cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fontaine-lès-Cappy
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 26 ziren, horien artean 18 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 18 pertsona aktiboetatik 17 lanean zeuden (12 gizon eta 5 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 8 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Fontaine-lès-Cappy udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 357 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tenojoki
Tenojoki edo Tanaelva Finlandieraz eta Norvegieraz (Iparraldeko Samieraz: Deatnu), Finlandia eta Norvegiako ibai garrantzitsu eta luze bat da. Ibilaldi gorabeheratsua egin eta bi herrialdeetatik pasatu ostean, Ozeano Artikoan itsasoratzen da. Utsjoki udalerria Finlandian eta Karasjok eta Tana udalerri norvegiarrak bixitatzen ditu eta azken herrialdeko hirugarren ibai luzeena da.
Giffnock
Giffnock (Giofnag, Giffnock), Eskozia erdialdeko udalerria da, Ekialdeko Renfrewshire eskualdeko hiriburua, baina ez herri handiena. 2001eko erroldaren arabera 16.178 biztanle ditu.
Etimologia
Giffnock izenean britoniar hizkuntza eta gaelera nahasten dira. "Muino txikia" esan nahi du.
Historia
Giffnock izenaren lehen aipamena 1530koa da, baina 1654ko atlasean aipatzen da bertan Gisnock izeneko asentamendu bat bazela.
1835 urtean hareharrizko lehen harrobia ireki zenean iritsi zen industrializazioa aurrez erabat nekazal eremua izan zen lurralde honetara. 1854an ikatz meategi bat ere ireki zen eta 1866an trenbidea iritsi zen bertara. 1912an izandako uholdeek harrobia itxiarazi zuten. Ikatz meategiak 1926an itxi ziren. 1930 urtetik aurrera Giffnock urbanizatu egin zen eta populazioak nabarmen egin zuen gora, 1939an 3.471 biztanle zeuden eta 1951ean 9.144.
Bigarren Mundu Gerran naziek herria bonbakatu zuten baina kalte handirik ez zuen jasan. 1941eko maiatzaren 10ean Rudolph Hess naziak ihes egin zuen Eskoziara eta Giffnock ondoan paratxutaz salto egin osten preso hartu zuten.
Ichthyophis atricollaris
Ichthyophis atricollaris Ichthyophis generoko animalia da. Anfibioen barruko Ichthyophiidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
IBM PC
IBM PC edota IBM Personal Computer (IBM ordenagailu pertsonala) IBM PC bateragarriaren hardware plataformako jatorrizko ordenagailu aintzindaria da, 5150 modeloa. 1981eko abuztuaren 12an merkaturatua izan zen, bosgarren belaunaldiko ordenagailuen modeloetako bat bilakatuz. IBM informatika konpainiako Don Estridge eta William C. Lowe langileek diseinatu zuten.
Rafael Álvarez
Rafael Álvarez, antzerki, zinema eta telebistako espainiar aktorea da, "El Brujo" ("Aztia") ezizenez ezagunagoa, 1950. urtean Kordobako probintziako Lucena hirian jaio zen. Hitz jario lasai, lirain eta amaiezineko aktore-filosofo nekaezin honek bere bakarrizketetan hitzak euren artean lotuz sorturiko magia dela eta, El Brujo ezizena bereganatu zuen.
Arte Dramatikoaren Errege Goi Eskolako tituluduna da, 1970an bere jarduera San Joan Ebangelizatzailearen Ikastetxe Nagusiko Komedien Eskortan hasi zuen (gaztelaniaz Corral de Comedias del Colegio Mayor Universitario San Juan Evangelista), bertan José Luis Alonso de Santosek zuzendutako Kappeck anaien "Intsektuen jokoa" antzezlanean parte hartu zuelarik. Era berean konpainia independienteen antzezlanetan antzezten ere hasi zen, esate baterako TEI (Antzerki Esperimental independientea, gaztelaniaz Teatro Experimental independiente) edota Madrileko Antzerki Askea (gaztelaniaz Teatro Libre de Madrid) delakoekin.
Aktore polifazetikoa da, zinema nahiz telebistan parte hartu du, azken horretan Juncal eta Brigada Central telesaileekin ospea lortu zuelarik.
Sari ugari jaso ditu, horien artean nabarmentzekoak hauek dira: Diario 16 egunkariak eskainitako Ícaro Saria; Lazarillo Tormeskoa antzezlanean burututako lanarengatik antzerki antzezpen onenaren Antena 3 Saria (1985); Taberna Fantastikoa (La Taberna Fantástica) antzezlanean eginiriko antzepenarengatik 1986ko Ikuslea eta Kritikaren Saria; 1986 eta 1994ean Lazarillo Tormeskoan eginiriko lanarengatik Alicante Hiriko Ikusleen Elkarteko Saria; Tenorioaren itzala (La sombra del Tenorio) antzezlanean eginiriko lanarengatik 1996an Antzezlan Onenaren Bilboko Ercilla Saria; Anfitrioi (Anfritión) antzezlaneko bere lanarengatik Aktore Onenaren Meliá Parkeko Saria; Cadena COPE Saria, Kontrabaxua (El Contrabajo) antzezlaneko antzezpenarengatik 1999ko Barakaldoko Leinargi Saria; Artzapez (Arcipreste) antzezlanarengatik 2000 urteko antzerkiko Ikuskizun Onenaren Canal Sur Saria, eta azkenik Antzerki Nazionaleko XIII. Pepe Isbert Saria (2009, www.amiteatros.es) ere eskuratu zuen.
2002ko abenduan Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina eman zitzaion, hau Espainiako Kultura Ministerioak eskaintzen duen goreneko saria delarik.
Bay City (Texas)
Bay City Texasko hiri bat da. Matagorda konderrian kokatua dago. 2010ean 17,614 biztanle zituen, 22.98 kilometro koadrotan banatuta.
Urola Kostako Hitza
Urola Kostako Hitza 2004ko otsailaren 20an sortu zen euskara hutsezko egunkaria da. Urola Kostako eskualdea osatzen duten udalerrietako (Aizarnazabal, Aia, Getaria, Orio, Zarautz eta Zumaia) albisteak biltzen ditu, bai eta Urola Erdia (Azkoitia, Azpeitia, Beizama, Errezil eta Zestoa) eskualdekoak ere.
Zarautzen daukate egoitza nagusia.
Atwater (Ohio)
Atwater Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Portage konderrian dago, Ohio estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Dichiseni
Dichiseni Errumaniako udalerri bat da, Călărași konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Crenimugil heterocheilos
Crenimugil heterocheilos Crenimugil generoko animalia da. Arrainen barruko Mugilidae familian sailkatzen da.
