cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Besné
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Uxune Martinez Mazaga
Uxune Martinez Mazaga (Garai, Bizkaia, 1969ko otsailaren 15a). Soziologia Zientzietan lizenziatua.Baliabideen kudeaketan eta komunikazioan graduatua.
Biografia
Inguma euskal komunitate zientifikoaren datu-basearen arduraduna ian zen 11 urtez, 2004. urte amaieran hasi zen dokumentalista gisa. Bertan bilduta daude euskara batuaren garaian unibertsitatean ekoiztu diren zientzia-arloko lanen erreferentziak. Euskal komunitate zientifikoa zer-nolakoa den ezagutzeko aukera eman zuen. Datu-basea 2005ean goitik behera aldatu zuen taldeko kidea izan zen Karmele Artetxe, Iñaki Alegria, Pruden Gartzia eta Emilio Delgadorekin, besteak beste. Hiru helburu nagusirekin egin zuten aldaketa: bilaketak errazago egin ahal izatea, informazioaren erauzketa arintzea eta sarean ikusgarritasuna areagotzea.
2012ko martxoaren 12an Garai Elizateko udaleko zinegotzi karguari uko egin zion ez ohiko bilbura batean.
Ibilbide profesionala
2009an Dokumentazio eta Eduki Digitalen Kudeaketari buruzko II. Jardunaldiak antolatu ziren EHUko Leioako Kanpuseko Liburutegi Nagusian, eta bertako aditu taldearen parte izan zen. Bertan bildu ziren adituek, dokumentazio eta eduki digitalaren kudeaketaren testuinguru berria aztertu, honek Euskal Herrian izan zuen bilakaera azaldu eta etorkizunaz eztabaidatu zuten.
Hainbat emakumek zientzia arloan egin duten ekarpenaz idatzi du, besteak beste hauek: Ainhoa Murua Ugarte, Carmen Azahara ornitologoa, “Luz Zalduegi albaitari konbikzioz (1914-2003)” artikulua idatzi zuen. Ciencia y cultura blogean Marta Machorekin batera “Sopa de letras de científicas” jokua argitaratu zuten 2017an, baita “El “rosco” de las científicas” jokua 2019an ere.
Zientziaren dibulgazioan ere lan asko zabaldu ditu. 2018an “Dibulgazioan hasten eta hazten” izeneko tailerraren arduradunak izan ziren UEUren 46. Udako Ikastaroen barruan. 2019an,"Redes sociales para comunicar tu ciencia" hitzaldia. 2020an “Ciencia, docencia y paciencia navegando en redes sociales” ikastaroa eman zuen.
2020/2021 ikasturtean Kultura Zientifikoko Masterra, Euskal Herriko Unibertsitatearen eta Nafarroako Unibertsitate Publikoaren berezko irakaskuntzen eskaintzan parte hartuko du zientziaren komunikazioaz eta sare sozialez.
Menetia greyii
Menetia greyii Menetia generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
2013ko Poloniako Itzulia
2013ko Poloniako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 70. edizioa izan zen. 2013ko uztailaren 27 eta abuztuaren 3 artean egin zuten, 7 etapatan 1.238 kilometroko ibilbidea eginez. Rovereto hirian (Italian) hasi eta Krakovian amaitu zen.
Simo Häyhä
Simo Häyhä (1905eko abenduaren 17a, Rautjärvi, Hego Karelia - 2002ko apirilaren 1a, Hamina) finlandiar gudari eta frankotiratzaile bat izan zen. Herio Zuria ezizenez ezaguna egin zen (errusieraz: Белая смерть, Belaya Smert; finlandieraz: Valkoinen Kuolema; suedieraz: den Vita Döden; alemanieraz: der weiße Tod). Historia guztiko frankotiratzaile onena gisa jo izan da. Tiratzaile oso zorrotz, zehatz eta arduratsua izan zen, tiro egin aurretik, prestaketa handia egiten baitzuen.
Ibilbidea
Rautjärvi n jaio zen, gaur egun Errusia ko mugatik hurbil herrixka batean, eta 1925an soldaduska egin zuen. Finlandia eta Sobietar Batasunak 1939-1940 bitartean borrokatutako Neguko Gerran zehar Finlandiaren alde eta errusiarren aurka frankotiratzaile moduan zerbitzatu zuen. Ekintzak -20 eta -40º graduren artean egin ohi zituen, betiere kamuflaia zuriz jantzirik, Häyhäk 505 gudari etsai baino gehiago hil zituen; halere, zenbait datu ez ofizialen arabera, agian 542 izan ziren denera. Eguneko hildako etsaien zenbaketa finlandiar frankotiratzaileek gudalekuan bertan egiten zuten. Horrela bada, egunero gutxienez 5 etsai hiltzeko ohitura hartu zuen.
Häyhäk M28 Pystykorva fusila erabili zuen, hots, sobietar Mosin-Nagant fusilaren aldaera. Ez zuen ikuspuntu teleskopikorik erabiltzen, batez ere gudalekuan bere buruak etsaiari tiroleku edo jomuga handiagoa eskain ez ziezaion, eta sarritan, frankotiratzaileek zeramatzaten ikuspuntu teleskopiko horietako lenteek eguzkiaren argia islatu eta etsaiak ohartarazten zituztelako; gainera, ikuspuntu horiek lausotu edota erraz hausten ziren.
Haren trimimailuetako bat tiro egin aurretik bere aurrean elur pilo gogortua ezartzea zen: horrela, tiro egiterakoan, mugimendua saihesten zuen, eta etsaiaren aurrean ohargabea zen. Etsaiek haren arnasaren hatsak ikus ez zitzaten, ahoa elurrez betetzen zuen. Garaieraz txikia zen, 1,52 metro luze: ezaugarri hori bere alde erabili zuen, eta borrokaldietan erabat oharkabean iragateko asko lagundu zion.
Bere fusilaz egin zituen etsaien tiroketetatik at, subfusileaz beste 200 etsai ere hil zituen. Sobietar gudarosteari egin zizkion galera guztiak hiru hilabeteetan zehar gauzatu ziren. 1940ko martxoaren 6an etsaiaren bala leherkari batek aurpegian zauriak egin zizkion. Gertakari horren aurretik, errusiarrek bera hil nahirik, hainbat plan prestatu zituzten, horien artean frankotiratzaile adituen bidalketa edota artilleriaz eginiko bonbardaketak, baina ez zuten emaitza onik eman. Dirudienez, bera zauritu zuen tiroa bera ere menturaz egindakoa izan omen zen. Zauriek denboraldi baterako koma egoeran utzi zuten.
Haren adiskideek salbatu eta gero aipatu zuten arabera "bere aurpegi erdia joian zen". Martxoaren 13an, Sobietar Batasunak eta Finlandiak bakea izenpetu zuten egun berean, bere onera itzuli zuen. Gerraren ondoren, Carl Gustaf Emil Mannerheim mariskal nagusiak kabo postutik bigarren teniente postura igoarazi zuen.
Gerra ondoren
Simo Häyhäk zauritik berrindartzen hainbat urte behar izan zituen, bala hark masail hezurra zeharkatu eta ezkerraldeko masaila txikitu baitzion. Bigarren Mundu Gerra iragan ondoren, ehizean jardun zuen, batez ere altze ehizean, baita txakur hezitzaile gisa ere, eta hainbat alditan Urho Kekkonen finlandiar presidentearekin batera ehizatu zuen. Bere herrialdean gerra heroia bilakatu zen.
Azken urteak
1998. urtean hain tiratzaile ona izatera nola iritsi zen galdetu zitzaionean, haren erantzuna laburra izan zen: "Arituz". Haren hildakoen zerrendari dagokionez, berak zioenez "agindu zidatena ahal bezain ongien egiten ahalegindu nintzen". Simo Häyhäk bere azken egunak jaioterrian iragan zituen. 2002ko apirilaren 1an zendu zen.
Gene Vincent
Vincent Eugene Craddock, Gene Vincent izenez ezaguna (Norfolk, Virginia, 1935eko otsailaren 11 - Newhall, Santa Clarita, Kalifornia, 1971ko urriaren 12a) estatubatuar musikaria izan zen, rock and rollaren eta rockabillyaren aitzindarietako bat.
17 urterekin eskola utzi eta Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armadan sartu zen, baina bere hanka zauritu zuen moto-istripu batek eragotzi zion itsas armadan jarraitzea. Berehala "Gene Vincent and His Blue Caps" izeneko musikaria taldea sortu zen eta Virginiako klubetan jotzen hasi zen. 1956an "Be-Pop-A-Lula" arrakasta handia konposatu zuen. 1957an beste arrakasta bat izan zuten "Lotta Lovin" abestiarekin, baina bakar batek ere ez zuen "Be-Pop-A-Lula" gainditu. Mundu osoan zehar birak egin zituen bere taldearekin eta beste artista batzuekin, 1971n hil zen arte.
Ian Duryk 1976an omendu zuen "Sweet Gene" abestiarekin eta Stray Cats taldeak Gene eta Eddie Cochran omendu zituen "Gene and Eddie" abestian.
InterContinental Hotela (Bukarest)
InterContinental Hotela (Hotelul Intercontinental din Bucure-ti) Bukarest hiriburuan, Errumanian, dagoen bost izarreko etxe orratza eta hotela da. Unibertsitatearen Plazaren inguruan kokatuta dago, 1. sektorean. 77 metroko altuera eta 25 solairu ditu, 283 logelarekin. InterContinental Hotels Groupek kudeatzen du.
Dinu Hariton, Gheorghe Nadrag, Ion Moscú eta Romeo Beleak diseinatua, Bukaresteko Antzoki Nazionalaren eraikina barne hartzen zuen proiektu handiago baten parte zen. 1971n inauguratu zen.
Microgobius urraca
Microgobius urraca Microgobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Fränkisch-Crumbach
Fränkisch-Crumbach Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Marc-le-Blanc
Saint-Marc-le-Blanc Bretainiako udalerri bat da. Administraiboki Frantziako Ille eta Vilaine departamenduan dago Bretainia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 1.202 ziren. Familiak 510 ziren, horien artean 153 pertsona bakarrekoak ziren (70 bakarrik bizi ziren gizonak eta 83 bakarrik bizi ziren emakumeak), 174 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 166 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 17 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denborak, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 726 ziren, horien artean 532 aktiboak ziren eta 194 inaktiboak ziren. 532 pertsona aktiboetatik 508 lanean zeuden (287 gizon eta 221 emakume) eta 23 langabezian zeuden (9 gizon eta 14 emakume). 194 pertsona inaktiboetatik 71 erretiraturik zeuden, 54 ikasten zeuden eta 69 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Marc-le-Blanc udalerrian 527 unitate fiskal zeuden, 1.301,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana 15.938€ zen.
Activitats ecomòmiques
2007an zeuden 37 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Saint-Marc-le-Blanc udalerrian 46 nekazaritza-ustiategi zeuden, 912 hektarea erabiltzen.
Equipaments sanitaris i escolars
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Datu zientzia
Historia
1962an, John W. Turkey- k "Datu zientzia" terminoa aurretik aipatu zuen bere "The Future of Data Analysis" artikuluan, estatistika matematikoaren bilakaera bat azaltzean. Bertan, lehenengoz definitu zuen datuen analisia: "Datuak aztertzeko prozedurak, prozeduren emaitzak interpretatzeko teknikak, datuen azterketa errazagoa, zehatzagoa eta zuzenagoa egiteko berauen bilketaren planifikazio moduak, eta datuen azterketan aplikatzen den makineria eta Matematika-estatistiken emaitzak.". 1997an "Exploratory Data Analysis" argitaratu zuen datuen erabileran enfasi handiagoa jarri behar zela argudiatuz, bertan, eredu estatistikoetan hipotesi berriak probatzeko iradoki zuen. Datu zientzia, sortu berri den diziplinatzat hartu da orokorrean, baina Peter Naur zientifiko daniarrak kontzeptu hau erabili zuen hirurogeigarren hamarkadan, konputazio zientziaren ordez. Alegia, 1974an "Concise Survey of Computer Methods" liburua argitaratu zuen, non behin eta berriz kontzeptuaren aipamena egiten du. Honek arlo akademikoan libreki erabiltzea eta hedatzea sortarazi zuen.
1996an, lehendabizi datu zientzia terminoa aipatu zen Kobe n, Japonia n, egindako konferentzia batean. International Federation of Classification Societies (IFCS) taldeko partaideen arteko hitzaldia izan zen, "Datu zientzia, sailkapena eta erlazionatutako metodoak" izena zuena.
2002ko apirilean, Committee on Data for Science and Technology-k (CODATA) Data Science Journal-en argitalpena hasi zuen, datu-sistemen deskribapen arazoetara, aplikazioetara eta lege-arazoetara bideratuta. Geroago, 2003ko urtarrilean, Kolonbiako Unibertsitateak The Journal of Data Science argitaratzen hasi zen, hainbat datu zientzialarik ideiak partekatzea eta haien perspektibak plazaratzea eskaintzen zuen plataforma izan zena.
2009an, Research Center for Dataology and Data Science-eko Yangyong Zhu eta Yun Xiong ikertzaileek, “Introduction to Dataology and Data Science” argitaratu zuten. Natur-zientziekin eta gizarte-zientziekin alderatuta, datu zientziak sare tik informazioa eskuratzea eta azterketa helburu duela adierazi zuten.
IEEE Task Force on Data Science and Advanced Analytics 2013an sustatu zuten, ostera, bere lehenengo nazioarteko konferentzia 2014an egin zen. 2015ean Springer-ek International Journal on Data Science and Analytics argitara eman zuen datu zientzietako lan originalak argitaratzeko.
Marketinan
Netflixek, multimedia edukia ematen duen enpresa estatubatuarrak, algoritmoen bidez erabiltzaileak duen kontsumo ohitura aztertzen duen plataforma eskaintzen die bere 120 milioi erabiltzaileei. Identifikatzeko zein diren bilatzen dituzten edukiak eta interesezkoa izan dezaketena determinatzeko. Metatzen den informazio guztia zehazki aztertua izateko erabiltzen da, erabiltzailearengandik ikasteko eta gomendio zuzenak eman ahal izateko.
Gobernantzan
Eusko Jaurlaritzak konpromisoa hartu du bere esku dauden datu publikoak irekitzeko, eta hauek biltzen eta eskaintzen dituen Open Data Euskadi webgunea publikatu zen 2010ean. Alegia, Jaurlaritzaren eta bere menpeko erakundeen datu-irekien ataria. Administrazio publikoko datuak formatu berrerabilgarrietan irekitzea da sustatu nahi dena, gizarte-balioa sortzea eta herri-administrazioa eraginkorragoa eta gardenagoa lortzeko helburuarekin. Beste herri-administrazio batzuekin lankidetzan dagoen plataforma ere bada, esaterako, Espainiako Gobernuaren eta Europar Batasunaren datu-katalogoetan ere publikatzen ditu bere datu-multzoak. Herritarren parte-hartzea metodo aberasgarritzat hartzen dute, datu-irekien eta informazio publikoaren berrerabilpenaren inguruko zenbait lehiaketa, ekitaldi eta ikastaro antolatuz.
Osasunean
Osasun arloan datu-iturburu heterogeneo anitzek gaixoekin, gaixotasunekin eta osasun-zentroekin erlazionatutako informazio kantitate handiak deskribatzen dituzte. Analisi sakon eta egoki baten ondorioz, garrantzizko erabilgarritasuna izan dezakeena sanitarioentzat. Historia-klinikoek eta medikuntza-dispositiboek, osasun-datuak eskaintzen dituzte aurrerago erabakiak hartzera eramaten dutenak eta datu horien ikerketa egoki baten euskarriak gaixoei osasun-zerbitzu hobekiago bat bermatzen du. Informazio-analisi teknika berriek baliabide sanitarioak modu eraginkorragoan erabiltzea baimendu dute, baita sintometatik abiatuta gaixotasunak aurresatea edo gaixoari txostena automatikoki egitea ere.
Finantzan
Norbanakoen premiak eta merkatuaren egungo egoera zein den aztertu dezake datuen zientziak. Sektore zehatz batean lehian dauden enpresa ugari daude eta ezinbestekoa dute jakitea zer den momentu oro bezero potentzialek nahi dutena. Internet bidezko bilaketek edo egindako galdeketek bezeroari buruzko informazioa eskuratzea egiten dute, zer eta zein neurritan produktua behar duten enpresei jakiten ahalbidetzen dute, datu hauen prozesaketa batek merkatuan hazkunde ekonomikoak sorraraziz.
Datu zientzialaria
Datu zientzian jarduten den jakitunari datu zientzialaria deritzo. Master in Data Science masterraren arabera, estatistikoen, informatikarien eta sormenerako pentsatzailearen nahasketa da, hurrengo trebetasunekin:
Estatistikan doktorea den Nathan Yau-k zehaztu zuen: datu zientzialaria APIak, datu-baseak, eta datuen erauzketak egiten ikasi behar duen estatistikoa da. Programatzen ikasi beharko duen diseinatzailea, eta adierazgarriak diren datuen lorpena eta analisia egiten jakin behar duen konputologoa da.
Big Data
Datu zientziaren eta Big Dataren arteko desberdintasunak adieraziko dira hurrengo taulan.
Datu meatzaritza
Datu zientziaren eta datu meatzaritzaren arteko desberdintasunak adieraziko dira hurrengo taulan.
Izu-nahasmendu
Izu-nahasmendua antsietate-nahasmendu mota bat da, zeinen bidez kanpoko estimulurik ez dagoenean eragindako pertsonak bat-bateko terrore-atakeak izaten dituen. Terrore-atake sarriei, antsietate-egoera handiarekin batera, izu-atakeak esaten zaie, edo, kasu batzuetan, antsietate-atakeak edo antsietate-krisiak.
NIMHren arabera, izu-nahasmendua antsietate-nahasmendu bat da, eta honako ezaugarri hauek ditu: ezusteko atakeak eta behin eta berriz errepikatzen diren beldur handiko atakeak, eta sintoma fisikoak, besteak beste, bularreko mina, palpitazioak, arnasestua, zorabioa, larritasuna edo sabeleko mina.
Izu-nahasmenduan, elkarren segidako terrore-atakekin batera, gizabanakoaren portaeran aldaketa esanguratsuak gertatzen dira, eta izu-atake berriak gertatzeko etengabeko kezka sortzen da. Gizabanakoaren bizitzan aldaketak gerta daitezke, eta, ondorioz, egoera edo leku beldurgarriak saihets daitezke, estimulu fobikoetatik ihes egin daiteke, pertsonengan edo substantzietan gehiegi oinarritu daiteke eta erreakzio beldurgarriak kosta ahala kosta kontrolatzen saiatu daiteke.
Pertsonekiko eta lekuekiko aginduzko mendekotasunean aldaketa garrantzitsuak gertatzen badira, kaltetuak nahasmendua seguru senti dezan, agorafobia ere sortzen da.
Wintersbourg
Wintersbourg Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Wintersbourg udalerrian erroldatutako biztanleak 220 ziren. Familiak 82 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 86 etxebizitza zeuden, 78 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 78 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 78 etxebizitza nagusietatik 65 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 10 etxek hitu gela zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 50 etxek bost zituzten. 70 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 36 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 135 ziren, horien artean 105 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 105 pertsona aktiboetatik 97 lanean zeuden (57 gizon eta 40 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Wintersbourg udalerrian 79 unitate fiskal zeuden, 232 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.982 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 finantziazio enpresa zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Michael Cherry (atleta)
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Estatu Batuak ordezkatzeko sailkatu zen eta bertan 4x400m-ko proban urrezko domina lortu zuen.
Charlton Heston
Charlton Heston (jaiotzez John Charles Carter; Evanston, Illinois, 1923ko urriaren 4a – Beverly Hills, Kalifornia, 2008ko apirilaren 5a) zinema, antzerkia eta telebistan ibilitako aktore estatubatuar ospetsua izan zen.
Bestela, gaztaroan politikoki demokrata liberal izatetik ideologia kontserbadorea edukitzera igaro zen azken urteetan.
Hautu politikoak
Arrazakeriaren aurkako bere jarrera publikoki adierazi zuen 1960ko hamarkadan, Washington Hirian eskubide zibilen alde egindako manifestazio erraldoian parte hartuz 1963an, Martin Luther Kingen ondoan. Halaber, garai hartan Vietnamgo gerraren aurka azaldu zen.
Hala ere, 1980ko hamarkadan aldaketa nabarmena egin zuen eta ildo kontserbadoreagoari jarraitu zion, besteak beste Ronald Reagan, George H. W. Bush eta George W. Bush presidenteen alde eginez eta National Rifle Association erakundearen presidentea izan zen 1998tik 2003 arte.
Paavo Nurmi
Paavo Nurmi (Turku, 1897ko ekainaren 13a - Helsinki, 1973ko urriaren 2a) atleta finlandiarra zen. Udako Olinpiar Jokoetako hiru ediziotan parte hartu zuen: Anberesen 1920an, Parisen 1924an eta Amsterdamen 1928an. Hiru parte-hartze horietan, urrezko bederatzi domina eta zilarrezko hiru irabazi zituen. 1932an, Los Angelesen, ezin izan zuen berriro esku hartu, profesionaltzat jo baitzuten, garai hartako atleta guztiak, normalean, amateurrak izaten baiziren.
Across the Universe
Across the Universe (euskaraz Unibertsoa Zeharkatuz) The Beatles taldearen abesti bat da. 1968an John Lennonek sortu, idatzi eta moldatu zuen. Talde honen No One's Gonna Change Our World (1969) eta Let It Be (1970) diskoetan agertu zen. Urteak igaro hala, hainbat musikariek abesti honen bertsio ezberdinak moldatu eta abesti izan dituzte (David Bowie tartean), telebistako iragarki nahiz zinema filmetako soinu bandetan ere agertu izan ohi delarik. Gaur egun asko entzuten den bertsioa Fionna Apple estatubatuar abeslariena da.
Sarritan jendeak abesti honetan maiz aipatzen den Nothin's gonna change my world ("Ezerk ez du nire mundua aldatuko") izenburuaz ere aipatu ohi du.
Rainans
Rainans Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rainans udalerrian erroldatutako biztanleak 195 ziren. Familiak 75 ziren, horien artean 13 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 25 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 87 etxebizitza zeuden, 73 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 84 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 73 etxebizitza nagusietatik 65 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 44 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 132 ziren, horien artean 98 aktiboak ziren eta 34 inaktiboak ziren. 98 pertsona aktiboetatik 92 lanean zeuden (51 gizon eta 41 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 34 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rainans udalerrian 84 unitate fiskal zeuden, 214 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.392 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 24 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Rainans udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Japira
Japira Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Menetia timlowi
Menetia timlowi Menetia generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Hypsignathus monstrosus
Hypsignathus monstrosus Hypsignathus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Pteropodidae familian sailkatuta dago.
Juantxu Beitia
Juan Bautista Beitia Gorriarán, Juantxu Beitia izenez ezagutua (Portugalete, ?) bizkaitar empresaburu, sindikalista eta politikaria da.
Bizitza
Juantxu Beitia bizkaitar ekintzaile, sindikalista eta politikaria da.
Apsorroceras
Apsorroceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. , hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
Juantxu Beitia
Bizitza
Eusko Langileen Alkartasuna (ELA) sindikatuaren idazkari orokorra izan zen.
Jotunheimen
Jotunheimen (euskaraz: "Erraldoien Etxea") Alpe Eskandinaviarretako mendilerro garrantzitsua da. Norvegiako hegoaldean dago, eta Galdhøpiggen eta Glittertinden dira mendiguneko mendirik garaienak, hala nola Alpe Eskandinaviar eta Eskandinavia osokoak ere.
Juantxu Beitia
Bizitza
Leioa ko zinegotzi a izan zen. Leioa ko Udaleko zinegotzi ordezkaria izan zen.
Jotunheimen
Bertan dago Jotunheimen Parke Nazionala, 1980ean eratua eta 1.151 km²-azalera duena.
Juantxu Beitia
Bizitza
Asti-Leku Ikastola ren sorreran parte hartu zuen, bazkide sortzaile moduan.
Aitor Beitia Gorriarán politikaria anaia du.
Dwight Yoakam
Dwight David Yoakam (Pikeville, Kentucky, 1956ko urriaren 23a) country musikako estatubatuar egile-abeslari, musikari eta aktorea da. 1986an karrikaratu zuen lehenbiziko diskoa, Guitars, Cadillacs, Etc., Etc., Billboard zerrendako lehen postura iritsi zena; harrezkero, 20 album baino gehiago argitaratu ditu. 30 abesti sartu ditu Billboard Hot Country Songs zerrendetan, eta 25 milioi disko baino gehiago saldu ditu. The Tonight Show-en gehien agertu den musikaria da. Aktore lanari dagokionez, rol garrantzitsuak jokatu zituen Sling Blade (1996), The Minus Man (1999), Panic Room (2002), The Three Burials of Melquiades Estrada (2005) filmetan, besteak beste.
Cryptospiza shelleyi
Cryptospiza shelleyi Cryptospiza generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Photonectes waitti
Photonectes waitti Photonectes generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Freiensteinau
Freiensteinau Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
UDF
UDF akronimoa izan daiteke:
A.N. Castroren Bandera
A.N. Castroren Bandera talde honek antolatzen duen estropada da. 2019 urtean izan du lehen ekitaldia.
Pyrenestes ostrinus
Pyrenestes ostrinus Pyrenestes generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Glittertind
Glittertind Jotunheimen mendilerroko, Eskandinaviako mendietako eta Eskandinavia osoko bigarren mendirik garaiena da. 2.464 metroko garaiera du. Galdhopiggen mendia bezalaxe, Lom herrian dago.
Photostomias atrox
Photostomias atrox Photostomias generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
2011ko udal eta foru hauteskundeak Hego Euskal Herrian
2011ko udal eta foru hauteskundeak Hego Euskal Herrian Araba, Bizkai eta Gipuzkoako batzar nagusietan, Nafarroako Parlamentuan, Hego Euskal Herriko udalerrietan eta Nafarroa Garaiko kontzejuetan 2011ko maiatzaren 22an izan ziren.
Hautagaiak
[[Fitxategi:Juntas Generales de Álava 2011.svg|thumb|250px|eskuinera|
Emaitzak
a Eusko Alkartasunarekin alderatuta
Hautagaiak
[[Fitxategi:Juntas Generales de Guipúzcoa 2011.svg|thumb|250px|eskuinera|
RAF
RAF akronimoak honako esanahiak izan ditzake:
Teratoscincus przewalskii
Teratoscincus przewalskii Teratoscincus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Faradayren kaiola
Faradayren kaiola izenarekin ezagutzen duguna jatorri elektromagnetikoko efektu bat da, zeinetan oreka elektroestatikoan dagoen eroale baten barnean eremu elektrikoa nulua den. Laburbilduz, kaiola hori eremu elektromagnetikoak blokeatzeko gai den kutxa metaliko bat da. Bere izena Michael Faraday fisikari britainiarrari dagokio, berak asmatu baitzuen.
Historia
Michael Faraday (Surrey, Ingalaterra, 1791ko irailaren 22a - Hampton Court, Ingalaterra, 1867ko abuztuaren 25a) britainiar zientzialaria eta XIX. mendeko fisikari nabarmen bat izan zen. Familia xume baten barnean jaioa, familiaren egoera ekonomiko txarragatik, txikitatik lan egiten hasi zuen. Lehenengo egunkari banatzaile lanetan eta geroago, hamalau urte zituela, liburutegi batean laguntzen. Garai honetan artikulu zientifikoak irakurtzen hasi zen, eta honek bultzatu zuen bere lehenengo esperimentuak egitera.
Sir Humphry Davy k kimikariak emandako konferentzia batzuetara entzule moduan joan ondoren, Davyri bere laborategi laguntzailetzat har zezala eskatu zion. Honela, Davyren laguntzaileetako batek bere lanpostua utzi zuenean Faraday gazteari eskaini zion bere ordez lan egiten hastea. Laster kimikaren munduan nabarmentzen hasi zen, eta honela, bentzeno konposatu kimikoa aurkitu zuen, besteak beste.
Urte batzuk geroago, Hans Christiran Oersted zientifiko daniarrak korronte elektrikoek eragindako eremu magnetikoak aurkitu zituen. Aurkikuntza hauetan oinarrituta, 1831. urtean indukzio elektromagnetikoaren aurkikuntzara bideratu zuten hainbat esperimentu hasi zituen Faradayk. Ondoren, bere hurrengo ikerlanak elektrizitate estatikoari buruz izan ziren. Bide honen bidez frogatu ahal izan zuen karga elektrikoa eroaleen kanpoko azaleretan biltzen dela, eroalearen barnean dagoen karga elektrikoaren menpe egon gabe. Aurreko baieztapen hau, 1836-an Faradayren kaiola aurkitzeko lehenengo pausua izan zen.
Faradayk elektromagnetismoaren alorrean egin zituen aurkikuntzak eta aurrerapenak oso garrantzitsuak izan ziren. Hauen ondorioz, karga elektrikoa neurtzen duen unitateari Faraday (F) izena jarri zioten.
Gerra eta bakea
"Gerra eta bakea" (jatorrizkoan Война и мир, Voyna i mir) errusierazko eleberririk ezagunenen artean dugu, Leon Tolstoik 1869an lehen aldiz argitaratua, 1.225 orrialderekin lau liburukitan gehi epilogoan banatuta. Lan mardul horrek Napoleondar Inperioak bere herrialdean izandako eragina aztertzen du. Napoleonen gerretan girotuta, fikziozko narrazioa historikoa filosofiari buruzko kapituluekin nahasten da. 1865etik aurrera argitaratu zen lehen aldiz, eta 1869an argitaratu zen osorik. Tolstoiren lorpen literariorik ederrentzat hartzen dute, oraindik ere nazioarteko literaturako klasiko goraipatu bat izanik.
Letničie
Letničie Eslovakiako udalerri bat da, Skalicako barrutian kokatuta. 6,70 km²ko azalera du eta 503 biztanle 2017ko datuen arabera.
Gerra eta bakea
Eleberriak Frantziarren Errusiako inbasioa kontatzen du, eta Napoleonen garaiak tsaristen gizartean izan zuen eragina, Errusiako bost familia aristokratikoren istorioen bidez. Aurreko bertsio baten zatiak, Urtea 1805 izenekoa, "Errusiar Mezularia" aldizkarian serializatu ziren 1865etik 1867ra, eleberri osoa 1869an argitaratu aurretik.
Faradayren kaiola
Funtzionamendu printzipioa
Faradayren kaiola oreka elektrostatikoan dagoen eroale baten ezaugarrietan oinarritzen da. Kutxa metalikoa kanpoko eremu elektriko baten menpe jartzean, karga positiboak bere hasierako posizioan geratuko dira. Aitzitik, elektroiak askeak direnez eremu elektrikoaren kontrako norantzan mugitzen hasiko dira. Elektroien mugimendu hau honako indar honengatik gertatzen da:
Letničie
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1452. urtekoa da.
Gerra eta bakea
Tolstoik zioen Errusiako literaturarik onena ez datorrela bat arauekin, eta horregatik, zalantzan jarri zuen Gerra eta bakea sailkatzea, esanez "ez dela eleberri bat, are gutxiago poema bat, eta are gutxiago kronika historiko bat". Atal handiak, batez ere azkeneko kapituluak, eztabaida filosofikoak dira, eta ez narratiboak. Anna Karenina hartu zuen bere benetako lehen nobelatzat.
Faradayren kaiola
Funtzionamendu printzipioa
Non, e elektroiaren karga eta \vec{E} kutxari aplikatutako eremu elektrikoa diren. Egoera honetan, kutxaren alde batean gehiegizko karga negatiboa metatzen den bitartean, beste aldea postiboki kargatuta geratuko da, blokeo egoera bat gertatuz. Egitura-eroalearen polarizazio honek, jatorrizko eremu elektrikoaren kontrako norabidea duen beste eremu berri bat sortaraziko du. Matematikoki eremuen batura eginez, kutxaren barrualdean eremu biak elkar deuseztatuko dute. Hona hemen printzipio hau ulertzen lagunduko duen irudi eskematiko bat:
Gerra eta bakea
Idazlanaren historia
Tolstoi 1863an hasi zen Gerra eta bakea idazten, azkenean ezkondu eta bere herriko lurretan bizitzen jarri zen urtean. Urte hartako irailean, Elizabeth Bersi bere koinatari idatzi zion, Errusiako napoleondar garaiari buruzko kronikarik, edo egunkaririk aurkitzen ote zuen galdetuz. Atsekabeturik zegoen, liburu idatzi gutxik estaltzen zituztelako garai hartako errusiar bizimoduaren alderdi domestikoak, eta ez-egite horiek zuzentzen saiatzen zen eleberriaren lehen zirriborroetan. Liburuaren lehen erdiari "1805" izena jarri zion. Bigarren zatiko idazketan, zabal irakurri zuen eta Schopenhauer bere inspirazio nagusietako bat zela aitortu zuen. Tolstoik gutun batean idatzi zion Afanasy Feti Gerran eta bakean idatzi zuela Schopenhauerrek Munduan ere borondate eta irudikapen gisa esanari jarraituz. Dena den, Tolstoiren ikuspuntua bestelakoa zen."
Faradayren kaiola
Adibide praktikoak
Kutxaren barrualdean inolako eremu elektrikorik ez dagoenez, kargek ezin dute kutxaren hormak zeharkatu. Fenomeno honi apantailamendu elektrikoa deritzo. Gaur egun, babes metodo hau oso erabilia da gailu elektronikoak kanpoko interferentzia elektromagnetikoetatik babesteko. Hala ere, eguneroko bizitzan erabiltzen diren hainbat gailu eta tresnek Faradayren kaiolaren printzipio bera daukate. Hona hemen adibide hauetako batzuk.
Gerra eta bakea
Idazlanaren historia
Eleberriaren lehen zirriborroa 1863an amaitu zuen. 1865ean, "Errusiar Mezularia" (Russkiy Vestnik) aldizkariak proiektu honen lehen zatia argitaratu zuen 1805 izenburupean, eta hurrengo urtean zati gehiago argitaratu zituen. Tolstoi ez zegoen batere konforme bertsio horrekin, nahiz eta 1867an zenbait zati beste amaiera batekin argitaratzen utzi zuen. Eleberri osoa ber-idatzi zuen 1866 eta 1869 artean. Tolstoiren emazteak, Sophia Tolstayak, zazpi eskuizkribu oso kopiatu zituen Tolstoik argitaratzeko prest ikusi baino lehen. “Russkiy Vestnik”-en argitaratu zen bertsioak amaiera oso desberdina izan zuen 1869an Gerra eta bakea izenburupean argitaratu zenarekin alderatuta. Serializatutako bertsioa irakurri zuten errusiarrak nobela osoa erosteko irrikaz zeuden, eta ia berehala agortu zen. Argitaratu eta berehala itzuli zuten nobela beste hizkuntza askotara.
Faradayren kaiola
Adibide praktikoak
Hauetatik aparte, beste hainbat egoeratan aurkitu ditzakegu Faraday kaiolaren aplikazioak, hala nola Biomedikuntzako laborategietan, telekomunikazioko instalazioetan, igogailuetan eta audioko gailuetan.
Gerra eta bakea
Idazlanaren historia
Ez da ezaguna zergatik aldatu zuen Tolstoik izena Gerra eta bakea izenagatik (Воч на Мич, estilo berriko ortografian, Voyna i mir). Agian Pierre-Joseph Proudhon en 1861eko Gerra eta bakea (La Guerre et la Paix, frantsesez) obratik mailegatu zuen titulua. Edo tituluan Tito erromatar enperadorearen erreferentzia ere egon daiteke, Hamabi Zesarretan “Gerra eta bakea”ren maisu bezala deskribatua, Suetoniok 119an idatzia. "1805" eskuizkribua 1893an berrargitaratu zen Errusian, eta geroztik ingelesera, alemanera, frantsesera, espainierara, holanderara, suedierara, finlandierara, albanierara, koreerara eta txekierara itzuli da.
Tolstoik kontzientzia mota berri bat ekarri zion nobelari. Bere egitura narratiboa ez da soilik bere jainkoaren begi-ikuspunturako, baizik eta pertsonaia indibidual baten ikuspuntua azkar eta arazorik gabe erretratatzeko moduagatik. Ikusizko xehetasunen erabilera zinemarekin konpara daiteke askotan, panpinen, tiro zabalen eta lehen planoen antza duten teknika literarioak erabiliz. Gailu hauek, Tolstoirenak bakarrik ez izan arren, XIX. mendearen erdialdean sortu zen eleberriaren estilo berriaren parte dira, Tolstoik maisutzat hartu zuena.
Errusiako Gerra eta bakearen testu estandarra lau liburukitan (hamabost zati guztira) eta epilogo batean (bi zati) banatzen da. Lehen zatia, gutxi gorabehera, fikziozko pertsonaiei buruzkoa da hertsiki, eta azken zatiak eta epilogoaren bigarren zatia berriz, gerraren, boterearen, historiaren eta historiografiaren izaerari buruzko saiakerek osatzen dute gero eta gehiago. Tolstoik saiakera horiek tartekatu zituen kontakizunean, aurreko fikziozko konbentzioari desafio eginez. Zenbait bertsio laburtuk erabat ezabatzen dituzte saiakera horiek, eta beste batzuek, berriz, Tolstoiren bizitzan zehar ere argitaratuak, eranskin bihurtu besterik ez zituzten egin.
Errealismoa
Eleberria Tolstoiren urtebetetze eguna baino 60 urte lehenago dago girotuta, eta 1812ko Errusiako inbasio frantsesa bizi izan zuten pertsonekin hitz egin zuen. Napoleondar gerre i buruz errusieraz eta frantsesez zeuden historia estandar guztiak irakurri zituen, eta Napoleonen eta garai hartako beste pertsonaia garrantzitsu batzuen gutunak, aldizkariak, autobiografiak eta biografiak irakurri zituen. Gerra eta bakea lanean, 160 pertsona errealen izenak daude.
Tolstoi historia estandarrarekin kritikoa zen, batez ere historia militarrarekin, Gerran eta bakean. Eleberriaren hirugarren liburukiaren hasieran historia nola idatzi behar den azaltzen du.
Hizkuntza
Liburuaren gehiena errusieraz dagoen arren, elkarrizketa zati esanguratsuak frantsesez daude. Frantsesa ren erabilera nahita egindako literatura tresna dela iradoki izan da, errusiera zintzotasunaren, zuzentasunaren eta seriotasunaren hizkuntza gisa agertzen den bitartean artifizioa irudikatzeko. Hala ere, liburua idazteko erabiltzen den estilo errealistaren beste elementu bat ere adieraz zezakeen, frantsesa baitzen aristokrazia errusiarraren hizkuntza arrunta, eta oro har, garai hartako Europa kontinentaleko aristokraziarena. Izan ere, errusiar nobleziak sarritan bere zerbitzariak agintzeko adina errusiar besterik ez zekien; Tolstoik hori erakusten du Julie Karagina eleberriko pertsonaiaren bidez, bere sorterriko hizkuntza hain ezezaguna dela erakutsiz, non errusiera ikasi behar ikasi zuen.
Frantsesaren erabilera gutxitu egiten da liburuak aurrera egin ahala. Horrek iradokitzen du hori Errusia atzerriko kultur menderatzetik askatzen dela, eta erakusten nazio adiskidetsu bat etsai bihurtu dela. Liburuko erdibidean, errusiar aristokraziako batzuek beren tutore errusiarrak aurkitu nahi dituzte.
Aurrekariak eta testuinguru historikoa
Eleberriak 1805etik 1820ra bitarteko aldia hartzen du. Katalina Handia ren garaia freskoa zen oraindik jende nagusiaren gogoan. Katalinak bere errege-gorteko hizkuntza frantsesa bihurtu zuen. Hurrengo 100 urteetan, eskakizun sozial bihurtu zen errusiar nobleziarentzat frantsesez hitz egitea eta frantses kultura ulertzea.
Eleberriaren testuinguru historikoa 1805ean Luis Antoine Enghiengo dukearen exekuzioarekin hasten da, Errusia Alexandro I.ak gobernatzen duen bitartean Napoleonen Gerretan. Eleberrian agertzen diren gertakari historiko nagusienen artean, Ulm Kanpaina, Austerlitzeko gudua, Tilsit eko Itunak eta Erfurt eko Kongresua daude. Tolstoik 1811ko Kometa Handia ere aipatzen du, Frantziak Errusia inbaditu baino lehentxeago.
Ostrovno ko gudua eta Shevardino Redoubt bataila ere erabiltzen ditu bere eleberrian, Mosku ren okupazioa eta ondorengo sutea baino lehen. Eleberriak Tarutinoko guduarekin jarraitzen du, Maloyaroslavetseko guduarekin, Vyazmako guduarekin eta Krasnoiko guduarekin. Aipatutako azken gudua Berezina koa da, eta ondoren pertsonaiak Mosku eta euren bizitzak berreraikitzen aritzen dira.
Pertsonaia nagusiak
Eleberriak bost familiaren istorioa kontatzen du: Bezukhovtarrak, Bolkonskytarrak, Rostovtarrak, Kuraginarrak eta Drubetskoytarrak.
Hauek dira pertsonaia nagusiak:
Bezukhovtarrak
- Kirill Vladimirovitx Bezukhov kondea, Pierren aita.
- Piotr Kirillovitx ("Pierre") Bezukhov kondea, Tolstoiren sinesmen edo borroketarako pertsonaia nagusia eta sarritan ahotsa. Pierre Kirill Vladimirovitx Bezukhov kondearen seme ez-legitimoa zen, sozialki deserosoa, dozenaka seme ez-legitimo sortu zituena. Atzerrian hezia, Pierre Errusiara itzuli zen. Aberastasun handiko herentzia ustekabekoak gizartearentzat desiragarri bilakatu zuen.
Bolkonskytarrak
- Nikolai Andreitx Bolkonsky printzea: Andrei eta Mariaren aita, printze xelebre horrek kanpoaldeko uherra du, eta bere seme-alaben premia emozionalekiko bihozgabetasun handia erakusten du. Hala eta guztiz ere, haren gogortasunak sarritan gezurtatzen du sentimenduaren sakontasun ezkutua.
- Andrei Nikolaievitx Bolkonsky printzea: Napoleonen gerretako kanpamentuko laguntzaile sendo baina eszeptiko, pentsakor eta filosofikoa.
- Maria Nikolaievna Bolkonskaia printzesa: Andrei printzearen arreba, Maria printzesa emakume elizkoia da, eta haren aitak heziketa ona eman nahi izan zion. Sarritan aipatzen da bere begi handien izaera arduratsu eta elikatzailea bere aurpegi argian. Tolstoik sarritan ohartarazten du Maria printzesak ezin duela edertasun distiratsu bat aldarrikatu (eleberriko beste emakumezko pertsonaia asko bezala), baina balio moral handiko eta adimen handiko pertsona dela.
Rostovarrak
- Ilya Andreitx Rostov kondea: Rostov familiako pater-familiak, finantzekin itxaropenik gabe, erru baten aurrean eskuzabal. Ondorioz, Rostovarrek ez dute inoiz nahiko diru, ondare asko izan arren.
- Natalia Ilyinichna "Natasha" Rostova kondesa: pertsonaia nagusi bat, "ez polita baina bizitzaz betea" bezala aurkeztua, erromantikoa, oldarkorra eta oso lotua. Abeslari eta dantzari trebea da.
- Nikolai Ilitx "Nikolenka" Rostov kondea: husar bat, Rostov familiaren seme zaharrena.
- Sofia Alexandrovna "Sonia" Rostova: Veraren, Nikolairen, Natasharen eta Petia Rostoven lehengusu umezurtza, eta Nikolaiz maitemindua.
- Vera Ilyinichna Rostova kondesa: Rostov semeen artean zaharrena, Berg soldadu alemaniarrarekin ezkontzen da.
Kuraginak
- Vasili Sergeievitx Kuragin printzea: gizon errukigabea, bere seme-alabekin kosta ahala kosta aberastasunez ezkontzeko erabakia hartua duena.
- Elena Vasilievna "Hélène" Kuragina printzesa: emakume eder eta sexualki erakargarri bat, bere anaia Anatolerekin arazo asko dituena.
Drubetskoiak
- Boris Drubetskoy printzea: anbizioak bultzaturiko gazte behartsu baina aristokrata bat, bere lagun eta ongintza-egileen kontura bada ere, Julie Karaginarekin ezkontzen dena diruaren truke, eta Hélène Bezukhovarekin abentura bat izan zuela esaten dena.
- Anna Mihalovna Drubetskaya printzesa: Borisen ama pobretua, eskaileretan gora igo nahi duena.
Beste pertsonaia nabarmen batzuk
- Fiodor Ivanovitx Dolokhov: ofizial hotz eta ia psikopata, Nikolai Rostov hondatzen du Sonia Rostovari arrakastarik gabe proposamena egin ondoren, joko-zor laidogarri batera eramanez.
- Adolf Karlovitx Berg: ofizial alemaniar gazte bat, besteak bezalakoa izan nahi duena eta Vera Rostova gaztearekin ezkontzen dena.
- Anna Pavlovna Scherer: Annette bezala ere ezaguna, Petersburgon eleberriaren ekintzaren zati handi baten kokalekua den aretoko anfitrioia da, eta Vasily Kuragin printzearen eskemak ditu.
- Maria Dmitryevna Akhrosimova: Moskuko gizarteko dama zahar bat, umore onekoa baina basati zintzoa.
- Amalia Evgenievna Bourienne: Bolkonskytarrekin bizi den emakume frantsesa, batez ere Maria printzesaren lagun gisa eta gero Mariaren kontura.
- Vasili Dmitrich Denisov, Nikolai Rostoven adiskidea eta anaia, Natashari arrakastarik gabe proposatzen diona.
- Platon Karataev: Errusiako nekazari on baten arketipoa, Pierrek gerra-kanpamenduan aurkitzen duena.
Halaber, bizitza errealeko hainbat pertsonaia historikok (Napoleonek eta Mikhail Kutuzov printzeak, esaterako) paper nabarmena dute liburuan. Tolstoiren pertsonaia asko benetako pertsonengan oinarritzen ziren. Bere aitona-amonak eta haien lagunak pertsonaia nagusi askoren eredu ziren; haren birraitona-amonak Vasili printzearen edo Ilya Rostov kondearen belaunaldikoak izango ziren.
Lehen liburua
Eleberria 1805eko uztailean hasten da San Petersburgo n, Anna Pavlovna Schererrek, Maria Feodorovna enperatrizaren ohorezko neskameak, emandako soirée batean. Pertsonaia nagusietako asko aretoan sartzean ezagutzen dira. Pierre (Pyotr Kirilovitx) Bezukhov konde aberats baten seme ez-legitimoa da, kolpe batzuen ondoren hiltzen ari dena. Pierre bere herentziaren aldeko borrokan murgilduko da. Ama hil ondoren, aitaren kontura atzerrian hezia, Pierre bihotz onekoa da, baina sozialki deserosoa, eta zaila egiten zaio Petersburgoko gizartean integratzea. Denek dakite Pierre bere aitaren kuttuna dela konde zaharraren oinordeko ez-legitimoen artean. Aita, Bezukhov kondea, oso gizon aberatsa da, eta Pierre bere gogokoena denez, aristokrata gehienek uste dute aitaren fortuna berari emango zaiola, nahiz eta legez kanpokoa izan.
Anne Ramsey
Anne Ramsey, jaiotzez Anne Mobley (1929ko martxoaren 27a, Omaha, Nebraska - 1988ko abuztuaren 11, Hollywood, Kalifornia) estatubatuar aktore bat izan zen. 1954an Logan Ramsey aktorearekin ezkondu eta bere senarraren abizena bereganatu zuen.
Gerra eta bakea
Lehen liburua
Jaira Pierren laguna ere joaten da, Andrei Nikolaievitx Bolkonsky printzea, Liseren senarra, San Petersburgoko gizarte xarmagarri giroko kutuna dena. San Petersburgoko gizartearekin eta ezkon-bizitzarekin etsiturik dago; emaztea hutsala eta azalekoa dela sentituz. Bera eta emakume guztiak gorrotatzera dator, Pierreri ikuspegi misoginoak aitatasunez adieraziz biak bakarrik daudenean. Pierrek ez daki zer egin horrekin, eta deseroso sentiarazten du senar-emazteen arteko liskarra ikusita. Pierre San Petersburgora bidali zuen aitak, bere kabuz karrera bat aukeratzeko, baina ez dago batere gustura, ezin baitu bat aurkitu eta mundu guztiak horretaz galdezka jarraitzen duelako. Andreik Pierreri esaten dio Mikhail Ilarionovitx Kutuzov printzearen kanpamentuko laguntzaile bihurtzea erabaki duela, Napoleonen aurkako hurrengo gerran (Austerlitzeko gudua), jasan ezin duen bizitza batetik ihes egiteko.