cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Juantxo Villarreal
Juantxo Villarreal (Errenteria, 1947ko irailaren 4a) eskubaloi-entrenatzaile gipuzkoarra da. Irungo C.D. Bidasoa eskubaloi-taldearen aulkian hogeita bi urte entrenatzaile-lanetan aritu ostean, 1997an erretiratu zen. C.D. Bidasoak bere eskutik bizi izan ditu urterik emankorrenak. Entrenatzaile gisa hainbat garaipen eta titulu irabazi ditu Villarrealek. Lehena, 1986-1987 denboraldian lortutako Liga Txapelketa. Ordutik aurrera, emaitzak kontuan harturik, talde irundarraren urrezko aroa zuzendu du errenteriarrak. 1994-1995 denboraldian bere ametsa egia bihurtu zen: Elgorriaga Bidasoak Europako Kopa irabaztea hain zuzen ere. Europan titulurik irabazi duen lehen euskal entrenatzailea izan zen. Bi urte geroago, 1996-1997 denboraldian, Europako Errekopa erdietsi zuen Bidasoak. Villarrealen palmaresa titulu hauekin osatzen da, besteak beste: 1994-1995ean Asobal Liga, 1990-1991n eta 1994-1995ean Errege Kopa, 1992-1993an Asobal Kopa eta 1995-1996 denboraldiko Superkopa. Egun C.D. Bidasoako zuzendari teknikoaren lana Euskadiko Selekzioaren hautatzaile-lanarekin tartekatzen du Juantxo Villarrealek.
Thielsen mendia
Thielsen mendia edo Mount Thielsen Ameriketako Estatu Batuetako Oregon estatuko sumendia da. 2.799 metroko garaiera du.
Sumendiaren azken erupzioa duela 250.000 urte baino gehiago izan zen.
El Paraíso (El Paraíso)
El Paraíso Hondurasko El Paraíso departamenduko udalerri bat da. 416 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 42475 biztanle zituen.
Couptrain
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 126 etxebizitza zeuden, 87 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 117 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 87 etxebizitza nagusietatik 64 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 45 etxek bost zituzten. 52 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Charlottesville (Virginia)
Geografia
Charlottesville city konderriak 2,657 kilometro koadro ditu. Horietatik 5 ura dira. Beste 2,652 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 1636,24 da.
Couptrain
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 85 ziren, horien artean 61 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 61 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (30 gizon eta 23 emakume) eta 8 langabezian zeuden (3 gizon eta 5 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Charlottesville (Virginia)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 43,475 pertsonetatik 31,050 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2,223 dira. 8,344 beltzak edo afroamerikarrak. 65 amerikar natiboak ziren eta 13 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2,758 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 89 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,156 pertsonek kokatzen zuten.
Couptrain
Diru sarrerak
2009an Couptrain udalerrian 74 unitate fiskal zeuden, 129 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.647 euro zen.
Güinope
Güinope Hondurasko El Paraíso departamenduko udalerri bat da. 201 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 8478 biztanle zituen.
Couptrain
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Massachusettsko Unibertsitatea Amhersten
Massachusettsko Unibertsitatea Amhersten (University of Massachusetts Amherst, UMass Amherst ere deitua) Massachusettsko hiri horretako unibertsitate publikoa da. 1863an sortua, Massachusettsko Unibertsitatea-sistemako campus nagusia da.
Etxepare Euskal Institutuarekin batera, William A. Douglass Katedra kudeatzen du.
Couptrain
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gemert-Bakel
Gemert-Bakel Herbehereetako Ipar Brabante probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 28.751 biztanle zituen.
Portugalgo gastronomia
Portugalgo gastronomia (Gastronomia de Portugal) sukaldaritza mediterraneoren barnean koka daiteke, eta, sukaldaritza horretan bezala, Portugalgo gastronomiaren hiru ardatzak ogia, ardoa eta olioa dira. Hala ere, Asia, Afrika eta Amerikako portugaldar kolonia ohien eragina ere nabaria da, batez ere espezien erabileran, piri-piri, piperrautsa eta kanela barne. Bere ezaugarri atlantiko handiak sukaldaritza desberdin bihurtzen du Mediterraneoko beste sukalde batzuekin alderatuta, dilistak, berenjenak edo kardua apenas erabiltzen ez baitu. Hegoaldean gastronomia da Mediterraneoko sukaldaritzaren antzik handiena duena.
Produktuak
Errezeta tradizionaletan, baratxuria oso modu zabalean erabiltzen du, baita belar formako espezia batzuk -martorria eta perrexila-, azafraia edo jengibrea ere. Jatetxeetan eta kasu berezietan, olibak eta gazta hasierako gisa zerbitzatzen dituzte. Oso ohikoa da plater nagusiaren aurretik zopa zerbitzatzea, haragi-platerak arroz zuriarekin eta arrain-platerak patata egosiekin. Ez da arraroa arroza eta patatak plater berean batera zerbitzatzea. Aza berdea nonahikoa da familiako baratzeetan. Osagai nagusiak hauek dira: aza, patata, arroza.
Ogia
Ogia (pão) Portugalgo sukaldaritzaren oinarrizko elementuetako bat da. Elaborazioa ez da gari-irinak erabiltzera mugatzen, artoa ere maiz erabiltzen dute (Portugalgo iparraldean). Ogia açordak, migas à alentejana eta torricado bezalako plater oso tradizionalen parte da. Bertoko ogirik ezagunenen artean Broa de Avintes izenekoa dago. Beste ogi batzuk honako hauek dira: fogaça, Almeirimgo caralhotas (ogi biribilak eta tamaina ertainekoak dira, labetik atera berriak direnean bereziki estimatzen direnak), pão-com-chouriço  (azoketan eta jaietan kontsumitzen dira, eta barruan txorizo edo chouriço bat dute), folarrak (Pazkoan hartuak), eta abar. Portugal iparraldean, askotan "bolak" (bôlas) egiten dituzte, barnean haragi xehatua duten ogiak (Trás-os-Montes eskualdean) edo sardina (sardinha) edo haragiz zerbitzatutako ogi borobil eta trinkoak (Miño ibarreko eskualde batzuetan aurki daitekeen bezala).
