cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kemiko historia
Lappira iritsi zen lehen gizarte antolatua, Izotz Aroaren ondoren, iparraldeko klima leuntzen eta glaziarrak urtzen hasi zirenean iritsi zela uste da, k.a. 6000. urte inguruan. Mendeetan eratu zen kulturari Komsa edo Gorravárri izena ematen zaio eta Ozeano Artikoaren kostaldean ezarri zirenez batik bat, Ipar Itsasoko lehen Fonsa kulturako tribuekin harreman estua izan zuten. Nahiz eta oraindik iparraldeko jatorrizko biztanleen, samien jatorria ezezaguna den, badirudi tribu hauen eta beranduago (Harri Aroan) Eskandinaviara ekialdetik sartu ziren herri uraldarren nahasketaren ondorioa direla. Hasiera batean, hauen lurraldea Ozeano Artikoan hasi eta Finlandia, Norvegia eta Suedia erdialdean bukatzen zen eta ehizatik, fruitu-bilketatik eta arrantzatik bizi ziren gehienbat. Nomadak ziren, ehizakiaren atzetik ibiltzen zirenez, sasoiaren arabera bizilekuz aldatzen baitzuten. Inguruan aurkitu diren biztanle hauen aztarna zaharrenak Keminmaako Keski-Penikka muinoan aurkitu ziren; hiriaren mugetan aurkitu diren objektu zaharrenak, bestalde, I. mendekoak diren eta hegoaldeko tavastiar edo ekialdeko kareliarrek eramandako burdinezko tresna batzuk dira. Testigantzarik ez dagoen arren, historialariek, lehen egonlekua suediarrek XIII. mende hasieran eraiki zutela uste dute. Egonleku hau, Botniako golko osoaren nagusitasuna bermatzeko edo Kemijokiren itsasadarretik ipar-ekialdeko Laponiako merkataritza-bideak kontrolatzeko eraikiko zuten segur aski. Hiriaren lehenbiziko idatzizko aipamena, aldiz, 1329. urteko Magnus Eriksson erregearen gutunean dago, antzinako Ostrobotnia eta Vestrobotnia probintzien arteko muga erabakitzen ari zela, "Kemi" izeneko herrixka bat aipatzen baitu erregeak. Gutun honetan, bi probintzien arteko muga Kemi ibaian ezarri zen eta, honela, herrixka, Ostrobotniaren barruan eta Turkuko artxidiozesiaren menpe gelditu zen. Herri honen lurraldea itsasadarretik Rovaniemira, eta bertatik Haukipudas herriraino iristen zen, eta parrokia honen erdigunea zen eliza nagusia, gaur egun udalerria den Keminmaan zegoen. Moskutarrek 1473an zurezko eliza zahar hau arpilatu zuten eta 1517an, azkenik, sute handi batek erabat suntsitu zuen. Horrela, gaur egun oraindik zutik dirauen eta Lappiko eliza zaharrena den Keminmaako harrizko eliza eraiki zuten hiru urte beranduago.
Bigarren Mundu Gerra osteko urteetan, Finlandiak izugarrizko hazkuntza izan zuen ekonomikoki eta gizarte eta politika egonkortasuna lortu zuen. Gerra osteko herrialde pobre bat izateari utzi, Gerra Hotzean neutral aldarrikatu, NBEk ezarritako isuna ordaindu eta 40 urtetan, teknologikoki munduko estatu garatu eta jakintsuena bihurtu zen, merkatuko izugarrizko botere ekonomikoarekin eta bizi maila altuarekin. Hasiera batean, Mundu Gerran Rovaniemi hiriburua erabat suntsituta izan zenez, Kemik Lappiko hiriburu administratiboaren funtzioa bete zuen. Dena den, funtzio hau berreraiketa lanek iraun zuten bitartean baino ez zuen bete, 1945etik 1947ra. Hamarkada hau, oso gogorra izan zen langileriarentzat, hala nola, 1949ko uztailaren 1ean, Gizarte Gaietako Ministerioak Kemi Oy enpresa langileen %30-40 kaleratzera behartu baitzuten. Honela, 260 bat langile bidali ostean, hiriko gertaera lazgarriena bizi izan zen, Kemiko Ostegun Odoltsua. Kaleratzeen ostean, grebak bizitu egin ziren. Poliziaren eta langileen artean giroa nahastu egin zen eta SKP alderdi komunistak esku-hartu eta Kemiko langile guztiak bildu zituen abuztuaren 18an ospatu zen manifestazioan. Manifestazio baketsu bat zirudien ekitaldia sarraskia bihurtu zen. Polizia armatua, ekitaldia sakabanatzeko asmoz, tiroka hasi zen eta tiroketa horretan, bi grebalari hil ziren; Felix Pietilä ospetsua, eta kotxe baten azpian harrapaturik gelditu zen Anni Kontiokangas gaztea. Hilketa hauen 127 erantzuleak epaituak izan ziren arren, Alderdi Komunistak eta Kemiko herriak ez zuten epaia nahikotzat jo. Alderdi Komunistak udal hauteskundeak irabazten zituen behin eta berriz eta horregatik, 50eko hamarkada guztian, sobieten aldeko taldeek greba eta buruhauste handiak eman zizkioten poliziari inguruan. Muturreko alderdi ezkertiarrak legez kanpo utzi zituen Gobernuak eta iraultza saiakera ugari izan zen bertan. Hain zuzen, hiriak gaur egun oraindik mantentzen duen "Punaisena Keminä" izengoitia irabazi zuen, Kemi Gorria euskaraz. Industria automatizazioak eta mekanizazioak kaleratze asko ekarri zituzten hurrengo bi hamarkadetan eta hiriak ezin izaten zuen langabe horiei lanpostua emango zieten enpresa berriak erakarri. Dena den, 1964an Tornion eta Outokumpu Oyj enpresak 1968an Keminmaan ireki zituzten altzairu herdoilgaitz fabrika eta kromo-meatzea nahikoak izan ziren langabezia krisiari aurre egiteko. 67an hiriak inoiz baino biztanle gehiago zituen, 29.830 lagun. Hala ere, 1970eko hamarkadako krisiaren ondorioz, biztanle-kopurua gutxinaka jaisten hasi zen gaur egunera arte.
Hiriko azpiegitura nagusiak hemendik aurrera iritsi ziren, hala nola, 1965. urtean Kemi-Tornio Ardatzeko Länsi-Pohja Ospitalea ireki zen. Gainera, kultura tradizio handiko hiria denez, Udalak hiru fasetan Kemi eraberritzea pentsatu zuen; horrela, 1977. eta 90. urteen artean, Arte Museoa, Liburutegi Nagusia, Auditoriuma eta Kulturetxea eraiki zuten. Bestalde, 1997. urtean, Kemi-Tornioko Zientzia Aplikatuen Unibertsitatea eta Meri-Lappi Institutua ere ireki ziren. 1990ean, azkenik, gaur egun 500 langile gaitu dituen Digipolis Kemin Teknologiakylä edo Teknologia Zentroa ireki eta Perämeri Parke Nazionala sortu zen.
