cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Italia Gaztea
Italia Gaztea (La Giovine Italia) 1833an Mazzinik sortutako eta 40 urte baino gazteagoak ziren Italiako elkarte sekretu bat izan zen. Italiaren batasunaren alde zenbait altxamendu egin zituen. Altxamenduek porrot egin bazuten ere, italiar herriaren zati baten laguntasuna lortu zuten eta batasunaren garra bizirik gorde zuten.
NGC 633
NGC 633 galaxia espiral bat da, Sculptor konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Gaston I.a Foix-Biarnokoa
Biografia
Aita Roger Bernart III.a Foixkoa eta ama Margarita Bearnokoa zituen. Frantziako erregearen alde borrokatu zuen Flandrian.
Ezkontza eta seme-alabak
1301ean Joana Artoiskoa ezkondu eta lau seme-alaba izan zituzten:
Kontserbazio egoera
Espezie baten kontserbazio egoera egun edo etorkizun hurbilean espezie horrek dituen iraungitzeko aukerak neurtzeko adierazlea da. Espezie jakin baten kontserbazio egoera finkatzeko faktore asko kontuan hartzen dituzte: espezimen kopuruaz gain, denboran zehar biztanleriaren handiagotze edo gutxitzea, elikatzeko aukerak, mehatxu ezagunak eta abar.
Kontserbazio egoera adierazteko sistema asko daude:
Makassar itsasartea
Makassar itsasartea (indonesieraz: Selat Makasar) Ozeano Barearen mendebaldeko itsasartea da, Indonesiako Borneo eta Sulawesi uharteen artean dagoena. Iparraldean, Sulawesiko itsasoarekin egiten du muga, eta hegoaldean Javako itsasoarekin. 800 kilometro luze da eta 130-370 kilometro arteko zabalera du. Ozeano Bareko nabigazio bide garrantzitsua da, Malakako itsasarterantz doazen itsasontzi handiek zeharkatzen baitute.
Borneoko Mahakam ibaiak Makassar itsasartean du ahoa. Itsasartean dauden portu nagusiak Borneoko Balikpapan eta Sulawesiko Palu eta Makassar dira; azken honek ematen dio izena itsasarteari. Samarinda hiria itsasartetik 48 kilometrora dago, Mahakam ibaiaren bazterrean.
Crenicichla menezesi
Crenicichla menezesi Crenicichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
1243 Pamela
1243 Pamela asteroide gerrikoan aurkitutako 1243. asteroidearen izena da. 1932ko maiatzak 7an aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgoko Union Observatory behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1932 JE zen.
Palamu barrutia
Palamu barrutia Indiako barruti bat da, Palamu dibisioan, Jharkhand estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Leptosiaphos meleagris
Leptosiaphos meleagris Leptosiaphos generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
François-André Danican Philidor
Biografia
Musikari familia bateko kide ezagunena. Gaztetandik izan zen erregeren kaperako kide Versaillesen. Konposizio ikasketak egin zituen Camprarekin.
Holanda, Alemania eta Britainia Handian zehar ibili zen xake-jokalari gisa lehiaketetan parte hartzen. 1749tik aurrera urtero joaten zen Londresa xakean aritzera, eta xakeaz liburu bat idatzi zuen, Xake-jokoaren analisia (1748).
1754. urtean Parisen hasi zen bizitzen, eta geroago famatuak izan ziren opera komikoak idatzi zituen, besteak beste Sancho Pança dans son isle (1762) eta Tom Jones (1765). Opera dramatikoak eta eliz musika ere idatzi zituen.
Yutaro Chinen
Yutaro Chinen (知念 雄太朗, 1993ko azaroaren 19a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Ryukyu.
Notoryctes
Notoryctemorphia ugaztun martsupialen ordena bat da. Bertan sailkatzen dira Australian bizi diren martsupial gehienak.
Montjovet
Montjovet Italiako udalerri bat da. Aostako Haranean kokatuta dago. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Montjovetk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fernando Tirapu
Fernando Tirapu Arteta (Iruñea, – Iruñea, ) nafar futbolaria izan zen, Osasunan eta Athletic Clubean aritutakoa.
Anarchias allardicei
Anarchias allardicei Anarchias generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.
Vera Lewis
Vera Lewis (New York, 1873ko ekainaren 10a-Woodland Hills, Los Angeles, Kalifornia, 1956ko otsailaren 8a) antzerki eta zinema emakume aktore estatubatuarra izan zen. Bere ibilbide nagusia zinema mutuan garatu zuen. 1915 eta 1947 artean 183 filmetan lan egin zuen. Ralph Lewis aktorearekin ezkondu zen.
Biografia
New Yorken jaioa, antzerki aktore gisa hasi zen hiri horretan. Zineman bere ibilbidea 1915] urtean hasi zen 'Hypocrites' filmarekin, [[[Myrtle Stedman eta Courtenay Foote protagonista zituelarik. 1915etik 1929 63 ekoizpen mututan aritu zen, horien artean klasikoa den Intolerance filman (1916). Iturri batzuek diotenez, 1915eko The Birth of a Nation filmean ere jardun zuen, baina hori ez da zehatza.
Zinema mutuko beste izar askok ez bezala, Lewisek erraz gainditu zuen zinema soinudunerako trantsizioa, Wide Open filmetik hasita, non Patsy Ruth Miller eta Edward Everett Horton ekin zion. Inoiz lehen izartzat hartua ez bazen ere, guztira 58 filmetan parte hartu zuen 1930eko hamarkadan eta beste 60tan 1940koan.
Vera Lewis 1947an erretiratu zen, Woodland Hillsen (Los Angeles, Kalifornia) bizi zela. 1956ko otsailaren 8an hil zen.
Wadi Musa
Wadi Musa (arabieraz وادي موسى, "Moisesen harana") hego-mendebaldeko Jordaniako hiria da, Ma'an Gobernazioan dagoena. Petratik gertuen dagoen herria denez, turistentzat hotel eta jatetxe asko ditu.
Les Cowboys
Les Cowboys 2015. urtean eginiko frantziar filma da, Thomas Bidegainek zuzenduta. Cannesko Zinemaldian estreinatu zuten.
Sinopsia
1994ko urrian, Alain, Nicole eta bere semeak Georges 'Kid' eta Kelly Ainen igandeko festa batean daude: cow-boyak, rodeoa, eta country abestiak. Festa amaitu eta berehala, Kelly desagertu dela konturatuko dira.
Bere bila hasi eta poliziak nerabe baten ihestzat hartzen duenean, Alainek zezenari adarretatik heltzea erabakiko du. Kellyren gelan arabiera ikasteko koaderno eta propaganda jihadista duten paskinak topatu ondoren, Ahmederena joango da, desagerturiko arabiar gazte baten etxera. Suminduta, urte asko emango ditu Yemen eta beste arabiar herrialdetan bere alabaren bila. Itzultzean, ez dauka ezkonbizitzarik eta Kidekin batera Belgik eta Herbehereetara joango da arrastoaren bila.
Herman (Nebraska)
Herman Nebraskako herri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 268 biztanle zituen, 0.37 kilometro koadrotan banatuta.
Ainhoa Ostolaza
Ainhoa Ostolaza Etxaniz (Urnieta, Gipuzkoa, 1973a) gipuzkoar txirrindulari profesional ohia da.
Bere kirol-ibilbidean zehar hainbat modalitatetako Espainiako pistako txirrindularitza txapelketak irabazi zituen. Izan ere, alde batetik, hirutan irabazi zuen abiadura modalitateko Espainiako pistako txirrindularitza txapelketa: 1993an, 1994an eta 1995ean. Bestetik, bitan irabazi zuen puntuazio modalitateko Espainiako pistako txirrindularitza txapelketa. Horiez gain, 1994an, jazarpen modalitateko Espainiako txapeldun bilakatu zen.
Solapur barrutia
Solapur barrutia Indiako barruti bat da, Pune dibisioan, Maharashtra estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Ruan Teixeira Silva
Ruan Teixeira Silva (1991ko urtarrilaren 7a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Ryukyu.
Rhineuridae
Rhineuridae Amphisbaenia barruko narrasti familia bat da. Ameriketako Estatu Batuetan bizi dira.
Generoak
eta honako genero fosilak
Ane Iriarte
Ane Iriarte Lasa (Villabona-Amasa, Gipuzkoa, 1995eko apirilaren 4a) gipuzkoar txirrindularia da.
2014an taldekako jazarpen modalitateko Espainiako pistako txirrindularitza txapelketa irabazi zuen Eider Unanue, Irene Usabiaga eta Ana Usabiaga taldekide zituela.
Susa
Susa Euskal Herriko argitaletxea da, Zarautz, Iruñea eta Larrabetzun egoitza bana dituena. 1983an sortu zen.
1988 eta 2017 urteen artean, Gorka Arrese izan zen argitaletxearen editorea. 2018tik, Leire Lopez Ziluagak du ardura hori.
Egileak
Bertan argitaratzen dituzten egileen artean Jon Alonso, Iñigo Aranbarri, Amets Arzallus, Pako Aristi, Gotzon Barandiaran, Harkaitz Cano, Koldo Izagirre, Miren Agur Meabe, Xabier Montoia eta Juanjo Olasagarre daude, besteak beste.
CC-BY-SA lizentziaduna
Susa argitaletxeko hainbat liburu CC-BY-SA lizentziarekin argitaratu dira. Lizentzia hori sormenezko lanak munduan zehar erraz partekatzeko lizentzia da.
NGC 634
NGC 634 galaxia espiral bat da, Triangulum konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Castelldefelseko tren istripua
Castelldefelseko tren istripua 2010eko ekainaren 23an Bartzelonako probintziako Castelldefels hiriko Castelldefels Platja geltokian gertatutako tren istripua izan zen.
San Joan bezperako gauean gazteak Castelldefelseko hondartzara zihozten San Joan suko festa ospatzera. Aldiriko zerbitzuko tren batetik jendea jaitsi zen hondartzara joateko eta 30-40 pertsonako talde bat igarobidetik joan ordez, trenbideetatik pasatu ziren eta beste norantzan zetorren Euromed Alaris tren batek taldea harrapatu zuen. Trenak Alacant-Bartzelona ibilbidea egiten zuen.
Rango (2011ko filma)
Rango 2011ko Gore Verbinski estatubatuar zinema zuzendarien konputagailu-animaziozko akziozko western film komikoa da. Besteak beste, 2011ko Animaziozko film onenaren Oscar Saria eskuratu zuen.
Castelldefelseko tren istripua
Heriotzak
Kataluniako Generalitateko José Montilla presidentearen arabera hildako guztiak gazteak ziren eta hegoamerikarrak gehienbat. 14 zaurituak honako ospitaletara eraman zituzten:
Rango (2011ko filma)
Argumentua
Rango ustekabean Mojaveko basamortura heltzen den kameleoia da. Bertan, Dirt herrian aurkituko du bere burua, non lehorraldi izugarri bat jasaten ari diren. Berriro ere ustekabez, herriko sheriffa bilakatuko da Rango. Gai izango al da lehortearen arazoa konpontzeko?
Castelldefelseko tren istripua
Heriotzak
Hildako gorputzak Bartzelonako Lege Medikuntzako Institutura eraman zituzten autopsiak egin ahal izateko. Kataluniako Justizia sailburuaren arabera identifikazioak hainbat egunez luzatuko ziren.
Ondorioak
Mossos d'Esquadrak Castelldefels Platja geltokia itxi zuten eta ondorioz, Sitges-Castelldefels trenbidea ere itxi zuten, ibilbidea autobus bidez ordezkatu zelarik.
Anarchias cantonensis
Anarchias cantonensis Anarchias generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.
Castelldefelseko tren istripua
Ondorioak
Bestalde hildako eta zauritutakoen familiak Castelldefelseko Joan XIII plazako Frederic Mompou zentru zibikoak jaso zituzten eta atentzio psikologikoa jaso zuten.
Espainiako Joan Karlos I.a erregeak bertan behera utzi zituen bere santuaren omeneko harrerak San Joan egunean. Kataluniako Generalitateko José Montilla presidenteak dolu egun ofiziala ezarri zuen istripua gertatutako lekua bisitatu ondoren.
Ikerketa
Hiru ikerketa jarri ziren martxan: bat Adifek, beste bat Renfe Operadorak eta azkena gertatutakoa zegokion epaitegiak (Gavàko epaitegia). Lehen ikerketen arabera trena 139 km/h abiaduran zihoan 150 km/h abiadura maximoko zonalde batean eta trenak klaxona jo zuela hainbat aldiz trenbideak zeharkatzen ari zen jendea ohartaraziz. José Montilla Kataluniako presidenteak, Sustapen ministroak, Castelldefelseko alkateak, Joan Saurak besteak beste hildako eta zauritutakoei zuhurtziarik gabe jarreraz jokatu zutela egotzi zien trenbideak zeharkatzeagatik eta igarobidetik ez joateagatik. Gainera, José Blanco Sustapen ministroak adierazi zuen Renfe Operadoraren sare osoan debekatuta dagoela trenbideak zeharkatzea.
Katalisi homogeneo
Kimikan, katalisi homogeneoa disoluzio batean disolbagarria den katalizatzaile baten bidezko katalisia da. Katalisi homogeneoan katalizatzailea eta erreaktiboak fase berean daude, normalean disoluzioan. Katalisi heterogeneoak, aldiz, katalizatzaileak eta substratua fase desberdinetan dauden prozesuak deskribatzen ditu, normalean gasa eta solidoa, hurrenez hurren.
Katalizatzaile naturalak, entzimak, katalisi homogeneoa adibide egokia dira.
Hershey (Nebraska)
Hershey Nebraskako herri bat da. Lincoln konderrian kokatua dago. 2010ean 665 biztanle zituen, 1.58 kilometro koadrotan banatuta.
Nus
Nus Italiako udalerri bat da, Aostako Haranean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Nusek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kameu
Kameu deitzen zaio harri ederrez egindako erliebe orori, oro har, kolore ezberdinekoak eta irudi finak dituztenak. Euskaltzaindiaren hiztegian horrela dago jasota: "Apaingarri bezala erabiltzen den harribitxia (gehienetan onizea), erliebean landuriko irudi bat izaten duena".
Kameuetan, gehien erabilitako harriak agatak ziren, eta are gehiago sardonika eta onize-barietateak. Bai orain, bai aurreko mendeetan, harri horiek imitatu eta faltsutu egiten dira beira eta esmalteekin, harrizko edo beirazko erliebe bat beste kolore bateko beste harri batekin soldatuz.
Historia
Antzina oso preziatuak ziren eta horren erakusgarri dira greko-erromatar eta persiar kulturatik kontserbatzen diren harribitxi gogorretan landutako ale ugariak.
XIV. eta XV. mendeetan nakarra landu zen Frantzian, Alemanian eta Flandesen. Garai horretan, material horrekin egindako objektuek ospe handia zuten Frantziako gorteetan. Garai hartan egindako aurkikuntzen bidaiei esker, lehengai exotikoak sartu ziren Europan, hala nola sudur-letaginak, anbarra, jadea, dortoka-oskol erraldoiak eta itsas maskor bitxiak. Artikulu hauek historia naturalarekiko interesa piztu zuten eta bitxigile, artisau eta grabatzaileen irudimena suspertu zuten.
XVI. mendean jakin zen zipreidoen eta osidoen maskorrak bereziki egokiak zirela kameuak egiteko. XVIII. mendean, garai neoklasikoan, antzinako arteekiko interesa berpiztu zen, maskorren tailuak loratzera eraman zuena, nahiz eta imitaziotzat hartzen ziren, material txikiagoarekin eginda zeudelako. Ordutik aurrera, artisau-zentroak desagertzen joan ziren, eta bi hiritan baino ez ziren geratu: Idar-Oberstein (agaten tailu mekanikoan espezializatua) Alemanian eta Torre del Greco Italian, non artisau-lanak egiten diren.
Agurtzane Elorriaga
Biografia
Iurreta ko herri eskolan egin zituen lehen ikasketak eta bertso eskolan aritu ondoren BBK Sariketan parte hartu zuen 1994 tik 1996 ra Durangalde ko taldeko kidea izanez.
Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzien Lizentziatua da. Kirolaren Fisiologia eta Anatomia Irakaslea da Kirolenen.
2004 tik 2008 ra ibili zen txirrindulari profesional bezala. Hainbat urtetan Bizkaia-Durango txirrindularitza taldeko managerra izan ondoren, 2018 tik aurrera taldeko zuzendaria da.
Joxe Ramon Agirre
Joxe Ramon Agirre Begiristain, Marron (1959, Ataun, Gipuzkoa) euskal mendizale, alpinista, parapentista eta mendi argazkilari bat da.
Himalaya mendikateko hainbat zortzimilako igo eta haietatik parapentez jausteaz gain, mendiari buruzko dokumentalak argitaratu eta hitzaldiak eskaini ohi ditu.
2013a ezkeroztik bere jaioterrian dagoen Lizarrusti mendateko natur-behatokiaren arduraruna da, hau Aralar mendilerroaren bihotzean, Gipuzkoa eta Nafarroako mugan.
Leptosiaphos rhomboidalis
Leptosiaphos rhomboidalis Leptosiaphos generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Blue Öyster Cult
Blue Öyster Cult 1967. urtean New Yorken sortutako rock musika talde estatubatuarra da. "(Don't Fear) The Reaper", "Godzilla" eta "Burnin' for You" abestiengatik ezagunak dira.
Pablo Augusto Carvalho
Pablo Augusto Carvalho (1996ko apirilaren 19a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Ryukyu.
Ollomont
Mugakideak
Ollomontek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gibelilun orritinko
Gibelilun orritinkoa (Russula densifolia) Russulaceae familiako onddo espeziea da.
Eskualde batzuetan txerriak elikatzeko erabiltzen da. Gastronomian gutxi erabilia, agian haragiaren hornigai gisa. Orriak kendu egin behar dira, pikatu egiten dute.
Deskribapena
Orriak: Estu, tartekatutako orritxoekin, itsatsiak, meheak, krema-horixkak hasieran, ondoren, krema-okre kolorekoak.
Hanka: Motza, 4 - 5 cm luze eta 1 - 2 cm lodi, zilindrikoa, oinarrian zertxobait inkurbatua. Betea, gogorra, pruinaduna, matea, zurixka, zahartzean eta igurztean belzteko joera du.
Jangarritasuna
Jangarri oso kaskarra.
Nahasketa arriskua
Russula albonigra delakoarekin, baina honen haragia ez da gorritzen, baizik eta beltza bihurtzen da aurrez kolore gorritik pasatu gabe.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, hostozabalen eta koniferoen azpian.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Errusia, Japonia eta Himalaiako eremua.
Thann
Biztanleria
2007an Thann udalerrian erroldatutako biztanleak 7.973 ziren. Familiak 3.448 ziren, horien artean 1.326 pertsona bakarrekoak ziren (521 bakarrik bizi ziren gizonak eta 805 bakarrik bizi ziren emakumeak), 881 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 925 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 316 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 4.007 etxebizitza zeuden, 3.527 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 63 bigarren erresidentzia ziren eta 417 hutsik zeuden. 1.427 etxeak ziren eta 2.555 apartamentuak ziren. 3.527 etxebizitza nagusietatik 1.673 bere jabearen bizilekua ziren, 1.763 alokairuan okupaturik zeuden eta 90 doan lagata zeuden; 152 etxek gela bat zuten, 526 etxek bi zituzten, 847 etxek hiru zituzten, 808 etxek lau zituzten eta 1.194 etxek bost zituzten. 2.264 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.802 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.099 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 5.110 ziren, horien artean 3.778 aktiboak ziren eta 1.332 inaktiboak ziren. 3.778 pertsona aktiboetatik 3.354 lanean zeuden (1.773 gizon eta 1.581 emakume) eta 423 langabezian zeuden (213 gizon eta 210 emakume). 1.332 pertsona inaktiboetatik 405 erretiraturik zeuden, 398 ikasten zeuden eta 529 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Thann udalerrian 3.506 unitate fiskal zeuden, 7.765 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.846 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 404 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 11 janari enpresak ziren, 5 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 15 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 100 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 33 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 9 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 29 finantziazio enpresak ziren, 17 higiezinen enpresak ziren, 55 zerbitzu enpresak ziren, 74 administrazio publikoko enpresak ziren eta 21 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 90 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 2 funerariak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 5 igeltseroak, 1 margolaria, 6 zurginak, 3 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 10 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 3 aldi baterako lan enpresak, 21 jatetxeak, 9 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 4 apaindegiak.
2009an zeuden 51 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 12 okindegiak, 3 harategiak, 3 liburu dendak, 9 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 4 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 2 lurrin-dendak, 2 bitxi-dendak eta 7 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1  bat, 2 psikiatriko, urgentzia zentro 1  bat, amatasun-klinika 1  bat, 2 botika eta anbulantzia 1  bat zegoen.
2009an 4 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Thann udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.141 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 941 eta lizeo teknologikoetan  426.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Stuttgarteko Unibertsitatea
Stuttgarteko Unibertsitatea (Universität Stuttgart) Stuttgarten dago, Alemanian. 1829an sortu zuten eta hamar fakultatetan antolatuta dago.
TU9 partzuergoko kide da, Alemaniako zientzia eta ingeniaritzako bederatzi unibertsitate nagusiak biltzen dituena. Ingeniaritza zibilean, mekanikan eta elektrikoan ikasketak oso baloratuak ditu, baita natura zientzietan ere, bereziki fisika eta kimika.
Historia
1770tik 1794ra bitartean, Karlsschulea izan zen Stuttgarteko lehen unibertsitatea. 1818. urteaz geroztik, Hohenheim auzoan dagoen Stuttgarteko unibertsitate zaharrari Hohenheimgo Unibertsitatea deitzen zaio. Ez da Stuttgarteko Unibertsitatearekin lotuta, elkarlan batzuetan izan ezik.
1950eko hamarkadaren bukaeratik aurrera, unibertsitatearen zati bat Stuttgart-Vaihingen auzora eraman dute. Ikasketa tekniko gehienak (informatika, ingeniaritza, etab.) Vaihingenen daude, eta gizarte zientziak, arkitektura eta antzeko irakaspenak erdiguneko campusean irakasten dituzte.
Leninen testamentua
Leninen testamentua edo Kongresurako Gutuna (errusieraz Pismo K Syezdu) 1922ko abenduaren 23-26an eta 1923ko urtarrilaren 4an Vladimir Leninek diktatutako txostena izan zen, etortzekoa zen Alderdi Komunistako Kongresurako zuzenduta.
Txostenean, Sobiet sistema aldatzeko jarraibideak nahiz alderdiko sei bururen (Joseph Stalin, Leon Trotski, Grigori Zinoviev, Lev Kamenev, Nikolai Bukharin, eta Georgi Piatakov) deskribapen labur bana agertzen ziren. Lenin bihotzeko larri batetik sendatzen ari zela idatzita, testamentuan aholkatzen zen Stalin alderdiko Idazkari Orokor postutik ken zezaten. Dokumentu honen interpretazioak anitzak izan dira. Ondorengoaren hautaketan gidatzeko ahalegina izan zitekeen, edo, hil baino lehenago boterea kenduko ziotelakoan, alderdikideen barne-mugimenduak zapuzteko saioa.
Txostenaren nondik norakoak
Txostenaren lehendabiziko erdian, Komite Zentrala handitzea iradokitzen zen. Gainera, Komite Zentralerako arrisku handiena Stalin eta Trotskiren arteko hartu-eman korapilatsua zela adierazten zen. Leninen hitzetan, eskuratutako botere eskerga kudeatzeko zuhur aski ez zen Stalin. Trotski, aldiz, Komite Zentraleko kide trebeena izanda, bure buruarengan konfidantza handiegia zeukan eta administrazio-atazetarako joera nabarmenegia zuen. Bukharin alderdiko teorizatzailerik hoberenetzat jo zuen, dialektikan erabat menderatzean kale egin arren. Halaber, Kamenev eta Zinoviev ez ziren zigortzekoak Urriko Iraultzan jokatutako paperengatik. Izan ere, boltxebikeen estatu-kolpearen kontra agertu ziren, eta matxinadaren planak argitara eraman zituen.
Bigarren erdia geroago idatzi zen, Stalinen gaineko iritziak okerragora egindakoan. Stalinek Georgiako nahigabea konpontzeko gaitasun eza erakutsi zuen, eta Krupskaia Leninen emaztearekin ez zen oso adeitsu agertu. Gizalege gabeko pertsonatzat jo zuen Leninek, eta Idazkari Orokorreko postutik kentzeko proposamena luzatu zion Kongresuari. Testamentuaren kopiak Leninek berak baino ez ziren irekitzekoak, edo, hilez gero, Krupskaiaren esku geratu zen eskubide hori.
Orconera
Historia
Orconera auzoak izena eman zion zama lanetarako erabiltzen zen trenbideari. Bizkaiko meatzaritza eta industriaren historian garrantzi handia izan zuen trenbidea.
Eider Unanue
Eider Unanue Elorza (Zumaia, Gipuzkoa, 1996ko azaroaren 19a) gipuzkoar txirrindularia da.
2014an taldekako jazarpen modalitateko Espainiako pistako txirrindularitza txapelketa irabazi zuen Ane Iriarte, Irene Usabiaga eta Ana Usabiaga taldekide zituela.
Leninen testamentua
Txostenaren hedadura
1924ko maiatzean, Lenin hil eta 4 hilabete geroago zein Alderdiaren XIII. Kongresua bildu baino egun batzuk lehenago, Krupskaiak Komite Zentralari helarazi zion testamentua, Leninek Kongresuari irakur ziezaioten nahi zuela adierazita. Komite Zentrala jadanik Stalinen esku zegoen. Testamentuaren argitalpena, baita aipu bezala ere, debekatzea eta Kongresuan ez irakurtzea, baizik eta kide batzuei jakinaraztea, erabaki zen. Honen ondorioz, Sobiet Batasunean barnan testamentuaren inguruko ezagupenak ez ziren oso zabalak izan. Stalinen agintaldian, gai debekatua bilakatu zen, eta honi buruzko aipamen irekia ia hiru hamarkadaz desagertu zen.
Txostenaren zati aipagarriak
<<Nire ustez, egonkortasunari eusteko faktore nagusia Batzorde Zentraleko kideak dira; hala nola, Stalin eta Trotski. Nire iritziz, haien arteko harremanek, neurri batean, banaketa sor dezakete. Hori ez gertatzeko, uste dut Batzordde Zentraleko kide kopurua handitu beharko genukeela, 50 edo 100era arte. Stalin burkideak, idazkaritza orokorra lortuta, botere izugarria kontzentratu du bere eskuetan, eta ni ez nago ziur botere hori beti behar adinako zuhurtziaz erabiltzeko gai izango ote den. (...). Stalin zakarregia da, eta komunista garen aldetik ditugun harremanetan akats hori eramangarria izan daitekeen arren, ez da onargarria idazkari orokorrak jarrera hori izatea. Horrenbestez, alderdiko kideei proposatzen diet saiatzeko Stalin kargu horretatik kentzen, bestee pertsona bat jartzeko: eroapen handiagokoa, leialagoa, atseginagoa, kideei arreta handiagoa eskainiko diena eta ez hain apetatsua.>>
Juan Jose Agirre Begiristain
Juan Jose Agirre Begiristain (Alegia, Gipuzkoa, 1930eko ekainaren 8a) beneditarra da, Lazkaoko Beneditarren Monasterioko bibliotekaria, eta Lazkaoko Beneditarren Fundazioko zuzendaria.
Agirrek azken berrogei urtean Euskal Herrian edo Euskal Herriari buruz argitaratutako liburu, aldizkari, kartel, panfleto eta abarren bilduma itzela bildu du, ikertzaileen esku jartzeko helburuarekin. Aitzindaria izan da lan horretan.
Monasterioa eta bibliotekonomia ikasketak
Juan Jose Agirre Begiristain 1930ean jaio zen Alegian (Gipuzkoan). Lazkaoko Beneditarren Monasterioan sartu zen 13 urterekin, eta ikasketa erlijiosoak egin zituen, gehienak Lazkaon (Gipuzkoan), eta azken urtekoak Belokeko Beneditarren Monasterioan, Urten (Lapurdin). 1955ean apaiztu zen Baionan (Lapurdin), eta Lazkaora itzuli zen, Lazkaoko Beneditarrek zeukaten ikastetxean eskolak ematera. Irakasle lanetan aritu zen hamabost urtez, harik eta ikastetxea itxi eta Monasterioko Bibliotekaren ardura hartu zuen arte. 1970ean gertatu zen hori.
Ezer gutxi zekien Agirrek orduan liburuetaz, eta Montserrateko Abadiara joan zen Bibliotekonomia ikasketak egitera, jakina baita Beneditarrek entzute handiko Biblioteka daukatela bertan. Han piztu zitzaion bibliotekari-bokazioa; bildumagile eta artxibero bokazioa ere bai. Eta artxibo handi bat sortzea erabaki zuen, Euskal Herriarekin erlazionatutako funtsekin, etorkizunean ikertzaileek erabil zezaten. Gauzak horrela, 1973an itzuli zen Lazkaora, eta eginkizun berriari ekin zion.
Agirrek egindako lana
Agirrek Monasterioko Biblioteka antolatu zuen, liburu berriak eskuratu zituen eta bildumak osatzeari ekin zion. Era berean, gerora Euskal Biblioteka gisa ezagutuko zenaren oinarriak jarri zituen monasterioan aurkitu zituen euskal liburu eta aldizkariekin. Horrekin batera, liburutegi eta artxiboetan artean gordetzen ez ziren dokumentuak biltzeari ekin zion: panfletoak, kartelak, pegatinak… Eta arreta berezia eskaini zion erbestean eta klandestinitatean ateratzen zen guztiari.
Pixkanaka, Agirrek materiala biltzeko boluntario sarea egituratu zuen bere inguruan; berak ere makina bat bidaia egin zituen Euskal Herrian zehar material bila. Denborarekin, gainera, alderdi politikoetan, sindikatuetan eta beste hainbat erakundetako partaide izan zirenen paperak eta artxiboak jasotzen hasi zen. Horrekin guztiarekin batera, monasterioko instalazioak egokitu zituen bildutakoa modu egokian gordetzeko, eta lehen antolaketa eta deskribapen lanak egin zituen. Hala, Lazkaoko Beneditarren Biblioteka ezaguna egiten hasi zen, eta laster izan zituen ikertzaileak ate-joka.
Lan asko egin du Agirrek ordutik hona. Artean ere lanean jarraitzen du, euskal gizartearen errekonozimendu zabalarekin. Hainbat sari ere jaso ditu azken urte hauetan. Egiaz, Agirre aitzindaria izan zen bere lanean, eta hasiera-hasieratik etorkizunera begira izandako ikuspegi zabalari esker, euskal ondare dokumentalaren zati garrantzitsu bat salbatzen lagundu duela esan daiteke.
Lazkaoko Beneditarren Fundazioa
Agirrek egindako lan horri segida emateko, bestalde, 2011n Lazkaoko Beneditarren Fundazioa sortu zuten Lazkaoko Beneditarrek, Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Lazkaoko Udalak. Agirrek egindakoari babesa eta jarraipena ematea da fundazioaren helburua: Lazkaoko Beneditarren Fondoa deiturikoa gordetzea, osatu eta garatzea, eta gizartearen esku jartzea. Agirre bera de fundazioko zuzendaria.
Jan Ceulemans
Jan Anna Gumaar Ceulemans (Lier, Flandria, 1957ko otsailaren 28a-) flandriar futbolari ohia da, zelai erdian ibilitakoa.
Belgikako futbol selekzio nazionalarekin partida gehien jokatutako pertsona izan da, 96 aldiz hain zuzen ere, eta 39 gol sartu zituen. Bestela, Club Brugge KV taldean 15 urtez jokatu zuen, 1978tik 1992ra (407 partida eta 191 gol). Azken urte hartan erretiratu zen jokalari moduan, eta entrenatzailearen ibilbideari ekin zion orduan.
Henrik Johan Walbeck
Henrik Johan Walbeck (Åbo, 1793ko urriak 11-1822ko urriak 23) finlandiar astronomo eta geodesialari bat izan zen. Lurraren irudia aztertu zuen gradu neurketa bidez. 1817an Suediako Zientzien Errege Akademiako kide bihurtu zen.
Font l'Estanh (Tolosa Okzitaniako metroa)
Font l'Estanh (Fontaine-Lestang, frantsesez) Tolosa Okzitaniako metroaren geltokia da, Tolosa Okzitania udalerrian kokatuta dagoena, rue Vestrepain eta avenue Lamartine artean hain zuzen.
Geltokia 1993ko ekainaren 26an ireki zen, Tolosa Okzitaniako metroaren tolosa alinearen inaugurazioarekin, Bassa-Comba eta Belmont geltokien artean.
Historia
1993ko ekainaren 26an ireki zen Font l'Estanh geltokia, Belmont eta Bassa-Comba arteko tolosa alineako gainerako geltokiekin batera.
Geltokiak lanak izan ditu 2017-2019 urteen artean, tolosa alineako arraunak bikoizteko proiektuaren baitan, 26-52 metro artean. Lan horiek jada existitzen diren kaien antolamenduan oinarritu dira, oraindik ustiatu gabe baitaude.
Hiriko busa
Geltokia linearekin konekta da.
José Ángel Uribarrena
José Ángel Uribarrena Díez (Portugalete, ) bizkaitar futbolari ohia da, Athletic Clubean aritutakoa.
Nashik barrutia
Nashik barrutia Indiako barruti bat da, Nashik dibisioan, Maharashtra estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
NGC 635
NGC 635 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Bernard Voorhoof
Bernard Voorhoof (Lier, Flandria, 1910eko maiatzaren 10a - Ib., 1974ko otsailaren 18a) belgikar futbolaria izan zen, aurrelari moduan ibilitakoa.
Belgikako futbol selekzio nazionalarekin gol gehien sartutako pertsona izan da, 30 golekin 61 partidatan. Marka hau Paul Van Himstek berdindu zuen 1974an.
Erein
Erein argitaletxea euskal kultura bultzatzeko eta garatzeko lanean ari den argitaletxea da. Alde horretatik, hiru ildo nagusitan dihardu:
Sylvia Plath
Sylvia Plath (Boston, Massachusetts, AEB, - Londres, Erresuma Batua, ) ingelesezko estatubatuar poeta eta eleberrigile bat izan zen.
Biografia
Zortzi urte zituenean argitaratu zuen bere lehen poema, eta sari ugari eskuratu zituen artean haurra zela. Cambridgeko Unibertsitatean irakaslea izan zen, eta bertan ezkondu zen Ted Hughes poetarekin. Bere buruaz beste egin zuen Londresen 30 urte zituenean.
Hil ondotik handituz joan da Plathen itzala. 1982an Pulitzer saria eman zioten.
Idazlanak
Silviaren poemek, irudi zorrotzak, sarritan bortitzak, dituzte ezaugarri nagusitzat. Confessional Poetry edo poesia konfesionala deitutako joeraren ordezkari nagusietako bat da Robert Lowell ek zabaldu zuen bidearen urratzaile gorenetekoa, Anne Sexton ekin batera.
Bere idatziak batera eta bestera bidali zituen arren, bizi zela, bi liburu baino ez zizkioten argitaratu: The Colossus and Other Poems (1960) eta The Bell Jar. 1963an.
Lan nagusiak:
Semond
Semond Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 27 etxebizitza zeuden, 16 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 26 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 16 etxebizitza nagusietatik 12 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 7 etxek bost zituzten. 6 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Bucha
Bucha honako udalerrietako bat izan daiteke:
Semond
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Semond udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 678 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Katsuhiro Hamada
Katsuhiro Hamada (濱田 克大, 1991ko urriaren 7a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Ryukyu.
Xosé Estévez
Xosé Estévez Rodríguez (1943ko abuztuaren 29a, Quiroga, Lugoko probintzia) euskal-galiziar historialari bat da.
Biografia
Galizian jaioa, gaztetik Euskal Herrian bizi da. Euskal Herriko Adiskideen Elkarteko kide da, baita Fundaciones Castelao eta Fundación Alexandre Bóveda elkargoetakoa ere. 1973tik Nazaret Zentroaren eta Deustuko Unibertsitatearen irakaslea, 1992an unibertsitate horretan Galiziar Ikasketen Katedrako sortzailea izan zen: halaber, Euskal Herriko galiziar etxe askotan hitzaldiak eman izan ditu. Haren espezialitatea Espainiako eta Euskal Herriko Historia Modernoa eta Garaikidea da: bereziki Katalunia, Galizia eta Euskal Herriko nazionalismoak eta haien arteko harremanak ikertu ditu. Hedabide askotan kolaboratu du: Egin eta Garan, iritzi artikuluak idatzi ditu; Deia egunkarian, galizieraz idatzi izan du, baita A Nosa Terra, Mundaiz, Muga, A Trabe de Ouro, Sancho el Sabio Fundazioaren aldizkarian, Euskomedia, Guregandik eta RIEV aldizkarietan ere.
Pablo Neruda
Pablo Neruda edo jaiotzez Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto (Parral, Maule, 1904ko uztailaren 12a- Santiago, 1973ko irailaren 23a) txiletar olerkaria izan zen, XX. mendean gaztelaniaz idatzi zutenen artean onenetarikoa. Ezizena Jan Neruda txekiar idazlearen omenez hartu zuen. Politikan ere parte hartu zuen eta errepublikako senadore izan zen, Alderdi Komunistako Komite Zentraleko kide. 1971n, Literaturako Nobel Saria irabazi zuen.
Biografia
1906an, familia Temucora joan zen. Aita Trinidad Candia Marverderekin ezkondu zen eta mamadre deituko zion Nerudak, amaordeari gero idatziko zituen hainbat testutan (Confieso que he vivido, Memorial de Isla Negra...).
Tren bidaia ugari egin zuen haurtzaroan eta natura estimatzen ikasi zuen. Baso, laku, ibai eta mendiek markatu zuten betirako haren poesia. Temucoko Liceo de Hombres eskolan ikasi zuen 1920ra arte. 1917an, lehen artikulua argitaratu zuen La Mañana de Temuco egunkarian: Entusiasmo y perseverancia. Hiri hartan idatzi zituen Crepusculario haren lehen poema liburua osatu zuten lan gehienak.
1919an, Juegos Florales del Maule lehiaketan 3. postua izan zuen Comunión Ideal edo Nocturno Ideal poemekin eta, 1920an, Selva Austral aldizkarian hasi zen kolaboratzen.
Garai horretan ezagutu zuen Gabriela Mistral:
Urrian hasi zen Pablo Neruda ezizena erabiltzen eta horrela izenpetu zituen lanak handik aurrera. Aitaren ezinegonari erantzun nahi zion horrela, hura ez baitzen eroso sentitzen semea poeta izatearekin. Batzuen iritziz, Jan Neruda poeta txekiarraren deitura ezizentzat hartu zuen, baina Enrique Robertson ez dago ados: haren ustez, Wilme Norman-Neruda biolinjoleari dedikaturiko Pablo Sarasateren partitura batean oinarritu zen, 1879an editatu zuten Berlinen Spanische Tänze biolina eta pianorako. Robertsonen ustez, Neftalí gazteak Pablo izena hartu zion Sarasate maisuari eta Neruda, Wilme Norman-Nerudari.
1921ean, Santiagon zuen egoitza eta pedagogia ikasten ari zen frantsesez Instituto Pedagógico de la Universidad de Chile eskolan. Han ere jaso zituen sariak eta La canción de fiesta lanak lehen postua lortu zuen udaberriko lore jokoetan.
1923an, Crepusculario poema bilduma argitaratu zuen eta Hernán Díaz Arrieta, Raúl Silva Castro edo Pedro Prado idazleek haren balioa berretsi zuten.
1924an, Veinte poemas de amor y una canción desesperada argitaratu zuen; hor, modernismoaren eragina nabari dakioke. Geroxeago etorri zen berritzeko ahalegina, abangoardismoarako grina, 1926an argitaratu zituen hiru lanetan: El habitante y su esperanza, Anillos (Tomás Lagorekin batera) eta Tentativa del hombre infinito.
1927an, karrera diplomatikoari ekin zion eta kontsul izan zen Rangun-en (Birmania). Héctor Eandi idazlearekin gurutzatu zituzten gutunak kontuan hartzeko lanak dira. Gero, Sri Lanka, Java, Singapur, Buenos Aires, Bartzelona eta Madrileko kontsul izan zen. Bidaia ugari egin zuen eta, haietako batean, Federico García Lorca ezagutu zuen Buenos Airesen edo Rafael Alberti Bartzelonan.
Garai hartan poesiaz ulertzen zuena zabaldu zuen, poesía impura zeritzona eta Surrealismoaren eragina jasan zuen. 1935ean, Manuel Altolaguirrek Caballo verde para la poesía aldizkaria eman zion ezagutzera eta 27ko Belaunaldiko poeta askoren kide egin zen han. Urte hartan egin zuten Residencia en la tierra lanaren edizioa Madrilen.
1930eko abenduaren 6an, María Antonieta Haagenar Vogelzanzekin, Marucarekin, ezkondu zen. 1934an alaba bat izan zuten, Malva Marina Trinidad, baina 1943an, 8 urte besterik ez zituenean, hidrozefaliaz hil zitzaien. 1936an, bikotea banandu egin zen eta 1942an, dibortziatu.
Espainiako Gerra Zibila
1936an, Espainiako Gerra Zibila hasi zen. Gerrak eta laguna zuen García Lorcaren hilketak erabat hunkitu zuten Neruda eta errepublikarren aldeko ahaleginean hasi zen, Espainian hasieran eta Frantzian gero. España en el corazón (1937) izan zen garai hartako idatzia. Urte hartan Txilera itzuli eta ondoren sortu zuen poesiak ukitu politiko eta soziala nabaria izan zuen. Harekin, ospe handia lortu zuen. Garai hartan, Octavio Paz poeta mexikarrarekin adiskidetu zen. Gerora, ordea, adiskidetasuna ez zen beti-beti mantendu, Mexikon ia-ia joka bukatu baitzuten ideologia ezberdinak medio, baina 20 bat urte geroago, Neruda eta Paz lagun egin ziren berriz ere Londresko Nazioarteko Poesialdian. Pazen hitzak ditugu:
1939an, Espainiako Inmigrazioarako kontsul berezi egin zuten Parisen eta Winnipeg proiektua dugu ezagun, Frantziatik Txilera 2.000 inmigrante espainiar barkuz eraman baitzituen. Handik gutxira, Mexikon izan zen kontsul eta Canto General de Chile berridatzi zuen (Mexikon 1950ean argitaratu zen). Hamabost ziklotan banatuta, 250 bat poema zituen; haren iritziz, bere ekoizpenaren zilborra dira. Handik gutxira lana hamar hizkuntzatara itzuli zen. Poema haien iturria beti zen zailtasunez betea, Txilen bizi zenekoa, klandestinitatean, komunista zela-eta, infrigir la Ley de Seguridad Interior del Estado e injuriar al Presidente González Videla salaketapean.
Karrera politikoa
1943an itzuli zen Txilera. Urte berean ezkondu zen Mexikon Delia de Carrilekin, la Hormiguita, baina ezkontza hura ez zioten onartu Txilen, Marucarekin egindako dibortzioa ez baitzen ontzat hartu.
1945ean, Txileko Literatura Sari Nazionala jaso zuen eta, martxoan, errepublikako senadore egin zuten Tarapacá eta Antofagasta probintzietan.
Uztailean sartu zen Txileko Alderdi Komunistan, aurkari sutsuak zituen Pablo de Rokha eta Vicente Huidobrok militatzen zuten alderdi berean.
1946ko hauteskundeetan, Alianza Democrática izan zen garaile, erradikal, komunista eta demokratez osatutako koalizioa, eta Gabriel González Videla hautatu zuten presidente. Greban zeuden meatzariei eragindako errepresioak Nerudaren protestak piztu zituen Senatuan.
González Videlaren gobernuak lehen lagun zituen komunisten aurkako jazarpen gogorrari ekin zion eta, Ley de Defensa Permanente de la Democraciaren ondoren, 1948ko irailaren 3an Alderdi Komunista ilegalizatuko du. Ordutik aurrera, Neruda presidentearen antagonista nagusi izan zen: maiaz salatu zuen Senatuan. El Siglo egunkari komunista zentsurapean zegoen, baina poetak artikuluak argitaratu zituen, Txilen zein atzerrian. Rata deitu zion presidenteari eta nazien lagun izan zela esan zuen, González Videla Parisen enbaxadore izan zen urteetan, afari dotoreetara gonbidatzen zituelako; Rosa Markmann emaztearen arbaso juduak ezkutatu omen zituen Bigarren Mundu Gerraren garaiko Europan haiekin ondo eramateko; herria amerikarrei saltzen ari zela oihukatu zuen eta pobretutako europarrei diamanteak erosten aberastu zela esan zuen, ondorengoak familia aberatsekin ezkontzen zituen bitartean.
La crisis democrática de Chile es una advertencia dramática para nuestro continente artikuluak ospe handia izan zuen eta Caracaseko El Nacional egunkarian argitaratu zuten gerora Carta íntima para millones de hombres izenarekin. Gobernuak Nerudaren desafueroaren eskaria egin zuen, ... por denigrar a Chile en el exterior y por calumnias e injurias al Primer Mandatario. Tribunalek Neruda atxilotzeko agindua eman zuten eta klandestinitatera behartu zuten, erbesteratu zen arte.
Erbestea
Nerudak 1949ko udazkenean egin zuen ihes. Hilabete batzuetan bizi behar izan zuen klandestinitatean Santiagon, Valdivian eta Futrono komunan, Huishueko lakuan; Txiletik Argentinara zaldi gainean pasatu zen eta ia-ia ito zen Curringue ibaian.
Apirilaren erdialdera, Parisera iritsi zen ezkutuan eta, lagunek babestuta -Picasso tartean zen-, egoera zuzentzea lortu zuen. Jendaurrean agertu zen Bakearen aldeko Mundu Mugimenduaren Lehen Kongresuaren klausuran eta Bakearen aldeko Mundu Kontseiluko kide egin zuten. Delia del Carril emaztearekin batera bidaiatu zuen Txekoslovakia, SESB, Polonia, Hungaria, Mexiko, Errumania, India, Italia, Frantzia, Alemaniako Errepublika Demokratikoa edo Guatemalara.
1950eko azaroan, Bakearen aldeko Mundu Mugimenduaren Bigarren Kongresua izan zen Varsovian eta Pablo Picasso, Paul Robertson eta beste batzuen artean, Bakearen aldeko Nazioarteko Saria jaso zuen Que despierte el leñador poemarekin.
Etxean berriro
Gerora, Txilera itzuli zen eta, 1953an, Premio Stalin para la Consolidación de la Paz entre los Pueblos jaso.
Atzerrian, Capri eta Napolin bizi izan zen, gero emazte izango zuen Matilde Urrutiarekin. Hantxe jaso zuen itxaropenaz bete zuen duen berria: etxera itzul zitekeelaa. 1952ko abuztuaren 12an bere herrira itzuli zen, Delia del Carril, berak baino 20 urte gehiago zituen emaztea zain zuela.
1955ean, Delia emaztearekin banandu eta Matilde Urrutiarekin bizitzen jarri zen.
1958an, Estravagario kaleratu zuen, bere olerkiaren norabide berria.
1965ean, Doctor Honoris Causa egin zuten Oxfordeko unibertsitatean.
1966ra arte ezin izan zuen Matilde Urrutiarekin ezkondu, 1965eko martxoaren 27an, lehen emaztea izan zuen Maruca Reyes Herbeherean hil ondoren.
1969an, Academia Chilena de la Lengua erakundearen ohorezko kide egin zuten eta Alderdi Komunistak presidentziarako hautagai izendatu. Nerudak izendapen horri uko egin zion, baina Salvador Allende hartara bultzatu: 1970eko hauteskundeetan presidente aukeratu zuten txiletarrek eta gobernu berriak Neruda enbaxadore izendatu zuen Frantzian.
Nobel Saria
1971ko urriaren 21ean, Literatura Nobel Saria esleitu zioten eta, abenduan, Estokolmora joan zen saria jasotzera. Horrela idatzi zuen bere memorietan:
Haren harridurarako, Nerudaren lana eta bizitza miresten zuten hainbat idazle ospetsuren omenaldia ere jaso zuen, besteak beste, Octavio Paz, Gumercindo Arguaye eta Gabriel García Márquezena.
Heriotza
1972ko abenduaren 5ean egin zuen azken agerraldia jendaurrean, 1973ko otsailean, osasun arazoak zirela kausa, enbaxadore kargua uztera behartu baitzuen. Irailaren 23an hil zen.
Urte askotan prostatako minbiziaren ondorioz hil zela pentsatu izan da, baina gaur egun, Pinochet diktadoreari egozten dioten hilketa hainbeste komunikabidek eta ikerketa batzuk egin dira hilketa egon zen hala ez argitzeko. Hori ikertzeko 2023an Pablo Nerudaren heriotzaren inguruko txostena egin zuen Kanada, Danimarka eta Txileko aditu-talde batek eta epaileen eskuetan utzi zuten. Horren inguruan Paola Plaza magistratuak prentsa agerraldi batean azaldu zuen peritu bakoitzaren laburpen exekutiboa eta txostenak barne, «behin betikoak» dira baina «froga garrantzitsua» dela azaldu zuen. Magistratuak ez zuen txostenaren edujia azaldu baina poetaren iloba Rodolfo Reyesek agiria eskuratu zuen kereilaren parte zelako. Harek adierazitakoaren arabera, auzitegiko medikuek ondorioztatu dute Nerudaren gorpuzkietan aurkitutako clostridium botulinum bakterioa «bere gorputzean zegoela heriotzaren unean» eta, hortaz, gorpua ez zela kutsatu lurperatu ondoren. «Orain badakigu clostridium botulinum horrek ez zuela zertan Nerudaren hezurretan egon. Zer esan nahi du honek? Neruda hil egin zutela, 1973an Estatuko agenteek esku hartu zutela», esan zuen Reyesek.
Egun gutxi batzuk lehenago, irailaren 11n, Allenderen gobernuak Augusto Pinocheten estatu-kolpe latza jasan zuen eta Santiagoko Nerudaren etxea arpilatu eta haren liburuak erre zituzten. Hiletak armaz jositako soldaduen pean egin ziren. Hala ere, oihuak entzun ziren Neruda eta Allenderen omenez eta Internazionala abestera ausartu egin ziren.
1992ko abenduaren 11n, Neruda eta Matilde Urrutiaren gorpuak atera eta Kongresu Nazionala izandakoaren Ohorezko Aretoan erakutsi zituzten. Biharamunean, poetaren nahia bete zuten eta Isla Negrako haren etxean eman zioten lur. Leku hori eta gainontzeko jabetzak Neruda Fundazioak administratutako museo bihurtu dira gaur egun.
Oyace
Oyace Italiako udalerri bat da, Aostako Haranean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Oyacek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Anarchias euryurus
Anarchias euryurus Anarchias generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.
Hickman (Nebraska)
Hickman Nebraskako hiri bat da. Lancaster konderrian kokatua dago. 2010ean 1,657 biztanle zituen, 1.85 kilometro koadrotan banatuta.