cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Semita
Hizkuntzalaritzan eta etnologian, semita (שם, "izen"; ساميّ) Asiako mendebaldeko herri multzoa eta haien ondorengoa da. Izena Semengandik, Noeren semearengandik, jaso dute, haren ondorengotzat jotzen baitira semitak. Egungo Arabiako iparraldetik abiatu ziren herri semitak, olde berezietan, Asiako hego-mendebalderantz, Afrikako ipar-ekialderantz eta Afrikako ekialderantz. K.a. 5000. urtean kokatu ziren akadiarrak Mesopotamian; K.a. 3000. urtean heldu ziren amortarrak Mesopotamiara eta Babilonia sortu zuten; K.a. 2000. urtean sortu zituzten aramaiarrek beren erreinuak Sirian eta Eufrates ibaiaren goi arroan; K.a. 2000. urtean abiatu ziren hebrearrak Mesopotamiatik Kanaan aldera; K.a. XV. mendean heldu ziren feniziarrak Kanaango iparraldeko kostaldera; K. o. III-IV. mendeetan jo zuten abisiniarrek Etiopia aldera eta bertako herri beltzekin nahasi ziren, eta K. o. VII. mendean hasi ziren arabiarrak Asiako mendebalderantz, hegorantz eta ekialderantz zabaltzen.
Bipiramide triangeluar elongatu
Geometrian, bipiramide triangeluar elongatua Johnsonen solidoetako bat da (J14), bipiramide triangeluar bat (J12) "elongatuz" eraiki daitekeena, erdian prisma triangeluar bat txertatuz.
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.
Formulak
aren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera a, gainazalaren azalera (A) eta bolumena (V) formula hauen bidez kalkula daitezke:
Poliedro duala
aren duala bipiramide triangeluar moztua da, eta 8 aurpegi ditu: 6 trapezio eta 2 hiruki.
Omméel
Omméel Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Omméel udalerrian erroldatutako biztanleak 110 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 68 etxebizitza zeuden, 51 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 65etxeak ziren. 51 etxebizitza nagusietatik 42 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 4 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 51 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
August Ferdinand Möbius
August Ferdinand Möbius ( ahoskatua eta Moebius ere idatzia; Schulpforta, Saxoniako hauteslerria, – Leipzig, ) alemaniar matematikaria eta astronomiako teorilaria izan zen. Geometria eta topologiaren gainean egin zituen lanengatik da batez ere ezaguna. Moebius banda definitzeagatik ezaguna baita ere.
Biografia
1815. urtean Leipzigeko Unibertsitatean irakasle izan zen; geroago haren zuzendaritzapean eraiki zen unibertsitate bereko behatokiaren zuzendari gisa aritu zen. Astronomiaren teoriari buruz 1815. urtean egin zuen De Computandis Occultionibus Fixarum per Planetas izeneko obraz ikaragarrizko arrakasta izan zuen. Matematikari buruzko asmakuntzak, berriz, Crelle's Journal izeneko aldizkarian argitaratu zituen. Geometrian, koordenatu homogeneoak eta dualitate printzipioa landu zituen. Möbius topologiaren sortzailetzat hartzen da; ertz eta alde bakarreko gainazalak aztertu zituen, Möbius-en zerrenda izenez ezaguna dena, besteak beste.
Omméel
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 60 ziren, horien artean 46 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 46 pertsona aktiboetatik 43 lanean zeuden (22 gizon eta 21 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Omméel udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 682 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Drumcondra
, 'Droim Conrach', Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen auzune bat da.
Banka
Banka Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Baigorri-Ortzaize eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 18,9 kilometrora. Altuera 231 eta 1 275 metro artekoa da, eta 49,60 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 347 biztanle zituen.
Bertako biztanleak bankarrak dira.
Izena
Banka beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Jean-Baptiste Orpustanek dio Banka toponimoak bi jatorri izan ditzake. Lehenengo proposamenak gaztelaniazko banco ("banku") maileguari buruz hitz egiten du, hau da, mugan dirua aldatzen zen bankuari buruz (liberatik pezetara eta alderantziz). Bigarrenean, ordea, "harrizko bankuak" esamoldeko bankua hitza aipatuko genituzke, udalerrian nagusi den paisaiari erreferentzia eginez, mendi malkartsu eta arrokatsuekin. Bankua izenaren -u- hizkia desagertu egingo zen gero, ahoskera sinpleago baten mesedetan.
Geografia
Banka Aldudeko ibarran dago.
Ingurune naturala
Aldude ibaiak (Ur Haundi deitua) udalerria gurutzatzen du.
Historia
Bankaren jatorria, inguruko kobrezko meategiak XVIII. mendean berrindartzearekin lotuta dago, honen jatorria, Antzinaroan dagoelarik. Garai batean Baigorri udalerrikoa zen, Lafonderie izeneko auzoa.
1793an udalerri independente bihurtu zen, izen afrantsesatua berarekin. Hala ere, 1874an, izen aldaketa baten ondorioz, Banka izena hartu zuen.
1973ko abenduaren 11n Iparretarrak taldearen lehen ekintza armatua izan zen Bankan. Atentatu bat izan zen, eta "la Rosée" zentro mediko-pedagogikotik informazio kontablea lapurtu zuten langileei sindikatu bat eratzen utzi ez zietelako. Administrazio kontseiluko lehendakaria hil egin zen.
Ekonomia
Kobrezko meategiak eta hari lotutako galdaketak XVIII. mendearen erdialdean izan zuten goia; forjak eta labe garaiak, berriz, 1828tik 1861era egon ziren jardunean.
