cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Steilas
Steilas edo Euskadiko Irakaskuntzako Langileen Sindikatua (Hego Euskal Herriko hezkuntza maila desberdinetako langileen (irakasleak, hezkuntza laguntza eta zerbitzuetako langileak) biltzen dituen sindikatua da, Haur Eskoletatik Unibertsitateraino.
Historia
Irakaskuntzako sindikatua da eta bertan lan egiten duten langileen eskubideak eta lan baldintza egokiak defendatzen ditu: irakasleak, hezkuntza laguntza eta zerbitzuetako langileak, Haur Eskoletatik Unibertsitateraino. Prekarietatearen kontra, enplegu egonkortasunaren alde, lana banatzeko neurriak edota lan osasuna kontuan argi adierazten dituzte gure lehentasunak.
Izena
STEE-EILAS sindikatua, gaztelaniazko eta euskarazko izen bikoitzarekin, Sindicato de Trabajadores de la Enseñanza de Euskadi (STEE) eta Euskadiko Irakaskuntzako Langileen Sindikatua (EILAS). Praktikan, euskaraz zein gaztelaniaz sigla batuketarekin erabili izan zen beti sindikatuaren izena: STEE-EILAS. Sindikatuaren X. kongresuan STEE-EILAS sigla bikoitza ordezkatu zuten STEILAS izen bakarrarekin.
Hedapena eta naziotasuna
Sindikatua Hego Euskal Herriko lau lurraldeetan: hedaturik dago Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroa). STEILAS sindikatu nazionala da Euskal Herrian dauden egitate ezberdinak kontuan hartuz, era demokratikoan eta kanpo eskuhartzerik gabe herri bezala etorkizuna erabakitzeko duen eskubidea aldarrikatzen du. STEILASen aburuz, hamaika kolorez osatutako gizarte bat aberasgarria izan liteke elkarren arteko oinarrizko balore batzuk eta gutxiengoak zein gehiengoak onartutako joko arauak sortzeko gai bagina. Pertsona guztiak, ideia guztiak eta proiektu guztiak, zilegiak ezezik, baliagarriak eta beharrezkoak ere baitira sindikatu honen ustez.
Aniztasuna, ideologikoa zein sentimendu nazionalari dagokiona, izan da bere nortasun ikurretako bat. Dogmetatik ihes eginez, elkarrekin diren baloreetan oinarritzen da sindikatuaren jarrerak finkatzeko, elkarrizketa eta ikuspegi irekiz, posible baita desberdintasunak gainditzea.
STEILASek uste du Euskal Herriak pairatzen duen gatazkak izaera politikoa duten oinarri historikoak dituela eta bereizkeria nahiz aldez aurreko baldintzarik gabeko elkarrizketa dela konponbidea. Halaber, bere ustez, guztientzako giza eskubideen defentsak, indarkeriarekiko arbuioak eta euskal gizartearen borondate demokratikoarenganako begiruneak osatzen dute bakea eta normalizazio politikoa lortzeko gakoa.
Aldarrikapenak
Irakaskuntzako sindikatua da eta bertan lan egiten duten langileen eskubideak eta lan baldintza egokiak defendatzen ditu. Prekarietatearen kontra borrokatzen du, enplegu egonkortasunaren alde, lan banaketarako neurriak edota lan osasuna eta berdintasunaren aldekoak lehentasunezko gaiak dira bere jardueran.
Baina gizarteko baztertuen ondoan kokatu nahi du bere burua: oinarrizko soldata, aberastasunaren banaketa, etxebizitza duina, zaintzarako sistema, garapen jasangarria defendatuz. Gizarte mugimenduekin batera (feminismoa, internazionalismoa, ekologismoa...) injustiziaren aurrean egiten diren salaketak nahiz mobilizazioetan hartzen du parte eta, aldi berean, EILASTASUNA fondoaren bidez berdintasuna eta elkartasunaren aldeko proiektuekin bat egiten du. Globalizazioaren aurkako mugimenduak aldarrikatzen duen eraldakuntza sozialaren beharra ikusten du, uste baitu "Beste mundua" posiblea dela.
Eskola publikoa
Euskal Eskola Publikoa aldarrikatzen jaio zen sindikatu honek sare publikoa Euskal Herriko errealitatean oinarritutako hezkuntza sistemaren bizkarrezurra izan dadin borrokan jarraitzen du. . Sistema publiko indartsua eskatzen du, kualitatiboki nahiz kuantitatiboki. Kontrako haizeak nagusi badira ere, eredu klasista eta pribatizatzaileen aldeko apustua egina dituztenak edo espainiar uniformetasuna bilatzen dutenak, publikotasuna eta euskaltasuna batzeko ahaleginean dihardu, txanpon bereko bi aldeak direla uste bait du.
Euskara
Euskararen normalizazioaren aldeko mugimenduan inplikazio handia izan du eta izaten jarraitzen du langileen euskalduntzea bultzatuz. Eskolak ikasleriaren euskalduntzea bermatu behar duela dio, aukera berdintasuna eta kohesio sozialaren mesederako. Hizkuntza normalizazioa eta uztartze sozialerantz joan behar duen prozesu honetan malgutasunez ezarritako murgiltze planen bidez, ereduen sistema gainditzera iristea aldarrikatzen du.
Eskola inklusiboa
Guztion eskola inklusiboa defendatzen du, desberdintasun sozial eta muga pertsonalei (fisikoei, psikikoei…) aurre egiteko gai dena, berauek konpentsatzen saiatuz. Aniztasun honek gero eta zentzu handiagoa du, milaka baitira urtero Euskal Herrira datozen etorkinak. Eskolak hainbat gauza bermatu behar dizkie: Aukera berdintasuna sustatzea jatorri ezberdintasunak alde batera utzita arrazoi pertsonal edo sozialen ondorioz sortutako aldeak berdintzea segregazioa ekiditeko, elkartasuna sustatzea eta ez indibidualismoa, lankidetza eta talde-lana bultzatzea lehiakortasunaren aurrean, hezkidetza lantzea eta ez sexismoa, pertsona kritikoen garapen integrala bilatzea eta ez prestakuntza profesional hutsa.
Kalitatea hezkutzan
Hezkuntzak kalitatezkoa izen behar duela dio, gizartearen erronka berriei erantzuteko modukoa. Baliabideen falta salatzen du edonon, ezinbestekoa delako hezkuntza gastua handitzea, Administrazioaren inplikazio zuzenarekin. Modu horretan euskal gizartearen pluralismoa berea egiten duen hezkuntza sistema integrala, laikoa, euskalduna, 0 urtetik hasita doakoa, hezkidetzailea, solidarioa eta parte hartzearen aldekoa lortu nahi du.
