cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Justifikazioaren teoria
Justifikazioaren arazo nagusia
Horrek iradokitzen du edozein argudio onargarria dela justifikazio gisa. Hala ere, maila praktikoenean ere, argudio oro ez da onartzen justifikazio egokitzat. Nahiz eta "formalki baliozkoak diren arrazoiak" aztertzeaz gain, sinesmen bat egiazkotzat jotzeko beste edozein arrazoi edo argudio ere aztertzen den, aldi berean azalpen eta arrazoi horiek bereiztea ahalbidetuko duten arau orokorrak ezartzea bilatuz. "Beharrezkoa dirudi, gutxienez, mailaren batean onargarria den justifikazioa eta onargarria ez dena bereizteko irizpideren bat ezartzea.
Horrela, adibidez, intuizioari eta introspekzioari dagokienez, gehienez ere ezagutza pertsonal komunikaezina eta ez-objektiboa legokeela alegatu da. Ondorioz, autore batzuek nahiago dute balio justifikatzaile orokor oro ukatzea.
Hala ere, merezi du John B. Rosser-en hitzak kontuan hartzea: "(matematikariak) ez du ahaztu behar bere intuizioa azken autoritatea dela" (hau arlo konplexua da. Sarrera baterako, ikus c López: "Intuizioa eta matematika" eta Henri Poincaré Intuition and Logic in Mathematics.
Bestalde, logika eta formalismoak maiz goraipatzea zalantzagarria dela iradoki da; izan ere, teoriak, iritziak eta arauak sozialki onartzeko edo ez onartzeko modu zehatzak beste gogoeta batzuen araberakoak dira. Gainera, Karl Popperren hitzetan, gorespen horiek honako hau baino ez lukete estaliko: "Ez dakigu, susmatu besterik ezin dugu egin. Eta gure aurreikuspenak legeekiko fedeak gidatzen ditu, aurki ditzakegun erregulartasunetan, fede azidoak, metafisikoak (biologikoki esplikagarria bada ere). Baconek bezala, gure zientzia garaikidea -gaur egun gizakiek naturari aplikatzen dioten arrazoitzeko metodoa- deskriba dezakegu, "Presazko eta goizegi aurreratzean" eta "aurreiritzietan" datzala esanez.
Dedukzioari dagokionez ere, arazoak iradoki dira. Chaïm Perelmanek, 24, nabaritzen du froga zuzenak ematen diren diziplina akademikoetan (matematika eta logika), horiek onartu behar ez diren printzipioetatik abiatzen direla, eta, beraz, ondorioek edo teoremek baldintzapeko balioa baino ez dutela (aldez aurretik premisa edo sistema axiomatiko bat onartzeko baldintzapean balio dute, eta onarpen hori, berez, ez da dedukzio-motakoa) (ikus justifikazioaren Ekoizpena ere).
Gainera, beharrezkoa da justifikazioan bereiztea zer arrazoi pertsonal edo orokorrek eraman dezaketen norbait zenbait sinesmeni eustera, adibidez, norbaitek baieztapen jakin batzuk egiteko izan dezakeen interes partikularra. 25. Kasu horiek, oro har, "Arrazionalki" egokiak diren justifikaziotzat hartzen ez badira ere, egia da justifikazioak direla, eta, une eta/edo gizarte jakin batean, nahikotzat eta nahikotzat har daitekeen edozein arrazoi (hau da, nahikoa dela frogatzea) ". Azkenik, puntu honetan, are joera sakonagoak daudela kontuan hartu behar da (ikus aurreiritzi kognitiboa).
Ondorioz, hainbat ikuspegi daude "justifikazio onargarria" izateari buruz, oro har galdera honetatik abiatuta: zenbateraino egon behar dugu ziur gure sinesmenak mundu errealari dagozkiola? .- teoriaren bertsio ezberdinek "kopuru" desberdinak eskatzen dituzte, eta arrazoi edo irizpide mota desberdinak (adibidez, ebidentzia) aplikatu behar dira sinesmen bat justifikatutzat jo ahal izateko.
Zentzu horretan, justifikazioaren teoriak filosofiaren beste elementu batzuekin osatzen dira, hala nola gnoseologiarekin, bertutearen teoriarekin eta abarrekin (ikus Oinarrizko bereizketa bat).
Justifikazioaren teoriaren jatorria
Justifikazioaren teoriaren jatorria, diziplina independente gisa, tradizio epistemiko modernoan marraztu daiteke David Humek, indukzioaren arazoaren hondoko oihalaren aurka, ezagutzarako oinarri irmoak ezartzeko egindako ahaleginean: "Aurkikuntza zientifikoaren metodo bat garatzeko filosofo" modernoek "egindako saiakeren historiaren interpretazio egokia da Larry Laudanek (1981) azaldutakoa. XVII. eta XVIII. mendeetan aurkikuntza zientifikoa filosofikoki gai garrantzitsua zela dio, aurkikuntzaren metodologiak aldi berean justifikazioaren teoria bat zekarrelako. Bestela esanda, ikerketa zientifikoan aplikatzen zen metodoak berak egindako aurkikuntzen egia bermatzen zuela uste zen... Autore hauek "epistemikoki aurkikuntza funtzionarioaren logika bat justifikazioaren logika bat bezala ulertzen zuten" 26. XX. mendean zehar, filosofo talde batek, Humeren enpirismo erradikala serioski hartu zutenek, positibismo logikoa izena hartu zuen. Humeren irizpide epistemologikoetan oinarrituta, filosofo horiek berretsi zuten epistemologikoki edo kognitiboki esanguratsua dela, baldin eta berez agerikoa bada edo, teorian behintzat, modu enpirikoan egiazta badaiteke ".
