cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gerra
Gerraren historia
Antzinako inperio eta zibilizazio handien sorrera eta garapenean gerra funtsezko elementua da. Mesopotamiako zibilizazioetan eta Antzinako Egipton ugari dira gerrei buruzko erreferentziak denetariko arte-lanetan. Antzinako Grezian, greko eta troiarren arteko liskar odoltsuen berri ematen duen Iliadan heroi mitologikoak eta jainkoak dira gerran parte hartzen dutenak eta gerran parte hartu, garaitu edo hiltzea ospea eta gorespena lortzeko bidea dira. Gerraren balorazio kultural hori gaurdaino iristen da eta egun ere, gerran parte hartzen duten gudari ausartak goraipatu egiten dira, gerrari buruzko literatura-lan eta filmetan eta baita gerra errealei buruzko diskurtso nagusietan ere. Gerra egiteko moduak, ordea, ezberdinak izan dira herri eta kultura batetik bestera. Lurrez zabalak baina populazio txikia duten herrietan gerrak mugatuak direla frogatu da; adibidez, kultura zenbaitetan gudari ospetsu batzuek soilik egiten dute borroka eta garaile suertatzen denak beste taldekoak mendera ditzakeela onartzen da bi aldeetan.
Antzinako Greziatik, persiarren aurka Mediar Gerretan frogatu bezala, teknologia aurreratuaren erabilera izango zen gerraren ezaugarri nagusia eta geroztik Mendebaldean gerran garaitzeko faktore erabakigarria izan da. Halatan, eurek garatutako teknologia-mailari esker (salbuespenak salbuespen, bolbora eta zalduneriako ointokia Ekialdetik etorri baitziren) Mendebaldeko herriak izan dira nagusi gerretan beste herrien aurka (aldian behin herri txikiek Mendebalde boteretsua garaitu dute, ordea, gehienetan garai labur baterako izan bada ere; adibidez, konkistatzaileen aurkako amerindiar herrien kasuan). Arlo militarrean eta gerran aplikatzen dira, gainera, lehenbizi teknologia aurreratuenak, gerraren hil ala biziko izaera dela eta. Teknologiaren hedapena batez ere gerraren bitartez gertatu da historian zehar. Beste alde batetik, diziplina eta antolakuntza ere faktore erabakigarriak izan ziren historiaren hasieratik gerren garaipenerako. Mendebaldeko gerren beste ezaugarri nabari da erasokortasuna eta krudeltasuna izan da, gerran etsaiaren aurka errukirik gabe eta modu masiboan oldartuz : Mendebaldeko herrialdeak elkarren aurka borrokatu ziren Bigarren Mundu Gerran historiako beste edozein gerratan baino hildako gehiago izan ziren.
Mendebaldeko gerraren sorrera Mesopotamian izan zen K. a. 3000 urteetan, Neolitoaren amaieran, nekazaritza intentsiboak ekoizpena nabarmen gehitu eta gerrarako prestakuntza, trebakuntza eta armada ugari eta sendoen eraketa ahalbidetu zuenean. Garai hartan garatu zen metalurgiari esker armak (aizkorak eta sastakaiak) ekoiztu ahal izan ziren. K. a. bigarren milurtekoaren hasieran gerrarako bi gurpiletako zaldizko gurdi arin eta azkarrak ere asmatu ziren, ordu arte nekazaritzarako erabiltzen ziren gurdi astunak baino askoz ere azkarragoak. Arku sinpleak baino indar handiagoa zuten arku konposatuak ere orduan asmatu ziren. Zenbaiten iritziz, berrikuntza hauek gerrarako modu eraginkorrenean baliatu zituztenak abeltzaintzan jarduten zuten herriak izan ziren: ohituago zeuden euren bizitokitik urrun eta azkar mugitzen eta euren abereak harrapatzen saiatzen ziren piztiak (eta, beraz, gerran gizakiak ere bai) kolpe zuzen batez hiltzen trebeak ziren. Asiatik etorritako indoeuropar herri horiek izan ziren gerraz Europako kultura megalitiko primitiboagoak garaitu eta Europako lurralde gehienetan barrena zabaldu zirenak.
Asiria izan zen armada bat modu sistematikoan antolatu zuen lehen inperioa. Logistikarako biltegiak eraiki zituen eta armaz eta harresiak gainditzeko makineriaz horniturik tropa unitate ezberdinetan (ingeniariak, gurdiko gudariak, zalduneria) banatu zuen eta horri esker lortu zuen bere zabalkuntza K. a. VII. mendera arte. Ordu arte, bere armadaren eraginkortasuna nabaria izan zen, antolakuntza zorrotza eta gurdi arin eta beste arma aurreratuei esker. Asiriarren gainbeherarekin batera, ordea, K. a. lehen milurtekoan, gurdi azkarren abantaila deseginda zegoen: aurkariek ere gurdi arinak erabiltzen zituzten eta hala ez bazen, bazekiten gurdiko zaldiak nola akabatu eta guda egiteko etsaia gurdiak baliatu ezin zitezkeen lur eremuetara eramaten. Izan ere, gerran azkar zabaltzen dira beste herrietara trebeziak eta aurrerapen teknologikoak.
Antzinako Grezian burutzen dira lehenengo aldiz gerrei buruzko lehenengo kronika zehatzak eta zabalak, Herodoto eta Tuzididesi esker, Mediar Gerrei eta Peloponesoko Gerrari buruz hurrenik hurren. Aldi berean, filosofiaren sorrerarekin batera, gerrari buruzko pentsamendua abiarazten da: Platonen iritziz, gerra saihestu ezinezko gaitza da, gizakia menderatzen duen boterea eta aberastasun-irrikak bultzaturik, hiriak gerrarako prestatu behar ditu hiritarrak eta gudariak gizarte-klase gorena da, filosofoen ondoren ; Aristotelesek, aitzitik, gizakiek gerrarako berezko joera dutela ukatu eta estatuaren zeregina gerra bakea lortzeko soilik burutu behar zela aldeztu zuen, gerretan garaipenerako grina baztertuz. Antzinako Greziako estatu nagusietako zen Espartak, berriz, gerrarako prestakuntza izan zuen funtsa. K. a. VII. mendetik agogé izeneko gerrarako hezkuntza jasotzen zuten hiritarren semeek txikitatik, modu kolektiboan eta derrigorrezkoan, eta gerran erakutsitako ausardia ("Ezkutuarekin edo ezkutuaren gainean itzul zaitez" esaten zitzaien gudariei, gudutik garaipenez ala hil itzuli bera zirela adierazteko) ospea lortzeko bide zuzena zen. Esparta batez ere hoplita izeneko infanteria astuneko gudariez borrokatzen zen gerratan, falange izeneko egitura sendoak osatuz, hoplita bakoitza ezkutuz, ezpataz, lantzaz, armaduraz eta burukoaz horniturik. Hoplitak izan ziren, gainera, Antzinako Greziako hiri guztietako armadako egitura nagusia. Ospetsua da Esparta, Tebas eta beste hiri batzuetako beste ehunka hoplitek Termopiletako guduan Xerxes I.aren 200.000 gudariko persiar armadari nola egin zion aurre: hoplitak heriotzaraino borrokatu ziren baina haiei esker, persiarrek galera handiak izan eta atzera egin behar izan zuten Mediar Gerretako hurrengo guduetan. Gerra hauen beste ezaugarri nagusi bat Antzinako Greziako hiriek persiarrengandik defendatzeko osatu zuten batasuna izan zen, Heleniar Ligaren baitan.
Erromatarrek historiako inperiorik handienetakoa osatu zuten gerrari esker. Armen teknologiaren aldetik aparteko abantaila ez zuten, baina antolakuntza, ekintza kolektibo eta diziplina aldetik beste guztien gainetik kokatu ziren mende batzuetan zehar. Erromatar Inperioan gudari guztiak guztiz profesionalak izan ziren eta sarri mertzenario atzerritarren laguntza izan zuten. Hoplitek osaturiko falangeak unitate gogorra zen, baina erasorako oso astuna zen. Erromatarrek legioa asmatu zuten, barneko egitura berezitu eta malgu batez unez une guduko zirkunstantzietara azkar egokitzen zena. Taktika militarrean ere trebeak ziren eta gudaren eremua aukeratzen saiatzen ziren horren abantaila izateko. Ingeniaritza militarra ere nabarmen garatu zuten, katapultak, kanpamenduak, gotorlekuak eta harresiak tentuz eraikiz, Alesiako setioan frogatu zuten bezala. Espioitza eta kontrainsurgentzia ere garatu zuten, gerrilla taktikak komeni zitzaizkienean aurrera eramanez, batez ere Hispanian. Aldi berean, erromatarren kalkulaturiko krudeltasuna ere aipatu da lurraldeak konkistatu eta herriak menderatzerakoan. Izua zabaltzearen estrategia konstante izango zen erromatarren ondorengo gerretan. Inperioaren zabalkuntza estrategia eta geopolitika zuzen bati esker gertatu zela ere aipatu da: Julio Zesarrek uko egin zion Inperioaren mugak Mediterraneo inguruko lurraldeez haraindi zabaltzeari, iparraldetik Germanian nahita geldituz esaterako. Aldi berean, diplomazia eta politika ere nabarmen erabili zuten gerrarekin batera euren helburuetarako. Horren erakusgarri Bigarren Gerra Punikoan Hanibalek erromatarrak behin eta berriz suntsitu ondoren, erromatarrak abilezia politikoaz garaitu ziren azkenik. Antzinako Erroman Julio Zesar nabarmendu zen gerraren kudeaketan: Galiako gerretan garaitu zen galiarren aurka eta horren kontakizuna egiten du Commentarii de Bello Gallico liburu bilduma ospetsuan. Erromatar Inperioaren gainbehera, ordea, ez zen gerraren bitartez etorri, berezko suntsipenagatik baizik: erakusgarri moduan, Inperioa guztiz ahulduta zegoen garaian, erromatarrek Atila eta berak zuzenduriko hunoak garaitu zituzten Katalauniako Zelaietako Guduan. Hala ere, inperioa politikoki eta ekonomikoki suntsiturik, azkenean Erroma hiria bera ere vandalo eta bestelako herrietako armadek mendean hartu eta zenbait aldiz arpilatu zuten. Hala ere, konkistatzaile hauek ez zuten ahalmenik izan, gerran aparteko ahaleginik egin gabe ere, sistema politiko egonkor bat finkatzeko: armadan eta gerretan soilik oinarrituriko vandaloen sistemak porrot egin zuten laster. Gerran garaitzeaz gainera, ondorenean ere bizitza zibila kudeatzen jakin behar dela frogatzen da horrela.
Karolingiar Inperioak, ordea, asmatu zuen gerra eta gobernua modu egokian uztartzen eta Mendebaldeko Europaren zati handi bat menderatu zuren VI.-VIII. mendeetan. Gerran, zalduneria astuna eta setioaren taktika erabili zuten batez ere. XIII. mendean zalduneriak bere eraginkortasuna galdu zuen gerretan. Horren lekua, geziak indar, zehaztasun eta maiztasun handiz jaurtitzen zituzten balezta eta arku luzeak eskuratu zituen infanteriak hartu zuen. Arma berri hauek metalezko kate xehez egindako armadurak zulatzeko gauza ziren eta zaldiz borrokatzen ziren gudariek armadura beteko piezak erabili behar izan zituzten, baina horrela zalduneriaren kostua nabarmen gehitu zen. Halatan, XV. menderako zalduneriaren garrantzia aurreko mendeetan nabarmen murriztu zen, eta zalduneria-infanteria ratio 1:2 izatetik 1:6 izatera iragan zen.
Arabiar penintsulatik gerraz gertatu zen VII. mendean sortu zen islam erlijioaren zabalkuntza. Mende bakar batean, islamiar kalifatoak Ekialde Hurbila, Afrikako iparraldea eta Europako eremu zabalak kontrolatu zituen. Erlijioa kasusa zuzentzat izan zuen lehenengo gerra izan zen. Iberiar penintsulan XV. mendera arte iraun zuten, gaztelaniaz "reconquista" deitu izan den prozesua burutzean. XI. mendearen bukaeran, eta Aita Sainduak egindako dei bati jarraiki, Europatik milaka soldadu abiatu ziren bi mendeetan zehar luzatu ziren gurutzadak izeneko kanpaina zenbaitetan Ekialde Hurbilera musulmanen aurka borrokatzera. Kasu honetan ere, erlijioa izan zen gerraren zio nagusia.
Erdi Aroko Europako mendebaldean barneko gerrak ere izan ziren. Nabarmenetako bat Frantzia eta Ingalaterraren arteko Ehun Urteko Gerra izan zen, XIV. eta XV. mendeetan baina garai horretan gerraren inguruko gertaera nagusia bolbora, artilleria eta eskuko su armen garapena izan zen. Bolbora Txinan asmatu IX. mendearen inguruan eta XII. menderako su-armetarako erabilera zabaldu zuen bertan. Arabiarren bitartez zabaldu zen mendebaldera. Hasiera batean, artilleriako arma bonbarda izan zen eta setiorako katapulta eta beste gailuen moduan erabiltzen zen, zehaztasun handirik gabe tamaina handiko harriak harresiz bestaldera jaurti eta ateak hausteko, ez baitzuen balio harresiak eraisteko. XIV. menderako, ordea, jaurtigailuei abiadura handia eman eta zehaztasun handiagokoa zen kanoia eta burdinazko jaurtigailuak erabiltzen hasi ziren. Bolboran ere hobekuntzak izan ziren. Horrela, adibidez, Ehun Urteko Gerraren amaieran artilleria izan zen, neurri handi batean, frantsesei garaipena eman zien faktorea. Gotorlekuak, bere aldetik, laster egokitu artilleriara, eta harresi baxuagoak eta lodiagoak eraikitzeari ekin zitzaion eta harresietan bertan ere artilleria-defentsak prestatu. Beste alde batetik, ontziak ere artilleriaz hornitzen ere hasi ziren eta halatan, XVI. mendean Europako herrialdeek burutu zuten gudurik handiena izan zen Lepantoko guduan, ontzietako artilleria izan zen armamentu nagusia.
Ekialdean, Genghis Khanek eta berak zuzenduriko Mongolen inbasioak lurralde zabalak konkistatu zituzten Asian, Txinatik Ekialde Hurbilera. Bere konkisten euskarri nagusia zalduneria izan zen, mongoliar nomadak ohiturik baitzeuden distantzia luzeetan mugitzen, logistika arinekin. Gudari hauen krudeltasuna zibilen aurka oso aipatua izan da historian zehar.
XX. mendeak historian zehar egiaztatu den beste joera bat baieztatu zuen: gerrak gero eta bakanago gertatzen badira ere, gero eta hondamen handiagoak eragiten dituzte. I. Mundu Gerra eta II. Mundu Gerrarekin, XX. mendea gerra totalaren mendea izan zen, eta ez soilik munduko herrialde nagusiek bertan parte hartzen zutelako: gerra horiek gerren kataklismo izaera nabarmendu dute, gerra nuklearraren mehatxuarekin indartu dena. Mehatxu hori disuasio moduan erabiltzea ere ohikoa da munduko nazio eta bloke politikoen arteko estrategia geopolitiko gisa.
Gerraren zuzentasuna
Sorraratzen duen sofrimendua dela eta, gerra etikatik biziki eztabaidatu den gaia da. Historian zehar, gerra zuzenerako justifikazio anitz eman dira. Ius ad bellum ("Justizia gerrarako") motako argudioek gerra abiarazteko justifikazioak aztertzen dituzte: asmoa edo helburuak zuzenak badira, gerra ere zuzena izango da. Ikuspuntu honetatik, teoria realista da historian gehien onartu dena, zeinaren arabera mehatxu baten existentzia objektiboa, eraso baten aurrean egin beharreko defentsa edo gaitz larriagoak ekiditea (utilitarismo ikuspuntu batetik), estatuaren interesak labur esanda, gerra bat abiarazteko arrazoiak izan daitezke. Teoria realistatik estatuak betebehar eta obligazio etikorik ez dutela ere baieztatu da, eta nazioaren interesari soilik begiratu behar diotela, etikatik interpretazio hau guztiz baztertzen bada ere: estatuak etika-subjektuak ere badira, gizaki eta gizarteari erasaten dizkietan erabakiak hartzen baitituzte.
Gerraren zuzentasuna ius in bello edo gerraren baitan burutzen diren ekintza militarren zuzentasunaren ikuspuntutik ere azter daitezke. Horrela, moral orokorrak zibilen aurkako erasoak, exekuzioak eta justifikatu gabeko indarkeria-ekintzak guztiz gaitzesten ditu. Ius in bello ("Justizia gerran") edo gerraren baitako zuzentasuna arautzen duen nazioarteko ituna Ginebrako ituna da, non besteak beste gerran ekintza militarretan jarduten dutenen aurka soilik jo eta zibil edo gudari ez direnen eskubideak errespetatu behar direla ezartzen den. Gerran genozidioak burutu, zibilen aurkako erasoetan parte hartu edo gerra-presoei tratu txarrak eman dizkieten pertsonek gerra-krimenen egile moduan salatzen dira eta nazioarteko epaitegien esku jartzen dira batzuetan.
