cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rotuma
Hastapenak ahozko historian
1850 eta 1850eko hamarkadetan, Ma'afu Tongako printzeak uhartedia berea zela aldarrikatu zuen eta bere menpeko arduradunak bidali zituen Rotuma kudeatzeko.
Lehen europarrak
Rotuma ikusi zuela ezagutzen den lehen europarra Edward Edwards kapitain britainiarra da, 1791n. HMS Pandora itsasontziko eskifaia han lurreratu zen HMS Bounty itsasontziaren errebolta ospetsuan desagertutako marinelak bilatu nahian.
Pedro Fernandes de Queirós portugaldarrak ikusi zuen Tuamaco uhartea Rotuma dela uste duenik ere badago baina ez dago horren gaineko inolako ziurtasunik.
Balearen arrantzan aritzen ziren itsasontzietako kutuna, XIX. mendearen erdialdean Rotuma babeslekua izan zen hainbeste marinel iheslarirentzat, tartean delituengatik kondenatutakoak; haietako batzuek bikoteak sortu zituzten tokiko andreekin baina elkarren arteko ekintza bortitzen protagonista ere izan ziren beste batzuk.
AEBetako esploratzaile talde batek ere artxipelagoa bisitatu zuen 1840an.
Britainiarren menpean
Tongatik zetozen misiolari metodistak hara heldu ziren 1842an eta 1847an katolikoen txanda izan zen. Bi taldeen arteko talka aldez aurretik uhartediko zazpi barrutien artean piztutako gatazkarekin konbinatu zen. Giro honetan zenbait buruzagik 1879an egindako eskaria probetxatuz Erresuma Batuak Rotuma anexionatu zuen.
3759 Piironen
3759 Piironen asteroide baten izena da. urtarrilaren 8an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Rotuma
Britainiarren menpean
1881eko maiatzaren 13an, Fiji kolonia bihurtu zela zazpi urte pasatuta, anexio ofiziala burutu zen; gaur egun Rotuma Day ("Rotumaren Eguna") ospatzen da egun berean.
Fiji edo burujabetza
Britainiarrek Fijiko koloniako zati baten gisa administratu zuten Rotuma. 1970ean Fijik independentzia eskuratu zuenean bere barnean segitu zuen eta hala gertatu zen 1987ko militarren estatu-kolpearen ostean ere.
3759 Piironen
Orbitaren ezaugarriak
3759 Piironen asteroidearen orbitak batezbeste 2,844 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,733 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,955 distantziara. Eszentrikotasuna 0,039 da, eta makurdura orbitala 1,02ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.8 da.
Rotuma
Fiji edo burujabetza
1970eko hamarkadan ere autogobernu osoaren aldeko taldeak egon ziren arren, batez ere 1987ko bigarren estatu-kolpearen ondoren Fijik Commonwealth erakundea utzi zuen; britainiarren babes mugaturik gabe geratzen zirelakoan rotumar batzuek, Noa'tạu barrutiko Mölmahao leinuak batez ere, ez zuten onartu Fijiko errepublikaren barruan geratzea. Haien arabera Rotuma Erresuma Batuaren menpean utzi zuten bertakoek, ez Fijiren menpean; 1987an "Rotumako errepublika" (Republic of Rotuma) independentea aldarrikatu zuten. Biztanle gehienek ez zuten bide hori segitu baina estatus politikoaren gaineko desadostasunak oraindik badaude.
Demografia
Nahiz eta politikoki 1881etik Fijiren menpean egon, Rotumako kultura bere ekialdean dagoen Polinesiako herriengandik askoz ere hurbilago dago, bereziki tongar, samoar, futunar eta uvearrengandik.
Fijiarrekiko oso desberdina den taldea izanik berezko gutxiengotzat jotzen da. Europarrekin sartutako gaixotasunek populazioaren beherakada ekarri zuten bere garaian, zenbait estimazioren arabera 5.000 (Tromelin 1828an) edo 2-3.000 (Lucatt 1841ean) zirelako. 2007an 9.984 rotumar zeuden; 2.000 bat baino ez dira bertan bizi eta beste gehienak Fijiko errepublikako beste leku batzuetan. Rotumar jatorriko 500-1000 bat lagun Australia, AEB, Zeelanda Berria eta Europan bizi dira.
Beren ezaugarriak mantendu nahian atzerritarrekiko kontaktua mugatu nahi izan dute eta 1985ean rotumarren %85ak turismoa uhartedian garatzeari ezezkoa eman zioten.
Antolakuntza politikoa
Europarrak heldu zirenean Rotuma osorako hiru figura politiko zeuden:
1860ko hamarkadan kristautasuna heldu zenean azken bi karguak desagertarazi zituzten. Administrazio kolonialak Resident Commissioner (1935etik District Officer) izeneko arduraduna izendatzen zuen; barrutietako buruzagiek osatutako kontseiluak aholkulari lanak egiten zituen. Fijiko independentziarekin kontseiluak Rotumako barne administrazioaren ardura osoa hartu zuen. Lehen estatu-kolpea baino lehen senatari bakarrak ordezkatzen zuen uhartedia Fijiko legebiltzarrean.
Fijiren barruan badago ere, Rotumak estatuko beste unitate administratiboek ez dituzten botereak ditu. Beste lurralde guztiak division izeneko lau unitatetan banatuta badaude ere, Rotuma ez dago horien barruan eta autogobernua duen Dependency izenekoa da. Hiriburua 'Ahạu da, Itu'ti'u barrutian; bertan dago tariạgsạu, denbora zaharretan sạu delakoaren jauregiari deitzen zitzaion honela eta gaur egun Rotumako Kontseilua biltzen den etxea da.