90eko hamarkadan izan zen krisialdi ekonomikoaz gero, industria garai berrietara moldatu zen. Enpresen fusioak izan ziren; Kemi Oy eta Veitsiluoto Oy, gaur egun zelulosa orea ekoizten duten nazioarteko bi enpresa nagusiekin bat egin zuten, Metsä-Botniarekin eta Stora Ensorekin hurrenez hurren. Udalak hirian beste sektore batzuk garatzearen aldeko apostua egin zuen eta negu-turismoa bultzatzea erabaki zuen. Gaur egun, turismoak diru-sarreran duen pisua hazten ari den arren, industria ezinbestekoa izaten jarraitzen du eta hiriko ekonomia guztiz baldintzatzen du. Kemi-Tornio Ardatza Lappiko BPG per capita handiena duen azpieskualdea da; Finlandiako bosgarrena Mariehamn, Helsinki, Salo eta Loviisa ondoren.
Bioelementu
Bioelementuak izaki bizidunengan dauden elementu kimikoak dira. Taula periodikoan dauden elementu kimiko gehienak dituzte bizidunek, baina kopuru oso aldakorretan. Adibidez, zelularen % 99 osatzen dute sei elementu hauek: karbonoa (C), hidrogenoa (H), nitrogenoa (N), oxigenoa (O), fosforoa (P) eta sufrea (S).
Sei bioelementu horiei bioelementu primario deritze, izaki bizidunen biomolekula nagusietan (gluzido, lipido, proteina eta azido nukleikoetan) agertzen direlako. Bestalde, bioelementu primarioak ugariagoak dira bizidunengan (biosferan) lurrazalean (litosferan), uretan (hidrosferan) edo atmosferan baino, hurrengo taulan ikusten denez.
Bioelementu primarioek berezko ezaugarriak dituzte, bizirako oso egokiak direnak:
Bioelementu sekundarioak
Aipagarrienak hauek dira:
Oligoelementuak
%0,1 baino proportzio txikiagoan daude bizidunengan. Kopuru txikian bada ere funtsezkoak dira bizirako, hain gabezia asaldura larriak ekartzen baititu. Elementu hauek dira, besteak beste: burdina (Fe) -hemoglobina molekularen osagaia-, iodoa (I) -tiroxina hormonan dagoena-, kobaltoa (Co) -B12 bitaminaren sintesian parte hartzen duena-, manganesoa (Mn), kobrea (Cu), zinka (Zn), etab.
Louis-Alexandre Berthier
'''Louis-Alexandre Berthier, Wagrameko 1. Printzea, Neuchâtelgo Printze subiranoa''' (Versailles, 1753ko azaroaren 20a - Bamberg, 1815eko ekainaren 1a) frantziar mariskala izan zen.
Aita militarra zen eta Louis-Alexandre hamazazpi urterekin sartu zen armadan. 1780an Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerran parte hartu zuen. Monarkikoa Frantziako Iraultzan, Luis XVI.a Frantziakoaren izebei ihes egiten lagundu zien.
Napoleoni Egiptora lagundu zion eta Brumaireko estatu-kolpean babestu zuen. 1799an Gerrako ministro izendatu zuten eta hurrengo urtean Marengoko guduan parte hartu zuen.
1806tik 1814ra Neuchâtelgo printze subiranoa izan zen, Napoleonek izendatua. Inperioko mariskal ere izendatua izan zen.
Ondorengo urteetan Iberiar Penintsulako Gerran, Bostgarren Koalizioko Gerran eta Errusiako frantziar inbasioan parte hartu zuen eta Wagrameko printze eta Valangingo duke izendatu zuten.
1814an bakeak egin zituen Borboiekin eta Luis XVIII.a Frantziakoarekin batera Parisen sartu zen. Waterlooko gudua baino egun batzuk lehenago hil zen, egoera susmagarrian, leiho batetik erorita.
Airdrie
Airdrie, 'An t-Àrd Ruigh' eta 'Airdrie', Eskozia erdialdeko udalerria da, Iparraldeko Lanarkshiren dagoena, Glasgow erdigunetik 19 kilometro ekialdera. Glasgow Handiaren parte da beraz. 2011ko erroldaren arabera 37.132 biztanle ditu.
Historia
Airdrieren lehenengo aipamena 1503koa da, Monklands zeharkatzen zuen errepidean Airdrie House aipatzen baita. Honen inguruan etxeak pilatzen hasiko ziren eta 1650 urtean 500 biztanle inguru zituen. 1695ean Airdrieko Robert Hamiltoni urtero lau merkatu egun ospatzeko baimena eman zitzaion. XVIII mendean industrializazioa iritsi zen, ehungintzaren eskutik batez ere. Ondoren ikatz meategiak ireki ziren. XIX mendean hasi zen populazioa igotzen eta 1821ean baroi burgo bihurtu zen. Industriak gora egin ahala Highland eta Irlandatik langileak etorri ziren.
Gaur egun Glasgowren lo-hiria bihurtu da.
Buddy Van Horn
Buddy Van Horn (Los Angeles, Kalifornia, 1928ko abuztuaren 20a - ibidem, 2021eko maiatzaren 11) estatubatuar ekintzazko aktore espezialista eta film zuzendaria izan zen. Clint Eastwood aktorea buru zuten Any Which Way You Can (1980), The Dead Pool (1988) eta Pink Cadillac (1989) filmak zuzendu zituen. Horrez gain, hainbat urtez Eastwood beraren ekintzazko eszenetako ordezkoa izan zen.
Benešov nad Ploučnicí
Benešov nad Ploučnicí (Bensen) Txekiako udalerri bat da, Děčíngo barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 3.757 biztanle zituen 9,77 km²ko azaleran.
Banaketa administratiboa
Benešov nad Ploučnicí udalerria honako herriek osatzen dute:
Espiritualismo
Espiritualismo honakoa izan daiteke:
NGC 6017
NGC 6017 galaxia bat da, Serpens konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Txibia arrunt
Txibia arrunta edo txoko arrunta, edo txibia bakarrik, (Sepia officinalis) txibia espezieen artean handiena eta ezagunena da. 49 cm luze izatera irits daiteke eta 4 kg pisatzera. Itsaso subtropikalekoak txikiagoak dira eta ez dira 30 cm baino luzeagoak.
Txibiak Atlantiko Ekialdean, Mediterraneoa, Ipar Itsasoan eta Baltikoan bizi dira gutxienenez, baina azpiespezie batzuk urrunago proposatu dira, Hegoafrikan adibidez. Hondarrezko eta lohizko hondoetan bizi da, 200 metroko sakoneran. Txibia espezie gehienak bezala, ur meheetan erruten dute.
Ezaugarriak
Txibiek barne egitura gogorra dute, txibia hezur izenekoa, porotsua eta aragonitaz egina. Begiak animalien artean garatuenetakoak dira eta begi-niniek W leun itxura dute. Odola ezohiko kolorea du, berde-urdina baita, oxigenoa garraiatzeko kobrea duen hemozianina erabiltzen baitu, burdina duen hemoglobinaren ordez.
