cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Espainiar nazionalismo
Eskuin muturreko nazionalismo berria II. Errepublikaren pean
Inperioaren galera eta Espainiaren gainbeheraren etengabeko endekapena kanpoko indarrek eta Espainia barruko haien lankideek eragin zutelako irudipena zabaldu zen espainiar zirkulu erreakzionarioenetan: «konspirazio judu-masonikoa» sonatua. Ondorioz, eskuin muturrak, Elizaren hierarkiari uztartuta, behar moral baten ondorioz jarduten zutelako mezua zabaldu zuen, eta ez hainbeste ekimen politikoz. Gimenez Caballerok El Genio de España liburua idatzi zuen, Falangearen oinarrizko testua; espainiar arraza nahastua defendatu zuen, «hispanitatea», Espainiar Inperioaren arraza latino-mediterranear bat, Ortega y Gassetek irekitako bidetik, baina arraza nahasketaren faktorea tartean sartuta. Aldi berean, euskal autoreen laguntzaz, euskaldunak erromatartu-zibilizatu gabeko espainiarrak zirela defendatu zuten hainbat intelektualek, basko-iberismoaren teoria oinarri hartuta.
Gimenez Caballero Falangekoa zen, mugimendu berri bat ekoa, 1933an sortua. Ortega y Gasseten ideietatik edan zuen, eta horiek berritxuratu: azaldu zuenez, Espainia «destino batasun bat da unibertsaltasunean», ikuspegi ia mistiko bat, Joxe Azurmendi k adierazi duen bezala. Falange mugimenduaren buruzagitza Jose Antonio Primo de Rivera k hartu zuen, Miguel Primo de Rivera ren seme nagusiak. Aldamenean izan zituen Onésimo Redondo eta Ramiro Ledesma, JONS talde faxistaren sortzaileak 1931ko urrian. Indarkeria goresten zuten, Espainiaren 'esentzietara' itzultzea, Errekonkistara deitzea, kontzeptu hori espainiar nazionalismo militaristaren erdigune bihurtuz. Bada, JONSek eta Falangek 1934ko martxoan bat egin zuten, monarkiazaleekin eta africanista militarrekin estatu kolpea emateko 1933an elkar hartu ondoren.
1934ko abenduaren 8an eskuin muturreko ideologia erradikala zuten espainiar politikari batzuek, ezagunena José Calvo Sotelo zelarik, Bloke Nazionala alderdia sortzea proposatu zuten. Renovación Española alderdi eskuindarrak eta beste alderdi txikiagoek bat egin zuten ideiarekin. Azkenean alderdi hori aurrera atera ez bazen ere, CEDA alderdiak, alderdi erregezaleek eta beste eskumako alderdi gehientsuenek, Falangearen inguruan amaitu zuten bere ibilbide politikoa. Ondorengo Bloke Nazionala ren adierazpenak argi uzten du espainiar nazionalismo katoliko eskuindarraren ikuspuntua; Espainiar nazionalismoaren ideia lehenengo paragrafoan argi ageri da.
Atzerritarrak eta haien Espainia barruko aliatuak Espainiari eraso egiten ari zirelako mezu manikeoak Errepublikaren kontrako asmo kolpista elikatu zuen ia hasieratik. Asmo hori bultzatu zuen Victor Pradera k; bere Espainiako ereduak bertako lurraldeetan oinarritutako nazionalismo espainiar tradizionalista aldarrikatzen zuen (españolismo) eta, aldi berean, Euskal Estatutua ren kontrako diskurtso bortitza lantzen zuen. XIX. mende amaieran sendotutako ikonografia kutsu nazionalista-militarista berri batez jantzi zen, Rifeko Gerra n zakartutako ofizial militarrek babestuta: Cid Kanpeadorea, Errekonkista (Pelaio), Gurutzada, «mairu» arrotzen kontrako borroka aldarrikatu ziren, horiek nazioaren salbazioa zuzentzen zuten erakusgarriak zirelakoan. Testuinguru horretan gertatu zen 1936ko uztailaren 18an Errepublikaren kontrako estatu kolpea, militarrek zuzenduta. Orduan, haiekin bat egin zutenek «nazional» jarri zioten izena beren buruari, esan nahirik estatu kolpearen alde egin ez zutenak ez zirela espainiarrak ere eta, beraz, ohilduak edo suntsituak izan behar zirela.
Francoren diktadura
Erregimen militar kolpistak bere oinarri politikoa lotu zuen, 1937ko apirilean Falange eta Tradizionalismoa nahitaez bateratuz (FET y de las JONS) eta gizarte talde guztiak «Mugimendua»n bilduz (Movimiento Nacional); nazionalkatolizismoa hartu zuten ideologia ofizialtzat. Gerra ostean, erregimenak kontrol totalitario bati ekin zion, hezkuntza sistematik hasi eta komunikazio bitarteko, prentsa, irrati eta argitalpen industria guztiraino, biztanleriaren burua garbitzeko ahalegin iraunkorrean. Erregimenak Gerra Zibilaren epe labur eta luzeko jatorriari buruzko bertsio hermetiko eta opaku bat ezarri zuen. Prentsa, irakaskuntza, testuliburu eta pulpituetako etengabeko errepikapenaren bidez, oroimen historiko bakar bat finkatu eta zabaldu zen ia lau hamarkadaz. Historiaren berridazketak eta irabazleen zein galtzaileen oroimenaren ukazioak militar kolpistak garbi utzi zituen errutik eta egindako krimenetatik, eta erregimena zuritu zuen Espainiatik kanpora. Gerora, Paul Prestonen irudiko, egungo espainiar gizartean kalte handia eragin duten neurriak izan ziren, herrialde horretan indarkeriazko iraganari zintzotasunez eta zabalik begiratzea eragotzi duelakoan, Franco hil ondoren ere frankismo soziologikoa iraunaraziz. 2000tik aurrera, segurtasuna ematen duen baina oinarri faltsuak dituen oroimen hori (irabazleena zein ordu arteko galtzaileena) auzitan jarri denean, tentsio biziak sortu dira.
Francoren erregimenak tradizionalismoan hezurmamitu zuen José Pemán Pemartin ek espainiar nazioaz zuen ideia. Permartinen iritziz, «ideal katolikoa» gauzatuko zuen espainiar monarkia militar bat zen espainiar nazionalitatea eraikitzeko oinarria, XVI. mendea eredu hartuta. Nolanahi ere, erregimenaren nazionalismoa itxuraldatzen joan zen erregimen barruko botere taldeen harremanen arabera. 1945 arte falangistak ziren nagusi: muturreko nazionalismo faxista, II. Mundu Gerran Ardatzak irabaziko zuelakoan, baina Francoren mende argi eta garbi, Mugimendu Nazionalaren kutsu katolikoaren zaindari. Gero, 1957 arte, katolikoak nagusitu ziren, eta geroztik teknokratak. Zeinek bere ñabardura utzi zion nazionalismoa adierazteko erari. Erregimenaren Espainia eredua unitario eta biziki zentralista zen, kontserbadurismo liberalaren nazio-estatu klasikoaren ildotik. Erreakzionarioa zen, oso katolikoa, eta isuri inperialekoa. Kontrairaultza nabarmentzen zuen, Espainia bere «misio historikotik» hastandu zuten indarren kontrakoa, misio hori zein zen interpretatzen botere taldeak bat ez zetozen arren. 1936 eta 1937tik aurrera, gaztelania ez beste hizkuntzak debekatu egin ziren, horien erabilera publikoa gogor zigortuz eta horien gizarte gutxiespena bultzatuz, «si eres español, habla español» (euskaraz, «espainiarrak bazarete, espainolez hitz egin») goiburuan laburtuta. Erregimenak sendotu, orokortu eta sinplifikatu egin zituen espainiartasunaren ikono eta erakusgarri batzuk: gurutze santua, Zaragozako Birjina Pilarekoa espainiartasunaren zaindari, Errekonkista eta Gurutzada, Pelaio, El Cid (biak ere Franco bera gorpuztuko balute bezala aurkeztuak), eta futbolaren zaletasuna. Espainiaren batasunaren erakusgarri sustatutako beste bi adierazpide zezenketa eta Andaluziako flamenkoa ziren.
La Chapelle-la-Reine
La Chapelle-la-Reine Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Madocita
Madocita sulfuro motako minerala da.
La Chapelle-la-Reine
Biztanleria
2007an La Chapelle-la-Reine udalerrian erroldatutako biztanleak 2.659 ziren. Familiak 908 ziren, horien artean 184 pertsona bakarrekoak ziren (80 bakarrik bizi ziren gizonak eta 104 bakarrik bizi ziren emakumeak), 200 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 400 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 124 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Espainiar nazionalismo
Francoren diktadura
Bandera sinbolo bateratzaile garrantzitsua zen, bertan uztartzen baitziren falangisten zein tradizionalisten ikurrak. Beste ikono bat Francoren irudi pertsonalista zen, aberriaren gorespena eta salbamena uztartzen zituelakoan, baita «Espainia berria»ren eta goian aipatutako galtzaileen eta irabazleen bereizketa betikotzen zuen gerra garaipenaren erretolika, eta inondik ere ez berradiskidetzea. Espainiaren ideia mesianikoa eta bakantasuna nabarmendu zen: 1956ko Mugimendu Nazionalaren Printzipioen Legean, Jose Antonio Primo de Riveraren «España, unidad de destino en lo universal» ofizialdu zen printzipio nagusi gisa. Erregimenak nazionalizazio politikak eraman zituen aurrera, horretarako baliatuz, alde batetik, erregimenaren egitura korporatiboko esperientzia formalak eta gertaerak: meza, tertulia, zerbitzu militarra, irrati/telebista aurreko arratsalde eta gauak, futbola, besteak beste. Beste era bat arteen instrumentalizazioa eta zentsura izan ziren, adibidez, NO-DOa, eta beste hedabideen erabilera, bereziki azken etapan: irrati-telebista eta, haren bidez, futboleko «oldar espainiarra» nabarmentzea, Real Madrid futbol talde totemiko gisa, etab. Nazionalizazio horretan berez zetozen txertatuta militarismo, katolizismo eta falangismoaren gorespena.
Bestalde, mezuaren sinplifikazioan, gaizkia ez-espainiartasunarekin identifikatu zen. Juduak eta masoiak aipatzen ziren Espainiako nazioari kontrajarrita; «Espainia bakarra, handia eta askea» erregimenaren goiburuari, «gorriek eta separatistek» egiten omen zioten itzala. Aldi berean, erregimenak masak xaxatzen zituen atzerritik zetozen kritiken kontra («anti-espainiarrak»). Adibidez, Municheko adierazpenaren kontra ekin zion (erregimenak «Contubernio de Munich» deitua), sistema demokratikorik gabe Espainia Europako Ekonomia Erkidegoan sartzea eragoztearen alde zegoena (1962). Guztiek ere kanpotartasuna adierazten zuten, ez-espainiartasuna. Erregimenaren goiburu nazionalistak, eguneroko bitartekoen bidez gainera, askotariko zeremonia eta data berezietan errepikatzen ziren, adibidez, Jose Antonio Primo de Rivera edo Emilio Molaren omenaldietan. Eliza zen nazional-katolizismoaren oinarria, baina Vatikano Bigarrena Kontzilioaren ondorioz, gaiztotu egin ziren erregimenaren eta Elizaren arteko harremanak. Testuinguru horretan, Antonio Añoveros Bilboko apezpiku ataundarrak euskal herriak bere hizkuntza eta kultura izateko eskubidea zuela defendatu zuen, erregimenak «Espainiako batasunaren kontrako» adierazpentzat hartu zuena, eta krisi larria piztu Elizarekin; Arias Navarroren Gobernuak etxean atxiloarazi zuen apezpikua, baita hegazkin bat bidali ere Bilbora apezpikua berehala Espainiatik kanporatzeko, Elizarekiko elkarrizketek azkenean hori eragotzi zuten arren.
1978tik aurrera
Francok Juan Carlos I.a gaztea hartu zuen oinordeko, estatuburu izateko, eta errege berriak zin egin zuen Mugimendu Nazionalaren printzipioak betetzea. 1978an, Espainiako oposizioko hainbat indarrek, PCE eta PSOE ere tartean, hauteskunde irekiak eta konstituzio bat hitzartu zituzten diktadurako agintariekin bertako buru Francisco Franco hil ondoren (1975). Konstituzio horrek, berrespenerako erreferendumean onartuak, axioma nagusi batzuk ezarri zituen: Espainiaren zatiezintasuna, gaztelaniaren nahitaezko nagusitasuna eta Espainiaren batasun politikoa bermatzeko armadaren eskumen bereziak (Konstituzioko 8. Artikulua). Alderdi politikoak onartu ziren, baina diktadurako botere judizialak eta haren jurisprudentziak indarrean jarraitu zuten, baita polizia eta indar armatuak ere, aldaketa gutxirekin. Estatu kolpez 1936an ezarritako bandera hori-gorriak Espainiako bandera ofiziala izaten jarraitu zuen, diktaduraren kontrako indar ezkertiarrek hori nahi ez zuten arren.
La Chapelle-la-Reine
Etxebizitza
2007an 995 etxebizitza zeuden, 936 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 725 etxeak ziren eta 270 apartamentuak ziren. 936 etxebizitza nagusietatik 624 bere jabearen bizilekua ziren, 279 alokairuan okupaturik zeuden eta 33 doan lagata zeuden; 17 etxek gela bat zuten, 71 etxek bi zituzten, 154 etxek hiru zituzten, 213 etxek lau zituzten eta 481 etxek bost zituzten. 657 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 395 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 463 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 116 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 15 eraikuntza enpresak ziren, 18 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 10 finantziazio enpresak ziren, 8 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 21 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 40 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 6 margolariak, 4 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 5 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 okindegi zen, 1 liburu denda zen eta 1 elektrotresna denda zen.
2000. urtean La Chapelle-la-Reine udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. La Chapelle-la-Reine udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 593 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Espainiar nazionalismo
1978tik aurrera
Hamarkadetan, Foreign Affairs kazeta digitalaren arabera, espainiar nazionalismoa ez da nabarmena izan, Espainiako estatuak estatu moderno eta kulturaniztunaren irudia zabaldu nahi zuen neurrian. Adierazpen batzuetan, Eduardo Serra Espainiako defentsa ministroak Konstituzioko 8. artikulua babestu zuen, baina adieraziz berea ez zela nazionalismoa, «abertzaletasuna baizik», agerian utziz bi terminoen artean Espainian egin nahi izaten diren ñabardurak. Katalan subiranotasunaren inguruko krisialdian, nabarmen bizkortu dira espainiar nazionalismoaren adierazpenak, Espainiako banderak harro erakutsiz eta Francoren garaiko zantzuak dituzten esloganak ageri-agerian berreskuratuz. 2017an, Espainiako ereserkiaren kontra futbol partidu batean egindako txistuak epaitu zituzten Audientzia Nazionalean: deitzailearentzako 14.400 euroko isuna eskatu zuen fiskalak. 2018ko otsailean, ETAren biktimen zenbait elkartek, hizkera gogorrez jantzitako ekitaldian, berretsi egin zuten "ETA erabat zapaltzeko" gogoa eta, horretarako, porrot kultural eta politikoa nabarmendu, katalan eta euskal independentismoaren kontrako adierazpenen artean. 2018ko martxoan, «Espainiaren eta koroaren aurkako laidoa» delitua berretsi zuten Espainiako Gorteetan, Ciudadanos, Alderdi Popularra eta PSOE alderdiaren babesaz. 2018ko martxoan, Espainiako gobernuko lau ministro, kulturakoa ere tartean, Legioa ren Aste Santuko prozesio ekitaldi berezian izan ziren, eta hainbat urtez Espainiako bandera erdi-jaitsia jarri zuten, «Kristoren heriotzaren oroimenez», Espainiako estatua akonfesionala izan arren. Sarritan terrorismoa gai hartuta eta Altsasuko auziaren eta Kataluniako autodeterminazio erreferendumaren epelean, hainbat espainiar alderdik Espainiako bandera eta batasuna jarri dute beren diskurtso eta ekintzaren erdigunean.
Urtarrilaren 2an, espainiar identitatea aldarrikatzen dute eskuin-muturreko taldeek, Espainiako Legioaren desfilea aldean dutela, Granadaren konkista (1491) ospatzeko ekitaldian, askotan indarkeria tartekatuz; 2019an, PPk Espainiako banderak banatu zituen hor. Urte bereko otsailean, espainiartasuna aldarrikatzeko manifestazio nazionala deitu zuten eskuin eta eskuin muturreko hainbat taldek Madrilen, UPN ere tartean, Sanchez lehen ministroari «aberriaren etsaien» aurrean Espainiari «traizio larria egitea» leporatuta, katalanekin izan beharreko eztabaidetan lekuko bitartekari bat («errelatorea») onartu zuelako. 2018tik aurrera, «Errekonkista» eskuineko eta eskuin muturreko alderdientzako borroka deiadarra bihurtu da Espainiako askotariko gobernu erakundeetatik aukera progresistak eta nazionalista periferikoak, baita haien balioak ere, kanporatzeko. Halaber, alderdi horiek ikur bihurtu dute erakunde publiko guztietan nahitaezko hizkuntza bakarra gaztelania («hizkuntza komuna») izatea, EAEko Euskararen Legearen kontra, adibidez.
Sinbolo berriak
Espainiarentzat identitate katoliko berria sortzeko ahaleginean, tradizio berriak sortu ziren, erlijio irudi berriak, XIX. mende erdialdetik. Bestalde, orduko Espainiako historiografiak, isuri erromantiko eta nazionalista (baita kolonialista) handi batez, Errekonkista ren kontzeptua sendotu zuen, espainiar identitate nazional bat eratzeari lotuta: Espainiako lurralde guztiei iragan eta helburu komun bat eskaini zien eta, Europako beste herrialdeek ez zuten funtsezko berezitasun bat: atzerritarren (musulmanen) atzaparretatik berreskuratu behar zen aberri bat. Ideia horrek, gainera, arrakasta handia izan zuen, absurdoraino errepikatua izateraino, García Fitzek adierazi duenez.
Horrelako sinboloak liberalismo aren kontrako karga handia zuten, aniztasunaren kontrakoak ziren, eta teokratikoak. 1886tik indarberrituta, Jesusen Bihotza ren debozioa zabaldu zen; Frantziako Iraultza ren kontrako erakusgarria zen. 1919an, bere gorenera altxa zuten, Cerro de los Angeles en Bihotz Sakratua kontsakratuz, Espainia ren ustezko erdigune geografikoan. 20ko hamarkadan, beste ikono bat eratorri zen hartatik: Kristo Errege, konnotazio politiko are borrokalari eta argiagoak zituela. Espainiako Eliza ren hierarkiaren interpretazioan, Kristo Erregek Espainiaren identitate katolikoaren iraupena esan nahi zuen, era horretan bere «errealitate nazionalari eusteko eta galdutako handitasuna berreskuratzeko aukera». Primo de Riveraren diktaduran, Kristo Erregeren gurtzak testuinguru politiko egokia aurkitu zuen, mito politiko bihurtuta, Espainia zeru ko erreinuak lurrean aukeratutako zatia zelakoan; horixe adierazi zuen, hain zuzen, Valladolid eko artzapezpiku bizkaitarrak garai horretan. Elizkizunetan, Espainiako Errege Martxa jotzen hasi ziren.
Esanahi nazionalista irmo hori Ama Birjina Pilarekoa k ere bazuen, aldi berean kontrairaultzailea; urte hauetan, biziberritu egin ziren gurtzarako emakumezko izen batzuk. Zaragoza ko Ama Birjina Pilarekoak osagai politiko garrantzitsua zuen Penintsulako Gerra tik: espainiar balio abertzale militarrak hezurmamitu zituen, atzerritarren kontrakoa, zama chauvinista handikoa. Santu hori ikono nazional bihurtzeko pauso handia Alfontso XIII.a k eman zuen, urriaren 12ko Ama Birjina Pilarekoaren eguna «Arrazaren edo Hispanitatearen Eguna» izendatu zuenean. Ia aldi berean, kanonizazioaren ehungarren urteurrenenean, Santa Teresa «Arrazaren eta Hispanitatearen Santua» izendatu zuten (1922), izaera hispaniar-abertzalea isuri militar batekin uztartuz eta arraza ere tartean sartuz. Santa Teresaren izendapen hori bat zetorren osoki XVII. mendetik Espainiako zaindari eztabaidaezin bihurtutako Donejakue Matamoros santu gerragilearekin. XIX. mendean, erromantizismoz goretsi zen Donejakueren irudia, arrotzen kontrako gerlari gisa adierazia.
Fikzioan
Frankismoaren garaian, zinema arma politiko gisa erabili zen. NO-DO nahitaezko albistegiaz gain, filmetan Espainiako historiaren topiko nagusiak agertzen ziren: La leona de Castilla, Locura de amor, Amaya, Jeromín, Alba de América, Agustina de Aragón, ¿Dónde vas, Alfonso XII?, Los últimos de Filipinas, Raza (Franco bera gidoilari zuena).
Aldi berean, komikiak funtzio bera bete zuen. Garaiko komikiek «Erdi Aroko Espainia kristaua» goresten zuten (El Guerrero del Antifaz eta El Capitán Trueno), erromatar Hispania (El Jabato), edo Espainia garaikidea (Roberto Alcázar y Pedrín). Flechas y Pelayos (1938-1949) umeentzako aldizkaria propagandarako sortu zuten, Donostian argitaraturiko Flecha aldizkari falangista eta Pelayos karlista elkartuz.
Frankismoaren ondoren, nazionalismo autoritarioaren eta polizia ustelkeriaren ikuspegi satiriko bat erakusten da Torrente, el brazo tonto de la ley filmean (1998).
Madocita
Ezaugarriak
Madocita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Olmiccia
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Altare
Altare Italiako udalerri bat da. Savonako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Altarek honako udalerri hauekin egiten du muga:
South Cle Elum (Washington)
South Cle Elum Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Kittitas konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
South Congaree (Hego Carolina)
South Congaree Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Lexington konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 4273
NGC 4273 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Triplophysa longianguis
Triplophysa longianguis Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
NGC 4272
NGC 4272 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Andora
Andora Italiako udalerri bat da. Savonako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Andorak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Francis Carco
Francis Carco (Nouméa, Kaledonia Berria, 1886ko uztailaren 3 - Paris, 1958ko maiatzaren 26a) frantses idazlea izan zen.
Poema intimistak idatzi zituen hasieran, baina geroago Parisko gaizkileen giroa erakusten duten kontakizun errealistak argitaratu zituen: Jésus la Caille (1914) eta L´Equipe (Taldea, 1918). L´Homme traqué (Gizon esetsia, 1922) eta Rien qu´une femme (Emakume bat besterik ez, 1924) eleberrietan pertsonaien psikologia bereziak garrantzi handikoak dira. Aipatuez gainera, gogoko zituen idazleen eta pintoreen biografiak argitaratu zituen: F. Villon, Utrillo, Verlaine eta Nervalenak.
Zubi altxagarri
Zubi altxagarri mugitu daitekeen zubi mota da. Egitura altxatzeko mekanismo desberdin asko daude: kateak, arrabolak...
Euskal Herrian
Badira zubi altxagarri ezagun batzuk:
Butia
Butia Arecaceae familiako palmondo genero bat da. Hego Amerikako espeziea da, Argentina, Brasil, Paraguai eta Uruguain aurki daitekeena. Espezie askok fruitu jangarriak ekoizten dituzte, batzuetan edari alkoholdunak eta beste elikagai batzuk egiteko erabiltzen direnak. Izena Brasilgo hitzetik datorkio.
Orto
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Adenocarpus complicatus
Adenocarpus complicatus fabazeoen familiako landare espeziea da.
Zuhaixka edo mulu arantzagabea da, altueran 2 metro edo gehiagokoa izan daitekeena, nahiz eta gehienetan txikiagoa den. Adar ugari ditu, dibergenteak, luzeak eta zaluak; adarrak txandakatuta eta luzetara ildaskatuta antolatzen dira. Hosto trifoliolatuak eta txortendunak, lantzeolatuak edo obolantzeolatuak, beheko aldean ile zetatsuz estaliak eta goiko aldean ilegabeak edo ile gutxirekin. Leka luzanga dute, barnean 3-6 hazi dituena.
Parkopresi
Parcopresia ez da mendebaldeko herrialdeetan medikuntzan aitortutako gaixotasuna.
Adenocarpus complicatus
Maiatzetik abuztura loratzen da. Lorea horia da.
Phenacogaster prolatus
Phenacogaster prolatus Phenacogaster generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Adenocarpus complicatus
Sastrakadi, baso-mendel, ezponda eta, oro har, karerik gabeko leku irekietan bizi da.
Sorne Rubio Arano
Sorne Rubio Arano (Mundaka, Bizkaia, 1972) irakaslea eta politikaria da.
Biografia
Sorne Rubio Aranok Ingeniaritza Informatikako ikasketak egin zituen Deustuko Unibertsitatean, baina berari beti gustatu zitzaion irakaskuntzaren arloa. Aukera agertu zitzaion eta 25 urte baino gehiago daramatza Batxilergo eta Bigarren Hezkuntzako irakasle lanetan hainbat ikastetxetan.
2022ko abenduaren 22an EH Bildu Mundakak alkatetzarako hautagaia Sorne Rubio Arano izango zela eman zuen ezagutzera.
2023ko ekainaren 17an EH Bilduk lortu zuen alkatetza, 44 urtean lehen aldiz, herri plataformaren babesari esker. Sorne Rubio Mundakako EH Bilduren hautagaia izendatu zuten alkate, Mikel Bilbao EAJko alkate ohiak gidatutako plataformak hura babestuta. Duela lau urte, Mikel Bilbaok Mundakako Udaleko aginte-makila lortu zuen EAJren hautagai gisa, baina alderdiarekin izandako desadostasunengatik zentsura-mozioa aurkeztu zioten, eta 2021eko urrian kargugabetu egin zuten. 2023an bere talde independenteak EH Bilduko hautagai babestu zuen.
Haitiko historia
Haitiko historia europarren kolonizazioaren hasten da.
Europarren iritsiera
Kolonek 1492. urtean aurkitu eta Hispaniola deitu zuen uhartea espainiarren lehen kolonia eta Hego Amerika aztertzeko abiaburu bihurtu zen. Espainiarrek uhartearen ekialdean hartu zuten bizileku; Kaiman uharteetako frantses piratek, berriz, mendebala hartu zuten eta 1644an Port-de-Paix sortu; 1697an (Rijswijk-eko hitzarmena) espainiarrek frantsesei utzi zieten mendebala, handik aurrera Saint-Dominique izan zena.
Frantziar kolonia (1625–1789)
XVII. mendean zehar, esklaboen lanari esker, frantses kolonietan aurreratuena izan zen Saint-Domingue (azukrea, kafea, kakaoa eta kotoia esportatzen zen); esklaboak, ordea, matxinatu egin ziren (Toussaint Louverture), 1804. urtean independentzia erdietsi eta uharteari jatorriko arawak indiarren izen frantsestua eman zioten: Haïti.
Esklabotzaren aurkako altxamendu bakarra izan zen estatu berri baten sorrera ekarri zuena. Gainera, esklabotza bera ezeztatu eta zuriak ez zirenen agintea ekarriko zuen bakarra izan zen. Haitiko Iraultzaren ikertzaileen arabera Mundu Atlantikoan arrazismoaren aurkako momentu historiko definitorioa izan zen.
Independentzia eta gatazka politikoa (1789-1957)
Handik aurrera ez zen gobernu egonkorrik ezartzerik lortu (hilketak eta matxinadak), Jean Pierre Boyerren 1814-43 urte bitarteko agintaldia kenduta. Boyer kargutik kenarazi ondoren hilketak eta militarren estatu kolpe ugari izan ziren bata bestearen ondotik. XX. mendearen hasieran Estatu Batuek zenbait lehentasun eskuratu zituzten (militarrak eta salerosketakoak), eta 1915. urtean, zuzenbidea ezartzeko aitzakiaz baliatuta mendean hartu zuten herria, 1945 arte.
1950ean, Paul Eugène Magloireren estatu kolpea izan zen, eta haren kontrako oposizioan aurretik ministro ere izan zen François Duvalier (“Papa Doc”) sendagile doktorea nabarmendu zen.
Duvalier aroa (1957-1986)
Magloire lehendakaria agintetik kendu ondoren, presidente hautatu zuten Duvalier 1956an, eta hurrengo urtean hautatu zuten lehendakari. Berehala, oposizioaren buruzagi gehienak egotzi zituen herrialdetik, eta konstituzioa egokitu zuen aginte pertsonal osoa legeztatzeko. Duvalier ingurune intelektual batetik irtena zen, Les Griots egunkari nazionalista argitaratzen zuen taldearekin loturak zituen, baina vudua sakonki ezagutzen zuen eta sinesmen honekin lotutako Tontons-macoutes deituriko polizia beldurgarria eratu zuen, oposizio arrasto txikienak ere desegiteko. Duvalierrek bere burua hil arteko lehendakari izendatu zuen.
Duvalier hil zenean (1971) bere seme Jean-Claude (“Baby Doc”) utzi zuen, bizitza osorako hau ere, lehendakari karguan. Duvaliertarren diktadurapean Haitiko arazo ekonomikoak, zapalkuntza politikoa eta ustelkeria areagotu egin ziren. 1980. urtetik aurrera ekonomiak behea jo zuen eta herritarren haserreak eraginda Duvalier erbestera joan zen (1986).
Demokrazia ahula (1986-)
Hala ere, behin baino gehiagotan izan dira estatu kolpe saioak Haitin Duvalier diktadorearen jarraitzaile ohiek gidatuak. 1990. urtean egin ziren hauteskundeak erabakigarriak izan ziren, Haitiko aurreneko hauteskunde benetan demokratikoak izan baitziren. Jean-Bertrand Aristide irten zen garaile, herria alde baitzuen: botoen % 67 lortu zuen. Duvalierzaleek, Roger Lafontant buru, azken ahalegin odoltsu bat egin zuten arren agintea iristeko, 1991ko otsailean izendatu zuten Aristide presidente.
Urte bereko otsailean, ordea, Raoul Cédras jeneralak gidaturiko kolpe militar batek eraitsi zuen kargutik; ondoren, zapalkuntza politiko ikaragarria ekarri zuten militarrek. Amerikar Estatuen Organizazioak aurrena, eta NBEk gero, enbargoa jarri zioten Haitiri, eta milaka haitiarrek alde egin zuten.
Estatu Batuek esku hartuta, elkarrizketak egin ziren Aristide eta batzorde militarreko kideen artean; elkarrizketa horiek 1993an burutu ziren, Governor's Islandeko (New York) akordioetan. Haien arabera, erbestean zegoen presidenteak hartuko zuen berriz agintea. Haitiar militarrek, ordea, ez zuten beren hitza bete.
Zapalkuntzak bere horretan jarraitu zuen, ehunka biktima eraginez, eta demokraziaren itzuleraren kontra berariaz antolaturiko bortizkeria areagotu zen. Irtenbide baketsu baten ideia oro galdu zen. 1994ko irailaren 19an, nazioarteko gudaroste bat, amerikar marineez osatua gehienbat, iritsi zen Haitira, eta Aristidek berriz hartu zuen kargua.
1995eko hauteskundeetan, oposizioak boikot handia egin zuen. René Préval, Aristidek sorturiko Lavalas Organizazio politikoko kidea (OPL) bihurtu zen Haitiko presidente. Baina herrialdeak geldirik jarraitu zuen, krisi politikoaren larritasuna dela-eta: 1997ko ekaineko senatu, legebiltzar eta udal hauteskundeen bigarren itzuliaren ezabatzea, iruzur salaketak zirela-eta eta alderdi politiko guztiek atzera egin ondoren, salbu Jean-Bertrand Aristide presidente ohiarenak, lehen itzulian nagusitu zenak; ekainean Lehen Ministroak dimisioa eman zuen, eta postua hutsik geratu zen 1999ko urtarrila arte (Jacques-Édouard Alexis izendatu zuten postu horretarako); bortizkeria politikoa berriz gogortu zen.
Oposizioak boikota egin zien 2001eko hauteskundeei, baina, hala ere, hauteskundeak egin ziren eta Aristidek irabazi zituen; hirugarren aldiz izendatu zuten Aristide lehendakari. 2004an Aristide kargutik kendu zuten, herrialde barneko krisi larriaren ondorioz. Borroka latzak izan ziren, eta azkenik, NBEko Kasko Urdinek okupatu zuten herrialdea. 2006an René Préval hautatu zuten lehendakari. Hala ere, borrokek eta hilketek aurrera jarraitu zuten.
2014ko urriaren 4an, bihotzekoak jota zendu zen Jean-Claude Duvalier Baby Doc, Haitiko diktadorea. 1971n hartu zuen «bizi osorako presidente» titulua, 19 urte baino ez zituela, François Duvalier Papa Doc aita hil zenean. 1986an kendu zuten agintetik, eta Frantzian hartu zuen babes. 2011n itzuli zen Haitira: giza eskubideen urraketa larrien ardura egozten zioten, baina berak guztia ukatu zuen epaiketan.
Urtarrilaren 12an, azken momentuko adostasuna lortu eta Michel Martelly Haitiko presidenteak urtea amaitu aurretik deituko zuela hauteskundeetara jakin zen.
Urtarrilaren 14an jakin zenez, Martellyk ez zuen dekretu bidez aginduko. Urtarrilaren 17an, lehen ministro kargua izendatu zuten Haitin Evans Paul.
Magbasita
Magbasita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Magbasita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Eivissera
Eivissera edo eivissenc katalanaren dialektoa da, "Ekialdeko blokea" izenekoan sailkatutakoa eta Eivissa eta Formenterako (formenterer) uharteetan hitz egindakoa.
Eivisserak hiru aldaera dauzka: Eivissa hirikoa, uharteko mendebaldean hitz egiten dena eta Formenteraren ekialdean mintzatutakoa. Hiru aldareak lexikoan zein ahoskeran desberdintzen dira.
Khorasan
Khorasan Irango antzinako probintzia da, herrialdearen ipar-ekialdean, Turkmenistanen eta Afganistanen mugan kokatua. 314.300 kilometro koadroko eremua hartzen zuen, eta 4.162.000 biztanle zituen 1985ean. Hiriburua Maxhad zuen. 2004ko irailetik aurrera, hiru probintziatan zatiturik dago:
Geografia
Iparraldean bi mendi sail ditu: Elburz mendien jarraipena, eta Koppeh Dag. Mendebaldetik gatz basamortu handi bat sartzen da Khorasanen: Dasht-e Kavir, duna sail handiekin. Oasi asko dago: iparraldean handiak eta ugariak dira, elkarren hurbil, baina hegoaldean txikiak eta bakanak. Ibai iraunkor bakarrak Atrak, Kal-e Mureh, Rud-e Sur, eta Kashaf Rud dira; ibaiaren behealdean ura gazia dute gehienek.
Historia
Antzina gaur egun Turkmenistanen eta Afganistanen dauden zenbait lurralde ere hartzen zituen. Akemenestarren (K.a. 559-330) eta Sasandarren (K. o. 224-651) inperioen zatia zen. 651-652ean arabiarrek konkistatu zuten eta ia askatasun osoa izan zuen, lehendabizi Toghril Begek, gero Gengis Khanek eta geroago Tamerlanek konkistatu zuten arte. Geroztik Iranen mende egon da.
Biztanleria
Biztanleen artean leinu asko daude: kurduak, turkomanoak, timuriak, heidariak, balutxiak, arabiarrak, ijitoak, etab.
Ekonomia
Aberastasun iturriak hauek dira: nekazaritzan, kotoia, laboreak, fruituak, tabakoa; abere hazkuntza, artiletarako batez ere; meatzaritza; turkesak, gatza, burdina, kobrea, beruna, zinka, ikatza.
Magadiita
Magadiita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Magadiita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.
Els Pets
Els Pets pop eta rock musika talde tarragonarra da, katalunieraz abesten dute.
"Sopa de Cabra"rekin batera, Kataluniako talderik ezagunenetarikoa da.
Geoparke
Kontzeptuak
Geoparkeen helburuen artean, tokiko komunitateekin arrisku geologikoak arintzeko estrategiak lantzea dago. Ez da hori Euskal Kostaldeko Geoparkeko kasua, baina beste testuinguru batzuetan sumendiak, lurrikarak eta tsunamiak gertatzeko aukerak izaten dira. Era berean, geoparkeetan klima aldaketari buruzko kontzientziazio bultzatzen da, energia berriztagarrien erabilpena sustatzen, eta baita, turismo sustapenaren kasuan, turismo berdea eta beste eredu iraunkor batzuk bultzatzea.
Argazkilaritza erotiko
Argazkilaritza erotikoa, izenak berak adierazten duen bezala, pertsona biluziak edo sasi biluziak jarrera sentsualetan jasotzen dituen argazkilaritza da. Helburua kitzikagarria izatea da. Lehenengo argazkiak XIX. mendean agertu ziren; 1845ean lehenengo dagerrotipo erotikoak agertu ziren. Genero bat da eta badira espezializatutako argazkilariak. Azkotan espezializatutako modeloak dira protagonistak.
Lehenengo modeloak
Daguerrek berak 1839an irudu bilutz batzuk atera zituen baina horretarako eskulturak erabili zituen, ez benetazko modeloak. Lehenengo dagerrotipo erotikoetan agertzen ziren modeloak normalean prostitutak izaten ziren, Nahiz eta Parisko giro liberala, hauek izaten ziren bakarrak horrelako lanetan agertzeko prest. Garaian oso merkatu indartsua zegoen zeren eta dirudunek prest zeuden horrelako irudien truke diru-kantitate handiak ordaintzeko. Argazkiak klandestinitatean saltzen ziren.
Argazkilari ospetsuak
Hona hemen oso ezagun izan diren batzuk:
South Fork (Wisconsin)
South Fork Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Rusk konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tina Gascó
Vicenta María Gascó Cortés, ezagunagoa Tina Gascó ezizenez (Sevilla, 1914ko irailaren 24a - Madril, 1973ko abuztuaren 18a) sevillar aktorea izan zen.
Biografia
Dolores Cortés Morell aktorearen alaba zen. Antzerkian egin zuen ia ibilbide osoa.
Lan ibilbidea
Senarrarekin batera, Espainiako agertokietako bikote sendoenetako bat osatu zuen. 1951n, Fernandok utzi egin zuen, zineman aritzeko. Eduardo De Filipporen lanak (Filumena Marturano, 1949), José María Pemán, Buero Vallejo (Las carta boca abajo, 1957), Víctor Ruiz Iriarte (Juego de niños, 1952; El café de las flores, 1953; La guerra comienza en Cuba, 1955; La vida privada de mamá, 1956), Enrique Suárez de Deza (Noches, 1946), José López Rubio (Una madeja de lana azul celeste, 1951; El remedio en la memoria, 1952), Alfonso Paso (Hay alguien tras la puerta, 1959) edo Joaquín Calvo Sotelo.
Gascók oso maiz jarraitu zuen antzerkian lanean 1960ra arte, konpainia desegin zuen arte; handik aurrera, José Tamayorekin batera baino ez zuen jardun.
Film gutxitan lan egin zuen, eta Francisco Eliasen María de la O (1936), Benito Perojoren El barbero de Sevilla (1938) eta Luis Marquinaren María la Brava (1948) nabarmendu ziren.
Triplophysa longibarbata
Triplophysa longibarbata Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Karga-efektu
Kargaren efektua,  erregulazioa ere deritsona, tentsioaren galera da karga handitzen denean; efektu hau erlazio honek deskribatzen du:
Non :
Brasildar poni
Brasildar ponia Brasilgo bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.
Zaldi arraza modernoa da, haurren zaldiketarako sortua hainbat poni arraza nahastuz. Bere jatorrian eskoziar poniak daude, Highland poniak, desagertutako Galloway ponien ondorengoak eta Fallabelak. Bereziki Paraguaytik eta Uruguaytik ekarritako abereak erabili zituzten arraza berria sortzeko.
Mingyong
Mingyong glaziarra, Txinako Herri Errepublikako Yunnan probintzian dagoen glaziarra da. Glaziarra eta inguru guztia, sakratua da bertako biztanleentzat.
Kokapena
Glaziarra, Txina hego-mendebaldeko Yunnan probintzian dago, itsasoaren mailatik 2.700 bat metrora. Altuera baxuenean dagoen Txinako glaziarra da. Guztira 13 kilometro koadroko azalera eta 11,7 kilometro luzera dauka.
Egituratik kilometro batzuetara dagoen Meili menditik (6.740 metro) hartzen du izotza, eta azken urteetan, %7 gutxitu da izotzaren azalera, ustez klima aldaketaren eraginez.
Kortzira
Greziar mitologiaren arabera Kortzira Asopo ozeanidaren eta Metoperen alaba bat zen, egungo Korfu uharte greziarrari (Joniar itsasoan kokatua) izena eman ziona, Akelooren lorategiengatik eta han Odiseo heroia Troiako Gerraren ondoren egin zuen itzuli luzean hondoratu zelako ezaguna.
Maitasunaren jainkoek, Afroditak eta Erosek, jainko nagusiei Asoporen alabak liluratzea gomendatu zieten. Poseidon izan zen bere begirada Kortziragan jarri zuena eta ordutik aurrera bera bezala ezagutua izango zen uhartera eraman zuena. Asopok, bere alaben etengabeko desagerpenengatik arduratua, non eta han bilatu zituen Akafron igarleak haien patua zein izan zen esan zion arte, oso gogo txarrez hartu zuena atsekabetutako Asopok.
Poseidonekin Feaxen ama izan zen, feaziar herriari, aipaturiko uharteko biztanleei izena eman zien heroia.
Cocherelgo gudua
Cocherelgo gudua 1364ko maiatzaren 16an Karlos V.a Frantziako erregearen eta Karlos II.a Nafarroako erregearen tropen arteko borroka izan zen, Borgoinako dukerriko ondorengotza zela medio, Ehun Urteko Gerraren gatazkaren barruan. Bertrand du Guesclin zeukaten buru frantziarrek, eta Joan III.a Graillykoa, Captal de Buch, nafarrek. Ondorioa frantziarren garaipena izan zen.
Nafarrek, ingelesen estrategiari eutsita, defentsa egora hartu zuten, du Guesclin erasotzailea izan zedin. Frantziar kapitainak defentsa hori apurtu ahal izan zuen eraso ondoren, alde egiteko itxura eginez. Izan ere, nafarrek goiko kokapena utzi zuten etsaien atzetik. Du Guesclinen alboko eraso batek garaipena eman zion.
Tebas (mitologia)
Greziar mitologian Tebas edo Tebe Asopo ozeanidaren eta Metoperen alaba eta Eginaren ahizpa bikia da.
Bere arreba bezala, Zeus jainkoak bahitu zuen, Eros eta Afrodita jainkoen aholkua jarraituz. Gaztea Dirzeren iturburuko uretan gorde zen, Kadmea hiritik gertu, hiru hau Zeto eta Anfion anai bikiek hiria eraso aurretik, Liko erregea kanporatu zutenak eta errege bezala ezarri zirenak. Orduan Zeto Teberekin ezkondu zen, eta bere omenez aldatu zuen hiriaren izena Tebasgatik, izen honegatik mundu osoan ospetsua izango zena.
Phenacogaster retropinnus
Phenacogaster retropinnus Phenacogaster generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Diporiphora bilineata
Diporiphora bilineata Diporiphora generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Kayak
Kayak arraun-ontzi estu arina da. Brankatik popara estalia da, eta pala biko arrauna erabiltzen duen arraunlariak gerritik behera estalkiaren barnean izan ohi du gorputza. Groenlandiako eta Alaskako eskimalek ehizarako eta arrantzarako erabili izan dute ontzi hori harik eta XX. mendean haren lekua ontzi motordunek hartu duten arte.
Kayaka kirol-ontzi bihurtu zen Europan XIX. mendearen amaieran, eta 1936tik aurrera kayak-estropadak olinpiar jokoetan sartu ziren. Estropada luzeetan eta ur lasterretan ere erabili ohi dira.
Pepin Heristalgoa
Pepin Heristalgoa (Herstal, c. 635 - Jupille, 714ko abenduaren 16a) Austrasiako jauregizaina, "Gaztea" deitua. Neustriarrak garaitu ondoren hiru erresuma frankoak bateratu zituen eta Teodoriko III.a merovingioa izendatu zuen guztien buruzagi. Bere seme Grimoaldo II.a Neustria-Burgundiako jauregizain izendatu zuen eta, 689-695 urteetan Rhin ibaitik iparraldera egotzi zituen frisiarrak. Karlos Martelen aita zen eta Teodobaldo biloba izendatu zuen ondorengo.
Arnasco
Arnasco Italiako udalerri bat da. Savonako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Arnascok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Dominika Etxart
Dominika Etxart (Altzürükü, Zuberoa, 1933 - Oloroe, 2012ko martxoaren 16a) euskal herri-kantaria izan zen. Bere bizitza osoan Zuberoa jaioterria eta zubererari sekulako atxikimendua izan zien, gainera erdi galduak ziren Zuberoako herri kantuak berreskuratzen lan aparta egin zuen.
Biografia
Hiru seme-alaba izan zituen Dominika Etxartek, Madalene Jarragoienekin batera: Niko Etxart abeslari eta musikaria zaharrena; Jean, hura ere kantaria eta Altzürükütarrak taldeko partaidea; eta Katti gazteena, dantzaria. Hiru seme-alabetan Niko izan zen Altzürükün jaiotako bakarra, urtebete zuela gurasoekin Parisera joan baitzen.
Dominikak 21 urterekin hartu zuen Frantziako hiribururako bidea. Han 37 urte egin zituen lanean — 1955etik 1992ra —, eliza handi bateko sakristau modura.
Niko Etxart semearekin ere kantari ibili zen bizi osoan, Parisen bizi izan bazen ere. Hiriburuko Euskal Etxean herri kantak eta berak sortutakoak ere bai eman ohi zituen, musika tresnarik gabe halere. Erretiratu eta Zuberoara itzuli zelarik, herriz-herri egin zituen kantaldiak bere seme Nikorekin eta suhi Robert Larrandabururekin batean. 2004 urtean era herrikoiaz moldaturiko kantez osatu zuten Eperra deitu diskoa.
PGL
Petrolio gas likidotua (PGL) hidrokarburo gasen nahasketa da, egoera likidoan gordea, gehienbat ibilgailu eta berogailuen erregaitzat erabilia. Petrolioaren fintzetik eratorria da %40an eta gas naturalaren tratamendu prozesutik %60an. Ofizialki PGL osatzen duten hidrokarburoak propanoa eta butanoa dira, baina nahasketak %0,5 arte beste hidrokarburo arin izan ditzake, hala nola, butadienoa. PGL erregaia, ibilgailuen erregaia, butano (C4H10) eta propano (C3H8) 50-50 nahasketa da.
Jariakin hau, giro tenperaturan lurruntzen da eta ondorioz eztanda motorrerako egokitze bat behar du eta era honetan errendimendu handia eta isurketa maila txiki bat aurkeztuko duelarik. PGL zenbait europar herrialdetan erabiltzen hasi da ibilgailu publikoetan eta gero eta hornidura puntu gehiago sortzen ari dira erregai honentzako, gasolindegietan alegia.
Ingurumena
Honen barnean, PGL autobusak, erabiltzen duten teknologiaren arabera (errekuntza, injekzioa etab.) isurketa hauek %90 batean murriztu ditzakete diesel aukerarekin alderatuz. Gainera diferentzia hau etorkizunean zehar ere mantenduko da EURO V arautegia ere betetzen dutelako PGL autobusek.
NGC 4274
NGC 4274 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Klodomer
Klodomer (495-524) Merovingiar leinuko frankoen erregea izan zen. Bere aurrekoa Klovis I.a eta ondorengoa Teodoriko I.a izan ziren.
Maghagendorfita
Maghagendorfita fosfato motako minerala da eta alluaudita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Maghagendorfita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Xabier Olano
Xabier Olano Jauregi (Altzo, Gipuzkoa, 1959ko abuztuaren 30a) gipuzkoar politikaria da.
Biografia
Enpresa zientzietan lizentziatua da Deustuko Unibertsitatean (1982), ikasketak Donostiako Escuela Superior de Técnicos de Empresa (ESTE) ikastetxean eginez. Ogasun eta finantza publikoetan aditua da.
Hiruerrietan (Gipuzkoa) idazkari kontu-hartzailea izan zen 1982tik 1989ra, Usurbilgo udaleko idazkaria 1989tik 1992ra, eta udal bereko kontu-hartzailea 1992tik 2011ra. Altzoko alkatea izan zen 1987tik 1991ra. Gipuzkoako Batzar Nagusietan Batzarkidea, hiru legealdiz (Herri Batasunako batzarkidea 1991-1995 eta 1995-1999 legealdietan eta Euskal Herritarrok alderdikoa 1999-2003 legealdian).
Gipuzkoako Foru Aldundiko Ogasun Zuzendaria izan zen 2011tik 2015era. Gipuzkoako ahaldun nagusi izateko EH Bilduren hautagaia izan zen 2015eko foru hauteskundeetan.
South Hadley (Massachusetts)
South Hadley Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hampshire konderrian kokatuta dago, Massachusetts estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lovrijenac
Lovrijenac gotorlekua edo San Lorenzo, sarritan "Dubrovnikeko Gibraltar" bezala deitua, Dubrovnik (Kroazia) hiriaren kanpoaldean dagoen gotorleku eta antzokia da. Itsas gaineko 37 metrotan dago eta horrek hartuezin itxura ematen dio. Dubrovnikeko harresiak indartzen zituen.
Historia
Gotorleku honek hiriaren defentsa sistema osatzen eta indartzen zuen. Hari esker Ragusako Errepublikak Veneziako erasoei aurre egin zien, haren independentzia mantenduz. Aurretik, XI. mendean, veneziarrek toki berean gaztelua eraikitzen lortu gabe saiatu ziren. Arrakasta izanez gero ziur aski hiriaren historia oso desberdina izango litzateke. Ragusako Kroniketan gotorlekua XV. mendean hiru hilabetetan eraiki zela jasotzen da. Gotorlekuak traingelu forma du. Kanpo aldeko ormen lodiera 12 metrokoa da. Barruan sartzeko bi zubi altxagarri zituen eta ate nagusiaren gainean hiriaren lema bihurtu den esaldia irakur daiteke: "No Bene Pro Toto Libertas Venditur Auro" (askatasuna ez da saltzen ezta munduko altxor guztien truke). Gaur egun eraikintza antzoki moduan erabiltzen da; udaro Shakespeareren Hamlet antzezlanaren antzezpenak Dubrovnik hiriko Uda Jaialdiaren benetako ikurra egin da.
Gladwyn Jebb
Hubert Miles Gladwyn Jebb, 1. Gladwyngo baroia, (1900eko apirilaren 25a – 1996ko urriaren 24a), britainiar diplomatiko eta politikaria izan zen, Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusi bitartekari moduan aritu zena.
Biografia
Etonen eta Oxforden ikasi ondoren, 1929an Cynthia Noble ezkondu zuen. Hiru seme-alaba izan zituzten: Miles, Vanessa (Hugh Thomas hispanistaren emaztea) eta Stella.
1924an Zerbitzu Diplomatikoan sartu eta Teheranen eta Erroman lan egin zuen. 1940ko abuztuan, Gerra-Ekonomiako Ministro izendatu zuten eta 1943an Foreign Officen sartu zen. Bertan zegoela, Teheran, Jalta eta Potsdamgo Batzarretan parte hartu zuen.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Nazio Batuak sortzeko Biltzarrean parte hartu zuen, 1946an Trygve Lie idazkari nagusi izendatua izan zen arte bitartekari moduan arituz.