Oliba-olioa
Oliba-olioa (azeite) Portugalgo sukaldaritzaren zutabeetako bat da, eta haragiak eta arrainak erretzeko nahiz entsalada eta barazki desberdinak maneatzeko erabiltzen dut. Jatorri deitura babestuak (JDB) sei dira: Mourako azeitea, Trás-os-Montesko azeitea, Azeite do Alentejo Interior, Azeites da Beira Interior (Azeite da Beira Alta eta Azeite da Beira Baixa), Azeites do Norte Alentejano eta Azeites do Ribatejo. Asko erabiltzen da baratxuri eta tipularen sueztitzeak (refogado) egiteko.
Haragia
Haragien eremuan txerriki asko jaten dute eta hestebeteak (enchidos) egiten dituzte, hala nola chouriçoa, urdaiazpikoa (presunto, askotan zapore oso bereizgarrikoa duen keak ondua). Espainiako sukaldaritzan bezala, tipikoa da matança do porco (txerriboda), hau da, txerri bat hiltzea eta ondoren prozesatzea familia-unitate bat elikatzeko. Hegaztien eremuan arroza ahatearekin eta Canja a Doentes eta zopa oilo-haragiarekin jaten dituzte. Haragia baratxuri-orearekin igurtziz egiten da xerra portugaldar erara.
Ehiza xeheko haragi ezagunena coelho (untxia) izaten da, batzuetan vinhadalhos izeneko marinadarekin prestatua.
Portugalek haragi freskoaren 30 jatorri-deitura edo adierazpen geografiko babestu (JDB edo AGB) eta 36 haragi-produktukoak ditu.
Lekaleetan Feijoadak, hau da, babarrun zurien gisatuak edo txerribodarekin lagunduak, tradizionalak dira herrialde osoan. Eragin handia izan zuten Brasilgo sukaldaritzan eta Afrikako kolonietako sukaldaritzan, metropoliaren sukaldaritza-tradizioa irauli duten tokiko aldaketak sartu baitzituzten. Porton linguiça hartzen dute (txerriaren besoa baratxuriarekin eta piperrautsarekin). Plater tipikoen artean aipatzekoak dira berriki sortutako francesinhak eta tripak (Porto eskualdekoak), pataniscak eta gaspatxoa (Algarvekoak).
Arrainen (peixe) eremuan, arrain freskoaren kontsumoaren tradizioa nabarmendu behar da, askotan modurik sinpleenean prestatua, txingarretan, eta oliba-olioarekin ondua. Horrez gain, arroza saldatsuetan edo caldeirada eta cataplana izeneko patata-gisatuetan ere prestatzen dute. Oso ezagunak dira arrain-espetoak (espetada), broxeta moduko bat direnak. Oso ezaguna da sepia eta txipiroiak (lula edo lulinhas). Era berean, olagarroa eta hainbat itsaski kontsumitzen dituzte Portugal hegoaldean: otarraina eta abakandoa batez ere, garagardotegietan parrillan edo arrautza nahasiarekin zerbitzatzen dituzte.
Ikono lusitaniarraz gain, sardina herrialdeko sukaldaritza-espezialitateetako bat da. Portuetan, osorik prestatzen dituzte, plantxan, parrillan edo txingarretan. Arrain horiek 25 zentimetro luze ere izan daitezke, eta bizkarraldea berde arrea dute, eta sabelaldea zuri zilarreztatua. Gainera, D bitaminan eta Omega 3n aberatsa den elikagaia da. Sardina arrantzatzeko lekurik ederrenetako bat Duero ibaia da.
Sardinak kontsumitzeko beste modua, bildumagileen artean pasioa sortzen duena, kontserba da. Portugalgo sardina latak milaka tamaina, kolore edo forma desberdin dituzte. Lata horietako bat erosi aurretik, lataraturiko elikagaiekin bidaiatzeko mugak ondo aztertzea gomendatzen da, aireportuan atxiki baitaitezke.
Azore Uharteetan arrain dezente jaten dute, baina plater ospetsuena Cavacoa da. Lanpernak eta lapak tipikoak dira irletako plateretan. Arrainen artean, eltze txikiak eta arrain-zopak daude. Irletan cozido das furnas (sumendietako fumarolen beroarekin egosia) edo alcatra a moda de Terceira (haragizko platera) ospetsuak dira haragiarekin  Chanfana izeneko okela egosia erabiltzen dute.
Gaztak
Portugalek hamabi jatorri deitura babestu (JDB) ditu, tartean Serra da Estrelakoa, Castelo Branco edo Rabaçal. Horietako batzuk krematsuak dira, batzuk onduak.
Ardoak
Portugaldar ardoak oso ezagunak dira bere mugetatik kanpo, ia lurralde osoan egiten dituzte eta iparraldeko ardo berdeak nabarmentzen dira. Hauek ardo zuri eta gazteak izan ohi direnak, hala nola Albariño, Porto (Vila Nova de Gaia hirian egina), Madeira, Carcavelosko ardoa, Setubalgo moskatela, Borba edo Dãoko ardo beltza, besteak beste.
Errezeta ezagunak
Zopak Caldo verde, N'abiça-zopa', Cozido à portuguesa, Sopa de tomate, Cozido das furnas eta zopa hotzen eremuan, Gazpatxoa...
Nelling
Nelling Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Nelling udalerrian erroldatutako biztanleak 285 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Portugalgo gastronomia
Errezeta ezagunak
Barazkietan, Peixinhos da horta...
Nelling
Etxebizitza
2007an 110 etxebizitza zeuden, 103 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 8 hutsik zeuden. 98 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 103 etxebizitza nagusietatik 73 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek hitu gela zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 79 etxek bost zituzten. 91 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 48 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Portugalgo gastronomia
Errezeta ezagunak
Ogi mami errezetak Alentejo eskualdeko Migas à alentejana, Açorda à alentejana, Migas à moda do Alenjo...
Nelling
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Portugalgo gastronomia
Errezeta ezagunak
Arrozetan, Arroz de tomate, Arroz de marisco, Arroz de pato...