Arezzo
Arezzo Italia erdialdeko Toskana eskualdeko hiria da, izen bereko probintziaren hiriburua. Erromatik 215 kilometrora eta Florentziatik 75 kilometrora dago. Arno ibaiaren ondoko muino batean dago. 2011n 100.645 biztanle zituen. Erdi Aroko monumentu eta eraikuntza ugari dago. Ekonomian burdinbide eraikuntzak eta jostun lanek garrantzi handia dute. Besteak beste, Giorgio Vasari, Petrarca, Guido eta Aretinoren sorterria da.
Historia
K.a. IX. menderako etruriar kokalekua zen, eta geroago erromatar kolonia arrakastatsua bilakatu zen (Arretium). Erromatarren garaian gotorlekua eta metala zein zeramika ekoizteko gune garrantzitsua izan zen, eta soldadu talde iraunkorra zeukan.
Erromatar Inperioa desagertu eta gero, krisialdi handia izan zuen. Lombardiarren eta frankoen okupazioak eragin handia izan zuen hiriaren osaketa etnikoan eta hizkuntzan. 1000. urtetik aurrera, ordea, berriz ere garrantzia hartu zuen, zentro kultural eta apezpikutegi gisa. Gibelinoa zenez gero, XIII. mendearen bigarren erdian Florentzia eta Toskanako beste hiri guelfoen aurka borrokatu zen. 1289ko Campaldinoko guduaren ostean, Florentzia eta Siena Arezzoko lurraldearen zati handienaz jabetu ziren. XIV. mendearen lehenbiziko hamarkadetan, Guido Tarlatiren agintepean, hiriak beste loraldi bat izan zuen, baina 1384tik aurrera Florentziaren menpean egon zen. 1569tik 1859ra Toskanako Dukerri Handiaren parte izan zen eta 1861ean Italiako Erresuma sortu berrian sartu zen.
Auzoak
Hauek dira Arezzoko auzoak: Agazzi, Antria, Bagnoro, Battifolle, Ceciliano, Chiani, Chiassa Superiore, Cincelli, Frassineto, Gaville, Giovi, Gragnone, Il Matto, Indicatore, La Pace, Le Poggiola, Meliciano, Molinelli, Molin Nuovo, Monte Sopra Rondine, Montione, Mugliano, Olmo, Ottavo, Palazzo del Pero, Patrignone, Pomaio, Ponte a Chiani, Ponte alla Chiassa, Pieve a Quarto, Ponte Buriano, Poti, Pratantico, Puglia, Policiano, Quarata, Rigutino, Ripa di Olmo, Rondine, Ruscello, San Firenze, San Giuliano, San Leo, San Polo, Santa Firmina, Santa Maria alla Rassinata, Sant'Andrea a Pigli, San Zeno, Sargiano, Staggiano, Stoppe d'Arca, Tregozzano, Venere, Vitiano.
Interes handiko lekuak
Arezzoko leku interesgarrienetako batzuk Santa Maria della Pieve eliza erromanikoa, San Donato katedral gotikoa, San Frantzisko Basilika (barnean Piero della Francescaren Gurutzearen Kondaira margolana duena), Vasarik eraberritutako Plaza nagusia (Piazza Grande) eta Erdi Aroko beste monumentu batzuk dira.
Hirian zehar toki ezagunak aipatzen dituen zirkuito bat antolatua dago errotuloekin, non La vita è bella filmaren eszenen kokapenak aipatzen diren, Arezzon filmatu baitzen.
Beusita
{{mineral infotaula }} Beusita fosfato motako minerala da eta graftonite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Beusita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Hornikuntza (enpresa)
Enpresan, hornikuntza edo hornikuntza-katea fluxu fisiko (lehengaiak, produktuak, salmentak, ...) nahiz horiei buruzko informazioaren kudeaketa eta antolakuntza burutzen dituen enpresaren funtzioa da, bereziki bezeroaren eskaerak eta beharrak asebetetzearren. Erosketen kudeaketa, ekoizpen-prozesuaren kudeaketa, marketin eta logistika arloak barnehartzen ditu, besteak beste. Hornikuntza-katearen kudeaketak katearen mailen arteko koordinazioa eta integrazioa nabarmentzen ditu, ikuspuntu estrategiko batetik eta abantaila konpetitiboa eskuratzearren. Horretarako, besteak beste, just-in-time eta ekoizpen malgurako beste sistema eta tresnak baliatzen ditu, kateko kostuak murrizteko, eta epe luzerako harremanak osatuz hornitzaileekiko, konfiantza eta konpromisoan oinarrituta, sariak eta pizgarriak sortuz, kalitatea hobetzeko.
Hornikuntza katea ez dute hornitzaileek eta fabrikatzaileek soilik osatzen, baita garraiolariek, biltegiaz arduratzen direnek, saltzaileek edota bezeroek ere. Antolaketako arlo bakoitzaren barnean, bezeroen eskaera osatu arte egin beharreko funtzio guztiak bere gain hartzen ditu hornikuntza kateak. Funtzio hauek modu anitzekoak izan daitezke, hala nola produktuen garapenera, marketinera, banaketara, finantza arlora, bezeroetara eta beste hainbat adarretara bideratu daitezke.
Euoplocephalus
Euoplocephalus dinosauro ankilosaurio belarjaleen genero handienetako bat da, Kretazeo Berantiarean gaur egun Kanada den lurraldean bizi zena. Espezie bakarra du izendatua, Euoplocephalus tutus.
Johana García Cardona
Johana García Cardona kolonbiar modeloa eta telebista aurkezlea da.
2021ean Miss Internazionala Trans emakume transentzako nazioarteko edertasun-lehiaketa irabazi zuen Kolonbiako ordezkari gisa.
2021az geroztik Telemedellín telebista kate publikoko aurkezlea da, non albistegietako aisialdi tartea aurkezten duen. Aurretik Te recomiendo dokumental-saila aurkeztu zuen Teleantioquia telebista katean, baita Stonewall Kultura Korporazioak ematen dituen León Zuleta sarien aurkezlea ere.
Ririe (Idaho)
Ririe Idahoko hiri bat da. Bonneville konderrian kokatua dago. 2010ean 656 biztanle zituen, 12.64 kilometro koadrotan banatuta.
Novellara
Novellara Italiako udalerri bat da. Reggio nell'Emiliako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mcbirneyita
Mcbirneyita fosfato motako minerala da.
Novellara
Mugakideak
Novellarak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Jesus Maria Zamora
Jesús Maria Zamora Antsorena (Errenteria, Gipuzkoa, 1955eko urtarrilaren 1a -) futbolari gipuzkoarra izan da.
Halaber, Superkopa eta Errege Kopa erdietsi zuen 1982an eta 1987an hurrenez hurren.
455 partida jokatu zuen Lehen Mailan (63 gol) eta 30 norgehiagoka Espainiako futbol selekzio nazionalarekin (3 gol). Txapelketa guztiak kontutan hartuta Realarekin 79 gol sartu zituen eta Sanserekin beste 12.
Hastapenak
Errenteriako Don Bosco talderan hasi zen jokatzen eta 1973an Realak fitxatu zuen 18 urte zituela. Sansen aritu zen bi urtez. Aurreneko denboraldiak 31 partida jokatu zituen eta 8 gol sartu eta hurrengoan 21 partida eta lau gol, izan ere 1975eko otsailaren 16an talde nagusiarekin debuta egin zuen Malagan eta denboraldia Realean amaitu baitzuen, 9 partida guztira.
Teknika itzela zuen jokalaria izanik hasieratik izan zen titularra Realean eta 1989an erretiroa artu zuen artean 588 partida jokatu zituen. Realaren historiako hirugarrena da Bixio Gorriz eta Larrañagaren ondoren, gehien jokatu dituenetik 11 partido eskasera. 1982-83 denboraldian hainbat lesio izan zituen eta liga erdi galdu izan ez balu partida gehien izango zituen jokalaria izango zen zalantzarik gabe.
Errekorraren liga
Reala goraka zihoan eta 1979-1980 denboraldian Liga irabaztear izan zen. 38 partida egin zituen galdu gabe (aurreko ligako azken sei partidak gehituta ) eta Europa mailako errekorra izan zen 38 urtetan zehar. Azkenaurreko partida ordea Sevillan galdu ondoren Real Madril puntu bakarraren aldeaz nagusitu zitzaion Ligan eta 2. postuarekin konformatu behar izan zuen.
Liga tituluak
1980-81. denboraldia espero baino okerrago hasi zuen Realak. Hamar partidaren faltan Bartzelonan 2-0 galduta Atlético Madril liderrarengandik sei puntutara zegoen (garaipenak 2 puntu balio zituen garaian). Gijónen ziren jokatzekoak eta berdinketa nahikoa zuten. Realak aurreratu zen markagailuan Kortabarriak penaltiz sarturiko gol bati esker. Ondoren Sporting 2-1 aurreratu zen eta azken unean Zamorak gola sartu zuen Errealaren aurreneko Liga titulua eskuratuz. Josean Alkorta Herri Irratiko kazetariaren golaren oihuak Gipuzkoako sukalde askotako irratietan eztanda egin zuen eta gaur egun ere Realaren historiako grabazio mitikoa kontsideratzen da. Denboraldi hartan Zamorak partida guztiak jokatu zituen eta 8 gol sartu zituen. Kopan eta UEFA Kopan ere gol bana sartu zituen gainera.
Jarraian bigarren Liga titulua iritsi zen. Bartzelonarekin lehia estua izan zuen azken 10 jardunaldietan eta azken aurreko partidararte ez zen lider kokatu. Azken partida euskal derbia izatea egokitu zen Atotxan eta Realak 2-1 irabaziz eskuratu zuen txapelketa. Denboraldia amaitzeko Espainiako Superkopa txapelketa sortu zuen Federazioak. Ligako txapeldunak (Reala) eta Kopako txapeldunak (Real Madril) elkarren aurka jokatu behar zuten "Supertxapelduna" zein zen erabakitzeko. Lehenengo partida Madrilen jokatu zen urriaren 13an eta madrildarrak 1-0 nagusitu ziren. Itzulerakoa abenduaren 28an Atotxan jokatu zen eta gipuzkoarrek 4-0 irabazi zuten.
1982-1983 denboraldian Zamorak hainbat lesio izan zituen eta 14 partida baino ez zituen jokatu ligan. Europako Kopan kanporaketa fase guztiak jokatu zituen baina Hamburger SV talde alemaniarraren aurkako finalaurrekoan ez zen aritu. Joaneko partida Atotxan jokatu zen eta 1-1 berdindu zuen. Itzulerakoan 1-1 zeudela alemaniarrek jokoz kanpo gola sartu zuten eta epaileak baliozkotzat eman zuen. Hanburgo izan zen finalean txapeldun Juventus FC-ri 1-0 irabazita.
Errege Kopa finalak
1985ean Realak John Benjamin Toshack entrenatzaile galestarra fitxatu zuen. Haren teknika berritzaileek azkar ekarri zituzten emaitza bikainak eta 1987an Errege Kopako finalera iritsi ziren donostiarrak. Atlético Madril zuten aurkaria eta partida 2-2 berdindu ondoren Arkonadak geldituriko penaltiari esker Realak Kopa eskuratu zuen, 1909an Club Ciclistak lortutako hartatik ia 80 urtetara.
1987-88 denboraldia bikaina izan zen, Realak bigarren egin baitzuen ligan eta berriz ere Kopako finalera sailkatu baitzen. Denboraldi eskasa egin zuen Bartzelona zuen aurrean eta gipuzkoarrak ziren Kopa eskuratzeko faborito, baina finalean Bartzelona 1-0 nagusitu zitzaien. Zamorarentzako ere urte bikaina izan zen, ia partida guztiak jokatu baitzituen eta Ligan 10 gol sartu baitzituen, bere ibilbideko markarik onena.
1989an erretiroa hartu zuen Zamorak. 1989ko ekainaren 24an omenaldia jaso zuen urte berean erretiratu zen Luis Arkonada atezainarekin batera Ligako azken partidaren hastapenetan. Halabeharrez Sporting de Gijón zuen aurkari Realak eta txuriurdinek irabazi zuten partida hura ere.
Selekzioak
1979an Euskadiko selekzioaren aro modernoa abiatu zen. Aurreneko partida Irlandaren aurkakoa izan zen eta euskaldunek 4-1 irabazi zuten. zamorak gola sartu zuen aurreneko parida hartan. Euskal selekzioarekin jokaturiko bigarren partida Tottenham Hotspurs talde ingelesaren aurkakoa izan zuen Zamorak, 1988an.
Futbol teknikaria
Erretiroa hartu ondoren futbol munduaren barnean jarraitu zuen. Añorga klubeko harrobiko tekniraia izan zen, ondoren Gipuzkoako Federaziokoa eta azkenik Realaren harrobiko teknikaria bihurtu zen.
2002 eta 2004 artean Raynald Denoueix entrenatzaile frantsesaren bigarren entrenatzailea izan zen. Emaitza bikainak lortu zituzten, izan ere Realak bigarren egin baitzuen Ligan, azken partidaraino irabazteko aukerekin iritsi zelarik. 37. jardunaldian Vigon galdu zuen eta Real Madril izan zen txapelduna bi punturen aldeaz.
2005ean Miguel Fuentesek Realeko presidente izateko hautagaitzaren parte izan zen eta Realaren kontseiluan izan zen. 2007an Realak maila galdu zuenean Zamorak dimisoa aurkeztu zuen.
Boyer (Saona eta Loira)
Boyer Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Epigrama
Epigrama (ἐπί-γραφὼ: gain-idatzi) edo ziri-bertsoa esaten zaie poema labur umoretsu edo ironiatsuei.
Boyer (Saona eta Loira)
Biztanleria
2007an Boyer udalerrian erroldatutako biztanleak 675 ziren. Familiak 268 ziren, horien artean 84 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 92 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Epigrama
Esaten da Grezia Klasikoan zenbait objektutan idazten ziren testuei esaten zitzaiela epigrama eta hortik datorrela hitza baina Antzineko Grezian bertan objektuetatik harago joan zen epigramak idazteko joera. Erdi Aroan, epigramen zenbait antologia egin ziren eta garrantzi berezia ematen zaio Bizanzion, X. mendean Constantí Cèfales jaunak egin zuenari, Antologia Palatina delakoari. Horren eskuizkribu bat, kodex bat, Heidelbergeko Unibertsitateko liburutegian gordetzen da.
Boyer (Saona eta Loira)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Epigrama
Antzinako Erromako poeta batzuek ere epigramak idatzi zituzten, esaterako: Lukano, Katulo eta Martzial.
Boyer (Saona eta Loira)
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Epigrama
Berpizkundeko literaturan eta geroagokoan ere epigrama moldeak bizirik iraun du.
Boyer (Saona eta Loira)
Etxebizitza
2007an 342 etxebizitza zeuden, 277 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 43 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 329 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 277 etxebizitza nagusietatik 222 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 14 etxek bi zituzten, 35 etxek hiru zituzten, 65 etxek lau zituzten eta 162 etxek bost zituzten. 239 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 105 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 142 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Epigrama
Euskaraz
Euskal ahozko tradizioan ziri-bertso asko ekoiztu izan dira. Epigrama hitza, baina, idatzizko poema laburrekin besterik ez da erabiltzen. Hona adibide bat:
Boyer (Saona eta Loira)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 416 ziren, horien artean 284 aktiboak ziren eta 132 inaktiboak ziren. 284 pertsona aktiboetatik 263 lanean zeuden (149 gizon eta 114 emakume) eta 21 langabezian zeuden (8 gizon eta 13 emakume). 132 pertsona inaktiboetatik 54 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Boyer udalerrian 278 unitate fiskal zeuden, 654,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.035 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 4 jatetxeak.
2000. urtean Boyer udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 880 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Edinburgo
Edinburgo (Dùn Èideann, Edinburrie, Edinburgh) Eskoziako hiriburua eta bigarren hiririk handiena da, Glasgowren ondoren. Herrialdeko ekialdean dago, Fortheko fiordoan. 2010ean 486.120 biztanle zituen.
1437 az geroztik, Eskoziako hiriburua da. Argien mendean, Edinburgoko Unibertsitateari esker, Europako hezkuntza eta kultur hiri garrantzitsuenetako bat izan zen. 1995an UNESCO erakundeak Edinburgheko Hiri Berria eta Hiri Zaharra Gizateriaren Ondare izendatu zituen. Urtero bataz beste 13 milioi lagunek bisitatzen dute, bereziki udan, Edinburgh Jaialdi sonatua dela eta.
Izena
"Edinburgh" izena zelta hizkuntzako Eidyn leku izenetik dator: antzinako galeserazko hainbat aipamenetan ere agertzen da. Kenneth H. Jackson hizkuntzalari eta itzultzaileak Eidyn leku izenak gaur egungo Edinburgo hiria dagoen lekua izendatzeko erabilia zela argudiatzen zuen, baina Ifor Williams eta Nora K. Chadwicken arabera, hiriaz gain, eremu zabalagoa izendatzen zuela baieztatzen zuten. Dena dela, Eidyn leku-izenak beste toki batzuetan ere dirau: adibidez, 15 milia mendebalderagoko Dunedin eta Carriden (Caer Eidyn) kokalekuen izenak horren froga dira.
Egungo hiriaren kokalekua Din Eidyn herrixkarena izan zen, Gododdin erresumako dun edo gotorleku batena, alegia. Eskoziako gaelerazko "Dùn Eideann" izena zuzen-zuzenean britoierazko Din Eidyn izenetik eratorria da; ingelesezko Edinburgh eta eskozierazko Edinburrie izenek antza dute, biek sustrai berbera dute eta -burgh bukaera dituztelako, antzinako ingelesezko burh hitzetik datorrena ("burgu", euskaraz). Beste aipamen batzuen arabera, izenaren jatorria antzinako ingelesezko Eadwinesburh omen da: izan ere, leku-izen hori VII. mendeko Edwin Northumbriakoa erregeari lot lekioke, erreinu horren barruan egon baitzen. Halaber, aditu garaikideek azken baieztapen hori ukatzen dute, Eidyn leku-izena Edwin berezko izena baina antzinagokoa dela argudiatuz.
Hiria gotorlekutik banandutako erakunde gisa erregistratutako lehenbiziko datuak XII. mendearen hasierakoak dira, garai hartan errege-gutuna eman baitzion 1124an Dabid I.a Eskoziakoak Holyrood abadiari, gaurko hiriaren kokalekuan lursailak ematean. Horren arabera, hiria ez ofizialki 1018 eta 1124 bitartean jada eratuta bide zegoen (artean, Malcolm II.a Eskoziakoak segurtatu zuen Lothian eremua Northumbria erresumako erasoetatik). 1170 inguruan, Gilen I.a Eskoziakoak latinez gutun batean Edenesburch leku-izena aipatu zuen eta ondorengo 1124ko Dabid I.a Eskoziakoaren aipamena ere baieztatu zuen.
Ezizenak
Hiriak hainbat ezizen ere baditu: Auld Reekie, Athens of the North ("Iparraldeko Atenas"), Edina, Dunedin...
Aul Reekie ezizenak eskoziera "Tximinia zaharra" edota "Keatu zaharra" esan nahi du: erregai bakarrak egurra eta ikatza ziren garaian bertako tximiniek egunero botatzen zuten ke kopuru handiari zor dio ezizena hiriak, bai eta garai hartako kirats eta osasun egoera txarrari ere.
Beste batzuek Edinburgo hiriari Iparraldeko Atenas (Athens of the North) esaten diote, Edinburgheko Hiri Zaharrak Akropoliarekin duen antzekotasun geografiko eta kulturalarengatik, bi hiriek kilometro batzuetara portu bana baitute, baita harainoko lur lau eta emankorrengatik ere. Hegoaldeko Europan topografia hori ohikoa bada ere, Iparraldeko Europan ez, ordea. Bestalde, XVIII. mendeko Eskoziar Ilustrazioari ere aipamena egiten dio, Edinburgoko kultur eta filosofia mugimendu horren gune nagusia izan baitzen. Mugimendu horren pertsonaia garrantzitsu batzuk David Hume eta Adam Smith izan ziren eta bi-biak hiri hartan bizi izan ziren. Behin Eskozia Ingalaterraren mende jarri eta hiriak nagusitasun politikoa galdu ondoren, askok Edinburgok Londres hiriburuan antzinaroan Atenas hiriak Erroman izan zuen eragin berbera izateko itxaropena baitzuten. Ezizenaren beste arrazoi garrantzitsu bat hiriko Arkitektura Neoklasikoa izan zen, bereziki William Henry Playfair arkitektoak diseinatutakoa. Hala ere, behinola, idazle batek txantxetan honako hau esan omen zuen: "Iparraldeko Atenas bainoago, Hegoaldeko Reykjavik ezizena egokiagoa litzateke!".
Edinburgo hiria Eskoziako gaeleraz Dunedin da, Dùn Èideann leku izenetik eratorria. Zeelanda Berrian, eskoziar emigranteek Dunedin hiria sortu zuten: jatorriz, "Edinburgo Berria" deitu zaitzaion eta oraindik ere "Hegoaldeko Edinburgo" ezizena ere badu.
Robert Burns eta Robert Fergusson olerkariek batzuetan euren idazlanetan latinezko hiriaren Edina izena erabili zuten. Ben Jonson ingeles olerkari eta dramagileak "Britainiaren beste begia" gisa deskribatu zuen eta Sir Walter Scottek, hiriko semea kutuna zenak, "Iparraldeko Urrutiko Enperatriza" ezizenaz deitu zuen ("Yon Empress of the North").
Leloa
Hiriaren leloa latinez Nisi Dominus Frustra da ("Jainkoak ez baldin badu, alferrik"): Bibliako 127. salmoaren laburdura da: ''Jainkoak etxea eraikitzen ez baldin badu, eraikitzen diharduten langileek alferrik lan egiten dute. Jainkoak hiria zaintzen ez baldin badu, zaindaria alferrik dago ernai.''
Historia
Edinburgo hiriaren eremuan gutxienez Brontze Arotik gizakien kokalekuak bazeuden: adibidez, aurkitu diren aztarna zaharrenak Holyrood, Craiglockhart Hill eta Pentland Hills-en daude. Burdin Aroan bertako kulturak Erdialdeko Europatik zetozen Hallstatt eta La Tène kultura zelten eragina jaso zuen. I. mendean erromatarrak Lothian eskualdera iritsi eta bertan tribu britoi batekin topo egin zuten. Haiei Votadini izena eman zieten, beren buruei beren ama hizkuntzaz deitzeko erabiltzen zuten izenaren latinezko bertsioa.
V. mendearen hasieran erromatarrek alde egin zutenetik gutxi gorabehera 638 urtea arte, egun Edinburgo dena eta, harekin batera, egungo Eskoziako hego-ekialdea britoien menpe egon zen: haiek Gododdin izeneko erresuma sortu zuten. Hiriburua Din Eidyn zela uste da, hau da, gaurko Edinburgo. Urte hartan Northumbriako angloek erreinu hori setiatu eta handik gutxira Eskoziako Hego-Ekialdea haien menpe erori zen. Pikto eta eskotoek eginiko presioa gorabehera, Eskoziako eremu hori angloen mende egon zen 950 urtea arte. Artean, Konstantino II.a Eskoziakoaren seme Indulf erregearen agintaldian, Piktoen Kronikaren arabera, 'oppidum Eden', kokalekua eskotoen mende erori eta azkenik euren eskuetara iragan zen. Angloen menpe egon zen hiru mende horietan Eskoziako hego-ekialdean antzinako ingelesa hitz egin zen; horren ondorioz, hiriak  '-burh'  germaniar atzizkia hartu zuen eta, horrez gain, eskoziera hizkuntza germaniarraren hazia ere erein zen.
XII. mendean Edinburgoko gaztelu ospetsua harkaitz bolkanikoaren gainean eraiki eta bertan Eskoziako Errege Burgu zaharrenetako bat ezarri zen. XII. mendean, The Canongate barrutia sortu eta Holyrood abadiaren laguntzaz ekialderantz hedatu zen. Horrela, Goi Erdi Aroan hiria pixkanaka handituz joan zen, Berpizkunde Aroan hazkuntza horren jarraipena gertatu zen. XVI. mendean, hiria Eskoziar Erreforma ren eta XVII. mendean, Covenant Gerren lekuko izan zen.
1603an Jakue VI.a Eskoziakoa Ingalaterrako Erresumako errege ere bilakatu zen, Jakue I.a Ingalaterrakoa eta VI.a Eskoziakoa tituluak bereganatuta eta bi erresumak batuta. Eskozia erresuma independente gisa mantendu zenez, Edinburgon Eskoziako Legebiltzarra zegoen. Hiru urtetik behin, Edinburgo hirira itzuliko zela hitza eman ondoren, behin bakarrik itzuli zen, 1617an.
1639an Presbiteriar Covenanterrak eta Eliza Anglikarraren arteko gatazkak Hiru Erresumen Gerrei bide eman zien. Ingalaterrako Hirugarren Gerra Zibilean zehar jazotako Worcesterreko guduan Karlos II.a Ingalaterrakoa eta Eskoziakoaren gudarostearen porrotaren ondoren, Oliver Cromwell agindupean Ingalaterrako Commonwealtheko gudarosteek Edinburgo hiriaz jabetu ziren.
XVII. mendean Flodden Wall izeneko harresiak hiriaren mugak ziren: harresia XVI. mendean Jakobo IV.a Eskoziakoak 151ko Floddengo gudua galdu eta bertan hil ondoren hiriak jasandako ingelesen erasoei aurre egiteko eraiki zen. Eraikitzeko leku gutxi zegoenez, hiriko etxebizitzen garaiera handituz joan zen; horren ondorioz, 11 maila edo solairuko eraikinak arruntak ziren, baina 14 eta 15 solairuko errekorretara ere iristi ziren batzuk. Harrizko eraikin haietako asko oraindik ere Edinburgheko Hiri Berrian ikusgai daude.
1706 eta 1707an, Batasun Agiriaren ondorioz, Ingalaterra eta Eskoziako Legebiltzarrak nahiz bi erresumen arteko batasuna gauzatu zen: horrek Britainia Handiko Erresuma sortu zuen, baita Britainia Handiko Legebiltzarra ere, Eskoziako Legebiltzarrak Ingalaterrakoarekin bat egin baitzuen, Londres ko Westminster barrutiko egoitzan. Garai hartan, eskoziar ugari batasunaren aurka azaldu ziren: hori zela eta, Edinburgo hiriam manifestazio eta liskar ugari gertatu ziren.
1745eko Jakobiten matxinadan jakobitak Edinburgo hiria denbora laburrez batez bereganatu eta ondoren Ingalaterra erasotzera joan ziren. Inverness hiritik hurbil jazotako Cullodengo guduko jakobitar porrotak Eskoziako Lur Garaietako katolikoen aurkako errepresioa ekarri zuen denboraldi batez. Edinburgo hirian Hannover etxeko monarkak hiritarren babesa bereganatzen saiatu zen: horretarako, Edinburgheko gazteluaren iparraldeko eremua etxegintza bultzatu zuen eta bertan Erregea eta haren familiaren ohorez kaleak izendatu ziren: George Street, Frederick Street, Hannover Street eta Princes Street kaleek Jurgi III.a Erresuma Batukoaren bi semeak omentzen dituzte.
Bestalde, XVIII. mendean Edinburgo hiria Eskoziar Berpizkundea bihotza izan zen. Kontinenteko kultur pertsonaia ospetsu ugari hirian ibili ziren, baita eskoziar ugari ere: David Hume, Walter Scott, Robert Adam, David Wilkie, Robert Burns, James Hutton eta Adam Smith. Garai hartan, Edinburgo hiria kultura gune garrantzitsua bilakatu zen eta, horrexen ondorioz, Edinburgheko Hiri Berriaren Greko-Erromatar estiloko arkitekturari esker, hiriak Iparraldeko Artenas ezizena bereganatu zuen. Horrekin batera, mende hartako eskoziar elite intelektualak Europako an eragin esanguratsua izan zuen.
1998ko Eskoziako Agiriaren ondorioz, Eskoziari Eskoziako Legebiltzarra eta Eskoziako Gobernua itzuli zitzaizkion: haien egoitzak Edinburgon berrezarri ziren: Eskozia gobernatzeko ardura dute baina defentsa, zerga eta kanpo harremanen inguruko eskumenak Erresuma Batuko Legebiltzarraren esku mantendu ziren.
Geografia
Edinburgo hiria iparraldetik Firth of Forth estuarioak mugatzen du eta hegoaldetik Pentlandeko muinoek, aldiz hiriaren ekialdeko eremua Eskozia Erdialdeko Behe Lurretan kokatua dago. Hiria sumendien eraginez eta glaziazio aroko lehen garaian sortutako paisaian kokatua dago, bertan sumendien jarduerak duela 350 eta 400 milioi urte artean failarekin batera eremu honetan nahiko ohikoak diren basaltozko muino bolkanikoak sortu zituen. Muino mota horietako adibide garbiena Edinburgheko gazteluaren a da: aurreratuz zihoan izotz-poltsa banatzera beharrarazi zuen, harkaitz leunena pilatuz eta crag and tail eraketa sortuz. Crag harkaitzaren iparraldeko higadura glaziarrak haran bat ireki zuen, haran hura gaur egun idortua dagoen Nor Loch antzira izan zen. Haitz hura eta hegoaldean zuen amildegiak Edinburgoko gaztelua eraikitzeko kokapen egokia bilakatu zuten. Era berean, Arthur's Seat mendia ere Karbonifero aroan sortutako sistema bolkaniko batean dago: Izotz Aroan mendebaldetik ekialdera mugituz joan zen glaziar mugimendu batek higatu zuen. Glaziarrak ekialdera zeramatzan metatutako material isatsetik atera baino lehen, Crag muinoetako mendebaldeko haitzak glaziarren plaka mugimenduak eta abrasioaren eraginpean jarri ziren. Prozesu horrek Salisbury Crags muino ikusgarriak sortu zituen eta horiek Arthur's Seat mendia eta hiriaren erdigunea arteko teschenite amildegiak sortu zituzten. Marchmont eta Bruntsfield auzoek osatzen duten eremua hiriaren erdiguneko drumlin motako muino biribilez osatuta dago; horiek atzeratuz joan zen glaziarren metaketen bidez sortu ziren.
Courcelles-en-Bassée
Courcelles-en-Bassée Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Courcelles-en-Bassée udalerrian erroldatutako biztanleak 218 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Apistoloricaria condei
Apistoloricaria condei Apistoloricaria generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Saint-Romain-d'Ay
Saint-Romain-d'Ay Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Romain-d'Ay udalerrian erroldatutako biztanleak 959 ziren. Familiak 366 ziren, horien artean 73 pertsona bakarrekoak ziren (49 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 114 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 155 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Courcelles-en-Bassée
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Saint-Romain-d'Ay
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 417 etxebizitza zeuden, 371 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 398 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 371 etxebizitza nagusietatik 283 bere jabearen bizilekua ziren, 81 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 14 etxek bi gela zituzten, 56 etxek hiru zituzten, 112 etxek lau zituzten eta 188 etxek bost zituzten. 292 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 121 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 224 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Courcelles-en-Bassée
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Saint-Romain-d'Ay
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Hizkuntzaren ekologia
Hizkuntzaren ekologia edo ekolinguistika hizkuntzalaritza eta ekologia uztartzen dituen korronte berria da, 1990eko hamarkadatik garatzen ari dena. Funtsean, osagai sozialez gain ingurumenaren eragile batzuk ere aztertzen dituzte. Planteamendu artean, ekosistemetan eragina duenak hiztunengan eta beraz hizkuntzetan ere eragiten duelakoa dago.
Saint-Romain-d'Ay
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 616 ziren, horien artean 481 aktiboak ziren eta 135 inaktiboak ziren. 481 pertsona aktiboetatik 434 lanean zeuden (240 gizon eta 194 emakume) eta 47 langabezian zeuden (19 gizon eta 28 emakume). 135 pertsona inaktiboetatik 42 erretiraturik zeuden, 53 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Hizkuntzaren ekologia
Michael Halliday hizkuntzalari ingelesa eta Charles Voegelin estatubatuarra honen aitzindarietakoak ziren. Beste egile batzuen artean, Chet Bowers, Alwin Fill, Andrew Goatly, Edward Haig, George Jacobs, Jill Jepson, Brendon Larson, John Spiri, Meryl McQueen, Tema Milstein, Brigitte Nerlich, Graham Smart, Arran Stibbe, Rui Ramos portugaldarra eta Albert Bastardas-Boada kataluniarra ditugu.
Geurean, Jose Maria Sanchez Carrion "Txepetx" eta Juan Carlos Etxegoien "Xamar" aipatzekoak dira, baita Bilboko Zenbat Gara elkartea ere.
Arloak
Hauek dira eredu honek jorratzen dituen arloak:
Saint-Romain-d'Ay
Diru sarrerak
2009an Saint-Romain-d'Ay udalerrian 386 unitate fiskal zeuden, 1.039,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.592 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 33 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 10 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Edinburgo
Geografia
Calton Hill eta Corstorphine Hill muinoak, hiriaren beste ikuspuntu edo behatoki bikainak, glaziarren eraginez sortu ziren halaber. Braid Hills eta Blackford Hill hiriaren hego-mendebaldeko muinoak dira: haietatik, Edinburgoko Hirigunea eta Forth estuarioaren iparraldeko ikuspegiez goza liteke.
Courcelles-en-Bassée
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 152 ziren, horien artean 111 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 111 pertsona aktiboetatik 104 lanean zeuden (55 gizon eta 49 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Courcelles-en-Bassée udalerrian 83 unitate fiskal zeuden, 234 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.759 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Edinburgo
Geografia
Edinburgo hiria Water of Leith ibaiaren urek zeharkatzen dute: haren iturburua Pentland Hills muinoetako Colzium Springs-en dago; handik 29 kilometrora, hiria hegoaldetik-mendebalderako norantzan iragan eta Leith udalerrian urak Firth of Forth estuarioan isurtzen ditu. Hiriaren erdigunetik hurbilena iragaten den ibaiaren ibilbidea Dean Village eremura iristen da, Edinburgheko Hiri Berriaren mugan eta han Dean Bridge zubiak arroila sakon bat zeharkatzen du. Zubia Thomas Telford arkitektoak diseinatu zuen1832an, Queensferry eremura zihoan errepideak gurutza zezan. Water of Leith Walkway oinezko eta txirrindularien ibilbideak Water of Leith ibaia Balerno-tik Leith udalerrira 19,6 kilometrotan zehar segitzen du.
Courcelles-en-Bassée
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Courcelles-en-Bassée udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Edinburgo
Geografia
Bestalde, Edinburgo hiria 1957an diseinatutako berdegune edo eraztun berde batez inguratuta dag, mendebaldean Dalmeny eremuan hasi eta ekialdeko Prestongrange eremura doana. Bataz bestean, 3,2 kilometro zabal da eta hiriaren kanporanzko hedadura eten eta erdiguneko eremua kanpoko hiriguneko aglomeraziotik babesten du. Eraztun berdeaz gain, hiriaren hedapena zorrozki zainduta dago; hala ere, Edinburgheko aireportua eta Royal Highland Showground bezalako eraikinak eraztun berdean kokatutako Ingliston eremuan daude. Modu berean, Juniper Green eta Balerno bezalako hiriguneko udalerriak ere berdegunearen lursailetan daude. Edinburgoko berdegunearen ezaugarrietako bat hiriaren barnean lursailak sartzearena da: haiei ere berdegune esaten zaie, baita kanpoaldeko berdegune nagusiaren aldamenean ez daudenei ere. Berdegune independiente haietako adibide garbiak Holyrood parkea eta Corstorphine Hill muinoa dira.
Klima
Edinburghek klima ozeaniko eta epela du. Neguak orokorrean xamurrak dira, egun argiz izozteak oso ezohikoak izaten dira eta latitude bereko beste toki batzuk (adibidez, Mosku, Labrador edota Ternua) baino askoz klima goxoagoa du. Udako tenperaturak ere orokorrean xamurrak izaten dira: egunez, tenperatura 22 °C-tik gora joatea bakan gertatzen da. Inoiz erregistratu den tenperaturarik beroena 1975eko abuztuaren 4an Turnhouse aireportuan jazotako 31,4 °C-koa izan zen. Aldiz, tenperaturarik hotzena 2010eko abenduan -14.6 °C-koa izan zen, Gogarbank auzoan.
Hiria itsasotik hurbil dagoenez, itsasoak berak muturreko tenperaturen arteko aldaketa handiak xamurtzen ditu. Edinburgo hiria kostaldea eta muinoen artean dagoenez, hiri haizetsuaren ospea du: hain zuzen ere, bertako haizearen norantz nagusia beroarekin lotuta dagoen hego-mendebaldekoa izaten da. Ipar Atlantikoko Korrontetik etorri eta sarri euri jasak dakartzan haize ezegonkorra da; hala ere, ez da Glasgow bezalako Eskoziako mendebaldeko kostaldeko hiriak bezain euritsua. Euria urte osoan zehar egin ohi du. Ekialdetiko haizeak idorrak eta hotzagoak dira eta maiz kostaldeko laino iraunkorraz lagundurik etortzen dira. Europako haize ekaitzek ere hirian urria eta maiatza bitartean eragiten dute inoiz.
Demografia
2001eko Britainia Handiko erroldaren arabera, hiriak 448.624 biztanle zituen; horrenbestez, 1991 tik, % 7,1eko hazkundea izan du. Horrela, Edinburgh Glasgow hiriaren ondoren, Eskoziako bigarren hiri handienaren postuan kokatu zen, bai eta Erresuma Batuko zazpigarren hiririk handiena bilakatu ere.
Edinburgh Eskozia guztiko 16 eta 24 adineko biztanleria kopuru handiena duen udalerria da, baina horien artean zaharragoak edota 16 urte azpiko biztanleri kopuru baxua ere badu. 2001eko erroldaren arabera Edinburgh hiriko biztanleriaren % 95ek bere buruz etnia edota arraza zurikotzat jotzen zuen, indiarrak % 1,6 ziren eta txinatarrak, % 0,8. 2001an, Edinburgh hiriko biztanleriaren % 22 Eskoziatik kanpo jaiotakoa zen eta, haietako % 12,1, Ingalaterran jaioa zen. 2004ko Europar Batasunaren hedapenaren ondoren, hiria Ekialdeko Europako herrialdeetako biztanleen helmuga ere izan da, Polonia, Lituania eta Letoniako jatorriko etorkinak bertaratu baitira. Haietako gehienek industriaren sektorean lan egiten dute.
Edinburgheko gazteluaren harkaitzean orain dela 3.000 urteko gizakien arrastoak topatu izan dira. 1592an Edinburgoko elizbarrutiak burututako erroldaren arabera Edinburgoko gaztelutik Hiri Zaharrean barna doan Kale Nagusiaren iparraldeko eta hegoaldeko bi aldeetan 8.000 inguru bizi omen ziren. XVIII. eta XIX. mendeen artean hiriaren biztanleria arin hazi zen, 1751an 49.000 biztanle izatetik, 1831an 136.000 biztanle izatera iragan zelarik, horietako gehienak landa eremuetatik etorritakoak.
Gobernua
1996ko berrantolaketaren ondorioz, Edinburgo hiria Eskoziako 32 lurralde unitateko bat bilakatu zen. Gaur egun, hiriko edo lurralde unitate honetako bertako administrazio organua Edinburgheko Udala da eta 1994ko Eskoziako Udal Agintaritza Agiriaren araberako eskumenak ditu. Eskoziako gainontzeko lurralde unitateak eta uharteen antzera ere, Edinburgoko Udal Kontseiluak bertako administrazioaren inguruko gai gehienen eskumenak ditu, hala nola, etxebizitza, planifikazioa, Edinburgoko garraioa, parkeak, ekonomia garapena nahiz erregenerazioa. Auzo bakoitzak bozka besterenezin bakar sistemaren bidez hiru edo lau kontseilari edo zinegotzi hautatu ohi ditu, modu honetan ordezkaritza proportzional bat lortu asmoz. 2007ko Erresuma Batuko Udal Hauteskundeen ostean eta 23 urte ondoren, Eskoziako Alderdi Laboristak lehenbiziko aldiz bere gehiengoa galdu zuen, Eskoziako Alderdi Nazionala/Eskoziako Liberal Demokratak koalizioaren mesedetan.
2007tik aurrera Edinburheko Udalak batzar egituraketa baten bidez dihardu: haren buru Lord Provost da (Hego Euskal Herriko alkatearen edota Ipar Euskal Herriko auzapezaren parekide), bera Udal Kontseiluko burua izateaz gain, hiriko ordezkari nagusia da. Lord Provost, gaur egun, Donald Wilson da, eta ex oficcio edo era berean hiriko Lord Lieutenant kargua ere badu (Erresuma Batua eta Irlanda konderri edo lurralde unitate bateko agintari nagusia) Udal Kontseilu osoak batzartuta hautatutako Buruzagitza eta Politika Estrategia Batzorde batek hiriaren eguneroko administrazioaren kudeaketaren arduraduna da. 2007ko maiatzean Batzorde honetako buru Jenny Dawe izan zen, halere, 2012ko maiatzeko hauteskundeetan bere aulkia galdu zuenez, Eskoziako Alderdi Nazionala/Eskoziako Liberal Demokratak koalizioak adostutako batzordeburu berria Andrew Burns da. Kontseilari edo zinegotziak erakunde publikoetako goi-postuetarako ere aukeratuak izan ohi dira: erakunde horien artean Lothian eta Bordersko Polizia eta Forth Estuarioko Garraio Agintaritza daude.
Edinburgo hiria edo lurralde unitatea Eskoziako Legebiltzarrean ordezkatuta dago. Hauteskunde helburuetarako asmoz, hiri-eremua sei eta bederatzi barrutitan banaturik dago, denak ere Lothians hautes-eremuaren barnean sartuta. Barruti bakoitzak hautes gehiengo sistemaren bidez Eskoziako Legebiltzarrerako bere ordezkaria aukeratu ohi du, eta hautes-eremuak gainontzeko zazpi ordezkariak aukeratzen ditu, honela ordezkaritza proportzional bat lortu asmoz.
Edinburgo hiria Erresuma Batuko Komunen Ganberan ere bost legebiltzarkidez ordezkatua da, horiek ere hautes gehiengo sistema bidez aukeratuak.
Ekonomia
Nazioarteko Lehiakortasun Zentruaren arabera, Edinburgo hiriak Erresuma Batuan lehiakortasun handiena du Edinburgo, Londres ez gain, Erresuma Batuko langile bakoitzeko balore erantsi handiena zuen hiria ere bazen, 2007ko neurketaren arabera 50.256 libera esterlinakoa zela. FDi magazine finantza aldizkariaren arabera, faktore horien konbinaketaren emaitzen arabera Edinburgo 2010/11 denboraldiko etorkizuneko Hiri Txiki Onena bilakatzen zen. Hiriko enplegatzaile nagusiak hezkuntza, osasuna, finantza eta negoziak, merkataritza txikiskaria eta turismoa ziren. Ekonomia nagusiki zerbitzuen sektorean oinarritua da: bankuak, finantza zerbitzuak, goi heziketa eta turismoa. 2010 ean, Edinburgoko langabezia % 3,6ko kopuru erlatiboki baxuan zegoen, Eskoziako bataz besteko % 4,5aren azpitik.
Saint-Romain-d'Ay
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 3 argiketariak, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
Wallsburg (Utah)
Wallsburg Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Wasatch konderrian kokatuta dago, Utah estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Romain-d'Ay
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Saint-Romain-d'Ay udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 344 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Edinburgo
Ekonomia
Banketxeen sektorea Edinburgh hiriko azken 300 urtetako bizitza ekonomikoaren zati garrantzitsu bat izan da, 1695an jatorrizko Eskoziako Legebiltzarraren agiri baten bidez Bank of Scotland delakoa sortu zen unean (gaur egun Lloyds Banking Group taldearen barnean dago). Gaur egun, finantza zerbitzuen industriarekin batera, hirian aseguruetxe eta inbertsore-etxeak garrantzitsuak ere badaude, hauei Scottish Widows eta Standard Life bezalako enpresak gehitu behar zaizkielarik, guzti honek Londres hiria alboratuta, Edinburgo hiria Erresuma Batuko bigarren finantza-gune garrantzitsuena bihurtzen du, bai eta Europa osoko laugarren hiri gisa errenta aldakorreko aktoboei dagokienez. Mundu osoa hartu ezkero, Finantza Zentruen Indize Orokorraren arabera Dubai, Amsterdam eta Washington Hiriaren aurretik sailkatua dago. 2005eko urrian Royal Bank of Scotland bankuak bere egoitza nagusia Edinburgo hiriaren mendebaldeko Gogarburn eremuan ireki zuen. Oraintxuki Edinburgo hiria Tesco Banco eta Virgin Money bankuen egoitza bilakatu da.