cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jigme Singye Wangchuck
Jigme Singye Wangchuck (འཇིགས་མེད་སེང་གེ་དབང་ཕྱུག་; Thimphu, 1955eko azaroaren 11) laugarren Bhutango Dragoi Erregea (Druk Gyalpo) izan zen.
Jigme Dorji Wangchuck erregearen eta Ashi Kesang Choden Wangchuck erreginaren semea da. 1972ko uztailaren 24an bere aitaren heriotzaren ondoren errege izendatua izan zen.
Alisas (Ampuero)
Alisas, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Ampuero udalerrian dagoen herri bat da. 2017ko erroldaren arabera 9 biztanle zituen.
Jigme Singye Wangchuck
Lau emazte ditu:
2006ko abenduaren 9an Jigme Khesar Namgyel Wangchuck bere semearengan abdikatu zuen.
Gundelfingen
Gundelfingen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Toulouzette
Biztanleria
2007an Toulouzette udalerrian erroldatutako biztanleak 273 ziren. Familiak 118 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 49 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 140 etxebizitza zeuden, 118 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 130 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 118 etxebizitza nagusietatik 87 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 7 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 93 etxek bost zituzten. 97 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 57 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 52 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 157 ziren, horien artean 117 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 117 pertsona aktiboetatik 102 lanean zeuden (55 gizon eta 47 emakume) eta 15 langabezian zeuden (6 gizon eta 9 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Toulouzette udalerrian 107 unitate fiskal zeuden, 256,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.102 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 argiketaria zen, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Toulouzette udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 861 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Blaia de las Minas
Blaia de las Minas Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Blaye-les-Mines udalerrian erroldatutako biztanleak 3.063 ziren. Familiak 1.407 ziren, horien artean 484 pertsona bakarrekoak ziren (184 bakarrik bizi ziren gizonak eta 300 bakarrik bizi ziren emakumeak), 503 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 284 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 136 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.598 etxebizitza zeuden, 1.431 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 143 hutsik zeuden. 1.190 etxeak ziren eta 400 apartamentuak ziren. 1.431 etxebizitza nagusietatik 809 bere jabearen bizilekua ziren, 498 alokairuan okupaturik zeuden eta 124 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 74 etxek bi zituzten, 328 etxek hiru zituzten, 486 etxek lau zituzten eta 536 etxek bost zituzten. 1.060 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 698 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 509 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.802 ziren, horien artean 1.176 aktiboak ziren eta 626 inaktiboak ziren. 1.176 pertsona aktiboetatik 1.027 lanean zeuden (520 gizon eta 507 emakume) eta 149 langabezian zeuden (59 gizon eta 90 emakume). 626 pertsona inaktiboetatik 247 erretiraturik zeuden, 198 ikasten zeuden eta 181 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Blaye-les-Mines udalerrian 1.437 unitate fiskal zeuden, 3.047 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.804 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 114 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 29 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 8 zerbitzu enpresak ziren, 16 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 27 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 1 aldi baterako lan enpresa eta 3 jatetxeak.
2009an zeuden 12 establezimendu komertzialetatik, 2 hipermerkatuak, 1 supermerkatua zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 2 liburu dendak, 1 arropa denda zen, 1 altzari denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Blaye-les-Mines udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Blaye-les-Mines udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 422 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nevado Ojos del Salado
Nevado Ojos del Salado (ofizialki Nevado Ojos del Salado) Andeetan, Argentina eta Txile arteko mugan, kokaturiko geruza-sumendia da. 6.891 metroko garaiera izanda, munduko sumendirik gorena eta Hego hemisferioko bigarren mendirik altuena da (lehendabizkoa 6.962 metroko Aconcagua da) eta Txileko garaiena. Mendiak gailur bi ditu, argentinar tontorra eta txiletar tontorra; erdian 6.390 metroko garaiera duen kraterra dago.
Brevoortia gunteri
Brevoortia gunteri Brevoortia generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Nevado Ojos del Salado
Ezaugarriak
Andeetako mendilerroa eta Atacamako basamortuaren artean kokatuta dagoenez, eskualdeko klima lehorra da oso eta ia ez du elurrik. Hala ere, kraterrean 100 metroko aintzira txikia dago, munduko altuena izan daiteekena
Sumendi aktiboa bada ere, ez da erupziorik ikusi.
Igoerak
Igoera erraza da, azken tarteunea izan ezik. Lehenengo igoera Jan Alfred Szczepański eta Justyn Wojsznis poloniarrek egin zuten, 1937ko otsailaren 26an.
Larru Beltzak
Larru Beltzak 2018. urtean Oñatin sortutako punk rock musika taldea da.
Ibilbidea
Hainbat musika taldetan ibilitako kideek (Sospechosos, Golpe de Estado, Banda Munizipala, Papalagi, Antihumano eta CC627) 2018 amaieran abiatu zuten proiektu berria. 2020an diskoa grabatzeari ekin zioten baina COVID-19 pandemiaren erruz asko atzeratu zen eta 2021ean argitaratu dute aurreneko lana, Nork epaituko du epailea?.
Alstonita
Alstonita mineral bat da.
Ezaugarriak
Alstonita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: BaCa(CO₃)₂.Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Arantza Idiazabal Gorrotxategi
Arantza Idiazabal Gorrotxategi (Gaintza, Gipuzkoa, 1945ko otsailaren 22a) irakaslea eta urgazlea izan da. Urtetan, Errenteriako Orereta Ikastolako irakasle taldean ibili zen. Euskaltzain urgazle izendatu zuten 1967ko abuztuaren 25ean.
Biografia
Arantza Idiazabal Gorrotxategi, Orereta ikastolako lehen andereñoa izan zena, 1945ean jaio zen, halabeharrez, Gaintzan (Gipuzkoa). Izan ere, ama irakasle zuen eta hango eskolara joan behar izan zuen familia osoarekin lanera.