Gaur egun, jarduera nagusiki nekazaritzakoa da. Udalerria Ossau-Irati gaztaren apelazio-eremuan dago.
Erakunde publikoak
2017ko urtarrilaren 1era arte, Banka Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.
Garraioa
Euskal Hirigune Elkargoaren esku dagoko Car Express hiriarteko autobus sareak zerbitzatzen du herria. Guztira, line batek eskaintzen du zerbitzua.
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Aldudeko ibarreko herri guztiak sailkatu zituen, mendebaldeko behe-nafarrera euskalkian, Arberoa eta Ortzaize ibarretan hitz egiten zena.
Koldo Zuazok, 2010ean, Bankak nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.
Literatura
Pantzo Hirigaraik Bankari eskainitako kantu bat konposatu zuen:
Ondasun nabarmenak
Udalerriaren iparraldean, monumentu izendaturik dagoen metalurgia-lantegi baten aztarnak topa daitezke, bere labe garaiarekin. Ura zekarren kanalak, errekatik hartzen zuena ura, ziurrenik antzina labe garaiak elikatzeko erabiltzen ziren hauspoei eragiteko errota batez egongo ziren osatuak.
Herriaren erdian kokatu Olhaberri interpretazio zentroak Bankako kobre eta burdin meategien historia erakusten du. Bertan, panelak, argazkiak, mapak, eta eskemak ikus daitezke. Bisita dohainik da.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Toril y Masegoso
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 36 biztanle zituen.
Bastida (Nafarroa)
Bastida ([bas̺tiða]) edo Bastida-Arberoa ([bas̺tiða aʁ̞βeʁ̞o.a]) Nafarroa Behereko ipar-mendebaldeko udalerri bat da, izen bereko kantonamenduan kokatua, Arberoa eskualdean. Nafarroako Erresumak 1288an sortutako Erdi Aroko bastida bat da.
Diane di Prima
Diane di Prima (Brooklyn, New York, 1934ko abuztuaren 6a - San Frantzisko Kalifornia, 2020ko urriaren 25a) poeta estatubatuarra izan zen.
Křížkový Újezdec
Křížkový Újezdec Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 233 biztanle ditu eta 4,85 kilometro koadroko azalera. Praga-Ekialdeko barrutian dago.
Diane di Prima
Biografia
Jatorri italiarreko bigarren belaunaldi estatubatuarra izan zen. Amaren aldeko aitona, Domenico Mallozzi, anarkista aktiboa izan zen, Carlo Tresca langileen eskubideen defendatzaile nekaezinari eta Emma Goldman emakumearen emantzipazioaren aldeko borrokan aitzindarietako bati lotua. Di Prima zazpi urterekin hasi zen idazten eta hamalau urterekin poeta izatea erabaki zuen.19 urte zituela, Ezra Poundekin (1885-1972) korrespondentzia izan zuen, garaiko hizkuntza poetikoa irauli zuena, poetikaren eta erretorikaren elementu gaindiezin guztiak kenduz, eta Kenneth Patchenekin (1911-1972), bakezale konbentzitua, gazteenek bere sinesmen eta ideien denboragabekotasunagatik jarraitua, baina garaiko kritikoek poeta bezala gutxi goraipatua, 30eko hamarkadako gizarte-arazoekiko zuen kezka eta konpromisoarengatik
Di Primak Manhattango Hunter Institutuan eta Swarthmore Unibertsitatean ikasi zuen, bertan bizi izan zen eta urte askotan idatzi zuen. Bere lehen poesia liburua, This Kind of Bird Flies Backward, 1958an argitaratu zuen Hettie eta LeRoi Jones argitaletxeak
Beat Mugimenduan parte hartzea
Di Prima-k 1950eko hamarkadaren bukaera eta 1960ko hamarkadaren hasiera Manhattanen eman zituen, bertan hasi berri zen Beat mugimenduan parte hartu zuen eta mugimendu horren barruan idazle garrantzitsu gisa ezaguna egin zen. Gero, Stinson Beach-en eta Topanga Canyon-en egon zen Kalifornian. Ondoren New Yorkera itzuli zen eta azkenean behin betiko San Frantziskora joan zen bizitzera. Beat mugimenduaren eta ondorengo hippien arteko zubia izan zen, baita Ekialdeko eta Mendebaldeko kostako artisten arteko zubia ere.
Exerodonta perkinsi
Exerodonta perkinsi Exerodonta generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Křížkový Újezdec
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1329 urtean egin zen.
Chatmoss (Virginia)
Chatmoss Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Henry konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Brigitte Engerer
Brigitte Engerer (Tunis, Tunisia, 1952ko urriaren 27a - Paris, Frantzia, 2012ko ekainaren 23a) frantziar piano-jotzaile klasiko ezaguna izan zen.
Biografia
Brigitte Engerer Tunisen jaio zen, garai hartako Tunisiako Protektoratu Frantsesean, 1952ko urriaren 27an. Txikitatik hasi zen musika ikasten, bai eta jendaurrean pianoa jotzen ere. Hamaika urte zituela, familia Parisera aldatu zen, eta Engererrek Pariseko kontserbatorioan jarraitu zituen piano-ikasketak, Lucette Descaves pianista eta pedagogo frantsesarekin. Hamabost urterekin, lehendabiziko saria eman zioten aho batez, eta hurrengo urtean Marguerite Long-Jacques Thibaud nazioarteko saria irabazi zuen. Jarraian, Moskuko Txaikovski Kontserbatorioan ikasten jarraitzeko gonbita jaso zuen, eta han Stanislav Neuhaus izan zuen irakasle, Heinrich Neuhausen semea. Hasiera batean diru-laguntza urte baterako bazen ere, bederatzi urte egin zituen Errusian.
