cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Martin-l'Heureux
Etxebizitza
2007an 34 etxebizitza zeuden, 30 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 34etxeak ziren. 30 etxebizitza nagusietatik 21 bere jabearen bizilekua ziren eta 9 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek hiru gela zituen, 5 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 28 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 57 ziren, horien artean 38 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 38 pertsona aktiboetatik 35 lanean zeuden (20 gizon eta 15 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Martin-l'Heureux udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.408 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Anisotenes
Anisotenes Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Anisotenes leucophthalma da.
West College Corner (Indiana)
West College Corner Indianako herri bat da. Union konderrian kokatua dago. 2010ean 676 biztanle zituen, 0.69 kilometro koadrotan banatuta.
Augirenh
Augirenh Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Augirein udalerrian erroldatutako biztanleak 62 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 104 etxebizitza zeuden, 35 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 59 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 102 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 35 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 11 etxek bost zituzten. 15 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 38 ziren, horien artean 24 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 24 pertsona aktiboetatik 16 lanean zeuden (8 gizon eta 8 emakume) eta 8 langabezian zeuden (6 gizon eta 2 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
2000. urtean Augirein udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Donamaria
Donamaria ([donamaɾia]) Nafarroa Garaiko iparraldeko udalerri bat da, Malerrekako ibarrekoa, Iruñeko merindadekoa. Iruñea hiriburutik 56 kilometro iparraldera dago, eta Donostiatik 55 km hego-ekialdera.
Donamariak 0 biztanle zituen. urtean.
Ingurune naturala eta klima
Donamariak klima ozeaniko epela dauka, euri ugari eta erregularrekin. Horrez gain, aldaketa termikoa txikia da eta uda garaian ez da hilabete idorrik izaten (ezta abuztuan ere). Urteko batez besteko tenperatura 12 eta 15 gradu artekoa eta prezipitazioak 1.800 eta 2.000mm bitartekoak izaten dira. Urteroko egun euritsuak 170 edo gehiago izan daitezke.
Herriaren inguruko basoetan, hosto erorkorreko espezieak nagusitzen dira, batez ere pagoa (800 hektarea). Horren atzetik haritza (250 hektarea), gaztainondoa (200 hektarea), lizarra, intsinis pinua eta bestelako espezieak datoz. Donamarian, landaturiko larizio pinu ugari dago, batez ere Korsikatik ekarria. Landaketak XIX. mendean hasi ziren.
Udalerri mugakideak
Donamariak mugakide ditu Doneztebe eta Bertizarana iparraldean; Baztan eta Bertizarana, ekialdean; Oiz, mendebaldean; eta Ultzama, hegoaldean.
Auzoak
Donamaria udalerria bi herrik osatzen dute: Donamariak eta Gazteluk. Horretaz gain, Donamariako auzoak lau dira: Uxarrea edo Donamaria (elizaren inguruan sortutako auzoa), Artze, Askarraga eta Igurin. Badira ere auzo izatera iritsisten ez diren etxaguneak, hala nola Bentak, Ola, Igunsoro eta Berrau.
Historia
Udalerria Ibargoiara ibarrari loturik egon zen 1845. urtea arte. Urte hartan, Azkarraga, Artze, Donamaria, Gaztelu (azken hau 1842ko erroldan udalerri independente gisa agertzen da) eta Igurin herriguneari elkartu zitzaizkion eta Donamaria udalerria osatu zuten, hiriburua Donamaria harturik.
Demografia
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko bost etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %1,19 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).
Udaletxea
Udaletxea plaza nagusian dago. Eraikinak lau solairu dauzka eta 2019. urtean zaharberritua izan zen. Ostatu bat, herriko liburutegia eta etxebizitzak ere ditu. Udala alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Donamariako udaleko idazkaria Oizko, Urrozko eta Beintza-Labaiengo idazkari ere bada.
Udal hauteskundeak
2007an ez zen udal hauteskunderik izan Donamarian, ez zelako inongo talderik aurkeztu. 2011n egoera bera izan zenez, 2003tik Ricardo Sagasetak jarduneko alkate jarraitu zuen. 2015. urteko udal hauteskundeetan Maite Urroz, hautagai bakarra, izendatu zuten alkate. 2019. urtean bi talde aurkeztu ziren, Herriarengatik eta Denongatik. Lehen aukerak irabazi zituen hauteskundeak, jasotako botuen %74,75 jasoz, eta Natalia Rekarte Oteiza alkate izendatua izan zen.
Azpiegiturak
Udalerria Malerrekako Zerbitzuen Mankomunitateko kidea da.
Garraioak
Mariano Vertiz autobus konpainiak Doneztebe eta Labaiengo linea ustiatzen du, norabide bakoitzean bidaia bakarra egiten duena. Lineak ibilbide hau egiten du:
Bestak
Donamariako bestak abuztuaren 15ean egiten dira, Andre Mariaren Jasokundea ospatzen den egunean.
Gazteluko bestak abuztuaren 4an ospatzen dira, Santo Domingo egunean.
Ondasun nabarmenak
Udalerriaren sarreran dagoen Jauregia dorretxea Nafarroa Garaiko ondare historikotzat sailkatuta dago. Jasokundearen Ama Birjinaren elizak, berriz, dorre biribila dauka eta kono itxurako teilatua. Elizak, gurutze latindar formako oinarria dauka.
Outeniqua mendiak
Izena
"Outeniqua" mendi horietan bizi zen Khoisan tribuak emandako izena da, eta "hartz eztizaleak" erran nahi du euskaraz. Khoisanek margotutako labar-pinturak daude eskualdean.
Geografia
Hegoaldeko isurialdean lautada leunak daude, eta malkar handiak iparraldekoan, Karoo Txikiaren mugan. Plettenberg badiatik 45 kilometro ingurura dagoen Formosa Peak (1.675 metro), eta George hiriaren iparraldean dagoen Cradock Peak (1.578 metro) dira gailurrik garaienak. Ingurune baldintzen arabera, habitat ezberdinak daude. Hegoaldeko maldetan fynbosa da landaredi nagusia, eta iparraldekoetan basamortuko sastrakadiak daude. Hego-ekialdean, Knysna eskualdean, oihan sarriak daude.
Santanderko badia
Santanderko badia (Bahía de Santander) Espainiako Kantabria erkidego autonomoan dagoen badia bat da. 22,42 km²-ko azalera, 9 km-ko luzera eta 5 km-ko zabalera du, honek Espainiako iparraldeko estuario handiena bilakatzen duelarik. Santander hiriak eta bere hiriguneak beregan duen eraginez, bere inguruan eskualde honetako biztanleriaren ia erdia kokatzen da. Badia hau Santander hiriburuak, Camargo, El Astillero, Marina de Cudeyo eta Ribamontán al Mar udalerriek inguratzen dute.
Badiaren sarreraren aurrean El Sardinero badia kokatzen da, bertan Mouro uhartea dagoelarik. Bere barneralderako sarrera Magdalena penintsula (honetan La Torre uhartea eta La Horadada uhartea kokatzen dira) eta El Puntal hareatzaren arteko itsas pasabide estu batetik burutu ohi da, hondartza eta dunez osaturiko barra luze batek badia barneko ur lasaiei babesa ematen die.
Azken mendeetan zehar badiaren jatorrizko itxurak aldaketa garrantzitsu gutzi jasan ditu. Honen hasierako hedaduraren %50-a betea izan dela uste da, larretarako helburuz paduraren azalera handi bat idortu, Santanderreko portua handitu eta industria, etxebizitza eta zerbitzu guneak sortu direlarik. Gaur egun ekologia balore handiko guneetan oso ekintza zehatzak burutzen ari dira, hauen bidez itsasaldien dinamikan berrintegratu asmoz.
Chuck (telesaila)
Chuck estatubatuar telesaila bat da, Josh Schwartz eta Chris Fedakek sortua. 2007 eta 2012 artean NBCek emana, 2011n Euskal Herri osoan ETB1 katean eta euskaraz ikusi ahal izan zen.
Sinopsia
Chuck Bartowski Los Angelesko informatikako denda batean lan egiten duen mutil gaztea da. Behin, gobernuaren operazio sekretuak gordetzen diren artxiboa deskargatzen du bere burbuinean eta horrek, munduko armarik arriskutsuena bihurtzen du Chuck.
Merlí (telesaila)
Merlí 2015 eta 2018 artean Kataluniako TV3 telebista katean emititu zen telesail bat izan zen. Veranda TV ekoiztetxeak ekoitzi zuen eta Eduard Cortesek zuzendu. Lehenengo atala 2015eko irailaren 14an eman zuten prime time-ean eta %17,7ko kuota eta 566.000 ikusle lortu zituen.
Telesailak hiru denboraldi eta 40 atal ditu guztira eta sekulako arrakasta lortu du telebistan zein interneten. 2015eko azaroan Atresmedia etxeak telesailaren eskubideak erosi zituen eta 2016ko apirilaren 13an gaztelaniara itzulita ematen hasi ziren LaSexta katean. Espainia mailan ordea, audentzia datuak ez ziren onak izan eta lehenengo denboraldia bakarrik eman zuten.
Urte horren amaieran, 2016 azaroaren 22an Netflixek telesailaren eskubideak erosi zituela jakitera eman zen eta internazionalki zabalduko zuela Merlí.
Izandako arrakastaren ondoren, Euskal Telebistak ere telesailaren eskubideak erosi eta 2018ko urtarrilaren 14an ematen hasi ziren igande gauetan ETB1en. Aurreneko denboraldiak ez zituen audientzia datu onak eman, baina bukatu eta bererala bigarren denboraldia emititzeari ekin zioten apirilaren 15ean. Irailaren 30ean berriz, 3. denboraldiarekin ekin zioten eta 2019ko urtarrilaren 13an amaitu zen.
2019an Merlí: Sapere Aude jarraipena izan zuen, Movistar+ plataforman estreinatu zena.
Argumentua
Merlí Bergeron filosofia irakaslea da eta bere ikasleen arazoak konpontzeko filosofoen pentsamoldeak erabiltzen ditu. Atal bakoitza filosofo baten ingurukoa da. Merlík ikasle nerabeei XXI. mendeko Aristotelesen jarraitzaile bihurtzeko gonbidapena egiten die. Inguratzen dituen mundua zalantzan jarri, eta hausnarketa sakonak egiteko parada eskainiko die.
Lehenengo denboraldia
Merlí Bergeron (Francesc Orella) filosofiako irakaslea da eta etxegabetu egiten dute. Beraz, Carmina Calduch (Ana María Barbany), bere amaren etxera joaten da bizitzera. Bertan, bere semearekin, Brunorekin (David Solans) elkarbizitzen ikasi beharko du. Izan ere, ordura arte bere bikotekide ohiak eramaten zuen semearen ardura.
Gainera, Àngel Guimerà institutuan, bere semeak ikasten duen tokian kontratatzen dute filosofiako irakasle izateko. Bere metodo berezi, original eta aurreikusi ezin direnekin, Merlík ikasleei lagunduko die beraien arazoak konpontzen. Gainera, gazte hauek iritzia ematera eta hausnartzera lagunduko ditu.
Sócratesen, Schopenhaueren, Humeren edota Nietzscheren ideiak irakatsiko dizkie ikasleei, baina baita bere ikuspegia eta esperientzia ere. Ezohiko ikasbide hauek, bere metodologiaren aldeko eta kontrako iritziak izango dituzte ikasleen, irakasleen eta gurasoen artean.
Era guztietako ikasleak izango ditu: Pol-ekin (Carlos Cuevas) ongi moldatuko da hasieratik; Berta (Candela Antón) berriz, hasieran ez da ongi moldatuko berarekin; Marc (Adrian Grösser) ikasle zintzo eta jatorra da; Ivanek (Pau Poch) agorafobia dauka eta ez da ausartzen etxetik ateratzera; Tania (Elisabet Casanovas) neska alaia eta Brunoren lagunik onena da; Gerardek (Marcos Franz) maitasunaren inguruko aholkuak eskatuko dizkio; Joan (Albert Baró) ikasle fina, baina familia zorrotzekoa da; Oliver (Iñaki Mur) eta Monica (Júlia Creus) ikasle berriak dira; eta Bruno, bere semea, izango duen ikaslerik zailena da.
Bigarren denboraldia
Batxilerreko bigarren kurtsoa hasten da Àngel Guimerà institutuan. Ikasleek sekulako harrera egiten diote Merlíri (Francesc Orella) eta hau gustura itzultzen da ikasturte berrian. Ikasleak pixka bat heldutu dira, baina hala ere aurreko denboraldian bezala segitzen dute: pozik eta segurtasun faltekin. Denboraldi honetan Oksana (Laia Manzanares), ikasle berria iristen da klasera eta ikasleen arteko harreman berriak sortuko ditu.