Nelling
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 189 ziren, horien artean 128 aktiboak ziren eta 61 inaktiboak ziren. 128 pertsona aktiboetatik 108 lanean zeuden (67 gizon eta 41 emakume) eta 20 langabezian zeuden (7 gizon eta 13 emakume). 61 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Portugalgo gastronomia
Errezeta ezagunak
Enpanadilak,  Pastéis de massa tenra..
Nelling
Diru sarrerak
2009an Nelling udalerrian 104 unitate fiskal zeuden, 277 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.392 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Portugalgo gastronomia
Errezeta ezagunak
Polentarekin, Milho frito, Xerén con almêijoas...
Guisatuak Cataplana à algarvia, Caldeira de lulas...
Nelling
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Portugalgo gastronomia
Errezeta ezagunak
Lekaleetan, Feijoada k, linguiça, francesinha k, Favas à portuguesa, Feijoada à transmontana....
Nelling
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Portugalgo gastronomia
Errezeta ezagunak
Bakailao errezetak, Bacalhau com natas, Bacalhau à Brás, Bacalhau à Gomes de Sá, Bacalhau com todos, Bacalhau à moda de Viana, Bakailao gisatua, Bacalhau à Lagareiro, Pastéis de bacalhau, Pataniscas de bacalhau,....
Bestelako arrainetan, Jaquinzinhos, Sardinhas assadas...
Rupperswil
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Portugalgo gastronomia
Errezeta ezagunak
Itsaskitan Gambas com piripí e whisky,  cataplana.
Ehizeko haragi ezagunena coelho (untxia) izaten da, batzuetan vinhadalhos izeneko marinadarekin prestatua.
Hegaztiekin  Canja a Doentes, Frango de piripí...
Txerrikietan leitão de Bairrada, Lombo de porco assado com castanhas, Carne de porco à alentejana, Cataplana à algarvia...
Behikietan Pica-pau, Bife à Café, Alcatra a moda de Terceira, Chanfana....
Postreen artean, Alcácerko piñonatak, Belémgo pastelak edo Pastéis de nata, Baba de camelo, Berlinesa, Bolo de natas, Queijadas de Sintra, Torta de laranja, Tarta de amêndoa, Tarta de  requeijão, Leite creme, Arroz doce, Mousse de chocolate, Pudim Flan,  eta abar. Setubalgo laranja-gozokiak, eta Palmelako ardo moskatelean egositako udareak nabarmentzen dira.
Hanburgoko Estatu Opera
Hanburgoko Estatu Opera (Hamburgische Staatsoper) Hanburgo hirian dagoen opera-antzokia da.
Historia
Aurretik hiriak opera-konpainia bazuen ere, 1826ko maiatzaren 18an eraikin berri baten funtsezko harria jarri zuten, «Stadt-Theater» izenekoa, gaur egun Opera eraikitzen den lekuan egurrezko egitura zahar eta hondatua ordezkatzeko. Antzokia eraikitzen urtebete baino gutxiago eman ondoren inauguratu zuten, 2800 ikuslerentzako tokia izanda, eta Ludwig van Beethovenen Egmont lana estreinatuz. 1943ko abuztuaren 2ko gauean, aireko bonbardaketek eraikina partzialki suntsitu zuten: altuera baxuko aireontzi batek hainbat petrolio- eta fosforo-tanke isuri zituen sabaira, eta su eman zion. 1946ko urtarrilean, aurrekoaren hondakinei buruzko behin-behineko auditorio bat berreraiki zen, eta antzokiak ateak ireki zituen berriro, Le nozze di Figaro-ren ekoizpen berri batekin. Operak horrela funtzionatzen jarraitu zuen 1953ra arte, zati batean suntsitutako eraikina eraisteari ekin zioten arte.
Fernando I.a Portugalgoa
Fernando I.a Portugalgoa Ederra edo Aldartetsua (Coimbra, 1345 - Lisboa, 1383) Portugalgo erregea izan zen 1367-1383 bitarteko urteetan. Petri I.a aitaren ondorengoa izan zen. Trastamarako Henrikeren kontra borrokatu zen Gaztelako errege izateko eskubideak zirela eta. Ezin ezkontarazi izan zuen Beatriz bere alaba bakarra Gaztelako errege Joanes I.arekin, eta Portugalgo eremuak indarrez hartu zituen.
Kaixo
Kaixo hitzak adiera zenbait ditu:
Drakula kondea
Drakula kondea Bram Stoker irlandar idazlearen 1897ko izen bereko eleberriko protagonista da. Pertsonaiaren bertsio zerrenda luzea sortu zuten zineman, komikietan eta antzerkian. Pertsonaiaren alderdi batzuk XV. mendeko Valakiako printze Vlad Drakulan oinarrituta daude.
Diotenez, Stokerrek ekialdeko gaietako aditu bat aholkatu zuen, Ármin Vámbéry hungariarrak, nor Drakularen benetako gorabeherak azaltzeko batzuetan idazlearekin bildu zen. Hala ere, Drakularen eleberri eta bertsio zinematografiko batzuk direla eta, jende askok uste du Stokerrek irudi historiko batean oinarritu zuela bere pertsonaia.
Eneko Andueza
Eneko Andueza Lorenzo (Eibar, 1979ko ekainaren 11) gipuzkoar politikaria da. Euskal Herriko Unibertsitatean zientzia politikoak ikasi zituen. Ordiziako eta Eibarko zinegotzia, XI. legegintzaldiko PSE-EEko eusko legebiltzarkidea izan zen.
Biografia
Eneko Andueza Eibarren jaio eta bertan OHO eta Batxilergoa ikasi zituen La Salle ikastetxean. Euskal Herriko Unibertsitateko Politika eta Administrazio Zientzietako lizentziaduna da.
Ibilbide politikoa 17 urterekin hasi zuen, Euskadiko Alderdi Sozialistan eta Euskadiko Gazte Sozialista elkartean afiliatu zenean. Ordiziako Udaleko zinegotzia izan da, aldi baterako, ETAren indarkeriaren presioaren ondorioz bere kargua bete nahi izan ez zuten tokiko zenbait lankideren postua betetzeko; Gobernuaren Euskadiko ordezkariaren aholkularia, Iñaki Arriolaren Kabineteko burua, eta alkateordea Eibarko Udalean, non tokiko elkarte sozialistaren idazkari nagusia ere izan baita.
