cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abbey Theatre
Abbey Antzokia (ingelesez The Abbey Theatre, irlanderaz Amharclann na Mainistreach, euskaraz Abadetxe Antzokia esan nahi du), Irlandako Antzoki Nazionala izenarekin ere ezaguna da, Irlandako Dublin hiriburuan kokatzen den antzokia da. Antzoki honetako sortzaileetako bat William Butler Yeats antzerkigile eta poeta izan zen.
Abbey Antzokiak bere ateak lehendabiziko aldiz 1904ko abenduaren 27an iriki zituen, nahiz eta 1951an sute baten ondorioz bere jatorrizko eraikina galdu izan, gaur egun arte antzerkilanak tablaratzen jarraitu izan du. Abbey mundu anglosaxoian estatuak diruz laguntzen zuen aurreneko antzokia izan zen. 1925. urtetik aurrera Irlandako Estatu Askeak urteroko dirulaguntza bat ematen diolarik.
2721 Vsekhsvyatskij
2721 Vsekhsvyatskij asteroide baten izena da. irailaren 22an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1973 SP izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2721 Vsekhsvyatskij asteroidearen orbitak batezbeste 3,234 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,669 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,799 distantziara. Eszentrikotasuna 0,175 da, eta makurdura orbitala 2,23ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.2 da.
Gotzon Garitaonaindia
Gotzon Garitaonaindia Gorordo (Urduliz, 1936ko ekainaren 20a - Bilbo, 1970eko urriaren 15a) bizkaitar idazlea izan zen. Derioko apaizgaitegian ikasketak egin ondoren ordenatu zen apaiz.
Bizitza
1963 an Bermeo ra joan zen abade, Mañu auzora. Garitaonaindiak hizkuntzaren eta euskal kulturaren garrantzia zabaldu zuen bermeotarren artean; batez ere gazteekin batzen zen. 1967 an Sukarri elkartea sortu zuten, hasiera batean mendiko-talde modura, baina gerora kultura sustatzeko ekimenak antolatzen ibili ziren (antzerkiak...).
Abadea bazen ere, Bermeoko kontserba-enpresa batean lan egin zuen, eta itsasoratzeko nahia ere adierazia zuen.
Gotzon Garaitonandia Euskaltegia sortu zen haren omenez Bermeon 70eko hamarkadan. Izan ere, euskara-eskolak eman zituen herrian, eta hainbat eta hainbat gazte alfabetatu ziren euskaraz hari esker. Bermeoko Eleizalde Ikastolaren sorreran ere aritu zen 60ko hamarkadan.
Haren heriotza gertatu eta gutxira, idazki hunkigarria ("Gure herriak Maite dituen apaizak") dedikatu zion Eujenio Agirretxek Goiz Argi aldizkarian. Idazki hori "Baserriko leihotik" liburuan (EFA, 1998) jasota dago.
Bois-Herpin
Bois-Herpin Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bois-Herpin udalerrian erroldatutako biztanleak 76 ziren. Familiak 29 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 17 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 29 etxebizitza zeuden, 26 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 3 hutsik zeuden. 27 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 26 etxebizitza nagusietatik 21 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 2 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 18 etxek bost zituzten. 21 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 56 ziren, horien artean 44 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 44 pertsona aktiboetatik 40 lanean zeuden (19 gizon eta 21 emakume) eta 4 langabezian zeuden (3 gizon eta 1 emakume). 12 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Bois-Herpin udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 426 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Batrachoseps simatus
Batrachoseps simatus Batrachoseps generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Parolise
Parolise Italiako udalerri bat da. Avellinoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Round Rock (Arizona)
Round Rock Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Apache konderrian dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Parolise
Mugakideak
Parolisek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ana Gertrudis de Urrutia Garchitorena
Ana Gertrudis de Urrutia Garchitorena (Cádiz,1812 -1850eko azaroaren 5a) XIX. mendeko margolaria izan zen, Cádizko Arte Ederren Akademian meritu akademiko izatera iritsi zena, 1846ko abenduaren 9an eman zitzaiona.
Biografia
Tomás de Urrutiaren eta Ana Garchitorenaren alaba izan zen, eta Francisco Javier de Urrutiaren arreba, bere garaian ezaguna zen artista eta Anaren heziketa piktorikoa zuzendu zuena.
Genero historiko eta erlijiosoan nabarmendu zen. Haren lanetan sustrai neoklasikoak ageri dira, Murilloren nolabaiteko eragina dutenak. Bere lanek egitura ona dute.
Juan José de Urmeneta margolariarekin ezkondu zen. Pintura- eta eskultura-irakaslea zenarekin- Urmenetak Arte Ederren Akademia cadiztarreko zuzendari kargua bete zuen.
Olio-pintura ugari egin zituen, eta Cadizen jarri ziren jendaurrean. Bere ekoizpenaren artean San Geronimo bat nabarmentzen da, eskola holandarreko pintura, pintoreak Cadizeko Katedral Berriari oparitu ziona; Santa Filomena eta La resurrección de la cárne, El Juicio olio-pintura, 1846an Cadizen jarri zena. Ondorengo lanok ere aipagarriak dira:
Hain ezaguna izan zen Cádizko Arte Ederren Probintzia Akademiak artistaren erretratua jarri zuela bere saioak egiten ziren aretoan, eta Adolfo de Castrok aipatu eta gogoratu zuen, 1851n eskolako ikasleei sariak banatzeko ekitaldian emandako hitzaldian.
Sternarchorhynchus mormyrus
Sternarchorhynchus mormyrus Sternarchorhynchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apteronotidae familian.
Odontophorus gujanensis
Odontophorus gujanensis Odontophorus generoko animalia da. Hegaztien barruko Odontophoridae familian sailkatua dago.
Jaime Huélamo
Jaime Huélamo Huélamo (La Melgosa, 1948ko azaroaren 17a - Cuenca, 2014ko urtarrilaren 31) txirrindulari espainiarra izan zen. Profesionala 1973tik 1975era.
Umetan, familiarekin Kataluniako Sant Joan Despí ra joan zen bizitzera eta hor hazi zen.
Kirol ibilbideko lorpenik haundiena, 1975eko Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan eskuratutako brontzezko domina izan zen, Txomin Perurena eta Javier Elorriagaren atzetik.
Amateurretan, 1972ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta 3. amaitu zen errepideko proban. Hala ere, dopinagatik deskalifikatu zuten. Aurkitutako dopatzeko substantzia niketamida izan zen, antza masajistak emana, azken honek ez zekielako COIk debekaturiko substantzia bat zela, ez baitzegoen UCIrengandik debekatua.
2014ko urtarrilaren 31n zendu zen, minbiziak jota, 65 urte zituelarik.
Quebeceko armarria
Quebeceko armarria (frantsesez armoiries du Québec) gaur egun duen eran 1939an bihurtu zen ofizial. Jatorriko bertsioa 1868koa da.
Żurawica udalerria
Żurawica Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Przemyśl barrutian kokatuta. 95,79 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 12872 biztanle zituen.
New Blaine (Arkansas)
New Blaine Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Logan konderrian kokatuta dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jules Raimu
Jules Raimu (Izengoitia: Raimu ; Toulon, 1883ko abenduaren 18a - Neuilly-sur-Seine, 1946ko irailaren 20a) frantses zinema-antzezlea izan zen.
Okzitaniako kafe-antzokietan lortutako ospeari esker Parisa joanik, ahotsaz jokatzeko trebetasunak eta lan komikoetarako indarrak zabaldu zizkioten Parisko antzokietako ateak lehenengo eta zinemakoak gero. Raimuren izena Pagnolen trilogiari lotua geratu da: Marius (A. Korda, 1931), Fanny (M. Allegret, 1932) eta César (M. Pagnol, 1936).
Gorputz beltz
Gorputz orok igortzen du energia uhin elektromagnetiko eran, erradiazio hau, hutsean ere igortzen dena, igortzailearen tenperatura zenbat eta altuagoa izan hainbat eta intentsoagoa delarik. Gorputz batek giro tenperaturan igorritako erradiazio energia urria da, eta argi ikusgarria baino uhin luzera handiagokoak dira, maiztasun txikiagokoak, beraz. Tenperatura handitzean, ez da soilik igorritako energia handitzen, baizik eta uhin luzera laburragoetan, eta, berz maiztasun handiagoetan egiten duela, honen ondorio da gorputz baten kolore aldaketa berotzen denean. Gorputzek ez dute intentsitate berean igortzen maiztasun edo uhin luzera guztietan, baizik eta Plancken legea jarraitzen dutela.
Tenperatura berdinean, igorritako energia, azaleraren izaeraren araberakoa ere bada; honela, azalera mate edo beltz batek igortze ahalmen handiago bat du azalera dizdiratsu batek baino. Honela, ikatz gorizko filamentu batek igorritako energia tenperatura berean dagoen platinozko beste batek igorritakoa baino handiagoa da. Erradiazio termikoaren Kirchhoffen legeak energia igorle ona den gorputz bat, energia horren xurgatzaile ona ere badela dio. Honela, kolore beltzeko gorputzak xurgatzaile onak dira, eta gorputz beltza gorputz ideal bat da, naturan existitzen ez dena, energia guztia xurgatzen duena.
Gorputz beltzaren eredu klasikoak eta kuantikoak
Mekanika klasikoaren eta mekanika kuantikoaren printzipio fisikoek, elkarren artean, esklusiboak diren iragarpenak egiten dituzte gorputz beltzen edo haietara hurbiltzen diren sistema fisikoen inguruan. Eredu klasikoak uhin-luzera txikietan igorpenaren iragarpenak egiten zituela ikusitakoarekin kontraesan irekian, mekanika kuantikoaren ernamuina zen eredu heuristikoa garatzera eraman zuen Planck. Iragarpen klasikoen eta emaitza enpirikoen arteko kontraesana uhin-luzera baxuetan, hondamendi ultramorea bezala ezagutzen da
Plancken legea (eredu kuantikoa)
Gorputz beltz batek T \, tenperatura batekin \nu \, maiztasunean igorritako erradiazioaren intentsitatea Plancken legeak ematen du:
non \nu \, eta  maiztasun tartean area unitate bakoitzeko, denbora unitate bakoitzeko eta angelu solidoko unitate bakoitzeko igorritako energia kopurua den; h \, Plancken konstante bezala ezagutzen den konstante bat den; c \, argiaren abiadura den eta k \, Boltzmannen konstantea den.
gorputz baten igortze ahalmen \nu \, eta maiztasunen artean azalera unitateko igorritako erradiazio energia kopuruari deritzo.
Igorpen gehiena gertatzen den uhin luzera Wienen legeak ematen du, beraz, tenperatura igotzen den heinean, gorputz baten dizdira uhin luzerak gehitzen doa, geroz eta txikiagoak direnak, eta gorritik zurira pasatzen da, horitik morerako erradiazioak gehitzen doan heinean. Area unitateko igorritako potentzia Stefan-Boltzmannen legeak ematen du.
Rayleigh-Jeansen legea (Eredu klasikoa)
Plancken aurretik, Rayleigh-Jeansen legeak gorputz beltzaren portaera eredu klasikoa erabiliz eredutzen zuen. Honela, honako hau da gorputz beltzaren erradiazioa uhin luzera zehatz batean definitzen duen eredua:
Boltañako gaztelua
Boltañako gaztelua (Castiello de Boltanya; Castillo de Boltaña) edo Sobrarbeko kondeen gaztelua Huescako probintzian dagoen Boltañan kokatzen den gaztelua da. Oinplano hexagonaleko eraikina kanpoan, barnean karratua da.
Musulmanek Ara ibarra defendatzeko eraiki zuten, Amrus ibn Muhammad bertoko walia izanik. Kristauen konkista ezezaguna da baina 941ean Gartzia I.a Santxez iruindarrak gazteluaren jabetza zuen. Bere kokapen estrategikoa zela eta, Sobrarbeko kondeen egoitza bilakatu zen.
Gorputz beltz
Rayleigh-Jeansen legea (Eredu klasikoa)
Lege honek energia ekoizte infinito bat iragartzen du uhin luzera oso txikitan. Esperimentu bidez berresten ez den egoera honi hondamendi ultramore deritzo.
Barrunbe isolatua
Posible da laborategian gorputz beltzarenarengandik oso hurbil dagoen portaera duten objektuak aztertzea. Horretarako, ganbera isolatu batean dagoen zulo txiki batetik datorren erradiazioa aztertzen da. Ganberak kanpoaldetik oso energia gutxi xurgatzen du, honek soilik zulo txikitik eragin baitezake. Alabaina, barrunbeak energia igortzen du gorputz beltz baten moduan. Igorritako argia barrunbearen barneko tenperaturaren araberakoa da, gorputz beltz baten igortze espektrua eratuz. Sistemak honela funtzionatzen du:
Zulotik sartzen den argiak urrunen dagoen horman eragiten du, non argi horren zati bat xurgatua den, eta beste bat angelu aleatorio baten isladatua eta hormaren beste zati batean eragiten du. Horretan, zati bat berriz xurgatua da eta bestea isladatua, eta isladatze bakoitzean argiaren zati bat barrunbearen hormek xurgatzen dute. Isladatze askoren ondoren, eragin duen energia guztia xurgatua izan da.
Aleazioak eta nanohodiak
Errekorren Guinness Liburuaren arabera, argia gutxien isladatzen duen substantzia (beste hitz batzuetan, substantziarik beltzena) fosforo eta nikelez osatutako aleazio bat da, NiP formula kimikoa duena. Substantzia hau, hasiera batean, ikertzaile indiar eta estatubatuarrek sortu zuten 1980an, baina Japoniako Anritsuk hobetu (ilunago fabrikatu) zuen 1990ean. Substantzia honek, eragiten dion argiaren soilik %0,16a isladatzen du, hau da, margo beltz arruntak baino 25 aldiz gutxiago.
2008an, Nanoletters aldizkari zientifikoan, gizakiak sortutako xurgatzaileena den karbonozko nanohodiz sortutako material bati buruzko artikulu bat argitaratu zen, honek soilik argiaren %0,045a isladatzen duelarik.
Aplikazio astronomikoak
Astronomian, izarren igorpena gorputz beltz batera hurbiltzen da. Lotutako tenperatura tenperatura eraginkorra izenez ezagutzen da, izarren igorpena ezaugarritzeko oinarrizko propietatea.
Big Bang-etik etorritako hondoko mikrouhin kosmikoak gorputz beltz baten antzera jokatzen du. Igorpen horretan atzemandako aldaera txikiei, anisotropia deitzen zaie, eta oso garrantzitsuak dira unibertsoaren jatorrian zeuden masa-ezberdintasunak ezagutzeko.
Hawking erradiazioa zulo beltzek igortzen duten gorputz beltzaren erradiazioa da.
Gas, hauts kosmiko eta disko protoplanetarioen igorpena ere gorputz beltzekin lotuta dago, batez ere espektro elektromagnetikoko infragorri eta milimetriko eskualdean. Sistema planetarioak bilatzeko tresna garrantzitsuak dira
Ileapaindegiko aulki
Ile-apaindegiko aulkiak bezeroak ileapaindegian eroso egoteko aulki berezi batzuk dira, laguntza mekaniko eta hidraulikoak dituztenak. Biizargin edo ile-apaintzaileak eskuz edo oinez darabiltza aulkiaren kontrolak, bezeroaren posizioa aldatuz, lana hobeto egin ahal izateko,
Historia
Ameriketako Estatu Batuetako bizarginen lehen aulki mekanikoak 1850. urtearen ingurukoak dira. Lehen patentea Archer Company delako batek erregistratu zuen AEBetan, oinentzako plataforma bat zeukan eta etzangarria zen. Altuera mekanikoki alda ziezaiokeen beste modelo bat patentatu zuen Archerrek handik gutxira, eta Eugene Berninghaus batek aldi berean etzangarria eta birakaria zen aulkia patentatu zuen. Berrikuntza guztiak bateratuz, Theodore Koch fabrikatzaileak negozio handia egin zuen AEBetan, eta 35.000 aulki salduak zituen 1885rako. 1900. urtean, Ernest Koken etorkin alemanak beste patente bat aurkeztu zuen AEBetan, gora eta behera hidraulikoki mugitzen zen aulkia.
Euskal Herriko 'Jaso' aulkiak
20. mendearen 1. erdian, Eibarko enpresa batek, Daniel Acha delakoak, patente amerikar bat eskuratu eta Espainiako ekoizle handiena bihurtu zen. Jaso izeneko modeloa ekoitzi izan zuen nagusiki, eta 21. mendean ere erabiltzen dira ileapaindegi batzuetan aulki zahar hauek.
Oinak ezartzeko plataforman Jaso logotipo eliptikoa erakusten zuten aulki hauek. Geroago Goierrin sortutako Jaso garabi enpresak izenean eta logotipoan aulkien markaren jarraipena egiten duela dirudi, baina batetik besterako lotura ez dago garbi.
RocknRolla
RocknRolla 2008ko Guy Ritchie ingeles zuzendariak zuzendu eta idatziriko britainiar filma bat da. Oso-osorik Londres hirian filmatu zen. Erresuma Batuan 2008ko irailaren 5ean estreinatu zelarik.
Argumentua
Higiezinen sektoreak negozio nagusi gisa drogen sektorea erabat baztertu dute, horregatik errusiar petrolio handiki batek lursailen salerosketa ilegal bat burutzeko erabakia hartzen duenean, Londres hiriko mafioso eta gaizkile guztien opil honetako beren zati bat nahiko dute. Denek, krimen antolatuaren buruzagi botoretsuenatik hasi eta fundamentu eskaseko azken lapurra arte euren onurak bereganatu nahiko dituzte. Halere, saria mafiako buruzagiaren semeak eskuratuko du, hau drogazale eta rock musikaria da, hein batean bere gezurretazko heriotza prestatzera ere iritsi zena.
Sundasciurus philippinensis
Sundasciurus philippinensis Sundasciurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Callosciurinae azpifamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.
Un otoño sin Berlín
Un otoño sin Berlín 2015. urtean Lara Izagirrek zuzendutako euskal film dramatikoa da.
2015eko Donostiako Zinemaldiaren Zinemira sailean izango da eta Euskal Zinemaren Irizar Saria jasotzeko izendatuta dago.
Grabazioa Zornotzan eta Bilboko Arriaga antzokian egin zuten
Sinopsia
June (Irene Escolar), atzerrian izan ondoren jaioterrira itzuliko den neska gaztea da. Etxerako itzulia gogorra izango da: bai bere familia eta baita Diego (Tamar Novas) bere lehenengo maitea aldatu egin baitute. Berak ere aldatu egin du eta hautsitako harremanak berregitea zaila izango du. Baina udazkeneko hegoaldeko haizeak egiten duen moduan, Junek dena asaldatuko du.
Jaurrieta
Jaurrieta (zaraitzueraz: Eaurta) Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Pirinioak eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 87,9 kilometrora. Altuera 800 eta 1311 metro artekoa da, eta 30,84 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Zaraitzu ibaxan kokatuta da, Errartea kiñoian, baina 1846tik udalerri independentea da. Bertako biztanleak jaurrietarrak (zaraitzueraz: eaurtarrak) dira.
Izena
Jaurrieta edo Eaurta toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Jaurrieta euskaratik datorren toponimoa da. XI. mendeko dokumentu batean herria Eiaurrieta izenarekin aipatzen da. Herriaren antzinako izen horretatik Jaurrietaren esanahi etimologikoa atera da, Eiaurrieta "txerritoki gutxien lekua" (eia -"txerritegia" zaraitzueraz- + urri -"gutxi"- + eta -atzizki lokatiboa-) bezala interpretatu baita.
Izen honek hasierako e- galdu egingo luke. Jaurrietaren hainbat forma sinkopatu modu tradizionalean eta informalean erabili dira herriaren izena aipatzeko: Iaurta, Igaurta, I(g)orta edo Eaurta. Euskaltzaindiak herriaren izena euskaraz transkribatzeko modu ofizial bat erabaki zuenean, Eiaurrieta izen zaharra aukeratu zuen lehenik, eta, ondoren, izenaren bertsio modernoago bat aukeratu zuen. Normalean erabiltzen diren forma sinkopaturen bat aukeratu beharrean, izenaren forma informaltzat hartu behar zirela ulertuta, Jaurrieta ofizialtzea erabaki zuen azkenean.
Gaztelania nagusitu zenean, erdara-hizkuntza horrek Jaurrieta izena hartu zuen, nahiz eta gaztelaniara ahoskatu, eta horrek, praktikan, /j/ -tik /x/ -ra aldatzea dakar, bizkaieraz balitz bezala. Aragoierak, nafar erromantzearen bidez, hasierako soinua bere hizkuntzara ere egokitzen du, j- ch- -rekin ordezkatuz, eta horrek praktikan /j/ -tik /t͡ʃ/ -ra soinua aldatzen du (euskal "tx" baten antzekoa).
Armarria
Jaurrietako armarria Zaraitzuko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:
Bandera
Jaurrietako bandera Zaraitzuko bandera da. Armarria, gainean kasket bat eta bi aldeetan lanbrekinak dituela irudikatzen da, baita azpian "Azkenean konta" goiburua duela ere. Bandera honek Zaraitzuko armarri eskuinerantz biratzea dauka San Andresen gurutze gorri baten gainean, hiruki berdez inguratua. Bandera hau bera da Zaraitzu osatzen duten herri guztientzat, Otsagabiarentzat izan ezik; izan ere, herri honek bandera bera erabiltzen du, baina hiruki urdinak ditu.
Geografia
Otsagabia Zaraitzu ibaxan barruan dago. Ibar hau Pirinioetako ibarra da, Aezkoa eta Erronkaribar ibarren artean. Ibarra zeharkatzen du Zaraitzu ibaiak, Irati ibaiaren adarrak.
Ingurune naturala eta kokapena
Jaurrieta Zangozako merindadearen ipar-ekialdean dago, NA-140 errepideak zeharkatuta. Herrira heltzeko errepideak honako hauek dira: NA-178 Irunberri eta Nabaskoze bitartean, N-135 Zubiri eta Erroibar bitartean eta NA-1720 Agoitzera bitartean.
Klima eta landaredia
Jaurrietak klima atlantiko eta mediterraneoaren ezaugarriak dauzka, zenbat eta iparralderago edo hegoalderago egin tenperatura eta prezipitazioak gehiago aldatzen dira. Urteko batez besteko tenperaturak 6 eta 10 gradu bitartekoak dira, eta prezipitazioak 1.400 eta 1.800mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 130 inguru izaten dira.
Estazio meteorologikoak
Zaraitzun dagoen Ezpartza udalerrian, itsasoaren mailatik 695 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Erdi Aroan, jasota dago bere lurraldean Done Anderes monasterioa eraikia zela, 1068an Leireko abadiari Mantzeo Aznarrek, bere semeek eta ilobak Aznar monjea eman ziotena. Bertako bizilagunak 8 izan ziren Orhi mendian 1072n kubilare batzuk abadiara bertara besterentzen; ondorengo garaietan bezala, herria hirugarren lekuan agertzen da, Otsagabia eta Ezkarozen ondoren, Zaraitzu ibaxako kideen artean. Hiritar zitalek beren urteroko paparra Nafar Koroari ematen zioten, almiradioko gainerakoekin batera, harik eta Leonor I.a Nafarroakoak guztiei 1469n kaparetasun pribilegioa eman zien arte.
1568an Jaurrieta Errartearen kiñoitik banandu zen eta alkateorde esklusibo bat lortu zuen. 1630ean, azken hori alkate bihurtu zen, eta jurisdikzio propioa izan zuen ibaxaren gainerakotik bereizita, 600 dukaten truke.
1846an herria Zaraitzu Unibertsitatetik banandu, eta udalerri independente bihurtu zen. 1855eko maiatzaren 1eko desamortizazio-legea betez, irin-errota bat saldu zen herri horretan 1862an. Ordutik aurrera, eraikin gehienetan teila lauak jarri zituzten. Garai hartan, eskola bat zuen, urtean 2300 erreal zituena; herritarrek hornitzen zuten kuratua, eta herrian zeuden bi eliz onurak, berriz, parrokoaren eta erregearen hornidurakoak ziren, haiek behatzen zuten hilabetearen arabera. Errekasto baten gainean irin-errota bat zegoen, eta oihalak egiten ziren bertan erabiltzeko.
1880an herriak sute bat jasan zuen eta erabat suntsitu zuen, neurri handi batean teilatuak oholtxoz estaltzeagatik. Ordukoa da haren abandonua eta teila lauaren sarrera. 1920ko hamarkadan Jaurrietak bi eskola eta karabinero-postua zituen.
2022an Nekane Moso Elizari hil zen, Jaurrietako alkatea 2011tik, karguan zegoela. Jose Manuel Narvaiz Aiharra alkateordeak ordezkatu zuen.
Demografia
biztanle zituen Jaurrietak.
Ekonomia
Gaur egun, Jaurrietak hainbat jarduera ekonomikotan banatzen ditu bere biztanleak, besteak beste, nekazaritza, abeltzaintza eta basogintza; turismoa; eraikuntza eta administrazio publikoa, bereziki.
Politika
Jaurrietako udaletxea erdigunean dago, eta idazkaria, era berean, Orontzeko eta Ezkarozeko Udaletako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak eta hiru zinegotziak osatzen dute. Egungo alkatea Jose Manuel Narvaiz Aiharra da, Jaurrieta Kandidatura hautagai gisa aurkeztu zena.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.
Egungo banaketa
Jaurrietako Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Jose Manuel Narvaiz Aiharra da, Jaurrieta Kandidatura zerrendakoa. Zinegotziak 3 daude:
Alkateak
1979tik, Jaurrietak 7 alkate izan ditu:
Garraioa
Autobuses Artieda autobus konpainiak Aezkoa Iruñekin batzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Zaraitzuko herri guztiak sailkatu zituen, ekialdeko behe-nafarrera euskalkian, hegoaldeko Pirinio ibarretik bakarra.
Koldo Zuazok, 2010ean, Zaraitzuk atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Zaraitzuera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Zaraitzuko mintzaira zaharra oso hiztun gutxik dakite. 2007ko udazkenean, 2 zaraitzuerazko euskaldun behintzat baziren Otsagabian eta Jaurrietan, 93 eta 86 urtekoak.
Janzkera
Ohiko janzkerari dagokionez, Zaraitzu ibaxak adierazpen aberatsa du, kanpoko modismoen eraginei aurre egin dien nortasun errotua transmititzen duena. Jantzi horietako batzuk egun seinalatuetan ikusten dira oraindik, jaiak, erromeriak eta beste ekitaldi batzuk direla eta. Nafarroako artxiboan dagoen 1817. urteko dokumentu baten arabera, Zaraitzu ibaxako bizilagunak eta bertakoak beren jantziagatik bereizten ziren. Oihal horiek beraiek egiten zituzten beren aziendaren artilearekin, eta beren etxeetan garbitzen, iruten eta ehuntzen zituzten. Oihalezko piezak, gero, batanatuak, ehunduak eta tindatuak izaten ziren. Haiek ebaki, josi eta egiten zituzten arropak.
Apretagileak
1860tik aurrera, Erronkaribar eta Zaraitzu ibarretako neskek Zuberoako Maulera bidaiatzen zuten abarketaren sasoia lantzeko. Lana gogorra zen. Urtez urte udazkenetik udaberrira arte lan egiten zuten, eta horregatik ziren ezagunak "enarak" bezala. Abarketaren merkatuak garai oso bat markatu zuen Maule-Lextarreko ekonomian, eta ibar horien emigrazioak biztanleria nabarmen handitu zuen. Apretagile batzuk 14 urterekin joaten ziren beren adinari buruz gezurretan lan egitera.
Maulera iristean, etxe beretan bizi ohi ziren, eta etxejabeei ordaindu egiten zieten lo egin eta jateagatik. Denek partekatzen zuten lehen platera, bigarrena neskek erosi behar zuten. Bertakoekin euskaraz komunikatzen ziren, euskalkiak nahiko antzekoak baitira. Tailerretan, bakoitzak lan bat egiten zuen. Batzuek oihala josten zuten, beste batzuek soka jartzen zuten, etab. Bizi zuenak dioenez, batzuetan besoetako minagatik ezin zuten lorik egin, egunean zehar egindako ahaleginagatik.
Gertaera bitxi eta garratzak gertatu dira abarketen inguruan. Eaurtar batek dioenez, urtebetez, nesketako batzuk Gabonak pasatzeko itzultzea erabaki zuten, baina ez ziren Jaurrietara iritsi, ezta Maulera itzuli ere. Handik irten eta ez ziren hona iritsi. Abodi mendilerroa, elur-ekaitz batekin, oztopo fisiko gaindiezina da. Udaberrian, elurra joan zenean, hilda agertu ziren denak Abodin, Paso Zabalean, eskutik helduta.
Tradizioak
Ogi bedeinkatuaren tradizioa, Zaraitzun, antzina-antzinakoa da, eta oraindik bizirik dirau ibaxako herri batzuetan (Otsagabia, Ezpartza, Jaurrieta, Ezkaroze, Orontze, etab.). Igandero, herriko familia batek eramaten du ogia xerratan moztuta igandeko mezara. Ogia, herriko etxe bakoitzetik astero txandakatzen joango den egurrezko artesa batean lekualdatzen da. Ogi hau mezaren sagaratzean bedeinkatzen da eta honen ondoren fededun bakoitzari banatzen zaio. Duela urte gutxi arte, Otsagabian, ogia gizonei bakarrik banatzen zitzaien, baina udalaren erabaki batek tradizioa aldatzea eragin zuen eta, gaur egun, gizonen eta emakumeen artean banatzen da. Ogia sagaratu ondoren, salacenkoek ekitaldiari buruzko abesti bat abesten dute. Ohitura da, halaber, ogi honen zati bat etxe bakoitzera eramatea. Entregatzeko unean, honela zioen bere artean: "Bakea eta ogia izan itzazu urte osorako".
Hildakoen argia duela urte gutxi arte mantendu den tradizioa da, ibaxako herrietan. Zaraitzuar baten hileta-egunean, familiak maindire zuri bat jartzen zuen elizaren albo batean. Bere gainean argizaiolak jartzen ziren, handiak eta txikiak. Argizari horiek oihal beltz batean bildutako egur zati bat -hildakoa heldua bazen behintzat- edo zuria -hildakoa haurra bazen ere- ziren, argizarizko kordoia biltzen zuena. Heriotzaren hurrengo urtean, senide batek egunero eraman behar zuen mezatara argizari txikia. Gantzudura Santuaren garaian ere, gaixoaren senide hurbilenek hildakoen argizaria edo argia eraman behar zuten.
Dantzak
Jaurrietaren dantza, hau da, Axuri Beltza, Jaurrietaren tokiko musika propio bati buruzko birsortze dantza bat da, denboran galtzen den musika, eta bere letrarekin kontserbatzen dena. Kantuaren letrak dio: «Axuri beltxa ona dut bainan / xuria berriz obea, / dantzan ikasi nai duen orrek / nere oneitara begira». Dantza hau emakumeen dantza gisa eratu da, eta emakumeek abesten dute abestiaren letra biribilean dantzatzen duten bitartean. Janzkera bertakoa da: Zaraitzuko jantzia.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Zgjoi
Argumentua
Fahrije da istorioko protagonista; 30 urte inguruko emakume bat da, bere herriko beste emakume asko bezala Kosovoko Gerra odoltsuaren ondorioz alargun geratu dena, senarrak hil edo desagertu egin direlako. Krushë e Madhe (Velika Kruša) herrixkak dira, eta 1999a da urtea. Emakumea bere aitaginarrebarekin, seme txikiarekin eta alaba nerabearekin bizi da etxetxo batean.
Fahrijeren kasua berezia da Kosovoko landagune patriarkal gordinean: bera baita Pristina herriraino autoa gidatu eta senar zuenaren erleak zaintzen dituena. Herri horretako emakumeei autoko gidabaimena ateratzeko klaseak ordaintzeko prest azalduko da gobernuz kanpoko erakunde bat, baina guztiek muzin egingo diote aukerari. Emakume horietako batek jakinaraziko dio Fahrijeri herrian zurrumurruak zabaldu direla bere bizitza «beregaina eta emantzipatua» delako. Kafetegi batean bakarrik esertzen den emakume bat edo autoa gidatzen duen bat familiarentzat eta komunitatearentzat lotsaizuna besterik ez da. Fahrijeren alabak berak puta deituko dio eszena bereziki gordin batean.
Protagonistak ez du atzera egingo, ordea, eta komunitateko emakumeak bere etxean bilduko ditu ajvar-a prestatzeko; Balkanetako jaki bizigarri ezaguna da ajvar-a eta supermerkatu bat prest dago haiek ekoitzitakoa saltzeko. Arazoak ugarituko dira, bata bestearen atzetik; pobreziari ez ezik, gizonen mespretxuari ere aurre egin beharko diote; eta, artean, bere senar Agin ezin behar bezala agurtuta geratuko da.
Bashollik emakumeen indarraren, asmamenaren eta batzeko gaitasunaren inguruko istorio bat harilkatu du bere estreinako lanean, baina ikuspegi sinplistatik aldenduz, eta gaiaren konplexutasunari eta iluntasunari ertzak topatuz. Kosovoko landagunearen erretratua ere bada, bere idortasun, bere edertasun: bere gizonkeria, bere bortizkeria. Eta argi printzetarako, emakumeen batzeko gogoa, naturari eta euren harremanei eustekoa.
Koldobika Jauregi
Koldobika Jauregi hauetako bat izan daiteke:
Pekingo Automobil Erakusketa
Pekingo Nazioarteko Automobil Erakusketa edo Auto Txina (txinera sinplifikatuan, 北京国际汽车展览会) 1990az geroztik Beijingen (Txina) bi urtean behin egiten den automobil erakusketa da. Munduko hiru automobil erakusketa garrantzitsuenetako bat bihurtu da, Frankfurt eta Detroitekoekin batera. Txina da gaur egun munduko automobilen merkatu handiena eta hazkunderik handiena duena
Maloy (Iowa)
Maloy Iowako hiri bat da. Ringgold konderrian kokatua dago. 2010ean 29 biztanle zituen, 1.59 kilometro koadrotan banatuta.
Batrachoseps stebbinsi
Batrachoseps stebbinsi Batrachoseps generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
San Saturnino eliza (Zalduondo)
San Saturnino eliza Zalduondoko eraikin erlijioso nagusia da, Arabako Lautadan. Lizarrate eta Aistratik zetorren errepide historikoa sartzen da elizaren ekialdetik. Estalkia gotiko berantiarrekoa du (XVI. mendea), eta XVI, XVII eta XVIII. mendekoak ditu fabrika, koru, sakristia, dorre eta erretaulak.
Elizako zaindaria, San Saturnino Tolosakoa, herria Europako bideei begira jartzearen ondorioa da. Via Tolosanaren adar batetik Baionara eta, gero, Zalduondora heldutako erromesek Tolosa-Okzitanian ikusitako San Saturnino eliza handia gogora ekartzen zien eraikina aurkitzen zuten.
NGC 7491
NGC 7491 galaxia bat da, Aquarius konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Paternopoli
Paternopoli Italiako udalerri bat da. Avellinoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Paternopolik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mantxa
Mantxa (La Mancha) Gaztela-Mantxa autonomia erkidegoan dagoen eskualdea da. Albacete, Ciudad Real, Cuenca eta Toledoko probintzien artean banatzen da.
Guztira 30.000 km² azalera du ekialdetik mendebalera 300 km eta iparraldetik hegoaldera 180 km izanik. Iberiar penintsulako goi-ordoki eta eskualde naturalik zabalena da, Mesetaren hego-ekialdeko muturra osatuz.
UCI World Tour 2023
UCI World Tour 2023 UCI World Tour txapelketaren 13. edizioa da, ProTourraren ostean munduko txirrindularitza egutegia zehazten duena. Hogeita hamabost txapelketa biltzen ditu, gizonezkoen txirrindularitzan garrantzitsuenak. Horietatik 29 Europan jokatzen dira, bi Asian, bi Ozeanian eta beste bi Ipar Amerikan.
Lasterketen artean, hogeita bost egun bakarrekoak dira eta hamabostek etapak dituzte. Lehenengoa 2023ko urtarrilaren 17an izango da eta, azkena, 2023ko urriaren 17an.
Coelorinchus hoangi
Coelorinchus hoangi Coelorinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Asia eta Ozeano Bareko Ekonomia Elkarlana
Asia eta Ozeano Bareko Ekonomia Elkarlana (Asia-Pacific Economic Cooperation edo APEC) 1989an sortutako biltzar bat da Asia eta Ozeanian merkataritza askea bultzatzen duena.
2014ko biltzarra
APECen bilkura Pekinen izan zen eta Txinaren hazkundea eta AEBekiko lehia, eta ekonomia nagusien arteko gatazkak izan ziren landutako gai nagusiak.
Żuromin udalerria
Żuromin Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Żuromin barrutian kokatuta. 132,92 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 14588 biztanle zituen.
Weldon (Kalifornia)
Weldon Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kern konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jack Ryan: Shadow Recruit
Jack Ryan: Shadow Recruit 2014ko akziozko espioitza filma da, Kenneth Branagh britainiar zinemagileak zuzendu zuena. Chris Pine, Kevin Costner, Kenneth Branagh eta Keira Knightley izan ziren aktore nagusiak. Jack Ryan, Tom Clancy idazleak sortutako pertsonaia, protagonista duen bosgarren filma da, baina, aurreko lauak ez bezala, ez zen oinarritu Clancyren inongo liburutan.
Argumentua
Ryanen lehen misioa kontatzen du filmak; Ryan CIAko agentea da, eta lan burokratikoak egiteari utzi, eta misio arriskutsu batean parte hartzen hasiko da. Moskuko oligarka boteretsu bat AEBren kontrako eraso terrorista erraldoi bat prestatzen ari da, eta hori galarazi beharko du.
Protacraga
Protacraga Epipyropidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Protacraga micans da.
2722 Abalakin
2722 Abalakin asteroide baten izena da. apirilaren 1an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Orbitaren ezaugarriak
2722 Abalakin asteroidearen orbitak batezbeste 3,21 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,752 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,669 distantziara. Eszentrikotasuna 0,143 da, eta makurdura orbitala 1,68ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.2 da.
Petruro Irpino
Petruro Irpino Italiako udalerri bat da. Avellinoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Petruro Irpinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sternarchorhynchus oxyrhynchus
Sternarchorhynchus oxyrhynchus Sternarchorhynchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apteronotidae familian.
Golden Hills (Kalifornia)
Golden Hills Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kern konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Coelorinchus horribilis
Coelorinchus horribilis Coelorinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Odontophorus capueira
Odontophorus capueira Odontophorus generoko animalia da. Hegaztien barruko Odontophoridae familian sailkatua dago.
Leptictidium
Leptictidium ugaztun txikien genero fosila izan zen. Kanguru, pangolin erraldoi eta gizakiekin batera, bi hanketan ibiltzeko ugaztun bakarra izan zen. Izandako bost espezieek egungo makroszelideoen antza zuten.
Sundasciurus rabori
Sundasciurus rabori Sundasciurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Callosciurinae azpifamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.
Leptictidium
Europa osotik hedatuta zeuden arren, duela 35 milioi urte inguru desagertu ziren.
Language Lessons
Language Lessons 2021eko Natalie Morales estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
Sinopsia
Gizon aberats batekin ezkondua dago Adam. Senarrak gaztelaniazko klaseak ikasteko ikastaro bat oparituko dio: Adamek hasieran ez du jakingo ondo nola txertatu jarduera berria bere bizitza ondo egituratuan, baina, ezusteko tragiko baten ostean, klaseetara joatea deliberatuko du, eta harreman berezia hasiko du Cariño irakaslearekin.
Euskal Literatura (Onaindia)
Obraren plana
Hauek dira sei liburukien edukiak:
Liburuen egitura
Hitzaurre eta azpalpen orokor batzuk kenduta, liburukiak egileen inguruan antolatzen dira. Onaindiak egile bakoitzari sarrera bat eskaini zion honako eskema jarraituz: biografia, obra, komentario kritikoa eta bibliografia. Liburuki gehienetan indize onomastikoa eta idazleen ordena lurraldez lurralde aurkitzen dugu. Komentario gehienak positiboak dira eta, egileak Onaindiaren ideologiarekin bat ez datozenean, aurkako komentarioak ez ditu egiten. Nolabait, XX. mendean, euskal liburuen kritika horrela ulertzen zen: bakarrik alde positiboak azaldu behar ziren.
Zwierzyn udalerria
Zwierzyn Poloniako Lubuszeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Strzelce-Drezdenko barrutian kokatuta. 100,13 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4387 biztanle zituen.
Batrachoseps wrighti
Batrachoseps wrighti Batrachoseps generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Afrosymmoca
Afrosymmoca Symmocidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Afrosymmoca seydeli da.
Vaires-sur-Marne
Vaires-sur-Marne Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 11.765 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vaires-sur-Marne udalerrian erroldatutako biztanleak 11.765 ziren. Familiak 4.754 ziren, horien artean 1.360 pertsona bakarrekoak ziren (564 bakarrik bizi ziren gizonak eta 796 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.313 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.620 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 461 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 7.637 ziren, horien artean 5.666 aktiboak ziren eta 1.971 inaktiboak ziren. 5.666 pertsona aktiboetatik 5.198 lanean zeuden (2.718 gizon eta 2.480 emakume) eta 468 langabezian zeuden (238 gizon eta 230 emakume). 1.971 pertsona inaktiboetatik 693 erretiraturik zeuden, 742 ikasten zeuden eta 536 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vaires-sur-Marne udalerrian 4.868 unitate fiskal zeuden, 12.111,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.474 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 355 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 1 coque eta refinazio enpresa zen, 13 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 44 eraikuntza enpresak ziren, 76 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 16 garraio enpresak ziren, 27 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 14 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 16 finantziazio enpresak ziren, 21 higiezinen enpresak ziren, 36 zerbitzu enpresak ziren, 49 administrazio publikoko enpresak ziren eta 31 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 89 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 6 banku bulegoak, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 3 autoeskolak, 6 igeltseroak, 6 margolariak, 6 zurginak, 7 iturginak, 3 argiketariak, 6 eraikuntza enpresak, 10 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 18 jatetxeak, 9 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 36 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 4 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 6 okindegiak, 2 harategiak, 2 liburu dendak, 7 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 2 kirol-dendak, 2 drogeria eta 5 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 4 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Sopiko Guramishvili
Sopiko Guramishvili, georgieraz სოფიკო გურამიშვილი (Tbilisi, Errusia, 1991ko urtarrilaren 1a) georgiar xake-jokalaria da. Xakean 2009an Maistra Handiaren eta 2012an Nazioarteko Maistra tituluak lortu zituen.
Zwierzyniec udalerria
Zwierzyniec Poloniako Lublingo voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Zamość barrutian kokatuta. 153,55 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6901 biztanle zituen.
Sopiko Guramishvili
Ibilbidea
2003an, emakumezkoen 12 urtetik beherakoen munduko txapeldunordea izan zen, eta 2006an emakumezkoen 16 urtetik beherakoen munduko txapelduna izan zen.
2015eko urrian, Nazioarteko Xake Federazioko (FIDE) Elo sailkapen zerrendan, 2365 puntuko Elo bat zuen, eta horrek Georgiako 9. jokalaria (emakumezkoa, jardunean), nazioko 40 jokalari absolutua eta emakumezkoen munduko sailkapeneko 101. jokalaria bihurtu zuen. Elo maximoa 2441 puntu izatera heldu zen, 2013ko azaroko zerrendan.
2017ko Emakumezkoen Munduko Xake Txapelketan parte hartu zuen. Lehen txandan irandar Sara Khadem kanporatzea lortu zuen.
Mira izar aldakor
Mira izar aldakorrak gorri bizi kolorea, 100 urte baino gehiagoko pultsaketa periodoa eta irudizko magnitude bat baino gehiagoko zabaltasuna duten izar aldakor pultsatzaileak dira. Euren eboluzioan oso aurreratuda dauden eta Hertzsprung-Russell diagraman adar asintotiko erraldoian dauden erraldoi gorriak dira. Milioika urte batzuen buruan euren kanpoaldeko geruzak kanporatuko dituzte nebulosa planetario bat sortuz, nukleoa nano zuri bezala geratuko den bitartean.
Fatxada
Eraikuntzan, fatxada eraikin baten kanpoko paramentua da, hedaduraz, kanpoko edozein paramentu; nahiz eta gehienetan, fatxada hitza paramentu nagusiari, aurrealdekoari dagokion, bestela datu gehiago aipatzen dira: atzeko fatxada, ipar fatxada, etab.
Mira izar aldakor
Uste denez, Mira izar aldakorrek bi eguzki masa baino gutxiagoko masa dute, baina euren kanpoaldeko geruzak hain askeak izanik, euren argitasuna gure eguzkiarena baino milaka aldiz handiagoa izan daiteke. Uste denez, aipaturiko pultsaketa horiek izar osoaren hedapen eta uzkurduraren ondoriozkoak izan daitezke: Honek, euren temperatura eta tamaina aldarazten ditu, euren dizdiran ikusitako aldaketak eragiten dituena. Azken behaketek diotenez, Mira aldakorren batzuk ez dute esfera formarik.
Fatxada
Etimologia
Fatxada hitza italierazko facciata hitzetik dator, zeina faccia (bisaia) hitzaren eratorria den.
Kanpo estekak
[[Kategoria:Eliz arkitektura elementuak]
1985eko Europako Estatu txikietako I. Jokoak
1985eko San Marinoko Europako Estatu txikietako Jokoak joko hauen I. edizioa izan zen. San Marinon ospatu ziren 1985eko maiatzak 23tik 26 arte
Historia
Lehen edizio hau, esan bezala, San Marinon ospatu zen, eta zortzi herrialdek parte hartu zuten zazpi kiroletan: atletismoa, txirrindularitza, saskibaloia, igeriketa, halterofilia, tiroa eta judoa.
Lehen edizio honetan Islandia izan zen nagusi, bere domina gehienak judoan eta igeriketan lortu zituena, baita Zipre ere, atletismoan eta saskibaloian 14 urrezko domina irabazi zituena. Herrialde partehartzaile batek urrezko dominarik lortu ez duen edizio gutxietako bat izan zen hau. Edizio honetan hau izan zen Andorra, Liechtenstein, Monako eta Maltaren kasua.
NGC 7494
NGC 7494 galaxia bat da, Aquarius konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Serora
Serora edo andere serora Euskal Herriko lanbide erlijioso tradizionala da. Horien eginkizuna hilerriak eta elizak zaintzea zen, eta apaizak zituen eskumenetako asko bere gain hartzen zituen. Herriko erlijio bizitzan serorak zuen garrantziak goi hierarkia katolikoari aurka izatea eragin zuen batzuetan.
Aukeraketa
Serora, emakumezkoa izateaz gain, alargun edo ezkongabea izaten zen. Gainera, parrokia edo elizetakoa herrikoa izan eta gehienetan herriak aukeratua izaten zen. Gaintzan adibidez, herriak hainbat izen proposatzen zituen, eta ondoren aukeraketa egiten zen, batzuetan borondatez edo diru-truk. Gotzaindegiari komunikatzen zitzaion erabakia eta emakumea bizitza osorako lotzen zen bere zereginetara.
Ermita, ospitale edo santutegietan ere aurki zitezkeen serorak.
Etxea eta hilobia
Elizak etxea ere jartzen zion serorari. Horrela, ez da zaila Euskal Herriko hainbat herritan bereziki elizatik gertu serorarena, serorategi edo antzekoak aurkitzea.
Hilobiari dagokionez ere, eta seroraren pertsonaiaren pisua nabarmenduz, leku probilegiatua izaten zuen eliza barruan. Adibidez, Saran, Axular erretorearen aldamenean aurkitzen da seroraren hilobia, aldarearen aurrean eta jauntxo eta aberatsen aurretik, ondorengo idatziarekin:
Orai den seroraren eta izanen direnen jar lekua eta hobia
Funtzioak
Garbitzaile lanez gain, askoz lan garrantzitsuagoak ere egiten zituen serorak elizan, hilerrian, eta herrian:
Hainbat funtzio betetzerako orduan apaizak besteko pisua zeukaten serorek. Adibidez, heriotza baten ondoren gorpua eliz-bidetik zihoala, bidegurutzetan apaizak edo serorak egiten zuen otoitz. Bestetan ere, ur bedeinkatua eraman eta bidegurutzetan botatzen zuen bedeinkatuz, apaizak bezala. Elizan bertan ere, bere pulpitoa zuen (seroraren pulpitoa), otoitz eta deboziozko irakurketak egiteko.