cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guillaume de Machaut
Poeta gisa lirika molde berriak landu zituen, gaiak ia betikoak, didaktika alorrekoak eta alegiak, erabili bazituen ere. Obra liriko ugari idatzi zuen Ars nova deituriko teknika-moldeen barnean (rondoak, baladak, lai eta virelai poema-moldeak, gorteko musika). Voir-Dit («Egiaren esana») bere olerki ezagunenak, poeta adinduaren eta goi mailako neska gazte baten arteko amodioa du gai nagusia; poema horrek eragin handia izan zuen ondoko olerkariengan.
Biografia
Guillaume de Machaut 1300. urte aldera jaio zen, Reimsen inguruko lekuren batean. Izan ere haren abizenak, Reimsetik hogeitamar km ekialdera dagoen Machault hiriaren izenetik eratorria dela dirudi. 1323an Joanes, Luxemburgeko kondea eta Bohemiako erregearen idazkari bilakatu zen. Handik aurrera, Europan zehar egiten zituen bidaietan (Pragara, esate baterako) eta espedizio militarretan lagundu ohi zion erregeari. Garai berean apaiztu zen, eta 1330ean Verdungo kalonje egin zuten, 1332an Arraskoa eta Reimskoa 1338an.
1346an Joanes erregea Crécyko guduan hil zenean, Machaut haren alaba Bonneren (1349an izurri beltzak jota hil zena) eta beste aristokrata batzuen zerbitzari bihurtu zen, hala nola, Karlos II.a Nafarroakoarena eta 1364an Frantziako errege bihurtu zen Karlos, Normandiako dukearena. Izurri beltzaren atzaparretatik ihes egitea lortu zuen eta Reimsen bizi izan zen hil arte, konposizioak eginez eta bere lanaren eskuizkribuak zuzentzen.
1377an hil zenean, beste konpositore batzuek haren omenezko elegiak idatzi zituzten. Horietako bat François Andrieu izan zen.
Lanak
Guillaume de Machautek, gutxi gorabehera, 400 poema idatzi zituen, tartean 235 balada, 76 rondo, 39 virelay, 24 lay, 10 complaint eta 7 chants royaus. Forma poetiko eratu edo itxi hauek garatzeko eta kodetzeko lan asko egin zuen. Eskema bati jarraiki planeatutako errimak eraikitzen maisua zen, teknikari dagokionez, eta horregatik XVI. mendeko erretorikoen aitzindari izan zen. Era berean, forma erreflexiboak erabiltzen dituen moduak bere pentsaera filosofikoa agerian lagatzen du.
Bere poema askok ez dute musikarik, berarentzat garrantzitsuena poema bera idaztea baitzen, eta lehenbizi egitea, ondoren hari musika jartzea baino. Motete ugari ere sortu zituen erlijio gaiekin edo gerraren eta preso izatearen minei buruz, baina bere lan gehienek gorteko maitasuna dute gaia: dama batenganako mendekotasuna, edo poetaren pozak eta atsekabeak kontatzen dituztenak.
Bere lan liriko gehienak poema narratiboak edo dit izenekoak dira (kontakizunak edo literalki «esanak», ez baitira abestuak izateko, errezitatzeko baizik): esate baterako Le Remède de Fortune («Fortunaren konponbidea») eta Le Voir Dit («Benetako kontakizuna»). Lehen pertsonan idatzi ohi ziren eta zortzi silabatako pareatuetan, denak bat izan ezik, garai hartako roman frantsesen erara. Roman de la Rose ezagunaren konbentzio asko jarraitzen ditu: amets eta pertsonaia alegorikoen erabilera, kontalari-maitalea bere dama ase nahian edo berriro erakarri nahian aritzea, etab.
Aldi berean, zalduneriako kronika poetiko bat idatzi zuen, Prise d'Alejandrie («Alexandriaren konkista», 1369ren ondoan idatzia) Petri Lusignangoaren, Jerusalem eta Txipreko erregearen gorabeherekin, eta baita kontsolamendurako (Karlos Nafarroakoaren omenez idatzi, Frantzian preso zegoela, Bibliako eta Antzinateko indartsu izateko ereduak edo exempla erabiliz) eta filosofia moraleko lan poetiko batzuk ere.
Esan bezala, bere lanak eragin zuzena izan zuen, besteak beste, Eustache Deschamps, Jean Froissart, Christine de Pisan, Errenato I.a Napolikoa, Geoffrey Chaucer eta beste egile askorengan.
Cryptoheros altoflavus
Cryptoheros altoflavus Cryptoheros generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Afu (musika taldea)
Afu 2007. urtean Barañainen sorturiko salsa eta reggae talde bat da. Euskaraz abesten dute nagusiki.
Ibilbidea
Aurreneko kontzertua herriko jaietan eman zuten 2007an, ondoren Sanferminetan izan ziren eta hurrengo urteetan gaztetxe ugaritan jo zuten. Hasiera batean bertsioak egiten zituzten eta gutxinaka beren abestiak sartzen hasi ziren. Taldea osatuz joan zen eta 2015ean atera zuten aurreneko diskoa, Zoroak hegaz doaz. 2020an iritsi da bigarren lana, Larruazalean.
Diogenes Sinopekoa
Diogenes Sinopekoa edo Diogenes Zinikoa (Διογένης ὁ Σινωπεύς, Diogenes ho Sinopeus; Sinope, c. K.a. 412 – Korinto, K.a. 323) Antzinako Greziako filosofo ziniko nabarmen bat izan zen. Ez zuen ezer idatzirik utzi, eta hari buruz ezagutzen den guztia Diogenes Laerziok bere Filosofoen bizitzak bilduman idatzitakoa da.
Diogenes Sinopetik erbesteratu zuten, eta Atenasa joan zen bizitzera, non Antistenes (Sokratesen lehen ikaslea) hartuko zuen maisutzat. Diogenes arlote gisa bizi izan zen Atenasko kaleetan, muturreko gabezia bertute bihurtuz. Kontatzen zenez, upel batean bizi zen, eta ez zuen manta edo kapa bat, zorro bat eta makila bat beste jabegorik. Buztinezko edalontzi bat ere izan omen zuen, baina hautsi egin zuen haur bat errekatik eskuekin edaten ikusi zuenean. Egunez eskuargi bat zuela ibiltzen zen poliseko karriketatik, "gizonen bila" (gizon zintzo eta zuzenen bila, alegia).