Polikromia
Artean, polikromia lan artistiko batean kolore bat baino gehiago erabiltzea da. Polikromia baliatuz sortu diren objektu eta lanei polikromoak direla esaten zaie.
Hunter (Oklahoma)
Hunter Oklahomako herri bat da. Garfield konderrian kokatua dago. 2010ean 165 biztanle zituen, 0.65 kilometro koadrotan banatuta.
Blanka Vlašić
Blanka Vlašić (kroazierazko ahoskera, 1983ko azaroaren 8an jaioa) altuera jauzian espezializatutako kroaziar atleta da. Bi aldiz munduko txapelduna eta Olinpiar domina bikoitza du, eta emakumezkoetan historiako bigarren altuera jauzilari onena da, 2.08m-ko marka pertsonalarekin. Kroaziako errekorraren jabea da, eta pista estaliko munduko txapeldun izandakoa.
Joško Vlašić Kroaziako dekatloi errekorraren jabearen alaba da Blanca, talentu handiko atleta junior mailan eta hamasei urte zituela Sydneyko lehen olinpiar jokoetara joan zen 2000. urtean. 2000. urtean eta 2002an Atletismoko Junior mailako Munduko Txapelketa irabazi zuen. Vlašić-ek Kroaziako errekor nazionala hautsi zuen 2004an eta, gainera, senior mailako lehen munduko domina irabazi zuen urte hartan Munduko Pista Estaliko Txapelketan. Hipertiroideak Atenasen bigarren agerraldi olinpikoa egitea eragotzi zion eta 2005eko denboraldia ezin izan zuen egin ebakuntzaren ondorioz.
2006an itzuli zen, pista estaliko munduko txapelketan zilarra lortuta. 2007ko denboraldian sasoi ona izan zuen: 2007ko Munduko Txapelketan irabazi zuen, Pista Estaliko munduko txapeldun bihurtu zen 2008an eta garaipen bolada amaitu zen Pekingo Olinpiar Jokoetan galdu zuenean, zilarra eskuratu zuen. Bigarren aldiz munduko txapeldun izan zen 2009an. Bere sariak, besteak beste, 2010eko urteko IAAF munduko atleta eta urteko atleta europarraren garaikurra (2007, 2010).
2021eko otsailaren 19an kirol profesionaletik erretiratu zen.
Ulsterren Defentsarako Elkartea
Ulsterren Defentsarako Elkartea (jatorrizko izena, Ulster Defence Association, UDA) Ipar Irlandako talde armatu loialista handiena da. Bere helburua irlandar errepublikanismoaren aurka ekitea da, Ipar Irlanda Irlandako Errepublikarekin bat egitea errefusatuz. Horrela, bere posizio politikoa Ulsterren independentzia aldarrikatzetik Erresuma Batuarekiko batasuna defendatzera igaro da, testuinguruaren arabera. UDAk Ulsterko Askatasunaren Borrokalariak (Ulster Freedom Fighters, UFF) izena ere erabiltzen du, estalki gisa askotan.
Historia
UDA 1972an sortu zuten. 1991eko abuztura arte, erakunde legala izan zen, eta ekintza bortitzak burutzeko UFFren izena erabili zuen. Tarte horretan, hainbat hilketa burutu zituen. 1973an, adibidez, SDLP alderdi nazionalistako Paddy Wilson hil zuten.
1970eko hamarkadan, UDAk Ulsterren independentzia aldarrikatu zuen, baina aurrerago jarrera hori alboratuko zuen. Era berean, bere posizio politikoa Behin-behineko IRAren jarreraren arabera planteatu zuen. Hau da, IRAk arma utzi arte ez zituen UDAk armak utziko. UDAk lotura handia izan du Erresuma Batuko zerbitzu sekretuekin. 1992an, adibidez, Brian Nelson UDAko presoak Erresuma Batuko armadaren agentea zela plazaratu zuen.
2000ko hamarkadan sartzearekin batera, UDAren eta Ipar Irlandako droga trafikoa nahiz bestelako ekintza ilegalen arteko lotura gero eta ageriagoa bihurtu zen. 2003an, UDA eta Ulsterko Boluntarioen Indarra (UVF) taldearen arteko enfrentamendu gogorra eman zen, hainbat lagun hilez. UDAren barneko fakzio desberdinen artean ere, hilketak gertatu dira.
UDAk hainbat su-eten eman ditu azken urteetan. 2003ko otsailaren 23an, su-eten orokor bat iragarri zuen, hiru hilero berrikusi beharrekoa. 2005eko azaroaren 13an, "bere etorkizunaz hausnartuko" zuela esan zuen, Behin-behineko IRAk eta Loialista Boluntarioen Indarrak (LVF) emandako pausoen testuinguruan. 2006an, paramilitarren jarduera aztertzen duen IMCk UDA jarduera kriminalak burutzen zituela adierazi zuen, ondokoak zehaztuz: droga trafikoa, estortsioa, diru garbiketa, lapurreta, etab.
UDAk, halaber, zatiketa batzuk izan ditu azken urteetan. 1998an, UDA eta LVFetik ateratako hainbat kidek Esku Gorriaren Defendatzaileak (RHD) taldea sortu zuten.
Oak Ridge (Florida)
Oak Ridge Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Orange konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lavernock
, 'Larnog', Galesko hegoaldeko kostaldeko herrixka bat da, Vale of Glamorgan konderrian. Cardiff hiriburutik 11 kilometro hegoaldera dago, Penarth eta Sully udalerrien artean.
Neprosina
Neprosina landare haragijaleek jariatzen duten entzima proteiko bat da. Neprosina lehen aldiz Nepenthes espeziean aurkitu zen, prolil endopeptidasa moduan jarduera zuela definitu zenean. Neprosinak garrantzi handia hartu du azken urteetan ikerkuntza arloan, glutena osatzen duten hainbat peptido, esate baterako, gliadina eta peptido 33-meroa liseritzeko gai baita.
Izan ere, ikertzaileen ideia entzima ahotik hartzeko modukoa bihurtzea da, elikagai batzuetan egon daitekeen glutena neutralizatzeko asmotan. Dena den, ez da lehenengo aldia glutena digeritzen duen entzima bat aurkitzen dela: AN-PEP (Aspergillus niger), Latiglutenasa (Sphingomonas capsulata) eta PvP-003 (Alicyclobacterius sedaiensis) entzimak aurkitu izan dira neprosina baino lehen.
Aurkikuntza
Esan bezala, neprosina lehen aldiz N. ventrata espeziean aurkitu zen, N. rafflesiana landarearen transkriptomaren sekuentziari esker. Bertatik abiatuta, neprosina purifikatzea lortu zen N. ventrata espeziean eta prolil endopeptidasa jarduera zuela aurkeztu zuen. Horrez gain, neprosina masa molekular baxuko (<40 kDa) proteina katalitikoa zela ere ikusi zen, bai eta baldintza azidoetan (pH 2-3 tartean) aktiboagoa dela eta C-terminaleko Prolina hondarretan mozteko joera duela behatu zen. Izan ere, ikerketa berdina izan zen neprosinak gliadina digeritzeko gaitasuna frogatu zuena, zeliakoek erabiltzeko aukerari atea ireki ziona.
