Maria_Veleda
Biografia
1906an, Pentsamendu Askeari atxiki zitzaion eta masonerian sarbidatua izan zen, 'Humanidade' Logian, Angústias izen sinbolikoarekin, kontzientzia askatasunaren eta antiklerikalismoaren hedatzaile handienetako bat bihurtuz. Urtebete geroago, Maria Veleda Pentsamendu Askearen Lehen Kongresuaren antolakuntza batzordearen kide egin zen, José França, Augusto José Vieira, Lourenço Correia Gomes eta Francisco Teixeirarekin batera. Horrez gain, Grupo Português dos Estudos Feministas (Portugalgo Ikasketa Feminista Taldea) elkartearen sortzaileetako bat izan zen. 1908ko Portugalgo Carlos I.a erregearen hilketaren ondoren, Mariaren errepublikaren aldeko propagandista lana areagotu egin zen. 1909. urtean Liga Republicana das Mulheres Portuguesas (Emakume Portugaldarren Elkarte Errepublikanoa) erakundearen kide egin zen. Elkartea Ana de Castro Osório kazetari eta idazleak eta Carolina Beatriz Ângelo eta Adelaide Cabete medikuek sortu zuten, eta laster Adelaide Cunha Barradas, Amélia França Borges, Ana Maria Gonçalves Dias, Camila Sousa Lopes, Fausta Pinto da Gama, Filomena Honorina da Costa, Maria Benedita Mouzinho de Albuquerque Pinho eta Rita Dantas Machado ere, beste hainbat eragile feministaren artean, kide egingo ziren. Maria Veledak lehen hiru buruzagi nagusiekin harreman oso estua izan bazuen ere, ez zen erakundearen antolakuntza-batzordearen kide izan, António José de Almeida buruzagi errepublikanoari, 1919tik aurrera Errepublikako presidentea izango zenari, Maria 'iraultzaileegia' iruditzen zitzaiolako, eta horrek elkartearekin bat egin zezaketen emakume kontserbadoreagoak uxatu zitzakeela uste zuelako. Hala eta guztiz ere, mugimenduaren barruan oso aktibo jarraitu zuen, eta Obra Maternal ekimena sortu eta bultzatu zuen, abandonatutako edo moralki arriskuan zauden umeei harrera egiteko eta heziketa egokia emateko xedeaz, eta baita LRMP Talde Dramatikoa ere, zeinentzat hainbat antzezlan idatzi baitzituen. Azkenik, 1910ean, Lenia Loyo Pequito eta Ana Maria Gonçalves Diasekin batera, A Mulher e a Criança aldizkaria zuzentzeko aukeratua izan zen. 1910eko urriaren 5ean Errepublika ezartzean, Liga Republicana das Mulheres Portuguesas-en militatzen zuten feminista errepublikanoek erregimen politiko berriari euren aldarrikapenak aurkezteko garaia iritsi zela ikusi zuten. Egoera berriak, baina, desadostasunak eragin zituen mugimenduaren barnean, batez ere. Maria Veledaren eta Ana de Castro Osório buruzagiaren artean. Elkarteko kide kontserbadoreek —'elitea' osatzen zutenak, Maria Veledaren aburuz, eta Osórioren aldekoak—, Gobernuarekin tirabirarik sortu ez zedin, emakumeentzat murrizketez beteriko boto eskubidea proposatu zuten. Horren arabera, bakarrik bozkatu ahal izango zuten zergak ordaindu eta gutxieneko heziketa zuten adin nagusiko emakumeek. Maria Veledaren ustez, baldintza horiek emakumeen boto-eskubidea murrizten zuten eta, ondorioz, emakume portugaldarren artean zegoen desberdintasun egoera areagotuko zen. Mariak argudiatu zuen gehiengoak ez zuela hezkuntzarako aukerarik izango autonomia ekonomikoa izateko edo gizonezkoengandik erabat askatzeko. Bere iritziz, inkoherentea zen emakumeei botoa emateko eskubidea aitortzea baina soil-soilik zergak ordaintzen zituztenentzat edo intelektualtzat hartzen zirenentzat. «Injustizia litzateke pertsona batzuei denona den eskubide bat ukatzea. Emakumeek, aberatsak edo pobreak, intelektualak edo analfabetoak, gizonezkoen berdintasunean botoa eman behar dute”. Haren ustez, "dena" eskatu beharko litzateke eta "dena" eman ezean, "ezer" ez litzateke onartuko. Bi alderdien arteko tentsioa zela eta, 1911n, Ana de Castro Osóriok LRMPko kargua utzi zuen eta Maria Veledak hartu zuen bere lekua. Handik aurrera, erakundearen buru izan zen, gehiengo handi baten sostenguarekin, eta A Madrugada aldizkaria zuzendu zuen. Urte berean, Grupo das Treze (Hamahiruen Taldea) taldea sortu zuen. Sinbolikoki hamahiru emakumek osaturik, ezjakintasunari eta sineskeriei, iluntasunari, dogmatismo erlijiosoari eta kontserbadorismoari aurre egin nahi zieten, eragin negatiboa baitzuten gizarte portugaldarrean eta emakumearen emantzipazioa eta giza aurrerapena eragozten baitzituzten..