cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uranio
Gizakiaren esposizioa
Irentsitako uranio gehiena, naturaltasunez iraizten da. Uranio-forma disolbaezinak, hala nola, oxidoa, irensten direnean, %0,5 baino ez da xurgatzen; uranil ioi disolbagarrienak, berriz, %5erainokoak izan daitezke. Uranio-konposatu disolbagarriek, hala ere, azkar igarotzen dira gorputz osotik; uranio-konposatu disolbaezinak, berriz, uranio-konposatuak, bereziki biriketan hautsa arnasten denean, arrisku larriagoa dute. Odolean sartu ondoren, xurgatutako uranioak, urte askoan biometaketa egiteko eta hezur-ehunetan egoteko joera du, fosfatoen uranio-afinitatearen ondorioz. Uranioa ez da larruazalaren bidez xurgatzen, eta uranioaren askatutako alfa partikulak ezin dira larruazalean sartu.
Ondorioak
Uranioaren eraginpean egoteak giltzurrunaren, burmuinaren, gibelaren, bihotzaren eta beste sistema batzuen ohiko funtzionamenduari eragin diezaioke; izan ere, nahiko erradioaktiboa izateaz gain, uranioa oso metal toxikoa da, baita kantitate txikitan ere.
Uranioa, ugalketarako ere toxikoa da. Ondorio erradiologiko lokalak izan ohi dira, U238 deskonposatzeko modu nagusiak, oso helmen laburra baitu eta ez baita azalean sartzen. Uranio-konposatuak, oro har, gaizki xurgatzen ditu biriketako estaldurak, eta arrisku erradiologikoa izaten jarrai dezakete denbora mugarik gabe.
UO2+ uranilo ioiek, hala nola uranil edo nitrato ioiek, frogatu dute jaiotza- eta kalteak eragin dizkiotela animalen sistema immunitarioari, CDCk, berriz, azterlan bat argitaratu du, eta ez da frogatu inolako minbizirik gizakietan, hondamendi naturaletarako esposizioaren ondorioz.
Mari
Mariren geletara hurbiltzen
Zabalduagoak zeuden beste ohitura batzuk Mariren izanaren sinesmenaz adierazgarriagoak dira. Diotenez bere bizitokira ahariak eramaten zituzten opari gisa, Mariren abere gogokoena herri sinesmenaren arabera. Ataun eta Nafarroako herri batzuetan kobazuloan harriak botatzeko ohitura zegoen hitz hauek esaten zirela,"au iretzat eta ni Jainkoarentzat", Gaueko ren esaldiaren erantzukizuna dirudi. Aralarreko artzainek berdina egiten zuten otoitz bat zelakoan baina Ohioneta eta Ziñeko-gurutze-ko trikuharrietan. Sakratutzat zituzten lekuetan harriak botatzeko ohitura Euskal Herriko leku askotan jasoak daude. Mariren bizilekuen haurrean egindako kristau errituak (mezak) egiten zirela jasoa dago bai Mugiro, Itsasondo eta Errezilen. Eginkizun hauetan eguraldia apaltzeko sinesmenen kutsua susmatzen da.
Châteauneuf-Grasse
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 327 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 48 eraikuntza enpresak ziren, 63 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 12 garraio enpresak ziren, 14 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 25 higiezinen enpresak ziren, 69 zerbitzu enpresak ziren, 47 administrazio publikoko enpresak ziren eta 25 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 90 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 9 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 1 autoeskola, 17 igeltseroak, 4 margolariak, 5 zurginak, 10 iturginak, 3 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 6 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 9 jatetxeak, 11 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 4 apaindegiak.
2009an zeuden 18 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 3 okindegiak, 2 harategiak, 2 liburu dendak, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Châteauneuf-Grasse udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 40 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Mari
Mariren geletara hurbiltzen
XIV. mendean, jasoa dagoenez, Bizkaiko Jaunek Busturiako harri batean behi esteak uzten zituzten:
Châteauneuf-Grasse
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Mari
Mariren aurrean kontutan hartzeko betebeharrak
Berarekin hitz egiteko bere kobazulo batetara gerturatzen direnentzat ohar batzuk jasoak daude:
Txost!
Txost!, Zumarragan 2017an sortutako musika talde bat da.
Châteauneuf-Grasse
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mari
Legearen babeslea
Gezurrak zigortzen dituela aitzinako aita-semeen arteko gezurrik ez litekeela egon zioen ideia onesten du. Izaera honetan Sorsain gorena da, osotasunaren eta sorkundearen babeslea.
Mariren legea berez gizabidea da, gizaki egiten gaituen betebeharrezko jokabideen agindua.
Gizabidea betetzen ez dutenok Mariren oinordekoen zigorra jasango dute. Gaueko biztanleek eragiten dituzte bete beharreko ezbeharrak.
Mari eta euskal matriarkatua
Matriarkatuari buruz hitz egiterakoan idazle gehienetan Mariren mitoa azaltzen da. Esan beharra dago idazle bakoitzak mito horri edo Mariren izateari esanahi ezberdina edo erabilpen ezberdina ematen diola.
Jarraian Mariren mitoa Joxemiel Barandiaranek, Julio Caro Barojak, Paco Letamendiak, Andrés Ortiz-Osések nola interpretatu duten azaltzen da.
Barandiaranek izadiaren antolaketa hierarkiako bat egiten du, non Mari azaltzen den hierarkia horren buru. Horrekin batera, lurraren jainkotzat jotzen du, erlijio matriarkalaren aitzindari eta euskaldunen kristautasun aurretiko erlijioaren oinarri. Bestalde, Mari beste emakumezko ireluetatik bereizten du; lamina eta sorginetatik, alegia. Barandiaranek Mari deitzen zion izenez, aldiz Julio Caro Barojak Maia edo Mayi izena erabili zuen. Julio Caro Barojari dagokionez, Mariren mitoak salatuko liguke emakumeek zuten autoritatea gizartean eta familian. Mari leizeetako eta mendietako emakume misteriotsutzat hartzen zuen. Honek Mariri dama deitzen zion eta orduko sorginen zuzendari eta bideratzailetzat zuen.
Vernois-lès-Vesvres
Biztanleria
2007an Vernois-lès-Vesvres udalerrian erroldatutako biztanleak 186 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Mari
Mari eta euskal matriarkatua
Paco Letamendiak, Mari dama handitzat jotzen du, hau da, gizartearen pertsonifikaziotzat eta euskaldunon erlijio primitibotzat. Barandiaranekin askotan bat dator. Aipatzen du baita ere nola gaur egun Mari emakume gisa ezagutzen eta baloratzen dugula baina orain dela urte batzuk forma zoomorfikoak omen zituela. Hau da, laminekin eta nahasten zuten. Marik, azken finean, moraltasunaren sinbolotzat funtzionatzen zuen.
Vernois-lès-Vesvres
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Mari
Mari eta euskal matriarkatua
Andrés Ortiz-Osési dagokionez bere lana den La Diosa Madre, diosa Mari-ren erreferentzia izanez aurkeztu du. Beronek euskal mitologia modu sistematiko eta bakarrean azaldu du. Gehienbat bere lana Joxemiel Barandiaranek jasotako mitologian oinarritzen da. Ortiz Osesentzat jainkosa honek dituen ezaugarrietako bat laguntza da; berak argudiatzen du aitzinako sinestun horiek gizonezko jainkoek emango ez luketen laguntza jasoko zutela Marirengandik. Ortíz-Osésiren ustez, euskal mitologiaren interpretazioan hitz batzuk esanahi berezia dute. Adib: adur (indarra, zoria, sorginkeria) eta indar (energia....) Bi hauek potentziaz eta ahalmenaz (boterea) erlazionatzen ditu eta beretzat potentzia zuzenki erlazionaturik dago matriarkatu eta emakumearekin eta ahalmena patriarkatu eta gizonezkoekin. Beronek Mariren mitologian 9 zati edo denbora tarte bereizten ditu. Azkenik esan beronentzat Mari Ama Lur izan arren, azken hau Ama Jainko lehenaren gainetik jartzen dela, sinboloak errealitatearen gain edo kultura naturaren gain jartzen den bezalaxe.
Vernois-lès-Vesvres
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Mari
Goi-andere zerutiarra
Anuntxi Arana antropologoaren ustez, Mari, zeruetako dibinitate bat izango litzateke (Zeus edo Jupiterren gisara), eta ez dibinitate lurtarra. Zeruetako fenomeno naturalak gobernatzen ditu: euria eta txingorra. Kobazulo batean bada ere, mendi garaietan egoten da bere harpea. Ez du dibinitate lurtarren lanik egiten edo ezaugarririk betetzen: lurra landarez josi, lurra lantzen lagundu (laminek ez bezala), hil eta berriz bizitzara bueltatu, altxorrak eskaini gizon-emakumeei, etab. "Ama lurra"-ren kontzeptua interpretazio garaikidea izan daiteke.
Berezkoa duen beste betebeharra justizia egitearena da, hainbat gizonezko jainko zerutiarrek bezala.
Vernois-lès-Vesvres
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 117 ziren, horien artean 83 aktiboak ziren eta 34 inaktiboak ziren. 83 pertsona aktiboetatik 64 lanean zeuden (39 gizon eta 25 emakume) eta 19 langabezian zeuden (9 gizon eta 10 emakume). 34 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Mari
Goi-andere zerutiarra
Bestetik, elezahar gehienetan "Andere" edo "Dama" deitzen zaio, Mari ez da ohikoena.
Goi-andere lurtarra
Juan Inazio Artsuaga antropologoaren esanetan, Mari, lurreko dibinitate bat izango litzateke, Euskal Mitologian agertzen diren gainontzeko pertsonaiak bezala, Ikuspegi aurreindoeuropear baten seinale. Eguraldiaren gertakariak zuzentzen baditu ere beti haitzuloetatik irteten dira, bere egoitzen barnetik. Ortzia hutsik dagoen esparrua da, jainkotiar diren pertsonaien ibilbide besterik ez. Ez du dibinitate indoeuroparren ezaugarririk betetzen eta horrek Mariren kontzeptua interpretazio garaikidea izan daiteke.
Vernois-lès-Vesvres
Diru sarrerak
2009an Vernois-lès-Vesvres udalerrian 57 unitate fiskal zeuden, 179 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.724 euro zen.
Mari
Goi-andere lurtarra
Berezkoa duen beste betebeharra zuzentasuna mantentzea da, hainbat jainkosa lurtar bezala.
Vernois-lès-Vesvres
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra zerbitzu enpresa batena zen.
Mari
Goi-andere lurtarra
Besterik elezahar gehienak XIX. eta XX. mendean jasoak dira eta aitzinagokoak ere, Matri bezalakoa, ez dira ohikoena.
Vernois-lès-Vesvres
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Vernois-lès-Vesvres udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Politika
Politika estatuak, hiriak edo nazioak gobernatzeko praktika da. Politika izena grekerazko πολιτικος terminotik dator —politikós—, “hiritarra”, zibila edo hiriaren antolakuntzari dagokiona esan nahi duena. Politikak giza ekintza aztertzen du gizartearentzat probetxuzkoa izan dadin, Aristoteles greziar filosofoak zioen politikaren helburua zoriontasuna dela, gizarte osoaren zoriontasuna zehatzago. Errealitate politikoa ikertzen duen gizarte-zientzia, zientzia politikoa da.
Vernois-lès-Vesvres
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Politika
Greziar filosofia politikoa
Sokratesen aurrean, sofistak egon ziren. Hauek diruaren truke erretorika, dialektika, eristika... klaseak eskaintzen zituzten Atenasko hiritarrei, Agoran mintzatzerako orduan beste hiritarrak konbentzitzeko hizkuntza eta argudiaketa erabiliz.
Platon
Platon Sokratesen ikaslea izanda; bere planteamebdu politikoa, Errepublikan garatu zuena, hein handi batean Sokratesen planteamenduetatik abiatzen da. Giza-naturaren antzera irudikatutako estatua planteatzen du Platonek, beraz bere estatua arimak dituen partetaz osatuta egongo da. Platonen ustez, arimak hiru alderdiz osatuta dago: adimena, alderdi suminkorra eta apetitiboa. Gizartea hiru "klase" sozialetan banatuko litzateke beraz:
Klase banaketa hau bermatzeko Platonek hezkuntza sistema elitista proposatzen du, non agintariek bakarrik jasoko luketen hezkuntza osoa eta bestelakoek haien esparruetan izango litzateke aditu. Bestalde, aipagarria da agintarien eta gudarien klaseek jabetza pribaturik gabeko erregimen sozial batean biziko liratekela, honi Komunismo Platonikoa deitu izan zaio.
Zenbait pentsalarien ustez, Platonen sistema totalitarismoari ireki zizkion ateak, pentsalari hauen artean Karl Popper austriarra lirateke aipagarrienetakoa.
Aristoteles
Aristotelesek bere Politika liburuan Platonekiko salto handia ematen du: ez du bakarrik estatu ideal baten proiektua mahaigaineratzen, haratago doa eta grezia klasikoaren errealitate politikoaren azterketa sakona egiten du. Aristotelesen lana politikari buruzko gogoeta izateaz gain, zientifikoa izateko asmoa ere badu. Aristotelesek bere ikerketetan grezia klasikoko antolakuntza politikoari buruz bildutako informazio guztia bere Politika-ren parte handi bat osatzen dute, bere bizitzan zehar Aristotelesek 158 konstituzio greko baino gehiago bildu eta erredaktatu zituen.
Errenazimendua: Makiavelo
Errenazimendu garaian zenbait gertakariek garrantzi politiko sakona izango dute. Alde batetik, erdi aroko azken mendeetan zehar hiriek bizitako hazkundearen esku burgesiak lortuko du berezko garrantzia. Aldi berean, 1492. urtean Kristobal Kolon ameriketara heldu zen, europearrek ezagututako mundua guztiz aldatuz. Azkenik, pentsamendu humanistak izango du garapen handia, Erasmo Rotterdamgoaren esku besteak beste, eta Grezia eta Erroma klasikoetako filosofiara itzuli egingo da.
Testuinguru horretan, 1513. urtean Nikolas Makiavelo pentsalari florentziarrak Printzea obra bukatu zuen eta Lorenzo Mediciri dedikatu zion ; hala ere, autorea hil eta gero argitaratu zen (1532). Makiaveloren obra zentsuratuta izan zen eta autorea zinikotzat hartu zen. Printzeak abilezi bereziak behar ditu boterera heltzeko eta mantendu ahal izateko, printzeak egoerak aprobetxatu behar ditu eta indibiduoen desirak eta borondatea manipulatzen ikasi behar du. Esan daiteke Makiavelorentzat helburuak bitartekoak justifikatzen dituela, boterea helburua izanik. Zientzia politikoaren eta Errealismo politikoaren aitzindari gisa hartu izan da Makiavelo.
Clinton (New Jersey)
Clinton New Jerseyko hiri bat da. Hunterdon konderrian kokatua dago. 2010ean 2,719 biztanle zituen, 3.46 kilometro koadrotan banatuta.
Politika
Errenazimendua: Makiavelo
Makiaveloren obra era askotan interpretatu da bere heriotza eta gero. Antonio gramsciren ustez, Makiavelok bere lanean azaltzen digu era zientifiko eta logiko batean printze batek nolako jarrera izan behar duen herria estatu berri baten eraketara gidatzeko, Makiavelo bera herria bihurtzen da bere lanaren bitartez.
Hobbes eta Locke
Thomas Hobbes pentsalari ingelesa Inglaterrako Iraultzaren ondorioak bere azalean bizi zituen, absolutismoaren alde jarri zenez exiliora joatera behartuta izan zen. Parisen exiliatuta bere obra nagusia idatzi zuen, Leviathan, absolutismoaren defentsa bat egiten duena; bere obra Londresen publikatu zen 1651an.
Hobbesek autoritate politikorik gabeko egoera naturala irudikatzen du. Gizakien izaerarengatik, mesfidantza iltzaturik duena, orotariko gerra da nagusi egoera naturalean, gerrara garamatza egoera naturalak. Beraz, beharrezkoa litzateke egoera naturaletik ihes egiteko eta gobernu egoerara, autoritate politikoa dakarrena, igarotzea gizarte hitzarmenaren eskuz. Gizakiak subirano bati obeditzea adosten dute, gerra egoera sahiestearren. Subiranoak botere politiko osoa eta gizartearen alderdi guztiak kontrolatzeko legitimitatea dauka, subiranoak legeak beteko direla eta gure babesa bermatzen ditu, baina horren truke subiranoaren esku botere guztia uztera behartuta daude gizakiek.
Ilustrazioa
XVIII. mendearen hasieran monarka absolutuen eta gobernu herrikoiago (edo herriaren beharrak asetzen duena) bat eskatzen duten korronte ilustratu berrien artean sortu ziren paktu politiko eta sozialak, honen ondorioz, absolutismo ilustratua deritzon gobernu mota sortu zen; “herriarentzat, baina herria gabe” topikoak definitzen ditu gobernu hauek. Hala ere, itun hauek ez zuten asko iraun, kontraesan asko baitzituzten, eta Amerikako Iraultzak eta Frantziako Iraultzak eztanda egingo dute, mentalitate aldaketa sakona emanez Europan eta Amerikan zehar. Intelektualen artean talde, akademia, klub eta bestelakoak sortu ziren ideia berriak zabaltzeko. Hauen artean arrazionalismoarekiko eta giza gaitasuneekiko konfiantza handia zen nagusi. Bestalde, progresoaren ideia berri bat sortzen da; ilustratuen ustez, gizartea arrazoiaren printzipio unibertsaleen arabera aldatu daiteke, aurrerapen mugagabea lortuz. Historia, beraz, gizadiaren aurrerapen progresiboa baino ez litzateke.
Carlos Fernandez Liriaren eta Luis Alegreren ustez, ilustrazioaren proiektu politikoa arrazoiak gobernatzean datza. Hau da, legeek agindu behar dutela zer izan behar den eta ez monarka edo jainko baten apetak.
Jean-Jacques Rousseau
Jean-Jacques Rousseau ilustrazio garaiko pentsalari politiko garrantzitsuenetariko bat da. Rousseauren ustez, naturazko egoeratik egoera zibilerako jauzian gizarte hitzarmena beharrezkoa da, Thomas Hobbes eta John Locke filosofo ingelesek argudiatu zuten bezala. Hala ere, Rousseauren kontratua bestelakoa da: norbanakoek natura egoerako eragozpenak gainditzeko biltzen dira, indarrak batuz norbanakoen ondasunak guztien indarrarekin defendatzeko. Norbanakoek haien ahalmenak nahimen orokorraren gidaritzapean jarrita, gorputz moral eta kolektibo berri bat osatzen dute, ni-tasun komuna: Errepublika.
Rousseauren planteamenduan garrantzi handia hartzen du nahimen orokorraren kontzeptua. Nahimen orokorra gizartearen nahimen bakarra da, gizartea banako organiko gisa irudikatuta. Rousseauren ustez, interes pertsonalak alde batera utzi behar dira edo nahimen orokorrari men egin behar diote; nahimen orokorra interes pertsonalen batuketa sinplea balitz, gatazkaz beteko gizartea lortuko genuke. Nahimen orokorraren existentzia bakarrik berdintasuna bermatzen duen sistema batean eman daiteke, Rousseauk planteatzen duen sistema klaserik gabekoa izanda. Azkenik, Rousseauk hezkuntzaren papera azpimarratzen du, nahimen orokorra eratzeko dagoen baliabide garrantzitsuena izanda erlijio zibilarekin batera.
XIX. mendea: G.W.F. Hegel, Karl Marx eta John Stuart Mill
XIX. mendea bereiziki mugitua izan zen arlo politikoan. Gerra Napoleonikoak, 1830eko iraultzek eta 1848ko iraultzek europa guztia indar askorekin astindu zuten. Amerikan, Simon Bolivar buru izan zuen hegoamerikako herrialdeen deskolonizazioa eta Estatu Batuetako gerra zibila gertatu ziren ere. Bestalde, industria iraultzak mende honetan izan zuen bere goraldia. Honek langile mugimenduaren borroka ugari suposatu zituen, klase borroka gordineko garaia izan zen XIX. mendea; Parisko Komuna edo Lehen eta Bigarren internazionalak langile mugimenduaren aktibitatearen eta borroka gaitasunen adibide argiak dira. Emakumeen bozkatzeko eskubidearen aldeko borroka ere XIX. mendean ikusi zuen bere sorrera, sufragisten esku.
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
G.W.F. Hegelen teoria politikoa batez ere estatuaren inguruan aritzen da, honen errealitatea eta garrantzia azpimarratuz; Hegelen filosofia politikoa botere politikoaren eta jakintzaren arteko lotura egikaritzean dauka bere xedea. Hegelen historiaren ikuskera, Ilustrazioaren influentzia jaso zuena, arrazoiaren hedapen gisa aurkezten zaigu; kontzeptuen garapena ematen den eremua da historia eta honen bukaeran, gizakiok absolutuaren kontzientzia hartuta, askatasun gorena lortuko dugu. Hegelen ustez historia bukatua zen jadanik Napoleonekin eta Iraultza Frantsesarekin, hauek estatu-nazioa sortu baitzuten. Arrazoia estatuan gauzatzen da, estatua ideia beraren haragiztatzea da planteamendu hegelianoan. Hegelek jakintzaren eta boterearen arteko batasuna irudikatzen du, lehenengoa bigarrenaren menpekoa izanda, honen legitimazioa baita; estatuaren gaitasun errepresiboa legitimoa bihurtzen da, arrazoizkoa baita. Estatua borondate indibidualaren eta borondate kolektiboaren adiskidetza ematen den unea izanik, estatua gorputz sozialaren funtsa eta aldirik gorena da, estaturik gabe gorputz sozial hau birrinduko litzateke; gizarte zibila barnebildu eta bere buruaren menpean jartzen du estatuak.
Estatu modernoaren oinarri soziala klase ertaina da Hegelen ustez, estatuaren kontzientziara lotzen den kultura klase honen baitan aurkitzen baita. Klase ertain hontatik sortuko dira estatuaren burokrazia osatuko duten funtzionario guztiak, klase pentsalaria osatzen du klase ertainak. Estatu hegeliarrak bere burua autoerregulatzen eta zaintzen duen estatuaren modelo perfektua osatzen du, estatu modernoa automatismo bat bihurtzen da doktrina hegelianoan.
Karl Marx
Karl Marx germaniar filosofo eta ekonomilariaren ustez politika supersetruktura baten parte da, produkzio ekonomikoak osatzen duen base material errealaren gainean eraikitzen dena. Marxen ustez, gizartearen historia osoa klase borroken historia izan da, klase zapalduen eta zapaltzaileen arteko borroka honek gizarte osoaren eraldaketa iraultzailea ekarri du askotan. Hala ere, gizarte kapitalistarekin azaldu den proletargoaren klasearekin hau aldatzen da, proletarioek ez daukate inongo ondasunik edo kapitalik; haien interesak klase gisa globalak lirateke: proletargoak bere miseriarekin bukatzeko ez du bakarrik bere burua klase zapaltzaldu gisa ukatu behar, beste klase bat zapalduz; proletargoak bakarrik lor dezake bere askapena zapaltzen duen burgesiaren aurrean klase gizartea eta soldatapeko lana gaindituz, gizarte komunista bat sortuz. Marxen historiaren gaineko ikuspuntu honi materialismo historikoa deitu zaio.
Hala ere, zenbait marxistek ez dute bat egiten base-superestruktura dikotomiarekin edo forma politiko-ideologikoen determinazio ekonomikoarekin. Antonio Gramsci italiar marxistaren ustez, politika eta ideologia base ekonomikoak agindutako joko-zelaian mugitzen dira eta espazio hontatik ez dira ateratzen saiatzen. Izan ere, politikak eta ideologiak nolako autonomia erlatibo batez gozatzen dute. Base eta superestrukturaren arteko batasun konfliktibo honi bloke historikoa deritzo. Bestalde, Mario Trontiren ustez kapitala eta estatu burgesa bi historia paraleloak adierazten dituzte, askotan kontraesankorrak direnak. Gizarte kapitalista aurrera egin ahala makinaria oso konplexu batean bihurtu da eta politika jada ezingo lirateke base ekonomiko batean funtsatu, politika autonomoa lirateke.
Bestalde, Marxek bere garaiko germaniar filosofoak kritikatzen ditu, hauek "esaldien aurka borrokatzen dutela bakarrik" esanda; hau da, haien kritika ez ditu filosofiaren mugak gainditzen, ez dute errealitate soziala ukitzen. Marxek filosfiaren gaindipena proposatzen du hau errealizatuz, errealitatearen estrukturak eraldatuz eta errealitate materialaren kontraesanak gaindituz. Marxentzat munduaren ezagutza eta munduaren eraldaketa; praxi politikoa, loturik daude. Marxen proposamen filosofikoa laburbilduz: kritika hutsetik iraultzara pasatzea litzateke filosofia marxistaren helburu nagusia.
Jonh Stuart Mill
John Stuart Mill utilitarismoaren eta liberalismoaren pentsalari garrantzitsuenetarikoa da; hala ere, Millen utilitatea printzipio moral bat da, kondukta arautzen duena, Jeremy Bentham eta bestelako utilitaristek utilitatearen kontzeptu desberdinak erabiltzen dituzte. Harriet Taylorrekin batera, bere emaztea izango zena, emakumearen emantzipazioaren gaia landu zuen; emakumeen eskubide politikoetan, dibortziorako eskubidean eta ezkondutako emakumearen eskubideetan jarri zuen arreta handia. Mill demokrazia ordezkatzailearen defendatzailea izan zen, baina gobernu forma honek zituen ariskuak presente izan zituen: ordezkariek ustelkerirako joera izan dezakete, bozerameileek interes orokorrari begira bozkatzea ezin da bermatu demokrazia ordezkatzaile batean; eta azkenik, demokrazia gehiengoaren tiranian bihurtzea da Millen kezka nagusia. Hauek gerta ez daitezen Millek zenbait neurri proposatu zituen: alde batetik, gobernuko kideek dirua ez jasotzea proposatu zuen. Bestetik, botoa kontrolatzea eta arautzea proposatu zuen eta boz kontaketa egiterako orduan zenbait metodo bururatu zituen.
Millek askatasunaren gaia ere landu zuen bere Askatasunaz testuan, balore honen defentsa eta aldarrikapena era indartsuan eginez. Millek askatasunaren bere kontzeptua printzipio baten inguruan eratzen du: beste inorrek kalterik jasotzen ez duen bitartean, norberak nahi duena egiteko aske da. Printzipio sinple hau apurtzen ez bada, inork ez dauka askatasuna murrizteko legitimitatea, ezta autoritate politikoak ere. Kaltetzea kontzeptu zalantzagarria izan daitekenez, Millek kalte kontzeptua zertan datzan zehazten saiatu zen. Millek dio, pertsona bat kaltzetzea haien interesak kaltetzea dela, interesak eskubideetan oinarritzen dire interesak izanda. Millen ustez, askatasuna bermatzea zoriontasuna lortzeko bidea da.
Gobernu motak
Politika komunitate sozialeen gobernantziaz arduratzen denez, beharrezkoa dauka erregimen politiko desberdinak sailkatzea eta baloratzea. Izan ere, historian zehar gobernuek forma oso desberdinak hartu dituzte espezifikotasun sozial, ekonomiko eta historikoen arabera. Aristotelesek klasikoa den sailkapena bururatu zuen Polis grekoen konstituzio desberdinetan oinarrituz, bere sailkapena Politika liburuan jaso zuen. Aristotelesek konstituzio bidezkoen eta ustelen arteko banaketa bat egiten du: bidezkoek gobernu altruista baten bidez hiritarren komunitatearen ongizatea bilatzen dute; konstituzio ustelek bestalde, boterea daukatenen interesen baitan jarduten dute. Aristotelesek beraz hiru konstituzio bidezko mota desberdintzen ditu boterean dauden gizabanako edo taldeen arabera:
Sailkapen hau baliagerria izan daiteke zenbait autoreek defendatutako gobernu motak baloratzeko. Adibidez, Platonek gobernu aristokratiko baten alde eginzuen, politeia platonikoan hezkuntza osoa eskuratu duten gutxi batzuen esku geratuko litzateke boterea, berdintasun politikoaren galbidea alde batera utzita. Thomas Hobbesek tirania baten alde egingo luke, subiranoaren esku botere guztia utziz, subiranoaren izaera justuaren bermerik ez badago ere. Rousseauk egindako planteamendua Errepublikarra izango litzateke, askoren ustez demokrazia ezin parteahartzaileagoa sustatuz. Gaur egun, demokrazia ordezkatzaileak dira nagusi (nazio-estatu forma hartzen dutenak), herritarrek bozka bidez haien ordezkariak aukeratzen dituzte eta hauek parlamentu edo senatuetan legeak egin, bozkatu eta betearazten dituzte. Hala ere, demokrazia ordezkatzailearekin ordezkariak bozkatzea bihurtzen da herritarren betebehar bakarra, demokraziaren pobretzea ekar dezakeena.
Liberalismoa
Liberalek indibiduoaren askatasuna eta autonomia jartzen dute haien planteamendu politikoaren erdigunean, berdintasuna edo justizia askotan bigarren maila batean utziz. Liberalek, jabetza pribatuaren garrantzia azpimarratzen dute, askatasunaren eta jabetza pribatuaren artean dagoen lotura intimoa azpimarratuz. Liberalek jabetza pribatuan oinarritzen den sistema ekonomikoa defendatzen dute, kapitalismoa, haien ikuspuntutik kapitalismoa litzateke askatasun indibiduala defendatzen duen sistema bakarra. Alabaina, liberalismoaren barnean estatuaren paperaren inguruko ikuspuntu anitzak daude. Alde, batetik estatu minimoaren defendatzaileak daude, hauen ustez estatuaren eginbehar bakarra eskubide eta askatasun basikoak defendatzea da, zergak legitimoak lirateke bakarrik eskubide hauen defentsarako beharrezkoak badira. Bestalde, hezkuntzarako edo azpiegitura sozialentzako zergak eta estatu interbentzioa defendatzen duten liberalak daukagu, hauek liberalismo klasikoagoren ikuspuntuekin bat egiten dute. Azkenik, liberal batzuen ustez (sozialdemokraten ustez ere) zenbait ondasunak berdintasunean eta premien arabera banatu behar dira, hiritarren oinarrizko eskubideak eta osasuna bermatzeko; desberdintasunak eta aldeak onartzen badira ere. Tradizio liberalaren pentsalari garrantzitsuak John Locke, Montesquieu, Adam Smith eta John Stuart Mill dira.
Anarko-liberalismoa
Anarko-liberalismoa, beste izen batzuekin ere ezagutzen dena: libertarismoa edo anarkokapitalismoa, planteatzen du sistema bat non estatuek eta autoritate publikoek egin dezaketen guztia zerbitzu pribatuek egin dezaketen. Anarko-liberalek autoritate politikoa minimizatzearen edo ezabatzearen aldekoak dira, aldi berean pribatutasuna eta askatasun indibiduala areagotzen duten bitartean. Anarkista liberal hauen planteamenduak Robert Nozick filosofoak garatu zituen bere Anarkia, estatua eta utopia 1974ko liburuan.
Anarkokapitalisten planteamenduak eta anarkismo klasikoarenak oso zerikusi gutxi dituzte, azkenekoa gizarte komunista bat bilatzen baitu; bien artean dagoen lotura bakarra autoritate politikoaren ezabatzea edo minimizatzea litzateke.
Sozialismoa
Sozialismoa produkzio-bideen jabetza eta gestio publikoa gizartearen interes orokorren arabera, klase jakin baten interesen arabera baino, ematea sustatzen edo egikaritzen duen ideologia edo sistema da. Alabaina, historian zehar sozialista terminoa oso era anitzetan erabili da, talde oso desberdinak definitzeko. Manifestu Komunistaren argitalpena baino lehen sozialistatzat ezagutzen ziren taldeak langile mugimendutik at mugitzen ziren eta klase ilustratuen artean bilatzen zuten babesa, sozialismoa 1848 baino lehen klase ertaineko mugimendu bat zen. Hauen artean Charles Fourier edo Robert Owen bezalako sozialista utopikoak dira ezagunenak.
Henri Lefebvre frantziar filosofo marxistaren ustez, Marx, Engels eta Leninek teorizatuko iraultza sozialista hiru jarraiko ekintzetan oinarritzen da:
Sozialismoaren eginbeharra, Lefebvreren ustez, plano sozialaren prioritatea egikaritzea litzateke, ekonomia eta politika honetan xurgatuz. Hau lortzeko estatua baliatzea proposatzen dute marxistek, estatua dekadentziaz desagertuko bada ere, gizarte komunistari atea irekiz. Hala ere, marxismoaren baitan estatuaren gaineko zanbait teoria desberdinak garatu dira. Autore batzuk, anarkismotik gertu kokatu ditzazkegu: Jean-Paul Sartre bere burua sozialista libertario eta anarkista gisa identifikatu zuen, edo Guy Debord eta berak proposatutako "proletargoaren diktadura anti-estatala".
Sozialdemokrazia
II. internazionalaren baitan emandako zenbait eztabaidetan dauka bere jaiotza gaur egun sozialdemokrazia gisa ulertzen dugun ideologia, erreformisten eta errebisionisten korrontetan. Erreformistek proposatzen zuten langileen aldeko erreformak aurrera eramatea estatuaren institituzioak baliatuz edo hauek presionatuz. Erreformistek iraultzaren bidea alde batera utzi zuten, aktibitate politikoaren eta eboluzioaren bidez langileen askapena lortzea espero zuten. Bestalde errebisionisten ustez, europako alderdi sozialisten jarrera erreformista egokia zen; hala ere, teoria marxistak ere behar zuen aldaketa sakonak eraginkorragoa izateko. Errebisionismoaren figura nabarmenena Eduard Bernstein SPD-ko politikaria izan zen. Korronte erreformistek ipar europako herrialdeetan lortu zuten garrantzi handia hasiera batean. Gaur egun, Sozialdemokrazia da internazional sozialistaren kide diren alderdi politikoek berea egiten duten ideologia. II. mundu gerra ostean sozialdemokratek ongizate-estatuarekin lotutako politikak aurrera eraman dituzte batez ere, langile aristokraziaren interes politikoak ordezkatuz. Espainiar estatuan PSOE da sozialdemokraziaren alderdi historikoa. Hasiera batean, sozialdemokrazia marxismoaren korronte bat bezala agertu bazen ere, gaur egun alderdi sozialdemokrata gehienek marxismoa praktikoki eta formalki alde batera utzi dute.
Anarkismoa
Anarkismoaren printzipio basikoena autoritate publiko eta pribatuen negazioan datza, gizabanako askeen arteko kooperazioan oinarritutako sistema bat proposatuz. Anarkismoaren aurrekarien artean William Godwin aurkitzen dugu, baina esan daieke anarkismo modernoaren lehenengo teorilaria Pierre Joseph Proudhon izan zela. Proudhonek uste zuen konpetzentzia askeak monopolioa eta esplotazioa baino ez zituela ekartzen; aldi berean, indibiduoa kolektibitateari azpiratzen duten sozialismoek estatismoan eta burokrazian bukatzen dute. Proudhonen proposamena langile elkarte federatuetan eta mutualismoan oinarritutako sozialismo libertarioa litzateke. Proudhonek ere jabegoaren auzia landu zuen, jabegoa lapurreta hutsa zela argudiatuz. Mikhail Bakunin, Proudhonen ikasle izan zena, pentsamendu anarkistaren beste figura garrantzitsuenetariko bat da, ekintza zuzenaren teorilari nagusia. Bakuninen ustez iraultzak izaera negatiboa izan behar du, suntsitzailea, sorkuntza iraultzailearen jatorri dena. Aldi berean, Bakuninen ustez, anarkistek botere espresio guztien aurka egin behar zuten. Bakuninen planteamenduan nekazariek zeukaten garrantzi handia iraultzan, bere teoriak kutsu populista badauka.
Piotr Kropotkin anarkista errusiarrak autoritate politikoaren premiarik gabeko gizartea teorizatu zuen: gizartea talde txikitan banatuko litzateke, denak elkar ezagutuko lukete eta onarrizko sentimendu batzuek kontrolatuko zuten jendea. Azkenik komunitate hauek harremanak sortuko lituzkete erkide handiagoak sortuz. Espainian CNT eta FAI izan dira historikoki erakunde anarkista garrantzitsuenak, Espainiako gerra zibilaren garaian izan zuten haien susperraldia.
Faxismoa
Faxismoa bere burua aurkezten du liberalismoa eta sozialismoaren arteko hirugarren bide gisa, faxistentzat bi sistema hauek galbideratutako ideologiak baino ez dira. Doktrina faxistak beraz, bere burua mundu bidegabe baten aurrean salbatzaile gisa aurkezten du irrazionalismo, nazionalismo, totalitarismo eta autoritarismoaz baliatuta. Faxismoak klaseen arteko antagonismoa ukatzen du; nazioa ardatz, estatu aparatu agresibo eta indartsu bat eraikitzea proposatzen du. Mugimendu faxistak gerrarteko garaian izan zuen bere gorakada, Benito Mussoliniren Italia faxista eta bereiziki Adolf Hitlerren Alemania Nazia izan ziren erregimen faxista nabarmenak. Bi herrialde hauetan lehenengo mundu gerra eta gero sortutako ezinegona, hein handi batez langile mugimenduaren aktibitate iraultzailea zela eta, eta bi herrialde hauetan gerrak kausatutako etsipena erabili zuten faxistek haien mugimenduak hauspotzeko.
Faxismoa, zenbait historialarien ustez, mugimendu esplizituki erreakzionarioa izan zen; eta beraz ezin dezakegu iraultza faxistaz hitz egin, faxismoa kapitalismoaren erreakzio extremoena litzateke. Antonio Gramsciren ustez, faxismoa "zesarismo" deritzon fenomeno orokorraren baitan ulertu behar dugu. Zesarismoa bi indar politikoen borroka egoera katastrofiko baten aurrean sortzen den hirugarren bide bat irekitzen du, krisiari aterabidea emanez. Zesarismoa pertsonai karismatiko eta autoritario baten inguruan antolatu da historikoki.
Politika zientziak
Politika zientzia gizarte zientziak taldean kokatzen dira eta, besteak beste, jarrera politiko eta sistema politikoen teoria, azterketa eta aurreikuspenak jorratzen ditu.
Koji Yamase
Koji Yamase (japonieraz: 山瀬 功治, 1981eko irailaren 22a - ) Japoniako futbolaria da.
Mariah Carey
Mariah Carey (Huntington, Ameriketako Estatu Batuak, 1969eko martxoaren 27a - ) abeslari eta aktore estatubatuarra da.
Biografia laburra
1990. urtean bere lehen diskoa kaleratu zuen eta ateratako lehen bost singleak lehen postuan gelditu ziren AEBetan, hau musikaren historian lehen aldiz gertatu izan zen. Inork ez baitzuen lortu bost singleetatik bostak lehen postuan gelditzea.
Billboard Magazineren arabera Mariah Carey 1990eko hamarkadako musikaririk famatu eta arrakastatsuena bihurtu zen.
2000. urtean, World Music Awards saioan milenioko artistarik salduena izendatu zuten. Momentu honetan bera da lehen postuan single gehien izan dituen artista bakarlari bakarra musikaren historian 18 hain zuzen ere, eta bigarren postuan dago musikari guztien artean (bai bakarlari eta taldekoak izanik) The Beatles lehen postuan daude 20-rekin.
Orain arte, 5 Grammy ditu eta gaur egunera 260 milioi disko eta single baino gehiago saldu ditu mundu mailan, emakume abeslari salduena bihurtu delarik eta 250 milioi dolarreko aberastasuna duela estimatzen da, 205 milioi € inguru (Forbes aldizkariaren arabera). Gainera Time aldizkariaren arabera, AEBetan influentzia gehien duten pertsonen artean dago Mariah Carey anderea.
Bideoak / DVDak
BIDEO / DVDen SALMENTAK, GUZTIRA: 2.190.000
Diskoak
DISKOEN SALMENTAK, GUZTIRA: 177.172.000
Single-ak
SINGLE SALMENTAK, GUZTIRA: 88.225.000
SALMENTAK GUZTIRA: 267.622.000
Ibarre (Bardoze)
Ibarre Bardozeko lau auzo nagusietako bat da. Udalerriaren mendebaldean dago. Gaskoiz eta frantsesez ere Ibarre forma erabilia da.
Geografia
Herri lapurtar hau Baiona (D 936) zein Hazparnerekin (D 10) lotzen duten errepideen arteko bidegurutzearen inguruan dagoen auzoa da, karrika edo herri barnetik mendebaldean.
Aturri ibaitik hegoaldera aurkitzen diren lehen muinoetan kokatuta dago. Aipatu bidegurutze honetatik hego-mendebaldera 136 metroko muino bat dago, auzoko punturik garaiena. Hurbil "Ibarmendi" izeneko etxea dago, beraz pentsatzekoa da mendixka honek auzoaren izena daramala.
Fluvicola
Fluvicola Tyrannidae familiako hegazti genero bat da.
Ibarre (Bardoze)
Hidrografia
Ahurtirekiko muga bere osotasunean Aturriren ibaiadar garrantzitsua den Haranak markatzen du. Hor isurtzen dituzte urak auzoa zeharkatzen duten zenbait errekak:
Etxe-taldeak historian
Ibar izenpean auzo hori aipatzen duen 1818ko cadastre napoléonien ("Napoleonen katastroa" edo katastro zaharra) delakoan auzoa zazpi ataletan banatuta ageri da:
Etxeak eta auzoak
Hona Ibarreko etxeen izenak IGN maparen arabera :
Montagna in Valtellina
Montagna in Valtellina Italiako udalerri bat da. Sondrioko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Montagna in Valtellinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Angicourt
Angicourt Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Angicourt udalerrian erroldatutako biztanleak 1.651 ziren. Familiak 548 ziren, horien artean 96 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 52 bakarrik bizi ziren emakumeak), 184 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 248 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 607 etxebizitza zeuden, 549 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 40 hutsik zeuden. 499 etxeak ziren eta 46 apartamentuak ziren. 549 etxebizitza nagusietatik 467 bere jabearen bizilekua ziren, 71 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 21 etxek gela bat zuten, 39 etxek bi zituzten, 82 etxek hiru zituzten, 139 etxek lau zituzten eta 269 etxek bost zituzten. 494 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 177 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 332 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.148 ziren, horien artean 790 aktiboak ziren eta 358 inaktiboak ziren. 790 pertsona aktiboetatik 711 lanean zeuden (385 gizon eta 326 emakume) eta 79 langabezian zeuden (49 gizon eta 30 emakume). 358 pertsona inaktiboetatik 98 erretiraturik zeuden, 112 ikasten zeuden eta 148 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Angicourt udalerrian 499 unitate fiskal zeuden, 1.397 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.653 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 30 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 1 higiezinen agentzia.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nikos Kazantzakis
Nikos Kazantzakis (Heraklion, Kreta, 1883ko martxoaren 2agreg./otsailaren 18ajul. - Friburgo, 1957ko urriaren 26a) greziar filosofo eta idazlea izan zen, XX. mendeko garrantzitsuenetakoa. Genero ugari landu zituen: filosofia, saiakera, bidaia liburuak, tragediak, nobelak... Odissa, poema epikoa, Michalis Kapitaina, Kristoren azken tentaldia eta Alexis Zorbaren hitzak eta egintzak dira haren lanik ezagunenak.
Bizitza
Nikos Kazantzakis XIX. mendearen amaieran jaio zen, 1885ean, Kretan, uhartea Otomandar Inperioaren mende zegoenean, eta 1902an Atenasera egin zuen. Greziako hiriburuan Zuzenbide ikasketak egin zituen, eta handik Parisera egin zuen jauzi, Filosofia ikasteko asmoz. Greziara itzulita, Angelos Sikelianos poeta eta antzerkigilea ezagutu, eta bi urtez Greziako kulturan murgildu zen. Sikelianos abertzale sutsua zen, eta bere herrialdearekiko maitasuna transmititu zion urte haietan Kazantzakasi; honek beti gorde zuen sentimentu hura.
Abertzalea zen Kazantzakis, baina baita internazionalista ere. Munduan gertatzen zirenek kezkatzen zuten eta, ondorioz, 1922. eta 1924. urteen artean Berlinen zela, komunismoa ezagutu eta Leninen jarraitzaile bilakatu zen. Pantelis Prevelakis greziar idazlearen iritziz, hain zuzen ere, "Leninek irabazi zuen komunismorako; ez Marxek". Alabaina, Sobietar Batasunaren garapena kezkaz ikusi zuen, eta berehala oso kritiko agertu zen Stalin boterera iritsi osteko sozialismo erreala-rekin.
Nolanahi ere, politikak beti izan zuen lekua bere pentsamenduan, eta baita jardueran ere. Lehen Mundu Gerran, Greziako Gizarte Gaietarako Ministerioko zuzendari nagusi izan zen eta, kargu horrek ematen zizkion baliabideekin, Kaukasian jazarriak izaten ari ziren 150.000 greziar aberriratu zituen. Gerora, 1945ean, ezkerreko alderdi bateko buru bilakatu zen, eta Greziako Gobernuan sartu.
1956an boto bakar batek urrundu zuen Literaturako Nobel saria jasotzetik; urte hartan Juan Ramón Jiménez espainiar poetari eman zion Suediako akademiak sari preziatua. Urtebete geroago zendu zen, Friburgon.
Lanak
Kazantzakisen obra oso zabala da; genero guztiak landu zituen: filosofia-saiakera, bidaia-liburuak, tragediak. Obra klasikoen eta eleberrien grekorako itzulpenak ere egin zituen. Obra nagusiak hauek dira:
Hacklab
Hacklab edo media hacklab, software librea eta media alternatiboak bezalako teknologi berri eta askatzaileei buruzko gaiak, ikuspuntu sozial batetatik, eztabaidatu, bultzatu, zabaldu, erabili, ikertu eta garatzeko erabiltzen diren teknologi gune fisiko autonomoak dira.
Elkarkideen arteko partehartzea eta ideia anarkisten influentzia nabarmena da elkar sostengu, autoikasketa eta jakintza askearen printzipioetan. Hacklabetan parte hartzen duten askok, militantzia baten moduan ikusi beharrean, ikasteko eta saiakuntzarako toki bat bezala ikusten dute.
Lehendabiziko hacklab-ak Italian sortu ziren 1998ko lehendabiziko hackit ekimenaren ostean. Euskal Herriko hacklab esanguratsuena Metabolik Biohacklab izan zen, gaur egun deskonektatuta dagoena. Bere proiektu famatuena X-Evian Metadistro Hacktibista izan zen.
Musika
Music Hackspace (London), Music Hackspace Dublin, CPH Music Maker Space (Copenhagen), Ljudmila (Ljubljana), Radona (Zagreb).
Likido interstizial
Likido interstiziala zelulen arteko tartean dagoen likidoa da. Likido honek zelulak elikagaiez hornitzen ditu eta haien hondakinak jaso eta kanporatzen ditu.
Odol-plasmaren exudatua da, hodi kapilarretatik datorrena. Izan ere, odol-plasma eta likido interstizialaren arteko ur eta gai solutuen trukea mintz kapilarraren alde baterako zein besterako difusioz gertatzen da. Difusioaren intentsitatea berdintsua ohi da mintzaren alde bietan, eta horrela bi espazioetako isurkari bolumenak aldagabe irauten du. Difusio horretan presio hidrostatikoak eta presio osmotikoak funtsezko zeregina burutzen dute.
Bere konposizioari dagokionez odol-plasmaren antzekoa da, baina proteina gutxiago ditu, hauek ez baitute erraz lortzen hodi kapilarrak zeharkatu.
Edema likido interstizialaren gehiegizko pilaketa da ehun batean. Hodi kapilarren presio hidrostatikoa handia (edo presio osmotiko txikia) dagoenean gertatzen da, kapilarretatik likido asko zelulen arteko tartera pasatzen baita (ikus irudia).
Linfak likido interstizialean dauden substantziak jaso eta linfa kapilarretara pasatzen ditu, hasiera batean, eta gero odol-hodietara eta zainetara.
Trichomycterus spilosoma
Trichomycterus spilosoma Trichomycterus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichomycteridae familian sailkatzen da.
Clarkeita
Clarkeita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Clarkeita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 4,5 da.
Bulgariako Banku Nazionala
Bulgariako Banku Nazionala (Българска народна банка, transkripzioa: Balgarska narodna banka eta ahoskera: ) Bulgariako Errepublikako banku zentrala da. 1879ko urtarrilaren 25ean sortu zen. Egoitza nagusia Sofia hiriburuan du.
Bulgariako Banku Nazionalak honako erantzukizunak ditu: herrialdeko diru-paper eta txanpon guztiak jaulkitzea, banku-sektorea ikuskatzea eta arautzea, eta gobernuaren diru-erreserbak gordetzea. Gainera, Bulgariako Txanpon Etxearen jabe bakarra ere bada.
2007ko urriaren 1az geroztik Europako Banku Zentralen Sistemako kide da. Ondorioz, bankuaren gobernadoreari Europako Banku Zentralaren Batzar Orokorreko kide izatea dagokio.
Myripristis kochiensis
Myripristis kochiensis Myripristis generoko animalia da. Arrainen barruko Holocentridae familian sailkatzen da.
Popcorn (musika)
Historia
Gershon Kingsleyk idatzi zuen 1969an bere "Music to Moog By" bildumarako. Ondoren Stan Freek Hot Butter (Gurin beroa) synthpop taldearekin grabatu zuen 1971n, eta orduan sekulako arrakasta bihurtu zen, ospetsuenen lehen mailetara iritsi zen sintetizagailuko lehen kantua izan zelarik.
Jo zuten beste batzuk
Ordutik, artista gehiagok grabatu dute. Horien artean:
Izan ere, 500 edizio baino gehiago daude, bertsio eta nahasketa ezberdinetan, gainera, filmetako gaietarako, telebista iragarkietarako eta baita bideo-jokoetarako ere oso erabilia izan bait da. Bertsioren batzuk letra ere badute.
Kordobako Renfe Aldiriak
Kordobako aldiriko sarea edo Kordobako metrotrena Kordoba hiriko eta bere probintziako lurrazpiko garraiobidea edo aldiriko trena da. Sarea, line bakarra osatzen dute.
Kordoban beste bi geltoki eraikitzea eta linea bi muturretan luzatzea aurreikusten da, epe oso luzera.
Historia
1995etik, Renfe Distantzia Ertaineko 75. linea dago, bi geltoki baino ez zituena: Kordoba eta Rabanales Unibertsitate Kanpusa.
Hasiera batean, Kordobako udalak Palma del Río eta Villa del Río udalerriak lotuko zituen trenbide bat martxan jarri ahal izateko negoziatu zuen. 2017ko abenduaren 15eko Espainiar Estatuko Ministroen Kontseiluak Kordobako metrotrenaren ZPO (Zerbitzu Publikoaren Obligazioa) onartu zuen.
2018ko urriaren 29an, Villarrubia de Córdoba eta Alcolea de Córdoba lotzen dituen linea luzatu zen bi muturretan, 6 eta 11 kilometrokoa, hurrenez hurren. Hemen, gainera, Renfe Aldirietako ikusizko identitatea gehitu ziren, nahiz eta teknikoki eskualdeko linea bat izaten jarraitzen duen, tarifikazio erregionalarekin eta ez zonakoa.