Sekuentzia
BLASTP (Basic Local Alignment Search Tool for Protein) izeneko asoziazioak egindako azterketaren bitartez, N. ampullaria (NaNpr) eta N. rafflesianan (NrNpr) zeuden neprosinaren sekuentzia homologoak aztertu ziren. SignalP 4.1 ere erabilgarria izan zen neprosinaren peptidoak aztertzeko. Horretarako PafmScan eta InterPro erabili ziren hauen domeinuak identifikatzeko. Hau lortzeko hainbat teknika erabili ziren, puntu isoelektrikoa eta proteinaren masa kontuan hartuta.
Plivot
Plivot Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Neprosina
Egitura
Neprosinaren egitura zehatzik ez da oraindik definitu, izan ere, bere ezaugarriak direla eta, entzima familia berri bat osatzen duela adierazten dute zientzialariek. Orain arte, honen modeloak sortzen ari dira hainbat helburuekin, horien artean haren jarduera katalitikoa definitzea. Dena den, gaur egun sortu diren modelo teorikoak Proteina Data Bankuan (PDB) daudenekin alderatuz gero, peptidasa glutamikoen antza estrukturala daukatela behatu da.
Plivot
Biztanleria
2007an Plivot udalerrian erroldatutako biztanleak 730 ziren. Familiak 272 ziren, horien artean 55 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 35 bakarrik bizi ziren emakumeak), 87 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 118 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Neprosina
Proteomikan
Gainera, Neprosinaren bidezko liseriketak eraldaketa post transdukzionalak (PTM-ak) aztertzeko abantailak ematen ditu. Esate baterako, histonen marka epigenetikoen azterketan erabili daiteke H3 eta H4 histonen peptidoak sortzen baititu liseriketa bakar batean. Horrek aldi berean gertatzen diren PTM- en analisia egitea ahalbidetzen du.
Bestalde, ematen du besteak beste neprosinari esker, masa espektrometria erabiliz, SARS-CoV-2 birusaren mutazioak neur daitezkeela. Kontuan izanda erabileran goraka doazen ikuspegi proteomikoak peptido triptiko laburren neurketan oinarritzen direla (normalean barnean mutazioak izan ezin ditzaketenak), proteasa triptikoak erabiltzen ez dituzten ikuspegi proteomikoek alternatiba bideragarriak aurkezten dituzte. COVID-CG datu basearen analisi batek ezagutzera eman zuen neprosinaren bitartezko degradaziotik eratorritako peptidoetako mutaziorik ohikoenak kromatografia likido-masa espektrometria bidez neur zitezkeela. Hain zuzen ere birusaren 37 mutaziorik ohikoenetatik 16 entsegu proteomiko arrunten bidez neur daitezke, neprosinaren moduko proteasen bitartez lortutako peptido triptikoetan agertzen baitira. Esate baterako, neprosinaren bidezko SPIKE_SARS2 proteinaren proteolisiak D614G mutazioaren — SPIKE_SARS2 (zelula ostalarian birusaren sarrera baimentzen duen proteina) proteina arriskutsuagoa egiten duen mutazioa ― identifikazioa baimendu lezake 21 aminoazidoko peptido batean. Era berean, neprosinatik eratorritako peptido laburrek etorkizunean sortuko diren birusaren intereseko aldaerak neurtzea erraztu lezakete.
Plivot
Etxebizitza
2007an 290 etxebizitza zeuden, 278 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 12 hutsik zeuden. 269 etxeak ziren eta 22 apartamentuak ziren. 278 etxebizitza nagusietatik 237 bere jabearen bizilekua ziren, 37 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 59 etxek lau zituzten eta 177 etxek bost zituzten. 217 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 78 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 182 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Neprosina
Gaixotasun zeliakoan
Neprosinak glutenaren degradazioan parte hartzeak gaixotasun zeliakoaren aurkako tratamenduak sortzeko tresna potentziala bihurtzen du. Izan ere, autoimmunitatea sortzen duten hainbat peptido degradatu ditzake. Konparaketa bat egitearren, zeliakoa den pertsona batentzako Neprosina laktosarekiko intolerantzia duen pertsona batentzat laktasa duen garrantzi beste izan ditzake. Laktasa baita laktosarekiko intolerantzia duten pertsonei laktosadun elikagaiak jatea ahalbidetzen dien entzima, laktosa glukosan eta galaktosan degradatzen du eta.
Plivot
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Neprosina
Gaixotasun zeliakoan
Glutena degradatzean hainbat peptido sortzen dira, horien artean peptido 33-mero deritzona. Peptido honek hestera heltzean, paziente zeliako batean, gaixotasunaren sintomatologia sortzen duten erreakzio autoimmunea eta hanturazkoa sor ditzake. Hortaz, Neprosinaren tratamenduarekin bilatzen dena peptido hau hestera heldu baino lehen degradatzea da. Izan ere, Neprosina tratamenduen esperimentuetan baldintza gastrikoetan peptido 33-meroa degradatzeko gai dira, hori dela eta, tratamendu hauek itxaropentsuak dira.
Plivot
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 473 ziren, horien artean 370 aktiboak ziren eta 103 inaktiboak ziren. 370 pertsona aktiboetatik 357 lanean zeuden (193 gizon eta 164 emakume) eta 13 langabezian zeuden (2 gizon eta 11 emakume). 103 pertsona inaktiboetatik 38 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Plivot udalerrian 287 unitate fiskal zeuden, 784 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.202 euro zen.
Ethan Wragge
Ethan Donald Wragge (Sandusky, Ohio, -) Estatu Batuetako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena
Plivot
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 autoeskola zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 iturgina eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Germaniako Erromatar Inperio Santua
Germaniako Erromatar Inperio Santua, batzuetan Lehen Reicha ere deitua, Europa erdialdeko zenbait herrialderen batasun politikoa izan zen, Erdi Arotik Aro Modernoaren bukaera arte iraun zuena. 962 urtean sortu zuten Verdungo Hitzarmenarekin.
Inperio Santua Europa erdialdeko egitura politiko nagusia izan zen Napoleon I.a enperadoreak suntsitu zuen arte. XVIII. mendean gaur egungo Alemania, Txekia, Austria, Liechtenstein, Eslovenia, Belgika, Luxenburgo eta Poloniaren zati handi bat hartzen zituen. Aurretik, Herbehereak, Suitza eta Italia eta Frantziako eremu zabalak ere Inperio Sainduko zati izan ziren.
Inperioaren sorrera
Iparraldeko Italia, mendebaldeko germaniar guztiak (saxoiak eta bavariarrak barne) azpiratuta, Mendebaldeko Europan Karlos Handiaren nagusitasuna 800ean Erroman enperadore titulua jasotzeak egiaztatu zuen. Nolanahi ere, iloben arteko gatazkak zirela eta Inperioa banandurik amaitu zen, hala nola Verdungo Hitzarmenean.
Germaniako Erromatar Inperio Santua frankoen ekialdeko erresumatik garatu zen. 919tik 936 arte, germaniar herriak (frankoak, saxoiak, suabiarrak eta bavariarrak) Heinrich Saxoniako dukearen agindupean batu eta errege titulua hartu zuen.
Oton I.a Handiak 936an koroatu zuten Aachenen. Erregearen autoritatea apezpikuak eta abadeak Inperioko printze izendatuz areagotu zuen. 951n Adelheid Lonbardiako erreginarekin ezkondu zen, eta, hortaz, Italiako iparraldea bere agindupean geratu zen. Erresumarekiko kanpoko mehatxuak geldiarazi zituen 955ean hungariarrak mendean hartuz eta Elba eta Oder ibaien arteko eslaviarrak garaituz. Hori zela eta, Oton 962an Erroman, enperadore izendatu zuen Aita Santuak. Oton I.aren eta haren oinordeko Oton II.a eta Oton III.aren garaiari Otondar pizkundea deritzo, izandako pizkunde ekonomiko eta artistikoa zela-eta.
Gatazkak
Inbestiduren auzia Erdi Aroko Europan botere erlijioso eta sekularren arteko gatazkarik garrantzitsuena izan zen. Elizako karguak nork, enperadoreak ala aita santuak, zuen izendatzeko ahalmena zela-eta hasi zen XI. mendean, Heinrich IV.a eta Gregorio VII.aren artean. Anatematuta, Enperadorea Canossan 1077an Aita Santuaren aurrean makurtu zen. Azkenean, 1122an, behin behineko bakea iritsi zen Wormseko Itunari esker. Aita Santuen eta enperadoreen arteko gatazkek luzeago iraun zuten, harik eta Iparraldeko Italia guztiz alemaniarren eskutik at geratu zen arte.
Auziak, 50 urtez gerra zibila eragin ondoren, enperadoreen boterea murriztu zuen, goiko noblezia eta elizgizonen mesedetarako. Epe luzean, enperadorearen boterearen murrizketak Alemania banandurik XIX. mendera arte ezarri zuen. Aita Santuari zegokionez, boterea handitu zuen.
Beste gatazka bat Inperio barneko nagusitasunarengatik Hohenstaufen eta Welf (Guelfo bezala ere ezaguna) etxeen artekoa izan zen. Welf etxeko Bavaria eta Saxoniako dukea, Heinrich Harroa enperadoregai nabarmendua izan zen, baina bere boterearen eta joera oldarkorraren beldurrez, Hohestaufen leinuko Konrad III.a aukeratu zuten hauteslek.
Konrad III.ak bi dukerriak kendu zizkion, baina Heinrich Lehoia semeak berreskuratu ahal izan zituen. Bavaria itzultzerakoan (1156) nolabaiteko konpromisoa hartu zuten bi alderdiek, Austria dukerri bereizia bihurtuta. Nolanahi ere, 1176an, Legnano batailaren ostean, Frederiko I. Bizargorri enperadoreak berriro dukerriak kendu zizkion, lurralde zabal horiek jabetu nahi zuten beste printze germaniarren laguntzarekin. Frederiko I.ak Aita Santuarekin bakea lortu zuen berriro 1177an Venezian.
Frederiko II.ak (1212-1250), halere, Italiako konkistari berrekin zion, Aita Santuaren kontrako gatazka berriz irekiz. Borroka horretan hiru aldiz jaso zuen anatema enperadoreak. Inperioan, botere zabalak eman zitzaizkien elizako botereei zein sekularrei, zeinek benetako estatu independenteen sorrera ekarri zuen. Frederiko II.aren heriotzaren ostean, Hohenstaufen leinuak krisialdia ezagutu zuen, urte batzuetan enperadorerik ez baitzegoen Inperioan.
Ostsiedlung
Gatazka politikoez gain, beste prozesu batzuk gertatzen ari ziren Alemanian aldi berean. Nagusienetakoa ekialderako hedapena izan zen.
Goi Erdi Aroan, Europa osoan populazioa bizkor hazi zen. Oihanak eta padurak soro bihurtzeak, nahiz eta era masiboan gertatu, ezin izan zuen elikagai aski hornitu. Ostsiedlung prozesuan, alemaniarrak Elba eta Saale ibaiez bestaldean kokatu ziren, non eslaboak bizi ziren.
XII. mendean hasi ziren alemaniarrak Bohemia, Silesia, Pomerania, Polonia edo Livonia gisako lurraldeetan era masiboan herriak eta hiriak eraikitzen, batik bat, Saxoniako autoritatea sorbiar eta wendiar zonaldeetan nagusitzean. Prusiar zaharreko konkista babesteko 1220ko hamarkadan gonbidaturik, Teutondar Ordenaren etorrerak Itsaso Baltikoko kokapenak areagotu zituen.
Hansa
Hiriak, oro har, ibilbide luzeko merkatari dirudunek kontrolatzen zituzten. Esku langileek gremioak osatzen zituzten, arautegi zorrotzen azpian, hirien gaineko kontrola bereganatu nahian. Ekialdeko eta iparraldeko salerosketak ugaldu ziren, Lübeck buru zuen Hansako Liga garatzen zen heinean.
Nolanahi ere, Hansan ez zeuden bakarrik Inperioaren azpiko hiria baturik, Herbehereetakoak, Norvegiakoak eta Ingalaterrakoak ere bazeuden. Batasun hori XIII. mendean sortu zen Kolonia eta beste 29 hiriren artean, interes komunak babesteko asmotan. Merkataritza-pribilegio andana jaso zituen batasun horrek, batik bat Ingalaterran, Flandrian eta Errusian ere.
Lübeck eta Hanburgo hiriek 1241ean, Itsaso Baltiko eta Itsaso Beltzaren arteko ibilbide komertzialaren gaineko kontrola partekatzeko hitzarmena sinatu zuten. Bi hiri horiek 1252an Flandriarekin ere salerosketarako itunak sinatu zituzten. Honela, Brugesek, Flandriako hiri nagusiak, Hansako garapenean parte hartze handia izan zuen. Geroago Londresekin ere hartu-eman komertzialak abian jarri zituzten. Bremen eta Danzig sartu ziren geroago, eta haien atzetik Westfaliako, Rhin aldeko, Herbehereetako, Prusiako, Lituaniako eta Estoniako beste hiri asko.
Federazio hori, 1343an Hansa deituta, Danimarkari gerra egitera ausartu zen. Garaituta, Danimarkak kalte-ordainak ordaindu behar izan zituen eta horrek batasunaren ahalmen ekonomikoa handitu zuen. Hurrengo urteetan, merkataritza gune berriak zabaldu zituen Iparraldeko Europan. Horrela, nekazaritza eta nolabaiteko industria garatu ahal izan zituen, baita ubideak eta errepideak eraiki ere.
Nolanahi ere, XV. mendearen amaieran, batasuna gainbehera hasi zen, Europan estatu subiranoen garapenaren, Amerikako aurkikuntzaren eta Herbehereetako zein Ingalaterrako itsaso nagusitasunaren ondorioz.
