cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Telefono
Telefonoa Espainian
1924ko maiatzean Gobernuak telefoniaren monopolioa dekretatu zuen. Errege Agindu bat kaleratu zuen, derrigorrez Espainiarra izan beharko zuen enpresa bati esleituko zitzaiona. Ñabardura horrek kanpoan uzten zituen beste aurkariak: Ericsson, Siemens eta New Antwerp, neurri handiagoan edo txikiagoan Espainian sareak erosi zituztenak.
1924 ko abuztuan, telefoniaren monopolioa esleitu zitzaion CTNEri, eta bere aktiboak beste edozein enpresa edo pertsonari transferitzeko aukera eman zitzaion. ITTri (Behn anaien enpresa), saldo prezioan saldu zitzaizkion Gobernuaren esku zeuden telefonia sare guztiak, Espainiako gainerako sareekin geratzeko aukera eman zion eta nahi zuen ekipamendu elektronikoa instalatzeko aukera eman zion. Azken horrek eragotzi egin zuen Espainiak osagaien industria egokia garatzea, guztia ITTari berari erosten baitzioten, Espainian zuten filialaren bidez: Standard Eléctrica.
Espainiako konpainia telefonikoa, Telefonicak beti izan zituen presidente, kontseilari eta zuzendari espainiarrak. Urquijoko markesa ren lehendakaritzapean, hamar urtetan, Telefonicak espainiar sare guztien kontrola hartu zuen, zentralak modernizatu zituen eta bere abonatuak 10 aldiz biderkatu zituen.
CTNE, praktikan, konpainia estatubatuarra zenez, ez Errepublika garaian, ez geroago Franco rekin, ez ziren ausartu esku hartzera, beste enpresa askorekin egin zen bezala.
II. Mundu Gerra ren ondoren, eta CTNErekin egindako kontratuaren 20 urteko indarraldia gainditu ondoren, Espainiako Gobernua enpresaren nazionalizazioa negoziatzen hasi zen. 1945 eko maiatzaren 8an, Telefonicaren %80aren salmenta ITTren eskuetan sinatu zen, 60 milioi dolar baino gutxixeagoren truke. Standard Elektrikoa akordiotik kanpo geratu zen, eta ITTk osagai elektronikoak hornitzen jarraituko zuen.
ITTko amerikarrek argi zeukaten, Telefonicak behar bezalako titulazio eta ospea lortzeko bere “marka” ezarri behar zuela. ITTk Aldrich Durant, Eraikuntza Zuzendari gisa urtetan jardun zuenak, Ignacio de Cárdenaek Madrilgo edifizioan esku hartzea nahi zuen.
1925 inguruan, Cardenas New York era joan zen, ITTren egoitzara, Louis Weeks telefonia eraikinetan adituaren agindupean. Garai hartan bukatzear zegoen Barclay-Vesey eraikina, New York eko Telefonica Konpainiarena, “art decó” motako lehen etxe orratza izango zena.
Weeksek Cardenasi adierazi zionez, diseinatzen zuen eraikinak Espainiako arkitektura elementuak eraman beharko zituen, batez ere Barrokokoak, balizko akziodunak enpresan inbertitzera animatzeko. Cardenasek diseinatu zuen eraikina (hobeto esanda, enkargatu zuen) “art decó” motako eraikin bat izan zen, atari barroko bat eta estilo horretako apaingarriak zituena, 90 metroko altuera eta 15 solairuko garaierakoak, zerbitzua emateko beharrezkoak ziren langileak zein kommutazio zentral berriak hartuko zituena.
Telefonica Eraikina Madrilgo etxe orratzik altuena izan zen 1953 ra arte, Espainia Eraikina eraiki zen arte, eta, hilabete batzuetan, Europako etxe orratzik altuena ere izan zen. Gaur egun, Telefonica Eraikinak Telefonica Flagship Store, Telekomunikazio Museoa eta Telefónica Fundazioaren hainbat erakusketa gune ditu.
Telefonia Zentralitak, Telefonia finkoak, abonatu bakoitzaren telefonotik zentralera kable bat egotea eskatzen zuen, beraz, bi abonatuk hitz egin ahal izateko, euren kableak konektatu behar ziren. Prozesu horri kommutazio a deitzen zaio, eta, kommutazio automatikoko zentralak agertu arte, operadore batek konektatzen zituen telefonoak.
Eskuzko telefonoguneak urte askoan egon ziren martxan, nahiz eta zentral automatikoak izan. Alde batetik, hiriarteko deietarako erabili ziren (beste hiri batera deitu nahi bagenuen, lehenik operadoreari deitu behar zenion, honek hiri hartzaileko operadorearekin harremanetan jar zedin, eta hortik azken abonatuari), baina, bestetik, asko erabiltzen jarraitu ziren mota guztietako bulego eta enpresetan, oso errazak baitziren operatzeko eta mantentzeko.
20ko hamarkadan, eskuzko zentralita horiek kommutazio automatikoko zentralekin ordezten hasi ziren. Espainian Rotary 7-A zentralak ezarri ziren, ITT fabrikatzen zutenak, Standard Elektrikoaren bidez.
Industrializazio garaian zegoen Espainian XX.mende erdian, eta telefonoa orduko enpresa handien zabaltzerako beharrezkoa izan zen. Horrela, behar bezalako zerbitzua eman ahal izateko. XX. mendeko hirurogei eta hirurogeita hamarreko hamarkadetan, Heraldo eredua Espainiako etxe eta enpresa gehienetan ezarri zen. Heraldo modeloa hainbat koloretan egin zen eta bi aldaera izan zituen, mahai gaineko klasikoa eta horma-irudia, etxeetako hormetan jartzen zena.
Enkarguak, postaz egin behar izaten bait  ziren bestela, baita, berezoekin harremanak eta bestelakoak ere. Hasieran, etxean, jende gutxik zeukan telefonoa. Etxeen hartean, aberatsenenak izan ziren lehen abonatuak, adibidez, jendearentzat beharrezkoak ziren zerbitzuak ematen zutenak: Medikuaren etxea, harakinarena, …
Auzoetan, batez ere, lokutorioak ipini ziren. Familia batek telefonoa izateko ardura hartzen zuen eta, deia zegoen bakoitzean, zegokionari abisatzeko ardura ere bazeukan. Inork dei egin nahi izanez gero, hitz egin ondoren ordaindu behar zion. Auzoko 100 etxe inguruk zenbaki berdina zeukaten emanda, hori zen auzoko zenbakia. Horregatik, norberaren etxean telefonoa ipintzeko obrek iraun zuten bitartean, zenbaki hori liburutegian ipini zuten, erantzungailu automatikoarekin, eta liburuzainak pasatzen zuen abisua deia zegoenean. Auzoko telefono horretatik ere ezin izaten zen zuzenean edozein lekutara deitu. Deiak zentralitatik pasatu behar ziren  Telefonistar i linea eskatu behar zitzaion, eta zenbakia eskatu. Adibidez, urrunago dei egiteko, eguna eta orduak aurrez hitzartuak egon behar ziren.
