cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gladwyn Jebb
Biografia
Londresera itzuli eta Nazio Batuetan eta Parisen aritu zen enbaxadore. 1960an Gladwyngo baroi izendatua, Alderdi Liberalean sartu zen.
Agatokles (Agatokles Sirakusakoaren biloba)
Agatokles (Ἀγαθοκλῆς), K.a. III. mendean bizi zen. Egiptoko greziar noblea zen eta amaren aldetik lotura zuen Ptolomeoren leinuarekin.
Familiaren aurrekariak
Agatokles Teoxena Egiptokoaren bigarren semea zen, aitaren eta beste anaia edo arrebaren izenak galdu dira. Amaldeko aitona Agatokles Sirakusakoa zen, geroago Siziliako erregea bilakatu zena. Amaldeko amona Teoxena Sirakusakoa izan zen, greziar-mazedoniar noble bat, zeina Egiptoko Ptolomeo II.a Filadelfoa greziar-egiptar faraonaren amaldeko bigarren arreba-ordea zen. Ptolomeo gobernatu zuen K. a. 283-246 artean.
Bizitza
Agatokles Egipton jaio eta hesi izan zen, beharbada Alexandrian. Jaiotza data ezezaguna da; Ptolomeo I.a Soterren agintaldian (K.a. 305-283) edo haren amaldeko osabaren erregealdian, Ptolomeo II.a. Errege honek Agatoklesen ama Tebaidara erbesteratu zuen edo Koptosera salaketa faltsuekin joan zitzaiolako zenbait alderdiei buruz. Pertsona horien izenak galdu dira papirotan idatzi zirelako. Litekeena da amaren erbesteratzea Arsinoe I.aren erbesteratzearekin lotuta egotea, Ptolomeo II.aren lehen emaztea K.a. 274/273an atzerriratua izan zena. Nahiz eta Agatokles Ptolomeo leinuaren noblea izan, ezer gutxi dakigu haren bizitzari buruz. Bera ezkondu zen egiptiar-greziar noble batekin, Oenante. Harentzat Agatokles lehen senarra izan zen. Bikoteak lau seme-alaba izan zituen: hauetariko bat Agatokles Egiptokoa izan zen, beste alaba bat Agatoklea izenekoa eta gainontzeko bi alaben izenak ezezagunak dira.
Elur-bola Lurra
Hipotesi hau defendatzen dutenek hamar milioi urte gutxienez iraungo zuela diote, gertakari hau Lurrean gertatutako glaziaziorik handiena izateaz gain iraunkorrena ere izango litzatekeelarik. Biosferan izan zuen eragina hain handia izan zen bizitza lurretik desagertzeko zorian egon zela. Duela 750 milioi urte eta duela 580 milioi urte bitartean gertatutako lau glaziazio global proposatu dira, eta, beraz, Elur bola lur izena, batzuetan modu generikoan erabiltzen da ia mundu mailako edozein glaziaziori erreferentzia egiteko, eta ez soilik duela 750 milioi urte gertatu zenari.
Teoria, oraindik, zientzialarien artean eztabaidagai da. Bereziki, berau eragin zuen mekanismoa eta bere benetako hedadurari buruzko adostasun falta dago. Zientzialariren batzuk, erregistro geologikoaren berinterpretazio batean oinarrituta, mundu mailakoa izan zela ukatzen dute, pleistozenoan gertatutako glaziazioen mailara murriztuz.
Historia
Teoria honen egungo formulazioa Hoffmani ematen zaion arren, sorkuntza moteleko teoria bat da, bost hamarkadatan zehar zientzialari ugariren lanaren ondorio, denbora horretan zehar ebidentzia gehiago metatzen eta bere planteamenduak fintzen joan direlarik. 1985etik aurrera, argitaratutako artikulu zientifikoen kopurua nabarmen hazi da, ziuraski egungo aldaketa klimatikoak eragindako ezinegonaren handitzearekin lotuta.
Proterozoikoko glaziar metaketen existentzia 1871tik frogatua dago, eskoziar aztarnategiei buruz Thomsonek eginiko ikerketen argitalpenarekin. Ordutik, bata bestearen atzean munduko toki ezberdinetan aztarnategi berriak aurkitu ziren.
Sir Douglas Mawson (1882-1958) geologoa proposatzen da mundu mailako glaziazio batez hitzegin zuen lehen pertsona bezala, ordurako jada hogeitamar artikulu argitaratu ziren aztarnategi berriei buruz. Antartikako esploratzaile honek Australia hegoaldean tilita metaketak aurkitu zituen, hauei, kontinenteen banaketa aldaezin baten sinesmena jarraituz, jatorri ekuatoriala eman zielarik, eta, ondorioz, mundu mailako glaziazio bat proposatu zuen.
1964an W. B. Harlandek Svalbarden eta Groenlandian ia ekuatoreko latitudeetan metatuak izan ziren tiliten existentzia frogatzen zuten datu paleomagnetikoak aurkeztu zituen. Alabaina, 1960ko hamarkadan plaken tektonikaren teoria bera eztabaidagai zen, eta bai kontinenteen berantolaketa zein mundu mailako glazioazioa bera zabalki kritikatuak izan ziren.
Harlanden hipotesiak babes handia jaso zuen Mikhail Budikok, klimatologia kuantitatiboaren sortzaileetako bat bezala hartzen den zientzialari ospetsu bat zena, sumendien hauts igorpenaren eta orbita aldaketen ondorio ziren eguzkiaren erradiazio aldaketek kliman zuten eragina ikertzeko eredu numeriko bat garatu zuenean (Milankovitxen zikloak). Bere ereduaren funtsezko zati bat izotzaren albedoaren berabiarazte mekanismoa zen. Emaitzek ziotenez, izotz geruza 50 gradura iristen zenean planeta guztia izotzez estaltzeko moduko albedoaren berabiarazte kontrolaezin bat sortzen zuela. Eredua laugarren aroan zehar gertatutako klima aldaketak aztertzeko garatu zen arren, mundu mailako glaziazioak gerta zitezkeela frogatzen zuen.
1977an ozeano dortsaletan fumarola beltzak aurkitu izanak, eta hauekin lotutako bizidun extremofilo talde garrantzitsuen existentziak, garapenerako eguzkirik behar ez dutenak, teoriaren beste oztopo bat bota zuen. Halako ekosistemetan bizitzak halako glaziazio bati biziraun ahal izango zion.