1980an, Engererrek bere karreran garrantzi handia izango zuen eskaintza bat jaso zuen; izan ere, Herbert von Karajan pianistak Berlineko Orkestra Filarmonikoan berarekin batera jotzera gonbidatu zuen. Horren ondoren, Bostoneko Orkestra Sinfonikoarekin, New Yorkeko Orkestra Filarmonikoarekin eta Pariseko Orkestrarekin ere jo zuen, azken horretan Daniel Barendoim-en zuzendaritzapean.
Diane di Prima
Beat Mugimenduan parte hartzea
Urteetan Manhattanen bizi izan zen. The Floating Bear (Hartz flotatzailea) (1961-1969) literatura buletina editatu zuen Amiri Baraka (LeRoi Jones) poeta, saiakeragile, antzerkigilea, musikaria eta unibertsitateko irakaslearekin. New York Poet Theatre-ren sortzaileetako bat eta Poets Press-eko sortzailea ere izan zen, garai hartako idazle berri askoren lanak argitaratu zituena. Hainbat alditan, New Yorkeko Poeten Antzokian eta The Floating Bear egunkarian egindako lanagatik Estatu Batuetako Gobernuak leporatutako lizunkeria karguei aurre egin behar izan zien. 1961ean, FBIk (Ikerketa Bulego Federalak) atxilotu egin zuen Hartz flotatzailean bi poema argitaratzeagatik. Di Prima-k beti mantendu zuen poliziak etengabe jazartzen zuela bere poesiaren izaeragatik.
Brigitte Engerer
Biografia
Yann Queffélec idazlearekin ezkondua egon zen, eta alaba bat izan zuten, Leonore (1985). Gerora, Xavier Fourteaurekin ezkondu zen, eta seme bat izan zuten, Harold (1994).
Parisen hil zen, 2012ko ekainaren 23an, minbiziak jota. Pariseko Montparnasseko hilerrian ehortzi zuten.
Bastida (Nafarroa)
Bastida gaskoi kolonia gisa jaio zela uste da, hori dela eta, hizkuntza mapa batzuetan euskal lurraldeko gaskoi hiztunen enklabetzat ageri da. Hortaz, Bastida euskal eta gaskoi lurralde elebiduna izan da. Dirudienez, oraindik ere gaskoi hiztunak badira nafar udalerrian.
Huillé
Huillé Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Huillé udalerrian erroldatutako biztanleak 491 ziren. Familiak 188 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 253 etxebizitza zeuden, 189 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 45 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 252 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 189 etxebizitza nagusietatik 134 bere jabearen bizilekua ziren, 47 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 33 etxek hiru zituzten, 57 etxek lau zituzten eta 84 etxek bost zituzten. 128 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 79 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 96 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 292 ziren, horien artean 226 aktiboak ziren eta 66 inaktiboak ziren. 226 pertsona aktiboetatik 204 lanean zeuden (119 gizon eta 85 emakume) eta 22 langabezian zeuden (7 gizon eta 15 emakume). 66 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Huillé udalerrian 196 unitate fiskal zeuden, 531 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.328 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Urzaletasun
Urzale edo abstemioa edari alkoholdunik edaten ez duena da, inoiz probatu ez dituelako edo uko egin diolako. Askok ez dute alkohol-likidoen ekoizpenik sustatzen, ezta horretan jarduten ere.
Huillé
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Huillé udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 720 hektarea erabiltzen.
Urzaletasun
Motibazioa
Abstemioa izateko arrazoien artean, arrazoi psikologikoak, erlijiosoak, osasunekoak, medikoak, familiarrak, filosofikoak, sozialak, iraganeko alkoholismoa, edo gustuko ez izatea egoten dira.
Diane di Prima
Beat Mugimenduan parte hartzea
1966an, New Yorkera joan zen eta Millbrooken eman zuen denbora bat Timothy Learyren komunitate psikodelikoarekin eta Learyren Psychodelic Prayersen (otoitz psikodelikoak) lehen bi edizioak inprimatu zituen (1966ko udaberria). 1969an nobela erotiko bat idatzi zuen, eta bertan Beat mugimenduan izandako esperientzia azaldu zuen, Memoirs of a Beatnik (Bohemia baten oroitzapenak) izenburupean.
1974.urtetik 1997.urtera arte di Prima-k poesia irakatsi zuen Jack Kerouac School of Disembodied Poetics-en, Naropa Institutuan, Boulder-en, Colorado-n, eta programa partekatzen zuen Allen Ginsberg "Beats" ikaskidearekin (programaren sortzailea), William Burroughs-ekin., Gregory Corso eta beste. 2001ean, My Life as a Woman: The New York Years argitaratu zuen.
Ibilbidea
1960aren amaieran behin betiko Kaliforniara joan zen bizitzera eta bertan jarraitu zuen hil zen arte. Hemen, Di Primak Diggers-en jarduera politikoetan parte hartu zuen eta budismoa, sanskritoa, alkimia eta gnostizismoa aztertu zituen. 1966an zergak ordaintzeko erresistentzia boto bat sinatu zuen Vietnamgo Gerraren aurka protesta egiteko. Bere obra nagusia ere argitaratu zuen, Loba poema luzea, 1978an, 1998an hedatutako edizio batekin.
1980tik 1987ra bere poesiaren tradizio hermetiko eta esoterikoak irakatsi zituen Kaliforniako New College-n Poeta Master programa labur baina esanguratsu batean, Robert Duncan eta David Meltzer poetekin batera. California College of Arts and Crafts-en eta San Francisco Arts Institute-n ere irakatsi zuen. San Francisco Institute of Magical and Healing Arts (SIMHA) institutuaren sortzaileetako bat ere izan zen, eta han mendebaldeko tradizio espiritualak irakatsi zituen 1983tik 1992ra. Diane di Prima poesia eta prosako 43 libururen egilea izan zen, besteak beste, bere poema hautatuak, Pieces of a Song, 1990ean argitaratu zirenak, eta Memories of My Life as a Woman (Memoriak nire bizitza emakume gisa), 2001ean argitaratua. Prosako idazlea, antzerkigilea eta justizia sozialaren eta hezkuntzaren aldeko aktibista ere izan zen.
Bere obra 20 hizkuntza baino gehiagora itzuli da eta bere lan poetikoengatik sariak jaso ditu National Endowment for the Arts-ek emanak. 1993an Poesia Elkarte Nazionalaren Lifetime Achievement saria jaso zuen. 1994ko maiatza eta ekaina bitartean Artista-egoiliar maisua izan zen Atlantic Center for the Arts zentroan. 1999an, Literaturako doktore ohorezko titulua jaso zuen San Lorentzo Unibertsitatean. 2000ko udaberrian Poeta egoiliar maisua izan zen Chicagoko Columbia College-n. 2002an Kaliforniako Poeta Saridunaren hiru finalistetako bat izan zen eta 2009an Di Prima San Frantziskoko Poeta Sariduna izendatu zuten. Bere bi olerki irakurri zituen The Band-en The Last Waltz agurreko kontzertu ikonikoan. Lehenengoa "Get Yer Cut Throat off My Knife" izan zen, eta bigarrena "Revolutionary Letter # 4" (4. gutun iraultzailea). Gaur egun, bere omenez San Frantzisko kale bati bere izena emateko mugimendu bat dago martxan.
Di Prima argazkilari eta collage artista gisa ere aritu zen 1960ko hamarkadaz geroztik, eta azken hamar urteetan akuarelara itzuli zen. Zentzu horretan, banakako lau erakusketa egin zituen eta taldeko erakusketa ugaritan parte hartu zuen. Bestalde, Melanie La Rosa zinemagilearekin kolaboratu zuen The Poetry Deal: A film with Diane di Prima dokumentala egiteko. Filmak garrantzi historiko handia du, Di Prima-ren obran soilik zentratzen den bakarra baita. Gainera, bere irudi eta grabazioen artxibo bitxiak ditu 1974an bere lanak irakurtzen.
Di Prima-ren lanak Louisville, Indiana, Southern Illinois eta North Carolina unibertsitateetan aztertzen dira. Bere poesiak 1960ko eta 1970eko hamarkadetan gertatutako ezinegon sozial eta politikoen aurkako borroka agertzen du maiz. Bere poema askok ikuspuntu soziala edo politikoa bazuten ere, bere idazlanaren zati handi batek harreman pertsonaleko arazoak eta bere bizitzako alderdiak ere biltzen zituen. Bere material berrienetako gehienak emakumezkoen gaiak eta praktika erlijiosoei buruzko beste batzuk jorratzen ditu, bereziki Ekialdeko filosofiara zuzenduak. Di Prima Brass Furnage Going out bere poema ospetsuenetako bat da eta berak izan zuen abortu batean oinarrituta dago, bere borondatearen kontra egindakoa, abortua okerra zela uste baitzuen, baina, LeRoi Jonesek behartu egin zuen eta horrekin bere maitasuna erakusten ziola sinetsarazi.
Olerkia etxera itzuli ondoren idatzi zen, abortatu ondoren, eta abortatutako haurtxoari zuzentzen zaio, bere presentzia poema osoan zehar mantentzen baita. Olerkiaren II. Atalean, Di Primak honakoa idatzi zuen: “''Botila batean nahi zaitut zure aitari bidaltzeko / nota mingots bikain batekin. Jakin nahi dut / ez dizudala barkatuko, edo bera jaio ez zelako / isildu zelako, bertan behera utzita / lehen tratu gogorrean / hori guztia festa bat izango balitz bezala / eta norbaitek zure oinak okupatuko balitu bezala ”.'' Hona hemen bere nahigabea Jonesek presioa egin zuelako abortatzeko. Bere prozesua, Jones-ekin eta haurtxoarekiko sentimenduak eta nahigabeak argi eta garbi idatziz, Di Primak irakurleari bere mina bizitzeko eta antzeko egoeretan egon diren beste emakume batzuekin harreman estua sortzeko aukera ematen dio irakurleari.
Cerisy
Cerisy Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Diane di Prima
Bizitza pertsonala
Di Prima-k bost seme-alaba izan zituen: Jeanne di Prima, Dominique di Prima, Alex Marlowe, Tara Marlowe eta Rudi di Prima. 1962an Alan Marlowerekin ezkondu zen (1969an dibortziatu zen) eta Grant Fisherrekin 1972an (1975ean dibortziatu zen). 2020ko urriaren 25ean hil zen San Frantziskon, 86 urte zituen.
Huillé
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
East Wall
, 'An Port Thoir', Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen auzune bat da.
Cerisy
Biztanleria
2007an Cerisy udalerrian erroldatutako biztanleak 435 ziren. Familiak 175 ziren, horien artean 55 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 51 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 62 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 313 etxebizitza zeuden, 178 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 122 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 280etxeak ziren. 178 etxebizitza nagusietatik 153 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 11 etxek bi gela zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 84 etxek bost zituzten. 117 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 77 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 81 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 288 ziren, horien artean 195 aktiboak ziren eta 93 inaktiboak ziren. 195 pertsona aktiboetatik 158 lanean zeuden (94 gizon eta 64 emakume) eta 36 langabezian zeuden (17 gizon eta 19 emakume). 93 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 44 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cerisy udalerrian 195 unitate fiskal zeuden, 481 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.743 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Cerisy udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 774 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ángel Garma
Ángel Garma Zubizarreta (Bilbo, - Buenos Aires, ) bizkaitar psikiatra eta psikoanalista da. Madrilen eta Berlinen ikasi zuen, Gerra Zibilaren garaian Frantzian eta Argentinan erbesteratu zen.
Avrilly (Eure)
Avrilly Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Avrilly udalerrian erroldatutako biztanleak 377 ziren. Familiak 140 ziren, horien artean 22 pertsona bakarrekoak ziren (9 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 57 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 9 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Saint-Étienne-de-Chomeil
Saint-Étienne-de-Chomeil Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Étienne-de-Chomeil udalerrian erroldatutako biztanleak 217 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 42 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 21 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 25 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Avrilly (Eure)
Etxebizitza
2007an 162 etxebizitza zeuden, 146 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 161 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 146 etxebizitza nagusietatik 124 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 84 etxek bost zituzten. 123 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 89 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Saint-Étienne-de-Chomeil
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Avrilly (Eure)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 250 ziren, horien artean 190 aktiboak ziren eta 60 inaktiboak ziren. 190 pertsona aktiboetatik 175 lanean zeuden (93 gizon eta 82 emakume) eta 15 langabezian zeuden (4 gizon eta 11 emakume). 60 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Avrilly udalerrian 162 unitate fiskal zeuden, 439 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.415 euro zen.
Saint-Étienne-de-Chomeil
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 122 ziren, horien artean 87 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 87 pertsona aktiboetatik 81 lanean zeuden (43 gizon eta 38 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Avrilly (Eure)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Avrilly udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 535 hektarea erabiltzen.
Saint-Étienne-de-Chomeil
Diru sarrerak
2009an Saint-Étienne-de-Chomeil udalerrian 115 unitate fiskal zeuden, 221 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.903 euro zen.
Avrilly (Eure)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Saint-Étienne-de-Chomeil
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
Avrilly (Eure)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Étienne-de-Chomeil
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra arropa denda bat zen.
2000. urtean Saint-Étienne-de-Chomeil udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.080 hektarea erabiltzen.
Arangozki
Arangozki Urraulgoiti udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.
1970n jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Urraulgoitiko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak arangozkitarrak ziren.
Izena
Arangozki toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Geografia
Arangozki Urraulgoiti ibarran dago.
Inguru naturala eta kokapena
Urraulgoiti Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 56 kilometrora dago. Udaletxea Irurozkin dago. Erliebe handiko ibarra da, Ugarron bezalako arroilek nabarmenduta, lurraldeko gainerako lekuetatik isolatzen baitute. Ibarraren erdialdea nekazaritzakoa da, baina zenbat eta iparralderago edo ekialderago, orduan eta lur gutxiago dago erabilgarri. Azkenik, gainerako udalerriekin muga egiten duten eremuak menditsuak dira.
Klima
Erlieberaren desberdintasunak direla eta, Urraulgoitin bi klima desberdintzen dira, batetik hegoaldeko klima azpimediterraniarra, eta bestetik iparraldeko klima azpiozeanikoa. Iparraldean izaten diren prezipitazio ugariagoak direla eta (batez beste 1 400 mm edo gehiago urtero), pagadi ugari daude. Bien bitartean, hegoaldean, urtero 900 mm jausten direlarik, pinu basatia da espezierik ohikoena. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 12 gradu bitartekoa da.
Zuhaitzen artean espezierik ugariena birlandaturiko (Austriatik ekarri zituzten XVIII. mendearen amaieran) pinu lariziarrak dira, guztira 591 hektarea hartuz.
Estazio meteorologikoak
Urraulgoitin dagoen Eparotz, itsasoaren mailatik 565 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974an jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
1366an, Aietxuibarran kokatutako nekazarien bi surekin agertu zen. Ez da 1427an agertzen, baina 1553 eta 1786 artean berriro agertzen da bi surekin, 1845ean bostera handituta. XVIII. mendea amaitzean, ibarreko diputatuak eta herria izendatzen zuen erregidore batek gobernatzen zuten, etxeak txandakatuz. 1858 (40 biztanle), 1887 (29 biztanle), 1920 (11 biztanle) eta 1931 (5 biztanle) biztanle-izendegietan bakarrik agertzen da.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
851 Zeissia
851 Zeissia asteroide gerrikoan aurkitutako 851. asteroidearen izena da. 1916ko apirilak 2an aurkitu zuen Sergei Belyavskyk Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1916 S26 zen. S motako eta Flora familiako asteroidea da.
Krempel
Krempel Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Acomys spinosissimus
Acomys spinosissimus Acomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Deomyinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Colina jauregia
Colina jauregia Lanestosan (Bizkaia) kokaturiko jauregia da, XVIII. mendean eraikia.
Barrokoa da eta ibaira arte zabaltzen den baratz bat dauka. Eraikina kubikoa da, lau isuriko teilatuarekin eta harlangaitzez eginda. . Fatxadaren erregulartasuna ez da zurruna, sarbideko arkuetariko bat ezkerretara baitago.
Galago matschiei
Galago matschiei Galago generoko espezietako bat da. Primate estrepsirrino bat da. Burundi, Uganda eta Kongoko Errepublika Demokratikoan aurki daiteke eta baliteke Ruandaen ere bizitzea.
Glosa
Glosa (grezieratik, γλώσσα glossa, euskaraz 'mingaina', baita ere 'mintzaira') liburu baten orri bazterretan edo lerro artean idatzitako oharra da. Ohar horretan testuarekin lotutako azalpena ematen da, hizkuntza berean edo beste hizkuntza desberdin batean. Ondorioz, glosa mota asko egon daiteke, luzera edo edukieraren arabera; izan daiteke hitz bakar bat edota esaldi, paragrafo baten itzulpena edo antzeko beste testuen erreferentzia.
Glosa multzo batek glosario izena du. Esan behar da glosen bilketa, glosario moduan, lexikografiaren hasiera izan zela eta horrela sortutako lanak lehen hiztegiak izan zirela. Erdi Aroan glosagile lana bazegoen eta haien edukia lege testuekin lotutako komentarioak zirenean, haien lanak apparatus bezala ezagutzen ziren.
Glosak, askotan, inprenta aurreko garaietako ezaugarriak dira. Garai horietan liburu gutxi zeuden eta zeudenak zehaztasun guztiekin irakurtzen ziren.
Teologian eta Zuzenbidean
Erdi Aroan Bibliaren teologian oso genero arrunta izan zen. Askotan buruz ikasten ziren, nork idatzi zuen jakin barik. Bibliako zenbait pasarte horrelako glosekin lotzen ziren biak bat izango balira bezala.
Garai bereko zuzenbidean ere, Erromatar zuzenbideaz eta Zuzenbide kanonikoaz idatzitako glosak erreferentzia elementu garrantzitsuak ziren. Sedes materiae izena jaso zuten, hau da, gaiari buruzko laguntza. Ezagunak dira 1160 urtearen inguruan Pedro Lombardok Salmoei buruz idatzi zituen Magna glossatura in Psalmos izenburukoa adibidez.
Hizkuntzalaritzan
Glosa erraz bat testu batean kakotxen artean markatzen da eta ondoren atzerriko hizkuntzaren hitza. Adibidez:
Fairview (Dublin)
Fairview, 'Fionnradharc', Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen auzune bat da.
Bolao
Ángel Gómez Benito edo futbolean ezaguna Bolao moduan (Bilbo, Bizkaia, -  Mallorca, ) bizkaitar futbolaria izan zen, atzelari moduan aritzen zena.
Lehe
Lehe Alemaniako udalerri hauetako bat izan daiteke:
Macrognathus taeniagaster
Macrognathus taeniagaster Macrognathus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
Tormón
Tormón Teruelgo udalerria da, Comunidad de Teruel eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 33 biztanle zituen.
Křižovatka
Křižovatka Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 273 biztanle ditu eta 14,12 kilometro koadroko azalera. Chebeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1408 urtean egin zen.
Zumetaren mural zeramikoa
Zumetak ez zuen zeramikaren inguruko ezagutzarik, eta kuadranteen bidez joan zen osatzen, baina ez zuen amaitzea lortu ustekabeak zirela eta. Amaierako zatiak beste zeramista batek jarri zituen, bere marrazkietan oinarrituta.
2005eko Korrika
2005eko Korrika edo '''14. Korrika''' Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hamalaugarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Andolin Eguzkitza omendu zen, euren burua euskalduntzeko erabaki hartu duten milaka pertsonen ordezkari. Korrika hasi baino hilabete batzuk lehenago hil zen baina mezua idatzi zuen, Korrikaren amaieran irakurri zena. ''Euskal Herria euskalduntzen. Ni ere bai!'' leloa izan zuen.
Ibilbidea
Orreagan abiatu zen martxoaren 10ean eta Bilbon bukatu hilaren 20an, 2.350 kilometro egin ostean. Azken kilometroa Andolin Eguzkitzaren senideek egin zuten eta azken metrotan Tere Irastortzak, Eguzkitzaren ondoren Euskal Idazleen Elkartearen lehendakari izan zenak eta berak irakurri zuen haren mezua. Bertan euskararen ikaskuntzari buruz hitzegiten zuen, esperientzia propioz esaten zituenak.
Korrika Kulturala
Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.
Abestia
Afrika Bibangek egin zuen Ni ere bai! abestia.
Goazen aurrera goazen Goazen aurrera goazen Goazen aurrera goazen Korrika datorrela
Euskara bihurtuko da loretsu bat '''Guk, denok landatua. Goazen ba korrika.''' Euskara mintzatuz gure artian Belaunaldiz belaunaldi Korrika Korrika ni ere bai. (errepika)
Goazen korrika, gure euskara zaintzera Nagusiok ere badugu aukera. Ez izan lotsati ez esan berandu dela ''guztion laguntza, eskatzen da Korrikan. Euskara bihurtuko da loretsu bat''
Euskara bihurtuko da loretsu bat...
Umeak, gazteak, bai gizonak, andreak aitona ta amona egiten ahal dutena Korrika aurrera doa ezdago gelditzerik atera zaitez kalera .?. .?. eta petoa jantzita kilometroz kilometro Korrika Korrika
Irungo AEK-ko beteranoak
Korrikaren 14. ekitaldia euskaldun berriak omentzeko izanik, Irungo AEK-ko beteranoak izeneko diska bat kaleratu zuten hainbat taldek: Kuraia, Apurtu, Sagarroi, Skunk eta Apoa, Anti-Régimen, Fishotz Ruido, Izaera, Fermin Muguruza eta Xabi Strubell, L´ombre Raya, Oztopoka, Joxe Ripiau, Jeremiah Johnson, Baldin Bada, Minxoriak, Dut, Kortatu eta irakasleak. Bonus track gisa Afrikaren Ni ere bai! kanta ofiziala zegoen.
Aipatzea merezi duen kanta Jeremiah Johnson taldearen Euskalduna naiz eta arraro nago da.
Nina Berberova
Nina Nikolaievna Berberova (San Petersburgo, Errusia, 1901eko abuztuaren 8agreg./uztailaren 26ajul. - Filadelfia, AEB, 1993ko irailaren 26a) errusiar jatorriko idazle estatubatuarra izan zen.
Biografia
Bere garaiko gorabehera historiko aipagarrienen lekukotasuna, emigrazioarena bereziki, jaso nahi izan zuen bere eleberrietan: Laguntzailea (1934), Kainabera erreboltaria (1958), Gaitz beltza (1959), baita bere autobiografian, Neronek azpimarratzen dut (1969), ere.
Collinsville (Virginia)
Collinsville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Henry konderrian kokatuta dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Charlene Monakokoa
Charlene, Charlene Lynette Wittstock jaioa (Charlène; Bulawayo, 1978ko urtarrilaren 25a) Monakoko printzesa ezkontidea da.
Rhodesian jaio zen eta 1998an Hegoafrikara joan zen familiarekin. Hegoafrikaren alde lehiatu zen igeriketan eta 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen.
2011n Alberto II.a Monakokoa printzearekin ezkondu zen katolizismora bihurtu ondoren. 2014an bere seme-alaba Jacques eta Gabrielle jaio ziren.
Artzi (herri)
Artzi Artzibar udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.
1970ean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Artzibarko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak artziarrak ziren.
Geografia
Artzi Artzibarran dago.
Ajac d'Auba Ròcha
Ajac d'Auba Ròcha Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Artzi (herri)
Inguru naturala eta kokapena
Artzibar kokatzeko ez dago aho bateko akordiorik. Egia esan, Zaraitzu eta Erronkaribar ibarretan bezala, haran horien iparraldea Pirinioetakoa da, eta hegoalde Pirinioaurreatarra, klima eta landaretza aldaketa nabariarekin. Trantsizio-eremu bat da, eta bi espazioen muga edo muga hori Larrogain, Elke-Pausaran, Peñas Baxas eta Lareki mendien arteko irudizko lerro batekin markatu daiteke.
Artzibar ibarra berezia da, bitxia beharbada, eta Erdi Arokan galtzen da bere jatorria. Ez dio jarraitzen ibai baten inguruan garatzeko zonako arauari. Bi adar bereiz ditu, Irati eta Urrobi ibaien ibilbideei jarraituz, eta hirugarren adar erdi bortxatu bat Gurpegi errekaren inguruan.
Ajac d'Auba Ròcha
Biztanleria
2007an Ajat udalerrian erroldatutako biztanleak 304 ziren. Familiak 124 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Artzi (herri)
Klima
Udalerriko gunerik garaienetan izan ezik, Artzibar gehienean klima azpimediterraneoa nagusi da. Urteko batez besteko tenperatura 6 eta 12 gradu bitartekoa da (sei gradu mendietan eta hamabi herrigunean). Prezipitazioak 1 000 eta 1 600mm bitartekoak dira, betiere udaberrian eta udazkenean ugariagoak. Urteroko egun euritsuak 100-120 inguru izaten dira, eta azarotik apirilera ohikoa da elurra jaustea.
Baso-soiltze gogorra jasan dute Artzibar aldeko basoek. Pagoa, pinu basatia, haritza eta artea dira zuhaitzik ugarienak. Artea, arroilean eta ipar eta ipar-mendebaldeko mendietan hedatzen da batez ere. Birlandatutako pinuek 1 000 hektareatik gora hartzen dituzte, batez ere Austriatik ekarritako pinu lariziarrak dira.
Ajac d'Auba Ròcha
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Artzi (herri)
Estazio meteorologikoak
Artzibarren dagoen Orotz-Betelu udalerrian (ibarraren parte da geografikoki, baina ez administratiboki), itsasoaren mailatik 619 metrora, Nafarroako Gobernuak 1993n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Ibarrari izena ematen dion jaurerria da Artzi. Urrobi ibaiaren ezkerraldean dago, Zandueta eta Nagore artean, gaur egun urak hartzen duen lautadan, Itoitz urtegiaren isatsa delako. Jaurerria 595 metroko altueran dago, eta eliza metro batzuk gorago dago. Jauregiak U bat osatzen duten hainbat eraikin ditu, eta elizatik gertu beste eraikin baten aurriak daude. 1970eko hamarkadako dokumentu batean Donetxea aipatzen da.
Ajac d'Auba Ròcha
Etxebizitza
2007an 224 etxebizitza zeuden, 129 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 78 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 215 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 129 etxebizitza nagusietatik 101 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 120 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 77 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Artzi (herri)
Historia
Zure biztanleria ez da inoiz handia izan. Suziriak zenbatzeari dagokionez, 1366an bat izatetik 1819an sei izatera igaro zen, eta biztanle kopururik handiena 1858-1887an izan zen (41). 1960an 7 pertsona bizi ziren, eta hamar urte geroago jenderik gabe zegoen. Jaurerri honen eta bere jaunen historiaren jarraipena zaila egiten da, ibarrari izena emateaz gain, laster izan baitzen noble askoren abizena.
Artziko aldaera berriaren azpian, jaurerriko lurretan, Juan Mari Martinez Txoperenaren ikerketei esker eta Aranzadik 2012an egindako zundaketa batzuei esker, erromatarren garaiko herrixka baten zantzuak aurkitu dira, eta etorkizuneko ikerketetan berretsi beharko da. Herri hau Auritz-Agoitz tartean aurkitu berria zen erromatar galtzadaren kontrolaren barruan kokatuko zen, eta 15 km-tik behin, gutxi gorabehera, animaliak aldatzeko eta atseden hartzeko bidean ostatu bat jartzeko ohitura zegoen. Auritzeko lautadako erromatar garaiko herriaren (agian dokumentuen Iturissa) eta Agoitz inguruan ibiliko zen beste herri baten artean egongo zen establezimendua.
Inguruko bi herrixka protohistorikoren zantzuak ere badaude, Biskaxun eta Adasa, eta historialari batzuen arabera, erromatarrek eremu berriak kontrolatzen zituztenean, bertakoak ibarrera jaistera behartzen zituzten, errazago zelatatzeko eta galtzadetako trafikoa garatzen eta kontrolatzen laguntzeko. Hori izan zitekeen Artziko jaurerriaren inguruko herrixka bat garatzeko beste argudio bat.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Ajac d'Auba Ròcha
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Ajat udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 559 hektarea erabiltzen.
La Chapelle-Saint-Maurice
La Chapelle-Saint-Maurice Frantziako udalerria da, Savoia Garaia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 53 etxebizitza zeuden, 48 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 5 bigarren erresidentzia ziren. 41 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 48 etxebizitza nagusietatik 35 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 38 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 25 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 79 ziren, horien artean 63 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 63 pertsona aktiboak lanean(39 gizon eta 24 emakume) zeuden.. 16 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean La Chapelle-Saint-Maurice udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 165 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Shkodërreko setioa (1912-13)
Shkodërreko setioa (baita Scutari edo Skadar ere) Montenegro eta Serbiako armada koligatuek egin zuten 1912 ko urriaren 28 tik 1913 ko apirilaren 23 ra bitartean. Otomandar Inperio ko goarnizio batek plaza defendatu zuen, baina azkenean kapitulatu egin zen.
Etimologia
Scutariko setioa, Shkodërreko setioa izenez ere ezagutzen dena, deitzen da: albanieraz: Rrethimi i Shkodrës; serbieraz, Опсада Скадра eta turkieraz İşkodra Müdafaası edo İşkodra Savunması.
Aurrekariak
1912an, Balkanetako Liga k, Serbia, Montenegro, Grezia eta Bulgaria k osatua, Otomandar Inperioa ren aurkako gerra deklaratu zuen. Montenegrok bere tropak mugiarazi zituen eta Albanian, hegoaldean, otomandar indarrei erasotzeko prest agertu zen. Montenegroko erasoaldiaren arrazoia, ordea, gehiengo albaniar handia zuten lurraldeez jabetzea zen. Montenegro Zeta ren oinordekotzat jotzen zen, Serbiar Inperioa ren eraketan eta bilakaeran paper garrantzitsua bete zuen Erdi Aro ko entitate serbiarra, eta Scutari izan zuen hiriburu. Azken jaun feudal en jabetza veneziar rei eta gero otomandarrei Vasilije hiriaren jabe egitean, hauek eskualdeko gune administratibo bihurtu zutelarik, «hiriburu galdua» montenegroarrentzako zapalkuntza ikur bihurtu zen. Historikoki, «Erdi Aroko Zeta» ren eta albaniar printzerrien arteko muga Drin ibaia zen, Vasilije eta Montenegro XVII. mende ko gobernadore eta historialari montenegroar rak adierazi zuen bezala, bere antzinako mugetaraino hedatzen saiatu zen. Gainera, eskualdeak eslaviar biztanleria handia zuen. Montenegroar askok eskualdean dute jatorria, arbaso ek Turkiaren okupazioaren ondoren abandonatu baitzuten.
Gerraren hasiera
1912ko urriaren 8 an, Hasan Riza Bajá jeneral otomandarrak iragarri zuen Montenegrok gerra deklaratu ziola Otomandar Inperioa ri turkiar zapalkuntza ren zapalkuntzaren seiehun urteko zapalkuntzatik libratzeko, etsai ak deitzen zion bezala, eta bere tropak Montenegro eta Albania arteko muga zeharkatzen ari zirela. Albistea jaso eta bi ordura, Montenegroko tropak, espero bezala, Scutari ra hurbiltzen ari ziren. Balkanetan zeuden soldadu otomandarren % 70 inguru, garai hartan, musulman albaniar rak ziren. Eguerdi an, Hasan Riza Baják bere kuartel nagusian bere ofizial guztiak bildu eta esan zien: