuna ezarri zuten.
Intef V.a
Daniel Boltzek, Alemaniar-Egiptoar misio batetako zuzendariak, 2001ean, Dra Abu el-Nagako nekropolian, Nubkheperraren piramide baten oinarri baten aurkikuntzaren berri eman zuen. Toki hau, XIX. mendean industua izan zen, baina aurkikuntza guzti hauen txostenak galdu ziren. British Museumean dagoen Egiptoko XX. dinastiako papiro bategatik aurkitu ahal izan zen, garai honetako lurperaketak azpimarratzen zituena.
Elia (argipena)
Elia hitzak adiera batzuk ditu.
Pertsona izena
Elia munduko beste kultura batzuetan (greziarra, kasurako) erabiltzen den pertsona izena da. Adibideak:
Luscinia obscura
Luscinia obscura Luscinia generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Aspasmodes briggsi
Aspasmodes briggsi Aspasmodes generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Bellocq
Bellocq (bearneraz Bètloc) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Bolibar (Ziortza-Bolibar)
Bolibar Bizkaiko Ziortza-Bolibar udalerriko herriburua da. 2004 arte Markina-Xemeingo auzoa izan zen.
2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 146 biztanle ditu.
Mugakideak
Ziortza-Goierria hego-mendebaldean, Zeinka-Zearregi ipar-mendebaldean, Aulestiko udalerria, Iruzubieta eta Arta auzuneak ekialdean eta Mallabiako udalerria hegoaldean mugakide ditu.
Nore og Uvdal
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pružina
Pružina Eslovakiako udalerri bat da, Považská Bystricako barrutian kokatuta. 40,43 km²ko azalera du eta 2050 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1272. urtekoa da.
Desterro de Entre Rios
Desterro de Entre Rios Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Neuquén ibaia
Neuquén ibaia Argentinako Patagoniako ur-ibilgu garrantzitsua da. Izen bereko probintzian zehar doa osorik, nahiz eta bere azken kilometroetan Río Negroko probintziarekin muga egiten duen eta Limay ibaiaren ondoan probintziako bi garrantzitsuenetako bat den.
Courrendlin
Courrendlin Suitzako udalerria da. Jura kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Saint-Vincent-de-Pertignas
Saint-Vincent-de-Pertignas Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Vincent-de-Pertignas udalerrian erroldatutako biztanleak 331 ziren. Familiak 137 ziren, horien artean 35 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 51 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 43 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.