Ekarpen guzti hauen laburpen bezala, 1992an J. L. Kirschivinkek lehen aldiz "elur bola lur" izena proposatu zuen. Liburu atal labur baten formalki adierazten zuen teoria, balizko glaziazio mekanismo bat eta iheseko beste bat proposatuz eta kontraste hipotetikoa emanez. Bere aburuz, neoproterozoikoan kontinenteak nagusiki ekuatorean zehar banatuta egoteak lurraren albedoa handitu zuen hain zuzen ere planetan erradiazio gehien jaso eta hodei gutxien zituen tokietan. Eragin hau bizitua izan zitekeen erreflexio handiko azaleko itsasoak ere existitu baziren. Albedoaren handitze hau, zioenez, glaziazio ekuatorial bat abiarazteko nahikoa izan zitekeen. Garai glazial honetatik irteera bere jatorria sumendietan zuen karbono dioxido metaketak eragindako negutegi efektu batengatik gerta zitekeen, eta ozeanoen eta lurraren berau xurgatzeko gaitasunaren gelditzeagatik erraztua, biak ala biak izotzaren bidez atmosferatik bananduak. Irteera honetarako beharrezko baldintza bat poloetako tenperatura -80 gradu zentigradotara ez iristea zen, orduan, karbono dioxido guztia izotz lehor bezala eroriko baitzen, Marteren poloetan gertatzen den bezala, atmosfera negutegi efektuko gasik gabe utziz. Mekanismo honek egiaztatuak izan litezkeen zenbait eragin izango lituzke:
1: Garaiko glaziar metaketa guztien sinkronia handi bat beharko litzateke. 2: Hauek antzekotasun estratigrafiko handia izango lukete. 3: Oxigenorik gabeko itsaso baten beroxigenatzearen ondorio izango liratekeen argilita laminatuzko geruza garrantzitsuak agertu beharko lirateke.
1998an, Paul Hoffmanek eta bere taldeak bultzada berri eta behin betiko bat eman zioten teoria honi, antzinako Kongoko kratoiari zegozkion Namibiako eraketa geologiko garrantzitsuen azterketa estratigrafiko eta isotopikoarekin. Zabaltasuna, iraupena eta biosferan izan zuen eraginari buruzko datu berriak eman zituen. Euren ikerketen alderik harrigarriena, maila geologikoan, glaziazio fasetik tenperatura altuzko negutegi fase baterako bapateko trantsizio baten ebidentziak izan ziren. Hoffmanek hori, ordurarte aire azpiko geruzetan metatutako jatorri bolkanikozko karbono dioxidoaren askapen atmosferikoaren ondorio zela uste izan zuen. Bapateko trantsizio honek tiliten gainean karbonatatutako metaketen eraketa eta zerrendatutako burdinezko buztinen eraketa azaltzen zituen. Uste denez, karbono dioxidoaren kontzentrazioa oso kopuru urritik gaur egungoa baino 350 aldiz handiagoa zen kontzentraziora pasa zen. Karbonatoen azterketa isotopikoak glaziar estratuetako karbonoa 13Cn oso baxua zela adierazi zuen, itsasoko bizi aktibitatea ia hutsa zela adierazten zuena. Isotopo honen fluktuazioek, gainera, garai hartan, zenbait glaziazio eta desizozte ziklo egon zirela ere adierazten zuten.
Azkenik, frantziar CNRSan lan egiten duen Yannick Donnadieu klimatologoak zuzendutako DTM (Deep Time Modelling) frantziar-estatubatuar taldeak, GEOCLIM ereduaren simulazio informatikoen laguntzarekin, glaziazio hau eragin zuten arrazoiei buruzko eztabaida berritu du. Euren simulazioen arabera, Rodinia superkontinentearen zatitzeak isurketaren handitzea erraztu zuen, eta, ondorioz, baita silikatuen meteorizazioaren bidez, karbono dioxido atmosferikoaren kontsumo handiagoa ere. Emaitza bezala, atmosferako karbono dioxidoaren kontzentrazioa glaziazioa abiaraztea ahalbidetuko luketen beharrezko baloreetaraino jeistea eragingo zuen.
Pepin Italiakoa
Pepin Italiakoa (773 aldean - 810eko uztailaren 8a), Pipin ere deitua, Italiako erregea izan zen 781-810 urteetan.
Bizitza
Karlomagnoren bigarren semea zen. Pepinen agintaldiaren hasieran Adalardo Corbiako abadeak agindu zuen. Gorteaz eta administrazioan lan egiten zutenez baliatu zen Italiar penintsulan frankoen legeak indarrean jartzeko. Bavariarren (787) eta abaroen (791, 796) aurkako kanpainetan parte hartu zuen. 806. urteko lurralde banaketan Alemania eta Bavaria jaso zituen aitarengandik.
Osani
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Jose Agustin Iparragirre
Jose Agustin Iparragirre Aranburu (Idiazabal, Gipuzkoa, 1794ko ekainaren 6an - Madril, 185?), konfiteroa eta Jose Mari Iparragirre kantari ezagunaren aita izan zen.
Bizitza
Idiazabalgo Nafarrasagasti Goena baserrian jaio zen. Bere gurasoak Miguel Ignacio Iparragirre Urreta eta Francisca Ignacia Aranburu ziren, eta anai arrebak, berriz: Josefa Ignacia (jaio eta gutxira hilko zena), Josefa Ignacia, Jose Maria, Jose Antonio, Josefa Joaquina, Maria Josefa eta Juana Francisca.
23 urte zituenerako Idiazabal utzi eta etxek kanpo bizitzera joan zen Jose Agustin. 1817ko uztailaren 14ean, Gabiriako parrokian ezkondu zen bera baino urtebete zaharragoan zen Gabiriako Txapartegi baserriko Francisca Manuela Balerdi Eskortarekin. Hasiera batean Txapartegin bizi izan zen bikote ezkonberria.
Manuela eta Jose Agustinek ezkondu eta urte bete eskasera, 1818an, izan zuten lehen alaba. Maria Asensia izena jarri zioten, eta badirudi umetan hil zela. Bigarren semea, Jose Mari izan zen, 1820ko abuztuaren 12an jaioa eta gerora ospetsua izango zena, eta azkenik, 1822an, Felipe Santos izan zen bikotearen azken semea.
Konfiteroa
Ofizioa non ikasi zuen ez da ezagutzen, baina, konfiteri bat jarri zuen Urretxuko Alzola etxe azpiko lokalean."“Iparragirre’tar Jose Agustin gozogiña zan, eta bera bizi zan etxeko beebarruan eukan dendea”. (L. Castresana, 1971). “Xokolate, pastiza edo karameluak egin eta salduaz sortzen zen familia hartan egun oroko ogia”. (J. Setien)."XIX. mende hasierako Urretxu hura 600 biztanleko herri txiki baino ez zen. Dena den, Madril eta Europa arteko bide nagusia bertatik pasatzen zen, eta soldadu, merkatari eta handikientzat ohiko igarobidea zen hura. Ibiltarientzako hiru ostatu zeuden. Negoziotarako leku aproposa.
Iparragirre Balerdi familiaren ekonomiari buruzko datu zehatzi ez dago. "“Badirudi ez zutela estuasun handiegirik pairatu, nahiz eta aberats izatea zer den inoiz jakin ez. Adibidez, badakigu 1820an Jose Mariaren aitak lur-sail handi samar bat erosi zuela, edota 1823an oliba-olioaren eta pattarraren Urretxuko horniketa bere esku egotea lortu zuela”. (J. Gabiria, 2001)."
Gasteizko etapa
1825an bost urte zituen Jose Mari semea, Idiazabala, bidali zuten ikastera. Jose Antonio anaia eta irakaslerengana. Honek erakutsiko zizkion gero kantari ezagun izango zenari gazteleraz irakurri eta idazten, historia eta baita geografia ere."“Naparrasagasti Goena baserrian bizi den Jose Antonio Iparragirre osabarengana. Biografro askok gizon hau Zeraingo irakasle zela aipatzen dute, baina, Iparragirreren adiskide izandako Nicolas Soraluzeren hitzei kasu eginez, osaba hura Idiazabalgo eskolako maisua zela ondoriozta daiteke. (J. Gabiria, 2001)."1830ean, familia Gasteiza joan zen bizitzera arreba baten etxera. Juana Francisca Iparragirre Aranburu eta Andres Martinez de Ordoñanaren etxera hain zuzen ere. Jose Mari, seme zaharrenak, Idiazabalen jarraitu zuen osabarenean.
Gasteizan joan eta bi urtetara eraman zuten Jose Mari semea Idiazabaldik Arabako hiriburura. Kantariak berak, ia zahartuta Ameriketan gogora ekarri zuenez."“1832’garren urtean, nire gurasoak Gazteiz’era eraman ninduten, Campillo’n Latin ikastera”."Urte bat geroago, atzera, Urretxura itzuli ziren Iparragirre Balerditarrak. Semeak oraingoan, gurasoen etxean bizitzen jarraitu zuen."“Jose Mari barriro etxekoakaz geratzen da, gurasoen denda-usaiña artzen dau eta erriko umeakaz jolas egiten”. (L. Castresana, 1971)"
Madrilgo etapa
Negozio kontuak zirela eta, edo akaso politika arrazoiengatik Urretxu utzi eta 1833 inguruan, familia guztia Madrila joan zen. Baliteke ordurako beste Iparragirretarren bat ere han aurretik bizi izatea, eta haien babespean joan izana.
Lehen Gerra Karlista piztu zen eta zalantzarik gabe politikan garai nahasiak ziren. Jose Agustinek, Madrilen bizi arren, oso gertutik jarraitzen zituen Euskal Herritik iristen zitzaizkion albisteak eta politika kontuak. Jose Mari semeak ere aitaren grinaren eragina izan zuen."“El padre de José Maria se pronuncia carlista. El entusiasmo por la política de su padre se refleja en el juvenil hijo. Cuando estos acontecimientos suceden, Jose María se encuentra en plena pubertad y esto unido a su espíritu inquieto, ya en germen de romanticismo bohemio, hace que sienta pasión más por las circunstancias que por los libros”."Madrilen konfiteri berri bat zabaldu zuen.
Heriotzaren data zehatzik ez da ezagutzen. 1850eko Madrilgo erroldan ez da ageri, eta 1857ko ezkontza dokumentu batean ordurako hilda zegoela esaten da.
Courcelles-Sapicourt
Courcelles-Sapicourt Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Courcelles-Sapicourt udalerrian erroldatutako biztanleak 255 ziren. Familiak 89 ziren, horien artean 13 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 9 bakarrik bizi ziren emakumeak), 45 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 98 etxebizitza zeuden, 91 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 7 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 98etxeak ziren. 91 etxebizitza nagusietatik 78 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 71 etxek bost zituzten. 82 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 62 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 161 ziren, horien artean 116 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 116 pertsona aktiboetatik 113 lanean zeuden (62 gizon eta 51 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Courcelles-Sapicourt udalerrian 110 unitate fiskal zeuden, 320 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.050 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Courcelles-Sapicourt udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 294 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pierre Joxe
Familia
Pierreren anaia Alain Joxe da. Eta biak Louis Joxeren —Charles de Gaulleren ministro izandakoaren— semeak dira.
Euskal Herrian
Euskal Herriko gatazkaren konponbidea sustatzeko nazioarteko konferentzian parte hartu zuen, 2011ko urriaren 17an, Donostian. Koffi Annan eta Europako beste 4 lider politikorekin presiditu zuen mahaia (Jonathan Powell, Gro Harlem Brundtland, [null Bertie Ahern] eta Gerry Adams), eta bertan ETAri borroka armatuari bukatzeko eskatu zioten alde bakarreko eta Espainiako zein Frantziako gobernuekin negoziatu gabeko prozesu baten baitan. Handik hiru egunetara ETAk borroka armatuari amaiera ematea erabaki zuen.
Eromenaren mendietan
Eromenaren mendietan (At the Mountains of Madness) H. P. Lovecraftek 1931ean idatzitako eleberria da. Beldurrezko eleberri hau 2010ean Ainara Ruizek euskaratu zuen. . Lovecraftek Weird Tales-eko editore Farnsworth Wrighti bidali zion, baina honek baztertu zuena bere luzeragatik. Astounding Stories-en 1936ko otsail, martxo eta apirileko zenbakietan argitaratu zen. Bilduma askotan erreproduzitu da.
Istorioak 1930eko irailean Antartikara egindako espedizio tamalgarri baten gertaerak zehazten ditu, eta han aurkitzen duena esploratzaile talde bat da, William Dyer doktoreak kontatua, Miskatoniceko Unibertsitatekoa. Historian zehar, Dyerrek aurretik kontatu gabeko gertakari batzuk zehazten ditu, kontinentera itzuli nahi duten beste esploratzaile talde bat uxatzeko itxaropenarekin. Gertaera horien artean daude giza arraza baino zaharragoa den antzinako zibilizazio baten aurkikuntza eta Lurraren iragana hainbat eskultura eta muralen bidez ulertzea.
Istorioa Lovecraftek Antartikako esplorazioari buruz zuen interesean oinarritzen da; kontinentea oraindik ez zegoen erabat arakatuta 1930eko hamarkadan. Lovecraft esplizituki inspiratzen da Edgar Allan Poeren The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket eleberrian, eta litekeena da beste kontakizun batzuk inspirazio gisa erabili izana. Kontakizunaren elementu asko, formarik gabeko "shoggoth"ak adibidez, Lovecraften beste lan batzuetan errepikatzen dira. Nobela grafikoetarako, bideojokoetarako eta musika-lanetarako egokitu eta erabili da kontakizuna.
Gelon II.a Sirakusakoa
Gelon II.a (K.a. 266-216), Hieron II.aren seme zaharrena zen. Gelon haren aita baino lehenxeago hil zen, 50 urte zituelarik. Dirudienez, aitaren izaera lasaia eta zuhurra oinordetu zuen. Polibioren arabera, Gelonek handinahi pertsonala laga zuen bere aitari men egiteko. Dirudienez, Hieronek errege titulua eman zion haren gobernuan elkartzean. Livioren ustez, Cannaeko erromatar porrotaren ostean, Gelon prest egon zen Erromako aliantza uztera eta Kartagorekin biltzea. Horretarako Erromako hiri aliatu guztiak ia konbentzitu zituen ez bazen aurki hil zelako, K.a. 216an. Hala ere, hori ez dago ados Polibiok esandakoarekin, hau da, aita eta semearen arteko harremanak ezin hobeak zirela. Bestela, heriotz horren egokieraren susmoa Hieronaren gainean izango zen.
Eromenaren mendietan
Argumentua
Istorioa Miskatonic Unibertsitateko geologo baten txostena da. Txostena lehen pertsonan idatzia da eta azken zorigaiztokoa izan zuen Antartidarako espedizio baten berri ematen du.
Gelon II.a Sirakusakoa
Gelon Nereisekin ezkondu zen, Pirroren alaba. Honekin seme bat izan zuen; Hieronimo eta alaba bat Harmonia, Temisto izeneko sirakusar batekin ezkondu zena. Arkimedesek Arenarius tratatua eskaini zion, non errege tratamendua ematen dion.
Bibliografia
Artikulu honek, gaur egun jabetza publikoa den, argitaratze baten testuak ditu: SMITH, William, ed. (1870):Gelon. Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology.
Ikus, gainera
Sirakusako tiranoak
Sainte-Victoire mendia (Paul Cézanne)
Sainte-Victoire Mendia olio-pintura serie bat da, Paul Cézanne artista frantziarrak berer bizitzaren bukaeran egina.
Deskribapena
Sainte-Victoire mendia Frantzia hegoaldean dago, Aix-en-Provence inguruan. Cézannek 1902tik 1906ra egindako pintura-serie baten gaia izan zen mendi hori. Hamaika olio-pintura eta akuarela ugari biltzen ditu. Artelan hauetan Cézannek Aix eta Marsella arteko trenbideko zubia irudikatzen zuen, Arc ibaiaren ibarrean.
Asmoa
1897an Cézannek ama galdu zuen, eta galera mingarri horrek krisi larria eragin zion artistari. Ordurako, artista diabetesak jota zegoen eta horrek hainbat eragozpen eta estutasun eragiten zizkion. Bada, amaren heriotza dela eta, suminkor eta bakartiagoa egi zen, baian naturarekiko bere interesean sakontzen jarraitu zuen, forma soildu eta gauzak bere funtsera biluzteko.
Sainte-Victoire mendiaren seriean, koloreen joko psikologikoarekin batera, espazio-sakonera lortu nahi du. Kolore beroekin, urrun dagoen gai nagusia erakarri nahi dio ikusleari eta, kontrako aldean, hurbil dauden kolore hotzeko elementuak urrundu nahi dizkio. Emozio unibertsala besteak beste koloreetara biltzen zuen.
Irango geografia
Iran Hego-mendebaldeko Asiako estatua da, Kaspiar itsasoa, Persiar golkoa eta Omango golkoaren artean hedatua. Munduko 17. herrialderik handiena da, 1.648.000 kilometro koadroko eremuarekin, Erresuma Batua, Frantzia, Espainia eta Alemaniaren eremuen batura adina.
Mugak
Iranek zazpi herrialderekin du muga :
Erliebea
Eskematikoki, Irango erliebea zirkulu zentrokidez eraturik dago: goi-ordoki agorrak erdialdean, mendilerro garai batzuk goi-ordokien inguruan, muinoaldeak mendilerroen alde batera eta bestera, eta lautadak.
Hidrografia
Iranen ez da ibai handirik. Persiar golkoaren arroan Karun, Xatt al-Araben adarra, nabarmentzen da; herrialdeko ibaiarik luzeena da (725 km), eta nabigagarri bakarra. Karkheh ibaiak ere Xatt al-Araben du ahoa. Sefīd-Rud (670 km), berriz, Kaspiar itsasora isurtzen da. Erdialdeko goi-ordokian, aintzira gazietara isurtzen diren erreka asko agortu egiten dira udan. Urmia, ipar-mendebaldean dagoena, Irango aintzirarik zabalena da (5.200 kilometro koadro); Sistan eta Balutxistanen ere aintzira gazi ugari dago.
Triplophysa longipectoralis
Triplophysa longipectoralis Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Israeldar
Israeldarrak (ישראלים Yiśraʾelim, الإسرائيليين al-ʾIsrāʾīliyyin) Israelgo herritarrak dira. Hainbat etnia ditu barnean, nagusiena mizrahi juduena izanik.
Egungo Israelgo herritarrak izanik, ez dugu israeldarrekin (antzinako Israelgo herria) edota juduekin (termino erlijioso) nahasi behar
Abrus
Abrus Fabaceae familiako landare loredun genero bat da, Abreae leinuko kide bakarra. 13-18 espezie artean ezagutzen dira, baina ezagunena Abrus precatorius da. Haziak oso toxikoak dira, baina bitxigintzan erabiltzen dira.
Henri Lhote
Henri Lhote (Paris, 1903ko martxoaren 16a - Saint-Aignan, 1991ko martxoaren 26a) frantses etnologo eta esploratzailea izan zen.
Ipar Afrikako eta Afrika beltzeko hainbat eskualdetan ibili zen ikerkuntza-lanetan. Hoggar eta Tassili eskualdeetan egin zituen azterketa etnologiko, antropologiko eta arkeologikoengatik izan da bereziki ezaguna. Tuareg herriari buruzko hainbat ikerlan egin zituen, eta Tassilin labar-pintura garrantzitsuak aurkitu zituen. Lanik aipagarrienak dira: Les Touareg du Hoggar (1944, Hoggareko tuaregak) eta À la découverte des fresques du Tassili (1958, Tassiliko freskoen bila).
Cassinhòlas (Hérault)
Cassinhòlas Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cassagnoles udalerrian erroldatutako biztanleak 80 ziren. Familiak 39 ziren, horien artean 23 pertsona bakarrekoak ziren (23 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 84 etxebizitza zeuden, 41 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 42 bigarren erresidentzia ziren. 78 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 41 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 24 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 40 ziren, horien artean 27 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 27 pertsona aktiboetatik 22 lanean zeuden (14 gizon eta 8 emakume) eta 5 langabezian zeuden (4 gizon eta 1 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra zerbitzu enpresa batena zen.
2000. urtean Cassagnoles udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 125 hektarea erabiltzen.
Balestrino
Balestrino Italiako udalerri bat da. Savonako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Balestrinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
South Hill (Virginia)
South Hill Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Mecklenburg konderrian kokatuta dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Phenacogaster simulatus
Phenacogaster simulatus Phenacogaster generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Faringitis
Faringitis faringearean mukosa edo muki-mintzaren hantura da, infekzio batek (kasu gehienetan) edo eragile narritagarri batek sortua. Amigdalen hanturarekin batera agertu ohi da, horregatik faringoamigdalitis hitza erabiltzen da maiz gaitz horri aipamena egiteko. Sukarra, eztarriko mina eta ondoez orokorra dira faringitisaren sintoma nagusiak.
Etiologia
Bakterioak eta birusak dira faringitis gehienen sorburua. Bakterioen artean, Streptococcus pyogenes eta Haemophilus influenzae dira eztarriko patogeno nagusiak. Birusen artean, berriz, errinobirusak eta adenobirusak dira aipatzeko modukoak.
Faringitis motak
Infekzioa eragiten duen mikrobioen arabera, bi faringitis mota daude: faringitis bakteriarra eta faringitis birikoa. Garrantzi handikoa da jakitea zein den mikrobioaren eragilea, faringitis bakoitzak bere tratamendua baitu.
Faringitis pultazea
Jatorri bakteriarra du, Streptococcus pyogenes izanik gaitzaren eragilea. Faringitisen herena mota honetakoak dira. Berezko ezaugarria du: zornea agertzen da faringe eta amigdaletan. Sintoma hauek ditu:
Diagnostikoa
Tratamendu egokia ezartzeko funtsezkoa da faringitisen diagnostiko zuzena egitea. Eztarriko azterketak zantzu batzuk ematen dizkio sendagileari, baina ohikoa da ere eztarriko lagin bat hartzea froga antigenikoen bidez Streptococcus pyogenes antzemateko (mikrobio horrek sortzen baitu faringitis larriena). Froga hori oso azkarra da, 5 minututan emaitza ematen duelako. Emaitza negatiboak faringitisak jatorri birikoa duela adierazten du, eta antibiotikoen erabilpena baztertuaraziko du.
Tratamendua
Antibiotikoak erabiltzen dira faringitisaren eragilea bakterio bat denean (Streptococcus pyogenes, kasu). Penizilina eta haien eratorriak (amoxizilina, anpizilina...), aho-bidetik edo muskulu barneko bidetik, dira eraginkorrenak. Penizilinari alergia diotenei eritromizina eman ohi zaie.
Birus batek eragiten badu, faringitisi aurre egiteko ez dira antibiotikoak erabiltzen, orokorrean, birusen aurka antibiotikoek ez dutelako ezertarako balio. Kasu honetan tratamendua sintomak arintzera zuzentzen da, parazetamol edo ibuprofeno bezalako botikak hartuz eztarriko mina, sukarra eta ondoeza hobetzeko.
Estreptokokoek eragindako faringitisa ondo tratatu behar da beti. Hori egin ezean, estreptokokoaren infekzioak ondorio larriagoak ekar ditzake: eskarlatina, sukar erreumatikoa, edo shock toxikoaren sindromea, besteak beste.
Brianen bizitza
Brianen bizitza (ingelesez eta jatorrian Monty Python's Life of Brian edo Life of Brian) 1979an Monty Pythonek idatzi, zuzendu eta ekoitzitako britainiar filma da. Graham Chapmanek antzeztutako Brian Cohenen bizitza azaltzen du filmak, Jesu Kristoren egun berean eta ondoan jaio zen judeatar arrunt bat, zeinarekin nahasiko baitute bere helduaroan.
Filmean erlijioarekin egiten den satirak salaketak ekarri zituen. Ekoizleek salaketak propagandatzat erabili zituzten, «Hain barregarria, Norvegian ere debekatu zuten» («So funny it was banned in Norway!») goiburuarekin. Harrera ezin hobea jaso zuen ikusleen artean, eta britainiar film ikusienen artean laugarrena da.
Sinopsia
Brian Betleemgo estalpean jaio da. Handik gutxira, ohore egitera eta opariak eskaintzera izar batek gidatuta datozen Errege Magoek bisita egin diote, nahaste baten ondorioz, Jesus jaioberriariengana –aldameneko estalpean jaio da– joan behar zuten eta. .
Pertsonaiak
Monty Pythonek hainbat pertsonaia antzeztu zituzten filmean :
Euskarazko bertsio librea
Zurriola Antzerki Eskolako talde afizionatu batek 2021ean bertsio librea egokitu zuen. Donostiako Gazteen Antzerki Topaketetan senior kategoriako Obrarik Onenaren saria irabazi zuten (18-30 urte). Zuzendaria Mikel Sarriegi izan zen.
Teodoriko I.a Austrasiakoa
Teodoriko I.a Austrasiakoa (485-534) Merovingiar leinuko frankoen erregea izan zen. Bere aurrekoa Klovis I.a eta ondorengoa Teodoberto I.a izan ziren.
Petreto-Bicchisano
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Bandai-Asahi Parke Nazionala
Bandai-Asahi Parke Nazionala (磐梯朝日国立公園) Japoniako Honshu uhartearen iparraldean dagoen Parke Nazional ezaguna da. Herrialde osoko hirugarren handiena da hedaduraz eta Fukushima, Niigata eta Yamagata prefeturak hartzen ditu.
Geografia
Hiru eremu hartzen ditu:
Dewasanzan-Asahi eskualdea
Parkearen iparraldean dagoen eskualde menditsua da.
Iide eskualdea
Parkearen hego-mendebaldea hartzen du eta hau ere menditsua da. Hainbat mendik gainditzen dute 2.000 metroko langa; Dainichi (2.128m), Iide (2.105m), Eboshi (2.017m), Kitamata (2.025m) eta Onishi (2.013m).
Gràcia pasealekua
Gràcia pasealekua (ofizialki eta katalanaz Passeig de Gràcia) Kataluniako Bartzelona hiriburuko etorbide nagusienetako bat da. Etorbidea hiriaren erdigunean kokatuta dago, Eixample barrutiko Dreta de l'Eixample auzoan, eta bere hegoaldean dagoen Katalunia enparantza iparraldean dagoen Gràcia kale nagusiarekin lotzen du. 1827an izan zen eraikia.
Pasealekua arkitektura modernistaren erakusleku bikaina da, bertan Antoni Gaudí eta Lluís Domènech i Montanerren eraikinak ikusgai daude, haietako asko Gizateriaren Ondare gisa izendatuak. Pasealekuko Olano Etxean izan zen Eusko Jaurlaritzaren lehen erbesteko egoitza Espainiako Gerra Zibilean, Bizkaia matxinoen menpe erori ondoren (1937ko ekaina).
Bandai-Asahi Parke Nazionala
Bandaiazuma-Inawashiro eskualdea
Parkearen hego-ekialdea hartzen du. Bandai mendia (1.819m) da aipagarriena eta bere oinean Inawashiro aintzira dago.
Gràcia pasealekua
Etxebizitza alokairuari dagokionez, 2008. urtean Kataluniako kalerik garestiena zen; bestalde, etorbide honetan hiriko denda garesti eta esklusibo gehienak ere hemen bertan topa daitezke.
Diporiphora magna
Diporiphora magna Diporiphora generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
NGC 4275
NGC 4275 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Walter Zenga
Walter Zenga (Milan, Italia, 1960ko apirilaren 28a), italiar futbol atezain bat da.
Anthops ornatus
Anthops ornatus Anthops generoko animalia da. Chiropteraren barruko Hipposideridae familian sailkatuta dago.
9 mois ferme
9 mois ferme 2013ko Albert Dupontel frantziar zinema zuzendariaren filma da.
Sinopsia
Ariane Felder haurdun dago. Ezkongabetasunak erabat gogortu duen moral oso zurruneko epaile gaztea izaki, albistea ezusteko galanta izango da. Eta are gehiago, aitatasun-probak egin ostean, aita Bob Nolan dela jakiten duenean.
Gudugarreta
Historia
Txikia izan arren (eliza propiorik ere ez zeukan), hiribildu beregaina izan zen 1615 eta 1882 bitartean. Aurretik, lurraldea Segurari zegokion.
1840an lortu gabe saiatu zen Beasainen integratzen, une horretan udalerria ez zelako bideragarria. 1860ko erroldan 91 biztanle zeuden. Azkenean, 1882an, lortu zuen Beasainen integratzea.
San Juan de Puerto Ricoren berreskurapena Juan de Haro gobernadorearen eskutik
San Juan de Puerto Ricoren berreskurapena Juan de Haro gobernadorearen eskutik (gazteleraz: La recuperación de la isla de Puerto Rico por el gobernador de la isla, Juan de Haro) Eugenio Cajés margolariak 1634 eta 1635 urteen artean egindako margolana da, Pradoko Museoan dagoena, Madrilen.
Deskribapena
Lehen planoan Juan de Haro ageri da eta berarekin dagoena Juan de Amezketa dela uste da. Atzean espainiarren tropak agertzen dira herbeheretarrak itsasorantz bidaltzen eta etsaien itsasontziak ere bai.
Gaia
1625ean Balduino Enrique (Boudewijn Hendrickszoon) almirante herbeheretarrak 17 itsasontzirekin San Juan de Puerto Rico erasotu eta okupatu zuen eta Juan de Haro gobernadoreak San Felipe gotorlekuan bilatu zuen babesa. 28 egunetako setioa jasan ondoren Juan de Amezqueeta almirantearen ekinez holandar okupatzaileak bidali egin zituzten.
Marest-sur-Matz
Marest-sur-Matz Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Marest-sur-Matz udalerrian erroldatutako biztanleak 396 ziren. Familiak 140 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 152 etxebizitza zeuden, 140 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 149 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 140 etxebizitza nagusietatik 124 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 83 etxek bost zituzten. 86 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 87 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 271 ziren, horien artean 199 aktiboak ziren eta 72 inaktiboak ziren. 199 pertsona aktiboetatik 187 lanean zeuden (101 gizon eta 86 emakume) eta 12 langabezian zeuden (9 gizon eta 3 emakume). 72 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Marest-sur-Matz udalerrian 140 unitate fiskal zeuden, 398 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.602,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2000. urtean Marest-sur-Matz udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mendiriz Mendi Elkartea
Historia
Mendiriz Mendi Elkartea (Hernani, Gipuzkoa) 1946ko ekainean jaio zen Hernani Kirol Kluba (Club Deportivo Hernani, CDH) elkartearen baitako atal gisa. 1954ko abuztuaren 1ean, Juán Otamendi Emery eta Antonio Agirresarobe lagunak Argualas (3.046 m) mendiaren gailurrera igo ziren, eta igoera horrekin Mendiriz Mendi Elkartea Estatuko Mendi Federazioan (FEDME) sartzea lortu zuten (Mendi Federazioan sartzeko ezinbesteko baldintza baitzen 3.000 m-tik gorako gailurren bat zapaltzea). 1955. urtean elkarteak Santa Barbarako baselizaren eraikuntzan parte hartu zuen. 1964an, CDHri lotuta jarraitzen zuen arren, erakunde autonomo bihurtu zen, eta urte horretan eratu zen taldearen lehendakaritza, eta hainbat lehendakari izan ditu elkarteak (Periko Puente, Antton Garin, José María Larretxea, Arantxa Karrera, Arantxa Zuza, Mikel Zugasti, Inaxio Sanz, Prontxio Urdangarin, Guillermo González, Josetxo Zuza…, besteak beste). 1974. urtean, Joxe Legarretaren ekimenez, lehenengo zuhaitz-eguna ospatu zen, gaur egun oraindik ere otsaileko asteburu batean egiten dena, Hernaniko Udalaren eta Ereñotzuko auzokideen laguntzarekin. 1978an Mendizale Astea berreskuratu zen, eta azaroko bigarren astean ospatu ohi da. 1980. urtean lehenengo argazki-lehiaketa antolatu zen, Mendizale Astearen baitan. 1984eko uztailean Mendiriz Mendi Hilargiaren Argipean aldizkariaren lehenengo alea argitaratu zen (1987ko ekaina bitartean zazpi ale argitaratu ziren). 1986an Club Deportivo Hernanitik erabat banandu eta Mendiriz Mendi Elkarte independiente gisa sortu zen. 1990ean Mugarri Festa jarri zuen martxan, udalerriko mugetan barrena urtero egiten den ibilbidea. Egun, San Miguel (irailaren 29a) egunaren ondorengo asteburuan egin ohi da eta udalarekin batera antolatzen da. 1996an ospatu zen Klubaren 50. urteurrena. Elkartearen 50 urteak jasotzen dituen aldizkaria argitaratu zen eta Euskal Herriko 49 gailur eta Argualas mendia igo ziren. 2012an Hernaniko Ibilbide Sarea prestatu eta argitaratu zen. 2013an elkartearen weborria argitaratu zen, eta 2018an elkarteari buruzko artikulua, wikipedian.
Bere bidea hasi zuenetik, askotariko mendi-ibilbideak antolatu ditu Mendiriz Mendik (gaur egun, hilabetean bi irteera antolatzen ditu, bat helduentzat eta bestea haur nahiz gaztetxoentzat), eta baita ere mendizaletasuna sustatzeko ekimenak, ikastaroak, proiekzioak, etab. Eta arlo horretan lanean jarraitzen du elkarteak.
Klubaren egoitzak
Klubaren egoitzan erabilera berezituetarako guneak daude: erabilera anitzeko gela (harrera-lekua, bilera-gela eta liburutegia, non 11 arlotan sailkatutako 300 liburutik gora eta askotariko mapak dauden kontsultagarri), federazio-izapideetarako bulegoa, alokatzen den mendirako materiala gordetzeko gunea eta gela txiki bat proiekzioetarako.
Maghemita
Maghemita oxido motako minerala da eta spinel subtaldearen kidea da.
Ezaugarriak
Maghemita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.
Hernaniko Ibilbide Sarea
Hernaniko Mendiriz Mendi Elkarteak, Aranzadi Zientzia Elkartearekin elkarlanean eta Hernaniko Udalaren laguntzaz, Hernaniko Ibilbide Sarea izeneko egitasmoa diseinatu zuen, hernaniarrek Hernaniko ondare kulturala, historikoa eta naturala ezagutarazteko, hernaniarrei aisialdirako aukera berriak emateko, turismo berdea erakartzeko eta herriko ikastolei bertako ondarea lantzeko aukerak errazteko asmoz. 2012ko azaroan aurkeztu zen egitasmoa jendaurrean. Sare hau Hernani eta inguruetako hamaika ibilbide zirkularrek osatzen dute, udalerriko puntu jakin batean hasi eta leku berean amaitzen direlarik guztiak. Ibilbideak interes kultural, historiko eta naturaleko guneetatik igarotzen dira, zailtasun-maila desberdina duten ibilbideak dira eta hiru taldetan sailkatuak daude:
Ibilbide Sare honi buruzko informazioa biltzen duen esku-orriak eskuragarri daude Hernaniko Biteri Kultur Etxean dagoen Turismo Bulegoan.
Bode (ibaia)
Bode Alemaniako ibai bat da, Saale ibaiaren ibaiadarra, azken ibai honen ezkerraldetik. Saxonia-Anhalt estatuan zehar igarotzen da
Ezaugarriak
Ibai honen luzera, 140 kilometrokoa da. Harz mendietan hasten da, itsasoaren mailatik 860 metroko garaieran. Saale ibaian isurtzen ditu bere urak, Bernburg herritik gertu. Bere arroak, 3.000 kilometro karratuko azalera hartzen du.
Uretorria, segundoko 350 metro kubikokoa du.
Trygve Lie
Trygve Halvdan Lie (Oslo, 1896ko uztailaren 16a - Geilo, 1968ko abenduaren 30a) norvegiar politikaria izan zen.
Sindikalismo sozialistaren jarraitzailea, 1939an Merkataritza Ministroa zen naziek Norvegia okupatu zutenean. Nygaardsvolden gobernuan parte hartu zuen Londresko erbestaldian.
San Franciscoko 1946ko Biltzarrean, Nazio Batuak sortu zuena, erakunde berriaren lehendabiziko Idazkari Nagusi izendatu zuten. Kargua utzi ondoren, berriro jaioterriko politikan murgildu zen.
South Kingstown (Rhode Island)
South Kingstown Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Washington konderrian kokatuta dago, Rhode Island estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Triplophysa longliensis
Triplophysa longliensis Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Amerador (TRAM Alacant)
Amerador Alacantiko Burdinbide Metropolitarraren geltoki bat da, El Campello udalerrian dagoena.
Phenacogaster suborbitalis
Phenacogaster suborbitalis Phenacogaster generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Ota
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Ibarrangelu
Ibarrangelu Bizkaiko iparraldeko udalerri bat da, kostaldekoa, Busturialdekoa. Oka ibaiaren ekialdean dago. 0 biztanle zituen. urtean. Laga eta Laida hondartzak udalerri honetan daude. Horrez gain, Antzoras hondartza txikia aurkitzen dugu.
Ingurune naturala eta klima
Ibarrangelu Urdaibaiko biosferaren erreserbaren barnean dago, Arboliz auzoa izan ezik. Herriaren erdigunetik hiru kilometrora dago Laga hondartza, eta zazpi kilometrora Laida. Laga hondartzara doan ibaiak eta errepideak bitan banatzen dute harana. Ibinaga auzoan, Elantxobera doan errepidetik behera harrizko hondartza bat dago, Ibinagako Lapatza deritzona.
Ibarrangeluk klima ozeaniko hezea du, korronte bero baten eragina eta urte osoan zehar tenperatura lasaiak ditu. Ipar eta ipar-mendebaldeko haizeak ohikoak dira urte osoan. Euriak udazkenean eta udaberrian ugariak izaten dira, negu onberarekin eta uda ez oso beroekin. Itsasoko haizeek tenperaturan eragina dute beti, eta barrualdeko beroak nekez iristen dira itsasaldera udan.
Udalerri mugakideak
Iparraldean Elantxobe udalerriarekin egiten du muga, mendebaldean Oka ibaiarekin, ekialdean Ea udalerriarekin, eta hegoaldean Gautegiz-Arteaga eta Ereño udalerriekin.
Auzoak
Herriko gune nagusia Elexaldeko eta Ibinaga auzoak biltzen dituen haranean dago, bertan udaletxea, San Andres eliza eta herriaren zerbitzu nagusiak dira.
Banandutako auzo ugari dago: Akorda, Merru, Lastarri eta Gendika, esaterako. Horietatik garrantzitsuena Akorda auzoa da (81 biztanle).
Auzoen zerrenda osoa hau da: Arboliz, Akorda, Antzora, Andikone,Durukiz, Elexalde, Gametxo, Gendika, Ibaeta, Bolueta, Iturriotz, Tremoia, Iruskieta, Garteiz, Allike, Ibinaga, Laga, Laida, Lastarri eta Merru.
Historia
Ibarrangeluko elizatearen sorrera ez dago argi Bizkaiko hainbat elizaterekin gertatu bezala. 1334. urteko uztailaren 4an, Haroko Maria Lopezek, Bizkaiko andreak, Arteaga eta Zubietako jaunei, Lekeitioko Andra Maria eliza, Arbatzegiko San Vizente elizarekin trukatu zien. Une hartatik aurrera, Lekeitioko jaun hauei hamarrenak ordaindu behar izan zizkiotela.
Nekazaritzarekin izan da beti loturik herriaren historioa. San Andres elizaren inguruan eraikitako herrixka 1.400 biztanle izatera heldu zen. Dena dela, iraultza industriala garatuaz batera, herriko biztanle askok hiri handietara jo zuten, etorkizun hobe baten bila. Hasieran migrazio hauek Gernikara bideratu ziren, izan ere, Ibarrangelu Gernikatik hamalau kilometrora baino ez dago. XX. mendeak aurrera egin ahala, ordea, migrazio jarioak Bilbo eta inguruko herrietara bideratu ziren.
1858. urtean, Ibarrangeluren auzo izandako Elantxobe herritik banandu zen, udalerri independente bihurtuz. Horrela, arrantzak herriaren jarduera ekonomiko nagusi izateari utzi zion. Ia 150 urtez banandurik egon arren, bi herrien arteko lotura oraindik oso handia da.
Azken urteak
Azken hamabost urteetan biztanleria gorantz joan da pixkanaka, eta etxebizitza ugari eraiki da, gehienak, udarako bigarren etxebizitzak direla. Dena dela, Bizkaiko Foru Aldundiak eta BBKk Bizkaian gazteentzako etxebizitzak eraikitzeko planaren barnean, hogei etxebizitza eraikiko dituzte herrian. Horrek biztanle gehiagoren erroldatzea eragin du.
Horrez gain, zerbitzu eta azpiegitura berriek herritarren bizimodua hobetu egin dute. Adibidez, 1990eko hamarkada bukaeran eraiki ziren espaloiek, edota 2007. urterako amaitu zen pilotaleku estali berriak. Horrez gain, 2003. urtetik aurrera herriko ur zikinak ez dira itsasora isurtzen, Aldundiak diruz lagunduriko araztegi bat ezarri ostean.
Gaur egun, sektore ekonomiko berriak sustatzen ari dira, landa-turismoa esaterako. Horretan dihardute Arboliz eta Gametxo auzoetan bi ostatu txikik.
Demografia
Biztanleria mende osoan zehar ibili zen beheranzko joeran, hala ere, hori gerra zibilaren ostean nabarmendu zen gehienbat. Punturik baxuena 1981. urtean ageri zen, urte hartan herrian 499 biztanle baino ez zeuden erroldaturik, mende hasieran baino %60 gutxiago. Ordutik biztanleria igoz joan da urtetik urtera, horrela, gaur egun 570 biztanle daude.
Gaur egun familiek mende hasieran baino kide gutxiago dituzte, horrela, nahiz eta 1900ean baino etxebizitza kopuru askoz handiagoa egon, biztanleria erdira murriztu da. Horrez gain, etxebizitza asko udan bakarrik erabiltzen dira, izan ere, udan herriko biztanleria hirukoiztu egiten da, Bizkaiko itsasaldeko herri askotan gertatzen den bezala. Horrek zerbitzuetan arazoak sortzen ditu, horiek normalean neguan bizi den jende kopuruari egokiturik egon ohi baitira.
Biztanleriaren egiturari dagokionez, adin nagusiko biztanleria da nagusi, zahartze prozesua nahiko nabarmena izan dela. Antzina umez beterik zegoen eskola, gaur egun,ordea, hutsik dago. Azken urteetan, dena den, kultur etxe bat eta KZgune bat egokitu dira bertan, Eusko Jaurlaritzaren laguntzarekin, teknologia berriak herri txikietara ekartzeko asmoz.
Azken urteetan eraikuntzak garrantzia hartu du herrian, hainbat txalet eta etxebizitza eraiki dira, gehienbat udarako etxebizitzak. Baina baita babes ofizialeko etxebizitzak ere.
2007ko hauteskundeak
Ibarrangeluko alkatea "Armendu" herri plataformako Jesus Maria Ziluaga bihurtu zen 2007ko udal hauteskundeez geroztik. Hauteskunde haietan, Armenduk botoen %49,87 lortu zuen, guztira 198 bozka. EAJk, berriz, botoen %48,61, 193 boto, lortu zituen. Zortzi boto zuri eta baliogabeko bi ere izan ziren.
2003ko udal hauteskundeak
2003ko udal hauteskundeetan Eusko Alderdi Jeltzaleko Kerman Meaurio Arrate izan zen hautagai bozkatuena eta EAJk udaleko zinegotzi guztiak lortu zituen. Sei boto zuri eta baliogabeko 79 boto izan ziren.
Garraiobide eta azpiegiturak
Herria Bilbo eta Gernikarekin batzen duten Bizkaibus konpainiaren autobus zerbitzua dago, herritik bi orduan behin igarotzen dena. Uztail eta abuztuan zehar, gainera, Gernika eta Elantxobe arteko autobus zerbitzu berezia jartzen da, Laga eta Laida hondartzetatik zehar ibilbidea duena.