Dena den, teoriaren aldetik gerra justifikatzeko arrazoiak zentzukotzat jo daitezkeen arren, praktikan gerra zuzen eta ez zuzenen arteko bereizketa hain garbia ez dela (historian gerra guztiak antzekoak izan baitira, sofrimendua eta hondamena sorraraziz) eta argudio moralez justifikaturiko gerrak askotan izugarrizko bortxakeriaz burutu direla nabarmendu da teoriko zenbaiten aldetik, gerra inongo kasutan zuzena ez dela baieztatzeko. Halatan, praktikan zaila da erabakitzea gerra nork duen "arrazoi", nork duen eskubidea gerra bat abiarazteko. Batzuen iritziz, arrazoia bera da gatazka zerbait irrazional moduan ulertu eta, beraz, etsaia gaizkiaren eragiletzat jo eta gerra indartzen duena ; ikuspuntu honetatik, helburua ez litzateke arrazoia baztertzea izango, baizik eta arrazoiaren mugak, gerrei buruz erabakitzerakoan, behar bezala zehaztea eta soluzio negoziatu eta baketsuen alde egitea.
Gerren prebentzioa eta gatazken konponketa
Gerrek ondorio latzak dakartzate bai garaile bai galtzaileentzat. Historia garaikidean, gutxi zan dira herrialdeen arteko gatazketan aurretik gerra ez pizteko gutxieneko saialdia egin ez diren egoerak. Gerren prebentzio eta bakearen sustapenerako lehen nazioarteko erakundea I. Mundu Gerraren ondoren sortu zen Nazioen Liga izan zen, II. Mundu Gerrara arte iraun zuena. Nazioen Ligak oztopo handiak izan zituen, ordea, bere bake-lana garatzeko. Oztopo nagusia I. Mundu Gerra piztu zuen Alemania, Estatu Batuak (bertako Senatuak bertan sartzea nahi izan ez zuelako) eta Sobietar Batasuna (bere erregimenagatik baztertua izan zelako), hirurak herrialde nagusiak, kanpoan geratzea izan zen. Nazioen Ligak hartutako erabakiak abiarazteko agintaritza eza ere nabaria izan zen. II. Mundu Gerraren ondoren, Nazio Batuen Erakundea sortu zen, geroztik munduko gatazka eta gerretan erresoluzioak jaulki eta bitartekaritza lanak egin dituena. Nazioen Ligak baino egitura egokiagoa du gatazkei aurre egiteko: munduko herrialde guztiak hartzen ditu bere baitan eta mundu osoko herrialdeek osaturiko kasko urdinek osaturiko indar militarren bitartez hartutako erabaki eta akordioak betearazten ditu. Aldi berean, garapen ekonomiko, osasun eta kulturako nazioarteko erakundeak ere biltzen ditu, bakerako elkartasuna funtsezkoa dela printzipioaz. 2010 urtera arte 60tik gora bake-misioetan egin du lana, bakerako akordioak egiaztatu, gudariei armamentua erretiratu eta segurtasuna bermatuz. Bere agintea, ordea, kolokan jarri izan da askotan: sorreratik hartutako erabakietan beto-eskubidea dute II. Mundu Gerran garaipena lortu zuten herrialdeek eta horrek blokeoak eragiten ditu sarri, gatazka batean sartuta dauden herrialdeen alituak zein diren.
Oro har, gerraren prebentzioak eta gatazken konponketak aldi ezberdinetan gara daitezkeen ekintzak biltzen dituzte. Gerra piztu aurreko diplomazia ahaleginak, gerran bertan parte hartze zibila edo militarra izan daiteke, zibilak babestu edo gerraren efektuak mugatzeko. Gerra ondoren ere, gerraren efektuak gainditzea eta gerra berriz ere piztu ez dadin ekintzak ere burutu behar dira. Kontuan hartu behar da, bakea gerra eza ez ezik, gerra pizteko aukerak guztiz baztertzen dituen elkartasun eta justizia ere badela. Gerraren prebentziorako, disuasioa eta hertsapena ere erabili izan dira nazioartetik, erasoa egiteko asmoa duen aldearen aurka zigor ekonomiko eta ekintza militar mugatuekin mehatxua eginez.
Estrategia eta taktika
Gerraren kudeaketa ikuspuntu ezberdinetatik egin daiteke. Gerraren azken xedea lortzeko hartu beharreko erabaki multzoari estrategia militar deritzo. Gerraren estrategia finkatzeko, etsaiaren puntu indartsuak eta ahulak eta inguruak eta egoerak eskaintzen dituen aukerak eta mehatxuak aztertu eta, horiek kontuan harturik, gerraren azken helburuak lortzeko garatu beharreko politika militarra zehazten du. Epe laburrera, toki eta denbora jakin batean garatzen den gudu baten baitan lortu nahi diren helburuetarako erabiltzen diren bitartekoen zehaztapena eta erabilera eta burutuko diren mugimendu eta ekintzak aztertu eta erabakitzeari taktika militarra deritzo. Estrategian gerran garaitzeko erabakiak finkatzen diren bitartean, taktikak gerran gertatzen diren guduetan nola jokatu behar den ezartzen du.
Funtsean bi estrategia bereizten da gerran: erasoa eta defentsa. Erasoak ekimena erasotzailearen esku uzten badu ere, defentsaren estretegia ere hobetsi da kasu batzuetan. Estrategia egokiena ingurua eta etsaiaren egoera zein diren erabakiko da, nolanahi ere. Sun Tzuk aipatu zuenez:
Clausewitzek, ordea, defentsa hobesten zuen estrategia moduan:
Historian gehien erabili den taktika etsaia ustegabean harrapatzea izan da. Makiavelok ohartarazi zuenez, "beti garaipena bilatzen duenak bere jokabidea aldatu behar du denboran". Aurretik, Sun Tzuk ere baieztatu zuen: "desbiderazioaren artifizioa duena garaituko da". Praktikan maiz eta era askotan erabili da estrategia mota hau: blitzkrieg edo tximista-gerra puntu jakin batean indar militar handia pilatuz eta aurreratuz, etsaiaren frontea guztiz hautsiz, edota gerrilla, non definizioz etsaia ustekagabean harrapatzeko indar militar txikien erabilera den. Estrategia honen erabilera sistematikoak gerra asimetriko terminoa ere sortu du: gerran asimetria dago, aurkariek elkarri modu ezberdinetan aurre egiten diotenean gertatzen da, abantaila estrategiko bat eskuratu asmoz. Etsaia arlo taktikoan ustegabean harrapatzeko beste modu bat raid motako erasoa da, non gerra-frontearen atzetik etsaiak menderatzen duen lurraldean jotzen den fronte nagusian etsaiak duen indarra ahuldu asmoz eta besterik gabe norberaren indarra erakutsi eta mehatxu egiteko asmoz. Etsaiaren egitasmoak ezagutzea, beraz, funtsezkoa gerran garaile izateko. Horretarako, espioitza jarduera nabarmena izan da historian zehar. Adibidez, Termopiletako guduan persiarrentzat espia lanak egiten zituen greziar baten eskutik lortu zuten garaipena persiarrek. Berrikiago, XX. mendeko bi mundu gerretan oso nabarmena izan zen espien erabilera alde baetik eta bestetik. Horrela, gerrako egitasmoei buruzko informazioa modu sekretuan kodifikatzea, etsaiek eskuratu ez dezaten, ohikoa izan da.
Sun Tzu eta Gerraren antzea
Sun Tzu (edo Sun Wu) Txina zaharreko general eta maisu bat izan zen, ezaguna Gerraren Antzea gerrari buruzko tratadua idazteagatik. Gerraren Antzea K. a. IV. mendearen inguruan idatzia izan zen, Txina aspalditik astintzen zuten gerra zibilen giroan eta gerrari buruzko ikuspegi arrazional eta berezi bat, taoismoaren filosofian oinarriturik eta, beraz, grina oro baztertuz, azaltzea da bere ezaugarri nagusia. Egun, gerraz gainera, gatazka, lehia eta lorpen-egoera guztietarako aipatzen dira bere irakaspenak, bi mila urte luze pasata erabateko gaurkotasuna atxikiz. Bereziki Gerraren Antzea trataduan nabarmentzen den irakaspena gerra saihesteak dakarren abantaila da. Halaber, gerran izan beharreko ekonomia ere aldarrikatzen du, gerraren helburuetarako ahalik eta bitarteko, ahalik eta gudu gutxien egin behar direla aldeztuz.
Zooey Deschanel
Zooey Deschanel (1980ko urtarrilaren 17a, Los Angeles, Kalifornia) estatubatuar aktore eta kantautore bat da. She & Him indie musika bikote-taldeko kidea eta abeslaria da.
Bere ahizpa nagusia Emily Deschanel ere aktorea da, Bones telesaileko protagonista hain zuzen ere.
Cuculus lepidus
Cuculus lepidus Cuculus generoko animalia da. Hegaztien barruko Cuculidae familian sailkatua dago.
Thectophila
Thectophila Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Thectophila acmotypa da.
Gertrudis Bocanegra
María Gertrudis Teodora Bocanegra Lazo Mendoza (Pátzcuaro, Michoacán, 1765eko apirilaren 11 - ibid, 1817ko urriaren 11) Gertrudis Bocanegra izenaz ezaguna, Mexikoko Independentzia Gerran matxinatuen mugimenduari laguntza eman zion emakumea izan zen. Aurkitu eta heriotza zigorrera kondenatu zuten, ez baitzion matxinatuen indarrei buruzko informazioa eman nahi izan erregeordearen gobernuari.
Biografia
Gertudis Bocanegra Pátzcuaron jaio zen gaur egun Mexikoko Michoacán estatuan, Pedro Javier Bocanegra eta Feliciana Mendozaren alaba. Espainiako gurasoen alaba zen, klase ertaineko merkatari espainiarrak hauek. Pedro Advíncula Lazo de la Vega tenientearekin ezkondu zen, Michoacan Espainiako foru indarreko kidearekin, eta lau seme-alaba izan zituzten.
Espainia Berriko emakumeek hezkuntzarako sarbidea gutxitan izan arren, Gertrudis Bocanegra Ilustrazioaren egile nagusien irakurlea izan zen eta, beraz, independentziaren aldeko gerra hasi zenean, harekin bat egin zuen. Pátzcuaro eta Tacámbaro eskualdeko matxinatuentzako mezulari gisa aritu zen.
Matxinatuen gerrillaren erresistentzia fasean, Bocanegra Pátzcuarora bidali zuten matxinoek hiria hartzen laguntzeko helburuarekin. Baina armada erregezaleak aurkitu eta gero preso hartu zuen. Beste gerrillari parte-hartzaile batzuen izenak eman zitzan torturatu zuten arren, Bocanegrak beti uko egin zion erregezaleei informazioa emateari. 14. zenbakian (Ibarra kalea) espetxeratu zuten. Azkenean epaitu zuten eta traizioagatik errudun jo zuten.
Heriotza zigorra ezarri zioten, 1817ko urriaren 11n fusilatu zuten Pátzcuaro herri bereko San Agustin plazan. Hurrengo hilabetean (1817ko azaroaren 11n) Francisco Xavier Mina espainiar militarra fusilatu zuten leku berean.
Aleksandr Pavlovitx Aleksandrov
Aleksandr Pavlovitx Aleksandrov (Александр Павлович Александров; Mosku, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa, 1943ko otsailaren 20a) sobietar kosmonauta ohia da.
Meiacanthus procne
Meiacanthus procne Meiacanthus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Litoria sanguinolenta
Litoria sanguinolenta Litoria generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Gertrudis Bocanegra
Legatua
Bocanegra Ofelia Medinak interpretatu zuen Mexikoko Gertrudis film biografikoan (1992).
Montauban-sur-l'Ouvèze
Montauban-sur-l'Ouvèze Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montauban-sur-l'Ouvèze udalerrian erroldatutako biztanleak 121 ziren. Familiak 55 ziren, horien artean 25 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 13 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 13 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 122 etxebizitza zeuden, 62 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 60 bigarren erresidentzia ziren. 112 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 62 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 13 etxek bi zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 17 etxek bost zituzten. 40 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 80 ziren, horien artean 64 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 64 pertsona aktiboetatik 55 lanean zeuden (29 gizon eta 26 emakume) eta 9 langabezian zeuden (6 gizon eta 3 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montauban-sur-l'Ouvèze udalerrian 50 unitate fiskal zeuden, 90 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.556 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 iturgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Montauban-sur-l'Ouvèze udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 300 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bradu
Bradu Errumaniako udalerri bat da, Argeș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Litoria sauroni
Litoria sauroni Litoria generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Bratovoești
Bratovoești Errumaniako udalerri bat da, Dolj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
East Hampton North (New York)
East Hampton North Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tadarida insignis
Tadarida insignis Tadarida generoko animalia da. Chiropteraren barruko Molossinae azpifamilia eta Molossidae familian sailkatuta dago
Stoneyford (Antrim konderria)
Glenavy eta Milltown udalerrien artean dago, eta Lisburn hiritik 8 kilometro iparraldera.
Occasjapyx
Occasjapyx Dipluraren barruko Evalljapygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.
Dorrea kalea (Bilbo)
Dorrea kalea Bilboko alde zaharreko kale historiko bat da.
Kokalekua
Bilboko Zazpi kaleeetan.
Orthromicta
Orthromicta Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Orthromicta galactitis da.
Maltotriosa
Maltotriosa hiru glukosa molekula dituen trisakaridoa.
Egitura
Maltotriosaren formula enpirikoa da. Glukosen artean α(1→4) lotura O-glikosidikoa dago.
Erabilerak
Legamiak garagarraren malta hartzidura bidez hidrolisatzerakoan agertzen da eta garagardoa egiteko erabiltzen da, izan ere zapore eta ehundura desberdinak lortzen laguntzen baitu glukosa, fruktosa eta sakarosarekin batera.
Nannococcyx psix
Nannococcyx psix Nannococcyx generoko animalia zen, jada iraungia. Hegaztien barruko Cuculidae familian sailkatzen zen.
Riomayor (erreka)
Riomayor Nafarroako erreka da, Ega ibaiaren eskuinaldeko adarra; 18 km. Doneztebe-Deio, Lukin, Barbarin, Arroitz eta Alloko udalerrietako lurrak ureztatzen ditu, ura Ega ibaian isuri baino lehen.
Beauvaisko barrutia
Beauvaiseko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 20.954 biztanle ditu 21 kilometro koadrotan. Guztira 258 udalerri ditu. Bere hiriburua Beauvais da.
Straid
Ballyclare udalerritik hiru milia ekialdera eta Carrickfergus udalerritik 6 milia lur barnera dago.
Balparda-Villar
Balparda-Villar Santurtziko barrualdean dagoen auzoa da, herriaren mendebaldeko sarreran kokatutakoa, Kabiezesera iritsi baino lehen.
Balparda, Villar Goikoa eta Villar Behekoa auzuneek osatzen dute, baserri ingurua dela.
Kaleak
Mellogane kalea eta Antonio Alzaga etorbidea dira kale nagusiak.
Ekonomia
Auzo hontan Balpardako industrialdea dago, A-8 autobideko sarrerako errepidearen ondoan. Industrialdeak hiru hektareako azalera dauka.
Litoria scabra
Litoria scabra Litoria generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Zamora (argipena)
Zamora izenak esanahi zenbait ditu:
Ana Isabel Ugalde
Ana Isabel Ugalde Gorostiza (Arrasate, 1956ko abenduaren 31) gipuzkoar historialaria da. Historian doktoretza du. Hortaz gain Geografia eta Historia Irakaskuntzan lizentziatua da (1977) eta Historian aditu (1983) titulua ere badu. Irakaskuntzan egin du lan eta, gaur egun, Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea da.
Julián Balduz
Julián Balduz Calvo (Tutera, Nafarroa, 1942ko abuztuaren 21a-), frankismoaren osteko Iruñeko lehen alkatea izan zen, 1979tik 1987 urtera arte.
1979ko maiatzaren 20ean, Iruñeko lehen alkatea izendatu zuten, 36 urterekin, Partido Socialista de Navarra-Nafarroako Alderdi Sozialista-koa.
1979.urtean, PSN-k 5 zinegotzi lortu zuten eta alkaltetza lortu zuten ezkerreko alderdiei eta jeltzaleei esker. 1983.urtean, PSN-k 11 zinegotzi lortu zuten eta EA-ri esker alkatetza lortu zuen berriz.
Balduz-ek, 1979 eta 1983 arte, parlamentari forala izan zen ere, baita 1986 eta 1987 urte artean, senadorea.
Meiacanthus reticulatus
Meiacanthus reticulatus Meiacanthus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Hescamps
Biztanleria
2007an Hescamps udalerrian erroldatutako biztanleak 470 ziren. Familiak 196 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 272 etxebizitza zeuden, 198 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 56 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 269 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 198 etxebizitza nagusietatik 178 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 111 etxek bost zituzten. 116 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 83 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 91 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 276 ziren, horien artean 203 aktiboak ziren eta 73 inaktiboak ziren. 203 pertsona aktiboetatik 182 lanean zeuden (104 gizon eta 78 emakume) eta 21 langabezian zeuden (12 gizon eta 9 emakume). 73 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Hescamps udalerrian 217 unitate fiskal zeuden, 532 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.888 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Hescamps udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.710 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Loteria kalea (Bilbo)
Loteria kalea Bilboko alde zaharreko kale historiko bat da.
Kokalekua
Bilboko Zazpi kaleeetan.
Hymenosphecia
Hymenosphecia Sesiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Hymenosphecia albomaculata da.
Litoria semipalmata
Litoria semipalmata Litoria generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Kabiezes
Kabiezes Santurtziko (Bizkaia) barrualdean dagoen auzo bat da, herriaren mendebaldeko sarreran kokatua, Balparda-Villar igaro ondoren, eta Kuetos, Los Hoyos, Ranzari eta Pajares auzuneek osatuta. Udalerriko auzorik populatuena da.
Jaiak
Ekainaren 28an ospatzen da San Pedro-Kepa Deuna auzo honetan. Asteburu bat irauten du buruhandiekin, euskal dantzekin, kontzertuekin, herri-kirolekin eta arrekin.
Oncojapyx
Oncojapyx Dipluraren barruko Japygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.
Sergy (Ain)
Sergy (Ain) Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Eusko Jaurlaritzaren Gipuzkoako ordezkaritza
Eusko Jaurlaritzaren Gipuzkoako ordezkaritza Eusko Jaurlaritzak Gipuzkoa eta gipuzkoarrei zerbitzua emateko lurralde ordezkaritza da. Donostiako Erdialdeko Andia kalearen 13. zebakian dago, Alderdi Eder lorategiaren alboan.
Tosta
Tosta txalupetan eta beste arraun ontzietan, jarlekutzat alde batetik bestera dauden oholetako bakoitza da. Arraunlarien eserleku hauek finkoak edota mugikorrak izan daitezke.
Konstantino Monomako
Konstantino Monomakos edo Konstantino IX.a (, Kōnstantinos IX Monomakhos; 1000 – 1055eko urtarrilaren 11) 1042-1055 urteetan Bizantziar Inperioko enperadorea izan zen.
1042an Zoe enperatrizarekin ezkondu zen, honek hirurogeita bi urte zituela, eta 1050. urtean enperadore bakar geratu zen. Haren agintaldian Bizantziok Italiako lurraldeak galdu zituen, Seljuk dinastiako turkiarrak guztiz nagusitu ziren ekialdean, areagotu ziren barne arazo eta gatazkak eta bitan banatu zen Eliza Kristaua (Ekialdeko Zisma, 1054). Halaz ere, huraxe izan zen Bizantzioko literaturaren garai oparoena, Mikel Psellos guztietan buru zela.
Brodina
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Tyto tenebricosa
Tyto tenebricosa Tyto generoko animalia da. Hegaztien barruko Tytonidae familian sailkatua dago.
North Lindenhurst (New York)
North Lindenhurst Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Poynor (Texas)
Poynor Texasko herri bat da. Henderson konderrian kokatua dago. 2010ean 305 biztanle zituen, 6.11 kilometro koadrotan banatuta.
Olemps
Biztanleria
2007an Olemps udalerrian erroldatutako biztanleak 3.149 ziren. Familiak 1.121 ziren, horien artean 242 pertsona bakarrekoak ziren (103 bakarrik bizi ziren gizonak eta 139 bakarrik bizi ziren emakumeak), 445 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 382 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 52 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.211 etxebizitza zeuden, 1.121 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 74 hutsik zeuden. 961 etxeak ziren eta 248 apartamentuak ziren. 1.121 etxebizitza nagusietatik 914 bere jabearen bizilekua ziren, 193 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 12 etxek gela bat zuten, 82 etxek bi zituzten, 134 etxek hiru zituzten, 242 etxek lau zituzten eta 650 etxek bost zituzten. 991 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 393 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 681 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.977 ziren, horien artean 1.487 aktiboak ziren eta 490 inaktiboak ziren. 1.487 pertsona aktiboetatik 1.436 lanean zeuden (757 gizon eta 679 emakume) eta 51 langabezian zeuden (24 gizon eta 27 emakume). 490 pertsona inaktiboetatik 231 erretiraturik zeuden, 167 ikasten zeuden eta 92 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Olemps udalerrian 1.127 unitate fiskal zeuden, 2.839,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.513 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 133 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 34 eraikuntza enpresak ziren, 31 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 43 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 9 margolariak, 6 zurginak, 4 iturginak, 5 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2000. urtean Olemps udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 500 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat eta botika 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Olemps udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Opisthjapyx
Opisthjapyx Dipluraren barruko Japygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.
Vescoa
Vescoa Megalopygidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Vescoa ma da.
Iholdi
Iholdi ([ihol̪di]) Nafarroa Behereko erdialdeko udalerri bat da, Arberoa eskualdekoa.
Ingurune naturala
Biduze eta Lihurri ibaiak udalerritik igarotzen dira.
Ekonomia
Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza da.
Historia
1790ean Iholdiko kantonamentuaren barruan Armendaritze, Heleta, Iholdi, Irisarri, Landibarre eta Suhuskune udalerriak zeuden, berau Donapaleuko barrutiaren menpekoa zelarik.
Demografia
Oharra: 2006ko biztanleria, INSEEk emaniko behin-behineko datua da.
Euskara
Iholdiko euskara Arberoako hizkera da, nafar-lapurteraren aldaera, sortaldekoa.
