cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azteka
Musika mexika
Espainiarren kolonizazioaren aurreko musika mexika ez zen soilik pentatonikoa, esan izan den bezala, baizik eta haren egitura ezaugarriak (melodia, erritmoa, prosodia, tinbrea) aldatu egiten ziren eskualdearen eta bertako hizkuntzaren arabera, antzinako Mexiko osatzen zuten kulturen artean. Azken urteetako aurkikuntza eta azterketa arkeomusiologikoetatik ondoriozta daitekeenez, kolonizazio aurreko musikaren panorama uste baino askoz konplexuagoa zen. Nabarmena da, adibidez, musika eskalaren noziorik ez zegoela mexiken artean, baizik eta hitz egiteko modu tradizionaletatik ondorioztatzen ziren tonalitateak, kontuan hartuta Mexikoko jatorrizko hizkuntza gehienak tonu hizkuntzak zirela; gaur egun bizirik dirauten hizkuntza gehienak halakoak dira, adibidez, maia jatorrizko hizkuntzak edo P’urhépecha. Mexikoko Liburutegi Nazionalean, Cantares Mexicanos izenez ezagutzen den nahuatl 91 kanturen bilduma gordetzen da; XVI. mendean bildutako eskuizkribu bat da, nahuatl kanta tradizional ezagun guztiak bildu zituena.
Eskultura mexikak
Pertsonen eskulturak eta figuratxoak dira kolonizazio aurreko mexiken azken garaiko eskultura elementu nagusiak. Adinari nahiz edertasunari buruzko ereduak adierazten zituzten gizon eta emakumeen irudiak dira. Gazte helduaren garaia jotzen zuten gizakiaren une gorena, gerrarako indarra bermatzen baitzuen. Adin hori sexu jarduera handienekoa izanik, inperioaren nagusitasun paradigma erakusten zuten eskulturek. Hiriburu nagusietan, hala nola Tenochtitlánen, Texcocon eta Calixtlahuacan, eskultura lantegiek garapen nabarmena izan zuten; harri bolkanikoetan zizelkatutako eskultura irudi apartak utzi zituzten, material gogokoena baitzuten eskulturgile meexikek.
Piedmont
Piedmont izan daiteke:
Balintore (Easter Ross)
Balintore, 'Baile an Todhair', Eskoziako herri bat da, Highland eskualdeko Ross eta Cromarty barrutian.
Vitrac-en-Viadène
Vitrac-en-Viadène Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vitrac-en-Viadène udalerrian erroldatutako biztanleak 117 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 94 etxebizitza zeuden, 52 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 91 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 52 etxebizitza nagusietatik 45 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 13 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 41 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Vitrac-en-Viadène udalerrian 49 unitate fiskal zeuden, 116 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.405 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montgomery konderria (Alabama)
Montgomery konderria (Montgomery County) Alabamako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Montgomery da. 2010eko zentsuaren arabera 229,363 zituen, 2071,76 kilometro koadroko azaleran.
Mitilene
Mitilene (grezieraz: Μυτιλήνη; Mytilini), Greziako Lesbos uharteko antzinako hiri eta udalerria da. Uharteko hiriburua da.
Montgomery konderria (Alabama)
Geografia
Montgomery konderriak 2071,76 kilometro koadro ditu. Horietatik 40,57 ura dira. Beste 2031,19 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 110,71 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 229,363 pertsonetatik 94,706 txuriak edo hispanoak dira. 126,005 beltzak edo afroamerikarrak. 774 amerikar natiboak ziren eta 276 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 4,935 asiarrak ziren. bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2,667 pertsonek kokatzen zuten.
Done Jakue plaza
Done Jakue plaza (edo plazatxoa) Bizkaiko Bilbo hiriburuko Zazpikaleak auzoaren erdigunean dagoen plaza bat da. Izena bertan dagoen Done Jakue katedralari zor dio. Kokaguneagatik Bilboko gune nagusi izan zen eta 1885. urterarte hiriko eraikin guztien numerazio gunea ere bai. Plazaren erdian XVIII. mendean estilo neoklasikoan eraikitako iturri bat dago, Paret izena duena, diseinatu zuen Luis Paret y Alcázarren omenez. Bilboko Aste Nagusian euskal kulturarekin loturiko ekitaldiak ospatzen dira Done Jakue plazan, bertso-saioak nagusiki.
Llangar
, Galesko iparraldean dagoen parrokia bat da, Denbighshire eremuan. Corwen udalerritik 1,6 kilometro hego-mendebaldera eta Bala udalerritik 16 kilometro ipar-mendebaldera dago.
Iñaki Uranga
Iñaki Uranga Amezaga, (Bilbo, 1961eko irailaren 16a - ) euskal abeslaria da.
Bere karreran Mocedades eta El Consorcio taldean aritzeaz gain, bakarlari gisa ere aritu zuen bere karreraren hasieran.
Roberto, Izaskun, Edurne (bere bikia dena), Idoia, Estibaliz eta Amaia anai arrebekin abestu du bere karreran zehar. Pablo Berger zinema zuzendaria lehengusua du.
Saint-Paul-lès-Romans
Saint-Paul-lès-Romans Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Paul-lès-Romans udalerrian erroldatutako biztanleak 1.690 ziren. Familiak 620 ziren, horien artean 113 pertsona bakarrekoak ziren (42 bakarrik bizi ziren gizonak eta 71 bakarrik bizi ziren emakumeak), 216 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 258 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 33 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.128 ziren, horien artean 817 aktiboak ziren eta 311 inaktiboak ziren. 817 pertsona aktiboetatik 754 lanean zeuden (407 gizon eta 347 emakume) eta 65 langabezian zeuden (18 gizon eta 47 emakume). 311 pertsona inaktiboetatik 102 erretiraturik zeuden, 109 ikasten zeuden eta 100 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Paul-lès-Romans udalerrian 632 unitate fiskal zeuden, 1.724 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.267 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 114 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 38 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 16 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 33 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 3 margolariak, 2 zurginak, 4 iturginak, 4 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 6 jatetxeak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen, 1 altzari denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Saint-Paul-lès-Romans udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.029 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Llangynhafal
, Galesko iparraldean dagoen udalerri eta komunitate bat da, Denbighshire eremuan. Ruthin udalerriaren iparraldean dago. Bertan, The Golden Lion taberna dago.
Julia Lipnitskaia
Biografia
Julia, lau urte zituenean bere amak irristaketa egitera eraman zuen. Bera bere flexibilitatearekin beste pertsonek egin ahal ez duten gauzak egiten ditu. Gauza hori pirueta bat da eta ez badu flexibilitatea lantzen bi egunetan ezin izango zuen berriro egin. 2009an salto hirukoitz guztiak egiten bazekien baina arazo bat zeukan batekin, Loop hirukoitzarekin.
2009-2010ean Julia junior bezala hasi zen lehiatzen eta hurrengo boladan senior bezala. 2011-2012, Juniorko Grand Prix-a irabazi zuen Polshan. Kanadako Grand Prixeko finalean programa motzean eta freestylen lehenengo saria irabazi zuen, bigarrenari 17 puntuz gainditzen. 2012ko Munduko txapelketan lehena geratu zen Gacie Gold gaindituz 15,2 puntuz. 2011-2012ko txapelketan guztietan lehena geratu zen. 2014an Europako txapelketan lehena geratu zen eta Sotxiko olinpiar jokoetan taldeen lehiaketan ere lehena geratu zen. Sotxiko olinpiar jokoetan indibidualen txapelketan bosgarrena geratu zen.
Moskun entrenatzen du, bere entrenatzailea Eteri Tutberidze eta bere koreografoa Ilia Averbukh izanik.
Phrynobatrachus uzungwensis
Phrynobatrachus uzungwensis Phrynobatrachus generoko animalia da. Anfibioen barruko Phrynobatrachidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Morgan konderria (Alabama)
Morgan konderria (Morgan County) Alabamako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Decatur da. 2010eko zentsuaren arabera 119,490 zituen, 1551,54 kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Morgan konderriak 1551,54 kilometro koadro ditu. Horietatik 51,06 ura dira. Beste 1500,48 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 77,01 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 119,490 pertsonetatik 100,728 txuriak edo hispanoak dira. 14,493 beltzak edo afroamerikarrak. 1,317 amerikar natiboak ziren eta 154 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 733 asiarrak ziren. bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2,065 pertsonek kokatzen zuten.
Orglandes
Orglandes Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Orglandes udalerrian erroldatutako biztanleak 321 ziren. Familiak 130 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 45 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 154 etxebizitza zeuden, 128 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 152 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 128 etxebizitza nagusietatik 93 bere jabearen bizilekua ziren, 34 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 116 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 63 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 203 ziren, horien artean 150 aktiboak ziren eta 53 inaktiboak ziren. 150 pertsona aktiboetatik 137 lanean zeuden (75 gizon eta 62 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 53 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Vall d'Hebrongo Unibertsitate-Ospitalea
Vall d'Hebrongo Unibertsitate-Ospitalea (Hospital Universitari Vall d'Hebron) Bartzelonako iparraldean dagoen ospitalea da, Institut Català de la Salutek kudeatua. 1955eko urriaren 5ean inauguratu zuten eta Horta-Guinardó barrutian dago.
Gaur egun, Kataluniako ospitalerik garrantzitsuena da, eta 2009an egindako ikerketa pribatu baten arabera, Espainiako nazionaleko lau ospitale nagusietako bat da, baita hogei ospitale onenetako bat ere, herrialde osoko ospitale publiko eta pribatuak barne.
Orglandes
Diru sarrerak
2009an Orglandes udalerrian 131 unitate fiskal zeuden, 330,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.540 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Orglandes udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 760 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Grandvillars
Grandvillars Frantziako udalerri bat da, Belfort Herrialdea departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Grandvillars udalerrian erroldatutako biztanleak 3.139 ziren. Familiak 1.276 ziren, horien artean 364 pertsona bakarrekoak ziren (140 bakarrik bizi ziren gizonak eta 224 bakarrik bizi ziren emakumeak), 376 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 420 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 116 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 1.390 etxebizitza zeuden, 1.299 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 83 hutsik zeuden. 834 etxeak ziren eta 547 apartamentuak ziren. 1.299 etxebizitza nagusietatik 720 bere jabearen bizilekua ziren, 554 alokairuan okupaturik zeuden eta 25 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 63 etxek bi zituzten, 283 etxek hiru zituzten, 396 etxek lau zituzten eta 549 etxek bost zituzten. 932 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 584 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 543 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.973 ziren, horien artean 1.440 aktiboak ziren eta 533 inaktiboak ziren. 1.440 pertsona aktiboetatik 1.247 lanean zeuden (704 gizon eta 543 emakume) eta 193 langabezian zeuden (82 gizon eta 111 emakume). 533 pertsona inaktiboetatik 169 erretiraturik zeuden, 129 ikasten zeuden eta 235 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Grandvillars udalerrian 1.275 unitate fiskal zeuden, 3.062 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.304 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 125 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 21 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 17 eraikuntza enpresak ziren, 24 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 36 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 5 igeltseroak, 1 margolaria, 2 iturginak, 2 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 4 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 5 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 11 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 okindegi zen, 2 harategiak, 2 liburu dendak, 1 altzari denda zen, 2 kirol-dendak eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Grandvillars udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 576 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Olatz Vázquez
Olatz Vázquez Aurrekoetxea (Sopela, 1994 - ib., 2021eko irailaren 3a) bizkaitar kazetari eta argazkilaria izan zen.
Biografia
17 urte zituela modelo moduan lan egin zuen Mara Sáizentzat. Ikus-entzunezko ekoizlea izan zen eta Vogue aldizkarirako Radio 3rako lan egin zuen.
Madrilen bizi zen Vazquez 2019an, eta haizeak zituen, digestioak ez ziren egokiak, tripako mina zuen... Medikuek ez zioten garrantzirik eman. Madrilen jasotzen ari zen arretarekin «aspertuta», Euskal Herrira etortzea erabaki zuen iazko urtarrilean. Osakidetzara jo zuen, analitika bat egin zioten, eta anemia apur bat zuela. Etxera bueltan, familiako medikuari deitu zion, eta esan zion egoera gaina hartzen ari zitzaiola. Gaixo baimena sinatu zion sendagileak, eta gastroskopia baterako bolantea eman zion. Vazquezek esaten zion bere buruari zeukana ez zela larria.
Iritsi zen izurria, eta Espainiako Gobernuak alarma egoera ezarri zuen martxoaren 14an. Osasun sistema kolapsatzear zegoen, eta Vazquezi deitu zioten jakinarazteko gastroskopia atzeratuko ziotela, ez zelako urgentziazkoa. Martxoaren 20a zen. Sintomak areagotu ziren hurrengo asteetan, eta bi aldiz jo behar izan zuen larrialdietara. Eta iritsi zen ekainaren 9an. Egin zioten proba, eta mediku batek handik ordu batzuetara jakinarazi zion minbizia zuela.
Hogei bat kimioterapia ziklo osatu zituen, baina ez zuten espero zuen emaitza eman. Harekin saiakera esperimental bat egin zuten, joan den ekainean, Vall d'Hebron Bartzelonako ospitalean. Bartzelonako saiakera ez zen ondo atera, eta Euskal Herrira itzuli zen. Bizkaiko osasun zentro batean egon zen hilabete batez, abuztuaren 19an etxera itzuli aurretik.
Urte honetan bere bizi esperientzia kontatu du Vazquezek, bere sormen lanari uko egin gabe. Hain zuzen, "Minbizia" izeneko proiektu bisual bat sortu zuen, eta hori Belgradeko Nazioarteko Argazkilaritza Jaialdian erakutsi zuten.
Huêtre
Huêtre Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Anna Dogonadze
Biografia
1973an jasio zen Mtskhetan, gaur egungo Georgian. Georgiaren independentziaren aurretik Sobietar Batasunaren izenean parte hartu zuen nazioarteko konpetizioetan eta, ondoren, Georgiaren izenean. Dogonadze Alemaniako herritar bilakatu zen bertako batekin ezkonduta. Bad Kreuznachen bizi da eta lanbidez irakaslea da.
Huêtre
Biztanleria
2007an Huêtre udalerrian erroldatutako biztanleak 208 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Anna Dogonadze
Biografia
Bere momenturik gorena 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan izan zuen, lau urte lehenago Sidneyko Olinpiar Jokoetan izandako parte-hartze txarraren ostean. 2004an finalistarik zaharrena izan zen, 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, Beijingen, konpetizioko atletarik zaharrena izan zen, 35 urterekin, eta berriro ere 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londresen.
