cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fritz Lang
Alemanian egindakoak
Gerra amaitu barik, 1916an, zaurituta itzuli zen etxera. Gaixoaldiak iraun zuen bitartean idazteari eta hainbat filmetarako izan zitezkeen planteamenduak jorratzeari ekin zion. Behin sendatuta, marrazkiak egiten eta aktore lan txikiak osatzen ibili zen aldi baterako. UFA konpainiako Joe May zuzendari eta ekoizlea ezagutu zuen, eta Langek zuzentzen hasteko aukera ikusi bazuen ere, ez zen halakorik gertatu: hiru gidoi bederen saldu zizkion ekoizpen etxe horri, baina Mayk berak egokitu zituen pantailarako (Die Hochzeit im Ekzentrik Klub, Joe Debbs eta Hilde Warren und der Tod ziren lanen izenburuak). 1918an, eta ordurako teniente izendatu bazuten ere, ez zioten aukerarik eman armadan jarraitzeko eta Berlinera abiatu zen; Erich Pommer ekoizlearen antzerki enpresan hasi zen lanean. Laburra izan zen antzerkiak moldatzen eman zuen sasoi hura, UFA estudioetan filmak zuzentzen hasi baitzen. Abangoardiakotzat jo zitezkeen lanak eta jende xeheari zuzendutako ekoizpenak tartekatu zituen hasiera hartan: Der Müde Tod (Herio Nekatua) eta Die Spinnen (Armiarmak) dira batzuen eta besteen adibide, hurrenez hurren. Mota batekoetan zein besteetan, espresionismoak eskura jarritako baliabide teknikoak erabili zituen. 1920an Thea von Harbou ezagutu zuen, handik gutxira emazte izango zena eta Alemanian sortu zituen filmen gidoietarako lankide. Elkarlan horrek halako uzta eskaini zuen: Dr. Mabuse Der Spieler (1922), Die Nibelungen (1924), Metropolis (1926), eta M (1931). 1924an Lang Ameriketako Estatu Batuetara abiatu zen, Alemaniako kultur ordezkaritza bateko partaide. Bidaiaren helburua hango zinemagintzarako bideak gertutik ikustea eta ikastea zen, eta Erich Pommer ekoizlearekin batera joan zen. Antza, New Yorkera hurbiltzen ari zirenean, itsasontzitik bertatik jasotako ikuspegiak eragina izango zuen handik gutxira zuzendu zuen Metropolis filmaren arkitekturan.
Das Testament des Dr. Mabuse (1933) filma bukatu orduko Langek Joseph Goebbels zain zeukan, berebiziko garrantzia zuen bilera batera deitu baitzuen. Naziak kezkatuta ei zeuden, filmak ikusleen artean eragin zezakeen iraultzarako gogoa zela eta. Goebbelsek, ordea, proposamena egin zion: UFA estudioetako buru egin nahi zuen eta nazien aldera erakarri. Bilerak luze jo zuen antza, eta handik irten zuenerako bankuak itxita zeuden. Langek ez ei zuen zalantza izpirik: atzerrirako bidea poltsikoak hutsik egingo zuen. Parisa heldu eta 1934an Charles Boyer aktoreak antzeztutako Liliom filma egin zuen. Ez ziren gutxi Alemaniatik ihes egindako sortzaileak: han ziren, besteak beste, Erich Pommer, Peter Lorre, G.W. Pabst, Seymour Nebenzal, Billy Wilder, Frank Wexman, Friedrich Hollander eta Robert eta Curt Siodmak. Handik gutxira, horietako askok Ameriketako Estatu Batuetara alde egin behar izan zuten, tartean Fritz berak. Langen andreak, ordea, 1932an Alemaniako Langile Alderdi Nazionalsozialistan izena emana zuen eta Alemanian geratzea argi zeukan; 1933an banandu ziren.
Ameriketan
1934ko ekainaren 1ean Langek kontratua sinatu zuen Metro-Goldwyn-Mayer estudioekin. Zer zuzendu erabaki ez, eta denboratxoa eman zuen Ameriketako Estatu Batuak eta beronen jendea eta ohiturak ezagutzen: autoa hartu eta herrialdean zehar han-hemen ibili zen, eta hizkuntza ahal bezain ondo ikasten. Lehen lana Fury (1936) izan zen. Hogei urtean hogeita lau film zuzendu zituen, konpainia handien babesean zein berak ekoiztuta: Metro -bi film-, Paramount -bi-, Fox -lau-, United Artist -bat-, RKO -bat, Columbia -bi-; ekoiztetxe txikien kasuan banaketa hau da: Diana Productions -bi-, Fidelity Pictures -bi-, Arnold Productions -bat-, International Pictures -bat-, United States -bat- eta Blue Gardenia Productions -bat-. XX. mendeko 40ko urteen amaieran komunismoaren usaina izan zezakeen edozeren aurkako jazarpena hasia zen, eta horrek eragin handia izan zuen Langen lanean. Hona Langen beraren berbak:
Positif aldizkaria, 94. zenbakia, 1968ko apirila.
While the City Sleeps (1956) eta Beyond a Reasonable Doubt (1957) Ameriketan sinatutako azken lanak izan ziren. Gogaituta zebilen erabat Hollywooden lan egiteko moduaz eta egileari ezartzen zitzaizkion muga eta baldintzez. Londresen izan zen sasoi batean Taj Mahal izena izan behar zuen film bat bideratzeko, Alexander Kordak ekoiztua. Eszenak topatzeko Indiara beren beregi egindako bidaiatik itzuleran lanak bertan behera geratu behar zutela esan zioten. Asmoa ezerezean geratu zen. Orduan Alemaniarako bidea egin zuen. Egokitzapena ez zen samurra izan, eta hainbat saio egin zuen filmatzen jarraitzeko. Arthur Brauner ekoizleak, aldez aurretik ere saiatu zena Lang erakartzen, 1921eko film baten bertsioa berriro egiteko konbentzitu zuen, eta bi partetan aurkeztu zuen: Der Tiger Von Eschnapur (Eschnapurreko Tigrea) eta Das Indische Grabmal (Indiako hilobia) (1959). Arrakasta handiko lana izan zen, eta horrek kemena eman zion Langi lanean jarraitzeko. Ostera ere aspaldiko gaia eta pertsonaia berreskuratuko ditu: Die Tausend Augen Des Dr. Mabuse (1960). Frintz Langen azken lana izan zen.
Azken urteetan Langi nekeza egin zitzaion lanik atontzea; ekoizteko trabak besterik ez zuen ikusten. Gidoiak eta egitasmoen zirriborroak landu zituen, inora ailegatu ez baziren ere. Omenaldiak jasotzeko sasoia izan zen, film jaialdietan aditu eta gonbidatu aritzekoa (Cannes, 1964; Venezia, 1967; Donostia, 1970)... Erretiroa hartzeko Ameriketako Estatu Batuetara joan zen, eta Beverly Hillseko bere etxean eman zituen azken urteak. 1976ko abuztuaren 2an zendu zen.