Posizio horrek, funtsean, zera iradokitzen du: ezagutza lortzean, bi prozesu edo une bereiz daitezke: sinesmen (edo hipotesi) berri baten "sorrera" – Prozesu askoren ondorio izan daitekeena, hala nola intuizioa, behaketa, eta abar, formalizazio epistemologiko bati ezin datxezkiokeenak – Eta sinesmen horren frogapena edo justifikazioa, formalizagarria bada. Bestela esanda, sinesmen bat ezagutza gisa onargarria izango da, sinesteko edo baztertzeko arrazoiak edo justifikazioak zuzenak diren ala ez kontuan hartuta (ikus Metodo hipotetiko-deduktiboa).
Horrek esan nahi du frogapen bat justifikazio motarik indartsuena dela, batez ere sistema formal batean adierazitako frogapenak), logikan oinarrituak (frogapenaren printzipioak aztertzen dituen filosofiaren adarra eta inferentzia balioduna) 29
Posizio honek bere adierazle nagusiak Karl Popper31 eta Hans Reichenbach, 32an aurkitzen ditu, azken honek, famatuki, "Aurkikuntza testuinguru" bat eta "justifikazio testuinguru" bat proposatu zituelarik, non "hipotesi horiek corpus zientifikoan onartuak izateko bete behar dituzten irizpideak" gehitzen diren.
XX. mendeko bigarren erdialdeko justifikazioaren teoria
Hala ere, delineatutako jarrera XX. mendearen erdialdean hasi zen zalantzan jartzen: "Berrogeita hamarreko hamarkadaren amaieran eta Saioen hamarkadaren hasieran, ideia sortzen hasi zen... teoria bat ezin dela modu independentean aztertu teoria hori formulatu den moduaren arabera; eta teoriak eraikitzeko testuinguruaren barruan dagoela, lehenik eta behin, teoriaren benetako esanahia zein modutan justifikatu behar den, eta bigarrenik. Horregatik arbuiatu zen Reichenbachen jarrera... Beharbada, ikuspegi ofizialaren aurka agertu zen filosofo eta historialari garaikideen artean eragin handiena duena, eta, ziur asko, ezagunena, Kuhn da. Iraultza zientifikoei buruzko bere teoriarekin, Kuhnek oraindik jarraitzen duen iraultza bat hasi zuen ".
Duhem-Quineren tesia deritzonak erabili zuen zalantzan jartzeko funtzio garrantzitsu bat, funtsean, hipotesi zientifiko bat modu isolatuan frogatzea edo frogatzea ezinezkoa dela baieztatzen duena, esperimentu enpiriko batek hipotesi lagungarri bat edo gehiago egiatzat hartzea eskatzen duelako.35
Badirudi aurrekoak proba edo frogapen kontzeptua zalantzan jartzea iradokitzen duela, baita tradizionalki "frogapen formalak" erabiltzen dituzten arloetan ere. Imre Lakatosen hitzetan: "Eta orain sumario labur bat. Ikusi dugu matematikako erakustaldiak (profak) hiru motatakoak direla: aurre-formalak, formalak, post-formalak. Oro har, lehenengoek eta hirugarrenek horri buruzko zerbait erakusten dute, batzuetan argia eta enpirikoa, batzuetan lausoa eta ia enpirikoa, "Zerbait" (Stuff), matematikaren subjektu egiazkoa baina, batez ere, iheskorra dena. Frogapen mota hori beti dago irekita ziurgabetasunen bat izateko, aurretik kontuan hartu ez diren aukeren ondorioz. Bigarren frogapen matematikoak ziurtasun absolutua du; lastima da ziurtasun horren inguruan hain egia ez izatea -nahiz eta egiazkoa den-.
Hortik aurrera, Reuben Hershek "froga matematikoak" bi alderdi dituela iradokitzen du: profesionalen artean, "Argudio sinesgarria da, epaile kalifikatuek epaitzen duten bezala". Ikasleen artean "matematikako klaseetan probaren erabilera ikasleen ulermena sustatzen saiatzen da, ez" zorroztasun "edo" zintzotasun "estandar abstraktuak betetzera 37 (ikus Matematika Esperientzia ere (liburua))
Justifikazioaren teoriaren esparruko arbuio horren hasiera Chaïm Perelmanen 24, 38ko obran dago, zeinak iradokitzen baitu, "Gizonak eta giza taldeak mota guztietako iritziei atxikitzen zaizkienez intentsitate aldakorrez" eta "haien sinesmena ez denez beti agerikoa bere horretan, eta gutxitan arduratzen da ideia argi eta desberdinez"; arrazoiketak, arrazoizko ekintza praktikoak egiteko probabilitate eta probabilitate batzuk izan behar ditu, eta, ondorioz, arrazoizko ekintza praktikoak egin. Alderdi horiek aztertzeko, badirudi proposamen aristotelikoa egokiagoa dela logika dialektiko bat aplikatzeko; hau da, silogismo dialektikoaren edo entimemaren erabileran oinarrituta.
Gettierren arazoa
1963an agertzen den hondoko oihalaren aurkakoa da, Gettierren arazoa deitutakoa.40 Arazo horrek aipatutako garapenak kapsularatzen ditu, justifikazio bati eman dakiokeen balioa zein den nabarmenduz.
Ikus ditzagun bi adibide hauek:
Lehen begiratuan, horrelako kasuek bi puntu komun dituzte. Lehenengoa da justifikazioa okerra dela. Hau da, sinesmena nolabait justifikatzen du, baina ez da eztabaidaezina. Bigarrena da halabeharrak modu erabakigarrian esku hartzen duela. Bi puntu hauek, zorteak, justifikazioaren ahulezia konpentsatzen duela konbinatzen dira.
