cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Osvaldo Soriano
Biografia
Neuqueneko Industria Eskolan egin zituen ikasketak, Patagonian, eta motor-lantegi batean hasi zen lanean, Tandil hirian. 1966an kazetari gisa hasi zen lanean. Hiru urte geroago, 1969an, Buenos Airesa joan zen, eta Primera Plana, Panorama, La Opinión eta El Cronista egunkarientzat lan egin zuen, telebistarako eta zinemarako hariak idazteaz gainera. 1973an bere lehen eleberria argitaratu zuen, Triste solitario y final ("Bakarzale tristea eta amaia").
Militarrek aginpidea indarrez hartu zutenean, Parisa erbesteratu zen. Han Cuarteles de invierno ("Neguko kuartelak") eta No habrá más penas ni olvido ("Ez da pena eta ahanztura gehiago izango") idatzi zituen, eta 1983an Argentinara itzuli zenean argitaratu zituen. Urtebete geroago, artikulu-bilduma bat argitaratu zuen, Artistas, locos y criminales ("Artistak, zoroak eta kriminalak") titulupean, eta artikuluak idazten hasi zen Mexiko, Venezuela, Txile, Italia, Alemania eta Frantziako zenbait egunkarirentzat. 1986an A sus plantas rendido un león ("Lehoi bat bere oinetara") eta Donde Geneviéve y el Flaco Martínez perdieron las ilusiones ("Geneviévek eta Flaco Martinezek ilusioak galdu zituzten") argitaratu zituen, eta 1990ean Una sombra ya pronto serás ("Aurki itzala izango zara"). Azken horretan oinarri hartuta Héctor Olivera zinema-zuzendariak film bat egin zuen.
Espatula arrain
Espatula arrainak Polyodontidae familia osatzen duten Acipenseriformes ordeneko arrain aktinopterigioak dira. Gaur egun bi espezie daude: Mississippi ibaian bizi den Polyodon spathula eta Ibai Urdinean bizi den Psephurus gladius.
Ezaugarriak
Espatula itxurako muturra eta bizar ñimiñoak. Gorputz biluzia (ezkatarik gabea) isats pedunkuluko ezkata gutxi batzuk izan ezik. Isats hegal heterozerkoa. Zakatz-arrastelu luze eta oso ugariak Polyodonen kasuan. Oso hortz txikiak. Espirakulua daukate. Zakatz-operkulua oso hedatua atzerantz.
Taxonomia
Gaur egun familia honetan bi genero daude. Beste lau (edo bost) iraungi dira.
Polyodontidae
Antonio Emery
Antonio Emery Arotzena (Irun, - ) gipuzkoar futbolaria izan zen, atezain moduan ibilitakoa. Juan Emery eta Unai Emery futbolarien aita eta aitona izan zen.
Wilton Dean
, 'Wulton Dean', Eskoziako herri bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.
Aurkezpen (informazioa azaltzeko era)
Aurkezpena informazioa azaltzeko modu bat da, testuak, irudiak eta soinuak uztartzen dituena, gehienetan modu didaktiko batez, diagramak eta eskemak erabiliz. Lagungarri gisa erabiltzen dira hitzaldietan.
Kirbyville (Missouri)
Kirbyville Missourieko herrixka bat da. Taney konderrian kokatua dago. 2010ean 207 biztanle zituen, 3.46 kilometro koadrotan banatuta.
Chris Barber
Donald Christopher Barber (Welwyn Garden City, 1930eko apirilaren 17a - Ibidem, 2021eko martxoaren 2a), musika munduan Chris Barber gisa ezaguna, Britainiar Inperioko Ordena zuen jazz musikari, tronboi jole eta orkestra zuzendaria izan zen.
Garrantzia
Jazz munduan eragin handia izan zuen bere lanak. Erresuma Batuan arrakasta handiko albumak plazaratu zituen, batez ere jazz tradizionalaren esparruan. Lonnie Donegan ekin kolaborazio garrantzitsuak egin zituzten: biek ala biek 1950. hamarkadan skiffle generoa zabaldu zuten, batez ere biek batera plazaratu zuten "Rock Island Line" abestiari esker. Doneganekin batera eta, geroago, Alexis Kornerrekin egindako kolaborazioak Barber rhythm and blues britainiarraren ezinbesteko izena bihurtu zuten. 1960. hamarkadan ere "música beat" mugimenduan arrakasta itzela izan zuen.
Cyprinus multitaeniata
Cyprinus multitaeniata Cyprinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Ryuho Kikuchi
Ryuho Kikuchi (菊池 流帆) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Renofa Yamaguchi FC.
Romery (Aisne)
Romery Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 44 etxebizitza zeuden, 34 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 44etxeak ziren. 34 etxebizitza nagusietatik 30 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 11 etxek bost zituzten. 24 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 51 ziren, horien artean 36 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 36 pertsona aktiboetatik 25 lanean zeuden (15 gizon eta 10 emakume) eta 11 langabezian zeuden (6 gizon eta 5 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra finantziazio enpresa batena zen.
2000. urtean Romery udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Juan Ruiz
Juan Ruiz (Alcalá de Henares, c. 1283 - c. 1350), ezizenez Hitako artziprestea, Gaztelako elizgizon eta poeta izan zen. Erdi Aroko gaztelaniazko poema-liburu aipagarriena idatzi zuen: Libro de buen amor (1330, «Maitasun onaren liburua»).
Juan Ruizen bizitzari buruz, berak liburu haren hitzaurrean emaniko datuak baizik ez dira ezagutzen. Toledon egin zituen eliza-ikasketak, eta apaiz izan zen Hitan, Alcalatik hurbil. Badirudi, bizi zelarik, ospe handia ekarri ziotela berak moldaturiko herri-kantuek. Libro de buen amor obran hamabi kontakizun-poema aurkeztu zituen, cuaderna via izeneko bertsoetan moldatuak gehienak, amodiozko menturei buruz. Buen amor (Jainkoaren maitasuna) eta loco amor (gizakien amodio haragikoia) direlakoen arteko aldeak nabarmentzen saiatu zen bere obran; horretarako ez zituen ezkutatu bere garaiko eguneroko bizitzako errealitatea eta mintzaira-moldeak, eta satira zorrotz baten bidez aurkeztu zituen amodiozko egoerak.
Gaztelako tradizio zaharra ongi ezagutzen zuen, eta hartatik bilduriko pertsonaiak ere sartu zituen bere obran (Fernando de Rojasen Celestinarekin segida izango zuen Trotaconventos izeneko emakume maitale-hornitzaile zaharra, adibidez). Iturri ugari erabili zituen Juan Ruizek, Biblia eta idatzi santuak, arabiarren tradizioa eta Erdi Aroko zaldun-literatura, baina Gaztelako herri-literaturatik jasotakoa nabarmendu zen etengabe haren obran.
Juan Ruizen nortasunaren auzia
Ez dakigu gauza handirik Juan Ruizi buruz: «Joan Roíz, açipreste de Fita», lau hitz horiek dira, bere Libro de buen amor («Maitasun onaren liburua») poemako hemeretzigarren ahapalditik hartuak, XIV. mendeko gaztelar poeta handienari buruz zehatz dakigun guztia. Egileari buruzko datu faltaz gainera, liburuaren data ere ez da zehatz ezagutzen, bi urtekoak baitira eskuizkribu nagusiak: 1330 eta 1343koak (aurrekoa baino luzeagoa da bigarrena). Baina liburuak garai hartako Gaztelako Erresumako gizarteari buruzko oso informazio aberatsa ematen du, gizona baita poetaren asmoen helburu nagusia.
Juan Ruiz, dirudienez, Alcala de Henares udalerrian jaio zen, Miguel de Cervantesen jaioterrian, eta Hitako artziprestea izan zen. Bere obraren eskuizkribuetako baten kopiatzaileak, Alfonso de Paradinas delako batek, hau eransten du bukaeran: «Hau da Hitako artziprestearen liburua, artzipresteak Toledoko artzapezpiku Don Gil kardinalaren aginduz preso zegoelarik ondu zuena», eta Gil de Albornoz kardinala 1337-1350 bitarteko urteetan izan zen Toledoko artzapezpiku. Eta pertsona bera aipatzen da gainera Maitasun onaren liburua-ren bukaeran datorren Talaverako apaizen kantika batean:
Baina aldi berean bada pentsatzen duenik, eta ez du arrazoirik falta, bertso horiexetatik abiatuta aipatu zuela kopiatzaileak gero Don Gil poemaren bukaeran; eta poemaren hasierako bertso batzuk hitzez hitz hartu zituelako pentsatu zuela kopiatzaileak espetxean idatzi zuela bere Juan Ruizek liburua:
Gauza da, ordea, hasierako otoitz hau osatzen duten bertso horiek topiko bat direla, guztiz ohikoak baitziren halakoak garai hartan: frantses egitandiko kantiketan eta gaztelar testu batzuetan ere horrelakoxeak ageri dira, hala nola Fernan Gonzalezen poema idazlanean; eta oso normala litzateke espetxe hori munduko espetxea izatea, zeruko loriari kontrajarria. Aldi berean, ordea, lasai asko har daiteke hitzez-hitz esandakoa -eta horixe gertatzen zaio irakurleari-, alegia, Juan Ruizek, Hitako artzipresteak, espetxe batean preso egonik idatzi zuela liburua.
Laburbilduz, batzuen ustez Gil de Albornoz artzapezpikuaren aginduz atxilotuta zegoela idatzi zuen Juan Ruizek liburua, eta besteentzat, berriz, zenbait bertsoren gehiegizko interpretazioa baino ez da hori. Ez da aurkitu Hitan Juan Ruiz izeneko artzipreste bat izan zelako lekukotasunik eta, bestalde, izena eta abizena guztiz arruntak baitira Espainian, Burgosko Las Huelgas monasterioan dokumentatua dagoen Juan Ruiz bati egotzi izan zaio liburua, eta baita Andaluzia musulmanean hezi zen Juan Rodriguez de Cisneros delako beste bati ere; horiek ordea hipotesi hutsak dira.
Eta, hasieran aipatu den bezala, beste arazo bat ere bada -eta honek ere interpretazio desberdinak sortzen ditu, logikoak baina elkarren kontrakoak-, liburuaren idazkeraren urteari dagokiona: eskuizkribu baten arabera, 1330ean idatzi zen, eta 1343an beste baten arabera. Kritikak, beraz, bi ikusmolde ditu honetaz. Batzuen ustez, data horiek liburuaren bi argitalpeni dagozkie: 1330ekoa izango litzateke lehenengo idazketa eta, hamairu urteren buruan, liburua osatu eta berridatzi ondoren, berriz argitaratu bide zuen egileak, literaturan aspalditik -baita Erdi Aroan ere- sarritan egin izan den bezala. Beste batzuen aburuz, ordea, eta berriz ere sendoak dira argudioak, eskuizkribu baten data okerra da eta, hortaz, liburua idazketa bakar eta betirakoan, 1330ean edota 1343an, amaitu zen.
Baina horrek guztiak baino garrantzi handiagoa du, liburu honen egileari buruz, eta orobat liburuaren esanahiari buruz, sortzen diren zalantzak direla eta, amodiozko gertaerak eta pasarteak lehen pertsonan kontatuak izatea, ez baitu horrek gauza onik adierazten hizketan ari zaigun artzipresteari buruz; areago, liburua zentzugabea gertatzen da lehenengo pertsonan mintzatzen den hori dontzeila batekin ezkontzen denean. Irtenbide bakarra dago beraz, alegia, autobiografia hori asmatua dela uste izatea, fikziozkoa; horixe berresten du gainera amodioaren maisu izan zen Ovidiorengandik datozen Erdi Aroko elezaharrek obra honetan duten eragin erabakigarriak, De vetula poema famatuak bereziki, latindar poeta handiak bere biografia bertsoetan kontatzen duen Erdi Aroko elezahar faltsuan.
