cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Harding (idazlea)
Biografia
Elyn, Cambridgeshire konderriko hirian jaio zen 1951ean. Harding Prickwillow-en jaio zen, Ely inguruan, Cambridgeshire konderriko hirian, 1951n. Bertako eskoletan ibili zen Oxfordeko St Catherine's College-n ingelesezko literatura ikasi aurretik. Unibertsitatea amaitu ondoren, 1974an Londresera joan zen, eta DC Thomson konpainiaren kazetari gisa lan egin zuen. Azkenean, hainbat herri aldizkaritako editore bihurtu ondoren, Harding 1985ean autonomo bihurtu zen eleberrigile izateko asmoarekin.
Luis Pazos Rodriguez
Elkarteak
Hona hemen Luis Pazos arraunean ibili izan den taldeen hurrenkera.
Valpuestako elizbarrutia
Historia
Zalantzazko Valpuestako kartularioen arabera, Joan apezpikuak 804an eratu zuen. Hau, Iberiar Penintsulako konkista musulmana zela eta, Ocako elizbarrutia desegin eta Gaubea aldera ihes egin zuen. Elizabarrutia Tarragonako artxidiozesiko sufraganeoa zen. 1087 arte iraun zuen, noiz Burgosko elizbarrutiak (egun artxidiozesia dena) bildu zuen.
Big Stone aintzira
Big Stone aintzira (Big Stone Lake) Ameriketako Estatu Batuetako ur gezako aintzira —eta urtegia ere bai— luze eta estua da, Minnesota mendebaldearen eta Hego Dakotaren ipar-ekialdeko estatuaren muga osatzen duena. Aintzirak 51,0 km²-ko azalera hartzen du, eta 42 km inguru hedatzen da mutur batetik bestera, batez beste 1,6 km inguruko zabalera duena, eta bere punturik baxuena Hego Dakotan dago, 294 m-ko altueran. Big Stone aintzira Minnesota ibaiaren iturburua da, gero 534 km-ko ibilbidea duena Mississippi ibaira isurtzen den arte.
Valpuestako elizbarrutia
Historia
Bere egoitza IX. mendeko eliza bisigotiko baten gainean eraikitako egungo Santa Mariaren kolegiatan zegoen. Bertan Valpuestako kartularioak topatu zituzten non antzinako gaztelaniazko lehendabiziko hitzak dauden. Hitz hauetan euskararen eragina nabarmena zen.
Big Stone aintzira
Aintziratik Minnesota ibairako emaria Big Stone Lake Dama presak erregulatzen du, 1937an eraikia eta aintziraren hegoaldeko muturrean kokatua. Apala bada ere, presak 252,86 hm³-ko gehienezko edukiera kontrolatzen du. Presa Minnesota estatuaren jabetzakoa da eta ustiatzen du.
John Harding (idazlea)
Biografia
Bere lehen liburu eleberria, What We Did on Our Holiday, 2000. urtean argitaratu zen. Liburuak bere aita, Parkinson gaixotasuna aurreratua duena, oporretan Maltara eraman zuen gizon bat deskribatzen du. 2006an telebistarako egokitu zuten Shane Ritchie eta Roger Lloyd-Pack aktoreek antzeztu zuten; ez da nahastu behar izen bereko geroagoko film batekin. Hardingek beste lau eleberri argitaratuko zituen, eta guztiek kritikaren onespena jaso zuten.
The Writing Coach ekimenaren bidez idazle gazteentzako idazketa sortzailea irakatsi zuen.
Hardingek ezkondu eta bi seme izan zituen. Richmond-upon-Thamesen bizi zen. 2017ko irailean hil zen.
Galerianoaren kantua
Bertsoak
11. Hok eman izan ditut, ez xangrinatzeko; Ahide, adixkidek, kuraie hartzeko, Eta partikulazki, aita, zuretako, Kantu hok aditzean, semiaz oroitzeko.
Bordaxuri, inspirazio iturri
Martin Larralderen nahigabeak oihartzun handia izan zuen lapurtarren artean eta gure literaturan ere maiz azaldu zaigu. Piarres Lartzabalek azkaindarrak Bordaxuri antzezlana eskaini zion, errealitatea eta fikzioa nahasiz, eta 1960ko hamarkadan hainbat herritan jokatu zuten. Amaieran, hitz hauek jarri zituen Bordaxuri aitaren ahoan: ''A!, malurusa ni, ene bizia ez dezaket uka… ez, ez… Bordaxuri ez daiteke umilia… Umiliatzea, itxurarik gabeko gizon bilakatzea litake… Nahiago dut hil, bizien artean hil bat bezala bizi baino… Eta zer? Ni hobendun… Baditut nik ere ene arrazoinak… Hilak, hil tonbak idek zaitezte… Hilak, mintza zaitezte… Bainan zer ikusten dut? Ala burua galtzen ari niz? Ha ene burua… Zer da eni luzatua dagon eskeleta hori?… Hortik, hortik, tonbatik… Ha!!!…''
Pantxoa eta Peiok Galerianoaren kantua Euskal Herri osora zabaldu zuten 1975ean, haien lehenbiziko diskoan plazaratu zutenean. Joseba Sarrionandiak 1985etik 1995era egindako olerkiak Hnuy illa nyha majah yahoo liburuan argitaratu zituen 1995ean Elkar argitaletxearen bidez, eta bertan Martin Larralde izenekoa zegoen. Geroago, Ruper Ordorikak musikatu eta Dabilen harria diskoan karrikaratu zuen 1998an.
Université Paris-Diderot
Université Paris-Diderot — 1971ko urtarrilaren 1ean sortutako unibertsitate frantsesa izan zen. 2020ko urtarrilaren 1ean desagertu zen Université Paris Cité mesedetan, 2019ko martxoaren 20an unibertsitate berria sortzeko dekretua Aldizkari Ofizialean argitaratu ostean.
Solea
Solea izan daiteke:
Mein Gott, hilf mir, diese tödliche Liebe zu überleben
Lanak bi gizon musukatzen erakusten ditu: Leonid Brezhnev (Sobietar Batasuneko buruzagi komunista) eta Erich Honecker (Alemaniako Errepublika Demokratikoko buruzagi komunista). Berlingo harresian obra asko egon ziren, gehienak graffitiz eginak, baina lan hau berehala bihurtu zen ezagunenetako eta ospetsuenetako bat; obra bera parodia kontaezinen objektu izan zen, nahiz eta berez parodia bat izan, obra deribatibo askoren inspirazioa izateaz gain.
Xiomara Laugart
Xiomara Laugart Sanchez (Guantánamo, Kuba, 1960ko irailaren 8a) Massachusettsen bizi den kubatar abeslaria da. Estatu Batuetara emigratu aurretik, Laugartek karrera luzea izan zuen Nueva Trova/ Troba Berria delako mugimendu kubatarrean. 17 album baino gehiago grabatu ditu.
Lehen urteak eta lehen urratsak musikan
Xiomara Laugart Guantánamon jaio zen. Unibertsitateko ikasketak egin zituen eta Ekonomian graduatu zen. Orduan, hirurogeiko eta laurogeita hamarreko hamarkadetan oso ezagua Troba berria-ren bidez hasi zuen bere karrera musikala, protesta politiko musikalaren mugimenduaren bidez. Musika ikasketak Ignacio Cervantes Lanbide Hobekuntzako Eskolan egin zituen. 1985ean ekin zion ibilbide artistikoari.
Haren hasiera nahiko bizia izan zen, eta azkar hartu zuen parte nazioarteko agertokietan. 1979an, Berlingo Abesti Politikoaren Jaialdian parte hartu zuen. 1980an Nikaraguara joan zen Pinos Nuevos Taldearekin, Gazteriaren Uhartean. Hurrengo urtean, Berlingo Abesti Politikoaren Jaialdian parte hartu zuen berriro gonbidatu gisa, eta urte horretan bertan hirugarren saria lortu zuen Sotxin (Sobietar Batasuna) Abesti Politikoaren Interpretazio Lehiaketan.
1980an hirugarren postua lortu zuen Adolfo Guzmán de Música Cubana lehiaketaren interpretazioan; V. Jaialdian eta Trova Berriko Aktiboan, VI. Gailurrean eta Carifestan parte hartu zuen. Isla de la Juventud Guiñol Antzerki taldekoa izan zen. Aconcagua y Talla Extra (X-L) taldeko kidea izan zen eta, denbora batez, Alberto Toscarekin lan egin zuen. 1982an, Cafe - Concert de Mexikon abestu zuen, eta Ertamerikan 'Interbentziorik ez' delakoan parte hartu zuen eta Holandan zein Belgikan Desarmea zela eta. Urte berean Frantziara joan zen. Mexikon ohikoa zen, eta 1984an itzuli zen azteken herrialdera. Urte horretan bertan parte hartu zuen Sopoten (Polonia) antolatutako Abesti Politikoaren Jaialdian, eta gero bira bat egin zuen Hondurasen eta Costa Rican.
Musika estiloa
Haren ahotsak oso erregistro zabala du, baina tonu altuengatik nabarmentzen da. Bolerotik saltsara, dantzatik guaratxara, jazzera eta funk sofistikatuagoetara jotzeko aukera ematen dion erritmoaren zentzu bizi eta aparta erakusten du. Atrapando espacios, Qué manera de quererte, Hoy mi Habana, Se fue, Ni un ya no estás edo ¡Oh melancolía! dira bere errepertorioko gai batzuk, interpretea Floridako hegoaldeko eszenatokietan aurkezten den aldiro txalotu egiten diren abestiak.
Meme Solís kubatar konpositore ospetsuarekin duen harreman estuaz ari dela-eta, Xiomara Laugartek zera dio: "'Meme Solís maisua izan zen Miamin sartu ninduen lehen pertsona. Meme izan da nire aholkularia hiri horretan, eta urteetan jarraitzen zuen eta orain nire kontzertuetara doan publiko berri bati ateak irekitzeko ardura izan du."
2003-2005: Yerba Buena eta zinemarako musika
AEBn erradikalizatu ondoren, musikari latindar batzuekin harremanetan jarri zen; besteak beste, Descemer Bueno eta Cucú Diamantes. Hasieran, New Yorken bizi zela, Yerba Buena izeneko fusio-banda afrolatindarraren kide sortzaile eta kantari liderra izan zen Laugart. Haren musika Estatu Batuetako “Dirty Dancing: Havana Nights” filmeko tracken artean dago. Musika ere ikus daiteke Kubako eta Alemaniako “Un paraíso Bajo las Estrellas” koprodukzioan. New Yorkeko Zinc Bar mitikoan egindako hileroko galak prentsak eta zaleek 'legendak' izan zirela diote.
2007-2008: Celia: La Vida y Música de Celia Cruz
2007an, Celia Cruz protagonistaren rola izan zuen kantari kubatar amerikarraren bizitzaren omenez egindako Celia: La Vida y Música de Celia Cruz musikalean, Broadwayko zirkuituetatik kanpo. Celia lana New Yorkeko New World Stages korroan ere estreinatu zen, 2007ko irailaren 26an, hurrengo urteko maiatzaren 25era arte iraun zuen musikala. Bira-aldi hartan, musikalak geldialdiak egin zituen Chicago, Los Angeles, Miami, Dallas, Washington Hiria eta Bostonen, baita Hego Amerikara egindako bisita ere. Musikalak lau sari irabazi zituen 2008an (Latindar Aktoreen Elkarte Hispanikoa, ingelesezko siglengatik).
Yangoneko Nazioarteko Aireportua
Yangoneko nazioarteko aireportua Birmania edo Myanmar-eko nazioarteko aireportua nagusia daeta aktiboena. Aireportua Mingaladonen dago, Yangongo erdigunetik. Mingaladon aireportua izenez ere ezagutzen da, Myanmarreko hamar aire-konpainiak eta nazioarteko 30 aire-konpainia inguruk dihardute bertan, Myanmarko estatu mailako hegazkin konpainia barne, Myanmar National Airlines.
Sara Bendahan
Sara Bendahan (Guatire, Venezuela, 1900eko abuztuaren 28a - Caracas, Venezuela, 1946ko abenduaren 22a) sefardi jatorriko Venezuelako medikua izan zen. Venezuelan Venezuelako Unibertsitate Zentralean Medikuntzako ikasketak osorik egin zituen lehen emakumea izan zen.
Haurtzaroa eta oinarrizko ikasketak
Gurasoak etorkin judu sefardikoak ziren, Marokotik XIX. mendearen amaieran etorritakoak eta Guatiren finkatu zirenak. 1923an, Bendahanek Bigarren Hezkuntzako Ziurtagiria lortzeko azterketak aurkeztu zituen, eta kalifikaziorik handienarekin gainditu zituen.
Unibertsitate-ikasketak
1924ko irailean Venezuelako Unibertsitate Zentralean hasi zen Medikuntzako karrera ikasten. Aitzindaria izan zen, aipatzen den garaian oso emakume gutxi baitzeuden klase-geletan: 13 Filosofian, 7 Farmazian, 5 Medikuntza Zientzietan, 1 Odontologian, baina bat Medikuntzan.
Bere ikasketetan pobreziari aurre egin zion eta, gainera, tuberkulosiaz gaixotu zen, baina, hala eta guztiz ere, karrerako sei urteak kalifikazio onekin bete zituen. 1929an, Ida Malekova, Teodoro Petkoffen ama, izan zen titulua Venezuelan berrbaliozkotzen lehenetako bat, atzerrian ikasi eta graduatu ondoren. Sarak 1930ean amaitu zituen ikasketak, baina Mediku titulua 1939an eman zioten, garai hartako arazo politikoen ondorioz. Graduazio-hitzaldian, beste doktore bat, Virginia Pereira Álvarez, gogoratu zuen, ezin izan baitzituen Venezuelan ikasketak amaitu eta Estatu Batuetan amaitu zituen.
Prostituzioaren prebentzioari buruzko azterlan bat egin nahi izan zuen, baina bere osasunak galarazi egin zion, 1946an hil baitzen.
Bizitza pertsonala
Ezkondu eta alaba bat izan zuen.
Ybarra (marka komertziala)
Ybarra bilbotar batek bultzatu zuen marka komertzial espainiarra da. 1842an sortu zen. Ybarrak produktu asko merkatarizatzen du: oliba-olioa, saltsak, entsaladak, ozpinak, olibak eta ontziratutako barazkiak.
Historia
José María Ybarra Gutiérrez de Caviedes Bilbon jaio zen, 1816an. 1836an Legeen titulua lortu zuen. Ondoren, Madrilera joan zen, Juan Bravo Murilloren bulegoan lan egiteko. 1841an doktorea izendatu zuten. 1842an Sevillara joan zen eta bertan nekazaritzarekin lotutako negozioei ekin zien. Sevillan Dolores González Álvarez ezagutu zuen eta ezkondu ziren 1843an. Emaztearen familiak, Román González Pérez buru, enpresa askotan interesak zituen, tartean nekazaritza munduarekin lotutakoetan; horietan hasi zen kolaboratzen Jose Maria Ybarra.
Ybarra lantegiak XIX. mendean hasi zen bere produktuak atzerrira esportatzen. 1876an bere oliba olioak Filadelfiako (AEB) Erakusketa Unibertsalaren Kalitate Saria lortu zuen. 1929an Sevillako Erakusketa Iberoamerikarrean parte hartu zuten.
Egungo enpresa
1968an lantegiak maionesa eta beste saltsak ekoizten hasi zen. 1970tik produktuen banaketa Estatu Batuetara eta Mexikora zabaldu zuten. 2001ean, bestetik, Lodosan (Nafarroa Garaian) ontziratutako berduren ekoizpenari ekin zioten. Izan ere, oliba-olioaren eta saltsen fabrika, Ybarra eta La Masía marketako produktuak ekoizten dituena, Dos Hermanas herrian dago, Sevillako probintzian. 2018ko irailaren 14an, Felipe VI.ak enpresaren fabrika berria inauguratu zuen, udalerri berean. Produktu horiek 80 herrialdetara esportatzen dira.
Mark Richards
Mark Richards, "MR", (Newcastle, Hegoaldeko Gales Berria, 1957ko martxoaren 7a) australiar surflari ohia da.
1979ko hamarkadaren amaieran eta 1980koaren hasieran surfeko lehiaketak menderatu zituen. Lau aldiz jarraian izan zen munduko txapeldun, 1979, 1980, 1981 eta 1982an. Hurrengo urtean, lesioek eta lehiako presioak erdi-erretirora eraman zuten. Hala ere, 2001ean, 44 urterekin ASP Grand Mastersa irabazi zuen.
Estanpa (nautika)
Estanpa edo popapea altzairuzko ontzietan, popak korastan duen armazoia da. Popatik gertuen dagoen atala osatzen duten barangari, zuakerrari eta habeari estanparen baranga, estanparen zuakerra eta estanparen habea esaten zaie, hurrenez hurren; elementu horiek indartuak egoten dira, gangaren hegalari eutsi behar izaten baitiote. Estanpa bertikala edo inklinatua izan daiteke.
Malik ibn Anas
Beharbada, Malikek historia islamiarreko urte-liburuetan izan duen lorpenik ezagunena Muwattaren konpilazioa da, hadith sunitar zaharrenetako eta beneratuenetako bat, eta «bizirauten duen lehen liburu musulman zaharrenetakoa», non Malik islamaren, Medinako adostasunaren arabera, legeari eta justiziari buruzko ikuspegi orokorra, erlijioaren errituala eta praktika ematen saiatu baitzen, eta estandar teoriko bat sortu zuen Medinan ohikoa zen sunnahren arabera finkatuak ez ziren adostasunaren eta sunnahren ikuspuntuen gaietarako" . abasidar kaliferriaren lehen egunetan osatu zen, eta agintea zuen alderdiaren «lege kanonikoaren aintzatespen eta hautemate gero eta handiagoa» izan zen. Maliken lanaren helburua «bide leun» bat egitea zen (al-muwatocaya hitzez-hitz esan nahi duena baita), «iritzi-desberdintasun handien bitartez, baita oinarrizko gaietan ere». Al-Shafi'ik «Koranaren ondoren, Lurreko libururik osatuena» izendatu zuen, eta, ondorioz, Muwattaren konpilazioak ekarri zuen Malik «Islameko Shaykh», «Komunitatearen irakasle», «Emigrazio etxeko imama» eta «Medinako jakintsu-informatua» bezalako epiteto errebererentzialak jasotzea.
Tradizio suniar klasikoaren arabera, Mahoma profeta islamiarrak Maliken jaiotza iragarri zuen: "Laster, jendeak gameluen saihetsak joko ditu ezagutza bila, eta ez dute Medinako jakintsua baino adituagoa den inor aurkituko" eta, beste tradizio batean, "Herria... ekialdetik eta mendebaldetik aterako da Medinako jendearen jakintsua den jakintsua baino aurkitu gabe". Geroagoko zenbait adituk, hala nola Ibn Hazmek eta Tahawik, zalantzan jarri zuten bi tradizioetako gizon jakintsu misteriotsua Malik zenik. Hala ere, pertsonaia Malik zela izan zn interpretaziorik hedatuena. Historia islamikoan, Malik irudi eredugarri gisa gurtu izan da suni-pentsamenduaren eskola tradizional guztietan, bai ulema exoterikoagatik, bai mistikoengatik, azken horiek santu gisa izendatu izan baitituzte beren hagiografietan. Maliken ikaslerik onenak, Al-Shafi'ik (Sunitaren legearen lau lege eskola ortodoxoetako baten sortzailea izan zen), hauxe esan zuen geroago bere maisuarengandik: "Ezagutzaren jakintsuak aipatzen direnean..., inork ez du osatzen Malik baino mesede handiagorik niretzat Jainkoaren erlijioan; Malik da gida-izarra".
Biografia
Anas ibn Maliken (ez nahas Anas ibn Malik Sahabi izen bera duenarekin) eta Aaliyah Shurayk al-Azdiyya gurasoengandik jaio zen Malik, Medinan, 711. urtean. Bere familia Yemengo al-Asbahi leinukoa zen, baina Abu 'Amir birraitonak familia Medinara eraman zuen islamera bihurtu ondoren, Hijri egutegiaren bigarren urtean edo O.a. 623. urtean. Haren aitona, Malik ibn Abi Amir, Umar islamaren bigarren kalifaren ikasle eta Uthman kalifaren aroan jaso ziren testu koranikoak idazteko erabili ziren zatien bilduman ibilitako bat izan zen. Al-Muwattaren arabera, altua zen, astuna, altueran izugarria, oso bilohoriduna, ile zuri eta bizar zuriarekin, baina burusoila zen; bizar ikaragarria, eta begi urdinak zituen.
Irakasleak
Medinan bizitzeak islam goiztiarreko adimen ikasienetako batzuenganako sarbidea eman zion Maliki. Gaztetan, Korana buruz ikasi zuen, Abu Suhail Nafi' ibn 'Abd ar-Rahman-engandik ikasi zuen errezitazioa, zeinarengandik bere Ijazah edo beste batzuei irakasteko ziurtagiria eta baimena ere jaso baitzuen. Hainbat jakintsu ospetsuekin ikasi zuen, Hisham ibn Urwah eta Ibn Shibiz al-Zuhri barne.
Bai Malik, bai Zuhri ere, Nafi Mawla Ibn Umar-en (Tabi'un Imam ospetsu eta Abdullah ibn Umarren esklabo ohia) ikasle izan ziren.
Abu Hanifahrekin (Hanafi Sunni Madh'hab-en sortzailea) batera, Imam Malik (Imam Al-Shafi'i-ren maisu izan zena, zeina, aldi berean, Imam Ahmad ibn Hanbal-en maisu izan baitzen) Imam Ja'far al-Sadiq-en ikasle izan zen, xiitek Jafri fiqh-aren sortzaileetzat jotzen zutena. Hala, sunnien fiqhen lau iman handiak Mahomaren Ja'far-era lotuta daude Bayt-etik (Etxea), zuzenean edo zeharka.
Narrazioaren urrezko katea
Maliken kontalari katea, Silsilat al-Dhabiz edo «Narratzaileen urrezko katea» izenekoa, hadith-aztertzaile bikainengatik, Muhammad al-Bujari barne, benetakoena kontsideratuta dago. Narrazioaren «Urrezko katea» (hau da, Hadithen jakintsuek benetakoena bezala jotzen dutena) Maliken lana da, eta Nafi Mawla ibn 'Umar-ena kontatu zuen; horrek, berriz, Ibn Umarrena kontatu zuen, eta horrek, ostera, Mahomarena.
Hadithen aipamena
Diotenez, Mahomak, izatez, Muhammad ibn `Isa at-Tirmidhi-k legeztatutako hadith batean esan zuen: «Laster, jendeak gameluen saihetsak joko ditu ezagutza bila, eta ez dute Medinako jakintsua baino adituagoa den inor aurkituko». Qadi Ayyad, Al-Dhahabi eta beste batzuk zioten Sufyan ibn `Uyayna, ‘Abd ar-Razzaq as-San’ani, Ibn Mahdi, Yahya ibn Ma'in, Dhu’ayb ibn `Imama, Ibn al-Madini eta beste batzuk kontsideratzen zutela jakintsu hori Malik ibn Anas zela.
Teologia
Abdul-Ghani Ad-Daqr-ek idatzi zuen Malik teologia dialektiko «guztietatik urrunen zegoen pertsona» zela eta, bere iritziak onartu gabe, bere eztabaidak hobekien ezagutzen zituena. G. F. Haddadek, bestalde, Malik ez zela teologia dialektikoaren ideiaren erabat kontrakoa argudiatu zuen; aitzitik, Haddadek dio Malikek Ibn Hurmuz-en pean —teologia dialektikoan maisu zena— ikasi zuela hamahiru urtetik hamaseira bitartean.
Antropomorfismoa
Malikek teologiaren eremuari egindako ekarpen bakarra da antropomorfismoaren aurkari hertsia zela, eta zentzugabetzat jo zuen Jainkoaren ezaugarriak, hala nola giza irudietan emandako Jainkoaren «eskuak» edo «begiak», gizakiarenarekin konparatzea. Adibidez, gizon batek Maliki Koranaren 20:5 esanahiari buruz galdetu zionean, errukior tronuan ezarri zen, eta diote ezerk ez zuela Malik hainbeste samindu gizonaren galdera baino, eta honako hau adierazi zuen: «Ez zion ezer eragin Maliki gizon horren galderak adina», eta juristak sutsuki erantzun zuen: «Nolakoa», pentsaezina da; «ezarpena», ezaguna da; berarengan «sinestea», beharra da, eta hari buruz «galdetzea», berrikuntza da.
Ikuspegi beatifikatzailea
Malik ikuskera beatikoaren doktrina sunita ortodoxoaren aldekoa zen, eta diote haren sinesmenaren froga gisa aipatu zituela Koran 75:22-23 («Egun horretan, aurpegiak distiratsu egongo dira, beren Jaunari begira») eta 83:15 ("Ez! Egiaz, egun hartan haien Jaunarengandik estaliko dira ―errugileak―»).
Fedearen izaera
Fedearen izaerari buruz galdetu ziotenean, Malikek «hizkera eta obrak» (qawlun wa-'amal) gisa definitu zuen, eta horrek erakusten du Malikek fedea eta lanak zorrotz bereiztearen aurka egiten zuela.
Bitartekaritza
Badirudi Malik, erregu pertsonalean, bitartekaritzaren aldeko izan zela. Esaterako, al-Mansur kalifa abasidarrak Profetaren hilobiari edo qiblari otoitz pertsonala edo dua egiten zuenean aurrez egitea komeni ote zen Maliki galdetu zionean, hark erantzun zion: «Zergatik ez zeniokeen aurrez egin behar zure bitartekoa (wasīla) Jainkoarengana dagoenean eta zure aita Adamena Pizkunde egunean?». Tradizio honi buruz, XIII. mendeko Ibn Jamāʿa hadith maisuak esan zuen: «Txostena Ibn Bashkuwāl eta al-Qāḍī ʿIyāḍ al -Shifā haditheko bi maisuek kontatzen dute, eta esaten dutenen hitzei ez zaie kasurik egiten beren desio alferretan oinarrituz sortua dela diotenean». Ibn Taymiyyah-k eta, askoz ere berrikiago, Muhammad ibn Abd al-Wahhab-en biloba Sulaymanek tradizio honen benetakotasuna baztertu bazuten ere, haien iritziak al-Zarqānī bezalako jakintsu sunita nagusien gehiengoak «ezjakintasunetik edo harrokeriatik sortua» bezala ezaugarritu zituen. Historikoki, jakina da Maliken bitartekaritzaren baliozkotasunari buruzko adierazpenak Maliki eskolaren oinarrizko doktrina izaten jarraitzen zuela, eta ia aro klasikoko Maliken pentsalari guztiek onartu zuten Profetaren interzesioaren ideia. Jakina da, gainera, Mālikiren liburu klasikoek diotela: «du'ā (eskaera pertsonala) hilobiari begira egin behar dela xedatzen dutela».
Mistizismoa
Hasierako hainbat tradiziotan oinarrituta, agerikoa da Malikek lehen sufiak eta haien praktikak aintzat hartzen zituela. Esaten da, gainera, Malik jakintza mistikoaren «barneko zientzia» ('ilm al-bātin) eta jurisprudentziaren «kanpoko zientzia» uztartzearen aldeko izan zela. Esaterako, Qadi Iyad-ek, malikiar jurista eta epaile famatuak, gerora Iberiar penintsulan zehar santu gisa gurtuko zena, tradizio bat kontatu zuen, non gizon batek Maliki galdetzen zion barneko zientziako zerbaiti buruz, eta Malik erantzun zuen: «Egiazki. inork ez du barneko zientzia ezagutzen kanpoko zientzia ezagutzen dutenek izan ezik! Kanpoko zientzia ezagutu eta praktikan jartzen duenean, Jainkoak barruko zientzia irekiko dio, eta hori ez da gertatuko bere bihotza ireki eta haren argiztapenarekin izan ezik». Antzeko beste tradizio batzuetan diote Malikek esan zuela: «Lege sakratua ikasi gabe sufismoa (tasawwuf) praktikatzen duenak bere fedea hondatzen du (tazandaqa), eta sufismoa praktikatu gabe Lege sakratua ikasten duenak bere burua galtzen du (tafassaqa). Biak konbinatzen dituenak bakarrik frogatzen du egia (tahaqqaqa)».
Tradizio batzuk badiote ere Malik, mistizismo osoaren aurkaria ez izan arren, talde dhikr-aren praktikaren aurkakoa izan zela; tradizio horiek munkar edo «ahul» gisa kalifikatu izan dira transmisio-katean. Gainera, argudiatu izan da txosten horietatik batek ere —guztiek, inguruan gertatutako talde-dhikr kasu bati buruz, Maliki kontatutako dibertsio gaitzesgarri batekin erlazionatzen baitute— ez duela, berariaz, ekintza horren gaitzespenik erakusten, baizik eta bere garaian sufitzat pasatu ziren pertsona «batzuei» ―itxuraz, lege sakratuaren gehiegikeria edo urraketa egin zituztenak― kritika egiteko balio dutela," . Bi transmisio-kateak ahulak direnez eta Maliki buruz beste nonbaitekin erlazionatuta dagoenarekin bat ez datozenez, jakintsu askok tradizioak arbuiatzen dituzte, nahiz eta azken garaiko sufismoaren kritikariek, noizean behin, beren jarrera indartzeko aipatzen dituzten.
Erlikiak
Malik tabarruk edo erlikien bidez bedeinkapenaren bilaketaren aldekoa zen. Hori agerikoa da, adibidez, Malik Atā' ibn Abī Rabāh izeneko baten tradizioa onetsi zuenean, zeina "(Profetaren) meskitan sartzen ikusi, gero pulpitoaren heldulekua hartu, eta, horren ondoren, aurre egin zion qibla-ri (otoitz egiteko)", horrela, bere bedeinkapenetarako, heldulekua (baraka) eustea onartzen du Mahoma ukitu izanagatik. Gainera, erregistraturik dago kalifa batek Profetaren egurrezko pulpitua zilarrez eta bitxiz osatutako pulpituaz ordezkatzeko asmoa agertu zuenean, Malikek esan zuen: «Ez dut ongi ikusten jendea Jainkoaren mezulariaren erlikiarik gabe uztea» (Lā arā yuḥrama al-nāsu āthāra rasūlillāh).
Mahomaren Sunnah
Malikek, musulman guztientzat, Mahomaren sunnah jarraitzea oso garrantzitsua zela uste zuen. Esaten da berak esan zuela: «Sunnah Noeren ontzia da. Bertara igotzen dena salbatuko da, eta handik urrun geratzen dena galduko da».
Iritzi desberdintasunak
Maliken bizitzako kontuek erakusten dute jakintsu ulemen arteko iritzi ezberdinak estimatzen zituela, Jainkoaren komunitate islamiarrekiko erruki gisa. Madhhab bateratuaren ideia eta zuzenbide suniten arteko desberdintasun guztiak kentzeko ideia helarazi zutenak izan ziren Maliken garaian ere; hiru kalifa, jarraian, Muwatta eta Maliken eskola osoa inposatu nahi izan zuten garaiko mundu islamiko osoan, baina Malikek uko egin zuen aldiro..., bada, juristen arteko iritzi-desberdintasunak herriarentzat «errukia» zirela defenditzen baitzuen. Al-Mansur-ek, bigarren kalifa abbastarrak, Maliki esan zionean: «Ezagutza hori bateratu nahi dut. Gudarosteen buruzagiei eta agintariei idatziko diet legeak egin ditzaten, eta kontra egiten duena hil egingo dut» Malikek erantzun omen zion: «Fededunen komandantea, badago beste bide bat. Egiazki, Profeta presente zegoen komunitate horretan, tropak bidaltzen, edo pertsonalki abiatzen zen, eta ez zituen lurralde asko konkistatu Jainkoak bere arima berreskuratu zuen arte. Orduan Abu Bakr altxa, eta berak ere ez zituen lurralde asko konkistatu. Gero, Umar bi haien ondoren sortu zen, eta bere eskutik lurralde asko konkistatu ziren. Ondorioz, Mahomaren lagunak irakasle gisa bidali beharra ikusi zuen, eta jendeak haiengandik ikasi zuen, jakintsu nabarmenak eta gure garaira arte jakintsu nabarmenak. Orain joaten bazara eta ezagutzen dutenetatik ezagutzen ez dutenetara aldatzen badituzu, sinesgaitza (kufr) irudituko zaie. Dagoen edozein ezagutzari dagokionez, lurralde bakoitzeko jendeari ezagutzen duena berrestea da hoberena, eta har ezazu ezagutza hori zeuretzat».
Ezagutzaren mugak ezagutzea
Malik ezaguna da esateagatik: Alim-en ezkutua (babesa, alegia) hauxe da: «Ez dakit». Hori baztertzen badu, kolpe hilkorra jasoko du" . Beste nonbait, Khālid ibn Khidāsh izeneko batek zera esan zuen: «Iraketik bidaiatu nuen Mālik ikusteko eta berrogei galdera inguru egiteko. Bostetan izan ezik ez zidan erantzun». Orduan esan zuen ʿIbn ʿIjlānek esaten zuen: «Alimak "ez dakit" hori alde batera uzten badu, kolpe hilkorra jasoko du» . Era berean, al-Haytham ibn Jamīl-ek esan zuen: «Mālik ibn Anasi berrogeita zortzi galdera egiten ziotela ikusi nuen, eta horietako hogeita hamabiri "ez dakit" erantzun zien» . Geroago, Maliken dizipuluak, Ibn Wahb-ek, zera kontatu zuen: «Abd Allah ibn Yazīd ibn Hurmuz-i entzun nion esaten: "Ulemak harekin eserita daudenei 'ez dakit' esaldia txertatu behar die haien aurrean oinarrizko printzipio bihurtu arte (asl), eta han bilatzen dute aterpe arriskutik».
Erlijio eztabaida
Malikek, erlijio gaietan, eztabaidak gaitzesten omen zituen, esanez: «Erlijio-eztabaidak (al-jidāl) norberaren erakustaldia sustatzen du; bihotzaren argia kentzen du; gogortu egiten du, eta noraeza sortzen du». Beraz, alferrikako argudioak gaitzetsi zituen Malikek, eta erlijio-gaiez, oro har, isilik egotea ere aukeratu zuen, okerren edo antzeko arriskuren bat zabaltzearen» beldurrez hitz egitera behartuta sentitu ezean.
Bibotea moztea
Muwattan, Malikek honela idatzi zuen: «Bibotea kentzea berrikuntza bat da». Beste leku batean, idatzita dago bibotea moztea «gorroto eta gaitzesten» zuela eta, gainera, «bizarraren neurrigabeko luzera ez zitzaiola gustatzen». Hala ere, beste zenbait jakintsuk bibotearen mozketa (qass) zein kentzea (ihfā') sunnahtzat jotzen zuten bitartean, Malikek uste zuen benetan profetikoki agindutakoa lehenengoa zela, bigarrena, berriz, berrikuntza desegokia zela iritzita.
Itxura fisikoa
Eskuragarri dauden Maliken deskribapen fisikoek diotenez: «altua zen, pisu handikoa, altuera handikoa, oso garbia, bizar zuriarekin... eta burusoila... (begi urdinekin)». Gainera, kontatzen da «beti arropa ederrak janzten zituela, batez ere zuriak zirenean».
Heriotza
Malik imama 83 edo 84 urte zituela hil zen Medinan, O.a 795. urtean, eta Al-Baqi'ko hilerrian dago lurperatuta, Profetaren meskitaren parean. Erdi Aroko amaieran, bere hilobiaren inguruan ermita txiki bat eraiki bazen eta, ospea emateko, musulman asko bisitatu bazuten ere, Saudi Arabiako Erresumak, 1932an erreinua ezarri ondoren, islamiar tradizionalaren ondare asko eraisteko kanpaina baten barruan suntsitu zuen eraikina.
Azalore belaki
Azalore belakia (Sparassis crispa) Sparassidaceae familiako onddoa da, koniferen basoetan bizi dena. Azalorearen itxura duen onddo eder bat da. Gaztetan jateko modukoa da. Oso ondo garbitu behar dira tolestura guztiak. Kroketak egiteko balio du. Arrautza nahasian gozoa (6 arrautza 300 gramo perretxikori)
Deskribapena
Karpoforoa: Oso adartsua, borobildua, 40 cm-ko diametrora iritziz; normalean altuagoa baino zabalagoa da. Enbor lodia, motza, zuntzezkoa, haragitsua, azalore baten antzeko adar askotan banatuta dago, elkarri lotuta, bat eginda, izurtuta, kizkurtuta, pixka bat zulatuta eta masa handi bat osatzen dute, borobildu samarra, krema-zuri kolorekoa, hori-gamuza edo hori-lehoi kolorekoa.
Haragia:  Mehea, zurixka edo krema zurbila. Intxaurraren zapore atseginekoa. Usaintsua, anis eta kanela nahasketa bat gogorarazten duena. Alde emankorra leuna eta biluzia da.
Etimologia: Sparassis terminoa grekotik dator. Crispa epitetoa berriz latinetik dator, "crispus" hitzetik, eta kizkurtua esan nahi du. Bere itxuragatik.
Jangarritasuna
Perretxikoa gaztea denean dastatu daiteke, zahartzean larrukara eta astuna bihurtzen baita.
Nahasketa arriskua
Sparassis lakunosa delakoarekin, honek adarrak orrietan banatuta ditu, ez hain estu, hori-lasto kolorekoak. Espezie hau arraroagoa da, haritzak eta arteak parasitatzen ditu eta lixiba usaina du (sosa hipoklorito).
Sasoia eta lekua
Udaren amaieran eta udazkenean aurkitzen da, lurrean edo sustraietan, koniferoen basoetako enbor edo motzondoetatik gertu. Ez da oso ohikoa, ezta ugaria ere.
Banaketa eremua
Ipar Amerikako ekialdea, Europa.
Txalupa pneumatiko
Txalupa pneumatikoa edo zodiaca airez edo gasez puzten den txalupa da. Txalupa txikienetan, zorua eta kroskoa ere malgua izaten da askotan. Hiru metrotik gorako luzera duten txalupa pneumatikoetan, zorua hiru edo bost kontratxapatu edo aluminio xaflakoa da, hodien artean finkatuta, baina ez daude elkarri lotuta. Askotan, estanpa zurruna izaten da, karelez kanpoko motorra muntatzeko egitura ahalbidetzen duena. Hodi presurizatuaz inguratutako kroskoa duten txalupa pneumatikoei txalupa erdizurrunak esaten zaie. .
Oro har, txalupa pneumatikoak zodiac ere esaten zaie, Zodiac marka frantsesaren marka erregistratua substantibo komun bihurtzen baita.
Estanpa
Estanpa paperean inprimaturiko irudia da, bereziki irudi erlijiosoa.
Estanpazioa diseinu bat lortzeko inprimatze-prozesu bat da, laua edo erliebeduna izan daitekeena. Normalean, paper heze baten gainean grabatutako eta tintaztatutako xafla bat erabiltzen da, torkulu edo prentsa baten bidez. Hainbat materialetan ere egiten da: oihalak, larrua, zeramika, metalak, etab. Arte genero gisa teknika grafikoak edo digitalak hartzen ditu, eta horien berezitasuna anizkoitza eta ugalgarria izatea da.
Università degli Studi "Guglielmo Marconi"
Università degli Studi Guglielmo Marconi (UNIMARCONI), euskaraz Guglielmo Marconi Unibertsitatea, sarritan UniMarconi gisa laburtua, irabazi asmorik gabeko unibertsitate pribatu bat da, Italiako Erroman. Unibertsitatea 2004ko italiar legeak eta Italiako hezkuntza sistemak aitortutako titulazioen ministro-dekretu batekin onartu zen.
Egitura
Unibertsitatea sei fakultate ditu:
Erromoko Eskubaloia
Erromoko Eskubaloia (Club Balonmano Romo) Getxoko Itzubaltzeta (Romo) auzoko eskubaloi taldea da, 1985ean sortua. Gobela kiroldegian jokatzen ditu etxeko partidak eta azken urteetan Lehenengo Nazionalean jokatzen ari da.
2022an Euskal Koparen finala jokatu zuen eta 2022-23 denboraldian Liga irabazi zuen.
Coach Carter
Argumentua
1999, AEB, Kalifornia, Richmond hiria, Ken Carter (Samuel L. Jackson) bertako Richmond Institutuko saskibaloi entrenatzailea da. Nahiz eta bere raldeak 14 garaipen jarraieko errekorra lortu, bere jokalariekiko herrialde osoan ospetsu bilakatuko zuten hainbat erabaki hartu zituen.
Zodiac Aerospace
Zodiac Aerospace frantziar enpresa izan zen, mundu osoan presentzia izan zuena, aireontzi- eta aire-segurtasuneko sistemen, aire-lineen ekipamenduaren, airbagen, urruneko transmisoreen, txalupa pneumatikoen eta igerilekuen ekoizpenean eta garapenean espezializatua. Enpresa, batez ere, Zodiac Marine & Pool dibisioagatik zen ezaguna, txalupa pneumatiko sorta zabal bat fabrikatzen zuena, 2007an Carlyle Taldeari saldu zitzaiona, eta konpainiako gainerako kideek Zodiac Aerospace izena hartu zuten geroztik. Egun Safran taldekoa da.
Maurice Malletek sortu zuen enpresa 1896an. Société Mallet, Mélandri et de Pitray izenekoa aeronautika enpresa bat zen aireontziak eraikitzeko industrian.
Berbeia
Berbeia edo Berbea Gaubeako Barrio eta Bachicabo herrien artean dagoen aztarnategi arkeologikoa da. 849 metroko altitudean kokaturik, Brontze Aroko eta II. Burdin Aroko arteko aztarnak ditu, bai eta Erdi Aroko gaztelua ere.
Ekialdetik, Omecillo ibaia zeharkatzen duen harana dago. Ibaiaren ertzetatik, Nerbioi bailara eta Astorga eta Bordele lotzen zituen galtzada erromatarra igaro zen.
Brontze Aroa eta Burdin Aroa
Arabako alderik sartaldekoenean eginiko indusketak erromanizatu gabeko hainbat kokapen mailatako herrixka baten aztarnak eman zituen, eta zeramika ugariez gainera, suharrizko lanabesak, brontzezko, hezurrezko apaingarri batzuk eta ahizkora leunduak bildu ziren. Usteen arabera, iparreko goi-lautadako herrien kultura berekoak dira. Terra sigillata ere aurkitu da, eta beraz erromatar garaiko lehen urtetan oraindik herria erabiltzen zen.
Erdi Aroan
Euskal Herriko Unibertsitateko Ondarearen eta Paisaia Kulturalen ikerketa taldearen dokumentuetan ikus daitekeenaren arabera, gaztelu bakar bat besterik ez zegoen eremu horretan XII. mendean; dokumentu zaharrago batzuetan, ordea, argi ageri da gune hori erreferentzia espazial eta sozial garrantzitsua zela Gaubeako eta Lantarongo Goi Erdi Aroko konderriko biztanleentzat. 1000. urtearen inguruan, justizia administratzeko lekua zen Berbeia, eta, ondorioz, hainbat lehiakideren arteko gatazkak ebazten ziren bertan. Gainera, gotorleku militarra ere bazen: Ebro ibaiaren ibilguak eta Omecilloren haranak hartzen zituen lurraldea kontrolatzen zuten bertatik. Hori gutxi balitz bezala, konderri hori gobernatzen zuten eliteen bizilekua ere bazen, eta elite horiek harreman sare bat zuten Valpuestako apezpikutzarekin eta Gaubeako beste erdigune batzuekin. Konderriak, bestalde, bazituen bigarren mailako beste zentro batzuk, Los Castros haitzean aurkitutako gotorlekua. Bi tokietan tronpa zeramikoak aurkitu direnez, bi gotorlekuen artean albisteak igortzeko soinu abisuak erabiltzen zirela ondorioztatu zuten induskatzaileek.
Berbeian egindako indusketa arkeologikoen kanpainei esker, zenbait material arkeologiko berreskuratu zituzten, gaztelua Goi Erdi Arotik erabiltzen zela erakusten zutenak, Euskal Herrian orain arte ezagutzen den adibide bakanetako bat da. Gainera, brontzezko plaka zurruneko paparreko orratz txiki bat aurkitu zuten, ebakidura motiboekin apaindua.
Brotnzezko orratzaren aurkikuntzak, ebakidura motiboekin apaindua, Erdi Aroko lehen okupazioa VI. eta VII. mendeetan kokatzeko aukera ematen du. Ezagutzen diren ale bakanak Aldaieta, Axkoeta, Buzaga edo antzeko nekropolietatik datoz, akitaniar edo merovingiar taldekoak, hain zuzen. Aurkikuntza honi esker, gazteluko biztanleek egunero bereizketa estrategia landu baten bitartez balio handiko objektuak erabiltzen zituztela pentsa daiteke.
Integrasa
Integrasa entzima bat da, eta, jatorriz, Pararnavirae erreinuko birusen, DNA birus askoren eta elementu genetiko mugikor batzuen barruan dago. Fusioaren ondoren sartzen da zelulan, birusaren gainerako material genetikoarekin batera. Integrasak transkripzioaren ondoren sortu berri den DNA birala zelula ostalariaren DNAn integratzea errazten du. Horrela, zelularen programazioa aldatzea lortzen da, partikula biralak egin ditzan.
Ondoren, kate bikoitza bitan banatzen da eta DNA edo RNA berri bat eratzen du. DNA edo RNA horren informazioa birus berriak osatuko dituzten partikulak eraikitzeko erabiliko da. Proteina-bloke horiek moztu egiten dira birus berriaren zati desberdinak sortzeko. Bloke hauek zatitan mozten dituen entzima proteasa da. Une horretan jarduten dute proteasaren inhibitzaileek (indinabir, erritonabir, sakinabir, nelfinabir, fosanprenabir, lopinabir, atazanabir, tipranabir).
Integrasak une labur baina oso konplexu batean esku hartzen du, eta integrazioa bi etapa handitan bil daitezkeen hainbat urratsetan gertatzen da. Lehenik eta behin, DNA birala integraziorako prestatzen da. Prozesu horretan integrasak DNA berria bere muturretan dauden molekula batzuen bidez detektatzen du, hari itsasten zaio eta prestaketa hasten da. Lehenik eta behin, GT dinukleotidoak esaten zaien ertzetako molekulak atera behar dira. Emaitza zelularen nukleora eramaten da, non egitura trinko hori desintegratzen den eta bigarren erreakzioa eragiten duen: DNAren transferentzia, hainbat unetan gertatzen dena: DNA biralaren mutur «berriak» DNA zelularraren bi leku zehatzetara batzen dira, DNAk bi nukleotido gehiago galtzen ditu muturretan eta konponketa bat egiten da birusaren DNA erabat finkatuta gera dadin, zelularen DNAn integratuta.
Farmakoak
Gaur egun, FDAk onartutako 4 farmako daude integrasaren funtzioa inhibitzeko: elbitegrabir, erraltegrabir, dolutegrabir eta biktegrabir. Egindako ikerketek erakutsi dute [[birus-karga oso eraginkorra dela eta erresistentzien agerpen-tasa txikia dela.
Peptidasa
Peptidasa edo proteasa peptidoak hidrolizatuz haiek osatzen dituzten aminoazidoak askatzen dituen entzima da.
Ezaugarriak
Proteasak izaki bizidun guztietan daude, eta nahi ez diren proteinen hidrolisian eta prozesu fisiologikoen erregulazioan parte hartzen dute. Entzima horiek honela sailkatzen dira:
Inhibizioa
Peptidasak berez peptidoak direnez, peptidasak degradatu daitezkeen galdetzea normala da. Peptidasa askok beren burua banatzen dutela gauza ezaguna da. Hori peptidasen jarduera erregulatzeko metodo garrantzitsua izan daiteke.
Sailkapena
Hainbat proteasa-familiak klan bat osatzen dute, eta familia horiek peptidasa homologoak biltzen dituzte aminoazidoen sekuentzian. Treonin eta glutamil peptidasak ez ziren 1995 eta 2004 arte deskribatu, hurrenez hurren. Proteasen ekintza-mekanismoa lotura peptidiko baten hidrolisian datza, eta molekula nukleofilo gisa serina, zisteina eta treonina aminoazidoak (serin, zistein eta treonin proteasetan) edo ur-molekula bat (aspartil, metal eta glutamil peptidasetan) erabiltzen dira.
Funtzioa
Peptidasak organismo guztietan daude eta genoma osoaren % 1-5 osatzen dute. Entzima horiek erreakzio fisiologiko ugarietan inplikatuta daude, hasi elikagaien proteinen digestio soiletik eta oso erregulatuta dauden ur-jauzietaraino (adibidez: odol-koagulazioko korrontea, osagarriaren sistema, apoptosiaren bideak eta ornogabearen profenoloxidasak aktibatzen duen korrontea). Proteina guztiak hautsi ditzakete, zelula bizi baten zati ez badira.
Erabilerak
Okintza-industrian elikagai-gehigarri gisa erabiltzen dituzte.
Patera (itsasontzia)
Espainian, patera hondo lauko itsasontzi txiki eta arina da, txanel antzekoa; XX. mendearen bukaeratik, Afrikatik immigranteek Gibraltarko itsasartea eta Alborango itsasoa zeharkatzeko erabiltzen dituzten ontzi txikiak izendatzeko erabiltzen da bereziki. Egurrezko ontzi txiki bat da, estalkirik gabea, hondoa sakonera gutxikoa du, eta oso gutxitan erabiltzen da sakonera txikiko uretan arrantzatzeko; batez ere, marinelak moilatik ainguratutako ontzietara eramateko erabiltzen da.
Paterak, ezaugarri bereziak dituztenez, ez dira oso seguruak ur astinduetan nabigatzeko. Eta haren definiziotik ondorioztatzen da erabilera zilegi askotara bidera daitezkeela, eta etorkin irregularrak garraiatzeko erabiltzea ez dela esklusiboa, noizbehinkakoa baizik. Beraz, ontzi txiki bati patera deitzea ez da zuzena, Espainian itsasoz sartzen saiatzen diren ezkutuko etorkinak gidatzeagatik bakarrik; izan ere, horretarako beste txalupa mota batzuk ere erabiltzen dira, hala nola baltsa zurrunak edo puzgarriak, zodiacak eta baita pedalontziak ere.
Minnesota ibaia
Minnesota ibaia Estatu Batuetako iparraldeko ibai garrantzitsua da, Mississippi ibaiaren eskuineko ibaiadarra, Minnesota eta Hego Dakota estatuak zeharkatzen dituena. 534 km-ko luzera du  eta 44 000 km²-ko arroa drainatzen du. Bere iturririk urrunenarekin hartzen da (Little Minnesota ibaia, 114,9 km-koa, Big Stone aintzirara isurtzen dena), Minnesota-Big Stone Lake-Little Minnesota ibaia sistemak 690 km-ak gainditzen ditu.
Historia
Ibaiaren izena amerindiar jatorrikoa da. Izan ere, lakota hizkuntzan minik "ura" esan nahi du eta sotak "kolore ke zuria" edo "zeru hodei kolorekoa". Ibaiak izena eman dio lehenik Minnesotako Lurraldeari eta gero Minnesotako estatuari.
Geografia
Minnesota estatuaren hego-mendebaldean sortzen da, Big Stone aintziran, Hego Dakotarekin mugan. Minnesotako lautadak zeharkatzen ditu hego-ekialdean. Mankaton, ipar-ekialderantz aldatzen du. Saint Paul hirigunetik 10 km hego-mendebaldera eta Minneapolis erdigunetik 10 km hego-hego-ekialdera Mississippira isurtzen da.
