cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Musika eta emakumea Euskal Herrian
1980ko hamarkadan zehar emakumeen presentzia oso modu mailakatuan eta motelean hasi zen agertzen euskal rock musikan. 1990eko hamarkadaz geroztik gora egin zuten emakumeek, rock-az bestelako generoen presentzia dela eta sarritan. 2000ko hamarkadan emakume asko euskal musikako lehen planora heldu ziren; besteak beste, Ines Osinaga Urizar, Zuriñe Hidalgo eta Aiora Errenteria Agirre. 2010eko hamarkadatik aurrera emakume taldeak eta emakumeen presentzia areagotu egin da, eta gainera, feminismoaren presentzia ere areagotu.
1980. hamarkada: Euskal Rock Erradikala
1977. urtetik aurrera sortu ziren lehenengo punk taldeak Euskal Herrian, eta 1980. hamarkadarekin batera egin zuen eztanda musika eszena honek. Punk, rock, Ska eta Reggae musika estiloak landu ziren besteak beste. Euskal Rock Erradikala etiketa 1983ko urriaren 16an agertu zen lehenengoz Egin egunkarian, Jose Mari Blascoren eskutik. Hala ere, etiketa hau hainbat taldek ez zuten onartu, abertzaletasunetik kanpo kokatu zirelako, Eskorbuto taldea da honen adibide argia. Azken eztabaida hau izan zen korapilatsuenetakoa, eta gai sozialek presentzia handia izan zuten. Gauzak horrela, feminismoa edo emakumea espazio hauetatik kanpo zeuden, oso maskulinizatutako espazioak baitziren Euskal Rock Erradikalaren ingurukoak.
Gainera, aipatzekoa da, Euskal Rock Erradikala gaur gaurkoz ere eztabaidagaia dela Euskal Herriko musika adituen inguruan. Musika eszena honen eragin positibo edo negatiboen inguruan asko hausnartu izan da, eta iritzi ezberdinak daude musikazale, musika aditu zein musikarien artean ere. Besteak beste, Iñaki Lasa kazetariak ondorengoa dio: ''Ukaezina da RRVk Euskal Herriko musikagintzan utzitako arrastoa. Hurrengo urteetan sortu diren talde askotan eragin zuzena izan du, eta talde garaikide ugarik ezin izan dute burua underground-atik harago atera, haien musika RRVren arauetatik aldentzen zelako''.
Emakumeak eta feminismoa Euskal Rock Erradikalean
Emakumeen presentzia Euskal Rock Erradikalean oso urria izan zen, eta baita feminismoarena ere. Horrela, 1980 urtean Vulpes taldea jo izan da aitzindari gisa. Nahiz eta beste hainbat emakume ordurako oholtzan egon, Vulpes taldea soilik emakumez osatutako lehen euskal talde punk-a izan zen. Horrez gain, aipamen berezia merezi du, "Me gusta ser una Zorra" abestiak, zeinetan ordura arte hainbat muga gainditu eta hautsi egin ziren. Loles eta Lupe ahizpek gidatutako taldeak ordura arte onargarria zena gainditu, etxeko gizon buruaren aurrean matxinatu, hiritar arduratsua asaldatu eta gizartea degradatzeko gaitasuna izan zuen.
Ipar Euskal Herrian ere emakumeek eta feminismoak presentzia izan zutela garaiko musika eszena alternatiboan, bereziki Patxa mugimenduaren baitako gazteen eskutik. Horrela, "Party & Borroka: jóvenes, músicas y conflictos en Euskal Herria" liburuan Ion Andoni del Amok 1984an kokatzen du Ipar Euskal Herrian rock erradikalaren hasiera, Baionako alde zaharrean Patxa mugimendu soziokulturalaren eskutik. Era berean, mugimendu honek, antimilitarismoa, ekologismoa eta abertzaletasuna lantzeaz gain, feminismoa ere jorratuko duela azpimarratzen du.
Baina oro har, esan bezala, emakumea bigarren planoan zegoen, zokoratuta. Elena López Aguirre, Potato taldeko abeslariak kritika zorrotza egiten du: Gure punkiak, sarritan, neurotikoak, harroputzak, elokuenteak eta oso matxistak izan ziren (Herreros eta López, 2013). Ildo beretik, Sharryn Kasmirrek (2000) sakonago landuko du gaia, eta garai hartarako emakumeak Euskal Rock Erradikalean mugitzeko askatasun nahikotxo izan arren, euskal punkak euskalduntasunaren eredu maskulinista plazaratuko duela salatzen du, berrikuntza kulturala eta espazio sozial eta politikoen agentzia gizonen gain utziz.
1990. hamarkada
Euskal Rock Erradikalaren eztandak urte eta hamarkada luzeetako eragina utzi du euskal musika eszena alternatiboan, horrela, 1990. hamarkadan euskal rock erradikalaren jarraipen gisa hartzen dute hainbat adituk, jakina, aldaketa batzuekin.
Horrela, 1990. hamarkadan musika eszena alternatiboaren egonkortzearen aroa izango da: txosnak, tabernen protagonismoa, gaztetxeak, jaialdi batzuk (Gazte Topagunea), Euskadi Gaztean rock alternatiboaren presentzia presentzia (orduan normala zen talde hauek entzutea Euskadi Gaztean, eta baita ETBn ere). Ion Andoni del Amoren arabera sasoi honetako musika kontra kulturalak hegemonia lehiatzen dio musika komertzialari. Gainera, “punk vs gizartea” eta “euskal herritar vs española” dikotomiei, “euskaldun vs beste hizkuntzak” dikotomia gehitzen zaiola nabarmentzen du (Ion Andoni del Amo, 2016). ‘Esan Ozenki’ izango da garai honetako adierazle argiena; Negu Gorriak musika taldeak sortutako diskoetxea izan zen, Euskal Herrian egondako ezagunena. 200 disko inguru argitaratu zituen diskoetxe honek, denak euskaraz. Talde hauen artean Betagarri, EH Sukarra, Su Ta Gar, Anestesia, Etsaiak, Delirium Tremens, e.a. ditugu ezagunen.
Emakumeak 1990. hamarkadako euskal musikan
Aurrez aipatutako musika taldeetan ikusi ahal izan dugun moduan, eta 1980. hamarkadatik jarraitzen zuten taldeetan bezalaxe, punta-puntako taldeen artean emakumearen presentziak oso urria izaten jarraitzen zuen. Kasmirrek jakinarazten duen moduan, <<maskulinitate heteronormatiboa Euskal Rock Erradikalean egokitu zen, inolako problematizaziorik gabe>> (2000). Horrela, 1990. hamarkada zentzu honetan ere aurrekoaren jarraipena eta egonkortzea izan zen.
Bestetik, Alaitz eta Maider, edo Maixa eta Ixiar bezalako bikoteen bidez, emakumeak presentzia irabazi zuten oholtza gainean, bereziki hamarkadaren amaierarako. Alta, hainbat adituk auzi hau problematizatu izan dute, emakumeen presentziak gora egin arren, esparru feminizatuetan izan zela soilik adieraziz, kasu honetan, euskal folklorearekin lotzen den musika estiloetan nabarmenduz emakumeak. Zentzu honetan, hurrengoa dio Leire Lopezek: Ahots fina duten emakumeak dira, edo triki-pop eta musika "atseginean" jarduten dutenak
2000. hamarkada
Euskal Herriko panorama musikalean beste formako eta estilodun musika bat gailentzen hasiko da. Horren adierazle izango dira sortuko diren talde berriak; hala nola, Exkixu taldetik eratorriko den Gatibu, Skalariak taldearen disoluzioarekin batera sortuko den Vendetta, elektro/bakalao musika euskararekin konbinatuko duem Hemendik At taldea eta publiko zehatz bati bideratuak dauden musika taldeak, Hesian adibidez. Hamarkada honetan Ken Zazpiren ‘Ilargia’ abestia kaleratuko da; Euskal Herriak inoiz ezagutu duen hit famatuena. Honekin batera, Gatiburen ‘Musturrek Sartunde’ eta antzeko abestiak kaleratuko dira. Ikusi daitekeenez, bai abestiaren forman eta letretan, bai abestiak eta taldeak ulertzeko eta miresteko eredua aldatu egingo da.
Emakumeak 2000. hamarkadako euskal musikan
2000. hamarkadan gero eta emakume gehiago batuko dira euskal musikaren lehen lerrora. Horrela, besteak beste, aurrez aipatutako Alaitz eta Maiderrek urte arrakastatsuenak biziko dituzte hamarkada hasieran. Horrez gain, musika estilo berrien esperimentazioan ere emakumeek presentzia handia izango dute. Horrela, Hemendik at talde Iruindarrak ere hamarkada hasieran biziko ditu unerik gozoenak, eta nahiz eta eszenatokiak 2002. urtean utzi, hamarkada osoan zehar entzungo dira taldearen abestiak.
Gainera, emakumearen presentzia oso urria izan den rockaren eremuan ere gora egingo dute emakumeek. Horrela, Zea Mays Aiora Errenteria Agirrek gidatuta, Hesian; lehenengo Mireia eta gero Zuriñe Hidalgorekin (eta baita Ane Bastida baxuan), Gose Ines Osinaga Urizar buru izanda, euskal musikaren lehen lerroan jarri ziren. Aurrera pausu garrantzitsu honek, era berean, beste gabezia bat utzi izan du agerian, soilik emakumeez osatutako musika taldeen urritasuna. Hau da, lehen planoan hainbat emakume egon arren lehenengoz, gehienetan abeslariak izan ohi dira bakarrik, baina gainontzeko instrumentuetan gizonek jaun eta jabe izaten jarraitzen zuten.
Horrez gain, ezin daitezke aipatu gabe utzi euskal musikan pisu handia izan duten musika talde txikiak, Euskal Herrian Gaztetxeen, gune autogestionatuen, jai herrikoien eta taberna txikien eskutik talde txikiek garrantzia ikaragarria izan dute, baita egun ere. 1980. hamarkadan izan bazen ere eztanda, hainbat adituren iritziz 1990. hamarkada amaieran eta 2000. hamarkada hasieran emakumeek egingo dute salto eremu honetara. Horrela, eta gizonen eremua izan nagusiki, baita eremu maskulinizatua ere, pixkanaka-pixkanaka gero eta emakume gehiago igoko dira oholtza txikietara, eta emakumez bakarrik osatutako taldeek ere gora egingo dute.
2010. hamarkada
2010. hamarkadaz geroztik Euskal musikagintzan aldaketa handiak gertatu dira, eta askoren iritziz Rock musikak izan zuen nagusitasunaren amaieraren garaia da hau. Horrela, beste hainbat musika estilok egin dute eztanda, eta hamarkada honetako musika inoiz baino anitzagoa dela esan daiteke. Horrela, ska edo reggae musikak jarraitzeaz gain, euskal musikan Reggaetoia edo Swinga bezalako generoen agerpena aipagarria da. Era berean, agortuak ziruditen euskal folklorearekin lotutako musika ereduak ere berrindartu dira, Huntza musika taldea da honen adibide argietako bat.
Bestetik, jai ereduan ere aldaketak gertatu direla esan daiteke; horrela, kontzertu txikien jaitsiera azpimarratzen dute hainbat adituk. Bestetik, musika jaialdi handi edo erraldoien aroa da, zeinetan egun bat edo egun gutxi batzuetan musika talde askoren emanaldiak egin ohi diren. gaur gaurkoz, BBK Live da Euskal Herrian ezagunena, baina Mundakan egiten den Bay of Biscay Festival, Armintzako Txapel Reggae eta Eibarko Ez Dok Rock ere nabarmendu dira, Gainera, herrigintzaren baitan ere inoiz baino festibal gehiago antolatzen dira, besteak beste: Hatortxu Rock, Euskal Herria Zuzenean, 40 Minutu Rock edo Gazte Topagunea. Nahiz eta hauetako batzuk hainbat urte lehenago hasi, hamarkada honetan sendotu dira.
Emakumeak 2010. hamarkadan
Horrez gain, musika estiloen aniztasunak emakumeen sarbideari mesede egin diola ere esan daiteke; horrela hainbat emakume rap musikaren bidetik hasi dira. Besteak beste: IRA rap, Nizuri Tazuneri, Anita Parker edo La Basu esate baterako. Gainera, adostasun zabala dago feminismoak ere presentzia irabazi duela abestien letretan, estatikan eta beste esparru batzuetan ere; eta aurrez aipatutako abeslari asko eta askok bere burua feministatzat dute, lehenago gertatzen ez zen fenomenoa.
Horrez gain, eta aurreko hamarkadetan bezalaxe, ehundaka talde txiki daude Euskal Herrian, eta oraingoan hauetan emakumeen presentzia inoiz baino handiagoa dela adierazten dute musika adituek. Gutxi batzuk aipatzearren, ondorengoak nabarmendu daitezke: Gora Etorri, Hexen, Liher, Enetaran, The Godoys, Cecilia Payne, Humus, Gaur ez, Endemaño, Las Tuerkas, La Txirla Records, Street girls, Izaro, Sorkun, Anari, Afu, Ingo al Deu, Lorratzak, Izaki Gardenak, Perlata e.a.
Musika: oholtza baino askoz gehiago
Beste alde batetik, emakumearen auzia musikan ez da soilik oholtza gaineko presentziara mugatzen. Ildo honetatik, zera dio Danele Sarriugartek: ''Bertsolaritzan, literaturan eta beste arte-adierazpen batzuetan gertatu bezala, musikagintzara ere ari dira iristen, pixkana-pixkana, feminismoaren aldarriak, berdintasunaren aldeko ekimenak. Oro har, emakume musikarien jarduna ipini du erdigunean azken urteotako mugimenduak: dela horien funtzioa taula gainean, dela horien ikusgarritasuna hedabideetan… Musika, ordea, agertokian gertatzen dena baino askoz gehiago da, eta oholtzako haragietatik harago joan beharra azpimarratu dute zenbaitek''.
Horrela, emakume musikarien presentziak gora egiteaz gain, azken hamarkada honetako adierazgarri nabarmenena musikaren baitan egin diren ekimen feminista edo parekideak izan daitezke. Lehenengo eta behin, eta nahiz eta ez den erraza jakitea zein neurritan, txosna edo jai herrikoien esparrutik hainbat ekimen eraman dira aurrera, musika zein jai eredua sexismotik kanpo antolatzeko. Horrela, <<hainbat jai batzordetan musikaren inguruko eztabaidak egiten hasi dira>> (Lopez)
Horrez gain, ekimen edo proiektu handiagoak ere atera dira aurrera. Bi aipatzearren, Zuloak dokumentala edo EmaRock festibala dira aipagarrienak. Lehenengoaren kasuan, eztabaida bizia izan zen feminismoaren barruan, gizon batek gidatutako proiektua izanik (Fermin Muguruzak), autonomia feminista desagertzen baitzen. Bestetik, Emarock ekimenak emakumeak eta feminismoa musika eremuan ikustarazteko jaio zen. Helburu hori erdiesteko asmoz, 2015. urtean festibal gisa aurkeztu zen lehenengoz.
Ameriketako portugaldarren kolonizazioa
Ameriketako portugaldarren kolonizazioa (Colonização portuguesa da América) Ameriketan Portugalgo Erreinuari zegozkion lurraldeak eratu zituzten. Portugal izan zen Europako esplorazioaren munduko herrialde nagusia XV. mendean. 1494ko Tordesillasko Itunak Europatik kanpoko Lurra Gaztelako eta Portugalgo lurralde hemisferioetan banatu zuen, konkista eta kolonizazio esklusiborako. Portugalek Hego Amerikako zatiak kolonizatu zituen ( Brasil, Colonia do Sacramento (Uruguai), Guanare (Venezuela)), baina arrakastarik gabeko saiakera batzuk ere egin zituen Ipar Amerika kolonizatzeko (Ternua eta Labrador eta Eskozia Berria Kanadan).
Asentamenduak Ipar Amerikan
Tordesillasko Itunean zehaztutako terminoetan oinarrituta, Portugalgo Koroak Joan Caboto esploratzaileak 1497an eta 1498an Ingalaterrako Koroaren izenean bisitatu zuen eremuan lurralde-eskubideak zituela aldarrikatu zuen. Horretarako, 1499an eta 1500ean, João Fernandes Lavrador portugaldar itsasgizonak ipar-ekialdeko Atlantikoko kostaldea eta Groenlandia bisitatu zituen, eta horrek adierazten du garaiko mapa topografikoetan "Labrador" agertzea. Ondoren, 1501ean eta 1502an, Corte-Real anaiek Groenlandia eta gaur egun Kanadako Ternua eta Labrador probintzia dena esploratu eta mapatu zuten, lur horiek Portugalgo Inperioaren parte zirela aldarrikatuz. Froga zatikiek 1473an João Vaz Corte-Real-ek, haien aitak, beste europar batzuekin batera egindako espedizio bat ere iradokitzen dute Ipar Amerikako Terra Nova do Bacalhau-ra (Bakailaoaren Lurralde Berria). 1473ko bidaia posiblea eta XV. mendean Ipar Amerikara kolonaurreko beste hainbat espedizio posibleak, gehienbat Azoreetatik etorritakoak portugaldarraren kasuan (dohaintza errege-gutunetan sartuta), polemika handiko gaiak izaten jarraitzen dute jakintsuentzat. Haien existentzia bidaien norakoei buruz argi ez dauden dokumentu historiko labur edo zatikatuetan oinarritzen da.