Jahrsdorf
Jahrsdorf Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Tabaristan
Tabaristan edo Tabarestan ( edo, pehlevierazko , Tapur(i)stān toponimotik ekarria) iparraldeko Irango kaspiar kostaldeko eskualde historiko menditsua da. XI. mendetik aurrera, eskualdea Mazandaran bilakatu zen. Alexandro Handiak eskualdea konkistatu zuen.
Baiona
Baiona (ofizialki: Bayonne) Lapurdiko hiriburua eta Ipar Euskal Herriko hiri nagusia da. Halaber, Euskal Herri osoko hamargarren hiririk jendetsuena da. Baionak, Angelu eta Biarritzeko udalerriekin batera, BAM izeneko gune metropolitarra osatzen du, Euskal Herriko bostgarren gune metropolitar handiena.
2017. urteaz geroztik Euskal Hirigune Elkargoaren hiriburua da eta erakunde honetako egoitza nagusia hiri honetan dago.
Erromatarren garaian sortua, Lapurdum izena izan zuen, geroago inguruko lurraldearen izena izatera (Lapurdi) igaro zena. XI. mendetik aurrera, apezpiku hiri bihurtu zen, Bajonencis elizbarrutiko buru izendatu baitzuten. Baionak goiburua nunquam polluta du (euskaraz, «inoiz ez zikindua»), mendeetan zehar hiribildua setiatzeko izan ziren 14 saiakerek, gutxienez, porrot egin zutelako.
Hiri gutxik dute hain izaera nabaria eta bitxia. Walter Benjaminek esan zuen bezala:
Etimologia
Euskaraz eta gaskoiz Baiona era berean idazten da, baina gaskoiz ahoskatzen da. Frantsesez, berriz, Bayonne idazten dute hiriaren izena.
Historian zehar, toponimoak itxura asko izan ditu:
Toponimo izateaz gain, Baiona hiriak nazioartean aski ezaguna den baioneta armari eman dio izena, bertan asmatua izan baitzen.
Kokapena
Baiona Euskal Herria eta Gaskoinia arteko mendebaldeko mugan dago, mendebaldean eta iparraldean Landeetako basoak eta hegoaldean eta ekialdean euskal Pirinioak dituen lurralde lauan kokatuta. Hiria Aturri eta Errobi ibaiak batzen diren lekuan kokatuta dago, bere bokalean hain zuzen ere, Bizkaiko golkotik gertu.
Juan Carlos Elizalde
Juan Carlos Elizalde Espinal (Mezkiritz, ) nafar apaiza da. 1987an Jose Maria Zirardak Orreagako kolegiatan ordenatua, Nafarroako Unibertsitatean filosofia eta gero Burgosen teologia ikasi zituen. Navarra Televisiónen saio bat izan zuen, "Iglesia Navarra" izenekoa. 2016ko urtarrilaren 16n Gasteizko apezpiku izendatu zuten.
Baiona
Klima
Hurbilena dagoen estazio-metereologikoa Biarritz-Angelukoa da.
Barrutiak
Baionako Udalaren arabera, 7 barrutitan banatuta dago:
Polo-Beyris / Saint-Amand
Hiriaren kanpoaldean dagoen auzoa da, Baiona eta Angeluk bat egiten duten gunean dago, bertan BAB2 merkatalgune handirako sarbidea dago. Auzo honetan Saint-Amand ikastetxe pribatua (bertan lehen eta bigarren mailako heziketa), Polo-Beyris ikastola, Saint-Amand eliza eta "hiri bizitzaren" ("de la vie citoyenne") izeneko erabilera anitzeko areto bat daude, azken hau Polo-Beyris auzoko kulturgune gisa erabilia da.
Barrutia nahiko berria da, 1937an Udalak polo zelaiko lursailak neskentzako ikastetxeak eraikitzeko asmoz erosi baizituen. 1939–1947 artean jendea barneratzeko eremua bilakatu zen, 1939ko otsailetik irailera espainiar errepublikar errefuxiatuak barneratuak egon ziren, aldiz, 1940eko udazkenean Frantziar Inperio Kolonialeko presoak barneratuak egon ziren, 1940eko azarotik aurrera Frontstalag 222 presondegia bilakatu zen, bertan Bigarren Mundu Gerran zehar alemaniarrek atxilotutako jendea prso sartu zutelarik, aldiz, 1945eko apirilaren 20etik 1947ra dépôt 189 izena jaso eta Gurseko kontzentrazio-esparrutik zetozen gerra preso alemaniarrak barneratuak izan ziren. Barrutia ez zen 1950eko hamarkadararte berriz ere biziberritu, gehinbat bertan lehen udal azpibanaketa eta ikastetxe bat eraiki baiziren.
Saint-Léon / Marracq
Saint-Léon-Marracq barrutia Atturri ibaiaren hegoaldean dago. Baionako historian leku nabarmena du, bertan Napoleonen gaztelu baten hondakinak baidaude, Marracqeko jauregia, hark bere diruz erosi eta 1808ko apirilaren 18tik uztailaren 21ararte bizilekutzat erabilia.
Auzo honen iparraldean Aviron Bayonnais hiriko errugbi taldearen Jean Dauger estadioa dago, baionatarren leku kuttunenetakoa.
Marracqeko unibertsitatea eskualde horretako kulturgune historikoa da, 1879an sortutako Baionako Lizeoaren ondorengoa, eta gaur egun Akitania osoko ikastetxe handienetakoa da.
Bestalde,
Baiona Handia
Hiriaren jatorrizko sorlekua da, bertan castrum erromatarra ezarri baitzen. Hiriaren erdigunea eta merkatalgunea da. Askatasunaren plaza hiriko zaharrena da, eta bertako zoruko harlauzek Akitania, Lapurdi eta Gaskoniako armarriak irudikatzen ditu.
XVIII. mendea arte, hiria merkataritzako erabili ohi ziren ubideek zeharkatzen zuten. Antzina, Port-Neuf karrika ur kanala zen, hortik datorkio gaur egungo izena. Kale honen alboetan eraikitako etxeak piboteen gainean eraiki ziren eta hiriko ederrenen artean daude, beren zur eta zursarezko leihoak gorri, marroi, orlegi eta urdin kolorez margotuak daude. Garai batean, Errobi ibaiaren ertza arrantzaleek arrantzatu berri zituzten arrainak lurreratzen zituzten lekua zen. Kaiaren amaieran, Tour-de-Sault karrika dago, bertan erromatar harresiko bi dorre daude.
Espainiako karrika bere etxe luze eta estuengatik nabarmentzen da, bi leihodun burdin landuzko balkoiak, markoztutako ateak eta ate-kisketak dituztelarik. Diotenez, Faures edo Arotzen karrikan baioneta asmatu omen zen.
Auzo honetan hiriaren antzinako harresi eta luebakien aztarna ugari topa litezke. Orbe karrikako 9. zenbakian Luis XIV.a Frantziakoak ostatu hartu zuen. XII. mendean desagertu zen luebaki idorra gaur egun Salie karrika eta Boulevarda dauden lekuan kokatzen zen. Hainbat leekutan, Agustinoen karrika edota Lachepaillet boulevardeko harresian tarteko, Frantzisko I.a Frantziakoak altxatzea agindu eta Vaubanek eraikitako gotorlekuak daude.
Gaztelu Zaharrak, hala deitua Baiona Ttipian Luis XI.a Frantziakoaren erregealdian Gaztelu Berria eraiki zenetik, XII. mendean aurretik bazegoen erromatar harresiari gehitu zitzaion, oinplano laukizuzena otsazen du eta 35 metro luze dituzten bi hegaleak itxitzen dute.
Baiona Ttipia / Muserola
Burgu Berria («Bourg Neuf») izenez ere ezaguna, auzo herrikoi eta aktiboa da, 1152an apezpikuei eremu libre gisa eman zitzaien. Vaubanek eraikitako harresi eta gotorlekuez inguratua dago. Behinola, auzoak pasabide gisa erabili ohi ziren ur kanal ugari zituen.
Auzo honetako etxeak usadiozkoak edo herrikoiak dira, horren adibide Errobi ibaiaren ertzean dauden Kortsarioen kaia eta Galuperie kaieko etxebizitak dira. Auzoa nagusiki kaiekiko elkartzutak diren kale estuz osatua dago, Hego Euskal Herrian frankismoa nagusi zenean hiri honetara babes bila ailegatu ziren euskal abertzaleen bizilekua izan zen.
Bertan, hainbat eraikin nabarmen daude, tartean, Euskal museoa, Léon Bonnat museoa, Gaztelu Berria, Mousserolles atea nahiz Vaubanek eraikitako Baionako harresietako gotorlekuak ere. Marengo karrikan San Andres eliza neogotikoa dago.
Pavlov (Havlíčkův Brodeko barrutia)
Pavlov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 137 biztanle ditu eta 4,95 kilometro koadroko azalera. Havlíčkův Brodeko barrutian dago.
Baiona
Arènes / Allées Marines
Barruti hau Atturri ibaiaren hegoaldeko ertzean dago, hain zuzen ere, Errobi ibaiak bere urak Atturri ibaian isuri eta azken hau itsasorazko bidean doan eremu edo itsasadarrean. Allées Marines eremua denbora luzez padura izan zen eta Arènes auzoa XIX. mendean zehar hiriaren zabalgune gisa eraiki zen. Gaur egun bizitzeko hiriko auzo garestienen artean sailkatuak daude.
Pavlov (Havlíčkův Brodeko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1358 urtean egin zen.
Errotazio
https://eu.wikipedia.org/wiki/Errotazio
Baiona
Arènes / Allées Marines
XVIII. mendean eremu honetako padura zumarrak landatuz moldatu zen. Beranduago, bertako boulevard edo etorbidea Aduanaren egoitzaren kokalekua bilakatu zen.
Errotazio
1. LURRA, GURE PLANETA
Baiona
Arènes / Allées Marines
Barruti honetan Lachepaillet auzoa era badago, bertatik Atturri ibaiaren ikuspegi bikainak daude. 1893ko uztailaren 30ean barruti honetan Baionako zezen plaza garai hartan baratz eta artadiz beteriko eremu honetan eraiki zen, eraikin horrek Arènes auzoari izen ematen diolarik. Bestalde, barruti hau Baionako txokolategile ugariren egoitzen kokalekua izan zen.
Errotazio
Lurra eguzki-sistemako harrizko planetarik handiena da eta Eguzkitik hurbilen daudenetan hirugarrena. Eguzkitik 150 milioi kilometrotara dago, unitate astronomiko batera hain zuzen.
Baiona
Arènes / Allées Marines
Barruti honetako ezaugarrietako bat Baiona-Allées-Marines linea da, Baionako portuari karga zerbitzua eskeintzen dio burdinbide linea laburra.
Simón de la Torre
Simón de la Torre Ormaza (Larrabetzu, - Areatza, 1886) bizkaitar militarra izan zen, mariskal karlista izan zen.
Baiona
Santizpirita
XII. mendean Atturri ibaiaren eskuin edo iparraldeko ertzean sortutako auzo historikoa da. Hiriaren erdigunearekin Santizpiritaren zubiaren bidez elkarlotua dago.
Errotazio
Lurraren forma geoidea da; alegia, poloetan zapalagoa den esfera forma du.
Simón de la Torre
1820an konstituzionalisten aurka matxinatu zen, Fernando VII.a Espainiakoa berriro absolutismo ezarri zezala eskatuz. Erregea hiltzean, Karlos Maria Isidro Borboikoaren alde egin eta mariskal izendatu zuten Lehen Karlistaldian. Rafael Marotorekin batera, Bergarako besarkada lortzeko lan egin zuen. Gerra ostean, espainiar armadan izan zen.
Baiona
Santizpirita
Izena bere jatorrizko biztanleetatik datorkio, bertan Espiritu Sainduaren ospitailarien orden erlijiotsuaren aterpetxe bat baitzegoen, Donejakue Bideko erromesen geldigunea.
Simón de la Torre
Hainbat urtez egon zen erretiroa hartuta, Gobernuak Kubako gobernadore militar izendatu zuenera arte; bi urteren buruan Puerto Ricoko uhartera joan zen teniente jeneral eta kapitain jeneral.
Errotazio
Lurra, zeruko gorputz guztien kasuan bezala, ez dago geldi-geldi unibertsoan, etengabeko higiduran
Baiona
Santizpirita
Gerora, auzoak XVI. mendean Inkisiziotik ihesi etorritako portugaldar judu sefardi eta marranoen bizilekua bilakatu zen. Hauek Baiona nahiz Ipar Euskal Herrian txokolatea lehenbizikoz sartu zuten, eta 1615ean Ana Austriakoa eta Luis XIII.a Frantziakoaren ezkontzaren ondorioz baionnatar juduek Frantzian ezagutzera eman zuten. Portugaldar jatorrizko familia hauetako senideen artean botikari, armagile eta negoziogizon ugari zeuden, hasieran batean banandutako komunitatea izan arren, Frantziako Iraultzaren ondoren hiritar gisa aintzakotzat hartuak izan eta gainontzeko baionatarren artean integratu ziren.
Errotazio
baizik. Aurreko gaian ikusi dugunez, aldibereko bi higidura ditu:
Baiona
Santizpirita
XVIII. mendearen amaieraldera trikimako-piboteen gainean eraikia, Loustau hotela barruti honetan bizitzen jarri ziren portugaldar familia juduen arrakasta ekonomikoaren ikur da.
Errotazio
Translazioa: Lurrak bira egiten du Eguzkiaren inguruan, erlojuaren orratzen aurkako noranzkoan, eta orbita eliptikoa dauka. Orbita osoa egiteko behar duen denbora lur-urtea da, zehazki kalkulatuta 365 egun, 5 ordu, 48 minutu eta 6 segundo. Higidura honek urtaroak eragiten ditu.
Baiona
Santizpirita
Hasiera batean Baionako Espiritu Saindua (Saint-Esprit-lès-Bayonne) izeneko komuna edo udalerria izan zen, 1790ean Landetako Daxeko kantonamendura batu zen, aldiz, 1857an azkenik Baiona hiriko auzo bilakatuz. Barruti hau denbora luzez atzerritar eta etorkinen bizilekua izateagatik ezaguna izan zen. Auzo honek bere giro berezia bertan ezarritako hiltegiak, espetxea eta hainbat biltegi izateari zor zion.
Errotazio
Errotazioa: Translazio higidura gertatzen den aldi berean, Lurrak bere ardatzaren inguruan ere egiten du bira, erlojuaren orratzen aurkako noranzkoan. Bira bat egiteko behar duen denbora, 24 ordukoa, lur-eguna da. Higidura honek eguna eta gaua eragiten ditu.
Ondoren, bi higidura horiek zehatz aztertuko ditugu.
Baiona
Santizpirita
XIX. mendearen erdialdean Baionako geltokia eraiki zen. Jatorriz, egur eta metalez eraikia, XX. mendearen hasieran gaur egun ikusgai dagoen eraikin monumentalaren ordez ordezkatua izan zen.
Errotazio
2. TRANSLAZIO-HIGIDURA: URTAROAK
Viana do Bolo
Viana do Bolo (Viana del Bollo gaztelaniaz) Galiziako barnealdeko udalerri mugakidea da, Ourenseko probintziaren ekialdean eta Zamorako probintziaren mugan kokatutakoa dagoena eta Vianako eskualdearen hiriburua dena.
Errotazio
Aurretik ikusi dugunez, Lurrak Eguzkiaren inguruan egiten du bira, eta orbitak elipse itxura du (orbita
Baiona
Santizpirita
Auzoaren gain dagoen muinoan 1680an Vaubanek diseinatu eta XVII. mendearen amaieran eraikitako Baionako zitadelaren gotorlekua dago.
Hillsdale (Wyoming)
Hillsdale Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Laramie konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Baiona
Santizpirita
Baionako eremu honetan dauden beste bi eraikin historikoak honako hauek dira: XV. mendean Luis XI.a Frantziakoak kolegiata mailara jaso zuen Espiritu Sainduaren eliza eta 1837an Capdeville arkiteektoaren planoen arabera eraikitako Baionako sinagoga, azken eraikin hau aurretik, XVIII. mendean Rébecca Louis Nounès zenaren etxaldea zegoen lursailean eraiki zen.
Errotazio
eliptikoa).
Viana do Bolo
3.826 biztanle zituen 2002an.
Baiona
Habas La Plaine / Sainte-Croix / Arroussets
Barruti honek oraintxuki Baionako Gainak izena jaso du, Urbanizatzeko Lehentasun Eremua (ULE, frantsez ZUP) eta 1960ko hamarkadan diseinatutako Marcel Breuer etxebizitzak izendatzeko ere erabili ohi da, 2008tik aurrera eremu honek Hiri Eraberritze Plan Nazionalaren eraginez eraberritze sakon eta nabarmenda izan du.
Errotazio
Eguzkia ez dago elipse horren zentroan; beraz, urtean zehar Lurra eta Eguzkiaren arteko distantzia aldatzen da. Eguzkitik hurbilen dagoen puntuari perihelioa (148 milioi km Eguzkitik) deritzo eta Eguzkitik urrunen dagoen puntuari afelioa (152 milioi km Eguzkitik).
Baiona
Habas La Plaine / Sainte-Croix / Arroussets
Bestalde, barruti honetan Saint-Étienne eta Sainte-Croix auzoei izen ematen dieten Doneztebe eliza eta Gurutze Sainduaren eliza daude.
Ptilinopus eugeniae
Ptilinopus eugeniae Ptilinopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Errotazio
Baina Lurretik Eguzkirako distantziaren aldaketa hori ez da urtaroen eragilea. Lurraren errotazio- ardatzaren inklinazioa da urtean zehar gertatzen diren hainbat aldaketaren eragilea; besteak beste, tenperatura-aldaketaren eta egunaren eta gauaren iraupen-aldaketaren eragile. Izan ere, Lurraren errotazio-ardatza inklinatuta dago ekliptikari dagokionez; ekliptika Lurrak Eguzkiaren inguruan egiten duen orbita euskarritzen duen irudimenezko planoa da. Ekliptika paper erraldoi bat izango balitz, Lurrak translazioa egitean plano horretan utzitako marka litzateke orbita. Lurraren ardatzak eta ekliptikarekiko lerro perpendikularrak eraturiko angelua 23,5o-koa da.
Baiona
Goarnizioa
Baiona goarnizio hiria da, Frantziako Armadak egun hirian 18.000 laguneko soldadu-taldea du. Hona hemen gudarosteak:
Woodhouseita
Woodhouseita fosfato motako minerala da eta beudantita taldearen kidea da.
Baiona
Historia
Baiona Lapurdum izeneko castrum erromatarraren hondakinetan eraiki zuten. Gotorleku horrek inguruko herrialdeari eman zion izena. Bere kokapen estrategikoa zela eta, Baionatik Galia eta Hispania arteko ibilbideak kontrolatzen zituzten, erromatarren kontrolpetik at zeuden inguruko herrien erasoak saihesteko.
Baionari buruzko aipamen antzinakoenak erromatarren garaikoak dira, IV. mendekoak hain zuzen. Novempopulaniako tribunoaren egoitza zen, akitaniar eta baskoi ase gabekoen aurrean beti erne. Mendeetan aurrera eginda, bisigodoen, bikingoen eta normandiarren erasoen eskarmentua izan ostean, hiri bezala antolatu zen.
Woodhouseita
Ezaugarriak
Woodhouseita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.
Hego hemisferio
Hego hemisferioa edozein planetaren baina bereziki Lurraren hegoaldeko erdia da, hau da, Ekuatoretik hegoaldetik dagoen esfera-erdia.
Baiona
Historia
840an, bikingoak Lapurdin agertu eta urte bi geroago Ipar Euskal Herriko barrualdea konkistatzeko erasoa egin zuten,eta ibaitik gertu eta hiritik at kanpamendu nagusia kokatu zuten. Orduko Lapurdum oppidum izan zen eta, berez, bikingoek portua behar zuten. Baiona Aturri eta Ebro haranen giltza bihurtu zen, bikingoentzat Ozeano Atlantikoa eta Mediterraneo itsasoaren arteko lotunea zena. 892an Landetako kostaldetik kanporatuak izan ziren. Baiona eta Born herria eskualdeko zenbait herriren izenak Ragnar Lodbroken semea zen Björn izenetik erakarria izan daiteke. Normandian 911. urtean bertako jaunek bikingoekin akordio lortu bazuten ere, Baionan 981ean setiatu eta hurrengo urtean Gilen Antsok mendean hartu zituen Tallerko guduan. Hala ere, iparraldetik etorritako erasoaldiek 1018 arte iraun zuten.
Hasieran erromatarra eta gero baskoia izan zen herria «ingelesa» izan zen XII. eta XV. mendeen artean. 1023an Gilen Antso hil eta Antso III.a Nagusiak Lapurdiko bizkonderria sortu zuen, Baiona hiriburua izanik. 1130ean Alfontso I.a Nafarroakoak hiria setiatu bazuen ere ez zuen arrakasta izan. Akitaniako dukerriaren menpean, Leonor Akitaniakoa 1152an Ingalaterrako erregea ezkondu eta ingelesak jauntxo berri bihurtu ziren. Baionak egoera berriaren onurak eta eskubideak atera zituen: Bordeleko ardoak, erretxina, xingarra edo tinteak Ingalaterrara garraiatzeko eskubidea zuten bakarrak izanik. Era berean, portu militar nagusi bihurtu eta marinel asko eman zion erregeari. Rikardo I.a Ingalaterrakoak 1177an hiria Lapurdiko bizkonderritik at plazaratu eta Uztaritze bihurtu zen hiriburu berri. 1215ean, Joan Lurgabea Akitaniako duke zelarik, Baionak foruak lortu eta, inguruko herriak ez bezala, jauntxoen mende ez izatea lortu zuen. Horretarako Ehun Pareak izeneko erakundea sortu zuen.
Hego hemisferio
Giza populazioaren % 10 eremu horretan bizi da.
Baiona
Historia
1451an Dunoisek hiria konkistatu eta Frantziako Koroaren menpean jarri zuen. Sarraskia ez izateko gotzain batek zeruan zitori hori ikusi zuela esan zuen eta baionarrek ez zuen kontra egin. Frantziako erregeek gotorlekua sendotu zuen mugatik gertu zegoelako, baina hiriak udal eskubideak galdu eta txirotu egin ziren. 1454an, Karlos VII.ak Baiona, Akize eta Saint-Sever osatzen zuten eskualdea gobernatzeko Lannesko seneskalgo osatu zuen. Hala ere, Akizen bizi zen seneskala Baionan seneskal de facto besterik ez zen. XV. mendean Baionak urrezko aroa bizi zuen: Ingalaterrarekin merkataritza hartu-emanak mantendu zituen eta Baionako portua birkokatu behar izan zuten Aturriren ibilbidea iparralderantz mugitu zelako.
XVI. mendeko hasieran Lapurdin izurria agertu zen. Orduko erregistroek bere hedapena azaltzen digute. 1515eko uztailean, Baionako udalak izurria hedatuta zegoen eskualdeko biztanleei aterpea eman zien. Urriaren 21ean, udalerriko biztanle eta morroi guztiei debekatu zien (...) Bidarteko elizatera joatea (...) izurriaren kutsadura zela eta. 1518ko apirilaren 11n, izurria Donibane Lohizunera zabaldu eta udalak Donibane Lohizunerekin harreman izatea debekatu zuen. 1518ko azaroaren 11an, izurria jadanik Baionan zegoen eta Udala 1519an Angeluko Brindos auzora aldatu behar zuten.
Errotazio
Lurraren errotazio-ardatzaren inklinazioa eta Lurrak Eguzkiaren inguruan egiten duen orbita eliptikoa adierazten duen irudia.
Takikardia
Takikardia bihotz-taupaden lastertzea da. Minutuko 90 taupadatik gorako maiztasunari deitzen zaio takikardia. Fisiologikoa izan daiteke (jaio berriarena, ahalegin baten ondoriozkoa edota emozio batek eragina), baina, askotan, bestelako eritasun edo sintomekin batera ageri ohi da (sukarra, bihotzeko gaixotasunak, etab.).
Baiona
Historia
1523an, Lautreceko mariskalak erresistentzia zuzendu eta gaztelarrek ezarritako setioa amaiarazi zuen.
Bathylagus euryops
Bathylagus euryops Bathylagus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bathylagidae familian.
Errotazio
Lurraren ardatza ekliptikaren planoarekiko perpendikularra balitz, ez litzateke urtarorik egongo eta gainera, lur osoak argiztapen bera jasoko luke urte osoan. Gainera, tenperatura latitudearen menpe egongo litzateke. Eguerdiko Eguzkiak gogor joko luke ekuatorean, eta, latitudea zenbat eta handiagoa izan, Eguzkia hainbat eta baxuagoa egongo litzateke.
Baiona
Historia
XVI. mendean, Frantziako erregeak bere ingeniariak bidali zituen Aturriren ibilbidea finkatzeko. Honek Baionako portuan jarduera handiagoa eragin zuen. Bakailao eta balearen arrantzak aberastasuna ere ekarri zuen herriari. 1492an, errege-erregina katolikoek juduak bere erresumetatik bota eta Espiritu Saindua auzoan geratu ziren. Hauek berarekin batera txokolatea ekarri zuten.
Errotazio
Lurraren errotazio-ardatza bertikala eta inklinatua adierazten duen irudia.
Baiona
Historia
1565ean, Frantziako erregina zen Katalina Medici eta Filipe II.a Espainiakoaren ordezkaria zen Albako dukeak hirian elkarrizketa egin zuten. Urte honetan, gobernariak hiribilduko ateen giltzen kontrola erdietsi zuen, udal agintari uzkurrengandik.
XVII. mendean, baionarrek Espainia eta Frantziaren arteko gerretako lehendabiziko lerroan izan eta bere ehiza-aiztoak bere mosketeen kanoiak finkatu eta baioneta asmatu zuten. Mende honetan, 1680an hain zuzen, Vaubanek Baiona indartzeko iparraldeko zitadela eraiki zuen.
Errotazio
Lurraren errotazio-ardatza eta ekliptikaren planoa adierazten duen irudia.
Lurraren aldibereko bi higidurak: translazioa eta errotazioa.
Baiona
Historia
1808ko ekainaren 6an Marracqeko jauregian Napoleon Bonapartek bere anaia Joseph Espainiako errege izendatu zuen Baionan, Karlos IV.a Espainiakoa karguari uko egitera behartu ondoren. Urte hartan Baionako konstituzioa ere sinatua izan zen, lehendabiziko Espainiako konstituzioa. Aturriren eskuinaldean dagoen Espiritu Saindua auzoa 1792an Baionatik banatu eta Jean-Jacques Rousseau izena hartu zuen Frantziako Iraultzan. 1857ko ekainaren 1ean berriro Baionarekin bat egin zuenerako, Landeetako udalerria izan zen 65 urtez.
Errotazio
Eguzkiak argi bera ematen du beti baina Lurraren errotazio-ardatza inklinaturik dagoenez, Lurraren hemisferioetara argi intentsitate desberdina iristen da, eta hemisferio bakoitzean urtaro desberdin bat izango da. Hona hemen lau urtaroen ezaugarriak:
Baiona
Historia
1854an trenbidea Baionara heldu zen iparraldetik, eta Parisetik turista asko ekarri zituen Biarrizko hondartzetara. Baionak, berriz, Aturriko burdinolak sortu eta siderurgiari ekin zion. XX. mendean Lacqen gatz aurkitzean aldi baterako arrakasta izan bazuen ere, XIX. mendean industriak bultzatutako Baionako portua pixkanaka-pixkanaka gainbehera etorri zen.
Errotazio
1. Udaberriko ekinozioa. Martxoaren 21an hasten da. Bi hemisferioek argitasun bera dute, eta egunak eta gauak iraupen bera dute bietan (12 ordu), poloetan izan ezik; izan ere, egun horretatik irailaren 22ra bitartean Ipar Poloan eguna da eta Hego Poloan gaua.
Baiona
Historia
Baionako ituna 1856ko abenduaren 2an sinatu zen, eta Bidasoako bokalearen muga finkatu zuen Espainia eta Frantzia artean.
Liliane Bettencourt
Liliane Henriette Charlotte Bettencourt, jaiotzez abizenez Schueller (1922ko urriaren 21a, Paris - 2017ko irailaren 21a, Paris) frantziar negozio emakume, socialité eta enpresa-sortzaile bat izan zen. Nestlé taldearekin batera L'Oréal kosmetiko enpresaren akzionista nagusienetako bat izan zen.
Saint-Siméon (Orne)
Saint-Siméon Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Pavlov (Kladno barrutia)
Pavlov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 183 biztanle ditu eta 1,55 kilometro koadroko azalera. Kladno barrutian dago.
Liliane Bettencourt
Eugène Schueller frantziar kimikari eta kosmetikogilearen alaba, 1940an André Bettencourt kazetari, epresari eta politikariarekin ezkondu zen, biak elkarrekin batera Neuilly-sur-Seine udalerrian biziz, 2007. urtean André hil zen arte.
Bayou Vista (Texas)
Bayou Vista Texasko hiri bat da. Galveston konderrian kokatua dago. 2010ean 1,537 biztanle zituen, 0.83 kilometro koadrotan banatuta.
Liliane Bettencourt
Forbes negozio aldizkariaren arabera, munduko emakume aberatsenetako bat omen zen, 2017an 42.000 milioi dolar inguruko dirutzaren jabea izanik.
Saint-Siméon (Orne)
Biztanleria
2007an Saint-Siméon udalerrian erroldatutako biztanleak 269 ziren. Familiak 116 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Baiona
Demografia
Baionak, Biarritzek, Angeluk eta Bokalerek osatzen duten Baiona-Angelu-Biarritz gune-metropolitarrak 120.000 biztanle inguru ditu, eta horietatik 50.000 inguru Baionari dagozkie. Baiona Frantziako 96 hirietako bat da. 2004ko abenduaren 1ean hiri-garraio plana onartu zuen.
Saint-Siméon (Orne)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 135 ziren, horien artean 92 aktiboak ziren eta 43 inaktiboak ziren. 92 pertsona aktiboetatik 88 lanean zeuden (53 gizon eta 35 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 43 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Siméon udalerrian 117 unitate fiskal zeuden, 261 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.409 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 margolariak, 1 zurgina eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Saint-Siméon udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.219 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Baiona
Demografia
Antzinako Lapurdum izanik, Baiona beti izan da Lapurdiko gune populaturik garrantzitsuena. 1800an 13.000 biztanle zituen, eta XIX. mendean, batez ere 1840 eta 1860 urteen artean, hazkunde garrantzitsua izan zuen. Ondoren, XIX. mendearen bukaeran eta XX. mendearen lehen erdialdean populazioa 25.000-30.000 biztanleren bueltan egonkortu zen. XX. mendearen bigarren erdialdean berriro hazi zen biztanle kopurua, eta XXI. mendearen lehen hamarkadan ia 50.000 biztanlera izatera iritsi zen.
Errotazio
2. Udako solstizioa. Ekainaren 21an hasten da. Ipar hemisferioan eguzki-ordurik gehien dagoen eguna da, eta, beraz, egun horretan dago bertan argitasunik handiena. Argi-izpiak perpendikular iristen dira eta tenperaturak altuak izaten dira. Eguzkia gorago dago zeruertzean eta horrenbestez ibilbide luzeagoa egin behar du irteten denetik sartzen den arte. Horregatik egunak luzeagoak eta gauak laburragoak dira.Hego hemisferioan alderantzizkoa gertatzen da: gaua luzeagoa da eta negua hasten da.
Pavlov (Kladno barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1355 urtean egin zen.
Baiona
Kantonamenduak
1973an, lehendabizikoz, banaketa erreformatua izan zen:
Ekonomia
Bayonne 24.000 m² azalera duen merkatal-gunea du bere 45.000 biztanleentzako eta inguruko Angelu eta Biarritz udalerriarekin batera BAB gune-metropolitarrak osatzen du, Miarritze-Angelu-Baionako aireportua kontrolatzen duena.
Eskualdean industria metalurgikoa eta kimikoa ere badago.
Errotazio
3. Udazkeneko ekinozioa. Irailaren 22an hasten da. Eguzkiak berdin jotzen du Ipar eta Hego hemisferioan, eta egunak eta gauak iraupen bera dute bietan (12 ordu). Egun horretarik martxoaren 21era, Ipar Poloan gaua da, eta Hego Poloan eguna.
Baiona
Hizkuntzak
Baionatarrek gaskoiz jardun dute Erdi Arotik XX. mendearen hasiera arte: hiribilduaren Erdi Aroko agiri guztietan erabilitako hizkuntza zen.
Errotazio
4. Neguko solstizioa. Abenduaren 22an hasten da. Ipar hemisferiora eguzki-izpiak inklinaturik heltzen dira eta oso gutxi berotzen dute. Eguzkia zeruertzean beherago dago eta argitasun ordu gutxiago daude Ipar hemisferioan; izan ere, gauak egunak baino luzeagoak dira. Hego hemisferioak argitasun handiagoa dauka, uda hasi baita bertan.
Baiona
Hizkuntzak
Departamenduak sortu zituztenean, Baiona departamendu hibrido batean kokatu zuten: Behe Pirinioak (1969ko urriaren 10ean Pirinio Atlantikoak izena hartu zuena). Bearno, Ipar Euskal Herriko herrialdeak diren Zuberoa, Lapurdi eta Nafarroa Behereak osaturiko departamendua osatu zenean, Lapurtarren Biltzarrak Estatu Nagusietarako ordezkariak aukeratzeko hauteskundeetan Baiona berarekin batera parte hartzearen kontra bozkatu zuen. Baina departamendua sortu zenean, Baiona bost barrutien bateko hiriburu bihurtu (beste lauak Paue, Ortheze, Oloroe eta Maule izan ziren) eta Frantziako Iraultzak Lapurdi eta Nafarroa Beherearekin izandako lotunea estutu zuen. Batzuen ustez, lapurtarrek eta nafarrek Baiona bere produktuak garraiatzeko portutzat besterik ez zuten 1177an eskualdeko itsas-ate bihurtu zenetik.
Errotazio
3. ERROTAZIO-HIGIDURA: EGUNAK ETA GAUAK
Creyssac
Creyssac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Cormoz
Cormoz Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Baiona
Hizkuntzak
Egoera berriak euskara sendotu zuen Baionan: barnealdetik zetozen euskaldunei esker. Hala ere, Baionan Erdi Arotik aurrera berba egiten zen gaskoia ez zen guztiz ortodoxoa, eta «maritime» edo itsasaldekoa zuen ezizena. Behe-latinezko hiztegi eta sintaxia euskal arroarekin nahaspilatu egin zen. Erromantzea hizkuntza ofiziala zenez, Baionako toponimian gaskoizko izenak sarritan aurkituko ditugu egun: Mayou zubia, Pannecau zubia eta karrika, Graouillats karrika, Pusterle karrika, Passemillon karrika, Gosse karrika, Abesque karrika, Menouns pasabidea. Jatorrizko beste gaskoi izen batzuk frantsestuak izan ziren (Charcutière karrika, Poissonnerie karrika…).
Errotazio
Eguzkiaren irteerari eta sarrerari arretaz begiratuz gero, ekialdetik irten eta mendebaldetik sartzen dela ikusten dugu. Izan ere, Lurrak mendebaldetik ekialdera egiten du bira bere ardatzaren inguruan; hau da, erlojuaren
Lelese
Lelese Errumaniako udalerri bat da, Hunedoara konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Saint-Laurent-du-Mottay
Saint-Laurent-du-Mottay Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Errotazio
orratzen aurkako noranzkoan.
Baiona
Hizkuntzak
Behe Pirinioak departamenduan sartu zenean, Baionak bere izaera baskoia berreskuratu eta sendotu zuen, erromatarrek, frankoek, nafarrek, ingelesek eta frantziarrek epeka-epeka aldatua. Horrela, Baionak gertuko Gaskoiniari bizkarra eman eta, batez ere XX. mendetik aurrera, egindako frantseste gogorra dela kausa, egun hirian gaskoia apenas mintzatzen edo ezagutzen den. Era berean, bere izaeran duen euskara ere, eta berezko euskalkia den lapurtera, galtzeko zorian dago, erakunde euskaltzale batzuei esker bakarrik mantendua. Hala ere, bere kokapen geografikoa dela eta, bere izaera historiko, linguistiko eta sozialari esker, oraindik kultura biak mantendu dira Baionan: udaletxeko balkoian ikurrina eta Gaskoiniako bandera kulunkatzen dira, eta leku askotan seinale eleanitzak ageri dira.
Saint-Laurent-du-Mottay
Biztanleria
2007an Saint-Laurent-du-Mottay udalerrian erroldatutako biztanleak 756 ziren. Familiak 290 ziren, horien artean 72 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 87 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 119 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Errotazio
Lurraren errotazio-higiduraren ondorioz, eguna eta gaua daude, eta horiek txandakatu egiten dira.
Ichthyophis bannanicus
Ichthyophis bannanicus Ichthyophis generoko animalia da. Anfibioen barruko Ichthyophiidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
Errotazio
Ordu-bitarteak
Creyssac
Biztanleria
2007an Creyssac udalerrian erroldatutako biztanleak 100 ziren. Familiak 39 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Errotazio
Lurra 24 meridianotan banatuz gero, elkarren ondoko biren arteko zonari ordu-bitarte esaten zaio. Bitarte bereko leku guztiek ordu bera dute, baina salbuespenak ere badira; adibidez, Espainian gertatzen dena.
Ordurako erreferentziatzat hartzen den meridianoa Greenwichekoa da. Horren ezkerretara (mendebaldea) dagoen herrialde bakoitzak, kontuan hartuta bertatik erreferentziako meridianora zenbat meridiano dauden, hainbat ordu kendu beharko ditu, eta eskuinetara (ekialdea) dagoen herrialde bakoitzak, berriz, batu beharko ditu.
Creyssac
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Errotazio
4. ILARGIA
Saint-Laurent-du-Mottay
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Errotazio
4.1. Ilargiaren ezaugarriak
Creyssac
Etxebizitza
2007an 58 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 17 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 55etxeak ziren. 42 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 35 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Errotazio
Ilargia da gure planetatik hurbilen dagoen astroa. Lurretik 384.000 km-ko distantziara da, eta Lurraren satelite natural bakarra da. Ilargiaren ezaugarriak ondorengoak dira:
Creyssac
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Errotazio
Eguzkiaren atzetik, zeruan distirarik handiena duen astroa da; Ilargiaren distira eguzki-argiak haren gainazalean duen islapenetik dator.
Saint-Laurent-du-Mottay
Etxebizitza
2007an 321 etxebizitza zeuden, 290 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 298 etxeak ziren eta 23 apartamentuak ziren. 290 etxebizitza nagusietatik 221 bere jabearen bizilekua ziren, 64 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 40 etxek hiru zituzten, 66 etxek lau zituzten eta 177 etxek bost zituzten. 249 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 128 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 143 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Baiona
Hizkuntzak
2001ean, Baiona-Angelu-Biarritz gune-metropolitarrean biztanleriaren % 8,8 elebidun aktiboa (euskara eta frantsesa) eta beste % 8,3 elebidun pasiboa izan zen. Baionan lau ikastola daude gaur egun (Lehen Hezkuntzako bi:Oihana ikastola eta Poloko ikastola; Kolegio bat -Estitxu Robles- eta Lizeo bat -Bernat Etxepare-) eta bertso-eskola bat. Okzitanierazko eskolak (Calandretak), aldiz, ez daude.
Saint-Laurent-du-Mottay
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 472 ziren, horien artean 365 aktiboak ziren eta 107 inaktiboak ziren. 365 pertsona aktiboetatik 342 lanean zeuden (197 gizon eta 145 emakume) eta 23 langabezian zeuden (7 gizon eta 16 emakume). 107 pertsona inaktiboetatik 42 erretiraturik zeuden, 35 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Baiona
Gaskoi hizkuntzaren aldeko mugimendua
Gaur egun, gaskoizko akademia Baionan kokatuta dago.
Saint-Laurent-du-Mottay
Diru sarrerak
2009an Saint-Laurent-du-Mottay udalerrian 297 unitate fiskal zeuden, 773,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.704 euro zen.
Baiona
Gaskoi hizkuntzaren aldeko mugimendua
Hauxe dugu hiriko gaskoi ereserkia:
Saint-Laurent-du-Mottay
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 5 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
Baiona
Gaskoi hizkuntzaren aldeko mugimendua
Eta hona hemen hiriari buruzko esaera zaharra:
Okzitaniar mugimendu nazionalistak Baish Ador edo Beheko Aturria eskualdea (tartean Baiona) Okzitaniaren zatitzat dute, tartean Ací Gasconha izeneko erakunde baionarra. Halere, okzitanismoaren indarra, Baionan, hutsaren hurrengoa da.
Antzerkia
Baionako antzerkia Frantziako Kultura Ministerioaren scène nationale labela du.
Saint-Laurent-du-Mottay
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Laurent-du-Mottay udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.050 hektarea erabiltzen.
Baiona
Hedabideak
EiTBk egoitza du Baionan.
Saint-Laurent-du-Mottay
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Baiona
Hedabideak
Erdi Aroko urbanismotik oraindik, alde zaharreko kaleak ez ezik eraikin asko ere (gotorlekuak, katedrala, komentuak, sotoak…) geratzen zaizkio. XVI. eta XIX. mendeen artean nobleek ez ezik udalak ere merkatal eta portuarekin loturiko eraikin asko egin zituzten.
Saint-Laurent-du-Mottay
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Errotazio
Atmosferarik ez duenez:
Divertimento
Divertimentoa (pluralean, divertimenti) bereziki XVIII. mendearen erdialdean konposatu zen pieza musikal mota bat zen, instrumentu solistentzat eta bost eta bederatzi mugimendu bitartekoa. Suitearen gainbeheraren ondoren sortu ziren, eta sinfoniaren aurretik, serenata eta cassazionerekin batera. Haydn eta Mozartek baliatu zuten; hain zuzen, Mozartek 12 serenata, 2 cassazioni eta 17 divertimenti. Gerora, konposizio musikal sinpleak izandatzeko erabilitako izena izan da.
Creyssac
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 67 ziren, horien artean 43 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 43 pertsona aktiboetatik 40 lanean zeuden (23 gizon eta 17 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Errotazio
o Meteoritoak ez dira desintegratzen; hain zuzen ere, Ilargiaren gainazalaren aurka talka egin eta krater handiak sortzen dituzte.
o Ilargian ez dago soinurik, honek ingurune materiala (adibidez, airea) behar baitu hedatzeko.
o Tenperaturak muturrekoak dira: eguzki-argiaren eraginpeko zonetan 100
oC-koak izan
daitezke, eta ilunpeko zonetan, ostera -150 oC-koak
o Ilargian ez dago higadurarik; izan ere, gainazalean ez dago urik, eta gainera, atmosferarik
ere ez dago.
Gainazalean, kraterrak izateaz gain, itsaso (urik eduki ez arren) eta mendi izeneko azalera lau handiak daude.
4.2. Ilargiaren higidurak
Bi higidurak egiteko denbora bera behar duenez, 27,3 egun hain zuzen, alde bera erakusten digu beti. Hori dela eta, Ilargiaren zati bat ez da inoiz ere Lurretik ikusten: Ilargiaren alde ezkutua.
4.3. Ilargiaren faseak
Lurraren inguruan bira egiten duenean eta Eguzkiak argiztaturiko Ilargi zatiaren arabera, Ilargiak forma bat edo bestea izango du. Lurretik begiratuta hainbat forma ikusten ditugu, ilargi-fase izenekoak:
1. Ilberria. Eguzkia, Ilargia eta Lurra lerro zuzenean daudenean, Ilargia erdian dagoelarik. Ilargia ez da ikusten, Eguzkiak argiztaturiko aldea Lurretik ikusten ez den ezkutuko aldea delako. Ilargiaren alde argiztatua Eguzkiari begira dagoena da, eta Lurrari begira dagoena argiztaturik ez dagoen aurpegia da. Beraz, ez dugu Ilargia ikusten.
2. Ilgora. Ilargia bi faseren (ilberriaren eta ilbetearen) artean dagoenean, Ilargiaren eskuineko aldea ikusten dugu argituta, eta Ilargiak D letraren itxura du.
4. Ilbehera. Ilargia bi faseren (ilbetearen eta ilberriaren) artean dagoenean, Ilargiaren ezkerreko aldea ikusten dugu argituta eta Ilargiak C itxura du.
Baiona
Parkeak
Baionak 1998an bere lore-apaingarriak zirela eta saria jaso zuen. Caradoc parkea, lorategi-publikoa, lorategi botanikoa eta harresien pasealekua ditu.
Gainera, gune natural bi ditu: Ansoteko zabalgunea eta Ilbaritzeko padura.
Arraunketa
Arraunketa Errobi eta Aturri ibaiaetan egiten dute baionatarrek. Herriak klub nagusi bi ditu: Société Nautique de Bayonne (SNB) eta Aviron Bayonnais (1904an SNBtik ateratako zenbait kidek sortua). XX mendean talde berri bat sortu da, Ibaialde Arraun Elkartea, beteranoen ligan parte hartzen duena. Izan ere traineruek ere izan dute beren historia Baionan. XIX mendean jokaturiko hainbat estropada dokumentatu dira, honako irabazle hauekin; Lekeitio (1855), Hondarribia (1862), hendaia (1867) eta Baiona (1891).
Saskibaloia
Denek Bat Baiona Urketa saskibaloi taldea da. Gizonezko taldea NM2 mailan dabil (Frantziako Saskibaloi Txapelketaren laugarren maila dena). Taldea Urketan sortua bada ere, Baionako Lauga kiroldegian du egoitza.
Futbola
Udalerriko futbol talderik inportanteena Aviron bayonnais da. Didier Deschampsen harrobia izanda, futbol zelaiari izena eman zion. Beste hiru talde daude, hirurak eskualdeko mailan: Croisés de Saint-André, Étoiles portugaises de Bayonne eta Association Bayonne rive droite.
Beste zenbait kirol
Nahiz eta Aviron Bayonnais kirol kluba hiriko nagusia izan, Sainte-Croix auzoan 1972an Club Olympique Bayonnais sortu zen: pilota, gimnasia, borroka (sambo, judo, capoeira eta taekwondo) eta billar sailak ditu. 2007an 400 kide zituen.