cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Traineru estropada
Estropada ezagunak
Traineru-estropadak Kantauri itsaso osoan zehar jokatzen badira ere, garrantzitsuenak Euskal Herrian jokatzen direnak dira. Gipuzkoan (Zarautz, Hondarribia, Pasaia, Orio, Zumaia...) eta Bizkaian (Nerbioi ibaia, Ondarroa, Santurtzi, Lekeitio, Bermeo...) jokatzen dira estropadak udan.
Kontxako Bandera
Estropadarik itzaltsuena Donostiako Kontxako Bandera da. Arraunaren olinpiada izena ere eman izan dio jendeak. Edozein klubentzat gehiago balio du Kontxako Bandera lortzeak, urte osoan irabaz daitezkeen beste guztiek batera baino. Entzute izugarria du arraunaren munduan.
Kontxako Bandera irailaren lehen bi igandeetan ospatzen da, bi jardunalditan. Kanporaketa bidez hautatutako zortzi talde onenek parte hartzen dute. 3 miliako ibilbide klasikoan jokatzen da, baina ziaboga bakarrarekin. Estropada honek itsas zabalean haize, olatu eta korronteen aurka egiten ziren desafio zaharren tradizioa gordetzen du. Gehienetan irabazi duena Orioko trainerua izan da 32 banderarekin. 2008tik aurrera Emakumezkoen Kontxako Bandera ere jokatzen da, hauek distantzia erdia osatzen dutelarik. Hasieran galiziarrak izan ziren nagusi baina azken urteetan euskaldunak nagusitu dira, San Juanek esate baterako bost garaipen lortu zituen jarraian. 1950 eta 1960. hamarkadetan arraunarekiko interesak behera egin zuen nabarmen. Ozta-ozta jokatzen ziren hiruzpalau estropada (Kontxa, Espainiako estropada eta Coruñakoa) eta azken unean inprobisaturiko tripulazioak lehiatzen ziren. 1960. hamarkadaren amaieran Bizkaian bi estropada handi antolatzen hasi ziren Nerbioi itsasadarrean, Nerbioiko Sari Handia (1966an) eta El Corte Ingles Bandera (1971an). Diru sari ederrak ematen zituztenez bigarrenari Regata Monstruo ezizena eman zitzaion. Hauei jarraiki Zarauzko Ikurrina eta Kantabriako hainbat bandera ere antolatu ziren. Guzti honek arrauna indarberritu zuen eta kirol elkarte ugari sortu ziren kostaldeko herri guztietan.
Ligak
1994ean aurrera Ligak eratu ziren arraunketa modernizatzeko. 2002 arte Traineruen Euskal Liga izan zen (talde kantabriarrek ere parte hartzen zutelarik) eta 2003tik aurrera TKE Liga osatu zen, bertan galiziarrak ere aritzen dira. Arraun talde guztiak sisteman sartu dira, bigarren eta hirugarren mailak osatuz, Galizian Ipar-mendebaldeko Ligan eta Euskal Herrian eta Kantabrian KAE Ligan.
Emakumezkoei dagokionez Euskotren Liga osatu zen eta bigarren maila batean ETE Liga eta Galiziako Liga.
Berrikuntza teknologikoak
Ligako estropadak eta Kontxakoa telebistaz ematen dira. Traineruen barruan GPS aparatuak jartzen dira denborekin zalantzarik egon ez dadin. Laburbilduz, XXI. mendearekin batera estropaden mundua ere garai berrietara egokitu da ezinbestean.
Talde handienak
2022 denboraldiko datuak barne.
Emakumezkoak
2022 denboraldiko datuak barne.
Corvus unicolor
Corvus unicolor Corvus generoko animalia da. Hegaztien barruko Corvidae familian sailkatua dago.
Lurdes Huizi
Lurdes Huizi Perurena (Goizueta, Nafarroa Garaia, 1958 - ib., 2020ko apirilaren 30a)
Euskalduntze-alfabetatzea, euskara elkarteak, euskarazko hedabideak. Euskalgintzako hainbat arlotan jardun zuen, lan profesionala konpromiso sozialarekin uztartuz.
Euskalgintzan
Euskalduntze-alfabetatzean hasi zuen Huizik euskalgintzako ibilbidea, 1980ko hamarraldian: AEKn, euskara irakasle, Hernanin (Gipuzkoa). Hernani haren bigarren herria zen. AEKn bertan, urte batzuk Donostian egin zituen, bulegoan, material arduradun, eta Hernanira itzuli zen gero: euskaltegiko irakasle jardun zuen, eta eskualdeko arduradun ere izan zen. Euskalduntze-alfabetatzea utzita, kultura arloan aritu zen zenbait urtez, 1990eko hamarraldi hasieran: Bitarte enpresan aritu zen, liburu banaketaren esparruan, komertzial gisa lanean. Hernaniko euskalgintzan jarraitu zuen urte haietan, hala ere.
Doberako lehen langilea
1990eko hamarkadaren hasieran hasi ziren herri ugaritan euskara elkarteak sortzen, eta Hernaniko Dobera elkartea sortu zenean, inguruan zen Huizi. Legez osatu zutenean, 1993 bueltan, lehen langilea izan zen. Hernaniko Kronika egunkaria sortzeko bidean aritu zen. Bulegoko arduraduna izan zen. Hark eramaten zituen udalarekiko harremanak, egitasmoak zein diru kontuak. Doberakoen azken agurra.
Berria egunkarian
2004an hasi zen BERRIAn lanean eta hamasei urteko bidea egin zuen bertan: edizioburu lehenik, eta zierrearen arduradun azken urteetan. Egunkarian ez zen haren izena ageri, baina katebegian ezinbesteko pieza zen. 2019an Korrikaren lekukoa hartu zuen, lehen aldiz, BERRIAko langileen kilometroan.
Boluntario lana
Boluntario lana izan zuen bizitzako beste ardatz bat, izan ere: urteak eman zituen Goizuetako suhiltzaile boluntarioetan. Anbulantzia gidaria zen. Ikastaroa egin zuen, eta anbulantziako laguntzaile boluntarioa zen, larrialdietan gaixoak eramaten zituena. Goizuetako suhiltzaileen azken agurra jaso zuen.
Heriotza
61 urterekin hil zen minbiziaren eraginez.
