cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La Défense
Auzoa norabide bakarreko ingurabide baten barnealdean eta kanpoaldean hedatzen da. 160 ha ditu eta 2010tik aurrera lau sektoretan banatuko da (Arche Nord, Arche Sud, Esplanade Nord eta Esplanade Sud), aurreko 12 sektore zenbakituak ordezkatzeko. Auzoaren erdigunea 31 hektareako oinezkoen lauza batek hartzen du, lur naturaletik goratua, non ibilgailuak (garraio eta hornikuntzakoak) eta oinezkoak bertikalki banandurik dauden. Lauzaren gainean, 60 inguru artelan daude, La Défense aire zabaleko museo bihurtuz.
La Défense ez da negozio gune bakartu bat, baizik eta Paris mendebaldeko beste atal bat, aktibitate tertziarioko eskualde garrantzitsua.
Negozio gunearen hiri-antolaketaren ardura 1958tik Etablissement Public pour l'Aménagement de la région de la Défense (EPAD) erakundeak du. 2010tik, erakundearen kudeaketa eremua hedatu egin zen, Établissement Public d'Aménagement de la Défense Seine Arche (EPADESA) sortzeko, ardatza jarraitu Grande Arche eraikinetik haraindira, Senarekin berriz topo egin arteko eremua hartuz.
Eraikinak
Auzoko eraikin ezagunak gaur egun La Défense Arkua edota Grande Arche (Arku Handia) eta CNIT (Centre des nouvelles industries et technologies) dira. Grande Arche bulego-eraikinak Garaipen Arkuaren jarraipena-edo da, ardatzean kokatua eta erdian hutsune handia uzten duena, ardatzeko ikuspegia jarraituz.
Hala ere, eraikin ikusgarrienak etxe orratzak dira, auzoaren garapenaren arabera lau arotan banatuak. Hauek dira aipagarrienak: Tour Initiale eta Tour Europe lehen belaunaldikoak,Tour CB21 eta Tour Areva bigarrenekoak, Tour Total hirugarrenekoak eta Tour Alto etq Tour Trinity laugarrenekoak.
Banco Bilbao Vizcaya eraikina (Madril)
La comunidad (2000, Alex de la Iglesia) filmaren amaierako pertsekuzio eszenak eraikin honetan filmatu ziren.
La Défense
Dorre nagusiak
Taulako dorre edo etxe orratz batzuk ez daude EPAD erakundeak kudeatutako eremuan, baina hurbil daudenez, auzoaren partetzat hartzen dira. Granite dorrea da horietako bat, Seine-Arche proiektukoa.
Ardea cocoi
Ardea cocoi Ardea generoko animalia da. Hegaztien barruko Ardeidae familian sailkatua dago.
La Défense
Hezkuntza
Paris La Défense-k Pôle universitaire Léonard-de-Vinci klusterra eta 4 negozio eskola biltzen ditu: EDC Paris Business School, ESSEC Business School, ICN Business School eta IESEG Business School. Paris-La Défense European School of Paris-La Défense, 2020an Europako Eskola gisa egiaztatua izan zen nazioarteko lehen hezkuntzako eta bigarren hezkuntzako eskola.
Fanny Bullock Workman
Europan bizikletaz bidaiatzen
1888 eta 1893 urteen artean Workmandarrek Suitza, Frantzia eta Italia bisitatu zituzten bizikletaz. 1891n Fanny Mont Blanc eskalatu zuen lehen emakumeetako bat izan zen, baita Jungfrau eta Matterhorn igo zituen lehen emakumeetako bat ere, Peter Taugwalder gidari zela. Mendi horretako lehen igoera Edward Whymperrekin egin zuen. 1893an, bikoteak Europatik kanpoko lurraldeak esploratzea erabaki zuen eta Aljeria, Indochina eta Indiara bidaiatu zuen. Urrutiko leku gehiagotara bidaiak egitea Fannyren ideia izan zen. Bikoteak lehenengo bidaia luzea 1895. urtean egin zuen, Espainiako 4.500 kilometroko bidaia bizikletaz, bakoitzak 9 kiloko maleta eraman zuen eta egunean, bataz beste, 72 km egin zituzten, egun batzuetan berriz 130 km. Amaieran Sketches Awheel eta Iberia Modern liburuak idatzi zituzten euren bizipenak kontatuz. Lan horretan garai hartako Espainia landatarra, pintoreskoa eta liluragarria zela deskribatu zuten.
Algerian Memories lanean Fannyk landaren edertasun eta erromantizismoa jorratu zituen, hiriko baldintza txarrei buruzko iruzkinak saihestuz. Hala ere, lan honetan nabarmendu zuen Aljeriako gizartean emakumeen aurkako tratu txarrak eta utzikeria zeudela.
India
India, Birmania, Ceylon eta Java n zehar egindako bidaiak bi urte eta erdi iraun zuen, 1897ko azaroan hasita, eta 23.000 km inguru egin zituzten. Fannyk 38 urte zituen eta Williamek 50. Guztira, 6.400 km inguru egin zituzten Indiako hegoaldeko puntatik Himalaya iparraldera. Hornikuntzarako sarbidea bermatzeko, trenbideen ondoko pista nagusietatik joaten ziren eta noizean behin tren geltokietako itxarongeletan lo egin behar izan zuten, beste tokirik ezean. Hornikuntza gutxi eramaten zuten, besteak beste, tea, azukrea, gailetak, gazta, txahal okela, ura, burkoak, manta bana, idazteko materialak, larrialdi kutxa bat eta konponketa kit bat. Bidaiaren iparraldeko muturrera iritsi zirenean, bizikletak utzi eta 4.300 eta 5.500 metro arteko mendi pasabideak oinez zeharkatuz zituzten. Bidaia latza izan zen: janari edo ur gutxi izan zuten, eltxoen ziztadak jasan zituzten arratoiz betetako geletan lo egiten zuten. Bidaia honen ondoren idatzi zuten liburuak tokian ikusten zuten antzinako arkitektura nabarmendu zuen tokiko kultura garaikidea baino. Bidaia horren ondoren idatzi zuten liburuan tokian ikusi zuten arkitektura zaharra nabarmendu zuten, tokian tokiko kultura garaikidea baino gehiago.
"Paisaia zoragarri askotan zehar ibili nintzen, Orissa ko palmondo eta pikondozko zuhaitzetan, Teraiko mendi-hegal berde eta malkartsuetan....baina inoiz ez nituen 1.200 kilometro egin herrialde hain etengabe ederrean".
Workmandarrek, Indiako historiari buruz oso ohikoa ez zen ezagutza maila zuten, eta Jakata edo Mahabharata eta Rāmāyaṇla irakurriak zituzten bidaian abiatu baino lehen. Millerren esanetan, lan epiko horiek sortutako kultura ezagutzeko irrikan zeuden eta denbora gehiago eman zuten bertako antzinako historia aztertzen bertako biztanleekin elkarreraginean baino.
Tokiko langileekin arazoak
1898ko udan bikoteak beroari ihes egin eta Mendebaldeko Himalaia eta Karakorum arakatzea erabaki zuen. Ondoren, Sikkimen Kanchenjunga inguruko lurraldea arakatu nahi zuten, eta azkenik ekialdean Bhutanekin mugakide diren mendietara bidaiatu. Hala ere, zailtasun burokratikoak eta atmosferako arazoak asko izan ziren eta plan horiek aurrera eramatea eragotzi zuten. Haien arazo nagusia ordea bertako langileekin izan zuten. 45 garraiolari, sherpa, kontratatu zituzten, mendiko bidaiarako oinarrizko modu egokian hornituak, eta hornidurak erosi zituzten, baina kostuak neurriz kanpo gehitu zitzaizkien. Bi amerikar aberatsi buruzko albisteak inguruko biztanleen belarrietara heldu zirenean. Ezin izan ziren abian jarri urriaren 3ra arte, eta ordurako hotza gerturatzen ari zen.
Workmandarrak, euren idazkietan, kontratatu zituzten garraiolariez kexatu egin ziren, beraiekin lan egitea zaila omen zen, egunean 8 kilometro baino gehiago ibiltzeari uko egiten baitzioten. Bidaia hasi eta hiru egunen buruan, elurra, aurkitu zuten, porteatzaileak matxinatu egin ziren eta baldintza hotz haietan lanean jarraitzeari uko egin zioten, talde osoa Darjeelingera erretiratzera behartuz.
Langileekiko lan arazoei etengabe aurre egin behar izan zieten. Tokiko portatzaileek behar zituzten beren ekipamendua eramateko, beraiek bakarrik ezin baitzuten hilabete askotarako espediziorako nahikoa ekipamendu garraiatu. Karpa, lo egiteko poltsak, kamerak, tresna zientifikoak eta janari kopuru handia eraman behar zituzten. Kontratatu zituzten portadoreak eszeptikoak ziren. Bertakoak oso gutxitan igotzen ziren inguruko mendietara eta ez zeuden ohituta emakumearen aginduak betetzera eta horrek Fannyren posizioa zaildu egiten zuen. Arazo hauek konpontzen saiatzen ziren baina beti ez zuten lortzen. Kenneth Masonek 1955ean idatzitako mendizaletasunaren historian aipatzen du: "Workmandarrak, euren bidaietan, euren akatsen biktima izan ziren. Ezinegonak izan ziren, eta gutxitan saiatu ziren porteadoreen pentsamoldea ulertzen, eta horregatik ez zuten lortu haiengandik onena ateratzea "
Mendizaletasuna Himalaian
Himalaiara egin zuten lehenengo bidaia eta bertako langileekin han jasan zituzten arazoen ostean, Matthias Zurbriggen kontratatu zuen, garai hartan alpinismo gidaririk trebatuena. 1899an, 50 herritar eta Zurbriggen gidariarekin batera, Karakorumeko Biafo glaziarra esploratzen hasi ziren, baina eguraldi txarrak Skoro glaziarrera eta inguruko eskalatu gabeko tontorretara joatera behartu zituzten. Siegfriedhorn gailurrera iritsi ziren, Fannyk bere semearen omenez horrela izendatu zuen 5.700 metroko tontor bat, une hartan emakumeen altitudearen errekorra zena. Ondoren, 5.200 metro inguru kanpatu eta 5.930 mko gailur handiagoa igo zuten, Bullock Workman izena jarri zioten. Handik mendi bat ikusi zuten urrutian eta bistaren edertasuna eztabaidatu zuten. Hau K2 izan zen, Lurreko bigarren mendirik garaiena, Fanny izan zen mendi erraldoia zuzenean ikusi zuen lehenengo emakumea. Azkenean Koser Gungeren 6.400 m igo zituzten, Fannyk bere hirugarren altuera errekorra lortu zuen. Igoera erronka handia izan zen, eta portatzaile berriak kontratatu behar izan zituzten, oinarriko kanpamentu berria sortu eta gaua egin zuten 5.500 m inguruan. Goizean, 370 metroko horma bat eskalatu zuten, haizearen kolpepean. Tontorrerako azken zatian, Fannyren behatzak hain zeuden hotzituta, non ez baitzen gai bere pioletari eusteko ere, gainera, porteadoreetako batek utzi egin zituen. Paulyren arabera: "Adrenalinak eta etsipenak tontorrerantz bultzatuta, laukotea, bere tresnekin, tenperatura Fahrenheit (12 ° C) hamar gradukoa zela eta bere igoera 21.000 oinekoa zela egiaztatzeko adina soilik egon ziren gailurrean [6.400 m]".
Paulyren arabera, Fanny eskalatzaile nekaezina eta beldurgarria zen. Workmandarrek garai hartan ez zuten ekipamendu espezializaturik, eta Paulyk argudiatu zuen halako altuerara igotzeko gai zela mendiko gaixotasunekiko zuen iraunkortasunari eta immunitateari esker. Ahal izan zuen bezain pronto, Fannyk bere ustiaketei buruzko txostenak argitaratu zituen, esaterako, Eskoziako Geografi aldizkariko artikulu batean. Himalayako Izotz Mundura egindako bidaia sakon deskribatuz. Fanny esperimentu zientifikoen datuak eta emaitzak sartzen saiatu zen, bere barometro eraldatua goi mailako tresna bezala sustatuz, baina kritikari espezializatuak ez zioten jaramon handirik egin, ezagutza zientifiko falta argudiatuz. Kritika herrikoia liburuarekin eskuzabalagoa izan zen, kritika idatzi zuen batek bereziki zera esan zuen: "Ez dugu inolako zalantzarik izan azken urteetako bidai liburu aipagarrienetariko bat idatzi zutela".
1902an Workmandarrak Himalaiara itzuli ziren eta Arandutik abiatuta Chogo Lungma glaziarra esploratu zuten lehen mendebaldarrak izan ziren. 80 porteadore kontratatu zituzten lau tona eramateko, baina haien esplorazioa elur etengabeek eta 60 orduko ekaitzak mugatu zuten. 1903an Hoh Lumba glaziarrera joan ziren Cyprien Savoye gidariarekin. Piramide tontorra deitu zutena baino gertuago dagoen mendia eskalatzen saiatu ziren. Lehen gauean 4.900m ingurura kanpatu zuten eta bigarrenean 5.700m ingurura. Porteadoreen osasun arazoek hirugarren gauean 5.900 metrora kanpatzera behartu zituzten aurreikusitako 6.100 metroen ordez, eta azkenean utzi egin behar izan zuten. Halere, 6.878 metroko tontorra eskalatu zuten, emakumezkoen errekor berri bat. William eta garraiolari bat ere gailurrerantz igo ziren orratz eran, espedizioaren helburua betez. Hala ere, tontorrera heltzeko metro gutxira zeudenean saiatzeko ahalegina alde batera utzi zuen, jakin zuenean aurrera eginez gero ez zirela gai izango gerora altuera seguru bateraino jaisteko, mendiko gaitzak kaltetu aurretik. Bidaia hauetik bueltan, Workmandarrek Europan zehar hainbat hitzaldi eman zituzten, ingelesez, alemanez zein frantsesez. Lyongo hitzaldietako batean, 1.000 pertsonako audientzia izan zuten, eta beste 700 kanpo utzi behar izan zituzten. 1905ean, Fanny Royal Geographical Societyn agertu zen bigarren emakumea izan zen. (lehenengoa Isabella Bird Bishop izan zen, 1897ko maiatzean) eta bere hitzaldiak aipamen bat izan zuen The Times egunkarian.
Pinnacle tontorra eta altitudearen errekorra
1906an, 47 urte zituela, Fannyk 6.930 metroko Pinnacle Peak (bere neurketaren arabera, 7.091 m) eskalatu zuen, Mendebaldeko Himalaiako Nun Kun mendiaren gailur filiala. Hori izan zen mendizaletasunaren arloan lortu zuen lorpenik handiena. Issermanek, Weaverrek eta Molenaarrek azpimarratu zuten "hasiera batean mendira igotzea, ekipamendu modernoen abantailarik gabe eta bolumen handiko gonen oztopoaz, bere trebetasunaren eta determinazioaren testigantza izan zen"
Mendirik altuena igotako emakumezkoaren errekorrik altuena izan zen, harik eta Hetti Dhyrenfurthk 1934an Sia Kangri Cra (7.422 m) igo zuen arte. Ordura arte, 7.000 metroko marka gainditu zutela sinetsita, Fanny eta William goi mailako eskaladako aditu garrantzitsuenak izan ziren.
Hispar eta Siachen glaziarrak
1908an Workmandarrak Karakorumera itzuli ziren eta 61 kmko Hispar glaziarra esploratu zuten Hunza Nagar eskualdean. Gilgitetik Nagirrera joan ziren Hispar mendatea (5.300 m) zeharkatuz eta Biafo glaziarretik 60 kilometrora Askole aldera. Glaziar hauetako bidaiak bere errekorra izan zuen, Fanny Himalayan tamaina horretako glaziarra zeharkatu zuen lehen emakumea izan baitzen. Workmandarrak izan ziren inguruko glaziar asko aztertzen lehenak, eta italiar portatzaileek sortutako mapek eskualdea lehen aldiz kartografiatzeko balio izan zuten. Altuera handiaren efektu fisiologikoak grabatu zituzten, glaziarrak eta izotz pinakuluak aztertu zituzten eta neurketa meteorologikoak egin zituzten, barometro aneroideekin eta irakite puntuko termometroekin grabatutako altitudearen datuak barne.
Rose Glaziarra eta 72 km luzerako Siachen glaziarra Baltistanen, Masherbrum inguruan, 1911 eta 1912 urteetan bere ibilbidearen lorpenik garrantzitsuena izan zen. Izan ere, une hartan munduko glaziar subpolar luzeena zen, eta, gainera, gutxien esploratutako glaziarra eta irisgarria. Bi hilabetez, bikoteak glaziarra esploratu zuen, hainbat mendi igo eta ingurua mapatu zuen. Denbora hau guztia, 4.600 metro baino gehiagora pasa zuten, Indira Coletik gorenera iritsiz eta gailurrari izena emanez. Espedizio honetan gidari italiar bat erori eta hil egin zen. Fanny beraren arabera, "bere patu latza modu miragarrian partekatzetik libratu zen". Taldeko gainerakoak espedizioarekin jarraitzea erabaki zuten.
Esplorazio hau eta ondorioz lortutako liburua bere arrakasta handienetako bat izazen. Fannyk Two Summers in the Ice-Wilds of Eastern Karakoram liburuan deskribatu zuen nola antolatu eta gidatu zuen espedizio hau: "Hunter Workman doktoreak lagundu ninduen, oraingoan, komisarioko arduradunarekin eta argazkilari eta glaziologo gisa, baina espedizio honen arduradun nagusia nintzen, eta nire ahaleginekin, neurri handi batean, espedizio horren arrakasta edo porrotaren menpe zegoen ".
6.400 metroko altueran, Fannyk "votes for Women" (emakumeentzako botoa) jartzen zuen egunkari bat zabaldu zuen, eta bere senarrak gertaeraren argazki ikoniko bat hartu zuen.Espedizio honetan, gidariek eta esploratzaile alpetarrek lagundu zieten, horien artean Grant Peterkin eta Surjan Singh aurkitzen ziren, hauen ekarpenak, Workmandarrek sortzen lagundu zuten beste mapa askok ez bezala, euren Siachen glaziarraren mapa urte askoan zehar eztabaidagabe mantendu zela ziurtatu zuten.
Azken urteak eta heriotza
Workmandarrek ez zuten beren alaba Alexander MacRoberten ezkontzara joaterik izan 1911n, orduan Karakorum-en miaketa egiten ari baitziren. Bidaia honen ostean, 1912an bikotea idazten eta hitzaldiak ematen aritu zen, batez ere 1914an Lehen Mundu Gerra saioan. Fanny Pariseko Sorbonan hitzaldia eman zuen lehen emakumea izan zen. Royal Geographic Society-ko kide gisa onartu zen lehen emakumea ere izan zen. Bere argitalpenek glaziazioaren eta bestelako fenomenoen inguruko ohar zientifikoak hartu zituztelako. Europako 10 geografia sozietateren ohorezko dominak eskuratu zituen eta azkenean American Alpine Club, Royal Asiatic Society, Italiako Alpine Club, Deutscher und Österreichischer Alpenverein eta Club alpin françaiseko kide izan zen. Fanny oso harro zegoen lorpen horiek bere liburuen izenburu orrietan zerrendatuz.
Fanny 1917an gaixotu egin zen eta gaixotasun luzearen ondoren 1925ean hil zen Cannesen, Frantzian. Bere errautsak Massachusettsen lurperatu zituzten eta gerora, berriz, bere senarraren errautsen ondoan, Worcesterko hilerrian, monumentu baten azpian, "Himalayako esploratzaile aitzindariak" daraman inskripzioarekin. Bere testamentuan 125.000 dolar utzi zizkien lau fakultateri: Radclife, Wellesley, Smith eta Bryn Mawr. Dohaintzek, emakumeen eskubideen alde aurrera egiteko balioko zutelakoan eta emakumeak gizonen pareko zirelako uste osoan.
Lanak
Fannyk eta Williamek munduko hainbat toki esploratu zituzten, eta zortzi bidaia-libururen egilekide izan ziren. Horietan, bidaiatu zuten lekuetako jendea, artea eta arkitektura deskribatu zituzten. Workmandarrak bidaia-literatura generoari egin zioten ekarpenaz jabetu ziren. Izan ere, mendizaletasunari buruzko bere kontakizunetan ia urruneko eta jende gutxi bizi zen eskualde haietako kulturei buruz hitz egiten dute; paisaien edo ilunabarraren deskribapen lirikoak ere biltzen dituzte, eta, gainera, hainbat ikuspuntu geografikoren azalpen zehatzak dakartzate. Fannyk eta Williamsek elementu zientifikoak gehitu zituzten beren idazkietan, Royal Geographic Society bezalako erakundeen arreta erakartzeko. Fannyk uste zuen zientziak bere zilegitasunari lagunduko ziola mendizaleen begietara, irakurle kopuruaren murrizketa suposatu arren.Oro har, bizikletaz egindako bidaietan egindako lanek jendearengandik harrera hobea izan zuten bere mendi-esploratzaileenak baino. Fannyk bidai liburu horietako gehienak berak idatzi zituen, bidaiatu zuen lekuetako emakumeen arazo sozialak sakonki azalduz.
Liburuak
Liburu guztietan Fanny Bullock Workman eta William Hunter Workman ko-egile gisa azaltzen dira:
Feroleto della Chiesa
Feroleto della Chiesa Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Feroleto della Chiesak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fanny Bullock Workman
Emakumeak alpinismoan
Annie Smith Peckekin batera, Fanny munduko alpinistarik ospetsuenetako bat izan zen XX. mendearen hasieran. Bere lehiak frogatu zuen emakumeak planetako lurrik urrunenak eta zailenak eskalatzeko gai zirela. 1850eko hamarkadatik aurrera, emakumeek alpinismoa praktikatzen zuten Alpeetan, baina Himalaian, ordura arte, Ingalaterratik etorritako goi mailako gizonek menderatu zuten gehienbat mendizaletasuna. Beste emakume bakar batek ere ez zuen eskalatu Himalaia Lehen Mundu Gerra ostera arte, eta, ordurako, ekipazioan eta antolakuntzan izandako aurrerapenek, horrelako espedizioen arrisku eta zailtasunen izaeran aldaketa ekarri zuten.
Fanny Bullock Workman-ek, feminista sutsua eta sufragio femeninoaren sustatzaileak, bere ekarpen eta lorpenek emakume guztien potentziala islatzea lortu nahi izan zuen bere irakurleengan. Frogatu zuen emakumeak behar bezain indartsuak zirela etxetik kanpo aurrera egiteko, jarduera fisiko nekagarriak jasateko erraztasunari esker, hala nola leku bero eta hezeetan bizikletaz distantzia handiak egiteko edo tenperatura baxu eta altitude handietan mendizaletasuna praktikatzeko.
Emakumeen sufragioaren defendatzaile sutsua izan zen, eta argi utzi zuen beste emakume bidaiarientzat eta mendizaleentzat jarraitu beharreko eredutzat jotzen zuela bere burua.
Bolena
Bolena Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vaucluse departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2007an 14.001 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bollène udalerrian erroldatutako biztanleak 14.001 ziren. Familiak 5.415 ziren, horien artean 1.538 pertsona bakarrekoak ziren (671 bakarrik bizi ziren gizonak eta 867 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.654 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.696 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 527 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 6.275 etxebizitza zeuden, 5.566 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 113 bigarren erresidentzia ziren eta 595 hutsik zeuden. 4.300 etxeak ziren eta 1.931 apartamentuak ziren. 5.566 etxebizitza nagusietatik 3.109 bere jabearen bizilekua ziren, 2.275 alokairuan okupaturik zeuden eta 183 doan lagata zeuden; 111 etxek gela bat zuten, 427 etxek bi zituzten, 1.041 etxek hiru zituzten, 1.726 etxek lau zituzten eta 2.260 etxek bost zituzten. 3.563 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.600 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.104 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 8.771 ziren, horien artean 5.519 aktiboak ziren eta 3.252 inaktiboak ziren. 5.519 pertsona aktiboetatik 4.581 lanean zeuden (2.655 gizon eta 1.926 emakume) eta 938 langabezian zeuden (421 gizon eta 517 emakume). 3.252 pertsona inaktiboetatik 815 erretiraturik zeuden, 982 ikasten zeuden eta 1.455 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bollène udalerrian 5.703 unitate fiskal zeuden, 14.586 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.767 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 858 komertzioetatik, 32 erauzte enpresak ziren, 16 janari enpresak ziren, 7 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 34 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 128 eraikuntza enpresak ziren, 232 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 23 garraio enpresak ziren, 59 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 12 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 38 finantziazio enpresak ziren, 53 higiezinen enpresak ziren, 96 zerbitzu enpresak ziren, 77 administrazio publikoko enpresak ziren eta 50 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 225 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 9 banku bulegoak, 2 funerariak, 17 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 4 autoeskolak, 54 igeltseroak, 11 margolariak, 11 zurginak, 16 iturginak, 9 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 21 ile apaindegiak, 5 albaitariak, 6 aldi baterako lan enpresak, 33 jatetxeak, 10 higiezinen agentziak, 4 tintoreriak eta 5 apaindegiak.
2009an zeuden 99 establezimendu komertzialetatik, 2 hipermerkatuak, 2 supermerkatuak, 4 brikolaje denda handika, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 14 okindegiak, 7 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 5 liburu dendak, 20 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 4 zapata-dendak, 7 elektrotresna dendak, 9 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 3 drogeria, 4 lurrin-dendak, 3 bitxi-dendak eta 6 lore-dendak ziren.
2000. urtean Bollène udalerrian 72 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.974 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, psikiatriko 1 bat, 7 botika eta 3 anbulantzia zegoen.
2009an 3 haur-eskola eta 7 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Bollène udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.024 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 520.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Potomida littoralis
Potomida littoralis Potomida generoko moluskua da, Mediterraneo inguruko ibaietan endemikoa dena.
Newport (Tipperary konderria)
Limerick hiritik 16 kilometro ekialdera dago, Derg aintziratik hurbil.
Potomida littoralis
Basa eta Itsas Fauna eta Landaredian Arriskuan dauden Espezieen Euskadiko Zerrendaren kalteberen kategorian sartu zuten.
North Yelm (Washington)
North Yelm Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Thurston konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Katulo 1
Katulo 1, tradizioz, Katulo poeta erromatarraren poemen artean sailkatutako lehenengoa izan da, baina ez zen nahitaez idatzi zuen lehen poema izan. Kornelio Nepos historialari eta poeta txikiari eskainia da, nahiz eta zenbaiten ustez sarkastikoa den Kronelioren Italiarren historiari buruz egindako lanaren gorespena.
Apaltasuna eta autokonfiantza txandakatzen dira poeman; Katulok bere poesiari gutxiegi" eta "ezdeus" deitzen dio, baina aro bat baino gehiago irautea eskatzen du. Gutxiespen hori nahita egina da ziurrenik; Katulok oso ondo ezagutzen du bere poesiaren kalitatea, bai eta forma probokatzailea ere.  Bere lanari "berria" ere deitzen dio; poemak berriki eginak ziren eta, beraz, berriak dira denboran: baina baita berriak ere, latinezko poesia neoterikoaren lehen adibideetako bat delako.
Lanxess Arena
Lanxess Arena (2008ra arte, Kölnarena) Alemaniako Ipar Renania-Westfaliako Kolonia hirian dagoen kiroldegia da.
Bertako taldeek erabili izan dute, hala nola, Kölner Haie (izotz hockey), VfL Gummersbach (eskubaloia) eta noizean behin Köln 99ers (saskibaloia), baita kontzertuetarako lekua ere. 1998an inauguratu zen eta 29.000 ikus-entzulerako tokia du.
Craig Cefn Parc
, Craigcefnparc, Galesko udalerri bat da. Clydach udalerritik hurbil dago, Swansea eta Mawr udalerrien artean.
Careproctus scaphopterus
Careproctus scaphopterus Careproctus generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Carbay
Carbay Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Carbay udalerrian erroldatutako biztanleak 247 ziren. Familiak 90 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 106 etxebizitza zeuden, 92 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 105etxeak ziren. 92 etxebizitza nagusietatik 67 bere jabearen bizilekua ziren eta 24 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 50 etxek bost zituzten. 71 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 177 ziren, horien artean 135 aktiboak ziren eta 42 inaktiboak ziren. 135 pertsona aktiboetatik 128 lanean zeuden (76 gizon eta 52 emakume) eta 7 langabezian zeuden (1 gizon eta 6 emakume). 42 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Landisburg (Pennsylvania)
Landisburg Pennsylvaniako borough bat da. Perry konderrian kokatua dago. 2010ean 218 biztanle zituen, 0.18 kilometro koadrotan banatuta.
.ax
.ax Aland Uharteak eskatutako herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Prozesu luze baten ondoren, ICANNek 2006an onartu zuen domeinu hau abian jartzea, ordura arte erabili zuten Finlandiako .fi domeinuaren ordez propioa izateko. 2006ko abuztuaren 15ean aktibatu zen.
Zentro (argipena)
Zentro hitzak esanahi zenbait ditu:
John McEwen
Sir John McEwen (Chiltern, Victoria, 1900eko martxoaren 29a - Toorak, Melbourne, 1980ko azaroaren 20a) Australiako 18. lehen ministroa izan zen. Zazpi urte zuenetik umezurtz, amonak hazi zuen. 1934an sartu zen lehen aldiz parlamentuan, eta bertan egon zen 36 urtez. Joseph Lyons lehen ministroak bere gobernuan sartu zuen 1937an, eta hurrengo 25 urteetan ministro izan zen (barneko, kanpo harremanetako, merkataritza eta industriako, abiazioko eta nekazaritzako ministroa). Nekazariaren Alderdiko burua izan zen 1958 eta 1971 bitartean. 1967an Harold Holt itsasoan desagertu ondoren, lehen ministro bihurtu zen eta hurrengo urtean John Gortonek ordezkatu zuen.
Craugastor podiciferus
Craugastor podiciferus Craugastor generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
North Newton (Kansas)
North Newton Kansasko hiri bat da. Harvey konderrian kokatua dago. 2010ean 1,759 biztanle zituen, 2.32 kilometro koadrotan banatuta.
Felindre
, Velindre, Galesko baserri giroko udalerri bat da. Swansea hiriaren iparraldean dago, Mawr hautes barrutian.
Centre des nouvelles industries et technologies
Centre des nouvelles industries et technologies (CNIT), Pariseko mendebaldean La Défense-n eraikitako lehen eraikina da. Bere forma ezaugarria, Puteauxeko lurraldean dagoen Zodiac lantegi zaharrak ordezkatzen dituen lursail triangeluarrarengatik gertatzen da. 1958an eraikia, CNITek bi berregituraketa egin zituen, 1988an eta 2009an amaituta. Viparis enpresak kudeatzen du.
Elizabeth Blount
Elizabeth Blount (1502-1540), "Bessie" bezala ere ezaguna, Sir John Blount eta Catherine Pershallen alaba zen. Ingalaterrako erregina zen Katalina Aragoikoaren ohorezko dama izan zen. Bere funtzioa betetzen zuen bitartean, Henry VIII.a Ingalaterrakoak maitale izan zuen 1517tik aurrera gutxi gora-behera. Harreman honetatik, nahiko iraunkorra erregearen beste maitasun harreman batzuekin alderatuz gero, Henry Fitzroy jaio zen, Richmond eta Somersteko dukea 1519ko ekainak 15ean. Haurrak zoriontsu egin zuen erregea, ez baitzuen gizonezko oinordeko legitimorik, eta, beraz, errekonozitu egin zuen eta 1536an tuberkulosiak jota hil zen arte eraman zituen tituluak eman zizkion.
Karrera
Elizabeth 1522an Gilbert Talboysekin ezkondu zen, Tailboys de Kyme I. baroia, erregearen bizitzatik kentzeko prestatutako ezkontza bat. Honekin hiru seme-alaba izan zituen: Robert, George eta Elizabeth.
Tailboys hil ondoren, Elizabeth berriz ezkondu zen, oraingoan Edward Fiennes Clintonekin, Lincolneko I. kondea eta Clintongo IX. kondea. 1533 eta 1535 artean ezkonduta egon ziren eta hiru alaba izan zituzten. Henry VIII.a eta Ana Clevesekoaren arteko ezkontzan azken honen ohorezko dama bezala aritu zen. Osasun arazoen ondorioz bere senarraren lurraldeetara itzultzen da, non denbora gutxi beranduago tuberkulosiak jota hil zen.
Migel Muñoa plaza
Migel Muñoa plaza Gipuzkoako Donostia hiriburuaren Parte Zaharrean dagoen plaza bat da, Fermin Kalbeton kalearen bukaeran, harresiaren eta portuaren gainean.
Izenaren zergatia
Migel Muñoa (Donostia, 1868- Donibane Lohizune, 1953) izena 1983ko urriaren 20an jarri zitzaion, irakasle horren izandako ikasleek horrela eskatuta. Muñoa gaur egungo ikastolen aitzindaria izan zen. 1917. urtean, Donostiako etxebizitza batean 70 haurri euskaraz irakasten aritu ondoren, Euskal-Ikastetxea izeneko eskola sortu zuen.
Zentrismo
Politikan, zentrismoa edo zentro politikoa ezker politikoarekin nahiz eskuin politikoarekin jarrerak, ideologiak, proposamenak eta helburuak partekatzen dituen ideologia politikoa da. Kasu bakoitzean, planteamendu politikoak ezkerretik edo eskuinetik gertuago dauden, zentro-eskuina eta zentro-ezkerra ideologia politikoak bereizi ohi dira.
Arothron hispidus
Arothron hispidus Tetraodontidoen familiako arrain biribil arantzaduna da. 50 cm inguru luze izaten da. Airea edo ura hartzen duenean puztu egiten da eta arantzak tente jartzen zaizkio. Bizkar eta uzki-hegala oso atzean eta elkarren parean ditu. Azala gris iluna du, orban txiki beltz edo zuri urdinekikoa. Itsaso epeletan bizi da. Arrain honen haragiak eta barrunbeek pozoia dute eta janez gero heriotza eragin dezakete.
Careproctus scottae
Careproctus scottae Careproctus generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Metrika (informatika)
Metrika (metrika 3) administrazio publikoko Ministerioaren Informatika Kontseilu Gorenak eskatuta, El Corte Ingles-eko informatika sailak egin du. Metrika 2.1 eta azken metodo eta estandarrak betetzen duelarik: software-ingeniaritza estandar nagusiak (IEEE eta ISO 9000-3) eta metodologiak. Metrika-k bai garapen egituratutako bai objektuei zuzendutako egiturak ditu, metodologia mistoa sortuz. Baita bezero/zerbitzari teknologia eta ingurune grafikoko interfazea ere dituelarik. Metrika 3-ren helburuak:
Zádor (argipena)
Zádor zenbait lekuren izena da:
Neotoma lepida
Neotoma lepida Neotoma generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Ninemilehouse
Ninemilehouse (irlanderaz Tigh na Naoi Míle), historikoki  Killcullen (irlanderaz Cill Chuillinn) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren hego-ekialdean dagoen udalerri bat da. N76 errepidean dago, R690 errepidearekin egiten duen bidegurutzean, eta Kilkenny konderriaren mugan.
Ardea pacifica
Ardea pacifica Ardea generoko animalia da. Hegaztien barruko Ardeidae familian sailkatua dago.
Lanesboro (Pennsylvania)
Lanesboro Pennsylvaniako borough bat da. Susquehanna konderrian kokatua dago. 2010ean 506 biztanle zituen, 6.71 kilometro koadrotan banatuta.
Ladinia
Ladinia Alpeetako lurralde bat da, Italiako Belluno, Bolzano eta Trento probintzietan kokatua.
Craugastor polymniae
Craugastor polymniae Craugastor generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Ladinia
Lurraldea
Ladiniak 1.200 km 2 azalera du, eta Dolomita mendien inguruan dago. Ladinia bost ibarrek osatzen dute, ibar horiek dira herrialdeko banaketa geografiko naturala: Val di Fassa (Fascia) Trentinon, Val Gardena (Gherdëina) eta Val Badia (Gran Ega) Bolzanon, eta Livinnalongo (Fodom) eta Ampezzo (Anpezo) Veneton (ikus mapa).
Administrazioaren aldetik, Ladinia Italiako bi eskualdetan banatuta dago: Veneto eta Trentino-Adige Garaia eskualdeetan, alegia.
Fiumara
Fiumara Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Fiumarak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Laurendi Erromakoa
Laurendi Erromakoa Erromako zazpi diakonoetako bat izan zen; hiri horretan martirizatua izan zen, parrilla batean, 258an.
Tradizioaren arabera, Huescan, Hispania Tarraconensis delakoan, jaioa zen, baina haren gurasoak Valentzian ere denbora labur batez bizi izan zirenez, hiri horretan jaioa ere izan zitekeela pentsatzen da. 225 urtea hartzen da haren jaiotza-urte gisa.
Garnswllt
, Galesko udalerri bat da. Swansea hiriaren iparraldean eta Mawr hautes barrutian dago, Carmarthenshire konderriaren mugan.
Laurendi Erromakoa
257an, Sixto aita santu izendatu zutenean, Laurendi diakono ordenatu zuten, eta elizaren ondasunak administratzeko eta txiroak zaintzeko ardura eman zitzaion. Hori horrela izanik, Elizaren lehenengoetako artxibozain eta diruzain kontsideratu izan da, eta bibliotekarien zaindaria da.
Valeriano enperadorearen jazarpenen biktima izan zen, beste askorekin batera.
Laurendi eta Graal santuaren kondaira
Kondairak dioenez, Elizak Laurendiren esku utzitako ondasunen artean Graal santua zegoen. Huescara bidaltzea lortu zuen, gutun batekin eta inbentario batekin, baina, antza denez, hiri horretan ezkutatu zuten eta ahantzirik egon da mende askotan. Tradizioko beste ahots batzuen arabera, kaliza santua hiri horretako San Pedro elizan gordea izan zen, eta Acilso apezpikuak salbu jarri zuen, 711n musulmanen erasoak zirela eta, ihes egin eta Pirinioetan ezkutatu behar izan zuenean.
Martirioa
Laurendi sutan erre zuten, parrilla batean hain zuzen ere, Erroman. Abuztuaren 10ean ospatzen da haren eguna, tradizioak dioenez, egun horretan martirizatu baitzuten.
Hasiera batean Via Tiburtinako katakonbetan hobiratu bazuten ere, mende bat geroago, Damaso I.ak (366-384) gaur egun San Lorenzo basilika gisa ezagutzen den eliza eraiki zuen haren gorpua jasotzeko.
Mendate
Hitz honen sinonimoak dira garatea eta harratea.
Euskal Herrian
Ibilgailuen trafiko handia ahalbidetzen duten euskal mendateak Altube, Belate, Deskarga, Etzegarate, Loiti, Trabakua, Unbe eta Urkiola ditugu, besteak beste.
Bay View (Washington)
Bay View Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Skagit konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Norma Shearer
Edith Norma Shearer, (Montreal, 1902eko abuztuaren 10a - Woodland Hills, 1983ko ekainaren 12a), ezagunagoa Norma Shearer izenaz, aktore quebectarra zen.
Ribes petraeum
Ribes petraeum andere-mahatsen generoko espeziea da, Eurasian eta iparraldeko Afrikan bizi dena. 3 metrotako altuera arte izan dezakeen zuhaixka da. Kolore gorri biziko fruitatxoak ditu luku edo mordotan bilduta, gizaki eta animaliek gustokoak dituztelarik.
Basa eta Itsas Fauna eta Landaredian Arriskuan dauden Espezieen Euskadiko Zerrendaren bakanen kategorian sartu zuten.
Neotoma leucodon
Neotoma leucodon Neotoma generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Rochester (Washington)
Rochester Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Thurston konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jostailu eta Automaten Museoa (Katalunia)
Jostailu eta Automaten Museoa (katalanez, Joguets i Autòmats-en Museu) jostailu eta automaten museo bat izan zen, Verdú-n, Katalunia erdian. 2004an inauguratu zen, eta 2013an itxi eta eraikina arte-galeria bihurtu zen.
Santa Barbara gotorlekua (Sara)
Santa Barbara gotorlekua Lapurdiko Sara udalerrian dauden gotorleku baten aztarnak dira. XIX. mendeko gotorleku bat izan zen. Monumentu historiko izendatu zuten 1993ko irailaren 15ean. Nolabait, kanpainako gotorleku gisa eraiki zuten Santa Barbara baseliza zegoen muinoan.
Historia
Toki horretan bertan hainbat guda ekintza gauzatuak ziren. Frantziako Iraultzako Konbentzioak eta Espainiako Erresumak elkarri gerra deklarazioa egin baino lehenagotik, 1793ko martxoan. Inguruetan gotortze-lanak egin zituzten iraultzaileek. Halere, iturri dokumentalek geroago baizik ez dute aipatzen gotorlekua: 1813an, Napoleondar Gerretan, Soult mariskala buru zuen frantziar armadak Wellington britainiar jenerala buru zuen armada aliatua (britaniar, portugaldar eta espainiar soldatuak eta espainiar gerrillariak), geldiarazteko mugan izandako borrokaldietan. Soult mariskalak lerro gotor bat eraikiarazi zuen Hendaiatik Orreagaraino, eta honako hau mendebaldeko zatiari zegokion, Lapurdiko eta Larrungo gainerakoekin batera.
Glais
, 'Y Glais', Galesko udalerri bat da, Swansea eskualdean. 2011ko erroldaren arabera 838 biztanle zituen.
Aeshna affinis
Aeshna affinis Aeshna generoko burruntzia da, Europan endemikoa dena.
Basa eta Itsas Fauna eta Landaredian Arriskuan dauden Espezieen Euskadiko Zerrendaren bakanen kategorian sartu zuten.
Vratsa probintzia
Vratsa probintzia (Област Враца, Oblast Vraca) iparraldeko Bulgariako oblasta da. Iparraldean Errumaniarekin du muga (Danubio ibaia da muga naturala), ekialdean Pleven eta Lovetx probintziekin, hegoaldean Sofia probintziarekin, eta mendebaldean Montana probintziarekin. 3.619 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 186.848 biztanle zituen. Hiriburua Vratsa da.
Careproctus segaliensis
Careproctus segaliensis Careproctus generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Craugastor polyptychus
Craugastor polyptychus Craugastor generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Vratsa probintzia
Antolaketa
Hamar udalerri daude Vratsa probintzian:
Azkon urdin
Azkon urdina (Aeshna septentrionalis) Aeshna generoko burruntzia da, Ipar Amerikan endemikoa dena
Lake Cavanaugh (Washington)
Lake Cavanaugh Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Skagit konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Koartza burubeltz
Koartza burubeltz (Ardea melanocephala) Ardea generoko animalia da. Hegaztien barruko Ardeidae familian sailkatua dago. Saharaz hegoaldeko Afrikan eta Madagaskarren bizi da.
Panjshir erresistentzia
Afganistango Erresistentzia-Fronte Nazionala  –Panjshir erresistentzia edo Bigarren Erresistentzia  modura ere ezaguna– Iparraldeko Aliantzako kide ohien eta talibanen aurkako beste figura batzuen arteko aliantza bat da, talibanen 2021eko erasoaldiaren erdian sortua. Ahmad Massoud politikari eta buruzagi militar afganiarraren eta Amrullah Saleh de iure Gobernu afganiarraren presidenteordearen gidaritzapean, Afganistango Errepublika Islamikoaren kontrolpean geratzen den eremuan dihardu. Kabul galdu ondoren, Panjshirren oinarritutako aliantza hau talibanei Afganistanen antolatutako erresistentzia nagusia da, eta, ustez, talibanen aurkako gerrilla-borroka bat prestatzen ari da. Erresistentziak Afganistanentzat "gobernu inklusiboa" eskatu du; bere helburuetako bat Afganistango gobernu berrian parte hartzea dela uste da.
2021eko abuztuaren 17tik aurrera, Amrullah Salehek Afganistango behin-behineko presidentea dela adierazi du Twitter bidez, Ashraf Ghani presidente-ohiak herrialdetik ihes egin ostean, Afganistango Konstituzioaren arabera:
Bere presidentetza-aldarrikapena Massoudek eta Bismillah Mohammadi Afganistango de iure defentsa-ministroak babestu zuten, Tajikistango enbaxada afganiarrareko enbaxadore den Mohammad Zahir Aghbar-rekin batera.
Esteros del Iberá
Esteros del Iberá Argentinako ipar-ekialdeko Corrientesko probintzian kokatutako hezegune zabala da. 15.000–20.000 km²ko eremua hartzen duten aintzira, urmael eta zingirez osaturik dago. Argentinako naturagune babesturik zabalena eta munduko bigarren hezegunerik handiena da, Pantanalaren ondoan. 350 hegazti espezieren eta Hego Amerikako animalia ikonikoenetako batzuen (kaiman muturzabala, Caiman yacare, kapibara) bizilekua da.
Panjshir erresistentzia
Testuingurua
Panjshir probintzia, eskualde menditsua, jatorrizko Iparraldeko Aliantzaren operazio-base handi bat zen. Ahmad Shah Massouden jaioterri, 1990eko hamarkadan talibanen aurka defendatu zuen lurraldea, Iparraldeko Aliantzaren buruzagi bezala. Egun, bere seme den Ahmad Massoud erresistentziaren oinordeko dugu.
2021eko uztailaren 13an, The Economic Times egunkariak jakinarazi zuen Iparraldeko Aliantzako buruzagi-ohiak talibanen aurka borrokatzeko biltzen ari zirela. 2021eko uztailaren 28an, The Washington Postek Iparraldeko Aliantzaren gorpuzkiak Erresistentzia II izeneko talde batenpean mobilizatzen ari zirela jakinarazi zuen ere.
Ahmad Massoudek The Washington Post egunkarian abuztuaren 18an idatzitako iritzi-artikuluan, mundu-mailako laguntza-eskaera egiten zuen, Panjshir laguntzeko armamentu eta hornigai eske. Abuztuaren 17rako –behatzaile anonimo baten arabera– Panjshir bailara "alde guztietatik setiaturik zegoen", baina eraso zuzenik jaso gabe. Massoudek, halere, negoziaziorako nahia plazaratu du berriz ere.
Soldadu-ohi estatubatuar eta britainiar anonimoen arabera, Afganistanen kokatutako kontratistak zirenak batzuk, atzerrian bizitzen duten edota atzerrian lan egiten duten afganiarrak Panjshirren dauden borrokalariei laguntzeko dirua biltzen jardun dute.
Erresistentziaren bozeramailea den Ali Maisam Nazary-k esan duenez, talibanak lanez gainezka daude Kabulen kontrola hartu ostean.
Koaleszentzia Panjshirren
Kabul talibanen eskuetan erori ostean, garaian talibanek konkistatu ez zuten Afganistango gune bakarra zen Panjshir haranean, erresistentzia-fronte berri bat sortzeko mugimenduak ematen ari zirela jakinarazi zuten iturri ezberdinek.
Abuztuaren 17an, erresistentzia-gune horretara ihes egiten ari ziren afganiarren berriak iritsi ziren. Afganistango armadako tayika etniako soldadu-ohiak ere iritsi dira Panjshir bailarara, tanke eta ibilgailuekin, erresistentziaren alde. Kunduz, Badakhxan, Takhar eta Baghlandik zetozen hauek talibanek euren kontrola hartu ondoren, hasiera batean Baghlaneko Andarab barrutian bildu ostean.
Aldi berean, Afganistango Armada Nazionalaren (ANA) gorpuzkiak Panjshir haranean kontzentratzen hasi ziren Massoudek eskatuta, Bismillah Mohammadi de iure defentsa-ministroarekin eta zenbait probintzia-komandanteekin batera. Panjshir erresistentziak Abdul Rashid Dostum milizia uzbekaren buruzagiaren zein Atta Muhammad Nur-en babesa zuela ere adierazi zuen, hilaren 18an, Uzbekistanera erretiratu zen Dostumen taldeko kideek, 10.000 soldaduk erresistentziarekin bat egin zezaketela esan zuten bitartean, 15,000 soldadu baino gehiagoko botere konbinatu bat lortuz. Egun berdinean, Tajikistango enbaxada afganiarreko langileek Ghaniren argazki presidentziala Salehen argazki batengatik trukatu zuten ere.
Baghlan probintziako gertakizunak
Abuztuaren 20an, Baghlan probintziako Andarab, Puli Hisar eta Dih Salah barrutietan talibanen-aurkako erasoaldi bat gertatu zen, 60 taliban hil edo zaurituz. Arratsalde erdian, Panjshirren hedatutako berrien arabera, Puli Hisar talibanen eskuetatik berreskuratu zuen erresistentziak, borrokek Dih Salah eta Andaraben jarraitzen zuten bitartean. Irango komunikabideek, lehenik Andarab eta ondoren Dih Salah erresistentziaren eskuetan erori zirela jakinarazi zuten ostean. Altxamendu herrikoi hau Abdul Hamid Dadgarrek –talibanen-aurkako erreferente lokala– zuzendutako milizia batek bermatu zuen.
Afganistango Segurtasun Indar Nazionaleko kide-ohia den Sediqullah Shuja-ren arabera, talibanak Andarab haraneko herrietatik erretiratzeko arrazoiak etxe partikularretako talibanen miaketak izan ziren, talibanek herrien kontrol militarra beren gain hartzea baimendu zuen akordioaren urraketatzat hartu zirenak; izan ere, talibanak etxeetan sartzen zirela eta "jendea jazartzen zutela" adierazi zuen Shujak. "Gure herrietan, jendea oso tradizionala eta musulmana da. Ez dago arrazoirik talibanek Islama irakasteko." Abdul Rahman, Baghlan espetxeko komandante-ohiak adierazi duenez, "bailarako jendarte osoa talibanen aurka altxatu da. Ez gara talibanen beldur."
Analisia
The Economist egunkariaren arabera, erresistentziaren helburua "etxegabetuta dagoela dirudi". The Independenten hitzetan, beldurra dago Panjshirreko borrokalariak ez izango ote diren gaindituaren inguruan; izan ere, talibanek mendebalde-jatorriko armak eta ekipamendu militarrak erosi dituzte, artilleriarekin eta hegazkinekin batera.
Kazetari afganiar anonimo batek esan zuen taldeak talibanen aurka luzaroan erresistitzeko planak egiten hasi behar zuela Panjshir mantendu nahi bazuten. Kazetariaren esanetan, legezko errekonozimendu mota oro zaila izango zen Biden administrazioaren eskutik. Bill Roggio analistak ere "Panjshir erresistentziaren perspektibak ilunak" zirela esan zuen, nahiz eta bere oinarria defendagarria izan eta Salehek herrialde osoan zehar balizko jarraitzaileen sare zabala izan zezakeen; adibidez, NDSra joz Afganistanen gertatzen ari denari buruzko informazioa lortzeko.