Ibaiaren ibilgua glaziar garaiaren amaieran marraztu zen, Minnesota ibaia garai batean Agassiz aintziraren irteera izan baitzen, gaur egun desagertuta dagoena.
Minnesota ibaiaren ibaiadarrak
Minnesota ibaiaren adar nagusiak biltzen dira, ibaian behera, beheko taulan.
Hidrometria
Ibaiaren emaria etengabe neurtu da 1934az geroztik Jordan inguruan, Carver konderrian, Minnesotan, bere bokaletik gertu. Ibaiak puntu horretan 41 925 km²-ko azalera drainatzen du. Bere batez besteko emaria 130 m³/s-koa da. Horren ondorioz, arroan azken urtean izandako isurketa-orria 98 mm-ko da, oso balio baxua, Mississippi arroakoa baino askoz txikiagoa. Ibaiak apirilean du maximoa, elurra hilero 368 m³/s-ko emariarekin urtzen denean eta gutxienekoa urtarrilean hileko 28 m³/s-ko emariarekin. Erregistratutako emari handiena 3310 m³/s-koa izan zen 1965eko apirilaren 11n neurtuta.
Dakotako Lurraldea
Dakotako Lurraldea 1861etik 1889ra bitartean egon zen Estatu Batuetako lurralde antolatua izan zen, Ipar Dakota eta Hego Dakota estatu berri bihurtu zirenean. Lurraldea Louisianako Erosketan sartutako eremuaren iparraldekoen zati handiena zen.
Dakotako Lurraldea antzinako Minnesotako eta Nebraskako lurraldeetatik sortu zen. 1858an Minnesota estatu bihurtu zenean, Missouri ibaiaren ekialdeko eremua desantolatuta geratu zen. Urtebete geroago Yankton-eko Ituna sinatu zen, lakotarren lurren zati handi bat Estatu Batuetako Gobernuari emanez, jatorrizko biztanleek behin-behineko gobernu ez-ofiziala osatu zuten bitartean, eta horrek ez zuen lortu Lakota lurralde estatusa. John Blair Smith Todd-ek, Abraham Lincoln-en ezkonlehengusuak, pertsonalki aldarrikatu zuen hiru urte geroago Washingtoni emandako lurraldearen estatusa.
1861eko martxoaren 2an lurralde antolatu bihurtu zen. Jatorrizko hedaduran, Dakotako Lurraldeak egungo Montana eta Wyoming estatuetako asko barne hartzen zituen. Lurralde berrien sorrerak Dakoten mugak Dakotako egungo mugetaraino murriztu zituen. 1863an, gaur egun Montana eta Wyoming-i dagokien eremua Idahoko Lurraldera eraman zuten. Urtebete geroago Idahok egungo Wyomingeko zati handi bat Dakotari laga zion, 1868an Wyomingeko Lurralde bihurtuko zen lurraldea.
Lurraldeko hiriburua Yankton izan zen 1861etik 1883ra, Bismarckera eraman zutenean. Dakotako Lurraldea Ipar Dakota eta Hego Dakota estatuetan banatu zen 1889ko azaroaren 2an. Bi estaturen onarpena, bakarra izan beharrean, hainbat arrazoirengatik gertatu zen. Lurraldeko bi populazio-guneak lurraldearen ipar-ekialdeko eta hego-ekialdeko ertzetan zeuden, haien artean ehunka kilometrotara. Nazio mailan, Alderdi Errepublikanoaren presioa egin zen, bat izan beharrean bi estatu onartzeko, Senatuan pisu politikoa lortzeko.
Mendebaldeko Morava
Guztira, Mendebaldeko Moravak 85 ibaiadar ditu. Ibaia luzeagoa zen (319 km), baina emariaren erregulazioa dela eta, orain laburragoa da. Mendebaldeko Moravak 120 m³/s-ko batez besteko emaria du, baina muturreko gorabeherak ditu, eta horrek uholde larriak eragiten ditu. 15.849 km²-ko arroa drainatzen du (Morava Handiaren arro osoaren % 42,3) eta Danubio ibaiaren arroan dago, Itsaso Beltzean husten duena. Ibaia ez da nabigagarria, nahiz eta hobekuntza-programa 1966an hasi zenean, Kruševacetik Čačakera nabigagarri bihurtzea proiektatu zuten.
Hegoaldeko Morava
Hegoaldeko Morava (Јужна Морава; Българска Морава) Ipar Mazedonia eta Serbiako ibaia da, Morava Handia ibaiaren adarra dena. 295 kilometroko luzera du eta Morava Handiko ibaiadar nagusienetariko bat da, bestea Mendebaldeko Morava delarik.
X. mendetik XIX. mendera bitartean, Hegoaldeko Morava Bulgariako Morava (bulgarieraz oraindik izen hori dauka) izenez ezagutzen zen. Gaur egun, 295 kilometroko luzera du, eta, oro har, hegoaldetik iparralderako norabidean doa, Ipar Mazedoniako mugatik, Kosovotik barrena, erdialdeko Serbiaraino, non Mendebaldeko Moravarekin topo egiten duen, Stalaćen, Morava Handia jaiotzeko.
Subotica
Subotica (Суботица, ahoskatua; Szabadka; Maria-Theresiopel /Theresiopel; Subotița) Serbiako hiri eta udalerria da, Ipar Bačka barrutian dagoena. 2011ko erroldaren arabera hiriak 97.910 eta udalerriak 141.554 biztanle zituen. Danubioren ertzean dago.
Hungariako mugaren ondoan izanda, bere biztanleria dibertsoa da: hungariarrak (%34,99), serbiarrak (%27,85), bunjevci (%10,87) eta kroaziarrak (%10,43) nagusi izanda.
Morava Handia
Administratiboki, ibaia Serbiatik igarotzen da oso-osorik, nahiz eta bere zuzeneko arroaren zati bat Bulgariakoa (1237 km²) eta Ipar Mazedoniakoa (44 km² soilik) izan. Bi iturrietako arroak kontuan hartuz gero, drainatutako lurraldeak handiagoak dira eta Kosovori ere eragiten diote.
Soleá
Soleá ( ahoskatua) flamenkoren paloetako bat da, Cádiz edo Sevillako ijitoek sortu zutena. Flamenkoaren estilorik funtsezkoenetako bat da, musika honen elementu bereizgarri guztiak biltzen baititu, hala nola, compás de soleá eta por arriba edo goitik jotzea.
Dantza
Soleá adierazkortasun handiko dantzari bakarlari batek egin dezake. Soleák dantzariaren dotorezia nabarmentzen du, besoak eta gorputza, zapateatuez lagunduta, emakumeenak izan ohi diren mugimenduak egin baititzake.
Dantzaria deigarria da aldaken mugimenduarekin, lotsagabekeriekin eta seriotasunarekin.
Konpasa
Soleák tempo geldo eta astuna du, baina bere konpasa alegriena eta buleriena bezalakoa da, baina beste izaera batekin.
Flamenkoaren munduan erabiltzen den konpas kontzeptuaren arabera, soleáren eskema erritmikoa honakoa da.
1 2 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Fernando Rúa Pena
Fernando Rua Pena (Moaña, 1975eko apirilaren 19a) traineru estropadetako arraunlari galiziarra da, ibilbide luzea izan duena. Kontxako 7 Bandera, Espainiako 10 txapelketa eta 4 TKE Liga irabazi ditu besteak beste.