Korinton ere izan zen, eta zinikoe k defendaturiko autosufizientziaren ideiak etsenpluz predikatu zituen: bizitza naturala, gizarteko luxuak arbuiatuz. Bere hitzetan, bertutea da ongi gorena. Zientzia, ohoreak eta aberastasunak alde batera utzi beharreko ondasun faltsuak dira. Bere filosofiaren oinarriak gizarteko ohituren hipokrisiak salatzea eta ikuspegi naturala kontrajartzea dira. Gizaki jakintsuak bere desioak gainditu behar ditu, eta bere beharrizanak ahalik eta neurri txikienera gutxitu.
Bizitza
Diogenesi buruzko pasarteen egiatasuna zalantzazkoa da askotan. Izan ere, ez zuen idazlanik utzi, eta bere izaera xelebreak eragin handia izan zuen herritarren irudimenean. Horregatik zaila da esatea bere bizitzako zein parte diren egia, eta zein ipuin soilak edo geroko tradizioak sortutako irudia. Nolanahi ere, Diogenen bizitzaren pasadizoak bere filosofia praktikoa ulertzeko oso lagungarriak dira.
Diogenes Sinopeko greziar kolonian jaio zen, itsaso beltzaren hegoaldeko kostaldean. Bere aitarekin batera txanponak faltsutzeagatik erbesteratu zutela uste da. Atenasa iristean, bere esklaboa zen Manesek ihes egin zion, eta orduan, bere umore garratz bereziarekin esan omen zuen: "Manes Diogenes gabe bizi badaiteke, zergatik ezingo luke Diogenesek Manes gabe bizi?" . Modu hartan, Diogenesek barre egin zion gizonen arteko menpekotasunari, gerora gizarteko beste hainbat kateri egingo zien bezala.
Maisu bat aurkitu zuen, Antistenes, Platon ek dioenez Sokratesen heriotzaren lekuko izan zena, eta Atenasen bizimodu aszetikoa zeramana. Ikasleak laster gainditu zuen maisua doktrinaren praxian, eta gozamen lurtarrak saihestuz bizi izan zen, askotan gainerako hiritarren eskandalurako. Pentsalariaren muturreko jarrerek giza jokabidearen itxurakeria, harrokeria, zoramena, autoengainua eta naturaz kontrakoa salatzea zuten helburu.
Diogenesen inguruan kontatzen diren istorio askok ematen digute bere nortasunaren koherentziaren berri. Urtaro guztietan oinutsik ibiltzen omen zen, tenpluetako zutabeen artean egiten zuen lo bere mantapean bilduta, eta kupela soil bat zuen etxebizitza moduan. Behin, Agoran masturbatzen ari zelako jendea kexatu zenean honakoa bota zuela esaten da: "nahi nuke sabela igurtziz gosea ere holako erraztasunez desager baledi!". Gizarteari zion erdeinua erakusteko, behin Atenasko kaleetan zehar ibili zen eskuargi batekin "gizon baten bila" zebilela aldarrikatuz. Herriko dirudun batek etxera gonbidatu zuen, bere etxean listua botatzea debekatuta zegoela berariaz ohartaraziz; Diogenesek eztarria garbitzeko gargara batzuk egin eta aurpegira tu egin zion zuzenean, barneak husteko leku zikinagorik topatu ez zuela argudiatuz. Inguruko pentsalariekin gorabehera asko izan zituen. Behin Platonen akademian lumarik gabeko oilasko bat askatu zuen bere hitzaldi batez barre egiteko. Beste behin, Eleako Zenonen irakaspen baten ondoren (mugimendua ukatzen zuena), bere inguruan ibiltzeari ekin zion. Atenasko biztanleek barre egiten zioten, baina beldurra eta errespetua ere baziotela egia da.
Eginarantz eginiko bidaia batean, Diogenes pirata batzuek preso hartu eta esklabotzat salgai jarri omen zuten. Salgai zegoela, honela erantzun zuen zer egiten zekien galdetu ziotenean; "Agindu. Galdetu ea inork jaberik erosi nahi duen". Korintoko Xeniades izeneko morroi batek erosi zuen, eta askatasuna eman ondoren, bere semeen tutore izendatu zuen. Harrezkero Korinton bizi izan zen hil arte. Hiri horretan ezagutuko zuen Alejandro Magno, gerora pentsalariaren pasadizo ezagunena izango zena gertatuko zelarik. Mazedoniarrak Diogenes ezagutzeko interesa zuen eta goiz batez kalean eserita topatu zuen, hausnarketa sakonean. Alejandro hurbildu eta nahi zuena eman ziezaiokeela esan zion, eta Diogenesek paretik kentzeko eskatu zion, eguzkia estaltzen ziola eta. Gortesauek agiraka egin zioten, errege baten aurrean zegoela ohartarazita. Alejandrok bere jarraitzaileen barre eta kritikak isilarazi zituen esanaz: "Alejandro ez banintz, Diogenes izan nahiko nuke". Beste batean, erregeak hezur pila bati begira topatu zuen eta zertan zebilen galdetuta, esan zion: "Zure aita Filiporen hezurren bila nabil, baina ez dakit esklabo baten hezurrengandik bereizten".
Heriotza
Diogenesen azkenaz bertsio ugari kontatzen dira: olagarro bat gordinik janda gaixotu zela; istripuz erorita hil zela; zakur baten haginkaden ondorioz hil zela, olagarro baten kausaz elkarrekin borrokatu ondoren; baita bere burua hil zuela ere, arnasa hartzeari uko eginda. Esaten denez, bere azken hitzak honako hauek izan ziren: "Hiltzean, bota nazazue zakurretara. Jada ohituta nago".
Askoz geroago, korintiarrek atseden hartzen zegoen zakur baten irudia zeukan marmolezko zutabe bat jaso zuten haren omenez. Epictetok jakituriaren iruditzat zeukan.
Diogenes eta zakurrak
Diogenesen inguruan kontatzen diren pasadizo askok bere zakurren antzeko bizitzaz eta bizitza horri egiten zion gorazarreaz hitz egiten digute. Arrazoia Ziniko hitzean dago, grekozko zakur hitzetik baitator. Bi jatorri lotzen dira eskola zinikoaren sortzaileen inguruan. Lehenak dio Antistenesek Kinosargoko santutegi eta gimnasioan eman zituela bere aurreneko ikasgaiak; Kinosargo izena kyon argosetik letorke («zakur zalua» edo «zakur zuria»). Bigarrenaren arabera, Antistenes eta Diogenesek Atenasen jaso zuten ezizenetik dator, beren portaera zakurren antzekoa zela eta kynikos deitzen baitzitzaien; «zakur moldekoak», alegia. Beren bizimodua zakurrenarekin lotzea, izan ere, lege eta ohitura gizatiarrei zieten mespretxuaren, beren askatasun ideiaren eta beren lotsarik ezaren ondorio zen.