Ondoren, Batzarkide Sozialisten Taldeko bozeramaile izan da Gipuzkoako Batzar Nagusietan, eta gaur egun Eusko Legebiltzarreko kide da. 2017ko urriaren 7tik aurrera, Gipuzkoako PSE-EEko idazkari nagusia da.
Ottersthal
Ottersthal Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ottersthal udalerrian erroldatutako biztanleak 735 ziren. Familiak 317 ziren, horien artean 99 pertsona bakarrekoak ziren (25 bakarrik bizi ziren gizonak eta 74 bakarrik bizi ziren emakumeak), 107 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 99 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 352 etxebizitza zeuden, 326 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 303 etxeak ziren eta 47 apartamentuak ziren. 326 etxebizitza nagusietatik 262 bere jabearen bizilekua ziren, 53 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 35 etxek hiru zituzten, 75 etxek lau zituzten eta 207 etxek bost zituzten. 272 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 141 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 148 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 444 ziren, horien artean 329 aktiboak ziren eta 115 inaktiboak ziren. 329 pertsona aktiboetatik 305 lanean zeuden (160 gizon eta 145 emakume) eta 23 langabezian zeuden (10 gizon eta 13 emakume). 115 pertsona inaktiboetatik 54 erretiraturik zeuden, 36 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ottersthal udalerrian 314 unitate fiskal zeuden, 736 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.996,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 informazio eta komunikazio enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Redorte
La Redorte Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 1.131 ziren. Familiak 480 ziren, horien artean 165 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 117 bakarrik bizi ziren emakumeak), 174 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 113 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 674 etxebizitza zeuden, 488 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 89 bigarren erresidentzia ziren eta 97 hutsik zeuden. 628 etxeak ziren eta 44 apartamentuak ziren. 488 etxebizitza nagusietatik 381 bere jabearen bizilekua ziren, 93 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 81 etxek hiru zituzten, 171 etxek lau zituzten eta 220 etxek bost zituzten. 333 etxebizitzek parking plaza bat zuten azpialdean. 232 etxetan auto bat zegoen eta 153 bi edo gehiago zeuden
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 574 ziren, horien artean 399 aktiboak ziren eta 175 inaktiboak ziren. 399 pertsona aktiboetatik 342 lanean zeuden (181 gizon eta 161 emakume) eta 56 langabezian zeuden (25 gizon eta 31 emakume). 175 pertsona inaktiboetatik 85 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 53 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Redorte udalerrian 442 unitate fiskal zeuden, 903 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana 14.209€ zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 55 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 22 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 2 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 4 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2000. urtean La Redorte udalerrian 83 nekazaritza-ustiategi zeuden, 936 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden udalerriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
M.I.A.
Mathangi "Maya" Arulpragasam, ezagunagoa M.I.A. izen artistikoaz, (Hounslow, Londres, Ingalaterra, 1975eko uztailaren 18a) ingeles rapeatzaile, abeslari, musika-ekoizle eta ekintzailea da. Sri Lankako Tamil jatorrikoa da. Bere izen artistikoa ingelesezko "Missing in Action" (borrokan desagertua) esaldiaren laburdura da. Bere musika eloktronikoa, rock alternatibo edo hip hop-a dela esan dezakegu.
M.I.Ak 2000. urtean hasi zuen bere karrera artista bisual, zinema-zuzendari eta diseinatzaile bezala.
Biografia
1975 eko Uztailaren 18an M.I.A, Manthangi "Maya" Arulpragasam izenaz jaio zen. Bere ama jostuna zen eta bere aita ingeniaria, idazlea eta aktibista zen. 6 hilabete zituenean bere familiarekin batera Sri Lanka ra joan ziren bizi izatera, Jaffna herrira bereziki. Herri hura tamil-a zen. Bertan, bere aita ekintzaile politiko eta EROS-aren (Eelam Revolutionary Organisation of Students) fundatzaile bihurtu zen, talde politiko tamil bat. Mayaren bizitzaren lehen 11 urteak mugimenduz beteak egon ziren bere aitak Sri Lankako gerra zibilean zuen eraginagatik. Bere familia poliziatik ihesian zebilen eta bere aita oso gutxitan ikusteko aukera izan zuen. Gerra zibilean, «jazarpen esplotatzaile» gisa deskribatu zuen nola soldaduek armak leihoetan jartzen zituzten zuloen bidez, eta nola tiro egiten zuten eskolan. Ikaskideak mahai azpian arrastaka ibiltzeko edo eskola ingelesetara korrika joateko entrenatuta zeuden.
Bizitza laburra
Bizitza laburra (La vida breve) bi aktoz osaturiko opera bat da, Manuel de Fallaren musika eta Carlos Fernández Shawen libretoa duena. Fernández Shawen poema batean oinarrituta dago. 1913ko apirilaren 1ean frantsesez estreinatu zuten Nizako Udal Kasinoan.
Mikel Unzalu
Mikel Ángel Unzalu Hermosa (Gasteiz, 1956 - ibidem, 2021eko uztailaren 15) arabar irakasle eta politikaria izan zen. Haur hezkuntza ikasi zuen. Hasieran Euskadiko Ezkerran eta gero PSE-EE alderdi politikoetan parte hartu zuen.
Euskadiko Ezkerrako idazkari nagusi izan zen 1984tik 1991era. 1987tik 1991era bitartean Gasteizko hautetsi izan zen. PSEren eta EEren arteko bat-egitean parte hartu zuen, eta 1991eko legealdian, PSE-EEko arabar biltzarkidea izan zen (1991-1995).
2009tik 2016ra arteko bi legealdietan legebiltzarkide sozialista izan zen, eta 2012ko legealdian mahaiko idazkari lehen izendatu zuten. Hurrengo legealdian, Maria Jesus San Jose sailburu zelarik, Justizia arloko sailburuorde izan zen. Legealdi honetan, Turismo Saileko aholkulari gisa ari zen lanean, baina utzi behar izan zuen, gaixorik zegoelako.
Victoria Beckham
Victoria Caroline Beckham, jaiotza-izenaz Victoria Caroline Adams, (Harlow, Essex, Ingalaterra, 1974ko apirilaren 17a) ingeles abeslari, modelo, moda-diseinatzaile eta enpresaburua da. 1990eko hamarkadan Spice Girls musika taldean abesteagatik ezaguna bihurtu zen. Spice Girls taldea utzi ondoren, disko bakarra grabatu zuen.
Errodrigo Iruñekoa
Aita Gartzia V.a Nafarroakoa zuen eta ama berriz ezezaguna. Batzuk sasikotzat jo arren, Margarita Iruñekoak neba moduan egin zuen eta beraz bere ama Margarita l'Aiglekoa izango zatekeen. 1166an Siziliara joan zen non Margarita erregeordea zen. Bertan jatorrizko Errodrigo (latinez: Rodericus) Henrike (latinez: Henricus) izatera pasa zen.
Italian bi aldiz matxinatu eta boterea lortu zuen.
Frederic Leighton
Frederic Leighton, Leighton lehen baroia (Scarborough, 1830eko abenduaren 3a - Londres, 1896ko urtarrilaren 25a) britainiar margolari, marrazkilari eta eskultorea izan zen.
Gai historiko, bibliko eta mitologikoetako margolanak egin zituen estilo klasizistan.
Kordoi-zeramika kultura
Kordoi-zeramika kultura Europan K.a. 2900-2350 artean garatu zena, horizonte arkeologiko zabalekoa da, hau da Goi Neolitotik hasita eta Kalkolitotik igaroz, Behe Brontze Arora arte heldu zen. Kordoi-zeramika kultura Europako hainbat eskualdetatik hedatu zen; Rhin ibaiatik Volgaraino, Ipar Europa, Erdialdeko Europa eta Ekialdeko Europako eskualdeetan zehar.
Haak et alter-ren ustez (2017), Kordoi-zeramikaren jendeak genetikoki erlazio estua zuen Yamnaya kultura koekin emigrazio handi bat dokumentatu da Europako periferiaren erdialdetik (Eurasiako estepak) Erdialdeko Europara. Beharbada, Kordoi-zeramika kulturak aitzingermaniko eta aitzinbaltiko indoeuropar hizkuntzak hedatu zituen. Kultura honek antza genetikoa dauka geroko Sintasha kultura rekin, non aitzinindoirandar hizkuntza sortu baitzen.
Geografia
Kordoi-zeramika kultura Europaren iparraldeko lur gehienetan garatu zen, Rhinetik mendebaldean Volgaraino ekialdean, hau da, gaurko estatu hauetan: Alemania, Herbehereak, Lituania, Letonia, Estonia, Bielorrusia, Txekia, Austria, Hungaria, Eslovakia, Suitza, Errumaniako ipar-mendebaldea, Ukraniako iparraldea, Errusiako europar partea, Norvegiako kostaldea eta Suedia eta Finlandiako hegoaldea. Kultura honek Goi Kalkolitoan eta Behe Brontze Aroan, Balkanetako penintsula osoa hartu zuen, baina estepako beste elementu batzuekin nahastu zen.
Arkeologoen arabera, Kordoi-zeramika ez zen kultura bateratua izan, talde horiek oso eskualde zabaletan hedaturik izatean, hainbat bizimodu zituztelako. Aldeak agertzen dira lanabesetan, kokalekuetan eta gizartean. Aldi berean, talde horiek ezaugarri batzuk partekatzen zituzten, hala nola, ehorzteko modua, kordekin egindako apainketa, eta harrizko aizkorak.
Garaikidea zen Kanpai-formako ontzien kultura, Kordoi-zeramika kultura mendebaldetik gainjarri zen, Elbaren mendebaldean, eta, agian, lagundu zuen Europan zehar kultura hori hedatzen. Nahiz eta Kanpai-formako ontzien kulturaren antzeko gisa-antolaketa onartu, Kordoi-zeramikako taldeek ez zituzten fintasun berriak, merkataritzari eta ibaietako komunikazioari esker lortzen zirenak.
Jatorria
Kordoi-zeramikaren jatorria eta hedapena, aitzinindoeuroparraren sorterriaren (Urheimat) konpondu beharreko arazo garrantzitsua da. Kordoi-zeramika kultura aspalditik indoeuropartzat hartu da, aurreko kulturekin erkatuz gero, kokalekuen falta ez daudelako. Horrek iradokitzen du kultura ibiltari bat zela, artzaintzan oinarriturik, Yamnaya kulturaren antzekoa eta filologiak ondorioztatu duenez, indoeuropar kultura zen. Hain eremu zabalean hedaturik egoteak adierazten du indoeuropar hizkuntzak une hartan sakabanatu zirela. Behin, uste zen Kordoi-zeramika kultura izan zela aitzinindoeuroparren urheimata. Hori oinarrituta zegoen zaldiaren eta gurpilezko ibilgailuen erabileran, antza denez gerrarako prestatutakoak, hedapen zabalak eta intrusiboak erraztu zuen indoeuropar hizkuntzen sakabanatzea.
Egun hauetan ideia horrek gaurkotasuna galdu du, Kurgan hipotesia gaur egun indoeuropar hizkuntzen jatorria eta hedapena azaltzeko gehien onartu den proposamena baita.
Arkeologoen artean zatiketa zurrun bat dago Kordoi-zeramikari buruz. Batzuek erdialdeko Europan sortu zela uste dute bitartean, beste batzuek pentsatzen dute kultura honek estepatik etorritako artzain ibiltarietako gizartearen eragina duela.
Lehen ikuspuntuaren aldekoek nabarmentzen dute Kordoi-zeramikak antzekotasun handia duela erdialdeko Europako iparraldean zegoen aitzin Inbutu-formako ontzien kultura rekin. Gimbutasen arabera, Kordoi-kultura baino lehenago Anfora globularren kultura zegoen (K.a. 3400-2800), indoeuropar kulturatzat hartzen dena. Anfora globularren kultura Erdialdeko Europatik Baltikoraino hedatu zen eta haren jatorria Inbutu-formako ontzien kultura izan zen. Hala ere, beste eskualde batzuetan, Kordoi-kultura, kultura mota eta fisiko baten hasiera da. Alabaina, kultura hau Europan barrena hedatzean, hain intrusiboa izan zen non arkeologiak aldaketa handiak aurkitu baititu. Eztabaidatzen da zenbaterainokoa den inmigrazioak egindako aldaketa kulturalean; Kordoi-zeramika kulturaren kasuan.
Karbono-14 rekin lortutako daten arabera, hilobi banakakoetan aurkitutako Kordoi-zeramika kulturaren zatiak, kultura hau lehenago garatu zen gaurko Polonian, Erdialdeko Europako mendebaldean edo hegoaldean baino. Kordoi-zeramikarako K-14ko datarik zaharrenak (K.a. 3000) Kujavian eta Polonia Txikian aurkitu dira, erdialdeko eta hegoaldeko Polonian. Alabaina, ondorengoko ikerketek dudan jarri dute ikuspegi hori, bereziki kulturaren hasierarena bakanako balio-atipikoko hilobietan oinarritu delako, beste data arkeologikoak kontuan hartu gabe eta erradiokarbonoaren (Karbono-14) kalibraketatik kanpo; dendrokronologiarekin argitu daitekeen datan, Suitzan, Kordoi-zeramika kultura bakarrik agertzen da K.a. 2750-2400 artean. Antza denez, Suitzako denbora laburreko lanabesak Kordoi-zeramika kulturaren edozein tokitako azpiperiodo gehien adibideak dira, beraz, ikerlari batzuek erabaki dute Kordoi-zeramika aldi berean agertu zela Ipar-erdialdeko Europan, K.a. XXIX. mendearen inguruan zenbait gunetan, gero sare bat osatuko zutenak. Karbono-14rekin beste Europako eskualdetan dataturikoak adierazten du Kordoi-zeramika agertu zela K.a. 2880 ondoren. Teoria honen arabera, Luneburgoko txilardira hedatu zen eta gero, Ipar-Europako lautadara, Rhin eskualdera, Suitzara, Eskandinaviara, Baltikora, Errusiara eta Moskuraino, non Kordoi-zeramika estepetako artzain-kultura aurkitu baitzuen. Arestiko data paleogenomikoen arabera, K.a. 2400ko Kordoi-zeramika kulturaren populazio-lagin batzuek adierazten dute %75 estepetako Yamnaya kultura kin antzekotasuna duela. Litekeena da estepetatik emigrazio itzela gertatzea, Kordoi-zeramika kultura sortzeko. Ikerketa genetikoa gorabehera, arkeologoek dudan jarri dute interpretazio hau oso bakuna delako, azalpen arkeologikoen prozesu konplexua baztertzen baitu. Mendebaldeko eskualdeetan, proposatu da Kordoi-zeramika kulturaren trantsizioa, azkarra, leuna eta barne-aldaketa bat izan zela, aurreko Inbutu-formako ontzien kulturan gertatu zena. Horren jatorria ekialdeko Germanian izan zen.
Baltiar estatuetan eta Poloniako ipar-ekialdean uste da Kordoi-zeramika intrusiboa izan zela Narva kulturan, baina gaur egun, Kordoi-zeramika kultura ez da toki guztietan intrusibotzat hartzen, ez zelako beti oldarka ibili eta, askotan, aldi berean bertako kulturekin bizi zelako.
Harremana Yamnaya kulturarekin
Haakek eta beste batzuek, 2005ean, egindako ikerketa genetikoaren arabera, ondorioztatu zuten Kordoi-zeramikako populazioaren proportzio handi bat eta Yamnaya kultura antzekoak zirela. Hortaz, Kordoi-zeramika kulturaren jatorria orain dela 4.500 urte gertatu zen. Goi Neolitoko Kordoi-zeramika kulturaren eskeletoen DNA eta Yamnaya kulturarenak %75 bat datoz. Ikerketa berak uste zuen Yamnaya kulturak utzi zuela DNAren %40-54 gaurko iparraldeko eta erdialdeko Europako populazioan eta %20-32 gaurko hegoaldeko europarrengan, sardoak izan ezik (%7,1 edo gutxiago) eta siziliarrak (%11,6 edo gutxiago).
Haak eta besteek uste dute R1b eta R1a haplotaldeak ekialdetik Europan zehar sakabanatu zirela K.a. 3000 urtez.
Fenotipoei dagokienez, Wilde et al. (2014) eta Haak et al. (2015) ikerlarien arabera, Yamnaya populazioa izan zen lehena indoeuropar hizkuntza bat hitz egitean Kordoi-zeramikako eskualdeetan. Hango biztanleek begiak marroiak zituzten, hilea iluna, eta larruazala, neurriz, argia zuten, gaurko batez besteko europarrena baino zertxobait ilunagoa izan arren.
Ikerketa horiek adierazi zuten pigmentazio argia agertu zela Neolitoko europarrengan aitzinindoeuroparrak heldu baino lehenago (bai nekazariengan, bai ehiztari-biltzaileengan), beraz, filologoen ahaleginak erratuta daude larruazal argia estepetatik etorritako indoeuroparrekin erlazionatzean.
HAAK et al. (2015) ikerlariek ohartarazi zuten :
Goldberg eta beste aditu batzuk (2016) konturatu ziren Europara Neolitoko nekazari-migrazioa gizonezko eta emakumezko migrazio jendetsua izan zela, kopuru berdintsuetan, agian familia osoak. Brontze Aroko estepa pontikoarena, berriz, bai migrazioa bai aldaketa kulturala gizonezkoena izan zen. beharbada teknologia berriekin eta konkistekin loturik.
Eragina Sintashta kulturan
Kordoi-zeramikaren eta Sintashta kulturetako herrien artean antzematen dugun afinitateak bi iturri genetiko antzekoak iradokitzen ditu. Brontze Aroko europarren artean, tolerantziarik altuena Kordoi-zeramikan eta Eskandinaviako Brontze Aroko kulturen artean aurkitu zuten. Andronovo kultura, Brontze Aroan erdialdeko Asian sortu zena, genetikoki oso lotuta dago Sintashta herriekin, baina oso bereizia Yamnaya eta Afanasievo kulturetatik. Beraz, Andronovok Sintashtaren genetikoki hedapen tenporala eta geografikoa adierazten du. Sintashta/Androvono errituen eta Rig Veda-n deskribatutakoen arteko antzekotasunak daude, eta antzekotasun horiek Ipar Brontze Aroa arte hedatzen dira.
Indoeuropak hizkuntzak mendebaldeko Europan
Kordoi-zeramika kulturak zerikusi handia izan zuen indoeuropar hizkuntzak Europan barrena zabaltzean Kalkoliton eta Brontze aroetan. Malloryren ustez, Kordoi-zeramika kulturak hainbat kulturatako arbaso kumuna izan zezakeen, adibidez antzinako zeltarena, Baltikoarena, eslaviarrena eta, seguruena, Italiako zenbait indoeuropar hizkuntzarena. Malloryk uste du ere, Kordoi-zeramikak ez zuela eraginik izan Grezian, Ilirian, Trazian eta Italiako ekialdean, zeinak Europako hego-ekialdetik letozkeen. Anthonyren iritziz, baliteke Kordoi-zeramikaren horizonteak germaniera, baltikoera eta eslaviera Ipar Europan sartzea.
Anthonyk uste du germaniar aurreko dialektoak Koțofeni kulturan garatu zirela, erdialdeko Europako hego-ekialdean, Dniester eta Vistularen artean (K.a. 3100-2800) eta Kordoi-zeramika kulturarekin sakabanatu zirela. K.a. 3100 eta 2800/2600 artean, Yamnaya kulturako aitzinindoeuropar hiztunen migrazio handia Danubio ibarrera iritsi zen, zeina beranduago Hungariaraino heldu baitzen, non aitzinzeltak eta aitzinitalikoak garatu zitezkeen. Eslaviarrak eta Baltikoak Dnieper erdialdean garatu ziren (gaur egungo Ukraina). Haak eta beste aditu batzuk konturatu dira Alemaniako Kordoi-zeramika kulturaren arbasoen %75 Yamnaya kulturatik datorrela migrazio baten ostean. Allentoftek eta beste batzuek (2015), berriz, uste dute Yamnaya kultura Europako ipar-mendebaldera emigratu zuela Europa zentraletik eta Baltikoko eskualdera eta Kordoi-zeramika kulturaren ekialdeko periferiara gaur egungo Ukraina, Bielorrusia eta Errusiako lurraldeetatik igaro ondoren.
Hizkuntza ordezkapena
Gimbutasen arabera, Kordoi-zeramikaren indoeuropartze prozesua (eta geroago Europa osoarena), ez zen bilakaera fisiko bat izan, baizik eta kulturala. Gimbutasek uste du Yamnayaren kulturaren migrazioa, ekialdeko Europatik Europa zentralera eta mendebaldera, garaipen militarra izan zela, eta horrek ekarri zuen administrazio-sistema berria, hizkuntza eta erlijioa garaitutako herrien gainean.
Antolaketa sozialak erraztu zuen Yamnaya herriaren gerrako eraginkortasuna, haren egitura patrilineala eta patriarkala baitzen. Antzinako europarrek (talde indigenek) ez zuten ez gerrari-klaserik ezta zaldirik ere. Seguru asko, monarkia teokratikoetan bizi ziren non erregina-apaiz bat buru izango baitzen edo gizarte berdinzaleak baitziren. Europar egitura sozial zahar hori eta Yamnayaren kulturatik eratorritakoak oso bestelakoa ziren. David Anthonyk (2007), Estepako hipotesiaren berrikuspena lanean proposaten du indoeuropar hizkuntzen hedapena ez zela gertatu etengabeko herri-migrazioengatik baizik eta eliten politikengatik, talde handiek azkar kopiatu nahi zutena :117. Prozesu honi elite-errekrutatze deitzen du :117-118. Hale ere, Haakek, Anthonyk, Lazaridis, Pattersonek eta Reichek diote (2015): Ipar Europara Yamnayakoek egindako migrazio itzelak adierazten du ''Estepako hipotesiak ez duela behar elite baten nagusitasuna hizkuntz indoeuroparrak Europan hedatzeko. Beste ikerketa batzuen arabera, berriz, hizkuntzak bi sexuetako etengabeko etorkinen etorrerak heda litzake'' ..
Guus Kroonen hizkuntzalariaren arabera, Yamnayaren kulturako indoeropar hizlariek, estepetatik Europara etorri zirenean, hainbat herri aurkitu zituzten, indoeuroparrak ez ziren hizkuntzez hitz egiten zutenak. Haren ikerketak zentratu ziren bertako hizkuntzetan indoeuroparrek izan zuten eraginean, baita aurreko hizkuntzaren analisian ere. Ezer gutxi dakigu Europako hizkuntz-paisaiari buruz, indoeuropartzeak aurreko hizkuntzen desagerpena eragin zuelako, euskara izan ezik. Kroonenek egindako ikerketan 2015ean, indoeuropar aurreko Neolitoak Egeoko hizkuntzen eragina zuen, beraz, historiaurreko lehengo nekazarien migrazioekin erlazionaturik :10. Marija Gimbutas ek uste du Kordoi-zeramika Eskandinavian sartu zenean, Inbutu-formako ontzien kulturarekin nahastean, aitzingermaniar hizkuntza sortu zuela. Edgar Polomé ren arabera, gaurko germaniarrengan dagoen %30 ez indoeuropar substratua, Inbutu-formako ontzien kulturatik eratorrita dago, K.a. III. milurteko Hego Eskandinaviako herri-indigenengandik. Yamnayaren kulturako indoeuropar hizlariak herri indigenekin harremanetan egon ziren K.a. III. milurtekoan, eta tokiko herriak menperatu bazituzten ere, bertakoen lexiko ren zati batek iraun zuen aintzinindoeuropar hizkuntzak eratzean, haien artean aintzingermanikoak. Hori dela eta, aintzingermanikoa indoeuroparturiko hizkuntzatzat hartzen da.
Hizkuntzen irautea
Mario Alineik ez du inbaziozko teoriak defendatzen, baizik eta uste du Paleolitoko hizkuntzek iraun zutela Kordoi-zeramikaren eta Europa osoaren eskualdean. Yevgeny Yurenen, Krichevsky eta V. Gordon Childeren teorietan oinarriturik, berak berrikuntzen izaera unibertsala azpimarratu zuen, orokorrean, Kordoi-zeramika kulturarekin erlazionaturik (abeltzaintza egonkorra eta nomada eta honi lotutako egiturak patrilinealak eta patriarkalak) 285. Hala ere, Alineik onartzen du gero eta gehiagoko eragina Itsaso Beltza eta Panoniako ordokiaren artean, baina azpimarratzen du -estepetatik etorritako giza-aposiziorekin edo aposiziorik gabe- Inbutu-formako ontzien kulturarekin Anfora globularren kulturaren bitartez Kordoi-zeramika kulturari edo Guda-aizkora kulturari eta hilobiratze banakako kulturari. Haren ustez, baltiar hiztunek zerikusi handia izan zuten Kordoi-zeramika kultura zabaltzean 287, 294 eta hauexek izango ziren teoria horren argudioak:
Azken ezaugarri honek lotzen da eskandinaviar dialekto gehienekin eta Alemaniako kostaldeko beste batzuekin, baita zenbait hizkuntz eslaviarrekin (iparraldeko kaxuibiera) eta finlandiarrekin ere (livoniera eta estoniera).
Ekonomia
Aurkitutako zenbait kokalekuk adierazten digute kultura hau abeltzain nomadaz osatuta zegoela, baina ikuspuntu hau aldatu zen sedentarismoaren aztarnak agertu zirenean. Triticum dicoccum, gari arrunta eta garagar aleak aurkitu ziren Bronocicen, Kordoi-zeramika kulturaren aztarnategian, Poloniako hego-ekialdean. Gurpilezko ibilgailuek (idiek eramanda) adierazten dutenez, kultura hau Inbutu-formako ontzien kulturaren jarraipena zela. Behi-esnea etengabe erabili zen K.a. 3400. urtetik Alpeetako iparraldeko eskualdean. Ardiak, berriz, Suitzaren mendebaldean aurkitu ziren, Mediterraneoko eragina dela eta. Hildako animalien adinak eta hauen tamainak adierazi nahi dute, ardiak, eskualde honetako Kordoi-zeramika kulturan, hazten zirela artilea lortzeko.
Hilobiak
Ehorzte hilobi lauetan egiten zen edo makurtutako posizioan tumulu txikien azpian. Gizonezkoak eskuinera begira eta emakumezkoak ezkerraldera, eta biak hegoaldera orientaturik. Hala ere, Suedian eta Poloniako iparraldeko zenbait lekutan, hilobiak ipar-hegoalderantz orientatuta zeuden, gizonak ezkerreko aldean eta emakumeak eskuinaldean, biak ekialdera begira. Jatorriz, litekeena da egurrezko eraikuntza bat izatea, hilobiak sarritan lerro batean kokatzen baitira. Danimarkan, berriz, hildakoak tumulu txikien azpian estratigrafia bertikalean lurperatzen ziren: zaharrenak lur azpian, bigarrena hilobi honen gainean eta, noizean behin, hirugarren bat aurrekoaren gainean. Beste ehorzketa mota batzuk Poloniako nitxoak dira. Gizonezkoen hilobi-hatuen artean, normalean harrizko aizkora bat sartzen zen. Edalontziak eta beste motatako zeramikak dira ehorzketako opari ohikoenak, oro har. Hauek askotan kordoiz apainduta zeuden, batzuetan ebaki eta beste aztarna mota batzuekin. Kanpai-formako ontzien kulturaren beste garaikide batzuk -Mendebaldeko eta Erdialdeko Europako zati handi baten zehar hedatzen zirenak- ehorzteko antzeko tradizioak zituzten. Kultura hau K.a. 2800 inguruan sortu zen Iberiar penintsulan, ondoren Erdialdeko Europan barrena hedatzeko, non, zenbaitetan, Kordoi-zeramika kulturarekin bizi baitzen. 2011ko apirilean, Pragako auzo batean Kordoi-zeramika kulturaren ehorzte bat aurkitu zen. Gorpuzkiak gizonezko batenak ziren nahiz eta emakumeen ehorzte modura orientatuta egon nahiz eta generoa azalduko zuen hilobi-haturik ez izan. Indusketa egin zutenen arabera, hirugarren genero izenekoaren kide bat izan zitekeen, sexu ezberdineko pertsona edo transexuala, edo gizarteak emandako sexu-paperekin identifikatzen ez zen pertsona batena. Zenbait komunikabidek adierazi zuten lehen leizetako homosexuala aurkitu zela. Arkeologoek eta antropologo-biologoek komunikabideen sentsazionalismoa kritikatu zuten. Horren harira, Kristina Killgrove antropologoak adierazi zuen: Ehorzketa honek pertsona transgenero bat bada (sic) (eta izan liteke), horrek ez du zertan esan nahi pertsonak orientazio sexual desberdina zuenik eta, zalantzarik gabe, ez duela esan nahi bere burua "homosexualtzat" joko zuenik.
Chesapeake (Virginia)
Chesapeake Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua (Virginia) da. 2010eko zentsuaren arabera 222,209 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Chesapeake city konderriak 90,872 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,605 ura dira. Beste 88,267 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 244,53 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 222,209 pertsonetatik 143,957 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 9,706 dira. 65,204 beltzak edo afroamerikarrak. 720 amerikar natiboak ziren eta 147 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 6,289 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 266 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 5,626 pertsonek kokatzen zuten.
Kordoi-zeramika kultura
Hilobiak
Kritikako beste elementu batzuk izan ziren Kobre Aroan lurperatutako norbait ez zela kobetako gizaki bat eta eskeletoen aztarnen sexua identifikatzea zaila eta zehaztugabekoa zela. Ehorzketen berri zehatza ez da oraindik agertu literatura zientifikoan.
Kordoi-zeramika kultura
Kordoi-zeramika kulturaren aitzindariak Erdialdeko Europan daude, batez ere Alemanian eta Polonian. Garai hartako zeramikazko ezaugarriak izaten zituztenak: kordoi bihurritu batez, oraindik fresko zegoen buztinean, inprimatzen zen hainbat dekorazio eredu eta motibo sortzeko. Ehorzketetan erabili zen batez ere, non bi sexuek kordoiz apaindutako zeramikak jaso baitzituzten. Kordoien materiala lihoa edo kalamua zen.