cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kriminologia
Krimen motak eta definizioak
Aipaturiko eskola positibista eta klasikoek delinkuentziari buruzko ikuspegian bat egiten dute alor batean: haien ikuspegitik, krimen bat giza balore eta sinesmen oinarrizkoenak urratzen dituen portaera bat da. Balore eta sinismen hauek gizarteak kontsentsuz ezarririko legeetan isladatzen dira. Hala ere, bi lege mota desberdindu daitezke: lege naturalak eta estatutuak.
Honen ondorioz, delituen definizioak herrialdearen edo gizartearen arabera desberdinak dira arau kulturalen eta tradizioen ondorioz. Desberdintasun honek ordea ez du ukatzen delituak klasifikatuak izateko aukera dutenik. Lepo urdineko delituak, krimen korporatiboak, krimen antolatua, delitu politikoak, estatu krimenak edo lepo zuriko delituak honen adibide dira. Hala ere, teoria kriminologikoan mugimenduak izan dira pluralismo liberaletik, kulturalismotik eta postmodernismotik aldentzeko, terminologia unibertsalean “mina” eztabaidan sartuz “delitu” bezala ezagutzen dugun termino legala ordezkatzeko.
Portaera soziala
Bizikidetza ahalbidetzen duten arauak betetzen dituzten norbanakoek duten portaerari deritzo portaera soziala, kolektibitatea errespetatuz ongizate komun baten alde egiten duena, alegia. Normalean portaera hau konglomerazio sozialaren ondorioa da. Giza erlazio gehienak portaera sozialaren arauen arabera gidatzen dira; izan ere, normalean balore konkretu batzuk betetzea xede dute, adibidez: paresia, lana, familia, besteak beste.
Thomas Pynchon
Thomas Ruggles Pynchon, Jr. (Long Island, New York, AEB, 1937ko maiatzaren 8a) estatubatuar idazlea da.
Kriminologia
Portaera asoziala
Izaera sozialaz besteko portaera da, ez baita bizikidetzaren arauen araberakoa, eta ez dute ongizate komuna xede. Aislamendu edo bakardadean betetzen den portaera dela esan daiteke.
Thomas Pynchon
Biografia
Erabiltzen dituen teknika narratibo esperimentalengatik da batez ere ezaguna, argudio eta gai oso konplexuetan oinarriturik beti. Eleberri ospetsuena "Grabitate ortzadarra" (1973) du, National Book Award sariaren irabazlea (Estatu Batuetako liburu-sari nagusia).
Kriminologia
Portaera antisoziala
Bizikidetzaren baitan dauden arauak eta gizarte bateko marko juridikoan dauden legeak urratzen dituen portaera da. Portaera honek gatazka bat sortarazten du portaeraren beraren eta ingurunearen artean. Azpimarratu beharra dago kriminologian, portaera mota hau aipaturiko gainontzeko beste portaerekin konparatuz, ikerketa gehiagoren objektu badela.
Thomas Pynchon
Biografia
Thomas Pynchonek ingeniaritza-ikasketak egin zituen, Cornell Unibertsitatean, baina ikasketak bukatu gabe, itsas armadan sartu zen. Soldadutzatik itzuli zenean ingeles hizkuntzako lizentzia atera zuen (1958). Boeing Aircraft konpainiarentzat lan egin zuen bi urtez, bere lehen eleberria argitaratu baino lehen: V (1963). Bere beste eleberriak "49. sailaren enkantea" (1966) eta Vineland (1990) dira.
Kriminologia
Ikerketa alorrak
-Kriminologia konparatiboa: kulturen inguruan delituen ereduei buruz antzekotasunak eta desberdintasunak identifikatzea helburu duen ikerketa-mota da, eskuarki, gizarte fenomenoaren baitan kokatzen dena.
Marta Minujín
Marta Inés Minujín (Buenos Aires, 1943ko urtarrilaren 30a) arte plastikoak lantzen dituen emakume argentinarra da, 1960, 1970 eta 1980 n zehar egin zituen bere lan abangoasdimoei esker da ezaguna. Bere lanak, obra kontzeptual, pop, psikodeliko eta ekintzaileak dira, eta 1960 ko hamarkadan aurrez ezarritako arau sozialak irauli eta kontrakultura ezarri zuen baby boomer belaunaldiaren paradigma bihurtuz.
Lehen pausuak
Minujín, 1943 Urtarrilaren 30 ean jaio zen Buenos Aires eko Avellaneda probintziako San Telmo ko Porteño auzoan. Martak, berak "beldurgarritzat" jo zuen haurtzaroa bizi izan ondoren, Arte Ederrak ikasi zituen estatuko eskola batzuetan. Hamasei urte zituela, bere bakarkako lehen erakusketa aurkeztu zuen, honela informalismoaren mugimenduan bere ibilbide laburra hasiz. Urte horretan bertan, Minujinek beka bat lortu zuen Frantzia ikasteko  eta emantzipazioa lortzeko bere dokumentua faltsutu nahian Juan Gómez Sabaini ekonomistarekin ezkondu zen. Gaur egun, berrogeitahamar urte baino gehiago daramate batera eta bi seme-alaba izan dituzte. Juan Minujín aktorearen izeba da. 1962 an Argentinara itzuli zen, baina urte bat beranduago berriz itzuli zen Paris era.
Hasierak
Buenos Aireseko hainbat arte eskoletan ikasi zuen. Kalifikazio ezin hobeak lortu arren, Marta ez zen eroso sentitzen egiten ari zenarekin. Dena dela, 1959 an bere lehen lana aurkeztu zuen Agón antzokian. 16 urte zituela, 1960 an, FNA  beka bati esker Frantzia ra, Parisera joan zen ikastera. Bertan lehen aldiz Pablo [Curatella] Manes y treinta argentinos de la Nueva Generación erakustaldian parte hartu zuen.
Iris Love
Iris Cornelia Love (1933 ko abuztuaren 1 a - 2020 ko apirilaren 17 a) arkeolog o klasiko estatubatuarra izan zen, batez ere Knidoseko Afroditaren tenplua berraurkitzeagatik ezaguna.
Lehen urteak eta hezkuntza
Iris Love New Yorken jaio zen, aita Cornelius Love, Alexander Hamilton eta Cook kapitainaren ondorengoa zen diplomatiko eta inbertsio bankaria zen, eta ama, Audrey Josephthal, Meyer Guggenheimen birbilobetako bat. Gurasoek artea eta antzinako gauzak biltzen zituzten, bere etxe-irakasle britainiar klasizista zen. Txiki-txikitatik interesatzen zitzaizkion arkeologia eta hizkuntzak. Amonak, Edyth Guggenheim-ek diru funts eskuzabal bat utzi zion.
New Yorkeko Brearley School-en eta McLean-eko (Virginia) Madeira School- en ikasi zuen eta 1955 ean Smith College-n lizentziatu zen.
Gero greziar ikasketak egin zituen Hunter College-n, New Yorkeko Unibertsitate ko Arte Ederren Institutuan arkeologia klasikoko masterra lortu zuen eta doktoregorako ikastaroak burutu zituen, baina inoiz ez zuen tesia idatzi, nahiz eta sakon ikertu. Bere ikerketak arkeologia gaietara bideratuta egoten ziren.
Smith Collegen zegoela, Love-k bere ikasturtea atzerrian eman zuen Florentziako Unibertsitatean eta ondoren bere gerlari etruriarrei buruzko tesia idatzi zuen Metropolitan Museum of Art-en, eta museoko figura horiek faltsutzat jo zituen Florentzia ko Museo Arkeologiko Nazionaleko figurekin egindako konparazioan oinarrituta. Florentzian, 1960an, James Rorimer Metropolitaneko zuzendariarekin elkartu zen, familiako laguna zenarekin, New Yorkeko Unibertsitateko aldizkari batean argitaratuko zituen paperen kopia emateko, figurak benetakoak ez zirela agerian utziz, baina museoak azkarregi iragarri zituen aurkikuntzak, Lovek bere ikerketak argitaratu aurreko egunean, eta bere ikerketak ezagutu edo aipatu gabe.
Handik gutxira, Alfredo Fioravantik aitortu zuen Metropolitaneko figurak berak sortu zituela.
Karrera
Love-ren lehen indusketa Samotrazia uhartean izan zen, Phyllis Williams Lehmann-en agindupean, 1955ean hasita. Cooper Unionen, Smithen eta CW Post Long Island Unibertsitatean irakatsi zuen, non artearen historia eta arkeologiako irakasle laguntzaile bilakatu zen 1967an.
Knidoko tenpluko aztarnategien artean, tamaina handiko esku zatiak zeuden, Lovek Praxiteles artista atenastarraren Afroditaren estatua zela uste baitzuen. 1970eko azaroan iragarri zuen bere ustez estatuaren burua aurkitu zuela British Museumeko biltegian. Museoa ez zegoen ados, eta prentsan gatazka piztu zen. Love geroago Knidon estatua zatiak bilatzean oinarritu zen, oraindik Knido antzinako eremua osatzen duten bilaketa-lubaki sakonak induskatuz.
Geroago bizitza eta heriotza
Arkeologiatik erretiratu ondoren, Love-k txakurrak hazten zituen, hasieran txakurkumeak, Vermont-en zuen etxe batean; Malachy izeneko txakurrarekin, 2012ko Westminster Kennel Club Dog Show ikuskizuneko txakurrik onenaren saria irabazi zuen eta Wasabi-ko partaide ere izan zen. 2021ean Malachy-ren biloba bat suertatu zen erakustaldiko irabazle.
15 urtez bizi izan zen Liz Smith kazetariarekin, New York eta Italia artean banatzen zuen denbora, non Bice Brichetto diseinatzaile eta artistarekin ere harremana izan zuen.
2020 ko apirilaren 17 an hil zen COVID-19k jota New York-en zendu zen, Weill Cornell Medical Center-en.
Marta Minujín
Hasierak
Paris
Iris Love
Ohoreak
Love "munduko hamar emakume mitikoen" artean sartu zuten 1980an bere ibilbide arkeologikoagatik, arte ederretan ohorezko doktoretza jaso zuen Marymount Manhattan College unibertsitatean, eta Institutuko Unibertsitateko kide bihurtu zen lehen amerikarra izan zen Napoliko Magna Grezia historia eta arkeologia alorrean.
Marta Minujín
Hasierak
Paris en, errealismo berriarekin lanean hasi eta happening ezberdinak egin zituen lehen aldiz. Hurrengo urteetan, egitura bizigarriak egiten hasi zen,, Christo, Élie-Charles Flamand, Lourdes Castro, Mariano Hernández eta Paul Gette lagunduta bere lehen happening a osatu zuen. Paris ko ospitaleetako hondakinen artean aurkitutako koltxoi estalkiekin eta Martaren kideek berak eginiko lan batzuk suntzituz sortu zena, “La Destrucción” (1963). Urte berean, Jean-Jacques Lebel ekin, "El Gallo" happeninga antolatu zuen Raymond Cordier galerian. Argentina ra iritsi zenean, happening-ak antzezten aintzindarietako bat izan zen. Arteen Di Tella Institutu mitikoko kideekin batera.
“"Guk pop gisa definitzen dugu geure burua. Arte herrikoia, mundu guztiak uler dezakeen artea, arte zoriontsua, arte dibertigarria, arte komikoa. Ulertu behar den artea ez, gustatu behar den artea da; pop-a egiten duena eta ulertzen duzuna ".
Marta Minujín
Lanak
1966 an Guggenheim beka lortu zuen eta New York era joan zen bizitzera 10 urtez (etenaldi txiki batzuekin). 1980 tik aurrera, Minujinek eskultura k egiten zituen, greziar-erromatar estatuagintzako lan klasikoak, errenazentista eta zikladiar estatuatxoak bereganatuz. Bere lanak eredu horien igeltsuzko erreprodukzioak dira, zatikatuak, sekzio desplazatuetan deseginak.
Olena Antonova
Olena Antonova (Nikopol, Ukraina, 1972ko ekainaren 16a) atleta ukrainarra da, disko jaurtiketa ko proban espezializatua. 2008an txapeldunorde olinpiko izatera iritsi zen.
Marta Minujín
Lanak
Horien artan garrantzitsuenak ondorengo hauek dira:
Kriminologia
Ikerketa alorrak
-Nazioarteko Biktimen Inkestak: nazioarte maila batean biktimizazio eta segurtasun sentsazioari buruz hiritarrek dituzten pertzepzioak batzen dituzten inkesta multzoak dira. Honen adibide "British Crime Survey" edo "International Crime Victim Survey" inkestak dira.
Marta Minujín
Lanak
Bere happening eta artelan iragankorrek, oro har, ikuslearen erantzuna adierazten dute, eta komunikabide masiboetan eztabaida eta iruzkinak sortzen dituzte.
Sariak
Bere ibilbide oparoagatik, Marta Minujinek Konex Saria - 2012 ko Aipamen Berezia - jaso zuen, baita Konex Fundazioa k 1982 an eta 1992 an emandako Platinoko Konex Sariak ere. 2011 n CEMAko Unibertsitate ko Sormenaren Ekonomia Zentroaren sormen-lasterketak saria jaso zuen.
Kriminologia
Ikerketa alorrak
-Portaera desbideratua: desbideratze soziala “sistema sozial edo modu dominante baten barneko aurreikuspenak edo arauak urratzen duen portaerari deritzo, sistema honek jokabide honi kontrol berezi batekin erantzuten diona.”
-Zuzenbidearen soziologia: zuzenbidearen eta gizartearen artean sortzen diren arazo, inplikazio eta helburuak ikertzen dituen adarra da.
-Gazte Delinkuentzia: adin txikikoek buruturiko delituei eskaintzen die arreta. Sistema juridiko gehienetan, portaera hauek tratatzerako orduan, organo judizialak erabiltzen dituzte ad hoc, adibidez gazteentzako auzitegiak. -Penologia: eztabaidatua den zientzia penala da, oro har, zigorraren eta delitugilearen tratamenduari erreparatzen dio eta zigorren aplikazio eta betetzeaz arduratzen da.
-Krimenaren prebentzioa: delitu desberdinen gainean aritzean lortu beharreko helburuetako bat da. Delitu ororen desagerpena ezinezkoa dela aintzat hartuta, hasieratik kontsideratu beharko da prebentzio alorrean delituen murrizketa izango dela helburu nagusia.
-Krimenaren estatistika: espetxe, polizia edo jurisdikzio penaleko erakundeetatik lortu daitekeen informazioa barnebiltzen da horrelako estatistiketan. Eurostatek adibidez, delikuentziari buruzko informazioa argitaratzen du. Kasu honetan kontuan hartu behar dugu "erregistraturiko delikuentziari" buruz mintzo garela eta ez "delitu errealei" buruz.
-Delituariarekiko beldurra: pertzepzio subjektibotik oinarritua, hiritarrek delituarekiko duten sentsazioetan eta egoera hauen kausetan oinarritzen den ikerketa alorra da.
Kriminologiaren irakaskuntza Euskal Herrian
Gaur egun, Euskal Herriko Unibertsitateak (UPV/EHU) eskaintzen ditu Kriminologia ikasketak Euskal Herrian, Gipuzkoako Campusean (Zuzenbide Fakultatean). Kriminologiaren Euskal Institutua (IVAC-KREI) ere bertan dago. Kriminologia Ikasten eta Eguzkilore aldizkarien bidez jakin daiteke haien ekimenen berri.
Saint-Étienne-d'Orthe
Biztanleria
2007an Saint-Étienne-d'Orthe udalerrian erroldatutako biztanleak 552 ziren. Familiak 209 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 75 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 86 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Barbus perince
Barbus perince Barbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Olena Antonova
Biografia
Olena Antonovak Dnipropetrovsk State Institute of Physical Culture and Sports eskolan burutu zituen ikasketak.
Saint-Étienne-d'Orthe
Etxebizitza
2007an 260 etxebizitza zeuden, 222 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 236 etxeak ziren eta 21 apartamentuak ziren. 222 etxebizitza nagusietatik 184 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 155 etxek bost zituzten. 190 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 77 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 132 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Olena Antonova
Parte-hartutako txapelketak
Olena Antonovak hainbat txapelketatan parte hartu du bizitzan zehar, garaipen garrantzitsuak lortuz:
Saint-Étienne-d'Orthe
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 330 ziren, horien artean 242 aktiboak ziren eta 88 inaktiboak ziren. 242 pertsona aktiboetatik 226 lanean zeuden (126 gizon eta 100 emakume) eta 17 langabezian zeuden (7 gizon eta 10 emakume). 88 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Olena Antonova
Olinpiar Jokoetan lortutako emaitzak
Erretiratuta, Antonova bi urtez eten zuten lehiaketatik 2013ko uztailean, 2009ko munduko txapelketan ebaluatutako dopin-lagin bat estanozololerako positiboa izan ondoren.
Saint-Étienne-d'Orthe
Diru sarrerak
2009an Saint-Étienne-d'Orthe udalerrian 223 unitate fiskal zeuden, 587 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.392 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rouvres (Eure eta Loir)
Rouvres Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rouvres udalerrian erroldatutako biztanleak 874 ziren. Familiak 336 ziren, horien artean 67 pertsona bakarrekoak ziren (35 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 103 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 150 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 400 etxebizitza zeuden, 332 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 52 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 385 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 332 etxebizitza nagusietatik 293 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 8 etxek bi zituzten, 52 etxek hiru zituzten, 94 etxek lau zituzten eta 175 etxek bost zituzten. 262 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 124 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 197 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 589 ziren, horien artean 442 aktiboak ziren eta 147 inaktiboak ziren. 442 pertsona aktiboetatik 415 lanean zeuden (234 gizon eta 181 emakume) eta 28 langabezian zeuden (14 gizon eta 14 emakume). 147 pertsona inaktiboetatik 51 erretiraturik zeuden, 47 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rouvres udalerrian 324 unitate fiskal zeuden, 874 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.734,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 35 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa, 2 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 6316
NGC 6316 izar kumulu bat da, Ophiuchus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Gogoșu (Dolj)
Gogoșu Errumaniako udalerri bat da, Dolj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Scott konderria (Missouri)
Geografia
Scott konderriak 110,297 kilometro koadro ditu. Horietatik 152 ura dira. Beste 108,777 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 35,53 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 39,191 pertsonetatik 33,962 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 705 dira. 4,436 beltzak edo afroamerikarrak. 77 amerikar natiboak ziren eta 8 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 133 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 12 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 563 pertsonek kokatzen zuten.
Gogoșu (Dolj)
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Allendale (Missouri)
Allendale Missourieko herrixka bat da. Worth konderrian kokatua dago. 2010ean 53 biztanle zituen, 1.47 kilometro koadrotan banatuta.
Voluspa Jarpa
Voluspa Jarpa Saldías (Rancagua, 1971) Txileko margolaria eta 90eko hamarkadako artista bisuala da. Pinturan, instalazioetan eta eskulturan aritu da.
Biografia
Voluspa Jarpa 1971an jaio zen Txileko Rancaguan.
1992an, Arte Lizentziatura lortu zuen Txileko Unibertsitatean, eta urte batzuk geroago, Ikaskuntzako Arte Masterreko programan jarraitu zuen ikastetxe berean.
1992 eta 1994 artean, Natalia Babarovic artistarekin elkarlanean, El sitio de Rancagua izeneko horma-irudia egin zuen Rancagua geltokiko sarreran.
1990eko hamarkadaren amaieratik 2000ko hamarkadaren hasierara arte, Voluspa Jarpak eta Txileko beste artista batzuek Muro Sur Artes Visuales-en sorreran parte hartu zuten, 90eko hamarkadako artista berrien aurrean hobetzeko eskainitako arte garaikidea erakusteko eta zabaltzeko espazioa.
Voluspa Jarpak bere lana Amerikako, Europako eta Asiako herrialde askotan erakutsi zuen ondoren. Bere lanak arrakasta berezia izan zuen 2014an São Pauloko 31. Bienalean, 1997an Habanako 6. Bienalean, 2004an Shanghaiko 5. Bienalean eta 2019an Veneziako 58. Bienalean.
Vladislav
Vladislav Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.171 biztanle ditu eta 18,49 kilometro koadroko azalera. Třebíčeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1320 urtean egin zen.
Mariaren Bihotzari monumentua (Tutera)
Historia
Monumentuaren lehenengo harria 1954ko abenduaren 8an jarri zen eta 1956ko urriaren 7an inaugurazioa ospatu zen. Eraikina Enrique Celso arkitektoaren eta Angel Bayod Uson eskultorearen lana izan zen.
Erg
Ergioa edo Erg-a energia, beroa edota lana neurtzeko erabiltzen den cgs sistemako unitatea da. Hala ere, azken urteotan MKS sistemak (Nazioarteko Unitate Sistema barne) erabiltzen dira eta gomendiogarriagoak dira. NUSn erabiltzen den unitatea Joulea da:
ergaren baliokideak:
Lichenostomus hindwoodi
Lichenostomus hindwoodi Lichenostomus generoko animalia da. Hegaztien barruko Meliphagidae familian sailkatua dago.
Guggenheim
Guggenheim izenak adiera zenbait ditu:
Museoakː
Abizenakː
Leku-izenakː
Beste batzukː
Xenophrys major
Xenophrys major Xenophrys generoko animalia da. Anfibioen barruko Megophryidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Ischnurges
Ischnurges Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Ischnurges illustralis da.
Adamstown (Wexford konderria)
Adamstown (Maigh Arnaighe edo Maigh Arnaí) Irlandako udalerri bat da, Wexford konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 258 biztanle zituen.
Baldrs draumar
Baldrs draumar (Baldurren ametsak) edo Vegtamskviða (Vegtamen balada), AM 748 I 4to eskuizkribuan kontserbatua izan zen olerki eddatar bat da. Baldurren heriotzaren mitoaren istorioari buruzko informazioa ematen du, eta Gylfaginningen aurkitzen diren datuekin bat dator.
Baldurrek amesgaiztoak izan dituela kontatzen du, bere heriotza propioari buruz amets eginez. Amets hauen esanahia interpretatzeko, Odin zaldiz joaten da Helheimeraino, Vegtam (Bidera ohitutakoa) izeneko noraezean dabilen bidaiari bat dela esanez, hortik baladaren izena. Helheimen, Odin/Vegtamek, völva baten hilobia aurkitu eta berpiztu egiten du. Völvarekin hitz egiten du, eta, honek, Baldurren heriotzari buruz hitz egiten dio. Azkenean, Odinek, bere nortasuna agerian uzten duen galdera bat egiten dio, eta völvak, itzulera bidea hartzeko esaten dio.
Madeira
Madeira Portugalgo eskualde autonomoa da, Azoresekin batera. Uhartedia da, eta Ozeano Atlantikoan dago, Europa eta Afrika artean, Lisboatik 978 km ingurura, hego-mendebaldean. Hiriburua Funchal da. Portugalen mende dago, autonomia-estatutua badu ere.
Geografia
Uhartediak jatorri bolkanikoa du, eta oso menditsua da (Ruivo mendia, 1.861 m).
Uharteak
Madeirako uhartedia lau uhartek osatzen dute: Azken bietan, izenek iradokitzen duten moduan, ez da inor bizi.
Klima
Madeirak klima gozoa du: tenperatura-alde gutxi izaten da neguaren eta udaren artean.
Historia
Genovatarrak, uste denez, XIV. mendean hara heldu ziren, baina uhartedia ez zen ezagutu Portugalgo Henrike printzeak 1418-20 inguruan aurkitu zuen arte. João Gonçalves Zarcok eta Tristão Vazek uharteak berehala kolonizatu zituzten. Azukrearen merkataritzak laster garrantzia hartu zuen; hala ere, Pombalgo markesak esklaboak izateko eskubidea indarrik gabe utzi ondoren, 1775ean, azukrearen eta ardoaren industriek atzerakada handia izan zuten.
1660 ingurutik 1835 arte, britainiarrek uharteetan eragin handia izan zuten. 1801ean, uhartedia ingelesen eskuetan egon zen, denbora laburrez izan bazen ere eta, berriro, 1807tik 1814 arte, Portugalek Frantziari eskainitako laguntza aitzakiatzat hartuta.
1931n, hutsean geratu zen matxinada txiki bat, eta, 1974an, Salazar aginpidetik erori ondoren, autonomia-eskaerak indarberritu egin ziren; hala, Portugalgo Parlamentuak 1976ko urrian autonomia-estatutua onartu zion.
Ekonomia
Ekonomia-jarduera nagusiak nekazaritza, abeltzaintza, arrantza eta turismoa dira. Barrualdean, nekazaritzak ematen duen produktu garrantzizkoena mahatsa da, ardo-produkzio bikainarekin. Kostaldean, azukre-kanabera, platanoak, fruituak, barazkiak eta batatak ekoizten dira.
Lamprophaia
Lamprophaia Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Lamprophaia mirabilis da.
Helheim
Helheim, Hellheim edo soilik Hel eskandinaviar mitologian, Yggdrasileko bederatzi munduetako bat da. Heriotzaren erresuma bezala ezagutzen da, eta, bederatzi munduetako beste bat den Niflheimen zatirik sakon, ilun eta beltzenean zegoen. Lokiren munstrozko alaba zen Helak gobernatzen zuen, eta, sarrera, Garm izeneko zakur batek zaintzen zuen. Helheim eta Niflheim, mundu bera bezala lotzen dira, baina ez da hala: Niflheim, nagusiki, hotza, izotza eta iluntasunaren erresuma da, eta, bertan, heriotza eta galtzea ere ohikoak diren arren, zehazki bi hauek ematen diren mundua, Helheim da, heriotzaren hiriburua, nolabait esateko.
Mundu honetan amaitzen zuten gaixotasun edo zahartasunez hil zirenak, eta, behin bertan sartuz gero, jainkoek ere ez zuten irteterik, mundua inguratzen zuen Gjöll ibai amaiezin, agorrezin eta zeharkaezinaren ondorioz.
Jakina, gaizkile guztiak Helheimera joango dira, baina, hauentzako, Helheimen, gune bereziak daude.
Nastrand (gorpuen hondartza), Nastrond edo Nastrandir bezala ere ezagutua, pertsona doilor, hiltzaile eta gezurti nabarmenen arimak joango diren Heleko gela bat da. Nastranden, Helheimeko gainontzeko tokietan bezala, eguzkiak ez du sekula distira egiten, eta gelako portu guztiak, iparralderantz irekitzen dira. Hormak, guztiak barnera begira dauden sugez estalita daude, pozoia etengabe botatzen dute, eta, beraz, pozoia barra-barra isurtzen da gelatik, eta guztia lurrun pozoitsuz betetzen du. Uste denez, Nastranda izan zen kristauen infernuaren irudikapenerako eredua.
Rhinobatos leucospilus
Rhinobatos leucospilus Rhinobatos generoko animalia da. Arrainen barruko Rhinobatidae familian sailkatzen da.
Marmosops paulensis
Marmosops paulensis Marmosops generoko animalia da. Didelphimorphia ordenaren barruko ugaztuna da. Didelphinae azpifamilia eta Didelphidae familian sailkatuta dago.
Barbus petchkovskyi
Barbus petchkovskyi Barbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Cary Grant
Cary Grant, jatorrizko izenez, Archibald Alexander Leach (Bristol, 1904ko urtarrilaren 18a - Davenport, Iowa, 1986ko azaroaren 29a), Ingalaterran jaiotako Ameriketako Estatu Batuetako aktorea izan zen; ziratsa ez ezik, xarmanta eta zorrotza ere izateagatik ezaguna.
Ingalaterran antzezle hasi zen. 1920an, AEBetan zehar bira egindakoan, bertan geratzea erabaki zuen. Broadwayen aritu ostean, Hollywoodera joan zen 1931n. Orduan, Cary Grant izena hartu zuen. Komedietan hasi zen, eta haren irudi erakargarria indartu zen, gehienetan paper bera jokatu baitzuen: gizon xarmanta baina batzuetan fidagaitza; hori dela eta, nortasun handiko emazteak, hasieran dibortzioa eskatzen du, nahiz eta bukaeran, akatsak akats, Cary Grant liluragarria den.
Hamarkada askotan, Grant zinemara jende gehien eramaten zutenetakoa zen. Baliabide handiko aktorea zen, eta Howard Hawksen hitzetan, hoberena. Alfred Hitchcockek ere begikoa zuen, eta haren klasiko batzuetan (Suspicion, Notorious, To Catch a Thief eta North by Northwest) ageri da. Bitan Oscar sarirako izendapena jaso zuen, 1940ko hamarkadan, baina ez zuen irabazi. 1970ean bizitza osoko Oscar berezia eman zioten.
Allenville (Missouri)
Allenville Missourieko herrixka bat da. Cape Girardeau konderrian kokatua dago. 2010ean 116 biztanle zituen, 0.4 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 6235
NGC 6235 izar kumulu bat da, Ophiuchus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Vlasatice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1323 urtean egin zen.
Gogoșu (Mehedinți)
Gogoșu Errumaniako udalerri bat da, Mehedinți konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Donostiako saskibaloi taldeen ibilbide historikoa
Donostiako saskibaloi taldeen ibilbide historikoa maila gorenean ibilitako hainbat klubek osatzen dute. Klub hauetan azkena Donostia Gipuzkoa Basket da.
Pirolisi
Pirolisiak karbono solidoa, petrolioa eta gasa ekoizteko aukera ematen du. Tenperatura maila baxu samarrean hasten da (200 °C-tik aurrera), eta 1.000 °C ingurura arte jarraitzen du. Tenperaturaren arabera, sortzen diren hiru konposatuen proportzioa ezberdina da. Bereziki, eguzki labean ekoitzi daiteke, Odeillo eguzki labean erakutsi den bezala.
Muturreko pirolisiari, hondar gisa karbonoa bakarrik uzten duena, karbonizazio deritzo. Pirolisi termolisiaren kasu berezia da.
Pirolisiaren adibide bat da erabilitako pneumatikoen suntsipena. Testuinguru horretan, pirolisia pneumatikoen kautxua beroaren bidez, oxigenorik ezean, hondatzea da.
Gorputz organiko konplexu guztiak molekula-katez osatuta daude (polimeroak; adibidez, plastikoak, kautxua, egurra, papera, etab.). Beroak kate hori apurtzen du, eta molekula organiko txikiagoak sortzen ditu, hala nola metanoa CH4; karbono dioxidoa CO2, eta ura H2O.
Gorputz solido bat, egurra adibidez, erretzen denean, sarritan, honela egiten da:
Hori dela eta, gas baten pirolisi/errekuntza konbinazioa dago, errekuntza eragiten eta pirolisia mantenduz erretzeko materiala dagoen bitartean.
Gehienetan, tenperatura altuko baina surik gabeko deskonposiziorako pirolisiaz hitz egiten dugu (adibidez, «pirolisi» izeneko labea garbitzeko prozesuan koipeen deskonposizioaz).
Prozesu eta mekanismo orokorrak
Pirolisia, oro har, materiala bere deskonposizio-tenperaturatik gora berotzean datza, bere molekulen lotura kimikoak hautsiz. Zatiak, normalean, molekula txikiagoak bihurtzen dira, baina konbina daitezke masa molekular handiagoa duten hondakinak sortzeko, baita solido kobalente amorfoak ere.
Ingurune askotan, oxigeno, ura edo beste substantzia batzuk egon daitezke; beraz, pirolisiaz gain errekuntza, hidrolisi edo beste prozesu kimiko batzuk gerta daitezke. Batzuetan, produktu kimiko horiek nahita gehitzen dira, esaterako egurra erretzean, ikatzaren fabrikazio tradizionalean eta petrolio gordinaren lurrunetan.
Aitzitik, bigarren mailako erreakzio kimikoak saihesteko (esaterako, errekuntza edo hidrolisia), hasierako materiala hutsean edo atmosfera geldoan berotu daiteke. Hutsean, pirolisiak azpiproduktuen irakite-puntua ere jaisten du, haien berreskurapena hobetuz.
Valdemanco del Esteras
Valdemanco del Esteras Ciudad Realgo udalerria da, Valle de Alcudia eskualdean dagoena.
Barriola, San Adriango azeria
Barriola, San Adriango azeria 2009ko otsailaren 6an estreinatu zuten marrazki bizidunetako euskal filma da. Jatorrizko bertsioa euskarazkoa bada ere, gaztelaniara itzuli dute El zorro ladrón izenburupean.
Wallbach (Turingia)
Wallbach Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Alma (Missouri)
Alma Missourieko hiri bat da. Lafayette konderrian kokatua dago. 2010ean 402 biztanle zituen, 0.71 kilometro koadrotan banatuta.
Borrelia hispanica
Epidemiologia
B. hispanicak eragindako infekzioa gutxitan diagnostikatzen da, ziur aski, sukar errepikaria gutxitan deskribatu da Espainian (“0,2 kasu urtean 100 000 biztanleko” gutxi gorabehera) eta kultibatu ezin den espeziea da. Ohikoagoa da Andaluzian, Gaztela eta Leonen eta Extremaduran. Kenitra probintzian (Maroko) egindako 2006ko azterketa baten arabera, B. hispanica diagnostiko molekularreko proben bidez, jatorri ezezaguneko sukarra duten pertsonen %20,5 atzeman zen.
Arthurstown
Arthurstown (Colmán) Irlandako udalerri bat da, Wexford konderrian dagoena. 2013ko erroldaren arabera 135 biztanle zituen.
Hilarion Capucci
Hilarion Capucci (Alepo, Siria, 1922ko martxoaren 2a - Erroma, Italia, 2017ko urtarrilaren 1a) Siriako apezpiku katolikoa izan zen. Zesarea Maritimako artzapezpikua izan zen Eliza Melkita greziar-katolikoan.
Alepon jaioa, bere agintaldian Israelen Palestinako okupazioaren aurkari handia izan zen, bere burua palestinarrarekin lerrokatuz. 1947ko uztailaren 20an ordenatu zen apaiz, Alepoko Melkiten San Basilioko Ordenaren barruan. 1965eko uztailaren 30ean artzapezpiku izendatu zuten.
2017ko urtarrilaren 1ean hil zen, Erroman, 94 urte zituela.
Gartzelaldia
Maximos V.a, Melkiten Elizako patriarka, Capucciren gartzelaratzearen aurka agertu zen. Bere esanetan "Apezpiku bat atxilotu daiteke pentsatzen badu bere egin beharra dela armak hartzea? Historian atzera egiten badugu beste apezpiku batzuk aurkituko ditugu armen kontrabandoa egin zutenak, euren bizitza eman zutenak edo ilegalak ziren ekintzan egin zituztenak Juduak Nazien okupaziotik salbatzeko. Ez dut ulertzen zergatik kondenatu behar den gizon bat Arabiarrak salbatzeko prest baldin badago". Maximok ere adierazi zuen Israelek Ekialdeko Jerusalem ilegalki hartua zuela, Nazio Batuen Erakundearen erresoluzioen aurka.
1975ko Kfar Yuvaleko bahituen krisian askatasuna eskatu zuten presoen artean Capucci bera zegoen, eta Air Franceren 139. hegaldia bahitu zutenean ere bere askatasuna eskatu zuten , 1976an.
1978an askatu zuten, Vatikanoaren interbentzioari esker, bere 12 urteko zigorretik lau urte bete eta gero.
1979ko Irango bahituen krisian negoziatzaile
1979an izan zen Irango bahituen krisian paper garrantzitsua izan zuen Capuccik. Bahituei hainbat bisita egin zizkien eta 1980ko maiatzean erreskate lanetan istripua izan eta hil ziren AEBko militarren gorpuak ateratzea lortu zuen. Bahituak askatzeko akordioa ere negoziatu zuen, baina plana bertan behera geratu zen Frantziako prentsak Irango parlamentuak akordioa onartu aurretik argitaratu zuelako.
Irak eta Gaza
Irakeko Gerraren aurkari sutsua izan zen eta John Sharperen Neo-Conned!: Just War Principles a Condemnation of War in Iraq liburuaren hitzaurrea idatzi zuen.
2009an Capucci Libanotik Gazara atera zen itsasontzian zegoen Israelek barkua atxilotu zuenean Israelek duen blokeoa hausteagatik. 2010ean Gazara zihoan Askatasunaren Flotillako kide izan zen, MV Mavi Marmararen baitan. Israelek barku horretako bederatzi pertsona hil zituen, Capucci atxilotu eta deserriratu zuen.
Dina
Dina edo Dyna cgs unitate sistemako indarrerako unitatea da. Unitate eratorria da, gramo bateko masadun gorputz bati gal bateko azelerazioa lortzeko eman behar zaion indarra da.
Gero eta gutxiago erabiltzen da, NUS erabiltzen baita gehienbat gaur egun. NUSko unitatea indarrarako Newtona da eta hauxe da hauen arteko erlazioa:
Hilarion Capucci
Sariak eta ohoreak
Palestina, Irak, Egipto, Libia, Sudan eta Siriako gobernuek Capucci omendu dute zigiluak ekoiztuz.
Palestinaren Askapenerako Erakundea Jerusalemeko Apezpiku izendatu zuen, atzerriratua zegoela.
2017ko urtarrilaren 1ean Mahmoud Abbasek Jerusalemeko Martir titulua eman zion.
Rhinobatos microphthalmus
Rhinobatos microphthalmus Rhinobatos generoko animalia da. Arrainen barruko Rhinobatidae familian sailkatzen da.
Lichenostomus chrysops
Lichenostomus chrysops Lichenostomus generoko animalia da. Hegaztien barruko Meliphagidae familian sailkatua dago.
Collemiers
Collemiers Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Collemiers udalerrian erroldatutako biztanleak 568 ziren. Familiak 210 ziren, horien artean 46 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 66 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 90 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 285 etxebizitza zeuden, 219 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 48 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 275 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 219 etxebizitza nagusietatik 193 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 65 etxek lau zituzten eta 124 etxek bost zituzten. 175 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 76 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 131 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Altamont (Missouri)
Altamont Missourieko herrixka bat da. Daviess konderrian kokatua dago. 2010ean 204 biztanle zituen, 0.66 kilometro koadrotan banatuta.
Collemiers
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 381 ziren, horien artean 291 aktiboak ziren eta 90 inaktiboak ziren. 291 pertsona aktiboetatik 272 lanean zeuden (154 gizon eta 118 emakume) eta 19 langabezian zeuden (8 gizon eta 11 emakume). 90 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Collemiers udalerrian 227 unitate fiskal zeuden, 584 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.627 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean Collemiers udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rhinobatos lionotus
Rhinobatos lionotus Rhinobatos generoko animalia da. Arrainen barruko Rhinobatidae familian sailkatzen da.
Grădinari (Olt)
Grădinari Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Vlastec
Vlastec Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 214 biztanle ditu eta 7,5 kilometro koadroko azalera. Písekeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1354 urtean egin zen.
Vlašim
Vlašim Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 11.594 biztanle ditu eta 41,43 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1413 urtean egin zen.
Xenophrys mangshanensis
Xenophrys mangshanensis Xenophrys generoko animalia da. Anfibioen barruko Megophryidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Garm
Garm, Helaren Niflheimeko egoitzaren ateak zaintzen dituen munstrozko zakurra da. Hau, bularra odoletan duela agertzen da Odinen aurrean, hau, bere seme Baldurren etorkizuna jakiteko Valarengana heltzen saiatzen denean.
Marmosops pinheiroi
Marmosops pinheiroi Marmosops generoko animalia da. Didelphimorphia ordenaren barruko ugaztuna da. Didelphinae azpifamilia eta Didelphidae familian sailkatuta dago.
Garm
Garm, greziar mitologiako Zerberoren baliokide eskandinaviartzat ikus daiteke, bere hiru buruengatik eta behe munduko sarrera zaintzen duelako.
Ezcurrita
{{mineral infotaula }} Ezcurrita borato motako minerala da.
Barbus petenyi
Barbus petenyi Barbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Arnas aparatuaren fisiologia
Arnas aparatuaren fisiologia arnasketa fisiologikoaren azterketan datza. Bi arnasketa mota daude: arnasketa fisiologikoa, zeinean organismoak biriken bidez oxigenoa (O2) hartzen duen ingurugirotik eta karbono dioxidoa (CO2) kanporatzen duen, eta arnasketa zelularra, zelula barruan gertatzen dena eta prozesu katabolikoa dena (molekula organiko bakunak -glukosa, adibidez- zelula barruan oxidatzen dituena, energia kimikoa -ATP- lortzeko)
Artikulu honek gizakian burutzen den arnasketa fisiologikoaren kontzeptu nagusiak azalduko ditu.
Funtsa
Arnas aparatuaren zeregin nagusia odola aire atmosferikoarekin harremanetan jartzea da, odol horrek oxigenoa hartu eta karbono dioxidoa kanpora dezan.
Ezcurrita
Izena
Euskal jatorriko izena du mineral honek, Juan Manuel de Ezcurra (1900-1970) argentinarraren izenetik baitartokio. Tincalayu izeneko meategi batean aurkitu eta definitu zen mineral hau, Salta probintzian, eta meategi horretako jabe zen enpresako nagusia zen Ezcurra. Euskal deiturak nafarroako Ezkurra herrian du jatorri posibleena.
Arnas aparatuaren fisiologia
Funtsa
Giza organismoan arnas aparatuak atmosferako oxigenoa hartzen du (oxigenoa ezinbestekoa da zelulak burutzen dituen prozesu katabolikoetan) eta karbono dioxidoa (zelularen prozesu katabolikoetan sortutakoa) kanporatzen du. Esan liteke arnasketa gas trukaketan datzala (oxigenoa hartu eta CO2 kanporatu). Gas trukaketa hori biriketako albeoloetan burutzen da.
Zelularen katabolismoan sortzen den CO2-k kontrako bidea egiten du: odol-kapilarrek hartzen dute zeluletatik eta biriketetaraino garraiatzen dute odolean, bertatik kanporatua izateko arnasa botatzerakoan.
Gure organismoan arnasketak lau fase nagusi ditu:
Arnasketa prozesua
Gure birikak, arrainen zakatzen antzera, hodi kapilarren sare zabal batez inguraturik daude. Kapilar horien barnean odolak zirkulatzen du, oxigenoa eta CO2 garraiatzen duena.
Biriketan 700 milioi inguru albeolo daude (birika bakoitzean 350 milioi), ia 1002-ko azalera dutenak. Albeoloak zaku oso txikiak dira (0,1 mm-ko diametroa), kapilarrez inguratuta, bronkioloen amaieran daudenak. Bertan burutzen da oxigenoa eta karbono dioxidoaren gas trukea.
Arnasketa prozesua nerbio-sistema autonomoak kontrolatzen du (enbor entzefalikoak eta bizkarrezur-erraboilak). Hortik diafragmara eta saihets arteko muskuluetara doazen nerbio-bulkadak bidaltzen ditu. Arnas hartzean, diafragma uzkurtzen denean kaxa torazikoa zabaldu eta bolumen handiagoa hartzen du (diafragma jaisten da eta saihets-hezurrak igo). Horrek torax barruan presio negatiboa sortzen du, presio atmosferikoarekiko. Ondorioz, kanpoko airea organismo barrura sartzen da.
Arnasbotatzea, aldiz, prozesu pasiboa da: arnas hartzean parte hartzen duten muskuluak lasaitu egiten baitira. Honenbestez, toraxaren bolumena jaisten da, biriketako presioa handitu eta aireak kanpora atera behar du.
Gas trukea albeoloetan eta zeluletan
Albeoloetan, aireztapenari esker, gas trukea burutzen da. Kontuan hartu behar da gasak beti presio handiagoko tokietatik presio txikiagokoetara pasatzen direla, difusioaren ondorioz. Albeoloak hodi kapilarrekin harremanetan daude. Arnasa hartzerakoan albeoloetan oxigenoaren presioa handia da (100 mm. Hg), eta kapilarretan txikia (40 mm. Hg). Beraz, oxigenoa albeoloetatik kapilarretara mugituko da (albeolo eta kapilarren mintzak oso meheak dira). CO2-ren mugimendua kontrako norabidean izango da, kapilarretatik albeoloetara, gas horren presioa handiagoa delako kapilarretan albeoloetan baino.
Kapilarretan sartzean, oxigenoa odoleko hemoglobinan finkatzen da, eta modu horretan garraiatzen da ehun eta zelula guztietara. Hemoglobina odoleko eritrozitoetan dagoen proteina garraiatzailea da.
Ehunetan eta zeluletan, albeoloetan gertatzen den antzeko fenomenoa badago, baina alderantziz: zelula barruan oxigeno gutxi eta karbono dioxido ugari dago (azken hau zelularen katabolismoan sortutakoa) eta, hortaz, oxigenoa hemoglobinatik askatzen da eta zelula barrualdera pasatzen da, CO2k zeluletatik odolera pasatzen duen bitartean.
Oxigeno ugari duen odola, ehunetara joaten dena, arterietan garraiatzen da (aorta arterian, adibidez). Karbono dioxido ugari duen odolak, biriketara joaten dena, zainetan bidaiatzen du (kaba zainean).
Philadelphia Phillies
Philadelphia Phillies AEBtako Pennsylvania estatuko Filadelfia hirian egoitza duen MLB ligako beisbol talde bat da. Etxeko partiduak Citizens Bank Park estadioan jokatzen ditu.
Mikroaerofilo
Mikroaerofilo bizirik irauteko atmosferan dagoen baino oxigeno kopuru gutxiago behar duen mikrobio oro da. Airearen oxigeno kontzentrazioa %21 ingurukoa bada, mikroaerofiloek %2-%10 bitarteko oxigeno kontzentrazioa besterik ez dute behar bizi ahal izateko, oxigeno kontzentrazio handiagoak kaltegarriak baitira bakterio mota hauentzat.
Mikroaerofiloek arnasketa aerobioa burutzen dute; ez dira gai arnasketa anaerobioa edo hartzidurak osatzeko. Hala ere, oxigenoarekiko oso sentikorrak diren entzimak dituztelako ezin dituzte ohiko oxigeno kontzentrazioak jasan.
Mikroaerofilo batzuek, oxigeno gutxi behar izateaz gain, karbono dioxidoaren kopuru handiak behar dituzte laborategian hazteko.
Campylobacter eta Helicobacter generoko bakterioak, besteak beste, mikroaerofiloak dira.
Bakterio mikroaerofiloak hazkuntza-inguru likido batean saiodiaren goiko aldean hazten dira, baina ez ur azaletik oso gertu (ikusi irudia)
Laniipriva
Laniipriva Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Laniipriva antobliqua da.
23 Talia
23 Talia, asteroide gerrikoan aurkitutako 23. asteroidearen izena da. John Russell Hindek aurkitu zuen 1852ko abenduak 12an Londrestik.
Bere izena, greziar mitologiako Talia izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, komedia eta olerkaritzaren musa zena.
Pargnan
Pargnan Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 60 ziren. Familiak 19 ziren, horien artean 11 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 50 etxebizitza zeuden, 24 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 50etxeak ziren. 24 etxebizitza nagusietatik 20 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 8 etxek bost zituzten. 17 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 45 ziren, horien artean 29 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 29 pertsona aktiboak lanean(14 gizon eta 15 emakume) zeuden.. 16 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Linoy Ashram
Linoy Ashram (Rishon LeZion, Israel, 1999ko maiatzaren 13a) gimnastikan aritzen den kirolari israeldarra da.