Emakumeak izan ziren hasieratik asmakizun berri honen kontsumitzailerik sutsuenak, nahiz eta ezin zuten, (orduko garaiko ohituren arabera) denda batean bakarrik sartu, ospe txarra hartzeko arriskuan.
Telefonoaren mundua, Gerra Zibilak eta gerraosteak astindutako garai batean bizi izan zen. Urte zail batzuen ondoren, Telefonica k hazteko bideari ekin zion berriro, eta 1953 an milioi bat telefono instalatu zituen.
Lehen telefono kabinak Espainiako estatuan
Telefono kabinak hiri, landa eta paisaiaren parte izan dira 20ko hamarkadatik. 1928 an, Madrilgo El Retiron, Florida Park festa aretoan, Espainian jarritako lehen kabinatik, telefono publikoen azken modeloetara, egon dira ezarrita gure herrialdeko kaleetan. Energia, Turismo eta Agenda Digitaleko Ministerioak Telefónica izendatu zuen urte horietan, peradore, kabina publikoen eskaintzari eta telefono gidak prestatzeari buruzko zerbitzu unibertsalak emateko, (beste urtebetez gutxienez) ardura. Telefono kabina k, mugarri izan ziren garai ez oso urrun batean, eta bitxikeriak izango dira beste hainbestetan. Hasieran "fitxen" telefonoak izan ziren, ondoren "txanponak" eta amaieran "txartelak". Lehenengo lokal pribatuetan (tabernak, lokutorioetan esaterako), ondoren, kabina itxietan eta gero irekietan, muraletan, esaterako.
Espainian egon zen beste arazo larrienetako bat, instalaziorako, gerra ostean egon zen materialaren eskasiak ekarri zuen, 1928 an instalazioa handitzen hasi ziren garaian, ez bait zegoen behar beste eta behar bezain material. Honek, telefono kabinen instalazioa atzeratzea ekarri zuen. Garai honetan gainera, eskari handiak egon ziren espainiako hiri nagusienetan.
1960 an emigrazio garaia izan zen Espainia barruan, jendea, herri txikienetatik, hiri handienetara mugituz joan zen. Industriak iraultza k berebiziko papela jokatu zuen Espainiako urte hauetan. Hiri garrantzitsuenetako auzoak betez joan ziren, Madril (1966ko ABC egunkariak bere lehen orrialdean lehen telefono kabinen lehen instalazioari eskaintzen dio. Antonio Barrera, instalazioen arduradunarekin) eta Bartzelona, edo Bilboko auzoak ere, honela, telefono kabinak auzo jendetsuenetan jartzen hasi ziren. Baita, hiri erdigune, eta auzo aberatsenetan ere. 1966 amaierarako, zirudien ez zegoela bazterrik telefono gabe.
Puntu garrantzitsua izan zen, kabinetako aparatuak, diruarekin erabili beharrean, fitxekin erabiltzera pasa zirenekoa. Fitxa hauek, telefono kabinen ondoan zeuden, estanko, taberna edo kioskoetan salgai izaten ziren. Aurrerago, fitxa hauek erosteko gailu batzuk baliatu ziren, txanpon bidez funtzionatzen zutenak. Kabina horiek biltegi bat zuten, eta, bertan, gehienez ere zazpi fitxa sartu zitezkeen. Fitxa horietako bakoitza elkarrizketako 3 minuturo erortzen zen. Hiru minutu horietako hitzaldi luzeago bat aurreikusten bazen, fitxa stock on bat eduki behar zen elkarrizketa behar bezala amaitzeko. Sistema hori ulertezina da gaur egun, baina berrikuntza handia izan zen garai hartan, erabiltzaileei azkartasuna, erosotasuna, intimitatea eta eraginkortasuna eskaintzen zizkielako.
Espainia r kabinen oinarrizko materiala aluminioa izan zen, britainiar kabina ospetsuetan ez bezala, hauen jatorrizko egitura burdin urtuzkoa baitzen, espainiar kabinak azkar birziklatu ziren, ingelesek, orain, bildumagile eta diseinatzaileek eskatzen dituzten bitartean, objektu preziatu bezala saltzen direlarik.
Hala, aluminiozko egiturako lehen kabina modeloek erlaitzean eraisgarriak ziren elementu batzuk zituzten, eta haietatik zintzilik jartzen ziren tokiko telefono giden tomoa edo tomoak, bizkarretik eutsita, gal ez zitezen, oso gutxitan lortzen zen hori.
Garrantzitsua da gogoratzea telefono linea orok bere gida edo tokiko telefono zentrala zuela, baita telefono publikoak ere, eta horrek arazo bat planteatu zuen lehenengo kabinekin, kabinak kale berean zeudelako, eta, beraz, bandalismoaren eraginpean, hainbesteko eragina baitzeukaten. Lapurretak izan ziren honelako kabinetan noiz edo noiz. Hainbat telefono kabina hautsita eta larri kaltetuta agertzen ziren garai honetan. Lapurren helburua, nobait esateko, Kabina guztiak haustea zen. Kaleko kabina guztiak hautsi, bat bakarra izan ezik. Honela hurrengo egunetan jendeak hitz egiteko kabina bakarra izango zuen, eta bertan batuko zen diru guztia, beraz errexagoa eta azkarragoa  zen kabina bakar batetik lapurtzea, kale guztian zeunden kabinetan lapurtzen ibili baino. Urte askotan beste hainbat lapurtzeko era ere asmatu zituzten, eta telefono kabinak honekin batera beraien segurtasuna bermatuz, aldatzen joan ziren.
Normalean, kabina berria instalatu eta gutxira, "Inguruneak" "kaltetu" zuen kabina, eta azkar desagertzen ziren gidariek, bai eta aparatuak berak eta kabinak berak ere, asaltoak eta kalteak jasaten zituzten, eta, gehienetan, ez zuten erabiltzen. Egoera hori Telefonica konpainiaren etengabeko kezka izan zen, zerbitzu horri lotutako konponketa eta mantentze gastu handiak baitzituen. Kostu horiek minimizatzeko, aparatuen, zuloen eta egituraren beraren diseinuak hobetu eta indartu ziren, baina kabinetako paperezko telefono giden ekipamenduan atzera egin zen.
1854 an Charles Bourseul, telegrafo agentea, telefonoaren printzipioa ezarri zuen ilustrazioko batetaz lagunduz, artikulu batek, 1854 ko abuztuaren 26an, aurkeztu zituen bere azalpenak.
1879 an, Parisen 1878 an eginiko Erakusketa Unibertsalaz baliatuz, lehen hiri sarea eskuratu zuen. Telefonoa 1879 an ustiatu zuten Frantzian. 1879 ko ekainaren 26an, Posta eta Telegrafoen Ministerioak, 1878an sortua, hiru kontzesio eman zituen telefonoaren ustiapen komertzialerako eta lehen abonatuak Frantziara konektatzeko. 1881 eko urrian, hiru kontzesionarioek bat egin zuten Société Générale des Téléphones sortzeko. 1880 ko martxoan,  aurreko urtean Parisen jaurtitako lehen sare baten ondoren, telefonoa bere lehen probak egiten jardun zuen estatuko probintzietan.
1880 ko lehen hamarkadaren hasieran,  harpidedunak "1” deituriko sarera konektatuta zeunden: Lyonek hasiera batean 23 harpidedun izan zituen, Marseillak 25 harpidedun eta Nantesek 19 harpidedun. Jakina da, 1889ra arte Société Générale des Téléphones enpresa pribatua izan zela telefono bidezko trafikoen arduraduna.
1883 ko apirilak 1ean, Estatuak bere telefono-sarea ireki zuen, Reimsen, Marnen. 1884 ean aldiz,  Frantzian hiriarteko lehen lineak ezarri ziren. Honela, estatua bere osotasunean bateratuz.
80ko hamarkadaren erdi aldera beste herrialde batzuekin konektua mantentzeko ahala, Paris eta Brusela arteko lehen telefono linearen inaugurazioa izan zen, Frantziarren sarea zabalduz. 1889 ko uztailaren 16an, Frantziako telefonooperadoreak nazionalizatu eta telefonoa Correos y Telégrafosera konektatzen duen legea ezarri zen. 90ko hamarkadara iritsi hala, 10.000 telefono harpidedun izan zituen Frantziako telefono sareak.
Telefono kalanaren linea inaguratu zen 1891 an telefono kableen bidez, Paris-Londres, elkartuko zituenak. 1894 an, Frantziako armadak lehen aldiz telefonoa erabili zuen maniobra nagusietan. 1897 an, telefonoaren garapenaren ondorioz, Parisko telefono zerbitzuen administrazioak operadorearen berriemailearen zenbakia iragartzeko eskatu zien erabiltzaileei, eta ez izena. Horrek hainbat protesta eragin zituen prozesu horren aurka, nahiko harroa baitzen.
=== Telefonoa Alemanian === Alemanian, Philipp Reisen laborategiko esperimentuetatik, ez zen beste ahaleginik egin erabilera praktikorako telefono bat garatzeko. 1877 arte ez zen Bell Telephone Company Bell telefonoa saltzen hasi, Berlingo Postako Zuzendari Nagusiak, Heinrich von Stephanek, 1877 ko urritik 1878 ko apirilera Bell telefonoekin esperimentuak egin zituen. Bi kilometroko konexioa ezarri zuen, probako operazioa 1877 ko urriak 25ean hasi zen.
Telefono sareak 1881 ean ezarri ziren. Bitartekaritza eskuz egin zen, hasiera batean gizonek bakarrik. Hala ere, berehala nabarmendu zen gidariaren kalitate txarreko emakume baten ahotsaren frekuentzia altuenak gizonezkoen ahots baxuenak baino hobeto uler zitezkeela: bulegoko andrea asmatu zuen. Telefonista. Lehen sare lokalak Berlin, Wroclaw, Frankfurt am Main, Hanburgo, Colonia, Mannheim eta Munichen ireki ziren.
Wiener Privat-Telegraphen-Gesellschaft k.k. Merkataritza Ministerioak telefono sare bat ezartzeko baimena jaso zuen, eta operazioa 1881 eko abenduaren 1ean hasi zen. Urte berean, lehen 154 harpidedunak egunkarietako iragarkietan argitaratu ziren. Hurrengo urtean, enpresa pribatuek sareak ireki zituzten Praga, Graz eta Triesten eta 1883 an Lemberg, Czernowitz eta Pilsenen.
1883 tik aurrera, hiri handiagoen artean ere telefono lineak ezarri ziren. Bremen eta Bremerhaven arteko telefono linea Alemania ko luzeena zen 1883 ko urriaren 15ean martxan jarri zenean. 1884 an, telefono lineak jarraitu zituzten Koloniatik Düsseldorf eta Bonnera. 1885 ean, Frankfurt, Heidelberg, Main z, Mannheim eta Wiesbadeneko telefono sareak elkarrekin konektatu ziren. Berlin dik, laster egin zitezkeen distantzia luzeko deiak Hannove r (1886), Hanburgo(1887), Dresde (1888), Wroclaw (1889), Frankfurt am Main (1894) eta Königsbergekin (1895). 1900 eko abuztuaren 6an, lehen telefono linea aktibatu zen Berlin eta Paris artean.
1881 eko urtarrilaren 12an, lehen telefono kabina, une horretan, oraindik ere,  telefono kioskoa deitua,  jarri zen martxan Berlinen. 1899 tik aurrera, ordea, telefono publikoak zeuden, lehenengo telefono txartelak saltzen ziren. Gelaxka itxi zaharrenak eraikin itxietan, postetxeetan, hoteletako harrera guneetan, esaterako. Telefono aukerarik txikienak ordezkatu zituzten, nagusiki gela zatitzaileekin mugatuak, hauentzat oraindik arau uniformerik ez zegoelarik. Eskuragarri zegoen denentzat, behartsuenek ere bazuten telefonoa
1920 ko hamarkadaz geroztik, telefono publikoak zituzten telefono kabinak leku publiko eta kaleen irudi familiarraren parte ziren. Telefono kabina publikoak, oro har, oso ondo hartu ziren ondoren, eta ez ziren deiak egiteko bakarrik erabili. Biltzeko toki herrikoiak ere izan ziren. 1983 tik, telefonia publikoko sistemak garapen berriekin osatu ziren: Hesirik gabeko telefono kabina hexagonalak. Gurpil aulkien erabiltzaileentzako atea botoi bat sakatuta ireki zen.
1979 an, Deutsche Bundespostek kommutazio elektromekanikoaren teknologia digitalizatzea erabaki zuen. RDSIren helburua telefonia, faxa, telexa eta aurrez sare bakar batean banatutako datuak transmititzeko beste zerbitzu batzuk konbinatzea zen.
Eskudiru gabeko telefono publikoak, txarteldun telefonoak deituak. 1983 an Frankfurt am Main udalerrian hasi zen, 29 telefono kabinarekin; 1984 an telefonoek beste hiri batzuetan jarraitu zuten, Aachen, Bonn eta Goslar barne. 1984 ra arte, ordea, 129,000 telefono-kabinarekin, gehienak txanponekin funtzionatzen zuten telefonoak ziren. 1980 ko hamarkadaren amaieran, Deutsche Bundespostek txarteldun telefonoak sartu zituen herrialde osoan, txanponekin funtzionatzen duten gailuak partzialki ordezkatu zituena. 1990 eko hamarkadaren amaieran bakarrik erabili ziren txanponak eta telefono-txartelak onartzen dituzten gailu konbinatuak.
1993 ko abenduan, Deutsche Telekomek, 26 sinatzaileetako bat bezala, "RDSI europar baten ezarpenari buruzko elkar ulertzeko memoranduma" sinatu zuen. Honek RDSI nazionala gaur egun Euro-RDSI (E-DSS1) bezala ezagutzen den sistemaren aurkako europar estandar bezala sartzeko bidea erraztu zuen. 1994 ko maiatzean, beharrezko software aldaketak burutu ziren Deutsche Telekom konmutazio digitaleko zentroetan.
Mugikorren sorrera
Telefono mugikorrak, telefono eramangarri bat da, telefono mugikor baten bidez deiak egin eta/edo jaso ditzakeena, erabiltzailea zerbitzu eremu baten barruan mugitzen ari den bitartean. Irrati frekuentziako estekak konexio bat ezartzen du telefonia mugikorreko operadore baten kommutazio sistemekin, sarbidea ematen dio telefono sare publiko kommutatuari. Telefonia mugikorreko zerbitzu moderno gehienek sare zelularreko arkitektura erabiltzen dute, eta, beraz, telefono mugikorrak, askotan, "Telefono zelularrak" deitzen dira Hispanoamerikan.
Telefonia mugikorraren hasieran, gailu horiek funtzio mugatuak zituzten, deiak egitea baino ez, tamainako handitzat jotzeaz gain, eta, beraz, telefono horiek "adreilu" gisa ezagutzen ziren bere garaian. Pixkanaka, teknologia zelular analogikotik digitalerako bilakaeran, beste funtzio batzuk sartu ziren, hala nola testu mezuak (SMS), irismen laburreko haririk gabeko komunikazioak (infragorriak, Bluetooth), bideo-jokoak, kamera digitala eta Interneterako sarbidea, besteak beste. Era berean, telefono mugikorren forma faktorea aldatu egin zen, antzinako "adreiluetatik" nolabait ahaztuz.
Telefono zelularraren jatorria, ezagutzen dugun bezala, 1970 eko hamarkadan sortu zen, baina gailu horiek 1990 ko hamarkadan eta 2000 ko hamarkadan hedatu ziren maila globalean.
Eskuko lehen telefono zelularra Motorola k aurkeztu zuen 1973 an. Lehen sare zelular automatizatu  komertziala aldiz, Japonian kaleratu zuten Nippon Telegraph and Telephonek, 1979 an. 1981 ean Danimarka, Finlandia, Norvegia eta Suedia n Telefonia mugikor nordikoaren (NMT) sistema, aldi berean,  martxan jartzen hasi zen. Lehen belaunaldiko sistema hauek (1G) erabiltzen zituzten, oraindik ere, teknologia analogikoa.
1991 n, teknologia zelularreko bigarren belaunaldia (2G) Finlandian kaleratu zuen Radiolinjak GSM estandarrean. Horrek lehia eragin zuen sektorean, operadore berriek aurre egin baitzieten 1G sareko operadoreei hain zuzen ere.
Hamar urte beranduago, 2001 ean, hirugarren belaunaldia (3G) Japonian kaleratu zuen NTT DoCoMok WCDMA estandarrean. Horren ondoren 3.5G (h edo 3G+) etorri ziren, eta, ondoren, HSPAP (H+), familiaren abiadura handiko paketeen (HSPA) sarbidean oinarritutako hobekuntzak direnak; horri esker, UMTS sareek datuak eta ahalmena transferitzeko abiadura handiagoak zituzten.
2009 rako, argi geratu zen, uneren batean, 3G sareak banda zabaleko aplikazioen hazkundeak, hala nola multimediako transmisioak. Ondorioz, industria laugarren belaunaldiko datuen teknologia optimizatuen bila hasi zen, egungo 3G teknologien gainean abiadura hamar aldiz hobetzeko promesarekin. Merkatuan eskuragarri zeuden lehen bi teknologiak, 4G bezala fakturatuak, WiMAX estandarra ziren, Ipar Amerikan Sprintek eskainia, eta LTE estandarra, TeliaSonerak Eskandinavian lehen aldiz eskaini zuena. Ondoren 4.5G (LTE-A) agertu zen.
2019. urterako, 5G merkataritza sareak abiarazi ziren munduko zenbait tokitan, nahiz eta gaur egun ere teknologia esperimentala den, 2020 ko hamarkadan hedatu beharreko proiekzioekin.
Ezaugarri berdina funtsean:
Telefono zelular guztiek ezaugarri ezberdinak dituzte, baina fabrikatzaileek produktua bereiztea bilatzen dute, kontsumitzaileak erakartzeko lehian, funtzioak gehitzeari ekiten diote. Lehiaketa honek azken 20 urteetan berrikuntza handia ekarri du telefono zelularraren garapenean.
Telefono guztietan aurkitutako osagai komunak honako hauek dira:
Bateria bat, telefonoaren funtzioetarako energia-iturria ematen duena. Erabiltzaileari telefonoarekin interakzioan uzten dion sarrera mekanismo bat. Sarrerarik ohikoena Ukipen pantailak dira telefono adimendunetan, baina zaharrenetan zenbakizko teklatua erabiltzen da. Pantaila batek erabiltzaileari idazten ari dena errepikatzen dio, testu mezuak, kontaktuak eta gehiago erakusten dizkio. Telefono mugikorreko oinarrizko zerbitzuak, erabiltzaileei deiak egiteko eta testu mezuak bidaltzeko aukera ematen dietenak. GSM telefono guztiek SIM txartel bat erabiltzen dute, gailuen artean truka daitekeen kontu bat edukitzea ahalbidetzen duena. CDMA gailu batzuek R-UIM izeneko antzeko txartel bat ere badute. GSM, WCDMA, iDEN eta telefono satelital batzuk Nazioarteko Ekipo Mugikorraren (IMEI) identifikazio-zenbaki batekin identifikatzen dira.
Gama baxuko telefono mugikorrak, oro har, funtzioak dituzten telefonoak dira, eta oinarrizko telefonia-zerbitzuak eskaintzen dituzte. Berezko software-aplikazioak erabiliz konputazio-ahalmen aurreratuagoa duten terminalak telefono adimendun gisa ezagutzen dira.
Zenbait telefono serie sartu dira merkatuko segmentu espezifikoei aurre egiteko, hala nola RIMBlackBerry, bezero korporatibo/enpresarialen posta elektronikoko beharrizanei erreparatuz, musika/mugikorreko Sony-Ericsson 'Walkman seriea eta kamera/telefonoko' Cyber-shot 'seriea, multimedia telefonoen Nokia Nserieak, Palm Pre, HTC Dream eta iPhonam serieak.
Soinu kalitatea  Soinu aldetik, telefono adimendunak eta funtzioak dituzten telefonoak oso gutxi aldatzen dira. Audioaren kalitatea hobetzen duten zenbait ezaugarri dituzten telefono adimendun berriak agertu dira, hala nola, LTEri buruzko ahotsa eta HD ahotsa. Soinuaren kalitatea oraindik arazo bat da, hau ez baitago hainbeste telefonoaren beraren esku, baizik eta sarearen kalitatearen menpe, eta, distantzia luzeko deietan, kaminoan aurkitutako botila-lepoak. Kasu batzuetan, telefono adimendunek audioaren kalitatea hobetu dezakete baita distantzia luzeko deietan ere, VoIP telefonia-zerbitzua erabiliz, beste pertsona baten Wifi/Internet konexioarekin. Bozgorailu txikiak ere erabil daitezke musikako edo ahotseko audio-fitxategi digitalak entzuteko, edo audio-osagai batekin bideoak ikusteko, telefonoa belarritik gertu eduki gabe.
Testu mezuak Telefono mugikorretan gehien erabiltzen den datu-aplikazioa Testu-mezu laburren Zerbitzua (SMS) da. Lehen SMS mezua ordenagailu batetik telefono mugikor batera bidali zuten 1992an, Erresuma Batuan; lehen SMS zenbakia, berriz, telefono batetik bestera bidali zuten 1993an, Finlandian. Lehenengo albiste-zerbitzu mugikorra, SMS bidez emandakoa, Finlandian kaleratu zen 2000. urtean, [eskatutako hitzordua], eta, ondoren, erakunde askok albiste-zerbitzuak eskaintzen dituzte SMS bidez, "Eskariaren arabera" eta "berehala". Mezularitza Multimediako Zerbitzua (MMS) 2001ean sartu zen.
SIM txartela GSM funtzioak dituzten telefonoek, sarean funtzionatu ahal izateko, Abonatuaren Nortasun Modulu edo SIM txartela izeneko mikrotxip txikiak behar dituzte. SIM txartela posta-zigilu txiki baten tamainakoa da gutxi gorabehera, eta normalean bateriaren azpian jartzen da gailuaren atzealdean. SIMak modu seguruan biltegiratzen ditu abonatuaren zerbitzu-gakoa (IMSI) eta telefono mugikorraren erabiltzailea identifikatzeko eta autentifikatzeko erabiltzen denek. SIM txartelaren bidez, erabiltzaileek telefonoa aldatu ahal izango dute; horretarako, telefono mugikor batetik SIM txartela kendu eta beste telefono mugikor batean edo banda zabaleko telefonia-gailu batean sartu ahal izango dute, betiere SIM blokeatuta badago.Lehen SIM txartela 1991 n egin zuen Giesecke & Devrient Munich txartel adimendunen fabrikatzaileak Radiolinja Finlandiako haririk gabeko sareko operadorearentzat.
Telefono hibrido multitarkikoak Telefono mugikor hibrido batek lau SIM txartel ere izan ditzake. SIM eta R-UIM txartelak sinkronizatu egin daitezke eskuragarri dauden GSM eta CDMA sareetarako sarbidea ahalbidetzeko.
Telefono adimendunak, aldaketa berezia
Ikusi gainera: Telefono adimendunak
Telefono adimenduna (ingelesez smartphone) sakelako telefonoaren edukiera duen sakelako ordenagailu mota bat da (telefono deia, mezu laburren zerbitzua, etab.). Plataforma informatiko mugikor baten gainean, datuak biltzeko eta aldi berean jarduerak egiteko gaitasun handiagoa duena, ordenagailu batek egiten dituen zereginak, eta ohiko telefono batek baino konexio handiagoa duena. Adimentsu hitzak, helburu komertzialekin erabiltzen dena, poltsikoko ordenagailu bezala erabiltzeko gaitasunari erreferentzia egiten dio, eta, kasu batzuetan, ordenagailu pertsonal bat ordezkatzera ere iristen da.
Telefono adimendunak 2000 ko hamarkadaren amaieratik eta 2010 eko hamarkadan zehar zabaldu ziren. Gaur egun gehien erabiltzen diren sistema eragile mugikorrak Android eta ¡os dira. Telefono marka ezagunenak Samsung, Apple, Huawe i, Xiaom i, LG eta Motorola dira. Duela gutxi, 2013.urtearen hasieran, telefono adimendunek sakelako telefono arruntak baino gehiago saltzen dituzte.
Telefono horien ezaugarri nagusietako bat ukipen pantaila da, ohiko telefonoen botoiak eta pantaila bisual txikia ordezkatzen dituena, baina posta elektronikorako euskarri osoa, Interneterako sarbidea eta multimedia funtzioa ezinbesteko ezaugarriak dira, antza, 2010 urtearen hasieratik dauden eta iragarritako eredu guztietan. Ia telefono adimendun guztiek programa gehigarriak instalatzeko aukera ere ematen diote erabiltzaileari, baita hirugarrenengandik ere, eta horrek aplikazio ugari ematen dizkie telefono horiei hainbat eremutan.
Beste ezaugarri komun batzuk hauek dira: funtzio multitarea, Wifi bidezko Interneterako sarbidea edo 2G, 3G, 4G eta 5G sareak; batzuek multimedia funtzioak ere badituzte (kamera eta bideo erreproduzitzailea/mp4), agenda-programak, kontaktuen administrazioa, azelerometroa, Bluetooth, GPS eta nabigazio-programa batzuk, baita noizbehinka pdf, HTML eta antzeko formatu anitzetako dokumentuak irakurtzeko trebetasuna ere.
Historia
Komertzialki erabilgarri zegoen lehen gailua, "Telefono adimenduna" deitua, Angler izeneko prototipo gisa hasi zen, Frank Canovak 1992 an garatua IBM n zebilen bitartean, garai hartako telefono adimendun terminoa egungo estandarrei aplikatzen ez bazaie ere. Gainera, urte hartako azaroan Comdex industria informatikoaren azoka komertzialean erakutsi zen. Bell Southe k kontsumitzaileentzako bertsio findu bat merkaturatu zuen 1994 an Simon Personal Communicator izenarekin.
Datu seinaleen eta telefoniaren arteko lehen integrazioa Nikola Teslak kontzeptualizatu zuen 1909 an eta Theodore Paraskevakosek hasi zuen 1968 tik aurrera telefono lineen bidez datu elektronikoak transmititzen. 1971 n, Boeingekin Alabamako Huntsvillen lanean ari zela, Paraskevakosek transmisore bat eta hargailu bat, komunikatzeko modu osagarriak ematen zituztenak, urruneko taldeekin komunikatzea lortu zuen. Deien identifikaziorako lehen ekipoa Leesburgeko (Alabama) Peoples' Telephone Companyn instalatu zen, eta hainbat telefono-konpainiatan erakutsi zen.
PDA edo Telefono hibridoak 1990 eko hamarkadaren erdialdean, telefono mugikorrak zituzten pertsona askok PDA dispositibo dedikatu eta bereizi bat zeramaten, Palm os, Newton os, Symbian edo Windows CE/Pocket PC bezalako sistema eragileen aurreko bertsioak exekutatuz.
Sistema eragile hauek, sistema eragile mugikorrerantz eboluzionatuko dute. Garai hartako "telefono adimendun" gehienak gailu hibridoak ziren, PDA sistema eragile horiek telefonoaren oinarrizko hardwarearekin konbinatzen zituztenak. Emaitzak erabilitako telefono mugikorrak edo PDA baino handiagoak ziren, baina Internet mugikorrerako sarbide kopuru mugatua ahalbidetu zuten. Hala ere, fabrikatzaileak telefono mugikorretan eta PDAn lehiatu ziren garaian, gailuak txikiagoak eta meheagoak izatea zen joera nagusiena. Telefono adimendun horietako gehienek, datu plan garesti eta garestiekin konbinatuta, eta beste eragozpen batzuekin, hala nola hedapen mugekin eta bateriaren iraupenarekin, bereizitako gailu independenteekin alderatuta, oro har "lehen erabiltzaileetara" eta konektibitate eramangarria behar zuten enpresa-erabiltzaileetara mugatzen zuten beren ospea.
1996 ko martxoan, Hewlett-Packardek OmniGo 700LX jaurti zuen, poltsikoko ordenagailu moduko bat HP 200LX bat zen, Nokia 2110 telefono mugikor batekin aldatua, eta ROM software a hura onartzeko.
Lau tonuko grisen eskalako LCD pantaila bat zuen, CGArekin eta 640 × 200 bereizmenarekin bateragarria, eta deiak egiteko eta jasotzeko, testu-mezuak, mezu elektronikoak eta faxak sortzeko eta jasotzeko erabil zitekeen. Halaber, % 100 bateragarria zen bi 5.0 sistemarekin eta, horri esker, dauden milaka software titulu exekuta ditzake, Windowsen aurreko bertsioak barne.
1996 ko abuztuan, Nokiak, Nokia 9000 Communicator kaleratu zuen, Nokia 2110 ean oinarritutako PDA digital zelular bat, Geoworksen Pen/GEOS 3.0 sistema eragilean oinarritutako sistema integratu batekin. Bi osagaiak, bisagra baten bidez elkartu ziren, estalkiko diseinu bezala ezagutzen zena, goiko pantaila eta azpian QWERTY teklatu fisiko batekin. PDAk posta elektronikoa, agenda, kalkulagailua eta notebooka aplikazioak, testuan oinarritutako web nabigazioa eta faxak bidal eta jaso zitzakeen. Itxita dagoenean, gailua telefono zelular digital gisa erabil daiteke.
1999 ko ekainean, Qualcommek "pdQ Smartphone" atera zuen, PCS CDMA digital adimenduna, PDA Palm integratua eta Interneterako konektibitatea zuena.
Telefono japoniarrak 1999 an, NTT DoCoMo japoniar haririk gabeko hornitzaileak i-mode plataforma atera zuen, segundoko 9.6 kilobit arteko datuak transmititzeko abiadura ematen zuen Internet mugikorreko plataforma berri bat, eta plataformaren bidez eskuragarri zeuden web-zerbitzuetarako sarbidea, hala nola lineako erosketetarako. NTT DoCoMoren i-modeak cHTML erabiltzen zuen, HTML tradizionalaren zenbait alderdi murrizten zituen lengoaia, gailuen datuen abiadura handitzearen mesedetan. Funtzionalitate mugatuak, pantaila txikiek eta banda-zabalera mugatuak aukera ematen dute telefonoek eskuragarri dauden datu-abiadura motelenak erabiltzeko. Imode gehikuntzak NTT DoCoMori 40 milioi harpidedun metatzen lagundu zion 2001.urtearen amaieran, eta Japoniak o merkatu kapitalizazioko lehen postua eta mundu mailako bigarrena izan zen. Geroago, botere hori murriztu egingo litzateke, 3G telefonoen eta hari gabeko sareko gaitasun aurreratuak dituzten berrien gorakadaren aurrean.
Japoniako telefono zelularrak gero eta gehiago bereizi ziren estandar eta joera globaletatik beste zerbitzu eta funtzionalitate aurreratu batzuk eskaintzeko, hala nola ordainketa mugikorrak, eremu hurbileko komunikazioa (NFC) eta segundo 1eko telebista mugikorra.
Europan, Nokia arrakasta ikusten ari zen Symbian oinarritutako bere lehen telefono adimendunekin, jatorrian Psionek bere antolatzaile pertsonalentzat garatuak, eta Europako telefono adimendunentzako sistema eragilerik ezagunena izan zen 2000 ko hamarkadaren erdialdetik amaierara arte. Hasiera batean, Nokiaren Symbian telefono adimendunak Eseries, Windows Mobile eta BlackBerry dispositiboen antzekoak ziren. 2006 tik aurrera, Nokia kontsumitzaileari zuzendutako telefono adimendunak ekoizten hasi zen, entretenimendurako ikuspuntuek popularizatuak. Aldi berean, AEB etako merkataritza-erabiltzaileek. Research In Motionen BlackBerry gailuak hartzen hasi ziren. AEBetako erabiltzaileek "CrackBerry" terminoa zabaldu zuten 2006 an, BlackBerryren izaera adiktiboa zela eta.
2007 an, Apple k historiako lehen IPhonea kaleratu zuen, horrela, telefonia zelularraren erabileraren estandarrak betirako aldatuz. Time aldizkariak "urteko asmakizun" izendatu zuen 2007an. 499 USD ko irteera prezioa izan zuen, soilik at&t operadorearekin erabilia AEBetan. AEB Beraz, lehen IPhonearen irteerarekin, IOS sistema eragile mugikorra erditzen da, eta urtebete geroago, 2008an, Androiden argirako irteera, azken hauek izanik hurrengo hamarkadan itsutuko liratekeenak.
2010 era arte, Symbian munduan gehien erabiltzen zen telefono zelularrentzako sistema eragilea zen, bai ohiko telefono zelularrentzako, bai "adimendunentzako" (gaur egun funtziodun telefonotzat hartuko litzatekeena). 14.- Mugimendu horiek guztiak geldiarazteko, munduan funtsezkoak eta funtzionalak diren bi sistema eragile garatzen ari ziren: Android eta iOS. Bi sistema horiek gero eta indar handiagoa zuten munduan zehar. Bi horiek 2010. urteko garaitik gaur egunera arte eboluzionatzea eta nabarmentzea eraginez.
2010 etik gaur egunera arte 2010.urtea izan da telefono adimendunek ohiko telefonoen salmenta gainditzen duen hamarkada. Horrela, gizarte harremanak betirako aldatzen dira, eta interneterako sarbidea ugaritu egiten da gailu horien bidez munduko zati handi batean, funtsean telefono horiek poltsikoko ordenagailu baten parekoak izango bailirateke. Era berean, gama baxuko telefono adimendunek Interneterako konexioa dute, besteak beste, garai hartako edozein telefono zelular arrunt parekatzen edo gainditzen duten funtzioak.
2010ean, Symbian munduko sistema eragile mugikor ezagunena zen oraindik (Nokiarekin batera produktuaren intsignia bezala), nahiz eta hurrengo urteetan merkatua eta BlackBerry eta Windows Phone sistema eragilea (azken bi hauek gaur egun indarrean ez daudenak) menderatu zituzten. 2010ean ere, Samsungek sakelako telefonoen s linea aurkeztu zuen, lehen aldiz Samsung Galaxy s, gaur egun arte enpresaren intsignia izan den ontzia, merkaturatuz. 2011. urtean hatz-marken irakurgailua zuen lehen telefono adimenduna aurkeztu zen, Motorola Atrix 4G.15 izan zen 2013. urtearen amaieran, QSAlpha segurtasun, zifratze eta identitateen babeserako soilik diseinatutako telefono adimendun baten ekoizpenari ekin zion. 2014 rako, 1440p pantailak agertzen hasi ziren goi mailako telefono adimendunetan. 2015ean, Sonyk Xperia Z5 Premiuma atera zuen, 4K-ko erresoluzio pantailarekin, baina soilik irudiak eta bideoak prozesatu zitezkeen erresoluzio horretara (gainontzeko softwarea 1080p-ra igotzen da).
2016 an, LG k eta Motorolak telefono adimendunak aurkeztu zituzten, osagarrietarako modularitate forma mugatua zutenak; G5 GLk osagarriak instalatzea ahalbidetu zuen bateriaren konpartimentua aterata.; motoak, berriz, magnetikoki lotutako osagarriak erabiltzen ditu gailuaren atzealdean. Telefono adimendunei, USB-C konektore sartu berriari eta LTE teknologien hobekuntzari zuzendutako errealitate birtualaren eta errealitate areagotuaren esperientzien ikuspegian ere sartu ziren. 2017 an, Notch23 bezalako joera berriak jartzen hasi ziren: 924ko pantailez gain, edo kameraren FaceID (berrikuntza hau iphone x izenekoak aurkeztu zuen). 2018an, OLED. pantailetan bildutako hatz-marken irakurgailuak zituzten lehen telefono adimendunak iragarri ziren. Azkenik, 2019an, zenbait kontzeptu agertzen dira, hala nola telefono tolesgarriak, 5G, zenbait kameraren konfigurazioa arau gisa bi baino gehiago, (TOF) Time of Flight kamerak sakontasun-detekzioarekin.
Telefono modernoak
Telefono adimendunak helburu anitzeko gailu informatikoak eta telefono mugikorrak dira. Beren hardware-gaitasun indartsuenengatik eta sistema eragile mugikor zabalengatik bereizten dira funtzioak dituzten telefonoetatik, eta software zabalagoa, Internet (banda zabal mugikorraren bidezko web-nabigazioa barne) eta multimedia-funtzionaltasuna (musika, bideoa, kamerak eta jokoak barne) eskaintzen dituzte, telefono zentralarekin batera, ahots-deiak eta testu-mezuak bezalako funtzioak. Telefono adimendunek, oro har, metal-erdieroale oxidozko zirkuitu integratuko txip (IC) batzuk dituzte, eta haien softwareak balia ditzakeen sentsore batzuk (hala nola magnetometroa, hurbiltasun-sentsoreak, barometroa, giroskopioa edo azelerometroa) eta hari gabeko komunikazio-protokoloen euskarri dira (Bluetooth, Wi-Fi edo satelite bidezko nabigazioa).
Lehen telefono adimendunak batez ere enpresa-merkatura merkaturatu ziren, laguntzaile digital pertsonalaren gailu independenteen (PDA) funtzionaltasuna eta telefonia zelularrerako euskarria elkartu nahian, baina mugatuta zeuden bolumen handiko formagatik, bateriaren iraupen laburragatik, zelula-sare analogiko motelengatik eta haririk gabeko datu-zerbitzuen heldutasunik ezagatik. Arazo horiek, azkenean, eskala esponentzialarekin eta Mos transistoreen miniaturizazioarekin konpondu ziren, maila azpikronikoetaraino (Mooreren legea), litio hobetuko ioien bateriarekin, datu mugikor digitalen sare azkarragoekin (Edholmen legea) eta mugigarritasun mugikorra ahalbidetu zuten software-plataforma helduagoekin.
2000ko hamarkadan, DoCoMo NTTko i-mode plataforma, BlackBerry, Nokiako Symbian plataforma eta Windows Mobile merkatuan trakzioa irabazten hasi ziren, askotan QWERTY teklatuekin edo ukipen-pantaila erresistiboaren sarrerarekin, eta push posta elektronikorako eta haririk gabeko interneterako sarbidea nabarmenduz. IPhonea 2007an aurkeztu zenetik, telefono adimendun gehienek faktore meheak aurkeztu dituzte, arbelaren antzekoak, teklatu fisikoen ordez keinu multitaktiboetarako euskarria duten pantaila kapazitibo handiekin, eta erabiltzaileei denda zentralizatu bateko aplikazio gehigarriak deskargatzeko edo erosteko aukera ematen diete, eta hodeian biltegiratzea eta sinkronizazioa, laguntzaile birtualak eta ordainketa mugikorreko zerbitzuak erabiltzen dituzte.
Hardware hobetuak eta hari gabeko komunikazio azkarragoak (LTE bezalako estandarren ondorioz) telefono adimendunen industriaren hazkundea bultzatu dute. 2012ko hirugarren hiruhilekoan, mila milioi telefono adimendun erabiltzen ziren mundu osoan. Telefono adimendunen munduko salmentek funtzioak dituzten telefonoen salmenten zifrak gainditu zituzten 2013 hasieran.
Prozesamenduko unitate nagusia
PUZ mugikorraren errendimendua ez da soilik erlojuaren maiztasunaren araberakoa (oro har, hertzioen multiploetan), baita memoriaren hierarkiaren araberakoa ere. Erronka horiek direla eta, telefono mugikorren PUZen errendimendua egokiagoa izaten da askotan, erabilera arrunteko aplikazioetan benetako errendimendu eraginkorra neurtzeko proba estandarizatu batzuetatik eratorritako puntuaketak direla eta.
Pantaila
Telefono adimendunen ezaugarri nagusietako bat pantaila da. Gailuaren diseinuaren arabera, pantailak gailuaren aurrealdeko gainazal gehiena edo ia guztia hartzen du. Telefono adimendunen pantaila askok 16:9ko itxurazko erlazioa dute, baina itxurazko erlazio altuenak ohikoagoak bihurtu ziren 2017an.
Pantailaren neurriak hazbete diagonaletan neurtzen dira. Askotan, 5,2 hazbetetik gorako pantailak dituzten telefonoei "phablet" deitzen zaie. 4.5 hazbetetik gorako pantaila duten telefono adimendunak eskuarki esku bakarrarekin erabiltzea zaila da, hatz lodi gehienek ezin baitute pantailaren azalera osoa hartu; baliteke eskuaren inguruan mugitu, esku batean eutsi eta bestearekin manipulatu behar izatea, edo haren ordez bi eskuekin erabili behar izatea. Diseinuan izandako aurrerapenak direla eta, tamaina handiko pantailak eta "ertzetik ertzerako" diseinuak dituzten telefono adimendun moderno batzuek ergonomia hobetzen duten eraikuntza trinkoak dituzte; itxurazko erlazio altuagoetara aldatzearen ondorioz, berriz, tamaina handiagoko pantailak dituzten telefonoak atera dira, eta 16: 9ko pantaila txikiagoekin lotutako ergonomia mantentzen dute.
Kristal likidozko pantailak (LCD) eta argi organikoak igortzen dituzten diodoen pantailak (OLED) dira ohikoenak. Pantaila batzuk presioarekiko sentikorrak diren digitalizatzaileekin integratuta daude, Wacom eta Samsungek garatutakoak kasu, baita Appleren Force Touch sistemarekin ere.
Soinua
Audioaren kalitatea hobetzen duten funtzio batzuk agertu dira, Voice over LTE eta HD Voice kasu, eta askotan telefono adimendun berrienetan eskuragarri daude. Soinuaren kalitateak arazo izaten jarrai dezake telefonoaren diseinuaren, sare zelularraren kalitatearen eta distantzia luzeko deietan erabilitako konpresio-algoritmoen ondorioz. Audioaren kalitatea hobetu daiteke VoIP aplikazio bat erabiliz WiFi bidez. Telefono zelularrek hiztun txikiak dituzte, erabiltzaileak bozgorailu funtzioa erabil dezan eta telefonoan pertsona batekin hitz egin dezan entzumenetik gertu eduki gabe. Bozgorailu txikiak musika edo berbaldiko audio digitaleko fitxategiak entzuteko edo audio-osagai batekin bideoak ikusteko ere erabil daitezke, telefonoa belarritik gertu izan gabe.
Bateria
Telefono adimentsu batek, oro har, litiozko ioi-bateria bat erabiltzen du. 2017. urtearen amaieran, telefono adimendunaren bateriaren iraupena orokor egokia bihurtu da; hala ere, aurreko telefono adimendun baten bateriaren balio-bizitza pobrea zen, informatika-sistemen energia-baldintza esanguratsuak eta telefono adimendunen koloretako pantailak maneiatu ezin zituzten bateria ahulengatik.
Telefono adimendunen erabiltzaileek kargagailu gehigarriak erosten dituzte etxetik kanpo, lanean eta autoetan erabiltzeko, eta kanpoko "bateria pakete" eramangarriak erosten dituzte. Kanpo-baterien paketeetan sartzen dira telefono adimendunera kable batekin konektatuta dauden modelo generikoak eta telefono adimendun baten kutxatilan "muntatzen" diren modelo pertsonalizatuak. 2016an, Samsungek milioika Galaxy Note 7 telefono adimendun kendu behar izan zituen bateriaren arazo baten ondorioz. Kontsumitzailearen erosotasunerako, haririk gabeko karga-estazioak sartu dira hotel, taberna eta beste espazio publiko batzuetan.
Kamera
Kamerak telefono adimendunen ezaugarri estandar bihurtu dira. 2019tik aurrera, telefono-kamerak oso eremu lehiakorrak dira ereduak bereizteko, eta gailu baten kamera nagusien kalitatean edo gaitasunetan oinarritutako publizitate-kanpainak egiten dituzte.
Oro har, telefono adimendunek gutxienez kamera nagusi bat dute atzerantz begira, eta aurreko kamera bat, erresoluzio txikiagokoa, "Selfie" eta bideo txaterako. Irudi-sentsoreetarako eta optikoetarako telefono adimendunetan sakontasun mugatua dagoenez, atzeraka orientatutako kamerak "protuberantzia" batean kokatzen dira askotan, gainerako telefonoak baino lodiagoa dena. Telefono mugikor gero eta meheagoek behar den sakontasuna baino espazio horizontal zabalagoa dutenez eta lente hobeak lortzeko erabiltzen diren kameretan erabiltzen direnez, joera bat ere badago telefonogileek kamera ugari izan ditzaten, horietako bakoitza helburu desberdin baterako optimizatuta (telefonoa, angelu handia, etab.)
Irudiak, oro har, JPEG fitxategian gordetzen dira; gama altuko telefono batzuek ere raw irudi-gaitasuna dute.
Osagarriak
Telefono adimendunentzako osagarri ugari saltzen dira, besteak beste, estutxeak, pantaila-babesleak, energia kargatzeko kableak, haririk gabeko elikadura-estazioak, USB On-The-Go egokitzaileak (USB unitateak konektatzeko eta, kasu batzuetan, HDMI kable bat kanpoko monitore bati konektatzeko), bateria gehigarriak, aurikularrak, aurikularrak eta mikrofono konbinatuak (adibidez, horiek ahalbidetzen dute Formazko telefono adimendunetatik. Estutxeak plastiko bigunezko edo gomazko estutxe nahiko ekonomikoetatik datoz, kolpeen aurkako babes moderatua eta urraduretatik babes ona ematen dutenak, baita erresistentzia handiko estutxe garestiagoetatik ere, gomazko betegarri bat eta kanpoko estalki gogor bat konbinatzen dituztenak.
Kasu batzuek "liburu" forma dute, erabiltzaileak gailua erabiltzeko irekitzen duen estalki batekin; estalkia itxita dagoenean, pantaila babesten du. "Liburu" motako kasu batzuek poltsiko gehigarriak dituzte kreditu-txartelentzat, eta, horri esker, pertsonek txartel gisa erabil ditzakete.
Osagarriek barnean hartzen dituzte telefono adimendunaren fabrikatzaileak saldutako produktuak eta beste fabrikatzaile batzuek egindako produktu bateragarriak.
Sistema eragile mugikorrak
Sistema eragile mugikorra (edo so mugikorra) telefono, tableta, erloju adimendun edo bestelako gailu mugikorretarako sistema eragilea da.
Sistema eragile mugikorrek erabilera mugikorrerako edo eramangarrirako erabilgarriak diren beste ezaugarri batzuk dituen konputagailu pertsonaleko sistema eragile baten ezaugarriak konbinatzen dituzte; oro har, sistema mugikor modernoetan funtsezkotzat jotzen diren elementu hauek: ukipen-pantaila bat, pantaila zelularra, Bluetooth, Wi-Firako sarbide babestua, Wi-Fi, posizionamendu-sistema globaleko (GPS) nabigazio mugikorra, bideo-kamerak eta koadro bakarreko kamerak, ahotsaren ezagutza, 2018ko lehen hiruhilekorako, 383 milioi telefono adimendun baino gehiago saldu ziren,% 85.9 Androidekin,% 14.1 iOSekin eta beste sistema batzuk dituzten telefono adimendunen kopuru txikia Android Windows mahaigaineko sistema eragilea baino ezagunagoa da, eta, oro har, telefono adimendunen erabilera (baita tabletarik gabe ere) mahaigainekoa da.
Komunikazio mugikorreko gaitasuna duten gailu mugikorrek (adibidez, telefono adimendunak) bi sistema eragile mugikor dituzte: erabiltzailearentzako software-plataforma nagusia irratiak eta beste hardware batek funtzionatzen duten denbora errealeko bigarren sistema eragile batekin osatzen da. Ikerketak erakutsi duenez, maila baxuko sistema horiek segurtasun-ahulezia ugari izan ditzakete, eta, horri esker, oinarri-estazio maltzurrek gailu mugikorraren gaineko kontrol-maila handia lor dezakete.
Gaur egun gehien saldu ohi diren mugikorren sistema eragileak hurrengoak dira: