cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carol Leigh
Bizitza
2006an, Leigh-ek Creative Work Fund-eko beka bat jaso zuen, Sexu eta Kultura Etxearekin elkarlanean, Sex Worker Media Library ezartzeko.
Ituglanis paraguassuensis
Ituglanis paraguassuensis Ituglanis generoko animalia da. Arrainen barruko Trichomycteridae familian sailkatzen da.
Saint-Martin-des-Puits
Saint-Martin-des-Puits Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Martin-des-Puits udalerrian erroldatutako biztanleak 18 ziren. Familiak 8 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak) eta 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 38 etxebizitza zeuden, 9 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 37etxeak ziren. 9 etxebizitza nagusietatik 7 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 2 etxek hiru zituzten eta 6 etxek bost zituzten. 7 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 16 ziren, horien artean 9 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 9 pertsona aktiboetatik 5 lanean zeuden (2 gizon eta 3 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 7 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 garraio enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Beñat Sarasola
Beñat Sarasola (Donostia, Gipuzkoa, 1984ko maiatzaren 14a) idazlea, literaturako kritikaria eta irakaslea da. Euskaraz bi poema-liburu argitaratu ditu eta Philip Rothen Nemesis liburua euskaratu du (Meettokek argitaratua). 2023an, Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) Antropologia, Hezkuntza eta Filosofia Fakultateko irakaslea da.
Ikasketak
Filosofia Ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean, 2006an bukatu zuen. Geroago, bigarren karrera bat egin zuen, Bartzelonako Unibertsitatean Literatur Teoria eta Literatura Konparatuan lizentziatu zen 2008an. Geroago doktore-tesia ere aurkeztu zuen 2014an Bartzelonan Robert Caner-Liese irakaslearekin.
Doktoregoko Sari Berezia eskuratu zuen tesian bigarren modernismoa aztertu zuen, Modernitatearen dialektika eta postmodernitate estetikoa Frankfurteko eskolatik 2014ra arte ("El segundo modernismo. La dialéctica de la modernidad y la posmodernidad estética desde la escuela de Frankfurt hasta la actualidad ", Bigarren modernismoa. Modernitatearen dialektika eta postmodernitate estetikoa Frankfurteko eskolatik gaur egunera arte). Modernitateari eta postmodernitate estetikoari buruzko eztabaida XX. mendeko 70eko eta 80ko hamarkadetan izan zen bereziki. Modernitatearen amaiera eta postmodernitatearen hasiera bezala ezagutu zen. Hala ere, XXI. mendearen lehen urteetan modernitate eta modernismo estetikoari buruzko interesa piztu zen berriro. Tesian Sarasolak sakon aztertzen zuen modernitatearen eta postmodernitate estetikoaren arteko dialektika, Frankfurteko Eskolaren teoria estetikotik azken teoria estetikoetara, eta defendatzen zuen 2014an modernismo berri batean bizi zela, bigarren modernismo batean.
Samuel Beckett Fundazioan eta New Yorkeko Columbiako Unibertsitatean (NYC) egin zituen ikerketak geroago.
Idazlea
Eremulauak web gunean hasi zen lehen literatur testuak argitaratzen eta 2007ko apirilean publikatu zuen Susarekin bere estreinako lana, Kaxa huts bat poesia liburua.
Itzulpengintzaren arloan, Philip Roth-en Nemesis nobela ekarri zuen euskarara 2011n Meettok argitaletxearen eskutik.
Hainbat literatur jaialditan parte hartu du, hala nola, Eako Poesia egunak, Bilboko Gutun Zuria, Eslobeniako Pranger eta Bartzelonako Literaldia jaialdietan.
Literatura-kritikaria
Berria egunkarirako literatur kritikak egiten dihardu gaur egun. 2008ko otsailaren 4tik 2009ko apirilaren 6ra Hitz egiteko modu bat bloga idatzi zuen. Argia aldizkariko kolaboratzailea era bada.
Liolaemus montanus
Liolaemus montanus Liolaemus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Beñat Sarasola
Literatura-kritikaria
Beñat Sarasolak zuzendu eta aurkeztu zuen ETB 1 kanaleko Sautrela literaturari buruzko telebista-saioa. Urtebetez eutsi zion ardura horri, 2016ko irailetik Sautrelako azken emankizunera arte, 2017ko urrira arte. Guztira lau urtez  lan egin zuen ETBko Sautrelan gidoilari eta zuzendari gisa.
Susa argitaletxearen Munduko Poesia Kaierak bildumako editorea ere bada.
Origgio
Origgio Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Origgiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 783
NGC 783 galaxia espiral bat da, Triangulum konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Kyosuke Tagawa
Kyosuke Tagawa (田川 亨介, 1999ko otsailaren 11 - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sagan Tosu.
Wattwiller
Wattwiller Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Wattwiller udalerrian erroldatutako biztanleak 1.721 ziren. Familiak 629 ziren, horien artean 113 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 73 bakarrik bizi ziren emakumeak), 214 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 266 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 727 etxebizitza zeuden, 648 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 41 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 652 etxeak ziren eta 76 apartamentuak ziren. 648 etxebizitza nagusietatik 527 bere jabearen bizilekua ziren, 97 alokairuan okupaturik zeuden eta 24 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 54 etxek hiru zituzten, 134 etxek lau zituzten eta 436 etxek bost zituzten. 572 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 205 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 403 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.123 ziren, horien artean 837 aktiboak ziren eta 286 inaktiboak ziren. 837 pertsona aktiboetatik 766 lanean zeuden (429 gizon eta 337 emakume) eta 71 langabezian zeuden (23 gizon eta 48 emakume). 286 pertsona inaktiboetatik 96 erretiraturik zeuden, 102 ikasten zeuden eta 88 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Wattwiller udalerrian 659 unitate fiskal zeuden, 1.736 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.750 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 58 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria, 3 ile apaindegiak eta 5 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 lurrin-denda zen.
2000. urtean Wattwiller udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 172 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Euskaldunen ingurugiroan (espazioa eta denbora)
Euskaldunen ingurugiroan (espazioa eta denbora Txomin Peillenen idazlana da, 2001ekoa. Bertan, egileak euskaldunok darabilgun hizkera eta hiztegia azaltzen dizkigu. Espazioa eta denbora adigaien aztertzeko, alde batetik, hortarako hiztegia sailkatzen eta ikertzen ibili da, euskaldun zaharren eta oraingoen kategorien ikertzeko; gero bestealdetik gure olerkari, eleberrigile eta filosofoen obretan espazioa eta denboraren euskal ikuspegia zer den erakusten saiatu da.
Ranguèlh (Tolosa Okzitaniako metroa)
Ranguèlh (Rangueil, frantsesez) Tolosa Okzitaniako metroaren geltokia da, Tolosa Okzitania udalerrian kokatuta dagoena, rue Émile Goyou eta place du Recteure Claude Chalin artean hain zuzen.
Geltokia 2007ko ekainaren 30an ireki zen, Tolosa Okzitaniako metroaren tolosa blinea Bòrdaroja eta Ramonvila arteko luzapenarekin.
Historia
2007ko ekainaren 30an ireki zen Ranguèlh geltokia.
Hiriko busa
Geltokia eta linearekin konekta da.
Capranicaita
Capranicaita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Capranicaita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Pender (Nebraska)
Pender Nebraskako herri bat da. Thurston konderrian kokatua dago. 2010ean 1,002 biztanle zituen, 1.83 kilometro koadrotan banatuta.
Bus Elektriko Iraunkorra
Bus Elektriko Iraunkorra (BEi estilitzatua) Eusko Jaurlaritzaren marka komertzial bat da, eta Euskal Autonomia Erkidegoan Igarotze Azkarreko Autobus sareetan pertsonen garraio zerbitzuak eskaintzen ditu.
Gaur egun, Gasteizko BEi eraikitzen ari dira, eta, aurreikuspenen arabera, 2021eko abuztuan jarriko dute martxan. Gainera, bi sare gehigarri sortzeko proiektuak daude, Donostian (Dbuseko linea ordezkatuz) eta Leioan (Leioako tranbiaren proiektua ordezkatuz).
Ikusizko identitatea
Sortu berri den BEi-ren nortasun korporatiboaren ezaugarri nagusiak abangoardia, berrikuntza, diseinua eta jasangarritasuna dira, Eusko Jaurlaritzaren arabera. Tipografiak, forma biribilduak dituela, ibilgailuaren beraren forma gogorarazten du, eta aurrerapen- eta etorkizun-sentsazioa ematen du. B letraren gaineko line horizontala pantografoaren formatik sortzen da, BEi-ko birkarga-sistema. Logotipoak arreta-puntu nabarmen bat du, I letrako puntu berdearekin, informazio- eta adimen-i bat da, BEi-kinformazio-sistemak txertatzen ditu geltokietan eta barnealdean, bai eta berrikuntza-sistema bat ere. Pertsonak ere egongo lirateke logotipo honetan, izan ere, E eta I letren fusioak ibilgailuan eserita dagoen pertsona bat gogorarazten dute, logotipoaren sortzaileek azaldu dutenez.
Emily VanCamp
Emily Irene VanCamp (Port Perry, Ontario, 1986ko maiatzaren 12a) kanadar aktorea da. Everwood eta The Falcon and The Winter Soldier telesail estatu batuarretan egindako lanagatik da ezaguna.
Biografia
Peggy Gregory kanadar telesailan agertu zen lehen aldiz 2000.urtean. Urte batzuk geroago, ospea emango zion papera lortu zuen Everwood telesail estatu batuarrean. Ondoren Brothers& Sisters telesailan sartu zen 2007an. 2014tik aurrera Marvel frankitzian sartu zen Sharon Carter( 13.agentea) papera hartuz, Captain America filmetan agertuz. Egon den azkenengo telesaila, The Falcon and The Winter Soldier izan da 2021an, hirugarren aldiz Sharon Carter pertsonaia antzeztuz.
Bizitza pertsonala
Bere gurasoak Cindy eta Robert Vancamp dira eta hiru ahizpa ditu, Katie, Alison eta Molly, lauetatik hirugarrena da Emily. 12 urte zituenean École supérieure de ballet du Québecen onartuta izan zen, eta bere ballet entrenamendua hasi zuen. Urte batzuk geroago bere ahizpa Katie bisitatzera joan zenean antzezketa mundua ezagutu eta bere interesa piztu zuen. Hortik aurrera antzezketa klaseak hartzen hasi zen gauez, paper txikiak lortu arte.
Chris Prattekin irteten hasi zen, biek Everwooden parte hartu zutenean. Berarekin harremana bukatu ondoren, bere lagun eta lankide Joseph Morganekin ateratzen hasi zen. 2011. urteaz geroztik, Josh Bowman Revengeko bere lankidearekin dago, eta 2018ko abenduak 15ean ezkondu ziren.
Hiru hizkuntz menperatzen ditu, ingelesa, frantseza eta gaztelania. Gainera azkenaldian umeentzako liburuak idazten aritu da.
Filmografia
Zinema
Telebista
Orino
Orino Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Orinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ashoknagar barrutia
Ashoknagar barrutia Indiako barruti bat da, Gwalior dibisioan, Madhya Pradesh estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Al-Qatif
Al-Qatif edo Qatif (arabieraz: القطيف, Al-Qaṭīf) Saudi Arabiako hiri garrantzitsua da, Ekialdeko probintzian dagoena.
Ashoknagar barrutia
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Al-Qatif
Persiar golkoaren kostaldean dagoen hiri honek petrolio findegiak ditu.
Sukaldaritza
Sukaldaritza elikagaiak aukeratu, prestatu eta kozinatzeko teknika eta praktika kulturalen multzoa da. Hain zuzen, sukaldaritza kultura bakoitzaren adierazgarri nabarmena den jarduera da. Horren ondorioz, herrialde bakoitzaren sukaldaritza oso ezberdina izan daiteke beste herrialdeekiko, kultura, kokalekua eta ohituren eraginez.
Gizakiaren sorreran
Gure arbasoek gizaki primitiboaren garaian lurrak eman ziena irenstean oinarritu zuten biziraupena. Hasiera batean, animalia babesgabe eta txikiak jaten zituzten, horrez gain, arrautzetatik ere proteinak lortzen zituzten oso erraza zelako hauek aurkitzea, gainera, mugitzen zen edozein intsektu ere irensten zuten. Animalia handiago batzuek beste animalia txiki batzuk nola irensten zituzten ikusi zuten, ondorioz, gizona ehiztari bihurtu zen eta proteina iturri hobe baterako haragia lortzeko jazarpenari ekin zioten. Hauek izan ziren gizaki orojalearen hastapenak.
Elikagaien lehen zaporeak itsasoko urak eman zituen, gizaki primitiboak janaria garbitzean, gehiegizko lurzorua kentzeko, zapore gazi atsegina aurkitu zuten eta beste elikagai batzuk belarrekin nahasten hasi ziren, atseginagoa izateko janariaren zaporea. Suaren aurkikuntzarekin, gizakiak sukaldaritza aurkitu zuen, beraz, haragia, arraina eta fruituak sutan jartzen ziren, egosi ahal izateko.
Erromatarren influentzia: sukaldaritza findua
K.a. 90. urtean Apicius izeneko pertsona bat lehen gourmettzat hartu zen, bizitza ona eta janari ona zehazten zituzten liburuak idatzi baitzituen. Apiciusek De Re Coquinaria izeneko lehen sukaldaritza-liburua sortu zuen, non jateko estiloak eta hainbat errezeta zehaztu zituen familiaka banatuta, hala nola hegaztiak, haragia eta barazkiak.
Erregetzaren janaria
Erregetzak, jaki finez betetako eszenaratze handiak eskatzen zituzten. Honen errua Frantziako lehen sukaldari handietako bati ere egozten zaio, Guillaume Tirel Taillevent izenez ezagutzen dena. Bera izan zen errezeta bikainak eta gaur egun ezagutzen ditugun saltsen hastapenak asmatu zituen pertsona. Le viandier izeneko bere sukaldaritza-liburua ere idatzi zuen eta horrek eragin zuen Frantziako sukaldaritza-liburuetan eskemetan eta sukaldaritza-motetan. Honen ondorioz, janaria hierarkizatzen hasi zen eta plater sinpleak eta bereziak desberdintzen hasi ziren.
Peru (Nebraska)
Peru Nebraskako hiri bat da. Nemaha konderrian kokatua dago. 2010ean 865 biztanle zituen, 1.37 kilometro koadrotan banatuta.
Sukaldaritza
Sukaldaritza profesionala
Hau guztia, Auguste Escoffierren (1846-1935) lanari esker aldatu zen, sukaldea profesionalizatu eta lan estandarrak sortu nahi zituen sukaldari talde hautatu baten parte izan zen. Bere proiektua Carême-k ezarritako arauak eta teknikak hobetzea, ordenatzea eta iraultzea izan zen. Bere ekarpenen artean lurpeko lekuetatik sukaldeak kentzea, laneko uniforme estandarra sortzea, higienearen eta elikagaien manipulazioaren lehen arauak, tekniken lehen errezeta liburuak eta beste hainbat ekarpen aurkitzen ditugu. Berari esker, sukaldarien estatusa goratu zen eta lanbide izatearen errespetua eskuratu zuen sukalde barruko lana diziplinatzeaz gain.
Sukaldaritza munduan zehar
Aipaturik dagoen bezala, sukaldaritza asko alda daiteke kultura, kokalekua eta ohiturengatik. Horregatik, kontinente bakoitzeko sukaldaritza estiloa oso ezberdina izaten da besteengan eta bakoitzak kozinatzeko orduan plater desberdinak egitera jotzen du. Aipatzekoa da, herrialde bakoitzean kozinatzeko modua asko alda daitekeela eta horregatik, herrialde bakoitzak besteengan bereizten duen zapore edo ohitura bat izan omen du. Adibidez, Asia inguruan, arroza eta curry-a dira adibidez besteengan gehien bereizten dioten zapore edo platerak.
Sukaldaritza Afrikan
Afrikako gastronomiak, oro har, sukaldaritza benetan exotikoa du, non bere platerak zapore eta usain biziak bereizten dituena. Gastronomia honetan, aroma-belarrak eta espeziak izaten dira oso presente. Erabiltzen diren espezien artean hauek aurkitzen dira: piper beltza, jengibrea, kardamomoa, intxaur muskatua, martorria eta ezkaia dira, beste askoren artean.
Afrikako plater tradizionaletan haragia eta arraina asko aurki dezakegu, barazkiekin batera. Lur lehor bat aurkitzen da gehienki, gainera, animalia ugari daude aske bertan bizitzen. Ondorioz, bertako jendeak arrantzatzera (hondartza aldean) eta nekazaritzara jotzen du. Beraz, ahuntzak, behiak… izatera jotzen dute. Erabiltzen dituzten beste osagai batzuk piperminak, lekaleak eta olioak dira. Osagai hauek, elkarren artean eta egosteko eta ontzeko modu ezberdinekin konbinatuta, benetako jaki sorta lortzen dute.
Nabarmendu beharreko plateren artean, kus-kus, nshima, fufu… aurkitzen dira.
Sukaldaritza Europan
Asiako herrialdeetako sukaldaritza tradizionalarekin alderatuta, adibidez, haragia nabarmenagoa da, haragi-zatiak handiagoak izanik ere. Mendebaldeko sukaldaritzak ere garrantzi handia ematen dio ardoari eta saltsak erabiltzeari. Europako sukaldaritzan esnekiak adibidez oso presente izaten dira beti. Gaztak ehunka mota ezberdinetan ekoizten dira, eta esne hartzitutako produktuak aukera zabalean ere eskura daitezke. Gari-irina ogia izan da aspalditik sukaldaritza honetan almidoi- iturririk ohikoena, pasta, ore eta gozogintzarekin batera, aipatzekoa ere patataren presentzia gastronomia honetan. Arto-irina, ezinbestekoa den elikagai bat da Italiako eta Balkanetako sukaldaritzan. Entsaladek Europako gastronomiaren zati oso garrantzitsu bat erakusten dute, eta Europako gastronomiaren osagai oso garrantzitsuak dira. Europan jaterako orduan, ohitura oso handia dago bazkaria hiru plateretan zatitzeko, lehenengo platera, bigarren platera eta postrea. Asko bereizten dira beraien artean, adibidez, lehenengo plateren artean oso ohikoa da platerak oso handiak ez izatea, izan ere, lehenengo platera, bazkariari hasiera emateko erabiltzen da. Bigarren platera aldiz, bazkal orduko platerik nabariena izaten da, gehienbat plater hauek izaten duten proteina eta karbohidrato kantitate altuarengatik. Bigarren platerean ohikoa da, haragia, arraina... bezalako platerak azaltzea. Hirugarren platera edo postrea oso nabaria izan da Europako gastronomiaren historian. Plater hau gehienetan hotza izaten da. Askotan, esnekietatik ateratzen dira, jogurta, izozkia... bezala.
Nabarmendu beharreko plateren artean, crepe, paella, fish and chips, pizza... aurkitzen dira.
Sukaldaritza Asian
Ekialdeko herriak arrantzaleak eta nekazariak dira. Haien dieta arrain eta barazkietan oinarritzen da, bereziki egosiak eta hartzituak. Bere estetikak mendebaldekotik hain aberatsa eta ezberdina den kultura horren irudia darama. Arroza Asiako gastronomiaren oinarria da, beraien plateretan ezinbestekoa den produktu bat bilakatu da urteetan zehar. Arraina adibidez, beti dago presente, baita ere barazkiak eta lekaleak plater gehienen parte baitira. Espeziak ere asko erabiltzen dira eta prestaketa bakoitzaren nortasuna markatzen dute. Zopa, gastronomia honen protagonista handia da besteen artean. Asiako zopaz hitz egitea aukera eta aldaera sorta amaigabea irekitzea da. Salda gehienetan arrain, itsaski eta algekin egiten da eta gero, fideo edo barazki mota desberdinak sartzen dira. Asiako janaria planetako osasuntsu eta orekatuenetakoa dela erakutsi du zientziak, gastronomia honetan elikagai ezberdin asko erabiltzen dira eta. Aipatzekoa da, oso ohikoa da bertan hashi metodoa erabiltzea bazkaltzeko, hau da, makila bi erabiliz janaria jatea. Honek, irensketa lasaiago batera bultzatzen du eta digestioa egiterako orduan laguntza bat bilakatzen da.
Nabarmendu beharreko plateren artean, oilasko tikka masala eta sushia dira esanguratsuenak.
Sukaldaritza Amerikan
Ameriketako sukaldaritzan ezinbestekoa da sukaldaritza latinoa eta Ipar Amerikako sukaldaritza bereiztea, beraien artean oso ezberdinak baitira. Estatu Batuetan eta Kanadan erabiltzen den sukaldaritza estiloa, Europakoaren oso antzekoa da. Honen zergatia erraz azaltzen da, izan ere, gaur egun Ipar Amerikan kontsumitzen diren elikagaien portzentaje handia beste herrialdeetatik inportatutakoa da. Sukaldaritza latinoa aldiz, oso berezia da. Nahasketa kultural koloretsu batetik dator, lehen teknika propioak zituzten maiak, inkak eta aztekak bezalako zibilizazio handi eta zaharretatik hasi. Egia da errezetak eta teknikak aldatu egiten direla eskualde batetik bestera, baina Latinoamerikako mahai gehienetan ere badaude plater ezagunak. Sukaldaritza honetan, ezinbestekoak dira espeziak, izan ere, oso gastronomia koloretsu eta aromatiko bat dute espeziak duten garrantziaren ondorioz. Espezia garrantzitsuenak, kuminoa, martorria... dira.
Nabarmendu beharreko plateren artean, arepa, tinga, guakamolea... azaltzen dira.
Sukaldaritza Ozeanian
Ozeaniako sukaldaritza, Europako eta Asiako sukaldaritzaren fusio bat da. Haragia eta arraina, gastronomia honetako oinarri oso garrantzitsuak dira, gainera, oso haragi ezberdinak jaten dira bertan Europarekin konparatuta. Adibidez, munduko kanguru guztien portzentai oso handi bat Ozeanian aurkitzen da eta horrek, kangurua bertan kontsumitzen den haragi oso ohiko bat bilakatzera eraman du. Gainera, munduan aurkitzen ez diren sukaldaritza teknika ezberdinak ere aurkitu ditzakegu. Adibidez, Zeelanda Berria n antzinako sukaldaritza modu bat erabiltzen dute, hāngi izenarekin ezagutzen dena. Teknika hau, suarekin harri batzuk berotzean datza, ondoren haragiarekin batera lurpean sartzeko eta lurrunaren bitartez haragia kozinatzeko. Australiako sukaldaritzak, Ingalaterrako eta Irlandako sukaldaritzaren eragina du, pastelak oso tipikoak izanik, horrez gain, ohikoa da labezomorroa eta eskorpioia bezalako haragiak kontsumitzea.
Triangelu (musika)
Soinua tresna beraren bibrazioaz sortzen denez, idiofonoen familiako musika tresna da eta tamaina ezberdinetakoak daude. Hala ere, ohikoenak 16, 18 eta 20cm –takoak dira.
Sukaldaritza
Sukaldariak
Beste adibide bat Carlos Arguiñano da, sukaldari hau, bere telesailen ondorioz egin zen ospetsua. Alde batetik kozinatzen zituen platerengatik, eta beste aldetik bere umorearengatik. 1978an jatetxe-hotel bat zabaldu zuen Zarautzen. Oraindik ez du mitxelin izar bat lortu.
Triangelu (musika)
Aintzinako musika tresna da eta bere jatorria turkiarra izan daiteke. Orkestra sinfonikoan XVIII mendearen erdialdean hasi ziren erabiltzen, Europan jatorri orientaleko musika tresnekiko zaletasuna hastearekin batera. Une horretatik, kontzertu lan ugaritan erabili da.