Irakasle ikasketak egin zituen. Haiek amaitu baino lehen, Orereta ikastolan hasteko hitza eman zuen. Garai hartan, herrian kezka handia zegoen haurren hezkuntzaren gainean. Eskola adinean ziren hainbat haurren guraso eredu berri baten bila zebiltzan. Donostian eta Pasaian martxan ipini zituzten ikastolen entzutea ere bazuten: euskarazko hezkuntza eskaintzen zuten eta eredu pedagogiko berritzaileak. Orreretan ere halako zerbait eskaini nahi zieten herriko haurrei. Horiexek izan ziren ikastolaren, eta euskarazko hezkuntzaren sortzaileak.
Talde hartako partaide bat zuen aita, Bittor Idiazabal, herrian euskararen eta kulturaren alde lan handia egin zuena. Egindako guztiaren oroimenez kale batek bere izena darama.
Lan ibilbidea
Ikasketak bukatu ondoren, Karmele Esnalekin egin zituen praktikak. Berarekin, eskolak emateko eta haurrak ikusteko beste modu, erabat berritzailea, ezagutu zituen. Ikasitakoa, Oreretako ikastolako lehen andereñoa izan zenean, praktikan jarri zuen.
Dozena pasatxo haurrekin hasi zen lanean 1963an “Pio Etxeberriarenean”, Santa Klara kalean, gero Eguzki jatetxea zegoen etxean. Horixe izan zen Orereta ikastolaren sorrera. Kontuan izan behar da, garai hartan, herriko gainerako ikastetxe guztiek gaztelaniaz soilik ematen zituztela eskolak eta hezkuntza oso zuzendua eta tradizionala zela. Kalean, gainera, euskararen presentzia hutsaren hurrengoa zen.
Pionetik Añabitarteko eraikuntzara iritsi arte bide luzea egin behar uzan zuten eta makinatxo bat lekutatik pasatu ziren, Madalen kaleko pisu batean, Galtzarabordan, Aita Kaputxindarren komentuan, Iztietako elizan eta Juan Olazabelen egon baitzen ikastola.
Hurrengo urteetan, ikastola hazten zihoan heinean, herriko gainerako ikastetxeak euskara sartzen hasi ziren, pixkanaka. Lehenik, A eredukoak ziren eskola guztietan zenbait talde B eredura pasa zituzten. Ondoren, D eredua zabaltzen hasi zen, gaur egun gure eskolek egiten duten eskaintza lortu arte.
Gaur egun, erretiratuta dago, ikastolan 42 urtez lanean aritu ondoren.
Masayuki Miura
Masayuki Miura (三浦 雅之, 1966ko azaroaren 4a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako JEF United Ichihara.
Jose Joakin Iradi
Jose Joakin Iradi (Izengoitia: Etxekalte) XIX. mendeko bertsolari eta arlotea izan zen. Hernanin jaio zen eta, kontatzen denez, maiorazkoz tokatzen zitzaion etxeari su eman zion, bere gain ardurarik ez zuelako nahi. Hortik datorkio izengoitia. Etxe hura Hernanikoa bazen ere, Donostian bizi ahal izan nahi zuen Etxekaltek, bere ustez giro hobea zegoelako han. Agidanez, limosna-esketik bizi zen, kalez kaleko eskale, eta otorduaren truke egiten zuen dantza edo bertsotan. Sarri samar egon bide zen kartzelan. Gabriel Lafittek, Eugenio Gabilondok eta Fausto Arozenak idatzi dute Etxekalteri buruz.
Laimosemion kirovskyi
Laimosemion kirovskyi Laimosemion generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Ai, ai, ai mutilak
Ai, ai, ai mutilak Euskal Herriko abesti herrikoia da, batez ere XIX. mendean karlisten artean oso zabaldua izan zena. Euskaldunon artean ereserki kategoria izan zuen. Karlisten gerra-abesti moduan sortu zuten, azken finean hauen gerra-garrazia horrela zioen, "Aurrera mutilak!". Liberalek, bestetik, Himno de Riego zuten. Dena dela, liberalek ere abestia letra aldatuta erabili zuten. Euskaldunen eskutik abestia Espainian, Afrikan, Mexikon, Ameriketako Estatu Batuetan entzuna izan zen.
Jatorrizko testua
Abestiak letra asko ezagutu ditu baina hau gerra karlisten garaikoa:
La Aparecida (Kantabria)
La Aparecida, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Ampuero udalerrian dagoen herri bat da. 2017ko erroldaren arabera 34 biztanle zituen.
Práxedes Mateo Sagasta
Práxedes Mateo Sagasta Escolar (Torrecilla en Cameros, Errioxa, 1825eko uztailaren 21a - Madril, 1903eko urtarrilaren 5a) espainiar politikaria izan zen. 1870-1902 bitartean Espainiako Gobernuko presidente 7 aldiz izan zen. Erretorikarako zuen gaitasunaz ezaguna da.
Biografia
Práxedes Mariano Mateo-Sagasta y Escolar 1825eko uztailaren 21ean jaio zen Torrecilla en Cameros (Errioxa). Clemente Sagasta y Díaz eta Esperanza Escolar izan ziren gurasoak eta 3 senideetako bat izan zen.
1849an, Portu, ubide eta bideetako ingeniarian lizentziatu zen eta Zamorako Herri Lanetako buru egin zuten, Zamora-Ourense arteko errepidearen ardura hartu zuelarik.
1852an, Iparraldeko trenbidearen ikerketa egin zuen, Valladolid-Burgos arteko 121 kilometroak.
32 urte zituen 1857an, ingeniari-irakasle egin zutenean sortu berria zen Herri Lanetako Laguntzaileen Eskolan eta hantxe eman zituen hurrengo 9 urteak Topografia eta Eraikuntza gaiak erakutsiz.
1858an, zuzendariorde egin zuten eta irakaskuntza eta parlamentari lanak eraman zituen batera.
Llŷn penintsula
Llŷn penintsula (Penrhyn Llŷn eta Llŷn Peninsula; halere ingeles hiztunek sarritan izena Lleyn era okerraz itzultzen dute) Galesen ipar-mendebaldean kokatzen den penintsula bat da. Beharbada, Galesen galesera gehien mintzatzen den eremutzat jo liteke.