Ikuspuntu horretatik, arazoak eta bere konponbideak sinplea dirudite: errorea dago. Soluzioa akats hori ezabatzea da, bai premisak bai emandako argudioak zuzenak izan daitezela eskatzean. Baina segurtasun hori izateko beste justifikazio bat behar dugu. Beste hitz batzuetan, arazoa konpontzeko saiakerek galdera askoren falazia eragin dezakete (ikus Münchhausenen Trilema ere).
Laudanen plantenamendutik abiatutako planteamendu posibleak
Kritika horrek planteatutako arazoari ihes egiteko aukera bat Larry Laudanen lanean dago, ezagutza orotan azterketa-maila desberdinak daudenen arabera: ezagutza hori sinesten edo proposatzen duenaren "balio kognitiboen" maila, gertakarien maila eta ezagutzak, alegazioz, sortzen dituen arau metodologikoen maila. Laudianen arabera, maila horiek hierarkikoki antolatuta daude -goikoa balio kognoszitiboena izanik, arauena menderatzen duena, eta, aldi berean, ekintzena menderatzen duena. - Hala ere, maila horiek elkarri eusten diote: "Justifikazioa gorantz doa, beherantz bezainbeste, xedeak, metodoak eta egitatezko baieztapenak lotuz" 44
Laudianen jarrerak iradokitzen du justifikazio bat araugintza-egintza gisa ebalua daitekeela. Zentzu horretan, definiziorik ohikoena da egintza bat, oro har, arauemailea dela, baldin eta giza ekintzarekin zerikusia duten arau, betebehar eta baimenen mende badago.
Justifikazioa ekintza arautzaile gisa
Laudanen iradokizuna Ernest Sosak hedatu zuen "The Raft and the Pyramid" saiakeran (Balsa eta Piramidea) .45 (ikus Epistemologia bertutetsua).
Eskubide hori ez da ez politikoa ez morala, intelektuala baizik. Zentzu batean, bakoitza da sinesten duenaren erantzulea. Sinesmenak ez dira ausaz eratzen edo erabat bereganatzen, aitzitik, neurri batean behintzat, lor ditzakegun gure ekintzen edo esperientzien mende daude. Beraz, erantzukizun intelektuala edo betebehar deontologikoa (eta, jakina, interesa) egia onartzeko eta faltsua dena baztertzeko argudiatzen dugu. Beraz, badirudi norbaitek betebehar deontologiko hori betetzen duen ala ez kontuan hartuta, Hershen "epaile kalifikatu" horien parte izatera iritsiko dela, eta eskubidea izango du, ala ez, bere iritziak "justifikatutzat" jotzeko.
Horrela, justifikazioa arau-egintza bat da, giza ezagutzaren baliozkotasunaren ebaluazioarekin lotutako nozio bat baita. Zehazki, baliozko sinesmenen bati eusteko "eskubidea" dutenekin edo "eskubidea dutenekin" lotuta.
Justifikazioa zuzentzaile intelektual gisa
Alvin Plantingaren arabera, bere "justifikazioaren teorian" (warrant theory46) gure ahalmen intelektualak sinesmen zuzenak edo egiazkoak harrapatzeko eta sortzeko diseinatuta daude, baldin eta erabat erabiltzen badira. Plantingaren arabera, uste bat justifikatuta dago (warranted) gure ahalmen intelektualak behar bezala funtzionatzen ari direnean. Bestela esanda, ezagutza "bermatuta" dago (warranted) adimen-ahalmen guztien funtzio zuzenaren bidez lortzen bada. Funtzionamendu oso horretan sartzen dira besteen eta gure asmoen ebaluazioak.
Beste era batera esanda, eta apur bat formalago, aurreko guztia benetako ezagutza lortzeko erabiltzen dugun prozesua zabaltzeko premian oinarritzen da, tradizionalki aintzat hartzen ez diren elementuak gehituz. Plantingaren ustez, Gettierren kontraadibideek erakusten dute sinesmen bat "baliozkoa" izan daitekeela (gertakariekin bat etortzearen zentzuan), nahiz eta hura babesten duen eragiketa epistemikoak, antzeko moduan erabiltzen den kasu gehienetan, akats bat ekarriko lukeen. Baina akats hori ez da prozesu formalean atzematen. Plantingak iradokitzen du akats hori atzematea eta ezabatzea (benetan, prebenitzea) gure ahalmen intelektual guztiak zuzen erabiltzearen mende dagoela. Erabilera zuzen eta oso horrek alderdi etikoa eskatzen du. Gure ahalmen intelektualen erabilera zuzen horrek bakarrik berma lezake ezagutza sortzeko gure prozeduren emaitza justifikatuta egotea.
Justifikazioaren teoriak gaur egun
(Alderatu egiari buruzko egungo teoriekin)
The Descendants
The Descendants 2011ko Estatu Batuar film dramatikoa da, Alexander Paynek idatzi, zuzendu eta ekoitzi zuena. Kaui Hart Hemmingsen izen bereko eleberrian oinarriturik dago. Torontoko Zinemaldian eman zen aurrenekoz, 2011ko irailaren 10ean. Film dramatiko onenaren eta gizonezko drama aktore onenaren (George Clooney) Urrezko Globo Sariak, eta Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria irabazi zituen.
Justifikazioaren teoria
Justifikazioaren teoriak gaur egun
Gaur egun, honako hauek dira justifikazioaren teoria nagusiak:
The Descendants
Gertakizuna
Matt King (George Clooney) egoitza Honolulun duen abokatua da, eta familiak Kauain (Hawaii uharteak) duen 25.000 akreko jabetzaren fiduziario bakarra. Haren bizitzaren norabidea erabat aldatzen da Elizabeth (Patricia Hastie) emaztea, txalupa motordun batetik erori eta koma egoeran sartzen denean.
Justifikazioaren teoria
Justifikazioaren teoriak gaur egun
Gutxiengoen posizioak dira:
The Descendants
Gertakizuna
Matt eta Elizabethek bi alaba dituzte: Scottie (Amara Miller), 10 urtekoa, eta Alex (Shailene Woodley), 17 urtekoa. Alex Hawaii iparraldeko barnetegi batean dago. Matt eta Scotti haren bila doaz eta etxera itzultzen dira elkarrekin. Medikuek Elizabeth ez dela komatik esnatuko esaten diotenean, Matt galdutako denboraz konturatzen da.
Egun gogorrak dira Mattentzat. Lehenbailehen azaltzen dio Alexi ama ez dela berriro esnatuko. Alabak izugarrizko mina hartzen du, baina aitari aitortzen dio azkenaldian amarekin oso haserre ibili dela, hark maitale bat zeukalako. Hori ez da Alexen asmazio bat, eta maitalearen etxea non dagoen ere daki. Orduan, aita eta biek ikerketa bat hasten dute helburu bakar batekin: ea Elizabeth gizon horretaz maitemindurik zegoen jakitea.
Datu batzuk bildu eta gero, Matt eta bi alabak Hawaii hegoaldeko uhartera joaten dira. Maitalea, Brian Speer (Matthew Lillard), han bizi da, eta saiatzen dira hura topatzen. Ordurako Mattek badaki bere emaztea Brianekin maiteminduta zegoela, eta erabakitzen du honi esatea Elizabeth laster hilko dela. Baina ezusteko handia hartzen dute gizona topatzean. Izan ere, ezkonduta dago eta seme-alabak dauzka. Eta, horrez gain, ez dago Matten emazteaz maiteminduta.
Azkenean, familiak erabakitzen du Elizabethi makinen laguntza kentzea eta egun batzuk geroago hiltzen da.
Filmeko ideia garrantzitsuena hauxe da: eguneroko bizitzako kontuek (lanak, adibidez) denbora gehiena kendu arren, ezin ditugula gure ondoan daudenak ahaztu. Bestela, gerta daiteke gure etxekidea edo bikotea guztiz pertsona ezezagun bihurtzea. Hori eragozteko, arreta handiz begiratu behar dugu gure inguruan jazotzen dena.
Kukharenkoita-(Ce)
Ezaugarriak
Kukharenkoita-(Ce) karbonato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.
Gorbea (Txile)
Gorbea Txileko hegoaldeko komuna eta hiri bat da. Araucanía eskualdeko Cautín probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 15.222 biztanle zituen.
Toponimia
Gorbeak Andrés Antonio Gorbea (1792 - 1852) euskal herritar matematikariaren gorazarretan jaso zuen izena.
Nemacheilus ornatus
Nemacheilus ornatus Nemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Cona
Cona Italiako udalerri bat da. Veneziako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Conak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Nemacheilus oxianus
Nemacheilus oxianus Nemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Kanaria Berria
Kanaria Berria, gaztelaniaz eta ofizialki Nueva Canarias (NC), Kanariar Uharteetako ezker-zentroko alderdi politiko bat da. 2005ean Kanaria Handian Román Rodríguez Rodríguez politikariak sortu zuen.
North Reading (Massachusetts)
North Reading Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Middlesex konderrian dago, Massachusetts estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Platysternon megacephalum
Platysternon megacephalum Platysternidae familiako animalia bakarra da.
Heterocheirodon jacuiensis
Heterocheirodon jacuiensis Heterocheirodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Lilesville (Ipar Carolina)
Lilesville Ipar Carolinako herri bat da. Anson konderrian kokatua dago. 2010ean 536 biztanle zituen, 2.57 kilometro koadrotan banatuta.
San Vicente de la Barquerako Bandera
San Vicente de la Barquerako Bandera 2010. hamarkadan Kantabriako San Vicente de la Barquera herrian jokatu zen arraun estropada da.
Beteranoen mailako estropadak ibilbide luzeagoa izan zuen.
Aurreko estropadak
Hiru estropada solte antolatu izan ziren aurretik.
Łęki Szlacheckie udalerria
Łęki Szlacheckie Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Piotrków barrutian kokatuta. 108,96 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3560 biztanle zituen.
Cinto Caomaggiore
Cinto Caomaggiore Italiako udalerri bat da. Veneziako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cinto Caomaggiorek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sehaska
Sehaska edo kuma ume txikientzako ohe berezia da. Inguruan barroteak edo albo garaiak izaten ditu, lo dagoen umea eror ez dadin. Lehengoak kulunkariak izaten ziren, baina gaur egun gurpildunak ohikoagoak dira.
North Salem (New York)
North Salem Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Westchester konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 3707
NGC 3707 galaxia bat da, Crater konstelazioan. Ernst Wilhelm Leberecht Tempelek aurkitu zuen n.
Boha
Boha (Cornemuse Landaise edo bohaossac izenez ere ezaguna) Frantziako hego-mendebaldeko Landak eta Gaskonia eskualdeetako jatorrizko edo usadiozko xirolarru edo gaita bat da.
Zubi mugigarri
Zubi mugigarria ubide nabigagarrien gainean eraikitzen den zubi-mota da, ontziak haren azpitik igarotzeko jaso, bira edo ken daitekeena. Zubi mugigarria behealdean eraiki daiteke, kai luzeen kostu handia saihestuz eta horrela zubiaren kostu osoa murriztuz. Zubi hauen desabantaila nagusia zubia mugitzen hasten denean zubiko trafikoa gelditu egin behar dela da. Oro har, zubiak motor elektrikoek bultzatzen dituzte, tornuekin, engranajeekin, pistoiekin edo hidraulikoekin funtzionatzeko.
Sanya Phoenix nazioarteko aireportua
Sanya Phoenix Nazioarteko Aireportua (txineraz: 三亚凤凰国际机场; pinyineraz: Sanya Phoenix Guójì Jīchǎng), (NAGE: SYX, NAZE: ZJSY), Sanya hiriko aireportu nagusia da, eta 2008an 6 milioi bidaiari baino gehiagok erabili zuten.
Urtero milaka txinatarrek erabiltzen dute aireportua Hainan probintziako hondartzetara etorzeko.
Legio IX Hispana
Legio nona Hispana (Hispaniar Bederatzigarren Legioa) erromatar legio bat izan zen. K.a. 58 baino lehen sortua, II. mendean desegin zuten. 120. urteaz ondorengo agirietan desagertu zen eta bere amaiera guztiz ezezaguna da. Theodor Mommsen historialariaren esanetan, 108. urtean desagertu zen iparraldeko Britainian borrokatzen ari zela. Teoria jendeartean ospetsu bilakatu da, batez ere 1954ko The Eagle of the Ninth eleberriari esker.
Istmo
Istmo bat penintsula bat kontinentera batzen duen lur-eremua da, hau da, bi lurrak baino zabalera txikiagoa duen lur-eremua da eta itsasoz inguratuta dagoena.
Hainbat istmo:
Rory McCann
Rory McCann (1969ko apirilaren 24a, Glasgow) eskoziar aktore bat da. Game of Thrones telesailaren Sandor Clegane pertsonaia antzeztu zuen.
Estupa
Beste herrialdeetako hizkuntzetan izen hauekin ere ezagutzen da:
Covasko geralekua
Covas Galiziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Nerva
Nervak ez zuen ohiko cursus honorum-a egin, nahiz eta Vespasianorekin (71an) eta Domizianorekin (90ean) kontsul izendatu zuten. Domizianoren erresuma ikaragarriaren ondoren, konspiratzaileek Nerva izendatu zuten enperadore. Hautaketa hori Nervaren adinak (61 urte zituen) eta seme-alabarik ez izanak eragin ahal izan zuten.
Nervak doinu berria eman zion Erromako giro politikoari: traizioaz leporatutakoak aske utzi zituen eta traizioarengatik auziperatzea zigortu zuen. Bahitutako ondasun asko itzuli zituen eta Senatuaren parte-hartzea bultzatu zuen. Neurri horien helburua herriaren entzutea lortzea bazen ere, Domizianoren itzalak bizirik jarraitzen zuen, batez ere armadaren artean. Hori zela eta, 97ko urrian, Pretoriar Guardiak Jauregi Inperialari eraso egin zion eta Nerva bahitu zuen. Haien eskakizunen aurrean amore eman behar izan zuen Nervak: Domizianoren hiltzaileak zigortu zituen eta matxinatutako pretoriarrei eskerrak eman izan zizkien.
Orduan, Nervak Trajano, Germaniako legioen jenerala, semetzat eta oinordekotzat hartu zuen. Trajanok Nervaren kontrako matxinadaren erantzuleak zigortu eta hil zituen. 98an, sukarra eta hotzikara zela kausa, hil zen Nerva.
Alfredopetrovita
Alfredopetrovita sulfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Alfredopetrovita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Nemacheilus pallidus
Nemacheilus pallidus Nemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Giuncheto
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Elseya branderhorsti
Elseya branderhorsti Elseya generoko animalia da. Narrastien barruko Chelidae familian sailkatuta dago.
Châlons-sur-Vesle
Biztanleria
2007an Châlons-sur-Vesle udalerrian erroldatutako biztanleak 160 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 71 etxebizitza zeuden, 65 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 6 hutsik zeuden. 70 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 65 etxebizitza nagusietatik 52 bere jabearen bizilekua ziren eta 13 alokairuan okupaturik zeuden; 6 etxek hitu gela zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 106 ziren, horien artean 82 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 82 pertsona aktiboetatik 79 lanean zeuden (39 gizon eta 40 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Begoña Arrondo
Maria Begoña Arrondo Iruin (Hernani, 1963) gipuzkoar politikari ohia da. 1993an ETA laguntzeagatik atxilotua, 1994ko hauteskundeetan legebiltzarkide hautatu zuten.
Châlons-sur-Vesle
Diru sarrerak
2009an Châlons-sur-Vesle udalerrian 68 unitate fiskal zeuden, 175 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 29.842 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Begoña Arrondo
Biografia
1995an kondenatu zuten eta, ondorioz, legebiltzarkide izateari utzi zion. Bere lekua Arnaldo Otegik hartu zuen, lehen aldiz parlamentario izan zena.
Châlons-sur-Vesle
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Francisco Álvarez-Cascos
Francisco Álvarez-Cascos Fernández (Madril, 1947ko urriaren 1a) espainiar politikari eta ingenieri bat da. Espainiako Alderdi Popularreko kide izan ondoren (1989-2011), alderdi horretako zuzendaritzarekin izandako desadostasunen ondorioz alderdia laga eta bere pertsona ardatz nagusi jarriz Foro Asturias eszisio edo alderdi politiko berria sortu zuen.
1774 Kulikov
1774 Kulikov asteroide gerrikoan aurkitutako 1774. asteroidearen izena da. 1968ko urriak 22an aurkitu zuen Tamara Mikhaylovna Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1968 UG1 zen.
Galtzaur
Galtzaur Astigarragako auzo bat da. Txoritokieta mendiaren magaletan dago. Hegoaldean Galtzaur erreka dago. 1960 eta 1970ko hamarkadetan urbanizazio gehien jasan zuen auzoa izan zen. Gaur egun herrigunearekin bat egiten du eta bere mugak bereiztea zaila da.
Lena Headey
Lena Kathren Headey (1973ko urriaren 3a) britainiar aktore bat da. Game of Thrones telesailean Cersei Lannister pertsonaia antzeztu zuen.
Matsu uharteak
Gaur egun Taiwanen esku dagoen Lienchiang Konderria 1949an Txinako Gerra Zibila izan aurretik Lienchiang Konderri zabalago baten parte zen, baina kontinentean zegoen eremu guztia Txinako Herri Errepublikaren kontrolpean geratu zen, uharteak Txinako Errepublikaren kontrolpean geratu ziren bitartean. Honen ondorioz, bi gobernuen artean banatutako izen bereko entitate administratibo bakarra da.
Heterocheirodon yatai
Heterocheirodon yatai Heterocheirodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Aliatuek okupatutako Austria
Aliatuek okupatutako Austria Bigarren Mundu Gerraren ondoren, 1945etik 1955 arte iraun zuen egitura politiko-administratiboa izan zen, Erresuma Batuak, Frantziak, Estatu Batuek eta Sobietar Batasunak Austria kontrolpean izan zuten garaikoa.
Banaketa horren epea mugagabea zen, baina Erresuma Batuak, Frantziak eta Estatu Batuek haien eremuak elkartu zituzten, Sobietar eragina gutxitzeko asmoz.
Aurrekariak
Austria Hirugarren Reichean integraturik zegoen 1938ko Anschluss delakotik, non Austriarrek sufragio bidez Alemaniarekin bat egitea hautatu baitzuten.
1945eko apirilaren 13an, gerran zehar, sobietarrek Viena okupatu zuten. Hirugarren Reicha bukatzear zegon Europan eta Karl Rennerek behin-behineko gobernua osatu zuen Vienan, Sozial Demokraten, Sozial Kristauen eta komunisten parte hartzearekin eta Sobietar Batasunaren adostasunarekin. Gobernu horren bidez, Austriak 1938ko lege nazionalsozialistei uko egin eta Alemaniako estatutik kanpoko mugetan berriro eratu zen, Yaltako konferentziaren edukiekin bat eginik.
Sorrera
Aliatuek 1945eko maiatzaren 9an okupatu zuten herrialdea guztiz eta uztailean lau okupazio eremutan banatu zuten, Sobiet Batasuna, AEB, Frantzia eta Britainia Handiak administraturik. Viena ere, Berlin bezala, lau zatitan banandu zuten. 1945eko azaroko hauteskundeetan Karl Renner Austriar bigarren errepublikako presidente aukeratu zuten.
Piperrauts
Piperrautsa piper gorri iharrak ehoz egindako hauts gorria da, janarien bizigarri gisa erabiltzen dena.
Aliatuek okupatutako Austria
Sorrera
Gerraren ondoren ekonomia lur jota zegoen, baina 1948tik aurrera Marshall Planak suspertzen lagundu zuen.
Piperrauts
Piper gorri deshidratatuak ehoz eginiko hautsa da, janarien ongarri, botika eta tindagai gisa erabiltzen dena. Kolore hori-gorriko hautsa, piper gorriaren mamia edo ale osoa (azal eta guzti), airean lehortu edo haritz hezearekin eginiko sutan ketu eta birrindutakoa da, eta jakiak kolorez, ahogozoz eta, batez ere, lurrinez dotoretzeko baliatzen da. Euskal Herrira Erdialdeko Amerikatik XVII. mendean ekarria, piperra Mendebaldeko Europa osoan berehala herritartu zen, hein batean edo bestean piperbeltza ordezteko. Egun, naturalak (fruta usaintsua) zein keztatutakoak merkaturatzen dira gurean piperrauts gozo, gazi-gozo eta minak, hermetikoki itxitako metalezko potoetan, lurrinik ez galtzeko.
Aliatuek okupatutako Austria
Bukaera
1955eko maiatzaren 15ean Austriak lau indar okupatzaileekin sinatu zuen itunaren ondorioz, independentzia osoa berreskuratu zuen. Urte bereko urriaren 26an parlamentuak Austriaren "betirako neutraltasuna" onartu zuen. Neutraltasun horrek gaurdaino jarraitzen du.
Piperrauts
Herrialde tropikal gehienetan eta Asian, bereziki, biziki erabilia izateaz gain, presentzia handia du Afrika iparralde, Portugal, Serbia, Levante, Turkia eta Hungariako sukaldaritzan. Gaur egun, India eta Txina dira piperrauts esportatzaile behinenak.
Aliatuek okupatutako Austria
Kulturan
"The Third Man" filmak Aliatuen okupazio giro hori islatzen du.
Piperrauts
Izena
Ameriketatik ekarri berritan, euskaraz eta Europa hartako hizkuntza mordoxka batean, espezia min guztiei “piper” esaten zitzaien: hortxe ditugu lekukoak: “gatz eta piperra”, “pipertu”, “piperrontzia”... Horrela, jateko piperra (Capsicum) eta piper beltza (Piper nigrum) bereizteko, aspaldiko europar haiek lehenengoari “chile”, “pimiento”, “paprika”... deitu zioten; ehorik, piperrauts. Luze gabe, Linneok landare horiek Capsicum izenaz bataiatu zituen. Egun, generiko horrek, berdura gisa zein espezia modura kontsumitzen diren piper klase gehienak biltzen ditu.
Erabilerak
Elikadura naturalak edo prestaeren arinak eraginik, piperrautsa arrunt gutxiago baliatzen bada ere, hamaika prestakinetan baliatu izan da historikoki: saltsak osatzeaz gainera, marinada edo beratuetan, eskabetxetan  (muskuilu, berdel, sardinak), patatak (errioxar erara, txorizoarekin gisatuak), zopa (baratxuri zopa, indaba zopa), barazki, negualdeko lekadun eltzekari edo lapikokoak, arrozkiak, ogiz eginiko platerak (artzainaren otapurrak), hestebeteak, hala nola Baionako xingar edo Nafarroako urdaiazpikoa, txorizoa, txistorrak, solomo ondua, okela gisatuak… bizigarri edo bouquet politaz janzten ditu. Nolanahi ere, gurean kontsumitzen diren hesteki gehienek ez dute piperrautsik: odolkiak, mondejuak, saltxitxak, adibidez, egosita daudelako. Era berean, plateretik gordinik hartzen diren jakiek ere ez ohi dute piperrautsik.
Txarkuterian haragia kontserbatzeko erabiltzen da piperrautsa, gustu ona emateaz gainera, propietate antifungiko (onddo eta lizunen kontrako) eta antiseptiko (mikrobioak suntsitzeko eta ugaltzea galarazteko baliabidea) eraginkorrak dituelako.
Lehengaia zein den, piperrautsak horrelako edo bestelako propietateak agertuko ditu: hestebeteak prestatzean, adibidez, ezinbestekoa da piperrautsa bizia —kolore eta aroma emateaz gainera— kontserbagarri ere izatea, jakiaren degradazioa galarazteko. Eguneroko janariari gehitzeko, ordea, zapore leun eta aroma onekoa lehenesten du kontsumitzaileak.
Gurean, hipermerkatu, supermerkatu edo auzoko dendan ere eskura egon ohi da piperrautsa, bai mina, bai gazi-gozoa, bai gozoa. Estalki edo tapa hermetikoa duten metalezko lata karratu txikietan ohi dago salgai: horrela, erabat itxita, hezetasunik gabe eta argitasunik gabe, luze iraungo du piperrautsak, bere ezaugarri guztiekin.
Barietateak
Koloreei dagokienez, hobekuntza genetikoari esker, laranja, zurixka eta hori kolorekoak hobetsi dira.
NGC 3710
NGC 3710 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Piperrauts
Barietateak
Zapore-usainen ikuspegitik, hiru barietate nagusi daude:
Euskal Herrian, Ezpeletako piperrekin egindako piperrauts mina da ospetsuena. Horrekin tradizionalki zopa, eltzekari, marmitako, olagarro, txistor eta urdaitegi prestatzen dira, baina bide berriak urratzen ari dira eta gaztarekin, txokolatearekin ere hasi da erabiltzen.
Historia
Piper gozoak, piper barietate guztiek bezala, Hego eta Erdialdeko Ameriketan du jatorria  eta bertan lantzen da K.a. 7000. urteaz geroztik. Aztekek eta maiek, indusketa arkeologiko ugarik frogatu duten modura, berdura bezala ez, baina espezia edo ongailu gisa ez ezik, sendabelar eta monetatzat ere baliatu zuten. Amerikako indiarrek hortzetako minak eta artrosiaren oinazea baretzeko, besteak beste, erabiltzen zuten.
Amerikaren kolonizazioaren hastapenetan sartu zen piperra Europan. Ehun urteren buruan, Espainian piper laborantza izugarri hedatua zenez, Europan azkar bataiatu zuten “Espainiako piper” deitura. Baita izena azkar galdu ere.
Ameriketara heldu aurretik, pikante zen edozeri pimienta zeritzon. Hainbesteko izena hartu zuenez, Ameriketan –baina ez Europan eta ez, batik bat, Espainian– pimienta de Chile esaten zitzaion berariaz, piperbeltza eta piperra bereizteko. Auzi horri euskarak erdibideko konponbidea eman dio, ikusten dugun bezala.
Zientifikoek, identifikatu eta sailkatu ahala, Capsicum izen generikoarekin bataiatu zituzten denak: bai barazki, bai espezia edo ongailu gisa erabiliak izan ziren pipermin mota ugariak.
Botaniko eta baratzezainek ikusi zuten piperrak erraz hibridatzen zirela: izan ere, pikante-maila eta zapore berriak mundu osoan ugaldu ziren, Mexikoko piper haziak beste kontinente batzuetara esportatu eta egoitza berrietan egokitu zirelako. Asian eta Afrikan biziki azkar zabaldu zirenez, urte askotan europarrek uste izan zuten piperren jatorria Ekialdean zegoela. Piper espezie gozo asko Euskal Herri osoan azkar zabaldu ziren. Espainian XVII. mendeko tratatu botaniko zenbaitetan honela irakur daiteke: “…ardura handiz lantzen dituzte... ez bakarrik lorezainek, baita etxekoandreek ere... balkoietan ipintzen dituzten loreontzietan, urte osoan erabiltzeko… urte osoan erabili ahal izateko, bai fresko, bai lehor, bai saltsan edo piperbeltzen ordez”.
Barietateen ezaugarriak
Ameriketatik ekarrita, espezie gozoak (jateko piperrak) aurrenekoz Espainian landatu ziren. Lehen aipamena XV. mendearen amaierakoa da eta Cáceres probintziako Guadalupe monasterioko fraide jeronimotarrak abiatu ziren produkzio horretan aurrenak. Estremaduratik Murtziara lekualdatzean, ohitura, kultura eta guzti joan ziren fraideak: piperra landatu eta piperrautsa egiten jarraitu zuten, baina oraingo piperrautsak bestelako ezaugarriak zituen, fruitua deshidratatzeko sistema diferentea aplikatzearen ondorioz: Murtziakoa eguzkitan lehortzen zuten eta Cácereskoa, ketan. XX. mendearen hasieran, argindarra hedatzeari esker hein handi batean, industrializazioak sekulako bulkada bizi izan zuen eta piperrautsa industrialki ekoizten hasi zen: La Vera-ko (Estremadura) faktorietan 1.200 tona La Verako piperrauts gauzatu ziren 1920 urtean eta 8.000 tona 1939an. Elikaduran kontsumitzen zen gehien, zapore eta usain goxoagatik; bestetik, antioxidatzaile eta kontserbatzaile indartsua (antiseptiko eta antifungikoa) zelako hestebeteetan ere baliatzen zen. Hirugarren erabilerarako ere komertzializatu zen piperrautsa: ehunak tindatzeko.
Estremaduran haritz egur heltzakaren su motel-motelean lehortzen da piperra, tradizioz, 10 - 15 egunetan. Horrek zapore berezia eta ke-lurrin bizi eta sarkor bat emango dio produktuari. Murtziako piperrautsa zapore bakarrekoa da: leun-leuna, inongo minik ez izatea (kapsaizina < % 0,003) eta kolore gorri bizia ditu bereizgarri; ez du, noski, bestearen ke gusturik. Levante eskualdea udazken leuneko klima mediterraneo subtropikalaren onuradun denez, eguzkitan lehortzea nahikoa du piperrak. Halaz ere, bertako jatorri-deitura babestuak labe aireztatuan lehortzea baimentzen dio. Hirugarren piperrautsa Mallorca (Herrialde Katalanak) osoan lantzen da XIX. mendeaz geroztik, baina honen produkzioa arras txikiagoa da. Hemen ere, tap de cortí motako piper autoktonoak (Capsicum annuum) eguzkitan lehortzen dira, etxe batzuetako fatxadetan gelditzen diren iltzeek adierazten duten moduan. Katalanez, paprika Tap de Cortí edo pebre bord de Mallorca deitzen zaio eta sobrassada hestebetearen funtsezko osagaia da. Zapore gozo eta leunekoa izaki, ahoan ez du mingostasun edo mintasun arrastorik harrotzen. 1970eko hamarkadan kanpoko barietate emankorragoak sartzearen ondorioz, tap de cortí ea desagertu egin zen. Hori gerta ez zedin, tokiko agintariek “higadura genetikoaren arriskuan zegoen bertako barietate” deklaratu zuten. Jatorri-deitura 2020 urtean erdietsi zen, azkenik.
Hécourt (Oise)
Hécourt Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Hécourt udalerrian erroldatutako biztanleak 146 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 75 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 17 bigarren erresidentzia ziren. 72 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 58 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren eta 9 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 28 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 99 ziren, horien artean 75 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 75 pertsona aktiboetatik 70 lanean zeuden (40 gizon eta 30 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Hécourt udalerrian 56 unitate fiskal zeuden, 146 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.893 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 higiezinen agentzia.
Rolampont
Rolampont Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Hécourt (Oise)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Hécourt udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 390 hektarea erabiltzen.
Rolampont
Biztanleria
2007an Rolampont udalerrian erroldatutako biztanleak 1.616 ziren. Familiak 674 ziren, horien artean 204 pertsona bakarrekoak ziren (80 bakarrik bizi ziren gizonak eta 124 bakarrik bizi ziren emakumeak), 201 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 209 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 60 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Hécourt (Oise)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rolampont
Etxebizitza
2007an 818 etxebizitza zeuden, 689 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 101 hutsik zeuden. 696 etxeak ziren eta 121 apartamentuak ziren. 689 etxebizitza nagusietatik 454 bere jabearen bizilekua ziren, 212 alokairuan okupaturik zeuden eta 24 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 36 etxek bi zituzten, 122 etxek hiru zituzten, 216 etxek lau zituzten eta 308 etxek bost zituzten. 451 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 295 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 304 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.039 ziren, horien artean 732 aktiboak ziren eta 307 inaktiboak ziren. 732 pertsona aktiboetatik 653 lanean zeuden (363 gizon eta 290 emakume) eta 79 langabezian zeuden (33 gizon eta 46 emakume). 307 pertsona inaktiboetatik 148 erretiraturik zeuden, 79 ikasten zeuden eta 80 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rolampont udalerrian 689 unitate fiskal zeuden, 1.675 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.867 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 58 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 22 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 liburu denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Rolampont udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.736 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lelis udalerria
Lelis Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Ostrołęka barrutian kokatuta. 196,39 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9491 biztanle zituen.
Lillington (Ipar Carolina)
Lillington Ipar Carolinako herri bat da. Harnett konderrian kokatua dago. 2010ean 3,194 biztanle zituen, 11.81 kilometro koadrotan banatuta.
1773 Rumpelstilz
1773 Rumpelstilz asteroide gerrikoan aurkitutako 1773. asteroidearen izena da. 1968ko apirilak 17an aurkitu zuen Paul Wildek Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1968 HE zen. Bere izena Grimm anaiek bildutako ipuinetako baten agertzen den Rumpelstiltskin pertsonaiagatik jasotzen du.
Vignoux-sous-les-Aix
Vignoux-sous-les-Aix Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Urocotyledon rasmusseni
Urocotyledon rasmusseni Urocotyledon generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Vignoux-sous-les-Aix
Biztanleria
2007an Vignoux-sous-les-Aix udalerrian erroldatutako biztanleak 707 ziren. Familiak 266 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 111 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 115 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 308 etxebizitza zeuden, 270 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 308etxeak ziren. 270 etxebizitza nagusietatik 236 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 65 etxek lau zituzten eta 170 etxek bost zituzten. 223 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 73 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 183 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 493 ziren, horien artean 370 aktiboak ziren eta 123 inaktiboak ziren. 370 pertsona aktiboetatik 349 lanean zeuden (182 gizon eta 167 emakume) eta 21 langabezian zeuden (10 gizon eta 11 emakume). 123 pertsona inaktiboetatik 59 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vignoux-sous-les-Aix udalerrian 271 unitate fiskal zeuden, 717,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.606 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 22 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 margolariak ziren, 3 iturginak, 1 argiketaria eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Vignoux-sous-les-Aix udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 553 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lincolnton (Ipar Carolina)
Lincolnton Ipar Carolinako hiri bat da. Lincoln konderrian kokatua dago. 2010ean 10,486 biztanle zituen, 22.26 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 3711-1
NGC 3711-1 galaxia bat da, Crater konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.