cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baltimore Orioles
Baltimore Orioles AEBtako Maryland estatuko Baltimore hirian egoitza duen MLB ligako beisbol talde bat da. Etxeko partiduak Oriole Park at Camden Yards estadioan jokatzen ditu.
Bronkozabaltzaile
Bronkozabaltzailea bronkioen butxadura murriztu edo kentzen duen sendagaia da. Pazienteak hartzeko modu bi daude, alde batetik inhalagailutan eta bestetik lainoztatuta ospitale eta osasun zentroetan.
Jokto
Jokto (y ikurra, minuskula) Nazioarteko Unitate Sistemaren 10-24 faktore bat adierazten duen aurrizki bat da.
1991an hartutakoa, grezierazko χίλιοι, hitzetik dator, "zortzi" esan nahia duena, 1/10008-ren berdina delako.
Méricourt (Pas-de-Calais)
Méricourt Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2007an 12.087 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Méricourt udalerrian erroldatutako biztanleak 12.087 ziren. Familiak 4.571 ziren, horien artean 1.153 pertsona bakarrekoak ziren (395 bakarrik bizi ziren gizonak eta 758 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.200 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.612 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 606 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 4.827 etxebizitza zeuden, 4.675 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 140 hutsik zeuden. 4.066 etxeak ziren eta 676 apartamentuak ziren. 4.675 etxebizitza nagusietatik 2.095 bere jabearen bizilekua ziren, 2.370 alokairuan okupaturik zeuden eta 210 doan lagata zeuden; 68 etxek gela bat zuten, 322 etxek bi zituzten, 656 etxek hiru zituzten, 1.415 etxek lau zituzten eta 2.214 etxek bost zituzten. 3.152 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.354 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.234 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 7.627 ziren, horien artean 4.752 aktiboak ziren eta 2.875 inaktiboak ziren. 4.752 pertsona aktiboetatik 3.853 lanean zeuden (2.245 gizon eta 1.608 emakume) eta 900 langabezian zeuden (475 gizon eta 425 emakume). 2.875 pertsona inaktiboetatik 635 erretiraturik zeuden, 907 ikasten zeuden eta 1.333 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Méricourt udalerrian 4.597 unitate fiskal zeuden, 11.982 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.191,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 210 komertzioetatik, 6 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 20 eraikuntza enpresak ziren, 58 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 49 administrazio publikoko enpresak ziren eta 22 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 47 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 2 funerariak, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 autoeskolak, 2 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina, 3 iturginak, 2 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 8 ile apaindegiak, 5 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 19 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 4 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 5 okindegiak, 2 harategiak, 2 liburu dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Méricourt udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 5 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 5 haur-eskola eta 5 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Méricourt udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 646 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fenestraja sinusmexicanus
Fenestraja sinusmexicanus Fenestraja generoko animalia da. Arrainen barruko Rajidae familian sailkatzen da.
Albert Claude
Albert Claude (Longlier, Belgika, 1899ko abuztuaren 24a - Brusela, Belgika, 1983ko maiatzaren 22a) biologoa izan zen.
Biografia
Belgikan egin zituen ikasketak, Liejako Unibertsitatean, eta lehenengo ikerlan garrantzitsuak New Yorkeko Rockefeller Institutuan egin zituen, 1930eko hamarraldian eta 1940koan zehar. 1941. urtean estatubatuar hiritartasuna eskuratu zuen, eta 1949an belgikar eta estatubatuar hiritartasunak, biak, hartu zituen. Rockefeller Unibertsitateko katedraduna eta Bruselako Unibertsitate Askeko katedraduna izan zen, eta 1948tik 1971ra bitartean Belgikako Jules Bordet Institutuko zuzendari lanetan jardun zuen.
1974. urtean Medikuntzako Nobel Saria eman zioten, zelula bizien biologiari buruz egindako ikerlanengatik. Nobel Saria Christian de Duve belgikarrarekin eta George E. Palade estatubatuarrarekin banatu zuen; zelulen biologia modernoaren aitzindari izan ziren hirurak. Clauderen ekarpen nagusia zelularen osagaiak bereizteko eta osagai bakoitza bere aldetik, elkarrengandik bereiz, ikertzeko zentrifugatzaile bat (hau da, lastertasun handian biratzen den tresna bat) erabiltzea izan zen. Zentrifugazio diferentziala deritzo Claudek asmaturiko prozedura horri, eta garrantzi handiko teknika da, ikerketa biologikoen alorrean. Bestalde, mitokondriak arnasketan betetzen duen zeregina zehaztu zuen, eta zelulen zitoplasman proteinak pilatzen diren mintza ere, mintz endoplasmiko deritzona, berak aurkitu zuen. Claude izan zen, orobat, ikerketa biologikoetan mikroskopio elektronikoa erabili zuen lehen ikertzailea (1942an, zelularen zatiak bereiz aztertzeko lanetan, hain zuzen ere).
Bistra (Maramureș)
Bistra Errumaniako udalerri bat da, Maramureș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Azido galakturoniko
Azido galakturonikoa formula duen azido organikoa da.
Westerfield (Shetland)
Westerfield, Eskoziako Shetland uhartediko kostaldeko komunitate bat da, Mainland uhartean.
Federico Gamboa (atleta)
Federico Gamboa Hesi-lasterkari mexikarra zen. Gizonezkoen 110 metroko hesi-lasterketan parte hartu zuen 1932ko Udako Olinpiar Jokoetan.
Azido galakturoniko
Ezaugarriak
Galaktosaren deribatu bat denez sei karbonotako kate bat da eta hidroxiloak hark bezala kokaturik ditu. Lehenengo karbonoan aldehidoa mantentzen du baina azken karbonoko hidroxiloaren ordez karboxilo talde bat du.
Sustantzia honen gatzak galakturonatoak dira.
Garrantzia biologikoa
Azido galakturonikoaren polimerizazioz pektinak eratzen dira.
Eskupilota frontoi motzean lauterdian
Eskupilota frontoi motzean binaka eskupilota jokamolde bat da, espazioan are gehiago mugatutako frontoi motzean jokatzen dena. Esku pilotako jokamolde honetan bi pertsonek jokatzen dute, batak bestearen kontra txandaka pilota jotzen dute. Jokalari bat gorriz doa jantzita, bestea urdinez. Buruz-burukoarekin daukan desberdintasuna jokoaren neurriak dira, kasu honetan pilotak ezin du laugarren eta bosgarren koadroaren erdiko marra baino urrunago botea eman, sakean izan ezik. Bestela tantoa aurkariarentzat izango da.
Historia
1945ean jaio zen jokamolde hau, martxoaren 24an, Bergaran Atano III.a eta Eugenio Bolinagaren artean egin zen partidarekin. La Voz de España egunkarian pilotazale batek egindako erronkari erantzunez sortu zen, Atano III.ari 4 eta erditik ez pasatzeko eta sakea 4an egiteko erronka egin eta gero. Atanok onartu zuen erronka, baina esan zuen sakea 3 eta erdian egin nahi zuela, eta pasa 5ean izango zela. Lehen partida hori Atano III.ak irabazi zuen (22-21), ondoren Bolinagak Gallastegiri erronka bota zion Eibarren; Gallastegik irabazi zuen partida. Final moduko bat egin zuten Atano III.ak eta Gallastegik 1945eko apirilaren 21ean Tolosako Beotibar frontoian, Gallastegiren garaipenarekin (22-21).
Hurrengo txapelketak 1953an egin ziren, Empresas Unidas-ek antolatuta. 1954an eta 1955ean ere antolatu zen, baina 1989ra arte ez zen berriro jokamolde hau berrartu. Retegi II.ak Galarza III.ari irabazi zion finala Anoetan, baina publiko gutxi izan zuen lehiak.
Pilota
Pilotaren kolorea frontoiaren kolorearen menpe dago, kolore horien arteko harremanak pilota hobeto edo txarrago ikustea eragingo du. Pareten kolorea argia bada pilota ilunagoa izango da, paretak ilunagoak badira, pilota argiagoa.
Instalazioa
Frontoi motzean jokatzen den jokamoldeak dira hauek, instalazio hau, frontisa, ezker horma, errebotea, kantxa eta kontrakantxaz osatuta dago. Hauek dira zati desberdinen neurriak:
Frontisaren goiko eta beheko aldeak debekatutako espazioak dira, betan koltxoiak kokatzen dira, pilotak hemen jotzen badu tantoa aurkariarentzat izango da. Koltxoi hauen mugak markatzeko txapa izeneko egiturak daude, goiko eta beheko txapez gain frontisaren alboan ere txapa bat dago, kontrakantxaren marraren goranzko jarraipena dena. Txapa frontisaren material ezberdinez eginda dago, normalean metalezkoa izan ohi da, pilotak hemen jotzen badu soinu desberdina egingo du eta epaileak txarra dela esango du.
Kantxan marra batzuk daude, marra horien arteko lekuari "Koadroa" deritzogu, koadroak zenbakiz markatuta daude, zenbakiak ezker horman margotuta daude. Hauek sakea nondik nora egin behar den argitzen dute. Marrak frontisari paralelo daude, hau da, kantxa zabalean zeharkatuz. Zenbakien arteko distantzia: 3,5 metroko tartea dago.
Arauak
Sakea tantoa egin duen taldeak egingo du. Sakea egin aurretik beti aurkariak abisatu beharko dira, prest egon daitezen.
Sakea, sake marraren atzetik egin beharko da, kasu honetan 4. koadroa (historikoki 3. koadroan jokatu da), frontisean jo eta falta marraren (frontisetik 14 metrora – 4.koadroa) eta luze marraren (frontisetik 24,5 metrora-7.koadroa) artean sartu beharko da, bestela sakea txartzat joko da. Pilotak frontisa ukitu baino lehen ezker pareta ukitu dezake.
Sakea falta marrara heltzen ez bada, tantoa beste taldearentzat izango da luze marratik pasatzen bada sakalariak beste sake bat egiteko aukera izango du. Bi sake bakarrik egin daitezke, bigarren sake hori falta eta luze marren artean sartzen ez bada, tantoa beste taldearentzat izango da.
Honen ondoren beste taldeak jo eta tantoa jokatzen da. Lauterdian pilotaren botea ezin da pasa marra horretatik, lau eta bost koadroen artean partidu hauek jokatu ahal izateko jartzen dena. Hortik pasatzen bada, tantoa beste jokalariarentzat izango da.
Coimbra (barrutia)
Coimbrako barrutia Portugalgo 18 barrutietako bat da. Mugakideak hauexek ditu: iparraldean Aveiroko barrutia eta Viseuko barrutia, ekialdean Guardako barrutia eta Castelo Brancoko barrutia, hegoaldean Leiriako barrutia eta mendebaldean Ozeano Atlantikoa.
Urinatores
Urinatores delakoa (latinez, urinator buzoa edo urpekaria) urpekari profesionalen lehen taldea izan zen, erromatarrek sortua.
Coimbra (barrutia)
3847 km²-ko azalera dauka eta 2001ean 441.245 biztanle zituen. Hiriburua Coimbra bera da.
Kontzejuak
Ondorengo 17 kontzejuak (concelhos edo municípios) hartzen ditu barne:
Urinatores
Zereginak
Armadako zerbitzu berezi horren zeregina, gerra garaian, etsaien ontziei sabotajea egitea zen (aingurak eta txikotak askatzea, urpean oztopoak jartzea, etab.).
Bake garaian, berriz, ontzi-hondarrak eta bestelako ondasunak berreskuratzeaz arduratzen ziren. Eta apnea lehiaketak ere egiten omen zituzten. Urpean ahalik eta ondoen ikustea funtsezkoa zen, eta, betaurrekorik ezean, asmakizun bitxia erabiltzen zuten: ahoan olioz bustitako belakia eramaten zuten. Tarteka belakiari kosk egiten zioten, olioa aska zezan eta, hala, ikuspena hobetuko zuen pantaila bat eratu zedin, olioaren errefrakzio-indizea eta giza begiarena oso antzekoak baitira.
Eskupilota frontoi motzean lauterdian
Jokalarien kokapena
Pilotariak kantxan non kokatu behar direnari buruzko araurik ez dago. Buruz burukoan ez dago postu espezifikorik ere, binaka aurrelariak eta atzelariak dauden bezala. Hala ere, sakean lau eta zazpi artean botea eman behar duenez, erantzun behar duena gero partida jokatzeko gunea baino atzerago egon ohi da, lehen pilotakadan aurrera joz.
Tanto amaierak
Modu bat baino gehiago dago tanto bat lortzeko. Tantoa lortuko da aurkariak pilota jotzean frontisera ez bada heltzen. Tantoa izango da ere frontisean eman eta lehen botea kantxatik ematen badu, edo behe zein goi txapatik gora baldin badoa. Pilotak bi bote ematen baditu ere, tantoa izango da. Tanto bakoitzak puntu bat ematen dio taldeari. Partiduak 22 tantora jokatzen dira, taldetako bat puntuazio honetara heltzean partidua amaitutzat ematen da.
Kolpe motak
Aurrelariek joko azkarragoa egiten dute, haiek goiko eta erdiko kolpeak egitea da ohikoena, hau da, ez dute gerritik beherako kolpe askorik egiten. Atzelariek, ordea, batez ere beheko kolpeak emanez jokatzen dute, haien helburua atzeko koadroak defendatzea da eta kolpe mota hauek dira helburu horretarako erabilgarrienak.
Txapelketa nagusia
Esku Huskako Lau eta Erdiko Pilota Txapelketa Nagusia da lehiaketa nagusia. Partida bakoitzean bi pilotari aritzen dira, buruz buru. Esku huskako pilotan, denboraldiko hiru txapelketa nagusietako bat da, buruz burukoarekin eta binakakoarekin batera.
1953an sortua, 1958tik 1988ra bitartean ez zen jokatu. 2002az geroztik Esku Pilota Enpresen Ligak (EPEL) antolatzen du. Asegarce eta Aspe enpresetako pilotariek parte hartzen dute.
Aimar Olaizola da lau eta erdiko txapelketa nagusi gehien irabazi duen pilotaria (7 txapel). Hala ere, adituen artean adostasun zabala dago zerrenda horretako bigarrenak, Julian Retegik (4 txapel), lortu zituenak baino askoz gehiago irabaziko zituzkeela, baldin Lau eta Erdiko Txapelketa Nagusia lehenago berrezarri izan balitz (1974tik 2001era izan zen profesionala Retegi II.a, eta 1989raino ez zen Lau eta Erdiko Txapelketarik berrezarri izan; ordurako 35 urte zituen Retegik, eta irabaziak zituen buruz buruko 9 txapelketa jarraian).
Vejprty
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1167 urtean egin zen.
Zepto
Zepto (z ikurra, minuskula) Nazioarteko Unitate Sistemaren 10-21 faktore bat adierazten duen aurrizki bat da.
Shorty Rogers
Shorty Rogers (Jaiotza-izena: Milton Michael Rajonsky ; Great Barrington, Massachusetts, 1924ko apirilaren 14a - Los Angeles, 1994ko azaroaren 7a) estatubatuar tronpeta-jotzailea eta musikagilea izan zen.
Gamarrako jauregia
Bendaña jauregia Arabako Gasteiz hiriburuaren iparraldean dagoen Gamarra herriko jauregi bat da.
Shorty Rogers
New Yorkeko Musika eta Arte Eskola Nagusian ikasi zuen tronpeta. Jimmy Giuffrerekin konposizioa ikasi zuen Los Angeleseko Kontserbatorioan, eta eskolako orkestran parte hartu zuen. 1942an Will Bradleyren orkestrarekin aritu zen, eta hurrengo urtean Red Norvoren taldearekin. 1945ean Cozy Coleren zazpikotean sartu zen, Red Norvoren zortzikotean aritu zen, eta Earl Lamond, Emmett Carls, Chubby Jackson eta Don Lamondekin Lennie Tristanoren lehenengo diskoa egin zuen. Urte horretan bertan Woody Hermannen lehenengo taldean sartu zen, eta harentzat hainbat lan ondu zuen. Kai´s Krazy Cats taldearekin ere disko bat egin zuen 1946an. 1947an Charlie Barneten orkestran aritu zen, eta urte horren amaieran Woody Hermanen bigarren taldean sartu zen. 1950. urtean Stan Kentonek deitu zion bere Innovations in Modern Music taldean parte hartzeko. 1951n Los Angelesen hartu zuen bizilekua, eta Giants taldea sortu zuen han. Garai horretan bi filmetarako musika osatu zuen: Ekipo basatia (1954, Laslo Benedeck) eta Urrezko besoko gizona (1955, Otto Preminger). 1963. urtetik aurrera Rogersen karrerak gorantz egin zuen, eta zinema-estudioetan aritu zen batez ere. Starsky and Hutch telesaileko musika osatu zuen, besteak beste. 1982an bira bat egin zuen National Youth Orchestrarekin, Japonian izan zen West Coast Giantsekin (1983), eta Nizako jazz-jaialdian ere parte hartu zuen (1985).
Perrusson
Perrusson Frantziako udalerria da, Indre eta Loira departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Gamarrako jauregia
Kokalekua
Bastobi kalearen hasieran dago, Jasokundearen elizaren alboan.
Perrusson
Biztanleria
2007an Perrusson udalerrian erroldatutako biztanleak 1.512 ziren. Familiak 604 ziren, horien artean 152 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 108 bakarrik bizi ziren emakumeak), 228 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 192 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Gamarrako jauregia
Historia
1617-1620 artean Filipe II.a Espainiakoaren kaperau nagusia eta Kartagena eta Avilako apezpikua izan zen Frantzisko Gamarrakoak eraiki zuen. Eraikuntza lanak jaiotzez Kantabriako Guriezo udalerrikoa zen Gonzalo de Setién arkitektoak zuzendu zituen.
Perrusson
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gamarrako jauregia
Eraikina
Barroko estiloko eraikinada. Oinplano laukizuzena, sendoaa eta patiorik gabekoa du. Bi solairuko garaiera duen erdialdeko atala du, eta bi bazterretan hiru solairuko garaiera duten dorre kubiko bana. On Frantzisko Gamarrakoaren bi armarri nabarmentzen dira, horietako bat angeluan edo izkinan.
Perrusson
Etxebizitza
2007an 674 etxebizitza zeuden, 610 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 563 etxeak ziren eta 107 apartamentuak ziren. 610 etxebizitza nagusietatik 397 bere jabearen bizilekua ziren, 201 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 48 etxek bi zituzten, 158 etxek hiru zituzten, 200 etxek lau zituzten eta 200 etxek bost zituzten. 445 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 257 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 289 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Petrogale persephone
Petrogale persephone Petrogale generoko animalia da. Martsupialen barruko Diprotodontia ordeneko animalia da. Macropodinae azpifamilia eta Macropodidae familian sailkatuta dago.
Pseudoscopelus cordilluminatus
Pseudoscopelus cordilluminatus Pseudoscopelus generoko animalia da. Arrainen barruko Chiasmodontidae familian sailkatzen da.
Perrusson
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 943 ziren, horien artean 703 aktiboak ziren eta 240 inaktiboak ziren. 703 pertsona aktiboetatik 662 lanean zeuden (342 gizon eta 320 emakume) eta 41 langabezian zeuden (15 gizon eta 26 emakume). 240 pertsona inaktiboetatik 99 erretiraturik zeuden, 65 ikasten zeuden eta 76 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
St Katharine Docks
St Katharine Docks (Santa Katalina nasak) Londres hiriko Tower Hamlets udalerrian dagoen kaia da, Tamesis ibaiaren iparraldeko ertzean. Londresko portuaren parte garrantzitsua izan ziren XIX eta XX mendeetan baina gaur egun aisialdi eremu ezaguna da.
Perrusson
Diru sarrerak
2009an Perrusson udalerrian 622 unitate fiskal zeuden, 1.466,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.920 euro zen.
St Katharine Docks
Historia
Londresko dorrearen ekialdean St Katharine's by the Tower ospitalea eraiki zen XII mendean eta honek eman zion kaiari izena. XIX mendean ospitalearen inguruan auzoa sorturik zegoen eta 9'5 hektareatan 11.300 biztanle bizi ziren, gehienak jende behartsua osasun egoera txarretako txabolatan. Parlamentuak guztiak eraitsi, ospitalea barne, eta eremu horretan kaiak eraikitzeko agindua eman zuen. Thomas Telford injenbiariak diseinatu zuen eta elkar loturiko bi kai ezarri zituen, ahalik eta nasa gehien ezartzeko. Horretaz gain nasan bertan eraiki zituen biltegiak. Kaiak ofizalki 1828ko urriaren 25ean ireki zituen ateak.
Bigarren Mundu Gerrako bonbaketek nabarmen kaltetu zituzten egitura eta biltegiak eta 1968an bertan behera uztear egon ziren baina auzoa biziberritzeko helburuaz biltegiak hotel eta jatetxe bihurtu ziren eta nasak kirol portu gisa erabiltzen hasi ziren. Gaur egun aisialdirako eremu ezaguna da.
Perrusson
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 26 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 4 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2000. urtean Perrusson udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.109 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Briska
Briska italiar edo espainiar kartekin jokatzen den karta jokoa da, italian asko jokatzen dena. Ohikoena bi bikote aritzea izan arren, bi edo sei jokalarik ere jokatu dezakete. 40 karta erabiliz jokatzen da (zortziak eta bederatziak baztertzen dituzte). Bazak eginez jokatzen da, karta altuenek txikiagoei irabazten dietelarik, eta "briska" deritzon makilak besteak gaindi ditzake.
Jokoaren helburua ahalik eta puntu gehien lortzea da, eskualdiak irabaziz. Bildutako karten balioak batzen dira, baina zenbait kartak soilik ematen dituzte, ordea, puntuak: batekoak, hirukoak, erregeak, zaldiak eta txotak.
Prestaketa
Jokalariei hiruna karta banatzen zaizkie, eta mazoaren gainontzekoa ahozpez utziko da mahaiaren erdian. Hala ere, mazoaren azpian karta bat ahoz gora utziko da, karta horren makilak zehaztuko du briska.
Mekanika
Aurrez adostutako jokalaria hasiko da, karta bat mahai gainera botaz. Beste jokalariek txandaka karta bat botaz erantzungo dute, guztiek bota dutenean erronda bukatuz. Altxaldia edo erronda bukatzean, karta irabazlea bota duenak jokatu diren kartak (eta haien puntuak) bilduko ditu. Altxaldia irabazi duenak hasiko du hurrengo erronda, baina hasi aitzin jokalari bakoitzak karta bat hartuko du mazotik, azken altxaldia irabazi duen jokalaria hasita. Ohar bedi mazoko azken karta briska adierazten duen karta dela.
Karta botatzen duenjokalaria ez da behartua hasierako jokalariaren makila bereko karta botatzera.
Erronda irabaztea
Jokatzen den lehen kartak adierazten du altxaldiko makila nagusia, eta altxaldia irabazteko makil horretako karta handiena bota behar da. Karten jerarkia honakoa da: batekoa (onena), hirukoa, erregea, zaldia, eta handik aurrera beheranzko progresioan, bikora heldu arte (karta ahulena).
Salbuespena jokoaren hasieran zehazturiko briska makilari dagozkion kartak dira, beste makilak gainditzen baitituzte.
Puntuaketa eta partida irabaztea
Altxaldi guztiak jokatu eta jokalariek karta gehiagorik ez dutenean, lortu dituzten kartak aztertuko dituzte guztira zenbat puntu dituzten jakiteko. Hauek dira puntuak ematen dituzten kartak :
Lau makilak kontuan hartuta, partidako 120 puntu dira jokoan. Partida puntu gehien dituen jokalariak edo taldeak irabazten du. Askotan puntu kopuru zehatz batera heltzea da helburua, eta itzuli bat baino gehiago egin behar izaten da partidaren garailea erabakitzeko.
Kanpo estekak
Lista över kortspel
Schachtebich
Schachtebich Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Liberty (Mississippi)
Liberty Mississippiko herri bat da. Amite konderrian kokatua dago. 2010ean 728 biztanle zituen, 5.3 kilometro koadrotan banatuta.
Sistema kristalino
Kristalografian, sistema kristalinoa da kristalak beren ezaugarri espazialen arabera sailkatu ondoren sortutako multzoetako bakoitza. Kristala deitzen zaio atomoak era ordenatuan dituen solidoari. Hau da, atomoek segida bat eratzen dute eta beti orden berdina jarraituko dute 3 dimentsiotan. Kristal guztiek ez dute egitura edo orden berdina. Oso ezaguna den kristal bat sukaldeko gatza da, sodio (Na) eta kloro (Cl) atomoz eraturik dagoena. Sodio eta kloro atomo kopuru berdina dute kristal hauek. Egitura honen berezitasuna da kloro atomo bakoitzak 6 sodio atomo dituela inguruan denak distantzia berdinera, eta aldi berean sodio atomo bakoitzak 6 kloro atomo dituela bere inguruan eta hauek denak ere distantzia berdinera. Kristal guztiek ez dute zertan atomo mota bakoitzetik kopuru berdina izan behar eta hauen antolaketak ere ez dira beti berdinak. Horrek ezberdintzen du sistema kristalino bat bestetik.
Solido kristalinoa unitate-gelaxka deritzon egitura elementaletik eratorritako solidoa da. Solido hauek sistema kristalino ezberdinetatik eratortzen dira eta kristalografia da sistema hauek aztertzen dituen zientziaren arloa.
Sistema kristalinoen aurpegien garapena
Ikuspuntu makroskopikotik begiratuta, solido kristalinoek aurpegi lauak garatzen dituzte. Hau ere atomoen antolaketa ordenatua dela eta gertatzen da. Zenbat eta denbora gehiago igaro atomoak antolatzen, orduan eta aurpegi garatuagoak eta lauagoak erakutsiko ditu solidoak. Likido egoeran dagoen mineral baten tenperatura oso azkar jaisten bada, ez dio denborarik ematen aurpegiak ongi garatzeko. Beste adibide bat izango da uretan disolbaturik dagoen gatzarena: ura bat batean lurruntzen bada, gatzak ez ditu aurpegiak ongi garatuko, baina giro tenperaturan lurruntzen uzten bada ura, gatzak aurpegiak ongi garatzeko denbora nahikoa izango du.
Sistema kristalino motak
Sistema kristalinoak bereizteko, atomoek unitate-gelaxkan duten antolamendua azaltzen duten parametro kristalografikoak erabiltzen dira. Parametro horiek ertzen luzerak (a,b eta c) eta hauen artean eratzen diren angeluak (alfa, beta eta gamma) deskribatzen dituzte. Parametro hauen arteko erlazioaren arabera ezberdintzen dira sistema kristalinoak. Hau da, ertzen angeluak berdinak diren ala ez, eta angelu hauek zenbat gradutakoak diren begiratuz. Sistema kristalino ezberdinak definitzeko parametro kristalografikoetan oinarrituz, sistema kristalino ezberdinak bereizten dira. Atomoek unitate-gelaxkan duten kokapenaren arabera, oinarrizko 14 sistema bereizten dira, Bravaisen sare kristalinoak deritzenak.
Simetria
Sistema kristalinoetan hainbat egitura errepikatzen dira eta simetria ikus daiteke haietan. Simetria hori simetria eragiketa batzuen ondorio da. Era berean, simetria elementuak izan ohi ditu sistema kristalinoak, askoatan bereizgarriak izango direnak. Simetria eragiketak gauzatzeko beharrezkoak izango dira simetria elementu hauek.
Simetria eragiketak
Simetria eragiketak sistema kristalinoko atomoek duten antolamenduaren araberakoak dira. Bi talde nagusitan banatzen dira eragiketa hauek: sinpleak eta akoplatuak.
Simetria elementuak
Gorputz kristalinoek simetria elementu batzuen inguruan antolatzen diren sareak osatzen dituzte, eta elementu horien kopuruak eta banaketak zehaztuko du sistema kristalinoa zein den. Simetria-elementuak hiru talde nagusitan banatzen dira: simetria-ardatzak, simetria-planoak eta simetria-zentruak.
Sistema kristalino bakoitzak besteekiko bereizgarriak izango diren simetria elementu batzuk izango ditu.
Thorius narisovalis
Thorius narisovalis Thorius generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Westerwick
, Eskoziako Shetland uhartediko etxalde bat da, Mainland uhartean.
Dixiphia erythrocephala
Dixiphia erythrocephala Dixiphia generoko animalia da. Hegaztien barruko Cotingidae familian sailkatua dago.
Sumykhimpromeko amoniako-ihesa
Sumykhimpromeko planta kimikoko amoniako-ihesa 2022ko martxoaren 21ean, Sumyko guduaren testuinguruan, gertatutako ihes kimiko bat izan zen; izan ere, Errusiaren aire-eraso batek Sumykhimpromeko ongarri-fabrikako amoniako-tanga bat kaltetu zuen, lurzorua 2.5 kilometroko erradioan kutsatuz –eta Novoselytsya eta Verkhnya Syrovatka herrietara, Sumy Oblastean, ailegatuz–. Haize-norabidearen ondorioz, Sumy hiria ez zen asko kaltetu, nahiz eta ihesetik gertu egon.
Aurrekariak
Ihesa gertatu baino bi egun lehenago, Mikhail Mizintsev-ek, Errusiako Defentsa Nazionalaren Kudeaketa Zentroko buruak, adierazi zuen nazionalista ukrainarrak bandera faltsuko eraso kimikoa egiten ari zirela Sumyn. Martxoaren 19an bertan, Mizintsevek argudiatu zuen ukrainarrek lurreko minak jarri zituztela lantegiko biltegi kimikoaren inguruan, tropa errusiarrak hirirantz bazihoazen, bertako hiritarrak pozoitzeko.
Era berean, argudiatu zuen bigarren-mailako eskola bat ere modu antzekoan saboteatua izan zela Kotlyarovo-n, Mykolaiv Oblastean.
Ihesa
Ihesaren berri eman zen lehen aldiz 2022ko martxoaren 21eko goizaldeko 4:30ak aldera, Sumykhimprom planta kimikoan, Sumy hiriko aldirietan.
Elena Fortún
Elena Fortún izengoitiaz ezaguna da literaturan, jaiotzez María de la Encarnación Gertrudis Jacoba Aragoneses y de Urquijo, (Madril, 1886eko azaroaren 17a, Madril, 1952ko maiatzaren 8a) idazlea izan zen, haur eta gazte literaturakoa.
Haurtzaroa eta gaztaroa
María de la Encarnación Gertrudis Jacoba Aragoneses y de Urquijo 1886ko azaroaren 17an jaio zen Madrilen. Aita Leocadio Aragoneses eta Estebanen zen, Abadesen (Segovia) jaiotako Guardia Errealaren alabardogilea, eta ama euskal nobleziaren Manuela de Urquijo y Ribacovarena, Araban jaioa eta aitaren bigarren ezkontzako emaztea zen. Alaba bakarra izan zen. Iñude batek hazi zuen, amak ez baitzuen osasun onik izan berari gertatu zitzaion bezala. Segoviako Abades herrian igarotzen zituen udak, aitonaren etxean, Isidro Aragoneses (1892an hil zen). Bere osasun txarragatik eta klase-kontzientziagatik babesteko, amak ez zion uzten beste haurrekin jolasten. Horrek nortasun bakartia, ameslaria eta hipersentibera izanarazi zion. 1904an aita hil zen eta familiaren ekonomia ahuldu egin zen.
Ezkontza eta amatasuna
Hamazortzi urte zituela ezkondu zen, 1908an, lehengusu batekin: Eusebio de Gorbea y Lemmi, militarra eta idazlea, eta harekin bi seme-alaba izan zituen: Luis (1908) eta Manuel (1909). Senarra sarritan Madrildik kanpora bidali zuten, eta bera ez zen beti berarekin joan. 1919an Ponzano kalean kokatu ziren eta bizilagun gisa Santiago Regidor izan zuten, marrazketako katedraduna eta Blanco y Negron kolaboratzailea. Bere etxean izandako solasaldiei esker, Fortunek garaiko intelektualen irudi garrantzitsuak ezagutu zituen. Besteak beste, María Rodrigo, María Martos eta María Lejárraga ezagutu zituen. 1920an, garaiz aurretik hil zen Bolin izeneko seme txikia, hamar urte baino ez zituela. 1922an, senarra Tenerifera bidali zuten, eta familia harekin joan zen bi urtez. Han hil arte iraun zuen adiskidetasun handia izan zuen Mercedes Hernándezekin, senarraren lagun Eduardo Díez del Corralen emaztearekin. Familia horrek Fortuneko pertsonaiak inspiratu zituen. Han argitaratu zituen lehen artikuluak La Prensa egunkarian.
Elena Fortún idazlea
1924an itzuli zen Madrilera. Mujeres Amigas de los Ciegos elkarteko idazkari izendatu zuten eta Braille ikasi zuen bere lana hobeto egiteko. Madrileko Elkarte Teosofikoan sartu zen. María de Maeztuk zuzendutako Andereñoen Egoitzan Bibliotekonomia ikasi zuen bere liburutegia Nazioarteko Institutuarekin bat egiteko. Zuzendaria Enriqueta Martín zen, gero Fortunek egin zituen ikasketak antolatu zituena. Klase horietatik sortu zen Asociación Libros, izen bereko aldizkari bat argitaratu zuena, Fortún, Carmen Conde, Ernestina de Champourcín eta Enriqueta Martínekin batera. Irudiak Viera Sparzaren esku egon ziren. Lyceum Club Femeninoko bazkide egin zen, Madrilen intelektualen topalekua, eta hamaika urtez arratsalde guztietan irakurtzera joan zen. La prensa aldizkarian argitaratutako artikuluetan, emakumeen egoera berrian sakontzen zuten gaiak proposatu zituen; esate baterako, prostituzioa legez kanpo uztea defendatu zuen, eta ez zuen uste beharrezkoa zenik, gizonei bakarrik egiten baitzien mesede.
Celiak dio: "Celiak zazpi urte bete ditu. Arrazoiaren adina. Hala diote Katolizismoak eta adineko pertsonek.""Celia ilehoria da; ilehori txigortuetako ilea du, eta urteak igaro ahala, ilundu egiten da, beltza dirudien arte. Begi argiak eta aho handia ditu. 'Polita da'- esan dio amak aitari ezkutuan, baina berak entzun egin du."Igandero agertzen ziren kolaborazioak, gainera ipuinak idatzi zituen eta Cosmópolis, Crónica, Estampa, Semana eta beste aldizkari batzuetan parte hartu zuen. Oso denbora laburrean kontakizun horiek ospetsu egin zuten, eta senarra bigarren mailan geratu zen."Orduan Eusebio gorrotatzen hasi zitzaidan, nire aurrean beti garrantzi handikoa izan baitzen."Etxe bat erosi zuten Chamartín de la Rosan, Celia en la revolución lanean agertzen zena.
Aguilar argitaletxeak argitalpen-eskubideak eskuratu eta Celia y su mundo izenarekin argitaratu zituen hainbat lan. 1935eko liburu-azokarako, lau liburu eman zituen, Celia eta bere lagunak, Gory Muñozen irudiekin; Cuchifritín, el hermano de Celia, Cuchifritínen lehena, Felixi (Mercedes Hernández lagunaren semeari) eskainia, ume hark inspiratu baitzuen Elena; El bazar de todas las cosas, eta Teatro para niños umeentzako komedia. Cuchifritíni eta Matonkikiri buruz argitaratzen jarraitu zuen 1936 arte. 1934an María Rodrigorekin batera Canciones infantiles argitaratu zuen. Gainera, kontsultategi bat zuzendu zuen: La Quiromancia al alcance de todos, Crónican 1935ean.
Garai horretan Espainian grafologia sartu zuen Matilde Ras ezagutu zuen eta gutunak idatzi zizkioten elkarri hil arte. Biak izan ziren talde kontzientzia zuten eta emakumeen eskubideekin konprometituta zeuden espainiar feministen lehen belaunaldikoak. Harreman bizia izan zuten, eta lesbikotzat jo izan da, biak Madrilgo Zirkulu Safikokoak izan baitziren, urte haietan Victorina Durán eszenografoak sortutakoak.
Gerra Zibila, erbesteratzea, itzulera eta heriotza
Gerra hastean, erretiratuta zegoen senarrak zerbitzu aktibora itzultzeko eskatu zuen eta Bartzelonako Abiazio Eskolako zuzendaritza eman zioten. Madrilen geratu zen Crónican kolaboratzen. Bere artikuluetan, gerraren ondorioei buruz idatzi zuen, atzeguardiaren egunerokotasunean, haurrengan eta maskotengan.
Aguilar argitaletxeak Celiaren liburuak argitaratzen jarraitu zuen. 1939an Madrilen Celia madrecita liburuaren argitalpena amaitzen ari zirela, Francoren tropek hiriburuaren erresistentzia haustea lortu zuten. Fortún ez zen senarrarekin bildu, erbestean egon eta hilabete batzuk geroago arte, bando errepublikanoarekin konpromiso sendoa hartu eta Gerra Zibilaren ondoren erbesteratu behar izan baitzuten. Hainbat gorabeheraren ondoren, Buenos Airesen kokatu ziren. Argentinan bizitza berri bati ekin ahal izan zion Victorina Duránek, Margarita Xirguren eszenografo gisa lan egiten baitzuen. Xirguk jarri zituen harremanetan Crítica egunkariaren zuzendariarekin, non Fortunek Espainiak Amerikan zuen aztarnari buruzko artikuluak idatzi zituen. El Solen munduko pertsona famatu handiei buruz ere idatzi zuen, batez ere emakumeei buruz, eta Prentsan 1943 datari buruz bere Celia en la revolución (1987urtera arte ez zuen argitaratu). Bere orrietan, nerabe baten ikuspegitik, Celiak Gerra Zibilean izandako esperientzia izugarria kontatu zuen, autoreak berak bizi izan zuena, alegia. Batez ere Madrilen girotuta zegoen. Neskak hiriburuan gertatu ziren gertaerak bizi izan zituen kalean: lehen olatu iraultzailea, errepresio-indarkeria, Madrilgo borroka eta, azkenik, gatazkaren azken egunetako hornidurarik eza, gosea eta nahasketa."Nik biraketak kaleetan zehar ikasiz irudikatu nituen. Isiltasuna, hautsa, zikinkeria, beroa eta gizonak daude tranbian, fusilak sorbaldan dituztela.                                                                                                                                Celia en la revolución" 1944an Celia, institutriz en América argitaratu zuen. Erbesteko bizitzara egokitzeko zailtasunak kontatu zituen, Celiak militar errepublikanoa zen aitari lagundu zion ihesaldian. Frankoren zentsurak debekatu egin zuen liburu hori. Buenos Airesen Inés Field ezagutu zuen, erlijiotasun handiko emakumea, eragin handia izan zuena. Garai hartakoa da Cuaderno de Celia, protagonistaren lehen jaunartzea jorratzen duena. 1948an Espainiara itzultzea eta Madrilen kokatzea erabaki zuen. Bien itzulera kudeatzen eta Gorbeiaren egoera erregimenarekin erregularizatzen ari zela, Gorbeak bere buruaz beste egin zuen Buenos Airesen 1948ko abenduaren 16an.
Argentinara itzuli zen testamentua konpontzera, eta bitartean La hermana de Celia (Mila y Piolín); Mila, Piolín y el burro eta Celia se casa (cuenta Mila) argitaratu ziren. New Yorkera joan zen bizitzera semearekin, baina bizikidetza ez zen ona izan, eta Espainiara itzultzea erabaki zuen, Bartzelonara joan zen, Madrilek oroitzapen asko ekartzen zizkion eta. Han ezagutu zuen Carmen Laforet, Ateneoan hitzaldi bat eman zuenean. Hitzaldi horretan, modu atsegin eta dibertigarrian hitz egiten zuen literaturaz, haurrek lo egiten zutenean eta gaua oso sartuta zegoenean. Garai hartan, liburu-tituluak irakurtzen hasi zen. Horrek hunkitu egin zuen Fortún, erbesteko lehen urteetan Buenos Aireseko Liburutegian lan egin baitzuen Jorge Luis Borgesen esku-hartzeari esker. Norah Borges arrebaren bidez ezagutu zuen Borges, Lyceumaren garaiko laguna. Fortún hil zen arte iraun zuen harreman epistolarra hasi zuten. Carmen Conderekin eta Esther Tusquetsekin ere harreman epistolarioa izan zuen. Idazten jarraitu zuen eta 1950ean Los cuentos que Celia cuenta a las niñas y Los cuentos que Celia cuenta a los niños argitaratu zituen. Urte hartan argitaratu zuen azken liburuak Patita eta Mila, estudiantes izugarrizko arrakasta izan zuen. Gerora ez zen haur literaturako liburua izan, gazteena baizik. Ezin izan zuen sagarekin jarraitu, Manuel Aguilar editoreak Celiari eta Miguelíni buruzko liburu bat idatzi nahi izan baitzuen. Liburu hori zirriborroan utzi zuen, eta haurren hazkuntzari buruzko serie bateko lehen liburua izan zen. Baina biriketako minbiziak jota, Madrilera itzuli zen, eta 1952ko maiatzaren 8an hil zen hirurogeita bost urterekin.
Martina Gorostitza
Martina Gorostitza Acedo (Gasteiz, 1790 - ib., 1862ko apirilaren 3a) arabar inprimatzailea izan zen.
Elena Fortún
Ibilbide literarioa
1928an haurrentzat idazten hasi zen, Blanco y Negro aldizkarian, Gente menuda atalean, Elena Fortún izengoitiarekin. 1928ko ekainaren 24an Madrileko Celia Gálvez de Montalbán neskatoaren istorioak ikusi zituzten. Helduei buruzko eztabaida piztu zuen. Istorio horiek haurrei kontatzen zizkieten, eta Aguilar argitaletxeak haien berri izan zuen. Hala, Celia lo dice, Celia en el colegio, Celia y sus amigos, Celia novelista edo Celia madrecita bezalako izenburu ezagunak argitaratu zituen. Celia en la revolución ez zen argitaratu 1987ra arte, Aguilar argitaletxeak argitaratu zuen 1943ko zirriborroa. Aldizkari hauetan ere lan egin zuen: Blanco y Negro, Cosmópolis, Crónica y Semana, eta umeentzako Macaco, El Perro, El ratón y el Gato aldizkarietan eta Espainiako eta Amerikako beste batzuetan.
Celia pertsonaia ezagunenaz gain, beste pertsonaia batzuk ere sortu zituen, hala nola Cuchifritín eta Matonkiki, eleberri-zikloetako protagonistak, eta beste batzuk, hala nola Mila, Roenueces, Pirulo magoa, Bismuto irakaslea, Lita eta Lito eta La Madrina. Elena Fortúnek ordura arte inork ez bezala ulertzen zuen haur-psikologia, eta haurtzaroaren sinpatia puztu zuen, kalean bere pertsonaia menderakaitz eta ezagunekin erraz identifika zitezkeena.
La saga de Celia, Bildungsroman edo ikasketa eleberria
Ikaskuntza-eleberriaren edo Bildungsromanen helburua gizarte edo garai historiko baten erretratua egitea da, kontatzen duen ahotsaren bidez. Horrela ikusten dugu Celiaren mundua, irudimen handia duen neskatila, eta nola hazten eta garatzen den bere nortasuna. Celiaren haurtzaroa lehen bost liburuak dira. Neskei eta mutilei ahotsa ematea izan zuen helburu, Eskola Institutuaren eta Irakaskuntzako Erakunde Librearen jarraibide pedagogikoen eraginpean. Hezkuntza funtsezkoa zen gizartea birsortzeko eta modernitatea lortzeko. Celiaren ama, neurri batean, Elena Fortún da, bera bezala, Lyceum Clubaren laguna baitzen eta bizimodu independentea baitzuen. Irakurtzen duen eta bere amatasun-rolean arazoak dituen emakume hezia da eta Mila erditu zenean hil egin zen.
La voz de Celia-k bere pertsonaren porrota kontatzen du, ez baita haurtzaroan profetizatzen zuen idazle heldu bihurtu. Haren nobelek erregimen frankistak emakumeentzat ekarri zuen inboluzioa erakusten digute. Celia madrecita eta Celia institutriz en América lanean pertsonaiaren literatura-garapena ikusten da. Bi liburuki horien artean zegoen hutsunea 1987an bete zen Celia en la revolución, aurkitu eta argitaratu zenean, Madrilgo setioaren kronika leial eta bizia. Hiru liburu horietan, Celia da narratzailea. Ezin izan zen unibertsitatera joan, eta ama-rola bete zuen ahizpekin. 'Mila izan zen Celia berritu eta modernizatua'.
Neskatila menderakaitza familia patriarkalean sartu zen, baina ez zituen erabat utzi idazlea izateko zituen nahiak, ezkonduta eta etxean bizi bazen ere. Independentzia zapuztu egin zitzaion, ahizpen ama gisa zuen eginkizuna bere gain hartu zuenetik. Emilia Pardo Bazánek ikusia zuen familiaren ikuskera tradizionala zama kulturala zela gizakien berdintasunezko prestakuntzarako. Emakumearentzat ama izatea bere gain hartzen zuen elementu inhibitzaile hori argi geratu zen Elena Fortúnen lanean, zeinak argi eta garbi erakusten baitzuen bere narrazioetan amatasun-egoera horrek errotik aldatzen zuela Celiaren bizitza, eta haren pasibotasuna, eta, azkenik, izaki independente gisa izatea eragiten zuten sakrifizioen abiapuntu ziren. Celiak ahaztu egin zituen bere asmoak: Batxilergoa, Filosofia eta Letrak ikastea eta, agian, Zuzenbidea ikastea eta liburuzaina edo abokatua izatea.
Celia, XX. mendeko haur-literaturako giltzarria
Haurrentzako ipuin tradizionalek ideologia kontserbadorea zuten ezaugarri, bai rol sexualetan, bai transmititzen zituzten balio sozial eta politikoetan. Hala ere, Celiak Espainiako Errepublikaren haustura- eta modernotasun-giroari erantzun zion, erregimen frankistaren inboluzioa garatu arren. Baina Celia neskatoa uzkurtu egin zen, gaitasun kritikorik gabeko informazio-hartzaile izatea besterik nahi ez zuen hezkuntza baten aurrean. Argi eta garbi kontatu zuen hori Fortúnek Celia en el colegio lanean, nonerlijioa Eliza Katolikoak mendetasuna eta pasibotasuna inposatzeko erabiltzen zuela salatu baitzuen. Celiak santua izan nahi zuen, garai hartan erabiltzen ziren hagiografien eta haurren irakurketen antzera. Egoera barregarriak sortu zituen, desio hori galaraz ziezaioten. Emakume-eredu tradizionalaren aurreko asalduraz gain, Celiak gizarte-kezka ere bazuen. Lehen liburuan, Baltasar errege magoak esan zion opariak bakarrik uzten zizkiela haur aberatsei, haiek pobreekin bana zitzaten. Eta hori ez zen karitatea, justizia zen.
Fortunen liburuen komikotasunaren arrazoi bat haurren hizkuntzara hurbiltzea zen. Arauak egiten zituen transgresioek hainbat alderdi hartzen zituzten aintzat: fonetikoa, homonimoak sortzearekin, haurren adimenarentzat adierazle arraro bat ezagutzen zuen beste batekin lotzen zenean(' burra' eta  'hurra' ,esaterako) edo Matonkikiren 'ceceoa'; morfosintaktikoa adjektiboaren jokazio eta mailakatzearekin, eta, batez ere, semantikoarekin, interpretazioen bidez. Esaldien aldaketekin eta lexikalizazioekin ere jolas egiten zuen. Gainera, Fortúnek beste hizkuntza-mota batzuk erabili zituen, hala nola Segoviako herri-gaztelania edo ijito herriaren hizketa.
Gerra Zibilaren ondorengo lanak
Erbesteratzea erabaki gogorra izan zen, senarrarekiko erantzukizunez hartu zuena, nahiz eta lagunek eta Manuel Aguilar editoreak presioa egin zioten Espainian geratzeko. Celia en la revolución lanean erakutsi zuen gatazka hori, non bakarrik geratu zen protagonista, bere aitaren atzetik joan zen gerra ostean. Erbestetik itzuli zenean, kazetaritzan leku egokia aurkitu zuen argitaratzen jarraitzeko. Hala esan zion Josefina Carabiasi elkarrizketa batean, 1939 baino lehen bere kide izan baitzen Crónica aldizkarian. Bi pertsonaia berri aurkeztu zituen: Mila, Celiaren ahizpa, eta Piolín txakurra. Horiexek hartu zuten protagonismoa kontakizun berrietan.
Semana aldizkarian argitaratzen hasi zen, 1942an sortutako aldizkaria, Viera Sparzaren irudiekin. Mila Espainian ibili zen Piolínen bila, eta horrek leku eta jende bitxi eta marjinalak deskribatzeko balio izan zion Fortúni. Zentsurarekin arazoak izan zituen, 1945ean Celia institutriz lanaren ale guztiak kentzeko agindu baitzuen, eta bere lanen argitalpena eta zirkulazioa debekatu zituen. Horregatik, hain baliagarria izan zitzaion prentsan argitaratzea, hasiera-hasieratik arrakasta izan zuena. Celia se casa Fotos aldizkarian argitaratu zen, Viera Sparzaren irudiekin.
Mila eta Piolínen abenturak argitaratzen jarraitu zuen. Aguilar argitaletxeak urte batzuk geroago jaso zituen abentura horiek. Celia institutriz lanean Fortunek bere pertsonaia deskribatu zuen: orrazkera txirikordekin egiten zuen, burua urkillekin inguratuz, tirolesen moduan, Celia madrecita eta Celian iraultza lanetan bezala. Bere soiltasun androginoa nabarmendu zuen, nahiz eta luze edo organdi-blusa izan, nahiago baitzuen gona eroso bat emakumezko langileenak baino, zapata erosoak eta jaka soilak. Beste pertsonaia batzuen arabera, bere adinerako serioa zen. Celiaren ezkontzarekin, Celia madrecitarekin hasi zen ahotsaren isilunea amaitu zen. Fortunek bere editorearen enkargua bete zuen eta horretarako Patita argitatu gabeko material zati bat erabili zuen Argentinan, eta ahaztu egin zuen Celia bibliotekaria hasiberria, pertsonaiaz bestelako amaiera ekarriko zuena. Emantzipatutako emakumearen amaiera izan zen liburu hori. "Celia ezkondu eta isildu egin da".