cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Tafallako Plaza Berria
Udalak Martin de Sarasibar arkitektoa izendatu zuen lanak zuzentzeko, 1862tik 1866 bitartean egin zirenak. Plazak luzeran 89,50 m eta zabaleran 30,40 m dituen lauki zuzena osatzen du. Lau aldeetako batek errepide nagusiaren zatia eratzen du, eta gainerantzeko beste hiruretan arkupeak daude. Erdikoak 27 arku ditu, eta saihetsetan beste 9 arku arku daude. Eraikuntzaren erdigunean udaletxea dago. Beste zatietan bezalako erdi-puntuko arkuak eta horien gainean balkoiak badaude ere, besteetan ez dauden edergarriz hornituak dira udaletxearenak. Udaletxeak sarreran zutabeak eta toskanar pilastrak dauzka, eta goiko solairuak harlanduz eginak daude, ororen gain herriko armarriak ezarrita daudela.
Filstroff
Diru sarrerak
2009an Filstroff udalerrian 333 unitate fiskal zeuden, 864,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.312 euro zen.
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Arkitektura Araban
Arte neoklasikoaren adierazpen bikainenak arkitekturaren alorrekoak izan ziren Araban, baina egoera ekonomiko eta politiko nahasia zela eta, eraikuntza gutxi eraiki ziren berri-berritik. Lehendik eginik zeuden eraikuntzen zaharberritze eta egokitze lanak (maestreo deituak) edo parrokiei atal berriak (dorreak, ataurreak, koruak…)eransteko egindakoak izan ziren lan gehienak. Bestalde, ordu arteko arkitektura erlijiosoaren nagusitasunaren aurrean, hirietako arkitektura zibilaren eta hirigintzaren indar hartzea izan zen, oro har, neoklasizismoak ekarri zituen ezaugarri nagusietako bat.
Filstroff
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Arkitektura Araban
Hirigintzako proiektu arrazionalistak egin ziren, soilak eta trinkoak, eta hiritarren ongi izatea, osasun publikoaren eta zerbitzuen hobekuntza bilatu zen batez ere. Maestreo edo egokitze lanei dagokienez, oro har, taulamendu apaingarriak, pilare laukituen gainean eraikiak, eta joniar ordenaren erabilera dira ezaugarri nagusiak.
Lan zibilak
Arabar neoklasizismoko arkitekto aipagarriena Justo Antonio Olagibel gasteiztarra da (1752-1818). Lan zibilak zein erlijiosoak egin zituen, Arabako Lautadan eta hiriburuan, baina Gasteizen egindako eraikuntza zibilak ditu bereziki aipagarriak: Plaza Berria, Arkupea eta Santuaren etxea.
Filstroff
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 margolaria eta 1 zurgina.
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Lan zibilak
Plaza Berria eraikitzeko lanak 1781ean hasi zituen, eta 1790ean amaitu, udaletxearen eraikuntza burutu zenean. Lau aldeetatik itxitako plaza da, estilo neoklasikoari dagokion eta Espainian garai hartan egin ziren plazak bezala, arrazionalista eta monumentala. Alde batean udaletxea dago, eta gainerako hiru aldeetan etxe partikularrak.
Telmatobufo
Telmatobufo anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Calyptocephalellidae familian sailkatua.
Filstroff
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Filstroff udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 836 hektarea erabiltzen.
Phalotris multipunctatus
Phalotris multipunctatus Phalotris generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Carroll konderria (Ohio)
Carroll konderria (Carroll County) Ohioko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Carrollton da. 2010eko zentsuaren arabera 28,836 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Altenstadt (Hessen)
Altenstadt Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Carroll konderria (Ohio)
Geografia
Carroll konderriak 103,322 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,119 ura dira. Beste 102,203 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 27,91 da.
Filstroff
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Carroll konderria (Ohio)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 28,836 pertsonetatik 28,282 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 238 dira. 133 beltzak edo afroamerikarrak. 70 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 56 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 14 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 281 pertsonek kokatzen zuten.
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Lan zibilak
Frantziako plazetan bezala, kanpoaldeko fatxadek erregularrak behar zuten izan, baina barnealdekoak ez. Horrela, barnealdeko fatxaden antolaketa ez da erregularra. Arkupeduna dute behe solairua, erdi puntuko arkuz osatua. Sarreretan, sarrerak non diren nabarmentzeko, harroinak daude, habeen ordez. Lehen solairuko balkoiak hiruki formako frontoiez eta frontoi biribilduez, txandaka, burutuak dira, eta bigarrenekoek, berriz, arkitrabe ildaxkatu bat bakarrik dute. Udaletxea da plazako lau aldeetako eraikuntzetan bereizten den bakarra: ataurrea sei zutabe toskanar askeez osatua da. Balkoi balaustraduna du, eta, goialdean, ataurrearen zabalera bereko hiruki formako frontoi bat.
Fotokopiagailu
Historia
1903an, G. C. Beidlerrek, dokumentu baten negatiboaren kopia egitea lortu zuen, baina teknika hau gehiago argazkigintzari zegoen lotua.
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Lan zibilak
Plaza Berriari hiriko gainerako eraikuntzekiko lotura bat emateko, eta hiriaren alde garaienaren eta plazaren arteko desnibela gainditzeko, Arkupea izeneko etxeak egin zituen Olagibelek. Arkupe handiz hornitu zituen eta plataforma moduko kaleak, harmailadi eta maldak eraiki zituen, desnibela gainditzeko, kaleak kantoien bidez lotzen zirela. Lan horiekin neoklasikoan hain garrantzitsua izan zen San Fernandoko Akademiaren ideiak sartu zituen Olagibelek Araban, eta Gasteizko zabaltze urbanistikoari hasiera eman zion era horretan.
Lan erlijiosoak
Obra erlijiosoei dagokienez, gutxi izan ziren berritik eraikiak. Olagibelek berak Gasteizen eraiki zuen Magdalena komentua da horietako bat. Komentu honetako fatxada Madrilgo arkitektura barroko eta Berpizkundekoari jarraikiz egina da: fatxada luze estua da, bi pilare laukitu ditu, etzanetara jarriak, eta Mariaren M letra soilaz apaindutako hiruki formako frontoi batez burutua da. Fatxadako parterik aipagarriena eta klasizistena atea da, marmol beltzezko bi zutabe erdiz osatua. Zutabeek kapitel elkartuak dituzte, eta haren gainean ataburua eta arkitrabea daude.
Eraikuntza pribatua denez, ez da Plaza Berria bezain obra zurruna: osagai rokoko batzuk agertzen dira, eta baita tradizio barrokoaren kutsua ere, materialetan edo eraikuntzak eratzen dituen argi-ilunetan esaterako.
Dena dela, ez da Olagibelek egina Araban estilo neoklasikoan eraiki zen obra erlijioso nagusia. Aramaioko Ibarrako eliza egile ezezagun batena da, XIX. mendean eraikia. Estilo neoklasikoko elizen eredua betetzen du, eta dekorazioari dagokionez oso eraikuntza trinkoa da. Arkitekturak du garrantzia beste ezeren gainetik. Oin poligonala du, eta abside zuzena, kupula batez burutua. Barnealdean, albo banatan, erdi puntuko arku handiak ditu, alboko aldareen babesgarri. Oinen fatxadan, berriz, frontis bat dago, pilare lauki-zuzenak eta hiruki formako frontoi bat dituena. Frontisaren aurrean harmailadi bat dago. Erretaulak eta altzariak eliza eraiki zen garai berekoak dira, eta horrek batasuna ematen dio eraikuntzari.
Fotokopiagailu
Historia
1938an, Chester Carlsonek lehen kopia egin zuen xerografia izeneko sistema erabilita. Xerografiak, ikatz-paper garestia alde batera utzi zuen, paperean kopiak egin zitezkeelako. Honen atzetik istorio xelebre bat dago. Carlson  abokatua zen eta esaten da gogaiturik zegoela egun guztia bere datuak eta dokumentuak kopiatzeaz. Horregatik bere fisikako ezaguerez  baliatu zen lehen fotokopiagailua sortzeko.
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Lan erlijiosoak
Eraikuntza zaharrak osatzeko egin ziren lanetan aipagarria da, bereziki, dorreen eraikuntza, Arabako Lautadan molde berezi bat sortu baitzen, Olagibelen lanari esker. Arriagako dorrea izan zen (1787), hain zuzen, estilo horren aitzindari. Oin koadroa du, eta bi gorputz, erlaitz batek bereiziak: behekoa goikoa baino garaiagoa eta leuna da. Goikoak barrurantz sartuak ditu angeluak, eta angeluetan zutabeak daude, kanpandorreko lauki zuzenean inskribaturiko erdi puntuko lau arkuei eusten dietela.
Dorre horretan oinarriturik egin ziren, besteak beste, Antoñanakoa edo Dulantzikoa. Azpimarratzekoak dira, bestalde, Olagibelek egin zituen ataurreak (Aberasturiko San Esteban elizakoa, Miguel Markoletak amaitua) eta sakristiak ere, Eltziegoko San Andres parrokiakoa adibidez. Azken horrek oin biribila du, pilare laukituen bidez zortzi ataletan banatua. Lau ataletan erdi puntuko arkuak daude. Gainerakoak estuagoak dira, eta sarguneak dituzte hormetan, ebanjelarien irudiak gordetzen dituztenak. Esfera, pilare laukituek eutsia, erdiko kupula batez burutua da.
Filstroff
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Arkitektura Bizkaian
Euskal Herriko hiriburu eta hiri askotan bezala, estilo neoklasikoaren eskutik hainbat berrikuntza egin ziren Bizkaian hirigintzaren alorrean, Bilbon, bereziki. Garrantzi handiko proiektuak sortu ziren, nahiz eta den-denak ezin izan ziren aurrera eraman.
Takumi Morikawa
Takumi Morikawa (森川 拓巳, 1977ko uztailaren 11 - ) Japoniako futbolari ohia da.
Fotokopiagailu
Historia
Xerox enpresak erosi zituen Chester Carlsonek asmatu berri zuen gailuaren eskubideak. Honela, Xerox 914 fotokopiagailua sortu zuten, arrakasta handia izan zuena.
Hala ere, merkatuan dagoen edozein produktuk bezala, fotokopiagailua garatu beharra zeukan enpresak, beste konpetentzia batek bere lekua hartu baino lehen. Horretxegatik, gaur egun arte aurrerapen ikaragarriak jasan ditu fotokopiagailuak.
Hori gutxi balitz, beste arazo bati ere aurre egin behar diote enpresa hauek: mundu digitalaren gainezarpenari. Hori horrela, hainbat eta hainbat asmakuntza berritzaile egiten dituzte.
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Lan zibilak
Bilboko San Nikolas inguruan, esaterako, zenbait lan egin ziren, 1786az gero, Loredo sindikuaren eskutik. Hirigunea eraberritzeko asmo haien artean Plaza Berria eraikitzea zegoen, Gasteizkoaren molde berari jarraituz. Plazaren proiektua egiteko eskaera Alejo de Mirandari egin zioten. Haren proiektuak, ordea, ez zuen arrakastarik izan, eta bertan behera utzi zen plazaren eraikuntza, harik eta 1821ean Silvestre Perezen proiektu bat onartu zen arte. Estilo neoklasiko beteko plaza bat proiektatu zuen hark, Gasteizko Plaza Berriaren antzekoa, baina hura baino monumentalagoa. Eta, plazaz gainera, zenbait etxe ere diseinatu zituen.
Fotokopiagailu
Historia
Gaur egun, Carlsonek asmatutako fotokopiagailuaren prozesutik nahiko gertu gaudela esan daiteke. Egungo fotokopiagailu gehienek, prozesu xerografikoa erabiltzen dute. Prozesuri dagokionez antzekoak dira, aldiz, funtzioei erreparatzen badiegu hainbat ezaugarri aldera daitezke. Gaurko fotokopiagailuak azkarragoak dira, kalitate hobeago batean kopiatzen dute kopiatu beharrekoa eta inprimagailu funtzioa dakarte, ordenagailuari konektatzeko eta bertatik inprimatzeko.
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Lan zibilak
Eraikuntza lanak, ordea, ez ziren 1828. urtea arte hasi. Lanen lehenengo zuzendaria Antonio Etxebarria izan zen. Zenbait aldaketa egin zituen baina, oro har, plazak ez zuen kutsu neoklasikoa galdu. Aurrerago beste zenbait aldaketa egin zituen Avelino Goikoetxeak, Etxebarriaren ondorengoak. Oro har, baditu Gasteizkoaren aldean zenbait desberdintasun: hainbeste aldaketa egin izanaren ondorioz, ez da hura bezain neurritsua, ez zituen haren funtzio berberak ere betetzen, ez erakundeei dagokienez (Bilboko udaletxea ez zen plaza hartan eraiki), ez salerosketari eta jostaketari dagokienez Plaza Zaharrean egiten ziren horiek), eta hura baino monumentalagoa da, Bilbo bezalako hiri ahaltsu bati zegokion moduan.
Bilboko Plaza Berrikoaz gainera, beste proiektu aipagarri bat egin zuen Silvestre Perezek: Hiri berriaren eta Bakearen Portuaren planta azaltzen duena, hain zuzen, 1804an egina. Ez zen aurrera eraman, baina garrantzi handiko proiektua da, Ilustrazioko ideien eta Bilbok garai hartan zuen indarraren erakusgarri bikaina den aldetik. Oso ideia handinahia zen, eta bereziki kontuan hartzekoa zuen hiriaren ordenamendu logikoa. Hiri berri bat sortzea proposatzen zuen, gerora Bilboko zabalgunea egin zen tokian. Hiri berri hura portuari lotuko zitzaion, Lisboan, Bordelen eta Londresen egin zen bezala, portua baitzen hiriaren gune nagusia. Plaza handi bat eraikiko zen San Mamesen, eta, monarkiako zenbait kideri eskainitako plazen bidez, integraturiko kaleak arrazionalizatuko ziren.
Fotokopiagailu
Historia
Bestalde, azken urteotan fotokopien prezioa asko jaitsi da, bi arrazoi desberdinengatik: lehenengoa, aurrerapen berriekin fotokopiagailua bera erabiltzearen kostua jaitsi egin delako; eta, bigarrena, lehen adierazi den moduan, mundu digitalari ahal den heinean aurrea hartzen ez uzteko.
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Lan zibilak
Bizkaiko arkitektura zibil neoklasikoan, badira erakundeen eraikuntza batzuk ere. Lehenengo eraiki zenetako bat Urduñako aduana izan zen, Manuel Martin Carrerak egina 1782-1792 bitartean. Aduanak herriko enparantzara irekia du fatxada. Behe solairua arkupeduna da, eta haren gainean beste bi solairu daude. Erdian tinpano bat du, monarkiaren armarriekin, eraikuntzaren izaera ofiziala aditzera ematen duena.
Fotokopiagailu
Historia
Fotokopiagailu asmatzea aurrerapen handia izan zan agertu zanez geroztik bere inpaktu gizartean oso handia izan da eta. Fotokopiagailuak dokumentu mota handi desberdinak azkar kopiatzea errazten duenez eremu mota desberdinetan inpaktu handia eduki du, hau da, enpresetan eta eskoletan. Are gehiago, gaur egun, gero eta eraginkorragoak dira fotokopiagailuak multifuntzionalak direlako. Inprimagailuak eta fotokopiagailuak talde handi bat inprenta eremuan osatzen dute. Etorkizunean, fotokopiagailuak eraginkorra izango da eta aldaketak gehiago sortuko dira. Amaitzeko, ikastoletan, bulegoetan eta leku desberdinetan fotokopiagailuak ikus ditzakegu dokumentu pilo bat fotokopiatzea beharrezkoa delako.
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Lan zibilak
Estilo berean egina da Mallonako kanposantua, Bilbon. 1832-1830 bitartean eraiki zen, Juan Bautista Belauntzaranen proiektuaren arabera. Eraikuntza hartatik ataurre neoklasikoa gorde da, lau habe doriarrez osatua. Gerora beste kanposantu batzuk egin ziren, adibidez, Abandoko San Bizente elizatekoa, F. L. de Moñizena.
Fotokopiagailu
Funtzionamendua
Funtzionatzeko duten eragatik bi fotokopiagailu mota bereizi ditzakegu:
Xerografikoak, honela funtzionatzen dute:
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Lan zibilak
Gernikako Batzar Etxea Euskal Herriko eraikuntza zibil neoklasiko nagusietakoa da. Antiguako Andre Mariaren ermitaren hondakinen gainean dago eraikia. XV. mendeaz gero, Bizkaiko Jaurerriko Batzar Nagusiak Gernikako arbolaren itzalean biltzen ziren, eta Andre Mariaren ermitan zin egiten zituzten foruak. 1826-1833 bitartean eraiki zen gaur egungo eraikina, Antonio Etxebarria arkitektoaren proiektuaren arabera.
Lan erlijiosoak
Arkitektura neoklasiko erlijiosoari dagokionez, Bermeoko Andra Mariaren Zeruratzea eliza da Bizkaiko obra aipagarriena. Hasierako proiektua Gabriel Kapelastegi eta Martin Uribeondorena zen (1783). 1331ko Andre Maria Talaiakoaren eliza gotikoa oso hondatua zenez, han bertan eliza berria eraikitzea zen hasierako asmoa, antzinakoaren tankera eta orientazioa aldaturik betiere. Lehenengo proiektu hura aldatu egin behar izan zen, ordea, Errege Akademiak hala eskaturik.
Fotokopiagailu
Funtzionamendua
Lehenik, kopiatu nahi den dokumentura argi izpi batez eskaneatzen da. Honek gainazal fotosentikor bateko danbor birakari batean proiektatzen du irudia. Ondoren, danborraren gainean hauts pigmentatua edo tonerra barreiatzen da, hauts hau, elektrizatutako eremuen gainean kokatzen da. Azkenik, hauts pigmentatua danborretik paperera transferitzen da eta beroa ematen zaio hautsa paperean finkatzeko.
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Lan erlijiosoak
Bigarrena Manuel Machucarena da, 1790ean onartua. Garai hartan, ordea, eliza berria beste toki batean eraikitzeko ideia zabaldu zen, eta atzera bota ziren ordu arteko erabaki guztiak. Ideia berri horren arabera herrigune berria eraikiko zen, eta udaletxearen aurrean, enparantza nagusian, Andra Maria eliza. Bi iritzien artean gorabehera asko izan ondoren, eliza herrigunean eraikitzea erabaki zen. Kokagune berrirako proiektua Silvestre Perezi agindu zitzaion 1796an. Zenbait etenaldiren ondoren, 1823an hasi ziren lanak, S. Perezek berak 1820an egindako planoen arabera, eta 1866an inauguratu.
Fotokopiagailu
Funtzionamendua
Bestetik, elektrostatikoak aurkitzen dira. Hauek beste erabateko funtzionamendua dute:
Carmen Ballvé
Carmen Ballvé (Madril, 1960) argazkilaria da.
Biografia
Pedagogian eta Hezkuntza Zientzietan lizentziatua Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, argazkigintza ikasi zuen New Yorkeko ICPn (International Center of Photography). Espainiako egunkari eta aldizkarietan kolaboratzen du eta bere lana New Yorken, Londresen, Edinburgon, Dar es Salaamen, Tbilisin eta Madrilen erakutsi ditu, besteak beste. Dominikar Errepublikan egon zen bitartean, "Batey" proiektu fotografiko eta dokumentala garatu zuen, azukre-kanaberetako haitiar brazeroen inguruan. Horiek, Etiopia, Mongolia eta Peruko beste lan batzuekin batera, musika, zinema eta argazkigintzako nazioarteko jaialdietan erakusten dira.