Huêtre
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 86 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 85etxeak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 63 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 141 ziren, horien artean 112 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 112 pertsona aktiboetatik 102 lanean zeuden (53 gizon eta 49 emakume) eta 10 langabezian zeuden (3 gizon eta 7 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Huêtre udalerrian 80 unitate fiskal zeuden, 230 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.861,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Huêtre udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.188 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Asterix gladiadorea
Asterix gladiadorea (Astérix gladiateur) Asterixen abenturak kontatzen dituen laugarren komikia da. René Goscinnyk eta Albert Uderzok egin zuten. Pilote aldizkarian argitaratu zuten 126. eta 168. aleen artean eta, album moduan, 1964an. 1985ean zinemara eraman zuten, Astérix et la Surprise de César marrazki biziduneko filmera hain zuzen ere.
Istorioa
Galiako prefektua inguruetako kanpamentuetara lagun bat bisitatzera doa. Bertan, Erromara galiar garaiezinetako bat eramatea du. Asuranzeturix bahituko dute baina Kodornix umetxoa lekukoa izango da. Kordonixek Asterix eta Obelix ohartarazi eta hauek bardoaren bila aterako dira, baita Erromaraino ere.
Cara al sol
Cara al sol (euskaraz Eguzkiari begira) Ofentsiba Nazional-Sindikalistako Batzarren Espainiako Falangearen ereserkia da. José Antonio Primo de Rivera, Agustín de Foxá eta beste hainbat alderdikideek bilera batera deitu eta hala eskatuta Rafael Sánchez Mazas, Pedro Mourlane Mitxelena eta Jacinto Mikelarena euskalerritarrek konposatu zuten, horretarako Juan Telleriak konposatutako musika erabili zuten, 1934an jatorriz Zegamako egunsentia ("Amanecer en Cegama") izenburua zuen abestian. Primo de Riverak ironikoki 1935eko abenduaren 3an burutu zen bilerara musikariak ez bertaratuz gero errizino-olio dosia emango zielako mehatxua luzatu zien.
El Florido Pensil antzezlanean eta filmean ongi agertzen den bezala, Diktadura frankista osoan (1939-1975) Hego Euskal Herrian eta Espainian "eskola nazionaletan" haur eta ikasle guztiek derrigorrez ikasi eta abestu beharreko abesti faxista bat izan zen, betiere joera eskuindarreko irakasle frankisten zigor fisikoen mehatxuak hala beharturik. Ondorioz, oraindik gaur egun ere, 1939-1975 artean eskola frankistetara joan zen jende ororen haurtzaroko oroitzapenean dagoen abestia da.
Parviz Nasibov
Parviz Nasibov, (Muğanlı, Agstafa, Ukraina, 1998ko abuztuaren 18a), 67 kiloko borroka greko-erromatarrean lehiatzen den kirolari ukrainiarra da.
Ville-sur-Arce
Biztanleria
2007an Ville-sur-Arce udalerrian erroldatutako biztanleak 244 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 35 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 27 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 34 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 145 etxebizitza zeuden, 106 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 143 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 106 etxebizitza nagusietatik 93 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 69 etxek bost zituzten. 82 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 57 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 156 ziren, horien artean 123 aktiboak ziren eta 33 inaktiboak ziren. 123 pertsona aktiboetatik 118 lanean zeuden (61 gizon eta 57 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 33 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ville-sur-Arce udalerrian 115 unitate fiskal zeuden, 268,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 30.034 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 margolaria.
2000. urtean Ville-sur-Arce udalerrian 55 nekazaritza-ustiategi zeuden, 646 hektarea erabiltzen.
Man Ray
Man Ray —jatorrizko izen-deiturez Emanuel Radnitzky (Filadelfia, Ameriketako Estatu Batuak,  - Paris, Frantzia, ) artista modernista izan zen, argazkilaria, margolaria eta zinemagilea.
Estatubatuarra zen eta errusiarrak eta judutarrak zituen gurasoak, baina bere karreraren zatirik handiena Parisen egin zuen. Dadaismoari eta surrealismoari ekarpen handiak egin zizkion, nahiz eta arte mugimendu horiekiko lotura informalak baizik izan ez zituen. Askotariko euskarrietan egin zituen artelanak, baina bere burua margolaritzat zuen. Ezaguna da argazkiengatik, erretratugile eta modako argazkilari lanetan nabarmendu baitzen; bai eta (bere izenarekin hitz jokoa eginez) rayograph izendatu zituen bere fotogramengatik ere.
New York
Arkitektura eta industria-diseinuko ikasketak egin zituen New Yorken; baina, publizitatean denboraldi bat egin eta gero, azkenean, pinturan hasi zen. 1908. urtean Adon Lacroix olerkariarekin ezkondu zen, eta 1915ean dada talde bat osatu zuen New Yorken, Marcel Duchamp frantses margolariarekin batera, eta ready-made edo artelantzat harturiko merkatuko gauzaki bihurrikatuak hasi zen aurkezten, horien artean The Gift (1921, Oparia), azpian eratxikitako iltze-andana bat duen plantxa. Kristalak ere landu zituen, aerografoz baliatuta.