Diogenesi Zakur deitzeak iraintzeko asmoa garbia bazuen ere, zinikoak oso egokitzat hartu zuen izendapena. Zakurraren ideia erabili zuen askotan bere jokabidea azaltzeko, eta aldi berean iraina botatzen zuena lotsagarri uzteko. Bazkari baten erdian hezurrak bota zizkiotenean, Diogenes haien aurrean pixa egiten hasi zen, adibidez. Agoran jaten ari zenean zakur deitu ziotenean, "zakurrak zuek, jaten ari naizen bitartean gerturatzen zaretenok!". Irain horixe bota zion Platonek ere, eta berehala jaso zuen erantzuna: "Bai, zakurra behar dut izan dudarik gabe, beti saldu nindutenengana itzultzen naizenez".
Doktrina
Gutxiago dakigu Diogenesen irakaspenez bere bizitzaz baino. Ziniko gehienak bezala, bere bizitzaren egokitasuna izan zen bere kezka, eta ez zuen eskola bat sortzeko ahalegin handirik egin. Dakigunaren arabera, jabegoari ez zion inolako garrantzirik ematen (Antistenesek ordea, oztopo kontsideratzen zuen). Lapurreta onargarria zela irakasten omen zuen: "jakintsuak eskura duena erabil dezake". Maisuarekin bat zetorren ideia askotan, hala nola beharrizanen ezabatzetik datorren bertutea, gizartea dela alperreko behar askoren eragilea eta hauek naturarekin bat datorren bizimodu batekin ekidin daitezkeela, sufrimenduaren mugetarainoko gabeziaren gorazarrea, gizarteko konbentzioei erdeinua, eta filosofia oso landuenganako mesfidantza.
Zibilizazioaren ohiko ideiei egiten zien erasoa gimnasia, musika eta astronomia lantzeko greziarrek zuten joerara ere zabaltzen zuen Diogenesek. Aldarrikatzen zuen moralaren zuzentasunean horrelako gogoa jarriko balute gazteek, heziketa hobea izango zutela. Gizonek beren desiren esklabo gisa jokatzen zutela ere salatzen zuen, eta horregatik gozamen materialak alde batera utzi behar zirela. Maitasunari buruz "alferren negozioa" zela esan zuen, eta maitaleak beren zoritxarrean atsegin hartzen zutela. Hala ere, koitoa beharrizan fisikoa dela baieztatzen zuen, jatea eta edatea diren bezalaxe.
Heriotza txarra ez zela ere esaten zuen, ez baitugu bere zuzeneko kontzientziarik. Kosmopolitetan lehena dela esaten da, aberririk zuenik ukatu baitzuen, munduko hiritarra zela argudiatuz.
Filosofia praktikoa
Diogenesek filosofia praktikatu zuen, hartaz teorizatu baino gehiago. Bere garaikide eta ondorengo filosofo askok, zinikoek bertuteari buruz defendatu zituzten ideiak praktikara eramateko balio zuen bizimodu bezala ulertu zuten. Platoni galdetu zitzaionean zer nolako gizona den Diogenes, honek erantzun zuen: "Sokrates erotu bat". Platonen definizioa adierazgarria da, Diogenesen filosofia sokratikoaren egokitzapena askotan degradaziotzat hartu izan baita. Aditu batzuek, jakinduria sokratikoaren muturreko bertsio bezala ulertu dute Diogenesena, antzinako pentsamenduaren historian une liluragarri baina gordin bat eskainiz, baina filosofiarekin nahastu behar ez dena.
Aurreiritzi horrek, ordea, ez du kontuan hartzen arrazoimenaren zentraltasuna Diogenesen jardunean. Diogenesen askatasunaren praktika hobeto ikusten da zinismoa ren testuinguruan, oro har. Bereziki, Diogenesek, kasu batzuetan, barregarri eta alferrikakotzat jotzen zituen konbentzio sozialen aurkako bere erasoan. Ongi bizitzeko bidea naturaren araberako bizitza sinple (bertute tsu) baten praktikatik igarotzen da. Eta horrek barne hartzen ditu jendaurrean egiten badira gizarteak lotsagarritzat jotzen dituen egintzak. Diogenesek, hain zuzen ere, kritikatzen zituen gizarte-konbentzioen barregarritasuna erakusteko modu bat bezala egiten zuen hori.
Adibidez, Atenasko konbentzioaren kontrakoa zen merkatuan jatea, eta, hala ere, han jaten zuen, zeren, aurpegiratzen zitzaionean azaltzen zuen bezala, merkatuan goseak egoten baitzen. Horrelako jarduerarik eskandalagarrienak merkatuan duen portaera lotsagabea (masturbatzea) inplikatzen du, eta "urdail hutsa igurtziz gosea arintzea hain erraza izatea nahi nuen" erantzun zion.
Diogenesen bizitzari buruzko pasadizo hauetan, arrazoimenak, argi eta garbi, egiteko bat du. Diogenesen ustez, banako bakoitzak onartu behar du arrazoimenak gidatzea bere jokabidea, edo animalia batek bezala, uhal batek gidatu beharko du, arrazoimenak hutsegiteetatik urrun eta bizitza bizitzeko modurik hoberenera gidatzen du bat.
Diogenesek, orduan, ez du ezagutza bere horretan mespretxatzen, baina ezertarako balio ez duten ezagutza-nahiak mespretxatzen ditu. Pertsona batek bekokia ukituz adarrak dituela dioen argudioa gezurtatzen du, eta, antzera, ez dela existitzen baieztatzen du, hor zehar dabilen mugimendua bezala. Beste leku batzuetan, definizio platonikoak eztabaidatzen ditu, eta hortik sortzen da bere ekintzarik gogoangarrienetako bat: "Platonek animalia hankabiko eta lumarik gabeko gisa definitu zuen gizakia, eta txalotu egin zuten. Diogenesek oilo bat hartu eta hara eraman zuen, honako hitz hauekin: "Hemen da Platonen gizakia". Diogenes Platonen kritikari gogor bat da, bere jarduera metafisikoa k aldizka mespretxatzen dituelarik, nagusiki teorikoa den etikaren haustura argia adierazten duena. Diogenesek konbentzio sozial eta erlijiosoak ahultzeko eta botere politikoa iraultzeko duen talentuak, irakurleak, bere posizioa, soilik negatibo bezala ikustera tentatu ditzake. Hori, ordea, akats bat izango litzateke. Diogenes polemikoa da argi eta garbi, baina bai arrazoimena eta bertutea sustatzeko.
Azkenean, gizaki bat naturarekin ados egotea arrazionala izatea da, gizaki baten izaeran baitago arrazoiaren arabera jokatzea. Diogenesek arazoak ditu gizaki horiek aurkitzeko, eta antzerkian dituen zailtasunei buruzko sentimenduak adierazten ditu. Diogenesek "egun argiz lanpara bat piztu zuen eta, aurrera zihoala," Gizaki baten bila nabil "esan zuen. Zinikoentzat, arrazoimenaren araberako bizitza naturaren arabera bizi da, eta, beraz, arrazoimenaren araberako bizitza konbentzioaren eta polisaren mugak baino handiagoa da. Gainera, zinikoek diote horrelako bizitza bizitzea merezi duen bizitza dela. Ideia hauek eragina zuzena izan zuten estoizismoa ren sorreran, nahiz eta modu desberdinetan garatu.
Irudikapenak artean
Garai zaharretan zein modernoetan, Diogenesen nortasunak biziki erakarri ditu eskultoreak eta margolariak. Antzinako bustoak daude Vatikanoko, Louvreko eta Kapitolioko museoetan. Diogenesen eta Alexandroren arteko elkarrizketa Villa Albanin aurkitutako marmolezko erliebe zahar batean irudikatzen da. Atenasko Eskola Rafaelen freskoan, lehen planoan etzanda agertzen den irudi bakarti batek Diogenes irudikatzen du.
Shakespeareren Atenasko Timon-en txakurrei buruzko aipamen ugariak zinismo-eskolari buruzko erreferentziak dira, zeinak interpreta baitzitekeen ermitau misantropikoaren, Timonen, eta Diogenesen arteko paralelismoa iradoki zezakeela, baina Shakespearek Michel de Montaigneren De Demokrito y Heraclitus saiakera izan zuen eskura eta hartan bien arteko ezberdintasunak azpimarratzen baitziren: Timonek aktiboki desiratzen du gizakien gaiztakeria, eta arriskutsutzat hartzen ditu; Diogenesek, aldiz, hain gutxi maite ditu, ezen haien kontaktuak ez lukete asaldatuko. Timonismoa, askotan, zinismoarekin kontrastatzen da: Zinikoek jendea zer izan zitekeen ikusten zuten, eta haserretu egiten ziren bihurtu zenarekin; timonistek, berriz, gizakiak, ezinbestean, zoroak eta axolagabeak zirela sentitzen zuten, eta ez zuten inolako aldaketarik espero.
Filosofoaren izena, Sir Arthur Conan Doyleren The Greek Interpreter ipuinaren istorioan, fikziozko Diogenes Clubek (Sherlock Holmesen anaia, Mycroft Holmes, kide dena) hartu zuen. Clubeko kideak heziak dira, baina ez dute hitzik egiten, eta ez dute gustuko gizarteratzea, filosofoari berari bezala.
Psikologia
Diogenes izena portaera-nahasmendu bati aplikatu zaio, itxuraz, nahi gabe, bere burua abandonatu eta gauzak harrapatzeak ezaugarritzen duenari. Nahasmenduak adineko jendea jotzen du, eta izen desegokia hartzen da, ezen Diogenesek erosotasun materialeko estandar komunak nahita arbuiatzen baitzituen, eta edozer gauza izan zitekeen pilatzaile baino. Izena bera ere sarritan kritikatzen da, Diogenesek bere buruari laguntzen ziola uste baitzuen.
Faye Wong
Faye Wong,, (Pekin, 1969ko abuztuaren 8a) C-pop abeslari eta aktore txinatarra da. "Diva" (天后) ezizenaz deitzen zaio sarritan. Kantoneraz eta mandarinez abesten du. 2000 urtean Errekorren Guinness Liburuan sartu zen kantonerazko pop abeslarien artean diska gehien saldu dituena izateagatik.
Biografia
Meategi ingeniari baten eta iraultzako musikaren sopranio baten alaba da eta 1969an jaio zen Pekinen. Amaren nahien kontra berehala zaletu zen musikarekin. Institutuan ere bere zaletasunak estaltzen zituzten amaren aurrean eta 1985 eta 1987 artean kostu gutxiko diska batzuk atera zituen ixilean, abesti japoniar eta amerikarrak txinerara itzuliz.
1987 urtean Hong Kongeko unibertsitatera joan zen. Han Shirley Wong izena hartu zuen eta 1989an aurreneko diskoa atera zuen. Hurrengo urtean bi disko atera zituen, baina ez zuten aurrenekoak adinako arrakastarik izan. Filme eta telesaio batzutan hartu zuen parte, aktore ibilbideari hasiera emanez.
1991 urtean New Yorkera joan zen urte pare batetarako bere musika ibilbideari bultzada bat eman nahian. 1992an Coming home diskoa atera zuen, R&B aldera jotzen zuena, eta bertako "Fragile woman" abestiak arrakasta itzela lortu zuen Txinan zein Asia hego-ekialdean. Super-izarra bilakatu zen orduan. 1994an Chungking Express filmean hartu zuen parte eta arrakasta handia izan zuen, baita mendebaldean ere. Urte horietan disko piloa atera zituen, 1994an lau disko esate baterako. Kantoneraz eta mandarinez tartekatu zituen diskoak. Indie estilora hurbildu zen eta hainbat disko esperimental egin zituen, adibidez Di-Dar eta Fúzào. Fúzào diskoa da Fayeren gogokoena baina hain esperimentala izatea ez zen ondo hartua izan Taiwanen eta Hong Kongen. Bere zaleek ere, "Fayenatikoek", hau dute gogokoen. Disko honi esker Time aldizkarian aterako zen bigarren txinatarra izan zen.
1997an Hong Kong utzi eta Pekinera itzuli zen. EMI diskoetxeak fitxatu zuen eta bere izena daraman diskoa atera zuen. Ez zen esperimentala izan, aurreko lanen bilduma antzeko bat baizik. 1998 urtean Txinako telebistako urte berriko galan abestu zuen eta herrialdean zehar bira handi bat egin zuen, Txinan arrakasta handia lortuz. 1999an Final Fantasy VIII bideo-jokoaren soinubandako abesti nagusia Eyes on me abestu zuen eta honekin ateratako EP-aren 400.000 kopia saldu ziren Japonian. Urte berean Zhǐ ài mòshēng rén diskoa atera zuen eta Taiwan, Txina, Hong Kong, Malaysia eta Singapurreko zerrendetan lehen postuak eskuratu zituen.
2003 urtean Ai Jing diskoa atera eta bira egin ondoren 2005ean erretiratzea erabaki zuen. Aurrez 2004an 2046 izeneko filmean hartu zuen parte. Filme hau ere mundu guztiko zinemalditan zabaldu zen Eta New Yorken film atzerritar onenaren saria eskuratu zuen. 2008an Pekingo Olinpiar Jokoetan abesteko eskariari ere uko egin zion. 2010 urtean berriz ere Txinako telebistan urte berriko egunean abestera animatu zen eta ondoren kontzertu batzuk eman zituen. Sarrerak salgai jarri eta ordu erdira amaitu ziren, hala Txinako hainbat hiritan, nola Taipei eta Hong Kongen ere.
Baskular (argipena)
Baskular izenondoak adiera zenbait ditu:
Faye Wong
Biografia
2015 urtean Be Perfunctory diskoa atera zuen eta 2018an txinatar telebistako Phantacity seriean 10 episodiotan agertu da.
Mello
Mello izenarekin honako artikuluak aurki daitezke:
Faye-sur-Ardin
Faye-sur-Ardin Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Kaarlo Juho Ståhlberg
Kaarlo Juho Ståhlberg (Suomussalmi, Finlandiako Dukerri Handia, 1865eko urtarrilaren 28a – Helsinki, 1952ko irailaren 22a) Finlandiako lehendabiziko presidentea izan zen 1919tik 1925era.
Zuzenbideko doktoregoa Helsinkiko Unibertsitatean, finlandiar Senatuan lan egin zuen Finlandiako Dukerri Handiaren garaian eta Finlandiaren errusiartzearen aurka agertu zen. Nazionalista liberala eta finlandiar errepublikanismoaren aitzindaria izan zen. 1919ko konstituzioaren egileetako bat izan zen, eta herrialdeko lehen presidente hautatu zuten. Erreforma sozial eta politiko moderatuak babestu zituen eta barkamena eman zien alderdi gorriko kideei. 1925ean berriz hautatzeari uko egin zion eta 1931 eta 1937ko hauteskunde presidentzialetan garaitua izan zen.
Faye-sur-Ardin
Biztanleria
2007an Faye-sur-Ardin udalerrian erroldatutako biztanleak 554 ziren. Familiak 203 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 71 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 89 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 11 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 219 etxebizitza zeuden, 204 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 219etxeak ziren. 204 etxebizitza nagusietatik 159 bere jabearen bizilekua ziren, 38 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 63 etxek lau zituzten eta 118 etxek bost zituzten. 180 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 76 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 121 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 341 ziren, horien artean 285 aktiboak ziren eta 56 inaktiboak ziren. 285 pertsona aktiboetatik 271 lanean zeuden (145 gizon eta 126 emakume) eta 14 langabezian zeuden (6 gizon eta 8 emakume). 56 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Faye-sur-Ardin udalerrian 229 unitate fiskal zeuden, 627,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.294 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 ile apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Faye-sur-Ardin udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.652 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Urkatua, herrestatua eta zatikatua
Urkatua, herrestatua eta zatikatua, Hanged, drawn and quartered, 1351. urtean Ingalaterrako Erresuman goi-mailako traizioa burutzea egozten zitzaienei ezarritako heriotza zigor mota bat izan zen. Lehenbizikoz Henrike III.a Ingalaterrakoa eta haren ondorengo Eduardo I.a Ingalaterrakoaren erregealdietan erregistratu zen.
Zigortuak lotuak eta exekuzio lekura arte zaldiz herrestatuak izan ohi ziren, behin bertara iritsita, urkatuak (ia hil arteraino, baina bizirik gelditzen zirela ziurtatuz), zikiratuak, erraigabetuak, buru moztuak eta beren gorpuak zatikatuak izaten ziren. Maiz, beren gorpuen atalak leku garrantzitsuetan eta jendaurrean ikusgai jartzen zituzten, adibidez, Londresko zubian. Goreneko traizioa burutzeaz zigortutako emakumezkoak ordea, "duintasun publiko" arrazoiak zirela eta, sutan erreak izaten ziren.
Heriotza zigor honekin hildako pertsonaia ezagunen artean William Wallace eskoziarra dago.
Russula anthracina
Russula anthracina Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Bere haragi beltzaxkak ez du kontsumora gonbidatzen.
Sinonimoak: Russula semicrema, Russula anatina
Deskribapena
Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Gaztetan ganbila, ertz inkurbatuarekin eta depresio txiki batekin, gero zabaldu egiten da depresio zabal batekin; ertz mehea. Hasieran zuri zikin kolorekoa da, baina laster arre-beltzaxka tonu bat hartzen du, zahartzean ikatz kolore beltzera iristen da (antrazita). Azal lehorra, distiratsua; denbora hezearekin lubrifikatua.
Orriak: Itsatsiak, oso estu, tartekatutako orritxo ugarirekin, arrosa-haragi zurbil kolorekoak, ertza gainerakoa baino lehenago belzten da, igurtzita edo zahartzean.
Hanka: 4 eta 6 cm bitarteko garaierakoa eta 1,5 eta 2,5 cm bitarteko lodierakoa, laburra, zilindrikoa, oinarrian borobildua, zuri zikin kolorekoa, ukitzean belztu egiten da.
Haragia: Lodia, gogorra, trinkoa, ebakitzean zuria, baina aireak ukitzean poliki poliki belztu egiten da. Zaporea orrietan baino ez du akrea, gainerakoan leuna. Frutaren antzeko usaina du.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok.
Jangarritasuna
Erdipurdiko jangarria da. Haragiaren itxura beltzak ez du jateko gogorik ematen.
Nahasketa arriskua
''Russula anthracina var. Carneifolia'' aldaerarekin nahas daiteke, baina honek arrosa-haragi koloreko orriak ditu, espezie tipoak baino kolore biziagokoa. ''Russula anthracina var. insipida'' aldaera, haragi gozokoa da, baita orrietan ere. Russula densifolia delakoak badu Russula anthracina-ren antza, baina honen orriak betik zuriak izaten dira. Russula albonigra espezieak ere badu antza, baina honek ere zuriak ditu orriak eta pixka bat zabalago.
Sasoia eta lekua
Udatik udazkenera, koniferoen eta hostozabalen basoetan.
Banaketa eremua
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Txina, India, Kamerun, Australia.
Dietrich Bonhoeffer
Biografia
Teologia irakasle-laguntzailea izan zen Berlinen. Bere lanetan, Hegel, Troeltsch eta Barthen eragina du. Hitler agintera iritsi zenean (1933ko urtarrila), nazien "kristautasun positiboaren" aurka jardun zuen.
Graziaren Saria (1937) eta Bizitza komunitarioa (1938) liburuak argitaratu zituen: hor, fedearen eskakizunak eta Elizaren erantzukizuna aldarrikatu zituen. 1943an atxilotu zuten, Claus Stauffenberg buruzagi zuen Hitlerren aurkako mugimenduan esku hartzeagatik, eta bi urteren buruan hil egin zuten, urkatuta Flossenbürgeko kontzentrazio esparruan. Ethik ("Etika", amaitu gabea) eta presondegiko gutunen bilduma haren azken lanak izan ziren.
Filomela eta Prokne
Filomela eta Prokneren elezaharra Ovidio poeta latindarraren Metamorfosiak lanean aurki daitekeen greziar mitologiako ipuina da. Euskaraz, Juan Mari Mendizabalek itzuli zuen Ipuin Ankerrak bilduman, Filomela eta Prokne izenburuarekin. Xerezaderen Artxiboa literatur podcast-ean grabatu zuen halaber Ana Morales itzultzaileak.
Istorioa
Tereok, amorruak erotuta, aizkora bat hartu eta ahizpak hil nahi izan zituen. Ihes egin zuten Filomelak eta Proknek basorantz, eta ihesi zihoazela laguntza eta barkamena eskatu zieten jainkoei, txori bihurtzeko, arren, ihes egiteko. "Filomela basoetako urretxindor bilakatu zen; Prokne, berriz, enara bihurtu eta bere jauregiko dorrean pausatu zen", dio Ovidiok. Jainkoek, gainera, Tereo bortxatzailea ere txori bihurtu zuten, minik gehiago egin ez zezanː argi-oilar bihurtu zuten.
Eragin kulturala
Bortxaketaren gaia hainbat mito greziarretan ohikoa bada ere (Medusarenean adibidez, edo Europaren bortxaketaren kasua), ezaugarri bereziak ditu istorio honetan. Batetik, mendekua beren esku hartzen dute bi emakumeek, ahizpatasun ekintza batean. Greziarren ikuspegi klasikoan "emakume arriskutsuen" rol estereotipatuaren adibide izan zitezkeen, hortaz, baina irakurketa feminista berriagoetarako ere bide ematen du. Batetik, bortxaketaren ondorioa mututasuna dela azpimarra daiteke, eta hala ere, ekintza koordinatu eta erantzuteko gauza da Filomela.
Dela motibo batzuengatik edo besteengatik, artearen historian sarri erabili den motiboa izan da istorio hau. Adibidez:
Entoloma conferendum
Entoloma conferendum Entolomataceae familiako onddo espezie bat da. Toxikoa den susmoa dago.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, koniko-kanpai itxurakotik ganbilera doana eta azkenik, lau-ganbila, batzuetan, deprimitu-unbilikatua eta titi zabal eta kamutsarekin edo batere gabe. Ertz mehea, izurtsua, glabroa eta gardentasunez ildaskatua eta pixka bat inkurbatutik laura. Azal higrofanoa du, erdialdean ezkata finekin, leuna eta erradialki haritsu samarra; arre-grisaxka koloretik gris ilunera doana, okre zurbiletik okre-gorrixkara itzultzen da deshidratazioaren ondorioz.
Orriak: Zabal samar, sabeldunak, enmarginatuetatik libreetara eta tartean lamelulekin; helduaroan zurixkatik arrosakarara doan kolorekoak, eta ertzak irregularki sinuoso-krenulatuak eta kolore berekoak.
Andelos
Andelos Antzinako Erromaren garaian baskoien hiria edo civitas izan zen, egungo Andiondik (Mendigorria) gertu kokatua. Erromatar Inperioan, Hispania iparraldeko, eta batez ere, Tarraconensis probintziako merkataritza- eta garraio-gune garrantzitsua zen.
Entoloma conferendum
Deskribapena
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Andelos
Deskribapena
Erromatar hiriak hartu zuen lekuan aurretik baskoi herrixka bat egon zen, Burdin Aroko kultura-osagaiak dituena, K.a. IV. eta K.a. III. mende artekoak. Herri txiki hori Andeloren ondoan zegoen eta, eta erromatar hiri handiagora tokialdatu ziren. Horri loturik egon liteke. Bada beste hipotesirik ere: Andelo Antonioren hiria dela, Pompaelo Pompeioren hiria den moduan.
Entoloma conferendum
Deskribapena
Hanka: 3 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 0,3 eta 0,8 cm bitarteko lodierakoa, zilindrikoa, oinarria erraboildun samarrekoa eta goialdea pruinaduna; hondo arre-horixkatik okre-horixkara doana, luzetara fibriloso-ildaskatu-argenteoa eta oinarri zurixkarekin.
Andelos
Deskribapena
K.a. I. mendean opus signinum zoruekin apaindutako etxeak zeuden arren, hiriak I. eta II. mendeetan lortu zuen aldi gorena. Orduan, hiri-garapenarekin batera hornikuntza hidraulikoko sistema konplexua ezarri zuten.
Entoloma conferendum
Deskribapena
Haragia: Mehea, hauskorra eta zurixka; irin usaina du eta irin zaharraren zaporea.
Andelos
Deskribapena
Konplexu hidrauliko horrek bi presa (1980an aurkitutako Iturranduz urtegia eta 1983an aurkitutakoa), ubide bat, akueduktu-sifoi bat eta castellum aquae edo banaketarako kutxatila ditu.
Entoloma conferendum
Deskribapena
Etimologia: Entoloma terminoa grekotik dator: ertza barrurantz biribildua. Conferendum epitetoa berriz latinetik dator, konparatu, beste gauza batekin konparatu, esan nahi duen "cónfero" hitzetik.
Andelos
Deskribapena
Gainera Nafarroako museoan dagoen "Bakoren garaipena" izeneko mosaikoa eta Apolori eskainitako brontzezko plaka bat topatu dituzte. Hala ere, 1993an aurkitutako idazkuna da denetan bitxiena. Bertan agertzen da Likine abuloRaune ekien bilbiliaRs esaldia, batzuen ustez, aitzineuskaraz, eta beste batzuen ustez, berriz, iberiera z idatzia.
Entoloma conferendum
Jangarritasuna
Toxikoa den susmoa dago.
Andelos
Etimologia
Etimologiaren arabera, ikerketek diote and horrek handia hitzari eginen liokeela erreferentzia; beraz, hiri handia litzateke Andelo.
Entoloma conferendum
Nahasketa arriskua
Entoloma vernum delakoarekin nahas daiteke.
Andelos
Aztarnategia
1980ko hamarkadan hasitako ikerketa arkeologikoek hiriari buruzko ezaguera handitu egin dute. Hiriaren aztarnak Andelosko Arkeologia Museoan bisita daitezke.
Entoloma conferendum
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udazkenean hazten da mendiko larreetan eta koniferoen eta hostozabalen baso heze eta belartsuetan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Errusia, Japonia, Australia, Brasil.
Kalahandi barrutia
Kalahandi barrutia Indiako barruti bat da, Southern dibisioan, Orissa estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Aguilar (Colorado)
Aguilar Coloradoko herri bat da. Las Animas konderrian kokatua dago. 2010ean 538 biztanle zituen, 1.016 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Couat-du-Razès
Saint-Couat-du-Razès Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 28 etxebizitza zeuden, 18 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 27etxeak ziren. 18 etxebizitza nagusietatik 13 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 1ek hiru zituen, 3 etxek lau zituzten eta 12 etxek bost zituzten. 14 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 32 ziren, horien artean 24 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 24 pertsona aktiboetatik 18 lanean zeuden (11 gizon eta 7 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 8 pertsona inaktiboetatik 2 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Couat-du-Razès udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 201 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ashikaga Takauji
Ashikaga Takauji (足利 尊氏) Ashikaga shogunerriaren sortzailea eta shogunerri honetako lehen shoguna izan zen. 1338an hasi zen gobernatzen, Japonian Muromachi garaiari hasiera emanez, eta hil zenean amaitu zuen, 1358an. Minamoto klaneko Seiwa Genji leinuko samuraien ondorengo bat izan zen.
Jatorrian, Kamakura shogunerriko jeneral bat izan zen, eta 1331 eta 1333 bitartean iraun zuen Genko Gerra amaitu zuen. Shogunerriarekin ez zen ados egon, eta Go-Daigo Enperadorea eta Kusunoki Masashigerekin aliatu zen Kioto hartu, eta, ondoren, Kamakura suntsitu, eta, honela, botere inperiala berrezarriz, Kenmu Errestaurazioarekin, 1333an.
Hala ere, samuraiak ez zeuden gustora errestaurazioarekin, eta shogunerri sistemara itzultzea pentsatzen ari ziren. 1335ean hasi ziren matxinadak Kamakuran eta Takaujik baretu egin zituen, baina, egoera, bere burua shogun izendatzeko probestu zuen. 1336an, Takaujik bere aurkariak garaitu zituen eta Kioto hartu zuen, Kōmyō Enperadorea ezarriz, 1338an, ofizialki shogun izendatua izan zen. Hala hasi zen Nanboku-chō (Iparraldeko eta Hegoaldeko gorteak) garaia, non, aldi berean, Japoniako bi enperadore egongo ziren, hurrengo 60 urteetan.
Takaujiren semea, Ashikaga Yoshiakira, bere oinordekoa izango zen.
Gabriel Erkoreka
Gabriel Erkoreka Graña (Bilbo, 1969) bizkaitar musikagilea da.
Juan Crisóstomo de Arriaga Bilboko Kontserbatorioan egin zituen ikasketak. Ondoren, Karmelo Bernaolarekin, Gasteizko Goi Musika Eskolan aritu zen eta Piano ikasketak egin zituen. 1995ean, Londresera joan eta bertan egin zituen graduondoko Konposizio ikasketak. Joaquin Atxukarro, Salomon Mikowski, Elza Kolodin eta Malcolm Frager bezalako irakasleekin Pianoa eta Interpretazioa ikasi du. Bakarlari gisa aritu da, eta Orkestrazio irakasle modura, Londresko Royal Academy of Music-en. 1996an SGAEko Lehen Saria eskuratu zuen. UNESCOren Konpositoreen Nazioarteko Tribunan parte hartzeko hautatu zuen RNEk. Gaudeamus Nazioarteko Sariketan (Amsterdam) finalista izan zen, 1998an.
Brissago-Valtravaglia
Brissago-Valtravaglia Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Brissago-Valtravagliak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mesjenet
Mesjenet, Egiptoko mitologian, amatasunaren jainkosa zen, erditzearen eta haurtzaroaren babeslea; unibertsoaren zimenduak ere marraztu zituen.
Ze (argipena)
Euskaraz, ze da zeren eta zer formen aldagai laburtu bat, agertzen dena adibidez Wikipediako artikulu hauetan:
Mesjenet
Ikonografia
Emakume gisa irudikatzen da, buruan bi landare luze eta kurbatuekin, edo giza burua duen adreilu gisa. Uraeus-dun behi gisa irudikatzen zuten. Haren ikurra zekor utero bat zen.
Ze (argipena)
Letra larriz:
Mesjenet
Mitologia
Herishef-en emaztea zen.
Unibertsoaren zimenduak eta kolina nagusia diseinatu zituen, baita eraikin sakratuen zimenduak ere.
Amen zaindaria zen, haien sabelean haurraren Ka sortzen baitzuen, haien patua zehaztuz. Bi Egien Aretoan hildakoari laguntzen zion, jainkoen aurrean bere bizitza kontatuz, Osirisen Judizioan.
Kultua
Batez ere Menfisen eta Heracleópolis Magnan, Isisen moduan, gurtzen zuten.
Amroha barrutia
Amroha barrutia Indiako barruti bat da, Moradabad dibisioan, Uttar Pradesh estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Cryptoheros chetumalensis
Cryptoheros chetumalensis Cryptoheros generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Lerista yuna
Lerista yuna Lerista generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Alleyrac
Alleyrac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Alleyrac udalerrian erroldatutako biztanleak 121 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 157 etxebizitza zeuden, 51 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 73 bigarren erresidentzia ziren eta 33 hutsik zeuden. 145 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 51 etxebizitza nagusietatik 48 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 17 etxek bost zituzten. 29 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 48 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 48 pertsona aktiboetatik 44 lanean zeuden (27 gizon eta 17 emakume) eta 4 langabezian zeuden (3 gizon eta 1 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Alleyrac udalerrian 50 unitate fiskal zeuden, 125 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 10.500 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Alleyrac udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 756 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Irrikitown
Irrikitown (irrikitan eta ingelesezko town (hiria) arteko hitz konposatua) 2013an ETB1ek emititutako euskarazko programa da. Gaztelerazko Vaya Semanita programaren egitura antzekoa dauka eta bertako aktore asko Irrikitownen agertzen dira ere.
Ostalari (biologia)
Biologian, ostalaria bizkarroia hartzen duen biziduna da. Hitzaren esanahia nahasia da, hizkuntza arruntean ostalaria ostatu hartzen duena baita, ez ostatu ematen duena. Nahasmen hori hitzaren jatorrian dago, latinez hospes hitzak bi esanahi kontraesankorrak baititu: ostatu eman zein ostatu hartzen duena.
Parasitismoan, aldiz, bizkarroia ostalariaren gainean bizitzeaz gain kalte eragiten dio ostatu ematen dionari.
Ostalariaren adibide batzuk aipa daitezke:
Akron (Colorado)
Akron Coloradoko herri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 1,702 biztanle zituen, 6.797 kilometro koadrotan banatuta.
Herri zahar-zaharra
Herri zahar-zaharra HP Lovecraftek idatzitako istorio bat da, Donald Wandrei adiskideari 1927ko azaroaren 3an gutun batean igorri ziona. Narrazioa Scienti-Snaps aldizkarian argitaratu zen, izenburu horrekin, 1940ko udan, autorea hil ondoren.
"Melmoth maitea" hitzekin hasten da gutuna, Wandreik Lovecraften zirkuluan goitizen hori baitzuen, ziur aski Melmoth the Wanderer eleberria zela eta.
Amets baten kontakizuna da. Protagonista Antzinako Erromako militarra da, Iruñera joaten dena. Hango jendea ikaraturik dago mendietako herriarekin, urtero hiriko batzuk bahitzen dituztelako akelarre beldurgarri batean. Horren aurrean, narratzaileak espedizio bat bidali nahi du mendietakoak azpiratzera.
Ajamil de Cameros
Ajamil Errioxako udalerria da, 2005ean 81 biztanle zituena.
Ondra (musika taldea)
Ondra 2018an sortutako Donostiako rock taldea da.
Koper
Koper ( ahoskatua, Capodistria), Esloveniako seigarren hiria da, Kostaldea-Karst eskualdeko hiri handiena. 2012ko erroldaren arabera, 53.037 biztanle ditu.
Geografia
Esloveniako hego-mendebaldean dago eta herrialdeak Adriatikoaren ertzean dituen lau herrietatik handiena denez, kaia garrantzitsua du. Udalerria oso txikia da eta Istria penintsulako iparraldean dago. Italiarekin muga egiten du eta Kroazia ere oso gertu dauka.
Lushton (Nebraska)
Lushton Nebraskako herri bat da. York konderrian kokatua dago. 2010ean 30 biztanle zituen, 0.37 kilometro koadrotan banatuta.
Koper
Hizkuntza
Koper ofizialki elebidun a da, esloveniera eta italiera hartzen ditu bere baitan, hortik Koper-Capodistria izena.
Sorrera
Koperreko golkoan zegoen uharte batean ezarri zen asentamenduan dauka jatorria. Greziarrek Aegida izena eman zioten "ahuntzen herria" eta erromatarrek latinizatu eta Capris deitu zuten. Honen aldaera da eslovenierazko Koper izena.
Erdi Aroa
568an lonbardiarren inbasioaren ondorioz, Triesteko biztanleek baimena eskatu zioten Justiniano II.a enperadore bizantziarrari Koperren ezartzeko eta haren omenen Justinopolis izena eman zitzaion. Azkenean lombardiarrek Koper ere hartu zuten. Hurrengo urteean, frankoen eta avaroen erasoak eta okupazioak ere izan zituen.
Brunello
Brunello Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Brunellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Koper
Aro modernoa
XVI. mendeko izurriteek hiriaren populazioa nabarmen gutxitu zuten eta 1719an Trieste kai aske bihurtu zenean, Koperrek merkataritza eremuaren monopolioa galdu zuen.
XX. mendea
1900 urteko erroldaren arabera, hiriko populazioa 8.000 biztanle ingurukoa zen: haietatik, 7.205 italiarrak ziren; 391; esloveniarrak; 167, kroaziarrak; eta 67 aleman hiztunak. Lehen Mundu Gerra bukatutakoan, Italiaren esku geratu zen, Trieste hiriburu zuen lurraldean, baina Bigarren Mundu Gerraren ondoren Jugoslaviak hartu zuen. Hiriko italiar gehienek Italiara alde egin zuten.
1991n Esloveniak independentzia lortutakoan, herrialdeko kai-hiri bakarra bihurtu zen.
Demografia
Egun, esloveniarrak nagusi dira: 2002ko erroldaren arabera, biztanleen jatorri etnikoak honako hauek dira:
Kirolak
FC Koper futbol taldea eta RK Koper eskubaloi taldea aipagarrienak dira: bakoitzak Esloveniako liga bat eta hiru kopa irabazi ditu.
Ondasun nabariak
Eraikin aipagarrienak Tito plazan daude:
Panchkula barrutia
Panchkula barrutia Indiako barruti bat da, Ambala dibisioan, Haryana estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Quellón
Quellón Txileko Chiloé uhartearen hegoaldeko muturrean kokatua dagoen komuna eta hiri bat da. Chiloe probintziako (Los Lagos eskualdea) komunarik zabalena da.
Loggia jauregia (Koper)
Loggia jauregia (Ložo, Palazzo della Loggia) Koperreko eraikin ezaguna da. Esloveniako udaletxe gotikoen artean hobekien kontserbaturik dagoena.
NGC 689
NGC 689 galaxia espiral bat da, Fornax konstelazioan. Ormond Stoneek aurkitu zuen n.
Le Mesnil-Lieubray
Le Mesnil-Lieubray Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.