Irakasleen gelan ordea, ez diote oso harrera ona egingo Merlíri. Eugeni (Pere Ponce) pozik dago Merlí itzuli eta berarekin liskarrezn hasteko, baina sasoi honetan beste irakasle bat izango dute aurka: Coralina (Pepa López). 60 urteko katedratiko hau oso zorrotza da eta irakasle gela hankaz gora jarriko du.
Merlí Coralinari aurre egiteko prest dago, beraz Tonik (Pau Durá) izan beharko du bien artean bakea jarri beharko duena. Coralinaz gain, beste irakasle berri batzuk ere iristen dira institutura: Millán (Ferrán Rañé) gaztelaniakoa eta Elisenda (Sandra Monclús) ingelesekoa. Denboraldi honetan, Merlík aurreko denboraldian baino metodologia arraroagoak erabiliko ditu klaseak emateko. Lehen baino gehiago aterako da klasetik eta edozein tokik, baita supermerkatuak ere balioko dio ikasgaiak emateko. Oraingo honetan beste filosofo batzuen pentsaerak ikasiko dituzte ikasleek, baita emakumezko filosofoen pentsaerak ere. Esaterako Hiparkia.
Irakasleek ere izango dituzte beraien gorabeherak. Batzuek memoria galduko dute, besteak ez dira gustura sentituko institutuan...
Hirugarren denboraldia
Gabonetako oporrak eta gero, ikasleak berriro bueltatuko dira klasera. Batxilergoko bigarren ikasturtea aurrera joango da Merlirentzat eta bere "peripateikoentzat". Kurtsoa amaitzen ari da eta geroz eta gertuago dituzte selektibitatea eta unibertsitatea.
Lide Erbina
Lide Erbina Araña (Ordizia, 2000ko abenduaren 19a) gipuzkoar errugbilaria da, errugbi XV eta errugbi VII modalitatetan aritzen dena. Iñaki aita, Beñat neba eta Amaia ahizpa ere errugbilariak dira.
Ibilbidea
Ordizia Rugby Elkartean hasi zen jokatzen eta Espainiako selekzioaerekin egin zuen debuta. 2018an Cisneros taldeak fitxatu zuen, Amaia ahizparen talde berean. 2021ean Eibar taldeak fitxatu zuen.
Merlí (telesaila)
Hirugarren denboraldia
Irakasle gelan ere aldaketak egongo dira. Eugeni izango da institutuko zuzendari berria eta aurpegi berriak iritsiko dira. Gabi (Pau Vinyals) literaturako irakasle gaztea izango da. Hala ere Merlili Silvana (Carlota Olcina) interesatuko zaio gehienbat, historiako irakasle berria. Silvana eta Merli oso ongi moldatuko dira biek klaseak emateko era antzekoa eta originala dutelako. Aurrerago berriz, ikasleak Silvanarekin oso ongi moldatzen direla ikusi eta Merli jeloskor jarriko da.
Merlik filosofiako klaseak ematen jarraituko du denboraldi honetan ere, bere era berezian. Lehenengo egunetik egin zuen bezala, bere ikasleak bereganatzen segituko du. Sasoi honetan pentsalari gehiagoren pentsaerak azaltzen joango da: Hannah Arendt, Søren Kierkegaard, Albert Camus, Karl Marx, Agustin Hiponakoa...
Lide Erbina
Ibilbidea
2018an Errugbi VIIko Munduko Serietan debutari onenaren saria jaso zuen, Espainiar selekzioarekin.
Cortino
Cortino Italiako udalerri bat da. Teramoko probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Javoriveko base militarreko erasoa
Javoriveko base militarreko erasoa Errusiako Indarrek 2022ko martxoaren 13an Javoriveko base militarraren aurka eginiko erasoa da, 2022ko Errusiako Ukrainaren inbasioaren baitan gertaturikoa. Base militar hau Javoriv hiritik gertu dago kokaturik, Lviv Oblastean; zehazki, Poloniako mugatik 25 kilometro baino gutxiagora. Ukrainako agintarien arabera, instalazio militar hauek Errusiaren 30 misilen jotzea pairatu zuten; erasoan, 35–40 soldadu ukrainar baino gehiago hilez, bai eta eta beste 134 zaurituz. Errusiako agintarien arabera, erasoan "180 atzerriko mertzenario" hil zituzten.
Erasoa
Ukrainako funtzionarioek jakinarazi zutenez, 1,000 atzerriko borrokalari inguru entrenatzen ari ziren basean, Ukrainako Atzerriko Legioaren parte gisa. Errusiako Defentsa Ministerioak iragarri zuenez, erasoan "gehienez, 180 mertzenario atzerritar eta atzerriko arma-ontzi handi bat" suntsitu zituen. Gainera, esan zuen ere Errusiak Ukrainako atzerriko borrokalarien aurkako erasoekin jarraituko duela; Ukrainako Defentsa Ministerioak, bestalde, esan zuen ez zuela atzerritarrik baieztatu hildakoen artean. Martxoaren 14an, The Mirror egunkari britainiarrak esan zuen, gutxienez, britainiar indar berezi-ohietako hiru boluntario hil zirela erasoan, hildako boluntarioen kopurua ehunetik gorakoa zen bitartean. Martxoaren 17an, erasotik bizirik atera zen alemaniar boluntario batek Austriako Heute egunkariari esan zionez, gutxienez egun atzerriko boluntario zeuden eraikinetako bat suntsitu zen unean, nondik ez zen inor bizirik atera. Haren esanetan, Ukrainako Gobernuak kaleratutako hildakoen kopurua Ukrainako soldaduena baino ez da.
Gert Snitselaar Hagako Nazioarteko Legioaren Ukrainako enbaxadako koordinatzaile nazionalaren arabera, holandar boluntario-kopuru ezezagun bat bonbardaketan hil zen, modu ia ziurrean. Horren arabera, hala adierazi zen: "goizean [boluntario] batzuekin harremanetan egon naiz, baina, ordutik, ez da komunikaziorik egon".
Oleksii Reznikov-ek, Ukrainako Defentsa-Ministroak, "EB- eta NATO-mugatik gertu dagoen bakearen eta segurtasunaren aurkako eraso terroristatzat" jo zuen erasoa. NATOko funtzionario batek, bestalde, adierazi zuen basean ez zegoela NATOko langilerik, langile guztiak herrialdetik alde egin baitzuten inbasioa hasi baino lehen.
2216 Kerch
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1971 LF izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2216 Kerch asteroidearen orbitak batezbeste 3,018 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,716 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,319 distantziara. Eszentrikotasuna 0,1 da, eta makurdura orbitala 10,45ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.2 da.
Rupéreux
Rupéreux Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rupéreux udalerrian erroldatutako biztanleak 94 ziren. Familiak 33 ziren, horien artean 11 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak), 7 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 15 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Borovnice (Rychnov nad Kněžnouko barrutia)
Borovnice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 390 biztanle ditu eta 8,18 kilometro koadroko azalera. Rychnov nad Kněžnouko barrutian dago.
Rupéreux
Etxebizitza
2007an 42 etxebizitza zeuden, 38 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 42etxeak ziren. 38 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren eta 7 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 22 etxek bost zituzten. 29 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Artseniko
Artsenikoa elementu kimiko bat da, As ikurra eta 33 zenbaki atomikoa dituena. Alberto Handiak aurkitu zuen 1250ean. Metaloide pozoitsua da, forma alotropiko asko dituena, besteak beste, horia (molekula ez-metalikoa) eta hainbat forma beltz eta gris (metaloideak). Naturan artseniko elementala hiru forma metaloidetan aurki daiteke, bakoitza bere kristal-egiturarekin: artseniko minerala sensu stricto, eta bakanagoak diren artsenolanprita eta parartsenolanprita. Haatik, gehienetan artseniuro edo artsenato eran agertzen da. Mota horietako ehundaka konposatu ezagutzen dira. Artsenikoa eta bere konposatuak pestizidetan, herbizidetan, intsektizidetan eta aleazioetan erabiltzen dira.
Artsenikoaren oxidazio-egoera nagusiak hauek dira: -3 (artseniuroak: normalean aleazio-formako metal arteko konposatuak), +3 (artsenatoak (III) edo artsenitoak, alegia, konposatu organoartseniko gehienak), eta +5 (artsenatoak(V), oxikonposatu artseniko ez-organiko egonkorrenak). Artsenikoa beste artseniko-atomo batzuekin ere lotzen da, esaterako As-As bikoteak sortuz realgar izeneko sulfuro gorrian edo As43- ioiak skutterudita izeneko konposatuan.
Borovnice (Rychnov nad Kněžnouko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1350 urtean egin zen.
Rupéreux
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 63 ziren, horien artean 48 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 48 pertsona aktiboetatik 42 lanean zeuden (25 gizon eta 17 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
2000. urtean Rupéreux udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fermín Calbetón
Karrera politikoa
Zuzenbidean lizentziatua, Habanako unibertsitatean katedradun izan zen 1882-1886 urte bitartean. Bertan, Matanzasko diputatu ere hautatu zuten. Euskal Herrira itzulita, 1887an Itsasosteko ministerioko zuzendari eta Donostiako diputatu hautatu zuten. 1898an Gipuzkoako senatari izendatu zuten eta 1903. urtetik aurrera biziarteko senatari kargua hartu zuen. 1910. urtetik aurrera Sustapen ministro kargua hartu zuen. Ogasun ministroa ere izan zen beranduago denbora labur batez, kargua hartu eta bi hilabetera hil baitzen. Pio X.aren garaian, Espainiako enbaxadore izan zen Vatikanon.
NGC 6664
NGC 6664 galaxia bat da, Scutum konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Archicnephasia
Archicnephasia Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Archicnephasia hartigi da.
Mar Flores
María del Mar Flores Caballero (Madril, 1969ko ekainaren 11), Mar Flores bezala ezagunagoa, espainiar aktore eta modelo ohia da.
Biografia
Madrilgo Usera auzoan hazia, eredu bezala 1989an hasi zen Elle aldizkariak antolatutako Rostro de los 90 saria irabazi ondoren. Laster lortu zuen ospe handia, neurri batean prentsa arrosako medioetan duen jarraipenagatik.
Eredu bezala Milanen Giorgio Armani eta Gai Mattiolo bezalako diseinatzaileentzat desfilatu du, eta Zibeles eta Gaudiko desfileak protagonizatu ditu. Publizitate kanpainak egin ditu Caramelo, Cacharel, La Perla, Montblanc, Multiopticas eta Solmayor markentzako eta Freixeneten Gabonetako iragarkia egin ditu. Gainera, Elle, Marie Claire, Dunia eta Man bezalako aldizkari ospetsuetako azaleko irudia izan da.
John Day (Oregon)
John Day Oregongo hiri bat da. Grant konderrian kokatua dago. 2010ean 1,744 biztanle zituen, 4.85 kilometro koadrotan banatuta.
Mar Flores
Biografia
1991n aurkezle bezala debutatu zuen VIP Noche lehiaketan, eta urte bete beranduago Bellezas en la nieve zuzendu zuen, Andoni Ferreñorekin, biak Telecincon. 1994an Lina Morganek protagonizatutako Compuesta y sin novio telesailean parte hartu zuen, eta 1996an paper protagonistetako bat lortu zuen Canguros telesailaren azken denboraldian, Antena 3ek eman zuena.
Zinemarako jauzia 1998an eman zuen Juan Antonio Bardemen eskutik, nork Resultado final protagonizatzeko aukeratu zuen. Urte bete beranduago Mario Camusen aginduetara lan egin zuen La vuelta de El Coyoten. Beranduago 1999ko Ada Madrina telesailean Carmen Sevillarekin eta 2001eko El secreto telesailean parte hartu zuen.
2000ko hamarkadan bere aurkezle lana berrartu zuen, kasu honetan Canal 9n La música es la pista saioan. Orain arte, aktore bezala egin duen azken lana 2008ko Los años desnudos filma izan da, Dunia Ayaso eta Felix Sabrosok zuzendua.
Bizitza pertsonala
Bere bizitza pertsonalari dagokionez, bost seme-alabaren ama da eta Javier Merino enpresaburuarekin ezkondua dago.
1996an Carlo Constanzia di Castiglione kondeagandik banatzen da, bere lehen semea den Carloren aita, norekin urte bete lehenago ezkondu zen. Ordutik, bere bizitza pertsonalak komunikabideen arreta piztu du, Fernando Fernández Tapia enpresaburuarekin 1996an, Alessandro Lecquio telebistako hizlariarekin 1997an eta 1998 eta 1999 artean Cayetano Martínez de Irujorekin izan zituen harremanen berri eman zutenak. Azkenik, berriz ezkondu zen, oraingoan Javier Merinorekin, 2001eko urriak 25ean, norekin beste lau seme izan dituen: Mauro, Beltran, eta berrikiago, 2011ko otsailak 26an Bruno eta Dario izeneko bikiak.
Chang'an Barrutia
Chang'an Barrutia Txinako Herri Errepublikako hainbat toki izan daiteke:
Zirauki
Zirauki Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Lizarrako merindadean eta Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 29,1 kilometrora. Altuera 343 eta 880 metro artekoa da, eta 41,47 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Zirauki leku enblematikoa da Donejakue bidean. Mañeruibarreko mendebaldea menderatzen duen muino baten gainean kokatua, bere udalerrian zubi eta galtzada erromatar baten aztarnak daude, Andeloseko hiribilduko erromatarrek eraikitako sistema hidrauliko konplexuaren zati den presaz gain, egungo Mendigorrian dagoena. Hiriguneak Erdi Aroko egitura du, karrika estu eta aldapatsuekin, pasabide eta guzti. Azken urteotan, garrantzia hartzen joan da Mañeru ibarreko hiriburu historikoaren aurrean, eta Mañeruibarraren de facto buru bihurtu da.
Bertako biztanleak ziraukiarrak dira.
Izena
Zirauki toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Zirauki zalantzazko esanahia duen izena da. Mikel Belaskok dioen bezala, Koldo Mitxelenak "ziraun" (anguis fragilis) hitzarekin lotu du izena, autore batzuek "sugegorri" hitzarekin erabiltzen dutena. Hala ere, Julio Caro Barojak "Ciroqui" jatorrizko hipotetiko bati buruz diptongazioa baino lehen egindako iruzkina ez da egokia.
Bandera
Ziraukiko banderak Ziraukiko armarria dauka hondo urdin baten gainean.
Geografia
Zirauki Mañeruibarreko herri bat da, Izarbeibar-Novenera eskualdean.
Inguru naturala eta kokapena
Udalerrian Abian, Anitz, Urbe eta Ugao herri hustuak daude.
Klima eta landaredia
Ziraukiko klima mediterraneoa da oro har, nahiz eta udalerriaren iparraldean klima azpimediterranoaren ezaugarri batzuk ere badituen. Urteko batez besteko tenperaturak aldakorrak dira kokagunearen arabera, baina 12 eta 14 gradu artekoak izaten dira. Prezipitazioak 400 eta 500 mm ingurukoak izaten dira herrigunean, eta 800 mm edo gehiagokoak Ziraukiko mendiguneetan. Urteroko egun euritsuak 80 izaten dira batez beste.
Iparralde eta mendebaldean, klima azpimediterranoari dagozkion landare eta zuhaitz espezieak aurki daitezke. Jatorrizko landareditik 310 hektarea arte baino ez dira kontserbatzen. Herrigunetik gertu zegoen arte eta haritzez osatutako 145 hektareako basoa, 1940ko hamarkadan desagertu zen. Birlandaturiko pinuek 52 hektarea hartzen zituzten XX. mendearen amaieran.
Estazio meteorologikoa
Ziraukin ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Gares pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 347 metrora, Nafarroako Gobernuak 1985ean jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Erromatarren Nafarroako egonaldiak eragin handia izan zuen Ziraukin, eta historialarien ustetan, gaur egungo San Roman baselizaren aurrekariak, erromatarren garaikoak izan daitezke. Galtzada eta zubi baten aztarnak kontserbatzen dira, biak jatorri erromatarrekoak eta Erdi Aroan aldatuak; zubiak jatorrizko trazadurari eusten dio eraikuntzaren behealdean. Toki horretatik dator, halaber, erromatarren garaiko ara botibo bat, Losa jainkosari eskainitako inskripzio batekin.
Erdi Aroa
1045ean, Gartzia IV.a Santxitz Donemiliaga Kukulako monasterioari eman zion hiria eta Ugaoko San Migel monasterioa. Caxal San Juan de la Peñako krobikak dioenaren arabera, Ramiro II.a Aragoiko erregeak Leongo eta Gaztelako Alfontso VII.a enperadoreari mairuen eta Gartzia IV.a Santxitz nafar erregearen aurkako laguntza eskatu zion Caxal mandataria nahita harrapatu zuten Zirauki eta "Ochorem" artean, Garesetik gertu.
Antso VII.a Azkarra nafar erregeak Egidio edo Gil jaunaren, Joan Bidaurre anaiaren, jaso zuen herri hau 1205ean, Genbe eta Argiñanoren truke, Gesalatz ibarrean, erregeak berarentzat eta bere ondorengoentzat eman ziona.
Herri honek Iratxeko eta Irantzuko monasterioek lursailak izan zituzten. 1272an, Joan Sanoitz Monteagudokoa jaunaren zerga edo kanona jaso zuen, Ekoien eta Ziraukin erositako jaraunspen guztia eta mendiaren erdia, Martin Enekoitz Subidakoaren semeena, jauregi eta heredamendu lau bat izan ezik, 50 kahitze gari eta 21 kahitze eta 2 ordio lapurretengatik.
1307an erregeak Ziraukiri agindu zion bere foruak eta ohiturak gordeko zizkiola. Filipe II.a Nafarroakoa erregeak Iruñeko katedralari eman zion 1320an elizaren patronatua. Herri honetako errotak erregeak eman zizkion Martin Semenoitz Beortegiri 1369an. Barnealdeko bideko Donejakuerako erromesak Iruñea-Lizarra ibilbidean igarotzen ziren herri horretatik. Herria igaro ondoren, erreka bat gainditu eta Urbe herri hustura jaisten ziren.
Herria Karlos III.a Nafarroakoak eman zien 1425. urtean bere sasi-alabari, Joana andreari, eta haren senar Luis II.a Beaumontekoa jaunari, Leringo kondea eta Nafarroako Kondestableari. Dohaintza ezkontza zela eta egin zen, eta Ziraukiz gain, Lerin, Eslaba, Zare eta Sesma bertze hiribildu nafar batzuk ere eman zitzaizkien.
Ryczywół udalerria
Ryczywół Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Oborniki barrutian kokatuta. 154,76 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7378 biztanle zituen.
Zirauki
Aro Garaikidea
1811ko urriaren amaieran, Iberiar Penintsulako gerrapean, Frantzisko Espotz Mina jaunaren gerrillarien dibisioa Ziraukira etorri zen, Zangozatik. Gerrilariek Aragoin preso hartutako preso frantses asko gidatzen zituzten, eta Gipuzkoarantz abiatzen ziren haiek ontziratzera. Espotz Minak, Abbé jenerala, 4000 infante eta 300 zaldiko zutabe batekin, Ziraukin harrapatzen edo Altsasun bidea ixten saiatzen ari zela jakinik, Gregorio Krutxaga jauna bidali zuen, denbora irabazteko asmoz, lehen bi batailoiekin frantziar zutabea igarotzea zailtzeko, eta berak, hirugarren eta laugarren batailoiekin, Bakaikurantz jarraitu zuen. Krutxagak, lehenik, Ziraukin geldiarazi zituen frantsesak, eta, ondoren, Iturgoien eta Errezurantz abiatu zen, non berriro geldiarazi baitzituen. 1811ko urtarrilean,Espotz jaunak, Gregorio Krutxaga jaunaren agindupean, gerrillariak abiatu zituen infanteria-taldea Ziraukitik igaro zen, Zangozatik zetorrena eta Gesalatz ibarrerantz zihoana, non Espotz Minarekin eta partitzeko zalduneriarekin elkartu behar baitziren.
Zirauki hiribildu izan zen, Leringo konderrikoa, harik eta toki-administrazioaren erreforma liberala egin zen arte, XIX. mendearen lehen erdian. Ordura arte, Leringo kondea zen (1802an Albako dukeari zegokion titulua) alkate nagusia izendatzen zuena, eta gazteena ere bai, baina hiribilduak proposatuta. Aipatutako administrazio-erreformarekin udal independente gisa geratu zen. 1850ean bi eskola zituen, bata mutikoena, 100 joaten ziren bertara, eta haien maisuak 2400 erreal eta ehun gari-lapurreta jasotzen zituen urtean; bestea, neskatoena, 99 joaten ziren eta ehun lapurreta eta 400 erreal besterik ez zituzten jasotzen. Bi irin-errota eta beste bi olio-errota zituen.
1855eko maiatzaren 1eko desamortizazioari buruzko legea betez, 1864an herri honetan saldu ziren Leorlatz, Burgario, Iturtxuria, Iturrandotz, Iguste, Ur bealdea, Dehesa, Mondabil, Gabiderio eta Kanpanandia korralizak; 1862an, San Roman kaleko 32. zenbakiko etxea eta ogi-labe egosi bat, Erdi kaleko 28. zenbakian.
Bigarren Karlistaldian, karlistek 1873ko uztailean bereganatu zuten Zirauki. Primo de Rivera jeneralaren bateria liberalek gogor bonbardatu zuten herria San Kristobal baselizatik, 1875eko otsailaren 11n eta hurrengo egunetan. Karlistek posizioa hartu zutenean, bertako jendeak errepresaliak egin zituen presoengan, eta errepresalia horiek Quesadako kontra-erasoaldian izan ziren handik gutxira.
XX. mendearen hasieran, udalerriak eusten zion Ospitale bat zuen, antzina-antzinatik zegoena, eta alkohol-fabrika bat.
Demografia
biztanle zituen Ziraukik.
Ekonomia
Jarduera ekonomiko nagusia industria da, biztanleriaren %65ek egiten du lan horretan. Igeltsua ekoizten duen lantegia eta nekazaritzarekin zerikusia duten industria txikiak nagusi dira: ardogintza kooperatiba, barazkien kontserba lantegia, olio enpresa eta okela industria txikia. Biztanleriaren gainontzekoa nekazaritzan aritzen da.
Politika
Ziraukiko udaletxea herrigunean dago, eta idazkaria, era berean, Girgillaoko, Artazuko eta Mañeruko udaletako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Julio Laita Zabalza da, Hautagaitza Asanbleario Independenteko hautagai gisa aurkeztu zena.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.
Egungo banaketa
Ziraukiko Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Julio Laita Zabalza da, Hautagaitza Asanbleario Independentea zerrendakoa. Zinegotziak 6 daude:
Alkateak
Hauek izan dira Ziraukiko azken alkateak:
Garraioa
La Estellesa autobus konpainiak Aguilar Kodes eta Iruñea bitarteko autobus linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu dauzka Aguilar Kodesko norantzan eta lau zerbitzu kontrako norabidean. Linearen ibilbidea honakoa da:
Bestalde, konpainia beraren Sartaguda eta Iruñea bitarteko lineak ere geltokia dauka herrian. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:
Hirigintza
Herriak Erdi Aroko trazadura du, eta muino baten hegalean multzo estu bat osatzen du, zeharkako kaleek zeharkatutako eraztun zentrokidetan antolatuta, Erdi Aroan zirkularki lotzen zuten harresi-lerrotik abiatuta. Harlanduxkako eta adreiluzko eraikuntzak dira nagusi, garai askotako hargintzako markoak dituztenak, baina itxura uniformea dutenak.
Euskara
Koldo Zuazok, 2010ean, Zirauki ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Zirauki eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2001eko erroldaren arabera, herritarren % 7,98k zekien euskaraz, 2010ean % 7,88 eta 2018n % 11,90k.
2008an Nafarroako Ezker Batuak eta Nafarroa Baik Euskararen Foru Legea aldatu eta gune mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean Zirauki) proposamena aurkeztu zuten Nafarroako Parlamentuan. Nafar Herriaren Batasuna ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, Nafarroako Alderdi Sozialistaren ustegabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena.
2009ko urtarriletik, udalerriaren izen ofiziala Cirauqui / Zirauki da.
2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.
Jaiak
Ziraukik Gurutzearen egunaren inguruan ospatzen ditu jaiak irailaren 14a, meza, bigantxak eta mozorro lehiaketa izaten dira. "Jai txikiak" bertzalde maiatzaren 1ean ospatzen dira, San Kristobalgo erromeriarekin batera. Santuaren irudia izen bereko parrokiatik atera eta herriko baselizaraino joaten dira ziraukiarrak.
Anizko Andre Mariaren baselizarako erromeria abuztuaren 15ean izaten da eta San Romanen omenezko jaiak azaroaren 18aren inguruan. Ospakizuneko ekitaldi nagusia meza ostean izaten da, parrokiatik gaztainak jaurtitzen direlarik. Egunaren amaieran, sua pizten da. Gaztaina jaurtiketa eta suaren piztea, egun batzuk beranduago errepikatzen da, zehazki azaroaren 25ean, Santa Katalinaren omenezko jaietan.
Lizarrako merindadeko herri askok bezala, Ziraukik San Isidro eguna ospatzen du, nekazarien patroia. Egun horretan 30 minutu irauten duen prozesioa antolatzen da, parrokiatik Ziraukiko zelaietara. Bertan herriko abadeak, zelaiak bedeinkatu ostean, herrigunera itzultzen dira ziraukiarrak. Horrez gain, San Blas eta San Gregorio. Inauterietan, herritarrak kalera irten eta Santa Agataren omenezko euskal abestiak kantatzen dituzte.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Mari Cruz Guruzeta
Mari Cruz Guruzeta Unzueta (Aramaio, Araba, 1871ko maiatzaren 3a - Areatza, Bizkaia, 1934ko abenduaren 27a) emagina, eta Areatzako Emakume Abertzale Batza erakundearen sortzailea.
Bizitza
Areatzan bizi izan zen. Euskaltzalea eta euskal kulturaren bultzatzailea. Areatzako Emakume Abertzale Batza fundatu zuen 1932an. Eusko Alderdi Jeltzalearen (EAJ), emakumeen erakundea zen Emakume Abertzale Batza. Orduko EAJko mitinetan parte hartu zuen hizlari moduan. 1933an, Zeanuriko plazan mitin batean parte hartu zuen, bere neba Txomin Guruzeta eta orduko beste politikari ospetsu batzuekin batera.
Urte askoan aritu zen emagin lanetan, belaunaldi desberdinetako emakumeei erditzen laguntzen.
Jose Maria Azpeitiarekin ezkondu zen eta bost seme-alaba izan zituen: Victor, Piedad, Arantza, Lucia eta Iñaki, oso gazte hil zena. Gurutzi Arregi Azpeitia etnografoa eta euskaltzalea bere biloba zen.
Aitorpenak
2007ko uztailaren 14an, Mari Cruz de Gurutzeta izena daukan plaza inauguratu zuten Areatzan. Bere emagin lanari omenez, Jesus Lizasoren “Areatzako Sabelak” izeneko eskultura dago bertan.
Adela Guffanti
Adela Guffanti (Argentina, 1904ko uztailaren 22a - ?) argentinar hegazkinlaria izan zen, aireontziak pilotatzeko lizentzia (orduan brevet izenekoa) lortu zuen bere herrialdeko hirugarren emakumea. Hemezortzi urte zituela lortu zuen, 1922ko martxoaren 29an. Hala, Argentinako 201. breveta lortu zuen, desagertutako Castelarreko Aerodromoan (Buenos Aires probintzia), eta hara maiz joaten zen entrenatzera.
Hatz-marka
Hatz-markak gizakiaren hatzak tintaz edo beste substantzia batez igurtzi ondoren, paper edo beste material batean uzten duten marka da, hatzetako larruazaleko dermatoglifoek utzitakoa. Hatz-markak guztiz indibidualak dira, eta beraz ez dago bi hatz-marka berdin. Hori dela eta, maiz erabiltzen dira pertsonak identifikatzeko.
Antzinako ingelesa
Antzinako ingelesa edo anglosaxoiera (Ænglisc, Anglisc, Englisc) anglosaxoiek eta bere ondorengoek egungo Ingalaterra ia osoan eta egungo Eskoziako hego-ekialdean V. mendetik XII. mendera hitz egiten zuten hizkuntza da, ingelesaren arbasotzat hartzen dena. Egun, hizkuntza hartatik testu idatzi batzuk besterik ez zaizkigu geratzen.
Mendebaldeko Germaniar hizkuntza izan zen, antzinako frisieraren senidea zena. Bost kasu gramatikalak erabiltzen zituen (nominatibo, akusatibo, genitibo, datibo eta instrumentala, nahiz eta azkena arraroa izan) eta baita singularra eta plurala. Substantibo guztiek genero zuten: adibidez, sēo sunne (eguzkia) femeninoa zen, se mōna (ilargia) berriz maskulinoa. IX. mendetik aurrera, antzinako eskandinavieraren eragina jasan zuen, eskandinaviar hizkuntzetako bat zena.
Adibideak
Hona hemen Gure Aita anglosaxoieraz:
2011ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
2011ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak, Nafarroako Parlamentuko diputatuak aukeratzeko hamargarren hauteskundeak, hauteskunde horiek aukera ematen dute Nafarroako Gorteak osatzen dituzten 50 parlamentariak zuzenean hautatzeko eta, zeharka, Nafarroako Gobernuko lehendakaria hautatzeko.
Hauteskundeak 2011ko maiatzaren 22an egin ziren, igandean, 2011ko martxoaren 28an onartutako eta hurrengo egunean Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratutako hauteskunde-deialdiaren dekretuaren arabera.
Nafarroako Parlamentuko VIII. legealdiko 50 diputatuak aukeratu ziren, sistema proportzional baten bidez (D'Hondt metodoa), zerrenda itxiekin eta% 3ko hauteskunde atalasearekin.
Egun berean udal eta foru hauteskundeak egingo dira Hego Euskal Herrian.
Hauteskunde-sistema
Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetan 50 parlamentari aukeratzen dira zenbaketa proportzionalaren bidez, zerrenda itxiekin. Hauteskunde-barrutia bakarra da eta Nafarroa Garaia osoa hartzen du. Hauteskunde-zerrendei eserlekuak D'Hondt metodoaren bidez esleitzen zaizkie. Eserlekuen banaketa egin ahal izateko muga baliozko botoen% 3koa da (hautagaitzako botoak eta boto zuriak batuta). 2007ko erreformaz geroztik, foru hauteskunde guztietan, hautagai-zerrendek gizonen eta emakumeen osaera orekatua duten hauteskunde-zerrendak aurkeztu behar dituzte, sexu bakoitza gutxienez zerrendaren% 40 izan dadin.
Hautagaitzarako baldintzak
Hauteskunde legeak hautagai-zerrendak aurkezteko baimena ematen die alderdi, federazio, koalizio eta hauteskunde taldeei. Hala ere, aurreko hauteskundeetan Gorteetan ordezkaritzarik lortu ez duten federazioek edo koalizioek barruti bakoitzeko botoen% 0,1 gainditu behar dute zenbaketan sartzea lortzeko. Era berean, hautesle-elkarteek mozketa-ehuneko bat behar dute, nahiz eta barruti bakoitzeko% 1 izan. Ez dago baimenduta hautesleek zerrenda batera baino gehiagotara bozkatzea. Halaber, hauteskundeetan koalizioan parte hartu nahi duten alderdi eta federazioek aldez aurretik eman behar diote horren berri probintziako hauteskunde-batzordeari, hauteskundeak deitu ondorengo hamar egunetan.
Eserlekuen banaketa
Botoen% 3 gainditu ez duten hautagai-zerrendek ezingo dute ordezkaririk lortu Gorteetan. Banaketa irizpide hauen arabera egiten da:
Bi hautagai-zerrendek zatidura bera badute, boto gehien dituenari emango zaio eserlekua. Bi hautagai-zerrendek boto-kopuruarekin bat egiten badute, eserlekua ausaz eta txanpon batekin izatea erabakiko da.
Gorteen disolbatzea
Nafarroako Parlamentuaren agintaldia aurreko hautaketaren datatik lau urtera amaitzen da, salbu eta lehenago desegin denean. Nafarroako Gobernuko lehendakaritzak Parlamentuko botereak amaitu baino 25 egun lehenago deitu behar du hauteskundeetara, eta hauteskundeak deialdia egin eta bostehungarren egunean izango dira. Normalean, maiatzeko azken igandea izaten da. Hauteskundeen ostean, gorteak osatzeko saioa hauteskundeak egin eta hilabetera izango da. Hori da arau orokorra, baina lehendakaritzak Gorteak desegin eta hauteskundeak deitu ditzake une oro, baldin eta zentsura-moziorik abian ez badago eta aurreko hauteskundeetatik gutxienez urtebete igaro bada. Halaber, ezingo du hauteskundeetara deitu hurrengo hauteskunde naturaletarako urtebete baino gutxiago falta bada.
Hauteskundeen ondorengo hiru hilabeteetan inbestidura-prozesu bat emankorra ez bada, prozesua automatikoki desegingo da eta bigarren hauteskundeak deituko dira.
Hautagaitzak
Guztira 13 alderdi politiko aurkeztu ziren, bakoitza 50 hautagairekin. Gainera, zenbait alderdik ordezko hautagaiak aurkeztu zituzten, guztien artean 30. Guztira, 650 hautagaitza aurkeztu dira, eta horietatik 50 baino ez dira aukeratuko.
Zerrendaburuak
Alderdi bakoitzak zerrenda bat aurkezten du ematen zaizkien eserlekuak beteko dituzten hautagaiekin. Zerrenda bakoitzeko lehena Nafarroa Garaiko lehendakaritza da. Hauek izan ziren zerrendaburuak:
Aurrekariak
Hauteskunde hauetan, lehenengoz alderdiaren birsortzetik, Nafarroako Alderdi Popularra Nafar Herriaren Batasunatik banatuta aurkeztu zen, bi alderdien arteko akordioa aurreko legealdian apurtu ondoren, eta lau ordezkari eskuratu zituen. Eskuinaren banaketak kaltea egin zion Nafar Herriaren Batasunari, baina Nafar Herriaren Batasuna eta Nafarroako Alderdi Popularraren emaitzak batuz, alderdiak batera zeudenean baino eserleku gehiago lortu zituzten. Lau legealdiz Miguel Sanz lehendakaria izan ondoren, oraingoan Nafar Herriaren Batasunak Yolanda Barcina Iruñeko alkatea aurkeztu zuen lehendakarigai, Nafarroako lehenengo emakume lehendakaria bihurtu zena.
Ezker abertzalea, bi legealdiz legez kanpo, hauteskundeetara aurkeztu ahal izan zen, Bildu koalizioarekin. Bertan Eusko Alkartasuna, Alternatiba, Herritarron Garaia eta ezker abertzaleko independenteak batu ziren. Aurreko hauteskundeetan Nafarroa Bai zerrenda osatzen zuten alderdiak banatu egin ziren: alde batetik Eusko Alkartasuna Bildura igaro zen, eta bestetik Batzarre Nafarroako Ezker Batuarekin batu zen Izquierda-Ezkerra koalizio berria sortuz. Beraz, bakarrik Aralar eta Euzko Alderdi Jeltzalea geratu ziren, eta Nafarroa Bai 2011 koalizio berria aurkeztu zuten.
Inkestak
Hona hemen 2011ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetarako hainbat komunikabidek eta inkesta-enpresek aurreratutako inkesten laburpena:
Parte-hartzea
2011ko maiatzaren 22an, guztira 987 mahai ireki ziren, aurreikusitako% 100, eta Nafarroako hautesle-erroldaren% 70ek baino gehiagok parte hartu zuen.
Aukeratutako hautagaitzak
Legeak 50 ordezkari baino ez ditu onartzen, eta jasotako boto kopuruaren arabera banatzen dira. Herritarren botoaren ondorioz, alderdi politikoek eserleku kopuru jakin bat jasotzen dute lortutako boto kopuruaren arabera. Ondoren, eserleku horiek kanpainaren hasieran aurkeztutako zerrendaren ordenaren arabera esleitzen dira. Hauek dira Nafarroako Parlamentuko VIII. legealdiko 50 parlamentariak:
Emaitzak merindadeen arabera
Zenbaketa politikoan garrantzirik ez duen arren, hauteskundeen ostean merindade bakoitzaren emaitza ere kalkulatzen da, alderdiek ordezkatzen dituzten "eremuei" buruzko informazio esanguratsua ematen baitu.
Inbestidura saioa
Hauteskundeen ondoren, Nafar Herriaren Batasunak eta Nafarroako Alderdi Sozialistak elkarrekin koalizio gobernu bat osatzeko akordioa sinatu zuten. Horrela, Yolanda Barcina Nafarroako lehenengo emakume lehendakaria bihurtu zen, parlamentuaren gehiengo osoarekin. Hala ere, akordioa lortzetik urte batera, 2012ko uztailaren 15ean, Barcinak Jimenez lehendakariorde sozialista kargugabetu zuen, koalizio gobernua hautsiz. Ordutik aurrera Nafar Herriaren Batasuna gobernuan bakarrik mantendu zen, gehiengo osoa galduta.
Hona hemen Yolanda Barcinaren inbestidura saioko bozketaren emaitza: