cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1996 Adams
1996 Adams asteroide gerrikoan aurkitutako 1996. asteroidearen izena da. 1961eko urriak 16an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak AEBetako Indiana estatuko Brooklyn hiritik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1961 UA zen. Bere izena John Couch Adams astronomoagatik jasotzen du, Urbain Le Verrierrekin batera Neptuno planetaren existentzia eta posizia iragarri zituena. Maria familiako asteroide bat da.
Ballyphehane
Ballyphehane, 'Baile Féithéan', Irlandako Cork hiriko auzo bat da.
Robert Donat
Friedrich Robert Donat (Withington, Manchester, 1905eko martxoaren 18a - Londres, 1958ko ekainaren 9a) britainiar aktorea izan zen, zineman eta antzerkian aritutakoa.
Associació d'Escriptors en Llengua Catalana
Associació d'Escriptors en Llengua Catalana (AELC) katalanezko idazleak biltzen dituen elkartea da. Bartzelonan du egoitza nagusia.
Literatures aldizkaria argitaratzen du.
Espadarana
Espadarana anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Centrolenidae familian sailkatua.
Hemiculterella sauvagei
Hemiculterella sauvagei Hemiculterella generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
José Alcina Franch
José Alcina Franch (Valentzia, 1922ko abuztuaren 23a - Madril, Espainia, 2001eko urriaren 28a) espainiar antropologo, historialari eta arkeologoa izan zen. Gizonik adituenetako bat izan zen Ameriketako aldi hispaniarraren aurreko ikerketan.
Ezkerreko Mugimendu Abertzalea
Ezkerreko Mugimendu Abertzalea edo EMA Ipar Euskal Herriko alderdi politiko abertzale eta sozialista bat izan zen.
José Alcina Franch
Biografia
Valentziako Unibertsitatean egin zituen ikasketak, eta bertako irakasle laguntzaile izan zen. Geroago, Madrilgo Unibertsitatean, Parisen eta Mexikon sakondu zituen ikasketak. Madrilgo Unibertsitatean irakasle, eta Sevillakoan eta Madrilgoan katedradun. Madrilgo Unibertsitateko Antropologia eta Etnologiako sailaren Revista Española de Antropologia Americana aldizkariaren bitartez, arkeologiaren ikuspegi berritzailea azaldu zuen Alcinak, zientzian eta herrien bilakaeran eta historian oinarriturik.
1960 eta 1980ko hamarkaden artean, hainbat arkeologia-indusketetan parte hartu zuen Perun, Ekuadorren, Guatemalan eta Mexikon. Erakunde garrantzitsuen omenaldi eta sariak ez ezik, Amerika eta Europako hainbat herrialdetako sari handienak ere bereganatu zituen. Bere herrian Ameriketako arkeologia eta antropologiako ikerketen bultzatzaile izanik, hango hispaniar aurreko artea ekialdeko eta mendebaldeko zibilizazio handienen parean jartzen arduratu zen Alcina. Sinposium, biltzar eta erakusketa ugari antolatu zituen, besteak beste 1992an Madrilgo Arkeologia Museo Nazionalean Antzinako Mexikoko kultura aztekari eskainitako erakusketa gogoangarria. Bibliografia zabala du.
Ezkerreko Mugimendu Abertzalea
Iparretarrak (IK) erakundearen borrokaren zilegitasuna defendatzen zuen. Abertzaleen Batasuna (AB) koalizioaren sorreran parte hartu zuen eta kide gehienak bertan integratu ziren.
Hauteskundeak
Frantziako Legebiltzarrerako hauteskundeetara Euskal Batasuna (EB, Herri Batasunaren gertukoa) alderdiarekin batera aurkeztu zen 1993. urtean. Ondoren Herri Batasunarekin, EBrekin eta Herriaren Alderekin (HA, Patxa eta Oldartzen mugimenduetatik zetorrena) akordio bat sinatu zuen 1994an.
Moore konderria (Ipar Carolina)
Moore konderria (Moore County) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Carthage da. 2010eko zentsuaren arabera 88,247 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Moore konderriak 182,815 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,075 ura dira. Beste 18,074 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 48,27 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 88,247 pertsonetatik 73,748 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 5,261 dira. 11,727 beltzak edo afroamerikarrak. 689 amerikar natiboak ziren eta 25 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 736 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 93 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,229 pertsonek kokatzen zuten.
Tiberio III.a
Tiberio III Apsimaros (Τιβέριος Γ' ο Αψίμαρος; ?-705) Bizantziar Inperioko agintaria izan zen 698. eta 705. urteen artean, bere aurreko agintari Leontziori boterea estatu kolpe bidez kendu ziolarik. Berezko izena Apsimar zuen (Αψίμαρος) eta armadako komandante zen. Zenbait iturriren arabera, Tiberio Germanian jaio zen, data ezezaguna den arren.
Bere aurrekari Leontzio ere militarra zen eta estatu kolpe bidez iritsi zen boterera. Leontzioren agintean arabiarrek Kartago inbaditu zuten. Erasoa gaitzesteko asmoz, Joan Patrizioaren ontzidia bidali zuten Kartago defendatzera. Flotak bataila galdu eta Leontzioren kontra matxinatu zen, Tiberio (orduan oraindik Apsimar) buru zuela. Flotak Kretara alde egin zuen, eta bertan Apsimarek Juan Patrizioari agintea kendu zion. Gauzak horrela, soldaduek bizantziarren agintari izendatu zuten eta Konstantinopla inguratu zuten. Zenbait funtzionarioen laguntza medio, iraultzaileek hiriko ateak ireki zituzten Apsimarrek behin betiko boterea eskuratu zuelarik. Apsimarek orduan izena Tiberio III.arengatik aldatu zuen. Bere aurreko Leontzioren sudurra moztarazi (Leontziok Justinianusekin egin zuen bezala) eta komentu batean giltzaperatu zuen.
Tiberiok aginteari 698. eta 705. urteen artean eutsi zion. Bere agintaldian zehar Bizantziok Afrika iparraldea berreskuratzeari uko egin zion, bide batez porrota ametituz. Hala ere, Omeia dinastiako Abd al-Maliken kontra aritu ziren ekialde hurbilean, eta kanpaina hauetan zenbait garaipen lortu zituzten, besteak beste: 701. urtean Sirian inkurtsio bat burutu zuten eta 702. eta 704. urteetan Zilizian arabiarren erasoei aurre egin zieten.
Bien bitartean, 704. urtean Justiniano II.ak Krimeako erbestetik alde egitea lortu zuen. Tiberio Justiniano hiltzen saiatu bazen ere, honek bulgariarrek boterea berreskuratzen lagun zezaten lortu zuen. 705. urtean Justiniano zaldun bulgariar armada baten buruan Konstantinoplara ailegatu zen. Barneko zenbaiten laguntzarekin hiriko harresia iragatea lortu zuen estatu kolpe bat burutuz. Tiberio III.a eta bere aurreko Leontzio atxilotu eta erailak izan ziren.
Ajax (argipena)
Ajax hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
La Avalancha
La Avalancha Iruñean 1895 eta 1950 artean argitaratutako aldizkaria izan zen, joera katolikoa zuena.
Dohakoa, 1895ean sortu zen Liburutegi Katoliko-Propagandistaren organo gisa, eta «erlijioaren eta Nafarroaren zerbitzura» deklaratu zen, urtean 25.000 aleko tirada bataz beste lortuz. Eskualdeko eta tokiko gaiak zaindu zituen arren, batez ere Elizaren doktrina soziala defendatu zuen, probintziaren eta emigrazioaren egoera sozioekonomikoaz arduratuz. Liberalismoaren eta sozialismoaren aurkaria, bere ideiak, eskuarki, integristenekin bat zetozen, inongo alderdi politikorekin konprometitu ez arren.
François Billetdoux
François Billetdoux (Paris, Frantzia, 1927ko irailaren 7a - 1991ko azaroaren 26a) antzerkigile frantsesa izan zen.
Xarma gozoa zen Billetdouxen lanaren ezaugarria, eta irakurleei adierazten zien gizakiak eta gauzak, zaletasunak eta gorrotoak, lausotu egiten direla denboraren poderioz. Azkenik, gizakiaren eta munduaren zentzugabetasuna frogatzen saiatzen zen Billetdoux.
Biografia
Zinema-ikasketak egin zituen Parisen, eta 1946. urtetik aurrera irratian aritu zen lanean.
1955ean À la nuit, la nuit (Gauean gaua) lana estreinatu zuen, eta, 1959an, berriz, Tchin-tchin (1959). Lan horietan, alde batetik, malenkonia eta zolitasuna, eta bestetik, iluntasuna eta oinazea nahasten ditu.
1961ean Va donc chez Törpe (Joan bada Törperen etxera) lanarekin izugarrizko arrakasta izan zuen.
1964an bi lan egin zituen: ''Comment va le monde, Môssieu? Il tourne, Môssieu! (1964, Nola doa mundua, Môssieu? Biraka dabil, Môssieu!), eta Il faut passer par les nuages (1964, Hodeietatik igaro behar da'').
Billetdoux musikaria zen, hitzen musikaria eta hori argi eta garbi ikusten da Rintru pa trou tar, hin (1971) lanean.
1980an Ai-je dit que je suis bossu? (Esan al dut konkorduna naizena?) lanaren ondoren, ordea, ikusleekin zuen lotura eten egin zen, eta 1988. urtera arte ez zuen beste lanik aurkeztu. Urte horretan Réveille-toi Philadelphie (Esna zaitez Filadelfia) lana aurkeztu zuen Colline antzokian, eta bere lan guztiak argitaratu ziren.
Jose Ramon Furundarena
Jose Ramon Furundarena Salsamendi (Usurbil, ?) mediku usurbildarra Hematologia eta hemoterapian espezializatuta dago Donostia Unibertsitate Ospitalea n, eta EHUko irakaslea ere bada.
Sailly-au-Bois
Sailly-au-Bois Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Jose Ramon Furundarena
Aitzindaria izan da osasun arloko gaietan euskaraz argitaratzen. Euskal komunitate zientifikoaren datu-basean 13 argitalpen biltzen dira, Elhuyar Zientzia eta Teknologia aldizkarian, Osagaiz aldizkarian eta Osasungoa Euskalduntzeko Erakundea rekin argitaratutakoak (OEE). Administrazioari eta Osakidetzari osasungintza euskalduntzeko plana eskatzeko egin ziren lehenengo urratsetan ere parte hartu zuen 2001ean OEEko ordezkari gisa.
Osasun-zientziez euskaraz argitaratzen den Osagaiz aldizkari akademikoaren zuzendaria da. Bi elkarteren artean egiten dute aldizkaria: Osasungoa Euskalduntzeko Erakundea (OEE) eta Udako Euskal Unibertsitatea (UEU). Osasunarekin erlazionaturiko ikerkuntza mota guztiei buruz artikulu zientifikoak argitaratzen ditu, ikerketa taldeen lanak ezagutzera emateko helburuarekin. Euskal komunitate zientifikoak egiten dituen aurkikuntza zientifikoetarako transferentzia-tresna ere izan nahi du.
Sailly-au-Bois
Biztanleria
2007an Sailly-au-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 269 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 151 ziren, horien artean 100 aktiboak ziren eta 51 inaktiboak ziren. 100 pertsona aktiboetatik 91 lanean zeuden (53 gizon eta 38 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 51 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sailly-au-Bois udalerrian 109 unitate fiskal zeuden, 292 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.758,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Sailly-au-Bois udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 480 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Las Fraguas (Kantabria)
Las Fraguas, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen herri bat da. 2017an 137 biztanle zituen.
1997 Leverrier
1997 Leverrier asteroide gerrikoan aurkitutako 1997. asteroidearen izena da. 1963ko irailak 14an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak AEBetako Indiana estatuko Brooklyn hiritik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1963 RC zen. Bere izena Urbain Le Verrier astronomoagatik jasotzen du, John Couch Adamsekin batera Neptunoren existentzia eta posizioa iragarri zituena. Izena Brian G. Marsdenek proposatu zuen.
Salmo macrostigma
Salmo macrostigma Salmo generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Andrei Kontxalovski
Andrei Sergeievitx Mikhalkov-Kontxalovski (Андре́й Серге́евич Михалко́в-Кончало́вский; Mosku, ) errusiar zinema zuzendaria da.
Biografia
Nikita Mikhalkov antzezle eta zuzendariaren anaia da, eta artista familia batean hazia. Bere lehen film luzea (Pervyy uchitel 1965, Lehenengo maisua) sobietar zinemagintzaren berrikuntzaren sinbolotzat hartu zen. Hurrengoari, ordea, agintariek oso harrera txarra egin zioten (Istóriya Asi Klyáchkinoy, kotóraya lyubila, da ne vyshla zámuzh 1967, Asiako zoriontasuna), eta testu klasikoak egokitzen hasi behar izan zuen, produkzio handi bati heltzeko aukera izan baino lehen: Siberiada (Sibiriada 1978). Gero Estatu Batuetara joan zen, eta han bai, arrakasta handia izan zuen: Mariaren maitaleak (Maria's Lovers 1985), Infernuko trena (Runaway Train 1985) eta Tango eta Cash (Tango & Cash 1989). Errusiara itzuli zenean, komedia bikain bat filmatu zuen: Kúrochka Ryaba (1994).