Penintsulako udalerriak
Mendi edo muino garrantzitsuenak:
Práxedes Mateo Sagasta
Biografia
1868an, Iraultza Loriatsuaren ondoren, erbestetik itzuli zen eta politikari ekin zion bete-betean.
Llŷn penintsula
Penintsulako udalerriak
Penintsula inguruan dauden uharteak:
Práxedes Mateo Sagasta
Hastapenak politikan
1848an, Portu, ubide eta bideetako ingeniaritza ikasketak egiten aritu zen bitartean, Espainiako Elisabet II.aren aldeko manifestua sinatzeari uko egin zion eskolako ikasle bakarra izan zen.
Zamoran murgildu zen politikan 1854an, Herri Lanetako buru egin zutenean. Hiriko Batzar Iraultzailearen presidente egin zuten eta Gorteetarako diputatu ere bai.
1865etik aurrera, Primekin ekintza iraultzaileetan elkarlanean aritu zen 1866ra arte. San Gil kuarteleko altxamenduan parte hartu zuen, Elisabet II.a eraisteko xedean, eta horregatik atxilotu zuten, epaitu eta heriotza zigorra esleitu zioten. Hala ere, alde egin eta Frantzian erbesteratu ahal izan zuen.
Seiurteko Demokratikoa
1868ko Iraultza Loriatsuaren ostean, Elisabet II.a erori eta gero, Sagasta etxeratu egin zen. Seiurteko Demokratikoaren hasieran, Behin-behineko gobernua eratu zuten eta, Práxedes Mateo gobernazio ministro egin zuten.
Primen heriotzaren ondoren sortutako Alderdi Konstituzionaleko kide izan zen eta, 1871n, Amadeo Saboiakoa agintean zegoen bitartean, Ministro Kontseiluaren presidente izendatu zuten.
1874ko irailetik urte amaierara arte, Ministro Kontseiluaren buru izan zen berriro, Serrano jeneralaren agindupeko gobernuaren garaian eta, krisi sozial eta politiko larriak zeuden garai hartan, Alderdi Konstituzionalaren buru izan zen.
1874ko Borboien Berrezarkuntza
Borboiak berriro tronuan, Alfontso XII.a errege, 1880an, Sagastak Alderdi Liberala eratu zuen eta Cánovas del Castilloren Alderdi Kontserbadorearekin batera, txandakako sistemari eman zioten hasiera. Epe horretan, Sagastak 5 alditan hartu zuen gobernuaren ardura.
1885eko azaroaren 24an, Alfontso XII.a hiltzear zegoen eta Alderdi Liberaleko buru zen Sagastak Pardoko Ituna hitzartu zuen Alderdi Kontserbadorearen buru zen Cánovas del Castillorekin. Maria Kristina Austriakoa haurdun zegoen eta, bat-bateko heriotza haren aurrean, jaiotzeke zegoen Alfontso XIII.aren erregetzari lagundu nahi zioten. Itun haren arabera, Cánovasek Sagastari utziko zion lehendakaritza, beti ere 1876ko Konstituzioa errespetatzen bazen.
Adostutakoaren arabera, azaroaren 27an, Sagastak osatu zuen gobernu berria. 1909ra arte iraungo zuen Pardoko Itun hark. Egia esan behar bada, 1881az geroztik martxan zegoela esan dezakegu, Sagastak Berrezarkuntzan lehendakaritza hartu zuen lehen aldian.
Sagasta zen presidente 1898an, Espainiak Kubako Gerra galdu zuenean, Kuba, Puerto Rico, Filipinak eta Guam galduz. Galera haren ondoren ere izan zuen gobernatzeko aukera, 1901 eta 1902 bitartean.
Bizitza pertsonala
Urrezko Toisoiaren zaldun egin zuten eta Concepción de Villaviciosa eta Torre y Espada ordenatako Gurutz Handiak jaso zituen. Sagasta hargin beltz garrantzitsua izan zen eta Espainiako Gran Orienteko Maestre Handia izatera iritsi zen.
1885ean, Ángela Vidal Herrerorekin ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituzten: José Sagasta Vidal eta Victoria Esperanza Mateo Sagasta y Vidal, lehen Sagasta kondesa.
1903ko urtarrilaren 5ean Práxedes Mateo Sagasta Madrilen hil zenean, Gorteetako diputatu zen, Logroño ordezkatuz.
Devario apogon
Devario apogon Devario generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Cuicocha
Cuicocha, galdara bolkaniko batean dagoen laku bat da, baita krater bolkaniko bat ere, Cotacachi sumendiaren oinean, Ekuadorreko Andeen Erdialdeko Mendilerroan. Galdara, duela 3100 urte sortu zen erupzio freatiko masibo baten ondorioz, 5 kilometro kubikoko isuri piroklastikoa sortuz eta, ingurune guztia, 20 zentimetroko errauts bolkaniko geruza batekin estaliz. Sumendia, ez aktibo egon da ordutik. Cotacachi, Cayambe, Imbabura eta Mojanda sumendien erupzioek, lur emankor bat eratu dute Otavalo haranean.
Cuicocha lakuaren barnean, basoz estalitako bi uharte malkartsu eratzen dituzten bi kupula dazitiko daude: Yerovi, txikiena dena, eta Teodoro Wolf, handiena. Bertarako sarrera, bietan debekatua dago. Galdararen ertzak, malda gehiegi du, sedimentuen metaketa, landaretza hidrofitoarentzako haina ez izateko moduan. Antzinagokoa, pleistozenokoa den laba kretazeozko kupula bat, iparraldeko amildegiaren zati da.
Galdararen barneko uharteek, bizidun basatiak dituzte, bereziki, basamortu klimako hegaztiak, baina ez da askorik ezagutzen espezie hauei buruz. Cuicocha, Cotacachi-Cayapas erreserba biologikoaren hegoaldeko muturrean dago. Inti Raymiren (Eguzkiaren Jaialdia) bigarren egunean, udako solstizio bakoitzean, xamanek, Cuicocha, errituzko eta purifikaziozko bainuetarako erabiltzen dute.
