cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boglon
Boglon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bouglon udalerrian erroldatutako biztanleak 583 ziren. Familiak 239 ziren, horien artean 61 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 42 bakarrik bizi ziren emakumeak), 58 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 81 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 39 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 276 etxebizitza zeuden, 239 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 244 etxeak ziren eta 29 apartamentuak ziren. 239 etxebizitza nagusietatik 169 bere jabearen bizilekua ziren, 58 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 14 etxek bi zituzten, 33 etxek hiru zituzten, 84 etxek lau zituzten eta 107 etxek bost zituzten. 201 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 109 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 106 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 371 ziren, horien artean 278 aktiboak ziren eta 93 inaktiboak ziren. 278 pertsona aktiboetatik 246 lanean zeuden (137 gizon eta 109 emakume) eta 32 langabezian zeuden (17 gizon eta 15 emakume). 93 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 34 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bouglon udalerrian 236 unitate fiskal zeuden, 567,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.370 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Bouglon udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 639 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Linwood (Nebraska)
Linwood Nebraskako herri bat da. Butler konderrian kokatua dago. 2010ean 88 biztanle zituen, 0.96 kilometro koadrotan banatuta.
Argomaiz
Argomaiz (azentua bigarren silaban) Arabako herria da, Burguko udalerrikoa. Argomaniz du izen ofiziala. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 134 biztanle ditu.
Nyakim Gatwech
Nyakim Gatwech (Gambela, 1993ko urtarrilaren 27a) etiopiar modelo ezaguna da, Hego Sudango errefuxiatuen alaba, eta gaur egun Estatu Batuetan bizi dena. Instagramen oso ezagun egin da duen azal kolore beltz berezia dela eta.
Argomaiz
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
Nyakim Gatwech
Biografia
Gurasoak Maiwut hirian bizi ziren baina Sudango Bigarren Gerra Zibilari ihes eginez Etiopiara joan ziren eta bertan jaio zen Nyakim Gatwech. Handik Kenyako errefuxiatuen eremu batera joan ziren eta azkenik 14 urte zituela Estatu Batuetara iritsi zen. Hasiera batean Buffalo (New York) hirian ezarri ziren eta gero Minneapolisen. Hainbeste tokitan bizi izan bada ere eta Hego Sudanen inoiz ez, hegosudandartzat du bere burua.
Argomaiz
Garraioa
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
Nyakim Gatwech
Biografia
St. Cloud Estatu Unibertsitatean moda desfile batean parte hartu zuenean erabaki zuen modelo izatea. 2017ko Jigsaw filmaren posterrean azaldu zen.
Argomaiz
Garraioa
Bestalde, La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak elkartzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia dauka herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honakoa da:
Nyakim Gatwech
Biografia
Duen azal kolore beltzagatik eskolan bazterketa jasan bazuen ere gaur egun oso ezagun egin da Instagramen eta dagoeneko ia milioi bat jarraitzaile ditu. Instagramen darabilen ezizena Queen of the Dark ("Iluntasunaren erregina") da.
Gazeta (Burgu)
Gazeta Arabako herria da, Burguko udalerrikoa. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 53 biztanle ditu
Garraioa
Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
Enchelycore ramosa
Enchelycore ramosa Enchelycore generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.
Rajgarh barrutia
Rajgarh barrutia Indiako barruti bat da, Bhopal dibisioan, Madhya Pradesh estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
415 Palatia
415 Palatia, asteroide gerrikoan aurkitutako 415. asteroidearen izena da. 1896ko otsailak 7an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik.
Bere izena, Alemaniako eskualde historiko bat den Palatinatuagatik jasotzen du, gaur egun, Renania-Palatinatua estatuaren barnean dagoena.
Shugo
Shugoa (守護, Shugo?) Japoniaren garai feudalean, ofizialei ematen zitzaien titulu bat zen. Bere esanahi literala, "zaindaria" da.
Kargua, hasiera batean, Minamoto no Yoritomok sortu zuen 1185ean, Minamoto no Yoshitsune harrapatzen laguntzeko, baina, benetako arrazoia, shogunerria Japonia osoan hedatzea zen. Hau da, shogunek izendatzen zituzten shugoak antzinako japoniar probintziak edo kuniak ikuskatzeko.
Hiriburu inperialean mantentzeko derrigortasunaren ondorioz, bere probintziatik urrun, shugodai (守護代,?) edo shugoen ordezkariak ere izendatzen ziren. Ordezkari hauek, shugoak zenbait probintziaren ikuskapena bere kargu zuenean ere izendatzen ziren.
Denboran zehar, shugoaren boterea handitzen joan zen, eta Onineko Gerra Zibila hasi zenerako (1467-1477), shugoen arteko gatazkako oso kontu arrunta bihurtu ziren. Gatazken ondorioz, batzuk, berebizi gehitu zuten euren boterea, beste batzuk, euren mendekoengatik itzalduak izan ziren bitartean, shugodaiak kasu.
XV. mendearen amaieran, Sengoku garaiaren hasieran, Japoniako botere politikoa, titulu ezberdinak zituzten jaun feudalen artean banatua zegoen, shugoak, shugodaiak, etab..., daimyō ere deituak.
OVRA
OVRA edo Organizzazione per la Vigilanza e la Repressione dell'Antifascismo ("Antifaxismoaren Zaintza eta Errepresiorako Erakundea" euskaraz) Italia faxistaren eta Italiako Errepublika Sozialaren polizia politiko errepresiboa izan zen. 1927an sortua izan zen, Benito Mussoliniren erregimenean, Viktor Emanuel III.a Italiakoa erresumaren garaian.
Jatorria
Anteo Zamboni gazteak Mussolini hiltzen saiatu ondoren, gobernu italiarrak legedi errepresiboa aldarrikatu zuen. Erregimen faxistaren aurkako alderdi politiko, elkarte eta erakunde guztiak desegin ziren, eta "ordena sozial, ekonomiko edo nazionala bortizki iraultzeko edo segurtasun nazionala ahultzeko edo gobernuaren ekintzen aurka egiteko edo oztopatzeko ekintzak egiteko konpromisoa edo asmoa" izan zuela frogatu zen oro urrutiko lekuetara erbesteratu zezakeen poliziak.
Polizia Indar Nazionalaren berrantolaketa lehenetsi zen, "Pubblica Sicurezza" edo PS izenez ezagutzen zena. Lan horren arduraduna Arturo Bocchini polizia-ofiziala eta Partito Nazionale Fascistaren partaidea izan zen. Segurtasun Publikoari buruzko lege-kode berriak ("Testo Unico delle Leggi di Pubblica Sicurezza", sarritan TULPS bezala laburtua), 1926an aldarrikatua eta 1931n berrikusia, "Polizia Politikoaren Saila" aipatzen zuen poliziaren atal berezi gisa, disidentzia politikoa kontrolatu eta prebenitzea xede zuena. Geroago, dibisio hori OVRA izenez ezagutu zen, nahiz eta 1930eko abendura arte isilpean gorde zen haren existentzia. Orduan, prentsa-agentzia ofizialak, Stefanik, OVRA poliziaren "atal berezi" gisa aipatzen zuen adierazpen bat argitaratu zuen.
Bocchinik OVRAko zuzendari izendatu zuen Francesco Nudi inspektorea, geroago Guido Letok ordezkatuko zuena. Heinrich Himmler Bocchinirekin bildu zen behin baino gehiagotan, eta erakundea modelatu zuen Gestapo eredutzat hartuta. 1936ko apirilaren 2an, bi polizia-erakundeetako zuzendariek lankidetza-protokolo sekretu bat sinatu zuten.
Errepresioa
OVRAren eginkizunik garrantzitsuenetako bat CPCa ("Casellario Politico Centrale") operatzea eta mantentzea zen. Artxibo berezi horretan, "subertsiboei" buruzko informazio guztia jasotzen zen kontu handiz, "profil pertsonala" sortzeko, hezkuntzari, kulturari eta ohiturei buruzko datu guztiekin, haien izaera eta orientazio sexualari buruzko xehetasunak barne.
Aurretik, 1926ko azaroaren 25ean, "Legge di Difesa dello Stato" (Estatuaren Defentsarako Legea) berriak "Tribunale Speciale" (Auzitegi Berezia) sortu zuen, "Estatuaren etsai" izateaz akusatuak epaitzeko eta espetxe-zigor larriak edo are heriotza zigorrak ezartzeko, legedi berriak heriotza-zigorra berrezarri baitzuen.
OVRAren jardueraren ondorioz, 300.000 antifaxista inguru erbesteratu behar izan ziren, eta beste 10.000 inguru Italiako uharte edo urruneko lekuetara eraman zituzten; leku haietan bizi-baldintzak oso txarrak eta osasungaitzak ziren. 1927 eta 1940 bitartean, "Tribunale Speciale" ek hamar pertsona baino ez zituzten heriotzara kondenatu, eta hori ez dator bat garaiko beste polizia politiko batzuen ekintzekin, hala nola Gestapo eta Alemania naziko SS, Japoniako Inperioko Kenpeitai edo Sobiet Batasuneko NKVD.
AnnaSophia Robb
AnnaSophia Robb (Denver, 1993ko abenduaren 8a) Estatu Batuetako aktore, abeslari eta modeloa da. Haurra zela hasi zen aktore lanetan. Charlie and the Chocolate Factory filmean "Violet Beauregarde" izan zen, Bridge to Terabithia filmeko "Leslie Burke" protagonista izateagatik hainbat sari jaso zituen eta The Carrie Diaries telesaileko protagonista ere izan zen.
Biografia
AnnaSophia Denverren jaio zen eta arbaso daniar, ingeles, irlandar, eskoziar eta suediarrak ditu. Bere elizan hasi zen aktore lanetan txiki txikia zela eta 2012an graduatu zen Arapahoe High Schoolen.
Zortzi urte zituela agente batek ikusi eta amarekin Los Angelesera joan zen. McDonald's-en iragarki baten agertu zen eta 2004an Samantha: An American Girl Holiday telefilmean hartu zuen parte. 2005ean Charlie and the Chocolate Factory filmeko "Violet Beauregarde"-ren rola bete zuen eta mundu mailan ezagun bihurtu zen. Ordutik aurrera hainbat paper protagonista izan zituen zineman eta telesailetan. 2007an Bridge to Terabithia filmean "Leslie Burke" izan zen eta hainbat izendapen eta sari garrantzitsu jaso zituen. Disney Channel-entzat "Keep Your Mind Wide Open" abestia grabatu zuen eta Billboard Hot 100 zerrendan 90. postua eskuratu zuen. Hurrengo urteetan hainbat filmetan agertu zen, Jumper, Race to Witch Mountain eta Soul Surfer-en adibidez. Azken honetan marrazoak besoa kendu dion surflari baten rola betetzen du.
2011n Peter Panen filme baterako Wendy izateko aukeratua izan zen baina proiektua ez zen aurrera atera. 2012an Sex and the City telesailaren prekuela zen The Carrie Diaries telesaileko protagonista izan zen, Carrie Bradshaw bera hain zuzen ere.
Apolo
Greziar eta, geroago, erromatar mitologian, Apolo (grezieraz Ἀπόλλων—Apóllōn edo Ἀπέλλων—Apellōn) olinpiar jainko nagusietako bat da. Delfoseko zaindaria, han orakulu famatua zuen.
Kouros (bizarrik gabeko gaztea) ideala, Apolo da argiaren eta eguzkiaren jainkoa; egia eta profeziena; arkularitzarena; medikuntzarena; musikarena, poesiarena eta arteena, eta beste hainbat jarduerarena ere bai.
Oso pertsonai konplexua da Apolo, mito asko zuten bera protagonista, funtzio asko izan zituen, izen anitz eta askotariko modutan irudikatu zuten.
Anemia faltziforme
Anemia faltziforme edo drepanozitosia eritrozitoen itxura deformatzen duen gaixotasun hematologikoa da, oinarri genetikoa duena. Anemia mota honetan hemoglobinaren egitura molekularra ezohikoa da, β kate polipeptidikoetan aminoazido bat aldatuta dagoelako (glutamina egon beharrean balina baitago).
Hemoglobinaren aldaketa molekular horrek eritrozitoen desitxuratzea dakar: globulu gorriak ez dira biribilak, luzeak baizik, eta igitaiaren itxura hartu ohi dute (hortik gaitzaren izena). Hemoglobina eta eritrozito ezohiko horiek gaitzaren arazoak eragiten dituzte: odolean oxigenoaren garraoia okertzen da, odol-zirkulazioa ere bai (odol-hodiak buxatu egiten dira), anemia azaltzen da (eritrozito faltziformeek bizitza laburragoa dutelako), etab.
Genetika
Anemia faltziformeak oinarri genetikoa dauka. Hemoglobinaren β kateen sintesia kodetzen duen genea okerra da (HbS), eta gene normalaren aldean (HbA) azpirakorra.
Hiru dira hemoglobinaren genotipoak:
Azpirakorra izanik, HbS geneak ez du gaitzik sortzen gizabanako heterozigotoengan (HbA HbS). Homozigoto azpirakorrengan (HbS HbS), aldiz, zelula faltziformeen anemia eragiten du. Mendelen legeen arabera transmititzen da gaitza: bi guraso eramaileen (HbA HbS) seme-alaben artean %25ak gaitza izango du (HbS HbS). Arraza beltzeko gizabanakoen artean gaitz honen prebalentzia handiagoa da.
Apolo
Mitoak
Zeus eta Leto dira Apoloren gurasoak eta Artemisa arreba bikia.
Herak, Letoz jelosturik, jainkosa hau erditzeko unean onar zezaten debekua emana zien lurreko leku orori. Leto toki batetik bestera atseden hartu gabe zebilela, uharte batek eman zion babesa, zeren hain zoritxarreko zen non ez baitzuen ezeren beldurrik. Artemisa eta Apolo bertan jaio ziren eta jainko honek, esker onez, mundu grekoaren erdian finkatu zuen uharte hura, eta Delos («Distiratsua») izena eman zion. Jaio eta zazpi egunetara heldutasunera iritsirik, Delfosa abiatu zen, bertan, Zeusen aginduari men eginez, santutegi bat eraikitzearren; beltxargek tiratzen zuten orgak, alabaina, hiperboreoen lurraldera eraman zuen. Haien artean urtebete iraganik, Delfosa iritsi zenerako, Temisen orakuluaz jabetua zen Piton suge odolzaleak bere mende hartua zuen lurraldea. Munstroa hil ondoren eta haren izpiritua baketzearren Joko Pitikoak ezarri zituen.
Orakulua beretu zuen eta tripode sakratua ezarri zuen santutegian; haren gainean emakume apaiz Pitia deituak, jainkoak inspiraturiko orakuluak ematen zituen. Geroago, bere anaia Heraklesen aurka borrokatu zen, hark orakuluaz jabetu nahi izan baitzuen.
Apolo eta maitasuna
Oro har, Apolo ez zen oso zoriontsua izan maitasun kontuetan: ninfek eta emakumeek ihes egiten zioten, baina zenbaitetan bortxatu egiten zituen. Talia musarekin elkartzearen ondorioz Koribanteak sortu ziren, Uraniarekin Orfeo musikaria izan zuen eta Koronis ninfarekin Asklepio, medikuntzaren jainkoa. Haren mendekuak izugarriak izan ziren: Ziklopeak hil zituen, baita Nioberen haurrak ere; Martsias satiroa bizirik larrutu zuen, musikari gisa desafio egiteagatik, Troiako gerran, izurria zabaldu zuen greziarren artean Krise bere apaiza mendekatzeko, Agamemnonek haren alaba bahitua zuelako; Laokoon eta horren semeak Apolok bidalitako sugeek ito zituzten bere kontrako laidoa zigortzearren.
Mitoak kontatzen du Apolok Kupidorekin lehian aritu nahi izan zuela gezi-jaurtiketaren artean. Apoloren harrokeriak Kupido mindu zuen eta mendeku hartzea erabaki zuen. Horretarako, urrezko gezi bat jaurtiki zion Apolo jainko ederrari. Gezi honek zaurituz gero, berehalako maitasuna sortzen du zaurituarengan. Aldiz, Dafne ninfa, maitasuna mesprezatu eta arbuiatzea eragiten duen berunezko geziaz zauritu zuen Kupidok. Horrela, egun batean Apolok Dafne ikusi, maitasunez eri sentitu eta Kupidoren atzetik, segika, abiatu zen. Baina Dafnek, kontrakoa sentitzen zuenez, ihesari ekin zion. Ninfak geratu gabe egin zuen korrika, harik eta neka-neka eginda amari laguntza eskatu zion arte. Amak Dafne ereinotz bihurtzea erabaki zuen. Apolo Dafnerengana heldu zenean, Dafne itxuraz aldatzen hasita zegoen: gorputza azal gogor batez estali zitzaion, hankak lurrean hondoratzen ziren sustraiak bihurtu zitzaizkion eta ilea hostoz bete. Apolok negarrari eman zion, zuhaitzari besarka. Eta esan zuen: "Ene emaztea ezin izan zaitezkeenez, ene zuhaitz kutuna izango zara eta zure hostoak, beti ere berde, garaipenaren ikur izango dira eta garaileen burua jantziko".
Sinbolismoa
Egeoko herrien ezaugarria den sinkretismoa mamitzen da Apolorengan, heleniar munduaren mugez kanpotik iritsitako hainbat jainko biltzen baititu. Mendeetan zehar atributu anitzez hornituko dute (lira, arkua, tripodea, erramua, oreina, etab.), harenganako gurtzak hartu zuen hedaduraren adierazgarri. Igarmen, musika eta poesiaren jainkoa, musen babeslea (Musageta), aldi berean gerrari eta artzaina da. Eguzki jainko gisa garbitzaile eta sendatzaile izanik ere, mendekatzaile eta bortitz ageri da batera, maiz aski sumindurak bereturik. Argitasunaren sinboloa, erlijio orfikoaren jainkoa izan zen.
Apoloren ezaugarri batzuk
Apolo sarritan joaten da iparraldera, bere santutegiak utzita. Delfosen, Apolo ez zegoenena, Dionisok hartzen zuen bere lekua, neguan, eta Apolo bat-batean etortzen zen udaberrian, bere zaleek deitzen ziotenean. Jainko hau badirudi askotan urrun egoten dela, leku batetik bestera ibiltzen, eta agertzen denean, tupustean egiten duela. Iparralde urruna ere garrantzia du Apoloren mitoetan, beste jainko-jainkosen epopeietan ez bezala. Greziarrentzat, hiperboreoen lurraldea paradisu moduko bat zen, gerlarik, eritasunik eta ez zegoen lekua, bertako biztanleek egun osoa ematen zuten lanik egin gabe, dantzan eta musika egiten. Apolo hara joaten zen askotan, han bere pertsonalitatearekin bat zetorren bizimodua egin zezakeelako.
Bere irudietan, hegalak dituzten zaldiez tiratutako gurdi batean ager daiteke, alboan bi neska dituela eta greziarrek hiperboreartzat zituztenak. Deloseko Brontze Aroko bi hilobi ere lurralde hartako hildako batzuena zirela uste zuten ere. Iparraldera joaten zenez, Eguzkiarekin identifikatu zuten greziarrek, baina hori ez zen geratu K.a V. mendea baino lehen.
Apoloren alderdi asko kontrajarriak dira. Bere bi sinbolo nagusiak arkua eta lira dira: zibilizazioa dakarren jainkoa da, baina aldi berean mendekatzaile izugarria da, eta heriotza ekartzen duena. poeta, musikaria, jakintsua, Olinpon beste jainko-jainkosentzat musika egiten du eta, aldi berean, bere arkuaz heriotza eta hondamendia eramaten ditu. Apoloren geziak, izurriren metafora dira eta horrela irudikatzen zaio Iliadaren lehen bertsoetan (I, 44 hh). Arrazoi beragatik, medikuntzaren jainko gisa gurtzen zuten, eta horrexegatik eraiki zioten tenplua Joniako Didima hirian eta Messenian Bassai hirian. Forma horrekin sartuko da ere Erroman K.a. V. mendean. Baina geroago, bere semea Asklepiosek hartuko dio erreleboa medikuntzaren jainko bezala.
Etruriarren artean, Apulu edo Aplu izeneko eguzkiaren eta osasunaren jainko bat gurtu zuten, Apoloren parekoa.
Tenpluak
Bere gurtza oso zabalduta egon zen greziar mundu osoan. Apolorenak ziren, greziarren santutegi nagusietako bi, Delfosekoa eta Delosekoa. Bestalde bere ezaugarri orakularrari esker, orakulu asko eraiki ziren bere zaintzapean, Asia Txikiko hegoaldeko eta mendebaldeko itsasertzean batez ere. Azkenik, oso paper garrantzitsua izan zuen greziar kolonizazioan, prozesu horren burua baitzen. Itsas ertzetan sortutako kolonia askotan berari santutegi bat eskaini zioten.
Hala eta guztiz ere, Delfos zen bere santutegia nagusia. Mitoaren esanetan, Apolok aurretik zeuden beste jainko-jainkosak bota zituen handik, Gaia, Poseidon eta Piton sugea. Apolo berak Piton sugearen izena epitetotzat hartu zuen, Apolo Pitio. Greziar klasikoengan eragin handia izan zuen, moral berriaren iturri: "Ezagutu zure burua" esaldia, Delfoseko Apoloren tenpluan idatzita zegoen eta greziarren politika moduetan eta bizitza pribatuen erabateko itzala izan zuen.
Estitxu
Estitxu izenez ezaguna den Estibaliz Robles-Arangiz Bernaola (Beskoitze, Lapurdi, 1944ko ekainaren 4a - Bilbo, Bizkaia, 1993ko otsailaren 24a) euskal abeslaria izan zen, Beskoitzeko urretxindorra ezizenez ere ezaguna. Euskal muskagintzaren sinboloetako bat da.
Lehen urteak eta Robles-Arangiz Bernaolatarrak
Leku-eder baserrian jaio zen, Beskoitzen (Lapurdi). Espainiako Gerra Zibilean faxistak etxean sartu ondoren, Bilbotik erbestera jo behar izan zuen Estitxuren familiak, Bordelera (Okzitania, frantziar estatuan) lehenengo eta Kanbora (Lapurdi) ondoren. Estitxuren aita, Manuel Robles-Arangiz, ELA sindikatuaren sortzaileetako bat izan zen, eta Argentinara erbesteratu zen Primo de Riveraren diktaduran. 1936an diputatu izan zen. Estitxuren familia 1949an hasi zen Bilbora itzultzen, baina Estitxu ez zen 1952 arte bueltatu.
Musika eta, oro har, arte zaletasun handiko familia zen Robles-Arangiz Bernaolatarrena. Ama kantaria zen eta Estitxu bera hamaika anai-arreben artean gazteena. Neska koskorra zela, haren hamar neba-arrebak kantuan, txistuan, dantzan eta antzerkian aritzen ziren Bilbon eta Ipar Euskal Herrian antolatzen ziren jaialdietan. Estitxuren lau ahizpek (Edurnek, Garbiñek, Gizanek eta Maitanek) Ainarak taldea osatu zuten, eta Alatz, Irkus, Ugutz eta Iker nebek Soroak laukoa. Mutilek disko txiki bat grabatu zuen Ximun Haranekin Baionako Euskal Museoan, eta Joxemari Iriondo kazetariaren ustez, hori izan zen «Euskal Kantagintza Berriaren lehenengo urratsa».
Euskal kantagintzan hastea
Etxeko artista giroak arrasto sakona utzi zuen Estitxurengan; Aurora Abasolorekin ikasi zuen solfeoa eta José Herrerorekin gitarra jotzen. Gitarraren laguntzaz, plazaz plaza aritzea erabaki zuen. 1967an hasi zen kantari, 23 urte zituela. Bilboko Santiago Apostoluaren aretoan eman zuen lehen kontzertua, 1967ko Gabon egunean. Jaialdi berean aritu ziren Argoitia anai-arrebak, Daikiris orkestra, Sara Soto eta Natxo de Felipe, besteak beste. Estitxuren saioa nabarmendu zuen Xabier Gereñok Zeruko Argia aldizkarian idatzitako kronikan: «Nor da Estitxu au? Entzun ete dau iñork abestuten? Bere etxetik kanpora, iñork bez. Eta orain beste galdera bat: entzun dozue iñork Santiago Apostol teatroan Estitxuri egin yakozan txaloen antzekorik iñoiz? Estitxuren izena, laster, Euskal Erri guztian ezaguna izango da». Gereñok berak zuzentzen zuen Cinsa diskoetxeak argitaratu zituen Estitxuren lehen singleak, 1968an.
Hasieratik harrera ona izan zuen Bilbon eskaini zituen emanaldietan: Coliseo Albia antzokian, Seis Estrellas dantzalekuan, Deustuko Casa Vascan... 1968an hiru lehiaketa irabazi zituen: Seis Estrellas dantzalekuan egindako Música Joven lehiaketa, Eibarko San Joan jaietan Radio Juventudek antolatutako Primer Premio de Intérpretes de la Canción en Euskara-Gran Premio de Eibar —Maite Idirin sailkatu zen bigarren; taldeen sailean, Oskarbi eta Ameslariak izan ziren lehen eta bigarren, hurrenez hurren— eta Maulen hirugarrena. Segidan hasi zitzaizkion deika Gipuzkoako, Bizkaiko eta Iparraldeko jaialdi askoren antolatzaileak. Lehen urte haietan AEBetako folk kantuak euskaraz ematen zituen Estitxuk, eta horietako batek, lehen singlean grabatutako Euskaldun makilak, ospea eman zion.
Euskal abeslari famatua: Beskoitzeko urretxindorra
Beskoitzeko urretxindorra goitizena jarri zioten komunikabideek, haren ahotsaren edertasuna zela eta. Estitxuren garai berean kantari hasitako Maite Idirinen arabera, «izugarria zen, ahots ederra, naturala eta lasaia zuen». «Bihotz handiko neska zen, sinpatiaz betea, komunikatzaile ona, eztarri ederraren jabe, eta kantatzeko modu berezi eta harrigarria, irribarre zabala eta lagunarterako aparta», dio Estitxu gertutik ezagutu zuen Joxemari Iriondok. 1969aren hasieran Mexiko eta Venezuelara joan zen kantatzera, euskal etxeek gonbidatuta. Hainbat emanaldi eskaini zituen hilabete baino gehiago iraun zuen egonaldian, eta hango komunikabideek oihartzun handia egin zioten. Zeru garbia kantuak arrakastaren gozoa ekarri zion, eta hurrengo urtean Caracasko Promus diskoetxeak Una voz increíble diskoa argitaratu zion. Estitxuk moldaturiko hamar kantu eta harentzat beren-beregi sortutako Tonadillera campesina bildu zituen diskoak. Haatik, kantu hori ezabatu egin zuten Espainiako Movieplay diskoetxearen argitalpenean (Bakarrik), zentsuraren beldurrez, antza. Euskaraz abesten zuten beste hainbat kantarik bezala, frankismoaren zentsurarekin hainbat aldiz topo egin zuen Estitxuk. Esaterako, Bilbon gor-mutuen elkarte baten aldeko kontzertuan parte hartzea debekatu zioten 1970ean, eta Espainiako TVE telebista publikorako grabatutako saioa ez zen inoiz emititu. Euskal Herrian ere bazterketa jasan zuen behin baino gehiagotan.
Parisen ere abesten ibili zen ezaguna zuen paristar batek gonbidatua. Antza, ez zuen sobera gustukoa izan Parisko bizia eta laster itzuli zen Euskal Herrira.
1970eko hamarkadan hainbat lan argitaratu zituen, besteak beste Estitxu (Columbia, 1972) eta Estitxu (Columbia, 1976) disko luzeak, eta haur kantuen singleak. Halaber, Zirikan ikuskizunerako musika sortu zuen, eta izen bereko diskoan jaso 1978an. Lan horietan guztietan abesti propioak, herri kantuak eta atzerriko egileen moldaketak tartekatu zituen Estitxuk. Haatik, 1980ko hamarkadako diskoetan kanpoko abestiak baztertu zituen eta euskal kantutegiari erreparatu zion zabalago. Horrela osatu zituen Guraso'eri (Agorila, 1982), Errobi taldeko musikariekin grabatua, eta bere azken diskoa, Zortzikoak (Xoxoa, 1986), hari moldaketaz jantzitako lan joria. Garai hartan Gerard Luc akordeoi jotzailea izaten zuen lagun maiz zuzeneko emanaldietan, baina Zortzikoak grabatu eta berehala, gaixotasun larri batek agertokietatik eta edozein agerraldi publikotatik kanpo utzi zuen hainbat urtez.
Ibilbidearen bukaera
1993ko otsailaren 5ean agertokira itzuli zen Irunen (Gipuzkoa), Amaia antzokian, eta emeki kantaldiak berriz hartzeko asmoa azaldu zuen. «Laster artio, Euskal Herria!» esanez agurtu zituen entzuleak. Beste disko bat egitea zuen buruan. Haatik, handik hiru astera hil zen, otsailaren 24an, minbiziak jota, Basurtuko Ospitalean.
Hurrengo urtean Estitxuren omenezko diskoa kaleratu zen, Estitxu (Agorila, 1994), Jean Garin, Mario Gachis eta Mixel Ducau musikariek haren kantuen gainean egindako moldaketekin. Hura aurkezteko kantaldi bat egin zen Miarritzeko Koliseoan, 1994ko azaroaren 6an. Han parte hartu zuten Arrantzaleak taldeak, Gerard Luc ek, Mario Gachisek, Aritzak taldeak eta Beskoitzeko Oinak Arin dantza taldeak.
2017ko martxoaren 8an Baiona n bere izena daraman kalea izendatu zuten eta urte bete beranduago Bilboko Abando inguruan pasealeku bat.
2018an Franck Dolosor kazetariak eta Iban Gonzalez errealizatzaileak, Estitxuren ekarpen artistikoari buruzko ordubeteko dokumentala estreinatu zuten. Bertan, senideek, lagunek eta bera ezagutzen zutenen azalpenak biltzen dira.
NGC 683
NGC 683 galaxia espiral bat da, Aries konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Alègre (Auvernia)
Alègre Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Allègre udalerrian erroldatutako biztanleak 1.008 ziren. Familiak 412 ziren, horien artean 140 pertsona bakarrekoak ziren (68 bakarrik bizi ziren gizonak eta 72 bakarrik bizi ziren emakumeak), 144 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 108 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 675 etxebizitza zeuden, 417 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 160 bigarren erresidentzia ziren eta 98 hutsik zeuden. 565 etxeak ziren eta 107 apartamentuak ziren. 417 etxebizitza nagusietatik 292 bere jabearen bizilekua ziren, 103 alokairuan okupaturik zeuden eta 22 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 43 etxek hiru zituzten, 114 etxek lau zituzten eta 237 etxek bost zituzten. 295 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 191 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 148 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 578 ziren, horien artean 365 aktiboak ziren eta 213 inaktiboak ziren. 365 pertsona aktiboetatik 329 lanean zeuden (184 gizon eta 145 emakume) eta 36 langabezian zeuden (19 gizon eta 17 emakume). 213 pertsona inaktiboetatik 78 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 93 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Allègre udalerrian 407 unitate fiskal zeuden, 896 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.277,5 euro zen.
Bodio Lomnago
Mugakideak
Bodio Lomnagok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Litchfield (Nebraska)
Litchfield Nebraskako herri bat da. Sherman konderrian kokatua dago. 2010ean 262 biztanle zituen, 0.79 kilometro koadrotan banatuta.
Alègre (Auvernia)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 77 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 2 liburu dendak, 1 arropa denda zen, 1 elektrotresna denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Allègre udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 784 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Allègre udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 225 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ursula Martin
Ursula Hilda Mary Martin CBE FRSE FRE (Londres, 1953ko abuztuaren 3an jaioa) informatikoari britainiar ra da, eta informatika teorikoan eta metodo formaletan ikerketa-interesak ditu. Informatikaren eta matematikaren arloetan emakumeak sustatzeko egiten dituen jarduerengatik ere ezaguna da. 2019tik, irakasle izan da Edinburgoko Unibertsitate ko Informatika Eskolan.
2014tik 2018ra, Martin informatikako irakasle izan zen Oxfordeko Unibertsitateko Informatika Sailean, eta EPLIk ezarritako karrera-beka bat du. Lehenago, Informatikako katedra bat zuen Maria Erregina ren Ingeniaritza Elektroniko eta Informatikako Eskolan, Londresko Unibertsitatea n, non Zientzia eta Ingeniaritzako Zuzendariordea izan zen, 2005-2009 bitartean.
Ibilbidea
Martin, matematika lantzen hasi zen taldeen teorian, ondoren sokak berridazteko sistemara mugitu zen. Illinois eko Unibertsitatean, Manchesterreko Unibertsitatean eta Londresko Unibertsitatean kargu akademikoak izan ditu. Bisita sabatikoak egin ditu Massachusettseko Teknologia Institutura eta SRI International era (Menlo Park). 2004an bekadun bisitaria izan zen Oxford Internet Institute-n.
1992tik 2002ra, informatikako irakasle izan zen Eskozia ko St. Andrewseko Unibertsitatea n. Bera izan zen unibertsitateko lehen irakaslea 1411n sortu zenetik.
Martinek, Annals of Pure and Applied Logic aldizkariaren (Elsevierrek argitaratua) editore-aholkulari gisa eta The Journal of Computation and Math (London Math Society) eta Formal Aspects of Computing (Springer - Verlag) argitalpen-batzordeetan parte hartu du.
Argitalpenak
Hauek dira haren argitalpenak:
Ohoreak eta sariak
Martin, Britainiar Inperioaren Ordenaren (CBE) komandante izendatu zuten 2012ko Urte Berriko Ohoreetan, informatikaren zerbitzuetarako. 2017an, Edinburgoko Errege Elkarteko (FRSE) eta Ingeniaritzako Errege Akademiako (FREng) kide hautatu zuten.
Mesnil-Follemprise
Mesnil-Follemprise Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mesnil-Follemprise udalerrian erroldatutako biztanleak 125 ziren. Familiak 50 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 54 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 54etxeak ziren. 47 etxebizitza nagusietatik 42 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 9 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 67 ziren, horien artean 51 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 51 pertsona aktiboetatik 46 lanean zeuden (28 gizon eta 18 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mesnil-Follemprise udalerrian 49 unitate fiskal zeuden, 130 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.055 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 1 zurgina.
2000. urtean Mesnil-Follemprise udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 332 hektarea erabiltzen.
Faye-l'Abbesse
Faye-l'Abbesse Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Faye-l'Abbesse udalerrian erroldatutako biztanleak 1.013 ziren. Familiak 397 ziren, horien artean 110 pertsona bakarrekoak ziren (39 bakarrik bizi ziren gizonak eta 71 bakarrik bizi ziren emakumeak), 137 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 130 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 453 etxebizitza zeuden, 402 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 451 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 402 etxebizitza nagusietatik 313 bere jabearen bizilekua ziren, 85 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 52 etxek hiru zituzten, 93 etxek lau zituzten eta 248 etxek bost zituzten. 370 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 176 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 191 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 556 ziren, horien artean 395 aktiboak ziren eta 161 inaktiboak ziren. 395 pertsona aktiboetatik 376 lanean zeuden (209 gizon eta 167 emakume) eta 19 langabezian zeuden (7 gizon eta 12 emakume). 161 pertsona inaktiboetatik 75 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 52 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Faye-l'Abbesse udalerrian 43 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.950 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Living On The Edge
Living On The Edge (euskaraz Ertze-ertzean biziz) 1993. urtean Aerosmith estatubatuar rock musika taldeak Get a Grip diskoaren barnean kaleratu zuen abesti bat da. Abestiaren izenburuko ertzak bizitzan gauza eta gai askotan arriskutik hurbil edo erortzeko zoriari lotuta dago.
Kushinagar barrutia
Kushinagar barrutia Indiako barruti bat da, Gorakhpur dibisioan, Uttar Pradesh estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Val-des-Prés
Val-des-Prés Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 490 etxebizitza zeuden, 220 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 230 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 228 etxeak ziren eta 237 apartamentuak ziren. 220 etxebizitza nagusietatik 143 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 22 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 25 etxek bi zituzten, 57 etxek hiru zituzten, 66 etxek lau zituzten eta 65 etxek bost zituzten. 162 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 106 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 97 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 324 ziren, horien artean 264 aktiboak ziren eta 60 inaktiboak ziren. 264 pertsona aktiboetatik 249 lanean zeuden (138 gizon eta 111 emakume) eta 16 langabezian zeuden (8 gizon eta 8 emakume). 60 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Enrique Urquijo
Enrique Urquijo Prieto (Madril, 1960ko otsailaren 15 - 1999ko azaroaren 17) musikagilea, abeslaria, baxu-jotzailea eta gitarra-jotzaile espainiarra. Trantsizio urteetan sortutako gazte abeslarien arteko ezagunetariko bat izan zen. Movida madrileña mugimenduaren hasierako data bat Tos taldearen bateriari eskainitako kontzertua izan zen; abeslaria Enrique Urquijo zen. Enrique Urquijoren lanak Movidan garrantzi handia izan bazuen ere, ez zen mugimendu horretan mugatu. Oso estilo desberdinak landu zituen eta bere belaunaldiko musikari onenetariko bat bezala onartua izan da.
Unai Nuñez
Unai Nuñez Gestoso (Portugalete, 1997ko urtarrilaren 30a) Euskal Herriko futbolaria da. Bere anai nagusia Asier futbolaria da ere, biak erdiko atzelari moduan aritzen dira.
Val-des-Prés
Diru sarrerak
2009an Val-des-Prés udalerrian 222 unitate fiskal zeuden, 519 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.598 euro zen.
Enrique Urquijo
Biografía
Madrilen jaioa, Argüelles auzoarekin lotura estua izan zuen; han bizi zen bere bizitzaren urte gehienetan. Lau anai-arreben bigarrena izan zen: Javier (musikarekin ere oso lotuta), Álvaro (egungo Los Secretos taldearen abeslaria) eta Lydia. Javier eta Alvarorekin batera, ikaskide batekin, José Enrique Cano Canito, Tos taldea sortu zuten. Canito auto-istripuz hil zen 1980ko urtarrilaren 1ean eta orduan taldearen izena aldatu zuten, Los Secretos bihurtuz. Canitori eskainitako omenezko kontzertua urte bereko otsailaren 9an egin zen, Madrilgo Eskola Politeknikoan, eta modu batez Movida madrileñari hasiera eman zion. Lehenengo albuma eta lehenengo arrakasta handia taldearen izena zeramana diskoarekin izan zen; horretan haien abesti ezagunetariko batzuk jaso ziren: "Déjame", "Ojos de perdida", "Sobre un vidrio mojado". Lan horrekin taldeak ibilbide aberatsari ekin zion.
Val-des-Prés
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 38 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Unai Nuñez
Kirol Ibilbidea
''2022ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Enrique Urquijo
Biografía
Halaber, Urquijok beste talde paraleloa bultzatu zuen: Los Problemas. Horretan Enriquek bere gustuko abestiak lantzen zituen: rantxerak, bertsioak, berak idatzitako kantak... Talde horrekin, lagun talde batekin, lokal txikietan aritu zen; aipatzekoa musika taldean Begoña Larrañaga musikaria, abeslariaren lagun urkoa uste askoan. Bere bikotekidea, bestetik, Almudena Navarro Barrio izan zen; biek alaba bat izan zuten 1994an, Maria zeini kanta ezagun batzuk eskaini baitzizkion: Pero a tu lado y Agárrate a mí, María.
Val-des-Prés
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 3 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
Txikita kalea
Gasteiz ko Txikita kalea Alde Zaharrean dago.
Enrique Urquijo
Biografía
Musikariaren azken agerpen publikoa 1999ko azaroaren 4an izan zen, Amigo sarien banaketan. Hilabete bereko 17an Malasañako atari batean, gaindosiz hilda aurkitu zuten. Haren omenez Madrilgo Udalak bere izena kale bati eman zion. Álvaro anaiak Los Secretos taldearekin aurrera jarraitzen du musika munduan.
Txikita kalea
Kokapena
Aiztogile kalea amaitzen den tokian hasten da, Santa Maria kantoia n, eta Hedegile kale raino iristen da.
Luzera
95 metro inguruko luzera du. Ezkerreko espaloian 18 zenbakiraino iristen da eta eskuinekoan 5eraino.
Historia
Henrike Knörr eta Elena Martínez de Madina Salazarrek idatzitako “Toponimia de Vitoria I – Gasteizko toponimia I ” (Euskaltzaindia, 2009) liburuaren arabera kalearen izena aspaldikoa da, XV. mendekoa hain zuzen ere.
Enrique Urquijo
Eraginak
Enrique Urquijoren musikan abeslari askoren eragina nabaria da, besteak beste, Neil Young, Jackson Browne, José Alfredo Jiménez edo Warren Zevon. Orokorrean, country rocken eragina izan zuen eta estilo hori Espainian zabaltzen asko lagundu zuen.
Diskografia
Enrique Urquijo bere ibilbidean hamazazpi disko utzi zituen: 15 Los Secretosekin eta bi Los Problemas taldearekin.
Italiar Inperioa
Italiar Inperio Koloniala (italieraz Impero Coloniale Italiano) edota Italiar Inperioa izendapena 1936ko Etiopiako konkista ondoren erabiltzen hasi zen. Izendapen horrek Italia faxistak Afrika eta Egeo itsasoan zituen jabegoak izandatzeko erabiltzen zen. Beste europar potentzia batzuk ez bezala, Italiak inoiz ez zuen Asia edo Amerikan jabego kolonialik eduki (Txinako Tianjin hiriaren kontzesioa salbuespena izan zen). Inperioak bere hedapen handiena 1940 urteko lehenbiziko hilabeteetan izan zuen.
416 Vaticana
416 Vaticana, asteroide gerrikoan aurkitutako 416. asteroidearen izena da. 1896komaiatzak 4an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizako behatokitik.
Bere izena, Vatikano herrialdeagatik jasotzen du.
Val-des-Prés
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
2000. urtean Val-des-Prés udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 196 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Enchelycore schismatorhynchus
Enchelycore schismatorhynchus Enchelycore generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.
1904ko Frantziako Tourra
1904ko Frantziako Tourra Itzuli Handi honen 2. edizioa izan zen. 1904ko uztailak 2 eta 24 artean ospatu zen, 6 etapatan banatutako 2429 kilometroko ibilbidea eginez. Ibilbidea lehen edizioko berbera izan zen, eta Maurice Garinek bigarren aldiz irabazi zuen Tourra, Lucien Pothierrekiko abantaila txiki batekin. Hippolyte Aucoutourierrek lau etapa irabazi zituen.
Alabaina, edizio hau iskanbilaz betea egon zen.
Itzulian zehar, bederatzi txirrindulari, beste arrazoi batzuen artean, autoak edo trenak legez kanpo erabiltzeagatik kanporatuak izan ziren. Frantziako Txirrindularitza Batasuneko ikerketa batzordeak hamarnaka txirrindulari eta lekukoren adierazpenak entzun zituen, eta, 1904ko abenduan (arauak ez betetzeagatik) etapa garaile guztiak eta sailkapen nagusiko lehen lau txirrindulariak (Maurice Garin, Lucien Pothier, Cesar Garin eta Hippolyte Aucoutourier) kanporatu zituen. Bosgarren sailkatua, une horretan 20 urte baino ez zituen Henri Cornet, Tourraren garailerik gazteena bihurtu zen. Kanporatuetatik 10 urte betez zigortuak izan ziren, Maurice Garin bi urterekin, eta beste biak bizi guztirako.
Etapak
Abenduak 2ko kanporaketen ondoren, etapa garaileak izan ziren Maurice Garin, Hippolyte Aucoutourier eta Rene Pothier sailkapenetatik desagertu ziren.
Lerista quadrivincula
Lerista quadrivincula Lerista generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Jose Migel Barandiaran
Euskal kulturan eta abertzaletasuna zein euskal izaera ulertzeko ikuspegian eraginik handiena izan duen egileetako bat da. Euskal mitologia Neolitotik hona dakarren haria irudikatu zuen, euskaldunen antzinakotasuna aldarrikatuz. 1960ko hamarkadatik aurrera egondako egile askoren inspirazio iturri izan zen.
Bere lan handia zaintzeko eta hedatzeko xedez, Barandiaranek berak, Eusko Ikaskuntzarekin batera, Jose Miguel de Barandiaran Fundazioa sortu zuen 1988an; 2022an oraindik ere ikerketa bultzatzen eta Barandiaranen irudia hedatzen segitzen du fundazioak. Ataungo San Gregorio auzoan, bestetik, Barandiaran museoa dago, ikerlaria bizi izan zen etxean, hain zuzen.
Apaiztegia eta lehenengo lan etnografikoak
1889ko abenduaren 31n jaio zen, Perune–Zarre baserrian (Ataun), 9 anai-arrebako familian. Apaiz ikasketak Gasteizko seminarioan egin eta 1914an apaiz ordenatu zuten Burgosen, eta Teologian lizentziatu zen hiri hartan bertan urtebete geroago. Hogeita hiru urtez Gasteizko Apaizgaitegiko irakasle izan zen. Ezagutzak hedatu nahirik, Herrien Psikologiari buruzko ikastaro bat egin zuen Leipzigeko Unibertsitatean.
1916an ekin zien etnografia eta antropologiako lanei, Aralar mendialdean. Han zenbait trikuharri arakatu zuen eta Euskalerriaren alde aldizkarian eman zuen horren berri. 1917an Telesforo Arantzadi (orduan Bartzelonako Unibertsitatean Antropologiako katedraduna zena) eta Enrique Eguren (Oviedoko Unibertsitateko katedraduna izan zen) ezagutu zituen, eta hogei urteko lankidetza emankorrari eman zioten hasiera hirurok. Aranzadik eragin handia izan zuen Barandiaranen ikerketen zuzentasun zientifikoa bermatzeko. Hirurek osatuko zuten urteetan lan-talde finko eta guztiz emankorra: haiek aztertu zituzten Aralar mendiko trikuharriak (1917), Aizkorrikoak (1918), Ataun-Burundetakoak (1919), Altzaniakoak (1920), Entzia mendilerrokoak eta Soraluzeko Elosukoak (1921), Belabieta eta Urbasakoak, eta Santimamiñeko kobazuloak (1924, 1925 eta 1931), Lumentza (1925), Ermittiako eta Gipuzkoako beste koba batzuk (1924 eta 1927), Bolinkoba (1933) eta Urtiaga-Itziar (1936).