Pangio alcoides
Pangio alcoides Pangio generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Hirurehun eta berrogei
Hirurehun eta berrogei (340) hirurehun eta hogeita hemeretziaren ondoren eta hirurehun eta berrogeita bataren aurretik doan zenbaki osoa da.
300 (number) Nombres 300 à 399
Euparkerella
Euparkerella anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Craugastoridae familian sailkatua.
Coulonges (Charente)
Coulonges Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Coulonges udalerrian erroldatutako biztanleak 148 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Los Llares
, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen herri bat da. 2017an 35 biztanle zituen.
Coulonges (Charente)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 70 etxebizitza zeuden, 62 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 8 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 70etxeak ziren. 62 etxebizitza nagusietatik 53 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 31 etxek bost zituzten. 39 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 87 ziren, horien artean 65 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 65 pertsona aktiboetatik 58 lanean zeuden (33 gizon eta 25 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Coulonges udalerrian 57 unitate fiskal zeuden, 146 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.881 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresenak ziren.
2000. urtean Coulonges udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 602 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Oriolus isabellae
Oriolus isabellae Oriolus generoko animalia da. Hegaztien barruko Oriolidae familian sailkatua dago.
Ringsheim
Ringsheim Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Montauk proiektua
Montauk proiektua konspirazio-teoria bat da. Horren arabera Estatu Batuetako gobernua Long Islanderen Camp Heron edo Montauk Aireko Indarraren Basean proiektu ezkutua eramaten ari da aurrera. Proiektu horren helburua gerra psikologikorako teknika berriak beste proiektu harrigarriekin batera prestatzea izango litzateke, esaterako denboran bidaiatzeko aukera ; proiektu horien artean denborako bidaiak egongo liteke. Jacques Vallée ikertzailearen ustez proiektu hau 1943ko Filadelfiaren esperimentuaren ondorio zuzena izango litzateke.
Konspirazioa
Proiektu honen inguruko teoriak 1980 hasierakoak dira. Dirudienez, Filadelfiaren esperimentuaren ondoren, haua da, itsasontzi bat ikustezina bihurtzeko proiektua, ikertzaileak 1952-1953 urten bildu ziren eremu magnetikoen manipulatuen erabileraz ikertzeko batez ere gerra psikologikoan. Las teorías de conspiración sobre el Proyecto Montauk han circulado desde principios de 1980. Según el astrofísico y ufólogo Jacques Vallée, el Experimento Montauk parece tener su origen en el relato de Preston Nichols, quien dijo haber recuperado recuerdos reprimidos de su propia participación. Antza, Estatu Batuetako Kongresuak errefusatu zuen proiektua baina ez Defentsa Departamentuak. Ideia nagusia sintoma psikotikoak eragingo zituen arma batena zen. Proiektua finantziatzeko Suitza eta Frantzia arteko mugan naziei aurkitutako urrezko kargamento bat erabili omen zen; kargamento hori tren batean zegoen eta soldadu amerikarrek aurkitu zuten. Konspirazioaren ikertzaileek trena txikitu ondoren, kargamentua ezagutzen zuten soldadu guztiak hil egin zituztela.
Egungo egoera
Montauk AFS 1981. urtera arte egon zen martxan. Urte batzuk itxita egon ondoren, 2002ko irailaren 18an State Park izenarekin publikoari ireki zitzaion. Radar-dorrea Leku Historikoen Erregistroan dago jasota. Etorkizunari begira II. Mundu Gerra eta Gerra Hotzaren inguruko museoa egiteko proiektua dago.
Hemiculterella wui
Hemiculterella wui Hemiculterella generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Death Wish (2018ko filma)
Death Wish 2018ko Eli Roth estatubatuar zinema zuzendariaren filma da. Brian Garfielden izen bereko eleberrian oinarrituta, Charles Bronson aktoreak antzeztutako 1974ko izen bereko filmaren berregokitzapen bat da.
Sinopsia
Paul Kersey zirujaua New Yorken bizi da bere familiarekin. Haren familiak etxean eraso bat izan ostean, Kersey medikua mendeku bila hasiko da. Hainbat gaizkileri aurre egin beharko die.
Pangio alternans
Pangio alternans Pangio generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Juanita Ibaibarriaga Literatur Saria
Juanita Ibaibarriaga Literatura Saria 1992 urtean hasita Ermuan ospatzen den idatz-lehiaketa bat da.
Xedea
Ume eta nerabeen artean komunikazio idatzia euskaraz egiteko gaitasuna areagotzea da sari honen helburua. Euskal Birusa Elkarte Kulturalak abiatu zuen 1992an eta Juanita Ibaibarriagaren izena jarrita, urte horretan zendutako herritar euskaltzalearen lana goraipatu nahi izan zuten. 2011tik aurrera, Ermuko Udaleko Euskara sailaren esku egon da bere antolaketaren ardura.
Modalitateak
Lehiaketan herriko ikastetxe guztiek hartzen dute parte eta bi modalitatetan aurkezteko aukera dute:
Kurtso bakoitzeko lan bakarra saritzen da eta 2013an hasita, Euskararen Nazioarteko Egunaren galaren barruan banatzen dira sariok.
Karl Kautsky
Karl Kautsky (Praga, 1854ko urriaren 16a - Amsterdam, 1938ko urriaren 17a) alemaniar politikari eta idazlea izan zen.
Juanita Ibaibarriaga Literatur Saria
Modalitateak
Lehen edizioko narrazio eta ipuin sarituak batzen zituen liburuxka argitaratu zen eta hurrengo urte batzutan Drogetenitturri herri aldizkariaren orriak erabili ziren irabazle suertatukoen lanak ezagutarazteko.
Karl Kautsky
Vienako Unibertsitatean egin zituen ikasketak. Austriako Alderdi Sozialistaren kide egin zen Vienan. 1880an Zuricha joan zen, eta Eduard Bernstein ezagutu zuen. Londresa jo zuen gero, eta Friedrich Engelsen idazkari izan zen. 1881ean Stuttgarten Neue Zeit sortu zuen, Alemaniako Alderdi Sozialdemokrataren aldizkari ofiziala. 1887an Alemaniatik bidali zuten eta Londresa itzuli zen; Londresen Marx´ oekonomische Lehren argitaratu zuen (1887), dotrina marxisten eskuliburua. Alemaniara itzuli eta 1891n Erfurteko estatutua idatzi zuen, marxismo iraultzailearen alde eta kolaborazionismoaren eta errebisionismoaren kontra. 1903az gero erdiko joera aldeztu zuen, legez kanpoko ekintzen eta ekintza iraultzaileen aldeko zen ezkerraren kontra. 1904tik 1910ra bitartean, Marxen Das Kapital obraren azken atala argitaratu zuen. Lehen Mundu Gerran ez zuen jokabide garbirik agertu. Parlamentuan gerra-kredituen alde eman zuen botoa; gero bakezaletzat agertu zuen bere burua, eta boltxebikeen iraultzaren aurkako. Joera horrek talde komunistetatik aldendu zuen. Naziek aginpidea hartu zutenean, Vienara erbesteratu behar izan zuen, baina 1938an alemaniarrek atxilotu zuten. Askatu zuten, eta Amsterdamera jo zuen babes bila. Han hil zen.
Sabero
Sabero Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.451 biztanle zituen. biztanle zituen.
Bela Vista do Piauí
Bela Vista do Piauí Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Mario Muchnik
Mario Muchnik (Ramos Mejía hiria, La Matanza, Buenos Airesko probintzia, Argentina, 1931ko ekainaren 21a - Madril, 2022ko martxoaren 27a) eragin handiko idazle, argitaratzaile, argazkilari eta fisikaria izan zen. Argentinan jaioa, Videla diktaduraren garaian Espainian finkatzea erabaki zuen.
Biografia
Bere aitona-amonek, errusiar jatorrikoak eta judu askenaziarrak, Errusiatik Argentinara emigratu zuten. Bere aitak, Jacobo Muchnikek (1907-1995), arrakasta izan zuen publizitatean, eta editore gisa Jacobo Muchnik argitaletxea sortu zuen, gero Fabril Editora bezala berrizendatua, eta Victor eta Joan Seixekin batera Difusora Internacional argitaletxea (DISA).
Ramos Mejian jaioa eta Ward ikastetxean hezia, Manuel Puig bezala, berrogeiko hamarkadaren amaieran bere familia New Yorkera emigratu zuen, non Mario Fisika Zientzietan lizentziatu zen Columbiako Unibertsitatean (1953), gero Erromako Università degli Studin doktoratu zen (1957) eta Sigma + antipartikularen aurkikuntzan parte hartu zuen. Erroman, gainera, Fisika Nuklearreko Institutuan eskolak eman zituen hirurogeiko hamarkadan; 1961ean emaztea ezagutu zuen, Nicole Muchnik kazetari eta margolari frantsesa. 1966an fisika utzi eta argazkigintzan hasi zen; 1967an ikus-entzunezko enpresa bateko editore-buru bihurtu zen Londresen. 1968ko Frantziako maiatzeko matxinadetan parte hartu zuen, eta horren testigantza utzi zuen bere kamerarekin, gai horri buruzko argazki-liburu bat argitaratuz.
1973an Jacobo Muchnik Editores sortu zuen bere aitarekin, gaur egun El Aleph izena daramana, nahiz eta aldi berean Robert Laffont editorearentzat literatur bildumak zuzendu zituen Parisen 1968tik. 1978an Espainiara joan zen behin betiko, Bartzelonara zehazki. Ez zen Argentinara itzuli, Videlaren diktadurak bere lehengusu bat torturatu eta deportatu zuelako. Muchnik Editoresen argitaratu zuen lehen liburua Jorge Guillénen Y otros poemas liburua izan zen, Mexikon inprimatua eta Espainian banatua. 1982tik 1983ra Ariel-Seix Barraleko literatura zuzendaria eta Difusora Internacionaleko lehendakariordea izan zen 2012 arte. Urte luzez Anaya argitaletxean lan egin zuen, eta 1991tik 1997ra Anaya-Mario Muchnik zigilua sortu zuen atzerriko eta gaur egungo narratibako lanak, espainiar idazle berriak eta saiakera historikoa argitaratzeko. 1998an, Mario Muchniken Taller argitaletxe independente berria sortu zuen, urtean sei narratiba eta saiakera lan argitaratzeko. Urte horietan idazle asko ezagutu zuen: Elias Canetti, Primo Levi, Julio Cortazar, Augusto Monterroso eta Montero Glezen, Carlos Barral eta Giulio Einaudien tartean.
Zinemazalea eta juduen kausarekin oso konprometitua, idazle gisa genero autobiografikoari eskaini zion arreta batez ere (mota horretako bost liburu argitaratu zituen), baina baita edizio, maketazio, tipografia eta estilo zuzentasunari ere. Itzultzaile gisa egile askoren lanak itzuli zituen: Arthur Miller, Ibrahim Souss, Elie Barnavi, Elias Canetti, Guy Davenport, Italo Calvino, Irène Némirovsky eta Susan Sontag.
Munarriko Landako Estazio Megalitikoa
Munarriko Landako Estazio Megalitikoa Bizkaiko aztarnategi megalitiko garrantzitsua da nahiz eta monumentu asko ez izan, zazpi besterik ez, baina mota askotarikoaz: tumuluak, trikuharriak, egitura bat. Estazioa Berango, Sopela eta Urduliz herrien lurraldetan dago. Estazio horretan monumentu-multzo ugari dago eta oso gertu daude elkarren artean. Gizakien presentzia handia dago inguru horietan eta horrek monumentuen kontserbazioa arriskuan jar dezake.
Kronologia
Kronologia orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak.
Kokapen geografikoa
Udalerriak: Urduliz, Sopela eta Berango. Txorierri eta Ibaizabal bereizten dituen mendilerroko azken mendiak dira. Ia itsasoraino iristen dira; horregatik alturak behera doaz eta altitude erlatiboak baxuan dira: 100 eta 200 metro artekoak. Kotarik altuena Munarriko Landak du, 256 metroko altuera. Lurrari dagokionez, berriz, harearrizkoa da.
Sailkatutako monumentuak
Inguru horretan hogeita monumentu aurkitu dira.
Trikuharriak
Hiru katalogatu dira:
Tumuluak
Lau dira:
Egoera legala
Estazio megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2009ko martxoaren 6an.
Calliteara pudibunda
Calliteara pudibunda Erebidae familiako lepidopteroen espezie bat da. Izatez sitsa da, gautarra beraz. Europan, Anatoliako penintsulan eta Siberian zehar Txina, Vietnam eta Korearaino hedatzen da. Sits hau pagoen bizkarroia da.