Sukaldaritza
Ohiko platerak
Kultura bakoitzak ohiko platerak dituen bezala, Euskal Herrian ere ohiko plater ugari daude beste herrialdeetatik bereizten gaituenak. Horien artean ospetsuenak: marmitakoa, bakailaoa pil-pil erara, porrusalda…
Triangelu (musika)
Tremoloa batidorea triangeluaren barnekaldean mugimendu zirkularrak eginez eta ertzak joz lortzen den soinua da.
Frisco (Colorado)
Frisco Coloradoko herri bat da. Summit konderrian kokatua dago. 2010ean 2,683 biztanle zituen, 4.365 kilometro koadrotan banatuta.
Triangelu (musika)
Ezaugarriak
Instrumentu hau, gaur egun, nahiko erabilia da. Artistek, instrumentu hau aukeratu zuten euren ahalmen sortzaile guztia garatzeko, eta honako ezaugarri hauek ditu:
Sukaldaritza
Munduko jatetxeak
Munduan zehar jatetxe ugari daude. Hauen artean ez dago zergatik antzekotasunik izan behar, izan ere, jatetxe bakoitzak bere platerak ditu eta hauek oso ezberdinak izan daitezke beste jatetxeekiko. Gaur egun oso ohikoa da adibidez, Txinatar jatetxe bat zabaltzea Txina ez den beste herrialde batean. Horrela, alde batetik kultura eta ohiko janariak beste herrialde batera eramaten dira eta horrez gain, beste herrialde horretako jendeak, beste elaborazio batzuk probatzeko aukera dute. Jatetxeak asko dira eta beraien artean beste ezberdintasun handi bat dago bereizi ahal izateko. Jatetxeak helburu desberdin batzuk asetzeko sortuak izan ahal dira, adibidez, gaur egun janari lasterreko jatetxeak oso ohikoak dira. Hauen helburua, janari gozo eta azkar bat egitea da, horrela jendeak ez du zergatik asko itxaron behar jan ahal izateko eta gehienbat janari ez oso osasuntsua lantzen dute, hanburgesak, patata frijituak... horien artean. Horrelako jatetxe ospetsuenak adibidez, KFC, Burger King, McDonald's... dira.
Baina badaude beste janari mota bat lantzen duten jatetxeak. Hauek, goi-mailako sukaldaritza duten jatetxeak bezala ezagutzen ditugu eta hauen helburua, bazkaltzerako orduan zapore, testura eta aroma berriak erakustea da, horrela bezeroak inoiz probatuko duen platerik onena egiteko saiakeran daude beti. Horretarako, produktu ezberdin asko lantzen dituzte eta haien arteko nahasketa berriak saiatzen dituzte zapore eta testura berrien bila.
Triangelu (musika)
Ezaugarriak
Instrumentuaren berezko ezaugarrietako bat, sonoritate handia duela da, sortzen den soinua, orkestraren gainetik entzutea eragiten duena.
Sukaldaritza
Munduko jatetxeak
Gaur egun jatetxe hoberenak konsideratzen diren horiek, Sant Pau, The Fat Duck eta El Celler de Can Roca dira, azken hau hoberena bezala ezarriz. Celler de Can Roca jatetxea
Gaur egun mundu mailako jatetxerik hoberena bezala ezartzen da. Jatetxe hau, Gironan aurkitzen da eta Kataluniako sukaldaritza tradizionalean oinarritzen da, puntu ultramoderno nabarmen bat izanik. Jatetxe hau, Roca anaiek sortu zuten 1986an eta behin baino gehiagotan munduko jatetxerik hoberena bezala konsideratuta dago Restaurant Magazine aldizkariarengatik. Hiru mitxelin izar ditu eta datu interesgarrien artean, 200 metro karratuko sukaldea du. Hori gutxi balitz, milaka botilako upeltegia du.
Triangelu (musika)
Ezaugarriak
Oro har, oso tresna erabilerraza dela esaten da, baina praktika eta azterketa asko behar dira tresna hori ondo erabiltzeko.
Sukaldaritza
Euskal Herriko jatetxeak
Euskal jatetxeak beti izan dira oso ondo baloratuak. Turismo gastronomikoko helmuga onenetakotzat hartzen da Euskal Herria, mitxelin izarra duten ia 40 jatetxe baitaude. Horrek sukaldaritza maila oso landua eta aurreratua dagoela adierazten du. Euskal jatetxe hoberenen artean, Donostian dagoen Pedro Subijanaren Akelarre jatetxea aurkitzen da. Iruzkintzeko beste bat Lasarte-Orian dagoen Martin Berasategi jatetxea da, dagoeneko 3 mitxelin izar lortu dituena. Beste hainbat jatetxek osatzen dute lista hau, Euskal Herria turismo gastronomiko oso garrantzitsu bat bilakatuz.
Triangelu (musika)
Ezaugarriak
Instrumentuaren forma triangeluarrak, ukitua izateko behar bezala esekitzeko abantaila ematen dio, soka baten bidez esekitzea eta instrumentua estutu gabe bibrazio gehiago sortzea ahalbidetuz.
Triangeluaren formak
Barraren forma triangeluarrak harmonikoak goratzen ditu eta oinarrizko tonuari lotutako maiztasun altuagoak sortzen ditu, honen ondorioz, instrumentuak tonuen gaineko igorpena lortzen duelarik.
Honek, bere zatiek luzera ezberdinak dituzten berezitasuna du, tonu ezberdinak ekoiztea errazten diona.
Gaur egun, musika garaikidearen esparruan, euskarri bati lotuta dauden hainbat triangelu erabiltzen ditu. Tamaina eta lodiera ezberdinetakoak izan daitezke, eta hagaxkak material ezberdinetakoak dira, artistari, intentsitate ezberdinekin, soinu ugari egiteko aukera ematen diona.
Sukaldaritza
Michelin Gida
Mitxelin gida, jatetxe eta hotel hoberenen zerrenda bat baino ez da, non munduko edozein lekutako adituek irizpide berdinak erabiliz, egindako iritziak eta balorazioak biltzen diren. Gainera Europako hotel eta jatetxe gidarik zaharrena da eta ostalaritza eta gastronomia munduarekin lotutako ibilbide turistikoei egiten die erreferentzia.
Lutipri
Dirudienez K.a. 844 eta K.a. 834 bitartean gobernatu zuen, Salmanasar III.ak antzinako hiriburua zen Arzashkun hiriburua suntsitu zuenetik Sardur I.ak hiriburu berria zen Tushparen sorrera baino lehen egon zen aro ilun bat.
Sukaldaritza
Michelin Gida
Gaur egungo goi-mailako sukaldaritza baloratzeko erabiltzen da eta urtero munduko 1500 baino jatetxe gehiago ebaluatuak izaten dira. Ondoren adituek baloratzen dute elikagaien kalitatea, presentazioa... eta ondorioztatzen dute zeintzuk diren hoberenak. Jatetxe hauek mitxelin izarrarekin saritzen dituzte eta modu honetan gastronomiaren munduari ondo jatea gustatzen bazaizu bertaratu beharreko jatetxe gisa erakusten dira, produktu eta zapore onena eskainiko dizutelako.
Henrike III.a (argipena)
Henrike III.a Europako zenbait erregeren izena da:
Castelculier
Castelculhèr Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Castelculier udalerrian erroldatutako biztanleak 2.194 ziren. Familiak 858 ziren, horien artean 195 pertsona bakarrekoak ziren (86 bakarrik bizi ziren gizonak eta 109 bakarrik bizi ziren emakumeak), 285 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 296 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 82 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 920 etxebizitza zeuden, 867 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 822 etxeak ziren eta 97 apartamentuak ziren. 867 etxebizitza nagusietatik 578 bere jabearen bizilekua ziren, 265 alokairuan okupaturik zeuden eta 23 doan lagata zeuden; 16 etxek gela bat zuten, 34 etxek bi zituzten, 107 etxek hiru zituzten, 304 etxek lau zituzten eta 406 etxek bost zituzten. 745 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 386 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 442 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.382 ziren, horien artean 1.042 aktiboak ziren eta 340 inaktiboak ziren. 1.042 pertsona aktiboetatik 960 lanean zeuden (484 gizon eta 476 emakume) eta 82 langabezian zeuden (34 gizon eta 48 emakume). 340 pertsona inaktiboetatik 141 erretiraturik zeuden, 107 ikasten zeuden eta 92 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Castelculier udalerrian 906 unitate fiskal zeuden, 2.258 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.745 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 194 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 30 eraikuntza enpresak ziren, 55 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 15 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 24 zerbitzu enpresak ziren, 17 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 52 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 1 autoeskola, 10 igeltseroak, 5 margolariak, 5 zurginak, 5 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 6 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 11 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 supermerkatua zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 arraindegi zen, 1 arropa denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Castelculier udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 726 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Camila Bossa
Camila Bossa Pereira (Bogota, Kolonbia, 1973) kolonbiar-espainiar zinema, antzerki eta telebistako aktore galiziarra da.
Biografia
Pilar Pereira aktorearen alaba da. 1994an hasi zen Santiagoko de Compostelako unibertsitate-antzokian.
Aktore ibilbidea
1996an, Luar TVGren programan eta Plater konbinatuetan agertu zen, baina Mareas vivas telesailean egindako Belinda rolarengatik izan zuen behin betiko arrakasta, eta ia lau urtez interpretatu zuen paper hori 1999 eta 2002 artean.
Bere ibilbidean zehar, TVGko hainbat serietan parte hartu zuen, hala nola Hospital Real, Serramoura, Escoba!, Las administraciones de Celavella edo Matalobos, zeinak Mestre Mateo 2009 saria eman baitzion emakumezkoen bigarren mailako interpretazio onenari. Netflixen El desorden que dejas (2020) telesail arrakastatsuan parte hartu zuen.
Triangelu (musika)
Triangeluaren zatiak
Bere behealdeko alde batean, instrumentuaren bibrazioa errazten duen irekidura bat du. Tresna hau erabiltzeko ez da eskuarekin zuzenean heltzen, goiko erpinean oso ondo lotzen den lokarri baten bidez baizik. Edo horretarako egindako zulo batean, instrumentuaren gorputz berean.
Montérolier
Montérolier Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montérolier udalerrian erroldatutako biztanleak 517 ziren. Familiak 196 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Triangelu (musika)
Triangeluaren zatiak
Gaur egun, instrumentu honen barietate ezberdina dago, hauen tamaina edo lodieraren arabera, musika garaikideak ere dauden hiruki eta baketa kopuru handiarentzako sonoritate aukerak aztertzen ditu, non hagaxkaren kalitatea instrumentuak igorritako soinuen garbitasunaren elementu nagusietako bat den.
Montérolier
Etxebizitza
2007an 214 etxebizitza zeuden, 199 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 206 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 199 etxebizitza nagusietatik 166 bere jabearen bizilekua ziren eta 33 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 40 etxek hiru zituzten, 44 etxek lau zituzten eta 106 etxek bost zituzten. 154 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 78 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 106 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Mazerolles-du-Razès
Mazerolles-du-Razès Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.
Montérolier
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Triangelu (musika)
Jotzeko teknika
Triangeluak soinua sortzen du kolpatzen dutenean, tonu zorrotz eta argietan. Tresna hau erabiltzerakoan irizpide hauek nabarmendu behar dira:
Triangelua behar bezala aukeratu, hainbat tamaina eta aleaziotakoak aurki baititzakezu. Kontuan hartu behar da zer musika mota jo nahi duzun instrumentu honekin.
Jesus Larrañaga Lizarralde
Jesus Larrañaga Lizarralde (Arrasate, Gipuzkoa, 1926ko azaroaren 18a - Arrasate, 2004ko maiatzaren 7a), Mondragon Korporazioan 1956an sortu zen lehen enpresa industrial kooperatiboaren bost sortzaileetako bat izan zen.
Triangelu (musika)
Jotzeko teknika
Egin ezazu instrumentuari behar bezala eusteko teknika, jotzen duzun bitartean eror ez zaitezen. Gogoratu zure gorputzaren zati batek ere ez duela instrumentua ukitzen, soinuaren kalitatea mugatzen baitu.
Jesus Larrañaga Lizarralde
Biografia
Jesus Larrañaga Arrasaten (Gipuzkoa) jaio zen 1926ko azaroaren 18an. Bere gurasoak Alejo Larrañaga eta Prisca Lizarralde izan ziren. 1956ko urriaren 20an Carmen Galdosekin ezkondu zen, eta 4 alaba izan zituzten.
Triangelu (musika)
Jotzeko teknika
Hartu kontuan instrumentua jotzeko erabiliko duzun baketa aukeratzerakoan. Egin beharreko musika-pieza osatzen duten tonu eta soinuarekin bat etorri behar du. Izan ere, hagaxka lodia bada, egurrezkoa edo metalezkoa, tonuak aldatu egiten dira.
Musika-aparatu hau perkusioan, gutxienez hiru lekutan egin dezakezu.
Jesus Larrañaga Lizarralde
Biografia
1940an sartu zen Arrasateko eta Deba Goiena Haraneko enpresarik handienean, Unión Zerrajera S.A., bertako Aprendizen Eskolaren bidez. Han hurrengo urtean kooperatiben ideologo eta sustatzailea izan zen Aita Jose Maria Arizmendiarrieta ezagutu zuen irakasle bezala. Beti formakuntza dualean lana eta ikasketak uztartuz, 1945eko uztailean Industria Ofizial Mekanikariaren ikastaroak amaitu zituen. Arrasateko Eskola Profesional berrian ikasketak jarraitzeko Arizmendiarrietak aukeratu zituen hamaika ikasleetako bat izan zen, eta Zaragozan azterketak era librean eginaz, 1952an Industria Peritu Mekanikoaren titulua lortu zuen. Formazioa osatzeko, 1965eko eta 1966ko udako hilabeteetan, Euskal Herriko Unibertsitateko Bilboko Sarriko Fakultateko irakasleek emandako Enpresa Zientzietako ikastaro berezietan parte hartu zuen, beste zuzendari kooperatibista batzuekin.
Triangelu (musika)
Jotzeko teknika
Jakin beharreko triangeluaren datu bitxiak
Gymnothorax niphostigmus
Gymnothorax niphostigmus Gymnothorax generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.
Triangelu (musika)
Jotzeko teknika
Instrumentua jotzeko teknika du, kanpotik, beheko edo goiko zatitik gertu edo beheko izkinan izan daiteke.
Albedo
Albedoa gainazal batek jasotzen duen argi kopurutik, berriz islatzen duena da. Gainazal argiek ilunek baino albedo handiagoa dute. Adibidez, elurraren albedoa %80 ingurukoa da, argi asko islatzen baitu.
Triangelu (musika)
Jotzeko teknika
Soinu harmonikoak sortzea nahiago baduzu, instrumentuaren alboarekin 45 graduko angelua osatzen du.
Albedo
Albedoak eragin handia du planeta baten kliman. Albedoa igotzen bada, islatutako argi kopurua handitzen da, tenperatura jaitsiz. Kontrara, albedoa jeitsiko balitz (izotz eta elur geruzak urtzean, adibidez) planetak energia gutxiago islatuko luke, eta berotu egingo litzateke.
Emilio Arrieta
Pascual Juan Emilio Arrieta Corera (Gares, Nafarroa, 1821eko urriaren 20a – Madril, 1894ko otsailaren 11, konpositore garrantzitsua izan zen. Batez ere zartzuela bultzatu zuen.
Montérolier
Diru sarrerak
2009an Montérolier udalerrian 199 unitate fiskal zeuden, 515 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.558 euro zen.
Jesus Larrañaga Lizarralde
Ibilbide profesionala
1940tik 1954ra, Arrasateko Union Zerrajerako teknikari proiektugile bezala lan eginez burutu zituen ikasketak, eta Aprendizen Eskolako irakasle ere izan zen azken urteetan. 1954ko amaieran, Oviedora joan zen Vetusta, S.A. enpresan lan egitera, eta Arizmendiarrietak eskatuta itzuli zen, beste lau kiderekin 1956an ULGOR izeneko lehen kooperatiba industriala sortzeko, ondoren Fagor Etxetresnak izena hartu zuena. Ondorengo lan-bizitza guztia kooperatibei lotuta egon zen: Fagor Etxetresnak enpresako Zuzendari Komertzial (1956-1963) eta Zuzendari Gerente (1963-64 eta 1970-1981) izan zen, Laboral Kutxako Enpresa Dibisioko Zuzendari (1964-69), Fagor Taldeko Nazioarteko Eragiketen Zuzendari (1981-1991), eta 1991tik erretirora arte Mondragon Korporazioko Aholkulari.
Montérolier
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra altzari denda bat zen.
2000. urtean Montérolier udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 464 hektarea erabiltzen.
Jesus Larrañaga Lizarralde
Ibilbide profesionala
Fagor Etxetresnakeko garaian ANFELeko (Etxetresnen Ekoizleen Elkarte Nazionala) lehendakaria eta ANIEL (Industria Elektronikoen Elkarte Nazionala) elkarteko kidea izan zen. Fagor Taldearen garaian berriz, AENOReko (Espainiako Normalizazio eta Ziurtapen Elkartea) sortzaileetako bat eta lehen lehendakaria izan zen, eta EEEko Ekonomia eta Gizarte Kontseiluko kidea.
Montérolier
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jesus Larrañaga Lizarralde
Ekarpen kooperatiboa
Bere espiritu berritzailearen eta jakinmin intelektualaren gidaritzapean, kooperatiben lanpostuak baloratzeko lehen Eskuliburua idatzi zuen. Oreka emozionaletik abiatuta, enpresen garai zailetan morala jasotzen laguntzen zuen, eta porrotak zein arrakastak erlatibizatzen. Gaztetan zeregin teknologikoetarako trebatu ondoren, haren zaletasunak hurbilago zeuden letren ezagutzaren, saiakuntzaren, eta bizitzaren hausnarketaren lerroetatik. Irakurle eta idazle saiatua, hitzaldiak ematen ere aritu zen, mezu kooperatiboa gizarte-bizitzaren, ekonomiaren eta enpresaren esperientziekin zabaltzeko.
Mundu osoan zehar bidaiatu zuen, ausardiaz eta apaltasunez, eta Arrasateko kooperatibismoaren pertsonifikazioa izan zen kanpoan. 1986an, 60 urteko atalasea zeharkatzean, honakoa idatzi zuen: “Zalantzarik gabe giza izaeraren gauzarik zailena, besteak bezala bizitzea onartzea da, nork bere kabuz arrakasta eta metaketa lortu ahal dituenean”.
Argitaratutako liburuak
- ''El cooperativismo de Mondragón. Interioridades de una utopía.'' Azatza, 1998.
Letagin zuri
Istorioa
Letagin zuri gaztetatik gurasoen babesik gabe hazi den otsokumea da, non bere bizitzan hainbat lagun eta etsairekin topo egingo du...
Lanperna hori
Lanperna hori edo lanperna orixa (Amanita gemmata) Amanita generoko pozoitsua den perretxikoa da.
Zipreko futbol kopa
Zipreko futbol kopa (grekeraz Κύπελλο Κύπρου), Zipren urtero jokatzen den kanporaketa bidezko futbol txapelketa da. Ligarekin batera abiatu zen 1934ean eta palmaresean APOEL (21 garaipen), Omonia (14) eta Anorthosis (10) dira txapelketa gehien irabazi dituzten taldeak.
Lanperna hori
Lanperna limoiarekin aise nahas daiteke. Patata usaina eta kolore limoi-horia ezaugarri nagusiak dira.
Intoxikazio ertainen susmagarria. Sindrome neurologikoa. Mikologo batzuek honen jangarritasuna defendatzen dute, baina beste batzuek ez dute gomendatzen, toxikoa den susmagarria delako eta Amanita phalloides perretxikoarekin nahas daitekeelako.
Sinonimoak
Agaricus gemmatus Fr. (1838) Agaricus adnatus W.G.Sm. (1870) Amanita gemmata (Fr.) Gillet (1874) Amanita junquillea Quél. (1876) Amanita gemmata f. amici Gillet (1884) Amanita muscaria var. gemmata (Fr.) Quél. (1886) Amanitopsis adnata (W.G.Sm.) Sacc. (1887) Amanitopsis gemmata (Fr.) Sacc. (1887) Amanita adnata (W.G.Sm.) Sacc. (1925) Amanita junquillea var. exannulata J.E.Lange (1935) Amanitaria gemmata (Fr.) E.-J.Gilbert (1940) Venenarius gemmatus (Fr.) Murrill (1948)
Deskribapena
Kapela: 4 eta 8 cm arteko diametrokoa; hasieran ia globo itxurakoa, gero hemisferikoa, azkenean lau-ganbila, ertza ez oso ildaskatua. Azala bereizgarria, distiratsua, kolore aldakorrekoa: krema zurbiletik okre-horixkara, bolba zuriaren hondar batzuekin.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Zuria, banangarria, oinarrirantz lodiagoa, globo itxurako erraboil baten amaitzen da, bolba aldakor batez inguratua, lodia eta batzuetan harilkatua. Eraztun mehea, osatugabea eta oso iheskorra.
Haragia: Zuria, biguna, hauskorra, azalaren azpian horixka, zapore leuna, gozoa eta usain ez oso nabarmena. Etimologia: Amanita grekotik dator Zilizia eta Siria arteko mendiari egiten dio erreferentzia, han oso ugariak ziren eta. Gemmata epitetoa harribitxietatik dator, onddo hauen kapelaren apainduragatik.
Jangarritasuna
Ez jatea gomendatzen da, aldaera asko dituen perretxikoa delako, horietakoren batek intoxikazioak eragin ditu eta.
Nahasketa arriskua
Amanita citrina espeziearekin, hau ez da jangarria eta patata usaina du, lirainagoa da eta hori-limoi kolorekoa izaten da.
Sasoia eta lekua
Udazkenetik udaberrira, batez ere pinudietan, hala ere, hostoerorkorretan ere irteten da. Oso ohikoa Euskal Herrian.
Banaketa eremua
Bi hemisferioetako eremu epeletan.
Fatou Diome
Fatou Diome (Niodior, Senegal, 1968) senegaldar idazlea da. Hainbat liburu idatzi ditu, Le Ventre de´Atlantique izenekoa ezagunena izanik. Batez ere, Frantziako immigrazioa eta Frantzia eta Afrikaren arteko erlazioa jorratzen ditu bere eleberrietan.
Biografia
Niodior uharte txikian, Serere herrian jaio zen. Bere gurasoak ezkondu gabe zeudela jaio zen eta bere amona Aminatak hazi zuen. Bere abizena Sine-Salum eskualdetik dator, Diometarrak Niominka (Senegaleko etnia bat) herriaren parte diren lekua.
Senegaleko tradizioari jarraituz, emakumeen rolak jarraitu eta etxeko lanak egiten geratu beharrean, sarritan gizonezkoekin tratuan aritzen zen. Horrela, uharteko bizimoduarekin bat egiten ez zuenez, eskolara joan eta frantsesa ikastea erabaki zuen. Alabaina, bere amonak ez zuenez biloba eskolaratua izatearekin bat egiten, hasieran Fatou gazteak ezkutuan joan beharra izaten zuen eskolara. Hain zuzen ere, bere irakaslea izan zen amonak ikasketak jarraitzeko baimena emateko konbentzitu zuena.
13 urterekin frantses literaturarekiko interesa piztu zitzaion eta idazten hasi zen. 14 urterekin berre herrixka utzi zuen eta bizitza nomada bat hasi zuen, Senegaleko hirietan zehar bere ikasketak jarraitzeko. Ostean, M´Bourren egin zituen bigarren hezkuntzako ikasketak, zerbitzari bezala egin zuen lan Gambian eta Dakarren hasi zituen unibertsitateko ikasketak. Momentu horretan bere ametsa Senegalen bertan frantses irakasle bihurtzea zen.