Paris
1921ean Parisa jo eta André Bretonen inguruko talde surrealistarekin hasi zen lanean. Iritsi eta gutxira Montparnasse auzoan kokatu zen, eta bertan Alice Prin ("Kiki de Montparnasse") ezagutu eta harekin maitemindu zen, artisten modeloa izan zena eta oso ezaguna hiriko zirkulu bohemioetan: Pablo Picasso, Tristan Tzara, James Joyce, Gertrude Stein, Jean Cocteau, Salvador Dali, Peggy Guggenheim eta Antonin Artaud, besteak beste.
Rayren argazkietan, pultsio erotikoaren eskutik azaltzen zaizkigu elementu bitxi ironikoak: emakume-imagina bat ageri da aurrez xehe-xehe landuriko konposizioetan, natura hil baten antzeko zerbait balitz bezala.
1924. urtean, dadaismoa albo batera utzi eta surrealismora jo zuen. Izan ere, 1925. urteko Parisko lehenengo erakusketa surrealistan parte hartu zuen. Horretaz gain, film labur batzuk ere egin zituen, estetika surrealistari jarraituz, betiere: Le Retour à la raison (1923, Itzulera arrazoira), L´Étoile de mer (1928, Itsas izarra), Les Mystères du château de Dé (1929, Déko gazteluko misterioak).
Lapurdin sei hilabeteko egonaldian egindako etxearen izen bera eman zion historiako lehen film surrealistatzat hartua denari, Emak Bakia (1926). Pintura eta marrazkia landu zituen, argazki surrealistez gainera, arrazoitik kanpoko ilusiozko irudiak eskainita: Observatory Time-The Lovers (1932-1934, Maitaleak behatokiaren orduan), Sade markesaren erretratua (1939).
2012an, Oskar Alegria zinemagile iruindarrak "Emak Bakia baita" dokumentala egin zuen, hain zuzen ere Rayren "Emak Bakia" pelikulan ageri den etxearen bilaketa ardatz duena.
Azken urteak
1946an itzuli zen Parisa, eta pintura lantzen jarraitu zuen birikako infekzio batek jota hil arte.
Cornimont (Vosgeak)
Cornimont Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cornimont udalerrian erroldatutako biztanleak 3.732 ziren. Familiak 1.540 ziren, horien artean 490 pertsona bakarrekoak ziren (201 bakarrik bizi ziren gizonak eta 289 bakarrik bizi ziren emakumeak), 537 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 441 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 72 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.269 ziren, horien artean 1.680 aktiboak ziren eta 589 inaktiboak ziren. 1.680 pertsona aktiboetatik 1.475 lanean zeuden (815 gizon eta 660 emakume) eta 205 langabezian zeuden (94 gizon eta 111 emakume). 589 pertsona inaktiboetatik 220 erretiraturik zeuden, 163 ikasten zeuden eta 206 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cornimont udalerrian 1.547 unitate fiskal zeuden, 3.501 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.214 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 171 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 11 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 46 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 10 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 16 administrazio publikoko enpresak ziren eta 17 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 46 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 3 funerariak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 5 zurginak, 5 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 5 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 24 establezimendu komertzialetatik, 4 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 3 okindegiak, 3 harategiak, 3 liburu dendak, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 4 kirol-dendak eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Cornimont udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 413 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Cornimont udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 157 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Asti
Asti izan daiteke:
Phrynobatrachus versicolor
Phrynobatrachus versicolor Phrynobatrachus generoko animalia da. Anfibioen barruko Phrynobatrachidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Aphyosemion schioetzi
Aphyosemion schioetzi Aphyosemion generoko animalia da. Arrainen barruko Nothobranchiidae familian sailkatzen da.
Nesle
Nesle Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Nesle udalerrian erroldatutako biztanleak 2.493 ziren. Familiak 1.005 ziren, horien artean 295 pertsona bakarrekoak ziren (92 bakarrik bizi ziren gizonak eta 203 bakarrik bizi ziren emakumeak), 295 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 291 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 124 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.112 etxebizitza zeuden, 1.025 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 67 hutsik zeuden. 899 etxeak ziren eta 209 apartamentuak ziren. 1.025 etxebizitza nagusietatik 629 bere jabearen bizilekua ziren, 371 alokairuan okupaturik zeuden eta 25 doan lagata zeuden; 11 etxek gela bat zuten, 68 etxek bi zituzten, 197 etxek hiru zituzten, 297 etxek lau zituzten eta 452 etxek bost zituzten. 676 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 519 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 276 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.520 ziren, horien artean 1.017 aktiboak ziren eta 503 inaktiboak ziren. 1.017 pertsona aktiboetatik 876 lanean zeuden (492 gizon eta 384 emakume) eta 142 langabezian zeuden (74 gizon eta 68 emakume). 503 pertsona inaktiboetatik 165 erretiraturik zeuden, 118 ikasten zeuden eta 220 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Nesle udalerrian 1.022 unitate fiskal zeuden, 2.423 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.103 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 133 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 39 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 8 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 10 zerbitzu enpresak ziren, 20 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 36 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 3 zurginak, 4 iturginak, 4 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 18 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 5 arropa dendak, 1 drogeria zen eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Nesle udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 623 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Nesle udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 215 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Perpaus konpletibo
Perpaus konpletiboa gehienetan ZER galderari erantzuten dion perpaus txertatua da, objektua edo subjektua den izen-sintagmaren lekua hartu ohi duena perpaus nagusiaren barnean.
Perpaus konpletiboak: -ELA
Aditz jokatua duten perpausak beste perpaus nagusiago baten osagai izan daitezke. Baina, horretarako, atzizki edo aurrizki baten premia dute: -EN, -ELA, BAIT- etab. -ELA atzizkiaz horniturik ageri den perpaus txertatuak ZER galderari erantzuten badio, orduan perpaus konpletiboa dela esan ohi da:
Baina badira zenbait aditz nagusi -ELAdun konpletiboa onartzen dutenak baina perpaus txertatu honek ZER galderari erantzun beharrean ZERTAZ galderari, adibidez, erantzun diezaioketenak. Halakoak dira, esaterako, OHARTU, KONTURATU eta beste bakarren batzuk:
Horiek ere, hortaz, konpletiboak dira. Dena den, era horretako perpausak oso loturik agertu ohi dira aditzarekin: aditz horren esanahia ulertuko bada, nahitaezkoa da era horretako osagarri bat edo izen-sintagma bat izatea. Adibidez, perpaus hori ongi dago, baina beste hau, ezer gehiago ulertutzat eman gabe, ezin da ontzat eman: Gauzak ongi joateko, (4)-ko perpaus horren antzeko zerbait esan behar da edo, bestela, honen antzeko zerbait ulertu: Eta hori konpletiboak onartzen dituzten aditz guztiekin: ESAN, IKASI, JAKIN, ADIERAZI, EGIA IZAN, … Aditz nagusiak, hain zuzen, onar ditzaketen osagarrien arabera sailkatu daitezke. Batzuek ez dute inolako perpausik ametitzen osagarritzat. EROSI aditzak, adibidez, ez du onartzen: Baina Beste aditz batzuek, berriz, alderantziz, perpausa onartzen dute osagarritzat, baina ez izen-sintagma arrunt bat:
-ELA konpletiboa eskatzen duten aditz batzuk
Hona hemen, -ELA atzizkidun perpaus konpletiboa eskatzen duten aditz batzuk: ADIERAZI, AHAZTU, ARGI EGON, EGIA IZAN, EMAN (ematen du…), ESAN, GEZURRA IZAN, IDATZI, IKASI, IRAKURRI, IRUDITU, JAKIN, OHARTU, SINISTU, ULERTU, USTE IZAN, … ZER galderari erantzuten diote, gehienetan, aditz horiek dituzten perpausek. Horregatik, gehienetan, aditzaren objektu izan ohi dira. Baina zenbait predikaturen subjektu ere izan daitezke. Hori da, adibidez, ARGI EGON, EGIA IZAN, GEZURRA IZAN, IRUDITU, … predikatuekin gertatzen dena. Horrenbestez, bi egitura desberdinetan txertatua agertuko da perpaus konpletibo hau. Batean (a), subjektuaren egongunean, eta, bestean (b), objektuarenean:
BAIETZ eta EZETZ
Baietz eta ezetz baiezko eta ezezko perpaus konpletiboen ordain izan daitezke, perpausa osorik eman nahi ez denean. Hori gertatzen da sarritan, adibidez, elkarrizketan ari garenean, galde-erantzunka: Dena den, ESAN, USTE IZAN, IRUDITU eta abarrek horrelako perpaus ordainak ametitzen dituzte, baina beste zenbaitek badirudi ezetz: Bestalde, hor daude [baietz + partizipioa] tankerako esapideak ere: Alderantzizko ordena ere zilegi da: Halako esamoldeak erronka edo apustuak egin nahi direnean erabiltzen dira.
Aditz nagusi gabeko -ELA konpletiboaren beste erabilera bat
Aurrekoen antzekoak dira beste hauek ere, nahiz eta baietz bezalako elementurik agertu ez: Halakoak erdi galdera, erdi harridura-perpaus dira, baina espero den erantzuna nolabait galdetu-edo denaren baieztapena izango litzateke. Hots: goiko esaldi horiek egiazki hau esan nahi dute: Baina esateko modu horrekin, solaskideari baieztapen hori berrestea eskatzen zaio.
-ELA konpletiboa, izen baten osagarri
Beste batzuetan, perpaus konpletiboa izen baten osagarria izan daiteke, nahiz eta delako izen hori eta osagarria bata bestetik bereizirik ager daitezkeen: Perpaus horretan zezen bat izan dela jenioz bizia perpaus konpletiboa dago, eta notizia izenaren edukia zein den esaten du. Horra, hortaz, bi modu gauza bera esateko, zeren (a)-ren ordez, -ELAKO forma ere erabil daiteke, baldin eta perpaus osagarria eta atxikitzen zaion izena elkarren ondoan badaude: Nolanahi ere, (a)-ko perpausaren modukoak oso normalak dira zenbait izenekin: Halakoetan, nolabait, SUSMOA IZAN, ZURRUMURRUA ZABALDU, NOTIZIA ETORRI, etab. predikatu bakartzat har litezke. Predikatu horren osagarria izango litzateke perpaus konpletiboa.
Perpaus konpletiboak: -EN
-EN atzizkiaz hornitutako perpausa konpletiboa ere izan daiteke, batez ere aieruzko eta uste-susmozko predikatuekin:
Perpaus konpletiboak: -ENIK
-ELA atzizkiaren ordez, perpaus txertatuak -ENIK atzizkia har dezake batzuetan: Adibideek erakusten duten bezala, -ENIK atzizkia agertzen da perpaus nagusia ezezka emana bada. Izan ere, goiko perpaus horiek, aditza baiezka dutela, honela suertatzen dira: Hala ere, ez da aski perpaus nagusia ezezka egotea, zeren -ELA atzizkia erabiltzeak zilegi izaten segitzen du perpaus ezezkakoetan ere. Alegia, (a)-ren eta (b)-ren ondoan, honelakoak ere zilegi dira: Baina ez hori bakarrik: zenbaitetan, perpausa ezezkakoa izan arren, -ENIK erabiltzea ez da zilegi. Hona hemen zenbait kasu:
1) EGIA DA, GEZURRA DA eta haien kidekoetan, perpausa ezeztatua egon arren, -ELA agertuko da: 2) Beste zenbaitetan, perpaus konpletiboa galdegaia delako edo, -ELA agertuko da. Hori gertatzen da, adibidez, [ez A, B baizik] bezalako taxua duten perpausetan:
Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch
, Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. A525 errepidean dago, Denbigh eta Ruthin udalerrien artean dago.
2011ko erroldaren arabera 1.856 biztanle zituen.
Ehime FC
Ehime FC (愛媛FC) Japoniako futbol talde bat da, Matsuyama hirikoa.
Historia
Taldea 1970an Matsuyama SC (松山SC) izenarekin sortu zen. 1995an izena aldatu zuen eta Ehime FC (愛媛FC) bihurtu zen.
Sprakensehl
Sprakensehl Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Oreka kimiko
Oreka kimikoaren kontzeptua 1803. urtean garatzen hasi zen Berthollet kimikariak erreakzio kimiko batzuk itzulgarriak zirela aurkitu zuenean. Erreakzio itzulgarrietan erreaktiboak produktu bihurtzen diren unean aurkako prozesua ematen da: produktuak erreakzionatu eta erreaktibo bihurtzen dira, ondorioz, erreakzioa bi noranzkoetan ematen da. Oreka kimikoa lortzen da erreakzioaren bi noranzkoen abiadurak berdintzen direnean eta erreaktibo eta produktuen kontzentrazioak konstante mantentzen direnean.
Sarrera
Erreakzio bat bi modutan eman daiteke. Erreakzio ez-itzulgarriak, erreakzioa hasita, erreaktiboak guztiz gastatu egiten dira eta noranzko bakarra daukate, Aldiz, Erreakzio batzuk bi noranzkoak dituzte, hau da, produktuak baita haien artean erreakzionatu dezakete erreaktibo bihurtzeko eta erreakzio itzulgarriak dira.
Erreakzio itzulgarrietan zentratuko gara:Erreakzio itzulgarri bat ematen denean, tenperatura konstante batean, orekara ailegatzeko pausu desberdinak gertatzen dira.
Hasieran, ontzian bakarrik erreaktiboak aurkituko dira, A eta B. Orduan, haien artean erreakzionatzen hasiko dira, abiadura azkarrarekin, kontzentrazioak maximoak baitira, C eta D produktuak sortuz. A eta B gastatzen direlarik, erreakzioaren abiadura gutxitu egingo da, haien kontzentrazioa gutxitzen delako.
Beste alde batetik, D eta C produktuak sortzen ari dira eta haien kontzentrazioak handituz doaz. Honen ondorioz, produktu hauek elkartu egiten direnean baita erreakzionatu egingo dute eta berriz erreaktiboak sortuko dira, honen erreakzio abiadura handitzen delarik.
Orduan, bi erreakzio abiadurak (erreakzio zuzena eta alderantzizkoa) azkenean berdindu egiten dira, C eta D produktuak sortzen diren abiadura berdinarekin gastatzen direlarik, kontzentrazio aldaketarik nabaritu gabe. Egoera honi oreka kimikoa deituko diogu, non erreaktibo eta produktuen kontzentrazioa denborarekin konstante mantentzen diren, inguruaren baldintzak modifikatzen ez badira.
Oreka konstantea ( K_p )
Oreka konstanteak adierazteko modu bat baino gehiago dago. Likidoekin lan egiten dugunean, Kc erabiliko dugu, kontzentrazioak erabiliz (Molartasuna: n/1L). Aldiz, gasekin lan egiten badugu, presio partzialak erabiliko ditugu, Kp konstantearen bidez. Kp konstanterik ez badugu, molartasunaren koefizientea erabiliko da, Kc konstantea presioarekin bidertuz.
Villnöß
Villnöß (Funes; Funès) Italiako Trentino-Adige Garaia eskualdeko Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan dagoen udalerri bat da, Bolzano hiritik 30 kilometro ipar-ekialdera.
Oreka kimiko
Oreka konstantea ( K_p )
Tenperatura konstantea denean, P kontzentrazioarekin (n/V) erlazionatuta dago gas idealeko egoera ekuazioaren bidez: P=(n/V)Rt. Orduan, gasen orekaren konstantea horrela adierazi dezakegu:
Oreka eta termodinamika
Oreka kimikoaren eta Gibbs-en energia askearen artean erlazio estu bat dago. Gibbs-en energia askearen aldaketa honela kalkula daiteke:
Villnöß
2011ko erroldaren arabera, udalerriko biztanleriaren % 97,69 aleman hiztuna zen, % 1,99 italiera hiztuna eta % 0,32, ladino hiztuna.
Oreka kimiko
Oreka eta termodinamika
Beraz, erreakzio baten Gibbs-en energia askea produktuen eta erreaktiboen formaziozko Gibbs-en energia aldaketak erabiliz kalkula dezakegu.
Villnöß
Mugakideak
Villnößek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Oreka kimiko
Oreka eta termodinamika
Gibbs-en energia askeak positibo ematen badigu (AG>0) erreakzioa ez-berezkoa izango da, eskuineraznko noranzkoan eta ez-espontaneoa izango da; aldiz, negatibo ematen badigu (AG<0), berezkoa izango da ezkerreranzko noranzkoan, honek esan nahi du espontaneoa izango dela; azkenik, zero ematen badigu erreakzioak, orekan egongo dela adieraziko digu non erreaktiboen eta produktuen kantitate jakin bat egongo den66.
Gibbs-en energia askea eta oreka kimikoaren konstantea erlazionatzeko, Gibbs-en energia askea beste ekuazio honi jarraituz kalkulatuko dugu:
Eta hau deribatuz:
Entalpia ren definizioa gogoratuz:
Ordezkatuz ekuazioan:
Jarraian, termodinamika ren lehenengo printzipioari jarraituz, honako ekuazioa lortuko dugu:
Eta entropiaren definizioa kontuan hartuz:
Berriro ere, ordezkatuz:
Tenperatura konstante mantentzen badugu, dG= VdP izango da.
Gas idealen ekuazioa honakoa da:
Beraz,
Ondorioz, gas idealaren espantsio edo konpresio isotermiko itzulgarri baten ekuazioa, hurrengoa izango litzateke:
Hasierako egoera, 1 bar-ean hartuko dugu, hau da, egoera estandarrean:
Goiko adierazpena erreakzio honetan aplikatuko dugu, erreakzioa orekan egon gabe:
\ln P gehiago garatzen badugu :
Orduan,
Goiko ekuazioa erreakzioaren edozein aldiunetan da. Erreakzioa orekara heltzen denean, ΔG=0 izango da:
Beraz, ekuazio hauek aplikatuz, erreakzioen magnitude termodinamikoak, esaterako, Gibbs-en energia-aldaketa estandarraren eta oreka-kimikoaren arteko erlazioa azal daiteke.
Oreka konstantea K_c
1864an Guldberg-ek eta waager-ek erreaktibo eta produktuen erlazioa lortu zuten sistema hori orekara ailegatu eta gero. Erlazio horri oreka konstantea deitu zioten eta Kc moduan adierazi zuten.
Orokorrean ontzi itxi batean gertatzen diren erreakzioak momentu jakin batean oreka batera heltzen dira, hau da, bai erreaktiboen, bai produktuen kontzentrazioak konstante mantentzen dira aldaketarik gabe denbora jakin batez. Hau da, presio eta tenperatura jakin batean erreakzioa ez da gehiago aurrera ematen eta horrexegatik oreka batera heldu dela adierazten da.
Masen akzio legea
Cato Guldberg eta Peter Waage kimikariak 1864. urtean proposatu zuten. Lege honek dioena da, orekan dagoen eta tenperatura konstantea daukan erreakzio itzulkor batean, balio konstante bat daukala erreaktiboen eta produktuen kontzentrazioen arteko erlazio jakin batek, oreka konstantea.