cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alzenau
Alzenau Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Wettenberg
Wettenberg Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Antonio Maceo
Antonio Maceo Grajales (Santiago de Cuba, Kuba, 1845eko ekainaren 14a - Punta Brava, 1896ko abenduaren 7a) Kubako militarra izan zen.
Biografia
Gudarosteko buruzagietako bat izan zen, bere herriak burujabetasunaren alde egin zituen borroketan. Hamar Urteko Gerran (1868-1878) parte hartu zuen, eta gudarostearen zati baten buru izan zen Las Guasimasko guduan (1874).
Zanjongo Bakea ez zuen onartu, eta borrokan jarraitu zuen Ekialdeko probintzian. Azkenik, baliabiderik eta gizonik gabe, Jamaikara alde egin behar izan zuen.
1890ean Kubara itzuli zen, iraultzaile-taldeak koordinatzeko, baina atxilotu eta atzerrira bidali zuten. Erbestean harreman estuak izan zituen José Martírekin eta Máximo Gómezekin.
1895eko Iraultza hasi zenean, Duaban lehorreratu eta Martínez Campos Jobiton eta Pedralejon garaitu ondoren, Ekialdeko probintzia eskuratu eta Camagüey eraso zuen. Punta Bravatik hurbil hil zen borrokaldi batean.
Rogaland
Rogaland Norvegiako konderri bat da. 9.378 km2 ditu eta 420.574 biztanle, 2008ko datuen arabera. Hordaland, Telemark, Aust-Agder eta Vest-Agder konderriekin egiten du muga. Hiriburua Stavanger da.
Andres I.a Hungariakoa
Andres I.a Hungariakoa (I. Fehér or Katolikus András or Endre; 1015 aldean – Zirc, 1060ko abenduaren 6a baino lehen) 1046-1060 bitartean Hungariako erregea izan zen. Eztebe I.a Hungariakoaren biloba zen. Kristautasuna onartu ez zuten aristokraten aurka borrokatu zen eta bere anaia Bela I.ak egin zion gerran hil zen.
Yoshiaki Komai
Yoshiaki Komai (駒井 善成, 1992ko ekainaren 6a - ) Japoniako futbolaria da.
Jakubany
Jakubany Eslovakiako udalerri bat da, Stará Ľubovňako barrutian kokatuta. 65,71 km²ko azalera du eta 2787 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1322. urtekoa da.
Rodeio (Santa Catarina)
Rodeio Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Amarcord
Amarcord (euskaraz "Gogoratu") 1973ko Federico Fellini italiar zinema zuzendariaren filma bat da. Bertan honako aktore hauek antzeztu zuten: Pupella Maggio, Armando Brancia, Magali Nöel, Ciccio Ingrassia, Nando Orfei, Luigi Rossi, Bruno Zanin eta Gianfilippo Carcano. Nino Rota eta Carlo Rota konposatzaileen musika banda du.
Akron (Alabama)
Akron Alabamako herri bat da. Hale konderrian kokatua dago. 2010ean 356 biztanle zituen, 199.2 kilometro koadrotan banatuta.
Amarcord
1974ko Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Saria irabazi zuen.
Argumentua
Filman 1930eko hamarkadako Italia faxista garaian Borgo izeneko herrian bizi diren hainbat pertsonaien bizimodua agertzen da, tartean nerabe talde bat. Borgo herria, berez, Federico Felliniren Rimini hirian oinarritzen da.
Hasieran itxuraz usadiozko italiar filma dirudien arren, ironia, fartsa eta esperpentuz betea dago.
Filmaren izenburua Emilia-Romagna eskualdeko emiliano-romagnolo hizkeraren a m'arcòrd ("gogoratzen dut") esaldiaren laburdura da, Rimini kokatzen den eskualdeko hizkera, hain zuzen.
Peipin
Peipin Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Peipin udalerrian erroldatutako biztanleak 1.226 ziren. Familiak 506 ziren, horien artean 116 pertsona bakarrekoak ziren (79 bakarrik bizi ziren gizonak eta 37 bakarrik bizi ziren emakumeak), 195 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 162 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 33 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 603 etxebizitza zeuden, 512 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 54 hutsik zeuden. 517 etxeak ziren eta 85 apartamentuak ziren. 512 etxebizitza nagusietatik 367 bere jabearen bizilekua ziren, 134 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 41 etxek bi zituzten, 82 etxek hiru zituzten, 175 etxek lau zituzten eta 206 etxek bost zituzten. 406 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 232 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 251 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 765 ziren, horien artean 535 aktiboak ziren eta 230 inaktiboak ziren. 535 pertsona aktiboetatik 481 lanean zeuden (262 gizon eta 219 emakume) eta 53 langabezian zeuden (16 gizon eta 37 emakume). 230 pertsona inaktiboetatik 94 erretiraturik zeuden, 50 ikasten zeuden eta 86 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Peipin udalerrian 560 unitate fiskal zeuden, 1.349,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.352 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 28 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 7 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 2 iturginak, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2000. urtean Peipin udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
K.a. 148
K.a. II. mendearen taula (K.a. III. mende | K.a. II. mende | K.a. I. mende)
Peipin
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
K.a. 148
K.a. 160ko hamarkada | K.a. 150ko hamarkada | K.a. 140ko hamarkada | K.a. 130ko hamarkada | K.a. 120ko hamarkada
Peipin
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
K.a. 148
K.a. 153 | K.a. 152 | K.a. 151 | K.a. 150 | K.a. 149 | K.a. 148 | K.a. 147 | K.a. 146 | K.a. 145 | K.a. 144 | K.a. 143
Tongariro Parke Nazionala
Tongariro Parke Nazionala (ingelesez Tongariro National Park) Zeelanda Berriko Ipar uhartearen erdialdean dagoen parke nazional bat da, Ruapehu barrutian.
1887an sortua izan zen, hortaz Zeelanda Berriko parke nazional zaharrena da. Denera 795,98 km²-ko hedadura du. 1990ean Gizateriaren Ondarea izendatua dago.
Soissonseko Erresuma
Soissonseko erreinua, edo zehatzago Soissons domeinuak, batzuetan Siagrioren lurraldea edo Siagrioren Erresuma, Mendebaldeko Erromatar Inperioaren gainbeheraren azken zatian existitu zen lurralde erromatar bat izan zen.