Summerston
, 'Baile Samhraidh' eta 'Simmerstoun', Eskoziako Glasgow hiriaren iparraldean dagoen etxebizitza auzo bat da.
Calliteara pudibunda
Imagoa
40-60 mm-tako hego-zabalera hartzen du eta sexu dimorfismo nabarmena du. Emea zuri-gris kolorekoa da gainaldean eta azpian uhin itxurako zeharkako marra ilunak eta ertz zuridunak ditu. Arra ilunagoa da, oliba-gris kolorekoa, eta hegoen ertzean horixka.
Gorputz iletsua du, emeak zurixka eta arrak ilunagoa aurrealdean.
Beldarra
Beldarra oso iletsua da, bizkarraren goialdean lau motots trinkoagoak, eta isats gorri tente bat du. Normalean horia da, oso deigarria, baina batzuetan marroi ere izan daiteke.
Bizi zikloa
Sitsa denez gautarra da eta apirila eta maiatza artean egiten du hegan. Udazkenean beldarrak agertzen dira eta pagoen hostoetaz elikatzen dira, bai eta haritzetaz, sahatsetaz, elorri beltzetaz eta elorri zurietaz ere.
1998 Titius
1998 Titius asteroide gerrikoan aurkitutako 1998. asteroidearen izena da. 1938ko otsailak 24an aurkitu zuen Alfred Bohrmannek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1938 DX1 zen. Bere izena Johann Daniel Titius alemaniar astronomoagatik jasotzen du, Johann Elert Boderekin batera Titius-Bode legea formulatu zuelako ezaguna.
Schrader
Schrader, Grand Batchimale edo Bachimala, Frantzia eta Espainiaren artean dagoen mendia da, Erdialdeko Pirinioetan kokatutakoa eta 3.177 metroko altuera dituena.
Zehazki, Monte Perdido eta Posets mendizerren artean dago.
Lehen igoera
Lehen igoera erregistratua Franz Schrader tekniko geodesikoak eta Henri Passet gidariak 1878ko abuztuaren 11n egin zuten.
Taula periodikoko bloke
Taula periodikoko blokeak taula periodikoan elkarren ondoan dauden taldeen multzoak dira. Bloke bakoitzeko elementu guztietan energiarik altuena daukan elektroia orbital atomiko berean dago. Bloke bakoitzari berau ezaugarritzen duen orbitalaren izena eman zaio:
Blokeen izenak (s, p, d, f, g, h,...) orbital atomiko bakoitzari lotutako linea espektroskopikoaren kalitatetik eratorri da (ingelesez): sharp (zorrotza), principal (nagusia), diffuse (difusoa), fundamental (funtsezkoa), eta gainerakoak ordena alfabetikoa erabiliz izendatu dira. Blokeen barruan dauden periodoak ere izendatzen dira, azken orbitalaren geruza erabiltzen.
Nash konderria (Ipar Carolina)
Nash konderria (Nash County) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Nashville da. 2010eko zentsuaren arabera 95,840 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Nash konderriak 140,576 kilometro koadro ditu. Horietatik 612 ura dira. Beste 139,965 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 68,18 da.
Pallacanestro Olimpia Milano
Jokalari ezagunak
Dino Meneghin, Mike D'Antoni eta Dejan Bodiroga, besteak beste.
Salmo marmoratus
Salmo marmoratus Salmo generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Veronica D'Agostino
Veronica D'Agostino (Lampedusa, Italia, 1985eko azaroaren 28a) italiar aktorea da.
Bizitza
1985ean Lampedusan jaioa, 2002an Emanuele Crialeseren Respiro filmean Marinella izeneko pertsonaiarena egin zuen. 2009an Marco Amentaren La siciliana ribelle filmean Rita Mancuso izeneko pertsonaia antzeztu zuen. 2012an Vento di Sicilia filmean, Mariarena egin zuen.
Hemigrammocapoeta culiciphaga
Hemigrammocapoeta culiciphaga Hemigrammocapoeta generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Muonio
Muonio (antzinean, Muonionniska; ipar samieraz, Muoná) Finlandia iparreko Lappi eskualdean dagoen udalerria da. Muonionjoki ibaiak Suediako Kiruna eta Pajala udalerrietatik banatzen du; gainontzeko bizilagunak, Enontekiö iparraldean, Kittilä ekialdean eta Kolari hegoaldean dira. Nahiz eta ia Bizkaia bezain handia den, 2,038.09 km², eskualdeko udalerri txikienetakoa da eta hainbat herrixketan antolatua dago; aipagarrienak, Munioko elizatea, izen bereko aintziraren ondoan dagoen Särkijärvi eta Ylimuonio herriak dira. Gainera, samien jatorrizko lurraldearen barnean dago, Sápmi deritzoten lurraldean, baina muonioar samien kopurua oso txikia denez, udalerria ez dago Finlandiako Sami Lurraldearen barruan.
Udalerria herrialdeko elur-sasoi luzeena izateagatik ospetsua da; izan ere, Olos muinoan urtero ospatzen den biatloi txapelketak hasiera ematen dio Finlandiako elur-sasoiari. Muonioko motore ekonomikoak Pallas-Yllästunturi Parke Nazionalaren bihotzean dauden Pallas eta Olos muinoak dira. Lehenengoa, udalerriko eski pista natural onenak dauden muinoa da eta, gehienbat, hasiberrientzako eta erdi mailako eskiatzaileentzako eski-estazioa da. Bigarrena aldiz, erdi mailako eta adituentzako pistak dauzka batik bat, haien artean, bost pista gorri eta pista beltz bat; guztira, bi muinoen artean, hemeretzi pista daude.
Tunturien Lappi azpieskualdea osatzen duten udalerriekin batera, Lappiko eremu babestu garrantzitsuenetako bat osatzen du udalerriak, lehen aipatutako Pallas-Yllästunturi Parke Nazionala. Baso eta zingiraz beteriko paisaia muinotsua da eta oso babestu eta zaindua dagoenez, ibilaldiak egiteko aprobetxatu ohi dute bertara iristen diren bisitariek; 2007an esaterako, 312.000 natura-zale jaso zituen parkeak.
Ingurunea
Udalerria Lappi eskualdearen mendebaldean dago, Muonionjoki edo Muonio ibaiak Finlandia eta Suedia mugatzen dituen ekialdeko ertzean. Bizilagunak Enontekiö iparraldean, Kittilä ekialdean, Kolari hegoaldean eta, Kiruna eta Pajala suediarrak mendebaldean dira. Nahiz eta udalerria nahiko laua den, herrialdeko eremu menditsuenetakoan dago, Tunturi Lappi izeneko eskualdean (ikus, "Tunturi"); eta tontor ezagunenak Muonioko mendi garaiena den Pallas, Olos eta Keimiö dira. Udalerriak, guztira, 2.037,91 km²-ko azalera dauka, ia Bizkaia herrialdea bezain handia. Bestetik, klima nagusia azpiartikoa da; dena den, 500-600 metro goitiko eremuetan klima polarra gailentzen da. Hala, klima mota desberdinek baldintzatuta, hazten diren landare-motak anitzak dira: lautada eta mendi magaletan taiga edo baso boreala da nagusi eta zuhaizti ohikoenak haltzadiak, izeidi gorriak, makaldiak, pinudiak, sahastiak eta urkidiak dira; mendi gailur ingurunetan, ordea, Finlandiako zuhaitzik gabeko tundra eremu bakanak daude. Azkenik, aipatzekoak dira landare-espezie desberdinak dauden inguru zingiratsu eta paduratsuak.
Muonio zirkulu polar artikoa paraleloaren gainean dagoenez -150 bat km iparrera-, gauerdiko eguzki, gau zuri eta gau polar fenomenoak urtero izaten dira. Lehenengo bietan eguzkia edo eguzkiaren argitasuna udalerriko zeruaren jabe izaten da maiatzaren 27tik uztailaren 15ra; gau polarraren garaia edota iluntasuna nagusitzen den garaia, aldiz, abenduaren 11tik 30era izaten da. Klima nagusia azpiartikoa denez, tenperatura nahiko leunak izaten dira udaran, baina neguak hotzak eta luzeak izaten dira. Orokorrean, elurrak udalerriko lurzorua estaltzen du urritik maiatza bitartean, gutxi gorabehera, 185 bat egunez; eta izotzak ere aintzira eta ibaien gaina hartzen du beste horrenbeste egunetan. Samiek antzinean eta gaur egun oraindik ere erabiltzen duten egutegiaren arabera, Lappiko eta udalerriko klima ulertzeko lagungarri diren zortzi garai bereizten dira: Giđđadálvi (udaberri-negua), Giđđa (udaberria), Giđđageassi (udaberri-uda), Geassi (uda), Čakčageassi (udazken-uda), Čakča (udazkena), Čakčadálvi (udazken-negua) eta Dálvi (negua). Ipar argiak, azkenik, nahiko ohikoak izaten dira neguko gau ilun eta oskarbietan; irail eta martxo bitartean lau gautatik hirutan izaten den fenomenoa da, urrian eta martxoan bereziki.
Muonio osatzen duten herriguneak eremu lauan daude, Muonio izeneko ibaiak sortzen duen ibarrean sakabanatuta. Hala ere, nahiz eta biztanle gehien dituzten herriak ibai honen ekialdeko bazterrean egon, Muonio mendi gehien dauden herrialdeko udalerrietako bat da; hala nola, nabarmentzekoa da garaiena den eta Kolariko Ylläs mendiarekin batera Pallas-Yllästunturiko Parke Nazionalaren ikur nagusia den Pallas. Hain zuzen, mendi honen zazpi tontorrak ezagunak dira Lappi osoan: 807 metroko Taivaskero, 785eko Laukukero, 775 metroko Pyhäkero, Lehmäkero, Palkaskero, Orotuskero eta Pallaskero; bertan dago udalerriko eski-estazio ospetsuena. Beste mendi ezagun batzuen artean, aipagarriak dira Keimiö eta eski-pistak dituen Olos ere. Herrialdeko gainontzeko udalerriekin alderatuz gero, ez dago aintzira asko Muonion; hala ere, guztira, 226 bat dira. Horietatik ezagunenak Äkäsjärvi, Tunturi Lappiko bigarren handiena den eta 23,51 km² dituen Jerisjärvi, Kangosjärvi, Liepimäjärvi, samien artean aipamen berezia duen Pakasaivo, Särkijärvi, Torasjärvi eta Vuontisjärvi dira. Aintzirekin batera, urmael, ibai eta gainontzeko ubideek udalerriaren ur-eremua osatzen dute, Muonioren azalera osoaren %6,6 baino ez dena, 134,04 km² (Finlandiako batez bestekoa %10,2 da). Beraz, ur-azalera txikiena duen herrialdeko udalerrietako bat da.
Ibaiek, bestalde, muoniotarren bizimodua baldintzatu izan dute betidanik; Suediarekin muga egiten duen Muonionjoki edo Muonio ibaia, esaterako, Finlandiako ibai emaritsu eta oparoenetakoa da. Bertan, izokinak eta hegoaldeko ur-lasterrak dira nagusi, urtero hamaika arrantzale, piraguista eta, orokorrean, arrisku-zale ugari erakartzen dituztenak. Ibai horrek eta senideek, urteen poderioz, Torne ibarra sortu zuten, Finlandia eta Suediaren arteko muga markatzen duen ibar ospetsua. Ibar hau iparraldeko lurraldeetako sarbide nagusia izan da urte askotan, eta bertako herritarrei izaera propioa eman die.
Ondorengoa da Muonioko babestutako eremu bakarra:
Faunari dagokienez, animalia artiko espezie gutxi batzuk eta uda partean iristen diren hegaztiez gain, ez dago animalia mota asko klima hotza dela-eta. Hain zuzen, uda partean iritsi eta zingiretako intsektuei esker bizirautea lortzen duten hegazti-motek osatzen dute talde ugariena; hala nola, aliota txikiak, arrano beltza eta belatz txikia motako harrapariak, luma dotoreko borrokalariak, elur-berdantzak, hontz gabiraiak, ipar-berdantzak, ipurzuri arruntak, istingor arruntak, kuliska pikartak, kurlinta bekaindunak, larre-buztanikarak, marikoi isatsluzeak, mendebal-txori mokomeheak, mirotz zuriak, mokoker arrunt eta papagaiak, negu-txirtak, negu-txontak, papourdinak, pinu-gailupak, siberiar eskinosoak, txirri hankalaburrak, txirritxo handiak, txoka txikiak, urre-txirri arruntak, zapelatz galtzadunak, zingira-hontzak eta zozo paparzuriak. Gainera, hamazazpi ur-hegazti espezie desberdin aurki daitezke aintziretan, haien artean, ahatebeltz arrunt eta hegazuriak, beltxarga oihulariak, izotz-ahateak, murgilari handiak, zerra txikiak, eta antzara hankagorriztak, hankahoriak, muturzuriak eta nanoak. Elur-berdantzak, elur-hontzak, eper zuriak, eskandinaviako lagopodoak, ipar-kaskabeltzak, laponiako kaskabeltzak, okil hiruhatzak, pinu-gailupak, txirri lepokodunak eta zapelatz galtzadunak, aldiz, bertako negu latzetan bizirautea lortu duten hegazti bakarrak dira, alegia, urte osoan zehar ikus daitezkeenak udalerrian.
Ugaztunen taldea, azkenik, altzeek, amerikar bisoiek, azeri gorri eta zuriek, erbinude arrunt eta zuriek, jatunek, hartz arreek, igarabek edo urtxakurrek, ipar-katamotzek, lemingek, otsoek, satitsu txikiek, tundrako otsoek, ur-ipurtatsek, ur-satitsuek eta elur-orein basati eta etxekotu ospetsuek (baso elur-oreinak) osatzen dute batik bat.
Historia
Bigarren Mundu Gerra osteko urteetan, Finlandiak ekonomikoki izugarrizko hazkuntza izan zuen eta gizarte eta politika egonkortasuna lortu zuen. Gerra osteko herrialde pobre bat izateari utzi, Gerra Hotzean neutral aldarrikatu, NBEk ezarritako isuna ordaindu eta 40 urtetan, teknologikoki munduko estatu garatu eta jakintsuena bihurtu zen, merkatuko izugarrizko botere ekonomikoarekin eta bizi maila altuarekin. 1960ko hamarkadan basogintza industriak udalerriko ekonomia monopolizatu zuen. 90eko hamarkadako Finlandiako ekonomia krisialdiaren ondorioz, basogintza industriak diru-sarreretan zuen berebiziko garrantzia alde batera uztea pentsatu zuten herritarrek eta oraindik sortugabeko Pallas-Yllästunturi Parke Nazionalaren inguruan turismoa sustatzea erabaki zuten. Pallas eta Olos muinoetako eski-azpiegiturak eraberritu eta handitu zituzten. Turismoari esker geroz eta egitura garatuagoak iristen diren arren, muonioarrek lan bila Rovaniemi hiriburura joaten jarraitzen dute eta herriek gutxinaka urtez urte biztanleria galtzen dute.
Azpiegiturak
Ez dago udalerriraino doan trenik, ez eta hegazkinik ere. Finlandiako Gobernuarena den VR-Yhtymä garraio-konpainiaren tren-geltoki hurbilena Kolarin dago laurogei bat kilometro hegoaldera (Kolariko geltokia); bertatik, aspaldian, basogintza industriaren Lappiko enbor preziatuak irtetzen ziren. Bestalde, aipatzekoak dira kilometro gutxi batzutara dauden Enontekiö, Pajala eta, batez ere, handiena den Kittilä aireportuak; hauek, udalerriaren sarrera ateak dira eta bertatik, ehunka bisitari iristen da.
Herrixketan zehar ibiltzeko edo inguruetako udalerrietara joateko Kantatie 79 errepidea edo Valtatie 21 autobidea hartu beharra daude. 79a Rovaniemin hasi eta udalerriraino doa Kittilätik, guztira 231 km dauzka, eta udalerria zeharkatzen du ekialdetik mendebaldera. Pallas-Yllästunturi Parke Nazionalaren ondotik, Särkijärvi herritik igarotzen da. Udalerritik igarotzen den autobidea aldiz, Valtatie 21a da. Autobide hau Tornion hasi eta Enontekiöko Kilpisjärvi herriraino doa, Finlandia ipar-mendebaldeko muturreraino. Muonio eta Ylimuonio herriak zeharkatzen ditu autobideak; Botniako Golkotik iparreraino, autobideak 459 km-ko luzera dauka. Suediara igarotzeko errepidezko muga bakarra dago, Muonio herritik eta Valtatie 21 autobidearen bidez; bertatik, eta Muonionjoki ibaiko zubia zeharkatu ondoren, Pajala udalerri suediarreraino iristen da autobidea.
Pallas eta Olos muinoak
Pallas eta Olos muinoetan daude Muonioko eski-azpiegiturak; ospetsuenak, lehenengoak dira. Pallas, udalerriko eski pista natural onenak dauden muinoa da eta, guztira, bederatzi eski pista daude. Pista luzeenak 2,5 km-ko luzera dauka eta gehienak, hasiberrientzako edo erdi mailako eskiatzaileentzat dira. Hala ere, nahiz eta txikiagoa izan, Lappiko gainontzeko eski estazioek bezain prestakuntza onak ditu eta neguro eskiatzailez betetzen da.
Olos muinoko azpiegiturak bestalde, xumeagoak dira, baina pista gehiago daude; hauen artean, bost pista gorri eta pista beltz bat. Bi muinoak Pallas-Yllästunturi Parke Nazionalean daude, Tunturien Lappi lurraldearen bihotzean.
Eski-estazioaz gain, jatetxeak, dendak eta hotelak daude inguruan. Azpiegiturak urria erdialdean ireki eta ekaina bukaeran itxi ohi dira. Dena den, urte osoan zehar eskaintzen diren ekintzak badaude, elur motor safariak, husky txakurrek gidatutako lera safariak, Muonionjoki ibaiko arrantza eta txirrindularitza ikastaro eta lehiaketak, Pallas-Yllästunturi Parke Nazionalean zehar ibilaldiak eta piraguismo ikastaroak, esaterako.
Banaketa
Errusiar Inperioaren garaian sortu zen udalerria, 1868. urtean; izan ere, Finlandiako Dukerri Handiak emandako erraztasunez baliatuta, Kaaresuvantotik bereizi eta udalerri propioa sortu zuten herritarrek. Udalerriak eliza dagoen herriaren izena jaso zuen, garai hartan Muonionniska, ondoren, gaur egungo Muonio bilakatuko zena.
2.037,91 km²-ko azalera duen udalerri honetan, biztanleria, hainbat herrixketan banatua dago. Herrixka gehienak iparraldean daude, Pallas-Yllästunturi Parke Nazionalaren eta Muonionjoki ibaiaren ertzean. Biztanleria guztiaren erdia Muonion kirkonkylä (Muonioko elizatea) deitzen den erdigunean bizi da, guztira, 1.200 bat pertsona. "Hiriburuaz" gain, aipatzekoak dira hirurehun bat biztanle dituen Särkijärvi eta, 250 bat dituen eta hegoaldean dagoen Ylimuonio herriak.
Hain zuzen, hauek dira garrantzitsuenak: ''' 150 biztanle baino gehiago dauzkaten herrixkak beltzez. '''
Hiri senidetuak
Pajala udalerri suediarrarekin elkar-laguntza eta kooperazio akordioak adostu ditu Muoniok. Gainera, nahiz eta dokumentu edota akordio ofizialik ez egon, mugaz gaindiko Torne ibarreko gainontzeko udalerriekin ere harreman estua dauka.
Udala
Muonioko eta Finlandiako gainontzeko udalerrietako udalbatzak eratzeko, lau urtero udal hauteskundeak antolatzen dira herrialdean. Gaur egun dagoen udalbatza 2012ko urriaren 28an ospatu ziren udal hauteskundeetan eratu zen.
Lappiko udalerri gehienen antzera, Zentroko Alderdia izan zen garaile, baina beste udalerrietan baino garaipen estuagoa lortu zuen. Boto guztien %35,2a eta zortzi eserleku eskuratu zituzten, aurreko udalbatzean baino bat gutxiago. Bigarren eta hirugarren alderdiak, sei eserlekuak mantendu zituen Alderdi Sozial-Demokrata eta ordezkari bat gehiago eskuratu zuen Alderdi Nazionala izan ziren. Honela, udalerria gobernatzeko akordio irekiak eskaini zituen udalbatza berriak. Azkenik, bere batzarkidea mantendu zuen Ezker Elkartasuna izan zen, botoen %8,8arekin. Aipatzekoa da inguruko eski-estazioen inguruan eginiko kritiken eta muonioarren desadostasunaren ondorioz, Liga Berdea ez zela hauteskunde hauetara aurkeztu. Hauteskundeen ostean, eratu berria zen udalbatzak 	Aulikki Heinonen alkate izendatu zuen. Hurrengo udal hauteskundeak 2012. urtean ospatuko dira, herrialdeko gainontzeko udalerrietan bezala.
Biztanleria
Europar Batasuneko herrialdeekin eta Finlandiako gainontzeko udalerriekin alderatuta, Muonion, 15 urte baino gutxiagoko biztanleriaren ehunekoa nahiko baxua da, %15,6koa, eta 65 urte baino gehiagokoa aldiz, altua, %19,6koa. Erlijioari dagokionez, gehienak sinesgabeak edo luteranoak dira, bereziki laestadianismo mugimendu kontserbadorekoak. Udalerriko hizkuntza ofizial bakarra finlandiera da; izan ere, biztanleria osoaren %97aren ama hizkuntza da. Bigarren mailako hizkuntzak iparraldean samiek hitz egiten duten ipar samiera eta suediera dira; azken hau, herritarren %0,6aren ama hizkuntza da. Udalerri honetako jatorrizko biztanleak samiak diren arren, XVII. mendetik aurrera finlandiarren kopuruak izugarri egin zuen gora eta, apurka, samiek finlandiarren ohiturak bereganatu zituzten. Gaur egun, elur-orein zaintzan diharduten sami gutxi batzuk baino ez dira bizi Muonio iparraldean.
Scooby-Doo
Scooby-Doo Hanna-Barberak (egun, Cartoon Network Studios) bertsio askotan 1969an CBS telebista kateak estreinatu zuenetik egundaino ekoitzitako estatubatuar marrazki bizidun telesail baten inguruan oinarritutako frankizia bat da.
Muonio
Biztanleria
Udalerriaren aspaldiko izena Muonionniska zen eta izen honek, gaur egungo Muonio izena eman du, Muonio muinoaren eta Muonio ibaiaren antzera.
Ia 2.400 biztanle dituen udalerri hau, biztanle gutxien dauzkan Lappiko bosgarren udalerria da. Azken hamarkadetan biztanleriak beherakada nabarmena izan du; izan ere, eta nahiz eta eraikitako turismo azpiegitura berriek lanpostu ugari sortu dituzten, muonioar gazteek Rovaniemira lan bila alde egiten jarraitzen dute. Berrogei urtetan %20ko beherakada izan da.
Scooby-Doo
Saioaren formatua eta pertsonaien taldea nabarmen aldatu dira urteetan zehar. Bertsiorik ezagunenetan Scooby-Doo izeneko daniar handi arrazako txakur hiztuna da eta Fred Jones, Daphne Blake, Vilma Dinkley eta Shaggy Rogers izeneko lau gazte agertzen dira: munduan zehar Mistery Machine (Misterioaren Makina) izeneko furgoneta batean toki batetik bestera doaz, mamu eta naturaz gaindiko beste indar batzuekin lotutako misterioak argituz. Atal bakoitzaren amaieran, naturaz gaindiko indarrek azalpen arrazional bat dute (orokorrean, gaizkile bat, bere gaiztakeriak egiteko jendea izutzen eta alde eragiten dabilena). Saioaren ondorengo denboraldietan naturaz gaindiko gaian aldaketak egon ziren, eta pertsonaia berriak agertu ziren halaber, Scooby Dooren lehengusu Scooby-Dum edo iloba Scrappy-Doo horien artean.
Muonio
Biztanleria
Nazioartean ezagunenak diren muonioarren artean Katri Vala olerkaria dago; Tulenkantajat literatura talde finlandiarreko idazlea izan zen. Poesia soziala egiten zuen eta sutsuki borrokatu zuen faxismoaren aurka; emakumezko olerkari finlandiar ezagunetako bat da. Beste herritar ezagun bat, Yrjö Kokko idazlea da, Pessi ja Illusia ipuin miresgarria idazteagatik ezaguna.
Scooby-Doo
Scooby-Doo lehen aldiz 1969tik 1976 arteko epean eman zen; horren amaieran, ABC telebista katera eraman zen. Gero,1986an saioa kendu zuen eta haren ordez Scooby-Doo izeneko txakurkume bat izeneko spin-off bat aurkeztu zuten 1988 eta 1991 artean. Zer Berri, Scooby-Doo? izeneko telesail berri bat WB Televisionen eman zen 2002 eta 2005 artean, Shaggy eta Scooby-Doo detektibeak izeneko beste telesail bat 2006tik CW Networkek eman zuen arte, honen jarraian are berriagoa den Scooby-Doo! Mistey Incorporated eman zelarik, 2010eko uztailean estreinatu zena AEBetan Cartoon Network katean. Hau, saio berezi ugariren, telebistarako filmen, urtero ekoitzitako zuzenean bideorako film sail bat eta benetako aktoreekin eginiko film bat eman izana kontutan hartu gabe beste antzeko lan batzuen artean. Gaur egun, pertsonaiaren zenbait atal eta filmeen errepikapenak Cartoon Networkek AEBetan, Brasilen, Latinoamerikan eta beste herrialde batzuetan ematen ditu. Telesail klasikoen errepikapen gehienak Brasil eta Hispanoamerikan Tooncast kablezko telebista katearen bidez ikus daitezke.