1506an, Manuel I.a Portugalgo erregeak Ternuako uretako bakailao arrantzarako zergak sortu zituen. João Álvares Fagundesek eta Pêro de Barcelosek arrantzarako postuak ezarri zituzten Ternua eta Eskozia Berrian 1521 inguruan. Horiek gero abandonatu egin ziren, baina, kolonizatzaile portugaldarrak batez ere Hego Amerikara bideratzen hasi zirenean. Hala ere, Portugal Cove-St. Philip's, St. Peter's, St. John's, Kontzepzio badia eta Kanadako ekialdeko inguruak garrantzitsuak izaten jarraitzen dute kultur eskualde gisa, gaur egun ere.
Brasilen kolonizazioa
1500eko apirilean, Portugalgo Indiako bigarren armadak, Pedro Álvares Cabral buru zela, kapitain adituen eskifaia batekin, Bartolomeu Dias eta Nicolau Coelho barne, Brasilgo kostaldearekin topo egin zuen Atlantikoan mendebalderantz zihoan bitartean "volta do mar" handia egiten ari zela Gineako Golkoan barealdia ekiditeko. 1500eko apirilaren 21ean, Monte Pascoal izendatu zuten mendi bat ikusi zuten, eta apirilaren 22an, Cabral kostaldean lehorreratu zen, Porto Seguron. Lurraldea uharte bat zelakoan, Ilha de Vera Cruz (Egiazko Gurutzearen uhartea) izena jarri zion. Vasco da Gamaren Indiara egindako aurreko espedizioak jadanik mendebaldeko Ozeano Atlantikoko bidetik gertu zegoen lur-seinale batzuk erregistratu zituen, 1497an. Duarte Pacheco Pereirak 1498an Brasilgo kostaldeak aurkitu zituela ere iradoki dute, baliteke bere ipar-ekialdea, baina espedizioaren eremu zehatza eta esploratutako eskualdeak ez daude argi. Bestalde, historialari batzuek iradoki dute portugaldarrek lehenago topatu izana Hego Amerikako bultzarekin "volta do mar" itsasontzian (Hego-mendebaldeko Atlantikoan) nabigatzen ari zirela, horregatik Joan II.a erregeak lerroaren mendebaldera mugitzeko tematu izana. 1494an Tordesillasko Itunean adostu zuten Ekialdeko kostaldetik, flotak ekialderantz biratu zuen Afrikako eta Indiako hegoaldeko muturrerako bidaia berriro hasteko. Mundu Berrian lehorreratu eta Asiara iritsiz, espedizioak lau kontinente lotu zituen historian lehen aldiz.
1501-1502 urteetan, Gonçalo Coelhok (edo André Gonçalves eta/edo Gaspar de Lemos) zuzendutako espedizio batek Hego Amerikako kostaldetik hegoalderantz abiatu zen gaur egungo Rio de Janeiroko badiaraino. Bere tripulazioen artean Ameriko Vespuzio florentiarra zegoen. Vespuzioren arabera, espedizioa "Hego Poloko altitudea 52° S" latitudera iritsi zen, gaur egungo Patagonia den latitude "hotzetan", Magallanes itsasartetik gertu, atzera egin baino lehen. Vespuziok idatzi zuen hego-mendebaldetik hegoalderantz abiatu zirela, "kostalde luze eta bihurgunetsu bati jarraituz". Hori polemikoa dirudi, ondorengo gutunean bere deskribapenaren zati bat aldatu baitzuen (32° S inguruan, itsaso zabalera aldaketa bat egin zutela, hego-hego-ekialderantz), mantenduz, hala ere, 50° S latitude antzeko batera iritsi zirela.
Ameriko Vespuziok behatzaile gisa parte hartu zuen Espainiako eta Portugalgo lau esplorazio bidaiatan. Espedizioak oso ezagunak egin ziren Europan berari egotzitako bi konturen ondoren, 1502 eta 1504 artean argitaratuak. Hego Amerikako ekialdeko eta hego-ekialdeko kostaldeetara egin zituen azken bi bidaiak, Portugalek, batez ere 1501-1502ko espedizioa Brasilera eta haratago, eta Cabralen ontzi eta gizonekin (Hego Amerika, Afrika eta Asiako kontinenteak ukitu zituztenak) egindako topaketa. ) Afrikako kostaldean, Bezeguiche-n (Dakarren badia, Senegal), bertako marinelen kontuak entzutea (orduan Portugalera itzuli ziren), bere "Mundu Berria" hipotesirako erabakigarrienak izan ziren. Vespuziok iradoki zuen aurkitu berri diren lurrak (gaur egungo Hego Amerika/Brasil dena bereziki) ez zirela Indiak baizik "Mundu Berri" bat, Mundus novus, Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici-ri Vespuzioren gutunetan oinarritutako dokumentu garaikide baten latinezko izenburua, Europan oso ezaguna egin zena.
1508 edo 1511-1512 inguruan, portugaldar kapitainek gaur egungo Uruguay eta Argentinako Rio de la Plata itsasadarrera iritsi eta arakatu zuten, eta gaur egungo San Matias golkoraino joan ziren hegoaldera, 42° S-ra (Newen Zeytung auss Pressilandt-en erregistrata, eta "Brasilgo lurraldetik berri berriak" esan nahi du). Historialari batzuek Coelho-ri eta Vespuziori egotzi diote bidaia hori urte batzu lehenago, baina historialari eta ikertzaileen zati handi batek, dokumentazio eskasa eta konparatuaren bidez, Indiako lasterketako kapitainak eta esperientziadun pilotua identifikatzen ditu ("Portugaleko Pilotorik onena" eta Fugger's Agentearen "lagunik onena"), Diogo Ribeiro, Estevão Frois eta João de Lisboa pilotuarekin. Era berean, esploratzaileek jakinarazi zutenez, hegoalderako 40. paralelotik joan ostean, kostaldean, "lur bat" edo "itsasora hedatzen den puntu bat" aurkitu zuten, eta hegoalderago, Golko bat.
The Martian (filma)
The Martian (euskaraz, Martetarra) 2015eko Ridley Scott ingeles zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma da. 2011ko Andy Weir idazlearen The Martian eleberrian oinarrituta dago. Matt Damon, Jessica Chastain, Kristen Wiig, Jeff Daniels, Michael Peña, Kate Mara, Sean Bean, Sebastian Stan, Aksel Hennie eta Chiwetel Ejiofor aktoreek antzeztu zuten.
Ameriketako portugaldarren kolonizazioa
Brasilen kolonizazioa
Hori eta Cristóvão Jacques-en hurrengo espedizioak Rio de la Platara eta Parana ibaira 1521ean; eta Martim Afonso de Sousa eta bere anaia Pero Lopes de Sousarenak, 1530-1532 bitartean, Amazonas ibaitik, Lagoa dos Patosera eta Rio de la Plata eta Paraná ibaietaraino, Portugalgo interesa indartu eta erakutsi zuten Rio de la Platarekiko.
The Martian (filma)
2015eko irailaren 11n Torontoko Zinemaldian estreinatu zen.
Ameriketako portugaldarren kolonizazioa
Brasilen kolonizazioa
Brasilen bizileku iraunkorra ez zen hasi São Vicente 1532an Martim Afonso de Sousak sortu zuen arte, nahiz eta aldi baterako merkataritza-guneak lehenago ezarri ziren paubrasila biltzeko, koloratzaile gisa erabiltzen zena. São Vicente, bere udal-eskubide demokratikoengatik (Portugalgo udalismoaren tradizioan Erdi Arotik) eta 1532ko abuztuaren 22ko lehen Câmararako (Udala) hauteskunde orokorrengatik, sinbolikoki demokraziaren sorlekutzat hartzen da Ameriketan.
1534tik 1536ra, 15 Kapitaintzako kolonia sortu ziren Portugalgo Amerikan. Kapitaintzak Portugalgo Inperioko kolonia autonomo eta pribatuak ziren gehienbat, eta bakoitza kapitain nagusi batek hartu eta zuzentzen zuen.
The Martian (filma)
Argumentua
Martera joandako misio bateko Ares III espazio-ontzia ekaitz baten ondorioz galdutzat jo da, Mark Watney astronauta bezala, baina Watney (Matt Damon) bizirik dago. Marten bakar-bakarrik eta inongo baliabiderik gabe geratu da. Nola edo hala, eta bere jakinduria, umorea eta biziraupen nahiari esker bizirik mantentzea lortu behar du, baita Lurrarekin komunikatu ere, salba dezaten.
Ameriketako portugaldarren kolonizazioa
Brasilen kolonizazioa
1549an, euren porrotaren eta arrakasta mugatuaren ondorioz, Brasilgo Kapitaintza Koloniak Brasilgo Gobernazio Nagusian elkartu ziren. Kapitaintzako koloniak probintzia barruti gisa berrantolatu ziren Gobernaziorako. Kapitaintzak beren oinordeko kapitain nagusiek gobernatzen jarraitu zuten, baina orain Brasilgo Gobernadore Nagusiari jakinarazi zioten. Sistema berria ezarri zen Portugalgo Amerika zuzen kudeatu ahal izateko eta Portugalgo Inperioari diru-sarrera egonkor eta aberats bat emateko. Gobernazio berriko hiriburuak São Salvadorren ezarri zuen bere hiriburua eta urte berean iritsi ziren lehen jesuitak.
Behin betiko finkapenarekin azukre-kanabera industria ezarri zen eta bere lan-eskaera intentsiboa, bertako esklaboekin eta geroago afrikarrekin bete ziren.
1565etik 1567ra, Mem de Sá Brasilgo hirugarren gobernadore nagusiak arrakastaz suntsitu zuen France Antarctique izeneko hamar urteko Frantziako kolonia bat, Guanabara badian. Berak eta bere ilobak, Estácio de Sá, Rio de Janeiro hiria sortu zuten orduan 1567ko martxoan.
1621ean, Felipe II.a Portugalgoak Brasilgo Gobernazio Nagusia bi kolonia bereizi eta autonomotan banatu zuen, Maranhão Estatua eta Brasilgo Estatua. Garai horr
i dagokionez, hobe da "Portugaldar Amerika" aipatzea "Portugaldar Brasil" edo "Brasil Koloniala" baino, estatuak bi kolonia bereizi baitziren, bakoitza bere gobernadore orokorra eta gobernuarekin. 1630 eta 1654 artean, Herbehereak Brasilgo ipar-ekialdeko eskualdearen zati bat kontrolatzera iritsi ziren, bere hiriburua Recifen zuela. Portugaldarrek garaipen esanguratsua lortu zuten 1649ko Guararapesko Bigarren guduan. 1654rako, Herbehereak errenditu egin ziren eta Brasilgo lur guztien kontrola portugaldarrei itzuli zieten.
1751n, Maranhão estatua Grão-Pará eta Maranhão estatua berregituratu zuten, hiriburu eta gobernu berri batekin.
Autorrealizazio
Poztasunarekin zerikusirik ez duena baina motibazioarekin zerikusirik izan gabe, auto-errealizazio terminoa psikologiaren teoria desberdinetan erabili da esanahi desberdinekin. Kurt Goldstein-ek, teoriko organiko batek aurkeztu zuen jatorriz, gizabanakoak berak duen potentzialtasunaz jabetzeko. Norberaren sormenaren adierazpena, argitasun espirituala bilatzea, ezagutza bilatzea eta gizarteari emateko nahia norberaren errealizazioaren adibideak dira. Goldstein-en ikuspuntutik, organismoaren arrazoi nagusia da, benetako arrazoi bakarra: "ahalik eta gehien konturatzeko joera oinarrizko bultzada da ... auto-errealizazioaren bultzada" benetako motibazioa da.
Ameriketako portugaldarren kolonizazioa
Brasilen kolonizazioa
1775ean, Portugalgo Amerikako hiru koloniak (Brasilgo estatua, Maranhão eta Piauí estatua; eta Grão-Pará eta Rio Negro estatua) kolonia bakar batean elkartu ziren, Brasilgo estatuaren menpe. Antolamendu horrek Brasil kolonialaren amaiera arte iraungo zuen. Ondorioz, Brasil ez zen hainbat herrialdetan banatu, bizilagun gaztelaniadunekin gertatu zen bezala.
Autorrealizazio
Maslow piramidean ikusten den bezala, oinarrizko beharrak asetzen ditugu lehenik. Orduan, autoerealizazioa oinarrizko behar horien batura izango litzateke. Gizartean eta banakako bizitzan auto-errealizazioa lortzeko asmoz.
Ameriketako portugaldarren kolonizazioa
Karibeko merkatariak
Merkatari portugaldarrak Mendebaldeko Indietan merkataritzan ibili dira. Halako neurrian, non, adibidez, Portugalgo Póvoa de Varzim herriarentzat, bere itsasgizon gehienak atzerrian hiltzen zirelarik, hildako gehienak Antilletako Ibilbidean gertatu ziren, Antilletan. XVII. mendearen hasieran, Gaztelarekin bat egitearekin batera, Espainiako erregeek jendearen zirkulazio askearen alde egin zuten, eta Mundu Berriko beste lurralde batzuk, hala nola Peru eta Mexikoko Golkoa, portugaldar merkatariei irekita zeuden.
Autorrealizazio
Pentsamendu greziarrak jada pentsa lezake gizakiaren amaiera bere burutik kanpokoa edo transzendentea dela; beraz, giza ekintza guztiak, aldi berean, beste batzuen menpe egon daitezen burutzen dira. ez dago gehiago eta horrek arrazoia edo justifikazioa ematen die besteei. Azken helburu hori zoriontasuna edo eudaimonia da, eta Aristotelesek gizon guztiak ados egotea lortu nahi du, baina ez dago ados zertan datzan. Horregatik, gizakiaren amaiera edo bere zoriontasuna zorrotz banakako zerbait dela proposatzen du eta bere buruaz jabetzean datza. Batzuk pozik daude dirua irabazten; beste batzuk, ohoreak eta entretenimendua jasoz ... Bakoitzak bere zoriontasunaren sekretua du. Baina horretarako zeure burua ondo ezagutu behar duzu, noski, eta zer nahi duzun jakin behar duzu.
Ameriketako portugaldarren kolonizazioa
Uruguai eta Venezuelaren kolonizazioa
Portugaldarrek Uruguaiko lehen hiria sortu zuten, Colonia do Sacramento, eta Guanare Venezuelan.
Autorrealizazio
Aitzitik, beren buruan amaiera duten ekintzak perfektuagoak dira haien muturrak desberdinak direnak baino, kasu honetan efektuak ekintzak baino garrantzitsuagoak direlako. Adibidez, lagunekin ibiltzea edo txateatzea beraiek burutzen dituzten ekintzak dira, toki jakin batera joatea heltzen denean egiten da. Geuregandik hurbilen dauden ekintzak zoriontsu egiten gaituztenak dira, eta ez da ezer guregana hurbiltzen gure pentsamendua baino; Zoriontasuna kontenplazionala da aktiboa baino. Zoriontasun mota hau lortzeko, bi bertute mota zehatzak dira Aristotelesen arabera: dianoetika edo adimena eta etika edo pertsonaia. Bertutea dianoetikoa zuhurtzia da, jakinduria praktikoa osatzen duena eta akatsaren eta gehiegikerien arteko bitarteko justu edo erdiko lur justuan datza ia beti; Horrela, adibidez, balioaren bertutea koldarkeriaren eta lotsagabekeriaren artean egongo da. Beste elementu bat beharrezkoa da zoriontasuna lortzeko: partekatu eta lege onek gobernatutako komunitate batean bizi. Etikak, beraz, politika eskatzen du.
San Tomas Aquino eta Alasdair MacIntyre
Auto-errealizazioaren edo eudemonismoaren etika filosofiaren historian luzatu egin zen Saint Thomas Aquinas- en lanaren bidez eta gaur egun indarrean jarraitzen du Alasdair MacIntyre- ren lanaren bidez.
Keinukari
Argi keinukari edo, besterik gabe, keinukaria automobil eta beste ibilgailuetan noranzkoa aldatu edo beste bide batera sartu behar dela adierazteko argiak dira, aldizka keinu egiten dutenak.
Châtres (Aube)
Châtres Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Châtres udalerrian erroldatutako biztanleak 595 ziren. Familiak 228 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 80 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 84 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 261 etxebizitza zeuden, 233 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 259 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 233 etxebizitza nagusietatik 179 bere jabearen bizilekua ziren, 52 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 131 etxek bost zituzten. 161 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 90 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 127 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 392 ziren, horien artean 288 aktiboak ziren eta 104 inaktiboak ziren. 288 pertsona aktiboetatik 256 lanean zeuden (145 gizon eta 111 emakume) eta 32 langabezian zeuden (7 gizon eta 25 emakume). 104 pertsona inaktiboetatik 41 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Châtres udalerrian 247 unitate fiskal zeuden, 647 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.673 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Châtres udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Milltown (Dublin)
Milltown, 'Baile an Mhuilinn', Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen auzune bat da.
Kyškovice
Kyškovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 277 biztanle ditu eta 3,41 kilometro koadroko azalera. Litoměřiceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1867 urtean egin zen.
Le Pin-la-Garenne
Le Pin-la-Garenne Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Pin-la-Garenne udalerrian erroldatutako biztanleak 638 ziren. Familiak 240 ziren, horien artean 66 pertsona bakarrekoak ziren (33 bakarrik bizi ziren gizonak eta 33 bakarrik bizi ziren emakumeak), 87 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 87 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 286 etxebizitza zeuden, 241 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 284 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 241 etxebizitza nagusietatik 162 bere jabearen bizilekua ziren, 75 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 22 etxek bi gela zituzten, 49 etxek hiru zituzten, 78 etxek lau zituzten eta 93 etxek bost zituzten. 183 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 129 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 84 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 348 ziren, horien artean 260 aktiboak ziren eta 88 inaktiboak ziren. 260 pertsona aktiboetatik 244 lanean zeuden (131 gizon eta 113 emakume) eta 15 langabezian zeuden (9 gizon eta 6 emakume). 88 pertsona inaktiboetatik 25 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Pin-la-Garenne udalerrian 269 unitate fiskal zeuden, 638,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.723 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean Le Pin-la-Garenne udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.320 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gerbillus brockmani
Gerbillus brockmani Gerbillus generoko animalia da. Karraskarien barruko Gerbillinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Pleasant Hill (Ipar Carolina)
Pleasant Hill Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Wilkes konderrian dago, Ipar Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Col du Galibier
Col du Galibier edo soilik Galibier Frantziako Alpeetan dagoen mendate bat da. Sarri Frantziako Tourrak zeharkatzen duen mendaterik altuena da.
Galibierrek Saint-Michel-de-Maurienne eta Briançon elkartzen ditu Col du Télégraphe eta Col du Lautaret mendateen bidez. Mendate hau, neguan, ohi itxita egoten da.
Massif d'Arvan-Villards eta Massif des Cercesen artean dago, bere izena Grand Galibier bezala ezagutzen den mendikate sekundario batetik hartuz.
Frantziako Tourra
Frantziako Tourrak sarritan zeharkatzen du Galibier mendatea, ia beti lasterketako mendaterik altuena delarik. Orotara, 57 aldiz igo da, Col du Tourmaleten ondoren bigarren bisitatuena delarik. 1935eko edizioan, mendate hau jaistean, Francisco Cepeda txirrindulari bizkaitarrak erorketa larri bat jasan zuen, horren ondorioz hil zelarik, Frantziako Tourrean parte hartzen ari zen bitartean hil zen lehen txirrindularia izan zelarik. 1996an bere igoera bertan behera utzi zen elurraren ondorioz. Etapa hauetan Galibierren tontorretik lehen postuan pasa direnak honako hauek izan dira:
Filistiar
Filistiar (פְּלִשְׁתִּים‎‎, pəlištīm, فلستيون, Filīstiun, Elizen Arteko Biblian euskaraz filistearrak ) Itun Zaharreko garaietan, israeldarren etsai zen herri bateko kideaz esaten da. K.a. XII. mendean Palestinako hegoaldeko kostaldean finkatu zen herri txiki indoeuropar bat zen filistarrena. Kreta aldetik edo abiatu ziren Palestina aldera eta kultura aurreratua zuten, nekazaritzan, metalgintzan, arteetan eta gerran, batez ere.
Egiptoarren arabera, Itsasoko Herrietako bat osatzen zuten eta egungo Tel Avivetik Gazara bitarteko kostaldea hartzen zuten K.a. 1190. urte aldera, israeldarrak palestinaratu ziren garai beretsuan. Filistia izeneko pentarkia batean zeuden eratuta (Gaza, Asdod, Axkalen, Gath, Ekron). Beren lurraldea ondaretzat Judak jaso bazuen ere, Josuek egin zuen konkistan ez zituen garaitu ahal izan filistiarrak. Sanson, Eli, Samuel eta Saulen garaietan (Saul beraien kontrako gerran hil zen), sarri eraso zuten Israel. Davidek, bere aldetik, askotan garaitu zituen eta beraien aginpideak gainbehera egin zuen, asiriarren eta egiptoarren erasoen ondorioz guztiz galdu ziren arte. Philistia izenetik dator Palestina.
Binil azetato
Binil azetatoa konposatu organikoa da CH3CO2CH=CH2 formula duena. Likido kolorgea da. Monomero gisa baliatzen da poli(binil azetato)a eta poli(etilen-binil azetato) kopolimeroa sintetizatzeko, bi-biak erabilera industrial oso garrantzitsua dutenak.
Sintesia
Binil azetatoa alkohol binilikoaren ester azetikoa da. Binil alkohola oso ezegonkorra denez, tautomerizazioz azetaldehido bihurtzeko joera duelako, ez da lehengai gisa usatzen esterifikazioa egiteko.
Industrian baliatzen den bide nagusiak etilenoa eta azido azetikoa usatzen ditu lehengai moduan oxigenotan eta paladioa erabiliz katalizatzaile moduan.
Dena den, binil azetatoaren mundu-produkzioaren herena 1912an Fritz Klattek erabilitako bideari zaio, hots, etilenoa azido azetikoz tratatzea katalizatzaile metaliko baten presentzian. Jatorrizko prozeduran merkurio (II) gatzak baitzen ziren eta gaur egun zink azetatoa usatzen da. Ingurugiro-arazoak ditu bide honek eta nagusiki ingurugiro-legea ahulak dituzten estatuetan erabiltzen da.
Erabilera
Binil azetatoa polimeroak sintetizatzeko erabiltzen da industrian. Poli(binil azetato)a prestatzeko baliatzean gain, hainbat kopolimero prestatzeko usatzen da, hala nola, poli(etilen-binil azetato)a (EVA), poli(binil kloruro-azetato)a eta poli(binilpirrolidona-binil azetato)a.
Gastrotheca excubitor
Gastrotheca excubitor Gastrotheca generoko animalia da. Anfibioen barruko Hemiphractidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Landemont
Landemont Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Landemont udalerrian erroldatutako biztanleak 1.603 ziren. Familiak 584 ziren, horien artean 128 pertsona bakarrekoak ziren (68 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 176 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 252 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 627 etxebizitza zeuden, 594 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 601 etxeak ziren eta 21 apartamentuak ziren. 594 etxebizitza nagusietatik 434 bere jabearen bizilekua ziren, 150 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 12 etxek gela bat zuten, 36 etxek bi zituzten, 81 etxek hiru zituzten, 134 etxek lau zituzten eta 331 etxek bost zituzten. 506 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 279 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 284 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.006 ziren, horien artean 787 aktiboak ziren eta 219 inaktiboak ziren. 787 pertsona aktiboetatik 739 lanean zeuden (421 gizon eta 318 emakume) eta 48 langabezian zeuden (17 gizon eta 31 emakume). 219 pertsona inaktiboetatik 71 erretiraturik zeuden, 79 ikasten zeuden eta 69 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Landemont udalerrian 597 unitate fiskal zeuden, 1.558,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.617 euro zen.
Musketadun olagarro
Musketadun olagarroa (Eledone moschata) olagarro espezie bat da. 74 cm luze izateraino hazten da. Mediterraneoko eta aldameneko Atlantikoko itsasertzetako azpietan ibiltzen da.
Landemont
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 68 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 16 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 8 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Musketadun olagarro
Ekologia
E. moschatak krustazeo, molusku eta arrain asko jaten ditu. Maja squinado, Maja crispata, Macropodia rostrata, Macropodia longirostris, Pisa tetraodon, Dorippe lanata, Lisa chiragra, Lambrus angulifrons, Lambrus massena, Inachus dorsettensis, Carcinus aestuarii, Pachygrapsus marmoratus, Xantho poressa, Pilumnus hirtellus, Goneplax rhomboides, Pagurus prideaux, Ilia nucleus eta Squilla mantis krustazeoak; Chlamys varia, Mytilus galloprovincialis, Sepia orbignyana, Illex coindetii eta Loligo subulata moluskuak; Engraulis encrasicolus, Sardina pilchardus, Mullus barbatus, Diplodus annularis, Merluccius merluccius, Merlangius merlangus, Lepidotrigla cavillone, Trachurus trachurus eta Trisopterus minutus arrainak ditu gustukoenak.
Mastacembelus triolobus
Mastacembelus triolobus Mastacembelus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
Landemont
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 23 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 2 margolariak, 3 zurginak, 5 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 1 albaitaria, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen eta 2 drogeria ziren.
2000. urtean Landemont udalerrian 49 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.634 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tatia marthae
Tatia marthae Tatia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Auchenipteridae familian.
Harry S. Truman
Harry S. Truman (Lamar, Missouri, 1884ko maiatzaren 8a - Kansas City, Missouri, 1972ko abenduaren 26a) estatubatuar politikaria izan zen. Estatu Batuetako 33. lehendakaria izan zen 1945-1953 bitartean.
Bizitza
Bigarren Mundu Gerra amaitu zuen, bonba atomikoak Japonian jaurtitzeko agindua eman zuenean (Hiroshima, 1945eko abuztuaren 6a; Nagasaki, 1945eko abuztuaren 9a). Barne-politikan, funtsean, Roosvelten New Deal politikari jarraitu nahi izan zion, baina Kongresuan nagusi ziren errepublikazaleak aurka izan zituen horretan. Kanpoaldean Sobietar Batasunarekiko tentsio gero eta handiagoak Gerra Hotza ekarri zuen. 1947an, Europako mendebaldeko herrialdeentzako laguntza ekonomikoa abiarazi zuen (Marshall plana).
Chalandry
Chalandry Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Mount Merrion
, 'Cnoc Mhuirfean', Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen auzune bat da.
Chalandry
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 208 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 98 etxebizitza zeuden, 81 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 95 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 81 etxebizitza nagusietatik 65 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 12 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 51 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 143 ziren, horien artean 95 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 95 pertsona aktiboetatik 85 lanean zeuden (49 gizon eta 36 emakume) eta 10 langabezian zeuden (6 gizon eta 4 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chalandry udalerrian 81 unitate fiskal zeuden, 212 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.267 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina eta 1 iturgina.
2000. urteanChalandry udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 519 hektarea erabiltzen.
Neocrex colombiana
Neocrex colombiana Neocrex generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.
NA-1300
NA-1300 edo Irurtzun - Gipuzkoako muga errepidea, Nafarroako herri errepidea da, Irurtzungo udalerriaren erdigunetik gertu (N-240-A errepidearen 20,81 kilometroan) hasi eta Gipuzkoako mugara arte doa. Errepidea 30,68 kilometro luze da.
A-15 autobidea eraiki aurretik, Gipuzkoara joateko bide nagusia zen, eta gaur egun errepidearen ibilbide gehiena A-15 autobidearen ibilbidearekin bat doa.
Bisigu ahobeltz
Bisigu ahobeltza (Beryx splendens) Berycidae familiako ur gaziko arraina da, mundu osoko ur epel eta tropikaletan bizi dena.
Sushirako kinmedai (金目鯛) izena du.
Sinu pilonidal
Sinu pilonidala edo kiste pilonidala eskualde sakro-kokzigeoan, ile-folikulu batetik garatutako kistea da: zaku-moduko bat da, ezkata-epitelio geruzatuz tapizatua, ile-aztarnak eduki ditzakeena bere barruan, eta gutxi-asko barreiatu daitekeena. Gaixotasun honen sintomak mina, hantura eta gorritasuna izan daitezke. Arrisku-faktoreek honako hauek barne hartzen dituzte: obesitatea, familia-aurrekariak, denbora luzez eserita egotea, ile gehiago izatea eta ariketa ez egitea. 10.000 pertsonatik 3ri eragiten die urtero, eta maizago gertatzen da gizonen artean emakumeen artean baino.
Kytín
Kytín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 541 biztanle ditu eta 10.88 kilometro koadroko azalera. Prague-West barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1078 urtean egin zen.
Mastacembelus trispinosus
Mastacembelus trispinosus Mastacembelus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
Alfred East
Sir Alfred Edward East (1844ko abenduaren 15a - 1913ko irailaren 28a) ingeles margolaria izan zen.