Omenaldia
Goizueta, bere jaioterriko plazan omenaldia egin zioten. Suhiltzaile boluntarioek sirenak piztu zituzten, eta herritarrek ondorengo bertsoa kantatu zioten: "Ze berri txar ta tristea / jasoa dugun tamalez. / Nahi ez genuen unea / iritsi da zoritxarrez. / Taldekide bat joatea / ezin da ulertu errez. / Nahiz ta zuk nahiko zenuken / guk hau hartzea umorez. / Euskaltzalea izatez, / suhiltzailetan bolondres, / beti muxutruk laguntzen, / bueltan ezer jaso nahi ez! / Bihotz ona erakutsiz, / goiz, arratsalde ta gauez. / Mila esker denagatik, / agur eta ohore Lurdes."
Murugarren (Izarbeibar)
Murugarren Izarbeibarrako Gares udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Izarbeibar-Novenera eskualdean.
Erdi Aroan jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Garesko Udalara pasa ziren.
Izena
Murugarren toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Geografia
Murugarren Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Izarbeibar ibarrean eta Gares udalerrian.
Inguru naturala eta kokapena
Iruñeko merindadearen hegoaldeko herri hustu da.
Klima eta landaredia
Gares udalerria, iparraldetik hegoaldera, luzera handiko udalerria izanik, klima aldatu egiten da udalerriaren gunea zein den. Horrela, hegoaldean, mediterraneo klima kontinentala nagusitzen da, eta iparraldean klima mediterraneo-azpimediterraneoa dago. Batez besteko tenperatura 10 gradukoa da iparraldean eta 13 gradukoa hegoaldean. Prezipitazioak ere nahiko aldakorrak dira 500mm batez beste hegoaldean (urteroko egun euritsuak 75 dira), eta 1.000mm iparraldean (urteroko egun euritsuak 100 dira). Udalerriko gunerik menditsuenetan 1.000mm baino gehiago jausten dira urtero.
Garesko jatorrizko landaredia ia erabat galdu da nekazaritzaren eraginaren ondorioz. Oraindik ere, arte eta haritz batzuk badaude (13 hektarea baino ez XX. mendearen amaieran), baina udalerriaren gehienean sastraka eta mota askotako zuhaixkak dira nagusi. Birlandaturiko basoen azalera nahiko handia da, 767 hektarea, eta birlandaketa batez ere Austriatik ekarritako lariziar (Pinus nigra) eta pinu beltzekin egin zen.
Historia
Murugarren gaur egun Garesek hartzen duen tokian zegoen antzinako herrixka da. Gares sortu zenean, Murugarren eta Zubiurrutiko biztanleak hiribildu berrira lekualdatu zituzten.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Axo (euskal mitologia)
Axo, Euskal mitologiako jainkoa izan zen Akitania erromatarraren garaian eta Pirineo aldean.
Berari buruzko inskripzioa Castelnau-Barbarens-en azaldu zen.
Ez dugu berari buruzko ezaugarrien berri, baina Jose Migel Barandiaran eta Bernardo Estornes Lasaren arabera, baliteke dibinitate honek eskualde hartan ugari den ur termalekin zer ikusirik izatea.
Beste aldetik, gogoratu beharra dago Anxo omen dela basajaunen izenetariko bat Iratiko oihana aldean aldean. Nabarmena da Axo eta Anxo izenen arteko antzekotasuna.
Toponimoak
toponimiko hauek Axo Aitzarekin lotzen dute. Baliteke orduan Axo dibinitatea aitzarekin lotuta egotea, beste zenbait Jainko-jainkosa bezala.
Kanpoko loturak
Auñamendi entziklopedia
Livilliers
Livilliers Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Sabai-leiho
Sabai-leihoa, argi-zuloa edo lukana teilatu edo estalki batean egindako leihoa da, barneko geletara argia sartzeko balio duena.
Livilliers
Biztanleria
2007an Livilliers udalerrian erroldatutako biztanleak 353 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 150 etxebizitza zeuden, 139 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 129 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 139 etxebizitza nagusietatik 118 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 81 etxek bost zituzten. 127 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 54 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 80 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 253 ziren, horien artean 191 aktiboak ziren eta 62 inaktiboak ziren. 191 pertsona aktiboetatik 180 lanean zeuden (98 gizon eta 82 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 62 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 zurginak, 2 iturginak eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Livilliers udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 396 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Altzürükü
Altzürükü Zuberoako mendebaldeko udalerri bat da, Arbaila eskualdekoa. 242 biztanle zituen 2018. urtean.
Izena
Izenaren ahoskera [alts̻yʁ̞yky] da. Lagunarteko hizkeran, maiz galdu egiten da r hori, eta ü bat kendu, eta Altzuku ([alts̻uku]) esaten diote herriari. Euskalkietan, bokal arteko r galtze hori maiz gertatzen da lagunarteko hizkeran (delarik → delaik, zera → zea, eta abar).
Litekeena da Altzürükü euskal izena haltz hitzetik ekarria izatea.
Frantsesezko Aussurucq bere izenak itxura hauek izan ditu: Aussuruc (1455,, Duchesne Bilduma CXIV Liburukia ), Ausseruc (1412, Nabarrengoseko notarioek ), eta Baionako paperetan : Ausuruc (1454), Sent-Martin d'Auçuruc (1471) eta Auserucus (1471).
Okzitanieraz Aussuruc du izena.
Ingurune naturala eta klima
Altzürüküko altxor nagusietariko bat hango ondare geologikoa da, inguru hartako eremu karstikoa hain zuzen ere. Udalerrian, leize eta kobazulo asko daude oraindik esploratu gabe. Horietatik ezagunenetariko bat Nébélé izenekoa da, 1972tik aurrera esploratua.
Kokalekua
Altzürükü, Arbailen eta Iratiko oihanaren artean dago, Arbailen oinean. Halaber, udalerriak Harsüdürra mendikatea eta Aphanizeko ordokia ditu muga naturaltzat.
Hidrografia
Udalerria hainbat ibai eta errekak zeharkatzen dute:
Ahüzki iturria ere udalerriko lurretan dago, izen bereko portuaren gainean (Bohokortia mendiaren magalean), Arbailen bihotzean. Bertara D-147 errepidea jarraituz hel daiteke. Propietate sendagarriak dituen ura isurtzen da bertatik eta famatua egin zen, fama horren ondorioz etorritako bisitari uholdea zela-eta, hotel bat eraiki zen iturritik hurbil. Iturrian bertan, Zuberoako ikur den lehoiaren alboan, ondoko hau irakur daiteke harrian grabaturik:
Etxeak eta auzoak
Hona hemen herriko auzoak :
Historia
Udalerriko lurretan dagoen Xaxixiloaga kobazuloko sabaian Goi-Paleolitoko pinturak aurkitu dira (monumentu izendaturik daude gaur egun). Dena den XII. mendera arte itxaron behar da lehen aipamen idatziak agertzeko, oraindik ez zenean udalerria, Urdiñarbeko auzoa baizik. Altzürükü Arbailetako mezulari-zerbitzuan edo messagerie zegoen, Basabürüa eta Pettarra arteko Zuberoako eskualdea (Zalgize-Doneztebe, Altzürükü eta Barkoxek osatuta)
Ekonomia
Udalerriko ekonomia laborantzan dago oinarrituta (abelazkuntza, belardiak).
Azpiegiturak
Udalerriak haur-eskola bat du, Garaibie izenekoa.
Jaiak
Herriko jaiak urriko azken asteburuan ospatzen dira, hurrengo asteburuan errepikapena egiten delarik.
Boromir Gondorrekoa
Boromir Gondorrekoa, Denethor I.aren semea, Gondorreko hamaikagarren seneskal erregeordea izan zen. Minas Tirithen jaio zen, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2410. urtean, eta, Gondorreko gobernua hartu zuen 2477an, bere aita hil ondoren.
Altzürükü
Euskara
Altzürükün Basabürüa ko hizkeran egiten da, zuberera ren aldaera.
Boromir Gondorrekoa
Gondorreko kapitain handi bat izan zen, bere aitaren gobernualdian, Mordorreko orkoek, 2475ean Osgiliath hartu zutenean, berak, orkoak garaitu eta, Anorien babesteko zubiak suntsitu zituzten tropak gidatu baitzituen.
Gudu horretan, Morguleko arma baten zauri bat jaso zuen, hainbeste ahuldu zuena, bere seneskaltza hasi ondoren, soilik 12 urtez gobernatu ahal izan zuela, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2489an hilez. Bere seme Zirion izan zen bere oinordekoa.
Eraztunen Elkartearen partaide izan zen Boromirrek, Denethor II.a seneskalaren semeak, bere izena, kapitain handi honengandik hartu zuen, berau bezain ausarta zena.
Amparo da Serra
Amparo da Serra Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Spitzer espazio teleskopioa
Spitzer espazio teleskopioa (SST ingelesezko siglengatik) infragorriak aztertzen dituen behatoki espazial bat da, NASAk dituen 4 behatoki handietako bat izateaz gain. Spitzerren aurretik infragorrien bidez ikerketak egiten zituzten teleskopio espazialak, IRAS eta ISO ziren. Delta II izeneko ibilgailu bat erabiliz jaurti zuten 2003ko abuztuaren 25ean Kennedy zentro espazialetik. Lurrarenaren antzekoa den orbita heliozentriko bat mantentzen du, baina, urtero Lurrarengandik 15 milioi kilometro hurruntzen da. Spitzerrek 85cm-ko diametroa duen teleskopio islatzaile bat du. Teleskopio honen bizitza, infragorriez dabiltzan gaskoren antzera, muga bat du, goiz hala berandu barnean duen helio likidoa lurrunduko zaiolako, helio hau garrantzitsua da teleskopioaren tenperatura mantentzeko. Hasiera batean zientzialariek pentsatu zuten, helioak 2,5 urtetik 5 urtera bitartean iraunduko zuela, baina (2009ko datuak) orain badakite gutxienez 5 urte gehiago iraunduko duela.
Guztira, Spitzer misioak gutxi gorabehera, 670 milioi dolar balio izan ditu. Misio honen erronka handietako bat, ispilu nagusia berilioz egitea izan da.
Spitzerren izena, Lyman Spitzer Jr. zientzialarienrengandik dator. 40. hamarkadatik espazio teleskopioak sortzeren aldekoa izan zen zientzialari hau, gainera, XX. mendean izan ziren zientzialari garrantzitsuenetako bat bezala ezagutzen da gaur egun ere.
Eguzki sistemaren amaieran dauden gorputz izoztuak aurkitzea eta unibertso hurrunean dauden edonolako gorputzak aurkitzea dira Spitzer espazio teleskopioaren helburuetako batzuk. Helburu hauek gauzatzeko, Spitzer espazio teleskopioak argazkiak ateratzen ditu, 3 eta 180 mikren arteko eremuan fotometria burutzen du eta 4 eta 100 mikren arteko eremuan kalitate handiko espektroak ateratzeko ahalmena du.
Ikerketak
2007ko maiatzean HD14026b izena jarri zitzaion planeta bat aurkitu zuen, exoplaneta hau une hartaraino aurkitu zen planetarik beroena zen, lurrazalean 3700 °C zituela.
2008ko abuztuan, NGC 1333-IRAS 4B izeneko sorreran dagoen izar sisteman, ur-lurrunezko laino erraldoi bat aurkitu zuen. Lurrun hau, izar sistema honen erdigunean dago, beranduago kometak eta planetak eratuko dira laino honetatik.
Konstituzio-kontrakotasuneko errekurtso
Konstituzio-kontrakotasuneko errekurtsoa lege, lege-indarra duten arau-xedapen edo egintzen aurka modu ofizialean argitaratzen diren egunetik aurrera aurkez daitekeen errekurtsoa da. Konstituzio-kontrakotasuneko errekurtsoa aurkez daiteke autonomia-estatutuen nahiz Estatuko beste edozein legeren aurka ez ezik, Estatuak edo autonomi erkidegoek lege-indarra emandako arau-xedapenen aurka, nazioarteko itunen aurka eta ganbarek emandako erregelamenduen aurka ere. Espainian konstituzioaren 161. eta 162. artikuluek arautzen dute.
Luciobarbus escherichii
Luciobarbus escherichii Luciobarbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
William Lee Scott
William Lee Scott (Hudson, New York, 1973ko uztailaren 6a) zinemako zein telebistako aktore estatubatuarra da.
Daniel Sesma
Daniel Sesma Sorbet (Iruñea, 1984ko ekainaren 18a - ), euskal txirrindulari profesionala da, 2008z geroztik profesionala izandakoa. Bere ibilbidean ez du garaipenik lortu.
Palmaresa
2007 2008
Emaitzak lasterketa nagusietan
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen
Antipodocottus galatheae
Antipodocottus galatheae Antipodocottus generoko animalia da. Arrainen barruko Cottidae familian sailkatzen da.
Cheilotrema saturnum
Cheilotrema saturnum Cheilotrema generoko animalia da. Arrainen barruko Sciaenidae familian sailkatzen da.
Arüe-Ithorrotze-Olhaibi
Arüe-Ithorrotze-Olhaibi ([aʁ̞y.e id̟ðoʁots̻e olha.iβi]) Zuberoako iparraldeko udalerri bat da, Pettarra eskualdean dagoena.
Ingurune naturala
Uhaitzandi eta Lauirase ibaien zenbait ibaiadar udalerritik igarotzen dira, tartean Aphura.
Udalerri mugakideak
Zuberoako udalerri hauek ditu mugakide:
Historia
Ithorrotzen Abadia laiko bat izan zen, Zuberoako bizkonderriaren menekoa zena. Olhaibiko etxaldea ere, Zuberoako bizkonderriaren menpe zegoen eta bertako titularra Zuberoako hamar agintedunetariko bat zen.
Arüe Frantziako Iraultzaren garaian arrazoiaren tenplu bihurtu zen eta politika jakobino antierlijiotsua aplikatu Euskal Herriko herri bakarra izan zen, Bearnotik duen hurbiltasunaren ondorioz. Halaber, Pettarrako degerietako bat ere izan zen.
1790 eta 1794 artean Olhaibi Ithorrotzeko udalerrian sartu zen, Ithorrotze-Olhaibi udalerri berria sortuz. 1973ko abuztuaren 1ean Arüe izan zen aurrekoa hartu zuena, egun duen konfigurazioa osatuz.
Demografia
XIX. mendearen hasieran 379 biztanle zituen udalerriak, eta hurrengo 40 urteetan pixka bat hazi zen populazioa, 500 biztanleak gaindituz. Ondoren beherako joera hartu zuen, batez ere XIX. mendearen erdialdetik aurrera eta XX. mendearen hasieran. 1999an 230 biztanle besterik ez zituen udalerriak.
Kultura
Udalerria Donejakue Bideko aldakia den Via Podiensisean kokaturik dago.
Ikatzaren eta Altzairuaren Europako Erkidegoa
Ikatzaren eta Altzairuaren Europako Erkidegoa (IAEE) Europa mailako erakunde transnazionala izan zen. Bere helburua bere estatu kideen arteko ikatz eta altzairu produkzio eta merkataritza erregulatzea izan zen.
Erkidego hau gaur egungo Europako Batasunaren lehen hazia izan zela esaten da.
Historia
1950eko hamarkadan ikatza eta altzairua Europako industriarentzat oinarrizko lehengaiak ziren. Beste sektore askoren artean, industria militarra zen lehengai horien kontsumitzaile garrantzitsuena. Schuman Adierazpenaren arabera, lehengai horien industrian bakezko eta lankidetzazko harremanak lortuz gero Europako herrialdeen arteko bakea bermatuta geratuko zatekeen. Horregatik, 1950eko maiatzaren 9an egindako hitzaldian Alemania eta Europako gainerako herriak gonbidatu zituen, beraien subiranotasun ekonomikoa mugatu eta adostasun bidez, ikatz eta altzairuaren industriei dagokionez akordioak lortzea ahalbideratuko zukeen erakunde bat sortzera.
1951ko apirilaren 18an Parisko Itunaren bidez, Frantziak, Italiak, Alemaniako Errepublika Federalak, Belgikak, Herbehereek eta Luxenburgok Ikatz eta Altzairuaren Europako Erkidegoa sortu zuten. 50 urterako bizia aurreikusi ziotenez, 2002an bere egitekoa amaitu zuen (ordurako Europako Batasunaren eskuetan zeuden bere eskumenak).
Erkidego honen helburua ikatz eta altzairuaren merkatu bakarra osatzea zen, Europa mailan arantzel, zerga eta estatuen diru laguntzak ezabatuko zituena. Horrela, lehia askearen bidez, salneurri merkeagoak eta beharrezko mailak lortuko zirela uste zuten.
1972|an Norvegian, IAEEn sartzea edo ez sartzea suposatuko zuen erreferenduma egin zen. Ezezkoak irabazi zuen. 1973an Europako beste hiru nazio batu ziren aurreko seiengana: Erresuma Batua, Irlanda eta Danimarka, azken honen Barnean, Groenlandia zegoelarik. 1981an Erakundea sortu zenetik, izan zen bigarren zabalkuntza eta, urte hontan, Grezia sartu zen. 1982an IAEEtik irten zen Groenlandia. 1896an Hirugarren zabalkuntza izan zen IAEEren historian, eta Espainia eta Portugal sartu ziren. Gainera, Beethovenen Bederatzigarren Sinfoniako kantu ospetsua, Erakundeko ereserki ofizial bezala aukeratu zuten.
1989-1990 oso erabakigarrik izan ziren IAEEren historian. 1.989an, Berlingo Harresia bota zuten. Honek, Berlin eta Alemania osoaren bateratzea suposatu zuen, 28 urteko sufrimenduaren ondoren. Ekialdeko Alemania eta Mendebaldekoa batzeak, azalera gehitu zion IAEEri, baina 1.986an zeuden 12 nazioek jarraitzen zuten. 1992. urtean, Maastrichteko Ituna sinatu zen, eta 1993an abian jarri zen. Aldi berean, 1.992an, Suitzan erreferendum bat egin zen, IAEEn, sartu ala ez erabakitzeko. Eta ezetzak irabazi zuen. Suitzarrak, Europar erakunde horretan sartuz gero, euren nazioak bere betiko neutraltasuna galduko ote zuen beldur ziren. 1994an Norvegian, bigarren erreferendum bat egin zen urte honetan, erakundean sartu ala ez erabakitzeko. Eta, 22 urte lehenago bezala, ezetzak irabazi zuen. 1995an erakundearen historiako laugarren zabalkuntza izan zen. Austria, Suedia eta Finlandia izan ziren sartu ziren nazio berriak.
2002an desagertu zen, behin betirako, IAEEa, Europar Batasuna bakarrik geratuz. Eta, horretaz gain, europar batasuneko 12 naziok, euroa hartu zuten txanpon ofizialtzat. Andorra, Vatikanoko Hiria, Monako eta San Marinok ere, europar batasunekoak izan ez arren, txanpon berbera hartu zuten ofizialtzat, aurretik, europar batasunaren barruan zeuden nazioen txanponak erabiltzen baitzituzten. Pezeta eta frankoa Andorraren kasuan, frankoa Monakoren kasuan eta lira italiarra San Marino eta Vatikanoaren kasuan.
2004a urte oso berezia izan zen Europar batasunaren historian, aurrekaririk izan ez zuen bezalako zabalkuntza suposatu zuelako. Ordura arte, aldi berean, hiru nazio baino gehiago sekula ez ziren sartu urte berean. Urte honetan, ordea, 10 nazio berri sartu ziren Europar batasunean. Estonia, Letonia, Lituania, Polonia, Txekiar Errepublika, Eslovakia, Eslovenia, Hungaria, Malta eta Zipre (zati greziarra bakarrik). 2007an Europar Batasunera, beste bi nazio batu ziren. Bulgaria eta Errumania. Gainera, Esloveniak ere, euroa hartu zuen txanpon ofizialtzat. Azkenik 2008an Zipre eta Malta batu ziren euroa txanpon ofizialtzat duten europar batasuneko nazioen artera.
Tilimsengo Meskita Handia
Tilimsengo Meskita Handia Tilimsenen (Aljeria) dagoen erakin historikoa da. 1082an sortu eta eraiki zuten, baina hainbat aldiz aldatu eta apaindu dute. Almorabideen arkitekturaren adibiderik garrantzitsuenetako bat da.
Historia
Meskita Yusuf ibn Tashfin emir almorabideak sortu zuen 1082an, Tagrart hiria (gaur egungo Tilimsen) sortu zuenean, Idristarren garaiko hiriaren hedapen bat. Hala ere, haren seme eta ondorengo Ali ibn Yusufek meskita berritu eta apaindu zuen. Besteak beste, meskitako mihrabaren inguruko kupula ezaguna berritze horretatik dator, eta kupularen azpiko inskripzio batek adierazten du 1136an osatu zela. Emirraren izena ezabatu egin zuten inskripziotik. Hori egin zutenak, ziurrenik, Almohadeak izan ziren, haiek gobernatu baitzuten hiria urte batzuk beranduago.
Hideki Tsukamoto
Hideki Tsukamoto (塚本 秀樹, 1973ko abuztuaren 9a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka.
Tilimsengo Meskita Handia
Historia
Meskitaren ondoan epaitegi islamiar bat (Mahkama) eta unibertsitate islamiar bat zeuden. 1875ean, frantziarren kontrolpean, meskita "Monumentu Historiko" deklaratu zuten hiriko beste monumentu garrantzitsu batzuekin batera, eta zenbait babes-neurriren pean jarri zuten. Aldi berean, arkitekto frantsesek lehen konponketa modernoak, zaharberritzeak eta azterketak egin zituzten.
Arkitektura
Mihrabaren aurreko kupula arkitektura almorabidearen adibide garrantzitsutzat jotzen da, eta Ali ibn Yusufen berrikuntzatik dator.
Jatorrizko meskitak ez zuen minareterik, gaur egungo minaretea Yaghmorasanek gehitu baitzuen 1236an. Minaretea adreiluz egina dago eta plano karratu tipikoa du, alde bakoitzean 6,3 metro neurtzen duena. Minaretearen ardatz nagusiko lau fatxadak sebka motiboak dituzten panel landuekin apainduta daude.
Eraginak eta ondare arkitektonikoa
Antonio Almagrok, meskitaren arkitekturaren azterketa batean, argudiatu du bere jatorrizko forma eta proportzioak Al-Andaluseko meskita handienen antzekoak zirela, Kordobako Meskita Handia ren gisakoak, baina meskitaren ondorengo aldaketengatik ilun samar dagoela paralelismo hori. Ali ibn Yusufek meskitari erantsitako kupula ospetsua eskulan almorabideen artearen testigantza garrantzitsutzat jotzen da, nekez iraun baitu beste leku batzuetan.
Jonathan Bloom-ek esan du ebidentziak iradokitzen duela almorabideek Al Andaluseko artisauak inportatu zituztela Afrikako iparraldeko monumentu berrietan lan egiteko. Bloom-ek dioenez, almorabideek beste meskita asko eraiki zituztela jakin arren, haien arkitekturaren adibide gutxi batzuk baino ez dira gorde, eta, beraz, baliteke Tilimsengo meskita handia ez izatea orain dirudien bezain "originala", eta haren ezaugarri bereziak gaur egun desagertu diren beste meskita batzuetan egotea.
Kontrabaxua
Kontrabaxua (Der Kontrabaß, 1981) antzerkiko bakarrizketa bat da, Patrick Süskind idazle alemaniarraren lehen argitalpena izan zen. Hizkuntza askotan interpretatu da, eta arrakasta handiarekin. Euskal herrian, Jose Ramon Egiluz-ek itzuli zuen eta garai hartan Maskarada taldeko kidea zen Mikel Martinezek 300 errepresentazio baino gehiago egin zituen 1988tik. Oso maitagarri izanik harrera ona ema zion ikuslegoak, gazteekin institutuetan interpretazio maitagarri asko egin zituen Martinezek.
Trama
Bakarrizketak Brahms-en bigarren sinfoniarekin hasten da, disko-jogailu batean jotzen ari dela. Pertsonaia kanpoan dago, baina publikoari mintzatzen zaio sinfoniaz, eta berak jotzen duen tresnaz: kontrabaxua. Jarraian, pertsonaiak tresnaren ezaugarriez deskribapen zabal bat egiten du, orkestrako elementu garrantzitsuena dela uste du, zuzendaria kontuan hartuta ere. Baina bakarrizketak aurrera joan ahala, tresnaren gaineko datuak pertsonaiaren bizitzako gertaerekin tartekatzen hasten dira; arian-arian kontrabaxuak pertsonaia menderatzen duela erakusten da. Areago, bizitza emozional eta sexual normal bat eramatea galarazten diola ere esatera heltzen da. Deskubritzen dugu pertsonaia hori gizon bakartua dela (bere apartamentua intsonorizatuta dago) eta batez ere kontrolik ez duela bere bizitza pertsonalaren gainean...
Argentinako eszenatokietan
Argentinan 1984-85 partean interpretatu zen, 500 errepresentazio baino gehiago izan zituen, oso ondo hartua izan zen publiko eta kritikaren aldetik.Buenos Airesen Héctor Bidonde aktore argentinar ospetsuak interpretatu zuen, Rubén Schumacher-rek zuzenduta, antzoki hauetan: "Presidente Alvear" "Instituto Goethe", "Galpón De El Sur", "Leopoldo Marechal" (Ramos Mejía)", IFT, "Paternal Teatro" baita Argentinako barrualdean ere 1988, 1989, 1992, 1994, 1999 eta 2002. urteetan.
Sierra Madre (argipena)
Sierra Madre izan daiteke:
Sasiarkeologia
Sasiarkeologia hitzarekin ohiko arkeologia metodologiaren arabera sortutako hipotesiak dira. Normalean, teoria hauek sasizientzian oinarritutako kontzeptuak erabiltzen dituzten ofizialki onartuak izan ez diren ideiak erakusteko. Sasiarkeologiak ez du, beraz, metodologia zientifikorik erabiltzen, haien azalpenak ezin dira frogatu eta diskurtso historiko ofizialarekin ez doa bat. Kontzeptu hau defitziteko ere beste hitzak erabili izan dira: Arkeologia fantastikoa, Kriptoarkeologia, Arkeologia misteriotsua... Prentsa horiak edo sentsazionalistak horrelako ideiak askotan zabaldu ditu erakargarriak baitira. Ziur aski teoria zabalduena gizakiaren historian estralurtarrek izan duten eraginaren ingurukoa da. Badira beste adibideak mugimendu politiko zehatzei indarra emateko sortutako ideia sasiarkeologikoak, esaterako naziek Ahnenerbe elkartearen bidez ariar arrazaren sustraiak erakusteko.
Napoliko metroa
Napoliko metroa (italieraz: Metropolitana di Napoli), Italiako Napoli hiriko garraiobide publikoa da. 1925ko irailaren 20an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak hiru linea eta 50,5 kilometro dauzka.
2006an 29 milioi bidaiarik erabili zuten.
Lineak
Taula honek Napoliko metroa eta aldirietako tren sarea zehazten ditu:
Gorillini
Gorillini Homininae barruan sailkatzen den primate leinu bat da, gaur egungo gorilek eta jada desagertutako Chororapithecus generoek sortua. Azken genero honen fosilak ezagutzen badira ere, eztabaida dago euren sailkapen taxonomikoaren inguruan. Homininirekin batera osatzen dute Homininae azpifamilia.
Biri-belar
Biri-belarra edo biri-belar sendagarria (Pulmonaria officinalis) Borrajinazeoen familiako belar-landare baten izen arrunta da. Mendetan zehar hazi dute biriketako arazoak eta asma sendatzeko.
Franko suitzar
Franko suitzarra (txanpon kodea: CHF; alemanez: Schweizer Franken; frantsesez: franc suisse; italieraz: franco svizzero; erromantxeraz: franc svizzer) Suitzako eta Liechtensteingo diru ofiziala da. Campione d'Italia eta Büsingen am Hochrhein italiako eta alemaniako barrendegietan ere diru hau erabiltzen da, euroarekin batera. Suitzako Banku Nazionalak egiten ditu billeteak, eta Swissmintek egiten ditu txanponak.
100 zentimotan banatzen da (alemanez Rappen, frantsesez centime, italieraz centesimo eta erromantxez rap). ISO 4217 kodea CHF du, nahiz eta batzuetan Fr. ere erabiltzen den.
Rozalejoko markesa kalea (Iruñea)
Rozalejoko markesa kalea Nafarroako hiriburua den Iruñeko Lehen Zabalguneko oinezkoentzako kale bat da.
Saint-Sauveur-Camprieu
Saint-Sauveur-Camprieu Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Rozalejoko markesa kalea (Iruñea)
Izena
Izena Rozalejoko markesaren omenez darama, jauntxo hauen egoitza Nabarreria plazako Rozalejoko markesaren jauregian zegoen.
Saint-Sauveur-Camprieu
Biztanleria
2007an Saint-Sauveur-Camprieu udalerrian erroldatutako biztanleak 265 ziren. Familiak 126 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 51 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 35 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Rozalejoko markesa kalea (Iruñea)
Kokapena
Navas de Tolosa kalean hasi, Sarasate pasealekuaren parean, eta Aita Moret kalean amaitzen da, Baluarte jauregia eta Baluarte plazaren parean.
Saint-Sauveur-Camprieu
Etxebizitza
2007an 563 etxebizitza zeuden, 128 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 406 bigarren erresidentzia ziren eta 29 hutsik zeuden. 539 etxeak ziren eta 23 apartamentuak ziren. 128 etxebizitza nagusietatik 100 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 46 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 109 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 67 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 49 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Rozalejoko markesa kalea (Iruñea)
Kalea
Kalea Nafarroako Parlamentuaren eraikinaren albotik igarotzen da.
Saint-Sauveur-Camprieu
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Rozalejoko markesa kalea (Iruñea)
Kalea
Oinezkoentzako kalea da, eta Aita Moret kalearen aldetik Nafarroako Parlamentuko lurpeko aparkalekurako sarbidea du.
Saint-Sauveur-Camprieu
Diru sarrerak
2009an Saint-Sauveur-Camprieu udalerrian 103 unitate fiskal zeuden, 209 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.346 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Saint-Sauveur-Camprieu udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Leonard Darwin
Leonard Darwin (Down House, 1850eko urtarrilaren 15a - Forest Row, 1943ko martxoaren 26a) politikari, militar eta ekonomialari britainiarra izan zen, Charles Darwin naturalistaren semea. Eugenesiaren defendatzaile izan zen eta Ronald Fisher-en aholkularia eta Errege Geografia Elkartearen presidentea izan zen 1905 eta 1911 artean.
Begoña Bilbao
Begoña Bilbao izan daiteke:
Platyceps atayevi
Platyceps atayevi Platyceps generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
(52768) 1998 OR2
(52768) 1998 OR2, probisionalki 1998 OR2 ere deitua, orbita eszentrikoa duen asteroide bat da. Lurretik gertuko objektu gisa sailkatua dago, eta asteroide potentzialki arriskutsua da, Amor asteroideen taldean. 2 eta 4 kilometro arteko diametroa du. 1998ko uztailaren 24an aurkitu zuten Hawaiiko Haleakala Behatokiko NEAT programako astronomoek.
1987 eta 1996an ere argazkia egin zitzaien, baina ez zen berarengan erreparatu. Asteroide potentzialki arriskutsuen artean distiratsuenen artean dago, eta beraz, handienetako bat ere bada. 32 urteko behaketa arku batekin, orbita oso ondo kalkulatuta dago 2197. urtera arte. Bere orbita potentzialki arriskutsua dela esaten da, baina ez hurrengo mendeetan, bai milaka urteko eskalan.
Blackbirding
Blackbirdinga esklabotza mota bat izan zen, XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran Melanesiako uharteetan erabili zena. Queensland (Australia), Fiji eta Samoako azukre-kanabera eta kotoi sailetarako langileak lortzea zen jarduera horren xedea. Horretarako, Kaledonia Berria, Salomon Uharteak, Vanuatu, Papua Ginea Berria, Samoa, Kiribati, Tuvalu eta Niueko indigenak hertsatzen zituzten, askotan iruzurra eta bahiketa erabiliz. Bahitutako langile hauei kanaka izena ematen zitzaien. Blackbirdinga 1904an amaitu zen, Australiako parlamentuak 1901ean promulgatutako lege baten ondorioz.
Miguelópolis
Miguelópolis Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Moncé-en-Saosnois
Moncé-en-Saosnois Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Moncé-en-Saosnois udalerrian erroldatutako biztanleak 270 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 142 etxebizitza zeuden, 108 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 138 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 108 etxebizitza nagusietatik 83 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 16 etxek bi zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 86 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 184 ziren, horien artean 140 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 140 pertsona aktiboetatik 128 lanean zeuden (74 gizon eta 54 emakume) eta 12 langabezian zeuden (3 gizon eta 9 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Moncé-en-Saosnois udalerrian 105 unitate fiskal zeuden, 267,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.569 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Moncé-en-Saosnois udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 658 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lege organiko
Lege organikoa Gai jakin bati buruzko legea da, oinarrizko eskubideak eta askatasun publikoak garatzen dituena eta autonomia-estatutuak eta hauteskundeetarako sistema orokorra onesten dituena, baita Konstituzioak lege organikoaren bidez arautu behar dela esaten duen edozein gairi buruzkoa ere. Lege organikoa onetsi, aldatu edo indarrik gabe uzteko, gehiengo osoa behar da Kongresuan, lege-egitasmoa osorik hartuta egingo den azken bozketan. Zuzenbide konparatuan aurrekaririk antzinena 1958ko Frantziako Konstituzioarena da, lege arrunten eta konstituzionalen artean ertaineko maila bat ezarri zuena.
Antipodocottus megalops
Antipodocottus megalops Antipodocottus generoko animalia da. Arrainen barruko Cottidae familian sailkatzen da.
Luciobarbus esocinus
Luciobarbus esocinus Luciobarbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Chrysochir aureus
Chrysochir aureus Chrysochir generoko animalia da. Arrainen barruko Sciaenidae familian sailkatzen da.
Medina konderria (Ohio)
Geografia
Medina konderriak 109,561 kilometro koadro ditu. Horietatik 429 ura dira. Beste 109,131 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 157,29 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 172,332 pertsonetatik 166,541 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2,747 dira. 1,982 beltzak edo afroamerikarrak. 216 amerikar natiboak ziren eta 17 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1,638 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 104 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,834 pertsonek kokatzen zuten.
Dodekaedro gehitu
Geometrian, dodekaedro gehitua Johnsonen solidoetako bat da (J58).
Lekukotasun
Lekukotza, lekukotasuna edo testigantza ( testimonĭum) hitzek pertsona batek gertakariren bati buruz izandako esperientziak azaltzen dituen lehen pertsonako diskurtsoari egiten diote erreferentzia. Gehien bat zuzenbidearen esparruan, filosofian eta erlijioan erabiltzen den kontzeptua da.
Dodekaedro gehitu
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.
Lekukotasun
Lekukotasunaren bitartez gure usteen zati handi bat lortzen dugu eta egunerokotasunean garrantzi handia duen auzi epistemologiko bat da. Lekukotasunaren garrantzia azpimarratu duten filosofoen artean  dago Thomas Reid (1710-1796). Egiazkotasun printzipioa (gizakiak egia esateko joera naturala du) eta sinesgarritasun printzipioa (esaten diotena sinesteko joera dauka gizakiak) planteatu zituen eta gure bizitzan informazio iturri bezala nolako eragina duten azaltzen du. Salbuespen batzuk onartzen ditu, adibidez, informazioa egiazkoa izatea hain zuzen. Lockeren ikuspuntutik, ordea, lekukotasunak ez du sekula ezagutza ekartzen. Nagelek, ostera, baldintza horiek beharrezkoak diren zalantzan jarri zuen. Edwad Craigek bere ikuskera muturrera eramango zuen, jakintza, lekukotasunaren menpe dagoela adieraziz. David Humek, berriz, lekukotasuna epistemologikoki menpekoa dela adieraziko du. Askok autoritatearekin lotura duela esango dute.
Lekukotasuna hasieran garrantzitsua bada ere esperientziak berau neurtzen laguntzen du, eta, maiz, errugabetasun printzipioa aplikatzen zaio.
Testigantzaren izaera eta bere ahulezia epistemologikoa
Lekukotasunaren lehenen ekintza norbaitek zerbait esan edo baieztatzean datza. Eta baieztapen horren hiztunak benetako izaera duen proposamen bat aurkezten du.
Otoitz baten enuntziatuak pentsamendu bat adierazteko eta benetako balio bati erreferentzia egiteko balio du, baita zerbait adierazteko, jakiteko, pentsamendua benetakoa dela jakinarazteko, edo egiaren balioa egia dela erakusteko ere. Baieztapen estandarrak ez daude epistemikoki kalifikatuta, ez eta "babestuta" (adibidez, oso ziur nago X-k dioenaz), baina, erabateko sinesmenaren adierazpena dira. Eta adierazpenetan, hizlariak entzuleari gonbidapen bat adierazten dio. Hori argi ulertzen da Kant-en adibidean: zure aurrean maleta prestatzen ariko banintz, baina, ez banu joateko intentziorik,  nahita engainatuko zintuzket zu, bidai batera noala itxura eginez. Hala ere, ez da nire asmoa zu egoeraz ohartzea, zuk bakarrik iritsi zara ondorio horretara. Alderantziz, nik hiritik noala esango banizu (gezurra), edo ez kezkatzeko biharamunean hemen ikusten ez banauzu ( engainatzeko baieztapena), orduan, nik ulertarazten ari natzaizu banoala; horrela, nire baieztapenen egiak duen ardura nirea da.
Halere, gure sinesmenen oinarria mintzatzailearen hitza bada, arazo epistemologiko baten aurrean gaude. Zein da arrazoia entzule batek mintzatzailearen hitzak ontzat hartzeko, jakinda hitz horiek gezurrak, akatsak… izan daitezkeela? Entzuleak hizlariari autoritatea ematen dionean. Hau da, entzulea hizlaria baino posizio hobeagoan dagoenez, adibidez jakitsu bat,  sinesten du arazoari modu egokiagoan irtenbidea aurkitu diezaiokeela. Eta autoritate edo posizio hori emateko arrazoi egokia ote du entzuleak? Arazo horri zaurgarritasuna deritzogu.
Zaurgarritasunaren arazoak duen garrantzia adierazten dute gure ohiko elkarrizketetan agertzen diren hiru ezaugarriek. Lehenengoa lekukotasunarekiko dugun menpekotasuna da. Hau da, gure sinesmen guztiak besteen lekukotasunetan oinarritzen ditugula, adibidez, umeak nola jaiotzen diren ezagutzea, munduaren geografia… “ Bigarrena ezaugarria, gehienetan entzuleak onartzen dituztela hizlarien baieztapenak. Eta hirugarrena, entzuleak zailtasun asko dituztela  baieztapenak egiaztatzeko lekukotasun-harreman batean dauden murrizketen ondorioz.
Jakituria transmititzen
Egunerokotasunean “Zergatik sinesten dugu ezezagun baten testigantza?” galderari erantzuterakoan, erantzun ohikoa “Zergatik ez” litzateke. Entzuleek horrela erantzuteak  hizlariaren baieztapenak onartzeko arrazoi onak dituztela sinestea dakar.
K arauak (zerbait, demagun p ezagutzen ez baduzu, ez zenuke p baieztatu behar), baita DR arauak, “default rule for testimony” (demagun S hizlariak p baieztatzen diola H entzuleari, orduan, baldintza normalen gainean, zuzena da H entzulearen aldetik Sren baieztapenak onartzea, ez badago hori ukatzeko arrazoi nagusirik), bi modelo horiek lekukotasunari lotutako jakituria transmititzeko ereduaren babesleak dira, beste hainbat parte hartzaile barne: S hizlariak p badaki, S hizlariak p hori H entzuleari baieztatzen badio, eta H entzuleak, S-n oinarrituta, p hori onartzen badu, orduan, esan dezakegu H-k p dakiela.
Eredu horrek arazok ekar ditzake, adibidez: Jonek, kaletik doala, ezezagun bati bere helmuga non dagoen galdetzen dio. “Ezkerretara jarraitu tren geltokira arte” erantzuten dio ezezagunak. Jonek, ordea, ezezagun hori ezezagun multzo batetik ausaz aukeratu du, eta horietako gehienak ez diren fidagarriak. Jonek ezezagun fidagarri bat aukeratzeko izan dezakeen aukerak  ahultzen al du berak ezezagunaren eskutik eskuratuko duen jakituria? Galdera honi Ez erantzutearen arrazoia Jone lekua ezagutzera heltzea izango litzateke, eta ez hizlaria fidagarria den ala ez. Eredu honi kontra  egiteko, horrelako eta antzeko transmisio eredu desberdinak erabiltzen dira.
Beste proposamen bat izango litzateke Hizlari batek entzule bati p baieztatzea nahikoa izan daitekeela honek entzundakoa onartzeko, baldin eta ez badago horren kontra egingo duen inor. Nahiz eta hizlariak p horren inguruko jakintzarik ez izan. Lackey-k (2018) alternatiba bat proposatu zuen bere hitzetan, hizlariaren hitzak, eta, bereziki, horien fidagarritasuna dira lekukotasuna bermatzeko jakintza iturria, ez, ordea, hizlariaren jakituria.
Dretske-ek “information theoretic model of knowledge” modeloan testigantzan oinarritutako jakituriaren bestelako transmisio eredu bat aurkezten du. Bertan dakarren informazioa seinale baten eta iturri baten arteko erlazio zuzenaren ondorioa da.Seinaleak ezin du p informazioa ekarri, p ez bada, modu honetan informazioak betetzen du bertan ezagutza  egoteko konpromisoa. (S-k p daki, beraz p). Dretske-en argumentazioak onartzen du jakintsuak (informazioa dakienak) duen ahultasunak “ezjakinari” bakarrik egiten diola kalte. Adierazpen horiek onartzen badira, orduan, proposatzen den transmisio modeloa ez dago arriskuan.
A Posteriorizko ezagutzaren alde
Lekukotasun praktika baterako, testuinguruko ebidentzietara jotzeak eramaten gaitu lekukotasun horren a posteriorizko justifikazio baten saiakerara, honek erredukzionismoarekin duen lotura ahaztu gabe.
Testuingurua edo inguruko lekukotasuna bakoitzaren sinesmen multzoari eransten zaio. Horiek ebidentzia iturri handia bat osatzen dute lekukotasun baten fidagarritasuna erabakitzeko orduan. Guk jakituria eta fidagarritasuna jasotzen ditugu testigantzetatik, eta baita ezagutza bat ere. Baina ezagutza horri buruz beste batzuek emandako iritzia ez da zertan berehalakoan onartu behar;izan ere,  hizlariaren sinesgarritasunean konfiantza izateko ebidentzia handiko testigantzak erabiltzen ditugu.