cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hegazti
Erlijioan eta mitologian
Sinbolo erlijioso gisa ere erabil daitezke, Jonas ek (hebreeraz, יוֹנָה‎, "uso") usoei tradizioz lotutako beldurra, pasibotasuna, lutoa eta edertasuna irudikatu zituenean bezala. Indiako hegoaldeko jendeak Ama Lurra deitzen die hegaztiei, indioilar arrunta ren kasuan bezala. Antzinean, usoak Inanna jainkosa mesopotamikoaren (geroago Ishtar bezala ezaguna), Asera eta Afrodita  jainkosa grekoaren sinbolo gisa erabili ziren. Antzinako Grezia n, Ateneak, Atenas hiriko jakituria eta jainko patroiaren jainkosak, hontz txiki bat zuen sinbolo gisa. Inka eta Tiwanaku inperioetako irudi erlijioso kontserbatuetan, lurreko eta lurpeko erresuma espiritual en arteko mugak hausteko prozesuan irudikatzen dira hegaztiak. Erdialdeko Andeetako herri indigenek mundu metafisikorantz eta mundutik pasatzen diren hegaztien kondaira k dituzte.
Beltenebros (filma)
Beltenebros 1989ko Pilar Miró espainiar zinema zuzendariaren thrillerra da, Antonio Muñoz Molinaren izen bereko eleberrian oinarrituta.
Argumentua
Lehen frankismoko garai ilunetan, errepublikanoen alde borrokatu zen ingeles bat Madrila itzultzen da. Helburu bat du: Espainiako Alderdi Komunistan infiltratuta dagoen sator bat topatu eta erailtzea.
Henri-Pittier Parke Nazionala
Henri-Pittier Parke Nazionala (gaztelaniaz: Parque nacional Henri Pittier) Venezuelako parke nazionala da, Kostaldeko mendikatearen mazelan. Mendi horiek Karibe itsasotik Pico Cenizaraino iristen dira, eta goreneko garaiera 2.435 m-n dute. Parke Nazionala 1937an sortu zen, eta 107.800 ha hartzen ditu. Iparraldeko isurialdean ekosistema tropikaleko inguru aberatsa du. 400 m bitartean akazia- eta kaktus-sabanak daude; 800 metrora hosto galkorreko basoak (urtaro heze-lehor txandakatzera egokituak); 800-1.000 metro bitartean, baso euritsu tropikala eta ondoren, 2.000 metrora, baso tropikala, laino-basoa. Azkenik, baso subtropikala dago. Hegoaldeko isurialdean, 1.600 metro bitartean, iparraldekoaren banaketa berdina dago, eta hortik gora belardi handiak eta plantazio zabalak daude basoen ordez. Henri-Pittier Parke Nazionalak habitat-mota asko biltzen ditu, aipatutako baso tropikalez gainera, itsasbazterrak (mangladiez beteak), inguru epelak, eta Valencia aintzira. Laino-basoan garaiera handiko zuhaitzak dira nagusi (Gyranthera caribensis). Horrez gainera, iratzeak, orkideak eta bromeliazeoak ugariak dira. Animaliei dagokienez, era askotako animaliak daude. Ugaztunak ugari dira, gehienbat tximino oihularia, kaputxino marroiak eta hiru hatzeko nagiak. 530 hegazti-mota daude, 30 kolibri, 58 tiranido, tukanak, manakiak, eta abar. Henri-Pittier Parkea Hego Ameriketako zaharrenetakoa da, eta luberriko zenbait gune daude bertan.
Artigas de Bordèu
Artigas de Bordèu Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Artigues-près-Bordeaux udalerrian erroldatutako biztanleak 6.491 ziren. Familiak 2.320 ziren, horien artean 279 pertsona bakarrekoak ziren (121 bakarrik bizi ziren gizonak eta 158 bakarrik bizi ziren emakumeak), 803 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.026 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 212 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.412 etxebizitza zeuden, 2.357 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 43 hutsik zeuden. 2.288 etxeak ziren eta 114 apartamentuak ziren. 2.357 etxebizitza nagusietatik 1.944 bere jabearen bizilekua ziren, 355 alokairuan okupaturik zeuden eta 58 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 50 etxek bi zituzten, 198 etxek hiru zituzten, 829 etxek lau zituzten eta 1.275 etxek bost zituzten. 2.048 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 859 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.427 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diru sarrerak
2009an Artigues-près-Bordeaux udalerrian 2.569 unitate fiskal zeuden, 6.930,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.369 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 512 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 6 janari enpresak ziren, 8 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 32 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 80 eraikuntza enpresak ziren, 144 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 11 garraio enpresak ziren, 18 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 13 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 26 finantziazio enpresak ziren, 24 higiezinen enpresak ziren, 81 zerbitzu enpresak ziren, 46 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 110 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 autoeskolak, 16 igeltseroak, 11 margolariak, 9 zurginak, 7 iturginak, 12 argiketariak, 7 eraikuntza enpresak, 6 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 12 jatetxeak, 9 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2000. urtean Artigues-près-Bordeaux udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an 2 haur-eskola eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aleadryas rufinucha
Aleadryas rufinucha Aleadryas generoko animalia da. Hegaztien barruko Pachycephalidae familian sailkatua dago.
Salda badago
"Salda badago" Hertzainak taldearen hirugarren diskoa izan zen, 1988an Elkar zigiluak kaleratutakoa.
Lazarraga leinuaren eraikinak
Lazarragatar leinuaren eraikinak hainbat dira, Araba-Gipuzkoetan, bereziki Oñatin, Legazpin eta Arabako lautadan. Izan ere, leinu gerretan ganboatarren alde borrokatu zen familia hark botere handia izan zuen, eta Lazarragatar bat (Joan Lopez Lazarraga) Fernando Katolikoaren idazkari izan zen. Leinua Oñatin sortu zen, eta Arabako lautadara zabaldu zen handik.
Hauek dira Lazarraga leinuarenak izandako eraikin nagusiak:
Penacova
Penacova Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da.
Olatz Perez de Viñaspre
Olatz Perez de Viñaspre Garralda (Iruñea, 1987ko ekainaren 19a) Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta ikerlaria da IXA taldean. Informatika Fakultatean lan egiten du 2012 etik. Hizkuntzaren prozesamenduko ikerlaria da. UEUko Informatikako saileko kidea ere bada.
Ingurune digitaleko emakumeentzako Gladys Saria eman zioten 2022an Informatikan «ibilbide akademiko oparoa» duelako eta «gizarte erronka handiei» erantzuteko egiten duen lanarengatik.
Ikasketak
Sistemen informatikan ingeniaritza teknikoa eta Informatika Ingeniariaritza ikasi zuen UPV/EHUko Informatika Fakultatean, Ondoren, Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamenduko (HAP) masterra egin zuen, 2011-2013 urteetan. Azkenik, 2017an, Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua doktoretza programa bukatu zuen, Euskal Herriko Unibertsitateko Informatika Fakultatean, Donostian.
Ikerlaria
Orokorrean osasungintza arloa eta hizkuntzaren prozesamenduarena uztartzeko ikerketan aritzen da. EHUko, Eusko Jaurlaritzako, Madrileko Ministerioko eta Europar Batasuneko deialdietako hainbat ikerketa-proiektutan parte hartu du. Nazioarteko 15 bat argitalpen ditu aldizkari zein kongresutan, gutxienez.
Hasieran osasungintzako terminologia euskaraz lantzeko tresna informatikoak sortu zituen (Matxin-Med itzultzaile automatikoa esaterako, Matxin itzultzailea medikuntzaren domeinura egokituta), baita geroago anbulatorioetako osasun-txostenak euskaraz idatzi eta itzultzeko tresnak ere. Ikerlerro horretan aritzen da tesia zuzendu zion Maite Oronoz ikertzailearekin. Ekarpen hori oso baliagarria izan da osasungintza ere euskalduntzeko. Lan horiei esker, eurek esaten zuten moduan, medikuei gero eta normalago egiten zaie “tengo rotura del tendón del músculo esplenio del cuello” esan ordez “lepoko esplenio giharraren tendoia hautsita dut” esatea.
2019an eta 2021an Ikergazte kongresuko batzorde akademikoko kide izan zen Ingeniaritza/Arkitektura arloan.
Informatikari Euskaldunen azken Bilkuretan batzorde antolatzaileetako kidea izan da 2022, 2020, (2018, 2015...).
UEUko kidea
Udako Euskal Uibertsitatean Informatikako saileko kidea da 2012tik. Hainbat artikulu, liburu, ikastaro eta hitzaldi zabaldu ditu informatikari buruz, esaterako:
Ayub Ogada
Job Seda, izen artistikoz Ayub Ogada, (Mombasa, Kenya, 1956 - 2019ko otsailaren 1a) abeslari eta aktore afrikarra izan zen.
Nyatitia (zortzi sokadun lira tradizionala) izan zen bere musika tresna kuttunena eta txorien kantak, animalien oihuak eta jolasean zebiltzan haurren soinuak sartzen zituen bere abestietan. Ayub Ogadaren abesti arrakastatsuena "Kothbiro" da. Aktore lanetan bi filmetan hartu zuen parte, Out of Africa (1985) eta The Kitchen Toto (1987).
Hastapenak
Ayub Ogada Mombasan jaio zen eta Luo leinuaren ondorengoa izanik haien ondarea jaso zuen bere gurasoengandik. Gurasoak ere musikariak zituen eta oso gaztetatik familiak asko bidaiatu zuen, hala Afrikan zehar eta Estatu Batuetan ere izan ziren. Afrika mendebaldeko eta ekialdeko kulturak agertzen dira Ayub Ogadaren musikan.
Eskola garaian musika tresna ugari jo zituen eta musika tradizionala eta modernoa uztartu zituen.1979an eskola utzi zuenean African Heritage Band taldea sortu zuen, musika tradizionala irratian entzuten zen rock eta soul musikarekin uztartzen zituena.
Nazioartean ezaguna
1985ean Out of Africa filmean aktore lanak egin zituen eta 1986an Londresera bizitzera joan zen bere nyatiti lira besapean hartuta. Londresko kaleetan eta metroan jotzen aritu zen eta 1988an WOMAD jaialdian jotzeko eskatu zioten, Kornuallesen. Hamar minutuko ekitaldia izan behar zen baina ondorengo taldeak azken unean kontzertua bertan behera utzi zuenez kontzertu oso bat eman ahal izan zuen. Ikusleen artean Peter Gabriel musikaria zegoen eta bere diskoaren grabaketara gonbidatu zuen. 1993an atera zuen aurreneko diskoa, En Mana Kuoyo ("harea baino ez") Peter Gabrielen diskoetxean, Real Worrld Records.
1998an Salimie proiektuan sartu zen Giovanni Amighetti eta Helge Andreas Norbakken-ekin batera eta kontzertu ugari eman zituzten, tartean Erroman, Koliseoaren aurrean. Urte berean Tanguru diskoa argitaratu zuen, bere ibilbideko bigarrena.
Filmetako soinu bandak
2000. urtetik aurrera hainbat filmetako soinu bandetan hartu du parte:
Azken urteak
2007an Tanguru diskoa berrargitaratu ondoren Ayub Ogada Kenyara itzuli zen. 2012an Trevor Warren musikari ingelesa Kenyara joan zitzaion bisitan eta Isaac Gem ingeniari musikal kenyarrarekin batera 'Kodhi: Trevor Warren's Adventures with Ayub Ogada diskoa grabatu zuten, 2015ean atera zena .
2019ko otsailaren 1ean hil zen 63 urte zituela.
Neckargerach
Neckargerach Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Cobitis longitaeniatus
Cobitis longitaeniatus Cobitis generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Gila ditaenia
Gila ditaenia Gila generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Coregonus baunti
Coregonus baunti Coregonus generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
2021eko Tirreno-Adriatiko
2021eko Tirreno-Adriatiko Tirreno-Adriatiko lasterketaren 56. edizioa izan zen. Martxoaren 10a eta martxoaren 16a bitartean jokatu zuten. Lido di Camaiore eta San Benedetto del Tronto lotu zituen, guztira 1104,1 km eginez zazpi etapatan. 2021eko UCI WorldToureko bostgarren ekitaldia izan zen. Garailea Tadej Pogačar esloveniarra izan zen.
Alamance konderria (Ipar Carolina)
Alamance konderria (Alamance County) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Graham da. 2010eko zentsuaren arabera 151,131 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Black Monday (telesaila)
Black Monday (Astelehen Beltza) 2019ko estatubatuar telesail komikoa da, Jordan Cahan eta David Caspek Showtimerentzat egina.
Alamance konderria (Ipar Carolina)
Geografia
Alamance konderriak 112,597 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,796 ura dira. Beste 109,801 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 134,22 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 151,131 pertsonetatik 118,357 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 16,639 dira. 27,985 beltzak edo afroamerikarrak. 542 amerikar natiboak ziren eta 55 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1,806 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 211 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 2,175 pertsonek kokatzen zuten.
Glossata
Glossata (grezieratik mingainarekin) intsektu Lepidoptera azpiordena bat da. Bere baitan biltzen den proboszide bat duten tximeleta eta sits guztiak biltzen ditu. Lepidopteraren barruko espezie gehienak azpiordena honetan daude.
Amets prefabrikatuak
"Amets prefabrikatuak" Hertzainak taldearen laugarren diskoa izan zen, 1990ean Oihuka zigiluak kaleratutakoa.
Charras
Biztanleria
2007an Charras udalerrian erroldatutako biztanleak 319 ziren. Familiak 142 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 53 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 216 ziren, horien artean 150 aktiboak ziren eta 66 inaktiboak ziren. 150 pertsona aktiboetatik 128 lanean zeuden (71 gizon eta 57 emakume) eta 22 langabezian zeuden (9 gizon eta 13 emakume). 66 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Charras udalerrian 134 unitate fiskal zeuden, 282 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.621 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Charras udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 576 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Cobitis lutheri
Cobitis lutheri Cobitis generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Uinen
Uinen (alga esan nahiko lukeen sindarinezko izena), Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den fikziozko pertsonaia bat da, bere hil ondorengo lana den Silmarillionen agertzen dena. Maië bat da, itsasoko izpiritu bat, ur bareen anderea eta Ossëren emaztea, olatuen jauna. Biak ziren Ulmo Valarraren zerbitzariak, ozeanoaren jauna, uraren jauna ere bazena honen forma orotan. Itsasoratzen zirenek, Uinen maitatzen zuten, Ossëren beldur ziren bezain beste. Marinelek, Uineni otoitz egiten zioten ibilaldi seguru bat eman ziezaien. Itsasoetako Anderea ere deitzen zen.
Kuliska zuri
Kuliska zuria (Tringa nebularia) scolopacidae familiako hegazti zangaluzea da
Uinen
Bere jatorria, valarin hizkuntzan duen izen bat da. Beranduago, Eldarrek, modu okerrean, uil+nenetik zetorrela uste izan zuten "alga igokaria". Beste etimologia oker bat, quenyazko uin hitzetik eratortzea litzateke, "jatorrizko balea" esan nahi duena.
Kuliska zuri
Eurasiako hegazti hau neguan Afrikara, hegoaldeko Asiara eta Australasiara migratzen da.
Mastozito
Mastozitoak immunitate-sistemaren zelulak dira, alergia eta anafilaxi prozesuetan zeregin garrantzitsua dutenak. Mikrobio patogenoak suntsitzen laguntzen diote immunitate-sistemari, eta hantura prozesuetan ere parte hartzen dute.
Kuliska zuri
Deskribapena
Hegan ari denean marra zuri zabal bat agertzen du bizkarraldearen erdialdetik hasi eta buztaneraino.
Mastozito
Mastozitoak ez dira mugikorrak eta ehun batzuetan pilatzen dira, ugariagoak izanik ehun konektiboan. Kapilarren ondoan kokatzen dira.
Kuliska zuri
Habitata
Ipar Europan (batez ere Finlandian ) ugaltzen den hegazti hau Mediterraneora eta Afrika tropikalera migratzen da neguan. Euskal Herrian migrazio pase horietan ikusten da, Txingudin, Urdaibaien eta Salburuan adibidez.
Mastozito
Haien zitoplasman pikor handiak dituzte, eta hori dela-eta "zelula gizenduak" izenarekin ere ezagutzen dira.
Nagykanizsa
Nagykanizsa (Großkirchen, Groß-Kanizsa; kroazieraz: Kaniža; turkieraz: Kanije; serbieraz: Велика Кањижа, Velika Kanjiža) Hungariako hego-mendebaldeko hiria da, Zala konderrikoa. 2015ean 48.241 biztanle zituen.
Kuliska zuri
Habitata
Kumaldiak izateko estepak eta basoen ertzak aukeratzen ditu eta mendialdeak eta landare sarria duten eremuak ekiditen ditu. Migrazioetan edozein hezegune aprobetxatzen ditu, hala kostaldekoak (estuarioak, padurak...) nola kontinente barneko aintzirak.
Mastozito
Histamina eta proteasa batzuk (triptasa, kimasa...) dituzte pikorretan. Substantzia horiek alergia eta anafilaxi prozesuetan askatzen dira, eta prozesu horien sintomatologia eragiten dute. Bestalde, mastozitoek errezeptore bereziak dituzte azalean, Ig E antigorputzak atxikitzen dituztenak (aipaturiko immunoglobulinak ere funtsezko zeregina burutzen dute prozesu alergikoetan)
Nagykanizsa
Károlyi Parkea, plaza ederrak eta piraguismoa praktikatzeko laku bat hiriaren erakarguneetako batzuk dira.
Mastozito
Histamina sortzeaz gain, mastozitoek heparina ere ekoizten dute, ezaugarri antikoagulatzaileak dituen substantzia, medikuntzan erabiltzen dena.
Coregonus bavaricus
Coregonus bavaricus Coregonus generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Kuliska zuri
Elikadura
Arrain txiki eta ornogabeek osatzen dute kuliska zuriaren dietaren gehiengoa, limoetan mokoa sartuz eta alde batetik bestera mugituz aurkitzen dituen poliketoak, intsektuak eta krustazeoak hain zuzen ere. Ugalketa garaian ordea dieta osatuagoa behar du eta arrain txikiak ere harrapatzen ditu.
Mastozito
Paul Ehrlich-ek lehenbizikoz deskribatu zituen mastozitoak, 1878an, ehun konektiboaren zelulak ikertzen ari zela.
Neckartailfingen
Neckartailfingen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Riencourt-lès-Cagnicourt
Riencourt-lès-Cagnicourt Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Riencourt-lès-Cagnicourt udalerrian erroldatutako biztanleak 273 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 23 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 42 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 109 etxebizitza zeuden, 101 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 105 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 101 etxebizitza nagusietatik 91 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 7 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 61 etxek bost zituzten. 74 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 177 ziren, horien artean 129 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 129 pertsona aktiboetatik 116 lanean zeuden (64 gizon eta 52 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Riencourt-lès-Cagnicourt udalerrian 104 unitate fiskal zeuden, 279 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.497 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina eta 1 iturgina.
Nagykanizsa
Historia
Kanizsa izena eslabiar hizkuntzako Knysatik dator, «printze baten jabetzakoa» esan nahi duena. Lehen aldiz 1245ean aipatu zen. Kanizsai familia nobleak laukizuzen formako gaztelu bat eraikiarazi zuen Kanizsa ibaiaren uhartexka batean. Hiriak eta gazteluak XVI. mendearen hasieran izan zuten euren garairik oparoena, Kanizsa Italia eta Estiriarekin komertziogune bihurtu zenean.
Riencourt-lès-Cagnicourt
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Riencourt-lès-Cagnicourt udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Nagykanizsa
Historia
Szigetvár eta Kanizsa Hungariako hego-mendebaldeko gotorleku nagusiak bihurtu ziren. Otomandar armadak 1571n gaztelua hartu zuenean, biztanleek hiritik ihes egin zuten. Gaztelua vilayato baten egoitza bihurtu zen 1690 arte. Hiriak bere garrantzi estrategikoa galdu zuen otomandarrak handik joan ondoren, eta Vienako Gerra Kontseiluak, 1702an gaztelua botarazi zuen. XVIII. mendearen hasieran, jaunek alemaniarrak, kroaziarrak eta serbiarrak etorrarazi zituzten hiria birpopulatzeko.
Riencourt-lès-Cagnicourt
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Nagykanizsa
Historia
1765ean, Luis Batthyány Hungariako nadorrak eskolapioak gonbidatu zituen eskola bat eta unibertsitatea ireki zitzaten. Transdanubiako lehen negozio eskola Nagykanizsan ireki zen, eta 1895ean unibertsitate bihurtu zen. Unibertsitate honetako ikasle izan zirenetako asko ospetsu egin ziren, Benedek Virág, Pál Király, Ferenc Déak, Károly Kaan, Sándor Hevesi eta Ferenc Mező kasu.
Riencourt-lès-Cagnicourt
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nagykanizsa
Historia
Nagykanizsak garapen biziko fase berri bat hasi zuen 1860ko hamarkadan. Hiria Viena, Rijeka eta Budapestekin lotzen dituen trenbidea garai hartan eraiki zen. Industria eta banketxeak garatu ziren: lau banketxe erregionalek, Austria-Hungariako banketxe batek eta Anglo-Hungariar banketxe batek bulegoak ireki zituzten. Telefono linea 1895ean inauguratu zen. Urte horretan ospitale bat ere zabaldu zen.
Zenbait kuartel eraiki ziren Lehen Mundu Gerran. Honek, ur banaketa sare bat eraikitzea beharrezko egin zuen. Kanizsa hiri moderno bihurtu zen, estolderia eta asfaltatutako errepideekin. Alabaina, Lehen Mundu Gerra amaitzean, Trianogo hitzarmenak oso ondorio kaltegarriak izan zituen hiriarentzat. Kanizsa hegoalderantz eta mendebalderantz bere eragingunetik banandutako mugako hiri bihurtu zen. 1930eko hamarkadan Eurogascok petrolio metaketak aurkitu izanak, hiriari bere onera itzultzea ahalbidetu zion. Nagykanizsa Hungariako petrolio ekoizpen toki nagusi bihurtu zen.
Kanizsa garagardotegiak herrialdeko garagardorik hoberenetako bat egitearen ospea berreskuratu zuen. Kanizsa Trend hazi egin zen eta Europa guztian ezagun egin zen altzari fabrikatzaile bihurtu zen. Tunsgram bihurtu zen lanpara enpresa 1965ean sortu zen. Gaur egun General Electric-ena da, eta munduko bonbila fabrikazio gunerik handienetako bat da.
NA-7179
NA-7179 edo Zudairiko eskola udalekuaren errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-718 nafar errepideko 16,03 kilometroan hasi eta Ameskoabarrenean dauden Zudairiko udalekuetara arte doa. Errepidea 0,38 kilometro luze da.
Frederick Albert Winsor
Frederick Albert Winsor, jatorriz Friedrich Albrecht Winzer (1763, Brunswick, Alemania - 1830eko maiatzaren 11, Paris) Alemaniako asmatzailea izan zen, Erresuma Batuan eta Frantzian gas-argiztapenaren aitzindarietako bat.
Winsor Britainia Handira joan zen 1799 baino lehen eta erregaien ekonomiaren eta teknologiaren inguruan interesa erakutsi zuen. 1802an Parisera joan zen Philippe Lebon ingeniari frantsesak 1799an patentatu zuen " bero-lanpara" ikertzeko. Britainia Handira itzuliz, gas fabrika bat ireki zuen eta 1807an Londresko Pall Mall- en alde bat argiztatu zuen gas-lanpara batzuekin. 1804 eta 1809 urteen artean gas-labe eta arazgailu batzuen patenteak eman zizkioten. Parlamentuari eskaera egin zion Gas Light and Coke Konpainiarentzat (munduko lehen gas fabrika, non harrikatz-gasa lortzen zen) pribilegio batzuk izateko, baina ukatu egin zizkioten. Winsor Parisera itzuli zen, baina bere konpainiak ez zuen aurrerapen handirik egin, beraz 1819an itxi zen.
Winsor-ek Description of the Thermo-lamp Invented by Lebon of Paris 1802, Analogy between Animal and Vegetable Life, Demonstrating the Beneficial Application of the Patent Light Stoves to all Green and Hot Houses argitaratu zuen 1802an.
Londresko Pall Mall kaleko plaka berde batek Winsor-en bere lehen argiztapena adierazten du. Beckton Gas Works-era (Beckton) doan bide zaharra bere omenez Winsor Terrace izendatu zuten.
Covasna
Covasna (errumanieraz ahoskatua; hungarieraz Kovászna,  ahoskatua, alemanez Kowasna) Errumaniako Transilvania eskualdeko Covasna konderriko herri bat da, 550 eta 600 metro arteko altueran dagoena.
1000 iturburu mineralen herria bezala ezagutua, Covasna bere ur mineralengatik da ospetsua. Iturburu hauek mineral nahasketa ezberdinak dituzte, nagusiki karbono dioxidoa, sulfuroa eta amoniakoa. Izena Cvaz eslabiar hitzetik dator, azidoa esan nahi duena, bertako ur mineralen zaporeagatik.
Chiuruş
Herriak herrixka bat administratzen du, Chiuruş (hungarieraz Csomakőrös). Herrixka honek 451 biztanle ditu eta hungariar székely etnia da nagusi bertan.
Demografia
2011ko erroldaren arabera, Covasnak 11.369 biztanle ditu. Hungariar jatorrikoa dira gehienak: 7549 (%66,4), eta gainontzeko 3.820ak (%33,6), errumaniarrak dira.
Errolden araberako mugimendu demografikoa:
Historia
1567an lehen aldiz aipatua izan zen dokumentu batean. 1952an bihurtu zen udalerri.
Herritar ospetsuak
Sándor Kőrösi Csoma hungariar esploratzaile eta linguista ospetsua Chiuruş/Csomakőrösen jaio zen 1784an. Kőrösi Tibetologiaren sortzaile bezala da ezaguna, lehen Tibetera-Ingelesa hiztegia eta gramatika liburuaren biltzaile eta egile izan zelarik. Indiako Darjeeling herrian hil zen 1842an.
Bere omenezko estatua bat herrixkaren erdian altxatu zen 1972an eta kulturgunean erakusten da.
Miguel Soroa
Miguel Soroa Goitia, pilota arloan Soroa II.a deituraz ezaguna (Elduain, Gipuzkoa, 1926ko urtarrilaren 11 - Tolosa, Gipuzkoa, 2008ko otsailaren 11) esku huskako pilotari profesionala eta enpresaburua izan zen. 22 urtez izan zen pilotari profesionala, 1951tik 1973ra bitartean, eta guztira 1.416 partida jokatu zituen.
1954an buruz buruko txapelketa nagusia irabazi zuen Eibarren, Barberito 22 eta 4 menderatuta. Urte hartan ere, lau eta erdikoa irabazi zuen, Ogetari 22 eta 14 irabazita. 1955ean, berriz, buruz burukoa 22 eta 13 galdu zuen Arriaran II.aren aurka. 1973an Eskulari esku huskako pilota enpresa sortu zuen, eta Galarretako erremonte enpresako bazkidea izan zen.
Gila elegans
Gila elegans Gila generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
FC Red Bull Salzburg
FC Red Bull Salzburg (2005 arte SV Austria Salzburg) Austriako futbol talde ezaguna da, 2007tik aurrera Austriako liga ia guztiak irabazi dituena.
Historia
1933an sortu zen Salzburgo estatuko Wals-Siezenheim hirian  SV Austria Salzburg izenarekin. Historia gorabeheratsua izan duen taldea izan da. 1950an desegin egin zen eta birsortu beharra izan zen. 1953rako dagoeneko lehen mailan zebilen.
1978an babesle kontuak zirela eta izena aldatu zuen SV Casino Salzburg baina aintzinako izenarekin ezagutzen zen. 1994 urte berezia izan zen taldearentzat, bere lehenengo liga irabazteaz gain UEFA Kopako finalera iritsi baitzen. Milango Interrek 1-0eko emaitzaz irabazi zion bai Italian eta baita Austrian ere. Hurrengo urteetan beste bi liga irabazi zituen, 1997an SV Wüstenrot Salzburg izenarekin.
2005ean Red Bull GmbH konpainiak erosi zuen taldea eta ordutik aurrera FC Red Bull Salzburg izena dauka. XXI mendean Austriako taldrik onenetakoa bihurtu da 4 Liga eta Kopa bat eskuratu baititu. Europan ere ohiko taldea da, Txapeldunen Ligan edo UEFA Kopan, baina ez du emaitza nabarmenik lortu. 2012an Bilboko Athletic Klubaren talde berean kokatu zuten. Austrian bilbotarrek 0-1 irabazi zuen eta San Mamesen 2-2 berdinketa izan zen.
Hurrengo denboraldietan ere nagusitasun itzela erakutsi du Austrian, Ligak eta Kopak jarraian irabaziz. UEFA Europa Leaguen ere ibilbide bikaina egin du, final hamaseirenetan Erreala kanporatu ondoren final erdietaraino iritsi da, baina bigarren partidako luzapenean sarturiko gol baten erruz Olympique Marseilla sailkatu da finala jokatzeko.
Euskal taldeen aurkako partidak
Red Bull Salzburgek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:
Jokin Ezkieta
Jokin Ezkieta Mendiburu (Iruñea, ) Euskal herritar futbolaria da, atezain lanetan aritzen dena. Bilbora helduta, Bilbao Athleticen jokatu zuen, eta lehen taldeko hirugarren atezaina ere bazen. 2019ko udan etorri zen talde honetara, Bartzelonaren harrobitik. Athleticen 1. taldean jokatu du.
Kirol ibilbidea
''2019eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.''
Buxières-d'Aillac
Buxières-d'Aillac Frantziako udalerria da, Indre departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Buxières-d'Aillac udalerrian erroldatutako biztanleak 215 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 19 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 46 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 121 etxebizitza zeuden, 90 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 115 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 90 etxebizitza nagusietatik 80 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 45 etxek bost zituzten. 40 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 136 ziren, horien artean 118 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 118 pertsona aktiboetatik 108 lanean zeuden (58 gizon eta 50 emakume) eta 10 langabezian zeuden (3 gizon eta 7 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Buxières-d'Aillac udalerrian 87 unitate fiskal zeuden, 203 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.579 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Buxières-d'Aillac udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.680 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rhûn itsasoa
Rhûn itsasoa, Tolkienen legendarium ospetsuan, barne itsaso handi eta endorreiko bat da, Erdialdeko Lurraldearen ekialdean dagoena, nolabaiteko garrantzia duen eskenategia delarik. Mordorretik iparrekialdera eta Rhovanionetik ekialdera dago. Bere izenak, Rhûnek, "ekialdea" esan nahi du, eta sindarin eta quenyaren amankomuneko erro batetik RÔtik letorke, "eguzkiaren irteera"rekin lotua dagoena, quenyaz Rómen eta sindarinez Amrûn idazten dena. Gutxi gora-behera, bere azalera 1000 kilometro karratukoa da, eta, bere zabalera, 300 kilometrokoa.
Bere ekialdeko kostaldea, pinudi handi batek mugatzen du, iparrekialdean dagoena, eta, beharbada, Taur Rómen deitua (Ekialdeko Basoa), Tolkienek lehenik pentsatutako izena Neldoreth izan zen arren, alde batera utzia izan zena, izen horrekin, ondoren, Belerianden dagoen Doriatheko basoetako bat izendatzeko. Rhûn itsasoaren hegoekialdeko kostaldeetatik, lautada zabal bat hedatzen zen, non Arawko behi basatiek bazkatzen zuten. Argitaratutako mapa batzuetan, tamaina handiko uharte baten existentzia erakusten da, hegoekialdeko kostaldeetatik gertu dagoena, izendatua izan ez zena.
Christopher Tolkienek eta beste aditu batzuk, Rhûn itsasoa, garai batean existitu zen Helkar itsasoaren (Bitxien Gerra, 174. orrialdea) hondakin bat izango litzatekeela argudiatu dute. Karen Wynn Fonstadek hartu zuen ideia hau Erdialdeko Lurraldeko Atlasa izeneko bere lanean. Erdialdeko Lurraldeko Herriak lanean, Rhûn itsasoari buruzko erreferentziak daude Eguzkiaren Lehen Arotik existitzen, Helkar itsasoarekin identifikazio zehatzik egiten ez den arren.
Historia
Elfoak zein Gizakiak, esnatu ziren tokitik Erdialdeko Lurraldeko mendebaldera bidaiatu zutenak, Rhûn itsasoa zen hesi naturalarekin topo egin zuten, eta, denbora batez, itsaso honen kostaldean bizi izan ziren.
Bidaia handia hasi zuten hiru elfoar taldeetatik, Teleriak izan ziren itsasoaren ertzean denbora gehien eman zutenak, Valinorrerako bidean oztopo handi bat izan zena. Elwë eta Olwëren gudalostekideek, itsasoa, honen ekialdeko kostaldean aurkitu zuten zurarekin egin zituzten txalupetan zeharkatu zuten. Esaten denez, Zirdan nabarmendu zen itsasontziak eraikitzeko artean, bere herriak barne itsasoari aurre egin zionean.
Edainei dagokienez, Hadorren herria izan zen Rhûn itsasoaren kostaldean bizitzen denbora gehien eman zuena "beste aldea ikusi ahal izateko zabalegia, ez zuen itsasaldirik, baina ekaitz handiak jasaten zituen" bezala deskribatzen zutena. Iparekialdean hedatzen ziren basoetan, Bëorren herria ere denbora batez bizi izan zen Barne itsasotik gertu, hadortarrak baino lehenago iritsiz eta hegomendebaldeko muinoen oinean ezarriz. Bi herriak, bestearen existentziaren berri izan zuten, lehenek "itsasontzien eraikuntzaren artea" ikasi zutenean eta "bere ostearen zati bat, nondik banandu egin ziren, itsaso berera heldu zela" jakin zutenean, "askotan toporik egin eta berririk elkartrukatzen ez zuten" arren.
Kanpo estekak
Hydrografia Śródziemia
Taiwan
Taiwan, ofizialki Txinako Errepublika, Asia ko onarpen mugatuko estatua da. Zehazki, Taiwan edo Formosa uhartean eta haren inguruko uharte txikietan dago, Txinako Herri Errepublika ko hego-ekialden, Japonia ko hego-mendebaldean eta Filipinetako iparraldean dagoen uhartea, alegia.
Hiriburua Taipei da, nahiz eta legezko hiriburua Nanjing izan, Txinako Herri Errepublikan; beste hiri garrantzitsu batzuk Kaohsiung, Taichung, Tainan eta Taoyuang dira. 23,7 milioi biztanlerekin, Taiwan estatu populatuenen artean dago, eta Nazio Batuen kide ez den estatu populatuena eta ekonomiarik handiena da.
Historia
Taiwan uhartea, jatorriz, malayo-polinesiar jatorriko herriek populatua izan zen. Herri horiek idazketarik garatu ez zutenez, gutxi ezagutzen da Taiwanen zegoen gizarte motari buruz, XVII. mendean atzerriko potentziak iritsi ziren arte. Portugaldarrek Formosa izena eman zioten, Espainiak koloniak sortu zituen eta 16 urtez uhartearen iparraldea menderatu zuen, holandarrek, lehenik hegoaldean finkatuak, espainiarrak kanporatu zituzten arte eta 1624 eta 1662 artean kontrolpean izan zuten.
Zheng Chenggongen, Ming dinastiaren agindupean zegoen antzinako pirata k (mendebaldean Koxinga izenaz ezagunagoa da), 25.000 soldaduko armadak holandarrak kanporatu zituen. Tungningeko Erresuma independentea sortu zuen baina Mingentzat Txina kontinentala birkonkistatzen saiatzen hari zela, 1683 an Qing dinastiak garaitu zuen eta Taiwan Txinaren esku geratu zen lehen aldiz.
1895 ean, Lehen Gerra Sino-japoniarraren ondoren, Txina, Shimonosekiko Itunaren ondorioz, Taiwan Japoniari betirako uztera behartua izan zen. 50 urtez, japoniak, Taiwanen garapen handia bultzatu zuen arlo guztietan, produktu guztien monopolio zorrotza ezartzearen eta edozein erresistentzia militarki zapaltzearen kontura.
Taiwan japoniarren mende zegoen bitartean, Txinako Errepublika sortu zen 1912 ko urtarrila ren 1ean, Xinhai Iraultzaren ondoren, 1911 ko urriaren 10 ean Wuchangen altxamenduarekin hasi zena, Qing dinastia ordezkatuz eta Txinan bi mila urte baino gehiagoko nagusitasun inperiala amaituz. Sortu zenetik 1949 ra arte Txina kontinentalean oinarritu zen.
Txinako Errepublikaren hasiera eta gerra hotza
Txinako Errepublikak Taiwanen Chen Yi menpean zuen administrazioa laister izan zituen arazoak, Taiwanen jaiotako pertsonen eta iritsi berri ziren kontinentalen arteko tentsioak handiak ziren, arazo ekonomikoen ondorioz larriagotu zirenak. Gainera, bi taldeen arteko kultura- eta hizkuntza-gatazken ondorioz, gobernu berriak, herritarren laguntasuna galdu zuen. 1947 ko otsailak 28 an zibil baten tiroketak uharte osoan istiluak sortu zituen, gaur egun otsailaren 28ko gertakaria deritzonean indar militarrez ezabatua izan zirenak. Hildakoen kopuruaren estimazio nagusiak 18.000tik 30.000ra artean dago eta hildakoak nagusiki taiwandar eliteko kideak ziren.
Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Txinako Gerra Zibila berriz hasi zen Chiang Kai-shek buru zuten nazionalista txinatarren (Kuomintang) eta Mao Zedongek zuzendutako Txinako Alderdi Komunista ren artean. 1949 ko hilabeteetan zehar, Txinako eraso komunista batzuek Nanjing hiriburua haratzea eragin zuten, apirilaren 23an, eta Txinako Herri Errepublika sortu zuten urriaren 1 ean.
1949ko abenduaren 7 an,  Chiangek haren gobernu nazionalista Taiwanera ebakuatu zuen eta Taipei Txinako Errepublikaren hiriburua bihurtuz. Kuomintangek "Txina" guztiaren gaineko subiranotasuna aldarrikatzen jarraitu zueneta aldi berean, Txina kontinentalean, komunista garaileek, Txina bakarra gobernatzen zutela esan zuten (euren arabera, Taiwan barne ere), eta Txinako Errepublika jada ez zela existitzen. Hasiera batean, Estatu Batuek Taiwan komunisten aurrean erortzea espero zuten. Hala ere, Gerra Hotzaren testuinguruan, Estatu Batuetako presidenteak, Harry S. Trumanek, berriz esku hartu zuen, eta Estatu Batuetako Itsas Armadaren zazpigarren flota Taiwango itsasartera bidali zuen, Taiwan eta Txina kontinentalaren arteko liskarrak saihesteko. Estatu Batuen esku-hartzeak legedi nabarmena ekarri zuen, baina gerra zibilak ez zuen etenik izan. Izu Zurian, garai hau ezagutzen den bezala, gobernuak gotorleku militarrak eraiki zituen Taiwan osoan, adibidez, orain ospetsua den Uharteko Autopista Zentrala eraikiz eta horrez gain, 140 000 pertsonak enkartzelatu eta hil zituen komunistak edo anti-KMT zirela baieztatzen baitzuen.
1960 ko eta 1970 eko hamarkadetan, ekonomia industrializatu eta teknologiara bideratu zuten. Hazkunde ekonomiko azkar hau, "Taiwango miraria" bezala ezagutua, Estatu Batuetako funtsen babesaren eta Txina kontinentaletik independentea zen erregimen fiskal baten emaitza izan zen. Taiwan, Hong Kong, Hego Korea eta Singapurrekin batera, "Asiako lau tigreetako bat" bezala ezagutua izan zen. Urte horietan,Txinako Errepublikak alderdi bakarreko gobernu autoritarioa izan zuen. Hala ere, gerra Hotzaren ondorioz, mendebaldeko nazio gehienek eta Nazio Batuek Txinako Errepublikaren goberna, gobernu legitimo bakartzat jo zuten 1970eko hamarkadara arte. Baina laguntza hau gutxi iraundu zuen, beranduago, nazio gehienek Txinako Herri Errepublika aitortu baitzuten gobernu legitimotzat Taiwanen gobernuaren izaera diktatoriala zela eta.
Demokraziarako bidea
1970eko hamarkadaren amaieratik 1990eko hamarkada ra arte, Taiwanek erreforma eta aldaketa sozialak jasan zituen, estatu autoritario batetik demokrazia batera aldaketa emateko. 1979 an, Kaohsiungeko gertakaria bezala ezagutzen den demokraziaren aldeko protesta bat egin zen Kaohsiungen, Giza Eskubideen Eguna ospatzeko. Agintariek protesta azkar zapaldu zuten arren, gaur egun Taiwango oposizioa batu zuen ekitaldi nagusitzat hartzen da. Chiang Ching-kuo presidenteak, sistema politikoaren erreformak hasi zituen 1980ko hamarkadaren erdialdean. 1986 an, Alderdi Demokratiko Progresista (DPP) sortu zen, Txinako Errepublikan KMTri aurre egin zion lehen oposizio-alderdia. Urte bete beranduago, Chiang Ching-kuok Taiwanen zegoen gerra-legea altxatu zuen. 1988 ko urtarrilean Chiang Ching-kuo hil ondoren, Lee Teng-hui izan zen Taiwanen jaiotako lehen presidentea. Leek gobernuari erreforma demokratikoak egiten jarraitu zuen eta txinatar kontinentalen eskuetan zegoen gobernu-agintaritzaren kontzentrazioa murriztu zuen. Leeren gobernuan, Taiwanek lokalizazio-prozesu bat egin zuen, non taiwandar kultura eta historia sustatu ziren ikuspuntu pan-txinatar batetik, Txinako nortasuna sustatu zuten KMTren aurreko politikekin kontrastean. 2000. urtean, politika polarizatua sortu zen Taiwanen, KMTk zuzendutako Koalizio pan-urdina (Txinarekin bateratzeko alde egiten duena) eta DPk zuzendutako Koalizio pan-berdea (Taiwango independentziaren aldekoa) osatuz. Hauteskundeetan, alderdi Progresista Demokratikoko Chen Shui-bian aukeratu zuten Kuomintang ez zen(KMT) lehen presidentea eta 2007 ko irailak 30ean,, Txinatik bereizitako nortasun bat baieztatzen zuen ebazpen bat onartu zuen. 2014ko martxoaren 18an, Eguzki-lore Mugimendu gaztea piztu zen, gobernuak Txinara hurbiltzeko egindako iragarpenaren kontra eta herrialdearen demokraziaren aldeko hautua berrestearen alde.
Taiwan probintzian
Taiwango konstituzioak Txina kontinentala lurralde nazionalaren zati bezala sartzeak, paradoxa bat eragiten du, non lurralde errealaren zati bakarra, Taiwango probintzia den, Taiwango probintziaren menpe dauden bost hiriak eta Taiwango uharteko 15 barrutiak hartzen dituena, baita Penghu edo Arrantzale Uharteen barrutia ere. Gainera, uharteko bi hiri nagusiak, Taipei eta Kaohsiung, gobernu zentralaren zuzeneko administraziopean dauden hiriak dira, probintziaren antzeko maila izanez.
Fujian probintzian
Txinako Errepublika 1949an sortzean, Fujian probintziatik gertu dauden uharteak Taiwanen esku geratu ziren eta gaur egun bi konderriok osatzen dute probintzia:
Geografia
Taiwan irla estatu bat da, uharte nagusia, historikoki Formosa izenaz ezaguna, Txinako Errepublikak kontrolatzen duen eremuaren % 99 da, 35.808 kilometro karratu neurtzen dituena eta Taiwango itsasartetik 180 kilometro inguru hedatzen dena Txina kontinentaleko hego-ekialdeko kostaldetik. Ekialdeko Txinako itsasoa iparraldean dauka, Filipinetako itsasoa ekialdean, Luzongo itsasartea zuzenean hegoaldean eta Txinako hegoaldeko itsasoa hego-mendebaldean. Uharte txikienak Penghu uhartedia, Kinmen eta Matsu uharteak, Txinako kostaldetik gertu, eta Txina hegoaldeko itsasoko uharte batzuk dira.
Kuliska txiki
Kuliska txikia (Actitis hypoleucos) scolopacidae familiako hegazti zangaluzea da. Eurasiako hegazti honek neguan Afrikara, hegoaldeko Asiara eta Australiara migratzen du.
Taiwan
Geografia
Uharte nagusia, faila inklinatuko bloke bat da, nagusiki, ekialdeko kostaldearekiko paraleloak diren bost mendilerroz osatutako ekialdeko bi herenen eta lautada batez osatutako mendebaldeko hereneko kontrasteak ezaugarritzen duena. 3 500 metrotik gorako zenbait tontor daude, altuena Yu Shan da 3952 metrora, Taiwan munduko laugarren uharterik altuena bihurtzen duena. Maila horiek sortu zuten muga tektonikoa oraindik aktibo dago, eta uharteak lurrikara asko jasaten ditu, horietako batzuk oso suntsitzaileak. Itsaspeko sumendi aktibo asko ere badaude Taiwango itsasartean.
Albert Gleizes
Albert Léon Gleizes (Paris, 1881eko abenduaren 8a - Avignon, 1953ko ekainaren 23a) frantziar margolari, artearen teorialari eta filosofoa izan zen.
Taiwan
Geografia
Ekialdeko mendiak oso basotsuak dira eta bizimodu basati zabala dute, mendebaldeko eta iparraldeko behe-lurretan, Taiwango biztanle gehienak bizi dira eta berta lurraren erabilera intentsiboa egiten da.
Albert Gleizes
Jean Metzingerrekin batera, 1912an idatzi zuen kubismoari buruzko lehen tratatua. Section d'Or artista taldearen sortzailea izan zen eta eragina izan zuen Parisko Eskolan. Alemaniako Der Sturm taldeko kide ere izan zen eta bere idatzi teorikoek eragina izan zuten Bauhausen. Urte batzuk eman zituen Estatu Batuetan, eta estatubatuarrei arte modernoarekiko interesa piztu zien. Abstraction-Création-en sortzailea, zuzendaria eta antolatzailea ere izan zen.
Taiwan
Hizkuntza
Taiwan eleaniztuna da. Hizkuntza ofiziala mandarinera da, baina taiwandar gehienek, gainera, hokkien taiwanera z hitz egiten dute ( taiwanera ere esaten zaio).
Kuliska txiki
Deskribapena
Hegazti limikola txiki bat da, 18-20,5 cm arteko luzera eta 32-35 cm-ko hego-zabalera dituena. Gorputzaren gainaldea arre kolorekoa du eta sabelaldea zurixka. Begialdean zerrenda beltz edo iluna agertzen du. Hankak nahiko motzak dira, hori kolorekoak. Neguan kolore uniformeagoa du. Hegan egiten duenean hegoetan marra zuri bat nabaritzen zaio.
Taiwan
Hizkuntza
Hizkuntza formosanoak ere badaude: nagusiki, Txina kontinentaletik migratu aurretik bizi ziren herri indigenek hitz egiten dituzte, baina egun gutxiengo bat dira. Hizkuntza horiek ez dira txineraren hizkuntza familiakoak (sino-tibetar hizkuntzak), austronesiarren familiakoak baizik, eta latinezko alfabetoan idazten dira. Gaur egun dauden 14 hizkuntza formosanoetatik bost hiltzat jotzen dira.
Kuliska txiki
Habitata
Kumatze garaian ibai, erreka eta urtegietan agertzen da, beti ere ur gezatako eremuetan. Migrazio garaian ohikoa da estuario, padura eta hondartzatan.