cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Quemigny-Poisot
Biztanleria
2007an Quemigny-Poisot udalerrian erroldatutako biztanleak 206 ziren. Familiak 79 ziren, horien artean 21 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Nerbio optiko
Nerbio optikoa edo ikus-kirioa nerbio sentsoriala da, ikusmen informazioa betsaretik burmuinetara transmititzeaz arduratzen dena. Erretinako ganglio n zelulen geruzan du jatorria, eta itxurazko jatorria kiasma optikoa ren aurreko angelua da.
Quemigny-Poisot
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Nerbio optiko
Harremanak eta Ibilbidea
Gutxi gorabehera 5 cm-ko luzera neurtzen du, eta atzeko aldean kokatuta dago. Lau segmentu deskribatzen dira bertan:
Quemigny-Poisot
Etxebizitza
2007an 95 etxebizitza zeuden, 84 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 86 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 84 etxebizitza nagusietatik 66 bere jabearen bizilekua ziren eta 19 alokairuan okupaturik zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 74 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 134 ziren, horien artean 97 aktiboak ziren eta 37 inaktiboak ziren. 97 pertsona aktiboetatik 92 lanean zeuden (41 gizon eta 51 emakume) eta 5 langabezian zeuden (4 gizon eta 1 emakume). 37 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Quemigny-Poisot udalerrian 80 unitate fiskal zeuden, 200,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.715 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Nerbio optiko
Harremanak eta Ibilbidea
Kiasma optikoan, sudur reko hemierretinatik datozen zuntz guztiak aldebaldeko aldera igarotzen dira, eta hemierretina tenporaleko zuntzak ipsilateralki igarotzen dira. Traktu optikoaren bidez, zuntzak talamoaren alboko genikulatuaren nukleora irteten dira, alboko gorputz genikulatuaren sakonean kokatuta. Neurona talamikoak proiektatzen dira, erradiazio optikoaren bidez, ikusizko kortex primarrera edo estrietara, batez ere IV geruzan amaituz.
Guarinoita
Guarinoita sulfato motako minerala da.
Diglossa sittoides
Diglossa sittoides Diglossa generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Quemigny-Poisot
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Guarinoita
Ezaugarriak
Guarinoita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 - 2 da.
Nerbio optiko
Harremanak eta Ibilbidea
Hala ere, beste bide alternatibo batzuk:
Semiologia
Garezurreko nerbioen azterketak ikusme n zorroztasuna, ikusmen eremuak eta kolore ikusmena ebaluatzen dituzten maniobrak izan beharko lituzke.
Ikusmen zorroztasuna normalean Snellen taularekin aztertzen da, koloretako bi zerrenda dituena, eta horrekin kolore ikusmena eskaneatzen da. Funtsaren azterketak nerbio optikoaren azterketaren parte izan behar du.
Erreflexu fotomotor edo pupilar ra begi bakoitza argituz aztertzen da eta pupilaren uzkurdura ikusten da. Adostasunezko erreflexuan, begi baten argiztapenak kontralateralaren begi-pupila uzkurtu egiten du. Erreflexu hauek begiaren berezko mugikortasuna ezagutzea ahalbidetzen digute, begi-nerbio motor arruntaren (CN III) zati parasimpatikoak ematen baitu. ganglio ziliarra.
Ptychozoon nicobarensis
Ptychozoon nicobarensis Ptychozoon generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Palmdale (Kalifornia)
Palmdale Kaliforniako hiri bat da. Los Angeles konderrian kokatua dago. 2010ean 152,750 biztanle zituen, 274.4 kilometro koadrotan banatuta.
Choča
Choča Eslovakiako udalerri bat da, Zlaté Moravceko barrutian kokatuta. 4,39 km²ko azalera du eta 513 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1172. urtekoa da.
Welltown
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Cardinham parrokian.
Arantza Mendizabal
Arantza Mendizabal Gorostiaga (Mundaka, 1950eko otsailaren 22a) bizkaitar politikari eta ekonomilaria da.
Ekonomian doktorea, 1991n Jon Larrinaga ordezkatu zuen Espainiako Diputatuen Kongresuan. 1993an Euskadiko Ezkerra PSErekin bat egin zuenean PSE-EEra pasa zen. 2008an kargua utzi zuen Red Eléctrican izateko.
Jarduneko errektorea izan zen 1985eko maiatzaren 27tik 1986ko urtarrilaren 21era arte.
Choerodon venustus
Choerodon venustus Choerodon generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Dantooine
Dantooine, Star Wars film sagako planeta bat da. Ez da saga honetako filmeetan agertzen baina Star Wars IV. Atala: Itxaropen Berria izeneko IV. atalean aipatzen da.
Dantooine, Star Warseko fikziozko unibertsoaren arabera, kanpoaldeko ertzean kokatua dago, Errepublikaren arau eta kontroletik urruti. Tatooine bezala, Dantooine, bere zati gehienean, Huttek kontrolatzen dute. Bertako klima, epela da.
Palpatine Enperadorearen Inperioa iritsi baino lau mila urte lehenago, Dantooinek, Jedi akademia ba izan zuen, Koruskanten zegoen Akademiaren sukurtsal bezala funtzionatzen zuena Kanpoaldeko Ertzean. Akademia hau, Darth Malakek suntsitu zuen, Bastila Shan emakume jedia bilatzeko bere nahian. Akademia honen hondakinak, ondoren, Aliantza Errebeldearen base sekretuetako bat izan ziren.
Klon Gerretan, Sistema Independenteen Konfederakuntzak, planeta inbaditu zuen bere droide armadarekin.
Mace Windu buru zuen klon armada handi batek, inbaditzaile droideei aurre egin zien. Gudu honen erdian, lurrikarak eragiten zituen tanke erraldoi separatista bat sartu zen. Zenbait lurrikarekin, klon armadaren zati handi bat suntsitzea lortu zuen, baina ez aurretik droide armadaren zati handi bat sakrifikatu gabe. Mace Windu, lurrikara horien eraginetik bizirik irten zen, baina bere ezpata galdu zuen, eta droideetatik, indarra erabiliz defendatu behar izan zuen, beste lurrikara bati esker, bere laser ezpata aurkitu zuen arte, eta, jauzi batekin bultzatuz, tankean sartzea, pilotuak akabatzea eta tankea barrutik suntsitzea lortu zuen arte. Honekin, Dantooineko gudua Errepublikak irabazi zuen, Star Warsen arabera.
Planeta hau, Aliantza Errebeldearen lehen base sekretuetako bat izan zen, non armak eta borrokaontziak deskargatzen zituzten, aparatu eta hornikuntzez gain. Handik denbora batera, bere kargetako batean Inperioaren zunda bat aurkitu zen, eta planeta utzi egin behar izan zen, Inperioak aurkitu izanak suposatzen zuen arriskuagatik, halakorik gertatu ez zen arren. Beranduago, Inperioak Leia Organari Heriotzaren Izarrean galdeketa egin zionean, honek, Dantooineko basearen kokapena esan zien, basea inor gabe zegoela jakinda.
Eumeces blythianus
Eumeces blythianus Eumeces generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Euskalbar
Euskalbar euskarari lotutako web baliabideak modu errazean atzitzea ahalbidetzen duen tresna informatikoa da. Euskalbar Mozilla Firefox web nabigatzailearen gehigarri gisa sortu bazen ere, Google Chrome nabigatzailean erabiltzeko bidea ireki da.
Euskalbarri esker, hitzak bila daitezke sarean dauden euskarazko hiztegi, corpus eta beste hainbat baliabideetan. Euskaratik ingelesera, frantsesera, gaztelaniara, alemanera, latinera eta japonierara itzul daitezke, bai eta kontrako noranzkoan ere. Web nabigatzailean azaltzen den barra bati esker, euskarazko hiztegi eta baliabideetan bilaketak egiteko bide erosoa sortzen du. Barraren bidez ez ezik, aukeratutako testu baten gainean ere egin daitezke bilaketak, eskuin-klika erabiliz. Bilaketa arruntez gain, bilaketa konbinatuak ere egiten ditu Euskalbarrek, eta hainbat hiztegitatik bildutako bilaketak orrialde bakarrean erakusten.
2019an honako baliabide bilduma eskaintzen zuen Euskalbarrek:
Marrazo muturluze
Marrazo muturluzea (Isurus oxyrinchus) ur gaziko arrain kartilaginosoa da, Lamnidae familiakoa.
Munduko itsaso epel guztietan bizi da.
Ezaugarriak
Itxura fusiformea, sendoa eta trinkoa duen eta oso hidrodinamikoa den marrazoa da. Mutur puntazorrotz eta konikoa du, hortzen arteko tarte zabaleko U itxurako aho handi eta estua duelarik.
Begiak beltzak eta ertain-handi tamainakoak ditu, ikusmen zorrotzaz gaitutako marrazoa da, ezinbesteko ezaugarri bat abiadura bizian bere harrapakinen atzetik joan eta harrapatzeko. Punta apur bat borobildutako hegal eskapular ertainak ditu. Lehenengo dortsal hegala apur bat borobilduta eta taimaina ertainekoa du, hegal eskapularren atzetik kokatuta dagoena eta bigarren dortsala zein uzki-hegatsa oso txikiak ditu. Isats-hegal handiko marrazoa da, goiko gingila behekoa baino apur bat handiagoa izan arren nahiko antzekoak tamainan, oso orekatua dauka isats-hegala, bere abiadurarako ezinbesteko ezaugarri bat.
Zakatz-operkulu handia du, orotara 5 zakatz parez osaturik dagoena. Alboko gila handi eta luzeak ditu eta hortzak ere handiak dira, punta zabalekoak eta apur bat kurbatuak, erabat leunak, zerra itxurarik gabeak.
Tamaina
Marrazo handia da, 3,5-4 metro luze eta gehienez 750 kg pisukoa. 4,5 metro luze diren marrazoak ere ikus daiteke noizbehinka. Marrazo handienetako bat da, munduko bederatzigarren handiena hain zuzen ere.
Historia naturala
Tamaina eta arma naturalengatik zein harrapakin motengatik marrazo arriskutsua kontsidera daiteke. Gizakiak erasotzeko gai den marrazoa da. Kirol arrantzan jomugan dagoen marrazoa da, oso apreziatua kirol arrantzaleentzat bere indar, borroka grina eta potentziagatik.
Lamnidae familiako gainontzeko marrazoekin gertatzen den bezala, marrazo muturluzeak bere gorputzaren tenperatura ingurunearen tenperatura baino apur bat altuagoa mantentzeko gai dira (homeotermoak dira), bere indarra, potentzia eta abiadura hirukoiztuz.
Itsas zabaleko ohitura pelagikoko marrazoa da.
Ugalketa
4-8 fetuz (16 da ezagutzen den maximoa) osaturiko sabelaldiko marrazo obobibiparoa da. Jaiotzen direnean 70 cm luze dira eta sabelaldian kume garatuenek gutxien garatutako kumeak, arrautzak edo enbrioiak jaten dituzte, marrazo obobibiparoen munduan oso arrunta den kanibalismo fenomeno honi oofagia deritzo.
Elikadura
Marrazo muturluzea harrapari indartsu eta bizkorra da, bere harrapakin ohikoen artean arrainak (berdela, sardinzarra, txitxarro arrunta, sardina, lanpo sabelmarradun, hegalaburra, hegaluzea, lanpo bularpikarta, ezpata-arraina, marlina eta Istiophorus generoko arrainak eta bera baino txikiagoak diren beste marrazoak besteak beste), txipiroiak, itsas dortokak, mazopak eta izurdeak.
Ezpata-arrainen eta Istiophorus generoko arrainen harrapari nagusia da, arrain bizkor hauek harrapatzeko ozeanoko harraparirik bakarrenetakoa izanik. Ezpata arraina marrazo muturluze helduen elikaduraren oinarri da. Behin 300 kg pisuko marrazo muturluze bat harrapatu zuten eta sabela irekitzean 55 kg pisuko osorik zegoen ezpata-arrain bat aurkitu zuten.
Bere tamaina, hortzeria eta oldarkortasuna direla eta, marrazo arriskutsua kontsidera daiteke. Garrantzi ekologiko handiko marrazoa da eta ozeanoen osasuna maila onean eta orekatuan mantentzeko paper garrantzitsua jokatzen dute, ozeanoko arrain bizkorrenen harrapari bakarra delako.
Etsai naturalak
Dena den, ez da bera baino handiagoa eta indartsuagoa den marrazo zuriaren dietan sartzen ohitura ezberdinak dituztelako. Marrazo zuria itsasertzetik hurbil (plataforma kontinentalean) bizi eta ehizatzen duen bitartean marrazo muturluzea itsas zabaleko marrazo pelagikoa da.
Abiadura
Marrazo muturluzea ozeanoko animaliarik bizkorrena da, 124 km/h abiadura har dezakelarik. Bere abiaduraz gain azeleratzeko eta desazeleratzeko gaitasun ikaragarria du. Bere abiadura dela eta Istiophorus generoko arrainak ehizatu ditzakeen harrapari bakarra edo bakarrenetakoa da, 110 km/h abiadurarekin ozeanoko bigarren azkarrenak dira eta istiophorus generokoak. Ezpata-arrainekin eta marlinekin gauza bera gertatzen da, ozeanoko arrainik bizkorrenetakoak ere badira eta beraz marrazo muturluzea bihurtu da arrain mota hauen harraparirik nagusiena.
Konparaketa ekologiko eta zoologiko bat eginez, beraz, esan daiteke marrazo muturluzeak lur lehorrean gepardoaren eta airean belatz handiaren paper ekologikoa hartu duela.
Abiadura hau bere morfologia oso hidrodinamikoaren eta bere tenperatura ingurunearen tenperatura baino altuagoa mantentzeko gaitasunari esker azaldu daiteke, erregulazio termiko honi esker bere gihar edo muskuluen erreakzio eta potentzia igoarazteko gai baita.
Inteligentzia
Ikertutako marrazo espezie guztien artean marrazo muturluzea burmuin eta gorputzaren arteko tamaina erlazio handienetako marrazoa da.
Isuru Somawardanak eta bere ikerlari lantaldeak marrazo espezie hau ikaskuntza azkarreko animala zela frogatu zuten. Froga horretan marrazo hauek objektuak eta pertsonak mehatxu bat ziren ala ez azkar ikasteko gaitasuna zutela ikusi zuten, baita janaria lortzeko amuzkiaz baliatzeko gaitasuna ere. Ikerlari taldearen elkarrekintza horretan, hasierako zuhurtzia gaindituta (behin pertsonak mehatxu bat ez zirela ohartzean) marrazo honetan inoiz beste marrazoetan ikusi ez diren portaera bereziak ikusi ziren, zalantzarik gabe marrazo guztietan inteligenteena edo behintzat inteligenteenetako bat dela baieztatuz.
Marrazo hau, marrazo zuria ez bezala, ez da elektroerrezepzioaz hainbeste baliatzen ehizarako, horren ordez usaimena, entzumena eta ikusmena gehiago erabiltzen ditu. Ikerketa hauen emaitzak 1999. urtean Shark Week-ek aurkeztutako "Mako: Swift, Smart & Deadly" dokumentalean azaltzen dira.
Zentzumenak
7 zentzumen zorrotzak ditu, ur azpiko baldintzetara moldatutako zentzumenak.
Ikusmena
Ikusmena da gehien erabiltzen duen zentzumenetako bat, begi handiak ditu eta ikusmen zorrotzaz baliatzen da bere harrapakinak harrapatzeko. Uraren tenperatura jaisten denean bere begiak bero mantentzeko gaitasun berezia du, ikusmenak ur hotzagoetan bere eraginkortasuna gal ez dezan.
Usaimena
Usaimen fina du. Ikerketa batzuen arabera, marrazo muturluzeak marrazo zuriak baino gehiago erabiltzen du usaimena bere harrapakinak antzemateko orduan.
Entzumena
Marrazo guztiek bezala, entzumen zorrotza du.
Dastamena
Dastamena oso garatua du, marrazo askok egiten duten antzera, muturluzeak harrapakin bat den ala ez probatzeko hozkada bat ematen du zaporea hartzeko.
Ukimena
Azala oso sentikorra da. Frogatuta dago marrazo espezie guztiek laztanak maite dituztela, horrek ukimenaren eta azalaren sentikortasunaren erakusgarria garbia da. Azala tenperaturaren aldaketa txikienak antzemateko gai da.
Elektroerrezepzioa
Muturrean dauzkan Lorenzini babak deituriko poro berezi batzuekin ur azpian suertatutako mugimendu txikienek ere sortutako uhin elektrikoak antzematzeko gai da.
Albo-lerroa
Alboko alde osoan (burutik isats-hegatsaraino) daukan lerro organo luzea da, honek uraren presioaren aldaketak antzemateko gaitasuna ematen dio, elektroerrezepzioarekin batera, oso eraginkorra ur ilunetan mugitzeko.
Banaketa eremua
Itsaso epel eta bero guztietatik zehar banatzen da, oso hedatua dagoen marrazoa da. Ozeano Atlantikoa, ozeano Barea eta Indiako ozeano osoan aurki daitekeen marrazo espeziea da, baita Mediterraneo itsasoan eta itsaso Gorrian barrena.
Euskal Herria
Euskal Herriko itsasoan dagoen espeziea da. Nahiko arrunta da Kantauri itsasoan eta Bizkaiko golkoan. Dena den, azkeneko hamarkadetan mehatxatua dagoen marrazoa izanik, bere populazioa jaitsi egin da nabarmen eta gure itsasoan barrena ikustea zailagoa da.
Habitata
Itsas zabalean bizi den espeziea da. 0-500 metro arteko sakoneran bizi den espezie epipelagiko eta mesopelagikoa da. Itsas zabalean eta sakonera dexente duen ur masetan eroso bada ere, noizbehinka itsasertzera ere hurbil daiteke harrapakinen bila.
Ekologia
Orkak dira bere etsai natural bakarrak, beraz orkak kenduta ez du inolako harrapari naturalik. Orkak ez dauden lekuetan super-harrapari bezala jokatzen du eta beraz, paper ekologiko oso garrantzitsua du itsaso eta ozeanoen osasunean, elikadura katean bere azpitik dauden animalia guztien orekatzailea izanik. Marrazo muturluzea desagertuko balitz, ozeanoen osasuna eta ekosistemak kaltetu eta kolapsatuko lirateke.
Bizi-itxaropena
Oraindik ez daude datu zehatzak bere batezbesteko bizi-itxaropenaren inguruan, baina batezbestez 28-35 urte bitartartean bizi direla estimatzen da. Emeak arrak baino azkarrago zahartzen dira.
Gizakiarekiko harremana
Gizakiari eraso egin dion marrazo espezie bakarrenetako bat da. Ikerketa batek dio marrazo espezie guztietatik zazpik bakarrik egin dietela eraso gizakiari, tartean espezie hau. Aipatu beharra dago gizaki honek ez duela gizakia harrapakintzat, eraso gehienak lurraldea defendatzeagatik, mehatxatuta sentitzeagatik ala harrapakin batekin konfunditzeagatik ematen dira, beraz hozkada batekin bukatzen ohi diren erasoaldiak dira. Arazoa da tamaina eta hortzeria handiko animalia denez, hozkada batek zauri oso larriak edo heriotza eragin dezakeela. Dena den, kopuruaren aldetik, oso gutxi dira erasoaldiak, gizaki batek aukera gehiago du tximista batengatik hiltzea marrazo baten eraso batengatik baino.
Kontran, marrazo muturluzea oso preziatua da kirol edo aisirako arrantzan, hori eta gizakiak eragindako bere ekosistemaren gainbehera zein klima larrialdia direla eta, desagertzeko arrisku serioan dagoen marrazoa da.
Kontserbazioa
Marrazo muturluzea "arrisku" egoeran dago IUCN-ren 2018-ko eguneratzearen arabera. Marrazo espezie honen arrisku handienak kirol arrantza eta merkataritza arrantza dira, zuzenean espezie honen ehizan oinarritutako arrantzak izanda. Beste aldetik, itsas espezie guztiekin gertatzen den bezala, beste arrain espezieak arrantzatzeko erabiltzen diren arrantza sare mota ezberdinek ere arrisku bat suposatzen dute, modu nahigabean marrazo asko sare hauetan trabaturik hiltzen baitira.
Amatitlania coatepeque
Amatitlania coatepeque Amatitlania generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Marrazo muturluze
Erreferentziak
2- "Isurus oxyrinchus". Integrated Taxonomic Information System. 2006-ko urtarrilaren 23-an kontsultatua.
3- "Online Etymology Dictionary". 2008-03-08 datan kontsultatua.
4- "The Shark Gallery – Shortfin Mako Shark (Isurus oxyrinchus)". The Shark Trust. 2008-10-02 datan kontsultatua.
5- "Shortfin Mako sharks(Isurus oxyrinchus)". Shark Foundation / Hai-Stiftung. 29 August 2005. 2008-ko azaroak 18-an kontsultatua.
6- Campana, Steven; Warren Joyce; Zoey Zahorodny (2 October 2008). "Shortfin Mako". The Canadian Shark Research Laboratory. 2008-11-16 datan kontsultatua.
7- R. Aidan Martin (2003). "Open Ocean: the Blue DesertShortfin Mako". ReefQuest Centre for Shark Research. 2008-11-14 datan kontsultatua.
8- Stillwell, C.E.; Kohler, N.E. (1982). "Food, Feeding Habits, and Estimates of Daily Ration of the Shortfin Mako (Isurus oxyrinchus ) in the Northwest Atlantic". Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences. 39 (3): 407–414. doi:10.1139/f82-058. 2008-11-04 datan kontsultatua.
9- Fergusson, Ian. "Shortfin Mako Shark (Isurus oxyrinchus)". 2008-11-18 datan kontsultatua.
10- https://www.newsweek.com/most-powerful-shark-bite-ever-recorded-measured-scientists-1525181
11- "Shortfin Mako Shark". 2008 Discovery Communications, LLC. October 30, 2007. 2008-11-04 datan kontsultatua.
12- "Monstrous mako shark hops on boat, gets itself stuck, dramatic video shows". Fox News. Fox News. 2017-07-28. 2017/07/28 datan kontsultatua.
13- "Mako – Swift, Smart & Deadly".
14- "San Diego Offshore | California Fly Fishing Reports & Conditions".
15- "Shortfin mako (Isurus oxyrinchus) in Captivity". January 2019. 2019-ko martxoak 16-an kontsultatua.
16- Elasmobranch Research around Monterey Bay
17- ISAF Statistics on Attacking Species of Shark. Flmnh.ufl.edu (2012-01-30). 2012-08-22 datan kontsultatua.
18- "More oceanic sharks added to the IUCN Red List". IUCN.org. IUCN. 2007-02-21.
19- Duffy, Clinton A. J.; Francis, Malcolm; Dunn, M. R.; Finucci, Brit; Ford, Richard; Hitchmough, Rod; Rolfe, Jeremy (2018). Conservation status of New Zealand chondrichthyans (chimaeras, sharks and rays), 2016 (PDF). Wellington, New Zealand: Department of Conservation. p. 10. ISBN 978-1-988514-62-8. OCLC 1042901090.
20- https://web.archive.org/web/20200416181542/https://oceanforsharks.wordpress.com/2019/03/23/the-iucn-announced-conservation-status-update-on-58-elasmobranch-species-including-the-shortfin-mako/
22- "Marrazo muturluze bat agertu da Lekeitioko ontzi baten sareetan" 2014/05/30. EITB.eus
23- "Tiburón Mako, el relámpago del mar" 2018/08/09. National Geographic
24- Tiburón Mako. Wilf for life.
25- Tiburón Mako. Depeces.com
26- Tiburón Mako. Pangea.
27- "El tiburón más rápido del mundo logra su velocidad por una piel que cambia de forma" 2019/03/05. Vistaalmar.es
28- Isurus oxyrinchus Rafinesque, 1810. Asturnatura.com
29- Marrazo muturluze. DBpedia
30- "Los 10 tiburones más grandes del mundo". Pecesdelmar.com
Bastanga arrunt
Bastanga arrunta (Dasyatis pastinaca) ur gaziko arrain kartilaginosoa da, Dasyatidae familiakoa.
Ekialdeko Ozeano Atlantikoan, Mediterraneo itsasoan eta Itsaso Beltzean bizi da.
Copan eraikina
Copan eraikina Brasilgo São Paulo hirian dagoen bulego etxe orratza da. Guztira 115 metro eta 35 solairu dauzka eta 1966an amaitu zuten eraikitzen.
Oscar Niemeyer arkitektoak diseinatu zuen.
Koldo Otamendi
Koldo Otamendi (Andoain, Gipuzkoa, 1973), Kojo ezizenarekin ere ezaguna, musika-kazetaria da. Batez ere musika-taldeek Euskal Herrian burutzen duten zuzeneko emanaldien berri zabaltzen du. Batez ere Andoaingo Gaztetxean jaso zuen kultura musikala.
Puerto de la Pez Tontorra
, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.018 metroko garaiera du. Frantziako Pirinio Garaiak dapartamendua eta Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintziaren artean dago.
Koldo Otamendi
MusikaZuzenean TB saioak
Kazetari moduan Hamaika telebistan Musikazuzenean TB programan 180tik gora saio egin ditu; adibidez, 2023ko lehen erdian, besteak beste, talde hauek elkarrizketatu zituen: Ama Say, Balerdi Balerdi , Black Is Beltza , Gari , Guda Dantza , Harria , Hertzainak , Ines Osinaga , Joseba Irazoki & Petti , Kokein , Kosmai Kosin , Kurkuma , Neomak , Olaia Inziarte , Su Ta Gar , Sutan , XSakara , eta Xutik.
Berria egunkarian ere kolaborazioak egin ditu musikari buruz.
MusikaZuzenean atari digitala
MusikaZuzenean atari digitala 2010 sortu zuten egitasmoa eta 2020 urteko martxora bitartean sarean izan zen. Urtebeteko etenaldia eta gero, 2021ko irailean berriro jarri da martxan, berriztatuta, Crowd funding kanpaina bati esker.
Bihi
Bihi izan daiteke:
Saint-Viaud
Saint-Viaud bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Koldo Otamendi
MusikaZuzenean atari digitala
Euskal Herrian zehar zuzenean ematen diren kontzertuen agenda eta informazioa zabaltzen duen Musikazuzenean.eus atari digitalaren arduraduna da. Musika taldeen biografiak, kontzertuen kronikak, argazkiak, audioak eta bideoak ere eskaintzen dituzte atarian. Ugariak dira zuzeneko emanaldiak programatzen dituztenak. Euskal Herria lur eremu txiki bat izan arren zuzeneko musika eskaintzan oso aberatsa da; zuzeneko hainbat tokitan eskaintzen dira: gaztetxeak, areto komertzialak, herriko festak, taberna txikiak, festibal handiak…
Saint-Viaud
Biztanleria
2007an Saint-Viaud udalerrian erroldatutako biztanleak 2.076 ziren. Familiak 808 ziren, horien artean 174 pertsona bakarrekoak ziren (83 bakarrik bizi ziren gizonak eta 91 bakarrik bizi ziren emakumeak), 268 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 315 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 51 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Koldo Otamendi
MusikaZuzenean atari digitala
Hainbat urtetan Durangoko Azokan autoekoizpenaren bidez diskoa ateratzen duten taldeentzako erakusmahaia koordinatu du, Musikazuzenean zigilupeko standean.
Saint-Viaud
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 893 etxebizitza zeuden, 816 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 41 hutsik zeuden. 872 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 816 etxebizitza nagusietatik 616 bere jabearen bizilekua ziren, 191 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 24 etxek bi zituzten, 141 etxek hiru zituzten, 242 etxek lau zituzten eta 408 etxek bost zituzten. 640 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 327 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 438 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.336 ziren, horien artean 1.004 aktiboak ziren eta 332 inaktiboak ziren. 1.004 pertsona aktiboetatik 941 lanean zeuden (525 gizon eta 416 emakume) eta 63 langabezian zeuden (21 gizon eta 42 emakume). 332 pertsona inaktiboetatik 136 erretiraturik zeuden, 92 ikasten zeuden eta 104 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Viaud udalerrian 828 unitate fiskal zeuden, 2.158,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.388 euro zen.
Piozzo
Piozzo Italiako udalerri bat da. Cuneoko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Piozzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Saint-Viaud
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 61 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 16 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 igeltseroa, 4 margolariak, 3 zurginak, 4 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Saint-Viaud udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.976 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montfort-sur-Boulzane
Montfort-sur-Boulzane Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Heterodon platirhinos
Heterodon platirhinos Heterodon generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago. Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldean eta Mexikoko iparraldean bizi dira. Ez da azpiespezierik ezagutzen.
Deskribapena
Dimorfismo sexuala dute, emea arra baino handiagoa baita. Lodi samarrak dira, 50 eta 115 cm bitarteko luzera dute guztira. Orban ilun handiak izaten dituzte, oro har, gris, marroi, beix, oliba edo arrosa koloreko hondo baten gainean. Bere ezaugarririk bereizgarriena bere buru handia da eta bere sudurraren forma zapalak txerrienaren antza du. Sabelaren kolorea grisa, krema edo arrosa da. 12,5 cm-tik 25,4 cm-ra bitarteko luzeran inkubatzen dituzte. Askotan kriskitin-sugeekin nahasten dira, baina erabat kaltegabeak dira. Suge horietatik bereiz daitezke, isatsean txintxirririk ez dutelako eta kriskitinen berezko foseta lorealik ez dutelako.
Montfort-sur-Boulzane
Biztanleria
2007an Montfort-sur-Boulzane udalerrian erroldatutako biztanleak 101 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Heterodon platirhinos
Portaera
Erabat kaltegabea da gizakientzat eta hegazti eta ugaztun handientzat. Suge hori mehatxatuta sentitzen denean, sugegorri bat ezin hobeto imitatzeko gai da, lepoa luzatuz, txistu moduko bat eginez eta bere burua mugituz, erasotzaile izan daitezkeenek ihesari ekin diezaioten. Estrategiak etsaia uxatzea lortzen ez badu, bihurritu eta astindu egiten da, konbultsioak izango balitu bezala, eta, eszena amaitzeko, sabela gora eta ahoa zabalik etzaten da, bere heriotza simulatuz. Gainera, bere kloakatik usaina botatzen du, usteldutako haragia izango balitz bezala, predatzaileak uxatzeko. Mingaina eskegita uzten dute ahotik kanpora, simulazioa hobetzen.
Montfort-sur-Boulzane
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Heterodon platirhinos
Portaera
Batez ere egunez daude aktibo, nahiz eta jarduera goizetara eta arratsaldeetara mugatu dezaketen klima beroa dagoenean. Aire zabalean elikatzen dira eta eguzkia hartzen dute, baina normalean lurpean, enborretan edo obra-hondakinetan egoten dira. Beren gordelekuak eraikitzen dituzte edo beste animalia batzuenak zabaltzen dituzte. Gordeleku sakonetan edo zuhaitz-enborren azpian hibernatzen dute urriaren amaieratik apirilaren hasierara arte. Animalia bakartiak dira.
Montfort-sur-Boulzane
Etxebizitza
2007an 183 etxebizitza zeuden, 49 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 123 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 179 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 49 etxebizitza nagusietatik 34 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 17 etxek bost zituzten. 23 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 11 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Heterodon platirhinos
Portaera
Beste suge batzuk bezala, usaimenaren zentzuan oinarritzen da, batez ere, ingurunea hautemateko eta komunikatzeko. Bibrazioekiko sentikorrak ere badira.
Montfort-sur-Boulzane
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Buruko oihal
Buruko oihala emakume askok erabili izan duten jantzi-osagarri a da, buru a, lepo a eta kokots a estaltzen dituena.
Montfort-sur-Boulzane
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 65 ziren, horien artean 42 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 42 pertsona aktiboetatik 32 lanean zeuden (19 gizon eta 13 emakume) eta 10 langabezian zeuden (4 gizon eta 6 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Buruko oihal
Ezaugarriak
Oro har oihal zuri eta finez egina da, eta apaingarri bezala, hotzaren kontra, edo ilea ez zikintzeko erabil daiteke.
Montfort-sur-Boulzane
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Buruko oihal
Ezaugarriak
Buruko oihalak aurpegia libre uzten du, belo aren aldean.
Historia
Buruko oihalak Europan Erdi Aroan erabiltzen hasi ziren, emakume ezkondu ek ile a erakustea lotsagarritzat hartzen zelako. Buruko oihalak almidoi ztatu zitezkeen, edo tolestura bereziak emanez itxura oso elaboratuak hartu; urteekin, alanbre z edo zume z eginiko egiturak ere garatu ziren bolumen handia emateko, Euskal Herri ko mengaletan bezala.
Montfort-sur-Boulzane
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
Buruko oihal
Historia
Buruko oihalaren erabilerak Europan XV. mende tik aurrera behera egin zuen: garai horietan, emakume italiar rek turbante ak gaza gardenekin ordezkatu zituzten, txirikorda landuak erakutsiz. Handik aurrera moda hedatu zen, eta XX. mende ra arte Europako emakumeen artean buruko oihalak ohikoak izan badira ere, gaur egunean erabilpen hau moja batzuen artean baino ez du iraun.
Erlijioa
Kristau ei buruz, Europatik kanpoko herrialde batzuetako emakumeek oraindik buruko oihala erabiltzen dute hala nola Errusia n, Ukraina n, Etiopia, India, Pakistan eta Hego Korea.
Montfort-sur-Boulzane
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Montfort-sur-Boulzane udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Buruko oihal
Erlijioa
Musulman en artean, emakume askok buruko oihala erabiltzen dute (hijab), aurpegia bistan uzten duena; beste oihal motak ere badaude (burqua, chador, niquab...).
Judu en artean emakume ortodoxo ezkondu askok oihala (tichel) erabiltzen dute.
Diglossa gloriosissima
Diglossa gloriosissima Diglossa generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Wenfordbridge
edota Wenford Bridge, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Bodmin udalerritik 9.7 kilometro iparraldera dago.
Antilla
Antilla Gipuzkoako hondartza bat da. Orioko udalerrian kokatuta dago, Oria ibaia itsasoratzen den tokian.
Ezaugarriak
Hondartzak 220 metroko luzera dauka eta Orioko erdigunetik 1.300 metrora dago.
Eumeces indothalensis
Eumeces indothalensis Eumeces generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Artritis erreumatoide
Artritis erreumatoide zenbait hezur loturetan, besoetako eta hanketako lotura txikietan azaltzen den hantura da. Ehun konjuntiboan agertzen da hantura hori. Hasieran min handia ematen du eta luzarora hezur loturen itxuraldaketa ekar dezake, hezur loturen gogortzea eta giharren atrofia. Sendatzen zaila da, eta askotan ez da lortzen eritasuna erabat desagertzea.
Akhisar Belediyespor
Akhisar Belediyespor edo Akhisarspor Turkiako futbol taldea da, Akhisar hirikoa.
Artritis erreumatoide
Gaixotasun autoimmunea da.
Akhisar Belediyespor
Historia
1970 urtean sortu zuten eta 2012an igo zen Superligara. Eskuratu duen aurreneko titulua 2018ko Kopa da. 2018-19 denboraldian Kopako finalera iritsi da berriz baina ez du bigarrenez txapeldun izatea lortu. Horretaz gain, Ligan azken postuan gelditu eta maila galdu du.
Artritis erreumatoide
Jatorria ez da zehazki ezagutzen baina eragiten duten antigeno ak aurkitu ez diren arren, autoinmunitatea k berebiziko garrantzia hartzen du honetan. Organismo osasuntsu batean (AErik gabe) immunitate-sistema gai da ezberdintzeko norberaren berezko antigenoak eta arrotzak diren antigenoak. Aitzitik, gaixotasun autoinmune etan tolerantzia immunitario hau kaltetzen da eta sistemak berak suntsitzen ditu organismoaren antigenoak. AEn ematen den tolerantzia immunologikoaren mekanismoen hausturak, etengabeko gehiegizko erantzuna eragiten du, non T linfozito autoerreaktiboak sortzen diren, gure egitura zelularrak kaltetzen dituzten antigorputzekin batera
Aresen Tenplua
Aresen Tenplua, Atenasko agoraren iparraldean zegoen eraikin bat zen. Tenplua, Pausaniasek, santutegi hori bezala aipatutakoa bezala identifikatu zen, baina mantentzen diren hondakinek, historia konplexu bat adierazten dute.
Artritis erreumatoide
Kalte baten aurrean, gure immunitate sistema k hanturaren bitartez erantzuten du, hasierako, bitarteko eta amaierako bitartekari batzuen bitartez erregulatuz. Aldiz, Artritis Erreumatoidean bitartekari hauen balantze ezak, desoreka eragiten du hantura ren prozesuan eta gure zelulak kaltetzen dira. Honek, AEn mintz sinobialaren hantura dakar beste eremuetara zabalduz, hala nola, hezurretara, giltzadura kartilagoetara, lotailu eta zurdetara, epe luzean beren suntsipena eraginez.
AEn, halaber, hanturak beste organo batzuk kaltetu ditzake, nerbio sistema periferikoa, bihotza, birikak, larruazala edo begiak esaterako, pazientearen bizitza arriskuan jartzeraino.
Diagnostikoa normalean sintoma klinikoen eta behaketa fisikoaren bitartez egiten da, zenbait analisi kliniko eta erradiografiekin batera, erreumatologia ko espezialistaren laguntzarekin.
Normalean tratamentu gabeko AE progresiboki garatzen da. Hala ere, sendatzeko tratamentu bat existitzen ez den arren, badira gaixotasuna kontrolatzeko gai diren tratamentuak. Horri esker, lortzen da minaren eta giltzadura zurruntasunaren kontrola, giltzaduretako mina eta itxuragabetasuna murriztea eta hondamen funtzionala saihestea, pazienteen bizi kalitatea hobetuz.
Zeinuak eta sintomak
Giltzaduretako mina izan ohi da Artritis Erreumatoidesean ematen den zeinurik adierazgarrienetakoa. Bestetik aurkitu dezakegu :
Honek guztiak gorputzaren alde bietan ematen ohi da simetrikoki eta giltzaduren hondamenaren seinale izan daiteke.
Bestetik, artritis mota honekin zuzenki erlazionatuta ez dauden arren, beste sintoma batzuk aipa ditzakegu, izan ere, honetan gorputz osoak inplikatuta ikusten da eta ondorengoak ager daitezke:
Gaixotasun hau giltzaduretako kaltearekin erlazionatuta dagoen arren, noizean behin ager daitezke beste motatako lesioak, gongoil erreumatoideak esaterako. Hauek, marruskadura guneetan azalaren azpian sortzen diren tontorrak dira (ukondoetan, orpoan, oinetan…). Gongoil hauek gorputzaren barruan ager daitezke ere, baina hauek ez dute suposatzen osasunaren kalterik.
Arrisku-faktoreak
Artritis erreumatoidea mundu osoan zehar oso zabaldua dagoen gaixotasun autoinmune bat da, esan bezala, giltzadurekiko zaletasuna duena bereziki. Kausak guztiz ezagunak ez diren arren, hainbat arrisku-faktore posible aurkitu dira gaixotasun honi erantzuna emateko. Aditu ugariren ustetan, gaixotasuna faktore genetiko eta ez-genetikoen baturaren ondorioz sortuko da.
Faktore genetikoa
Artritis erreumatoidearen kausaren %40-65 genetikoa dela uste da. Izan ere, senideen artean AE kasuren bat izateak gaixotasuna pairatzeko aukerak 1,5-3 bider areagotuko ditu. Horrez gain, biki monozigotikoen arteko konkordantzia-tasa nabarmenki handiagoa izango da biki dizigotikoena baino (%12-15 eta %3,5, hurrenez hurren).
Faktore ez-genetikoa
Asko izango dira artritis erreumatoidea pairatzeko arriskua areagotu dezaketen faktore ez-genetikoak. Ondorengoak izango dira faktore nagusiak :
Diagnostikoa
Artritis erreumatoidearen diagnostikorako odol-analisiak, giltzaduren eta organoen azterketak eta baita irudiak (erradiografiak eta ultrasoinu bidezko irudiak) baliatu ditzakegu. Ez dago proba bakar bat AE diagnostikatzeko eta askotan beharrezkoa da zenbaiten konbinazioa emaitza fidagarri bat lortzeko. Adibidez, odol-analisi batean, gaixotasunarekin erlazionaturiko antigorputzak bilatzen dira. Antigorputzak antigeno izeneko substantzia arrotzen aurka ekoizten diren molekulak dira eta patologia baten berri eman diezagukete askotan. Batzuetan, AE ez duten pertsonen odol-analisietan aurretik aipaturiko antigorputzak agertzen dira.
Erreumatologo bat da artritis erreumatoidearen diagnostiko egoki bat egiteko gaitasuna daukan profesionala. Honek bi esparrutako probak erabiliko ditu normalean:
Laborategiko probak
Laborategiko probek ezin dezakete gaitzaren diagnostiko zihur bat eskaini, baina asko laguntzen dute honen konfirmazioan. Pazienteari odol-lagin bat atera eta hau laborategian aztertu egiten da, faktore erreumatoide, antigorputzen eta ezhoiko eritrozito en (globulu-gorrien) sedimentazio-abiaduraren bila.
Faktore erreumatoidea
Artritis erreumatoidea pairatzen duten pazienteen %70-80 inguruk aurkezten dituzten antigorputzak dira. Hauen kopurua zuzenki proportzionala da gaitzaren larritasunarekin. Beste gaixotasun autoinmune erreumatikoekin ere erlazionaturik daude. Hala nola, Sjogren sindromea rekin, lupus eritematoso sistemikoa rekin, esklerodermia rekin, bakterioek eragindako infekzio kronikoekin, infekzio biralekin, hepatopatiekin... Antipeptido zikliko zitrulinatuen aurkako antigorputzak
Ezhoiko eritrozitoen sedimentazio-abiadura
Hantura-erreakzioen adierazle inezpezifikoa da. Hantura -erreakzioak, artritis erreumatoidean ez ezik, infekzio eta neoplasietan ere azaltzen dira. Gaixotasunaren jarraipenean laguntzen du, baita tratamenduaren eraginkortasuna frogatzeko ere.
Irudien bidezko diagnostikoa
Erradiografia konbentzionala da erabiltzen den teknika. gaitzaren lehenengo seinaleak osteoporosi yuxtaartikularra eta gune ahulen agerpena dira. Horregatik, giltzadurako espazioaren murrizketa (giltzadurako kartilagoa galtzen delako) eta giltzadurako kartilagoaren ondoko higadura oseoak behatzen dira. Gaixotasunaren garapenean, 6 eta 12 hilabete artean itxaron behar da erradiografien bitartez diagnostikoa burutu ahal izateko. Ultrasoinua eta erresonantzia magnetikoa ere erabili daitezke iruadiak lortzeko.
Neurri orokorrak
Ariketa fisikoa eta deskantsuaren bitartez indar muskularra mantentzen da. Hantura gutxiko garaietan komenigarria da ariketa fisikoa egitea, betiere kontu handiarekin giltzadurak ez kaltetzeko.
Erretzeari uztea ere utzi behar zaio, artritis erreumatoidea eta bereziki artritis erreumatoide larria pairatzeko arriskua handitzen baitu.
Tratamendu farmakologikoak
Farmako erabilienak DMARD deiturikoak edo gaixotasunaren farmako eraldatzaile antierreumatikoak dira. Mina eta hantura gutxitzen dituzte, pazienteen bizi-kalitatean zuzenean eraginez. Askotan antiinflamatorio ez esteroideoekin errezetatzen dira. Honako hauek dira DMARD ohikoenak: metotrexato (Rheumatrex, Trexall, Otrexup, Rasuvo), leflunomida (Arava), hidroxicloroquina (Plaquenil) eta  sulfasalazina (Azulfidine).
Gaixotasun larriagoa duten pazienteek agente biologiko izeneko farmakoak hartzen dituzte, sistema inmunitarioaren seinale kimikoak inhibituz, giltzaduren hantura eta urradura sahiesteko.
Tratamendu kirurgikoa
Gehien kalteturiko giltzadurek (belauna eta gerria gehienetan), protesi artikular baten beharra izan ohi dute. Gaur, egun esku eta oinetako ebaketak ez dira ohikoak.
Prebalentzia eta pronostikoa
Artritis erreumatoidea mundu osoan oso zabalduta dagoen gaixotasuna da, munduko biztanleria osoaren % 0,5 eta %1 artean kaltetzen duena. 25-50 urterekin agertzen hasten da, eta, etnia edota jatorriaren araberako prebalentzia areagotzen ez den arren, esan beharra dago emakumeengan ohikoagoa dela, proportzioa 3:1ekoa izanik. Espainia mailan, 200.000 pertsonek pairatzen dute, eta egunero 20.000 kasu berri inguru diagnostikatzen dira. Honen eraginez, eta eritasun honek gaixoarengan izan dezakeen efektu murriztailea kontuan harturik, asko izan dira azken urteotan arlo honen inguruan egin diren ikerkuntzak.Iraganean, artritis erreumatoideak gaixoen giltzaduretan eragindako deformitateak egunerokotasuneko oinarrizko ekintzak burutzea guztiz galarazi ohi zuen. Gaur egun, aurkitu diren tratamendu berriak direla eta, AE pairatzen duten gaixoen pronostikoak hobera egin duela esan dezakegu, kasu batzuetan bizimodu aktibo bat izatea ahalbideratuz. Hala ere, AEaren garapena oso aldakorra izan daiteke gaixoaren arabera. AE pairatzen dutenen %15-20k aldizkako garapena izango dute, sintomak arintzen eta larritzen joaten zaizkielarik. Hala ere, kasu gehienetan bilakaera progresiboa izango da, garapen hau faktore ezberdinen arabera azkarragoa edota motelagoa izan daitekeelarik.
Artritis erreumatoidea ezgaitasun-maila handiena eragiten duen gaixotasun muskulueskeletikoa da, gaixotasuna hasi eta 10 urtetara gaixoen erdia egun osoko lanpostuetan jarduteko gai ez direlarik. Horrez gain, kasurik larrienetan, gaixotasuna aurrera doan heinean, gaixoen %10k ezin izango dute haien kabuz bizitza normala egin.
Artritis erreumatoideak eragin ditzakeen zailtasunak
Artritis erreumatoideak bestelako gaixotasun ugari garatzeko arriskua areagotu dezake, haien artean garrantzitsuenak ondorengoak izaki :
Hilkortasuna
Artritis erreumatoideak gaixoen bizi-itxaropenean eragina izan dezakeen gaixotasun bat da, kasu gehienetan 3 eta 12 urte bitartean murriztuz, are gehiago kasu larrienetan. Hala eta guztiz ere, kasuen %9,8n soilik eragiten du heriotza zuzenean, gehienetan lehenago aipatutako zailtasunen ondorioz, bereziki arazo kardiobaskularrengatik.
Pronostikoan eragingo duten faktoreak
Pronostiko txarra adieraziko duten faktoreak honako hauek izan daitezke :
Ibón Tontorra
, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.100 metroko garaiera du. Frantziako Pirinio Garaiak dapartamendua eta Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintziaren artean dago.
Greziaren banaketa administratiboa
Greziak 2011 urtean onartu zen Kallikratis Planak Grezioak azpibanaketak sakonki aldatu zituen. Ordura arte 13 periferia (περιφέρειες), 54 prefektura eta 1.033 udalerri zituen. Gaur egun, 7 administrazio deszentralizatu, 13 periferia eta 325 udalerri ditu.
Choerodon vitta
Choerodon vitta Choerodon generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Greziaren banaketa administratiboa
Udalerri eta periferiek gobernu propioa dute, administrazioak aldiz, Greziako Gobernuak izendatutako idazkari banak zuzentzen ditu — gobernuko ordezkaritza gisa funtzionatzen dute. Athos mendiko autonomiadun estatua erreformatik kanpo geratzen da.
Kretako Administrazioa
Horietaz gain, badago eskualde edo periferia autonomo bat, Atos mendia deritzon penintsula, Erdialdeko Mazedoniarekin mugakide dena, Greziarekiko independentea den eskualde administratiboa osatzen duena.