Asterope
Asterope honako hau izan daiteke:
Raymond James Stadium
Raymond James Stadium Florida estatuko Tampa hirian dagoen amerikar futbol estadio bat da. 1998an eraiki zen eta Tampa Bay Buccaneers, USF Bulls eta Outback Bowl taldeen jokalekua da.
Vita Andersen
Vita Andersen (Kopenhage, Danimarka, 1944ko urriaren 29a - 2021eko uztailaren 20a) daniar idazlea izan zen.
Europako iparraldeko egungo emakume idazleen ordezkari berezia da. Haurtzaroan askotan sartu zuten gizarte arazoak dituzten haurrentzako babes-etxeetan, eta haren idazlanetan islatzen zen horren eragina. 1970eko hamarkadan hasi zen bere idatziak argitaratzen eta ia berehala erakarri zuen irakurlegoa, oso era xumean deskribatzen baitzituen barne-barneko esparruak eta gizonaren eta emakumearen arteko gatazka.
Bere emakumezko ikuspegian, haurtzaroko, familiako eta beste zenbait barne arazo, egoera politiko eta sozialarekin loturik daudela salatzen zuen Andersenek; arazoak konpondu nahi badira, beraz, aitortu eta onartu egin behar dira, eta horretarako behar-beharrezkoa da argitara ematea. Ikuspuntu hauek guztiak, bere lanik onenetakotzat jotzen den Eduki mokoa itxita eta izan emakume ederra (1978) obran agertzen dira.
Odontostilbe dierythrura
Odontostilbe dierythrura Odontostilbe generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Reel
Reel delakoa dantza doinu batez lagundurik doan dantza da. Irlanda eta Eskoziako musika herrokoiaren oinarrietako bat da, eta bapateko musika saio edo emanaldietan zehar (sessions) joenetako da, honez gain eta jada distantzia handira gigak, hornpipe, polka eta hainen maiz jotzen ez diren musika egiturak jarraitzen diote.
Reelak erritmo bizia dute eta abiadura arinean jo ohi dira. Lautar egitura eta orokorrean laueko konpasa dute, eta A eta B zatiez osatuta daude, bakoitzak zortzina konpas dituztelarik. Bi zati hauek reel bikoitzetan (AABB) errepikatu edota (ABAB) arruntetan beste abesti ezberdinez jarraiturik jo ohi dira. Konpasaren zati pare ahulak azentuatu edo nabarmenduarazi egiten dira, bere ezaugarri bilakatzen duen swing bat sortzen delarik. Eskualde edota musikarien araberako moldaketa eta jotzeko era ugari daude, apaindura gutxi edo askorekin, noten arteko lotura handiago edo txikiagoekin, swing delakoaren nabarmentze handiagoarekin, etab.
NGC 4179
NGC 4179 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Strouhal zenbakia
Strouhal zenbakia (St) fluxu edo fluidoen dinamikan erabiltzen den dimentsio gabeko zenbakietako bat dugu. Zenbaki hau fluidoen mugimenduan ageri diren efektu ez estazionarioak eta efektu konbektiboak konparatzen ditu, hau da, denbora joan ahala nabari diren aldaketen eta espazioan mugitu ahala sortzen diren abiadura aldaketen arteko erlazioa ematen digu.
non:
Zenbakia luzera baten eta denbora jakin baten eta abiada jakin batean partikula batek egiteen duen bidearen arteko erlazioa dela esan genezake.
KONTUZ!: Strouhalen zenbakia ez da konstante fisiko bat, problema jakin bateko zenbait magnitude alderatzean lortzen da, ezin da beraz kalkulatu gabe Strouhalen zenbakiak hainbeste balio duela esan.
Nondik datorkio izena?
XIX. mendeko Vincent Strouhal zientzialari txekiarraren omenez hartzen du izena zenbaki honek. Strouhal-ek Lord Rayleigh-rekin batera fluxu batean murgildurik dagoen zilindroak sortzen dituen bortizeen sortze frekuentzia fluxuaren abiadurarekin erlazionaturik zegoela frogatu zuen besteak beste.
Aplikazioa
Zurrunbilo sortze honen frekuentziak garrantzia handia du adibidez giza eraikinetan, bereziki pilare lirainak (esbeltoak) dituzten estrukturetan, hala nola, zubi eta oin fineko dorreetan. Bortizeak sortzen diren frekuentziak materialen frekuentzia propioekin interakziona dezake erresonantzia fenomenoak agertaraziz eta horrek estruktura zati edo estruktura osoen gainbehera ekar dezake. Horixe gertatu zen hain zuzen ere, Takomako zubi dantzari ospetsuarekin.
Zubiaren gainbeheraren bideoa ikusteko,sakatu hemen
Adibide bat
Adibide gixa, demagun ondorengo tutuaren barrutik abiaduraz doan ur korronte bat dugula (korrontea sekzio osoan konstantea dela suposatuko dugu), ikus daiteke abiadura denboraren funtzio bat dela eta oraingo hontan denbora esanguratsua sinu funtzio horren periodoa izanen da, hau da
tutuaren luzera denez luzerako Strouhal zenbakia ondorengoa genuke adibide hontan:
7:35 de la mañana
7:35 de la mañana 2003 an Nacho Vigalondok eginiko film laburra da.
Zuri-beltzez grabatu zuen, eszenatoki bakarrean, kafetegi batean. Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailaren laguntza izan zuen banatzeko. 2004ko Oscar Sarietako hautagaia izan zen.
Sinopsia
Emakume bat (Marta Belenguer), egunero bezala, goizeko 7:35ean, kafetegira sartzen da gosaltzeko. Zerbitzariak ezer esan gabe gosaria ematen dio, eta beste bezeroak mutu daude. Bat-batean, morroi batek (Nacho Vigalondo) altxa, kantatzen hasi eta beste bezeroak kantuz jarri ditu. Horretarako, paper batzuk ematen dizkiote, emakumearentzat maitasun adierazpena sortuz. Bezero batek bere estrofa abestu ezin duenean, morroiak alkandora ireki eta bonba bat erakusten du. Emakumeak poliziari deitu eta, agertu bezain pronto, morroiak bonba lehertarazi du kafetegitik irtenda.
Seminemacheilus lendlii
Seminemacheilus lendlii Seminemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
.cl
.cl Txileri dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Txileko Unibertsitateak kudeatzen du. Bigarren mailako domeinuen erregistroa txiletarrek baino ezin dute eskuratu. Beharrezkoa da txiletarrek izaten duten RUT identifikazio zenbakia.
2005eko irailaren 22az geroztik, domeinu izenetik Ñ letra eta azentuak erabiltzeko aukera ere eskaintzen zaie.
Kanpo estekak
Toppdomän
Maruja Fernández
Maruja Fernández del Pozo (Kuba, 1925 - Piera, Bartzelona, Katalunia, 2001eko maiatzaren 12a) Espainiako irrati-esataria izan zen. Elena Francis kontsultategia irratsaioko Elena Francis pertsonaia fiktizioari ahotsa eman zionetako bat izan zen. Lehena María Garriga izan zen, gero Rosario Caballék ordezkatu zuen. Azkena, ezagunena eta luzeen aritu zena Maruja Fernández bera izan zen. Urte askoz geroago, Elena Francis pertsonaia (ahotsa) Juan Soto Viñolo kazetariak idatzitako gidoiak irakurtzera mugatzen zela jakin zen.
Biografia
Kuban jaio zen. Espainiako guraso etorkinak ziren gurasoak. Espainiara iristean, ikuskizunen munduan zenbait aldiz sartu ondoren,Antonio Machínen konpainian lan egitera iritsi zen, Canto a los tropicos lanean, esaterako. 1955ean sartu zen RNEn.
Lan ibilbidea
Hurrengo 35 urteetan haren ahotsa entzun ahal izan zen Espainiako Irrati Nazionalean, eta gero Radio Peninsularrean, non Jorge Arandesekin eta Federico Gallorekin bat egen baitzuen Fantasia izeneko saio gogoratuan.
Urte asko geroago, Elena Francis Juan Soto Viñolo kazetariak idatzitako gidoiak irakurtzera mugatzen zela jakin zen.
.cm
.cm Kameruni dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.
Maruja Fernández
Lan ibilbidea
1960ko hamarkadaren hasieran, Televisión españolako zenbait programatan ere parte hartu zuen, emakumearen munduari buruzkoak: Javier de Segarraren Estilo (1962) eta Pilar Miróren Revista para la mujer (1963).
.cm
Kanpo estekak
סיומת אינטרנט Toppdomän
Maruja Fernández
Taldea
"Instituto de Bella Francis" Institutuak 'Elena Francis' pertsonaia sortu zuen bere produktuen publizitatea egiteko. Elena andrea fikziozko izakia zen, eta aholkulari-talde batek erantzuten zien kartei; besteak beste, apaiz batek eta psikologo batek. 36 urtez, kontsultategiaren erantzunak beti emakume otzana, men egiten duenetakoa zuen helburu. Saioak emakume, ama eta emazte kontserbadoreak, frankismoaren ideologia eta moral zituen emakumeak ziren eredu. Kontsultategiaren arabera, emakumeek pairamena, jasamena, beste alde batera begiratzea, ez ikustearena egitea, pazientzia izatea, gauzak aldatuko zirelakoan itxarotea edo seme-alabengatik eta familiarengatik sakrifikatzea. Saioa kontsultategi sentimentalaz mozorrotutako erregimen frankistaren doktrina baino ez zen izan.
Programaren hasieratik kontsulten erantzunak (zazpi inguru eguneroko emanaldi bakoitzean) gidoilari-talde batek idazten zituen, eta lan hori Juan Soto Viñolo kazetariari esleitu zitzaion esklusiboki 1966az geroztik. Jasotako miloitik gorako gutunetatik 60.000 batek jaso zuten erantzuna. Elena Francisi ahotsa eman zioten esatariei dagokienez, lehena María Garriga izan zen, gero Rosario Caballék ordezkatu zuena. Hala ere, pertsonaia ezagunena eta luzeena Maruja Fernández izan zen.
Scranton (Hego Carolina)
Scranton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Florence konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Costarainera
Costarainera Italiako udalerri bat da. Imperiako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
William Walton
Biografia
1929. urtean idatzitako biolarako kontzertu batek ospe handia eman zion. Doinu berrietarako etorri handia zuen, eta orkestratze lan bikainak egiten zituen. Ralph Vaughan Williams eta Benjamin Brittenen arteko ingeles musikagile nagusietako bat izan zen.
Lan aipagarriak ditu: Troilus and Cressida (1948-1954) eta The Bear (1967) operak, The Wise Virgins (1940) eta Façade (1929) balletak, Façade (1926) suitea, Crown Imperial (1937) martxa, Belshazzar´s Feast (1929-1931) oratorioa eta film ugarietarako musika-lanak.
Eugenio Llaguno
Eugenio Llaguno Amirola (Menagarai, Aiara, 1724ko urriaren 15a - Madril, 1799ko otsailaren 10a) arabar politikari eta idazlea izan zen.
Aita Juan Andrés Llaguno Fernández de Jauregi arkitektoa izan zuen. 1743 inguruan Madrilen zegoen Agustín Montiano Luiando bere osabaren babespean. Karlos III.a Espainiakoaren garaian Justizia idazkaria (ministroaren baliokidea) izan zen. 1754an jaioterriko alkatea izan zen eta 1758an Santiagoko zalduna. 1799an pneumonia batek jota hil zen.
Camden Town
Camden Town Erresuma Batuko Londres hirian dagoen Camden udalerriko auzo bat da. Horretaz gain, bertan kokatzen den izen berdineko metro geltokia ere bada.
Auzo honetan Londres osoko kale merkatu edo azoka bitxi eta herrikoienetako bat kokatzen da, Camden Market. Asteburero mundu osoko txoko ezberdinetatik etorritako turista kopuru andana jaso ohi du, eta bizimodu alternatibo daraman jendearen gune garrantzitsua ere bada. Bestalde, auzo hau Punk mugimenduaren sorlekua izateagatik ere ezaguna bada.
Historia
XX mendean auzo eskasa izatearen sona zuen baina 1973an Camden Market sortu zen eta honek turismoa erakarri zuen.
Errubi
Errubia gorri edo arrosa koloreko harribitxia da. Korindoi mineralaren (aluminio oxidoa) barietate bat da, eta kromo elementuari esker dauka kolore gorrixka. Mohsen gogortasun sailkapenean 9.0ko balioa du. Harribitxi nagusien artean dago, ametista, zafiro, esmeralda eta diamantea rekin batera.Harribitxi garesti eta arraroenetako bat da, diamantea baino askoz arraroagoa, batez ere, gorri bizi eta garbia duten piezak. Errubi baten kalitatea, bere koloreak, mozketak eta argitasunak baldintzatzen du, eta ezaugarri hauek, kilate pisuarekin batera, bere balio eta prezioari eragiten diote. Errubi baliotsuenek, odol gorri deritzogun gorri tonu distiratsua daukatenak dira. Orratzen antzeko errutilo inklusiorik gabeko errubi batek, harria tratatua izan dela adieraz dezake. Munduko errubi baliotsuena “Egunsenti Errubia” deitzen da.
Etimologia
Errubi hitza “ruber” hitzetik dator, latinez gorria esan nahi du. Harribitxi gorri asko errubi deitzen zituzten XVIII. mendean, zientzia gemologikoa ren aurrerapenek mineralak beraien artean zehaztasun gehiagorekin bereiztea ahalbidetu zuen arte. Antzinaroan, errubi, granate eta espinela mineralak "carbunculus" ("ikatz txikia" latinez) deitzen zituzten, eta ez ziren elkarrengandik bereizten. Errubia eguzkitan jartzean, ikatz sutsuaren antzerako kolore gorri bizia jartzen zitzaionez, antzinako greziarrek "antrax" (“ikatz bizia”) gisa ezagutzen zuten.
Konposizio Kimikoa
Errubiek 9.0ko gogortasuna dute Mohs eskalan. Harribitxi naturalen artean moissanita eta diamantea bakarrik dira errubia baino gogorragoak. Diamanteak 10,0eko Mohs gogortasuna dauka eta moissanitak, errubiaren eta diamantearen artekoa. Zafiroa, errubia eta korindoi purua aluminio oxidoaren barianteak dira, Al2O3ren formarik egonkorrena. Aluminio ioi bakoitzetik 3 elektroi irteten dira sei ioi O2ren talde oktoedriko erregularrera batzeko. Honek, aluminiozko ioi guztiak Korindoi puruan uzten ditu parekatu gabeko elektroi edo energia mailarik gabeko konfigurazio oso egonkor batekin, horrela kristala gardena geratzen da.
Kromo atomo batek aluminiozko atomo bat ordezkatzen duenean ere, 3 elektroi galtzen ditu kromo3+ ioi bihurtzeko eta Al2O3 kristalaren karga oreka mantentzeko. Hala ere, Cr3+ ioiak aluminioak baino handiagoak dira eta norabide ezberdinetan elektroi orbitalak dituzte. O2- ioien kokapen oktoedala distortsionatua dago, eta Cr3+ ioi horien orbital ezberdinen energia mailak apur bat aldatzen dira O2 ioien norabideen ondorioz. Energia-diferentzia horiek espektroaren eremu ultramore, bioleta eta hori-berdeko xurgapenari dagozkio. Errubiko aluminiozko ioien ehuneko bata kromoarekin ordezkatzen bada, hori-berdearen xurgapenaren emaitza harribitxiaren kolore gorria da. Gainera, aurreko uhin-luzeretako edozein xurgatzeak 694 nanometroko uhin-luzera duen argi gorri baten igorpen fluoreszentea estimulatzen du, eta horrek kolore gorria eta distira areagotzen ditu. Kristalean zehar argia behin eta berriz pasatzeko ispiluak edo beste bitarteko batzuk antolatuz gero, errubiz egindako laser batek intentsitate altuko argi gorria sortzen du.
RNA mundua
RNA munduaren hipotesia biziaren sorrera azaltzen duen hipotesietako bat da. Hiru domeinuen sistemako kiderik sinpleenek ere DNA erabiltzen dute euren geneak kodetzeko, eta RNA eta proteina kopuru handi bat instrukzio horiek "irakurri" eta hazi, mantendu eta autoerreplikatzeko.
Gándara
Gándara Kantabriako ibaia da, Asónen ibaiadarra dena.
Portillo de la Sía mendatean jaioa, eskuinaldetik Calera, Rovente eta Astrón eta ezkerraldetik Rocío ibaien urak hartzen ditu, Ramales de la Victorian ahoa izan baino lehen.
Sweet Child O' Mine
Sweet Child O' Mine (euskaraz Ene Haur Laztana) Ameriketako Estatu Batuetako Guns N' Roses musika taldearen abesti bat da. 1987ko Appetite for Destruction diskoan agertu zen.
RNA mundua
Aurkitu zenean erribozima izeneko RNAzko molekulak bere buruaren kopiak katalizatu ditzakeela eta, aldi berean, proteinak sor ditzakeela pentsatu zen hasierako bizi osoa RNAn oinarritua egon zitekeela. Hipotesi horren arabera RNA mundu bat eratu ahal izan zuten, non indibiduoak zeuden baina ez espezieak, mutazioak eta geneen transferentzia horizontalak eragingo baitzuen belaunaldi bakoitzaren genomak ez izatea euren gurasoenak bezalakoak. Beranduago, DNAk RNA ordeztuko luke, askoz egonkorragoa delako eta, beraz, genoma luzeagoak egin ditzakeelako, organismo bakar batek dituen gaitasunak biderkatuz. Erribozimak dira, gaur egun, erribosomen konponente nagusia, zelula modernoen "proteinen fabrikak".
Errubi
Konposizio Kimikoa
Errubi natural guztiek inperfekzioak dituzte, kolorearen ezpurutasunak eta “zeta” deituriko errutilozko orratzen inklusioak ere. Gemologoek errubi naturaletan aurkitzen diren orratz inklusio hauek sintetikoetatik, simulatzaileetatik edo ordezkoetatik bereizteko erabiltzen dituzte. Normalean, harria berotu egiten da moztu aurretik. Gaur egun, ia errubi guztiak tratatzen dira nolabait, eta tratamendu termikoa da ohikoena. Kalitate altuko traturik gabeko errubiek prima handia dute.
.cr
.cr Costa Ricari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.
Errubi
Konposizio Kimikoa
Errubi batzuetan hiru edo sei puntuko izar bat ikus daiteke. Errubi hauek kaboxoietan mozten dira efektua behar bezala ikusteko. Asterismoak argi-iturri bakar batekin hobeto ikusten dira eta harrian zehar mugitzen dira, inguruko argia mugitzen edo harria biratzen den heinean. Efektu horiek argia "zetaz" (egituraz orientatutako orratz sortilen inklusioak) kanpo islatzen denean gertatzen dira. Kasu honetan, inklusioek harri preziatuaren balioa handitzen dute. Gainera, errubiek kolore aldaketak izan ditzakete, baina hau oso gutxitan gertatzen da, baita txatoyantzia edo "katu begi" efektua ere.
RNA mundua
Euren burua kopiatzeko gai diren RNA molekula larriak sortu dira, artifizialki, laborategietan, baina hau prozesu natural ez biologiko baten bidez sor daitekeenaren dudak daude. Agian lehen erribozimak azido nukleiko sinpleagoz eratu ziren, peptido azido nukleiko, treosa azido nukleiko edo glizerol azido nukleikoa kasu, eta beranduago RNAk ordezkatu. Beste erreplikatzaile batzuk ere proposatu dira RNA munduaren aurretik, tartean kristalak edo sistema kuantikoak.
.cr
Kanpo estekak
Toppdomän
RNA mundua
2003an proposatu zen sulfato metal prezipitatuen poroek RNA sintesia lagundu zezaketela 100 °C inguruan, ozeano hondoko iturri hidrotermalen presioetan. Hipotesi honen arabera, proto-zelulak metalezko substratu horren poroetara loturik egongo lirateke lipidozko mintzak garatu arte.
Errubi
Errubi vs. zafiro arrosa
Oro har, gorri tonu guztietako harribirritxi korindoiei errubi deitzen zaie, arrosa barne. Hala ere, gutxieneko kolore-saturazio bat bete behar da errubi deitzeko; bestela, zafiro arrosa deituko zaio harriari. Errubi eta zafiro arrosaren bereizketa nahiko berria da, XX. mendean sortu baitzen. Sarritan, errubiaren eta zafiro arrosaren arteko ezberdintasuna ez da argia, eta eztabaidak sor ditzazke. Ezberdintasun horien zailtasunaren eta subjektibotasunaren ondorioz, hainbat merkataritza-erakundeek, hala nola Kolorezko Harribitxien Nazioarteko Elkarteak, errubiaren definiziorik zabalena hartu dute, tonurik argienak barne hartzen dituena.
RNA mundua
Historia
1963. urtean Alexander Rich biologo molekularrak lehenengo aldiz espekulatu zuen honen inguruan. 1968. urtean Carl Woeseren Kode Genetikoa libruruan RNA molekulan oinarritutako biziaren ideia agertzen da lehen aldiz. "RNA mundua" kontzeptua lehenengo aldiz Walter Gilbert Nobel saridunak erabili zuen 1986 urtean.
Errubi
Kolorea
Errubiaren kolorea da kalitate-faktorerik garrantzitsuena. Jatorri ezberdineko errubi motaren arabera tonalitate ezberdinak aurkitu daitezke. Kolore bilatuena gorri bizia edo urdin tonua duen gorria da. Tonu gorri berezi hau odol gorri edo “usoaren odol” gisa ezagutzen da. Oro har, errubiaren kolorea argiegia denean zafiro gorri bezala sailkatzen da. Baina, errubi arrosaren eta zafiro gorriaren arteko sailkapena eskualdearen arabera aldatzen da. Alegia, meatzaritza eremu batzuetan, errubi arrosak errubitzat hartzen dituzte eta beste batzuetan zafiro gorritzat. Dena den, errubia, harribitxi dikroikoa denez (bi kolore: gorri purpura eta gorri laranjatua), ez du inoiz gorri puruaren %80a baino gehiago izango; laranja, arrosa, purpura edo bioleta bezalako bigarren mailako koloreak aurkitu daitezke harribitxietan.
RNA mundua
RNAren propietateak
Jakina da RNA katalizatzaile eraginkorra dela eta informazio genetikoa gordetzeko ahalmena duela, DNAren berdin.
Martin I.a Enrikez Lakarrakoa
Martin Enrikez, Lakarrako jauna (1316 inguruan – 1368ko maiatzaren 3a) Nafarroako Erresumako noble bat izan zen.
Ama Lakarrako jaurerriaren oinordekoa zuen eta aita, Joanes Enrikez, Henrike I.a erregearen sasi-semea zuen.
RNA mundua
RNAren jarduera entzimatikoa
Jarduera entzimatikodun RNA mota bat dago, erribozimak. Arraroak izan arren, oso funtzio garrantzitsuak dituzte organismoan. Erribozimak erribosomen oinarrizko osagai dira, beharrezkoak direnak proteinen sintesirako. Erribozimek beste funtzio batzuk ere badituzte, adibidez, RNAren auto-splicing-a.
Errubi
Argitasuna eta disdira
Oro har, errubietan inklusioak ikus daitezke, eta hauek, harriaren izaeraren ezaugarri garrantzitsutzat onartzen dira. Alegia, ia ezezagunak dira inklusiorik gabeko errubi harriak. Hala ere, inklusioek, harribitxiaren gardentasuna edo distira murrizten dutenean, errubiaren balioa murriztu dezakete.
Martin I.a Enrikez Lakarrakoa
Nafarroako banderazaina
Erresumako lehen mailako nobleen artean kokatzen zen eta horrela 1349an banderazaina izendatua izan zen. 1364an Nafarroako lehenengo mariskal izendatu zuten.
Goi-kargu militar honetan bazuen Karlos II.a erregearen konfiantza guztia eta ondorioz parte hartu zuen Martin Enrikezek garai hartako gertakari askotan.
RNA mundua
RNAren jarduera entzimatikoa
Biziaren sorrerarako propietate entzimatiko nagusiak hauek dira:
Errubi
Argitasuna eta disdira
Alejandrita eta esmeralda harrietan bezalaxe, Errubiaren kasuan kromoa da kolorearen eta inklusioen arduraduna. Zafirorekin batera, errubia II. motako harribitxien taldekoa da, hau da, harribitxiak naturan aurkitzen direnetik begi hutsez antzeman daitezke haien inklusioak. Nahiz eta, normalean, errubiak zafiroak baino inklusio gehiago eduki, inklusio txikiagoak izaten dituzte. “Zeta” deituriko inklusio mikroskopiko hauek errubian zehar argia modu delikatuago batean banatu dezakete, honela, bere edertasuna eta, beraz, bere balioa areagotuz. Errubiak kolore gorri fluoreszente indartsua duenean, harribitxiak distiratu egiten du. Normalean, harri puruak oso distiratsuak izaten dira, baina ez "argitsuak". Alegia, harribitxiaren angelu ezberdinak argipean jartzean, errubi harriak tonalitate uniformea mantendu beharko luke. Harri gehienek, disdira ederrena, argi naturalarekin edo argi zuriko iturri baten azpian ikusiz gero erakusten dute, eta harribitxi horietako askok kolore gorriko fluoreszentzia handia hedatzen dute.
Golf zelaia (TRAM Alacant)
Campo de Golf Alacantiko Burdinbide Metropolitarraren geltoki bat da, Alacant udalerrian dagoena.
Errubi
Forma eta itxura
Errubiei, normalean, ebaki konbinatu bat egiten diete: ebaki distiratsuko koroa eta pabiloiekin egindako “step” ebaketa. Forma ohikoenak obaloak eta kaboxoiak dira. Asterismo edo izar efektua erakusten duten errubiak normalean kaboxoietan mozten dira, efektu optikoa nabarmentzeko. Beste ebaki batzuk ere badaude, hala nola, ebaketa zirkularra, triangelu-ebaketa, esmeralda mozketa, udare mozketa eta markesa ebaketa.
Hala ere, forma hauek nekez aurki daitezke tamaina handietan, ezta obalo eta kaboxoiak ere, ez baitute harribitxiaren pisu gordina mantentzen. Kilo bat baino gehiagoko errubiak oso arraroak dira, horregatik prezioak asko igotzen dira tamainarekin.
RNA mundua
RNAren informazioa gordetzeko ahalmena
RNA eta DNA molekula oso antzekoak dira. Izan ere, DNA eta RNA batu egin daitezke helize bikoitzaren egitura osatzeko.
Martin I.a Enrikez Lakarrakoa
Nafarroako banderazaina
1368ko maiatzaren 3an hil zen eta bere kargua jaberik gabe egon zen 1379 arte Karlos Beaumontekoa izendatua izan zelarik.
Ezkontzak eta haurrak
Martin Enrikez Lakarraoa bi aldiz ezkondu zen.
RNA mundua
DNA eta RNAren arteko konparazioa
Desberdintasun nagusia RNAren erribosa azukrean 2' posizioan dagoen hidroxilo taldea da. Hidroxilo talde honek molekula ezegonkorragoa izatea eragiten du.
Gée-Rivière
Gée-Rivière Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gée-Rivière udalerrian erroldatutako biztanleak 46 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 29 etxebizitza zeuden, 21 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 27 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 21 etxebizitza nagusietatik 19 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek hitu gela zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 11 etxek bost zituzten. 18 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 26 ziren, horien artean 21 aktiboak ziren eta 5 inaktiboak ziren. 21 pertsona aktiboetatik 19 lanean zeuden (9 gizon eta 10 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 5 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden eta 1 ikasten zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Gée-Rivière udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
RNA mundua
DNA eta RNAren arteko konparazioa
RNAk eta DNAk base nitrogenatu desberdinak dituzte. DNAk adenina, guanina, zitosina eta timina erabiltzen ditu, eta RNAk timina eduki beharrean uraziloa du. Hala ere, honek ez du eraginik base parekatzean, izan ere, adenina uraziloarekin batu daiteke timinarekin batzen den moduan.
RNAn informazioa gordetzeko zailtasunak
RNA molekuletan informazio asko ezin da gorde, izan ere, egitura kimikoagatik, RNA molekula handiak oso hauskorrak dira eta nukleotidotan banatu daitezke hidrolisi bidez. Gainera, base nitrogenatuek argi ultramorea xurgatzeko ahalmen handia dute, eta honek mutazioak sorraraztea dakar.
Hipotesiaren aldeko ebidentzia
Hipotesi honen oinarria RNAren informazio genetikoa gordetzeko, transmititzeko eta bikoizteko ahalmenean datza, DNAk egiten duen bezala. RNAk ere erribozima moduan jokatu dezake.
Bere burua ugaltzeko ahalmena duenez, DNAk egiten dituen funtzioak egiteko ahalmena duenez eta jarduera entzimatikoa duenez, RNAk bizi independientea izateko ahalemena zuela uste da.
Nahiz eta nukleotidorik ez aurkitu Miller eta Ureyren esperimentuan, beste esperimentu batzuetan aurkitu izan dira, bereziki Joan Oróren esperimentuetan, non azido zianhidrikotik abiatuta adenina base nitrogenatua lortu zuen.
RNAren sintesirako proposatutako mekanismoak
Hipotesiak esaten du salda primitiboan nukleotidoak disoluzioan aurkitzen zirela. Nukleotido hauek batu egingo ziren, baino azkar apurtuko ziren energia baxuko molekulak izateagatik. Hala ere, pare base batzuk ahalmen katalitikoa zuten batze energia jeisteko, eta honek denbora luzeagoan batuta egotea ekarriko zuen. Katea luzatzen joan ahala nukleotidoak azkarrago batzen ziren.
Proposatu da RNA kate hauek biziaren era primitiboena dela. RNAren mundu honetan RNA kateak beraien artean lehiatzen zuten inguruko nukleotido libreak lortzeko eta hautespen naturalaren menpe zeuden. Molekula eraginkorrenak ziren aurrera egiten zutenak, gaur egun ezagutzen den RNA sortu zuten.
Patrick Forterre mikrobiologo frantzesa hipotesi berri batean ari da lanean. Honen ustez, birusak izan ziren RNAtik DNAra eman zen trantsizioa eragin zutenak eta bakterioen, arkeoen eta eukariotoen eboluzioa sorrarazi zutenak. Honen ustez ere azken arbaso komuna RNAn oinarrituta zegoen izaki bat zen, gero RNA birikoa garatuko zuena. Birus hauetako batzuk DNA birus bihurtu ziren beraien geneak babesteko. Infekzio birikoaren prozesuari esker hiru domeinuen eboluzioa eman zen.
Hipotesi alternatiboa
Alternatiba bezala beste azido nukleiko baten presentzia aipatzen da: azido nukleiko peptidikoa. Molekula hau RNA baino egonkorragoa da eta dirudienez errazagoa sintetizatzeko baldintza prebiotikoetan, izan ere, erribosaren eta fosfato taldeen sintesiak ez direlako errazak.
Treosaren azido nukleikoa eta glizerolaren azido nukleikoak ere aipatu dira.
Beste alternatiba bat HAPzko munduaren hipotesia da (hidrokarburo aromatiko poliziklikoak).
Ignaz Semmelweis
Ignaz Philipp Semmelweis (Buda, Hungaria, 1818ko uztailaren 1a - Viena, Austria, 1865ko abuztuaren 13a) alemaniar jatorriko hungariar sendagilea izan zen.
Biografia
1855. urtean Budako unibertsitateko irakasle izendatu zuten.
Aldez aurretik, 1847an, emakumezkoei erditu osteko egunetan heriotza eragiten zien infekzioaren jatorria zehaztu zuen eta, bera zuzendari zen Vienako ospitaleko ebakuntza-aretoan, eskuak garbitzera behartu zituen ikasle eta osagileak erditzear zegoen emakume bati laguntzen hasi aurretik. Erditu ostean hildako emakumeak nabarmen gutxitzea lortu zuen horrela.
Hala eta guztiz ere, ez zuen laguntza ofizialik jaso, eta hura hil ondoren baizik ez ziren aplikatu hark proposatutako metodoak.
Ateroma
Ateroma arterietako hormetan gantza neurriz kanpo biltzen denean ehunak desegin eta barruan dituzten gaiak protoplasmara botatzen dituztenean sortzen den eritasuna da.
Errubi
Errubi sintetikoak eta imitazioak
1837an, Gaudin ek lehen errubi sintetikoak sortu zituen, tenperatura altuko potasa-argiak eta kromo pigmentu pixka bat fusionatuz. 1847an, Ebelmend arrek zafiro zuria sortu zuten aluminioa azido borikoaz fusionatuz. 1877an, Frenicek eta Freilek kristalezko korindoia egin zuten eta horrekin, harri txikiak moztu zitezkeela konturatu ziren.
Kingdom Come
Kingdom Come (euskaraz Erresuma Badator) Manowar estatubatuar heavy metal musika taldearen abesti bat da. 1988ko Kings of Metal diskoaren barnean kaleratu zuten.
Scriba (New York)
Scriba Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oswego konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Errubi
Errubi sintetikoak eta imitazioak
Frimyk eta Auguste Verneuil ek errubi artifiziala sortu zuten, BaF2 eta Al2O3 kromo pixka batekin gori-gori fusionatuz. Verneuil garai hartan garatzen ari zen sugar fusio prozesuak, beranduago, bere izena izango zuen. 1902an, Verneuilek bere metodo berriaren xehetasunak argitaratu zituen eta berehala, errubi sintetikoaren ekoizpen industriala hasi zuen. 1903an, Verneuilek sugar fusio prozesu hau erabiliz, merkaturako errubi sintetikoak sor zitzakeela iragarri zuen. 1907an, 1.000 kilogramo harribitxi ekoiztea lortu zuen eta 2.000 libra irabazi zituen. 1910ean, Verneuilen laborategia 30 labeko ekoizpen lantegia bihurtu zen. Baina badaude beste prozesu batzuk errubi sintetikoak sortzeko: Czochralskiren trakzio prozesua, fluxu prozesua eta prozesu hidrotermikoa. Errubi sintetiko gehienak sugarren fusiotik sortzen dira, kostu txikikoak direlako. Baliteke, begi hutsez ez ikustea errubi sintetikoen inperfekzioak, baina hurbiletik aztertzean, ildaska kurbak eta gas-burbuilak ager daitezke. Errubiaren inperfekzioak zenbat eta ugariagoak izan, orduan eta baliotsuagoa da. Inperfekziorik ez dituzten harribitxiak artifizialak direla susmatzen da. Dopatzaile sintetikoak gehitzen zaizkie harribitxi batzuei errubi gisa identifikatuak izateko, baina gehienek proba gemologikoak pasa behar dituzte jatorria zehazteko.
Toneri printzea
Toneri printzea (舎人親王) Nara aroko printze inperial bat izan zen, Tenmu enperadorearen semea. Sudoujinkei Enperadorea (崇道尽敬皇帝, Sudōjinkei Kōtei) hil ondorengo izena jaso zuen Junnin Enperadorearen aita bezala. Nara Aroaren hasieran Nagaya Printzearekin batera botere politikoa lortu zuen familia inperialeko buruzagietako bat bezala.
Errubi
Errubi sintetikoak eta imitazioak
Errubi sintetikoek erabilera teknologikoak eta gemologikoak dituzte. Errubi sintetikoen hagatxoak laserrak eta maserrak egiteko erabiltzen dira. 1960an, Theodore H. Maiman ek lehen laserra martxan jarri zuen. Maimanek errubi solido sintetiko bat erabili zuen 694 nanometroko (nm) uhin luzera duen laser argia sortzeko. Errubi sintetikoekin egindako laserrak, gogortasun handia behar den beste aplikazio batzuetan erabiltzen dira oraindik.
Onfalos
Deskribapena
Zilborra oso antzinako garaietatik erdiaren ikurra izan da. Erdi horretatik abiatuta sortuko zen mundua. Ikur honen existentzia ezagutzen da herri ezberdinetan. Hautatutako toki batean jartzeak sakratu eta munduaren erdia bihurtzen zuen. Pausanias geografo greziarrak onfalosari buruz idatzi zuen eta honi buruz erdigune kosmikoaren ikurra dela, non gizakien munduaren, hildakoen munduaren eta jainkoen munduaren arteko komunikazioa sortzen den.
Martin I.a Enrikez Lakarrakoa
Ezkontzak eta haurrak
Bigarren aldiz ezkondu zen Joana Lizasoainekin eta bi seme izan zituen.
Errubi
Errubi sintetikoak eta imitazioak
Imitaziozko errubiak ere merkaturatzen dira. Espinela gorriak, granate gorriak eta kolore gorriko beirak errubi gisa saldu izan dira faltsuki. Harribitxiaren imitazioak erromatarren garaikoak dira. XVII. mendean harriak gorriz koloreztatzeko teknikak garatu ziren, labearen behealdean artile eskarlata errez.
Onfalos
Deskribapena
Delfoseko toki sakratuan XIX. mendean barruti sakratuko aztarnategi handia aurkitu zen, Apolo jainkoari eskainia. Aurkitutako txataletako asko aurkikuntza hauentzako sortu zen museora eraman ziren, horien artean toki hartan gordetzen zen onfalosaren erromatar kopia bat. Jatorrizkoa Apoloren tenpluan zegoen eta haitzurdinezko kopietako bat izan zen Pausaniasek ikusi zuena eraikinaren parean. Onfalosa inguratzen zuen artile zerrenda sarea erliebean irudikatua dago harria estaliz. Jatorrizkoan korapiloak Gorgona buru eran apaindutako harribitxiz apainduta zeuden, goikaldean bi arrano zituela.
Elezaharrak dioenez Zeusek bi arranori unibertsoko bi kontrako puntutatik hegan egiteko agindu zien. Arranoek Delfosen topo egin zuten, non onfalos izeneko kono formako harri batek tokia erakusten duen lekuan. Harria, arraultza erdi formakoa, Apoloren tenplutik gertu eginiko indusketetan aurkitu zen. Munduaren zilborra irudikatzen zuten harri hauek erdigunearen ikur ziren, munduaren sorrera hasiko zen tokiarena. Toki zehatz batean jartzean, toki hau sakratu eta erdigune erlijiosoa bihurtzen zuen. Delfoseko onfalosaren kasuan hala izan zen eta santutegi hau Grezia osoko zilbor edo erdigune erlijiosoa bihurtu zen.
Barrutian aurkitutako txanpon batzuetan onfalosaren irudia ikus daiteke, eskematizatua eta zirkulu baten erdian dagoen puntu batez irudikatua.
Errubi
Erauzketa
K. a. 480. mendetik aurrera, antzinako greziar eta erromatarrek Sri Lanka ko errubiak  ezagutzen zituzten. Honek Sri Lanka errubiaren erauzketa iturririk antzinakoena bihurtu zuen. Sri Lankan, errubi tonurik argienak (askotan "zafiro arrosak") dira ohikoenak. Historikoki, errubiak Thailandia n ere atera izan dira, Pailin eta Samlout Kanbodia ko barrutian, baita Afganistan, Australia, Brasil, Kolonbia, India, Namibia, Japonia eta Eskozian ere. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Madagaskarren, Nepalen, Pakistanen, Tanzanian eta Vietnamen aurkitu ziren errubi aztarnategiak.
Errubiak Afganistanen eta Pakistanen ere erauzten dira. Pakistango Kaxmirrean milioika errubiko erreserba handiak daude, bilioi erdi dolarrekoak. Hala ere, 2017tik aurrera meategi bakarra zegoen (Chitta Kathan) inbertsio faltagatik. Afganistanen, errubiak Jegdaleken erauzten dira.
Ipar Mazedoniako Errepublika errubi naturalak dituen Europako herrialde bakarra da. Prilep hiriaren inguruan aurki daitezke meatzal guneak. Errubi mazedoniarrek kolore bakarreko harribitxiak dituzte, mugurdi kolorekoak. Errubia mazedoniar armarrian ikus daiteke.
Errubi batzuk Montana, Ipar Carolina, Hego Carolina eta Wyoming estatuetan aurkitu dituzte. Batzuetan, espinela (beste harribitxi gorri bat) errubiekin batera egoten da harribitxi edo marmolezko hartxintxar berean. Nahiko ohikoa da esperientzia gutxiko meatzariek, espinela gorriak errubiekin nahastea. Hala ere, kalitate hobereneko espinela gorria, errubi baten batez besteko preziora hurbildu daiteke.
Motak jatorriaren arabera
Errubi-harribitxi mota ezberdinak daude merkatuan. Harribitxi honen motak meatze eremuaren arabera sailkatzen dira. Orain, errubi harribitxien motak eta haien jatorria eztabaidatuko ditugu.
Errubi birmaniarra
Errubi birmaniarrak edo Myanmarreko errubiak munduko errubi estimatuenetakoak dira. Mota honetako harribitxiak kalitate bikainekoak dira, gorri disdiratsua eta inklusio txikia daukate. Errubi birmanazko harribitxiek beti izaten dute inperfekzioren bat gorputzean, beraz, birmanazko errubi bat erosten duzun bakoitzean, lehenik eta behin, harrian inklusio txikiren bat dagoela ikuskatu behar da, originala izan dadin.
Errubi afrikarra
Afrikako errubiek, oro har, tamaina eta kalitate ezberdinak dituzte. Odol gorri edo gorri ilun kolorekoak dira, baina, bertan jasotzen diren errubi kolorerik onenak gorri ilunekoak dira. Mozambiken, bereziki, errubi asko erauzten dituzte eta herrialdearen iparraldean aurkitutako asterismodun errubiengatik dira ezagunak.
Errubi thailandiarra
Thailandiako errubiak Bangkokeko hego-ekialdetik datoz. Thailandiako errubiak baino ospetsuagoak diren bakarrak birmaniar errubiak dira. Bertakorrubiak kalitate bikainekoak dira, baina, tonu ilunagoak dituzte normalean, marroiz eta gorri morez tindatuak, burdina eta kromoaren konbinazioaren ondorioz.
Errubi tanzaniarra
Tanzaniako errubiak bere purutasun eta fintasunarekin liluratzen du. Bere balioa etengabe igotzen ari da, neurri txikitan aurkitzen delako. Harribitxi hauek Songea eskualdetik ateratzen dira.
Tanzaniako errubi harrieen itxura hessonitar harriaren nahiko antzekoa da bere koloreagatik. Kolorearen intentsitatea txikiagotu egiten da tamainarekin, beraz, Tanzaniako errubi harrien tamaina zenbat eta txikiagoa izan, orduan eta baliotsuagoak dira; harriaren tamaina handitu ahala, harriaren kolorea desagertzen hasten baita. Dena den, euren lehiakide ospetsuenen harriak baino eskuragarriagoak dira. Alegia, errubi hauek ez dira birmaniar eta thailandiar errubiak bezain garestiak.
Madagaskarreko errubia
Madagaskarreko errubiak beste motak baino aukera merkeago bat dira. Baina, nahiz eta nahiko berriak izan, bertatik ateratzen diren zeta delikatuko harriak egunetik egunera harribitxien merkatuan presentzia gehiago daukate. Madagaskarreko errubiek efektu optiko bereziak dituzte: asterismoa (izar efektua) edo chatoyancea (katu begi efektua).
Andilamena eta Vatomandry-ko meatzaritza-eskualdeetan daude Madagaskarretik ateratzen diren errubi berezienak. Eremu horietan dagoen errubien kalitatea desberdina da, alegia, eskualde hauetan errubiak arroka igneoen barietate zabal batean aurki daitezke. Harribitxi hauek gorri-laranja eta gorri kolorea izaten dute.
Afganistango errubia
Afganistango meatzal-lekuak Badakshan eta Jagdalek eskualdeetan daude. Jagdaleken sortzen den  errubi motakolore gorri ilun eta gorri-morekoa da. Jagdaleko errubiek munduko beste leku batzuetan aurkitzen ez dituzten ezaugarriak dituzte.
Tratamendua
Harribitxiak saldu aurretik tratamenduen bitartez errubien kalitatea hobetzea ohiko praktika da. Hauek dira harriei gehien egiten zaizkien hobekuntzak: kolorea aldatzea, gardentasuna hobetzea (errutilo-inklusioak disolbatuz), pitzadurak estaltzea edo erabat betetzea. 1990eko hamarkadaren amaieran, kostu txikiko materialen ekoizle garrantzitsu batek termikoki tratatutako errubien ekoizpena handitzea eragin zuen eta, ondorioz, errubiaren prezioek behera egin zuten.
Tratamendu termikoa
Errubiei tratamendu termikoa aplikatzea da tratamendurik zaharrena eta ohikoena. Korindoi izeneko aluminio eta oxigeno atomoz osatua dagoen errubia milioika urtetan zehar lurraren gainazalaren bero eta presiopean egon da. Beroak eta presioak mineral hau arroka igneoen pitzaduretan sartzen den likido bihurtzen dute. Likidoa hozten den heinean, kolorerik gabeko kristal bihurtzen da. Hala ere, beste mineral batzuen arrastoek (askotan bakarrik %1a), kolorerik gabeko korindoi hau, gorri, arrosa, hori eta urdinera alda dezakete. Oligoelementua kromoa bada, korindoia gorri bihurtzen da eta horrela, errubiak sortzen dira. Oligoelementua burdina eta titanioa bada, berriz, urdin koloreko zafiroak bihurtzen dira.
Prozesu hori tenperatura kontrolatua duten labeetan egiten da. Tratamendu termiko hauetan, harribitxiak 1800 °C (3300 °F) inguruko tenperaturak izaten dituzte. Errubi batzuk bero-prozesu baxuago bat jasaten dute, 20-30 minutuz ikatz gainean berotzen 1300 °C (2400 °F) inguruko tenperaturan. Zeta partzialki hausten da eta kolorea hobetu egiten da.
Nahiz eta metodo zaharra izan, Asiako hegoaldeko eta hego-ekialdeko mendi-hegaleko herrixketan ikus daiteke oraindik. Groenlandiako harribitxiek Myanmarretik ateratzen diren harrien kolore antzekoa dute eta modu etiko eta arduratsuan ateratzen dira. Tratamendu termiko tradizional hau ia erabat onartua dago harribitxien munduan.
Berunezko beiraren tratamendua
Beiraz edo hausturaz beteriko errubiak kalitate gutxiagoko errubiak dira. Pitzadura asko dituztenak zuritu egiten dira eta, ondoren, berunezko beiraz berotzen dira tenperatura baxuetan. Beirak hutsuneak betetzen ditu eta errubi gardena sortzen du. Azken urteotan ohikoagoa bihurtu den beste tratamendu bat berunezko beira betetzea da. Tratamendu honetan, berotze-prozesuan zehar material gehigarriak sartzen zaizkio harribitxiaria. Errubiaren barrunbeak berunezko beiraz (edo antzeko materialez) bete eta hausturak estali ditzakete harria gardenagoa bihurtzeko.
Prozesua lau urratsetan egiten da:
Errubiaren kolorea hobetu nahi izanez gero, beira-hautsa kobrearekin edo beste oxido metaliko batzuekin nahastu daiteke; baita sodioa, kaltzioa, potasioa eta antzeko elementuekin ere. Bigarren beroketa-prozesua hiru edo lau aldiz errepikatu daiteke, baita nahasketa desberdinak aplikatu ere. Errubiak berotzen direnean (konponketak egiteko), ez dira azido borazikoarekin edo beste edozein substantziarekin estali behar, horrek gainazala marka dezakeelako. Tratamenduaren eraginkortasuna identifikatzeko barrunbeetan eta hausturetan burbuilak dauden bilatu behar da 10x -ko lupa erabiliz.
Tratamendu honek errubia hobetuko du, baina haren balioa murriztuko du, betegarritzat hartzen baita. Tratamendu hau harribitxiak modu erregularrean ekoizteko eta prezio oso eskuragarrietan saltzeko premia dagoenean egiten dira.
Harribitxiaren garbiketa eta zaintza
Errubiak gogorrak eta iraunkorrak dira, eta, beraz, ez dute zaintza berezirik behar. Errubia modu seguru, erraz eta eraginkorrean garbitu daiteke xaboi-ur epelarekin eta eskuila edo oihal leun batekin.