Hiroshi Yoshinaga
Hiroshi Yoshinaga (吉永 大志) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fukushima United FC.
Gunningen
Gunningen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Islares
Islares Castro Urdialesko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 296 biztanle zituen.
Eremu karstiko batean eraikia, itsasoak kareharria higatzen du. Bere basoan arteak eta ereinotzak nagusi dira, baina endalar, erratz, anbulo edota biri-belar ere topatu ditzakegu.
La Bárcena (Ampuero)
La Bárcena, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Ampuero udalerrian dagoen herri bat da. 2017ko erroldaren arabera 164 biztanle zituen.
Rock (Tyrone konderria)
Rock (An Charraig) Ipar Irlandako udalerri txiki bat da, Tyrone konderrian dagoena.
Cimanes del Tejar
Cimanes del Tejar Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 851 biztanle zituen eta biztanle zituen.
Tipulin
Tipulina (Allium schoenoprasum) landare erraboiladun txikia da, itxuraz tipularen oso antzekoa, baina mordoan hazten dena, hark baino hosto meheagoak, eta arrosa koloreko loreak dituena, 12-25 m luzea. Hostoak, xehe ebakirik, janariak ontzeko erabiltzen dira.
LauKatu
LauKatu Gernikan (Bizkaia) sortutako rock taldea da.
Ibilbidea
Betiko lagunak dira eta 2016an elkartu eta musika jotzen hasi ziren. 2019an taldearen izena daraman maketa kaleratu zuten eta 2021ean iritsi zen aurreneko diskoa.
Laimosemion lyricauda
Laimosemion lyricauda Laimosemion generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Punkaren 25 urteko historia bizia - Historia viva del punk
Punkaren 25 urteko historia bizia - Historia viva del punk RIP musika taldearen dokumentala da, 2005. urtean Gaztelupeko Hotsak diskoetxearen eta Goiena Komunikazio Zerbitzuaken zigilupean argitaratutakoa.
Bernales (Kantabria)
Bernales, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Ampuero udalerrian dagoen herri bat da. 2017ko erroldaren arabera 242 biztanle zituen.
Pomeroy (Tyrone konderria)
2001eko erroldaren arabera 604 biztanle zituen.
Cerdigo
Cerdigo Castro Urdialesko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 240 biztanle zituen.
San Joan Bataiatzailearen parrokia inguruan eraikia, A-8 autobidearen eta Bizkaiko golkoaren ondoan dago.
Mitsunori Maesawa
Mitsunori Maesawa (前沢 光徳, 1967ko abenduaren 20a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako JEF United Ichihara.
Endalar
Endalar edo arkasats (Smilax aspera) zurtoin igokari eta arantzatsuak dituen zuhaixka da, bihotz itxurako hostoak eta mulkotan bilduriko ale gorri edo beltzak ematen dituena. Huntzaren antzeko landare txikia da, Smilax generokoa.
Hiroto Yukie
Hiroto Yukie (雪江 悠人) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fukushima United FC.
Gentiloniren paktua
Gentiloniren paktua (patto Gentiloni) 1913.urtean Giovanni Giolitti Italiako Lehen Ministroaren eta Ottorino Gentiloni kondearen, 1909 eta 1916.urte bitartean Hauteskunde Batasun Katolikoko presidente izandakoaren artean burutu zen akordioa izan zen, hautesle katolikoek Giolittik zuzenduriko alderdia babes zezaten 1913ko italiar hauteskunde orokorretan.
Devario apopyris
Devario apopyris Devario generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Mercer konderria (New Jersey)
Mercer konderria (Mercer County) New Jerseyko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Trenton da. 2010eko zentsuaren arabera 366,513 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Mercer konderriak 59,282 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,122 ura dira. Beste 5,816 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 618,25 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 366,513 pertsonetatik 255,227 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 55,318 dira. 71,378 beltzak edo afroamerikarrak. 535 amerikar natiboak ziren eta 146 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 32,545 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 630 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 6,052 pertsonek kokatzen zuten.
Klaus Hasselmann
Klaus Hasselmann (Hanburgo, 1931ko urriaren 25a) alemaniar ozeanografo eta klimatologo da. 2021eko Fisikako Nobel Saria jaso zuen Giorgio Parisi eta Syukuro Manaberekin batera sistema fisiko konplexuen inguruan dugun ezagutzari egin dioten ekarpenagatik.
Hasselmannek eguraldia eta klima lotzen zituen eredu bat sortu zuen. Haren ekarpenak Manaberen lana berresten lagundu zuen, karbono dioxidoaren eta tenperaturen igoeraren arteko harremana agerian utziz.
Gutach (Schwarzwaldbahn)
Gutach (Schwarzwaldbahn) Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Altaita
Altaita mineral bat da.
Ezaugarriak
Altaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: PbTe.Sistema kubikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Satoru Kokubo
Satoru Kokubo (小久保 悟, 1967ko abenduaren 29a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako JEF United Ichihara.
Laniarius erythrogaster
Laniarius erythrogaster Laniarius generoko animalia da. Hegaztien barruko Malaconotidae familian sailkatua dago.
Arrautza-talka
Arrautza-talka, arrautza-borroka, arrautza-biltzea eta beste zenbait izenez ezaguna, Pazkoako joko tradizionala da. Tradizio anglosaxoietan, jokoak izen anitz hartu ditu, hala nola, "shackling", "jarping" edota "dumping".
Jokoko araua nahiko sinplea da. Batek arrautza egosi bat eskuan duelarik, honekin beste jokalari baten arrautza kolpatuko du, azken hau apurtzeko asmotan, baina hori bai, berea apurtu gabe. Beste edozein jokorekin bezala, iruzurtien jo muga izan da; zementuzko, haitzurdinezko eta baita harzurizko arrautzak erabiliak izan direlarik.
Historia
Arrautza errenazimentuko ikur bat da, lehen kristauek Pazkoan gertaturiko Jesusen berpizkundearen ikur gisa hartu zutelarik.
Erdi Aro garaian, arrautza-talka Europan jokatu izan zen. Adibidez, arrautza-talka Zagreben XIV.mendean Pazkoa garaiko ospakizun garrantzitsuenetako bat omen zen.
Ipar Amerikan, arrautza-talkari buruzko erreferentziak egin zituen Thomas Anburyk, 1781ean Frederick Townen (Maryland) Estatu Batuetako Independentzia Gerran gatibu hartu zuten gerra preso ingelesak. Bertako ohitura arrautzak Logwood edo Bloodwoodekin tindatzea zen, hala kolore gorria emateko, Anburyren hitzetan gogortasun gehiago ematen ziena.
Laimosemion mahdiaensis
Laimosemion mahdiaensis Laimosemion generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Aughnanure gaztelua
Aughnanure gaztelua (irlanderaz Caisleán Achadh na nlubhar eta ingelesez Aughnanure Castle), Irlandako Galway konderriko Oughterard udalerrian dagoen dorretxe bat da.
XVI. mendean eraiki zen eta 1572. urterarte Ó Flaithbheartaigh (O'Flaherty) klanaren egoitza izan zen, orduan Oliver Cromwellen ingeles armadak bereganatu zuen.
Bignac
Bignac Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Cistierna
Cistierna Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
Bignac
Biztanleria
2007an Bignac udalerrian erroldatutako biztanleak 222 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Cistierna
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.721 biztanle zituen eta biztanle zituen.
Bignac
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 113 etxebizitza zeuden, 90 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 112 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 90 etxebizitza nagusietatik 67 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 53 etxek bost zituzten. 69 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 133 ziren, horien artean 100 aktiboak ziren eta 33 inaktiboak ziren. 100 pertsona aktiboetatik 89 lanean zeuden (52 gizon eta 37 emakume) eta 11 langabezian zeuden (3 gizon eta 8 emakume). 33 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Bignac udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 495 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Akershus gotorlekua
Akershus gotorlekua (norvegieraz Akershus Festning) Norvegiako Oslo hiriburuan dagoen gaztelu eta gotorleku bat da. 1290. urte inguruan eraikia izan zen, eta espetxe gisa ere erabilia izan zen.
Bulco
Bulco, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Ampuero udalerrian dagoen herri bat da. 2017ko erroldaren arabera 19 biztanle zituen.
Dorsal mendikatea
Dorsal mendikatea, baita ere Pedro Gil Dorsala, Tenerife uhartean dagoen mendikate nagusia da, Kanaria uhartetan (Espainia). Corona Forestal Parke Naturalaren lurrak mendikate honetan daude.
Ezaugarriak
Mendikatea Tenerife erdian dago, uhartearen ekialdera. 25 kilometroko luzera du eta batezbesteko garaiera 1600 metrokoa da. Kanaria uhartetako mendikate nagusia da, bai luzera aldetik baita garaiera aldetik ere. Hasieran La Esperanza mendia dago, 750 metrokoa. Uhartearen erdi aldean Teideko Parke Nazionalatik gertu, puntu altuena dago, Izaña Behatokia, 2.350 metrokoa.
Mendikatea orain milioi bat urte sortu zen. Jatorria uhartearen bulkanismoan aurkitu behar da. Kapetan laba metatzen joan zen egungo itxura izan arte.
Hermann Sprengel
Hermann Sprengel (Schillerslage, 1834ko abuztuaren 29a - Londres, 1906ko urtarrilaren 14a) alemaniar fisikari eta kimikaria izan zen. Ingeles herritartu zen. Oxfordeko eta Londresko unibertsitateetan irakasle izan zen. Hutsuneari buruz egin zituen azterketengatik da ezagun; hutsunea egiteko bonba bat asmatu zuen, 1881ean bonbilla elektrikoak egiteko erabili zena. Isurkarien masa espezifikoa eta dilatazio-koefizientea neurtzeko tresna bat ere asmatu zuen. Indar handiko lehergailuak egiteko, hainbat gai kimiko aztertu zituen; azido pikrikoa, adibidez. Beste gauza askoren artean, bere izena duen piknometroa ere asmatu zuen.
Mendi Harritsuak
Mendi Harritsuak (Rocky Mountains edo the Rockies) Ipar Amerikako mendebaldeko mendi sistema da, iparraldetik hegoalderako norabidea duten hainbat mendialdek osatua. Kanadako Columbia Britainiarretik Estatu Batuetako hego-mendebalderaino luzatzen da, 4.800 kilometrotan zehar. Gailurrik gorena Elbert mendia da (4.401 metro), Coloradon dagoena.
Geografia
Iparraldetik hegoaldera, Kanadako Columbia Britainiarra eta Alberta probintziak eta Ameriketako Estatu Batuetako Idaho, Montana, Wyoming, Utah, Colorado eta Mexiko Berria estatuak zeharkatzen ditu. 4.800 kilometro luze da osotara eta 110-650 km arteko zabalera du. Garaiera, 1.500 eta 4.401 metro artekoa da.
Kretaziko aldian sortu ziren mendiok, hots, Jurasiko eta Paleozoikoen bitartean (144 - 65 milioi urte inguru). Bi multzo bereiz daitezke, ekialdekoa eta mendebalekoa. Ekialdekoa 480 km luze den Coloradoko mendialdeak eta antzeko hedadura duen Arizonakoak osatua da. Ekialdeko gainerako mendialdeak apalagoak dira. Mendebalekoak oso bestelakoak dira. Paraleloan luzatzen diren mendialdeek osatua da eta Kanadakoak eta Montana mendiak dira mendialde nagusiak.
Hidrologia
Ozeano Barera, Ozeano Atlantikora eta Ozeano Artikora isuria duten ibaien banalerroa osatzen du Mendi Harritsuen mendikate sistemak. Han dute iturburua zenbait ibai handik:
Landaredia eta fauna
Mendialdeko landaretzari dagokionez izeiak, orreak, lertxunak eta pinuak dira nagusi. Faunari dagokionez, berriz, aipagarriak dira hartz beltzak, Grizzly hartzak, wapitiak, oreinak, altzeak, ahuntzak, kastoreak, arantzurdeak eta pumak.
Bisonteak ez dira, berez, mendietan bizi. Lautadetan bizi izan dira beti, eta bereziki, Misisipi bailarean, Mendi Harritsuen eta Apalatxe mendien artean. XIX. mendean milaka hil egin zituzten eta 1890ean 750 bisonte inguru geratzen zirela uste da. Gaur egun, bisonte ugari daude, 350.000 inguru, eta Mendi Harritsuetan bizi dira batez ere. Ez dira altuera handian bizi baina Yellowstone-ko Parke Nazionalean bizi direnak askotan egoten dira 2.000 metrotik gora.
Bertakoak
Mamutak eta antzinako Bisonteak (gaur egungoak baino ehuneko 20 handiagoak) ehizatzen zituzten azken Glaziar arotik bizi ziren gizonak. Dirudienez, neguan bailaretara jaisten ziren Bisonteak ehizatzera eta udan mendietara joaten ziren arrantza egitera, oreinak eta altzeak ehizatzera eta masustak biltzera. Frogatutzat ematen da biztanleak beste ugaztunen populazioetan kalteak egin zituztela eta baita landareetan ere (suteak egiten zituztela uste da).
Hartz-baratxuri
Hartz-baratxuria (Allium ursinum) Amaryllidaceae familiako landarea da, tipulinen senide basati hurbila. Jateko ona, Colchicum autumnale, Arum maculatum eta, batez ere, Convallaria majalis landare pozoitsuen antzekoak direnez kontuz bildu behar dira.
Mendi Harritsuak
Bertakoak
Biztanle horiek honako tribuak bihurtu ziren gerora; apatxe, Arapaho, Bannock, Blackfoot (Oinbeltzak), Cheyene (Txeiene), Cœur d'Alène, Kalispel, Crow Nation, Flathead (Buru-lauak), Shoshone (Xoxone), Sioux (Siux), Ute, Kutenai (Ktunaxa Kanada-n), Sekani, Dunne-za eta beste batzuk.
Polipropileno
Polipropilenoa propileno monomeroaren (CH3-CH=CH2) polimero termoplastikoa da.
Sintesi-prozesuan, aluminio alkiloa erabiltzen da katalizatzaile gisa; lortzen den polipropilenoa helize-forma duten molekulaz eratua dago, eta kristal-egitura du; molekularen pisua 40.000koa edo handiagoa izan daiteke.
Polipropilenoa gai solido zuri gardena da, trakzioz eta bihurketaz hauskaitza da, ez da urtzen disolbatzaile organiko hotzetan, eta biguntzen da beroetan. Edozein kolore eman dakioke, erresistentzia elektriko ona du, azido eta base sendoek ez diote erasotzen 60 °C-z azpitik, baina beste eragile oxidatzaile batzuek bai. Sukoia da. Kroma daiteke eta moldaerraza da. Estirenoarekin eta beste monomero batzuekin polimeriza daiteke, eta etilenoarekin eta butadienoarekin goma-erako polimero bat eratzen du. Hauts, mintz, zuntz, hari, dentsitate txikiko apar gisa eta beste era batzuetan azaltzen da.
Gauza askotarako erabiltzen da: paketeak egiteko (mintz moduan), autoen, etxeko tresnen eta abarren pieza moldatuak egiteko, elektrizitate-kableak eta -hariak estaltzeko eta belar artifizialentzat zuntzak ekoizteko, plastikozko hodiak, atletismorako pistak, paper sintetikoa, arrantzarako sareak egiteko, besteak beste.
Giulio Natta, italiar kimikaria, izan zen aitzindaria polimero honen garapenean; lan horiengatik Nobel saria eman zioten 1963an.
Mendi Harritsuak
Bertakoak
Arapahoak Aintzira Handietakoak ziren jatorriz, baina Mendi Harritsuen ekialdera mugitu ziren eta nekazaritza bizimodua utzi zuten bisonte ehizagatik. Gaur egun, hegoaldeko erreserbetan bizi dira.
Xoxoneak eta Bannockak Mendi Harritsuen erdialdean eta mendebaldean bizi ziren. Oinbeltzak ordea, iparraldean bizi ziren. Tribu guzti honek kondaira eta kultura paregabeak zituzten eta naiz eta batzuk desagertu diren, beste batzuk oraindik ere irauten dira.
Tribu guzti hauek kondaira asko dituzte eta horregatik famatuak dira. Hauetako bat, siux taldekoa, Iktinike, eguzki erregearen semearen historioa kontatzen du. Iktinike oso gezurtia zen eta borrokazalea. Untxia, Iktinike gero eta jauzi altuagoak egitera bortxatu zuen magiaren bitartez. Danborraren soinu bakoitzarekin jauzi altuagoak egin behar zituen, eta azkenean, gorputzeko hezur guztiak apurtu zitzaizkion.
Arkeologiak beste biztanle batzuen aztarnak aurkitu ditu. Orain dela 2500 urte, Anasaziek nekazaritza kultibo batzuk Mendi Harritsuen hegoaldean lantzen zituzten (hegoaldetik ekarriak izan zirenak); artoa, kuiatxoa eta indabak, alegia. Laster, tabakoa eta kotoia ere landatu zuten, eta mende batzuen buruan, ura kontrolatzen zuten presa handiak eginez, landareak ureztatzeko. Hohokam eta Mogollon tribuekin zituzten ezagutzak partekatzen zituzten.
Harrizko hiriak eta errepide modukoak egin zituzten eta Chaco Canyon eraiki zuten. Orain dela 1000 urte inguru, Chaco Canyon aparte, beste hamabi herri zeuden. Pueblo Bonito (Herri Eder) zen haietako bat. Honek, 34 etxe zituen eta 700 gela baino gehiago. Cliff Palace (Labarreko Palazioa) beste adibide bat da. Hau, Koloradoko Mesa Verde (Mahai Berdea) Parke Nazionalean kokatuta dago. Herri honetan bizi izan ziren orain dela 800 urtera arte eta orduan lehorte batzuen ondorioz (hori uste da), herria utzi egin zuten. Esploratzaile espainiarrak herria ikusi zutenean, 400 urte pasa ostean, jendea joan berria zela uste izan zuten.
Europartarren exploraketak
Alekxander MacKenzie (1764-1820), mendi hauek zeharkatu zituen lehen europarra izan zen 1793. urtean. Bera Fraser ibaia jarraitu zuen eta Kanadako pazifikoko kostaldera ailegatu egin zen, urte hartako uztailaren 20ean.
1804. urtean Lewis eta Clark expedizioa abiatu zen. San Louis hiritik Misouri ibai-tik gora abiatu ziren. Horrela, lautada handiak gurutzatu zituzten Mendi Harritsu-etarantz. Negu iritzi zenean, gelditu egin ziren eta 1805. urteko udaberrian ibiatik gora jarraitu zuten. Apirilaren 25ean Yelowstone ibai-ra iritsi ziren eta Maiatzaren 26ean Mendi Harritsuak ikusi zituzten lehenengoz. Ekainaren 3an, Marias ibaira iritsi ziren.
Ondorengo urteetan Estatu Batuen mugak zehazkiago jarri ziren.
Finkatzearen prozesua
1802. urtetik haurrera, animalien larruen komertzioa hazkundea izan zuen eta hauek eta exploratzaileak medi harritsuetan "gizon zuriaren" presentzia handitu zuten. Famatuenetarikoak honako hauek dira; Wiliam Henry Ashley, Jim Bridger, Kit Carson, John Colter, Thomas, Fitzpatrick, Andrew Henry eta Jededia Smith.
Oregongo lurraldea desadostasun asko ekarri zituen Ingalaterra eta amerikarren artean. James Sinclair-ek (Hudson Badiako Konpainiaren zuzendaria zena), 1841ean, 200 pertsona inguru gidatu zituen, Red River Coloni (Ibai Gorriaren Kolonia)-tik Fort Vancouver aldera, Kolunbia Britainiar-ean finkatzeko. Kolunbia bailaratik joan ziren eta Mendi Harritsuak gurutzatu zituzten, gero hegoaldera joateko. Azkenean, Oregoi Tratatuaren ondorioz, Britainia Handiak 49. paralelotik hegoaldera zeuden Kolunbia-ko lurrak Estatu Batuetara eman zizkion, 1846. urtean. 1840ko hamarkadako legen urteetan milaka pertsonek gurutzatu zituzten Mendi Harritsuak Oregoiko bidetik (hau bide ospetsua izan zen XIX. mendean). Mormoiak Salt Lake City (Laku Gaziaren Hiria) inguruan finkatu ziren 1847. urtean. 1859 eta 1864. urteen artean urrea aurkitu zen Kolorado, Idaho, Montana eta Britainiar Kolunbiako zenbait lekuetan. Hori dela eta, urrea bilatzeko zenbait mehatz ireki ziren eta jende mordoa erakarri zuen Mendi Harritsuen lehenengo industria ezarriz. Idahoko urrea Kalifornia eta Alaska-ko urrea baino etekin handiagoa eman zuen. Idahoko urre hori guda zibilaren erabili zen (Union Army)Batasun Armada-rentzat diru asko lortuz.
1869. urtean, mendiak zeharkatzen zituzten trenbidea amaitu zuten, eta hiru urte geroago munduko lehen parke nazionala Mendi Harritsu-etan ezarri zen; Yelowstone Parke Nazionala. 1871. urtean Kanako Mendi Harritsuak zeharkatzen zituen trenbidea amaitzea espero zen, baina ez zen 1885. urtera arte amaitu. Canadian Pacific Railway (Pazifikoko Kanadako Trenbidea) trenbideak Kicking Horse(Ostikadak Ematen Duen Zaldia) eta Rogers gain-etatik pasatuz zeharkatzen zituen mendiak. Kanadako trenbideen ofizialek Kanadako parkeak egiteko eskakizunak egin zituzten eta horrela Banff, Jasper, Yoho eta Waterton Lakes (Waterton lakuak) parke nazionalak eratu ziren turismoa erakartzeko, gero. Great Northen Railway (Iparraldeko Trenbia Handi)-k turismoa erakartzeko asmoarekin ere, Glacier National Park (Glaziarren Parke Nazionala) eratzeko ahaleginak egin zituen.
Harrison presidentea-k 1891 eta 1892ko urteetan hainbat baso erreserba ere sortu zituen. Urte batzuk geroago, 1905ean, Theodore Roosvelt presidenteak Medicine Bow Forest Erreserba handitu zuen, gaur egungo Rocky Mountain National Park (Mendi Harritsuen Parke Nazionala) sartzeko. Meatzaritza, nekazaritza, basoen lanketa eta turismoa ekonomia garatu zuten. Kandadendak eta kanpamenduak, landetxe eta arrantxo bihurtu ziren. Tren geltokiak herrixkak bihurtu ziren eta herrixka batzuk hiri.
Ekonomia
Mehatzen ustiaketa poluzio ugari dakartza eta hemen arazo larriak izan dira.
Parke nazionalak
Glacier National Park (Glaziarren Parke Naturala), Montana-n (Estatu Batuak) eta Waterton Lakes (Waterton Lakuak), Albertan (Kanada) elkartuta daude.
Lezamako dorretxea
Lezamako dorretxea Aretxalde auzoan dagoen XVI. mendeko eraikina da.
Gaafar Nimeiry
Gaafar Muhammad an-Nimeiry (baita Jaafar Nimeiry, Gaafar Nimeiry edo Gaafar Muhammad Numayri ere; جعفر محمد نميري; Omdurman, Sudan, 1930eko urtarrilaren 1a - Khartum, Sudan, 2009ko maiatzaren 30a) militar eta politikaria izan zen. Sudango presidentea izan zen 1969-1985 bitartean.
Bizitza
Postari musulman baten semea zen, eta Sudango Akademia Militarrean graduatu zen 1952. urtean. Urte horretan, britainiarrak Egiptotik bota eta Faruk I.a erregea kargutik kendu zuen Nasserren estatu-kolpeak eragin handia izan zuen Nimeiryrengan. Hainbat konspiraziotan nahasirik egon zen, eta armadatik aldi baterako kanporatuta zegoen 1969. urtean botereaz jabetu zen estatu kolpe ezkertiarra egin zenean. Horren ondorioz, Sudango Kontseilu Iraultzaileko buru eta lehen ministro bilakatu zen.
Nazionalista sutsua izanik, 1969an Antzara talde erlijioso kontserbadorea suntsitu zuen, eta 1971n Sudango Alderdi Komunista, botereaz jabetzen ahalegindu eta porrot egin baitzuen. Urte horretan, Sudango Errepublikako lehendakari aukeratu zuten. 1972an Sudango iparraldearen eta hegoaldearen arteko 17 urteko gerra zibila amaitzea lortu bazuen ere, ez zen gauza izan Sudango arazo ekonomiko kronikoei irtenbiderik aurkitzeko. 1977an eta 1983an, berriz hautatu zuten Sudango lehendakari. Lege koranikoak sartuz eta bere burua Sudango Iman musulman handitzat aldarrikatuz 1983an hasi zuen errepresiozko politika zela medio, berradiskidetze nazionalaren politikak porrot egin eta Sudango hegoaldearen altxamendua eragin zuen 1984an. 1985eko apirila arte izan zen Sudango lehendakari, urte horretan odolgabeko estatu kolpe batek bere kargutik kendu baitzuen.
Lezamako dorretxea
Deskribapena
Hareazko harlanduzko lanez egina, bolumen prismatiko sinple, trinko eta liraina du. Sarrerako mandioa du, gaur egun dorrearen alboan eraikitako baserriaren barne. Bolumena murarioa, soila eta ia baorik gabekoa da. Fatxadak hormatal leunak eta apaindurarik gabekoak dira. Haren hermetismoak eta sendotasunak gotorlekuitxura ematen diote, ia ez baitu ezaugarri militarreko beste elementurik. Oin karratua du, alde bakoitzeko hamar metro inguru; 16 metro inguruko altuera, eta teila zeramiko makurreko lau isuriko estalkia. Beheko oina, hiru altuera eta teilatupeko oina ditu.
Angeluzuzenak, bi harlanduz dintelduak eta ornamentaziorik gabekoak izateagatik bereizten diren fatxadetako baoek banaketa irregular samarra dute. Tarteko solairuetan bakarrik daude. Fatxada bakoitzeko erdiko goi-ertzean dobela erradial handiz osatutako erdi-puntuko arku bat dago. Bao horiek dira teilatupeko oinean dauden bakarrak. Hormen goialdean maila diferentetan ezarritako oso lerro luze eta estuak markatzen dituzten goiko hertz zorrotzeko gezileihoak daude.
Lezamako dorrearen mendebaldeko fatxadan, beheko oinean, eskuinaldean, eta mandiotik hurbil, arku eskartzanoa dago, eta ezkerraldean, bao baten hondakinak. Goiko solairuetan sei leiho daude, solairu bakoitzean bi, eta hirugarren solairuko eskuinaldean bi gezileiho. Hegoaldeko fatxadaren alde osoan baserri bat erantsita duenez, fatxadaren hormaren zati bat eta mandioa ezin dira ikusi. Eskuinaldean bi bao eta zati bat itxita duten hiru gezileiho ditu, eta mandioaren gainean zulo karratu txikiak. Iparraldeko fatxada erabat itxita dagoen hormatala da, estalkipeko oinaren baoan izan ezik; bertan, arkuaren ordez, ezkerraldeko goialdean gezileihoa eta leihoburua daude. Fatxada honetan, oinarri osoa okupatuz, eranskin itsusgarria dago. Fatxadak lau leiho ditu, bi lehen solairuan; goialdean hiru gezileiho-lerro daude, eta oinarrian zulo txiki berri samarra dago.
Mandioak, hegoaldeko fatxadaren zabalera osoa hartzen du eta babesteko zuen harlanduzko horma gordetzen du, bai eta dobela handi zorrotzeko ojiba-arkua ere. Euren gainean, bi lirio-lore izan daitezkeen oso armarri higatuaren hondakinak dituen harlandu bat dago. Zati zuzen bateko harrizko mandiotik, lehen solairuan dagoen eskailera-burura helduko da; bertan dorrearen sarrera dago. Sarrera ojiba-arkukoa da, eta dobelen gainean, honako inskripzio hau duten lau lauzako multzo bat dago: "El marques de la Torrecilla, Torre Lezama, Conde de Aramayona", eta Butroe eta Muxikako armarriak dituen ezkutu zatitua azaltzen da.
Barruko espazioak, estalkira arteko solairu bakoitzean, zurezko erdiko zutiko bakar batean oinarritutako eraikuntza-tipologiagatik bereizten da. Erdiko zutikoak ipar-hego noranzkoan ezarritako habea eusten du. Habe horrek, ekialde eta mendebaldeko fatxadetako harri-hormen perimetroarekin batera, zurezko solairuak eusten dituen egitura nagusia osatzen du. Lau oinek egitura-kontzeptu bera dute; bertan, bigarren solairuko mendebalde eta ekialdeko hormetan habeak eusteko harburuak nabarmentzen dira. Barrualdera argia leihoburuko baoetatik eta zati bat itsututa duten gezileiho txaranbelduetatik sartzen da. Hormek metro eta erdiko lodiera dute, eta barrualdean harri-horma luzitua. Dorrearen beheko oinean espazio gardena dago, goiko solairuekin komunikatu gabe; bertan gezileiho bat, hegoaldeko fatxadan mandioaren hasierara zuzenduta dago. Gainerako solairuak, zurezko eskailera nagusiaren bidez lotzen dira, lehen solairuko gelak eta sukaldea, goiko oinetakoekin komunikatuz.
Breidenbach
Breidenbach Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Breidenbach udalerrian erroldatutako biztanleak 371 ziren. Familiak 151 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 45 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 25 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Maikel van der Vleuten
Maikel Leonardus van der Vleuten (Geldrop-Mierlo (Herbehereak), 1988ko otsailaren 10a) hipikan aritzen den kirolari herbeheretarra da.
Breidenbach
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du: