cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
OSI eredua
OSI eta TCP/IP ereduren alderaketa
OSI akademikoagoa, koherenteagoa, modularragoa eta protokolo jakin batek gutxiago baldintzatutako eredua da. Horregatik edozein sare mota esplikatzerakoan erreferentzia eredu bezala hartzen da. OSIk oso argi bereizten ditu zerbitzuak, interfazeak eta protokoloak. Hau guztia, askoz ere nahasiago dago TCP/IP ereduan.
Gaur egun TCP/IP gailendu zaio OSIri. Arrazoirik garrantzitsuenak: lehenago agertu zela eta funtzionatu egiten zuela (OSIk, hasieran, telekomunikazioak kontrolatzeko administrazioak egindako asmakuntza bat, itxuragabekeri politiko-burokratiko bat zela-eta, fama txarra izan zuen. OSI ereduak zazpi maila ditu, TCP/IPk, berriz, lau. Azpi-sare sarbiderako maila, geruza fisikoaren eta datu-lotura geruzaren bat-egitea ez da ona; saio-, aurkezpen- eta aplikazio- mailak fusionatzea, berriz, OSIren eredua baino askoz ere logikoagoa da.
South by Southwest
South by Southwest, SXSW gisa laburtua ohikoan, martxoaren erdialdean Austin hirian (Texas) antolatzen den konferentzia multzo bat da, zeinean film eta musika jaialdiak, hedabide digitalen topaketak, eta hitzaldi sortak egoten diren. 1987an hasi zen eta urtez urte handituz joan da.
2017an, konferentziak 10 egun iraun zuen bost egun alor digitalari eskainiz, zazpi eguneko musika jaialdiarekin eta bederatzi eguneko zinemaldiarekin.
Komorovice
Komorovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 199 biztanle ditu eta 3,05 kilometro koadroko azalera. Pelhřimoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1261 urtean egin zen.
Toguna
Toguna (edo Hitzen etxeaa) Dogon jendeak Mendebaldeko Afrikako Maliko herrialdean eraikitako eraikin publikoa da. Togunak herriko erdialdean egon ohi dira.
Ezaugarriak
Bandiagara amildegietan kokatutako Dogon herrixken erdialdean eraikitako eraikuntza irekia da. Altuera nahikoa ez dute zutik jarrita egoteko; horrek parte hartzaileei eserita egotera behartzen ditu. Herrietako zaharrek komunitatearen arazoak eztabaidatzen dituzten lekua da, ohiko justiziarako toki gisa ere balio dezake. Herriko gune nagusia ere bada eta batez ere, itzalpean, herriko zaharrek eguneko ordu beroak elkarrekin hizketan ematen dituzte. Sartzen diren guztiak gizon erdainduak izan behar dira.
Astroblepus cacharas
Astroblepus cacharas Astroblepus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Astroblepidae familian.
Patti
Patti Italiako udalerri bat da. Messinako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pattik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Chengguan Barrutia
Chengguan Barrutia (txinera sinplifikatuz: 城关区; pinyineraz: Chéngguān Qū), Lhasa osatzen duten barrutietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 150.000 pertsona bizi ziren 525,0 kilometro koadroko azaleran.
Juan Ortiz de Zarate
Juan Ortiz de Zarate (Urduña, 1510 - Asuncion, 1576ko urtarrilaren 26a) euskal militar eta esploratzailea izan zen.
Gaztetan Gaztelara joan eta hango gortean egon zen. Karrera politika egiteko asmotan, Amerikara joan zen eta Peruko gizon eraginkorrenetako bat izan zen bildu zuen aberastasunari esker. 1567an Río de la Platako adelantado izendatua izan zen. Erregeak Espainian titulua berretsi zionean, itzuli eta eskualdea esploratu zuen.
Ameriketara jo zuen berriro ere 1572. urtean, eta bere iloba Juan Garairekin batera Asuncion hiria konkistatzeko prestakuntzak egin zituen. San Salvadorrera iritsi ziren lehenik (Bizkaia Berria izena eman zioten) eta 1575. urtean Asuncionera heldu ziren. Urte hartan hil zen, pozoitua zenbaiten arabera.
Tilasita
Tilasita fosfato motako minerala da eta tilasita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Tilasita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Astroblepus brachycephalus
Astroblepus brachycephalus Astroblepus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Astroblepidae familian.
79 Eurinoma
79 Eurinoma edo Eurinome, asteroide gerrikoan aurkitutako 79. asteroidearen izena da. 1863ko irailak 14an aurkitu zuen Jacobo Craig Watsonek Ann Arbor herritik. Bere izena, greziar mitologiako zenbait pertsonairen izena den Eurinometik datorkio.
Kanpo estekak
Lista de asteroidi
Pettineo
Pettineo Italiako udalerri bat da. Messinako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Peracenseko gaztelua
Gaztelua Sierra Menera mendikatearen hegoaldeko muturreko haitz baten gainean eraiki zuten. Brontze Aroaren amaieratik okupatu zen lekua, eta geroago Iberiar penintsula mairuaren menpean zegoenean ere, X. eta XI. mendeetan. Erdi Aro berantiarraren garaian bere garrantzi estrategikoa goratu zen, Gaztelako Erresumaren eta Aragoiko Erresumaren arteko kokapenagatik.
El Guijo
Adamuz Kordobako probintziako udalerria da Los Pedroches eskualdean dagoena. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera herriak 413 biztanle zituen.
Peracenseko gaztelua
XIV. mendean gaztelua handiagotu eta berritu zen.
Tenebrón
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 176 biztanle zituen.
Educating Rita
Educating Rita Lewis Gilbertek 1983an zuzendu zuen komedia dramatiko filma da. Willy Russelen izen bereko antzezlanaren moldaketa da.
Sinopsia
Frank, Unibertsitateko literatura irakasleari, ikasle berri bat etorri zaio: Rita, pelukera. Bi mundu aparte. Irakaslea etsiak jota dagoen poeta da, amore emandakoa, baina Ritaren agerpenak berpiztuko du. Ikasleak ikastea maite du eta irakasleak maitatzen ikasiko du. Sarritan, ikaslea bera izan ohi da irakaslerik onena.
Isla-nebulosa
Isla-nebulosa bat, bere izenak berak dioen bezala, gertuko izar bat edo gehiagoren energia islatzen duen hauts laino bat da. Energia hau ez da nahikoa osatzen duen gasa ionizatu eta, hala, igorpen nebulosa bat bihurtzeko, baina bai nebulosa ikusgarri bihurtuko duen beharrezko argi dispertsiorako. Islatutako argia denez, nebulosa mota honen igorpen espektroa berau argiztatzen duten izarren antzekoa da. Sarri, islada eta igorpen nebulosak elkarrekin agertzen dira. Honen ohiko adibide bat Orioneko M42 da.
Islada nebulosak, ohi, urdin kolorekoak izaten dira, dispertsioa askoz eraginkorragoa bait da argi urdinarentzako gorriarentzako baino, Lurreko zeruarekin gertatzen den bezala. Nebulosa oro bezala, gasez osatua dago, batez ere hidrogenoz eta hautsez. Elementu astunak ere baditu, oxigenoa, silizioa, nikela karbonoa eta burdina kasu. Edwin Hubblek 1922an zehaztu zuen igorpen eta islada nebulosen arteko ezberdintasuna.
Nebulosa mota honen eredu bat Taurus konstelazioko Pleiadeak (M45) kumulu irekia inguratzen duena da, Vesto Slipherrek 1912an bere ikerketak honetan oinarritu zituelarik, Pleiadeetako nebulosaren espektroa bere izarren berdina zela ikusi zuenean, islada nebulosen izaeraren lehen froga izan zelarik.
Coal Run Village (Kentucky)
Coal Run Village Kentuckyko hiri bat da. Pike konderrian kokatua dago. 2010ean 1,706 biztanle zituen, 22.38 kilometro koadrotan banatuta.
Bolea kanoi
Bolea kanoia, beste izenez salba kanoi edo pistola, kanoi asko hodi-sorta bakarrean konbinatzen dituen su-arma bat da. Organo baten egituraren antza dutelako arma hauei organo-pistolak, heriotzaren organoak edo organo-kanoiak ere esan izan zaie. Kanoi guztiak aldi berean zein sekuentzialki erabil daitezke. Su-ahalmen handia izanik ere, bolea kanoiek eta metrailadore modernoek alde garrantzitsua dute: lehenek ez dute automatikoki kargatzeko eta tiro egiteko aukerarik, eta horrenbestez su ahalmena kainoi kopurura mugatzen da.
Bolea kanoi handienak artilleria normala bezala erabiltzen ziren, kanoi gurdietan muntaturik. Halere, praktikan, bolea kanoiek eta metrailaz kargatutako kanoi normalek antzerako eragina izaten zuten. Gainera, arma mota honek denbora luzeagoa behar izan zuten birkargatzeko, eta kanoi normalek baino lan gehiago ematen zuten, eraikuntzan zein mantenimenduan.
Bolea kanoiak XV-XVII mendeen artean
Erdi Aro an ribauldequin izeneko bolea kanoia garatu zen. Arma honen lehen bertsioak Eduardo III. Ingalaterrako erregearen armadak erabili zituen Ehun Urteko Gerran (1337-1360). Gerora, Suitzako armadak erabili zuen.
1570 hamarkadan Ingalaterrako gobernuak ingen of war zeritzon bolea kanoia aztertu zuen; 160 eta 320 arteko tiro kopurua egin zitzakeen, aldi berean 4, 8, 12 edo 24 bala jaurtita. XVI. eta XVII. mendeetan ere kanoi askotako armak erabili ziren: bi hoditako kanoi bat, Elizabeth-Henry izenekoa (Karlos I. Ingalaterrakoaren haurrarengatik) zaldunek erabili zuten Ingalaterrako Gerra ZIbilean, 2 libratako jaurtigaiak eta metraila botatzeko; Aragoien 15 hoditako bolea kanoia garatu zen; Alemania eta Polonian armaginek eskuz heltzeko bolea kanoiak asmatu zituzten; kasu batzuetan, ezpata/pistola konbinazioak sortu zituzten.
Vienako Historia Militarraren Museoan Daniel Kollmannek 1678an eraikitako organo-kanoi bat dago. 50 moskete-kanoi ditu hiru konpartimentutan, bata bestearen gainean eraikitako bi geruzatan. 1678. urtea moztuta eta errematxatuta dago kaxan, haien artean Montecuccoliko Kondeen armarria dago Urrezko Ardi-larruaren Ordenaren lepoaz inguratuta, Hungaria, Bohemia eta Austriako armarriekin. Arma bi gurpileko egurrezko gurdi batean muntatuta dago, eta 180 kg-ko pisua du guztira.
1775ean Frantzian Du Perron izeneko armaginak bolea kanoi birkargagarri bat garatu zuen, geroko metrailadoreen aitzindaria.
Bolea kanoiak XIX. mendean
XIX. mende an bi kanoi aipagarri erabili ziren, nahiz eta arrakasta handirik lortu ez.
XVIII eta XIX. mendeetan bolea pistolak ere garatu ziren. Nabarmenena "ahate-oina" izenez ezagutu zena izan zen, 45. kalibrekoa, kanoiak konfigurazio diberjentean zituena (ahatearen oinak bezala), pertsona bat aurkari talde batengandik defenda zedin. Arma hau bankuetako zaindariek, espetxezainek eta itsas kapitainek erabili zuten.
Britainiar Itsas Armadak Nock fusila erabili zuen, abordajeak eragozteko eta beste itsasontziei pasabidea irekitzeko. Arma James Wilsonek sortu zuen 1779an, eta Henry Nockek 500 ale ekoitzi zituen Napoleonen Gerretan erabiltzeko. Zazpi kanoi zituen eta 50. kalibreko zazpi bala jaurtitzen zituen aldi berean. Lineako itsasontzi bakoitzak 20 Nock fusil zituen, eta fragata bakoitzak 12. Baina kontuz erabili beharra zegoen, askotan tiratzailearen sorbalda luxatzen edo klabikula hausten baitzuen, atzerakada handiaren eraginez; birkarga operazioak 2 minutu inguru behar izaten zuen. Arma hau Bernard Cornwell idazlearen eleberrien bidez ezagun bihurtu da, bereziki Richard Sharpe fusilariaren abenturengatik (XIX. mende hasieran girotuak).
XX. mendean
Bigarren Mundu Gerra hasi aurretik, bolea kanoiak hegazkinen aurkako defentsan entseatu ziren sekretupean, nahiz eta azkenean kanoi arruntak nagusitu. Hala ere, gerra ostean prototipo hauek Sobietar Batasun ean amaitu zuten eta modelo berriak garatu ziren, altzairuzko oihala erori zenean jakin zenez. Bigarren Mundu Gerra garaiko beste bolea arma bat Fliegerfaust izan zen, 2 cm-ko jaurtigaiak botatzen zituena, baxu zetozen hegazkinei aurre egiteko diseinatua.
Bertsio modernoak
Garai modernoan, hauts-gasa edo granada k jaurtitzen dituzten bolea armekin probak egin izan dira, baina oro har ez dira erabiltzen. Metal Storm konpainia australiar ra da gaur egun arma mota honen liderra: 36 kanoi dituen arma garatu du, jaurtigaiak errenkadan jarrita minutuko milioi bat tiro egiteko gai dena.
2019, Standard Manufacturing enpresak S333 Thunderstruck errebolber ra aurkeztu zuen, kanoi bikoitzarekin, katu ari sakatzen zaion bakoitzean bi tiro jaurtitzen dituena.
Supererraldoi gorri
Supererraldoi gorriak (RSG), supererraldoi argitasun klase bat duten izarrak dira (Yerkesen I. klasea), K edo M espektro motakoak. Unibertsoko izarrik handienak dira bolumen aldetik, masibo edo argitsuenak ez diren arren. Betelgeuse eta Antares supererraldoi gorririk distiratsuenak eta ezagunenak dira, izan ere, lehen magnitudeko izar supererraldoi gorri bakarrak dira.
Sailkapena
Izarren arteko argitasun aldeak nabarmenagoak dira tenperatura baxuetan, non izar erraldoiak sekuentzia nagusikoak baino askoz distiratsuagoak diren. Supererraldoiek azaleko grabitate baxuenak dituzte eta, beraz, handienak eta distiratsuenak dira tenperatura jakin batean.
Yerkes edo Morgan-Keenan (MK) sailkapen-sistema ia unibertsala da. Izarrak zenbaki erromatarrekin izendatutako bost argitasun talde nagusitan biltzen ditu:
Supererraldoientzat bereziki, argitasun mota, gainera, Ib klaseko supererraldoi normaletan eta Ia klaseko supererraldoi distiratsuagoetan banatzen da. Iab tarteko klasea ere erabiltzen da. Izar bikain distiratsuak, azaleko grabitate txikikoak eta masa galera zantzu handiak dituztenak, 0 (zero) argitasun motarekin izenda daitezke, hau oso ohikoa ez den arren. Ohikoena Ia-0 izendapena erabiltzea da, eta ohikoagoa Ia+. Hipererraldoien espektro sailkapen hauek oso gutxitan aplikatzen zaizkie supererraldoi gorriei, hipererraldoi gorri hitza, batzuetan, VY Canis Majoris eta NML Cygni bezalako supererraldoi gorri hedatu eta ezegonkorrenentzat erabiltzen den arren.
Supererraldoi gorriaren zati "gorria" tenperatura hotzari dagokio. Supererraldoi gorriak supererraldoi hotzenak dira, m motakoak eta gutxienez k motako izar batzuk, muga zehatzik ez dagoen arren. K motako supererraldoiak ez dira oso ohikoak M motakoekin alderatuta, iraupen laburreko trantsizio etapa bat direlako eta nahiko ezegonkorra. K motako izarrak, bereziki lehenengoak edo beroenak, batzuetan supererraldoi laranja bezala deskribatzen dira (adibidez, Zeta Cephei), edo baita horiak ere (adibidez, HR 5171 Aa hipererraldoi horia).
Propietatekak
Supererraldoi gorriak hotzak eta handiak dira. K eta M espektro motak dituzte, eta, beraz, euren azaleko tenperaturak 4.100 K-tik beherakoak dira. Eguzkiarena baino ehunka eta mila aldiz gehiagoko erradioa izan ohi dute, tamaina izar bat supererraldoi bezala izendatzeko faktore nagusia ez den arren. Izar erraldoi hotz eta distiratsu bat supererraldoi beroago bat baino erraz handiagoa izan daiteke. Adibidez, Alfa Herculis izar erraldoi bezala sailkatuta dago 264 eta 303 R ☉ arteko erradioarekin, Epsilon Pegasi, soilik 185 R ☉ko K2 supererraldoi bat den bitartean.
Supererraldoi gorriak Eguzkia baino askoz hotzagoak diren arren, askoz handiagoak dira oso argitsuak direnak, normalean dozenaka edo ehunka mila L ☉. Supererraldoi gorri baten erradioak goiko muga bat du, 1.500 R ☉ ingurukoa. Erradioa gainditzen duten izarrak ezegonkorregiak dira eta ez dira sortzen.
Supererraldoi gorriek 10 eta 40 M ☉ arteko masak dituzte. 40 M ☉-tik gorako masa duten sekuentzia nagusiko izarrak ez dira hedatzen eta hoztu egiten dira supererraldoi gorri bihurtzeko. Masa eta argitasun tarte posiblearen goiko muturrean dauden supererraldoi gorriak ezagutzen diren handienak dira. Bere azaleko grabitate baxuek eta argitasun handiek, masa galera handia eragiten dute, gure eguzkiarena baino milioika aldiz handiagoa, izarra inguratzen duten nebulosa behagarriak sortuz. Bere bizitzaren amaieran, supererraldoi gorriek, euren hasierako masaren funtsezko zati bat galdu izan dezakete. Supererraldoi masiboenek askoz azkarrago galtzen dute masa, eta supererraldoi gorri guztiek, euren nukleoak kolapsatzen diren unean, 10 M ☉ inguruko masa izatera iristen direla dirudi. Balio zehatza izarraren hasierako konposizio kimikoaren eta bere errotazio abiaduraren araberakoa da.
Supererraldoi gorri gehienek ikusmen-aldakortasunaren mailaren bat erakusten dute, baina oso gutxitan ondo definitutako aldi edo zabalera batekin. Horregatik, aldagai irregulartzat edo erdi-irregulartzat sailkatzen dira. Beren azpiklase propioak ere badituzte, SRC eta LC aldagai erdi irregular geldoetarako eta supererraldoi irregular geldoetarako, hurrenez hurren. Aldakuntzak, ohi, geldoak eta zabalera txikikoak dira, baina lau magnitudeko zabalerak ezagutzen dira.
Ezagutzen diren supererraldoi gorri aldagarri askoren analisi estatistikoak aldakuntza kausa probable batzuk erakusten ditu: izar gutxi batzuek bakarrik erakusten dituzte zabaltasun handiak eta frekuentzia askotan aldakortasuna adierazten duen zarata handi bat, supererraldoi gorri baten bizitzaren amaieran gertatzen diren izar haize indartsuak adierazten dituela uste dena; ohikoagoak dira aldi bereko aldakuntza erradialak ehunka egun gutxi batzuetan zehar, eta ziur asko modu erradialean egindako aldakuntzak ez dira oso handiak izango izar gutxi batzuetan, seguru asko milaka gutxi batzuetan. Supererraldoi gorrien fotosferek, Eguzkia bezalako izarrekin alderatuta, konbekzio zelula oso handi batzuk dituzte. Honek, gainazalaren distiran aldaketak eragiten ditu, izarrak bira egin ahala ikus daitezkeen distira aldaketak eragin ditzaketenak.
Supererraldoi gorrien espektroak, beste izar hotz batzuenen antzekoak dira, metalen xurgapen lerroko baso bat eta banda molekularrak nagusi direlarik. Ezaugarri hauetako batzuk argitasun mota zehazteko erabiltzen dira, adibidez, gertuko infragorrian eta Ca IIren hirukoitzean zianogeno banden intentsitate batzuk.
Maser igorpena ohikoa da supererraldoi gorrien inguruan. Ohikoena H2O eta SiOtik etortzea da, baina hidroxilo isuria (OH) ere eskualde estuetan gertatzen da. Supererraldoi gorrien inguruko material zirkunizelarraren bereizmen handiko kartografiaz gain, maserren VLBI edo VLBA behaketak euren iturriekiko paraleloak eta distantzia zehatzak lortzeko erabil daitezke. Gaur egun, hau batez ere objektu indibidualei aplikatu zaie, baina egitura galaktikoaren analisirako eta bestela ilunduta egongo liratekeen izar supererraldoi gorrien aurkikuntzarako baliagarria izan daiteke.
Supererraldoi gorrien azaleko ugaritasuna hidrogenoak menderatzen du, nukleoko hidrogenoa erabat kontsumitu den arren. Masa galeraren azken etapetan, izarrak eztanda egin aurretik, gainazalaren helioa, hidrogenoarenarekin alderatu daitekeen mailetaraino aberastu daiteke. Muturreko masa galtzearen eredu teorikoetan, hidrogeno nahikoa gal daiteke, helioa azaleko elementurik ugariena bihurtzeko. Gorri aurreko izar supererraldoiek sekuentzia nagusia uzten dutenean, oxigenoa karbonoa baino ugariagoa da gainazalean, eta nitrogenoa ez da bietako edozein bezain ugaria, izarra sortu zenetik izandako ugaritasuna islatzen duena. Karbonoa eta oxigenoa azkar agortzen dira eta nitrogenoa handitu egiten da CNOk fusio-geruzetatik ateratako material prozesatuaren ondorioz.
Ikusi da supererraldoi gorriak astiro edo oso poliki biratzen direla. Modeloek, azkar biratzen duten sekuentzia nagusiko izarrak ere, euren masa galeragatik frenatuak izan beharko liratekeela adierazten dute, supererraldoi gorriek, ia birarik egiten ez duten bezala. Supererraldoi gorri haiek, Betelgeuse kasu, errotazio maila apalak dituztenak, supererraldoi gorri etapa iritsi ondoren eskuratu ahal izan zuten, agian interakzio bitar baten bidez. Supererraldoi gorrien nukleoek biraka jarraitzen dute eta errotazio diferentzialaren tasa oso handia izan daiteke.
Definizioa
Supererraldoien argitasun motak erraz zehazten dira eta izar kopuru handi bati aplikatzen zaizkio, baina oso ezberdinak diren izar motak kategoria bakar batean biltzen dituzte. Definizio ebolutibo batek, supererraldoi hitza, nukleoan helioaren fusioa helio nukleo endekatu bat garatu gabe eta helio flash bat jasan gabe hasten duten izar masiboetara mugatzen du. Oro har, elementu astunagoak erretzen dituzte eta nukleoa kolapsatu egiten da, supernoba bat sortuz.
Le Ménil-de-Briouze
Le Ménil-de-Briouze Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Supererraldoi gorri
Definizioa
Hain masiboak ez diren izarrek argitasun espektral supererraldoi klase bat gara dezakete argitasun nahiko baxu batean, 1.000 L ☉ inguruan, adar asintotiko erraldoian (AGB) daudenean eta helio geruzaren errekuntza esperimentatzen dutenean. Gaur egun, ikertzaileek nahiago dute supererraldoiak ez diren AGB izar gisa sailkatu, hain masiboak ez direlako, konposizio kimiko ezberdinak dituztelako azalean, pultsazio eta aldakortasun mota ezberdinak esperimentatzen dituztelako, eta modu ezberdinean eboluzionatuko dute, normalki nebulosa planetario bat eta nano zuri bat sortuz. AGB izar gehienak ez dira supernoba bihurtuko, super-AGB izar mota batekiko interesa dagoen arren, karbonoaren fusio oso bat jasateko bezain masiboak direnak, supernoba bereziak sor ditzaketenak, baina burdinazko nukleo bat garatzera iritsi gabe. Masa baxu eta argitasun handiko izar multzo nabarmen bat ezegonkortasun zerrendan dauden RV Tauri, AGB edo AGB ondorengo izarrak dira, aldaketa erdi irregular bereizgarriak erakusten dituztenak.
Le Ménil-de-Briouze
Biztanleria
2007an Le Ménil-de-Briouze udalerrian erroldatutako biztanleak 512 ziren. Familiak 216 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (53 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 57 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 15 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 251 etxebizitza zeuden, 218 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 240 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 218 etxebizitza nagusietatik 161 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 24 etxek bi zituzten, 52 etxek hiru zituzten, 58 etxek lau zituzten eta 82 etxek bost zituzten. 61 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 99 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 101 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Supererraldoi gorri
Eboluzioa
Sekuentzia nagusiko izarrek, euren nukleoetan hidrogenoa erretzen dutenak, 10 eta 30 M ☉ arteko masekin, 25.000k eta 32.000K arteko tenperaturak izango dituzte, eta B espektro mota goiztiarrak, ziuraski, O oso berantiarrekoak. Dagoeneko 10.000 eta 100.000 L ☉ arteko izar oso argitsuak dira, CNO zikloan hidrogenoaren fusio azkarraren ondorioz, eta erabat konbektiboak diren nukleoak dituzte. Eguzkia ez bezala, sekuentzia nagusiko izar bero hauen kanpoko geruzak ez dira konbektiboak.
Le Ménil-de-Briouze
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 322 ziren, horien artean 246 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 246 pertsona aktiboetatik 227 lanean zeuden (127 gizon eta 100 emakume) eta 20 langabezian zeuden (10 gizon eta 10 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Supererraldoi gorri
Eboluzioa
Sekuentzia nagusiko izar aurre-supererraldoi gorri hauek nukleoetako hidrogenoa agortzen dute 5-20 milioi urteren ondoren. Orduan nukleoaren inguruan hidrogeno geruza bat erretzen hasten dira, gaur egun nagusiki heliozkoa dena, eta, honen ondorioz, hedatu eta hoztu egiten dira supererraldoi bihurtu arte. Bere argitasuna, gutxi gora-behera, hiru aldiz biderkatzen da. Lurrazaleko helio ugaritasuna, gaur egun, %40ra iristen da, baina elementu astunagoen aberastea urria da.
Le Ménil-de-Briouze
Diru sarrerak
2009an Le Ménil-de-Briouze udalerrian 228 unitate fiskal zeuden, 536,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.101 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 2 iturginak, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.
Supererraldoi gorri
Eboluzioa
Supererraldoiek hozten jarraitzen dute eta gehienak azkar igaroko dira Zefeidetako ezegonkortasun zerrendatik, baina masiboenek hipererraldoi horiak bezala igaroko dute aldi labur bat. K edo M klase berantiarrera iritsiko dira eta supererraldoi gorri bihurtuko dira. Helioaren fusioa nukleoan emeki-emeki hasten da izarra hedatzen den bitartean edo behin supererraldoi gorri bat denean, baina honek, gainazalean berehalako aldaketa gutxi eragiten ditu. Supererraldoi gorriek konbekzio eremu sakonak garatzen dituzte, azaleratik nukleoaren erdira arte hedatzen direnak eta gainazalean nitrogenoa aberastea eragiten dutenak, elementu astunagoak aberastuz.
Le Ménil-de-Briouze
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 kirol-denda zen.
Supererraldoi gorri
Eboluzioa
Supererraldoi gorri batzuek begizta urdinak izaten dituzte, non euren tenperatura aldi baterako handitzen duten supererraldoi gorri egoerara itzuli aurretik. Hau izarraren masa, errotazio abiadura eta konposizio kimikoaren araberakoa da. Supererraldoi gorri askok begizta urdinik izaten ez duten arren, batzuek zenbait begizta izan ditzakete. Tenperaturak 10.000K artekoak izan daitezke begizta urdinaren tontorrean. Begizta urdinen arrazoi zehatzak izar ezberdinetan aldatzen dira, baina beti daude lotuta helio nukleoaren handitzearekin izarraren masaren proportzio bezala eta kanpo geruzen masa galeraren tasaren igoerarekin.
Le Ménil-de-Briouze
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Le Ménil-de-Briouze udalerrian 44 nekazaritza-ustiategi zeuden, 912 hektarea erabiltzen.
Supererraldoi gorri
Eboluzioa
Supererraldoi gorri guztiek nukleoen helioa milioi bat edo bi urtetan agortzen dute eta karbonoa erretzen hasten dira. Honek, elementu astunagoen fusioarekin jarraitzen du, burdinazko nukleo bat metatzen den arte, orduan, halabeharrez, supernoba bat sortzeko kolapsatzen dena. Karbonoaren fusioaren hasieratik nukleoaren kolapsoraino igarotzen den denbora milaka urte gutxi batzuk baino ez dira. Kasu gehienetan, nukleoaren kolapsoa izarra oraindik supererraldoi gorri bat denean gertatzen da, geratzen den hidrogenoan aberatsa den atmosfera handia kanporatua izaten da eta honek II motako supernoba espektro bat sortzen du. Kanporatutako hidrogeno honen opakutasuna murriztu egiten da hoztu ahala, eta honek, supernobaren hasierako gailurraren ondoren, dizdira erortzeko atzerapen luze bat eragiten du, II-P motako supernoba baten ezaugarria dena.
Le Ménil-de-Briouze
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Supererraldoi gorri
Eboluzioa
Supererraldoi gorri argitsuenek, orubetik gertu metaltasuna dutenak, euren kanpo geruza gehienak galtzea espero da, euren nukleoek kolapsatu baino lehen, eta, beraz, berriz ere hipererraldoi hori eta aldagai urdin argitsuetara eboluzionatzen dute. Izar hauek II-L motako supernoba bezala eztanda egin dezakete, oraindik hidrogenoarekin euren espektroetan, baina ez euren argi kurbetan hedatutako distira ordoki bat sortzeko adina hidrogenorekin. Are hidrogeno gutxiago duten izarrek, IIb motako supernoba ez oso arrunta sor dezakete, non hain hidrogeno gutxi geratzen den, non hasierako espektroko hidrogeno lerroak, Ib motako supernoba baten itxura izan arte desagertzen diren.
Stefán Karl Stefánsson
Stefán Karl Stefánsson (Hafnarfjörður, 1975eko uztailaren 10a - Reykjavik, 2018ko abuztuaren 21a) islandiar aktore eta abeslaria izan zen.
Supererraldoi gorri
Eboluzioa
II-P supernoben gurasoek 3.500K eta 4.400K arteko tenperatura dute, eta 10.000 eta 300.000 L ☉ arteko argitasuna. Hori bat dator masa txikiagoko supererraldoi gorriek espero dituzten parametroekin. II-L eta IIb motako supernoben guraso-kopuru txiki bat ikusi da; guztiek 100.000 L ☉ inguruko argitasuna dute, eta tenperatura pixka bat altuagoa, 6.000K. Masa pixka bat handiagoa duten supererraldoi gorrien eta masa-galeraren tasa handien arteko kointzidentzia ona da. Ez da ezagutzen supererraldoi gorri argitsuenen supernoben gurasorik, eta hauek Wolf Rayet izarretara eboluzionatzea espero da lehertu aurretik.
San Luis (Argentina)
San Luis Argentinako erdialdean dagoen hiria da, izen bereko probintziaren hiriburua dena.
Supererraldoi gorri
Kumuluak
Supererraldoi gorriek ez dituzte 25 milioi urte baino gehiago, eta izar masibo hauek izar kumulu handi samarretan soilik sortzea espero da, beraz, batez ere kumulu nabarmenetatik gertu egotea espero da. Hala ere, nahiko iragankorrak dira izar baten bizitzako beste fase batzuekin alderatuta, eta nahiko ohikoak ez diren izar masiboetatik soilik sortzen dira, eta, beraz, orokorrean, une jakin batean, kumulu bakoitzean supererraldoi gorri kopuru txiki bat baino ez da egongo. Tarantularen nebulosako Hodge 301 kumulu masiboak hiru ditu. XXI. mendera arte, kumulu bakar batean ezagutzen zen supererraldoi gorri kopuru handiena, bostekoa zen NGC 7419 an. Supererraldoi gorri gehienak bakarrik daude, Betelgeuse adibidez OB1 Orion Asoziazioan eta Antares Scorpius-Centaurus Asoziazioan.
Joseba Etxeberria
Joseba Etxeberria Lizardi (Elgoibar, 1977ko irailaren 5a) euskal herritar futbolari profesional ohia da. Bere ibilbidearen zati nabarmenena Athleticen egin zuen; lehenago, Sansen eta Realean aritu zen. 2013az geroztik futbol entrenatzailea da, eta gaur egun Amorebieta taldea entrenatzen du.
Supererraldoi gorri
Kumuluak
2006tik, kumulu masibo batzuk identifikatu dira galaxiako Crux-Scutum besoaren oinarritik gertu, horietako bakoitzak supererraldoi gorri ugari dituelarik. RSGC1 ek gutxienez 12 supererraldoi gorri ditu, RSGC2k (Stephenson 2 bezala ere ezaguna) gutxienez 26 (Stephenson 2-18, izarretako bat, beharbada ezagutzen den izarrik handiena da.), RSGC3 k gutxienez 8, eta RSGC4k (Alicante 8 bezala ere ezaguna) gutxienez 8 ere baditu. Guztira 80 supererraldoi gorri identifikatu dira, kumulu hauen norabidean dagoen zeruko gune txiki baten barruan. Lau kumulu hauek, duela 10-20 milioi urte, galaxiaren erdiguneko barraren gertuko muturrean izandako izar formazio eztanda masibo baten zati direla dirudi. Antzeko kumulu masiboak aurkitu dira barra galaktikoaren urruneko muturretik gertu, baina ez hain supererraldoi gorri kopuru handi bat.
Joseba Etxeberria
Athletic taldean hamabost urte arrakastatsu egin ondoren, hamaseigarren urtea debalde jokatu zuen taldeari dion maitasun eta eskerragatik. 2010eko maiatzaren 15ean amaitu zuen futbol profesionaleko bere ibilbidea, Deportivo talde espainiarraren aurka. Bere azken partida hartan, Athleticek 2-0 irabazi zuen. Zale zurigorriek begi onez ikusten duten jokalari maitatua da, eta taldearen historian partida gehien jokatu dituzten jokalarien artean hirugarrena. Euskal Herriko futbol selekzioarekin ere jokatu du: hamaika partidatan gol bi lortu zituen.
Supererraldoi gorri
Adibideak
Supererraldoi gorriak ez dira oso ohikoak, baina oso urrun ikus daitezke eta aldakorrak izaten dira, eta, beraz, begi hutsez ezagutzen diren zenbait adibide daude:
Beste ale batzuk tamaina handiagatik (1.000 R ☉ baino gehiago) eman dira ezagutzera:
Magallanesen hodeiko supererraldoi gorri guztiak harrapatzea espero zuen ikerketa batek, M klaseko Mv-7 dozena bat izar eta distiratsuagoak detektatu zituen, Eguzkia baino milioi laurden bat aldiz argitsuagoak, eta Eguzkiaren erradioa 1.000 aldiz gorago.
Terradillos
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.438 biztanle zituen.
Domitila de Carvalho
Domitila Hormizinda Miranda de Carvalho (Travanca da Feira, 1871ko apirilaren 10a - Lisboa, 1966ko azaroaren 11) medikua, irakaslea, idazlea eta politikaria, Coimbrako Unibertsitatera joan zen lehen emakumea izan zen, eta han Matematikan, Medikuntzan eta Filosofian lizentziatu zen. Horrez gain, Portugalen hautatutako lehen hiru emakume diputatuetako bat ere izan zen, 1934an União Nacional erakunde politikoak Asanblea Nazionaleko lehen legegintzaldirako aukeratutako diputatuen zerrendan baitzegoen. Poeta eta Lisboako Zientzia Akademiako kidea ere izan zen.
Lehen urteak eta ikasketak
Domitila Hormizinda Miranda de Carvalho Travanca da Feiran (Aveiro) jaio zen. Aita lehen hezkuntzako irakasle zuen, baina Domitilak urtebete besterik ez zuela hil egin zen. Castelo Brancon egin zituen bere lehen ikasketak, eta bertako institutuan hasi zen bigarren hezkuntzako ikasketak egiten, geroago Bragança eta Leiriako institutuetan jarraitu eta 1891n amaitu zituenak.
Bigarren hezkuntza emaitza bikainekin amaituta, Domitilaren amak eta irakasleek Coimbrako Unibertsitateko Erretore Magnifikoari eskaria egin eta bertan 1772ko unibertsitate erreformaren ondoren onartu zuten lehen emakumea izatea lortu zuen, 1891eko urrian matrikulatua izanik. Errektoreak berak adierazi zuenez, onartzeko baldintza zuen beti modu urrian janztea, arropa beltzarekin eta kapela sotil batekin, gizonezko ikaskideen artean nabari ez zedin, haiek ere kapa eta botoidun sotanaz janztera behartuta baitzeuden.
Matematika eta Filosofiako ikasketak hasi, eta 1894an eta 1895ean, hurrenez hurren, amaitu zituen emaitza bikainekin. Ondoren, Medikuntzan matrikulatu zen eta 1896ra arte Unibertsitateko ikasle bakarra izan zen. 1904an Medikuntzako doktoretza so arteko notarekin lortu zuenean, Orléãesko D. Amelia erregina izan zuen amabitxi.
Ibilbide profesionala
Unibertsitateko ikasketak amaitu ondoren, praktika klinikoari ekin zion Lisboan, Tuberkulosoarentzako Laguntza Nazionaleko mediku gisa, baina laster irakasle finko izatea aukeratu zuen eta Liceu de D. Maria Pia-n, Portugalen emakumezkoentzat sortu zen bigarren hezkuntzako lehen ikastetxean, lan egin zuen. Ikastetxe horretan Ikastaro Orokorra baino ez zen ematen, beraz, Ikastaro Osagarria egin nahi zuten neskek gizonezkoen bigarren hezkuntzako ikastetxeetan egin behar zuten matrikula. Matematika irakasgaia ematen hasi zenez, Domitila de Carvalho, Matematikan lizentziatu zen lehen emakume portugaldarra izateaz gain, gai horretako lehen emakume irakasle portugaldarra ere izan zen.
Matematikako irakaslea izateaz gain, 1906ko otsailaren 23an sortu zenetik 1912ko azarora arte, Liceu D. Maria Pia ikastetxearen errektorea izan zen. Erretiroa hartu zuen arte, matematika irakasten jarraitu zuen bigarren hezkuntzako eskola berean, 1917ko abenduaren 24an bigarren mailako eskola zentralaren kategoria jaso zuena, Liceu de Almeida Garrett izenarekin eta geroagao Liceu Maria Amália Vaz de Carvalho izenarekin.
D. Maria Pia Lizeoan hainbat irakasgai eman zituen, baina ikastetxeak Liceu Maria Amália Vaz Carvalho izena hartu zuenetik aurrera, Matematika irakasgaia baino ez zuen eman.
Idazlea
Irakasle eta mediku lanaz gain, idazteari ere ekin zion. Poema liburu batzuk argitaratu zituen, horietako bat Coimbran 1909an inprimatua eta Afonso Lopes Vieiraren hitzaurrearekin. Literatura eta hezkuntza gaiei buruzko hitzaldiak ere ematen zituen. Bere ospeari esker, Lisboako Zientzien Akademiako kide izendatua izan zen, eta baita Instrukzio Publikoko Goi Kontseilukoa ere. Portugalgo Catholic Doctors erakundeko eta Eliza Katolikoarekin eta ongintzako mugimenduekin lotutako hainbat erakundetako kide nabarmena ere izan zen. 1936an, Obra das Mães pela Educação Nacional ( OMEN ) erakundearen zuzendaritzako kide izendatu zuten.
Bere kolaborazioak Serões aldizkarian (1901-1911) eta Mocidade Portuguesa Feminina: boletim mensal-ean (1939-1947) aurki daitezke.
Politikaria
1931ko apirilaren 11n, Instrukzio Publikoaren Ordenaren Komendadore gradua eman zioten.
1934an, União Nacional erakunde politikoak Estatu Novoaren Asanblea Nazional sortu berriaren I. Legegintzaldian diputatuetarako hautagaien zerrenda bakarrean parte hartzeko gonbidatu zituen hiru emakumeetako bat izan zen. Hauteskundeak 1934ko abenduan izan ziren, eta bi legealditan (1934-1938 eta 1938-1941), Maria Guardiola eta Maria Cândida Parreirarekin batera diputatua izan zen. 64 urte zituen Asanblea Nazionaleko diputatu kargua hartu zuenean.
Domitila de Carvalho, monarkikoa eta kontserbadorea izanik, hasieratik atxiki zitzaien Estatu Novoaren printzipio politiko-ideologikoei eta nabarmendu egin zen salazarismo jaioberriaren alde egin zuen emakumezkoen elite txikiaren artean. Monarkikoa zenez, Salazarren eta Amélia de Orleães erregina ohiaren arteko bitartekari lana egin zuen, harekin gutunen bitarteko harremana mantentzen baitzuen.
Inoiz ezkondu ez bazen ere, eta seme-alabarik izan ez arren, beti erakutsi zuen interes handia haurren eta familiaren arazoetan. 1936ko maiatzean "Komunismoa, haurren aurka" hitzaldia eman zuen. Hitzaldi hartan, familiaren hezkuntza-eginkizuna defendatu zuen eta "estatu kolektibistaren fanatismoa" gaitzetsi zuen, haurrak gurasoei lapurtzen baitzizkien. Asanblea Nazionalean haurren heriotza-tasa handiari buruz esku hartu zuen eta emakumeentzako bigarren hezkuntzako eta batxilergoko ikastetxeetan higiene orokorreko eta haurtzaindegiko derrigorrezko ikastaroak ezartzea lortu zuen. Carneiro Pacheco Hezkuntza ministroak (1936) zuzendutako hezkuntza-erreformari buruzko eztabaidan ere parte hartu zuen. Han, lehen eskoletan gurutzea derrigorrez jartzea defendatu zuen eta hezkuntza laikoaren aurka agertu zen, bere ustez, Europa liberala suntsitzen ari zen jaiotza faltaren erantzule baitzen.
Psednos nemnezi
Psednos nemnezi Psednos generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Howard Florey
Howard Walter Florey, Florey of Adelaide and Marsdon Baroia (Adelaide, 1898ko irailaren 24a - Oxford, 1968ko otsailaren 21a) australiar farmakologo eta patologo izan zen. 1945eko Medikuntzako Nobel Saria irabazi zuen Ernst Chain eta Alexander Flemingekin batera penizilinaren aurkikuntzagatik. Medikuntza ikasi zuen beka batekin Adelaideko Unibertsitatean eta Oxford eta Cambridgeko unibertsitateetan ikasketak zabaldu zituen. Flemingek penizilinari buruz egindako ikerketak irakurri ondoren, Chainek eta Floreyk lehen pazientea tratatu eta tratamendu erabilgarria lortu zuten.
Lagarde-d'Apt
Lagarde-d'Apt Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vaucluse departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lagarde-d'Apt udalerrian erroldatutako biztanleak 36 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 21 etxebizitza zeuden, 15 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 20 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 15 etxebizitza nagusietatik 9 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek hiru zituzten, 2 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 8 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 32 ziren, horien artean 22 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 22 pertsona aktiboetatik 20 lanean zeuden (7 gizon eta 13 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra higiezinen enpresa batena zen.
Amalfiko Errepublika
Amalfiko Itsas Errepublika, Amalfiko Errepublika edo Amalfiko Dukerria, IX. eta XI. mendearen artean Italiako penintsularen hegoaldean egon zen eta de facto independientea izandako itsas errepublika bat izan zen, nagusiko Amalfi hiriburuaren inguruan eratua.
Accipiter luteoschistaceus
Accipiter luteoschistaceus Accipiter generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Lagarde-d'Apt
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nikolai Piskunov
Nikolai Semenovich Piskunov (Пискунов, Николай Семенович) (Froltsovo, Ivanovo Oblast), 1908ko maiatzaren 9a - 1977) matematikari sobietarra izan zen, batez ere ekuazio diferentzial partzialen eremuan lan egin zuena. Kolmogorov–Petrovsky–Piskunoven ekuazioarengatik da ezaguna, demografia-dinamikaren azterketa matematikoan funtsezko eredua dena, baina ezaguna da  batez ere,  kalkulu diferentzial eta integralari buruzko bere testu-liburuarengatik. Liburua unibertsitate tekniko askotan erabiltzen da munduan zehar, eta hainbat hizkuntzatara itzuli da.
Liburuaren euskarazko bertsioa Patxi Angulo Martin irakasleak itzuli zuen 1992an beste matematikari hauen laguntzarekin: Jose Ramon Aizpurua Sarasola, Victoria Fernandez Gonzalez, Adela Moyua Pinillos, Juanjo Otxoa de Alda Etxebarria, Cecilia Sarasola Iurrita, Mari Jose Zarate Azkuna, Enrike Zuazua Iriondo. Bigarren argitalpena zabaldu uzten 2009an.
Bizitza
Froltsovo-n (Ivanovo Oblast) jaio zen eta Yaroslavl Estatuko Unibertsitate Pedagogikoan graduatu zen 1929an. Zientzia-doktore titulua 1939an lortu zuen. 1941. urtetik aurrera Sobietar Batasuneko Zientzien Akademiako Steklov Matematika Institutuan lan egin zuen. RSFSR erakundeko zientzialaria da (1965).
Legatua
Asuncióneko Unibertsitate Nazionaleko Ingeniaritza Fakultateak (FIUNA) Piskunov saria eman die fakultateko bi ikasle onenei 2019tik.
Suadyekara
Suadyekara edo Seuadykara, Egiptoko XIII. dinastiako faraoi bat izan zen, Schneiderren arabera, K.a. 1737an gobernatu zuena, eta, Frankeren arabera, K.a. 1781ean.
Bere izena, Suadyekara, Turineko Errege Kanoneko txatal batean idatzita dagoelako baino ez da ezagutzen, VI,13 erregistroan, transkripzioaren arabera, sei edo hamaika egunez baino ez zuela gobernatu adieraziz, bost urte Kim Ryholten arabera.
Piraino
Piraino Italiako udalerri bat da. Messinako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pirainok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Konárovice
Konárovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 926 biztanle ditu eta 10,89 kilometro koadroko azalera. Kolíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1347 urtean egin zen.
Kapitalismoaren historia
Kapitalismo a gaur egun munduko herrialde gehienetan ezarrita dagoen gizartea eta ekonomia antolatzeko sistema da. Sistema hau jabetza pribatua ren alde dago, eta produkzio baliabideak (hala nola, makinaria, ondasunak, lan indarra, etab.) honen bidez kudeatu behar direla du oinarri.
Adam Smith en (1776 “Nazioen aberastasuna”) arabera, gizakiek beti izan dute trukeak, edo aldaketak egiteko joera handia. Horrela, kapitalismoari, prezioen sistemari eta merkatu-ekonomiari bezala, berezko jatorria ematen zaio aro moderno aren barruan.
Kapitalismorako bidea, XIII. mendetik aurrera, Errenazimendu aren eta Erreforma Protestant earen filosofiari esker urratu zen. Mugimendu horiek gizartea izugarri aldatu zuten, estatu nazional modernoen agerpena erraztuz (eta, ondoren, Zuzenbide Estatua sistema politiko gisa eta liberalismo klasikoa ideologia gisa), Europa ko nazioetan kapitalismoa hazteko eta garatzeko beharrezko baldintzak eman baitzituzten. Hazkunde hori posible izan zen enpresaburu pribatuak sortzen zuen soberakin ekonomikoaren metaketari eta soberakin horren berrinbertsioari esker, hazkunde ekonomiko handiagoa sortzeko, eta horrek industrializazioa eragin zuen iparraldeko eskualdeetan hala nola Erresuma Batu an.
Erdi Aroko kapitalismoa
Lehen nazio industriala Ingalaterra izan zen, eta historialariak Industria Iraultza ren aurreko aldian ekonomia kapitalistaren sustraien bila egon dira betidanik. XV. eta XVI. mendeetan, lur-jabeek nekazari asko kanporatu zituzten ardientzako larre-lurrak irabazteko, eta beti ikusi izan da gertakari garrantzitsu gisa nekazaritza-kapitalismoaren sorreran.
Kapitalismoaren aurretik feudalismoa zegoen. Gizarte feudal gisa ulertzen dugu lurran oinarritutako gizarte bat, non elite aristokratiko batek menderatze sozial eta politikoa zeukan, eta non menpeko nekazar i batek bere produkzioaren soberakina errenta moduan entregatu behar zuen lur horien erabileragatik. Orduan Ingalaterra XV. mendean oraindik gizarte feudala zen. Lurrak edukitzearen truke zerbitzuak emateko betebeharrean oinarritutako feudalismoaren gainbehera XIV. eta XV. mendeetan hasi zen.
1400. urtearen inguruan, laneko prestazio ia guztiak diruzko errenta bihurtu ziren, eta, ondorioz, nekazari askok beren uzten proportzio handiagoa saldu behar izaten zuten merkatuan errentak ordaintzeko dirua lortzeko. Historialari batzuek (Robert Brenner 2009) uste dute kapitalismoa nekazarien desjabetzetik sortu zela (Robert Brenner), baina Behe Erdi Aroko krisi ak gutxiengo garrantzitsu baten energiak piztu zituen eta Ingalaterra ekonomiak kapitalista goiztiar bihurtzeko lehen urratsa eman zuen.
Kapitalismoaren larrialdia
XIV. mendearen erdialdetik XV. mendearen erdialdera bitartean, batera jardun zuten bi faktorek: jauntxo en errenten murrizketak (eskualde batzuetan % 75-80raino jaitsi zirenak), eta nekazari jabeen edo errenta rien soldata eta etekin garbien igoerak, diru-sarrer en birbanaketa ekarri zuen, eta, oso desberdina izaten jarraitu bazuen ere, aldaketa txiki bat islatzen du nolabait.
Erdi Aro ko finantze n instituzionalizazioaren inpaktua, merkataritza ren garapenerako abantaila garrantzitsuak sortzearekin batera, bat etorri zen lehen krisi sistemikoen agerpen batzuekin eta hauek zenbait ahulezi erakarri zituzten. Arintasun horietako bat izurriteek eragindako ondorio kaltegarrien ondorioak izan ziren, izan ere, merkataritza bertan behera geratu zen. Hala ere, ahulezia handiena gobernariei maileguak emateko praktika hedatuan dago, eta horretan datza XIV. mendearen lehen erdi osoan Italiako banku handiek jasandako porrotaren azalpena.
Erdi Aro an gertatutako aldaketa instituzionalek legea k, politika eta merkataritza eraldatu ez ezik, beste eraldaketa batzuk ere izango dituzte lanari, negozioei, kalkulu ekonomikoari eta arriskuari buruzko sinesmenei, jarrerei eta balioei dagokionez. Eraldaketa hauek osatzen dute izpiritu kapitalistaren sorrera deitu izan dena. Hala ere, uste desberdinetatik abiatuta, Erdi Aroa ren amaiera aldera, jarrerak eta balioak aldatu egin ziren, sortzen ari zen kapitalismoaren ezaugarri gehigarri bat inprimatzeko norabidean. Hala ere, kapitalismoaren sorrera industria-iraultzar en primiziekin lotzen da normalean, eta bereziki XVIII. mendearekin. Ekoizpen-bitartekoen eta soldataren jabetza pribatuaren forma modernoak aldi horretan garatzen dira. Ekoizpen-metodoen bilakaerak eta merkatu eta merkataritza- eta ordainketa-tresna berrien sorrerak joera berriak ekarri zituzten. Ondorengo bilakaerek finantza-kapitalismoa edo merkataritza-kapitalismoa bezalako aldaerak ekarri zituzten.
Jabetza pribatua eta produkzio baliabideak
Sistema kapitalistaren « jabetza » kapitala deritzo. Kapitala aurreko kapital eskuragarriaren eskuetan metatzeko joera dago, eta kapitalismoan, pertsona ezberdinek duten botere-posizio desorekatuak, eta truke-harremanen irabazi nahiarekin eta lehiakortasunarekin batera, boterean eta askatasunean « desberdintasun-egoera berriak » automatikoki sortzera jotzen du.