Erreforma Protestantea
XVI. menderako, Germaniako Erromatar Inperio Santuan Eliza Katoliko politikakeriak eta ustelkeriak nahigabea hedatu zuten. Jokabide maltzur horiek Martin Luther apaiz alemaniarrak salatu, eta, aldatzen saiatu zen. Wittenbergeko elizako atean, 1517an, indulgentzien kontrako tesiak iltzatu zituen, Erreformari hasiera emanez.
Lutherren tesiek Elizaren hierarkiaren oposizioa topatu zuten. Izan ere, 1521ean Karlos V.a buru zuen Wormseko Dietan Lutherren ideiak arbuiatu ziren era ofizialean. Edonola ere, Inperioan zehar Erreformako tesiak azkar eta luze zabaldu ziren. Haiei aurre egiteko, Loiolako Inaziok sortutako Jesusen Lagundiak, batik bat, bultzatu zuen Kontra-Erreforma Alemanian 1545etik aurrera. Erdialdeko zein Ipar-ekialdeko Alemania guztiz protestante zeuden jadanik, eta mendebaldeko zein hegoaldeko Alemaniak katoliko segitu zuten.
Apaiz erreformatzaileen erretolikari eutsita, Suabia, Frankonia eta Turingiako nekazariak jaunen aurka matxinatu ziren 1524an. Hala ere, tokian tokiko printzeek altxamenduak menderatu ahal izan zituzten. Erreformatzaile eta Katolikoen arteko borrokek gehiago iraun zuten, aldiz. Katolikoen buru zen Karlos V. enperadoreak protestanteak 1546an garaitu zuen. Alabaina, 1555eko Augsburgeko Bakearen bidez, fede luteranoa onartu zen. Halaber, itunean, Cuius regio, eius religio printzipioaren azpian adierazi zen estatuko erlijioa gobernatzailearen erlijioa izatekoa zela.
Hogeita Hamar Urteko Gerra
Katoliko eta protestanteen arteko gatazkaren erpina Hogeita Hamar Urteko gerrarekin (1618-1648) etorri zen. Aldi berean, zio politikoak tartean ere bazeuden: Inperioko zenbait estatuk bere boterea handitu nahi zuten, eta enperadoreak batasun politikoa eta erlijiosoa lortu nahi zuen.
Bohemiako noblezia enperadorearen kontra matxinatzean hasi zen borroka, berehala Europa osora zabaldu zen arren. Espainiak enperadore katolikoaren alde egin zuen, eta Danimarkak, Suediak nahiz Richelieu kardinaleko Frantzia katolikoak ere (Habsburgotarren nagusitasunaren beldurrez) printze protestanteen alde. Alemania gerrako eszenatoki nagusia izan zenez, herrialdeko zonalde zabalak suntsiturik suertatu ziren, haren populazioaren heren bat gutxi gorabehera hil zen eta txirotasuna nagusitu zen nonahi.
Gerra 1648an amaitu zen Westfaliako Bakea sinatzerakoan. Enperadoreak Frantziaren eta Suediaren onurako lurraldeak galdu zituen. Herbehereek, de facto 80 urtez independente egon ondoren, Inperio Saindua de jure uzten zuten. Enperadorearen boterea, honela, murriztu zen tokian tokiko printzearen mesedetan.
Prusiaren hedapena
Westfaliako Bakeetan etekin handienetakoa atera zuen Inperioko estatua Prusia izan zen, Ekialdeko Pomerania eskuratu baitzuen; baina horren aurretik ere estatu aski handia zen, 1618an Prusiako Dukerria eta Brandenburgeko Margraverria batu zirenetik. Inperiotik kanpo lurraldeak ere zituenez, 1701ean Prusian Erregeko titulua (ez Prusiako erregea, enperadorea ez eragoztearren) hartu zuen Frederiko I.ak.
Frederiko Gilen I.arekin izugarrizko armada eraiki zuen Prusiak. Voltaireren hitzetan: "Estatu gehienek armada dute baina Prusiako armadak estatua du". Suedia garaitutakoan, Pomeraniako gainerakoa eskuratu zuen Prusiak. Frederiko II.a Handiak Silesia konkistatu zion Austriari Silesiako gerretan (1740-1763). Gainera, Zazpi Urteko Gerran, Austriak, Frantziak eta Errusiak osaturiko koalizioari aurre egin ahal izan zion arrakastaz. Orduz geroztik, Alemaniako politika Prusia eta Austriaren arteko lehiak (Alemaniako dualismoa) markatu zuen 1866 arte.
Benešov nad Černou
Benešov nad Černou (1948. urtera arte Německý Benešov izenez, Deutsch Beneschau) Txekiako udalerri bat da, Český Krumloveko barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 1.427 biztanle zituen 57,05 km²ko azaleran.
Hydro (Oklahoma)
Hydro Oklahomako herri bat da. Blaine konderrian kokatua dago. 2010ean 969 biztanle zituen, 1.74 kilometro koadrotan banatuta.
Carrefour
Carrefour Frantziako supermerkatu kate erraldoia da. 1959an sortu zen, eta 2008. urtearen amaieran, 10.000 saltoki zituen munduko 30 herrialdetan. Horrez gain, 430.000 langile eta urteroko 90.600 milioi euroko salmentak.
Herrialdeak
Nahiz eta mundu osoan hedatu den, oraindik ere salmentarik handienak Frantziako merkatuari esker lortzen ditu. Zehazki salmenten %51. Kontinenteka salmentak honako banaketa dute:
Andoni Mutiloa
Euskadi Irratian aritu zen lanean 2017an eszedentzia eskatu zuen arte. Ondoren, bere ibilbidea antzerkira bideratzea erabaki zuen, eta Donostiako Poltsiko Antzerkiaren sormen-beka baten bitartez, Esnatu naiz izeneko kabaret itxurako pieza proposatu eta, bekar lorturik, idatzi zuen. Ekoizpena 2020ko otsailean estreinatu zen Donostian.
Mifflinville (Pennsylvania)
Mifflinville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Columbia konderrian dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ezkila-mihi
Ezkila-mihia ezkilaren barruan dagoen metalezko edo beste material batez osatutako ezkilaren atala da.
Berau libreki mugitzen da eta paretekin jotzerakoan soinua sortzen du.
Caudalgo eskualdea
Caudaleko eskualdea Asturiasko hegoaldean dagoen lurraldea da, kostalderik gabekoa. Mugakideak ditu mendebaldean eta iparraldean Oviedoko eskualdea, ekialdean eta iparraldean Nalóngo eskualdea eta hegoaldean Leongo probintzia.
Mieres du udalerri nagusia.
Antonio Álvarez Solís
Antonio Álvarez Méndez (Madril, 1929ko uztailaren 18a - 2020ko martxoaren 30a) —Antonio Álvarez Solís izenaz ezaguna— espainiar kazetari bat zen, azken urteetan Euskal Herrian lan egiten zuena.
Biografia
Zuzenbidea ikasi zuen Bartzelona eta Santiago de Compostelan, nahiz eta lanean kazetari moduan hasi zen, Bartzelonako La Vanguardian, hogeita zazpi urterekin erredaktore-burua izatera iritsiz. Berrogei urtez Katalunian bizi izan zen.
Ondoren, Interviú aldizkariko zuzendari-sortzailea izan zen, eta baita Por favor aldizkariaren sortzaileetako bat ere. Bertan, hirugarren orrian idatzi zuen, aldizkaria desagertu arte. Halaber, Economía Mediterránea aldizkariaren sortzaile eta zuzendaria zen, gastronomia eta turismoari buruzko beste bi aldizkariz gain. El Periódicoren sorreran ere parte hartu zuen.
Hainbat urtez TVEn lan egin zuen, María Teresa Camposekin batera, eta tertulia ugaritan parte hartu zuen zenbait komunikabidetan: RNE, COPE, Onda Cero, Radio Miramar, SER, eta abar. Azken urteetan, Euskal Herrian egin izan ohi zuen lan, hasieran ETBn eta Radio Euskadin, eta EiTBtik kanporatua izan ostean, Gara egunkarian. Azken horretan, astero iritzi artikuluak idatzi zituen hil arte.
NGC 6018
NGC 6018 galaxia bat da, Serpens konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
José Gallostra
José Gallostra Frau (Azkoien, - Madril, ) nafar politikari eta legelaria izan zen, Unión Liberalaren kidea.
1883an ogasun ministro izendatu zuten José de Posada Herrera presidentearen gobernuan. Diputatua eta senataria ere izan zen.
Paraschoepita
Paraschoepita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Paraschoepita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Cristina Tapias
Cristina Tapias Aguirre (Bilbo, Bizkaia, 1960ko urtarrilaren 29a) bizkaitar jostuna, irakaslea eta enpresaburua da. 1921ean Teófila Adrada (1904.06.01 - ) izebak eta, gero, Maria Jesús Adrada (1896.01.01- 1995.05.24) amonak sortutako Adrada Joskintza Akademiaren ardura du. Adrada ahizpen ondoren, Joskintzako Metodo Modernoa eta Goi-mailako Joskintza liburua eguneratu zituen.
Biografia
Ekonomia eta Enpresa zientziak ikasi zituen Euskal Herriko Unibertsitatean, Sarrikon. Artisau lanak eta ohialak gustuko izan ditu betidanik. Amona hiltzean Adrada Akademiaren ardura hartu zuen, zuzendaritza eta gerentzia. María Jesús Adrada amonak Bilboko akademia ezagunean asmatutako sistema erakusten jarraitzen du.
Hasiera
Emakumeek beren izenean kontu korronterik ireki ezin zuten garai batean, María Jesús Adradak Kale Nagusian izan zuen lehen tailerrean familia aurrera ateratzea lortu zuen, joskintza beste maila batera eramanda. Haren ondarea bizirik jarraitu du, Adrada Metodoaren bidez. Ebaketa- eta jantzi-sistema metodo hori Estatu osoko 900 bat ikastetxetan irakastera iritsi zen. 2023. urtean 50 bat dira.
María Jesús eta Teófila Adrada ahizpei Pepita Lizaturrik, Parisen ikasi zuen emakume batek, irakatsi zien Frantziako hiriburuko metodoari buruz zekien guztia. Teófila hasi zen Sevillan Adrada metodoarekin. Maria Jesús Adradak urte askoan harekin lan egin ondoren, bere Metodoa, Adrada Modernoa sortu zuen. Adrada metodoak ehun urte badirau. Adrada metodoak 20 edizio baditu. Bilbon ikasten zuten ikasleen bidez, hau da, ikasle horiek irakasle bihurtuta, une batean Estatuko 900 akademiatan ikasteko aukera izan zen. Bizkaian, esaterako, ehun bat zeuden. Lehen, ohikoa zen emakume guztiek janaria prestatzen eta josten ikastea.
Maria Jesús Adradaren ondorengoa
Maria Jesús Adradaren biloba, Cristina Tapias, 19 urterekin murgildu zen mundu horretan. Ekonomia Zientzia ikasi zuen, baina oihalez eta makinez inguratuta egotea oso gustuko zuen.Gainera, monak nahi zuen beste ohial eta apaingarri ematen zion aritzeko. Amonaren lana gustuko duen ondorengo bakarra da, horregatik amonaren lanarekin jarraitu du Zunzunegi kaleko akademian, amonarengandik ikasitako guztia irakasten. Joskintzako Metodo Modernoa eta Goi-mailako Joskintza liburua ere eguneratu du. Urtero matrikulatzen diren 90 ikasleek –beti egoten da itxaron-zerrenda– badakite patroi on batek ez dituela modak eta joerak ezagutzen.
Adrada metodo modernoa
Adrada edozein arropa egiteko balio duen patroi-metodoa da, gonak zein prakak egiteko. Oso erraza da ikasteko, ez baita ikasketarik behar. Emakume askori bizitza irabazten lagundu zion jantzigintzak. Metodoa patroien planoak egiteko erabiltzen diren kartaboi eta guzti saltzen da. Metodo berriak estilo guztietako laginak ditu: kremailerak jostea, mahuka-irekidurak, smock puntuak, poltsiko-motak... Metodo horrekin, arropa-markak sortu eta prototipoak ere egin daitezke. Oinarria beti berdina da, gero bizi garen sasoira, modara, gustura... egokitu baino ez dago.
Slow Fashion (moda azkarra) eta moda iraunkor eta pertsonalizatua
Ikastetxe horretara ikasle asko joaten dira: beren ezagutzak hobetu nahi dituzten modako profesionalak, ebaketa edo kortea, jantzigintzan eta patronajean hasi nahi duten gazteak eta beren arropa egin nahi duten adin guztietako pertsonak. Denek ikas dezakete patroi bat egiten, neurriak hartzen, modu profesionalean lisatzen, arropa probatzen, kremailerak josten, zuloak egiten eta josteko makina erabiltzen. Akademian urtero 90 ikasle egoten dira eta uztailean hurrengo ikasturterako matrikulazio epea irekitzen da. Mutil gutxi izaten dira, ez da % 10. Ikasturtea irailetik ekainera izaten da. María Jesús Adradaren Patroiak egitea, Ebaketa eta Jantzigintza, fast fashion (azkar) deritzon moda jaio zenean, akademiak eragina izan zuen. Cristinaren iritziz:"“Jendearen pentsaera aldatu behar da, arropak gehiago iraun behar du kontsumismorik ez egoteko. Bestalde, gazteek ez dute ehun ona eta txarra bereizten. Gure arropa beste maitasun eta kolore batekin egiten dugunean, gure gustukoa da modeloa, eta perfektua izan dadin egiten dugu."XXI. mendean gora egin du akademia matrikulazioak, urtero jende mordoa itxaron zerrendan gelditzen baita. Ikasle mota asko daude: diseinua ikasi nahi duen jende gaztea, garai jakin bateko arropa egin nahi duen jendea edo erretiroa hartu ondoren joaten direnak. Ikastaro guztiak urtero egiten dira, 4 ordu edo 12 orduko astean. Konponketak edo moldaketak egiten baino ikasi nahi ez duen jendearentzat ez da egokia Akademia, horregatik, beste jostun batzuengana bidaltzen dituzte.
Ikasle izan dira Bilboko Atakontu (serigrafia) markako Sara, Getxoko Maria Egidazuk sortutako alkandora zuriak egiten dituen Juls marka, edo neurri handiko arropa egiten duen Marina Irazabal, besteak beste.
Mendeurrena
2023ko uztailean 102. urteurrena Olabeagako Siloan ospatu zen koktel batekin, eta 200 pertsona joan ziren bertara. Adradaren Primo eta Pablo Castelló bilobak izan ziren; Josu Herrero, Marta Maillet Tapias, Isabel Ortigosa, Jose Antonio Nielfa 'La Otxoa', Antón San Sebastián, Juan Antonio Etxebarria, Elena Abete, Miren Onaindia, Mabel Orellana, Miguel Ángel Ruiz, Marian Azkona, Itziar Salazar, Aitor Betolaza, Montse Arazosa, Isabel Castaño, Michel Álvarez, Josu Irastorza, Begoña Pascual eta Pilar Bustamante, besteak beste. Baita Esperanza Sevilla, Trinidad Ortiz, Eunate Ugarte, Naiara Roldán, Susana Cosme, Estíbaliz Ichaso, Ana Zúñiga, Olga Gutiérrez, Mari Carmen Mallagaray, Doly Aurrecoechea, Itxazne Artetxe, Maite Moreno, Regina Astiz, Ana Marías, Chus Martínez, Koldo Aragonés y Mónica Zalbidea.
Ez ziren falta izan Inés Bermejo, Trini Bombín, Feli Álvarez del Olmo, José eta Albina Martín Aragón, Lurdes Lavado, Pilar Viñas, José Luis Hernández, Carlos Gómez, Lorea Rey, Diana Cazañas, Lorena Molinos, Eunate Amías, Begoña eta Elixabete Echevarría, Ainhize Sampedro, José Antonio Mauleón, Iván Sánchez, Eneko Berasategui, Daviz Irauregi eta Ainara Montes.
Teoria Monetario Modernoa
Orokorrean, Teoria Monetario Orokorrak austeritatea kritikatzen du Estatuaren kontuak orokortzeko modu gisa. Era berean, ukatu egiten du Estatuak zergak behar dituenik bere gastua finantzatzeko (hau ez litzateke beharrezkoa diru eskaintza kontrolatuko balu). Tesi garrantzitsuenetako bi diru eskaintza handitzeak (dirua "inprimatzeak") ez duela inflazioa zertan ekarri eta Estatuak etxe ekonomia bat bezala funtzionatzen ez duela dira.
Dirua magnitude abstraktu gisa
MMT-k teoria ortodoxoen aurkako ikuspegi bat du diruaren inguruan. Teoria hauen aburuz, dirua gainerako produktuen balioa neurtzeko tresna da. Historian zehar hainbat produktu erabili dira besteen balioaren neurri komun gisa, famatuenak metal preziatuak izanik (urrea eta zilarra bereziki). Dirua trukeentzako neurri gisa erabiltzeko jaio zen.
MMT-k ez du dirua "gauza" bat bezala ulertzen. Dirua zorrak adierazteko erabiltzen da. Dirua magnitude abstraktu bat da, distantzia edo bolumena bezala. Magnitude hauek ezin ditugu ukitu, gure ideietan existitzen dira soilik. Dirua ez da gauza bat, ideia bat baizik. Distantzia metrotan neurtzen den moduan, dirua eurotan neurtu liteke (txanponetan). Garrantzitsuena, hortaz, ez da instrumentua (txanponak edo billeteak), horren atzean dagoen ideia abstraktua baizik (dirua, zorren adierazpena). 2 euroko txanpon baten ez du txanpon horren materialak balio dutena balio, 2 euro balio ditu. Zigilu bera beste material batean jarriko balitz, material horrek 2 euro balioko lituzke (eta ez material hori ekoiztea berez kostatzen dena).
MMT-k, beraz, gaur egun diru sorrera inolako material bati lotuta ez dagoela dio. Internet bidez egiten ditugun truke guztiek ez dute inolako euskarri materialik. Hortaz, diru eskaintza ez da material batera lotuta egon behar. Aitzina, dirua urre erreserben arabera eskaintzen zen (urre patroian), Estatuak urre gehiago bazuen txanpon gehiago sortu zitzakeen (eta aldrebes). MMT-rentzat, gaur egun, dirua sortzeko muga bakarra ekonomiak diru hori xurgatzeko duen ahalmena da. Ekonomiak diru gehiago xurgatu bedezake, ez litzateke inolako arazorik egongo diru gehiago sortzearekin (izatez, onurak ekarri beharko lituzke).
Diruaren sorrera ez dago jada materialek murriztuta. Litroak eta metroak neurtzeko nahi ditugun zenbaki adina sortu ditzakegun moduan, nahi dugun euro kopurua sor dezakegu transakzio eta ordainketak neurtzeko.
Dirua magnitude abstraktua bada, ezin da bukatu (matematikari bat ezin da zenbakirik gabe geratu), dirua murrizketarik gabe sor daitekeen zenbaki bat da, ez dago naturaren baliabideen menpe.
MMT-k onartzen du diru gehiegi sortzeak inflazioa ekar dezakeela, baina inflaziora iristeko marra gorria ez dago urre edo zilarrarekin lotuta, ekonomia batek sortu ditzakeen ondasun eta zerbitzuen balioarekin baizik.
Diruaren sorrera
Diruaren sorreraren teoria hedatuenek antzinako gizarteek trukea erabiltzen zutela diote, hau da, ondasun batzuk beste batzuen truke trukatzen zituztela. Praktika honek arazoak ekartzen zituenez, ondasun bakar bat besteen baliokide komun bezala erabiltzea adostu omen zen. Ondasun honek, denboran zehar, forma ezberdina hartu zituen (maskorrak, gatza, zilarra, urrea...). Hau izan omen zen diruaren sorrera (zure ondasuna diru bezala funtzionatzen zuen ondasunaren truke aldatu beharko zenuke, lortutako ondasun/diru hori nahiko zenukeen ondasunean erabiltzeko; adibidez: garia zilarraren truke saldu, zilar horren bitartez artilea erosteko; garia zuzenean artilearekin trukatu ordez).
Dominique Harize
Dominique Harize (Saint-Céré, 1956ko otsailaren 26a) frantziar hamabosteko errugbilaria izan zen, hegaleko postuan aritzen zena.
Teoria Monetario Modernoa
Diruaren sorrera
Dirua, hortaz, neurketa sistema bezala sortu zen (luzera edo bolumena bezala). Magnitude hori adierazteko txanpona, billeteak eta kontu korronteak erabiltzen ditugu gaur egun (luzera adierazteko metroak eta bolumena adierazteko litroak erabiltzen ditugunez). Magnitude hau gizarteko eliteek inposatutakoa izango zen, gizartearen sorkuntza bat; eta ez naturalki sortutako zerbait.
Baina, nola lortu zuten eliteek haiek zehaztutako dirua gizarte osoan erabili izatea (bai antzinako Sumerian eta bai gaur egun?)