Contessa_Entellina
Historia
K.o. 1182 urtean, Monrealeko Santa Mariaren monastegi berriko dekretuak gogoratzen du hedificia diruta que sunt subtus castellum Hantelle (Entelako gaztelupeko eraikinak suntsituta daude). Gerora, Entellako islamiar biztanleen matxinadaren ondorioz, Frederiko II.ak bizirik irten zirenak, 1223an eta 1245ean Lucerara (Apulia) erbesteratu zituen, eta hori hiriaren amaiera izan zen. Zilarrezko eta brontzezko txanponei esker, gehiago dakigu greziar aldiari buruz, gehienbat Agatoklesen garaikoaz. 1980an, Entellako dekretuak agertzean, gehiago dakigu K.a. IV. mendeari buruz: gertaeraz, aliantzez, antolamenduaz eta urbanismoaz, adibidez, Estiako tenpluaz, buleuteriumaz eta antzokiaz. Scuola normale superiore di Pisak hasi zituen indusketa arkeologikoak 1983an eta ikerketak egin zituen IV.-III. mendeko eta arabe-normandiar garaiei buruz. Lehenengo garaiaz, zenbait eraikin monumental aurkitu dira, baina arabe-normandiar fasean, bi gaztelu agertu dira, hauetariko bat Erreginaren parpaian eraikia (542 metroko garaian). Arabiarra da harresien kanpoko nekropolia, Sizilian aurkitutako lehen islamiarra. Izan ere, hilobietan, gorpuak etzanda daude eskuineko alboan, Mekari begira. Arabiar nekropoliak agerian utzi zituen K.a. VI-III. mendeen arteko hilobiak (Entellaren hasierako aldikoak), berreskuratutako greziar idazkera bustrofediko batek, Selinonteko alfabetoan idatzita. Contessa Entellina udalerria 1450 inguruan jaio zen, erbesteratutako albaniar batzuek herrixka bat eraiki zutenean, Casale di Comitissa edo Vinea Comitissae herrien ondoan. Biztanleak albaniar soldaduak ziren, Casale di Bisiritik (Mazara) etorritakoak, Napoliko erregearen zerbitzura egon ziren tokian, 1448. urtean. XV. eta XVIII. mendeen artean, Italiara etorritako albaniarrek, otomandar menpekotasunetik ihes eginez, kristautasuna gorde nahi zuten eta Italiako erdi-hegoaldean 100 hiri inguru fundatu zituzten. Sorreraren dokumentu ofizialak 1520an eman ziren, urte horretan Hego Albaniatik eta Moreatik (Peloponeso) etorritako bigarren migrazio aldirako populazioaren errolda eta berreraikitze lanak hasi zirelako. Goi mailako albaniarrek, turkiarren pean egon nahi ez zutenez eta kristautasunari muzin egin nahi ez ziotenez, alde egin zuten eta Italiako erdi-hegoaldeko kostetan lehorreratu ziren. XVI. mendetik aurrera, notariazko eta elizazko dokumentuek adierazten dute komunitate berri bat ezarri zela. Contessako albaniarrek 1517an, lurraldearen alokairuzko kontratua sinatu zuten eta 1517an, bederatzi urteko kontratua amaitu baino lehen, albaniarrek beste behin betiko bat sinatu zuten D. Alfonso de Cardonarekin. Sinadura horrekin Arbëreshëek Contessa eta Serradanoko lurraldeak ustiatu eta eraldatu zituzten; mahastiak, olibondoak, baratzak eta gari eremuak landatuz. Lurren hamarren bat enfiteusisko emakida bilakatu zen nekazari arbëreshëen inbertsio finkoak sustatzeko. Eremu guztietan, albaniarrek artzaintzaren eta buruxkak batzearen eskubideak (antzinako ohiturak) zituzten. Abëreshëek eskubideak zituzten laborantza intentsiboetako arbolak eta mahastiak ondorengoei testamentuan uzteko. 1521an, Contessara heldu zen albaniar taldea kokatu zen Erdi Aroan vinea Comitissae deitzen zen tokian. Normalean, greziarrak deitzen zieten, greziar errito erlijiosori garrantzi gehiago ematen ziotelako albaniar etniari baino. Gaur ere, alboko biztanleek greziarrak deitzen diete albaniarrei.