cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Haurren trafiko
Nazio Batuen Gutunak honela definitzen du adingabeen trafikoa: "Esplotazio helburuekin haur bat atzitzea, garraiatzea, lekualdatzea, hartzea edo jasotzea". Definizio hau dokumentu bereko "pertsonen salerosketaren" definizioa baino askoz zabalagoa da. Haurren salerosketaren tamainari buruzko estatistika zehatzak lortzea zaila den arren, Lanaren Nazioarteko Erakundearen arabera, urtero 1,2 milioi adingabe dira salerosketaren biktima. Hala ere, azken hamarkadan soilik igo dira praktika horren prebalentzia eta ondorioak nazioarteko gorakadara, ikerketa eta ekintza publikoaren gorakada nabarmenaren ondorioz. Horregatik, hainbat neurri proposatu eta ezarri ziren, lau kategoriatan sailka daitezkeenak: babes zabala, prebentzioa, legea aplikatzea eta biktimei laguntzea.
Adingabeen salerosketa jorratzen duten nazioarteko dokumentu nagusiak honako hauek dira: 1989ko Haurren Eskubideei buruzko Konbentzioa, 1999ko haurren lan modurik okerrenak debekatzeari buruzko Hitzarmena, eta Nazio Batuen Protokoloa, pertsonen salerosketa prebenitu, erreprimitu eta zigortzeko.
Definizioa
Haurren salerosketari buruzko lehen nazioarteko tresna garrantzitsua 2000. urtean ezarritako Nazio Batuen Palermoko Protokoloen zati bat da. Pertsonen salerosketa prebenitzeko, erreprimitzeko eta zigortzeko protokoloa da, bereziki emakumeak eta haurrak. Dokumentu honen 3. artikuluak (a) haurren trafikoa honela definitzen du: "Esplotazio helburuekin haur bat atzematea, garraiatzea, lekualdatzea, hartzea edo jasotzea". Haurrak salerostearen definizio hau nazioz gaindiko salerosketa kasuetan eta/edo antolatutako gaizkile taldeak tartean sartzen dituzten kasuetan bakarrik aplikatzen da; hala ere, gaur egun, haurren trafikoa parametro horietatik kanpo ere gertatzen dela onartzen da. Definizio hori zabaldu da, lekualdaketa eta ustiapena salerosketaren funtsezko alderdiak direla baieztatuz. Erabilitako "haur" definizioa Nazio Batuen Haurren Eskubideei buruzko Konbentzioan (1989) agertzen dena da, eta honela dio: "Haur gisa hamazortzi urtetik beherako gizaki oro hartzen da, salbu eta, aplikagarri zaion legearen arabera, lehenago adin-nagusitasunera iritsi bada". Definizio honetan jasotako bereizketa garrantzitsua da, izan ere, herrialde batzuetako "adin nagusitasuna" hamazortzi urtetik beherakoa delako, eta honek, haurren trafikoa legez denari eragiten dio.
Lege tresnak
Haurren salerosketa jorratzen duten nazioarteko, eskualdeko eta nazioko tresna asko daude. Tresna horiek haurren trafikoa legez zer den definitzeko erabiltzen dira, praktika hori sustatzen dutenen edo horretan dihardutenen aurkako legezko ekintzak egin ahal izateko. Tresna juridiko-legal horiek termino anitzek ezagutzen dituzte: hitzarmenak, protokoloak, memorandumak, baterako ekintzak, gomendioak eta adierazpenak.
Giza eskubideen nazioarteko tresnak
Lege-tresna horiek Nazio Batuek garatu zituzten, giza eskubideak eta, bereziki, haurren eskubideak babesteko ahaleginean.
Lanari eta migrazioari buruzko tratatuak
Haurren trafikoak, askotan, haurren lana eta migrazioa inplikatzen du. Hala, nazioarteko esparru hauek ezartzen dute praktika horiek zein kasutan jotzen diren legez kanpokotzat.
Eskualdeko tresnak
Era berean, eskualdeko hainbat tresna garatu dira herrialdeak orientatzeko haurren salerosketari buruzko erabakietan. Jarraian, tresna nagusietako batzuk aurkezten dira, baina beste asko daude:
Lege nazionalak
Ezarri diren nazioarteko printzipioetan oinarrituta, adingabeen trafikoari buruzko lege nazionalen garapenak mundu osoan jarraitzen du. Salerosketaren aurkako legeria goretsi egin da Pertsonen Salerosketaren aurka Borrokatzeko Nazio Batuen Ekimen Globalaren bidez; izan ere, trafikatzaileak eta trafikoaren biktimak dagokien moduan tratatzen direla bermatzen du: adibidez, «Migrazio-legeak erabiltzen badira trafikatzaileak jazartzeko, askotan gertatzen da biktimak legez kanpoko migratzaile gisa ere prozesatzen direla; aldiz," Trafikatzaile "eta" salerosketaren xede den pertsona "kategoria espezifikoa badago, orduan litekeena da biktima halakotzat tratatzea». Haurren trafikoarekin lotutako lege nazionalak egoteak salerosketaren biktimek edo haien senideek trafikatzaileen aurkako ekintza zibil egokiak hasteko aukera ere ematen die.
Identifikazioa
Adingabeen trafikoaren definizio konplexuak eta lege nazionalen eta horien interpretazioen arteko desberdintasunek zaildu egiten dute salerosketaren biktima diren haurrak identifikatzea. Adibidez, haurren trafikoari buruzko Europako eztabaidak ez du adostasunik haurren salerosketa beste esplotazio-testuinguru batzuetatik bereizteko moduari buruz, hala nola migratzaileen Social dumping, adingabeen salmenta eta legez kanpoko migratzaileen trafikoa.
Biktima posible bat estatuko agintariekin harremanetan jartzen denean, denbora behar da adingabea salerosketaren biktima gisa identifikatzeko. Prozesua, askotan, haurraren historia sakonki ezagutzeaz baliatzen da. Haur batek legearekin arazoak dituenean, haurraren historia osoa entzuteak gizarte-langileei eta funtzionarioei laguntzen die zehazten ea haurra benetan krimen baten biktima den, hala nola esplotazioa, abusua edo trafikoa. Administrazio-prozesu batean, asilo-prozedura batean, dagoen haur batentzat, haurraren historia osoa entzuteak gizarte langileei laguntzen die salerosketa kasuak detektatzen. Haurrak ez dira gai beren istorio osoak izendatutako agintariekin eta gizarte zerbitzuko profesionalekin partekatzeko. Zerbitzuen hornitzaile batzuek ikusi dute haurrarekin konfiantzazko harreman egonkor bat ezartzeak esplotazio- eta salerosketa-esperientzien dibulgazioa areagotzea sustatzen duela, bestela detektatu gabe jarrai dezakete. Konfiantza eraikitzeko prozesuan, haurraren segurtasuna, ongizatea eta garapena bermatzeko laguntza- eta laguntza-zerbitzuak eman daitezke.
Nazioarteko zuzenbidearen arabera, adingabeen salerosketaren biktima identifikatuek beste delitu batzuen biktima diren haurren berme berezi berberak izateko eskubidea dute. Berme horien artean daude zaintza, laguntza eta legezko ordezkaritza izateko eskubidea, segurtasuna eta babesa, errekuperazio fisiko eta psikologikorako eta birgizarteratzerako laguntza, migrazio estatuaren erregularizazioa, erreparaziorako eskubidea, eta prozesu penal batean alderdi edo demandatzaile gisa jarduteko eskubidea. Legez kanpoko jardueretan edo jarduera kriminaletan esplotatuak izan diren salerosketaren biktima diren haurrentzako berme garrantzitsu bat "zigorrik ez ezartzea eta pertsonen salerosketaren biktimak epaitzea" da. Horrek esan nahi du delituen biktima diren haurrak, baita gizakien trafikoa ere, babestu egin behar direla zigorren edo epaitzeen aurka, biktima gisa duten egoerarekin lotuta egindako ekintzengatik.
Haurren Eskubideei buruzko Nazio Batuen Konbentzioaren 19. eta 32-36. artikuluek debekatu egiten dute adingabeak edozein modutan eta edozein testuingurutan ustiatzea. Indarkeriaren, esplotazioaren edo abusuaren eraginpean dagoen haur oro delinkuentziaren biktimatzat har daiteke, eta hari lotutako eskubideak eta prerrogatibak ditu, babesa eta laguntza jasotzea barne, errekuperatzeko eta errehabilitatzeko zerbitzuak, justiziarako sarbidea, edozein prozedura judizial edo administratibotan behar diren berme prozesalekin. Ustiatzeko arriskuan dauden haurrak halakotzat identifikatu eta aintzatetsi behar dira. Horrek esan nahi du laguntza eta babesa jasotzeko eskubidea dutela, ustiapena edo arriskuen ondoriozko beste edozein kalte saihesteko. Kontuan hartuta salerosketaren xede izan diren haurrak identifikatzeko zailtasunak eta esplotazio modu eta testuinguru guztien aurkako babes zabala, Konbentzioaren arabera emandakoa, haurraren eskubideetan oinarritutako ikuspegi batek lehentasuna emango dio esplotazioaren edo beste delitu batzuen biktima diren haurrak eta arrisku egoeretan dauden adingabeak identifikatzeari. Esplotazioa salerosketa testuinguru batean gertatzen den zehaztea mendeko garrantzia du haurraren babesaren eta eskubideen testuingururako. Batez ere poliziaren eta fiskaltzaren ikerketak izan daitezke interesgarriak.
Prebalentzia
Zaila da urtean kalkulu fidagarriak egitea salerosketaren xede diren adingabeen kopuruari buruz, batez ere praktika horren izaera estali eta kriminala delaren eraginez. Sarritan, urteak behar izaten dira haurren salerosketari buruzko kalkuluak biltzeko, eta, ondorioz, datuak ez dira nahikoak eta zaharkituak izan daitezke. Datuak biltzeko prozesu hori zaildu egiten da oso herrialde gutxik argitaratzen dituztelako haurren salerosketaren estimazio nazionalak. Ondorioz, eskuragarri dauden estatistikak arazoaren benetako irismenaren gutxiespentzat jotzen dira.
Prebalentzia globala
Umeen trafikoa munduko eskualde guztietan dokumentatu da. Praktika horren prebalentziari dagokionez, zifra fidagarriena Lanaren Nazioarteko Erakundeak ematen du; izan ere, kalkuluen arabera, 1,2 milioi haur dira urtero salerosketaren biktima; kalkulu horren barruan sartzen dira mugaz gaindiko salerosketa eta barneko salerosketa.
Eskualdeko prebalentzia
Eskualde mailan, Lanaren Nazioarteko Erakundeak honako kalkulu hauek egin ditu urtero haurren zirkulaziorako, eskualdeka:
Aurreko zenbakiek adierazten duten bezala, haurren trafikoa maizago gertatzen da Latinoamerikan eta Karibean. Garapen bidean dauden herrialdeetan ere maizago gertatzen da, baina herrialde garatu eta industrializatuetan ere gertatzen da. Adibidez, Pennsylvaniako Unibertsitateko Gizarte Laneko Eskolak txosten bat argitaratu zuen, non kalkulatzen den 300.000 gazte estatubatuar ere egon daitezkeela sexu esplotaziorako arriskuan merkataritza helburuekin, edozein unetan. Estatu Batuetako Estatu Departamentuak txosten bat argitaratzen du urtero, herrialde gehienetan pertsonen eta haurren salerosketaren prebalentziari buruzko datu zabalak ematen dituena.
Historia
Samuel Pyeatt Menefee antropologoaren arabera, XVII. mendearen amaieran eta XVIII. mendean gurasoek aurre egin behar zioten pobreziaren ondorioz, "Seme-alabak saldu zituzten (egia esan, seme-alaben zerbitzuak, baina baita pertsonak ere)". Salmenta hau, arrazoi ekonomikoengatik, emazteen salmentak baino induzituagoa zen, eta prezioak, datu mugatuetan oinarrituta eginak, "Nahiko altua izan dela dirudi". Saldutako haur asko tximiniak kentzeko ume gisa erabili zituzten, behar bezain txikia izateari utzi zioten arte. Prostituzioa beste arrazoi bat izan zen mutikoen salmentagatik, oro har neskatoak. Haur batzuk bahitu eta saldu egin zituzten. Dirudienez, erosketa "haurtxoak hazteko operazioen" bidez ere egin zen.
Haurrak eta familiak
UN.GIFT unitatearen arabera, adingabeen trafikoak eragin handia du salerosketaren biktima diren haurrengan eta haien familiengan. Lehenik eta behin, trafikoaren ondorioa izan daiteke salerosketaren biktima den adingabearen heriotza edo lesio iraunkorra. Hori "lekualdaketa" arriskutsuko etapa batetik etor daiteke, edo "ustiapen" faseko alderdi espezifikoetatik, hala nola lan baldintza arriskutsuetatik. Bestalde, salerosketaren biktima diren adingabeei askotan ukatu egiten zaie mediku laguntza jasotzea, eta horrek areagotu egiten du lesio larriak, gaixotasunak eta heriotza izateko arriskua. Salerosketaren biktima diren adingabeek ere etxeko indarkeria jasaten dute askotan; kolpeak jaso ditzakete eta elikagaiak kendu, obedientzia lortzeko. Gainera, adingabe horiek substantzien abusuari aurre egin behar izaten diote maiz; drogak "ordainketa" gisa har ditzakete, edo adikzio bihur daitezen eta trafikatzaileekiko mendekotasun handiagoa izan dezaten. Beste delinkuentzia mota askotan ez bezala, tratamenduaren xede diren haurren trauma sarritan luzatu eta errepikatu egiten da, eta horrek eragin psikologiko larriak eragiten ditu. UN.GIFTek dio salerosketaren biktima diren adingabeek depresioa, antsietatea eta estres postraumatikoaren nahasmenduak izaten dituztela sarritan, besteak beste. Familietan ere ondorioak larriak dira. Familia batzuen ustez, seme alabak lana aurkitzeko lekualdatzea bidaltzeak edo baimentzeak, diru sarrera gehigarriak ekarriko ditu; familia askok, ordea, ez dituzte seme alabak ikusiko. Horrez gain, UN.GIFT erakundeak aurkitu du salerosketa modu jakin batzuek, bereziki neskatoen esplotazio sexualak, "Lotsa" ekartzen dietela familiei. Horrela, kasu batzuetan, salerosketatik ihes egiteko gai diren haurrak, euren familietara itzultzen dira, arbuiatuak eta ostrazismora kondenatuak direla deskubritzeko bakarrik.
Komunitateak
Adingabeen trafikoak ere eragin handia izan dezake komunitateetan, komunitate bateko hainbat haur salerosketaren xede badira. Salerosketaren biktima diren adingabeen hezkuntza eten egiten denez, komunitatearen garapen soziala oztopatu egiten da. Hezkuntza faltaren ondorioz, salerosketatik ihes egitea lortzen duten haurrek gaitasun txikiagoa izan dezakete gainerako bizitzetan lana aurkitzeko. Gainera, salerosketaren xede diren neskak oztopo bereziei aurre egin behar diete, hala nola ezkontzeko aukerak murriztu egin daitezke, baldin eta komunitatea konturatzen bada salerosketaren xede izan direla, batez ere sexu esplotazioari dagokionez.
Nazioak
Nazio mailan, garapen ekonomikoa nabarmen oztopatu daiteke salerosketaren biktima diren haurren hezkuntza faltagatik; horrek etorkizuneko langileen ekoizpen ahalmena galtzea dakar. Familietara itzultzea lortzen duten haurrak zama ekonomiko handia izaten dira askotan, hezkuntza falta eta ustiategian zehar izan ditzaketen gaixotasun eta lesioak direla eta. Salerosketaren xede izan diren adingabeen errehabilitazioak kostu handiak dakartza, beren komunitateetan behar bezala parte hartzeko gai izan daitezen. Bestalde, haurren salerosketaren iraunkortasunak jarduera kriminal jarraituaren presentzia eta sare kriminalen existentzia adierazten du, gehienetan drogekin eta indarkeriarekin lotuta daudenak. Ondorioz, UN.GIFTek adingabeen trafikoa aipatu du segurtasun nazionalaren eta mundialaren aurkako mehatxuen adierazle garrantzitsu gisa.
Proposatutako irtenbideak
Adingabeen salerosketarako irtenbideak edo "salerosketari aurre egiteko ekintzak" lau kategoriatan sailka daitezke:
Babes zabaleko ekintzak salerosketaren biktimak erortzeko arriskuan dauden adingabeei zuzenduta daude, eta haurren salerosketari buruzko sentsibilizazioa barne hartzen dute, bereziki komunitate kalteberetan. Era berean, arreta komunitario mota horrek barnean hartzen ditu familia ahulen egoera ekonomikoa hobetzera bideratutako politikak, seme alabak lanera bidali beharrean arrazoizko aukerak izan ditzaten. Adibide gisa, helduentzako enplegu aukeren gehikuntza eta baliabideak baldintzatuko transferentzia programak sartzen dira. Babes zabaleko beste programa garrantzitsu bat, UN.GIFT eta LANEk babestua, genero berdintasuna erraztea da, bereziki haurrentzat eskuragarria den kalitatezko hezkuntza hobetuz. Haurren salerosketari buruzko sentsibilizazioa areagotzeko beste modu bat gai horri buruzko kanpaina orokor bat da.
Prebentzio ekintzak haurren salerosketaren praktika errealari ekitean oinarritzen dira, batez ere trafikatzaileak detektatzeko eta epaitzeko lege esparruak aplikatuz. Barne hartzen du, halaber, LANEren lanaren nazioarteko arauak ezartzea eta aplikatzea, bai eta migrazio praktika seguruak eta legalak garatzea ere.
Legearen aplikazioa trafikatzaileen jazarpenari buruzkoa da; UNICEFen arabera, umeen salerosketa onartuko ez dela dioen mezua bidaltzeko modurik onena umeen trafikatzaileak epaitzea da. Trafikatzaileak salerosketaren hiru faseetako edozeinetan "harrapatu" daitezke: errekrutatzea, lekualdatzea eta/edo ustiatzea; salerosketaren aurkako legeak eta haurren lanari buruzko legeak behar bezala aplikatu behar dira. Horrez gain, UNICEFhak oinarrizko zaintza sistemak garatzea proposatu du, komunitateek legezko agintariei ohartarazteko, baldin eta haurren trafiko seinaleak detektatzen badituzte.
Lehenik eta behin, biktimak identifikatuz hasten da babesa; haurren trafikoari buruzko legeek behar bezala eta berariaz zehaztu behar dute zer den "salerosketaren biktima". Legezko prozedurak ezarri behar dira haurrak salerosketa egoeretatik kentzeko, haien familiei itzultzeko edo beste giro egoki batean birkokatzeko. Biktimek banakako laguntza eta errehabilitazio fisiko eta psikologikorako sarbidea ere izan behar dute, berriro integratu eta bizitza funtzionala berreraiki ahal izateko. Azkenik, "Biktimizazio bikoitza" saihesteko neurriak hartu behar dira, hau da, salerosketaren xede izan diren haurrak biktima gisa tratatzen direla ziurtatu behar da, eta ez gaizkile gisa. "Biktimizazio bikoitzaren" adibide bat Ameriketako Estatu Batuetako sexu esplotazioan legez kanpo trafikatutako haur bat izango litzateke, eta ondoren, trafikotik aske, legez kanpoko etorkintzat jotzeagatik auzipetua.
Dagozkion erakundeak
Erakunde askok haurren trafikorako irtenbide posibleak proposatu dituzte. Erakunde horiek jardunbide horrekin eta desagerrarazteko ezar daitezkeen politikekin lotutako ikerketak egiten jarraitzen dute. Nazioartean aintzatespen handiena duten erakundeen artean daude:
Brazacott
edota Brazacott, 'Bosvrosyow', Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Aneurin Bevan
Aneurin Bevan edo Nye Bevan (Tredegar, Monmouthshire, 1897ko azaroaren 15a –Chesham, Buckinghamshire, Ingalaterra, 1960ko uztailaren 6a) politikari galestar ezaguna izan zen, Erresuma Batuko Alderdi Laboristakoa, XX. mendeko erdialdean bere alderdian kide nabarmena eta Osasun Ministroa izan zena (1945-1951), National Health Service zerbitzu publikoaren sorrera (1948) bultzatu egin zuena.
Klieština
Klieština Eslovakiako udalerri bat da, Považská Bystricako barrutian kokatuta. 5,31 km²ko azalera du eta 333 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1408. urtekoa da.
Sesamo olio
Sesamo olioa edo sesamo-olioa sesamo-hazietatik eratorritako landare-olio jatekoa da. Sukaldeko olio gisa Hego Indian erabiltzeaz gain, Ekialde Hurbileko, Afrikako eta Hego-ekialdeko Asiako sukaldaritzan zapore-indartzaile gisa erabiltzen da. Lurrin eta zapore bereizgarria du.
Elikagai ugariko hazitako olioa oso ezaguna da medikuntza alternatiboan, masaje eta tratamendu tradizionaletatik egungo egunetara.
Olioa preziatua da Asian eta landaretan oinarritutako olio zaharrenetariko bat da, baina mundu mailan gaur egungo produkzio modernoak mugatua izaten jarraitzen du olioa ateratzeko beharrezkoa den eskuzko uzta prozesuagatik.
Hontoria de Cerrato
Hontoria de Cerrato Palentziako udalerria da.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 111 biztanle zituen.
Cristatogobius albius
Cristatogobius albius Cristatogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Rammas Echor
Zirkulu formakoa, Ered Nimrais mendilerroaren oinean hasten zen, mendilerro honen iparrekialdeko magaletan, ekialderantz hedatu eta, hamar legoa egin ondoren, hegoalderantz kurba bat egiten zuen, Pelennorreko Zelaiak inguratzen hasteko atzera eginez. Ate Handiaren iparrekialdean, harresia, beste lau legoa urruntzen zen, Anduinen ertzak inguratuz. Erresumaren antzinako hiriburu inguruan, alboetan, almenadun bi dorre zituen ate bat eraiki zen, "Lubetako Goardiaren Dorreak" bezala ezagutzen zirenak, gotortutako lubeta baten gainean, Osgiliatheko ibi eta zubietatik zetorren bidea babestu eta zaintzeko. Toki osoa, "Lautadako Gotorlekuak" bezala ezagutzen zen. Jada Minas Tirithetik gertuago (hau da, hegoekialdean), Rammas harresia, hiritik legoa bat baino pixkat gehixeagoraino hurbiltzen zen, eta ibaiak, Emyn Arnen inguratzeko mendebalderanzko bapateko bihurgune bat egiten zuenez, harresia, ibaiaren ertzetan bertan altxatzen zen. Hiritik gertu zegoen Mindolluin mendiaren alboekin "tupust" eginez amaitzen zen.
Eraztunaren Gerran, Rammas harresia, Denethor II.a seneskalaren aginduz konpondua izan zen. Mendebaldean zuen atetik, horietako lehena, Gandalf eta Pippin igaro ziren, Shadowfax zaldiaren gainean, Edorasetik Minas Tiritherako euren bidaian, eta han geldiarazi zituen Hirgonek, Harresiko zaindarietako batek. Han, lehen aldiz ikusi zuten Gondorreko gizonek hobbit bat. Bost egun beranduago, "Lubetako Goardiaren Dorre"etan, Gondorreko hiriburuaren setioaren lehen gudua, "Lautadako Gotorlekuetako gudua", non Faramirrek, bere azken indarrekin eutsi zion Minas Morguleko armadaren erasoari, Pelennorreko Zelaiak inbaditzeko prestatzen ari zena. Azkenik, Denethorren semea garaitua izan zen, baina kalte handiak eragin zizkion Morguleko armadari. Edozein kasutan, Rammas Echor harresia, orkoek erabat suntsitu zuten Nazgûlen Jaunaren azken erasoan.
Minas Tirith Minas Tirith
Øystre Slidre
Øystre Slidre Norvegiako udalerria da. Oppland konderrian kokatua dago. 963.10 km² ditu eta 3,176 biztanle ditu.
Luis Arteaga García
Familia eta ikasketak
Txileko Santiagon jaio zen 1871n, Luis Arteaga Morales eta Elvira García Lastarriaren semea. Lehen eta bigarren mailako ikasketak Institutu Nazionalean egin zituen. Txileko Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean jarraitu zituen ikasketak, lizentziatu gabe.
Clara Gómez Cibilsekin ezkondu zen, eta harekin lau seme-alaba izan zituen: Raúl, Rosa Olga, Raquel eta Herminia.
Karrera publikoa
1889ko urriaren 1ean hasi zuen bere jarduna administrazio publikoan, Ogasun Ministerioan sartuz funtzionario laguntzaile gisa, kargu hori 1891 arte izan zuen Urte horretako gerra zibilean José Manuel Balmaceda Errepublikako presidentearen aurka borrokatu zen Kongresuko alderdiko Armadan sartu zen. Gatazka horretan, Concóneko eta Placillako guduetan parte hartu zuen, kapitain mailarekin erretiratuz.
Geroago, 1894ko abuztuaren 16an, Perun Txileko Legazioko ofizial izendatu zuten, Máximo R. Lira ministro ahalduntsuaren aginduetara. Hamarkada bat beranduago, 1906an, Germán Riesco presidenteak izendatu zuen Aricako Departamenduko Gobernadore, eta kargua izan zuen ondorengo hiru lehendakaritzatan, 1920ra arte
Jarraian, 1925ean, Arturo Alessandri presidenteak Atzerri Arazoetarako Ministerioko kontseilari izendatu zuen —ministro ahalguztidun gisa—, 1931ko uztailean Carlos Ibáñez del Camporen presidentetza amaitu arte Alessandriren bigarren gobernuaren gogoetan, 1938ko irailaren 15ean, berak izendatu zuen Kanpo Arazoetako eta Merkataritza Ministerioko buru, urte horretako abenduaren 24ko administrazioa amaitu arte.
Thorvald Niss
Thorvald Simeon Niss (Assens, 1842ko maiatzaren 7a - Frederiksberg, 1905eko maiatzaren 11) daniar margolaria izan zen.
Luis Arteaga García
Karrera publikoa
Beste jarduera batzuen artean, Club de La Unión eta Txileko Historia eta Geografia Elkarteko kide izan zen. Santiagon hil zen 1938an.
Thorvald Niss
1861ean Danimarkako Errege Akademian gaueko eskolak jasotzen hasi zen eta 1863an Kopenhageko Errege Portzelana Fabrikan dekoratzaile lanetan hasi zen. 1870eko hamarkadan Otto Bache ezagutu zuen, bere estudioan lan egitera gonbidatu zuena, eta 1880ko hamarkadaren hasieran paisaia modernoen margolaria zen. Beka bati esker Italiara, Greziara eta Parisera bidaiatu zuen. 1887an Skagenera joan zen eta Skagengo margolarien taldean sartu zen. 1887an Danimarkako Arte Ederren Errege Akademiako kide aukeratu zuten.
Luis Arteaga García
Oharrak
<references group="Nota" />
Mindolluin
Tolkienen legendariumean, Mindolluin mendia (Dorre erako buru urdina esan nahi duen elfoerazko hitza), Ered Nimrais mendilerroko mendirik garrantzitsuenetako bat zen. Ered Nimraisen ekialdeko muturrean kokatua, Minas Tirith hiriaren gainetik altxatzen zen, eta honekin, Goardiako Muinoaren bidez elkartzen zen.
Bere hegoaldeko magalean, ordoki bat zegoen, tontorrak estaltzen zituzten elurpean, eta hiriaren bizkarrean zegoen amildegia domeinatzen zuena. Han, Aragornek eta Gandalfek, mende asko lehenago ereindako Minas Tiritheko Zuhaitz Zuriaren kimu bat aurkitu zuten, Elendilen etxearen ikurra zena, eta Iturburuaren Plazan landatua izan zena. Iparraldean, mendiaren itzalpean, Druadaneko Oihana zegoen, Gizaki Basatien bizilekua, antzinako herri bat, oso landatiarra, Rohirrimei, Gondorren setioa apurtzen lagundu ziena.
Goardiaren Muinoa
Hau zen Minas Tirith Hiria zegoen muinoaren izena, Mindolluin mendiaren adarretako batekin elkartzen zena. Muinoak, 210 metro inguruko altuera zuen, eta Ate Handiaren atzean zegoen.
Muinoaren tontorrean, Dorre Zuria altxatzen zen gotorlekua zegoen.
Presinge
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Augusto de Lima
Augusto de Lima Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Libarona
Libarona Gatikako auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 55 biztanle ditu.
Brent (Kornualles)
Brent, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Polperro herritik 500 metrora.
Jarmo
Jarmo (Qal'at Jarmo) Iraken dagoen gune arkeologiko aurrehistoriko bat da, Zagros mendien oinetan. Itsasoaz gaindi 800 metroko altuera dago, haritz eta pistatxo gune batean. K.a. 7090. urtean bertan nekazaritza komunitate bat ezarri zen. Jeriko eta Anatoliako Çatal Hüyükeko aztarnategien garai berean bizi izan zen jendea bertan.
Marnézia
Marnézia Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Marnézia udalerrian erroldatutako biztanleak 84 ziren. Familiak 26 ziren, horien artean 7 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 11 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 47 etxebizitza zeuden, 33 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 47etxeak ziren. 33 etxebizitza nagusietatik 27 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 41 ziren, horien artean 29 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 29 pertsona aktiboetatik 28 lanean zeuden (15 gizon eta 13 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 12 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresenak ziren.
2000. urtean Marnézia udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Amphiesma khasiense
Amphiesma khasiense Amphiesma generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Gilen Gellonekoa
Gilen Gellonekoa, Gilen Orangekoa edo Gilen Akitaniakoa (iparraldeko Frantzia, c. 755 - Gellone?, 812 edo ) Tolosako kondea izan zen 790-811 bitartean. Autungo kondearen semea eta Karlomagnoren lehengusua izan zen.
781etik aurrera Luis I.a Errukitsuaren tutorea izan zen. Tolosako konderria Septimania eta Gothiarantz hedatzen zen Pirinioen hegoaldean, hurrengo urteetan frankoen esku eroriko zirenak. Duke titulua zeraman orduan, baina baita mugako lurrak gobernatzeko markes titulua ere. 785ean Girona eta Gotiako beste toki batzuk konkistatzen lagundu zuen.
788an Chorso kondea Tolosako konde kargutik kendu zuen Karlomagnok, Adalriko Gaskoiniakoak harrapatu ondoren askatzeko baldintzak "umiliagarriak" zirela iritzita. Karlomagnok, orduan, konderriaren gobernu zuzena Gileni eman zion. 791n baskoien aurka borrokatu eta menderatu egin zituen. 793an arabiarrek garaitu zuten Orbièun, baina hauek Sardiniarantz erretiratu behar izan zuten. Luis Errukitsua gaztea babestuz gidatu zuen egungo Kataluniarako espedizioa, eta 801ean Bartzelona konkistatu zuen. Horretarako Ademar Narbonakoaren eta baskoien laguntza izan zuen.
804an, Anianeko monasteriora erretiratu zen, eta handik, 806an, beste monje batzuekin irten zen Saint-Guilhem-le-Désert herrian Gelloneko monasterioa sortzeko. 812 edo 814ko maiatzaren 18an hil zen eta santu bezala gurtu zuten.
Tierra de Badajoz
Tierra de Badajoz Badajoz probintziako eskualde bat da, Extremadurako Autonomia Erkidegoan, Espainiako mendebaldean. Biztanle gehienak (177.000 biztanle inguru) hiriburuan, Badajoz udalerrian eta inguruetan bizi dira.
Kokapena
Eskualdea probintziaren ipar-mendebaldean dago, ondoko Caceres probintziarekin egiten du muga iparraldean. Hauek mugatzen ditu: Portugal mendebaldean, Tierra de Merida - Vegas Baja ekialdean, eta Llanos de Olivenza eta Tierra de Barros hegoaldean.
=== Udalerriak ===
Alice Coachman
Alice Coachman Davis (Albany, Georgia, AEB, 1923ko azaroaren 9 - 2014ko uztailaren 14) atleta estatubatuarra izan zen. Gorako jauzian espezializatu zen, eta Olinpiadetan urrezko domina bat irabazi zuen lehen emakume beltza izan zen.
Haurtzaroa eta hezkuntza
Fred eta Evelyn Coachmanen hamar seme-alabetatik bosgarrena izan zen. Haur eta gazte zela ezin izan zuen atletismoko entrenamendu-instalazioetara sartu, ezta antolatutako kiroletan parte hartu, bere azalaren koloreagatik.
Neskato beltz bat, familia beltz batean, AEBetako hegoaldean, arraza bereizkeria bete-betean. Alice Coachman. Gustuko zuen korrika eta jauzi egitea; baina ez zioten uzten azpiegitura publikoak erabiltzen, beltza zelako.
1939an Tuskegee Prestakuntza Eskolan hasi zen, beka bat 16 urterekin jasota. Bekaren ondorioz, ikasten eta entrenatzen ari zen bitartean lan egin behar izan zuen, eta horren barruan sartzen ziren kirol instalazioak garbitu, mantentzea eta uniformeak konpontzea.
Coachman Tuskegee Institutuko jantzigintzan graduatu zen 1946an. Hurrengo urtean Albany State Collegen jarraitu zuen ikasten. Landa-eremuko irakasle eta irakasle bihurtu zen.
Atleta-ibilbidea
Tuskegee Prestakuntza Eskolara iritsi baino lehen, Coachmanek Atletismo Elkarte Amateurreko Emakumeen (Amateur Athletic Union, AAU) Txapelketa Nazionalean parte hartu zuen, eta ortozik zebilela gorako jauzian eskolako eta nazio mailako errekorrak hautsi zituen. Ohiz kanpoko bere jauzi-estiloan jauzi zuzeneko teknika eta mendebaldeko biribilkiarena konbinatzen zituen.
Hornillos de Cerrato
Hornillos de Cerrato Palentziako udalerria da.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 114 biztanle zituen.
Alice Coachman
Atleta-ibilbidea
Coachmanek AAUko aire zabaleko gorako jauziko txapelketak menderatu zituen 1939tik 1948ra, hamar txapelketa nazional irabazi zituen segidan. Jauzietan lortu zuenaz gain, 50 metroko lasterketan, 100 metroko lasterketan eta 400 metroko errelebu-taldean ere irabazi zuen nazio mailan ikasle gisa Tuskegee Institutuan zegoela. Gainera, denboraldi berean, hiru txapelketa irabazi zituen Tuskegeeko emakumezkoen saskibaloi-taldearekin.
Guido de Marco
Guido de Marco (Valletta, 1931ko uztailaren 22a - Msida, 2010eko abuztuaren 12a) Maltako 6. presidentea izan zen.
Yumako basamortua
Yumako basamortua (ingelesez: Yuma Desert) Sonorako basamortuaren zati bat da, Ameriketako Estatu Batuetako hego-mendebaldean eta Mexikoko ipar-mendebaldean. Salton ibaiaren arroan dago. Basamortuak landaretza gutxiko aldeak ditu eta hareazko duna eremu nabarmenak. Batez beste 200 mm-ko prezipitazioa du urtero, eta Ipar Amerikako basamorturik gogorrenetako bat da. Gizakiaren presentzia urria da eremu osoan. Hiririk handiena Yuma da, Arizonan, Colorado ibaian eta Kaliforniako mugan.
Basamortuak Arizonako hego-mendebaldeko izkinaren goragune txikienak hartzen ditu, mendebalderantz Colorado ibairaino hedatzen dena. Ibaiaren beste aldean, Kalifornian, Sonorako basamortuaren eskualdea dago. Bi eskualdeak Colorado ibaiak bakarrik banatzen dituen arren, badira alde batean edo bestean bakarrik bizi diren landare eta animalia espezie asko, saguaro kaktusaren kasu, ibaiaren ekialdean bakarrik dagoena.
Guido de Marco
Alderdi Nazionalistaren kidea izan zen eta Justiziako, Barneko eta Kanpo Harremanetako ministroa aipatu zen. Nazio Batuen Batzar Nagusiaren buru izan zuen 1990 eta 1991 bitartean. 1999an Maltako presidentea Ugo Mifsud Bonnici ordezkatzeko aukeratu zen eta 2004an Eddie Fenech Adami bere ondorengoa izan zen.
Plácido Domingo Ferrer
Plácido Domingo Ferrer (Zaragoza, 1907ko martxoaren 8a - Mexiko Hiria, 1987ko azaroaren 22a) zarzuelako baritono liriko espainiarra izan zen.
Biografia
Zaragozako Kontserbatorioan Teodoro Ballo maisuarekin musika ikasi zuen. Haren debuta Zaragozako Parisiana antzokian izan zen, Los gavilanes zarzuelarekin. Ondoren konpainia Madrilera joan zen; han Café Castillarea joaten zen eta bertan musika munduko artista eta egile asko ezagutu zuen, tartean Pepita Enbil getariarra. 1939an biek Iruñeko Gayarre antzokian Federico Moreno Torrobaren Sor Navarra taularatu zuten. 1940an ezkondu ziren. Ases Líricos konpainiaren penintsula osoan ibili ziren biak, bestetik.
1946an, Moreno Torrobaren konpainia lirikoarekin, Mexikora joan ziren. Haiekin bi seme-alabak eraman zituzten: Mari Pepa eta Plácido. Amerikan arrakasta handia izan zuten, batez ere Mexikon, eta han gelditzea erabaki zuten. Konpainia propioa sortu zuten eta hogei urtetan Ameriketako eszenatoki garrantzitsuenak ezagutu zituzten.
Alice Coachman
Atleta-ibilbidea
Atleta aparta izan arren, Coachmanek ezin izan zuen 1940ko eta 1944ko Joko Olinpikoetan lehiatu, bertan behera utzi baitzituzten Bigarren Mundu Gerraren ondorioz. Eric Williams kirolariaren iritziz, "Bertan behera utzitako Joko Olinpiko horietan lehiatu izan balitz, seguru asko garai guztietako emakumezko atletarik hoberena dela esango genuke orain".
Cougar
Cougar (puma) bikote nabarmen gazteagoa bilatzen duten emakumeak definitzeko ingelesezko argot-hitza da. Berarekin dauden gizonei, berriz, toy boy diete. Terminoa mendebaldeko Kanadan jaio zen, Cougardate.com elkartzeko web atarian edota Vancouverreko tabernetan. Gero, 30 Rock, How I Met Your Mother edota Two and a Half Men bezalako telesailei esker mundu osora zabaldu zen.
Alice Coachman
Atleta-ibilbidea
Munduko agertoki batean lehiatzeko lehen aukera 1948ko Joko Olinpikoetan izan zen, Londresen. AEBetako talde olinpikoarekin sailkatu zen 5 oin eta 4 hazbeteko jauzi batekin, 16 urte iraun zuen aurreko errekorra hazbeteko ¾-rekin hautsita. 1948ko Udako Joko Olinpikoetako jauziaren finalean, Coachmanek 1,68 m gainditu zuen (5 oin 6 hazbete) lehen saiakeran. Bere lehiakide hurbilenak, Britainia Handiko Dorothy Tyler-ek, Coachmanen jauzia berdindu zuen, baina bigarren saiakeran bakarrik. Orduan Coachman zen atletismoan urrezko domina olinpiko bat irabazi zuen emakume estatubatuar bakarra. Charlote Cooperrek emakume baten lehen urrezko domina irabazi eta 48 urtera. Erresuma batuko George VI.a erregeak berak aurkeztu zuen Coachmanen domina.
Olinpiaden ondoren Estatu Batuetara itzuli zenean, Coachman ospetsu bihurtu zen. Harry Truman presidentearekin eta Eleanor Roosevelt Lehen Dama ohiarekin bildu eta gero, Atlantatik Albanyrainoko desfileekin omendu zuten eta Count Basie-k antolatu zuen festa batekin. 1952an, Coca-Cola konpainiak bozeramaile gisa sinatu zuenean, nazioarteko produktu bat abalatu zuen lehen emakume afroamerikarra bihurtu zen. Konpainia horrek publizitate-hesietan aurkeztu zuen Coachmanen irudia nabarmen, 1936ko txapeldun olinpiko Jesse Owens-ekin batera. Jaioterrian, Coachman-en izena jarri zieten eskolari eta kale nagusi bati.
Helduaro
Coachmanek 24 urte zituela bukaera eman zion bere karrera atletikoari. Bere bizitzako gainerako guztia hezkuntzari eskaini zion.
Horrela, olinpiar Jokoetatik itzuli, eta atletismoa utzi zuen, oraindik gazte. Ikur bihurtu zen beltzentzat. Irakasle izan zen, entrenatzaile, beltzen eskubideen aldeko ekintzaile eta atleta gazteen eta erretiratuen babesle. «Jokoetara joan eta kale egin banu, ez litzateke inor egongo nire oinatzei jarraitzeko», esaten zuen, bere garaipenaren garrantziaren neurria emateko.
Legatua
Coachmanek aitorpena jaso du AEBtako afro-amerikarrentzako atea irekitzeagatik, beste hauen modura: Evelyn Ashford, Florence Griffith Joyner eta Jackie Joyner-Kersee. Hain zuzen, bere trebetasun olinpikoa erakutsi zuenetik hurrengo urteetan emakume beltzak izan dira AEBen talde olinpikoko kide gehienak. "Guztientzako atea ireki nuela uste dut", hausnartu zuen Alicek. "Pentsatu ala ez, eskerrak eman beharko litzaizkioke horrelako gauzak egin ahal izan zituen arraza beltzeko norbaiti".
Plácido Domingo Ferrer
Biografia
1966 an, José Lunaren konpainiarekin, Espainiara joan ziren. Berriro ere Mexikon zarzuela batzuk telebistarako grabatu zituzten. Domingo Ferreren azken agerpena Katalunian izan zen, El Liceu antzokian; egun hartan Amadeo Vivesen Doña Francisquita zarzuela abestu zuen.
Apletodon incognitus
Apletodon incognitus Apletodon generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Puplinge
Puplinge Suitzako udalerria da. Geneva kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Oligosoma
Oligosoma Scincidae familiaren barruan sailkatutako narrasti genero bat da. Zeelanda Berrian eta Australiako Norfolk uhartea eta Lord Howe uhartean aurki daitezke.
Puplinge
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Maider Castellano
Biografia
Amak saskibaloian jokatzen zuen, neskatoak entrenatzen zituen eta bere sabelean zegoenetik Baskoniako partidetara joaten zen. Igeriketa edo atletismoa probatzen hasi zen, harik eta bospasei urterekin, kirol anitzeko eskola batean, saskibaloiko baloi bat eman zioten arte. Ikastolan entrenatzen hasi zen, eta zazpi urterekin Araskin hasi zen, hainbat kategoria pasatuta, Emakumezkoen Ligara iritsi arte.
Ibilbidea
2021-2022 denboraldian partida batzuk jokatu zituen Araskirekin. Lehena, Gironaren aurka, Fontajaun. 7 zenbakia du Araskin eta 1,66 m-ko altuera. Zelaiko oinarrizko posizioa hartzen du.
Camapuã
Camapuã Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Kongsberg
Kongsberg Norvegiako udalerria da. Buskerud konderrian kokatua dago. 792.27 km² ditu eta 23,997 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kantu armoniko
Kantu armonikoa abesteko mota berezia da: abeslariak arnasbideetan zehar haizeak sortzen ditu, erresonantziak kudeatzen dituen melodiak lortuz.
Asian
Tuvako errepublika errusiarrean kantu armonikoaren agerpen tradizionalik ezagunena egiten dute, bai eta Altaiko Errepublika eta Khakasian eta Txukotkako barrutietako herrikideek ere.
Asiako beste toki batzuetan ere egiten dute, Mongolian eta Tibeten nagusiki, azken horretan budismoarekin lotuta. Uzbekistan eta Kazakhstan ere esanguratsuak dira.
Beste toki batzuetan
Europan, Sardiniako Barbagia eskualdean (Nuoroko probintzian) eta sami herriak (Eskandinavia n) ere lantzen dute musika mota hori, Ipar amerikako inuitek eta Hegoafrika ko xhosa emakumeek bezala.
Kostolec
Kostolec Eslovakiako udalerri bat da, Považská Bystricako barrutian kokatuta. 4,00 km²ko azalera du eta 241 biztanle 2017ko datuen arabera.
Claro dos Poções
Claro dos Poções Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Kostolec
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1431. urtekoa da.
Andrés Gimeno
Andrés Gimeno Tolaguera (Bartzelona, 1937ko abuztuaren 3a - ibidem, 2019ko urriaren 9a) Kataluniako tenis-jokalaria izan zen.
Biografia
Esteban Gimeno Espainiako txapeldunaren semea zen, eta aitaren eskutik hasi zen tenisean jokatzen. Oso gaztetatik erakutsi zuen teniserako dohain apartak zituela, eta hamabi urte zituenerako Kataluniako txapelduna zen bere kategorian. 1955ean, Roland Garros lehiaketako junior-mailako txapela eskuratu zuen, eta, handik bi urtera, Madrilgo Irekia eta Espainiako Txapelketa irabazi zituen. 1959an, Davis Kopa jokatu zuen, eta hurrengo urtean hasi zen profesional-mailan jokatzen. Handik zazpi urtera, profesionalen Munduko Txapelketa irabazi zuen Bartzelonan; 1969an, Australiako Openean finala jokatu zuen, eta, 1970ean, finalerdia, Wimbledongo Txapelketan. 1972an lortu zuen, dena den, garaipenik sonatuena: Roland Garros irabazi zuen. 1973an utzi zuen tenis profesionala, hainbat zauri izan ondoren oso ahulduta baitzegoen. Harrezkero, teniseko entrenatzaile gisa jardun zuen.
Husillos
Husillos Palentziako udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 228 biztanle zituen.
Gantz ehun
Gantz ehuna ehun konektibo mota bat da, ehun konektibo laxoaren antzekoa, baina nagusiki gantz zelulak edo adipozitoak dituena.
Zelula horiek esferikoak dira eta ez dute luzapenik. Bi motatakoak izan daitezke: adipozito txuriak edo adipozito arreak. Koipe neutroak gordetzen dituzte bolumen handiko tanta batean gantz ehun hori edo txuriaren kasuan; eta gantz ehun arrearen kasuan, berriz, tanta txikiago eta ugariagoetan gordetzen dituzte.
Gantz ehunak alde batetik, funtzio mekanikoak betetzen ditu; kolpe-leungailu gisa, barne organoak bere lekuan mantendu eta babestuz. Eta beste alde batetik, funtzio metabolikoak ere baditu.
Belasko Gaskoia
Belasko Gaskoia (بلشك الجلشقي‎) Iruñeko kondea izan zen 799-816 bitartean. Garindo Beraskoitzen semea, Gartzia I.a Garindoitzen anaia eta Luis I.a Errukitsuaren aliatua izan zen. 816an, Abd al-Karim ibn Abd al-Wahid ibn Mugit buru zuen armadak menderatu zuen Pancorbon.
Bizitza
Kordobako emirerriak barneko arazo politikoak zituen, Hisham Al-Reda hil zenean, bere semea zen Al Hakanek Suleiman eta Abu Marwan bere osaben gurariak borrokatu behar izan zituelako.
Frankoek emirerriaren asaldaketa aprobetxatu nahian, 798an Gilen I.a Tolosakoak Alfontso II.a Asturiaskoa eta Huescako vali Bahlul ibn Marzuq bilerara deitu zituen, Luis Errukitsuaren izenean al-Tagr al-Ala edo goialdeko marka konkistatzeko asmotan. Egoera aprobetxatuz Asturiasko Erresumak Lisboa eraso zuen eta Karlomagnok Bartzelona konkistatu eta Iruñea bere orbitan kokatu zuen.
801ean, Al Hakanen seme Mohamed ibn al-Hakan buru zuen islamdar armada Araba eta Gaztela erasotzera joan zen. Argantzongo haitzartetik Ebro zeharkatzean frankoen aldeko Belasko iruindar duxak eta, ziur asko, Antso Otsoak bidalitako gudaroste batek prestaturiko segadan erori zen. Hain zen gogorra porrota ezen Mohamed ibn al-Hakan Qurtubara bere ofizial hoberenetariko batzuk eta hainbat lagun gabe itzuli baitzen.
803an, banukasitarrek eta beren aliatu baskoiek Tutera setiatu eta hartu ondoren, bertako valia, Yusuf ibn Amrus, atxilotu zuten. Hala ere, Amrus ibn Yusufek eskualdea berreskuratu zuen. 812an, Xemen I.a Baskoniako dukea matxinatu eta Iruñean finkatu zen. Luisek matxinada mendekatzeko espedizio bat eratu eta Balask al-Yalasqi (Belasko Gaskoia) ezarri zuen Iruñeko gobernadore.
Abd al-Karim ibn Abd al-Wahid ibn Mugitek 816an baskoien aurkako razzia zuzendu zuen, noiz musulmanek Oróngo harana arpilatu zuten. Orduan, Belasko Gaskoiak Asturiasko erresumaren laguntza eskatu zuen
Pancorboko guduak hamahiru egun iraun zuen etengabe: baskoiek haitzartetan eta ibaien ibietan kokatu zituzten bere defentsak, bere armez egindako lubakiak eta zurak aprobetxatuz. Musulmanek ezin izan zuten defentsak gainditu eta kristauek erasoari ekin ziotenean, musulmanek bidea hautsi eta menderatu zituzten. Hildako asko haitzartean erori ziren. Euriaren ondorioz baskoiek bere defentsa guztiak galdu zituzten baina musulmanek ere gorriak ikusi zituzten eta alderdi biek alde egin behar izan zuten.
Belasko Gaskoiaren porrota aprobetxatuz, Eneko Arista frankoen hegemoniaren aurka matxinatu zen, Iruñeko Erresuma aldarrikatuz
AntennaPod
AntennaPod podcast- ak entzuteko aplikazio informatiko bat da, doakoa eta kode ireki koa, Android-en sistema eragilerako sortu zen.
Parodos
Parodos (πάροδος) "sarrera" esan nahi du, eta, izan ere, Greziar antzokietan alboetako sarrerak izendatzeko erabiltzen den hitza da, edo, baita, koruko kideak alboetako hegaletatik sartzen direnean abesten duten oda izendatzeko ere.
Antzerkiaren alboko sarrera
Parodosa antzinako greziar antzokian agertokiaren (aktoreentzat) eta esertzeko aldearen arteko alboko bi pasabide bakoitza zen. Bi parodosak antzokiaren alde banatan kokatuak zeuden.
Rochdaleko Aitzindariak
Rochdaleko Aitzindarien Bidezko Elkartea (Rochdale Society of Equitable Pioneers ) 1844 an sortu zen, kontsumitzaile kooperatiba bezala, Ingalaterrako Manchester ondoko Rochdale hirian.
Rochdalen garrantzia
Bazkide ei dibidendua ordaintzen hasi zen lehenengoetako enpresa izan zen, kooperatiba mugimendu modernoaren oinarria bilakatuz. Aurretik beste kooperatiba batzuk sortuak izan arren, Rochdaleko Aitzindariena gizarte-kooperatiben prototipoa bihurtu zen Britainia Handian.
Aurrekariak
Rochdale ehungintza n oinarritutako manufakturako hiria zen, eta industria iraultzagatik langabezia handitu egin zen. Mendeetan zehar, Rochdale flanela ren fabrikazio zentro bat izan zen, baina XIX. mendea ren hasierako hamarkadetan, ehula ren eskulangileek merkatuen galera pairatu zuten, prezio baxuagoko produktuengatik eta Ameriket ako merkatuaren beherakadagatik, tarifa politiken ondorioz.
Rochdaleko haserre nagusia ehularien artean zentratu zen. Lan ezinegonagatik 1808 an eta 1829 an greba bortitzak egin ziren, eta gertaeren larriaren ondoren, tropak Rochdalen mantendu ziren 1846 arte.
Aitzindarien ondorengo arrakastarako, funtsezkoa izan zen 1830 an hirurogei ehularik sortu zuten "Rochdaleko lagun arteko elkarte kooperatiboa" (Rochdale Friendly Co-operative Society). Elkarteak, 1833 tik 1835 era denda txiki bat ere izan zuen, eta bertako partaide batzuk ondoren Aintzidari izango ziren.
Hogeita zortzi bazkide
Aitzindariek 1844an eratu zuten taldean 28 bazkide zeuden. Erdiak inguru Rochdaleko ehule ak ziren, eta Industria Iraultzaren mekanizazioak gero eta langile trebeagoak pobreziara behartzen zituenez, beraien artean elkartzea erabaki zuten. Janaria erosteko diruz larri ibiltzen zirenez, premiak eraginda denda bat irekitzea pentsatu  zuten.
Aldez aurretik lankidetzan egindako huts egitearen ikasgaiak kontuan hartuta, Rochdaleko Printzipioak ospetsuak adostu zituzten, eta lau hilabetetan pertsona bakoitzeko £ 1 biltzeko ahalegina egin zuten, guztira 28 libra ko  kapitala lortuz. 1844ko abenduaren 21ean ireki zuten denda apal bat, gurina, azukrea, irina, oloa eta kandela batzuk eskainiz.
Kooperatiben garapena
1900. urterako, Britainia Handiko kooperatiba mugimendua 1.439 kooperatiba izatera igaro zen, Erresuma Batuko ia eremu guztietara hedatuz.
1991n ordea, Elkarteak Manchesterren kokatutako Kooperatiba Talde hibrido nazionalera bideratu zuen bere jarduera.
Rochdaleko Aitzindarien printzipioak
1844ko hasiera hartan, Aitzindariek gaur egun ”printzipio ak” deitzen diegun multzo garbiari "objektuak" deitzen zizkieten.
Elkartearen objektu ak, arauetan "Legea Lehenik" bezala ziren ezagunak, honako hauek zirela :
Zazpi printzipioak
- Elkartearen objektuak eta egitasmo ak onura ekonomikoa lortzeko, eta bazkideen egoera soziala eta etxekoa hobetzea dira, libra bateko akzio etan nahiko kapital pilatuz, honako egitasmoak martxan jartzeko.
- Hornidurak, arropak eta abar saltzeko denda bat ezartzea.