cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ar-Abbatârik
Ar-Abbatârik (Eguzkiaren Bigarren Aroko 2618-2899, 2825-2899 bitartean errege) edo Tar-Ardamin quenya hizkuntzan, batzuetan Numenorreko gobernarien artean aipatzen da, baina, beste batzuetan aipatu gabe uzten da. Tar-Kalmazilen semea zen, Eguzkiaren Bigarren Aroko 2618an jaio eta Eguzkiaren Bigarren Aroko 2899an hil zena. Gobernarietako bat bezala kontutan hartzen bada, Numenorreko hemeretzigarren erregea izango litzateke.
Peter Snell
Gaztetatik zaletu zen kirolarekin, baina oso berandu hasi zen lasterkari gisa. Izan ere, tenis, cricket, igeriketa eta eskaladan nabarmendu zen hasieran, eta ustekabean zaletu zen lasterketarekin, sasoian egoteko entrenatzearen poderioz. Arthur Lydiardek entrenatzailearekin lanean jardun zuen, eta 1959an 2.000 metroko, milia erdiko eta miliako lasterketetako garaipenak eskuratu zituen. 1960ko Olinpiar Jokoetan, Erroman, urrezko lehen domina irabazi zuen, 800 metrotan, eta munduko errekorra ezarri zuen. 1962an, gainditu egin zituen miliaren marka, 800 metroko lasterketarena eta 880 yardakoarena. Ospe handiko lasterkaria izatera iritsi zen denbora gutxian, eta 1964an garaipen sonatua lortu zuen berriro Tokion; izan ere, 1.500 metroko lasterketan parte hartzen zuen lehen aldia izan arren, urrezko domina eskuratu zuen proba horretan eta 800 metrokoan. 1965ean erretiratu zen, baina historiako ibilbide ertaineko lasterkari handienetakotzat hartzen da.
Bande
Bande Galiziako udalerria da, Ourenseko probintziaren hego-mendebaldean eta A Baixa Limiako eskualdean kokatutakoa.
2.326 biztanle zituen 2004an.
RRS Discovery
Historia
RRS Discovery-ren eraikuntza Dundee Eskoziako hirian hasi zen 1900eko martxoaren 16an, eta urtebete eta bost egun geroago, 1901eko martxoaren 21ean, uretaratu zuten. Lurrun-motorrak izan arren, Discovery-ek bereziki beletan oinarritzen zen higiarazteko, ikatz-kopuru handia gordetzeko gaitasuna ez baitzuen
Bere lehen misioa Robert Falcon Scott eta Ernest Shackleton garraiatzea izan zen Antartikako esplorazio misioan, 1902ko urtarrilean iritsi zena. Antartikako kostaldearen kartografia egiten hilabete batzuk igaro ondoren, Discovery McMurdo itsasarteko izotzetan harrapatuta geratu zen, Ross uhartean, bi urtez. Une horretan, Scott eta Shackletonek Antartika kontinente bat zela ezarri zuten, eta Hego polo magnetikoa berrezarri zuten. Horrez gain, 82º 12'-ko hegoalderako posizio maximoa lortu zuten. Behin lehergailuek lagundutako arrazoi naturalengatik izotzetik atera ondoren, Discovery-ek itzulera egin zuen, Spithead portura 1904ko irailaren 10ean helduz.
Lehenengo espedizio arrakastatsu horren ondoren, Discovery Hudson Badiako Konpainiari saldu zioten, Londresen eta Hudson badiaren (Kanada) arteko zamaontzi gisa erabili zuena, Lehen Mundu Gerra arte, munizioak Errusiara garraiatzeko erabili zena. Gerra amaitu zenean, hainbat enpresatan zamaontzia izan zen berriro, baina itsasontzi modernoagoek gainditu zuten laster, eta 1920ko hamarkadaren hasieratik esplorazio lanetarako besterik ez zen erabili. 1923an Discovery berriro erosi zuten helburu zientifikoak lortzeko, eta, beraz, 1925ean baleen migrazio-mugimenduei buruzko ikerketak egin zituen. Ondoren, britainiarren gobernuak "Australia eta Zeelanda Berriko Zientzia Espedizio Antartikoari" eman zion, non 1929 eta 1931 urteen artean zerbitzatu zuen. Ondoren, gaizki kaltetu eta zaharkiturik, Discovery Londresen ainguratu zuten eta britainiar "Itsas Ondareak" erosi zuen 1979an.
1985ean, "Dundee Heritage Trust" Dundee Ondare Foundazioak erosi zuen azkenik, eta egungo kokapenera lekualdatu zuten Dundee hiriaren Tay ibaiko badian. Gaur egun, interes turistikoa da.
Kirol babesle
Kirol babesle esaten zaio kirol talde bati diruz laguntzen duen pertsona edo enpresari. Gehienetan enpresak izaten dira eta normalean diru laguntzak publizitatearen truke eskaintzen dira. Enpresa babesleek, ikusgarritasuna lortzeko, beren markak ezagutarazteko-eta, kirol babesle bezala agertzen dira. Babesle horiek kirolari amateur edo profesionalak diruz laguntzen dute. Enpresek bere marka eta bere izena ezagunago izatea dute helburu nagusi eta batzuetan zerga kenketak ere lortu egiten dituzte.
Batzuetan kirol babesle bezala administrazio publikoak ere aritzen dira. Kirola hezkuntzaren parte bat dela argudiatuz, kirola herria edo ingurua kanpoan ezagunago izateko baliagarria dela aldarrikatuz, batzuetan kirol-talde batzuek diru-laguntza publikoa lortzen dute.
Bilbo (argipena)
Bilbok esanahi ezberdinak ditu:
Francisco Ayres
Francisco Ayres Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Maria Josefa Saxoniakoa (Frantziako dofina)
Maria Josefa Karolina Eleonora Frantziska Xabiera Saxoniakoa (Dresden, 1731ko azaroaren 4a - Versailles, 1767ko martxoaren 13a) Frantziako dofin ezkontidea izan zen 1747tik 1765era.
Augusto III.a Poloniakoaren eta Maria Josefa Austriakoaren alaba izan zen. 17477an Luis, Frantziako dofinarekin ezkondu zen. Luis 1765eko abenduan hil zen eta Maria Josefa hamabost hilabete geroago. Lau seme eta hiru alaba izan zituzten. Horietako hiru Frantziako erregeak izan ziren Luis XVI.a, Luis XVIII.a eta Karlos X.a.
Opor
Oporrak urtean zehar langileek eta ikasleek gozatzen dituzten lanik gabeko egunak dira, aste edo hilabete batzuetan zehar, atseden hartu, aisiazko ekintzak burutu, hala nola jaiak eta kirolak, edota bidaia egiteko. Herrialdea zein den, langileek opor egun kopuru ezberdinak dituzte. Adibidez, Espainian, 30 eguneko opor eskubidea izaten dute langileek. Ikasleek ordea opor luzeagoak izaten dituzte, 2-3 hilabetekoak, eta ekainetik irailera ipar hemisferioko herrialdeetan. Legez, astean zehar atseden hartzeko jai egunak (larunbat eta igandeak gehienetan) eta jai nazional eta lokalak (Urteberri eguna, esaterako) ez dira oporrak.
Campobasso
Mugakideak
Campobassok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Neodon linzhiensis
Neodon linzhiensis Neodon generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetidae familian sailkatuta dago.
City Under the Sea
City Under the Sea edota War-Gods of the Deep (euskaraz Itsaspeko Hiria edota Sakoneko Jainko-Gerrak), 1965eko Jacques Tourneur frantziar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia fikziozko film bat da. 1831ko Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen The City in the Se (Itsasoko Hiria) olerkian oinarritua dago. Vincent Price, Tab Hunter, Susan Hart, David Tomlinson eta John Le Mesurier aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Arrain-gizon bat kostaldeko gaztelu batean sartu eta eitsaspeko erregearen emaztearen antza duen Jill Tregillis (Susan Hart) emakumea bahituko du. Ben Harris (Tab Hunter) ingeniari gaztea eta Harol Tufnell-Jones (David Tomlinson) margolaria emakumea erreskatatzeko asmoz itsaspean barneratuko dira, horretarako itsaspeko hirira joan eta arrain-gizonen erregeari (Vincent Price) aurre egin beharko diote.
Clara Petacci
Clara Petacci (1912ko otsailaren 28a - 1945ko apirilaren 28a), gertuek Claretta Petacci deitzen zioten, Benito Mussoliniren azken amorantea izan zen.
Biografia
Clara Petacci 1912ko otsailaren 28an Erroman jaio zen, goi mailako familia baten altzoan. Fisikoki ederra Benito Mussolinirenganako obsesio psikologikoa zuen. Clara Riccardo Federici militarrarekin ezkondu zen. 1932an diktadorearekin elkarrizketatzea lortu zuen eta ia une horretatik ezkontzatik kanpoko harremana izan zuten. Harremana Rachele Mussolinik, Mussoliniren emazte ofiziala, ondo asko ezagutu zuen baina ez zuen lortu bikoteak moztea. Izan ere, ez zen lehenengo aldiz: aurretik diktadoreak Ida Dalserrekin lotuta egon zen eta harekin seme bat izan zuen, Benito Albino Mussolini. Clara Petaccik, bere aldetik, 1936an bere senarrarengandik banandu zen. Ducek orduan etxe dotore batera eraman zuen, Villa Camilucciara.
1945ko apirilaren 25an, Bigarren Mundu Gerra bukatzear, Milandik abiatuta bikotea Suitza aldera ihes egiten saiatu zen, Wehrmachten konboi batean. Bidean, bi egun geroxeago, partisano talde batek konboia geldiarazi egin zuen eta iheslariak topatu zuen. Atxilotuak, Nazio Askapenerako Batzordeak Mussoliniren aurkako heriotz zigorra erabaki zuen. Clara Petaccik, orduan, Mussolinirekin batera hiltzeko asmoa azaldu zuen. Walter Audisiok, Valerio Koronela, Nazioarteko Brigadetan Espainiako Gerra Zibilean aritutako militante komunista, ejekuzio horren ardura hartu zuen. Hilaraztea Bonzanigo herrian eraman zen aurrera. Bikotea, hilez gero, Milanera eraman zuten eta han, Loretoko Plazan, publikoki erakutsita.
Larrunbe erreka
Larrunbe erreka Ganekogortan jaio (998 metro) eta Basauritik gertu Nerbioi ibaira isurtzen den erreka da.
Liolaemus mapuche
Liolaemus mapuche Liolaemus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Datolita
Datolita silikato motako minerala da eta datolite subtaldearen kidea da.
Ezaugarriak
Datolita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.
Saint-Loup (Allier)
Saint-Loup Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Loup udalerrian erroldatutako biztanleak 594 ziren. Familiak 228 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 84 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 259 etxebizitza zeuden, 233 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 253 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 233 etxebizitza nagusietatik 204 bere jabearen bizilekua ziren, 25 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 31 etxek hiru zituzten, 80 etxek lau zituzten eta 118 etxek bost zituzten. 182 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 87 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 133 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 409 ziren, horien artean 292 aktiboak ziren eta 117 inaktiboak ziren. 292 pertsona aktiboetatik 269 lanean zeuden (155 gizon eta 114 emakume) eta 23 langabezian zeuden (10 gizon eta 13 emakume). 117 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Loup udalerrian 238 unitate fiskal zeuden, 601 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.353 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NSÍ Runavík
NSÍ Runavík (izen osoa Nes Sóknar Ítróttarfelag Runavík), Faroetako futbol taldea da, Runavík herrikoa. 1957an sortu zen eta Faroetako liga bat eta hiru kopa eskuratu ditu.
Pterothrissus belloci
Pterothrissus belloci Pterothrissus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Albulidae familian.
Holochilus lagigliai
Holochilus lagigliai Holochilus generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetidae familian sailkatuta dago.
Ball (kraterra)
Ball kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ26 lau-angelukoan dago. 40,3 kilometroko diametroa du. Izena William Ballren omenez darama.
Puygaillard-de-Lomagne
Puygaillard-de-Lomagne Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Puygaillard-de-Lomagne udalerrian erroldatutako biztanleak 54 ziren. Familiak 22 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 11 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 7 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 27 etxebizitza zeuden, 23 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 4 bigarren erresidentzia ziren. 25 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 23 etxebizitza nagusietatik 17 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 1ek lau zituen eta 17 etxek bost zituzten. 21 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 11 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2000. urtean Puygaillard-de-Lomagne udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Muíños
Muíños Galiziako barnealdeko udalerri mugakidea da, Ourenseko probintziaren hego-mendebaldean eta A Baixa Limiako eskualdean kokatutakoa, Trás-os-Montes Garaiarekin (Portugal) mugan.
1.888 biztanle zituen 2008an.
Richeling
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Fizeauren esperimentua
Fizeauren esperimentua optikan argiaren lastertasuna kalkulatzeko egiten den esperimentua; n errefrakzio maila duen eta v lastertasunaz mugitzen den gai batetik argia zein lastertasunez igarotzen den kalkulatzeko egiten da. 1851n egin zuen Fizeauk lehenengo esperimentua baina historian zehar beste saio asko egin dira tresna aurreratuagoak erabiliz.
Richeling
Etxebizitza
2007an 146 etxebizitza zeuden, 138 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 7 hutsik zeuden. 133 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 138 etxebizitza nagusietatik 117 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 106 etxek bost zituzten. 134 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 83 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 254 ziren, horien artean 170 aktiboak ziren eta 84 inaktiboak ziren. 170 pertsona aktiboetatik 159 lanean zeuden (93 gizon eta 66 emakume) eta 11 langabezian zeuden (6 gizon eta 5 emakume). 84 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 44 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Richeling udalerrian 132 unitate fiskal zeuden, 347 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.393 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 3 iturginak eta 1 argiketaria.
2000. urtean Richeling udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 165 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Armstrong (kraterra)
Armstrong kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ12 lau-angelukoan dago. 4,21 kilometroko diametroa du. Izena Neil Armstrongren omenez darama.
John Boorman
John Boorman (Shepperton, Surrey, 1933ko urtarrilaren 18a) ingeles zinema zuzendari bat da. Luzaroan Irlandan bizitu izan da. Bere filma ezagunenen artean Point Blank, Deliverance, Zardoz, Excalibur, The Emerald Forest, Hope and Glory, The General eta The Tailor of Panama daude.
Coari
Coari Brasilgo udalerri bat da, Amazonaseko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
La Ferté
La Ferté Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Ferté udalerrian erroldatutako biztanleak 187 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 89 etxebizitza zeuden, 74 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 83 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 74 etxebizitza nagusietatik 59 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 9 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 63 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 49 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 113 ziren, horien artean 85 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 85 pertsona aktiboetatik 80 lanean zeuden (41 gizon eta 39 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Ferté udalerrian 81 unitate fiskal zeuden, 199 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.320 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak jatetxe ziren.
2000. urtean La Ferté udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 873 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Davanita
Davanita silikato motako minerala da eta dalyite taldearen kidea da.
Rafael Berrio
Rafael Berrio (Donostia, 1963 - ibidem, ), donostiar kantaria eta musikagilea izan zen. UHF taldearekin hasi zen, punk musikaren estetikatik gertu. Poch-ekin batera aritu zen 1980ko hamarkadan eta Amor a traición eta Deriva taldeetako kidea izan zen.
Antologia
Antologia bat lan berezien edo garrantzitsuen bilduma bat da. Egiteko ikuspuntuak desberdinak izan daitezke: literarioak, esaterako olerki onenak, zinematografikoak, musikalak. Aukeraketa oso subjektiboa izan daiteke, kritikari baten ikuspuntik onenak, edo, itxuraz, objektiboagoa, pertsona askoren iritziak bilduz. Dena dela, kasu guztietan partzialak eta arbitrarioak dira.
Antologiak literaturan
Literaturaren historiaren garrantzi handia izan dute antologiek, batez ere mugimendu berrien aurrean gaudenean. Adibidez, 1969an Juan San Martinek egin zuen euskal poesia berriaren antologiak, Uhin berri, olerkari gazteak plazaratzeko garrantzi handia izan zuen.
Iksi dugunez, poesia alorrean oso ohikoak dira antologiak baina beste generoetan ere arruntak dira baita. Ipuinen antologiak, alegien antologiak, mikroipuinen bilketak, egile baten testu onenak... Horren arabera, antologia gaiaren araberakoa izan daiteke, esaterako, ipuin erotikoen aukeraketa bat, egileen arabera, adibidez, Gabriel Arestiren testu onenak, edo erabat pertsonala, hau da, antologoaren gustuaren arabera.
Antologiak musikan
Oso ohikoak dira abeslari edo talde baten konposizio arrakastatsuenak biltzeko bildumak. Baita ere estiko edo joera baten arabera egin daiteke, adibidez, urte bateko kanta entzunenak, ska kanta ezagunenak...
Antologiak zineman
Planteamendu berarekin zinemaren kasuan formatoak egiteko modua baldintzatzen du. Izan daiteke filmen pasarte batzuen antologia, edo film ezagunenen bilduma, zuzendari baten inguruko zikloa... Historiaren zineman ospe handia lortu zuen Cinema Paradiso filmaren amaieran jasotzen den zentsuratutako musu guztien antologia.
Erakusketa antologikoa
Arte munduan ere egile baten edo talde baten antologia egin daiteke.
Slavkovce (Eslovakia)
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1315. urtekoa da.
Ooststellingwerf
Ooststellingwerf (frisieraz: Eaststellingwerf) Herbehereetako Frisiako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 26.209 biztanle zituen.
Abrothrix hirta
Abrothrix hirta Abrothrix generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetidae familian sailkatuta dago.
Liolaemus martorii
Liolaemus martorii Liolaemus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Gaizkiaren Inperioa
Gaizkiaren Inperioa (ingelesez: Evil empire) estatubatuar presidente Ronald Reaganen esapidea izan zen, Juri Andropov buru zuen Sobietar Batasuna izendatzeko erabili zuena. 1983ko martxoaren 8an baliatu zuen lehenbiziko aldiz izendapen hori. 1980ko hamarkadan, Gerra Hotzaren amaieran, AEBetako Gobernuak eta Reagan eta errepublikarren gidaritzapean Sobietar Batasunaren aurkako joera oldarkor edo gogorragoa erakutsi zuen, ondorioz AEBek Sobietar Batasunak zituen gaitasun militar estrategikoa eta orokorrak kopuruei zegokienez gutxienez berdindu eta ahal izan ez gero gainditu behar zituenaren pentsamoldea hedatu zen. Reganek lehenbizikoz "Gaizkiaren Inperioa" izendapena aipatu zuen hiltzadian bertan honakoa esan zuen: "komunismoa, gizateriaren historiako beste atal triste eta bitxia da, bere azken orrialdean oraintxe idazten ari dira".
Park Won-soon
Park Won-soon (박원순; Changnyeong barrutia, Hego Korea, 1956ko martxoaren 26a - Seul, Hego Korea, 2020ko uztailaren 9a) hegokorear politikaria izan zen. 2011ko urriaren 27a eta 2020ko uztailaren 9a bitartean, hilik aurkitu zuten egunera arte, Seulgo alkatea izan zen.
Stendal
Stendal Alemaniako Saxonia-Anhalt estatuaren iparraldean dagoen hiria da, Altmark eremuaren hiriburu historikoa.
Historia
Brandenburgoko agintarien esku egon zen mende luzetan eta Napoleondar Gerrak izan ondoren Prusiak eskuratu eta Saxoniako probintzian sartu zuen.
Ondasun nabarmenak
Stendal "Adreilu gorrizko hiri gotikoa" ezizenaz ezagutzen da.
Schwenheim
Schwenheim Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Schwenheim udalerrian erroldatutako biztanleak 677 ziren. Familiak 250 ziren, horien artean 53 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 33 bakarrik bizi ziren emakumeak), 74 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 107 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 282 etxebizitza zeuden, 264 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 262 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 264 etxebizitza nagusietatik 235 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 46 etxek lau zituzten eta 180 etxek bost zituzten. 212 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 84 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 145 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 439 ziren, horien artean 352 aktiboak ziren eta 87 inaktiboak ziren. 352 pertsona aktiboetatik 333 lanean zeuden (180 gizon eta 153 emakume) eta 19 langabezian zeuden (11 gizon eta 8 emakume). 87 pertsona inaktiboetatik 42 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Schwenheim udalerrian 253 unitate fiskal zeuden, 672 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.787 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 2 harategiak eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Schwenheim udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 492 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bilbo (ezpata)
Bilbo izeneko ezpata dirudienez Bilbon egiten zen arma baten izena da. Ingelesez Bilboa izena ere ematen zitzaion.
Ondo eginiko burdin malgua izateagatik ziren famatuak.
Cúil Aodha
Herrigunea
Udalerri honetako 300 pertsoneko biztanleriaren gehiengoa haranaren hegoaldean bizi da. Herrigunea bera Ballyvourney udalerriaren barrutiaren barnean dago eta irlandera eguneroko hizkuntza nagusia den Gaeltacht eremu ofizialean kokatzen da. Eremu hau kultura ohiturekiko duen atxikimendu estuarengatik oso ezaguna da, bereziki musika eta abestien atalari dagokionez: eskualde honetan abestiak abesteko irlandar Sean Nós modua oso barneratua baitago.
Coolea udalerria Corkeko konderria eta Kerryko konderriaren arteko muga egiten duten Wind Farms mendietatik oso gertu dago. Eskualde honetako lurraldea oso menditsua da eta haran honetara ailegatzen diren bideak berriz nahiko estuak izan ohi dira. Coolea udalerriaren inguruan dauden beste herri batzuk Barr d'Inse, Milleeny (na Millíní) eta The Coom dira.
Jendea
Seán Ó Riada irlandar konposatzailea bere heriotza une arteraino Coolea eta Ballyvourney udalerrien arteko eremuan bizi izan zen, bere seme zen Peadar Ó Riadak bertako Cór Chúl Aodha abesbatza ospetsua zuzendu zuelarik. 2008an Cúil Aodha ("Coolea") udalerritik hurbil Seán Ó Riadaren omenezko brontzezko irudi bat altxatu zen.
Bertako produktuak
Cooleako gazta eremu honetan ekoizten da. 1987an teknologia klimatikoan espezializatutako Mark Éire lantegia hemen iriki zen eta bere Irlandar Saila oraindik Cúil Aodha udalerrian jardunean jarraitzen du.
Zinema
Orain dela gutxi Song for a Raggy Boy eta The Wind That Shakes the Barley (Ken Loach zuzendari ezagunak zuzendua) filmak Coolea udalerriaren inguruko guneetan filmatu dira.
Garraioa
Eremu hau landa edo baserri girokoa da eta bertako biztanleria haranean zehar modu zabalean hedatzen da. Herriz-herriko autobus zerbitzurik ez dago. Hurbileneko Bus Éireann ibilbidea Ballyvourney udalerria zeharkatzen duen Cork hiritik Tralee udalerrira doan ibilbidea da, Ballyvourney udalerria Cooleatik 2 milatara dagoelarik.
Mixel Burukoa
1960an, Enbata euskal ikasleen elkarteko lehendakaria zela, Ximun Haran, Mixel Labéguerie, Jean-Louis Davant, Piarres Lartzabal, Mixel Epherre eta Jakes Abeberrirekin batera izen berdineko Enbata aldizkaria sortu zuen, eta 1963ko Aberri Egunez Itsasun Enbata mugimendu edo alderdi politiko abertzalea ere bai. 1967an, Ximun Harani alderdi politiko horretako Idazkaritza Nagusian ordezkatu zuen, 1974an Frantziako Gobernuak alderdia desegin zuen arte. .
1968ko ekainaren 23 eta 30ean alderdi horretako Pirinio Atlantikoen 3. hautes-barrutiko hautagai aurkeztu zen.
1973ko maiatzaren 24ean, aldizkariaren arduradun zen Burukoari isuna ipini eta hiru hilabeteko espetxe zigorra ezarri zioten, 1972ko irailaren eta azaroaren artean aldizkarian argitaratutako bost artikuluetan ustezko frantziar poliziaren aurkako gezurrak jarri izana leporatu baizieten.
1980-1981 artean Baiona eta Iruñea hirien arteko anaitzearen aldeko "Iruña" elkartearen bultzatzailea izan zen.
Akodon josemariarguedasi
Akodon josemariarguedasi Akodon generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetidae familian sailkatuta dago.
Davidbrownita-(NH4)
Davidbrownita-(NH4) mineral bat da.
Ezaugarriak
Davidbrownita-(NH4) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Indie pop
Indie popa rock alternatiboa edo indie rockaren azpigenero bat da. 1970eko hamarkadaren amaieraldera Erresuma Batuan sortu zen. Estiloa punk azpigeneroaren «Zuk zeuk egin» metodoan oinarritu zen, alegia, norberak martxan jarritako fanzine eta disketxen bidezko hedapena, bai eta tokian-tokiko musika areto zirkuituen eta gau kluben bidez ere.
Indie popa eta indie rockaren arteko ezberdintasuna, lehenak estilo melodikoagoa eta ez hain latza izatean datza. Azpigenero honetako musikari eta talde nabarmenenak hauek dira: Josef K, Orange Juice, The Smiths, Primal Scream, The Pastels eta The Wedding Present.
Opsterland
Opsterland (frisieraz: Opsterlân) Herbehereetako Frisiako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 30.048 biztanle zituen.
Foruzaingoa
Foruzaingoa Euskal Herriko Nafarroa Garaia herrialdeko polizia indar propioa da. 1928ko urriaren 28an sortu zuen Nafarroako Foru Aldundiak, Jokin Borxa ahaldun nagusi zela, Nafarroako Errepideen Polizia izenarekin. Euskal Herriko bi segurtasun-kidegoetako bat da (bestea Ertzaintza da), nahiz eta Espainiar Estatuko Guardia Zibila eta Polizia Nazionala ere aritzen diren Nafarroan segurtasun lanetan.
Hippolyte Fizeau
Armand Hippolyte Louis Fizeau (Paris, Frantzia, 1819ko irailaren 23a - Épernay, Frantzia, 1896ko irailaren 18a) frantses fisikaria. Foucaulten lankidea izan zen eta fisikako irakaslea Parisko eskola politeknikoan. Optikari buruzko azterketak egin zituen, eguzki espektroaren nukleo infragorriari buruzkoak batez ere. Eguzkiaren aurpegiaren lehen dagerrotipoa egin zuen (1845). Argiaren lastertasuna neurtu zuen lehena izan zen. Doppler efektua argi uhinen kasuan ere betetzen zela ikusi zuen; horrela aurkitu ahal izan ziren izar bikoitzak eta aztertu ahal izan zen Saturnoren eraztunen errotazio mugimendua. Frantziako Zientzia Akademiako zuzendari eta Britainiako Errege Elkarteko kidea izan zen.
Eusko Jaurlaritzaren nazioarteko harremanak
Eusko Jaurlaritzaren Lehendakaritza Sailak duen Kanpo Harremanetako Idazkaritza Nagusiaren bitartez, nazioarteko erakundeekin harremanak mantentzen ditu, hala nola, Jaurlaritzaren atzerriko egoitzekin, SPRIren egoitzekin eta Euskal Etxeekin.
Foruzaingoa
Gaur egun, Foruzaingoa Nafarroako Foru Komunitateko « polizia integrala » da. Ordena publikoaren, herritarren segurtasunaren, trafikoaren eta herrialdeko joko eta ikuskizunen arloko eskumen gehienen titularra da, horietako batzuk, Guardia Zibilarekin partekatuta. Terrorismoaren aurkako borroka, ikerketa eta polizia judiziala ere egiten ditu. Gorpua Nafarroako Gobernuko Barne Departamentuaren esku dago, eta Amparo Lopez da arduraduna. Foruzainburua Juan Carlos Zapico da.
Eusko Jaurlaritzaren nazioarteko harremanak
SPRIren bulegoak
SPRI EAEko Garapen Agentzia da. Honako herrialdeetan ditu bulegoak:
Foruzaingoa
Aurrekariak
Foruzaingoa, berez, erakunde moderno samarra da, eta aurrekari gutxi ditu iraganean. Hala ere, Erdi Arotik ezagutzen dira Nafarroa Garaian polizia-funtzioak betetzen zituzten erakundeak: merinoak, alkaideak, probestuak, almiranteak, dantzak, epaimahaiak, ermandadeak, etab.
1928ko urriaren 28an, Nafarroako Foru Aldundiak Nafarroako Errepide Polizia sortu zuen, errepideetako polizia gisa jarduteko, zirkulazioa zaintzeko eta probintzietako zergak ikuskatzeko. Hasiera batean, Nafarroa Garaiko errepideetako ibilgailuen trafikoa kontrolatzen zuen (trafikoa zaintzea eta antolatzea Nafarroako Foru Aldundiaren eskumena zen 1841ean sortu zenetik, Nafarroako Erresumako aldundi-ohiak izan zituen eskumenen segidagatik; eskumen horiek 1841eko foru-murrizketa horren ondorioz gorde dira).
1941eko urtarrilaren 24an, Foru Aldundiak Errepide Poliziaren eta Ariel Zergarien Polizia Kidegoa egituraren araudia onartu zuen, nahiz eta bi kidegoak batean batzea ez zen inoiz erabat gauzatuko, modu autonomoan funtzionatzen jarraitzeko joera izan zuten bi ataletan banatuta geratu baitziren.
1951ko abenduaren 11ko erabakiaren bidez, Foru Aldundiak Errepideen Poliziak eta Ariel Zergariak erabat bereiztea xedatu zuen, eta aitortu zuen praktikan agerian geratu zela bi sekzioak, errepideak eta diru-bilketa, independenteak zirela, izatez heterogeneoak eta beharrezko batasunik gabeak, eta, beraz, Errepideen Kidegoa Bideen Zuzendaritzaren mende geratuko zela.
Gone in 60 Seconds (1974ko filma)
Gone in 60 Seconds (euskaraz 60 Segundutan Joana), 1974ko H. B. Halicki estatubatuar zinema zuzendariaren ekintza film bat da. Halickiz gain, Marion Busia, Jerry Daugirda, James McIntyre, George Cole, Ronald Halicki eta Markos Kotsikos aktoreek antzeztu zuten.
Foruzaingoa
Aurrekariak
1954an, kideetako batzuen adina zela eta, multzoan bi talde sortu ziren: errepide-poliziarena berarena eta "kidego laguntzailea" deiturikoa, Iruñeko autobus geltokia zainduko zuena eta salaketak izapidetuko zituena. 1958an, eta lurraldeko errepideetako trafikoaren gorakadaren ondorioz, egituraketa berri bat egin zen, Foruzaingoa kide eta bitarteko kopuru handiagoaz hornituko zuena.
Pterothrissus gissu
Pterothrissus gissu Pterothrissus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Albulidae familian.
Gone in 60 Seconds (1974ko filma)
2000n izenburu berdineko berregokitzapena egin zen, Nicolas Cage eta Angelina Jolie aktoreek antzeztua.
Foruzaingoa
Aurrekariak
Espainiako Estatuak trafikoaren arloko eskumenak arautzeko proiektua onartu ondoren, 1960an Nafarroa Garaiara bidali zituzten Guardia Zibilaren Trafiko Elkarteko kideak, eginkizun hori betetzeko. Beraz, errepide-poliziak garraioen arloan esku hartzeko baimena baino ez zuen izango, eta trafikoaren arloko gainerako jarduerak Guardia Zibilaren mende egongo ziren, nafar polizien eta Nafarroako Foru Aldundiaren protesten aurrean.
Foruzaingoko sortzea
1964an, Nafarroako Foru Aldundiak Nafarroako Errepide Polizia berrantolatu zuen, bere izena Nafarroako Foruzaingoa izatera aldatuz eta zuzenean Aldundiko lehendakariordearen menpe jarriz. Aldi berean, bere eginkizunak nabarmen gehitu ziren, trafikoa arautzeko eskumena eman zitzaion Guardia Zibilarekin lankidetzan arautzeko eskumena esleitu zitzaion, baita Aldundiaren jurisdikzio-xedapen guztiak betetzen direla ziurtatzeko gaitasuna ere. 1966an, multzoko langileak hogei pertsonatik gora izan ziren lehen aldiz. Berrikuntza horrekin, Foruzaingoa zaintza-, babes- eta exekuzio-funtzio orokorrak zituen polizia-kidego bihurtu zen, izaera zibileko polizia-kidego armatua 1941eko Erregelamenduak eta Foru Aldundiko funtzionarioen xedapen orokorrek arautua.
Gone in 60 Seconds (1974ko filma)
Argumentua
Betebeharra: 48 kirol auto klasiko lapurtzea. Dema: poliziak ez atzematea...
Foruzaingoa
Foruzaingoko sortzea
Data horretatik aurrera, funtzioak dibertsifikatu egin ziren, eta, horrela, Nafarroako Foru Aldundiaren mendeko eraikinak babesteaz, anbulantziak koordinatzeaz, Nafarroako Aurrezki Kutxako banketxeak zaintzeaz, pertsona ospetsuak babesteaz eta garraio berezietarako baimenak emateaz arduratu zen, besteak beste.
1978ko erregimena ezarri ondoren, Nafarroako Foru Hobekuntza 1981ean Prozesu Autonomikoaren Harmonizazioko Lege Organikoa indarrean sartu zenean aldarrikatu zen. Horrek esan nahi zuen, praktikan, Foruzaingoa ezin zela modu integralean eratu Ertzaintza edo Mossos d'Esquadra kasuen bezala, horien estatutuak PAHLO legea baino lehenagokoak baitira.
1985era arte ez da Foruzaingoaren inguruko berregituraketa organiko berririk izango, eta berriro plantilla handitu egingo da: egiten zituen funtzioetako batzuk kendu egingo dira (anbulantziak eta autobus-geltokiko zaintza), eta beste batzuk bere gain hartuko dira, hala nola jokoaren eta ikuskizun publikoen kontrola.
Geroago, Segurtasun Indar eta Kidegoetako Lege Organikoa buruzkoa (Foru Hobekuntzara igortzen dena), onartu zenean, ez zen berrikuntzarik sartu Foruzaingoaren araubidean; erkidegoko poliziei esleitzen zaizkien funtzioak baino ez dira definituko, eta horien barruan, Foruzaingoak aurreko eginkizunak handitu ahal izango ditu. Gainera, 1987an Nafarroako Polizia Kidegoetako Foru Legea onartu zenean, are gehiago dibertsifikatu zituen bere eginkizunak.
Garapena
2000ko hamarkadan, Foruzaingoaren estaldura nabarmen handitu zen, polizia etxe berriak eraiki baitziren. 2001. urtean, Nafarroako jauregian zeuden polizia-instalazio bakarrak, baina langile kopurua handitu egin zenez eta Nafarroa Garaiko eremu askotatik urrun zegoenez, sukurtsal gehiago ireki behar izan zituzten. Ondorioz, Miguel Sanz lehendakariak 2002ko martxoaren 27an inauguratu zuen Tuterako polizia etxea, Erriberako ospitalearen inguruan. Hasiera batean 84 foruzainak joango ziren. Orduan, trafikoko, herritarren babeseko eta patruila ekologikoko zerbitzuak inguruko 37 udalerritako 112 372 biztanleri emango zizkiela uste zen.
1964an Guardia Zibilak Foruzaingoari trafikoaren eskumena kendu zionean, foruzainek eta Nafarroako Gobernuak protesta egin zuten hura kentzearen aurka. 1980ko hamarkadatik aurrera, lehiaren "kudeaketa partekatua" egin zen, eta, horren ondorioz, bi kidegoek batera hartu zuten beren gain. Hala ere, Foruzaingoa zen, agente gutxiago izan arren, eskumen horrek aurreikusitako ekintza gehien egiten zituena. 2000ko hamarkadan, Nafarroako Parlamentuko alderdi guztiak trafiko-funtzioak Nafarroako Gobernuari osorik transferitzearen alde zeuden, Foruzaingoak bakarrik bere gain har zezan. 2002an, Nafar Herriaren Batasungo Miguel Sanz buru zuen gobernuak bere eskaera egin zuen parlamentuan, eta Espainiar Estatuari transferentzia eskatu zion. Horretarako, trafiko-funtzioa betetzen zuten eta funtzio hori betetzen jarraitu nahi zuten guardia zibil guztientzat pasabide bat ezartzea proposatu zen, Foruzaingoan sar zitezen. Gainerakoa beste probintzia batzuetara edo Nafarroako beste eremu batzuetara birkokatuko litzateke.
Espainiako gobernuak ezezkoa eman arren, eta 1980ko hamarkadan transferentzia Euskal Autonomia Erkidegora eta Kataluniako Autonomia Erkidegora gauzatu bazen ere, UPNren ondorengo exekutiboek horretan jarraitu zuten, "ukaezintzat" joz. 2015ean, Uxue Barkos (Geroa Bai) Nafarroako Gobernuko lehendakari hautatu zutenean, presioa egiten jarraitu zuen. Barkosek 2018ko urriaren 31n iragarri zuen Nafarroako eta Espainiako gobernuak akuedo batera iritsi zirela Trafikoaren eta Bide Segurtasunaren eskumena Nafarroara transferitzeko. Orduan, Espainiako Estatuak konpromisoa hartu zuen transferentzien batzorde mistorako ordezkariak 2018ko abendua baino lehen izendatzeko eta negoziazioa 2019an hasi ahal izateko, baina 2019ko urtarrilean hauteskundeak aurreratzeak itxaropen guztia zapuztu zion Nafarroako buruzagiari, izan ere, orduko Espainiako Gobernuaren Ordezkariaren hitzetan, "ez dago denbora materialik" jarduneko lau hilabetetan egiteko. Hala ere, eta Nafarroako alderdi gehienak haserre egon arren, oraingoan ez zen adostasunik izan berriro ere eskumena eskualdatzea eskatzeko: UPN gainerako alderdietatik aldendu zen, beti defendatu zuten transferentziaren aurka agertuz.
2019ko hauteskundeen ondoren, Nafarroako Gobernuko agintea Maria Chivite sozialistarentzat izan zen, nahiz eta Barkosen lehengo gobernuko kideak bere gobernuan sartu. Trafikoa eskatzea gai nagusietako bat izaten jarraitu zuen. Hasiera batean, 2020ko apirilerako iragarri zen Transferentzien Batzorde Mistoa egingo zela, transferentzia ahalbidetuko zuena, baina hori 2020ko urrira atzeratu zen lehenik, 2021eko martxora gero, eta 2021eko abendura azkenik.
Prozesu horretan guztian, eta bereziki aldebiko batzordearen bilera-iragarpenen ondoren, Diputatuen Kongresuko alderdi kontserbadoreak, batez ere Alderdi Popularra, Herritarrak-Herritarron eta Vox, eskualdatze horren aurka agertu ziren, eta, azkenean gauzatzen bazen, kontrako ekintzak iragarri zituzten. UPN batu zitzaien, lehen eskualdaketaren defendatzailea, eta azpimarratu zuten "Guardia Zibila Nafarroatik ateratzea" izango zela, nahiz eta bi aldeek askotan argitu zuten foru-erkidegoko trafiko-agenteak % 20 direla eta Guardia Zibilak eskumen besterenezinak dizkiela polizia autonomikoei. Nafarroako Gobernuak azaldu zuen prozesua progresiboa izango zela (5 urte) eta trafiko-agenteek hiru aukera izango zituztela: beste erkidego batzuetara birkokatzea eta trafiko-eremuan jarraitzea, Guardia Zibilaren barruko beste eremu Nafarroan batzuetara eramatea eta Foruzaingoan sartzea "pasabide" baten bidez. Hala eta guztiz ere, guardia zibilen ordezkarien elkarteek "deserritzat" jo zuten eskualdatzea, eta "trukerako txanpon" sentitzen zirela adierazi zuten, Espainiako Barne Ministerioko ministroari ustezko "informazio falta" aurpegiratuz, nahiz eta foru gobernuak dagoeneko iragarri zuen transferentziaren ondoren jakinaraziko zirela xehetasunak.
Abel Barriola
Abel Barriola Ezkurra, pilota arloan Barriola deituraz ezaguna, (Leitza, Nafarroa Garaia, 1978ko maiatzaren 18a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari aritzen zen. Hastapenetan, 1998tik 2003raino, Asegarce enpresarekin zuen kontratua; eta, 2003ko urtarriletik 2017ko maiatzean erretiratu zen arte, Asperekin. Esku huskako pilotarien artean, hiru txapelketa nagusiak (buruz burukoa, binakakoa eta lau eta erdikoa) irabazi dituzten bakanetakoa da. Izaeraz apala eta langilea, oso maitatua da hala pilotarien nola zaleen artean.
Kirol ibilbidea
Profesionaletan, estreinako partida 1998ko otsailaren 22an jokatu zuen, Tolosako Beotibar pilotalekuan. Hurrengo urtean, bigarren mailako buruz buruzko txapeldunordea eta binakako txapelduna izan zen. Gorabehera handiko bi urteren ondoren, 2001ean lehen mailako bere lehen txapela jantzi zuen, lau eta erdiko txapelketa irabazita. Bere joko sasoi onarekin jarraituz, hurrengo urtean lortu zuen bere karrerako garaipenik garrantzitsuena, buruz buruko txapelketa nagusian. Urte hartan bertan, 2002an, Nafarroako lau eta erdiko txapela ere jantzi zuen. 2007an eta 2008an ere buruz buruzko txapelketaren finalera iritsi zen, baina batean Olaizola II.a eta bestean Bengoetxea VI.a nagusitu zitzaizkion.
2011n, Binakako Txapelketa Nagusiko finala jokatzeko eskubidea lortu zuen, baina eskubide hori ukatu zioten enpresek. Xalarekin batera Abel Barriolak jokatu beharko zukeen final hura, baina enpresek Barriolari ez zioten astebeteko atzerapena eman, lesio batetik sendatzeko. Aurretik eta ondoren izan diren finalista lesionatuei, ordea, onartu diete halako atzerapena, eta Barriola horrela baztertu izanak haserre handia sortu zuen pilotazaleen artean.
2014an, Binakako Txapelketa Nagusia irabazi zuen, Juan Martinez de Irujo aurrelaria lagun.
Binakako Txapelketa Nagusiko finalak
(1) Finalean Beroitzek Barriola ordezkatu zuen, azken hori min hartuta zegoelako eta enpresek atzerapenik onartu ez ziotelako (nahiz eta 1990az geroztik finalista lesionatu guztiei atzerapena onartzen zitzaien).
Foruzaingoa
Estalak
Foruzaingoaren barruan hierarkia bat dago, uniformeetan duten maila- eta intsignia-ordenaren arabera (ezkerreko besoan jarrita, normalean), honako hau izango dena:
Multzoko atal guztiak, beren izaera edozein dela ere, foruzain deituko dira.
Polizia etxeak
Polizia etxeek lurralde organo izaera dute, eta jardun-eremu bateko Taldeek osatzen dute. Gaur egun, Foruzaingoak zazpi polizia etxe ditu herrialdean: Iruñeko polizia etxea, gainera, Foruzaingoaren egoitza nagusia da. Nafarroako jauregian, Iruñean, herritarren arretarako bulego bat dago.
Organigrama
Foruzaingoa hierarkizatutako lau bloke operatibo handitan egituratzen da:
Alorrak eta dibisioak organo zentralak dira eta Iruñean kokatuko dira. Ondorio praktikoetarako, Foruzaingoak honako alorrak eta dibisioak ditu:
Eskumenak
Foruzaingoak Nafarroako Gobernuak bereganatutako eskumen guztiak ditu. Horiek Nafarroako Foru Hobekuntzak zehazten ditu, nahiz eta horietako batzuk Espainiako Estatuko gobernuak oraindik ere badituen. Foruzaingoak honako eskumen hauek ditu gaur egun:
Koordinazioa beste polizia batzuekin
Bere eskumenen barruan, beste polizia-kidego batzuekin partekatutako eskumen batzuk daude (trafikoa edo herritarren segurtasuna, esaterako). Nafarroan oro har poliziari egiten zaion kritika handienetako bat gorputzen arteko koordinazio eskasa da, bereziki Foruzaingoa-Guardia Zibila, horiek baitira eskumen gehien partekatzen dituztenak. Nafarroako Polizien Legearen arabera, "Nafarroako Foruzaingoak izango du informazioa zentralizatu eta bideratzeko ardura, Espainiar Estatuko Segurtasun Indar eta Kidegoei dagozkien eskumenei kalterik egin gabe". Foruzaingoak du informazioa zentralizatzeko ardura, eta, horren ondorioz, trafiko-istripu batengatik norbaitek 112 zenbakira deitzen badu, Nafarroako Gobernuak, larrialdi-deiak kudeatzen dituenak, Foruzaingoari bideratuko dio beti intzidentzia. Foruzaingoa gertakarien lekura bertaratzen denean, baliteke Guardia Zibileko agenteen laguntza behar izatea. Foruzaingoa beti da trafikoarekin lotutako gaietan lekualdatzen lehena, nahiz eta Guardia Zibilaren polizia-etxe bat egon gertakariaren lekutik gertuago.
Hala ere, informazio hori nahasgarria da. Adibidez, eguneko 24 orduetan operatibo gisa agertzen den pozilia-etxeetako bat Altsasukoa da, non 13 agente eta bi agintari bizi diren: sarjentu bat eta teniente bat. Hala ere, 2016ko urriaren 15ean, azoketan, bi agentek kopak hartu zituzten eta herriko gazteekin liskar batean parte hartu zuten goizaldeko bostetan (Altsasu auzia). Tenienteak orkatila hautsi eta herriko kuartelera deitu zuen. Naiz egunkariak jakinarazi zuen bezala, kuartelean deia hartu eta bertara joateko gaitasunik ez zutela besterik ez zioten esan. Hau da, Altsasuko polizia-etxeko 24 orduko ustezko arreta ez da benetakoa. Foruzaingoak haien bila joan behar izan zuen.
Jarduteko orduan, Guardia Zibilak alerta-telefono espezifiko bat izan arren, larrialdi-dei gehienak 112 telefono-zenbakira egiten dira, hori baita helburu horretarako nazioarteko zenbakia. Telefonoaren beste aldean SOS Nafarroa dago, Foruzaingoari informazioa emateko. Beharrezkoa den guztietan, Foruzaingoak abisua ematen dio Guardia Zibilari. Baina Foruzaingoak debekatuta dauka polizia-etxekin zuzenean harremanetan jartzea; beraz, Guardia Zibilaren Zerbitzuen Zentro Operatibora (ZZO) deitu behar du. Eta ZZOk 112 zenbakitik egiten diren laguntza-eskaeren ia erdiak errefusatu ditu.