Garraiobideak
D8, D300 eta D745 departamentuko errepideek gurutzatzen dute udalerria
Loubejac
Loubejac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Etxebizitza
2007an 173 etxebizitza zeuden, 113 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 44 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 172etxeak ziren. 113 etxebizitza nagusietatik 92 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 62 etxek bost zituzten. 92 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 54 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 144 ziren, horien artean 101 aktiboak ziren eta 43 inaktiboak ziren. 101 pertsona aktiboetatik 88 lanean zeuden (47 gizon eta 41 emakume) eta 13 langabezian zeuden (8 gizon eta 5 emakume). 43 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Loubejac udalerrian 110 unitate fiskal zeuden, 247 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.717 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2000. urtean Loubejac udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 435 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fouqueville
Fouqueville Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Zelobiosa
Zelobiosa zelulosa hidrolisatzerakoan sortzen den disakaridoa da. Bi glukosa molekulaz osaturik dago.
Fouqueville
Biztanleria
2007an Fouqueville udalerrian erroldatutako biztanleak 401 ziren. Familiak 163 ziren, horien artean 27 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 62 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 66 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Zelobiosa
Egitura
Zelobiosaren formula enpirikoa da. Lehen glukosako lehenengo karbonoaren eta bigarren glukosako laugarren karbonoaren artean sortzen da β(1→4) lotura O-glikosidikoa. Lotura hori osatzerakoan ura askatzen da eta oxigeno monokarboniliko batek zubi-lana egiten du bi molekulen artean. Bigarren glukosaren karbono anomerikoan dagoen hidroxilo taldea aske dagoenez ahalmen erreduzitzailea duen azukrea da. Horrela beraz zelobiosaren izen sistematikoa honako hau da:
Fouqueville
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Zelobiosa
Egitura
β- D -glukopiranosil-(1→4)-β- D -glukopiranosa
Fouqueville
Etxebizitza
2007an 171 etxebizitza zeuden, 162 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 167 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 162 etxebizitza nagusietatik 151 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 104 etxek bost zituzten. 137 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 64 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 95 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Zelobiosa
Egitura
Zelobiosak zortzi hidroxilo talde aske ditu eta horri esker hidrogeno loturak era ditzake eta sare egitura sendoa sortu. Anhidrido azetikoarekin eta aido sulfurikoarekin tratatuz gero Zelobiosa oktoazetatoa lortzen da, disolbatzaile ezpolar organikotan disolbatzeko gai dena.
Fouqueville
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Zelobiosa
Historia
Zdenko Hans Skraup kimikari txekiarrak deskribatu zuen lehen aldiz, 1901 urtean.
Fouqueville
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 274 ziren, horien artean 190 aktiboak ziren eta 84 inaktiboak ziren. 190 pertsona aktiboetatik 178 lanean zeuden (95 gizon eta 83 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 84 pertsona inaktiboetatik 42 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fouqueville udalerrian 174 unitate fiskal zeuden, 444 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.377 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 iturgina, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2000. urtean Fouqueville udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Koronea
Koronea edo Koroneia, Beoziako hiri bat izan zen, Helikon mendian kokatua.
Hirian bertan edo inguruetan, hainbat gudu gertatu ziren:
NA-2530
edo Usetxiko errepidea Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea errepide nagusia eta Usetxi lotzen du.
Errepidea 4,51 kilometrokoa da.
Historia
Usetxirako bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.
Udalerriak
Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
Vialonga
Vialonga Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Vialonga polyantha da.
Javier Chourraut
Javier Chourraut Burguete (Lizoain, Nafarroa, 1935eko abenduaren 3a) Nafar Herriaren Batasuna (UPN) eta Nafarroako Demokraten Konbergentzia (CDN) alderdietako politikaria izan da. Iruñeko alkatea izan zen bi agintalditan (1987tik 1991ra eta 1995etik 1999ra).
1995. urtean, Juan Cruz Allirekin batera UPNtik irten zen, eta CDN sortu zuten.
Kirti Nidhi Bista
Kirti Nidhi Bista (कीर्तिनिधि विष्ट; Katmandu, 1927ko urtarrilaren 15a - ib., 2017ko azaroaren 11) Nepalgo lehen ministroa izan zen 1969tik 1970era, 1971tik 1973ra eta 1977tik 1979ra.
1954ko Guatemalako estatu kolpea
Herrialdearen egoera
1950eko hamarkadan, oso egoera zaila bizi zen Guatemalan. Alde batetik lurraldearen ehuneko hirurogeita hamarra biztanleriaren ehuneko batena baino ez zen. Baina kezkagarriena zen, lurraren heren bat baino ez zela lantzen. Heren horren jabeak lur-dunak ziren.
1950. urtean guatemaltarrek Jacobo Arbenz Guzmán hautagaia aukeratu zuten presidente. Hau aurreko presidentea baino askoz erradikalagoa zen, eta berehala egin zituen erreformak eta lur-dunei kendu zizkien beraien lurrak nekazariei emanez eta bonoekin trukatzen.
San Juan del Rompeolas
San Juan del Rompeolas eta San Juan de Regales Santurtziko iparraldean dagoen auzoak dira, Zierbenara doan errepidearen ondoan daudenak.
1954ko Guatemalako estatu kolpea
Herrialdearen egoera
Hauetako boteretsuena United Fruit Conpany zen. Konpainia estatubatuar honek, 90000 hektarea baino gehiago zituen eta presidenteak lurraldeak bereganatu zituenean, konpainia haserre, 4 milioi dolarreko indemnizazioa eskatu zuen eta defenditzeko Washingtoni eskatu zion laguntza. Washingtonek 4 milioi justua ez zela esan zuen eta 16 milioi eskatu zituen. Guatemalako gobernuak ezin zuen hori ordaindu bere aurrekontu osoa 60 milioi euro baitziren.
San Juan del Rompeolas
Iberdrolako Zentral Termikoa ipar-mendebaldean eta Bilboko portua ipar-ekialdean dituzte.