cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanadako futbol selekzio nazionala
CONCACAF Txapelketa birritan irabaztea izan da orain arte izan duen garaipenik handiena. Aurrez 1904ko Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen. 2026ko Munduko Futbol Txapelketa antolatuko du Mexiko eta Estatu Batuekin batera.
Jokalari aipagarrienak
2022ko azaroaren 23an eguneratua.
Angera
Angera Italiako udalerri bat da. Vareseko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Angerak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lepidopus altifrons
Lepidopus altifrons Lepidopus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichiuridae familian sailkatzen da.
Dina Bilbao
Dina Bilbao Barruetabeña (Ondarroa, Bizkaia, 1960ko abenduaren 31 – Antigua, Karibe itsasoa, 1997ko ekainaren 24a) triatleta, abenturazalea, ekologista eta feminista izan zen. Aitzindari izan zen Euskal Herrian triatloian, iraupen eskian, duatloian, txirrindularitzan eta piraguismoan; eta, 1980ko hamarkadaren erdialdetik 1990eko hasierara bitartean, Espainiar estatuko emakume erreferentea triatloian.
Haurtzaroa
Dinak Ondarroako Kamiñazpi auzoan igaro zuen haurtzaroa. Garai hartako ume guztiek bezala, lagunekin ia egun guztia kalean ematen zuen, sasoian sasoiko jolasetan eta zenbait kiroletan arituz. Lasaia, alaia eta hitz jario gozokoa zen.
Natura eta abentura
1983an Tolosara joan zen bizitzera, ikasketek eta Josu Iztueta tolosarrarekiko bikote harremanak eraginda. Laster bilatu zion bere bizitzari zentzua. Bizimodu berezi bezain ezohikoan, kirola, natura eta abentura uztartu zituen.
Beste herrialdeetako ohitura, kultura, hizkuntza eta kezken inguruko jakin-minak mundu guztian zehar egin zituen bidaiei eta abenturei zentzua eman zien. Izugarrizko grina zuen bidaietarako: bat bukatu bezain laster, hurrengoa antolatzen hasten zen.
Feminista
Harro zegoen emakume izateaz eta emakumeen berdintasun alorrean asko egin zuen Dinak, bai emakumeen partaidetza erroturik gabe zeuden zenbait kirol modalitatetan zuzenean parte hartuz, eta bai beste emakume asko animatuz eta laguntza eskainiz ere. Emakumeei eta gizonezkoei banatu behar zitzaizkien sariak berdinak izan zitezen borrokatu zen. Emakume askorentzat eredu izan zen Dina, kirol munduan ez ezik beste hainbat alorretan ere.
Kirol ibilbidea
Helburu nagusitzak inoiz hartu ez bazuen ere, Euskal Herriko zein Espainiar Erresumako hainbat eta hainbat lasterketa irabazi zituen. Inoiz ez zuen hori lau haizetara zabaldu. Ehun triatloi burutu zituen, eta horietako sei Iron Man deiturikoak, gogorrenak alegia.
Bidaiak eta espedizioak
Hainbat bidaia eta espedizio burutu zituen Bilbaok. Nilo ibaia piraguan jaitsi zuen. Izozteko zorian egon zen Kanadako Yukonen, Norvegiako Iparraldeko lurmuturrera joan zen bizikletan. Laponiako eski zeharkaldia (1984), Groenlandiako zeharkaldia (1988), Artikotik Tropikora egindakoa (1993), eta azken bat, beste hiru andrazkorekin batera Andaman uharteetan arraunean egindako espedizioa (1988); azken horretan ondoko esaldia utzi zuen idatzita egunerokoan: «Bide nagusitik ateratzen denak urrats eta arrasto hobeak uzten ditu, eta norberari nabarmenagoak gertatzen zaizkio».
Desagerpena
1997. urteko ekainean desagertu zen Karibe itsasoko uretan, bere bikotekide Iñigo Ross Iztueta eusko-antiguarrarekin batera. Grenadako uhartetik, 18 oineko katamaran (hobby boat deritzon erakoa) batean, Antiguara itzultzen ari zirela, ekaitz gogor batek ezustean harrapatu zituen. Ekaitzak ontzia hondatu zuen, eta irratiz laguntza eskatu zuten, baina ekaitzak eragotzita erreskate taldeek ezin izan zieten unean bertan lagundu. Geroago, erreskate taldeek itsasontziaren puska batzuk aurkitu zituzten, baina bikotekidearen arrastorik ez. Dinak bi urte zeramatzan Antigua uhartean bizitzen, eta 36 urte zituen.
Berridi baserria
Berridi Donostiako Zubieta auzoan dagoen baserria da, muino batean, Oria ibaiaren ibar gainean.
2006ko ekainaren 2an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Ezaugarriak
Eraikinak oinplano angeluzuzena du (21 m x 20 m). Bi solairu eta ganbara ditu, harlanduzko eskantzuak, haize-babesa, hori ere harlangaitzezkoa, I-ko eskantzuarekin, eta hiru isuriko zurezko estalkia.
Fatxada nagusia IEra begira dago. Harlangaitzezko behe-solairuak sekzio laukiko harlanduzko pilareak ditu, hareharrizkoak, eta harlanduz inguraturiko leiho bat. Lehen solairuan eta ganbaran zurezko bilbadurak ditu, eta ganbarakoak estalkiperaino iristen dira. Baoak asimetrikoki eratuak daude, bilbadurako muntagen posizioaren arabera. Konposizioa oso erregularra da. Bilbaduren arteko baoak zeramikazko adreiluz beteak daude. Fatxada kasetoiz apainduta dago, eta bertan nabarmentzekoak dira solibaburuetako lerroak. Gainerako hiru fatxadak luzitutako harlangaitzezkoak dira, zuriz margotuak. HEko fatxadan, azpimarratzekoa da zurezko ertzdun leiho bat, ebakidura zuzeneko barrena duena. HMko fatxadan, nabarmentzekoak dira harlanduz inguratutako hiru leiho. Azkenik, teilape-eranskin batek IMko fatxadaren zati bat estaltzen du.
Baserriko barne-egitura harroinen gainean bermatuta dago eta sekzio handiko sei zutoin pieza bakarrekoak ditu. Horiekin batera, horma-arteen, besoen eta soliben arteko bao argitsuak dituzten habeek eraikinaren egitura orekatu eta simetrikoa osatzen dute. Baserriko zurezko teilatua ere –petralez, gapirioz eta lataz egina– handia da.
IMko fatxadari erantsitako teilape-eranskina ez da monumentutzat hartzen.
Vred
Vred Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vred udalerrian erroldatutako biztanleak 1.407 ziren. Familiak 502 ziren, horien artean 112 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 72 bakarrik bizi ziren emakumeak), 135 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 223 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 568 etxebizitza zeuden, 528 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 40 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 567etxeak ziren. 528 etxebizitza nagusietatik 472 bere jabearen bizilekua ziren, 47 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 37 etxek hiru zituzten, 114 etxek lau zituzten eta 364 etxek bost zituzten. 387 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 192 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 248 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Vred udalerrian 519 unitate fiskal zeuden, 1.355,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.513 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 37 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 iturgina, 2 eraikuntza enpresak, 1 ile apaindegia eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Vred udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra osasun-zentro zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lepidopus calcar
Lepidopus calcar Lepidopus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichiuridae familian sailkatzen da.
Irlandako errugbi selekzioa
Irlandako errugbi selekzioa Irlandaren ordezkaria da errugbi partida ofizialetan. Kirol hau, bai Irlandako Errepublikan, bai Ipar Irlandan oso jarraitua da, nahiz eta jarraipen hori zenbait eremu geografikotara mugaturik egon. Urtero Sei Nazioen Txapelketan parte hartzen du, eta 9 aldiz aritu da Munduko Errugbi Kopan. Britaniar uharteetako herrialde guztietako errugbilariak hartzen dituen British and Irish Lions taldearen partaidea ere da. 12 irlandar World Rugby Hall of Fameko kide dira.
Kate Greenaway
Catherine «Kate» Greenaway (Londres, 1846-1801eko martxoaren 17a) ingeles idazlea eta ilustratzailea izan zen, haurrentzako liburuak egin zituen.
Irlandako errugbi selekzioa
Irlandak historikoki bere bizilagun britaniarrek baino arrakasta eskasagoa izan dute errugbian, Sei Nazioen Torneoko titulu eta Slam Nagusi gutxiago dituzte. Halere, Irlandako Errugbi Batasuna zeharo aintzat hartua da profesionalismorako bilakaeran beste erdi mailako selekzioek baino emaitza onagoak eta arrakasta handiagoa izatez, bereziki sei milioi biztanle inguruko uharte bat izateko eta beste kirol herrikoiagoen lehia bizia jasaten duelarik: futbol gaelikoa eta hurling-a. Gainera hiru Koroi Hirukoitz irabazi zituztela ere nabarmendu behar da (Sei Nazioen barruan, Britainiar Uharteetako selekzio onenarentzat dagoen sari ez-ofizial bat da) 2004 eta 2007 urteen bitartean.
Kate Greenaway
Kate Greenaway domina, bere omenez 1955. urtean ezarria, urtero ematen dio Chartered Institute of Library and Information Professionals-ek, Erresuma Batuko dokumentazioko liburuzainak eta beste profesional batzuk ordezkatzen dituen elkargo profesionalak, haurrentzako liburuen ilustratzaile bati.
Sincey-lès-Rouvray
Sincey-lès-Rouvray Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Irlandako errugbi selekzioa
Bigarren erdia den Brian O'Driscoll da gaur egungo kapitaina eta selekzioak duen garai guztietako entsegu errekordun nagusia, eta ohikoa da munduko errugbi jokalari onena bezala izendatuta ikustea. Beste zenbait nazioarteko irlandar jokalari bikainak Gordon D'Arcy, Marcus Horan, Paul O'Connell dira, Irlandako selekzioaren gehien jokatu duten jokalariak Ronan O'Gara, David Wallace edo Shane Horgan dira besteak-beste. Lehenaldi ez oso urrunean, Keith Wood, bere 2003ko erretiroa arte gaur egungo kapitainaren aurrekoa zena, IRB erakundeak 2001ko jokalari onena izendatzen aurreneko jokalaria izan zen.
Kate Greenaway
Biografia eta lanak
Haren aita, John Greenaway, marrazkilaria eta grabatzailea zen, eta ama, Catherine Elizabeth Jones, jostuna zen. Finantza-arazoak zirela eta, familia Islingtonera joan zen bizitzera, eta Elizabethek haurrentzako arropa-denda bat ireki zuen, arrakasta handia izan zuena.
Sincey-lès-Rouvray
Biztanleria
2007an Sincey-lès-Rouvray udalerrian erroldatutako biztanleak 119 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 76 etxebizitza zeuden, 50 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 75etxeak ziren. 50 etxebizitza nagusietatik 47 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 12 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 67 ziren, horien artean 51 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 51 pertsona aktiboetatik 47 lanean zeuden (23 gizon eta 24 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sincey-lès-Rouvray udalerrian 48 unitate fiskal zeuden, 120 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.256 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 igeltseroa.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
San Migel Goiaingeruaren kolegiata
San Migel Goiaingeruaren kolegiata (Colegiata de San Miguel Arcángel) Alfaroko tenplo bat da, Errioxan dagoen santutegi handiena eta Espainian adreiluz soilik eindako handiena. 1976ko apirilaren 23an Monumentu Nazional izendatu zuten.
Kate Greenaway
Biografia eta lanak
Hamabi urte zituenetik, Kate Finsbury School of Art-en trebatu zen, eta han egon zen sei urtez. Orduan, Kensingtongo (Londres Handia) Central Schoolera joan zen, baina garai hartan emakumeei ez zitzaien uzten biluzien marrazkiak egiten. Hori dela eta, Slade School of Artera joan zen, non neskei eta mutilei hezkuntza bera eskaintzen baitzieten. Gainera, arratsaldeetan Heatherley’s School of Art-en izan zen. Lehen liburuak, Bajo la ventana (1879), haurrei buruzko bertso erraz eta idiilikoen bilduma bat, Edmund Evans-ek berak koloretako xilografiak egiteko asmatutako prozesu bat erabiliz argitaratuak, salmenta-arrakasta handia izan zuen bere garaian, hasierako 20.000 kopiak azkar saldu baitzituen eta Routledge argitaletxea berriz inprimatzera behartu baitzuen.
San Migel Goiaingeruaren kolegiata
Historia
Aurrez izan zen San Miguel de Arriba izeneko eliza bat bertan, baina txikia zen eta egoera kaskarrean zegoenez 1544an kanonigoek eraikin berria egitea erabaki zuten. 1562ko azarearen 26an ezarri zen lehenengo harria baina proiektuak moldaketa ugari izan zituenez eraikuntza lanak 1619an hasi zituzten modu serio batean, Martín Ferrer apezpikua bisitan etorri zenean. Katedral itxura eman nahi izan zitzaion hasieratik.
Aurrealdea
Espainiako plazan kokaturik dago eta eskalinata zabal bat dauka aurrean. Aurrealdea (eraikin guztia bezala) adreiluz eginda dago eta 45 metrotako altuera du. Hiru arku handi ditu, erdikoa da zabalena. Alboetan 50 metrotako altuera duten dorre bikiak daude.
Diario de España
Diario de España irabazi-asmorik gabeko elkarte batek kudeatutako egunkari orokor bat da. Huelvan (Andaluzia) eta Bartzelonan (Katalunia) du egoitza.
San Migel Goiaingeruaren kolegiata
Barnealdea
Kolegiata guztiak 3.000 m2-ko azalera hartzen du eta 12 kapera errektangular aurkitzen dira bertan. Elizaren buruan daude hiru ikusgarrienak, San Joseren kapera, Errosarioaren kapera eta San Ildefonsorena (Araciel izenaz ezagunagoa). Aipatzekoak dira San Ildefonsoren kaperako "La Dolorosaren irudia" eta San Jose kaperan dagoen XIII. mendeko Kristo gotikoa.
Kate Greenaway
Biografia eta lanak
Beste lan nagusi batzuk hauek dira: El jardín de las caléndulas, El flautista de Hamelín, El libro de los juegos eta El libro de los cumpleaños. Gainera, marrazkiak beste objektu batzuk apaintzeko erabili ziren, hala nola azulejuak eta portzelana.
Palmiste olio
Palmiste olioa, koko olioa eta palma olioa bezala, gantz-azido aseetan aberatsa den landare olio bakarrenetakoa da. Giro-tenperaturan erdi-solidoa den olio honek koko olioak adina gantz ase dauka, eta palma olioak baino gehiago. Kosmetikan (xaboiak, kremak), industria kimikoan (bernizak, margoak, erretxinak), garbigarriak egiteko eta janari industrian erabiltzen da
Diario de España
Historia
Diario de España 2022ko maiatzaren 5ean sortu zen Espainiako irabazi-asmorik gabeko elkarte baten bidez. Googlek bere orrian partekatutako analitika baten arabera, egunkariak batez beste 40.000 erabiltzaile bakar lortzen ditu hilean.
Uffheim
Uffheim Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Txilibitu
Txilibitua nota bakarreko haize instrumentua da. Seinale akustikoak emateko erabiltzen den tresna txikia da, putz eginez txistuaren antzeko soinua egiten duena. Zentsu zabalagoan, hitza txistu-antzeko soinu edota forma duten instrumentuak izendatzeko erabiltzen da.
Uffheim
Biztanleria
2007an Uffheim udalerrian erroldatutako biztanleak 859 ziren. Familiak 340 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 108 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 136 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Galesko errugbi selekzioa
Galesko errugbi selekzioa (Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru) Galesen ordezkaria da errugbi partida ofizialetan. Haren gobernu erakundea, Welsh Rugby Union-a, 1881ean sortu zen, eta urte hartan bertan jokatu zuen Galesko selekzioak bere lehenbiziko partida, Ingalaterraren kontra. Etxeko neurketak Cardiffeko Millennium Stadiumen jokatzen ditu.
Palmiste olio
Osagaiak
Palmiste olioaren batez besteko gantz-azido osaketa hau da :
Txilibitu
Mota askotako txilibituak daude: poliziak erabiltzen dituen txikiak, tren-makinek edo itsasontziek erabiltzen dituztenak, eta abar. Musikarako ere erabiltzen dituzte, adibidez, sanba-abesti batzuetan zurezkoak jotzen dituzte.
Uffheim
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Txilibitu
Beste izenak
Txilibitu tokiko euskarazko testuetan : ''huxtu (hustu, uistu) ; ''txilibitu (txilibitxo, txibilito, txilubita, xilibitu, zilibitu, txulubita, xulubita, txulubi) ; ''txistu (pistu, txuxtu, txuztu, xustu) ; batzuetan ''turruturu. Tokiko gaztelaniaz: ''silbo, ''chiflo.
San Migel Goiaingeruaren kolegiata
Barnealdea
Gangek 18'5 metrotako altuera dute eta gurutzaduran kokatzen den kupulak 31'5 metro hartzen ditu. Aldare nagusian San Migel Goiaingeruaren irudia dago, 1635ean Gregorio Fernández eskultore galiziarrak egindakoa. Koroa intxaurrondo egur landuz egin zuen Naiarako Mateo de Rubalcabak eta kolegiataren erdigunean kokatzen da.
Galesko errugbi selekzioa
Sorrera
1850an Galesen errugbia lehenbizikoz jokatu zen, hain zuzen ere, Lampeter udalerriko St David ikastetxeko zuzendari ordea izendatu zuten Rowland Williams erreberendoaren eskutik kirol hau herrialde honetara heldu zen.
Exireuil
Exireuil Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Uffheim
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Galesko errugbi selekzioa
Sorrera
Rugby union took root in Wales in 1850, when Reverend Rowland Williams became Vice-Principal at St David's College, Lampeter, where he introduced the sport. 1881 urtean Galesko Errugbi federazioa sortu zen eta urte berean jokatu zuen selekzioak lehenengo partida, Ingalaterraren aurka hain zuzen ere. 1893 eta 1911 artean "lehenengo urrezko aroa" izan zuen. Home Nations txapelketan (gaur egungo Sei Nazioak) zortzi garaipen lortu zituen. 1905-06 denboraldian Zeelanda Berriko selekzioak bira luze bat egin zuen Uharte Britanikotan, Frantzian eta Estatu Batuetan zehar eta 35 partidatatik 34 irabazi zituen, galduriko partida bakarra Galesen aurkakoa izan zen. Cariffen etxekoak 3-0 emaitzaz nagusitu zitzaizkien All Blacks-ei.
Irlandako errugbi selekzioa
Irlandaren IRB-aren Munduko Ranking-eko emaitza onena 2006ko hirugarren postua izan da. 2007ko Mundiala utzi beharrean suertatu zitzaien, 2008. urtea gaizki hasi ziren Sei Nazioetan laugarren geldituz; aldiz, 2009. urtea bikain hasi zuten, berriz ere indarberritu direlarik, hau dena Eddie O'Sullivan-ek bere entrenatzaile karguari uko egin ostean. 2009an eta 61 urte luzeren ondoren, irlandarrek Sei Nazioen Torneoa berriz ere irabaztea lortu zuten, gainera Slam Nagusia lortuz eta joko maila itzela erakutsiz. Mundu mailan 2019ko sailkapenaren arabera bosgarrena da.
Txernobylgo zentral nuklearra
Txernobylgo zentral nuklearra, ofizialki Vladimir Ilitx Leninen ohorezko zentral nuklearra, Ukrainako iparraldeko Pripiat hiri hustutik hurbil dagoen zentral nuklear itxi bat da, izen ematen dion Txernobyl hiritik 14,5 kilometro ipar-mendebaldera, Bielorrusiako mugatik 14 kilometro eskasera eta Kiev hiritik 110 kilometro iparraldera.
Galesko errugbi selekzioa
Bigarren urrezko aroa (1969-1979)
Gerra arteko garaian txapelketaren bat irabazi zuen baina orokorrean maila apalean aritu zen. 1950. hamarkadan berpiztu egin zen eta "bigarren urrezko garaia" 1970. hamarkadan izan zuen 1969 eta 1979 artean Bost Nazioen zortzi txapelketa irabazi zituen. Gareth Edwards, J. P. R. Williams, Gerald Davies, Barry John eta Mervyn Davies jokalariak mundu mailan egin ziren famatu.
San Migel Goiaingeruaren kolegiata
Zikoinen kolonia
Munduan dagoen eraikin bakarraren gaineko zikoina kolonia handiena dago kolegiataren teilatuetan. 120 habiatik gora daude, guztira 400 zikoinatik gora, eta kolonia urtez urte handitzen doa.
Galesko errugbi selekzioa
XX mende bukaera tristea
1980 eta 1990 hamarkadak tristeak izan ziren galestarrentzat, 1979 eta 2005 artean txapelketa bakarra irabazi baitzuten, eta beste bat Frantziarekin elkarbanaturik. 1987an Munduko Errugbi Txapelketa abiatu zen eta paradoxikoki orduan lortu zuten orain arteko emaitzarik onena, 3. postua hain zuzen ere.
Txernobylgo zentral nuklearra
1972-1977 artean Sobietar Batasunaren garaian eraiki zen.
Exireuil
Biztanleria
2007an Exireuil udalerrian erroldatutako biztanleak 1.487 ziren. Familiak 603 ziren, horien artean 124 pertsona bakarrekoak ziren (64 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 213 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 191 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 75 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Irlandako errugbi selekzioa
Historia
Irlandar errugbi selekzio batek jokatutako lehenengo partida, oraindik Britainiar Inperioaren zati zelarik, Ingalaterraren aurka izan zen 1875ko otsailaren 15a, 7 eta 0 galduz. Bere aurreneko garaipena Eskoziaren aurka izan zen Belfast-en 1881. Irlandak 1894ean bere lehen Koroi Hirukoitza lortzean errugbiaren ospe eta jarraitzaile kopuruak goruntz egin zuen irlandarren artean. 1905. urtean All Blacks ezizenez ezagutzen zen Zeelanda Berriaren taldeak Irlanda bisitatu zuen. Gaur egun europar errugbiaren erregeak den Frantziaren aurkako lehen irlandar garaipena 1909an ailegatu zen, 19 eta 8ko emaitzaz. Irlandar errugbiaren urrezko garaia Bigarren Mundu Gerraren ondoren eta 1948. urtetik aurrera iritsi zen, bere lehen Slam Nagusiarekin (bigarrena 2009. urtean lortu berri du), bai eta Koroi Hirukoitza eta beste Bost Nazioetako Txapelketa bat lortuz. Titulu hau 1951. urtean lortu zuten berriz ere.
Exireuil
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Diario de España
Historia
2022ko Andaluziako hauteskunde kanpainan Herritarrak militanteek gehien irakurri zuten hedabideetako bat izan zen, eta Herritarrak gertu dagoen hedabidetzat jotzen dute.
Irlandako errugbi selekzioa
Historia
1974an eta 23 urtez irabaztea lortu ezinik, azkenean Sei Nazioen Torneoa berriz ere irabaztea lortu zuten. Australia eta Zeelanda Berrian ospatutako 1987ko lehen Munduko Errugbi Kopan final laurdenetara iristea lortu zuten, azkenean Sidney-en bertokoen aurka galduz. Lau urte beranduago, Ingalaterran, Eskoziak Irlanda garaitu zuen taldekako fasean, emaitza honek irlandar taldea final laurdenetara bidali zuen, han nahiz eta Australiaren aurka garaipenetik oso hurbil ibili, azkenean galdu egin zuten. Beharbada hau izan zen ordurarte nazioartean arrakasta lortzeko eduki zuten aukerarik onena. 1995an, Hegoafrikan Galesko taldea garaitu zuten, ondoren irlandarren final laurdeneko hirugarren sahiakera eman zen, han Jonah Lomuren Zeelanda Berriak Irlanda kaleratu zuen.
Peñalara
Peñalara Iberiar Penintsularen barrualdeko mendia da. Erdialdeko Sisteman dagoen Guadarramako mendilerroaren gailur nagusia da. Itsas gaineko 2.428 metro ditu. Adminstratiboki Madrilgo Erkidegoa eta Segoviako probintzian dago. Lurralde horren gailur enblematikoa da. Heltzeko erraztasuna asko dago eta, ondorioz, turismo eta bisitari asko hurbiltzen da inguru honetara.
Irlandako errugbi selekzioa
Historia
Profesionalismoa kirol honetara ailegatzean, Irish Rugby Union erakundea "Celtic League" (Zeltiar Liga) sortzea erabaki zuen, kirolaren garapena indartu nahian eta urte haietako irlandar talde ahula indarberritzeko xedez, 1999an bere historian lehendabiziko aldiz Munduko Errugbi Kopara ezin sailkatuz gelditu baitzen. 2002. urtetik aurrera Irlandako eskualde eta lurraldeetako talde boteretsuak eta ingeles eta frantzes errugbi ligetan jokatzen zuten irlandar jokalarien itzulerak Irlandaren berpizte azkarra ekarriko zuen. Hau honela zelarik, Irlandako selekzioa 2007ko Frantziako Munduko Kopa irabazteko faboritoenen taldean zelarik egundoko porrota jasan zuen. 2009an irlandar selekzioak Sei Nazioen Torneoa berriz ere irabaztea lortu zuen, bide batez Slam Nagusia bereganatuz.
Exireuil
Etxebizitza
2007an 649 etxebizitza zeuden, 602 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 32 hutsik zeuden. 598 etxeak ziren eta 51 apartamentuak ziren. 602 etxebizitza nagusietatik 389 bere jabearen bizilekua ziren, 211 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 28 etxek bi zituzten, 57 etxek hiru zituzten, 188 etxek lau zituzten eta 327 etxek bost zituzten. 514 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 293 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 287 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diario de España
Historia
David Gonzalezen zuzendaritzapean, Diario de Españak Huelvan (Andaluzia) izan zuen bere lehen erredakzioa, nahiz eta David Muñozi helbidea aldatu ondoren, poliziaburua eta zuzendariordea izandakoa, egoitza Bartzelonara aldatu. Bere aurkezpena hiri honetan egin zen, non politikariak eta jende ezaguna hartu zituen Katalunian eta Espainian. 2022ko irailaren 29tik, zuzendaria David Muñoz da.
Txernobylgo zentral nuklearra
1986ko apirilaren 26an Txernobylgo hondamendiaren kokalekua izan zen, bere 4. erreaktore nuklearrak eztanda egon eta kutsadura erradiaktiboak zabaltzean. Hondamendi erraldoia jazo arren, energia eskaera handia zegoenez, 2000. urterarte martxan jarraitu zuen. Gaur egun jada itxia dago.
Uffheim
Etxebizitza
2007an 366 etxebizitza zeuden, 348 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 301 etxeak ziren eta 65 apartamentuak ziren. 348 etxebizitza nagusietatik 260 bere jabearen bizilekua ziren, 75 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 43 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 232 etxek bost zituzten. 318 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 111 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 210 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Exireuil
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 907 ziren, horien artean 682 aktiboak ziren eta 225 inaktiboak ziren. 682 pertsona aktiboetatik 609 lanean zeuden (331 gizon eta 278 emakume) eta 73 langabezian zeuden (23 gizon eta 50 emakume). 225 pertsona inaktiboetatik 92 erretiraturik zeuden, 60 ikasten zeuden eta 73 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Uffheim
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Exireuil
Diru sarrerak
2009an Exireuil udalerrian 633 unitate fiskal zeuden, 1.581 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.174 euro zen.
Uffheim
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 619 ziren, horien artean 444 aktiboak ziren eta 175 inaktiboak ziren. 444 pertsona aktiboetatik 410 lanean zeuden (230 gizon eta 180 emakume) eta 34 langabezian zeuden (13 gizon eta 21 emakume). 175 pertsona inaktiboetatik 52 erretiraturik zeuden, 46 ikasten zeuden eta 77 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Exireuil
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
San Migel Goiaingeruaren kolegiata
Berriztatze lanak
Kolegiatak hiru berriztatze lan nagusi izan ditu azken urteetan. Horregatik itxita egon zen 2004 eta 2011 artean. 2011ean "La Rioja Tierra Abierta" erakusketaren bidez ireki zen berriz.
Diario de España
Laguntzaileak
Kolaboratzaile nagusien artean, Sonia Reina, Miguel Urra, Edmundo Bal (Herritarrak Diputatuen Kongresuan duen diputatua), Soraya Rodriguez (Europa Berritzeko eurodiputatua) eta Eva Poptcheva (Europa Berritzeko eurodiputatua) daude.
Irlandako errugbi selekzioa
Bandera
Irlandako Errepublikaren hirukoloredun bandera ofiziala, Irlandako Errepublikako (Éire) selekzioak jokatzen duenean bakarrik erabili ohi da. Aldiz, Irlandako Uharteko lau lurralde edo probintzia historiak ordezkatzen dituen Lau probintzien bandera (Connacht, Leinster, Munster, Irlandako Errepublikaren zati; eta Ulster, Ipar Irlanda eta Irlandako Errepublikaren zati) hairean alboz jartzen dute Dublinen eta Éire-tik kanpora jokatzen denean erabili ohi da.
Exireuil
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 3 igeltseroak, 2 margolariak, 3 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria eta 2 jatetxeak.
2000. urtean Exireuil udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.326 hektarea erabiltzen.
Irlandako errugbi selekzioa
Ereserkia
Ereserkiak direla eta, 1995. urterarte bi ereserki egon ohi ziren subironatasun ezberdinak zituzten lurralde bakoitzeko bana, "God Save the Queen" (Jainkoak Erregina Gorde Dezala), britainiar ereserkia, Belfasten partiden aurretik jotzen zen, eta irlandar ereserkia, "Amhrán na bhFiann" (Gudariaren Abestia) Dublinen. 1995tik aurrera arazo hau saihestu nahian Irish Rugby Union erakundeak Éiretik kanpora erabili ziteken ereserki baten moldaketarako deia luzatu zuen, azkenean "Ireland's Call" (Irlandaren Deia) abesti sortu berria aukeratu zuten, etxean jokatzen zutenean ere ereserki nazionala bezala erabili zutelarik. "Ireland's Call" beste kiroletan ere erabili zen, cricket-ean bezala, uharteko bi lurraldeek (Irlandako Errepublika eta Ipar Irlanda) batera jokatzen zutelarik.
Exireuil
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Uffheim
Diru sarrerak
2009an Uffheim udalerrian 345 unitate fiskal zeuden, 885 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 27.456 euro zen.
Peñalara
Peñalara mendigunea
Peñalara mendia izen bereko mendigunearen gailur nagusia da. Mendiguneak Madril eta Gaztela Leongo erkidegoaren arteko muga egiten du. Haitz-erlaitz honek 5,8 kilometro ditu eta Cotos mendatetik (1840 m.) Los Neveros mendatera doa. Hegoaldetik iparraldera hauek dira mendigune honen haitzak:
Exireuil
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
San Migel Goiaingeruaren kolegiata
Berriztatze lanak
Lehenengoa zimentuetako hezetasunak kentzea izan zen. Lurrazpiko urak gorantz igo zitezen ekiditeko lanak egin ziren eta hormak ere lehortu zituzten.
La Mongie
La Mongie, Frantziako Pirinioetan dagoen eski-estazio handi bat da, Pirinio Garaiak departamenduan. 1.400 eta 2.872 metro arteko garaieran dago. Eremu honetan Tourmalet mendigain ospetsua dago.
Sainte-Colombe-sur-Guette
Sainte-Colombe-sur-Guette Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Uffheim
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen eta 1 jatetxe.
San Migel Goiaingeruaren kolegiata
Berriztatze lanak
Hirugarrena ezkerreko dorrearen txapitelaren berreraikuntza izan zen, 2006ko uztailaren 19an tximistak jo eta su hartu baitzuen.
Sainte-Colombe-sur-Guette
Biztanleria
2007an Sainte-Colombe-sur-Guette udalerrian erroldatutako biztanleak 46 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Uffheim
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Uffheim udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 240 hektarea erabiltzen.
La Mongie
XX. mendearen hasieran eremu honetan artzaien borda batzuk besterik ez zeuden. 1921, urtean eskiaren jarduerari modu apalean ekin zitzaion eta 1950eko hamarkadatik aurrera modu indartsuagoan. Gaur egun, estazioa 69 pista, 43 tele-aulki eta 173 elur-kanoiz osatua dago.
Soziologia
Soziologia gizartearen eta gizabanakoen portaera sozialak aztertzen dituen gizarte zientzia da.
Sainte-Colombe-sur-Guette
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
La Mongie
Frantziako Tourraren hiru etapen helmuga ere izan da, 1970, 2002 eta 2004ean.
Soziologia
Historia
Soziologia kontzeptua Auguste Comtek sortu zuen 1838an, munduaz hausnartzeko forma berri bat definitu asmoz. Latinezko socius eta grezierazko lógos-en baturaz sortzen da.
Uffheim
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Peñalara
Ekologia
Mendien maldak pinu gorrien basoez estaliak daude. 1.900 metrotik gora basoen ordez mendiko larreak eta sasiak aurkituko ditugu. Maila horretan, ekialdean, glaziar zirku bat dago eta hogei baino aintziara gehiago. Horietan goi mendietako espezieak bizi dira, tartean hamar anfibio espezie baino gehiago. Dena dela, faunaren espezie ikusgarrienak hegazti harrapariak dira.
Sainte-Colombe-sur-Guette
Etxebizitza
2007an 95 etxebizitza zeuden, 24 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 71 bigarren erresidentzia ziren. 87 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 24 etxebizitza nagusietatik 19 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek hitu gela zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 1 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Uffheim
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sainte-Colombe-sur-Guette
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 32 ziren, horien artean 17 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 17 pertsona aktiboetatik 13 lanean zeuden (9 gizon eta 4 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren eta 1 eraikuntza enpresa zen.
Irlandako errugbi selekzioa
Hirustaren XV-a
Hirusta (Shamrock) eta Harpa Irlandako Gobernuak nazioarteko mailan erregistratuta ditu Irlandako ikur bezala. Hiru ostodun Hirusta Zuria da, batzuetan trifolium repens ere deitzen zaio. Hirusta kirol talde ugarien ikurra da, bai eta Irlandako jatorria duten hainbat gobernu erakundeena ere: IRFU (Irish Rugby Football Union), Shamrock Rovers (futbol taldea), Aer Lingus, eta University College of Dublin (Irlandako Unibertsitate garrantzitsuenetako bat) edo Notre Dame-ko Unibertsitatea, nortasun ikur bezala erabili izan delarik. Oxford English Dictionary arabera, hiru ostodun hirustak kristautasunaren Hirutasun edo Trinitate Santua irudikatzen omen du eta San Patriziok kontzeptu erlijioso hau eliza katolikoa ezagutzen ez zuten irlandarrei irudikatzeko erabili omen zuen. Hau dela eta, hiru ostodun hirusta irlandar jai nazionalarekin erlazionatu ohi da: San Patrizioren Jaia.
Uniformea
Irlandarrak orlegi eta zuriz jokatzen dute, bihotz aldean IRFU-ren Hirusta (Shamrock) dutelarik. Gaur egun Irlandako errugbi selekzioaren kamiseta Zelanda Berriko Canterbury-k ekoizten du eta kamisetan daramaten babesle ofiziala O2 da.
Soziologia
Historia
Soziologiaren sustraiak gizarteaz hausnartu duten lehen teorialari guztietan aurkitzen badira ere (Confucius, Platon, Aristoteles...), bereziki aipatu beharrekoak Saint-Simon, Auguste Comte bera, Alexis de Tocqueville eta Karl Marx dira.
Soziologiaren jaiotza mendebaldeko gizarte modernoaren krisiaren baitan eman zen. Soziologiak errealitate sozialaren kosifikazioa suposatzen du, hots, gizartea aztertu, behatu... daitekeen errealitate espezifiko gisa ikustea (gizartea gauza gisa ikustea). Hasiera honetan, beraz, soziologia positibismoarekin erabat lotua dago.
Soziologiaren instituzionalizazioa zientzia gisa Emile Durkheim eta Max Weberren eskutik eman zen, soziologiaren oinarriak finkatu zituzten bi soziologoak. Durkheimek gizarte egitateen objektibotasuna azpimarratuko du (egintza soziala). Weberrek, berriz, subjektibotasuna eta subjektuen ekiteko ahalmena (ekintza soziala).
Marko teorikoak
Teorialari gehienez aburuz, gaur egungo soziologiaren baitan lau marko teoriko nagusi bereiz daitezke, nahiz eta hauen baitan korronte ugari desberdintzen diren:
Funtzionalismoa
Funtzionalismoak gizartea sistema gisa ikusten du; sistemek, aldi berean, azpisistemak izango dituzte, eta gizartearen osagai bakoitzak bere funtzioa izango du. Horrela, ekintza sozialaren ikuspegi sistemiko bat garatuko du.
Funtzionalismoaren baitan hiru korronte nagusi bereiz daitezke: Malinowskiren funtzionalismo absolutua, Mertonen funtzionalismo erlatibizatua eta Parsonsen estruktural-funtzionalismoa.
Funtzionalismoak gizartearen oreka eta izaera harmoniatsua defendatuko du. Gizarteratzearen bidez (bigarren sozializazioa azpimarratuko dute batez ere) gizabanakoek gizartea bereganatuko dute. Bere kontzeptu nagusiak funtzioa (disfuntzioa, ageriko funtzioa zein izkutuko funtzioa), errola nahiz estatusa izango dira, besteak beste.
Estrukturalismoa
Estrukturalismoak gizartearen egituraren garrantzia azpimarratzen du. Subjektuek euren ekintzei ematen dioten zentzua, horrela, kulturaren testuinguruan aztertu behar da. Hots, estrukturalismoak gizarte ekintzak kulturaren barnean sortzen eta bersortzen direla azpimarratzen du. Ondorioz, ikerketa estrukturalistek hainbat arlo aztertu dituzte, besteak beste: jakien prestaketa eta aurkezpena, erlijio erritualak, joko eta jolasak, literatura, etab.
Estrukturalismoaren autore garrantzitsuenetariko eta lehenengoetarikoa Lévi-Strauss etnologoa da. Honek, 1950eko hamarkadan, kulturaren fenomenoa mitologiaren eta ahaidetasunaren testuinguruan aztertu zuen, besteak beste.
Pierre Bourdieu soziologo frantses esanguratsuak, bestalde, estrukturalismoaren ikuspegi desberdina plazaratu zuen, kultur desberdintasunaren gainetik, bere ustez horren atzean ezkutatzen diren menderapen prozesuak azpimarratuz. Bourdieuren ikuspegiari estruktural-funtzionalismoa deitu izan zaio.
Elkarrekintza sinbolikoa
Elkarrekintza sinbolikoaren jarraitzaileek metodo kualitatiboak erabili ohi dituzte, pertsonek beraien ekintzei ematen dieten zentzua ulertzeko teknikak baitira.
Marxismoa
Marxismoak Karl Marx eta Friedrich Engelsen pentsamenduan eta obretan oinarritutako doktrina filosofiko eta politikoetan oin hartuz aztertzen du gizartea. Hegelen filosofiaren, Adam Smithen ekonomia politikoaren eta XIX. mendeko sozialismo frantziarraren eragina nabaria izango da, gizartearen kritika zientifiko eta iraultzailea eginez. Kritika honen adierazpenik sistematikoena Kapitala obran eman zen.
Metodologia
Soziologiak, gainontzeko gizarte zientziek bezala, erabiltzen dituen ikerketa teknikak bi multzo handitan banatu ohi dira: metodo kuantitatiboak eta kualitatiboak. Bakoitzak errealitatearen ikuspegi bat azpimarratzen badu ere, bakoitza ezin da paradigma itxitzat hartu, bata bestearekin nahasi ohi diren tresna gisa baino.
Metodo kuantitatiboak
Metodo kuantitatiboen bidez, errealitatearen ezaugarri eta joera orokorrak ikertu ohi dira. Errealitate zenbagarriak kontuan hartuz (hauteskundeak, adibidez), inkesta bezalako teknikak erabili ohi dira. Halaber, lagin handiak izanez gero, metodo kuantitatiboak aukeratu ohi dira.
Metodo kualitatiboak
Metodo kualitatiboen bidez, errealitate zenbagarrietan arreta jarri baino, errealitateen esangurak eta kausa aztertu nahi dira. Horrela, lagin handiak aukeratu beharrean, lagin txikiago baina esanguratsuak aukeratu ohi dira. Horrela, sakoneko elkarrizketak edo eztabaida taldeak dira gehien erabilitako ikerketa teknikak.
Soziologiaren azpidiziplinak
Soziologiaren baitan, zientzia ororen baitan bezala, azpidiziplina desberdinak daude. Soziologiaren kasuan, gizarte eremu zehatzak aztertzen dituzten soziologiaren adarrak dira. Asko badira ere, ondokoak aipa daitezke:
Deir el-Medina
Deir el-Medina (Hiriko Komentua) Egiptoko XVIII. dinastiako faraoia izan zen Tutmosis I.ak sortutako egiptoar herria izan zen.
Erreginen Haranaren sarreran eta Erregeen Haranaren sarreratik gertu Antzinako Egiptoko langile eta artisauen herririk arrakastatsuena izan zenaren hondarrak daude: Set Maat (Egiaren Tokia), egiptoar izena, Deir el-Medina, arabiar izena, tebastar eskualdean dagoen haran txiki batean dagoena, Qurmet Mura muinotik gertu, Niloren mendebaldeko ibarrean, Tebasetik gertu, gaur egungo Luxorren.
Denbora askoan arpilaketak jasan zituen antzinekotasunen espoliazioagatik, handik gertu zeuden objektuen ugaritasuna, edertasuna eta aberastasunagatik oso toki ezaguna baitzen. Alabaina, oraindik toki hau Antzinako Egiptoko herrietatik hobekien ezagutuena egiten duten arrasto arkeologiko ugari mantentzen dira: hilobiak, etxeak, hil hatuak...
Historia
Egiptoko Inperio Berriaren hasieran, Tutmosis I.ak mastabak eta piramideak eraikitzeari utzi zion hauek jasaten zituzten arpilaketen ondorioz, eta bere hilobia toki babestuago batean eraikitzen hastea agintzen du, mendiaren magala zulatuz eta Set Maat (Deir el-Medina) sortuz eraikuntzaz arduratzen ziren langile eta artisauen bizileku bezala. Bere oinordekoek toki berean eraiki zituzten euren hilobiak 500 urtez, herria populatua egon zen garaian.
Herria
Herria soilik Pa Demi (herria) deitzen zen. Harresiak laukiluze formako eremu bat mugatzen zuen, eta honen barnean, eremuko atean hasi eta herri osoa zeharkatzen zuen kale batean zehar etxeak banatzen ziren. Eraikin bakoitzaren atzealdeko horma harresiari itsatsia zegoen.
Solairu bakarreko etxeak ziren, harrizko zoru eta adobezko hormekin, gainontzeko eraikinekin banatzen zituzten lehengaiak, tenplu eta hilobiekin izan ezik. Palmondo hostoz eta buztinez estalitako enborrekin sabaitzen ziren, eta elkarrengandik harresi baten bidez bananduak zeuden.
Laukiluze formako oinplanodunak, lau areto txiki zituzten, bata bestearen atzean: lehena, aldare bat zuen harreraleku bat zen, eta azkena, dirudienez, sukaldea zen, bertan errauts arrastoak aurkitu baitira. Handik, terrazara igotzeko eskailera bat abiatzen zen.
Altzariak eta gainontzeko eguneroko objektuak, ispiluak eta mahai jokoak kasu, Kha arkitektoa eta bere emazte Meriten hilobiari esker ezagutzen dira, ukitu gabe eta hil hatu aberats batekin iritsi zaiguna, langileena ziuraski xumeagoa izango zen arren.
Herritarrak
Euren eguneroko bizitzaren xehetasunak herriko zabortegian aurkitutako ostrakei esker ezagutzen ditugu, euren gauzak idazteko euskarri bezala erabiltzen ziren zeramika edo kareharri zatiak, papiroa oso garestia baitzen.
Langileak oinarri sozialaren zati ziren, nekazariekin batera, baina euren artean ezberdintasun nabarmenak zeuden artisauak, langile arruntak edo eskriba edo medikuak bezalako langile administratiboak izatearen arabera, herriak funtzionatzeko behar zuen beste jende guztiaz gain: autohorniketarako funtsezkoak ziren lan guztiak, nekazaritza barne. Estatuak ez zuen atzerriarekin kontaktu askorik nahi, hilobien eraikuntzari buruzko diskrezio ahal bezainbat mantentzeko, eta ahal zen guztia hornitzen zuen, ibaitik ur garraioa barne, herria basamortu gune batean baitzegoen.
Lana
Edozein lan abian jarri aurretik, artisau eta langileek lanaren iraupena eta soldata zehazten zen kontratu bat sinatzen zuten. Soldata jenerotan ordaintzen zen, langile bakoitzaren mailaren arabera errazio handi edo txikiagoarekin. Gainera, familiek eremu txikiak erein eta zerri, ahuntz eta ardiak hazten zituzten.
Lan epea hamar egunekoa zen, egunean zortzi ordu lan egin behar zituztelarik, eta egunsentian hasten zen. Amaitzean, ez ziren herrira itzultzen, baizik eta gaua Erregeen Haranaren alboan altxatutako behin-behineko etxe batzuetan pasatzen zutela.
Soilik gaixotasunagatik, amaren urtebetetzeagatik edo emaztearen faltagatik falta zitekeen, baina, praktikan, aitzakiak ugariak ziren: gaixo zegoen asto bat zaintzea, jai bat antolatzea edo senide baten heriotza, aitzaki guzti hauek, teorian behintzat, zigor bat zekartelarik.
Eskribak
Hurbiletik jarraitzen zituzten lanak eta edozein gertaera, lanaren eguneko garapena, erabilitako materiala, lanera falta izateak etab... erregistratzen zituzten. Lan hau "Hilobiaren egunerokoa" deitzen zen, eta "Hilobiko Eskriba"k egiten zuen, estatuak herrian zuen ordezkaria zena. Arlo burokratiko guztietaz arduratzen zen.
Medikuak
Langilean egoera onean mantentzea zen euren betebeharra, gainontzeko biztanleez ere arduratzen ziren arren. "Emakume Jakintsua"k egiten zuen lan bat zen, naturaz gaindiko botereak zituela eta (garairako) medikuntza ezagutza zabala zuela uste zena.
Langileak
Hilobiak mendiaren magalean zulatzeaz arduratzen ziren. Bi taldetan banatutako kuadriletan lan egiten zuten, horietako bakoitzaren buru bezala kapataz bat eta laguntzaile bat zeudelarik. Galeriaren batzuk ehun metro inguruko luzera zutenez, tokiko errege biltegiak hornitutako olio lanparen argi artifiziala erabiltzen zen.
Igeltseroek areto ezberdinei forma ematen zieten, sarrera kontu handiz ezkutatuz, jada ohikoa zen arpilaketa ahal bezainbat eragozteko.
Artisauak
Ganberak jada prest zeudenean hasten ziren lanean, apainketaz arduratzen zirelarik. Hormak margotu behar zituzten, gehienetan Hilen Liburuak adierazitakoa jarraituz, baita erregea eta honen mirabeak irudikatzen zituzten estatuak ziren ushebtiak egin, eta hil hatua antolatzea ere, beste bizitzan erabiltzeko, eta oso modu aberatsean apaindua zegoena.
Aisialdia
Hamar egunetik behin euren etxeetara itzultzen ziren, euren egun librea euren hilobi propioak eraikitzen, non margolan politak utzi dizkiguten, gertuko gurtzalekuak bisitatzen edo, irabaziak biribiltzeko beste batzuentzako lanak egiten ematen zutelarik.
Justizia
Zigor penaletaz chatya arduratzen zen, lanekoetaz kapatazak, baina, gainontzeko guztietaz langileek eurek eratutako epaimahai bat arduratzen zen, zigorrik ohikoena jipoi publikoa zelarik.
Historiako lehen greba
Ramses III.aren garaian, K. a. 1170ean, soldaten ordainketa ohikoa zena baino gehiago atzeratu zen, eta goseak bultzatutako langileak, euren lanak utzi eta kalera irten ziren euren helburua lortu arte.
Urte asko beranduago, Ramses IX.a eta Ramses X.aren agintaldietan, beste horrenbeste gertatu zen.
Laburpena
Herri honetan bizitza nahiko erosoa zuten eta soilik zerga pertsonala, baina ez hamarrena, ordaintzen zuten ondo elikatutako langileak bizi ziren.