Tongariro Parke Nazionala
Egin daitezkeen ibilaldien artean Tongariro mendi-zeharkaldia da ezagunena.
Trapelus lessonae
Trapelus lessonae Trapelus generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
2010eko Arkansasko gobernadore hauteskundeak
2010eko Arkansasko gobernadore hauteskundeak  2010eko azaroaren 2an izan ziren, Arkansasko gobernadore kargua hautatzeko.
Soissonseko Erresuma
Lurraldea
Frantziako oraingo mapa batekin alderatuz gero, Normandia Garaia, Normandia Beherea, Frantziako Uhartea, Erdialdea, Borgoina zatitxo bat, Xanpaina-Ardena, Loirerria eskualdeen zati bat, Nord-Pas-de-Calais eskualderen hegomendebaldeko muturtxo bat eta Pikardia zati bat izango lirateke Mendebaldeko Erromatar Inperioaren gainbeheraren azken aldera, Soissonseko erreinuak hartu zuen lurraldea.
Erregeak
Egidio izan zen Soissonseko erreinuko lehen erregea, eta bere erregealdiak, 457. urtetik, 464. urterarte iraun zuen, azken urte hontan hil zen arte.
Bigarrena, eta azkena, Siagrio izan zen, Egidioren semea. 464. urtetik, 486. urterarte. Azken urte honetan, erreinuko hiriburuan bertan, Soissons hirian, Klovis frankotarraren eta Siagrio galierromatarraren gudalosteen arteko guda gertatu zen. Klovis frankotarraren gudalosteek irabazi zuten gudualdia, eta, behin betirako, atzerritarren esku geratu zen, ordurarte, Mendebaldeko Erromatar Inperioa izan zen lurralde guztia.
Txirta mokoluze
Txirta mokoluzea (Anthus similis) Anthus generoko animalia da. Hegaztien barruko Motacillidae familian sailkatua dago.
2010eko Arkansasko gobernadore hauteskundeak
Mike Beebe jarduneko gobernadore demokrata berriro aurkeztu zen hauteskundeetara, eta Jim Keet estatuko senatari ohiari aurre egin zion. Gobernadore izateko bigarren eta azken agintaldia irabazi zuen, nahiz eta urtea agintaldi erdiko olatu errepublikarra izan eta Blanche Lincoln senatari demokratari 21 puntuko tartea kendu zioten. Beeberen botoen ehunekoa herrialdeko gobernadore izateko hautagai demokrata guztien artean handiena izan zen urte hartan. 2026raino, demokrata batek gobernazioa edo estatuko edozein hauteskunde irabazi zuen azken aldia izan zen Arkansasen, eta demokrata batek Arkansasko konderri guztiak irabazi zituen azken hauteskundeak ere izan ziren.
Toshiki Yamada
Toshiki Yamada (山田 俊毅, 1993ko otsailaren 27a - ) Japoniako futbolaria da.
Errealaren denda
Errealaren denda, Gipuzkoako Donostia hiriburuko Anoeta estadioaren ipar-ekialdeko izkinan dagoen denda bat da, Anoetako geltokia eta Atano III.a pilotalekura begira. Errealaren denda nagusia da. Bertan, Errealaren ekiparmendua eta taldearekin zerikusia duen edozein artikulu salgai dago.
Amara Berri auzoko Anoetako kirolgunean dago.
Inimicus filamentosus
Inimicus filamentosus Inimicus generoko animalia da. Arrainen barruko Synanceiidae familian sailkatzen da.
María del Pilar Maspons y Labrós
María del Pilar Maspons y Labrós, María de Bell-Iloc izengoitiarekin idazten zuena (Bartzelona, Katalunia, 1841eko abenduaren 4a - 1907ko urtarrilaren 31), Kataluniako herri-kulturaren idazle, poeta eta nobelagilea izan zen, Francisco Maspons eta Labrósen arreba eta Francesc Pelagi Brizen koinata. Prosan eta bertsotan, Lo Gai Saber, La Renaixença, La Veu del Montserrat, Calendari Català, La Llumanera de Nova York eta beste aldizkari batzuekin lankidetzan aritu zen.
Biografia
Bartzelonan jaioa, María del Pilar Maspons y Labrós Renaixença katalanaren idazlea izan zen, eta jarduera handia izan zuen 1865 eta 1882 artean. Erdi Aroko Erromantizismo, abertzale eta tradizionalista mugimendu horren joerek eraginda, Maria de Bell-Iloch izengoitia aukeratu zuen bere obra batzuk sinatzeko. Poeta gisa ezagutarazi zen eta garaiko aldizkari askotan argitaratu zuen. Lehen emakume folkloristetako bat ere izan zen, kondairak eta narrazio etnografikoak bildu eta transkribatzeko landa-lana eginez. Ezaguna da Kataluniako literatura garaikidean (Vigatans eta botiflers) nobela bat argitaratu zuen lehen idazlea delako (1878-1879 bitartean argitaratu zen faszikuluen bidez), Ondorengotza-Gerran girotua (1705-1714).
Mariedal gaztelua
Mariedal gaztelua (Mariedals slott) Suediako gaztelua da Götene udalerrian dagoena, Västra Götalandeko konderrian.
Kokapena
Vanern aintziraren hegoaldeko ertzean kokaturik dago, Sörbo haranean.
Historia
Magnus Gabriel De la Gardie kondeak erosi zuen lurraldea XVII mendearen erdialdera eta bi hego dituen gaztelua eraiki zuen. Izena bere Maria Eufrosyne emaztearen omenez ezarri zion, emakume hau Karlos X.a Suediakoaren arreba zen. Jean de la Vallée arkitektoak diseinatu zuela uste da.
Eva Ekeblad
1740 eta 1786 artean bere biloba Eva Ekeblad zientzilaria bizi izan zen bertan. Patata elikagai gisa popularizatu zuen Suedian eta goseteari aurre egin zion. Patatekin alkoholdun edariak egiteko bidea ere asmatu zuen 1746an.
Gymnotus chimarrao
Gymnotus chimarrao Gymnotus generoko animalia da. Arrainen barruko Gymnotidae familian sailkatzen da.
Jarabina
Jarabina Eslovakiako udalerri bat da, Stará Ľubovňako barrutian kokatuta. 22,90 km²ko azalera du eta 912 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1329. urtekoa da.
Siagrio
Siagrio (430 - 486 edo 487) Mendebaldeko Erromatar Inperioko azken gobernaria izan zen. Egidio erregearen semea, honen ondorengoa izan zen Soissonseko erreinua gobernatzen. Bere burua, ordea, ez zuen erregetzat, beranduago, Duke bezala ezagutuko zen Duxtzat baizik. Bere erregealdia, 464. urtetik, 486. urterarte zabaldu zen. Azken urte hontan gertatu zen Soissonsen bertan, erreinuko hiriburuan, Klodoveo frankotar erregea eta Siagrio galierromatar duxaren gudalosteen arteko gudualdia. Gudualdi hau, frankotarren garaipenarekin amaitu zen.
Egoera horren aurrean, Alariko II.a bisigodotarren erregeari laguntza eskatu zion, honen erreinuan bizitzen uzteko eskatuz. Baina, Alarikok, horren ordez, preso hartu eta Klodoveorengana bidali zuen. 487. urtean hil zuten frankotarrek, modu sekretuan sastakatuz.
Antas de Ulla
Antas de Ulla Lugoko probintziako A Ulloa eskualdean dagoen udalerria da. 2007an 2.549 biztanle zituen 103,6 km2tan banaturik.
Antas de Ullako parrokiak
Antas de Ullako biztanleria hurrengo parrokien artean banatzen da:
Agüela (San Mamede)
Oskia
Oskia, Oskiate edo Oskiatea Arakil ibaian dagoen haitzarte edo igarobidea da, Andimendi eta Bizkai mendiaren (826 m) artean. Bertan dagoen eliza Atondo kontzejuko mugan dago, baina puntua, izatez, Ollaran, Arakil eta Itza Zendearen arteko mugan dago. NA-7010 errepidea igarotzen da tokitik.
Historia
11. mendeko aipuak daude monasterio bat, eliza bat (Donejakuerena) eta gune populatu bat aipatzen dutenak (errota eta arrantzarako tokiak). Dokumentuetan bereizten dira Oskiatea edo Oskatea batetik, eta herrigune bat, Oskuotz edo Oskotz izenekoa. Jimeno Juriok kokatzen du Oskuotz ez Oskiako haitzartean baizik eta garaiago, hego-mendebaldera, Ollarango lurretan.
16. mendean, Pilarko Ama Birjinaren omenezko eliza bat eraiki zen haitzartearen ekialdeko aldean, harpearen babesean, Pedro Amaolea Zaragozako bizilagun baten ekimenez. Eliza horri Oskiako Andra Mari esaten zaio gaur egunean, eta erromesaldiak egin ohi dituzte inguruko herrietatik, Arakilgoek maiatzaren 9an ohitura, eta Itzakoek 15ean.
21. mendean Oskia izeneko harrobi bat dago arroilatik gertu, baina ibaiaren estuasunaren tokia errespetatua dago.
Inguru naturala
Paisaiari dagokionez, arteak nagusi dira, batez ere, iparralderago dauden lurretan, AP-15 autobidearen ondoan. Andia inguruan bizi diren miru gorriak ohiko bista dira zintzurrean.
Erromesaren monumentua
Erromesaren monumentua Nafarroa Garaiko Luzaide udalerriko Elizaldea auzoan Donejakue bideko erromesen omenaldi-eskultura bat da. Herriaren enparantzan dago, udaletxearen eta elizaren parean. Jorge Oteizak eraiki zuen.
Wildeck
Wildeck Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dromoland gaztelua
Dromoland gaztelua (irlanderaz Caisleán Dhrom Ólainn eta ingelesez Dromoland Castle) Irlandako Errepublikako mendebaldean dagoen Clareko konderrian kokatzen den gaztelua da. Newmarket-on-Fergus udalerriko lursailetan kokatzen da, Ennis hiritik hurbil. Gaur egun luxuzko hotel bat da, inguruan golf zelai zabalak dituelarik.
Gaur egun ezagutzen dugun eraikina 1835an gauzatu zen. Halere, leku honetan eraiki zen lehendabiziko eraikina dirudienez XV. edo XVI. mende hasieran eraikitako dorretxea izan omen zen, bere eraikitzailea Shane Mac Anerhenyren semea zen Thomas izan zelarik. Toki honetan aro ezberdinetan gutxienez Dromoland izeneko hiru eraiki egon omen ziren. Beranduago Dromoland O'Brien familiako hemezortzi belaunaldien bizilekua bilakatu zen, leku honi buruzko lehendabiziko erregistroen arabera, lur eremu hau hainbat gaeldar familien bizitokia izan zen, horien artean XVI. mendean zehar hemen bizi izan ziren McInerney familia. . James Frost historialariaren iritziz, Dromoland leku izenaren itzulpena "Auzien Muinoa" litzateke.
Multatuli
Eduard Douwes Dekker (Amsterdam, 1820ko martxoaren 2a - Nieder Ingelheim, Alemaniako Inperioa, 1887ko otsailaren 19a), Multatuli bezala ezaguna (latinez multa tulī: asko sufritu dut) herbeheretar idazlea izan zen. Max Havelaar eleberri satirikoagatik ezaguna da, Ekialdeko Herbeheretar Indietako kolonialismoaren gehiegikeriak salatu zituena. Herbehereetako egile garrantzitsuenetako bat da. Hainbat kargu bete zituen Holandako gobernu kolonialean Sumatran eta beste uharte batzuetan. Holandako gehiegikeriak salatu ondoren, dimisioa eman zuen, Herbeheretara itzuli eta literaturan aritu zen.
Na'Taki Osborne Jelks
Na'Taki Osborne Jelks (Walnut Grove) AEBetako ingurumen-zientzialari bat da. Spelman Collegen ingurumen eta osasun zientzietako irakasle laguntzailea da eta Agnes Scott Collegen osasun publikoko irakasle bisitaria. Ezaguna da ingurumen-justizian eta hiri-iraunkortasunean duen aktibismoagatik, eta, horregatik, Etxe Zuriak Aldaketaren Txapeldun izendatu zuen 2014an.
Hezkuntza
2016an doktoregoa lortu zuen, Combined Environmental and Social Stressors in Northwest Atlanta 's Proctor Creek Watershed: An Exploration of Expert Data and Local Knowledge (Atlantako ipar-mendebaldeko Proctor Creeken arroko ingurumen- eta gizarte-estresaren faktoreen konbinazioa: adituen datuen eta tokiko ezagutzen miaketa) izeneko tesiari esker. Jelken doktorego-aholkularia Christine Stauber ingurumen-osasunean espezializatutako zientzialari estatubatuarra izan zen. Bere ikerketak komunitatearen parte-hartzean zentratzen dira, hiri-arroetako ingurumen-estresaren faktoreak identifikatzeko.
Ingurumen-justizia
2001ean, Jelksek Atlanta Earth Tomorrow programa sortu zuen, Basoko Bizitzaren Federazio Nazionalaren programa, hiriko gazteak naturarekin, gizabidezko konpromisoarekin eta lidergoaren garapenarekin lotzen dituena. Gainera, sortzen lagundu zuen West Atlanta Watershed Alliance batzordeko presidentea da.
Proctor Creek Stewardship Council erakundearen presidentekidea da. Atlantako mendebaldeko Proctor Creek arroaren osasun ekologikoa lehengoratzea du helburu oinarrizko erakunde horrek. Herritarren Zientzia Elkarteko Zuzendaritza Batzordeko kide ere bada.
2018an, Jelks Ingurumena Babesteko Estatu Batuetako Agentziaren Ingurumen Justiziako Aholku Batzorde Nazionaleko (NEJAC) kide izendatu zuten. Gainera, Basoko Bizitzaren Federazio Nazionalaren Garapen Komunitarioko eta Lidergoko Programen kudeatzailea da.
Jelksen ingurumen-aktibismoa People aldizkarian eta The New York Times egunkarian agertu da.
An Tiaracht
An Tiaracht (ingelesez Tearaght Island edo Inishtearaght) Irlandako hego-mendebaldeko kostaldean dagoen Blasket uhartediko uharte bat da. Uhartediko uharterik mendebaldenekoena da, bai eta Irlanda osoko eta Britainiar Uharteetakoa ere. Islandia ez beste, Europa osoko kokaleku mendebaldenekoena ere bada.
Geografia
Bere punturik garaienak 200 metro ditu.
Andres II.a Hungariakoa
Andres II.a Hungariakoa (Jeruzsálemi II András, Andrija II., Ondrej II., Андрій II; 1177 aldean - 1235eko irailaren 21a) 1205-1235 bitartean Hungaria eta Kroaziako erregea izan zen. Bela III.aren semea, bere anaia Emerikoren aurka borrokatu zen koroa eskuratzearren. San Joan Akreko Bosgarren Gurutzadatik itzuli zenean (1217-1218), Hungaria matxinatua aurkitu zuen. Mugimendu handiaren aurrean amore emanik, nobleziari hainbat eskubide eta abantaila bermatzen zion Urrezko Bulda aldarrikatu zuen.
Nanquidno
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
K.a. 149
K.a. II. mendearen taula (K.a. III. mende | K.a. II. mende | K.a. I. mende)
K.a. 160ko hamarkada | K.a. 150ko hamarkada | K.a. 140ko hamarkada | K.a. 130ko hamarkada | K.a. 120ko hamarkada
K.a. 154 | K.a. 153 | K.a. 152 | K.a. 151 | K.a. 150 | K.a. 149 | K.a. 148 | K.a. 147 | K.a. 146 | K.a. 145 | K.a. 144
Deinonychosauria
Deinonychosauria dinosauro therapodoen klado bat izan zen. Barnean bi familia hartzen zituen: Dromaeosauridae eta Troodontidae hain zuzen ere.
Jurasiko Ertaina eta Kretazeo Goiztiar artean (duela 167 eta 65 milioi urte) bizi ziren egungo Amerikan, Europan, Afrikan, Asian eta Antartikan.
Saltinho (Santa Catarina)
Saltinho Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Ruffey-sur-Seille
Ruffey-sur-Seille Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ruffey-sur-Seille udalerrian erroldatutako biztanleak 766 ziren. Familiak 310 ziren, horien artean 84 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 99 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 99 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 377 etxebizitza zeuden, 315 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 27 hutsik zeuden. 358 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 315 etxebizitza nagusietatik 259 bere jabearen bizilekua ziren, 52 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 44 etxek hiru zituzten, 84 etxek lau zituzten eta 172 etxek bost zituzten. 240 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 142 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 149 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 482 ziren, horien artean 361 aktiboak ziren eta 121 inaktiboak ziren. 361 pertsona aktiboetatik 337 lanean zeuden (177 gizon eta 160 emakume) eta 24 langabezian zeuden (9 gizon eta 15 emakume). 121 pertsona inaktiboetatik 52 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ruffey-sur-Seille udalerrian 319 unitate fiskal zeuden, 764 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.126 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 margolariak, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Ruffey-sur-Seille udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.272 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Beauchêne (Loir eta Cher)
Beauchêne Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beauchêne udalerrian erroldatutako biztanleak 161 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 109 etxebizitza zeuden, 75 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 109etxeak ziren. 75 etxebizitza nagusietatik 58 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 71 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 95 ziren, horien artean 80 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 80 pertsona aktiboetatik 75 lanean zeuden (40 gizon eta 35 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beauchêne udalerrian 73 unitate fiskal zeuden, 170 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.200 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria eta 1 argiketaria.
2000. urtean Beauchêne udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alabaster (Alabama)
Alabaster Alabamako hiri bat da. Shelby konderrian kokatua dago. 2010ean 30,352 biztanle zituen, 468 kilometro koadrotan banatuta.
Monosakarido
Monosakaridoak (grezieratik monos, "bakar" eta sacchar, "azukre") karbono hidratoen monomeroak dira. Disakaridoen antzera azukretzeko gaitasuna dute eta uretan disolbatzen dira.
Egitura
Gutxienez hidroxilo (−OH) talde bat eta karbonilo talde bakarra duten eskeleto karbonatuak dira. Beren formula enpirikoa C(H2O)y da eta karbonilo taldearen kokapenaren arabera, polihidroxizetona edo polihidroxialdehidoak izan daitezke. Karbonilo taldea (C=O) lehenengo karbonoan badago aldosa izango da, eta bigarrenean badago, aldiz, zetosa. Eskeleto karbonatu sinplea izan ohi dute, adarrik eta lotura bikoitzik gabea. Karbono kopuruaren arabera bereizten dira, tri/tetr/pent/hexosak izan daitezkeelarik, baina naturan agertzen diren ugarienak 6 karbonoko hexosak dira, glukosa eta fruktosa kasu. Bestalde, aldopentosak azido nukleikoen osagaiak dira, D-erribosa eta 2-desoxierribosa, hain zuzen ere.
Bi funtzio nagusi betetzen dituzte monosakaridoek. Alde batetik, bat-bateko energia-ekarpena ematen digute, eta beste alde batetik, gluzido konplexuagoak sintetizatzeko monomeroak dira.
Fisikoak
Kolore garden-zurixkako solido kristalinoak dira. Molekula txiki hauek uretan disolbagarriak dira eta, normalean, zapore goxoa izaten dute.
Ahalmen erreduzitzailea
Karbonilo taldea erraz oxidagarria da oso gogorrak ez diren oxidatzaileak erabiliz, Fe3+ edo Cu2+ ioiak kasu. Propietate hau azukreen analisirako erabiltzen da, izan erre Fehling eta Benedict erreakzioetan, Cu2+ (urdina), Cu+ (gorria) izatera erreduzitzen bada, azukreak dauden seinale baita. Aldehidoek zetonek baino ahalmen erreduzitzaile handiagoa dute.
Konfigurazioa
Karbono asimetriko bat edo gehiago izan ohi dutenez, molekulek espazioan egitura ezberdinak izan ditzakete eta estereoisomero edo isomero optiko asko daude azukreen artean. Izan ere, monosakarido guztiek, simetrikoa den dihidroxizetona salbu, optitkoki aktiboak dituzten estereoisomeroak dituzte. Ondorioz, argi polarizatuaren planoa desbideratzen dute, monosakarido guztiek desbideraketa angelu desberdina eskaintzen dutenez, horren arabera ezagutu daitezkeelarik. Naturan aurkitzen diren monosakarido gehienak D seriekoak dira, hots, azken karbono anomerikoko hidroxilo (−OH) taldea eskuman izan ohi dute.
Ziklazioa
Bost karbono edo gehiago dituzten egiturek, ur disoluzioan, egitura ziklikoa hartzen dute, hau da, karbonilo taldeak, hidroxilo talde bateko oxigenoarekin lotura kobalentea eratzen du, lotura hemiazetalikoa deiturikoa, eraztuna sortuz. Erreakzio honen ondorioz, beste karbono asimetriko (C*) bat sortzen da, karbono anomerikoa deritzoguna. Erreakzio honi anomerizazio izena ematen zaio. Karbono anomerikoak bi konfigurazio har ditzake, α eta β. Lehenengoa hidroxilo taldea behe aldean kokatzen denean, eta bigarrena, goialdean jartzen denean.
Mutarrotazioa
Ur disoluzioan, monosakaridoek ez dute beti konformazio bera mantentzen, eta anomero bat beste bat bihur daiteke lotura hemiazetalikoa apurtu eta berriz ziklatuz. Disoluzio batean, orduan, bi anomeroak aurki daitezke, baina denborarekin, oreka batera iristen da, non anomero bien errotazio ahalmena berdintzen den, askotan eraztunak apurtzen direlako.
D-glukosa, adibidez, pirimidinatik kristalizatzean, β anomeroa izan ohi da, eta etanoletik kristalizatzen denean, aldiz, α. Ur disoluzioan, ordea, D-glukosa bi anomeroen nahasketa izaten da, α=%33 eta β=%66, eta errotazio-ahalmena orekatu egiten da.
Konformazio espaziala
Ziklazioaren ondorioz eratzen den eraztuna bi eratakoa izan daiteke, furanoa (5 alde), edo piranoa (6 alde). Aldohexosak piranosa edota furanosa moduan zikla daitezke, lehenengoa egonkorragoa delarik. Zetohexosak, aldiz, furanosa modura bakarrik zikla daitezke. Piranosen eraztunak, espazioan konformazio ezberdin har ditzake, aulkia eta txalupa izenez ezagutzen ditugunak. Aulkia forma egonkorragoa da, bolumen handiko funtzioak ahalik eta urrutien baitaude. Gainera, aulkiak ere beste bi aukera ditu. Forma erraztua (ekuatoriala), egonkorragoa dena, aipatutako arrazoi berarengatik, eta forma alternatiboa (axiala).
Pleurosicya occidentalis
Pleurosicya occidentalis Pleurosicya generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Nina Ricci
Maria Adélaïde Nielli, Nina Ricci bezala ezaguna (Turin, 1883ko urtarrilaren 14a - Frantzia, 1970eko azaroaren 29a), italiar jatorria duen jostun frantsesa izan zen. Bere marka, bere semea zen Robert Ricciri esker bultzatua izan zen eta bere garaian, goi-mailako joskintzako garrantzitsuenetarikoa izan zen.
Gymnotus choco
Gymnotus choco Gymnotus generoko animalia da. Arrainen barruko Gymnotidae familian sailkatzen da.
Anthus nyassae
Anthus nyassae Anthus generoko animalia da. Hegaztien barruko Motacillidae familian sailkatua dago.
Peyroules
Peyroules Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Nina Ricci
Biografia
Turinen jaioa, bere familia Florentziara mugitu zen 5 urte zituenean eta bi urte geroago Frantziara. Bere aita goiz hil zen eta umezurtz geratu zen. 14 urte zituenean ikasle bezala hasi zen Parisko modako tailer batean lan egiten, 18 urte zituenean tailerraren zuzendari bihurtu zen. Urte horretan ere, Luigi Riccirekin ezkondu zen. 22 urterekin tailerreko diseinatzaile zuzendari bihurtu zen. Bere senarrarekin Montecarlon finkatu zen, baina gero Parisera bueltatu ziren. 1905ean bere semea Robert jaio zenean bere diseinuak sortzen zituen, baina beste sinadurentzako saltzen zituen. Moda munduarekin jarraitu zuen eta bizitza beste dendentzako eta fabrikentzako josten irabazten zuen, baina 1929an lan gabe geratu zen. Momentu honetan, bere semeari laguntza eskatu zion.
Robert Ricci salmenten psikologia eta merkatuaren analisia ikasi zuen eta 25 urte egin baino lehen bere publizitate agentzia sortu zuen. Bere amaren arazoak ikusita, agentzia itxi zuen. Roberti moda mundua ez zitzaion interesatzen, baina Ninari jantziak egitea gustatzen zitzaionez eta berari saltzea, 1932an Nina Ricci marka fundatu zuten Roberten ideiei esker. Marka hau, goi-maialko produkziora bideratu zuten. Gela bat alokatu zuten 20. zenbakiko Rue des Capucinesen. Hasieran, 25 jostun zituzten, baina bi urte geroago bikoiztu egin zituzten zenbakiak eta lan egiteko lekua handitu zuten. 1939an Ricci saloiak 11 solairu okupatzen zituzten kaleko 3 eraikinetan, enpresa finkoa bihurtu zen 500 jostunekin eta eraikin baten propietatearekin. Ninak bezero bakoitzaren pertsonalitatea ateratzen zuen eta bakoitzari moldatutako jantzi egoki bat egiten zion; hori dela eta, arrakasta handia zuen. Elegantzia, feminitatea, sofistikazioa… kontuan hartzen zuen bere diseinuak egiterako orduan. Bere estiloa nahiko liraina eta frantsesa zen.
Peyroules
Biztanleria
2007an Peyroules udalerrian erroldatutako biztanleak 216 ziren. Familiak 103 ziren, horien artean 34 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 46 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Nina Ricci
Biografia
II Mundu Gerran Robert Riccik ofizial bezala parte hartu zuen, baina baserri bat erosi zuten Anjouen familia eta jostun guztiak jan egin ahal izateko. Gerrako etena pasata, Ricci markak moda alde batera utzi zuen eta lurrinetan zentratu ziren. Atera zen lehenengoa 1946. urtean, Coeur Joie izena zuen, izugarrizko arrakasta izan zuen. 2 urte geroago, L’Air du Temps aurkeztu zen Marc Laliqueren botila diseinuarekin eta 3 urte geroago, uso forma zuen tapa Joan Rebull Torroia eskultoreak diseinatu zuen. Bigarren lurrin salduena bihurtu zen Coco Chanelen 5. zenbakiaren atzetik. Gaur egun ere, lurrin horrek izugarrizko arrakasta dauka. Botila, ilustrazioa, enbalajea, tapa… dena detailera pentsatuta zegoen.Modari buruz dagokionez, 1950ean Nina Riccik bere semearen aholkua kontuan izanda diseinatzaile gazteez inguratzea erabaki zuen. 1952an Fille d’Eve fragantzia salmentan jarri zuten. 1954an Belgikako Jules-François Crahay kontratatu zuen eta diseinu internazionalen onarpena lortu zuten. 1961ean Capricci lurrina sortu zuten. 1962an Mademoiselle Ricci linea salmentan jarri zen prêt-à-porter bezala eta horregatik, merkeagoa izango da. 1964an Gérard Pipartek ordezkatu zuen eta marka horretan jarraitu zuen 35 urteetan zehar bere erretiratzera arte. 1965ean, gizonezkoen lehenengo lurrina asmatu zen Signoricci izena zuena. 1970ean 87 urterekin, Nina Ricci hil egin zen. Bere bizitzaren parte handi bat art deco etxe batean pasa zuen Dossenen ur ertzean kokatuta zegoena. Bere azken egunetara arte, moda desfileetara joan zen bere senarrak egindako bitxi baliotsuez josita.
Peyroules
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Nina Ricci
Biografia
1974ean Farouche fragantzia sortu zen. 1976an telebistan L’Air du Temps erakusteko iragarkia atera zen. 1982an Fleur de Fleurs lurrina asmatu zen. 1987an gizonezkoen moda sortu zen. 1987an Nina lurrina sortu zen.
Peyroules
Etxebizitza
2007an 307 etxebizitza zeuden, 103 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 182 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 253 etxeak ziren eta 54 apartamentuak ziren. 103 etxebizitza nagusietatik 79 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 64 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Nina Ricci
Biografia
1988ko abuztuan, 83 urterekin bere semea Robert Ricci hil egin zen.
1989an Ricci Club gizon fragantzia sortu zen. 1990an Philip Waghornek hartzen du postua prêt-à-porter linean. 1993an kosmetiko linea sortu zen. 1994an Deci Delà lurrina sortu zen da eta Myriam Schaeferk Waghome ordezkatu zuen diseinuan. 1998an Nina Ricci marka Puigek hartu zuen eta haiek, Nina Ricci moda eta lurrinak egiten jarraitu zuten. 2001ean Premier Jour lurrina sortu zen. 2002an Memoire d’Homme gizonezkoen hirugarren lurrina sortu zen. Pertsonaia famatuek Nina Ricci markako jantziak janzten dituzte eta bere jantziek arrakasta handia izango dute berriro. Jantzietatik aparte poltsak egingo dituzte eta arrakasta izango dute ere.
Peyroules
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 134 ziren, horien artean 93 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 93 pertsona aktiboetatik 76 lanean zeuden (46 gizon eta 30 emakume) eta 19 langabezian zeuden (9 gizon eta 10 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Nina Ricci
Biografia
2009an Ricci Ricci lurrina atera zen. 2010ean Philippe Starck diseinatzaile industrialak edizio bereziko L’Air du Temps lurrinaren flaskoa diseinatu zuen.
2011an Ricci Ricci Dancing Ribbon eta L’Air fragantziak salmentan jarri ziren. Gaur egun ere, lurrinek izugarrizko arrakasta dute.
La Chapelle-du-Bourgay
La Chapelle-du-Bourgay Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Peyroules
Diru sarrerak
2009an Peyroules udalerrian 97 unitate fiskal zeuden, 210 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.171 euro zen.
Nina Ricci
Zuzendari sortzaile berriak
1993an Christian Astuguevieille izango da zuzendaria. Ondoren, 1998an Nathalie Gervais izan zen eta modernitatea eman zion larruzko diseinuak sartuz. Guissanik ordezkatu zuen 2002an eta James Aguiarek 2003an. Lars Nilson suediarrak 2006an ordezkatu zuen arte, 2009an zuzendari sortzailearen postua Oliver Theyskeensek bete zuen abangoardiako estiloarekin eta emakume indartsuaren ideiarekin. Peter Copping britainiarra hurrengoa izan zen eta erromantizismo estilora jo zuen; honek, garrantzi handia izan zuen berarekin marka ezagunago egin zelako. 2014era arte iraun zuen bere estilo lirainarekin beste aire bat eman zion markari, Nina Ricciren estilora gehiago hurbildu zen. 2014ean ere, Oscar de la Rentak sinatu zuen. 2015ean Guillaume Henry frantsesa, azkena izango dena, hasierako baloreak aterako ditu eta bere estiloa askoz ere gehiago Nina Ricciren estilora hurbilduko du, estilo lirain frantsesarekin.
2014ko Arkansasko gobernadore hauteskundeak
2014ko Arkansasko gobernadore hauteskundeak  2014eko azaroaren 4an izan ziren, Arkansasko gobernadore kargua hautatzeko.
Nina Ricci
Erreferentziak
Internetetik:
2014ko Arkansasko gobernadore hauteskundeak
Mike Beebe jarduneko gobernadore demokrata ezin zen berrautaketara aurkeztu, Arkansasko Konstituzioak ezarritako aginte-mugak zirela eta. Arkansas bere gobernadoreek biziarteko bi agintaldi mugatzen dituzten zortzi estatuetako bat da. Demokratek Mike Ross diputatu ohia proposatu zuten, eta errepublikanoek DEAko administratzaile ohia, diputatu ohia eta hautagaia 2006an, Asa Hutchinson.
Hutchinsonek Ross eta alderdi minoritarioetako bi hautagai garaitu zituen hauteskunde orokorretan, errepublikano batek Berreraikuntzatik irekitako gobernadore hauteskundeetan izandako tarte handienagatik.
Willingen
Willingen Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Polisakarido
Polisakaridoak hainbat monosakaridoz osatutako polimeroak dira.
Oligosakaridoen modura, monosakaridoen polimeroak dira, baina askoz ere katea luzeagoak eratzen dituzte. 10 monomerotik gorako gluzido bat polisakarido kontsideratzen da, baina gehienek 100 eta 1.000 monosakarido artean izan ohi dute. Bere tamaina handia dela eta, normalean, pisu handiko molekula disolbagaitzak izaten dira.
Monosakarido eta disakaridoak ez bezala, ez dira ez kristalizagarri ezta txuriak ere, eta mutur erreduzitzaile bakarra izan ohi dute.
Nina Ricci
Erreferentziak
Liburuetatik: France Pochna Marie: Nina Ricci, Frantzia1992, Nina Ricci, Editions du Regard (1992ko azaroaren 9an)
La Chapelle-du-Bourgay
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Monosakarido
Erredukzioa
Aipatu bezala, aldehido eta zetonak erreduzitzaile onak dira. Aldehidoa oxidatu egiten da azidoa emanez. Eraztun forman, mutur erreduzitzailea karbono anomerikoarena izaten da, eta hemengo OH-a libre baldin badago bakarrik oxidatu ahal izango da, monosakarido guztietan hala gertatzen delarik.
Polisakarido
Homopolisakaridoak
Monomero bakarraren polimeroak dira homopolisakaridoak. Katea bakun edo adarkatu luzeak izan ohi dira, eta monomeroen arteko loturen arabera funtzio ezberdinak burutzen dituzte. α-lotura dutenak energia-erreserbako polisakaridoak izan ohi dira, eta β-lotura dutenak, berriz, egitura-polisakaridoak.
Trapelus pallidus
Trapelus pallidus Trapelus generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Monosakarido
Katea-luzapena
Aldosa batek azido zianidrikoarekin (H−C≡N) erreakzionatzean karbono bat gehiagoko beste egitura bat sortzen da, zianidrina izenekoa. Zianidrina bi motatakoa izan daiteke, sortzen den karbono berri horren hidroxilo taldearen aldetan kokapenaren arabera. Ondoren, zianidrina hihrolisatu egiten da, hidratatu, eta azkenik erreduzitu, karbono bat gehiagoko beste aldosa bat lortuko dugularik, beti ere, zianidrinak aurrez hartu duen konformazioaren araberakoa.
Peyroules
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina eta 1 eraikuntza enpresa.
Monosakarido
Periodatoz egindako oxidazioa
Periodatoz egindako oxidazioaren eraginez, monosakaridoak zatitzea lortzen da. Elkarri lotutako bi karbonok hidroxilo talde bana, edota hidratazioz hidroxiloa lor daitekeen beste talderen bat badute, karboniloa (C=O) esaterako, medio azidoan, periodatoak (IO4−) C−C lotura oxidatzen du, hau apurtu eta hidroxilo talde berri bana sortzen delarik libre gelditzen diren muturretan. Ondoren, berez deshidratatzen dira. Hidroxilo talderen bat blokeatuta badago, periodatozko erreakzioa murriztu egiten da.
Metilazioa
Bi motatako metilazioa egin daiteke monosakaridoengan. Metanolarekin (CH3OH) metilatzen bada, OH anomerikoa soilik metilatzen da, eraztuna, lotura glukosidikoz, metilo erradikal bati lotuta gelditzen delarik. Metilazioa dimetilsulfatoaz [(CH3)2SO4] eginez gero, ordea, erabateko metilazioa gertatzen da, OH guztietan lotzen baitira eter loturaz metilo erradikalak.
Glukosidoen eraketa
Forma ziklikoa duten monosakaridoetako karbono anomerikoko OH-ak beste molekula baten hidroxilo batekin erreakziona dezake, azetalak eratuz. Konposatu hauei glikosido izena ematen zaie eta ez dute ez mutarrotazio ez erredukzio ahalmenik. Ouabaina eta amigdalina moduko glukosidoak oso toxikoak izan ohi dira eta problema asko sortzen dituzte garatzeko bidean diren herrialdeetan.
Nina Ricci
Erreferentziak
Bideoetatik:
Peyroules
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Peyroules udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 590 hektarea erabiltzen.
La Chapelle-du-Bourgay
Etxebizitza
2007an 63 etxebizitza zeuden, 55 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 62 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 55 etxebizitza nagusietatik 44 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 8 etxek hitu gela zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Monosakarido
Aminoazukreak
Hidroxilo talde baten ordez, amina talde bat ezartzean aminoazukreak eratzen dira. Normalean, 2. karbonoan gertatzen da eta askotan azetilatu egiten da. Kitina polisakaridoaren monomeroa, adibidez, N-azetilglukosamina da, glukosaren eratorria.
Alditolak
Aldosa eta zetosen karboniloa hidroxiloa emanez erreduzitzean, eraztuna askatu eta katea irekiko poliola eratzen da. Batzuetan karbono asimetriko berria sortzen da eta molekularen simetria ere alda daiteke. Azukre batek bi alditol ezberdin emateko aukera du, eta azukre ezberdinek (aldosa/zetosa) alditol bera eman dezakete
Azukre azidoak
Karbono primarioak, muturretan kokaturiko biak, hain zuzen ere, karboxiloraino oxidatzen dira hainbat motako azukre azidoak sortuz. 1. karbonoa oxidatzen bada, azido aldonikoa sortukoa da; azken karbonoa oxidatuz gero, azido uronikoa; eta biak guztiz oxidatuz gero, aldiz, azido glukarikoa.
Polisakarido
Energia-erreserbakoak
Energia-erreserbako homopolisakaridoek erregai moduan erabiltzen den glukosa metatzen dute.
Monosakarido
Ester fosforikoak
Monosakaridoaren hidroxiloren batek (alkoholiko edo hemiazetalikoa) azido fosforikoarekin (H3PO4) erreakzionatzean sortzen dira. Azukreen forma aktiboak izan ohi dira metaboolismoan eta fosfatoen karga negatiboa dela-eta ezin izaten dute mintza zeharkatu.
Polisakarido
Energia-erreserbakoak
Almidoia
Monosakarido
Oligosakaridoak
Monosakaridoen polimero txikiak dira, 2 eta 10 monomero artean izaten dituzte. Monosakaridoak lotua o-glikosidikoz edo azetalikoz lotzen dira elkarri. Azukre baten karbono anomerikoko hidroxiloak, beste azukrearen beste batekin erreakzionatzen du ur molekula bat askatuz, eta bi karbonoak oxigeno atomo batez lotuz. Lotura o-glikosidiko hau hidrolisi azidoaz apur daiteke, ez ordea alkalinoaz.
La Chapelle-du-Bourgay
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Polisakarido
Energia-erreserbakoak
Almidoiaren %20-30a hartzen du, nahiz eta espeziearen arabera nahiko aldakorrak diren portzentaje hauek. [G(1α→4)G]n motako polimero lineala da. 250-300 bat glukosa monomerorekin osatua egon ohi da eta helize itxura izan ohi du, itzuliko 6 glukosa izaten direlarik.
La Chapelle-du-Bourgay
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 85 ziren, horien artean 69 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 69 pertsona aktiboetatik 65 lanean zeuden (35 gizon eta 30 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Polisakarido
Energia-erreserbakoak
Glukogenoa
Almidoiak bezala, energia-erreserba funtzioa betetzen du, baina kasu honetan animalietan. Egitura amilopektina polimeroaren berdina da, baina askoz ere adar gehiago izan ohi ditu, 8-10 glukosako azaltzen dira, animalien behar energetikoa handiagoa delako. Gehienbat gibelean eta muskuluetan azaltzen da eta almidoiak baino pisu molekular handiagoa izan ohi du.
La Chapelle-du-Bourgay
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Peyroules
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Polisakarido
Energia-erreserbakoak
Glukosak behar direnean, mutur erreduzitzailetik hasita oso azkar degradatzen den molekula da eta iodoarekin kolore granatea ematen du.
Inimicus gruzovi
Inimicus gruzovi Inimicus generoko animalia da. Arrainen barruko Synanceiidae familian sailkatzen da.
Polisakarido
Energia-erreserbakoak
Inulina
Landareen tuberkuluetan azaltzen den polisakaridoa da. Fruktosaren [F(2β→1α)n-1] polimeroa da.
Egiturazkoak
Zelulosa
Landareen horma zelularretan dagoen molekula, β-D-glukopiranosaren polimeroa da eta 1.500 monomero inguruz osatua egon ohi da. Molekula zurruna da, eta inguruko polisakaridoekin hidrogeno loturak sortzen dituenez, zuntzak eratzen ditu. Monomero bakoitza bestearekiko errotatuta dago eta konformazio egonkorrena 180º-koa da.
β-loturak apurtzeko zelulasa entzimak behar dira, zelobiosa lortzen delarik.
Kitina
Artropodoen exoeskeletoaren osagai nagusia da, eta intsektu, araknido eta onddoetan ere azaltzen da. Glukosaren monomero eratorri bat errepikatzen da, N-azetil-glukosamina [NAG], hain zuzen ere. Zelulosa bezala, molekula zurruna da, eta zuntzak eratzen ditu.
Heteropolisakaridoak
Polisakarido hauetan monomero bakar bat baino gehiago errepikatzen dira, eta normalean monomero eratorriak izan ohi dira.
Linealak
Glukosaminaglukano/mukopolisakaridoak
Egitura funtzioa betetzen dute animalietan eta bi polisakarido nabarmentzen dira: kondroitina eta azido hialuronikoa. Lehenengoa [D-glukuroniko(1β→3)N-azetil-galaktosamina]-ren polimeroa da, eta bigarrena [D-glukuroniko(1β→3)N-azetil-glukosamina]-rena.
Proteoglikanoak