cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zientzia Argien Mendean
Herri-zientzia inprimatua
Zientziaren eragina maizago agertzen hasi zen poesian eta literaturan Ilustrazioan. Poema batzuk metaforez eta irudi zientifikoez busti ziren, eta beste batzuk, berriz, zuzenean gai zientifikoez idatzi ziren. Sir Richard Blackmorek bertsoz irudikatu zuen Newtonen sistema Creation-en, Philosophical Poem in Seven Books (1712). 1727an Newton hil ondoren, haren omenez poema batzuk idatzi ziren hainbat hamarkadatan. James Thomsonek (1700-1748) bere "Poema Newtonen oroimenari" idatzi zuen, non Newton en galera sentitzen baitzuen, baina haren zientzia eta ondarea ere goraipatzen zituen:
Montigné-le-Brillant
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Agriades glandon
Bizi zikloa
Kokapenaren arabera, maiatzaren erdialdetik irailera arte ikusten dira tximeletak.
Montigné-le-Brillant
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Agriades glandon
Habitata
Toki hotzak atsegin ditu, hala nola, tundra artikoa, baso azpiartiko eta azpialpetarrak, mendialdea eta zohikaztegiak.
Zientzia Argien Mendean
Herri-zientzia inprimatua
Zure lasterketa azkarra orbes arremolinatuekin da,
Gauzak estasiaren ganbaran gauzekin alderatuz,
Eta esker oneko gurtza, argi horregatik,
Izpi ugari zure buruan behean.
Zientziei buruzko aipamenak askotan positiboak izan arren, Ilustrazioko zenbait idazlek zientzialariak kritikatu zituzten beren karrera obsesibo eta fribolengatik. Beste idazle aurrerakor batzuek, hala nola William Blakek, gaitzetsi egin zituzten zientzialariak fisika, mekanika eta matematika unibertsoaren konplexutasunak sinplifikatzeko, batez ere Jainkoari dagokionez. Garai hartan, tradizio erromantikoan, zientzialari gaiztoaren pertsonaia aipatu zuten. Adibidez, zientzialaria Ernst Theodor Wilhelm Hoffmannen lanean nefasto manipulatzaile gisa karakterizatzea.
Emakumeak zientzian
Ilustrazioaren garaian, emakumeak gizarte zientifikoetatik, unibertsitateetatik eta lanbide jakintsuetatik kanpo zeuden. Emakumeak, hala egiten bazuten, autoikaskuntzaren, tutoreen eta guraso irekienen ikasketen bidez hezten ziren. Eskulangileen alabek izan ezik —batzuetan, aitaren lanbidea ikasten zuten tailerrean lagunduz—, emakume kultuak eliteko gizartearen parte ziren batez ere. Emakumeak gizarteetatik eta unibertsitateetatik baztertzearen ondorio bat, ikerketa independentearen zati handi bat eragozten zuena, tresna zientifikoetara (mikroskopioa, esaterako) iristeko ezintasuna zen. Hain zuzen, murriztapenak hain gogorrak ziren XVIII. mendean, ezen emakumeei, emaginak barne, debekatu egiten baitzitzaien forcepak erabiltzea. Murrizketa zehatz horrek medikuntza-komunitatearen eredu bihurtzen zuen, gero eta nabarmenagoa eta gizonek menderatzen zutena. XVIII. mendean zehar, gizonezko zirujauak emaginek ginekologian zuten zeregina bere gain hartzen hasi ziren. Gizonezko satiriko batzuek ere barregarri uzten zituzten emakumeak pentsaera zientifikoarekin, eta etxeko lanetan axolagabekeriatzat hartzen zituzten. Emakumeek zientzietan duten ikuspegi negatiboak Ilustrazioko testu batzuetatik ondorioztatzen den sentimendua islatzen zuen, alegia, emakumeek ez dutela behar, eta ez direla hezi behar; iritzi horren adibide da Jacques Rousseau Émilen:
"Emakumearen hezkuntzak... gizonaren arabera planifikatu behar da. Bere begien aurrean atsegina izatea, bere errespetua eta maitasuna lortzea, haurtzaroan prestatzea, heldutasunean laguntzea, aholkatzea eta kontsolatzea, bizitza atsegina eta zoriontsua egitea; horiek dira emakumearen betebeharrak betiko, eta horixe erakutsi behar zaio gaztea den bitartean." Muga horiek gorabehera, zenbait gizonek lagundu zieten emakumeei zientzietan, eta horietako askok ekarpen baliotsuak egin zizkioten zientziari XVIII. mendean. Erakunde formaletan parte hartzea lortu zuten bi emakume garrantzitsu Laura Bassi eta Yekaterina Dashkova printzesa errusiarra izan ziren. Bassi fisika italiarra Boloniako Unibertsitatean doktoratu zen eta 1732an hasi zen bertan eskolak ematen. Dashkova San Petersburgo ko Zientzien Akademia Inperial Errusiarreko zuzendari bihurtu zen 1783an. Catalina la Grande enperatrizarekin zuen harreman pertsonalari esker (1762-1796), kargua lortu zuen. Historian, akademia zientifiko bateko zuzendaritzarako emakume baten lehen izendapena izan zen. Eva Ekeblad izan zen Suediako Zientzien Errege Akademian sartu zen lehen emakumea (1748).
Muga horiek gorabehera, zenbait gizonek lagundu zieten emakumeei zientzietan, eta horietako askok ekarpen baliotsuak egin zizkioten zientziari XVIII. mendean. Erakunde formaletan parte hartzea lortu zuten bi emakume garrantzitsu Laura Bassi eta Yekaterina Dashkova printzesa errusiarra izan ziren. Bassi fisika italiarra Boloniako Unibertsitatean doktoratu zen eta 1732an hasi zen bertan eskolak ematen. Dashkova San Petersburgo ko Zientzien Akademia Inperial Errusiarreko zuzendari bihurtu zen 1783an. Catalina la Grande enperatrizarekin zuen harreman pertsonalari esker (1762-1796), kargua lortu zuen. Historian, akademia zientifiko bateko zuzendaritzarako emakume baten lehen izendapena izan zen. Eva Ekeblad izan zen Suediako Zientzien Errege Akademian sartu zen lehen emakumea (1748).
Ohikoena emakumeek zientzietan parte hartzea zen, gizonezko ahaide batekin edo ezkontide batekin elkartuta. Caroline Herschelek bere ibilbide astronomikoari ekin zion, baina hasieran errezeloz, William Herschel anaiari lagunduz. Caroline Herschel zortzi kometaren aurkikuntzagatik eta Flamsteed-eko (1798) izar finkoen behaketen indizeagatik gogoratzen dute batez ere. 1786ko abuztuaren 1ean, Herschelek bere lehen kometa aurkitu zuen, pentsaera zientifikoko emakumeen gogo bizirako. Fanny Burneyk aurkikuntzari buruz hitz egin zuen, esanez "kometa oso txikia zela, eta ez zuela ezer harrigarri edo deigarririk bere itxuran; baina dama baten lehen kometa da, eta ni ikusteko irrikitan nengoen" Marie-Anne Pierette Paulzek Antoine Lavoisier senarrarekin lan egin zuen. Lavoisierren laborategiko ikerketetan laguntzeaz gain, zenbait testu ingeles frantsesera itzultzeaz arduratu zen, bere senarrak kimika berriari buruz egiten zituen lanetarako. Paulzek senarraren argitalpen asko ere ilustratu zituen, hala nola Kimikako Ituna (1789). Beste emakume asko testu zientifikoen ilustratzaile edo itzultzaile bihurtu ziren. Frantzian, Madeleine Françoise Basseporte Errege Lorategi Botanikoak kontratatu zuen ilustratzaile gisa. Mary Delany ingelesak ilustrazio-metodo bakarra garatu zuen. Haren teknika koloretako ehunka paper-zati erabiltzea zen, landare bizien irudikapen errealistak birsortzeko. Maria Sibylla Merian alemanak, bere alabekin batera, besteak beste, Dorothea Maria Graff, intsektuen eta mundu naturalaren azterketa zientifikoa egin zuen. Batez ere akuarela erabiliz, XVIII. mendeko entomologo nagusietako bat bihurtu zen. Surinamera joan zen lehenbiziko entomologoetako bat ere izan zen, bost urtez landare-bizitza aztertzeko.
Nobleziako emakumeek, batzuetan, beren lorategi botanikoak lantzen zituzten, hala nola Mary Somerset eta Margaret Harley. Itzulpen zientifikoak zenbait hizkuntza menderatzea baino zerbait gehiago eskatzen zuen batzuetan. Newtonen printzerria frantsesera itzultzeaz gain, Émilie du Châteletek Newtonen lana zabaldu zuen, hil ondoren fisika matematikoak izan dituen azken aurrerapenak sartzeko.
Astronomia
Koperniko ren, Kepler ren eta Newton en lanetatik abiatuta, XVIII. mendeko astronomoek teleskopioak hobetu, izarren katalogoak egin eta zeruko gorputzen mugimendua eta grabitazio unibertsalaren ondorioak azaltzeko lan egin zuten. 1705ean, Halley-k zuzen erlazionatu zituen kometa bereziki distiratsuen deskribapen historikoak eta bakar baten berragerpena (geroago Halley kometa deituko zitzaiona), kometen orbiten kalkuluan oinarrituta Halley-k ere aldatu zuen Newtondarren unibertsoaren teoria, izar finkoak deskribatzen zituena. Izarren antzinako posizioak eta haien jarrera garaikideak alderatu zituenean, James Bradley lekuz aldatu zirela ohartu zen, izarren paralajea dokumentatzen ari zen bitartean, eta ohartu zen lehenago Samuel Molyneuxekin ikusitako izarren mugimendu ulertezina argiaren aberrazioak eragin zuela. Aurkikuntza unibertsoaren eredu heliozentriko baten froga izan zen; izan ere, Lurrak Eguzkiaren inguruan egiten duen iraultzak eragiten du itxurazko mugimendua izar baten posizioan. Aurkikuntzak, halaber, argiaren abiaduratik nahiko gertu dagoen zenbatespen batera eraman zuen Bradley. Artizarraren XVIII. mendeko behaketak urrats garrantzitsu bihurtu ziren atmosferen deskribapenean. 1761eko Artizarraren igarotzean, Mikhail Lomonosov zientzialari errusiarrak argi-eraztun bat ikusi zuen planetaren inguruan. Lomonosov-ek eraztuna eguzki-argiaren errefrakzioari esleitu zion, haren hipotesiaren arabera, Artizarraren atmosferak sortua baitzen. Johann Hieronymus Schröterren 1779ko behaketek Artizarraren atmosferaren froga gehiago ekarri zituzten. Halaber, Clairaut-en Alexis Claude-ri bere matematika-trebetasun aipagarriak praktikan jartzeko aukera eskaini zion planetak, Artizarraren masa kalkulu matematiko konplexuen bidez kalkulatu zuenean.
Hala ere, garai hartako lan astronomikoaren zati handi bat XVIII. mendeko aurkikuntza zientifiko dramatikoenetako batek ilundu zuen. 1781eko martxoaren 13an, William Herschel astronomo amateurrak planeta berri bat ikusi zuen bere teleskopio islatzaile ahaltsuarekin. Hasieran kometa gisa identifikatuta, zeruko gorputza planeta gisa onartu zen geroago. Handik gutxira, Herschelek Georgium Sidus izena eman zion planetari, eta Frantziako Herschelium izena eman zioten. Herschel hil ondoren zabaldu zen Johann Bodek proposatutako Uranoren izena. Astronomiaren eremu teorikoan, John Michell filosofo natural ingelesak proposatu zuen, lehen aldiz, izar ilunak egotea 1783an. Michellek adierazi zuen izar-objektu baten dentsitatea behar bezain handia balitz, haren erakarpen-indarra hain handia izango zela, ezen argiak ere ezin izango zuela ihes egin. Halaber, pentsatu zuen izar ilun baten kokapena inguruko izarren gainean izango lukeen grabitate-indar handiak zehaztuko lukeela. Zulo beltz batetik zertxobait aldentzen den arren, izar iluna Albert Einsteinen erlatibitatearen teoria orokorraren ondoriozko zulo beltzen aurrekari gisa uler daiteke.
Kimika
Iraultza kimikoa XVIII. mendeko garai bat izan zen, kimikaren teorian eta praktikan aurrerapen garrantzitsuek markatua. Iraultza zientifikoan zientzia gehienek heldutasuna izan arren, XVIII. mendearen erdialdean kimikak oraindik ez zuen marko sistematikorik edo doktrina teorikorik zirriborratu. Alkimiaren elementuek kimikaren azterketa blaitzen jarraitzen zuten, eta uste zuten mundu naturala lurreko, uretako, aireko eta suko elementu klasikoek osatzen zutela, eta, hala ere, nagusitzen jarraitzen zuten. Iraultza kimikoaren lorpen giltzarritzat jo izan da flogistoaren teoria bertan behera uztea, Antoine Lavoisierren oxigenoaren errekuntzaren teoriaren alde, indar kimikorik gabe;
Johann Joachim Becher-ek eta Georg Ernst Stahl-ek garatua, flogistoaren teoria errekuntzaren produktuak azaltzeko saiakera izan zen. Ondoriozko produktuari calx deitzen zitzaion, eta substantzia "desflogistikotzat" hartzen zen bere "benetako" forman. Flogistoaren teoriaren aurkako lehen froga irmoak Britainia Handiko kimikari pneumologoetatik etorri ziren XVIII. mendearen azken erdian. Joseph Black-ek, Joseph Priestley-k eta Henry Cavendish-ek airea osatzen zuten hainbat gas identifikatu zituzten; hala ere, Antoine Lavoisier-ek 1772ko udazkenean ikusi zuen ezen, erretzen zirenean, sufrea eta fosforoa "pisuz handitzen" zirela, flogistoaren teoria desmuntatzen hasi zela.
Ondoren, Lavoisierrek oxigenoa aurkitu eta izena eman zion, animaliaren arnasketan zuen zeregina eta airean zeuden metalak kiskaltzea (1774-1778) deskribatu zituen. 1783an, Lavoisierrek ikusi zuen ura oxigenoz eta hidrogenoz osatua zela. Lavoisierren esperimentazio-urteek flogistoaren teoria inpugnatzen zuen lan-gorputza osatu zuten. "Flogistoari buruzko gogoetak" 1785ean irakurri ondoren, kimikariak bandotan banatzen hasi ziren, flogistoaren teoria zaharrean eta oxigenoaren teoria berrian oinarrituta. Izendegi kimikoaren forma berri bat, Louis Bernard Guyton de Morveau k garatua, Lavoisier ren laguntzarekin, generoa binomial gisa sailkatzen zuen. Adibidez, erretako beruna oxido generokoa eta berun espeziekoa zen. Lavoisierren kimika berrirako trantsizioa eta haren onarpena aldatu egin ziren Europan. Kimika berria Glasgowe n eta Edinburgon ezarri zen 1790eko hamarkadaren hasieran, baina Alemanian gailendu zen. Azkenik, oxigenoan oinarritutako errekuntzaren teoriak flogistoaren teoria ito zuen eta, prozesuan, kimika modernoaren oinarria sortu zuen.
Wallach (kraterra)
Wallach kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ12 lau-angelukoan dago. 5,74 kilometroko diametroa du. Izena Otto Wallachren omenez darama.
Dmitri Medvedev
Dmitri Anatolievitx Medvedev (errusieraz: Дмитрий Анатольевич Медведев; San Petersburgo, 1965eko irailaren 14a) errusiar politikaria da. 2008-2012 bitartean, Errusiako presidentea izan zen, eta 2012an Vladimir Putinek lehen ministro izendatu zuen.
Bizitza
1987an Leningradeko Estatu Unibertsitatean zuzenbidean graduatu zen. Abokatu lanetan aritu ostean, 1990eko hamarkadan irakasle gisa egin zuen lan. 1991tik 1996ra, Vladimir Putinek zuzendutako San Petersburgoko Udalaren Nazioarteko Harremanen Komitearen lege-aditua izan zen.
2000 eta 2001 bitartean, Errusiako gobernuak kontrolatutako Gazprom gas enpresaren administrazio-kontseiluaren buruzagi karguan jardun zen eta 2005etik 2008ra, Kremlineko lehen ministro-ordea izan zen. 2008tik 2012ra Errusiako presidentea izan zen. 2012ko presidentetzarako hauteskundeetan Vladimir Putin nagusitu ostean, Medvedev lehen ministro izendatua izan zen.
Darrellhenryita
Darrellhenryita mineral bat da eta tourmaline taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Darrellhenryita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7 da.
Schweighouse-sur-Moder
Schweighouse-sur-Moder Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Schweighouse-sur-Moder udalerrian erroldatutako biztanleak 4.559 ziren. Familiak 1.732 ziren, horien artean 364 pertsona bakarrekoak ziren (104 bakarrik bizi ziren gizonak eta 260 bakarrik bizi ziren emakumeak), 600 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 644 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 124 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.005 ziren, horien artean 2.326 aktiboak ziren eta 679 inaktiboak ziren. 2.326 pertsona aktiboetatik 2.140 lanean zeuden (1.157 gizon eta 983 emakume) eta 186 langabezian zeuden (69 gizon eta 117 emakume). 679 pertsona inaktiboetatik 229 erretiraturik zeuden, 234 ikasten zeuden eta 216 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Schweighouse-sur-Moder udalerrian 1.932 unitate fiskal zeuden, 4.890,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.650 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 73 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 8 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 7 igeltseroak, 8 margolariak, 9 zurginak, 3 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 7 ile apaindegiak, 10 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 43 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 supermerkatua zen, 2 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 4 okindegiak, 3 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 6 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 3 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 6 altzari dendak, 3 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 2 drogeria, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Schweighouse-sur-Moder udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1  eta botika 1  bat zegoen.
IUCNren Zerrenda Gorria
IUCNren Zerrenda Gorria (ingelesez IUCN Red List) 1963an sortu eta animalia eta landare-espezie iraute egoera neurtzeko munduko zerrendarik sakon eta orokorrena da. Nagusia Naturaren Kontserbaziorako Nazioarteko Erakundeak (IUCN) argitaratzen baduen ere, badaude zenbait herrialde eta erakundek sortutako eskualdeko zerrendak.
Irizpideak eta egoerak
Erabilitako irizpideak zorrotzak dira oso eta espezieen galera murriztea dute helburua. Zerrendak bederatzi kategoriatan sailkatzen du espezie bakoitzaren iraute egoera:
Datu kazetaritza
Datu kazetaritza datu sorta handiak batu eta software espezializatua erabiliz informazio esanguratsua irakurleei modu errazean aurkeztea helburu duen kazetaritzaren arloa da. Datu-baseetatik eta beste informazio iturri batzuetatik batzen den datu sorta hori infografia modukoetan, zein tresna interaktiboen bitartez bistaratu ohi dira, aurkezten den informazioa erakargarriago egiteko. Datu kazetaritzak kazetariek edukiak sortzeko eta komunikatzeko duten gaitasuna diseinua, informatika eta estatistika bezalako beste arlo batzuekin bateratzen ditu.
Corignac
Corignac Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Sainte-Foy-la-Grande
Sainte-Foy-la-Grande Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Corignac
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Sainte-Foy-la-Grande
Biztanleria
2007an Sainte-Foy-la-Grande udalerrian erroldatutako biztanleak 2.560 ziren. Familiak 1.305 ziren, horien artean 724 pertsona bakarrekoak ziren (244 bakarrik bizi ziren gizonak eta 480 bakarrik bizi ziren emakumeak), 249 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 168 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 164 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Corignac
Etxebizitza
2007an 119 etxebizitza zeuden, 110 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 118etxeak ziren. 110 etxebizitza nagusietatik 96 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 11 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 82 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 54 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Sainte-Foy-la-Grande
Etxebizitza
2007an 1.786 etxebizitza zeuden, 1.343 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 58 bigarren erresidentzia ziren eta 385 hutsik zeuden. 800 etxeak ziren eta 975 apartamentuak ziren. 1.343 etxebizitza nagusietatik 392 bere jabearen bizilekua ziren, 918 alokairuan okupaturik zeuden eta 33 doan lagata zeuden; 126 etxek gela bat zuten, 192 etxek bi zituzten, 389 etxek hiru zituzten, 342 etxek lau zituzten eta 294 etxek bost zituzten. 412 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 667 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 153 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Corignac
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Sainte-Foy-la-Grande
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Corignac
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 204 ziren, horien artean 134 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 134 pertsona aktiboetatik 121 lanean zeuden (73 gizon eta 48 emakume) eta 12 langabezian zeuden (3 gizon eta 9 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 39 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Sainte-Foy-la-Grande
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.372 ziren, horien artean 917 aktiboak ziren eta 455 inaktiboak ziren. 917 pertsona aktiboetatik 686 lanean zeuden (370 gizon eta 316 emakume) eta 231 langabezian zeuden (101 gizon eta 130 emakume). 455 pertsona inaktiboetatik 104 erretiraturik zeuden, 124 ikasten zeuden eta 227 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gone in 60 Seconds (2000ko filma)
Gone in 60 Seconds edota Gone in Sixty Seconds (euskaraz 60 Segundutan Joana), 2000ko Dominic Sena estatubatuar zinema zuzendariaren ekintza film bat da. Nicolas Cage, Angelina Jolie, Giovanni Ribisi, Christopher Eccleston, Robert Duvall, Vinnie Jones eta Will Patton aktoreek antzeztu zuten.
Corignac
Diru sarrerak
2009an Corignac udalerrian 119 unitate fiskal zeuden, 336,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.698 euro zen.
Sainte-Foy-la-Grande
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 315 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 11 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 14 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 97 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 29 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 18 finantziazio enpresak ziren, 20 higiezinen enpresak ziren, 32 zerbitzu enpresak ziren, 47 administrazio publikoko enpresak ziren eta 26 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Corignac
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren eta 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.
Gone in 60 Seconds (2000ko filma)
H.B. Halickiren 1974ko izenburu berdineko filmaren berregokitzapena da.
Corignac
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 2 iturginak.
Gone in 60 Seconds (2000ko filma)
Argumentua
Randall "Memphis" Rainesek (Nicolas Cage) bere iragan deliktiboa atzean laga zuela aspaldi izan zen. Baina Kip (Giovanni Ribisi) anaia arriskuan dagoenez, hura salbatzeko ongien egiten dakiena egitera derrigortua egongo da: autoak lapurtzera, 50 auto eta kontratua. Kirol auto azkarren zale porrokatua, Menphis auto lapurreten negozioan kondaira da. Ez dago ireki ezin dezakeen sarrailik, ez eta desaktibatu ezinezko alarmarik ere.
Sainte-Foy-la-Grande
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 84 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 autoeskolak, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 2 eraikuntza enpresak, 14 ile apaindegiak, 3 aldi baterako lan enpresak, 19 jatetxeak, 13 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 3 apaindegiak.
Corignac
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Sainte-Foy-la-Grande
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 57 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 7 okindegiak, 6 harategiak, 1 arraindegi zen, 3 liburu dendak, 16 arropa dendak, 6 etxerako tresna dendak, 2 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 3 kirol-dendak, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 5 lore-dendak ziren.
Corignac
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Corignac udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Sainte-Foy-la-Grande
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, 2 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, 4 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Corignac
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sainte-Foy-la-Grande
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Sainte-Foy-la-Grande udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 847 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 446 eta lizeo teknologikoetan 211.
Sericita
Sericita Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Sainte-Foy-la-Grande
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
Sainte-Foy-la-Grande udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.
Rakovec nad Ondavou
Rakovec nad Ondavou Eslovakiako udalerri bat da, Michalovceko barrutian kokatuta. 15,22 km²ko azalera du eta 1057 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1266. urtekoa da.
Zegama-Aizkorri Maratoia
Zegama-Aizkorri Maratoia Gipuzkoako Goierri eskualdeko Zegama udalerria eta Aizkorri mendilerroaren artean maiatzean 2002. urtetik aurrera urtero ospatu ohi den mendi maratoia da.
2004tik 2018ra bitartean Skyrunner World Series txapelketako lasterketa izan zen. 2018tik Salomon marka frantsesaren Golden Trail World Series-ean puntuatzen du.
Kutxa Kultur Artegunea
2015ean irekia,  erakusketa-aretoa Kutxa Fundazioaren programazioa osatzeko helburuaz sortu zen. Areto berri honen erakusketa-ildoak argazki-erakusketak soilik izango ditu ardatz.
Argazkigintza beti izan da ardatz garrantzitsua Kutxa Fundazioaren kultura-estrategian. Kutxa Fototeka ─ argazki-artxiboa, hau ere Tabakalera eraikinean dagoena─ da Fundazioak duen ondare-aktiborik garrantzitsuenetako bat.
Argazkigintza publiko orokorrari hurbiltzea eta ezagutaraztea, arreta berezia eskainiz geure hurbileko inguruneari, horixe da Artegunearen helbururik garrantzitsuenetako bat. Aretoak topaketa-gune bat izan nahi du, ezagutzarako tresna, era guztietako jendearen eskura egongo dena.
Hezkuntza-proiektuak
Artea jendeari hurbiltzeko, kultura-trukea eta gaitasun kritikoa sustatzeko gune izateko pentsatua, hezkuntza-lanak garrantzi handia izan du beti Kutxa Kultur Artegunearen proiektuetan.
Ordutegia
Asteartetik igandera: 11:30-13:30 / 17:00-21:00
Liolaemus lorenzmuelleri
Liolaemus lorenzmuelleri Liolaemus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Gadsden Hotel
Gadsden Hotel Estatu Batuetako Arizona estatuan dagoen Douglasen dagoen hotel historikoa da. 1976tik Leku Historikoen Erregistro Nazionalean dago.
Historia
Hotela 1907an ireki zen. Bost solairuetako eraikin dotorea da. Hasieran bere 160 gela abeltzainentzat eta meatzarientzat ziren. 1929an sute batek hotel osoa suntsitu zuen. Ondoren altxatu zen eraikina luxuzkoa izan zen: Italiatik eramangako marmolez eskailera eta zutabeak, Tiffany & Co-k egindako kristalezko murala, Audley Dean Nicholsek margotutako lan ikaragarria...
2013ko uztailatik hotela New Mexikoko Albuquerqueko Peak Hospitality Management enpresak gestionatzen du.
Albula virgata
Albula virgata Albula generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Albulidae familian.
Ruská
Ruská Eslovakiako udalerri bat da, Michalovceko barrutian kokatuta. 11,90 km²ko azalera du eta 607 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1195. urtekoa da.
Pseudochromis
Pseudochromis Pseudochromidae familiako arrain genero bat da.
Espezieak
70 espezie ezagutzen dira:
Enbata (alderdi politikoa)
Enbata Ipar Euskal Herriko alderdi politiko abertzale bat izan zen, Enbata aldizkariaren inguruan sortua. Berez, Iparraldean osoki sortu eta egituratutako lehenbiziko alderdi politiko abertzalea izan zen.
Rotten XIII
Rotten XIII edo Rotten Amairu Tafallan sortutako punk-rock musika taldea da. 2017an sortu zuten Zartako-k, Odolkiak Ordainetan eta Patada Oi! taldeetako kideek.
Enbata (alderdi politikoa)
1963ko apirilaren 15ean sortu zen, Aberri Eguna Iparraldean lehenbizikoz ospatu zen datarekin batera. Alderdiaren zazpi sortzaile historikoak hauek izan ziren: Ximun Haran, Mixel Labéguerie, Piarres Larzabal, Jakes Abeberri, Mixel Burukoa, Jean-Louis Davant eta Mixel Epherre.
1974ko urtarrilaren 30ean, Raymond Marcellin barne ministroaren arabera, ETArekin balizko lotura zuelakoan, Frantziako Gobernuaren dekretu batek deseginarazi zuen.
Rotten XIII
Javi Fernandez (taldeko baxua) 2019ko urtarrilaren 16an hil zen, lanean ari zela Martzillan, Nafarroa
Jeremy Suarez
Jeremy Steven Suarez (Burbank, California 1990eko uztailaren 6a) estatubatuar aktorea da.
Rotten XIII
Partaideak
Taldea osatzen duten pertsonak:
Herigonius (kraterra)
Herigonius kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ19 lau-angelukoan dago. 14,9 kilometroko diametroa du. Izena Pierre Herigoneren omenez darama.
Emilio Ybarra
Emilio Ybarra Txurruka (Donostia, 1936ko azaroaren 9a - Madril, 2019ko uztailaren 17a) euskal enpresaburu eta ekonomialaria izan zen.
Biografia
Ybarra burges leinuaren kidea, ama Dolores Txurruka Abrako kondesa eta aita Santiago Ybarra zituen; aita Cabo Quilates ontzian hil zuten Gerra Zibilean.
Deustuko Unibertsitateko Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultatean ikasi eta Santiago anaiarekin batera Vocentoren jabea zen. Tubos Reunidos edo Corporación Financiera enpresen kontseilaria izateaz gain, Banco de Bilbao edo BBVren presidentea izan zen.
Faumont
Faumont Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 785 etxebizitza zeuden, 750 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 32 hutsik zeuden. 769 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 750 etxebizitza nagusietatik 634 bere jabearen bizilekua ziren, 102 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 34 etxek bi zituzten, 60 etxek hiru zituzten, 137 etxek lau zituzten eta 518 etxek bost zituzten. 630 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 260 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 426 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Faumont udalerrian 761 unitate fiskal zeuden, 2.124,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.535 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 etxerako tresna denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Faumont udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 580 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alderdi Demokrata Popularra
Alderdi Demokrata Popularra (Partido Demócrata Popular) Espainia alderdi politiko kristau demokrata izan zen.
Historia
Espainiako Trantsizio Demokratikoan buruzagiek Zentro Demokratikoaren Batasuna sortzera lagundu zuten 1977an baina 1982an koalizioa utzi eta Partido Demócrata Popular sortu zuten.
1982 eta 1986 artean Alianza Popular eta Alderdi Liberalarekin batera Coalición Popular sortu zuen.
1987ko Espainiako Udal Hauteskundetan bakarrik joan eta 319.519 boto eta 1.520 zinegotzi lortu zituen. Urte bereko Europar Hauteskundetan 170.866 boto lortu zituen.
1989an desagertu eta Alderdi Popularra sortuberrian murgildu zen.
Alderdikideak
Presidenteak Óscar Alzaga eta Javier Rupérez izan zituen eta alderdikideen artean Jaime Mayor Oreja, Javier Arenas, José María Álvarez del Manzano edo Jaime Ignacio del Burgo zeuden.
Akodon glaucinus
Akodon glaucinus Akodon generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetidae familian sailkatuta dago.
Simolândia
Simolândia Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Arverni
Arverni egungo Auvernian, Frantziako Erdialdeko Mendigunea inguruan, bizi zen herri galiarra izan zen. Erdialdeko Galiako herri nagusienetariko bat izan zen, zenbait aldiz erromatarrak borrokatu zituena.
Galietako Gerra eta gero, egungo Clermont-Ferranden zegoen Gergovia zuten hiriburu baina lehen Corent eta Gondole oppidumak omen ziren. Aztarnategietan topaturiko aztarnen arabera, zaldiz eta zaldunez osaturiko hilobi kolektiboak, erregeek erabiltzen zituzten tenpluak edo txanponak egiten zituzten.
Odette Giuffrida
Odette Giuffrida (Erroma (Italia) 1994ko urriaren 12a) judo borrokalari italiarra da.
Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), zilarrezko domina eskuratu zuen Italia ordezkatzen, ≤52 kg-ko emakumezkoen kategorian, Majlinda Kelmendi kosovarrarekin (urrezkoa) galduz eta Misato Nakamura japoniarra eta Nataliya Kuzyutina errusiarra (brontzezkoa partekaturik) garaituz.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina lortu zuen Italia ordezkatzen (Chelsie Giles britainiarrarekin partekaturik), ≤52 kg-ko emakumezkoen kategorian, Uta Abe japoniarrarekin (urrezkoa) eta Amandine Buchard frantziarrarekin (zilarrezkoa) galduz.
HAPzko munduaren hipotesia
Bizitzaren jatorriari buruzko HAPzko munduaren hipotesiak, hidrokarburo aromatiko poliziklikoen (HAPen) erabilera, ARNaren, aurre-munduan bizitzaren sorrerarako oinarriak eratu zituen erdibideko urratsa izan zela proposatzen du. Simon Nicholas Plattsek 2005ean proposatu zuen. Orain arte ez da frogatua izan, nahiz eta 2007an, Cassini-Huygens sondak, Titaneko atmosferaren gainekaldeko eremuetan, tolinan ioi negatiboen presentzia aurkitu zuen.
Hainbat esperimentuk, Millery eta Ureyrena bezalakoek, zalantzan jartzen dute era errazean molekula organiko aintzindariak, aminoazidoak barne, sor daitezkenik. ARNaren munduaren hipotesiak, nola ARNa bere katalizatzailea (erribozima bat) izan daitekeen erakusten du, eta era honetan, bizitzaren agerpenaren oinarriak ezarri ziren. Hala baina, aldi berean, zenbait argitu gabeko pausu ageri dira, lehen ARN molekulak nola eratu ziren azaltzen duena bezalakoak.
Jakina da, jatorrizko ozeanoaren osagai probableak hidrokarburo aromatikko poliziklikoak (HAPak) direla. HAPak normalean ez dira oso disolbagarriak itsasoko uretan, baina eguzkiaren izpi ultramoreen bezalako erradiazio ionizatzailearen eraginpean jartzean, gainazaleko hidrogenoaren atomoak deuseztatu egin daitezke, eta hidroxilo taldeengatik ordezkatu, hauek askoz ere disolbagarriagoak uretan izatea eraginez.
HAPak anfifilikoak dira, hau da, alde hidrofoboak eta baita hidrofiloak dituzte. Beraz, disoluzioan egoterakoan, lipidoek bezala, joera dute metaketetan antolatzeko bere burua, zati hidrofoboak babestuz.
Auto-antolaturiko metaketa hauetan, eraztunen arteko banaketa 0.34 nm-koa da. Hau, ARNan eta ADNan aurkitzen den banketa distantzia berdina da. Molekula txikiak, bere kabuz batu litezke HAPen eraztun hauetara. Hala baina, eraztun hauek eratzen daudela, bere artean biratzeko joera dute, zeinek beste konposatuekin edo beheragoko posizio batekoekin talka egin luketen elakrtutako konposatuak desplazatzeko joera bat sortzen duen. Era honetan, horrek, base puriko eta pirimidinikoak bezalako molekula planareen lehentasunezko elkarketa estimulatzen du. Base hauek ere anfifilikoak direnez, antzeko metaketetan lerratzeko joera daukate. Eta honek, azido nukleikozko eskeleto bat baseekin batera eratzeko andamiaje eraginkor bat sortzen bukatzen du.
Azidotasunaren aldaketa txiki batek baimendu ahal izango luke orduan, baseak PAHen jatorrizko metaketatik askatzea, eta era honetan, ARNa bezalako molekulak eratzea.
Acer Arena
Acer Arena Australiako Sydney hirian dagoen kirol eta entretenimendu multzo handi bat da. Sydneyko Olinpiar Parkean dago, eta 1999an amaitu zen eraikitzen, Sydneyn ospatu behar ziren 2000ko Udako Olinpiar Jokoetarako instalakuntzen zati bezala. Arena jatorrian Sydney SuperDome bezala ezagutzen zen Acer taiwandar enpresak izenaren eskubideak 2006an erosi zituen arte.
190 milioi dolarreko kostua izan zuen instalakuntza honek Abigroup Ltdk eta Obayashi Corporationek eraiki zuten buruan ingurugiro faktoreak zituztela. Edonola ere, instalakuntzarentzako aire girotuak haloalkanoak sortzen zituen eta Olinpiar Jokoetarako Gida Berdea haustea leporatu zitzaion. Hegoaldeko Gales Berriko gobernuburua zen Bob Carrek estadioa, ofizialki, 1999an inauguratu zuen.
Estadioaren garapena 3400 autorentzako aparkalekua eta kanpo landun plaza bat ere bazituen hiru azpitokiren zati izan zen.
Estadioaren sabaiko mastak lurretik 42 metrotarainoko altuera dute, eta estadioak 20.000 metro karratuko azalera hartzen du.
Bertan jokatzen ditu Sydney Swifts taldeak etxeko partidak.
Ganswindt (kraterra)
Ganswindt kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ30 lau-angelukoan dago. 77,5 kilometroko diametroa du. Izena Hermann Ganswindtren omenez darama.
Club Atlético Cirbonero
Club Atlético Cirbonero Cintruénigoko futbol taldea da, 1943an sortua. Hirugarren Mailan dabil.
Datuak
2023-24 denboraldia barne.
Chelsie Giles
Chelsie Giles (Coventry, Ingalaterra, 1997ko urtarrilaren 25a) judo borrokalaria da.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina lortu zuen Erresuma Batua ordezkatzen (Odette Giuffrida italiarrarekin partekaturik), ≤52 kg-ko emakumezkoen kategorian, Uta Abe japoniarrarekin (urrezkoa) eta Amandine Buchard frantziarrarekin (zilarrezkoa) galduz.
Asón (ibaia)
Asón Espainiako iparraldeko ibaia da, Kantauriar mendilerroan jaioa eta ekialdeko Kantabria zeharkatzen duena.
Lussy-sur-Morges
Lussy-sur-Morges Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Nijefurd
Nijefurd Herbehereetako Frisiako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 10.957 biztanle zituen.
Matthijs Büchli
Matthijs Büchli (Haarlem, Ipar Holanda, Herbehereak, 1992ko abenduaren 13a) txirrindularitzan pista modalitatean lehiatzen den atleta holandarra da, abiadura eta keirin probetan espezialista.
Udako bi Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte bi domina lortuz: zilarra Rio de Janeiro 2016an keirin proban, eta urrea, Tokio 2020an taldekako esprintean (Roy van den Berg, Harrie Lavreysen eta Jeffrey Hooglandekin batera).
2013 eta 2020 urteen artean, zortzi domina irabazi zituen Pistako Txirrindularitzako Munduko Txapelketan, eta 2014 eta 2019 urteen artean, bost domina irabazi zituen Europako Pistako Txirrindularitza Txapelketan.
Dee Dee Davis
Dee Dee Davis (Culver City, 1996ko apirilaren 17a) alemaniar-estatubatuar aktore eta ilusionista ohia da.
Lobeira
Lobeira Galiziako barnealdeko eta mugaldeko udalerria da, Ourenseko probintziaren hego-mendebaldean eta A Baixa Limiako eskualdean kokatutakoa, Minho-Limako eskualde portugaldarrarekin mugan.
2007ko erroldaren arabera, herriak 1.089 biztanle ditu.
Nekazaritza-kutsadura
Nekazaritza- eta abeltzaintza-kutsadurak edo Nekazal kutsadura nekazaritzan eta abeltzaintzan egiten diren jardueren azpiproduktu biotiko eta abiotikoei egiten die erreferentzia. Azpiproduktu horiek ingurumeneko ekosistemak kutsatzea edo degradatzea eragiten dute eta/edo gizakiei eta haien interes ekonomikoei kalteak eragiten dizkiete. Kutsadura zenbait iturritatik etor daiteke, hala nola iturburu puntualeko uraren kutsaduratik (deskarga-puntu bakar batetik) paisaia-mailako arrazoi lausoagoetaraino (kutsadura lausoa eta airearen kutsadura ere deitzen zaie). Ingurumenari kalte bat eginez gero, kutsatzaile horiek zuzeneko eragina izan dezakete inguruko ekosistemetan, hau da, tokiko fauna hiltzen dute edo edateko ura kutsatzen dute, baita ibaietan behera ere, itsasoetan eta aintziretan eremu hilak sortuz.
Kudeaketa-jarduerek edo horien ezjakintasunak funtsezko eginkizuna dute poluitzaile horien kantitatean eta inpaktuan. Kudeaketa teknikak honako hauek dira: animalien kudeaketa, ostatua, pestiziden eta ongarrien hedapena nekazaritza praktika globaletan. Kudeaketa praktika txarren artean sartzen dira gaizki kudeatutako animalien elikadura, gehiegizko artzaintza, laborantza, ongarriak eta pestiziden erabilera desegokia, gehiegizkoa edo gaizki programatua.
Nekazaritza eta abeltzaintzako kutsatzaileek eragin handia dute uraren kalitatean, eta laku, ibai, hezegune, estuario eta lurpeko uretan aurki daitezke. Kutsatzaile horien artean sedimentuak, mantenugaiak, patogenoak, pestizidak, metalak eta gatzak daude. Abeltzaintzak neurriz kanpoko eragina du ingurunean sartzen diren kutsatzaileetan. Zaborrentako bakterioak eta patogenoak erreketara eta lurpeko uretara sar daitezke, artzaintza, zaborren biltegiratzea eta soroetan zaborren aplikazioa behar bezala kudeatzen ez bada. Lurzoruaren erabileran eta abeltzaintzan izandako aldaketen bidez nekazaritzak eragindako airearen poluzioak neurriz kanpoko eragina du klima-aldaketan, eta kezka horiei aurre egitea izan zen klima-aldaketari eta lurrari buruz GICCk egindako txosten bereziaren zati nagusia.
Gaur ez
Gaur Ez rock musikako talde bat da, 2006an Iruñean sortua.
Nekazaritza-kutsadura
Araba, Bizkai eta Gipuzkoako guneak
Euskadin zazpi eremu kaltebera izendatuak, jardunbide egokien bi kode eta jarduketa-plan bat definitu dira, nekazaritza-jatorriko nitratoek eragindako uren kutsadura murrizteko eta mota horretako kutsadura berrien aurka prebentzioz jarduteko helburu bikoitzarekin. Hauek dira izendatutako eremu kalteberak:
San Juan Chamula
San Juan Chamula Mexikoko Chiapas estatuko herri bat da. San Cristóbal de las Casasetik hamar kilometrora dago eta San Andrés Larráinzarretik hamabi kilometrora. Bertako biztanle asko zotzilak dira. Bestalde, Chamula Chiapas mendilerroan bizi diren hainbat etnia maia izendatzeko erabiltzen den jentilizioa da: tzotzil, tzeltal, mame, tojolabal, choles. San Juan Chamula da, halaber, Chamula udalerriaren burua da. Chiapaseko lekurik garaienetan dago. Konkistaren aurreko kultura eta ohiturak gorde dituen herria da. Ekologiaren ikuspuntutik oso herri aberatsa da.
Geografia
San Juan Chamula itsas mailatik 2,260 metrotan dago, Altiplanoan, eta % 80 lur malkartsuz eta % 20 lur lauz inguratuta dago. San Juan Chamulatik gertu, Yultonil eta Chamula ibaiak daude.
Gaur ez
Historia
Taldea 2006. urtean sortu bazen ere 2010. urtean sendotu zen. Xabik (baxua), Alfredok (gitarra) eta Idoiak (gitarra) osatutako hirukotera, Julen (bateria) eta Jule (ahotsa) batu ziren, erritmo sendoagoak eta nahitaezko melodia aldaketak ekarriz. Aire fresko berrien energiak bultzatuta, haien ohiko erritmo karibetarra gainditu eta gogotsu ekin zioten lanari, abesti berriak sortuz eta 2011n berriro ere hainbat agertoki aztoratuz. Errepidez, ilusioz, kontzertuz, jende berriaz, ikaspenez eta hazkuntzaz beteriko 3 urte eder eta aberats izan ziren. Tartean haien lehenengo diskoaren erditzea (2012).
2013ko udazkenean Julek taldea utzi eta taldeak etena egin behar izan zuen. Denbora pasata, noraezean ibili eta gero Amaia sartu zen boskotea osatuz eta II diskoa besapean (2017).
San Juan Chamula
Geografia
Klima epel subhezea da, urtean 13.7 ° C-ko batez besteko tenperaturarekin. Urteko euri-prezipitazioa 1024 mm-koa da, eta euria batez ere udan egiten du.
Maia kultura
San Juan Chamula maien kultura praktikatzen duten azken tokietako bat da. Herri honetako biztanleek eguzkiari jtotik esaten diote, euskaraz "aita", eta ilargiari jmetik. Bere kulturaren arabera, bere arbasoek gauetan izarrak neurtzen zituzten ordua zehazteko. Tokiko kulturarako beste puntu garrantzitsu bat adinekoak jakintsu gisa duen garrantzia da.
Auzoak
Hiru dira:
Harresian Zulo
Harresian Zulo 2004 urtean Gasteizen sorturiko euskal-afrikar folk taldea da. Bederatzi musikarik eta hiru dantzarik osatzen dute.
Historia
Taldea 2004an sortu bazen ere hamar urte egin zituzten kontzertuak ematen eta 2014an diska ateratzea erabaki zuten, taldearen izena daramana. 2018an bigarren diska plazaratu dute.
Liolaemus magellanicus
Liolaemus magellanicus Liolaemus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Albula vulpes
Albula vulpes Albula generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Albulidae familian.
Senné (Michalovceko barrutia)
Senné  Eslovakiako udalerri bat da, Michalovceko barrutian kokatuta. 18,77 km²ko azalera du eta 710 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1263. urtekoa da.
Ipuurren Papiroa
Ipuurren Papiroa (Ipuwer papyrus ingelesez), 17 papiro txataletan mantendutako Antzinako Egiptoko olerki bat da, Leidengo Papiroa I 344 izenarekin sailkatua. Herbehereetako Leiden herriko Museo Arkeologiko Nazionalean dago.
Ipuwerren Aieneak edo Ipuurren Aieneak ere deitua da.
Eskuizkribua, Menfisen aurkitu zen, baina, beharbada, Saqqaratik zetorren, 378 zentimetroko luzera eta 18 zentimetroko altuera du. K.a. XIII. mendearen amaieran datatua dago, eta, olerkia idatzi zen garaia zein izan zen ezagutzen ez den arren, adituren batzuk, Egiptoko Tarteko Lehen Aroan idatzi zela iradoki dute, K.a. 1850etik K.a. 1600 arte.
Istorioa, Egiptoko Antzinako Inperioaren erorketa erakusten zuen elezahar historikotzat hartzen da, edo Egiptoko Tarteko Bigarren Aroan zegoen ustezko kaosak inspiratutako aiene bat, zenbait mende beranduago, edo, beharbada, baita bi gertaeren konbinaketa bat ere.
Ipuurrek (Ipu ur) "Ipu printzea", ordena zaharraren aldekoa, desastre naturalez eta kaos egoera batean zegoen Egipto samindu bat deskribatzen du, mundu nahastu bat, non pobrea aberats bihurtzen den, eta, aberatsa, pobre, eta gerra, gosea eta heriotza alde guztietan dauden. Ordena zaharraren erorketa honen zantzu bat, mirabeek euren mirabetza utzi eta errebeldiaz jokatzen duten aienea da.
Honen ondorioz, eta "ibaia odola da" bezalako esaeren ondorioz, batzuk, dokumentua, anakronikoki, Itun Zaharreko Irteera liburuan kontatzen diren Egiptoko Izurrien istorio egiptoar bezala interpretatu dute, eta sarri aipatzen dute Bibliako testuaren froga bezala erakunde erlijiosoren batzuk. Benetan, dirudienez, tradizio luzekoa den kexuko genero literario bat eratzen du, honi buruz, oihartzunak, adibidez, Bizitzari buruzko ilusioa galdutako baten elkarrizketa bere arimarekin aurkitu daitezkeelarik, edo, askoz beranduago, Joben liburuan. Hain zuzen ere, halako testu bat, oso antzeko moduan dago Joben liburuan:
Peter Snell
Sir Peter Snell (Opunake, 1938ko abenduaren 17a - Dallas, Texas, 2019ko abenduaren 12a) zeelandaberritar atleta izan zen.
Ipuurren Papiroa
Hel dadila gizateria existituko ez den eguna, gizonek seme-alabarik izango ez dutena, seme-alabarik jaioko ez direna, lur gainean zarata oro desagertuko dena eta gehiago borrokatu behar ez dena.