1980ko hamarkadan ekin zion Ballvek argazkilaritza profesionalari. New Yorketik lehenengo eta Madriletik ondoren, hainbat agerkaritarako erretratuak egiten hasi zen, estudioan, harik eta 1987an, Marie Claire aldizkariaren enkarguz, Madril iparraldeko ijito komunitate batera heldu zen arte. Hura izan zen argazkigintza dokumentalean egin zuen lehen urratsa. Eta norabidea aldarazi ziona. Ballve:"«Orduan ohartu nintzen bazela zerbait gehiago gustatzen zitzaidana argazkigintzatik; ez zena soilik erretratu bat egitea, baizik eta harago joan ahal izatea eta komunitate baten bizitza islatu ahal izatea»"Horregatik, haren ibilbidean duten esanguragatik, proiektu hartako zenbait irudi ere badira erakusketetan.
Fotokopiagailu
Funtzionamendua
Hasteko, kopiatu nahi den irudia zuzenean paperean proiektatzen da eta papera karga elektrikoz sentsibilizatuta geratzen da. Gero, paperak toner bainu bat jasaten du eta partikulak elektrizatutako eremuetan geratzen dira. Esan beharra dago, hauek paper berezia behar dutela, paper sentsibilizatua, eta horregatik ez direla hain ezagunak.
Oinarrizko piezak
Bestetik, koroaren kableak aurkitzen dira. Hauek, boltaje handia jasaten dute eta danborraren eta paperaren gainean karga positiboak ezartzen dituzte.
Fusoreak, kuartzoz osatutako hodien lanparak dira eta tefloiz estalitako arrabolak. Hauen funtzioa tonerreko hautsa urtzea da eta paperean itsastea. Gainera, toner urtua fusoreari itsastea ekiditen du.
Bestalde, lanparek eta lenteek, argia ematen dute paperean. Lanparari konektatutako ispilu batek, argia islatzen du danbor birakari batean. Horrela, irudiaren kopiaren parte bat toki espezifiko batean enfokatu dezake.
Azkenik, tonerra, pigmentu eta plastikoz osatutako hauts elektriko bat da. Horregatik, urtuko da fusorearen beroarekin. Bitxikeri bezala, tonerrak, 125 konposatu baino gehiago daramatza, baina %95a birziklagarriak dira.
Aplikazioak
Fotokopiagailuak aplikazio desberdinak dauzka eta aplikazio desberdinetarako erabili ahal daiteke.
Gaur egungo fotokopiagailua inprimagailuaren funtzioa dute eta orri batean edo beste material batzuetan fotokopia daiteke nahi dena. Aplikazio desberdinetarako erabiltzen da fotokopiagailua:
Fotokopiagailua edozein dokumentu fotokopiatzeko erabili daiteke: word, ppt, pdf… Edozein lan edo proiektu fotokopiatu edo inprimatu daiteke eta horretxegatik bere aplikazioa arlo honetan oso beharrezkoa da; ordenagailuan egindakoa (birtuala) paperean (erreala) bihurtzen duelako.
Aplikazio hauxe da gehien erabiltzen dena fotokopiagailuetan eta oso garrantzitsua eta erabilgarria da. Fotokopiagailu honen funtzionamendua normala da hau da ez du paper bereziren beharrik,formatu hauetan inprimatzen du: karta moduan, A5,A4,.....
Fotokopiagailuak ere beste funtzio garrantzitsu bat ere badu, dirua inprimatzearena. Dirua fotokopiagailu berezi batetik dator eta inprimatzerakoan edo fotokopiatzerakoan berezia da eta ezin da fotokopiagailu normaletan egin. Dirua ez faltsifikatzeko segurtasun asko jartzen dituzte: ur-markak, hologramak eta irisaturiko barrak. Baina teknika hauetaz guztiez gain, eta, batez ere, euro billeteetan, EURion konstelazio deritzon zirkunferentzia txikiak aurkitu ditzakegu.
Gainera, gidatzeko baimena, unibertsitate-tituluak… asko faltsifikatzen dira. Horregatik, ur-marka edo holograma bereziak ezartzen zaizkie benetakoei. Patroi hori edozein fotokopiagailuk detektatzen badu, ez du fotokopiatuko. Baina, azpikerian ari den batek lortuko balu, hala ere, erraza izango litzateke faltsua eta benetakoa bereiztea dituzten ur-markengatik.
Pistola batek tiroa bota eta gero balak duen itxuraren arabera pistola zein den jakin dezakegu zehazki. Berdina pasatzen da idazteko makineta n edo fotokopiagailuetan. Munduan ez dago kopia zehatza egiten duen fotokopiagailurik. Fotokopiagailu bat irteerako inperfekzioak analizatuz jakin daiteke zein fotokopiagailutan fotokopiatu den dokumentu hori. Gainera, uste da, fotokopiagailu enpresa batzuek beraien fotokopiagailuak programatzen dituztela egiten diren fotokopia guztiak kodetzeko. Horretarako, kode ikusezin bat erabiltzen dute eta auzitegi-identifikazioan erabiltzeko.
Neoklasizismoa Euskal Herrian
Lan erlijiosoak
Eliza orube berriari egokitu behar izan zitzaion, Andre Maria Talaiakoarena baino estuago eta luzeagoa baitzen berria: oina luzatu, alboetako ataurreak estutu gurutze besoen pareraino eramanez. Erromatar tradizioko zenbait elementu erantsi zizkion Pérezek, korupeko habe bikoitzak, kupularen 1:1 proportzioa eta ataurre tinpanoduna, esaterako. Ikusgarria da Andra Maria elizak eta Bilboko San Nikolas eliza barrokoak duten antza. Besteak beste, oinplano oktogonala dute biek ere, erpinen ordez horma sargunedunak dituena, eta lau beso, horietako hiru korudunak. Fatxadaren alboetan bi dorre dituzte, eta prisma batek burutua dute kupula kanpoaldetik. Adituen ustez, Bermeoko agintariek, beren helburu politikoak lortzeko, egitura fisiko egokiena San Nikolaskoari iritzi ziotela izan daiteke horren arrazoia.
Dena dela, Bermeoko Andra Maria eliza berrizalea izan zela esan daiteke. Barrokoari kontrajartzen zaion estetika du. Erromatar tradizioaren kutsua nabarmena da elizaren soiltasunean, eta ez dago zentzuen asebetetze hutserako ezarritako osagairik, guztiak du morala sendotzeko helburua. Ordena, batasuna, koherentzia eta oreka dira elizak azaldu nahi dituen ideiak. Eta ideia horiek bereziki nabarmen agertzen dira fatxada nagusian. Fatxada nagusiaren alboetan bi dorre daude, eta dorreen arteko eremua gero eta barnerago sarturiko osagai multzo baten kadentziak betetzen du.
Hala ere, ezin esan daiteke Andra Maria elizaren planoa eta emaitza biak bat datozenik. Batetik, elizaren kokaleku meharra eta enparantzaren sakontasun eza direla eta, eliza ez da bere osotasun eta handitasunean ikusten. Arkitektoak nahiago izan zuen elizaren beraren neurria eta arrazoia mantendu, inguruneari erreparatu gabe. Horrez gainera, amaitzeke gelditu zen dorre bat, eta bestea, berriz, kanpandorre neobarroko batez burutua da, horrek oreka kentzen diola. Azkenik, eraikuntzan erabilitako harri desberdinek tankera bitxia ematen diote hain nabarmen behar ez zuen osagai bati.
Bermeoko Andra Maria eredu hartuta egin ziren, bestalde, Nabarnizko parrokia, Aramaioko San Martin, Alejo Mirandarenak biak, Ajangizko Jaunaren Igokundea (Juan Bautista Belauntzaran) eta Muruetako Andra Mariaren Jaiotza (Antonio Goikoetxea) elizak.
Arkitektura Gipuzkoan
Esan den bezala, XVIII. mende bukaeran eta, batez ere, XIX.aren lehenengo hamarraldietan, neoklasikoan hirigintzak eta arkitektura zibilak indar berria hartu zuten. Funtsezkoa izan zen horretarako Ilustrazioaren pentsamoldearen eragina batetik, eta borboitarren erreformarako joera bestetik. Euskal Herrian zehazki, RSBAP edo Euskalerriaren Adiskideen Elkartearen berrikuntzarako bultzadak ere izan zuen horretan zerikusirik. Gipuzkoari dagokionez, arkitektura erlijiosoan ere badira garai honetan zenbait obra aipagarri, Mutrikuko Jasokundeko Andre Mariaren eliza, batez ere. Baina hiri moldaketak dira hemen ere nagusi, neoklasikoak bere-bereak dituen arrazionalismoa eta handitasuna lantzea bideratzen dutenak. Honela, eraikuntza zibilak (udaletxeak, justizia jauregiak, etab.), enparantzak, lorategi publikoak eta hilerriak osatzeari ere ekiten zaio.
Lan zibilak
Donostian 1813ko sute handia erabakiorra izan zen, hiriaren birmoldaketa nahitaezko eta premiazko egin baitzuen. Izan ere, Independentzia Gerran jasandako sute eta sakailak ikaragarriak izan ziren, Santa Maria eta San Bizente elizak, San Telmo komentua eta inguruko 600 bat etxebizitzetatik 36 besterik ez baitzen geratu zutik. 1813ko abenduan Pedro Manuel de Ugartemendia arkitekto andoaindarra hautatu zuten berreraikitze planoak egin zitzan. Bost hilabete geroago, bere proiektua aurkeztu zuen Ugartemendiak, arkitektonikoki oso aurreratua zena: erdian zortzi aldeko enparantza zuen (zerbitzu zibil guztien kokagune litzatekeena), bertara zortzi kale bideratzen zirela. Alboetan beste bi enparantza, koadroa portu aldekoa, eta erdi biribila Santa Maria elizakoa. Proiektu hura, ordea, oso berritzailea zen sute aurreko egituraren ondoan, eta lurren jabe asko proiektuaren aurka altxatu ziren, aurreko orube banaketa errespeta zedin eskatuz. Azkenean, Manuel de Gogorza errejidoreak beste plano bat egin zuen aurreko orube banaketa erabat mantenduz, hau da, lehengo hiriaren berreraikuntza soila proposatuz.
Hori izan zen 1816an Gaztelako Kontseiluak azkenean onetsi zuena. Edonola ere, Ugartemendiak fatxada guztien estiloen bateratzea eta beste zenbait osagarriren (zokalo, hutsarte, erlaitz, teilatu hegal etab.) erregulartasuna ziurtatzen zuen araudia onartzea lortu zuen. Gainera, azkenean Ugartemendia eta Alejo de Mirandak elkarrekin egindako bigarren plano bat atera zen aurrera, sute aurretik zegoen moldaketa gauza askotan errespetatzen zuena.
Donostiako Konstituzio plaza da berreraikitze prozesu honetan jasotako espazio sinboliko nagusia. Lauki zuzen egiturako enparantza da, Ugartemendia eta Mirandak diseinatua, aurretik zegoen moldaketa errespetatuz. Bere lau aldeak zein bere aldetik diseinatu ziren, eta gero taldeari osotasun itxura ematen dioten arkuen bidez lotu. Enparantza berriaren osaketak kalte eragin zien etxejabeak nolabait saritzeko, Donostiako udalak etxebizitza hauetako balkoi jarraituak egiteko laguntza eman zuen. Balkoi horiek bertatik zezenak ikusteko alokatzen ziren. Hori da, hain zuzen ere, gaur egun ateburuetan dituzten zenbakien jatorria.
Konstituzio plazako eraikuntza nagusia udaletxea da, gaur egun udal liburutegi dena. Udaletxe hori Silvestre Perez aragoiar arkitektoak (1767-1825) proiektatu zuen 1819an. Eraikuntza lanak, ordea, arazo ekonomikoak zirela medio, 1829-1837 arte atzeratu ziren. Enparantzako gainerako etxeetako arkupeekin bat egiten du udaletxekoak, horrela talde osoa bateratuz. Lehenengo gorputzeko erdi puntuko bost arkuen gainean, sei zutabe toskanar erraldoik beste bi solairuak ordenatzen eta bateratzen dituzte. Eraikuntzaren buruan, ohi denez, hiriko armarria dago.
Fatxada neoklasiko aski neurrizko honetan eta eraikuntzan oro har zenbait aldaketa egin zituen, Silvestre Perez 1825ean hil ondoren, proiektua jarraitu zuen Ugartemendiak. Honek aldaketa pare bat egin zion Perezen proiektuari, fatxadaren burua eta barruko eskailerari zegozkionak. Geroztik zenbait berrikuntza ere egin izan zaizkio eraikuntza honi: Jose Goikoa arkitektoak zenbait gela gehitu zizkion 1876 eta 1895 bitartean, eta Juan Rafael Aldaik azken solairua moldatu zuen 1924an.
Donostiako Konstituzio enparantzaren antzik badu Tolosako Euskal Herria edo Justizia plazak. Bi kasuotan, enparantza laukizuzen bat osatzen duten etxebizitzak arkupe bateratuaz lotuak daude. XIX. mende erdialdera, Tolosako herria zabaltzen hasi zenean, osatua da Justizia plaza, bertan Justizia jauregia kokatzeko diseinatu baitzuen Jose Eleuterio Eskoriatza arkitektoak. Donostiakoa baino pixka bat geroxeagokoa da Tolosakoa: 1853ko data ikus daiteke hango eraikuntza nagusiaren fatxadan, frontoi txikiaren eta erlojuaren ondoan.
Lan erlijiosoak
Estilo neoklasikoan Gipuzkoan arkitektura erlijiosoa asko landu ez bazen ere, badira aipatzeko kasu batzuk. Batetik, Azpeitiko Soreasuko San Sebastian elizako ataurrea, 1771n Ventura Rodríguezek diseinatua, eta azkenean Frantzisko Ibero arkitektoak egina. Ataurre honen garaipen arku erromatarrak jada kutsu neoklasiko garbia du, nahiz eta oraindik estiloaren lehenengo garaietakoa den eta bertan erabiltzen diren formek liraintzera joko duten.
Dorregintzari dagokionez, barrokoan orokortu zen eredua jarraitzen da, orain jada apaingarririk gabe eta itxura klasikoa emanez, Manuel Martin Karrera Oñatiko San Migel elizako dorrea diseinatzerakoan egiten hasi zen bezala. Dena den, Gipuzkoan ez zen garai honetan ia dorre berririk osatu, ez baitzegoen Araban zebilen Olagibel bezalako dorre neoklasikoen egilerik.
Bestetik, ez zati bat soilik, baizik eta erabat neoklasikoa den Gipuzkoako eliza bakarra, eredugarria gainera, Mutrikuko Jasokunde Ama Birjinaren Eliza da. Hau ere Silvestre Perezi zor zaio, besteak beste Donostiako udaletxea –gaur egun udal liburutegia–, Bilboko Plaza Berria eta Bermeoko Santa Maria eliza diseinatu zituen arkitekto berari.
1798an, Erroman bolada luzea egin ondoren, egin zituen Perezek eliza honetako planoak. Hala ere, hamaika arrazoi zirela eta (arazo ekonomikoak, Independentzia Gerra, Lehenengo Karlistaldia etab.), 1843 arte ez ziren egin eraikuntza lan nagusiak, Manuel Vicente Laka eta Mariano Jose Laskurain arkitektoek gidatuak. Silvestre Perezek, gainera, leku aproposa aukeratu zuen eliza kokatzeko. Ohi zen bezala herri erdian egin beharrean, herriko bazter hutsago bat hautatu baitzuen, Mutriku sarrerako goialdea, hain zuzen ere, eraikuntza gutxi eta aurrealdea hutsik zuen enparantza. Lurraren eta elizaren beraren garaierak, gainera, elizaren funtzio sakratua azpimarratzen du.
Mutrikuko eliza bere garaiko eraikuntzarik aurreratuenetarikoa da. Hierarkia jakin bati jarraitzen dioten bolumen desberdinen erabilera eredugarriak fatxada bat baino gehiago egitea bideratu zuen. Perezek ez ditu tradizioak agintzen zituen osagarri nagusiak baztertzen, baina bai eraldatzen. Dorrea, esate baterako, eraikuntza osoaren mende dago, eliz buruan kokatua; fatxada nagusiaren gainean ez da ageri ere egiten, barroko garaiko eliza dorreak ez bezala. Fatxada nagusia guztiz klasikoa da, tenplu erromatarren kutsu argikoa, aurrean eskailera sail zabalak dituela, eta sei zutabe doriar eta frontoi soila.
Halako fatxada apaingarri gabeak, kolore bakarrekoak, zurrunak, podio batean jarriak, emozioak piztu baino gehiago, zentzuzko ordena baten ideia iradokitzen du. Erroma klasikoan bezala, fatxada honek ez du osagarri edo apaingarri erlijiosorik, hiritarren bertuteak areagotzeko ideia luzatzen duela dirudi, aldiz.
Barrualdeari dagokionez, Mutrikuko elizak oinplano laukizuzena du, gangak, lau zutabe doriarren gainean, gurutze modukoa bilakatzen dena, hormak presbiterio erdi biribilarekin eta alboetako bi zabaluneekin irekiz.
Eskultura
Estilo neoklasikoko oso eskultura gutxi da Euskal Herrian. Urritasun horren arrazoi nagusiak dira, batetik, erlijio eskakizunak ordurako beterik zeudela, eta ez zela enkargu berririk egiten. Bestetik, ez zela, oro har, oso kalitate oneko artistarik, eta, azkenik, estilo neoklasikoaren ezaugarriak ez zitzaizkiola ongi egokitzen garai hartako herri erlijiotasunari.
Eskulturaren alorreko jarduera nagusiak erretaulagintza eta erretauletarako bereziki eginiko eskultura eta erliebegintza izan ziren. Dena dela, erretaulagile bikainenak arkitekturan ere nabarmendu ziren artistak izan ziren. Horren ondorioz, arkitektura bera da erretaula neoklasikoen alderik azpimarragarriena.
Ezaugarri nagusiak habe trinkoak, habe ildaxkatuak eta marmolaren imitazioa dira. Hala ere, egin ziren marmol hutsezko zenbait lan ere, garai hartan emandako Errege Ordena batek agintzen zuenaren arabera, suterik bazen-edo, erre ez zitezen. Gorputz bakarreko erretaulak izan ohi dira, oro har, erliebe handi edo imajina batez osatuak.
Erretaulak proiektatu zituzten arkitektoen artean aipagarrienetako bat Diego Villanueva da. Berak proiektatu zuen Donostiako Santa Maria basilikako erretaula nagusia, Francisco Azurmendik gauzatu zuena. Eliza hartako Bakardadeko eta Sokorroko albo erretaulen proiektuak, berriz, Ventura Rodríguezek –neoklasikoan garrantzi handia izan zuten arkitektoetako batek– egin zituen, eta Azurmendik gauzatu zituen, bi horietan ere material nagusi gisa marmola eta jaspea erabiliz. Erretaulagile eta eskultore horiek beroriek egin zituzten Errenteriako Jasokundeko Andre Mariaren elizako erretaula nagusiaren proiektua eta obra.
Justo Antonio Olagibelek eta Eustaquio Díaz de Güemes arkitektoek ere jardun zuten erretaulagintzan, arkitekturaz gainera: Gasteizko kolejiatakoa proiektatu zuen lehenak, eta Kutxukoa bigarrenak. Eta erretaulagile izan ziren, orobat, Manuel Martin Karrera (Audikana eta Okarizko erretaulak egin zituen) eta Francisco Ugartemendia (Elgoibarko erretaula nagusia egin zuena, beste zenbait artistarekin lankidetzan). Silvestre Perez aragoiarrak ere eragin handia izan zuen euskal neoklasikoan, bai arkitekturan, bai erretaulagintzan. Harenak dira, besteak beste, Tolosako Santa Maria elizako erretaula nagusia eta alboetakoak, eta Arriagarako egindakoa.
Erretaulagile gisa soilik nabarmendu zirenen artean, ordea, arabarrak dira bereziki ospetsuak, Benigno Moraza eta Antonio Rubio, batez ere. Lehenak 1789 eta 1832 bitartean egin zituen bere lanik gehientsuenak, besteak beste, Aztegieta eta Amaritako erretaula nagusiak, eta Betoñoko albo erretaula bat. Rubiorenak dira, berriz, Elorriagako San Pedro elizako albo erretaularen arkitektura egitura eta San Sebastianen erretaularena, eta Derediakoa (1803). Rubioren ezaugarri nagusia oreka da, dotoreziaren eta neurriaren batasuna. Lan bikainak egin zituzten, halaber, Manuel de Agredak eta Gregorio de Dombrasasek ere.
Erretaula haietarako eskulturak eta erliebeak ondu zituzten artistetan aurrez aipatua izan den Francisco Azurmendi idiazabaldarra izan zen ezagunenetako bat. Herri askotan egin zituen lanak Azurmendik, Gipuzkoan bereziki. Lan ezagunenak ditu, besteak beste, Alegiko elizako estatuak eta San Joan Bataiatzailearen domina, Andoaingo Arrosarioaren erretaula, Lezoko Santo Kristokoa, Amasakoa eta Azkoitiko koruko aulki saila.
Garrantzi handia izan zuen, orobat, Miguel Antonio Jauregi maisuak ere. Marrazki irakasle izan zen Jauregi Bergarako Errege Mintegian, eta Euskal Herritik kanpo ere lan egin zuen, Errioxan hain zuzen. Aipagarria du Soraluzen eginiko erretaula bat, Ventura Rodríguezek proiektatua, marmol itxura eta Hirutasuna Ama Birjina koroatzen agertzen duen igeltsuzko erliebe bikaina duena. Eta herri hartan bertan egin zuen, era berean, mojen komenturako Santa Anaren erretaula. Harenak dira, halaber, Zumarragako Jasokundearen elizako lau albo erliebe, 1800. urtean proiektatuak.
Azpimarragarriak dira, era berean, Roberto Michelek egindako lanak ere: Donostiako Santa Mariako San Pio V.aren erretaulako erliebe handia, Kristo Gurutziltzatuaren mirariari eta Aita Santuari buruzkoa; Gasteizko Sociedad Bascongadarentzat eginiko Karlos III.aren bustoa, gaur egun Arabako Diputazioko jauregian gordetzen dena; Azpeitiko parrokiako San Sebastianen imajina handi bat, eta Gagesko konde eta erregeordearen hilobia, Iruñeko katedraleko klaustroan dagoena. Seguru jakiterik ez bada ere, Michelek egindakotzat jotzen da, halaber, Santa Maria elizako Santa Barbara erretaulako erliebea ere.
Alfonso Bergazek, berriz, Olagibelek Armentian egin zuen Diaz Espadatarren etxeko fatxadako irudia eta Getariko plazan dagoen Elkanoren irudia egin zituen. Jose Piquerrek, berriz, Silvestre Perezek Tolosako elizarako diseinatu zuen erretaula nagusiko hiru eskultura eta alboetakoak egin zituen. Eskultore berarena da Francisco Espozen mausoleo bikaina (1855), marmol zuriz ondua, Iruñeko katedraleko klaustroan dagoena. Berez, Florentziako Santa Croce elizan Antonio Canovak Alfieri olerkariaren hilobirako egindako lanaren kopia da.
Pintura
Pinturaren alorreko adierazpen urrietan badira bai pintura zibilari dagozkionak (erretratuak, erakundeek eskaturiko irudiak etab.) eta bai pintura erlijiosoari dagozkionak ere, gutxiago badira ere.
Pintura ez erlijiosoan kontuan hartzekoa da, halaber, Antonio González Ruiz, Erregearen Ganbara Pintore eta San Fernandoko Akademiako zuzendari izan zena. Bere lanak neoklasizismoaren hasierakoak dira eta kutsu barrokoa dute, baina beren taxukera oso egokia eta aintzat hartzekoa da. Arabako Batzar Orokorretarako eskatu zioten Arabaren eta San Prudentzioren alegoria (1762) da bere estiloaren erakusgarri gorena. Hark egina da Gasteizko umezurztegi zaharreko Rodrigo de Rojas y Contrerasen erretratua ere.
Erlijio pinturari dagokionez, ezagunak dira Goikoetxea nafarra, Donostiako Santa Mariako erretaularako oihal gainean egin zituen margoekin, Antonio Zabala bergararra, Tolosako Santa Maria elizan Jasokundeko Ama Birjinaren koadro handi bat egin zuena, eta Jose Lopez de Torre arabarra, agirien arabera Galarreta, Urizaharra, Deredia eta Argomaizko elizetako zenbait koadroren egile izan zena, besteak beste.
Samer
Samer Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Samer udalerrian erroldatutako biztanleak 3.457 ziren. Familiak 1.285 ziren, horien artean 307 pertsona bakarrekoak ziren (122 bakarrik bizi ziren gizonak eta 185 bakarrik bizi ziren emakumeak), 378 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 476 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 124 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.399 etxebizitza zeuden, 1.312 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 69 hutsik zeuden. 1.320 etxeak ziren eta 64 apartamentuak ziren. 1.312 etxebizitza nagusietatik 829 bere jabearen bizilekua ziren, 460 alokairuan okupaturik zeuden eta 23 doan lagata zeuden; 18 etxek gela bat zuten, 53 etxek bi zituzten, 193 etxek hiru zituzten, 367 etxek lau zituzten eta 681 etxek bost zituzten. 891 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 613 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 494 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.193 ziren, horien artean 1.562 aktiboak ziren eta 631 inaktiboak ziren. 1.562 pertsona aktiboetatik 1.361 lanean zeuden (758 gizon eta 603 emakume) eta 201 langabezian zeuden (92 gizon eta 109 emakume). 631 pertsona inaktiboetatik 183 erretiraturik zeuden, 208 ikasten zeuden eta 240 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 131 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 5 janari enpresak ziren, 11 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 23 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 23 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 40 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 zurginak, 3 iturginak, 4 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 5 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 aldi baterako lan enpresa, 5 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
2000. urtean Samer udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 874 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an haur-eskola 1  eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Samer udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 535 ikaslekin.
The Purge
The Purge (Purga) estatubatuar sail zinematografikoa da, Universal Picturesek banatutako eta Blumhouse Productions eta Platinum Dunesek ekoitzitako akziozko eta suspensezko film distopiko sorta bat ardatz duena, nagusiki James DeMonacok sortuak. Filmek itxuraz normala den eta etorkizun hurbilean deliturik ez duen Estatu Batuak aurkezten dituzte, nahiz eta herrialdea Purga izenez ezagutzen den urteroko festa nazionala ospatzen duen distopia bat izan. Egun horretan delitu guztiak, hilketa barne, 12 orduz legeztatzen dira. Frankiziak, guztira, 450 milioi dolar baino gehiago bildu ditu, 35 milioi dolarreko ekoizpen aurrekontu konbinatuaren aldean.
Argumentua
2014an, kolapso ekonomiko baten eta istilu sozialen gorakadaren ondoren, Amerikako Aita Fundatzaile Berriak (NFFA) izeneko erakunde politikoa eratu zen eta kargurako bozkatu zen. Erakundeak gobernu totalitario berria eta alarma-egoera ezartzen ditu. 2016an, NFFAk gizarte estatubatuarra egonkortzen laguntzeko plan bat diseinatu zuen, eta, aurrerago, 2017an, Estatu Batuetako Konstituzioari egindako 28. Zuzenketa berretsi zuen. Zuzenketa horrek 12 orduko ekitaldi bat ezartzen du, "Purga" izenekoa, eta martxoaren 21eko 19:00etatik martxoaren 22ko 07:00etara egingo litzateke, delitu guztiak legeztatuta. Purga hasi aurretik, Larrialdiak Transmisionatzeko Sistema erregela eta otoitz batekin aktibatzen da.
Hauek dira urteko garbiketarako arauak:
Leopold Ružička
Lavoslav (Leopold) Ružička (Vukovar, Kroazia, 1887ko irailaren 13a - Zürich, Suitza, 1976ko irailaren 26a) 1939an Kimikako Nobel Saria irabazi zuen kimikari kroaziarra izan zen.
Inhacorá
Inhacorá Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
The Purge
Argumentua
Jarraian, larrialdiko transmisio-sistemak lehen bi filmetan Purgeren hasiera iragartzen du:
Leopold Ružička
Biografia
Vukovarren jaio eta Osijeken egin zituen bere lehen ikasketak. Apaiz izateko bidea utzi eta kimika ikasteari ekin zion, ziurrenik Osijeken zabaldu berria zen azukre findegi lantegian lan egiteko asmoaz. Ondoren Karlsruhen eta azkenik Basileako Unibertsitatean bukatu zituen kimika ikasketak. Zürichko Teknologia Institutufederalean irakasle aritu zen.
Kanaria Handia
Kanaria Handia (Gran Canaria) Afrikako uhartea da geografikoki eta Espainiakoa administratiboki. Zehazki, Las Palmas probintzian (Kanariak) dago.
Leopold Ružička
Ikerketa zientifikoak
Lurrin industria aztertu zuen eta bertan hasi zen terpenoak ikertzen. 1934 eta 1935 artean androsterona eta testosterona hormonak esterol neutro batetik sor zitezkeela frogatu zuen. Aurkikuntza honek hormonen ekoizpen sintetikoa ahalbidetu zuen.
1939an Kimikako Nobel Saria irabazi zuen Adolf Butenandt alemaniar biokimikoarekin batera.
Kanaria Handia
1.560 km2-ko azalera du eta 807.049 biztanle zituen 2006an.
Hiriburua Las Palmas Kanaria Handikoa da (378.628 biztanle 2005ean).
Suteak
2007ko uztailean Tejeda (Las Palmas) 19.191 hektarea erre egin ziren. 2019ko abuztuan 12.000 hektarea inguru kiskali ziren Vallesecon eta Artenara aldeetan.
Cyanocorax beecheii
Cyanocorax beecheii Cyanocorax generoko animalia da. Hegaztien barruko Corvidae familian sailkatua dago.
Kanaria Handia
Toponimia guantxea
Guantxeek izen hauek utzi dituzte uharteko toponimian: Agüimes, Arguineguín, Artenara, Arucas, Firgas, Gáldar, Mogán, Tamaraceite, Tara, Telde, Tenoya, Teror edo Tirajana.
Asbach
Asbach Alemaniako udalerri hauetako bat izan daiteke:
Lilies of the Field
Lilies of the Field 1963ko Ralph Nelson estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatiko film bat da. William Edmund Barrett idazlearen izen bereko eleberrian oinarritzen da. Sidney Poitier, Lilia Skala, Stanley Adams eta Dan Frazer aktoreek antzestu zuten.
Lan honengatik, Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen Sidney Poitierrek, aktore nagusi bezala Oscarra irabazten zuen lehen afro-amerikarra bihurtu zelarik.
Argumentua
Arizonako basamortuan zehar doala, Homer Smith langile ibiltariak estu bizi diren bost mojekin egiten du topo. Bere komunitateko mandioaren teilatua konpondu ondoren, Ama Gorenak lana ordaindu ez ezik, kapera bat eraiki dezan nahi duela ezagutzen du Homerrek.
Tepuihyla
Tepuihyla anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Hylidae familian sailkatua.
Metaplasmo
Itxuraldaketa-irudi ere deitua, metaplasmoa esanahia aldatu gabe fonema eta, beraz, grafia kendu, gaineratu, ordezkatu eta aldatzeak eragindako irudi erretorikoa da. Jatorriz, Antzinako Grezia ko eta Erroma ko poesiagintzari zein gramatikako aldaketa-prozesuei egiten die erreferentzia. Metaplasmoak arrazoi nagusi bi dauzka gerta dadin: hiztunaren kasuan kasuko arrunkeria edo erosotasuna eta beren-beregi bilatutako efektu akustikoa.
Protesia, epentesia eta paragogea
Protesia, epentesia eta paragogea, hurrenez hurren, hitz hasieran, tartean edo amaieran fonemak gehitzean dautza. Eransketa, esan bezala, akademia k maila jasorako nolabait gaitzetsitako artikulaziozko nagikeriari ez ezik, hizkuntzen berezko bilakaerari ere badagokio eta, ondorioz, hiztunak berak ere ez du jakiten berbetan dabilela fonemarik gaineratzen duen ala ez. "Eskola", besteak beste, protesiaren adibide bikaina da, latin ezko scola hitzetik dator eta.
Felipe Salaverry
Felipe Santiago Salaverry del Solar (Lima, 1806ko maiatzaren 3a - Arequipa, 1836ko otsailaren 18a) militar eta politikari perutarra izan zen, Peruk izan zuen presidenterik gazteena eta hil zen gazteena. Oso militar ilustratua zen, irakurtzeko zaletasuna zuen eta idazteko gaitasuna. 1835ean Luis José de Orbegoso presidentearen aurka matxinatu zen eta boterea hartu zuen. Urtebete baino ez zuen gobernatu, 1835eko otsailetik 1836ko otsailera. Bere herrialdearen buru izan zen Boliviako inbasioaren aurka. Andrés Santa Cruz ek garaitua eta atxilotua, fusilatuta hil zen, bere aurkako prozesu sumario baten ondoren.