cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elena Gallego Abad
Ibilbidea
Galiziako Kazetarien Elkargo Ofizialekoa (Pontevedrako lurralde-ordezkaria) eta Kazetarien Nazioarteko Federaziokoa da. Maringo Karmengo Ama Birjinaren jaietako (2015) eta Veringo Liburu Azokako (2018) pregoilaria izan zen.
Gazteentzako nobelen trilogiarekin hasi zen idazle gisa Dragal I, la herencia del dragón 2010eko apirilean argitaratua (11. edizioa, 2019an); Dragal II. La metamorfosis del dragón (2011, 4. arg. 2019an); Dragal IIIa. La fraternidad del dragón (2012, 2. arg. 2019an). 2015ean, trilogia berri bati eman zion hasiera Dragal IV.arekin. A estirpe del dragón eta Dragal V. O. Segredo do dragón (2019).
Dragal proiektua Dragal literatura-trilogian oinarritutako multimedia-ekimena da. Ficción Producciones produkzio-etxe galiziarrak asmo handiko proiektu bat garatzearen alde egin zuen. Proiektu horretan, literatura-saga alderdi teknologiko argia duten formatuetara egokitu zen: zinemara egokitzea, hainbat plataformatarako bideo-jokoak sortzea edo komiki bat muntatzea.
2014. urtean Sete caveiras polizia-eleberria argitaratu zuen, eta 2019an 6. aldiz argitaratu zen. O xogo de Babel lanarekin (2017), helduentzako literaturako beste genero bat aztertzen du.
Anomaloglossus ayarzaguenai
Anomaloglossus ayarzaguenai Anomaloglossus generoko animalia da. Anfibioen barruko Aromobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Černěves
Černěves Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 221 biztanle ditu eta 4,54 kilometro koadroko azalera. Litoměřiceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1291 urtean egin zen.
Petacciato
Petacciato Italiako udalerri bat da. Campobassoko probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Petacciatok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Szczawin Kościelny udalerria
Szczawin Kościelny Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Gostynin barrutian kokatuta. 127,16 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4953 biztanle zituen.
Elkarrekintza elektromagnetiko
Elkarrekintza elektromagnetikoa karga elektrikoa duten partikulen artean gertatzen den oinarrizko elkarrekintza da. Fisika n ezagutzen diren lau oinarrizko elkarrekintzetako bat da.
Fenomeno elektromagnetikoen aurkikuntzaren historian zehar agertuz joan diren terminoak direla eta, sarritan elektromagnetismo terminoa ere erabiltzen da elkarrekintza elektromagnetikoaren sinonimo modura, baina, terminoen zehaztasunaren alde, gehienetan bi termino horien arteko bereizketa semantiko hau egiten da:
Elektromagnetismo terminoa bi hitz greziarren konposiziotik dator: ἤλεκτρον (ēlektron) —“anbar” esan nahi du euskaraz—, eta μαγνῆτις λίθος (magnētis lithos), hots, “magnesia-harria”, burdina-mea mota bat.
Indar elektromagnetikoak rol garrantzitsua du eguneroko bizitzan aurkitutako objektu gehienen barruko ondasunak zehaztean. Materia arruntak bere forma hartzen du banakako atomoen eta materiaren molekulen arteko indar intermolekularren ondorioz, eta hori indar elektromagnetikoaren agerraldi bat da. Makina elektrikoek fenomeno elektromagnetikoei esker funtzionatzen dute.
Fisika klasikoan, bi arlo nagusi bereizi izan dira indar elektromagnetikoetan: alde batetik, indar elektrostatikoa, geldi dauden gorputz kargadunen artean gertatzen dena, eta beste aldetik indar magnetikoa, higitzen ari diren kargen artean edota imanen artean jazotzen dena. Biak batera aztertzen dituen fisikaren atala elektrodinamika klasikoa osatzen da, zeinaren oinarriak Lorentzen indarra definitzen da eta Maxwellen ekuazioak diren
Mekanika kuantikoa ren sorreraren ondoren, XX. mendearen lehen erdian elektrodinamika kuantikoak eman zuen elkarrekintza honen deskribapen kuantikoa. Geroago, 1970eko hamarkadaz gero, elkarrekintza elektromagnetikoaren eta elkarrekintza ahularen elkarketaz osaturiko eremu-teoria bateratu bat garatu zen, biak elkarrekintza elektroahulean bilduz. Elkarrekintza horretan ari diren partikula bitartekariak fotoiak dira. Fotoiak dira mota guztietako erradiazio elektromagnetikoen partikula eramaileak, hala nola: gamma izpiak, X izpiak, argi ikusgaia, infragorria, mikrouhinak eta irrati-uhinak.
Historia laburra
Antzinatean, ohituta zeuden elektrizitate atmosferikoaren efektuekin, batez ere tximist ekin. Hala ere, elektrizitatea gutxi ulertzen zen eta ez ziren gai fenomeno elektrikoak sortzeko.Bestalde, Antzinako Grezian ezagunak ziren magnetitaren propietate magnetikoak. Hain zuzen, bi azalpen posible daude “magnetita” hitzaren jatorria azaltzeko. Azalpen baten arabera, izen hori Grezia zaharreko Tesalia ko Magnesia hiritik datorke. Dena den, Plinio Zaharrak (K.o. 23-79) idatzitako fabula baten araren, Magnes izeneko artzain bati dagokio, berak Ida mendian aurkitu baitzuen gaur egun magnetita deritzon minerala konturatzean oinetako iltzeak erakartzen zituela. Bigarren azalpenak dioenez, grezierazko μαγνς ( “magnes” = imana) hitzetik datoz magnetita eta magnetismo hitzak. Nolanahi ere, XVII. mendearen hasierara arte fenomeno elektrikoak eta magnetikoak ez ziren zehazki aztertu. Garai horretan hasi ziren esperimentuak egiten, eta bi menderen ondoren iritsi ziren fenomeno elektromagnetikoak ulertzera eta ondorio zientifikoak ateratzera.
William Gilbert-ek (1544-1603) Fisikako lehen liburu garratzitsua argitaratu zuen —De Magnete (1600) izenekoa— eta aitzindaria izan zen magnetismoaren azterketan; gainera, berak erabili zuen lehenik elektrizitate terminoa elektrostatikako fenomenoen azterketan. Hurrengo bi mendeetan,  Otto von Guericke-k, Stephen Gray-k, Benjamin Franklin-ek eta Alessandro Volta-k, besteak beste, bereizita ikertu zituzten fenomeno  elektrikoak eta magnetikoak, eta ondorio koherenteak atera zituzten beren esperimentuekin. Jadanik XIX. mendearen hasieran, Hans Christian Ørsted-ek (1777-1851) fenomeno magnetikoak eta elektrikoak erlazionatuta egotearen ziurtasun enpirikoa lortu zuen. Hortik aurrera, mende horretako André-Marie Ampère, William Sturgeon, Joseph Henry, Georg Simon Ohm eta Michael Faraday eta antzeko fisikarien lanek posible egin zuten James Clerk Maxwell-ek 1861ean fenomeno elektrikoak eta magnetikoak elkarrekintza bakar batean bateratzea, bi fenomenoak deskribatzen dituen ekuazio multzo batekin.
Lehenago banandutako bi fenomeno haiek batera deskribatzen zituen teoria sendo bakarrarekin, fisikariek hainbat esperimentu eta asmakizun miragarri egin ahal izan zituzten; besteak beste, Thomas Alva Edisonek bonbilla elektrikoa edo Nikola Teslak korronte alternoko sorgailua asmatu zituzten.
Maxwell-en teoriaren arrakasta eta bere inplikazioen interpretazio koherentearen bilaketa izan zen Albert Einstein-ek erlatibitatearen teoria egitera eraman zuena, Hendrik Antoon Lorentz-en eta Henri Poincaré-ren aurreko emaitza batzuetan oinarrituta.
Mekanika kuantikoaren etorrerarekin, XX. mendearen lehen erdian elektromagnetismoak bere formulazioa hobetu behar izan zuen, koherentea izan zedin teoria berriarekin. Hori 1940ko hamarkadan lortu zen, teoria kuantiko elektromagnetikoa osatu zenean, gaur egun elektrodinamika kuantikoa izenaz ezaguna dena..
Elektromagnetismo klasikoaren adarrak
Fenomeno elektrikoak eta magnetikoak aztertzen hasi zirenean, bi adar nagusi sortu ziren lehenik: elektrostatika, geldi dauden karga elektrikoen arteko indarren aztertzen zituena, eta magnetostatika, imanen arteko indarrak aztergai zituena. Geroago, karga elektrikoen higidura kontuan izanik, fenomeno elektriko eta magnetikoen arteko erlazio estuaz konturatzean, elektrodinamika garatu zen, higitzen ari diren mugitzen ari diren karga elektrikoen eta erradiazio elektromagnetikoaz arduratuko zena, eta horrela elektromagnetismoaren teoria klasikoa osatu zen, bereziki Lorentzen indarrean eta Maxwellen ekuazioetan oinarrituta.
Elektromagnetismoa eremu-teoria bat da, eta horretarako posizioaren eta denboraren funtzioan adierazten diren magnitude fisiko bektorialez baliatzen da, higitzen ari diren karga elektrikoek parte hartzen duten fenomeno fisiko makroskopikoak deskribatzeko. Bereziki, eremu elektrikoa eta magnetikoa deritzen kontzeptuak erabiltzen ditu, substantzia solido, likido eta gaseosoetan duten eragina aztertzeko. Teoria makroskopiko bat da, hau da, partikula kopuru handi bati eta partikula horien dimentsioekiko distantzia handiei aplika dakiekeena. Elektrodinamika klasikoak ezin zituen azaldu maila atomikoan gertatzen diren fenomenoak; horiek ulertzeko, elektrodinamika kuantikoa garatu zen geroago.
Elektrostatika
Elkarrekintza elektrostatikoa antzinatik ezagutzen den fenomenoa da. Jadanik K.a. VI. mendean, greziarrek lehenengo ikerketa batzuk egin zituzten zenbait material larru-oihal batez igurtziz eta ondoren ikusiz ezen gorputz haiek gai zirela bestelako gorputz txikiak erakartzeko, karga elektrikoen eraginez.
Dena den, K.o. XVII. mendearen hasierara arte ez zen eman ikerketa haien emaitzak ulertzeko interpretazio egokirik. Gauzak horrela, mota desberdinetako materialak igurztean —berak beira zko eta anbar rezko bi ziri erabili zituen— eta haiek eragindako erkarpenak aztertzean, Christian du Fay (1698-1739) konturatu zen  bi mota desberdinetako elektrizitateak agertzen zirela. Bere lanaren emaitza 1733an argitaratu zuen eta bertan elektrizitate-mota bat izendatzeko “positibo” adjektiboa gehitu zion modu arbitrarioan, eta besteari “negatiboa” deitu zion. Hori izan zen elektrostatikarean arloaren sorrerako lehenengo pausoa; geroztik izendapen horiek erabiltzen dira karga elektrikoaren bi izaerak adierazteko.
Karga elektrikoa
Du Fay-ren azalpenaren ondoren, gauza ezaguna zen bi motatako elektrizitateak zeudela, positiboa eta negatiboa. Halaber, beraren interpretazioaren arabera, jakina zen mota bereko karga elektrikoak dauzkaten gorputzek elkar aldaratu egiten dutela, eta, alderantziz, mota desberdinetakoek elkar erakartzen dutela.
Baina nola kuantifika daiteke gorputzen karga-kantitatea? Gaur egun dakigunez, materiaren karga elektrikoa magnitude eskalarra da, gorputzen karga elektrikoa barneko oinarrizko osagai guztien karga elektrikoen batura izanik. Hemeretzigarren mendearen erdialdetik ezaguna denez, atomoak osatzen dituzten oinarrizko partikula bik daukate karga elektrikoa: elektroiek karga negatiboa; protoiek, karga positiboa. Gainera, elektroien eta protoien karga horiek balio absolutu bera dute, baina aurkako zeinuak. Ondorioz, atomoaren elektroien eta neutroien kopuruak berdinak izanik, atomoak elektrikoki neutroak dira, balio positibo eta negatiboen batura nulua baita.
Hitzarmenez, elektroiaren karga negatiboa dela esaten da. Gorputz bat elektrikoki kargatuta dago elektroi gehiegi dauzkanean (nolabait gehitu zaizkiolako) edo gutxiegi dauzanean (metodoren batez erauzi direlako. Horrelakoetan, elektroi gutxiegi edukitzeari karga positiboa dagokio, eta elektroi gehiegi edukitzeari, karga negatiboa.
Karga elektriko txikiena elektroiaren karga da: e sinboloaz adierazten da. Oinarrizko karga hori oso unitate txikia da kalkulu praktikoetarako. Horregatik, nazioarteko \text {SI} sistemako karga-unitate elektrikoa tamaina handiagoko coulomb izenekoa da eta \text {C} sinboloaz adierazten da. Elektroiaren kargak balio hau du coulombetan:Definizioz, coulomb bat segundo batean ampere bateko korronteak garraiatutako karga-kantitatea da. Sinbolikoki adierazirik:.
Karga-unitatearen izen hori Charles-Augustin de Coulomb (1736-1806) ikertzailearen ohorez jarri zitzaion.
Karga elektrikoaren kontserbazioaren printzipioa
Laster konturatu ziren zientzialariak, karga elektrikoa ez dela sortzen, baizik eta materian bertan dagoela pasatzen dela batetik bestera. Hortaz, karga elektrikoaren kontserbazioaren printzipioa postulatu zuten era honetan:"«Isolaturik dagoen sistema material orotan karga elektriko osoa ez da inolako prozesutan aldatzen.»"
Coulomb-en legea
Coulombek era honetan proposatu zuen gaur egun bere izena daraman legea urtean: «Bi partikula kargaturen arteko indar elektrostatikoa partikula horien karga-kantitatearen zuzenki proportzionala da eta kargen arteko distantziaren karratuaren alderantziz proportzionala; gainera, indarraren norabidea karga biek osatzen duten zuzenarena izanik»
Hutsean r distantziaran dauden bi karga puntualen (q_1 eta q_2) artean, erakartze- edo aldaratze-indarra sortzen da, partikulen arteko distantziaren karratuaren alderantzi proportzionalki  aldatzen dena, norabide erradialakoa dena. Formula horretan, hutsaren permitibitatea deritzon konstantea da eta balio hau du:.
Eremu elektrikoa eta eremu-lerroak
Coulomben legetik abiatuz, Q karga puntual baten inguruko puntuetan sortzen den eremu elektrikoa definitzen da,  adierazpen matematiko honen bidez formulatzen den eremu bektoriala hain zuzen:
Gauzak horrela, Q karga puntualaren inguruan geldi dagoen q kargak bertan dagoen eremu elektrikoan jasango duen indarra honelaxe adierazi ahal da: Horretan oinarriturik, Q karga elektrikoak sorturiko eremu elektrikoaren nolabaiteko irudi grafikoa egin dezakegu, horretarako eremu-lerroak marraztuz. Lerro horiek espazioko puntu bakoitzean eremu elektrikoak duen norabide berekoak dira, eta alboko irudian ikus daitekeenez, karga elektrikoetatik abiatzen dira eta kargetatik urruntzeko noranzkoa dute karga positiboen kasuan edo kargetan amaitzen dira eta kargetara hurbiltzeko noranzkoa dute karga negatiboen kasuan; izan ere, karga elektrikoak dira eremu elektrikoaren “iturriak” edo poloak.
Eremu elektrikoaren Gauss-en legea
Fisikan, oro har, Gaussen legea erlazionaturik dago gainazal itxi batean zehar eremu bektorialek duten fluxuarekin. Elektromagnetismoaren arloan, oso kontuan hartzekoa da lege hori bai eremu elektrikoari dagokionez, eta bai eremu magnetikoari dagokionez ere.
Karga elektrikoek beren inguruan sortzen duten eremu elektrikoaren kasuan, erlazio zehatz bat dago gainazal itxi batean zehar eremuak duen fluxu osoaren eta eta gainazalaren barruan dagoen karga elektrikoaren artean: «fluxu osoa gainazalaren barruan dagoen karga osoaren proportzionala da». Emaitza hori beti gertatzen da eremuaren intentsitatea iturriarekiko distantziaren proportzionala den eremuen kasuan; hain zuzen ere, horixe elkarrekintza elektrostatikoaren intentsitatea zehazten duen Coulomben legearen kasua. Eremu elektrostatikoaren Gaussen legea honelaxe adierazten da matematikoki:
Alegia, eremu elektrikoaren eta  gainazal-elementu diferentzialaren arteko biderkadura eskalarraren integralaren (S gainazal itxi osora hedatua) balioa gainazalaren barruan dagoen Q kargaren proportzionala da. Proportzionaltasun-konstantea hutsaren permitibitatea da,.
Imanen eremu magnetikoa
Erakarpen magnetikoa sortzen duten objektuei imanak deritze. Iman guztiek bi aldetan sortzen dute erakarpenik handiena; adibidez, zilindro edo orratz formako imanen kasuan, bi muturretan egoten dira alde horiek: bi mutur horiei polo edo polo magnetikoak deritze: bata ipar poloa da eta \text {N} sinboloaz adierazi ohi da; bestea, hego poloa, \text {S} sinbolaz. Letra horiek ingelesezko “north” eta “south” hitzetatik datoz, baina gaur nazioarteko sinbolotzat hartzen dira; horregatik, hizkuntza arautuetan idatzitako testu teknikoetan sinbolo horiek erabiltzen dira. Bestalde, iman guztietan bi polo daudenez, imanak dipolo magnetikoak direla esaten da.
Imanen inguruan eremu magnetikoa dago. Eremu bektoriala da, eta eremu magnetikoa grafikoki adieraztean, indar-lerroek imanaren indarraren norabidea adierazten dute. Imanaren ipar poloaren aurrean indar-lerroen noranzkoa imanetik kanporanzkoa da; hego poloaren aurrean, imanaren barruranzkoa.
Bi imanen poloak elkarren inguruetan jartzean, indar bereziak sortzen dira euren artean: mota bereko poloen artean indar aldaratzailea sortzen da; mota desberdinetakoen artean, indar erakarlea. Baina ez da existitzen polo isolaturik —ez dago monopolo magnetikorik—, objektu berean baitaude polo biak. Adibidez, iman bat bi zatitan banatuz gero, bi iman berri sortzen dira, bakoitza bere ipar eta hego poloekin, nahiz eta bakoitzaren erakarpenaren intentsitatea txikiagoa den.
Ørsted-en esperimentua
Bere ikasleei ematen ari zitzaien elektrizitateari buruzko ikastaro batean, 1820ko apirilaren 21ean Ørsted-ek elektrizitatearen eta magnetismoaren arteko lotura aurkitu zuen laborategiko esperimentu sinple batean. Esperimentuan erakutsi zien korronte elektrikoa zeraman kable bat gai zela parean paraleloki jarritako iparrorratz bat higiarazteko, eta iparrorratza posizio perpendikularrera eramanez. Beraz, korrontearen eta imanen arteko elkarrekintza zegoen —bestela esanda, elektrizitatearen eta magnetismoaren arteko elkarrekintza—  eta hori kontzeptu iraultzailea zen garai hartarako.
Biot eta Savart-en legea
Bestalde, 1820an, Jean Baptiste Biot-ek korronte elektrikoek sortzen duten eremu magnetikoa aztertu zuen. Gaur egun, horrela sorturiko eremu magnetikoaren balioa  Biot eta Savarten legea ren bidez kalkulatzen da. Lege horren arabera, eroale zuzen batetik pasatzen den korronte elektriko zuzenaren inguruan sortzen den eremu magnetikoren moduluak balio hau du kabletik R distantziara:
Formula horretan, B eremu magnetikoaren modulua da eta \mu_0 parametroa iragazkortasun magnetikoa deritzon proportzionaltasun-koefizientea; bestetik, I sinboloak kabletik pasatzen den korrontearen intentsitatea adierazten du. Gainera, eremu magnetikoaren bektorearen norabidea korrontearen plano perpendikular batean dago, eta eremu-lerroek forma zirkularra dute, zentroa korrontean egonik eta lerro itziak izanik.
Eremu magnetikoaren Gauss-en legea
Izatez, eremu magnetikoetako indar-lerroak itxiak zirela konturatu ziren fisikariak esperimentuan egitean; horrek esan nahi zuen indar-lerroek ez zutela ez hasierarik ez amaierarik. Matematikoki, eremu magnetikoaren izaera hori Gauss-en legearen bidez adierazten da; hain zuzen, lege horrek dio eremu magnetikoak S gainazal itxian zehar duen eremu magnetikoaren fluxua nulua dela, hau da:
Horrek esan nahi du eremu magnetikoaren indar-lerroak kurba itxiak direla eta ez dagoela monopolo magnetikorik.
Eremu magnetikoaren Ampère-ren legea
Esandakoez gain, eremu magnetikoak lotura bat du eremua sortzen duen korronte elektrikoarekin, Ampèreren legeak azaltzen duen moduan. Lege hori honelaxe adierazten da matematikoki:
non eremu magnetikoaren integral kurbilineo itxia kalkulatzen den C kurba itxian zehar,  kurbaren elementu diferentziala izanik. Ampèreren legeak dioenez, C kurba itxian zehar kalkulaturiko eremu magnetikoaren zirkulazioa C kurba mugatzat duen edozein S gainazal zeharkatzen duen korronte elektrikoaren intentsitatea osoaren proportzionala da. Edo alderantziz esanda, eremu magnetikoaren indar-lerro itxiak mugaturiko S gainazala zeharkatzen duen korronte elektrikoaren intentsitatea eta eremu magnetikoak C kurba itxian duen zirkulazioa proportzionalak dira.
Ampereren legearen emaitza hori koherentea da gorago aipaturiko Biot eta Savarten legearekin. Kasurako, zehazki azter daiteke alboko irudiko kasua. Kablearen perpendikularra den C ibilbide zirkularrari dagokion eremu magnetikoaren zirkulazioa kontsideratuz, B eta dr bektoreaz norabide berekoak dira kurbaren puntu guztietan; beraz, kontuan izanik Biot eta Savarten legearen arabera lorturiko eremu magnetikoaren modulua, emaitza hau lor daiteke zuzenean:
Elektroimanen asmakuntza
William Sturgeon-ek (1783-1850) ferra-formako burdina-zati baten inguruan kable eroale batez haril bat osatu ondoren kabletik korronte elektrikoa igaroaraziz, konturatu egin zen ezen burdina-zatia magnetizatu egiten zela; gainera, korronte elektrikoa etetean, burdin-zatiak bere magnetismoa galtzen zuen. Horrela, elektroimana asmatu zuen 1824an.
Bere asmakizunarekin agerian gertatu zen korronte elektrikoak eremu magnetikoa sortzeko gaitasuna zuela. Esperimentuan frogatu zuen elektroimanak intentsitate handiko eremu magnetikoa sortzen zuela, eta gainera, korrontearen intentsitatea zenbat eta handiagoa izan, hainbat eta iman boteretsuagoa eratuz. Elektroimanaren indar erakarlearen erakustaldia eginez, frogatu zuen -ko burdina-zati batekin -ko pisu bat altxatzeko gaitasuna zuela.
Elektrodinamika klasikoa
Orain arteko bi ataletan denborarekin aldatzen ez diren eremu elektrikoak eta eremu magnetikoak deskribatu ditugu. Baina XIX. mendearen hasiera aldean fisikariak konturatu ziren bi eremu horiek elkarrekin erlazionaturik zeudela.
Faraday eta Henry-ren legea
Michael Faraday-k eta Joseph Henry-k esperimentalki konturatu ziren ezen fluxu magnetikoaren aldaketak indr elektroeragile induzitua sorrarazten zuela, eta horren balioa honako hau zela:
Horrez gain, Biot eta Savart-en legea kontuan izanik, zirkuituan induzitutakok korronteak eremu magnetiko bat sortzen zuen eta eremu horren fluxua hasierakoaren kontrakoa zela konturatu ziren. Emaitza horri Lenz-en legea deritzo, honelaxe adierazten dena: «Korronte induzituaren noranzkoa bera sortu duen kausaren aurkakoa da». Izatez, Lenzen legea Faraday-Henry-ren legearen ondorioz da, nahi eta kualitatiboki lehenago egin zen ezaguna. Emaitza horiek aplikazio garrantzitsuak dituzte elektrizitatea sortzeko.
Era esplizituagoan idatzirik, Faraday-Henry-ren indukzio elektromagnetikoa ri buruzko legeak ezartzen duenez, «eremu magnetiko aldakorrak eremu elektriko bat sortzen du, edonolako C kurba mugatzt duen edozein S gainazalen kasuan ondoko adierazpena betetzen duena».
Adierazpen horretan eremu eletrikoa den,  zirkuituaren luzera-elementu infinitesimal eta  eremu magnetikoa; bestalde, C zirkuituari dagokion kurba da eta S zirkuitua mugatzat daukan daukan edozein gainazal. Hortaz, zirkuitu itxi batean induzitutako tentsio elektrikoa eta zirkuitua mugatzat daukan edozein S gainazal zeharkatzen duen fluxu magnetikoaren denborarekiko deribatua zuzenki proportzionalak dira.
Lorentz-en indarra
Batetik, bazekiten eremu elektrikoaren eraginez, karga elektrikoak indar bat jasaten zuela.
baliokoa. Aldi berean, konturatu ziren ezen higitzen ari diren karga elektrikoak (korronte elektrikoak, alegia) eremu magnetikoa sortzen duela bere inguruan, eremu magnetiko batean q karga bat  abiaduraz higitzean, kargen higiduraren kausaz induzitutako indar magnetiko bat agertuko da, balio honetakoa:
Alboko eskeman adierazten denez, karga elektrikoaren zeinu kontuan hartzen da indarraren norabidea zehaztean: karga positiboak eta negatiboak aurkako noranzkoetan jasaten duten indarra.
Maxwellen ekuazioak
Maxwellek batera hartu zituen aurreko legeak eta horiek izan ziren ordutik aurrera elektrodinamikaren funtsezko ekuazioak, Lorentzen indarrarekin batera. Ondoko taulan daude laburbilduta beraren izena daramaten ekuazioak: Maxwellen ekuazioak : Lau ekuazio horiek eta Lorentz-en indarrak aski dira edozein fenomeno elektromagnetiko ulertzeko. Maxwellen ekuazioak aldaezinak dira edozein unitate-sistematan, salbuespen txikietan izan ezik, eta bateragarriak dira erlatibitatearen teoria berezi eta orokorrarekin.
Horrez gain, Maxwell konturatu zen kantitatea argiak hutsean duen abiadura zela; hortik ondorioztatu zuen, argia erradiazio elektromagnetikoaren forma bat zela. Ondoko taulan laburbilduta daude Maxweelen ekuazioetan ageri diren argiaren abiadura ren, hutsaren permitibitatearen eta permeabilitate magnetiko aren balioak:
Uhin elektromagnetikoak
Maxwell-en ekuazioetatik ondoriozta daiteke eremu elektriko aldakor batek eremu magnetiko bat sortzen duela, eta, aldi berean, eremu magnetikoaren denbora-aldakuntzak eremu elektriko bat sortzen duela. Elkarrekiko "indukzio" horren ondorioz, Maxwell-en ekuazioek iturri batetik hedatzen den uhin-formako ebazpen bat onartzen dute. Soluzio teoriko horretan oinarriturik, Maxwellek postulatu zuen uhin elektromagnetikoak eta erradiazio elektromagnetikoa zeudela, eta baita argia bera uhin elektromagnetikoa zela ere.
Erradiazio elektromagnetikoa elkar sortzen duten bi eremu gisa ikus daiteke, eta, beraz, uhin elektromagnetikoek ez dute inolako baliabide materialik behar espazioan zehar hedatzeko. Maxwell-en ekuazioek adierazten dute, halaber, uhin elektromagnetikoen hutseko hedapen-abiadura argiaren abiaduraren berbera dela. Uhin elektroagnetikoen hedapen-norabidea eremu elektriko eta magnetikoaren oszilazioen perpendikularra da.Uhin elektromagnetikoak uhin-luzera eta maiztasun oso desberdinetakoak izan daitezke, iturriaren arabera; gainera, helburu desberdinetarako erabil daitezke praktikan. Horregatik, ohitura dago \lambda uhin-luzeraren arabera —edo, gauza bera dena, \nu maiztasunaren arabera— sailkatzeko, bi magnitude horiek erlazionaturik baitaude uhinen hedapen-abiadurarekin, honelaxe hain zuzen:
Bestalde, fotoi en energia uhinaren maiztasunarekin loturik dagoela kontuan izanik — E = h\nu, non h Planck-en konstantea den—, uhin elektromagnetikoen espektroa fotoien energiaren arabera ere sailka dezakegu, energiaren balioa elektron-volt —\text {eV} sinboloa— unitatetan emanez.
Alboko eskema grafikoa ageri denez, mota honetako uhin elektromagnetikoak daude: irrati-uhinak, mikrouhinak, uhin infragorriak, argia ikusgaia, izpi ultramoreak, \text {X} izpiak (ixa izpiak), \gamma izpiak (gamma izpiak) eta izarretatik datozen izpi kosmikoak.
Elkarrekintza elektromagnetikoa eta Erlatibitatearen Teoria
Elektrodinamika klasikoan, erreferentzia-sistema inertzial en arteko erlazioak Galileoren transformazioa z arautzen direnez, eta eremu elektrikoa eta magnetikoa banandurik agertzen dira daitezke. Baina erlatibitate berezia ren teorian, Lorentzen tranformazioa erabili behar denez, elkarrekiko higitzen ari diren behatzaile desberdinek fenomeno elektromagnetiko beraren efektu elektriko eta magnetiko desberdinak neurtuko dituzte. Erlatibitatearen teorian eremu elektrikoa eta indukzio magnetikoa ez dira magnitude fisiko bektorial independenteen gisako portaerarik; aitzitik, bien batasunak tentsore-izaera du, zeinari eremu elektromagnetikoaren tentsorea deritzon.
Hori dela eta, erlatibitatearen teorian eremu elektromagnetikoaren tentsorearen osagaiak honako hauek dira:
Elektrodinamika kuantikoa
Hogeigarren mendearen hasierako iraultza kuantikoaren ondoren, fisikariak elkarrekintza elektromagnetikoaren teoria kuantiko bat bilatu saiatu ziren. Einstein ek efektu fotoelektrikoarekin egindako lanak eta ondoren mekanika kuantikoaren formulazioak adierazten zuten elkarrekintza elektromagnetikoa fotoi izeneko oinarrizko partikulak trukatuz gertatzen zela. Gauzak horrela, 1940ko hamarkadan lortutako formulazio kuantiko berriak deskribatzen du elkarrekintza eragiten duten bosoi en edo partikulen eta materia garraiatzen duten beste partikulen (fermioi ak) arteko elkarreragina.
Elektrodinamika kuantikoa, nagusiki, eremu birnormalizatuen teoria kuantikoa da. Sin-Itiro Tomonaga, Julian Schwinger, Richard Feynman eta Freeman Dyson-ek garatu zuten 1947tik 1949ra bitartean. Elektrodinamika kuantikoan, partikulen arteko elkarrekintza tokiko simetria duen lagrangear batek deskribatzen du, zehazki gauge-simetriak. Elektrodinamika kuantikorako, fermioiek elkarrekintzan jarduten duten gauge eremua eremu elektromagnetikoa da. Teoria horretan, interakzioaren eramaile diren bosoien —kasu honetan, fotoiak dira— egoera gisa deskribatzen da.
Elkarrekintza elektromagnetikoa Partikulen Eredu Estandarrean
Gaur egun naturako materian gertatzen diren oinarrizko elkarrekintzak azaltzeko onartuta dagoen Partikulen Eredu Estandarrean bi motatako partikulak daude, fermioiak eta bosoiak. Fermioiak, spin erdi-osoa dutenak, materiaren osagaiak dira, Bosoiak aldiz, spin osoa dute eta fermioien arteko interakzioen arduradunak dira.
Elkarrekintza elektromagnetikoa ezagutzen diren lau oinarrizko elkarrekintzetako bat da. Beste hirurak honako hauek dira:
Teoria edo eredu elektroahula
Hala ere, partikulen fisikan, eredu elektroahulak bateratu egiten ditu hasiera batean independentetzat hartuak izan ziren elkarrekintza elektromagnetikoa —elektrodinamika kuantikoa-— eta  elkarrekintza nuklear ahula. Bateratze hori 1961 eta 1968 bitartean gauzatu zen, bereziki Sheldon Lee Glashow (1932), Abdus Salam (1926-1996) eta Steven Weinberg (1933) fisikariek eginiko lanei esker.
NGC 7025
NGC 7025 galaxia bat da, Delphinus konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Szczawnica udalerria
Szczawnica Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, an kokatuta. 87,9 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7322 biztanle zituen.
Starksia spinipenis
Starksia spinipenis Starksia generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Walpurgis gaua
Zehazki urriaren 31eko Halloween gauetik sei hilabetetara ospatu ohi da.
Jatorria
Ziur aski ohitura honek bikingo edota zelta jatorria luke, negua amaitu eta udaberria hasten den den data adierazten duelarik. Lekue askora suak piztu ohi dira, haren kearekin herriak eta bertako biztanleak garbitu edota berritu asmoz.
Izenak
Iparraldeko Europako hainbat herrialdeetan ospatu ohi denez, bertako hizkuntza bakoitzean izen bat du:
Sézanne
Sézanne Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sézanne udalerrian erroldatutako biztanleak 5.232 ziren. Familiak 2.333 ziren, horien artean 932 pertsona bakarrekoak ziren (371 bakarrik bizi ziren gizonak eta 561 bakarrik bizi ziren emakumeak), 674 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 505 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 222 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.800 etxebizitza zeuden, 2.396 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 59 bigarren erresidentzia ziren eta 345 hutsik zeuden. 1.828 etxeak ziren eta 960 apartamentuak ziren. 2.396 etxebizitza nagusietatik 1.229 bere jabearen bizilekua ziren, 1.100 alokairuan okupaturik zeuden eta 67 doan lagata zeuden; 68 etxek gela bat zuten, 275 etxek bi zituzten, 518 etxek hiru zituzten, 705 etxek lau zituzten eta 831 etxek bost zituzten. 1.402 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.221 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 637 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.202 ziren, horien artean 2.341 aktiboak ziren eta 861 inaktiboak ziren. 2.341 pertsona aktiboetatik 2.042 lanean zeuden (1.062 gizon eta 980 emakume) eta 299 langabezian zeuden (139 gizon eta 160 emakume). 861 pertsona inaktiboetatik 357 erretiraturik zeuden, 231 ikasten zeuden eta 273 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sézanne udalerrian 2.365 unitate fiskal zeuden, 5.057,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.886 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 348 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 15 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 95 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 14 garraio enpresak ziren, 29 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 24 finantziazio enpresak ziren, 18 higiezinen enpresak ziren, 36 zerbitzu enpresak ziren, 45 administrazio publikoko enpresak ziren eta 30 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 81 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 2 funerariak, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 2 autoeskolak, 3 igeltseroak, 3 margolariak, 2 zurginak, 6 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 10 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 3 aldi baterako lan enpresak, 18 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 39 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 5 okindegiak, 3 harategiak, 3 liburu dendak, 5 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 2 kirol-dendak, 5 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Sézanne udalerrian 54 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.518 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1  bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1  bat, psikiatriko 1  bat, urgentzia zentro 1  bat, osasun-zentro 1  bat, 4 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 3 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Sézanne udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 606 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 399 eta lizeo teknologikoetan  291.
Černíč
Černíč Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 125 biztanle ditu eta 7,61 kilometro koadroko azalera. Jihlavako barrutian dago.
Sézanne
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Choi Kyu-hah
Kanpo Harremanetarako ministroa izan zen 1967-1971 bitartean, eta lehen ministro 1975-1979 bitartean. Park Chung-hee presidentea erail zutenean, haren ordezkoa izan zen. 1979ko abenduaren 6ko presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen. Chun Doo-hwanek buru zuen estatu-kolpe batek kargugabetu zuen 1980ko abuztuan.
Susquehanna Trails (Pennsylvania)
Susquehanna Trails Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. York konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Vega de Santa María
Vega de Santa María Ávilako udalerria da.
2399 Terradas
2399 Terradas asteroide baten izena da. ekainaren 17an aurkitu zuen C. U. Cesco-ek El Leoncito Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1971 MA izena zeraman.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.3 da.
Jiang'an Barrutia
Jiang'an Barrutia (txinera sinplifikatuz: 江岸区; pinyineraz: Jiāng’àn Qū), Wuhan osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 788.000 biztanle bizi ziren 64,24 kilometro koadroko azaleran.
Alloclita
Alloclita Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Alloclita recisella da.
Loarreko gaztelua
Loarreko gaztelua gaztelu erromanikoa da, Huescako probintziako Loarre herrian dagoena (Aragoi, Espainia), Huesca hiritik 35 kilometro ingurura. Europa osoan hobekien kontserbatu den gaztelu erromanikoa da. Antso Nagusiak eraikia, Hoya de Huescaren gaineko kontrola zeukan eta, bereziki, XI. mendean musulmanen gotorleku nagusi izandako Boleako gazteluaren gainekoa.
Anomaloglossus baeobatrachus
Anomaloglossus baeobatrachus Anomaloglossus generoko animalia da. Anfibioen barruko Aromobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Loarreko gaztelua
Historia
Antso Nagusiak hasi zuen gazteluaren eraikuntza, XI. mendean, Iruñeko Erresumaren muga defendatzeko asmoz. Izan ere, Gállegoko igarobideak kontrolatzeaz gain, bertatik jomugan zeukaten Boleako gaztelu musulmana. Lehenbiziko tenientea 1033. urterako gazteluan zegoen. 1042an, Ramiro I.a Aragoikoak, Antso Nagusiaren sasiko semeak, eskuratu zuen; garai hartan eraiki zuten dorre nagusia, eta haren inguruan herrixka bat sortu zen.
Antso V.a Ramiritzek gaztelua handitu eta egungo itxura eman zion. Haren agintaldian, Aragoiko Erresumako hiru gune nagusietako bat izan zen, San Juan de la Peña eta Jakako katedralarekin batera.
1070eko hamarkadan, erregeak agustindar kalonjeen monasterio bat sortu zuen gune militarraren ondoan. 1097 aldean, Antsoren seme Petrik Montearagonera aldatu zituen kalonjeak. Horretaz gain, XII. mendearen hasieran musulmanak Hoya de Huescako eskualdetik egotziak izan ostean, gotorlekuak garrantzi estrategikoa galdu zuen.
1287an, kanpoko harresia eraiki zen, gaztelupeko herrixka babesteko. XV. mendean, bertako biztanleria Loarre herrira lekualdatu zen; etxebizitza berriak egiteko, gazteluko materialak erabili zituzten. Mende luzez bazterrera utzirik egon ondoren, 1906an monumentu nazional izendatu zuten.
Arkitektura
Gaztelua oinarri gisara erabiltzen duen kareharrizko harkaitz baten gainean dago. Honek defentsa abantaila handia suposatzen zuen, modu honetan harresiak ezin baitziren minatu (garai hartan gotorlekuen setioetan erabili ohi zen, teknika hau harresia hondoratu edo lurreratzeko asmoz bere azpitik tunel bat eraikitzen zen, eta honela erasoaldia egiteko pitzadura bat irekitzen zen). Gainera dorrez osatutako harresi batez ere inguratuta dago. Orain dela gutxi, Gizateriaren Ondare izateko hautagai gisa aurkeztua izan zen.
Bitxikeriak
1983an Alfonso Ungríak zuzendutako Albaniaren konkista filmaren lehenbiziko gazteluaren eszenak Loarreko gaztelu honetan filmatu ziren; filmak XIV. mendeko Nafarroako konpainiaren istorioa kontatzen du, eta bertan euskal aktore ugari ageri dira, esate baterako Xabier Elorriaga, Klara Badiola, Ramón Barea, Patxi Biskert, Patxi Barko, Amaia Lasa eta Paco Sagarzazu. 2005ean Ridley Scottek zuzendutako Kingdom of Heaven filmaren gazteluko eszenak filmatu ziren; bertan Orlando Bloom, Liam Neeson, Jeremy Irons, Brendan Gleeson eta Edward Norton aktoreek hartu zuten parte.
Petrella Tifernina
Petrella Tifernina Italiako udalerri bat da. Campobassoko probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Petrella Tiferninak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gerty Cori
Bizitza
Familia judu bateko hiru ahizpetako zaharrena zen. Lehen hezkuntza etxean jaso zuen, 1906an neskentzako Lyceum-era sartu aurretik. 1912an graduatu zen, eta gogor ikasi zuen Realgymnasiumeko azterketa prestatzen, 1914an gainditu zuen, eta fakultatean sartzea lortu zuen. Pragako Unibertsitate alemaniarreko Medikuntza fakultatean, non 1920an doktoratu zen. Urte berean Carl Ferdinand Corirekin ezkondu zen (horretarako katolizismora aldatu zen) eta Vienara joan ziren bizitzera. Gerty Children 's Carolinen Ospitalean hasi zen lanean, pediatriako espezialitatean, eta senarra laborategi batean. Urte haietan, Gerty ere hasi zen ikerkuntzaren munduan sartzen, zehazki tiroideekiko tenperatura aztertuz, eta odolarekin lotutako artikulu batzuk argitaratu zituen. Lehen Mundu Gerra hasi zenean, bikoteak eskasia eta beldur uneak bizi izan zituen. 1922an Estatu Batuetara emigratzea erabaki zuten, non Carlek lan bat lortu zuen Bufaloko Gaixotasun gaiztoak aztertzeko Estatu Institutuan, New York estatuan. 1928 urtean hango herritartasuna eskuratu zuten. Carli jarraitu zion bere unibertsitate aldaketetan, baina berarekin kontratatua izateko zailtasun asko izan zituen. Izan ere, Carlen zenbait lankide zorrotz kritikatzen zuten emaztearekin lan egiteagatik. 1931n Carlek Washingtoneko Unibertsitateko Medikuntza Eskolan ikerlari lana onartu zuen. Carlek antzeko postu bat eskatu zion emazteari, bere eskaera esperientzia guztiarekin eta Gertyren argitalpen guztiekin bermatuz. Baina, azkenean, ikertzaile elkartuaren lanpostua onartu behar izan zuen, dezente gutxiago kobratutzen. . eta ez zen Biokimikako katedraduna izan 1947ra arte. Coritarrek beti elkarri lagundu zioten beren lanean, ikasle garaitik, interes komuna baitzuen ikerketa aurreklinikoan eta lankidetzan aritu ziren. Seme bat izan zuten, Thomas. 1947 urtean, senar-emazteak irabazi zuen Nobel Saria partekatua Bernardo Houssay mediku argentinarrarekin. . Leuzemia hamar urtez pairatu ondoren hil egin zen etxean. .
Lanak
Bere lanen artean aipatzekoak dira glukogeno muskularra glukosa, azido pirubiko eta azido laktiko (Cori zikloa) bihurtzeko erreakzio entzimatikoak, hormonek jarduera entzimatikoan dituzten efektuak, a-D-glukosa-1-fosfat bakartzea lehen aldiz, Cori esterra ere izendatua, besteak beste. .
Qiaokou Barrutia
Qiaokou Barrutia (txinera sinplifikatuz: 硚口区; pinyineraz: Qiáokǒu Qū), Wuhan osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 540.000 biztanle bizi ziren 46,0 kilometro koadroko azaleran.
Gerty Cori
Lanak
Gluzidoen metabolismoari buruzko lanak zirela eta, Nobel saria jaso zuen senar-emazteak. Elkarrekin garatu zuten karbohidratoen metabolismoaren mekanismoak argitzeko ikerketa, eta aurrerapenak lortu zituzten azukrearen eta almidoiaren bihurketa itzulgarriaren ulermenean; haien aurkikuntzak erabakigarriak izan ziren diabetesarentzako tratamendu berrien garapenean.
Pietracatella
Pietracatella Italiako udalerri bat da. Campobassoko probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pietracatellak honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 7029
NGC 7029 galaxia bat da, Indus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Tyler Run-Queens Gate (Pennsylvania)
Tyler Run-Queens Gate Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. York konderrian dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Optika paraxial
Optika paraxiala (edo Gaussen hurbilketa) ardatz optikoarekin oso angelu txikiak eratzen dituzten izpiak darabiltzan optika geometrikoaren hurbilketa da. Angeluak eta horien sinu eta tangenteak ia berdinak direla onar daiteke.
Saint-Méry
Biztanleria
2007an Saint-Méry udalerrian erroldatutako biztanleak 389 ziren. Familiak 144 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 170 etxebizitza zeuden, 147 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 158 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 147 etxebizitza nagusietatik 121 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 8 etxek bi zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 42 etxek lau zituzten eta 72 etxek bost zituzten. 101 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 89 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-Méry udalerrian 141 unitate fiskal zeuden, 391,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.033 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Saint-Méry udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Velayos
Velayos Ávilako udalerria da, La Moraña eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 245 biztanle zituen.
Szczawno-Zdrój
Szczawno-Zdrój Poloniako Silesia Behereko voivoderriko hiri-udalerri bat da, Wałbrzych barrutian kokatuta. 14,74 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5692 biztanle zituen.
Černíkov
Černíkov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 341 biztanle ditu eta 16,71 kilometro koadroko azalera. Klatovyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1350 urtean egin zen.
Jean-Claude Carrière
Jean-Claude Carrière (Colombières-sur-Orb, 1931ko irailaren 17a - Paris, 2021eko otsailaren 8a) frantziar eleberrigile, gidoigile eta aktorea izan zen. Luis Buñuelen kolaboratzailea izan zen hemeretzi urtez, eta bere azken film ia guztien gidoiak idatzi zituen. Beste zinema zuzendari batzuentzako gidoiak ere idatzi zituen eta Peter Brookekin Mahabharataren antzerki-bertsioa idatzi zuen. Gainera, eleberriak eta komikiak idatzi zituen, aktore gisa lan egin zuen eta filmak zuzendu zituen.
Anomaloglossus beebei
Anomaloglossus beebei Anomaloglossus generoko animalia da. Anfibioen barruko Aromobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Tximeleta-kurba (transzendentea)
Tximeleta-kurba (ingelesez butterfly curve) Temple H. Fayk aurkitutako kurba plano transzendentea da. Ekuazio parametriko hauek definitzen dute:
edo honako ekuazio polarrak:
Ezekiel Kemboi
Ezekiel Kemboi Cheboi (Matira, Rift Haraneko probintzia, 1982ko maiatzaren 25a) Keniar atleta da. 2004 eta 2012ko Olinpiar Jokoetan, eta 2009 eta 2011ko Munduko Txapelketetan 3.000 metro hesidunak probako urrezko domina lortu zuen. Proba honetan historiako 6. gizonik azkarrena da, 2011ko uztailaren 22an lortutako 7:55.76 markarekin.
Diclidurus isabellus
Diclidurus isabellus Diclidurus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Emballonurinae azpifamilia eta Emballonuridae familian sailkatuta dago
Jose Juan Castillo
Jose Juan Castillo Mateos (Bermeo, Bizkaia, 1945eko ekainaren 16a - Donostia, 2021eko azaroaren 20a) bizkaitar sukaldaria izan zen.
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoak luzera-jauzia
Emakumezkoen luzera jauzia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 2021eko abuztuaren 1etik abuztuaren 3ra bitarte ospatu zen. 23 herrialdeko 30 atletek hartu zuten parte.
Bondurant (Iowa)
Bondurant Iowako hiri bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 3,860 biztanle zituen, 21.7 kilometro koadrotan banatuta.
Černíkovice (Rychnov nad Kněžnouko barrutia)
Černíkovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 768 biztanle ditu eta 12,47 kilometro koadroko azalera. Rychnov nad Kněžnouko barrutian dago.