Gauzak areago nahasteko -Liburua gustura irakurtzen ari den irakurlearen kaltetan, batez ere- obraren protagonista, bere abenturak eta bizikizunak lehen pertsonan kontatzen ari den hori, batzuetan Don Melun de la Huerta edo Melun Ortiz (hitz jokoa eginez hor ere) izeneko galai bat da, eta besteetan berriz artziprestea bera, eta titulu horrekin deitzen diote berarekin hizketan ari direnak. Eta, hala ere, gauza argia dirudi autobiografia bakarra dela, hau da, ez direla bi pertsona beren bizitzak kontatzen dizkigutenak, bakarra baizik, batzuetan gazte baten moduan agertzen dena -ezkondu ere egiten den gaztea-, eta besteetan emakumeak konkistatzen dituen artzipreste moduan. Nolanahi dela ere, ez dago oraino bikoiztasun horren funtsezko esplikaziorik. Azkenean, liburua bera da inportantea, egilearen eta egileari buruzko arazoen gainetik.
Derrycrin
Derrycrin edota Derrychrin (Doire Críon) Ipar Irlandako udalerri bat da, Tyrone konderrian dagoena. Ballinderry parrokia zibilean dago, Neagh aintziraren mendebaldeko ertzetik hurbil.
Klabe (musika)
[[Fitxategi:4 Common clefs.png|thumb|300px|Klaberik erabilienak.
Mau Mau matxinada
Mau Mau matxinada altxamendu antikolonialista izan zen, 1952–1960 bitartean Kenya Britainiarrean gertatutakoa. Batez ere kikuyu etniako kideez osaturik zegoen Mau Mau higikundeak indarrez erantzun zion Britainia Handiko agintariek egindako lur banaketa diskriminatzaileari. Ingelesen eta haien laguntzaileen kontrako ekintzak egin zituzten. Britainiarren errepresioa oso bortitza izan zen. 1960an matxinada militarki zapaldua izan bazen ere, hiru urte geroago Kenyak independentzia erdietsi zuen.
Klabe (musika)
1. Sol klabea bigarrenean
Mau Mau matxinada
Izena
Ez dago argi zein den Mau Mau izenaren jatorria. Kikuyuek ez zuten erabiltzen, eta nahiago zuten Kenya Land and Freedom Army (KLFA, “Kenyako Lurraren eta Askatasunaren Armada”) izendapena. Muingi ("Mugimendua"), Muigwithania ("Ulermena") eta Muuma wa Uiguano ("Batasuneko Zina") deiturak ere erabiltzen zituzten. Egile batzuen arabera, Uma Uma (“irten, irten”) edo Ma Umau (“gure arbasoak”) esaldien akronimoa izan liteke, edo Muuma (“zina”) hitzaren deformazioa. Gatazka hasi ondoren, Mzungu Aende Ulaya - Mwafrika Apate Uhuru ("Atzerritarra atzerrira itzul dadin, afrikarrak independentzia berreskura dezan") swahilizko esaldia sortu zuten, Mau Mau akronimoarekin bat datorrena.
Klabe (musika)
2. Do klabea hirugarrenean
Mau Mau matxinada
Aurrekariak
1895ean britainiarrek Ekialdeko Afrika Britainiarra izeneko protektoratua eratu zuten, 1920an Kenya Britainiarra bilakatu zena. Herrialde hartan XIX. mendean ez zen estaturik. Herritar gehienak nekazaritzan edo abeltzaintzan aritzen ziren, ehizatik eta bilketatik bizi ziren gutxiengoak ahaztu gabe. Orduko Kenyan tribuak baino gehiago familia eta leinuak zeuden, eta aginte zentralik ere ez zegoen. Britainiarrek inportatu zuten estatua XIX. mende bukaeran, eta beren aldean oso ahulak ziren lider afrikarrak berenganatu zituzten.
XIX. mende amaieratik aurrera, Kenyako barnealdeko lur hoberenez jabetu ziren kolono zuriak. 1915ean promulgatu zen Koroaren Lurren Ordenantzak (Crown Lands Ordinance Act) lurren gaineko eskubiderik gabe utzi zituen herri indigenak. 1945ean, herrialdeko lur emankorrenen 43.000 kilometro koadro 3.000 europar kolonoren esku zeuden, eta %6 besterik ez zegoen landurik. 5,25 milioi indigenek, berriz, 135.000 kilometro koadro lur besterik ez zuten. Britainiar kolono gehienak kikuyu jendearen eskualdean kokatu ziren, Nairobi ondoan. Beraz, kikuyu asko kolonoen etxaldeetako langile bilakatu ziren. Afrikarrak kristautzera etorritako misiolarientzako ere eskualde hori zen erakargarriena, eta bertan ezarri zituzten eskola gehienak. Kikuyuak lehenago hasi ziren modernotzen gainerako herritarrak baino.
Gainerako etnietakoak ere hasi ziren beren leku bila. Batzuetan misiolariek berek eman zieten halako tribu-nazio kontzientzia, Bibliaren irakurketa lokalekin. Txirotasunetik ihesi, ekonomia berriaren bazter auzoetara jo zuten lan bila: trenbideetan, lurjabe zurien morrontzan edo soroetan, polizian, armadan, ganadu tratuan. Ugazabak eta agintariak etnien artean mesfidantza ereiten saiatu ziren. Kikuyu jendeak giro horretan hartu zuen etniaren kontzientzia. 1945etik aurrera, Rift Haraneko goialdeetako baserri handietako ugazabak beren soroak mekanizatzen hasi zirenean, urte batzuk lehenago bertara eramandako langile kikuyuei bizi baldintza okerragoak ezarri zizkieten. Hauek saiatu ziren beren sorlekuetan berriro nekazaritzan hasten, baina ez zuten lortu, eta Nairobi inguruko txabolategietara jo behar izan zuten, nola edo hala bizimodua ateratzera. Oso bestelakoa zen gizarte kolonialean aberastuak ziren kikuyuen egoera. Loyalist (“leialak”) izena ematen zitzaien, eta lurjabe handi eta boteretsuak ziren.
Klabe (musika)
4. Fa klabea laugarrenean ]]
Mau Mau matxinada
Matxinada
Horiek horrela, koloniako gobernadoreak larrialdi egoera ezarri zuen. Matxinadari laguntza ematen ziotela leporaturik, 187 buruzagi indigena atxilotu zituzten, Jomo Kenyatta barne. Kenyatta zazpi urteko gartzelara eta gatibu lanetara zigortu zuten. Milaka kikuyu beren etxeetatik joan, eta Aberdare eta Kenya mendiguneetako oihanetan kokatu ziren. Britainiar soldadu gehiago iritsi ziren Kenyara matxinadari aurre egitera, eta indigenez osatutako Kikuyu Home Guard talde paramilitarra ere eratu zuten. Errepresioari erantzunez, kolonoen eta lurjabe beltzen aurkako eraso gehiago egin zituen Mau Mauk 1953an. Martxoaren 26an, senior chief Lukaren etxaldea eraso zuten Larin, Nairobitik hurbil; gerrillariek 97 lagun hil zituzten. Mendekuz, Mau Mauko 400 kide hil zituzten britainiar soldaduek eta kukuyu paramilitarrek.
Klabe (musika)
Zazpi eta gehiago ere badira, transposizioak eta beste kontuan hartuta, baina gaur egun gehien erabiltzen direnak hiru hauek dira:
Mau Mau matxinada
Matxinada
1953ko maiatzean, George Erskine izendatu zuten Mau Mauren aurkako operazioen arduradun nagusi. Haren agindupean, 10.000 britainiar soldadu eta Kikuyu Home Guard-eko 25.000 indigena borrokatu ziren Kenyako oihanetan, Royal Air Forcek lagundurik, Mau Mauko dozenaka mila gerrillarien aurka. Kikuyu kolaborazionistek eta desertoreek osatutako kontra-gerrilla unitateak ere sortu zituzten, Mau Maun infiltratzen zirenak. 1954ko urtarrilean China jenerala (Waruhiu Itote), matxinoen buruzagia, atzitu eta galdekatu ondoren, britainiarren estrategiak aurrerapauso handia egin zuen. Martxoan Katanga jenerala eta Tanganyika jenerala harrapatu zituzten. Apirilaren amaieran, oihaneko borroka nahiko bideraturik zutela, Anvil Operazioa hasi zuten britainiarrek: Nairobi erabat hartu zuten eta kikuyu etniako 100.000 pertsona atxilotu zituzten; horietako 30.000 atxilotze eremuetara eraman zituzten. 1955eko hasierarako matxinada mendean harturik zegoen. Dedan Kimathi mariskala, Mau Mauko buruzagi nagusia, 1956ko urrian harrapatu eta 1957ko otsailean urkatu zuten.
Oihanetako borrokaz gain, kikuyu zibilen aurkako zapalkuntza ere erabili zuten britainiarrek. Kolonia osoan pipeline izeneko 150 atxilotze eremu eraiki eta atxiloketa masiboak egin zituzten. Britain's Gulag (“Britainiar Gulag-a”) idatzi zuen Caroline Elkins ikerlariaren arabera, 160.000-320.000 indigena egon ziren preso pipeline-etan, eta ehunka mila emakume eta ume herrixketan konfinaturik eduki zituzten. Herrixka horiek kontzentrazio esparruak ziren errealitatean, alanbre arantzadunez eta lubakiez inguraturik eta zaintze-dorreez horniturik egoten baitziren. Bai atxilotze eremuetan, bai herrixketan, gatibu lanak, gaixotasunak, gosea, torturak, bortxaketak eta erailketak pairatu zituzten kikuyuek. Errepresioa zuritzeko, desmasia guztiak egotzi zizkion britainiar propagandak Mau Mau taldeari, kanibalismoa barne.
Ondorioak
Mau Mauk 1.819 pertsona erahil zituen 1952 eta 1961 bitartean, horietako 32 zuriak. Britainiar soldaduek, berriz, 65.000 lagun hil zituzten urte horietan, Kenyako Giza Eskubideen Batzordearen arabera. Aipagarria da britainiar agintariek 1.090 kikuyu urkatu zituztela, horietako jendaurrean, Erresuma Batuan exekuzio publikoak debekaturik zeuden arren. Kontzentrazio eremuak sortu zituzten, eta bertan, ekintzaile independentistatzat jotzen zituztenak hiltzeaz gainera, baldintza ezin txarragotan edukitzen zituzten gainerako presoak. Caroline Elkinsek egindako ikerketaren arabera, berriz, 100.000 kenyar hilarazi zituzten britainiarrek, eta ehunka mila kikuyu egon ziren preso. Erresuma Batuko Gobernuaren eta segurtasun indarren erabateko gardentasun eza ere salatzen da ikerlan horretan.
2013an, Mau Mau mugimenduko independentisten aurka torturak eta gehiegikeriak egin zituela aitortu eta “damu zintzoa” adierazi zuen Erresuma Batuko gobernuak. “Gizakion duintasunaren urraketa izugarriak dira torturak eta tratu iraingarriak, eta, horregatik, erreparorik gabe deitoratu nahi ditugu” zioen adierazpen ofizialak. Horrez gainera, 19,9 milioi libera esterlinako kalte-ordaina ematea onartu zuen, torturak sufritu zituzten Mau Mau mugimenduko 5.228 ekintzaile ohien artean banatzeko.
Pozueta (Lemoa)
Pozueta Lemoa udalerriko auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 20 biztanle ditu.
Fröhnd
Fröhnd Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Pavoclinus laurentii
Pavoclinus laurentii Pavoclinus generoko animalia da. Arrainen barruko Clinidae familian sailkatzen da.
Makrozefalia
Makrozefalia (grezieratik: μακρύς, «handi» eta κεφάλη, «buru») buruaren tamaina —buruko larruazalaren, garezuraren eta garunaren tamaina— ohi baino handiagoa izatearen alterazioa da. Makrozefalia dutenen buruaren zirkunferentzia, beren adineko gehienena baino handiagoa da.
Batzuetan makrozefalia patologikoa da, eta beste batzuetan dutenek ez dute inolako gaixotasun mentalik. Hainbat gaixotasun genetikok makrozefalia dakarte: nanismoak, neurofibromatosiak, esklerosi tuberosak...
Kim Peek
Kim Peek (Salt Lake City, Utah, 1951ko azaroaren 11 - 2009ko abenduaren 19a) ospe handiko savant bat zen (52 bat savant daude bizirik, guk dakigunez), Dustin Hoffmanen pertsonaia inspiratu baitzuen Rain Man filman. Kimputer ezizenez ere ezaguna da.
Makrozefalia zuen jaiotzez, garuntxoaren gaitz egonkorra eta gorputz kailukararen agenesia. Ez dakigu bere oroimen harrigarriaren arrazoia hau izan daitekeen.
Kimen markak izugarriak dira:
Beste savant batzuek ez bezala, Kimek aurrerapen soziologiko galanta erakutsi zuen, ezezagunekin harremanetan jarriz eta bere frogaketak erakutsiz. Barry Morrow izan zen, Kim ezagutu ondoren, Rain Man pelikularen gidoia idatzi zuena eta Barry Levinsonek eraman zuen pantailara; izandako arrakasta ikusita, Kimek elkarrizketa bat egin zuen telebistako programa batean.
Wisconsingo Mediku Elkarteak hainbat ikerketa egin zituen Kimekin. Bere kabuz bizitzeko, bere gisara bizitzeko, gaitasun eskasa zuen. Ezin zituen alkandorako botoiak bere kasa lotu, gordetzen zituen datuak ez omen zituen benetan ezagutzen, ezin zuen poema bat interpretatu eta liburu bat laburtu; hala ere, buruz zekien. Ez zen jaioa musikan, baina abesti bat entzun orduko, pianoz jotzeko edo segundo gutxi batzuetan entzundako doinuaren autorea ezagutzeko gai zen.
Gehienok baino adimen-koziente baxuagoa zuen, baina datuak gordetzeko gaitasun berezia zuen era berean. Ez zituen datuak ulertzen baina datuak gordetzeko gaitasun harrigarria zeukan.
2004an NASAk ere ikertu zuen Kimen kasua, tomografiak eta erresonantzia magnetikoak eginez, ea bere burmuinaren egituran zerbait berezia aurkitzen zioten.
Prionops caniceps
Prionops caniceps Prionops generoko animalia da. Hegaztien barruko Prionopidae familian sailkatua dago.
Tribu
Tribu guztiz zehaztu gabeko kontzeptu sozial, politiko eta antropologiko bat da. Garapen-historiatik ikusita, estatuen garapenaren aurretik (edo estatuetatik kanpo) osatutako gizataldea da. Baina aditu, garai edo joeraren arabera esanahi desberdinak ditu. Nolanahi ere, hainbat egungo adituek diote tribu garaikideak estatuekiko erlazionatuta baino ezin direla ulertu.
Definizioa
Tribu kontzeptua kultura judu eta greko-latindarretan agertzen da; jatorriz, kulturalki homogeneoa zen arbaso komuna zuten familien multzo bati egiten zien erreferentzia.
Baina era berean, historian zehar tribu hitza batez ere Afrika eta Asiako subjektu kolonizatuen politika manipulatzeko eta azpizatiketak ezartzeko edo erakunde sozio-politikoen garrantzia minimizatzeko erabili izan da.
Jatorria eta etimologia
Tribu kontzeptua Aintzinako Erroman sortu zen. Komunitateak eta instituzioaz sortzeko beharratik abiatuta, elkarrekin bizitzea erabaki duten pertsonen arteko bizikidetza ahalbidetzeko.
Beste erabilerak
Gaur egun "hiri-tribu" bezala ezagutzen dena; pandilak, bandak edo gazte eta nerabeen elkarteak dira, antzerako moduan eta modu deigarrian janzten direnak, ohitura komunei jarraitzen dietenak eta, batez ere, hiri handietan ikusten direnak.
Gazte eta nerabeak tribu hauetan beren bizipen pertsonalak biziagotzeko eta afektibitate- nukleo atsegina aurkitzeko aukera bezala aurkitzen dute.
Biuvais de Tescon
Biuvais de Tescon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beauvais-sur-Tescou udalerrian erroldatutako biztanleak 287 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 29 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 38 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 130 etxebizitza zeuden, 114 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 120 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 114 etxebizitza nagusietatik 89 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 61 etxek bost zituzten. 89 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 53 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 56 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 171 ziren, horien artean 121 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 121 pertsona aktiboetatik 109 lanean zeuden (58 gizon eta 51 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beauvais-sur-Tescou udalerrian 115 unitate fiskal zeuden, 303,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.177 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.
Libanoko Falangeak
Libanoko Falangeen Alderdia (حزب الكتائب اللبنانية; Phalanges libanaises), Libanoko Falangeak edo Kataeb izenez ere ezaguna, 1936an Pierre Gemayelek sortutako Libanoko eskuin politikoko alderdi politikoa da.
Biuvais de Tescon
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
Tremblay-les-Villages
Tremblay-les-Villages Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biuvais de Tescon
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Libanoko Falangeak
Bere izen ofiziala Alderdi Demokrata Soziala da, praktikan bere kide gehienak eta gizarte laguntza Eliza Katoliko Maronitatik dator, herrialdeko talde kristau ugariena. Gaur egun, Siriatik urruntzeko politika defendatzen dute, Libanoko beste erakunde batzuen aurrean, hala nola Hezbola. Sortu zutenetik, hainbat barne-krisi eta hainbat zatiketa izan ditu.
Tremblay-les-Villages
Biztanleria
2007an Tremblay-les-Villages udalerrian erroldatutako biztanleak 2.124 ziren. Familiak 769 ziren, horien artean 171 pertsona bakarrekoak ziren (99 bakarrik bizi ziren gizonak eta 72 bakarrik bizi ziren emakumeak), 194 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 347 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 57 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 901 etxebizitza zeuden, 785 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 72 bigarren erresidentzia ziren eta 43 hutsik zeuden. 874 etxeak ziren eta 22 apartamentuak ziren. 785 etxebizitza nagusietatik 651 bere jabearen bizilekua ziren, 122 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 29 etxek bi zituzten, 113 etxek hiru zituzten, 190 etxek lau zituzten eta 448 etxek bost zituzten. 645 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 297 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 454 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.380 ziren, horien artean 1.110 aktiboak ziren eta 270 inaktiboak ziren. 1.110 pertsona aktiboetatik 1.029 lanean zeuden (558 gizon eta 471 emakume) eta 81 langabezian zeuden (37 gizon eta 44 emakume). 270 pertsona inaktiboetatik 93 erretiraturik zeuden, 112 ikasten zeuden eta 65 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Tremblay-les-Villages udalerrian 807 unitate fiskal zeuden, 2.230 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.515 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 84 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 13 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 16 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 3 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Tremblay-les-Villages udalerrian 50 nekazaritza-ustiategi zeuden, 5.376 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Juntos y revueltos
Juntos y revueltos Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da. Galdakaoko K-2000 estudiotan grabatua, Juan Vázquez zuzendaria eta gidoilaria eta Juan Bas gidolaria izan zuen.
1990eko apirilean estreinatu zuten eta ETBko lehendabiziko fikziozko saioa izan zen.
Sinopsia
Manolo banketxeko kutxazainak eta Itziar institutu irakasleak seme nerabea dute.
Escrava Isaura
Escrava Isaura Rede Globok ekoiztutako 1976ko Brasilgo telenovela da, jatorrian 1976ko urriaren 11 eta 1977ko otsailaren 5a bitartean arratsaldeko seietan eman zen. Mendeko Bernardo Guimarães idazle abolizionistaren 1865eko izen bereko eleberrian oinarrituta, Isaura, arraza mistoko esklaboak, Brasilgo Inperioaren garaian zoriontasuna aurkitzeko borrokak kontatzen ditu. Lucélia Santos izan zen protagonista eta Rubens de Falco esklabo jabea zen Leôncio Almeida, antagonista nagusia. Gilberto Bragak moldatu zuen eta Herval Rossanok eta Milton Gonçalvesek zuzendu zuten, 100 atal pasatuz.
Agenesia
Agenesia (grezieratikoa, "γεννεσις", "jaiotza" eta a- kontrakoa adierazteko) organoren baten edo zati baten garapenaren mentsa erakusten duen gaixotasuna da. Enbrioia garatzen ari denean gertatzen da.
Agenesia asko hilgarriak dira (anentzefaliak burmuinik ez duela esan nahi du), baina zenbaitetan arazo ez larriak sor ditzake. Askotan giltzurrunak falta dira, edo tiroidea, edo birikak. Malformazioak izaten dira, halaber, beso eta hanketan: meromelia (esku bat edo oin bat falta edo biak), fokomelia (eskuak eta oinak bai, baina ez besorik edo hankarik), amelia (hanka edo beso oso-osoa falta denean).
Eraso (Imotz)
Eraso Nafarroa Garaiko kontzejua da, Imotz udalerrikoa. 2007ko urtarrilaren 1ean 42 biztanle zituen. Mendiz inguratuta dagoen herri honek abuztuaren hirugarren asteburuan ospatzen ditu bestak.
Aita Santuaren hutsezintasun
Erromatar Eliza Katolikoaren teologiaren arabera, Aita Santuaren hutsezintasuna dogma bat da. Dogma honen bitartez, Aita Santuak fede eta moralei buruzko gaietan «aita santuaren definizio solemne» edo adierazpen ex cathedra mailako erabaki dogmatikoa iragartzen duenean ezin du akatsik egin. Erabakia fede-egi bilakatzen du, baldintzarik gabeko esanekotasun eragiten duena eta bat ere aurkakotasun onartzen ez duena.
Vatikanoko I. kontzilioak 1870ean ezarri zuen fede-dogma hau, Pio IX.ak aldarrikaturiko Pastor Æternus konstituzioaren bitartez. Harrezkero, Eliza Katolikoak dogma bakarra baino ez du promulgatu, 1950eko azaroaren 1ean Pio XII.ak Andre Mariaren Jasokundearen hain zuzen ere (hala ere, gotzainei kontsultak egin zizkien).
Derryloughan (Tyrone konderria)
Derryloughan (Doire Lochain) Ipar Irlandako eremu bat da, Tyrone konderrian dagoena. Neagh aintziraren hego-mendebaldeko ertzean dago, Coalisland udalerritik 4 miliatara.
Cyprinus pellegrini
Cyprinus pellegrini Cyprinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Wilton (Scottish Borders)
Wilton, Eskoziako parrokia bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.
Kirksville (Missouri)
Kirksville Missourieko hiri bat da. Adair konderrian kokatua dago. 2010ean 17,505 biztanle zituen, 37.26 kilometro koadrotan banatuta.
Masaaki Furukawa
Masaaki Furukawa (古川 昌明) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Honda FC, Kashima Antlers eta Avispa Fukuoka.
Fronreute
Fronreute Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Maria Sirvent
Maria Sirvent i Escrig (Bartzelona, 1987) kataluniar abokatua eta politikaria da. 2018ko urtarrilaren 17tik Kataluniako Parlamentuko XII. legegintzaldiko diputatua da Herri Batasuneko Hautagaitza alderdiarekin.
Bizitza
Genero eta etxebizitza gaietan aditua den abokatua da. Terrassako Solidaritat Antirepressiva bezalako mugimenduetan parte hartu du ekintzaile gisa. 2015eko udal hauteskundeetan Terrassako Herri Batasuneko Hautagaitzaren zerrendaburua izan zen, eta zinegotzi hautatu zuten.
Prionops rufiventris
Prionops rufiventris Prionops generoko animalia da. Hegaztien barruko Prionopidae familian sailkatua dago.
Bayers
Bayers Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bayers udalerrian erroldatutako biztanleak 123 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 14 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 7 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 15 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 79 ziren, horien artean 54 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 54 pertsona aktiboetatik 49 lanean zeuden (29 gizon eta 20 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bayers udalerrian 58 unitate fiskal zeuden, 129 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.063 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra arraindegi bat zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Daisei Suzuki
Daisei Suzuki (鈴木 大誠) Japoniako futbolaria da.
Pentagrama (musika)
Pentagrama idazkera musikalean bost lerro horizontal paralelo eta distantziakidez eta lau tartez osatutako sistema da. Notak bertan duen kokapenak, notaren altuera adierazten du.
Danburita
Danburita silikato motako minerala da.
Pentagrama (musika)
Historia
Gaur egun ezagutzen dugun musika-pauta edo pentagrama Erdi Aroko kantu gregorianoaren musika-notaziotik sortu zen. Ordura arte, testuarekin batera hainbat zeinu erabiltzen ziren altuera irudikatzeko. Hala ere, ertzak berak idatziak izan zirenean, altuera irudikatzeko lerroak erabiltzen hasi ziren, testuaren gainetik altuera adierazten zuten zeinuekin batera. Musika-eredua erabiltzen hastean, apenas erabiltzen zen lerro koloreztatu bat, IX. mendean. Lerro hori kantuaren testuaren gainean jartzen zen. Altuera notek lerroarekiko zuten distantziak adierazten zuen. Hori oso zehatza ez zenez, denborarekin lerro gehiago gehitu ziren gaur egun erabiltzen dugun pentagrama eratu arte.
Danburita
Ezaugarriak
Danburita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7 - 7,5 da.
Pentagrama (musika)
Historia
Mendearen amaiera eta XI. mendearen hasiera bitartean, Guido D'Arezzok idazkera musikalerako funtsezko hobekuntzak egin zituen. Beste lorpen batzuen artean, monje beneditar honi lau lerroko jarraibidea asmatzea egozten zaio, tetragrama izenekoa, hirudun bitarteekin. Bere hobekuntzek musika noten altuera, iraupena eta musikaren konpasa zehaztasun handiagoz irudikatzen lagundu zuten bere irakaskuntzan eta kantu gregorianoan.
XIII. mendean, eskuizkribu batzuek bosgarren lerro bat gehitu zuten (ez zen nagusitu XV. mendera arte), eta gaur egun arte erabili izan da konfigurazio hori. Bost lerroko pauta edo pentagrama Italian sortu zuen Ugolino de Forlík. Musika-eredu horren erabilera Frantzian zabaldu zen XVI. mendean, eta Europa osoan finkatu zen behin betiko, XVII. mendetik aurrera. Musika-eredu hori hizkuntza batzuetan izendatzeko terminoek bost lerroen garrantzia islatzen dute, horregatik penta hori, grezierako bost hitzetik.
Pentagramako klabeak
Pentagrama bakoitzak aurrealdean zeinu bat darama eta zeinu horrek klabea adierazten du. Klabe arruntak zazpi dira eta erabilienak do, fa eta sol dira. Sol da sarrienik agertzen dena. Hauek dira haien zeinuak:
Kanpo estekak
Nuottikirjoitus
Woll
, Eskoziako herri bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.
Derrytresk
Derrytresk (Doire Triosca) Ipar Irlandako eremu bat da, Tyrone konderrian dagoena. Coalisland udalerriaren kanpoaldean dago, Neagh aintziratik hurbil.
Cabrichanes
Cabrichanes (leonesez) edo Cabrillanes (gaztelaniaz) Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 984 biztanle zituen eta biztanle zituen.
Martin Etxeto
Martin Etxeto Diturbide, ezizenez Anibar (Sara, Lapurdi, 1834ko azaroaren 20a - ?) bertsolaria izan zen.
Biografia
Anibarria baserrian bizi zenez hortik etorri zitzaion ezizena. Lanbidez laborari, 1867ko azaroaren 20an Beronika Sorrondo saratarrarekin ezkondu zen. Zazpi seme-alaba izan zituzten: Mari, Joanes, Leonie, Ximun, Pierre Extebe, Jana Mari eta Mailuxa.
Anibar familiak Sara utzi zuela dirudi; nora joan ziren eta Martin Etxeto non hil zen ezin izan da ikertu.
Lanak
Bat-batean eta bertso jarriekin aritu zen. Zenbait bertso sorta bildu zitzaizkion, Lore Jokoetan parte hartu zuelako. Sorta ezagun batzuk hauek dira:
Sariak
Aipatu Primaderaren kantua' bertso sailaz gain, Saran antolatutako Lore Joko batzuetan sariak lortu zituen:
Cacabelos
Cacabelos Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.534 biztanle zituen eta biztanle zituen.
Kirkwood (Missouri)
Kirkwood Missourieko hiri bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 27,540 biztanle zituen, 23.72 kilometro koadrotan banatuta.
Pavoclinus litorafontis
Pavoclinus litorafontis Pavoclinus generoko animalia da. Arrainen barruko Clinidae familian sailkatzen da.
Bygdøy
Bygdøy edo Bygdø Norvegiako Oslo hiriburuan dagoen barruti eta penintsula txiki bat da. Bertan hainbat museo kokatzen dira, esate baterako: Kon-Tiki Museoa, Osloko itsasontzi bikingoen museoa, Norsk Folkemuseum edota Norvegiar Itsas Museoa.
Ana Orantes
Ana Orantes Ruiz (Granada, 1937ko otsailaren 6a - Cullar Vega, Granada, 1997ko abenduaren 17a) genero-indarkeriaren granadar biktima izan zen emakumea izan zen, eta telebistako elkarrizketa batean azaldu zuen senar ohiarengandik berrogei urtean jasan zuen indarkeria. Telebistan testigantza eman eta hamahiru egun geroago, bere bikotekide ohiak hil egin zuen. Horrek eragin handia izan zuen Espainiako gizartean indarkeria matxistaren oihartzunak ikustarazi zuen arazoa, eta, ondorioz, Zigor Kodearen birmoldaketa. Ana Orantes 1997ko 59. genero-indarkeriaren biktima izan zen.
Biografia
Ana Orantes Ruiz Granadako Elvira kaleko etxe apal batean jaio zen 1937ko otsailaren 6an. Manuel Orantes igeltseroak eta Rosario Ruiz litxarreria-denda bateko saltzaileak osatzen zuten senar-emazteen sei seme-alabetatik hirugarrena zen. Familiaren egoera ekonomikoa zela eta, Ana ezin izan zen eskolatu, eta bederatzi urte zituenetik familia-ekonomian laguntzen zuen, jostun gisa.
Hemeretzi urte zituela Marokoko protektoratu espainiarreko Alcazarquivir-en jaiotako José Parejo Avivar ezagutu zuen 1935eko irailaren 28an, Granadako Corpus jaietan. Handik gutxira, Parejorekin maitasun-harremana hastea onartu zuen, senargai ohi bat jeloskor jartzeko. Bestalde, berak gurasoengandik emantzipatu nahi zuen, eta berehala ezkontzen bazen lortuko zuen hori. Horretarako, Parejok bizkortu egin zuen Orantesekiko ezkontzea, eta mehatxatu egin zuen haren kontra irainak zabalduko zituela, ezetz esaten bazuen. Hiru hilabetez harremanetan egon ondoren eta gurasoak aurka egon arren, 1956aren amaieran ezkondu ziren. Ezkonberriak senarraren gurasoen etxean jarri ziren bizitzen hiru urtez. Bategitearen ondorioz, hamaika seme-alaba jaio ziren, eta horietatik hiru hil ziren.
Tratu txarren urteak
Ana Orantes senar alkoholiko eta oldarkor batekin bizi izan zen lau hamarkadatan. Hark tratu txarrak ematen zizkion maiz, hala nola iletik heldu eta horma baten kontra jo, sabelean ostikadak eman, ukabilkadak, hankapuntakoak, zaplastekoak, samatik heldu hura estutzeko, oihu eta irainak egin, edo aulki batean eseriarazita edozein motiborengatik -jatekoa beroegi edo hotzegi zegoela, esaterako- bero astindu, Orantesek arrazoi zuela esan arte. Batzuetan, tratu txarrak eman ondoren, malko artean barkatzeko eskatzen zion, eta ez zuela berriro joko (gero, gezurra izaten bazen ere).
Seme-alabekiko tratu txarrak
Berak ez ezik, bizirik atera ziren zortzi seme-alabek -hiru andrazko eta bost gizonezko- ere jasaten zuten indarkeria. 1997an ama hil zutenean hemeretzi eta berrogei urte bitartekoak, jazarpen, mespretxu eta gaiztakerien artean hazi ziren, aitaren ankerkerien zuzeneko lekuko izateaz gain. Aitak familia etxetik bota zituen asko nerabezaroan. Anak, bigarrenak, hamalau urte besterik ez zituela presatu zuen ezkontza, aitarengandik libratzeko eta bortxatzea eragozteko asmoz —haurra zela, zortzi urte bete zituenetik, izterretan ukituz—. Haren bidegabeko ukituak Rosario alabarengana eta, ondorengo hamarkadetan, biloba batengana zabaldu zituen. Ahal izan zuenean, bigarren alabak neba-ahizpetako batzuei lagundu zien. Charo hamabi urterekin eta Jesus hamalaurekin joan zen. José hamazazpi urterekin ezkondu zen, Alberto hamaezortzirekin, eta Rafael, gehien itxaron zuena, hogei urterekin. Ana Orantesek ezin izan zuen bere semeetako biren ezkontzara joan, senar bihozgabeak ez baitzion utzi. Zapaltzaileak kolera batean eztanda egiten zuenean, askotan emazteak eta seme-alabek ihes egin behar izaten zuten etxetik, baina gero inork ezin zituen hartu. Erasandakoaren ahaideek ere ez zieten aterperik eman, Parejorekin ez konprometitzeko hasierako ohartarazpenak izan arren, egoera hori ez oztopatzea erabaki baitzuten. Neba-arreba guztietatik gazteena, Francisco Javier, leiho batetik botata bere buruaz beste egiten saiatu zen zazpi urte zituela.
Bikotearen seme gazteena ez zen izan familia-buruaren errepresioetatik ihes egiteko bere buruaz beste egiten saiatu zen familiako kide bakarra. Denboraldi batez, Parejok, aitarekin tailer batean eta aurrerago igeltsero gisa lan egin zuenak, lana galdu zuen, eta emaztea arduratu zen familiari diruz laguntzeaz, janari-denda bat irekita. Egun batean, emakumea etxetik kanpo establezimendu horren buru zela, senarrak hamalau urte baino gutxiagoko Ana alaba sexualki abusatzen saiatu zen. Ana alaba, aita galaraztearren, etsita zegoen, eta bizitza kentzen saiatu zen pilula-poto bat irentsita. Antzera, Ana Orantesek bere buruaz beste egiteko saio batzuk egin zituen, hala nola masiboki konprimituak irentsita, ohean asteak eginda jan gabe, edo igerileku batera botata, igerian ez zekiela jakinda.
Isolamendua
Parejoren helburuetako bat sozialki isolatzea izan zen. Aitzakia horrekin, behin eta berriz lekualdatzen ziren jende gutxi bizi zen lekuetara, eta lekuz aldatzen ziren asko jendeztatzen hasten zenean inguru hori. Granadako hainbat auzotan bizi izan zen, hala nola Albaicin eta Fargue auzoetan, eta, azkenik, Cullar Vega herrian. Premisa horri zintzo jarraituz, helduendako hezkuntza eskoletan edo neba-arreben ezkontzetara joaten debekatu zion.
Ezkontidearen arrazoi gabeko jelosia emazteari kolpeak emateko beste arrazoi nagusietako bat izan zen. 1970eko hamarkadaren hasierako abuztuan gertatutako eraso batean, Anak berehala eraman zuen medikua bere hirugarren umea, zortzi urtekoa, oso gaixorik aurkitu baitzuen. Geroago, farmaziara joan ziren errezetatutako sendagaiak hartzeko; han, auzotar batek ohartarazi zion kalean José Parejo haserre ikusi zuela —itxuraz haren bila zebilela—. Azkenean, ama-semeak arratsaldean euren etxera itzuli zirenean, senar amorratuak ez zuen sinetsi berak eman zion azalpenik etxean ez egoteko arrazoitzat. Hori zela eta, bortizki jo zuen bere seme-alaben aurrean. Haren arabera, emazteak sexu-harremanak izan zituen beste gizon batzuekin. Beste batean, Granadako Corpuseko azoka batean egon ondoren, Parejo haserre zegoen, emazteak lehengusu batekin dantzatu zuelako, eta emazteari ukabilkadak ematen hasi zitzaion —kale erdian— konorterik gabe utzi arte.
Isilik egotearen sasoia
Garai hartako gizarte-konbentzioen ondorioz, ezkondu eta lehen urteetan, Anak ez zuen bere kalbarioa salatzen poliziaren aurrean. Dibortzioa ere ezin zuen eskatu, 1981 arte ez baitzen legezkoa izan. Rosario Ruiz ama bisitatzen ari zela, bere antagonistari ezkutatuta —berari eta familiari ere debekatu egin zielako—, eta hark ea zergatik zituen aurpegian zatartzen zuten ubeldurak galdetzen zionean, ezkutatu egiten zuen beste arrazoi lelo batzuk emanda. 1972. urtearen inguruan, Orantesek senarraren kontra kereilatzea erabaki zuen, eta hamabost aldiz egin zuen.