NGC 6151
NGC 6151 galaxia bat da, Apus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Rotuma
Antolakuntza politikoa
Estatu mailan rotuamr jatorriko bizilagunek ordezkari hauek dituzte:
Hauteskundeen esparruan 1997-1998ko konstituzioaren berrikuspena egin arte rotumarrak fijiartzat jotzen zituzten, hau da, ez zeuden berezko herri bezala onartuak. Harrezkero aparteko ordezkaritza lortu dute; kontuan izan Fijiko Legebiltzarreko ordezkari gehienak talde etnikoen arabera hautatzen direla. Beste aldetik, Rotuma, Taveuni eta Lau uharteek Lau Taveuni Rotuma "hautesbarruti irekia" osatzen dute; estatu osoan sufragio unibertsalaz aukeratzen diren 25 hautesbarrutietako bat da.
Banaketa administratiboa
Rotuma autonomoak diren zazpi barrutitan banatuta dago ; bakoitzak bere buruzagia (gagaj 'es itu'u) du; barruti bakoitzean herriak daude eta herrietako buruzagiak fa ‘es ho’aga deitzen dira. Hona hemen barrutiak eta beren herriak:
Barrutiko buruzagiek eta hautatutako ordezkariek Rotumako Kontseilua osatzen dute.
Robert Paparemborde
Robert Paparemborde (Inhasi, Bearno, 1948ko uztailaren 5a - Paris, 2001eko apirilaren 19a) frantziar errugbilaria izan zen, harroin postuan aritzen zena. 1966 eta 1983 bitartean Section paloise taldean jokatu zuen. Bere ibilbideko azken urtean Racing Parisen jokatu zuen eta lehen mailara igotzea lortu zuen. Frantziako errugbi selekzioan 54 aldiz jokatu zuen, horietatik bost kapitain gisa eta zazpi entsegu sartu zituen. Frantziaren hiru Bost Nazioen Txapelketa irabazi zituen (1977, 1981 eta 1983). Erretiratu ondoren Racing 92 taldeko entrenatzailea eta presidentea izan zen.
NGC 6154
NGC 6154 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Arevalillo
Arevalillo Ávilako udalerria da, El Barco de Ávila-Piedrahíta eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 118 biztanle zituen.
Leporinus brunneus
Leporinus brunneus Leporinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Murillo (Texas)
Murillo Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hidalgo konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
St Hilary (Vale of Glamorgan)
St Hilary, 'Saint Hilari', Galesko udalerri bat da, Vale of Glamorgan konderrian. Cowbridge udalerritik hego-ekialdera dago.
Le Triadou
Le Triadou Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Triadou udalerrian erroldatutako biztanleak 365 ziren. Familiak 122 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 41 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 53 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 147 etxebizitza zeuden, 132 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 130 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 132 etxebizitza nagusietatik 100 bere jabearen bizilekua ziren, 29 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 84 etxek bost zituzten. 116 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 82 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 245 ziren, horien artean 187 aktiboak ziren eta 58 inaktiboak ziren. 187 pertsona aktiboetatik 159 lanean zeuden (83 gizon eta 76 emakume) eta 27 langabezian zeuden (17 gizon eta 10 emakume). 58 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Triadou udalerrian 139 unitate fiskal zeuden, 372 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.871 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Le Triadou udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 128 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ivano-Frankivsk raiona
Ivano-Frankivsk raiona (Івано-Франківський район) Ivano-Frankivskeko oblastan dagoen raion bat da, Ukrainako mendebaldean. Hiriburua Ivano-Frankivsk da. 2021eko estimazioaren arabera, 558.130 biztanle zituen, 3.910 kilometro koadroko azaleran. 20 homradatan banatuta dago.
Lurralde aldaketak
Ivano-Frankivsk raiona 2020ko uztailean sortu zen, aurreko Bohorodtxany raiona, Halitx raiona, Rohatyn raiona, Tlumatx raiona eta Tysmenytsia raiona ere batuta.
Pontedeumeko geltokia
Pontedeume Galiziako Coruñako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
3760 Poutanen
3760 Poutanen asteroide baten izena da. urtarrilaren 8an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Orbitaren ezaugarriak
3760 Poutanen asteroidearen orbitak batezbeste 3,236 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,892 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,58 distantziara. Eszentrikotasuna 0,106 da, eta makurdura orbitala 1,48ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.0 da.
Gevigney-et-Mercey
Biztanleria
2007an Gevigney-et-Mercey udalerrian erroldatutako biztanleak 460 ziren. Familiak 184 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Zikloturismo
Zikloturismoa jarduera fisikoa eta turismoa uztartzen dituen jarduera da. Bizikletaz bidaiatzean datza, norberak parean dituen tokiak bisitatuz. Plazeragatik egiten da, ez lehiaketagatik, eta, beraz, ezin da kirol praktika deitu.
Gevigney-et-Mercey
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Zikloturismo
Edozein iraupeneko bidaiak egin daitezke, bai egunean bertan eta baita hainbat aste, hilabete edo urtetan ere. Itxurazko sasoian dagoen eta ekipajez betetako bizikleta duen pertsona batek 50 eta 150 km artean egin ditzake eguneko, lur motaren arabera, eta, beraz, distantzia handiak estal daitezke egun gutxi batzuetan.
Egun batzuetako bidaietarako, oinarrizko bi aukera daude: laguntza-ibilgailuarekin joatea edo autosufizientea izatea. Azken modalitate horrek, gainera, bi aldaera onartzen ditu: lo egiteko eta jateko behar den guztia eramatea (kanpin-denda, lotarako zakua, sukaldeko tresnak, etab.) hoteletan/ostatuetan bizitzea edo ostatu hartzea eta jatetxeetan bazkaltzea ("kreditu-txartelaren zikloturismoa").
Gevigney-et-Mercey
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 223 etxebizitza zeuden, 185 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 26 hutsik zeuden. 215 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 185 etxebizitza nagusietatik 159 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 48 etxek lau zituzten eta 119 etxek bost zituzten. 145 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 92 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 58 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Zikloturismo
Badira bizikletan bidaiak antolatzen dituzten enpresak, ekipajea bidaiatzeko furgoneta bat eramaten dutenak, edozein matxura konpontzeko tresnak eta ordezko piezak edukitzeaz gain, erritmoari eusten ez diotenak edo lesionatzen direnak "erratz-auto" moduan hartu ahal izateko.
Gevigney-et-Mercey
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 304 ziren, horien artean 220 aktiboak ziren eta 84 inaktiboak ziren. 220 pertsona aktiboetatik 202 lanean zeuden (119 gizon eta 83 emakume) eta 18 langabezian zeuden (9 gizon eta 9 emakume). 84 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gevigney-et-Mercey udalerrian 190 unitate fiskal zeuden, 423,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.457 euro zen.
Zikloturismo
Ezaugarri bereziak
Zikloturismoko bizikletaren zatiak
Gevigney-et-Mercey
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.
Robert Laxalt
Robert Laxalt (Alturas, Kalifornia, AEB, 1923ko irailaren 25a - Reno, Nevada, AEB, 2001eko martxoaren 23a) euskal jatorriko estatubatuar idazlea izan zen. Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuko Liburutegiaren aholkulari izan zen euskal kulturaren alorrean. Eusko Ikaskuntzaren programa bultzatu zuen Nevada Renoko Unibertsitatean. University of Nevada Press sortu zuen, eta 1964tik aurrera idatzi zituen liburuetatik gehienak bertan argitaratu zituen.
Gevigney-et-Mercey
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Fairview Park (Indiana)
Fairview Park Indianako herri bat da. Vermillion konderrian kokatua dago. 2010ean 1,386 biztanle zituen, 2.28 kilometro koadrotan banatuta.
Robert Laxalt
Sweet Promised Land (1957), Laxalten lehendabiziko liburua (eta ezagunena), bere aita Dominiqueren historian oinarritzen da. Dominique euskalduna zen, eta Nevadara emigratu zuen gaztetan. Han 47 urtez artzain aritu zen, eta ondoren bere sorterrira itzuli zen. Liburuak oso harrera ona izan zuen Nevadan eta inguruko estatuetan, eta euskal jai asko sortzea ekarri zuen.
Gevigney-et-Mercey
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Robert Laxalt
Roberten anaia, Paul Laxalt, politikaria zen, 1967 eta 1971 artean Nevadako gobernatzaile eta 1974tik 1987ra Estatu Batuetako senatari izandakoa.
Monique alaba idazlea da, eta 1993an The Deep Blue Memory liburua, Estatu Batuetako euskal herritar artzainen giroan oinarritua, argitaratu zuen.
Los Millares
Los Millares historiaurreko aztarnategia da, Andaluziako Santa Fe de Mondújar herrian dagoena, Almerían, Andarax ibaiaren ondoan. Kalkolitikokoa da, K.a 3200-2200 bitartekoa.
Ekialdeko biztanleak Iberiar penintsulako hegoaldera heldu zirenean sortu zela diote adituek, eta bidaiari haiek sartu zituztela kobrearen erabilera, hirietan antolaturiko gizartea eta giza itxurako idoloak gurtzeko ohitura, alegia, Los Millareseko ezaugarri nagusiak. Ikerlarien arabera, Iberiar penintsulan Historiaurrean eraikitako lehenbiziko hiria izan zen.
Datnioides
Aditu batzuen ustetan Lobotidae familia senide estua dute, familia bien sinapomorfia aldarrikatuz.
Routelle
Routelle Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Simorre
Simorre Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Routelle
Biztanleria
2007an Routelle udalerrian erroldatutako biztanleak 486 ziren. Familiak 179 ziren, horien artean 34 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 77 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Simorre
Biztanleria
2007an Simorre udalerrian erroldatutako biztanleak 660 ziren. Familiak 272 ziren, horien artean 92 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 104 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Amazon
Amazon hodei konputazio aren eta merkataritza elektroniko aren arloan diharduen estatubatuar enpresa da, Seattlen egoitza duena. Interneten bidez produktuak saltzearen aurrekaria, Amazon Alexa Internet, a9.com, Shopbop, Internet Movie Database (IMDb), Zappos.com, DPreview.com eta Twitch webguneen jabea da.
Simorre
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Routelle
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Thury-en-Valois
Thury-en-Valois Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Routelle
Etxebizitza
2007an 187 etxebizitza zeuden, 180 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 6 hutsik zeuden. 179 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 180 etxebizitza nagusietatik 163 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 37 etxek lau zituzten eta 129 etxek bost zituzten. 154 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 66 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 106 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Amazon
BrandZ zerrendaren arabera, munduko txikizkari markarik ezagunena da.
Routelle
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 314 ziren, horien artean 230 aktiboak ziren eta 84 inaktiboak ziren. 230 pertsona aktiboetatik 216 lanean zeuden (115 gizon eta 101 emakume) eta 12 langabezian zeuden (7 gizon eta 5 emakume). 84 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Routelle udalerrian 188 unitate fiskal zeuden, 482 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.666 euro zen.
Vadim Demidov
Vadim Demidov (Riga, Letonia 1986ko urriaren 10a -) norvegiar futbolaria da, Frankfurtean jokatzen du defentsa gisa. Letonian jaioa izan arren Norvegiara joan zen haurra zela.
Ibilbidea
IL Runaren gazte taldean hasi zen futbolean 2004ean futbolari profesionala bilakatu arte. Norvegiako hainbat klubetan ibili zen eta 2008an Rosenborgek sinatu zuen. Urte berean Norvegiako selekzio nazionalarekin egin zuen estreinua. 2010ean Real Sociedaden jokalaria bilakatzea hitzarmendu zuen. Klube gipuzkoarrarekin urtarrilean hasiko da.
Routelle
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 iturginak ziren, 1 argiketaria eta 1 eraikuntza enpresa.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Thury-en-Valois
Biztanleria
2007an Thury-en-Valois udalerrian erroldatutako biztanleak 480 ziren. Familiak 170 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 51 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 79 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 192 etxebizitza zeuden, 178 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 189 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 178 etxebizitza nagusietatik 152 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 108 etxek bost zituzten. 136 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 68 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 99 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 333 ziren, horien artean 269 aktiboak ziren eta 64 inaktiboak ziren. 269 pertsona aktiboetatik 243 lanean zeuden (134 gizon eta 109 emakume) eta 26 langabezian zeuden (10 gizon eta 16 emakume). 64 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Thury-en-Valois udalerrian 172 unitate fiskal zeuden, 473,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.490 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Thury-en-Valois udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Simorre
Etxebizitza
2007an 398 etxebizitza zeuden, 280 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 84 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 368 etxeak ziren eta 27 apartamentuak ziren. 280 etxebizitza nagusietatik 212 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 70 etxek lau zituzten eta 149 etxek bost zituzten. 179 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 147 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 103 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 346 ziren, horien artean 244 aktiboak ziren eta 102 inaktiboak ziren. 244 pertsona aktiboetatik 226 lanean zeuden (126 gizon eta 100 emakume) eta 18 langabezian zeuden (5 gizon eta 13 emakume). 102 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 35 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Simorre udalerrian 293 unitate fiskal zeuden, 627 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.601 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 42 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 3 eraikuntza enpresak, 1 ile apaindegia, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Simorre udalerrian 59 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.183 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pekingo metroa
2009ko irailaren 30ean metroaren laugarren linea zabaldu zen. Gaur egun metro sareak hamazazpi linea, 270 geltoki eta 457 kilometro dauzka.
Ezaugarriak
Beijingo metroa Txinako Herri Errepublikan eraikitako lehen metroa izan zen (Hong Kongeko metroa 1912an eraiki bazen ere, izatez ez zen metroa izan hamarkada batzuk beranduagora arte). Lehen bi hamarkadetan metroak bi linea baino ez zituen izan, baina 1990eko hamarkadaren amaieran, Beijingo gobernuak, metro-sarea luzatzeko proiektua aurkeztu zuen. Metroaren luzapenaren bultzadaren arrazoietako bat, Beijing hiria 2008ko Udako Olinpiar Jokoak ospatzeko aukeratzea izan zen.
Eraikuntza lan neketsuen ondoren, joko olinpikoak ospatu aurretik linea berriak zabaltzea lortu zuten. Dena den, linea berrien eraikuntza ez da gelditu eta etorkizunean Beijingo metroak 15 linea baino gehiago izango dituela aurrikusten da.
Etorkizuna
Gaur egun zortzi linea dauden arren Beijingo gobernuak beste zazpi linea eraikitzeko asmoa dauka 2015. urtera arte. Linea berriek 164 kilometroan luzatuko dute Beijingo metro-sarea. Gaur egun eraikitze lanetan dauden lineak honakoak dira:
Eta beste sei linea gehiagoren proiektua prestatzen ari dira:
2015. urtean Beijingo metro-sareak 561 kilometro izango ditu eta munduko luzeenetakoa izango da Shanghaiko metroarekin batera.
Shaushtatar
Shaushtatar, Mitanniko errege bat izan zen, K.a. XV. mendean errege izan zena.
Mitanniko tronuan bere aurrekoa izan zenaren semea zen, bere aurrekoa, Barattarna edo Parshatar ezezaguna izan. Bere errege zigilua, Nuziko artxibategiko gutun batean aurkitu zen. Bere erregealdia amaitu eta handik mende batera egin zen itun batean, Asiriako hiriburua zen Assur konkistatu eta arpilatu zuela esaten da, nondik, Washshukanniko bere jauregira urre eta zilarrezko ate batzuk eraman zituen.
Mitannik Sirian zuen eragina handitzea lortu zuen, Egiptok kanpo politikari uko egiten zion garaiarekin bat eginez, une horretan, Egipton Hatshepsut faraoi andreak gobernatzen zuelarik.
Luis Mari Pikabea
Luis Mari Pikabea Zubieta "Loro" (Bera, Nafarroa, 1973ko abenduaren 27 - † Taillon mendia, Frantzia, 2007ko urtarrilaren 13) Pirinioak ongi ezagutzen zituen alpinista zen. Horrez gain izotzezko hormak eskalatzen eta zeharkaldiko eski egiten zuen. Gainera, Anaietako baten Zalain jatetxean aritu izan zen hainbat urtez lanean, eta ondoren Zalain Janariak izeneko enpresako arduraduna izatera pasatu zen.
Yves Saint Laurent
Yves Henri Donat Dave Mathieu Saint Laurent (Oran, Aljeria, 1936ko abuztuaren 1a- Paris, 2008ko ekainaren 1a) moda diseinatzaile eta enpresaburu frantsesa izan zen, eta Yves Saint Laurent goi-mailako joskintzako arropa markaren sortzailea.
Biografia
Yves Oranen jaio zen 1936an, garai hartan frantziar kolonia zen Aljerian; hiri hartako etxe hoberenetako familia zen berea. Aita, frantses baroi bat zuena bere arbasoen artean, aseguru etxe bateko presidentea zen eta hainbat zinema-aretoren jabea ere bai. Amaren aldeko amona, berriz, espainiarra zuen.
Aljeriatik ikusita, Bigarren Mundu Gerra edo naziek Frantzia okupatzea urrutiko gertaerak izan ziren eta ez zuten Yvesen eta bere familiagan eragin handirik izan.
Goyo Benito
Gregorio "Goyo" Benito Rubio (El Puente del Arzobispo, Toledo, Espainia, - Madril, ) espainiar futbolaria izan zen. Defentsa gisa aritu zen, batez ere Real Madril taldean.
Yves Saint Laurent
Biografia
Haurtzaroan, oso gustuko zuen Molièreren pertsonaiak interpretatzea eta arretaz irakurri ohi zuen Vogue aldizkaria. Antzerkirako egiten ziren diseinuek erakartzen zuten asko.
Goyo Benito
317 partida jokatu zituen Espainiako futbol ligako lehen mailako 1966/1967ko denboraldia eta 1982/1983 denboraldien artean eta bi gol sartu zituen.
Yves Saint Laurent
Biografia
Umearen izaera bereziak buruhauste handiak ekarri zizkion eskolan. Han jasandako jazarpenari aurre egin zion bere buruari egunen batean ospe handiko gizon izango zela esanez.
1950ean, Yves gazteak hiru diseinu bidali zituen Pariseko lehiaketa batera. Hirugarren postuan geratu zen eta amarekin agertu zen saria jasotzera. Michel de Brunhoff, Vogueko erredaktore nagusia, harrituta geratu zen Yvesen lanarekin eta Chambre Syndicale de la Couture eskolan ikastea gomendatu zion. Zuzen-zuzen jaso zuen Saint Laurentek aholkua eta, Oranen graduatu ostean, Parisera joan zen ikastera. Hala ere, hilabete bakar batzuk besterik ez zituen pasa, desengainu handia jasan baitzuen han.
1951n, berriro aurkeztu zen lehiaketa eta, oraingoan, garaile suertatu zen, Karl Lagerfeld gazteari aurrea hartu ziolarik. De Brunhoff, Vogueko arduradunak antzekotasun handia ikusi zuen Christian Diorren lanarekin eta honi bidali zizkion diseinuak. Diorrek ikusi bezain pronto, Saint Laurenten gaitasuna ikusi zuen eta bere tailerrera ekarri zuen.
Christian Dior
18 urte zituen Yvesek Dior diseinatzailearekin lanean hasi zenean. Hasiera batean, ez zuen sormenerako aukera handirik izan: estudioa dekoratu, pitxiak diseinatu..., baina, espero zenaren kontra, Christian Diorrek Yves izendatu zuen bere ondorengo etxeko diseinatzaile nagusi lanetan. Saint Laurent eta bere ama harrituta geratu ziren maixuaren erabakiarekin, erretirorako gazteegia baitzen oraingoz. Patuak gauzak bere lekuan jarri zituen, Dior urte berean hil baitzuen infarto batek.
1957an, 21 urteko gaztea Frantziako goi-joskintzako moda-sortzaile gazteena bilakatu zen.
1958ko udaberriko bildumak izugarrizko arrakasta lortu zuen, Diorren New Looka estiloa jarraituz. Arrakasta honek ziurra zirudien porrotetik salbatu zuen Dior firma.
Ez zen beti horrela izango, ordea. Saint Laurentek ondoren sortu zituen diseinuek kritika gogorrak jaso zituzten eta 1960an, Diorrekin egin zuen ibilbidea eten egin zen, soldadutzara joan beharrean izan zelako, Aljeriako independentzia gerra garaian. Diorren jabea zen Marcel Boussacen laguntzarekin, Yvesek ekidin izan zion bere garaian soldadutzara joan beharrari eta, Boussacek berak eragin zuela oraingo derrigorra ere badio zenbaitek, bere etxetik bota nahi zuelako, alegia.
Oranekoak 20 egun besterik ez zituen iraun armadan. Kideek egindako irainek stress krisialdi larria eragin zioten eta ospitale militarrean sartu zuten. Hantxe jakin zuen Dior etxeak ez ziola lana gordeko eta, bere egoerak okerrera egin zuenez, Val-de-Grâce psikiatrikoan sartu zuten. Terapia bortitzak erabiltzen zituzten etxe hartan eta Yvesk electroshocka jasan behar izan zuen, eta lasaigarriak eta drogak barra-barra. Bizitza osorako sekuelak piztuko zizkion esperientzia hark.
1960ko bukaera aldera, Saint Laurentek psikiatrikoa utzi zuen eta, Parisera itzuli zenean, bere ordezkoa Dior etxean Marc Bohan zela ikusi zuen. Bere lagun Pierre Bergéren laguntzaz, Yvesek enpresa demandatu zuen, kalte moralak eragin zizkiola-eta, eta jaso zuen diruarekin eta Atlantako J. Mack Robinson enpresaburuaren laguntzarekin bere etxe propioa sortu zuen.
YSL fundazioa
Pierre Bergér pertsona klabea izan zen Yvesek horrelako enpresa bat martxan jartzeko. 1976an, bikotekide izateari utzi bazioten ere, etxe berean jarraitu zuten bizitzen eta elkarlenean aritu ziren beti. Bergé funtsezko laguntza izan zen, bai Yvesen sormenerako eta baita noizen behin etortzen zitzaizkion krisialdiak baretzeko ere.
60ko hamarkadan atera zituen bildumek smokinga sartu zuten emakumearen jantzian eta YSLen prêt-à-porter bilduma osatu zuten era berean. Linea honetan lan egin zuen goi-joskintzako lehen artista izan zen. 1966an inaguratu zuen prêt-à-porter komertzializatu ahal izateko lehen lokala. Era berean, bera izan zen desfiletan arraza beltzeko modeloak sartu zituen lehena.
Yvesen diseinuek kritiko guztien arreta erakartzen zuten. 1966ko udazkeneko desfilea Mondrianen inspiratu zen eta oihartzun ikaragarria izan zuen. Hala ere, okerreko kritikak ere izan zituen; 1971n, Saint Laurentek 40ko hamarkadan inspiratutako bilduma bat eskaini zuen eta kontrako erreakzio ugari izan ziren, ezagutu ez zuen nazien okupazioa goresten zuela ulertu baitzuten askok.
Besteak beste, Cyrano de Bergerac edo The Pink Panther filmetako dekoratuak eta jantziak diseinatu zituen eta Catherine Deneuve bihurtu zuen ikono eta musa.
Arrakastaren alde txarra ere bereganatu zuen, goi-joskintzako eta prêt-à-porter ekoizpenek bikoiztu egiten baitzuten lana eta stressari ezin eutsirik ibili zen, alkohola eta drogak ohiko egin zituelarik.
1987an etorri zitzaion beste eraso andana, New Yorkeko desfilean; 100.000 dolar balio zuten aplikazioak erantsi zizkien txamarrei, egun batzuk azkarrago hiriak finantza krasha jasan zuela kontuan izan gabe eta asko kritikatu zioten hura. Orduz gero, prêt-à-porter diseinua bere laguntzaileengan uzten joan zen eta arrakasta jaisten joan zen arlo honetan.
Yvesen bizitza pribatuak ere ospe handia hartu zuen; Studio 54 bezalako diskoteketan ibiltzen zen eta kokaina kontsumitzen zuen aldiro. Drogak alboratu zituenean, beste adikzio berri batek hartu zuen: Coca-Cola. Balizko amoranteek ere jendearen arreta pizten zuten behin eta berriro, bere lagun Pierre Bergé beti sostengu izan bazuen ere, bai arlo pertsonalean eta baita enpresan ere.
Geroago, bikoteak arteak hartu zuen prezioekin ezin zutela erosten jarraitu esango zuen.
Artearekin zuen debozioak Mondrian, Picasso edo Braqueri omenaldiak egitea eraman zuen, haien lanak bere soinekoetan agertuz. 2008ko otsailean, A Coruñan egindako erakusketa batek hauxe erakutsi zuen, Yvesen lana eta hura inspiratu zuten arte lanak erakutsiz.
2002ko urtarrilean, Yves Saint Laurentek moda diseinua eta pasareletatik erretiratzeko asmoa agertu zuen. Momentuko modak dezepzioa eragin ziola esan zuen eta diruzaletasunak artea alboratzen zuela.
Heriotza eta ondasunen enkantea. Etorkizunerako eragina
2008ko ekainaren 1ean hil zen Yves Saint Laurent Parisen burmuineko minbiziak. 71 urte zituen. Egun batzuk lehenago, Pierre Bergérekin ezkontza zibila egin zuen urteetan izan zuten harremana ofizializatuz. 1992az geroztik aparte bazeuden ere, lagun izaten jarraitu zuten eta oinordetza ziurtatu nahi zuten nonbait.
Yvesen hiletak ez ziren nolanahikoak izan. Hantxe izan ziren Nicolas Sarkozy, Frantziako presidentea, eta bere emaztea, Carla Bruni, YSL firmarako urte askotan lan egindako modeloa. Valentino, John Galliano, Jean Paul Gaultier, Claudia Schiffer, Catherine Deneuve edo Farah Diba bezalako pertsona ospetsuak ere ez ziren faltatu.
Diseinatzailea hil eta gero, arte kolekzioa sakabanatzeko arriskuan zegoen. Bergéren hitzetan, bilduma hura bien artean egindako proiektua zen eta, Yves hil eta gero, zentzua galdu zuen mantentzeak. Christie's firmak Pariseko Grand Palais delakoan egin zuten enkantea otsailaren 23tik 25era bitartean. 733 loteetatik 730 saldu zituzten eta 373 milioi euro bildu. Lehen aipatu dugun Goyaren erretratua ez zen enkantean sartu, Louvreko Museoarentzako donazioa izan baitzen. Era berean, Andy Warholen hainbat obra (Yves eta bere txakurraren erretratuak) Bergéren eskuetan geratu ziren. Aipatzekoa da, enkantean saldu gabe geratu zen obretako bat Picassoren Instrumentos de música sobre una mesa izan zela, balorazio altuenetakoa zuen pintura.
2009ko maiatzean, Nicolas Sarkozy eta Carla Bruni Saint Laurent eta Bergék Babylon kalean zuten etxea erostekotan zebiltzeneko zurrumurrua zabaldu zen.
Saint Laurent izan zen museo batean erakusketa egin zuen lehen moda diseinatzailea; New Yorkeko Metropolitan Museumean.
San Martin (Orozko)
San Martin Orozkoko (Bizkaia) iparraldean dagoen auzoa da.
Mugakideak
Iparraldean Arrugaeta auzoa eta izen bereko mendia, hegoaldean Unibaso auzoa, ekialdean Ibarra (Orozko) eta mendebaldean Zubiaur auzoa mugakideak ditu.
Dalatiidae
Dalatiidae marrazo eskualiformeen familia da, mundu osoko itsasoetan bizi dena.
Genero eta espezieak
FishBaseren arabera, familiak egun 9 espezie ditu, 7 generotan banaturik:
Gliophorus psittacinus
Sinonimoak: Hygrophorus sciophanus, Hygrocybe sciophana.
Haragi mehea, hauskorra, ez da oso egokia janaria prestatzeko.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 4 cm bitarteko diametrokoa, hasieran irregularki ganbila, ondoren zabaldu egiten da titi batekin. Higrofanoa, kolore aldakorrekoa: marroi arrea, ilunagoa erdian ura xurgatuta dagoenean eta marroi-horixka tinduekin lehor dagoenean. Ertz mehea eta irregularra du, ildaskatua.
Orriak: Itsatsiak, zabal, orritxoekin nahasiak, gaztetan hori-berdexka kolorekoak eta gero arrosa koloreko tinduak hartzen dituzte.
Hanka: 5 eta 7 cm bitarteko luzerakoa, zuri-arrosakara kolorekoa tonu berdexkekin goialdean eta horixkekin oinarrian.
Haragia: Mehea, hauskorra, zuri-horixka kolorekoa. Usain eta zapore hautemanezinak.
Etimologia: Hygrocybe terminoa grekotik dator eta kapela hezearekin, esan nahi du.
Jangarritasuna
Ez du sukaldaritzarako balio.
Nahasketa arriskua
Hygrocybe psittacina espeziearekin nahas daiteke, baina hau likatsua da eta berde kolorekoa.
Penzhinita
Penzhinita sulfuro motako minerala da.
Gliophorus psittacinus
Sasoia eta lekua
Udazkenean eta neguan, larreetan eta zelaietan.
Banaketa eremua
Mundu osoa.
Xabier Zubieta
Xabier Zubieta Erkizia (Bera, Nafarroa Garaia, 1973 - † Taillon mendia, Frantzia, 2007ko urtarrilaren 13) alpinista zen. Arantzan bizi zen, emaztearekin eta bi seme-alabekin. Alpinista izateaz gain, Loizate igeltsu enpresako arduraduna zen.
1999an, bere lehengusua Luis Mari Pikabea Zubietak eta berak Gasherbrum II mendia igo zuten. 2001an, Shisha Pangma mendira igotzen saiatu ziren, baina ez zuten lortu eguraldi txarra zela eta. 2003an, bigarren aldiz saiatu ziren baina ez zuten lortu. 2007ko urtarrilaren 17an, Luis Mari Pikabea Zubieta eta Xabier Saralegi Alzaterekin Pirinioetako Taillon mendia eskalatzen ari zela, amildu eta hirurak hil ziren.
Barasoain Eliza
Barasoain Eliza (izen ofiziala: Karmelo Mendiko Gure Amaren Parrokia) 1888an Filipinetako Malolos hirian eraikitako eliza katolikoa da. Manilatik 42 kilometrora dago. Filipinetako eraikin erlijiosorik garrantzitsuenaren titulua lortu du. Filipinetako Lehen Errepublikaren sorrera lekua izan zen, bertan bildu baitzen, 1898ko irailaren 15ean, Malolosko Kongresua, Filipinetako lehenengo konstituzioa idatziko zuena, Malolosko Konstituzioa izenez ezaguna.
Herriak Barasoain Nafarroa Garaiko udalerriaren izena zeraman, ahalik eta 1903ean Malolos udalerriarekin batu zen arte.
Euskadi Roja
Euskadi Roja Espainiako Alderdi Komunistak argitaratutako aldizkaria izan zen. Gehienez gaztelaniaz idatzi bazuten ere, euskarazko artikulu batzuk ere bazituen.
Historia
Astekaria aurrean argitaratzen zuten Bandera Roja ordezkatu zuen eta lehendabizikoz erabili zuen jeltzaleena zen "Euskadi" hitza. 1935ean egoitza Donostiara eraman zuten. Ramón Ormazabal eta Ricardo Urondo izan zituen zuzendariak eta 45.000-48.000 ale saldu zituen. Bilbo erori zenean, Bartzelonan argitaratu zuten eta gero Parisen. Frantziako Gobernuak 1950eko urriaren 27an galarazi zuen.
Alvin Christian Kraenzlein
Alvin Christian "Al" Kraenzlein (1876ko abenduaren 12a - 1928ko urtarrilaren 6a) atleta estatubatuarra izan zen.
Biografia
Milwaukee-n (Wisconsin) jaio zen eta Wisconsin-Madison-eko Unibertsitatean eta Pennsylvaniako Unibertsitatean ikasi zuen. 1897an irabazi zuen titulua, Amateur Athletic Union-eko (AAU) 220 yardako hesi-lasterketa. AAU-ko 5 titulu eta Intercollegiate Association of Amateur Athletes of America-ko 8 titulu irabazi zituen. Parisko 1900eko Udako Olinpiar Jokoetan lau lasterketa irabazi zituen, 60 metroko lasterketa, 110 metroko hesi-lasterketa, 200 metroko hesi-lasterketa eta luzera-jauzia. 1900eko hamarkadaren amaieran erretiratu zen, munduko 6 errekor zituela.
Joko olinpikoen edizio berean lau olinpiar titulu irabazi zituen lehen atleta izan zen. Horrez gain, atletismoan banakako lasterketetan hori egin duen atleta bakarra da.
Edo Aroa
Edo Aroa (江戸時代), Tokugawa Aroa (徳川時代) bezala ere ezagutzen dena, Japoniako historiaren banaketa bat da, 1603ko martxoak 24tik 1868ko maiatzak 3 arte hedatzen dena.
Aro honek Tokugawa shogunerriaren gobernua mugatzen du, Edo shogunerria bezala ere ezagutzen dena, ofizialki 1603an lehen Tokugawa shoguna izan zen Tokugawa Ieyasuk ezarri zuena. Edo Aroa 1868an amaitu zen hamabosgarren eta azken shoguna izan zen Tokugawa Yoshinobuk gobernu inperiala berrezarri zuenean. Edo Aroaren amaiera Aro Inperialaren hasieragatik ere bereizten da.
Shogunaren gobernua eta daimyoak
Ieyasuren armadak Sekigaharako guduan 1600ean mendebaldeko daimyōak garaitu zituen, eta honek ia Japonia guztiaren kontrola eman zion Ieyasuri. Bere etsaien desagerpenaren bidez eta beste daimyo batzuen gaineko kontrol zorrotz baten bidez domeinu sistema bat ezarri ondoren, Ieyasuk bere semea zen Tokugawa Hidetada ezarri zuen shogun bezala, bere burua shogun erretiratu izendatuz 1605ean. Toyotomi familia oraindik mehatxu bat zen bere asmoentzat, eta, ondorioz, hamar urte oso eman zituen familia hori desagerrarazten. 1615ean Toyotomi familiak Osakan zuen gotorlekua Tokugawa familiak suntsitua izan zen.
Haren agintaldian Japoniako lurralde autonomo guztiak aginpide nagusiaren mendean jarri ziren eta Edo hiria (egungo Tokio) inperioko hiri nagusi bihurtu zen. Tokugawa Ieyasuk ezarri zuen sistemari esker Japoniako lurraldeek nolabaiteko autonomia izan zuten eta ordura arteko gizarte egitura goitik behera aldatu zen (neurri bereziak hartu ziren laborariak, biztanleriaren % 80, nekazaritzaz bestelako lanetan has zitezen eta era horretan murriztu egin ziren militarrek zeuzkaten pribilegioak) eta politika haren fruitu hazi zen Japoniako lehen merkatari burgesia. Kanpo harremanetan, bestalde, Txinako eta Europako merkatariekin hasi ziren tratuan Japoniako merkatariak eta misiolari katolikoek bertan egokitzeko baimen berezia lortu zuten. XVII. mende bukaeran, Edo, Osaka eta Kyotoko hiriak eta Nagasakiko portuak handitu ziren, eta gorakada nabarmena izan zuen bertako industria tradizionalak (zeta eta kotoigintza, papera eta portzelana). Laborantza zen, halere, bertako langintza nagusia eta militarren garrantzia handia zen oraindik. Egoera horrek bere horretan iraun zuen XIX. mende erdialdera arte: finantza arazoak garrantzitsuak ziren neurrian, indartsu jarraitzen zuten samurai edo militarrek. Arazo hauek eta mendebaleko herri kolonialisten erasoen mehatxuek ekarri zuten shogunen aginpidearen bukaera, eta inperioa berriz ere nagusitu zen lurralde autonomorik gabeko Japonia batuan. Hitosubashi Keiki edo Yoshinobu izan zen azken shoguna (1867), eta Meiji enperadoreak ezarri zuen berriro inperioko aginpide gorena.
Indian Hills (Texas)
Indian Hills Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hidalgo konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saparmurat Nijazov
Saparmurat Ataievitx Nijazov —haren izena Saparmurad grafiarekin ere ageri da— (Ashgabat, Turkmenistan, 1940 - 2006) turkmeniar politikaria eta 1991tik hil zen arte Turkmenistango diktadorea izan zen. 1962an sartu zen Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistan. 1990ean, Turkmenistango Sobiet Gorenaren lehendakari izendatu zuten. Sobietar Batasuna 1991n desegin eta Turkmenistanek independentzia lortu zuenean, Nijazov errepublika independenteko lehendakari egin zuten; 1992ko hauteskundeetan, garaipen erabatekoa izan zuen, emaitza ofizialen arabera botoen % 99,5 aldeko izan baitzuen. 1995ean berriro berretsi zuten bere karguan, eta 1999an bizi arteko lehendakari izendatu zuen Turkmenistango Parlamentuak.
Magdalenako zubia
Magdalenako zubia Nafarroako Iruñea hiriburuko Magdalena auzoan kokatua dagoen zubi bat da, Arga ibaia zeharkatzen duelarik.
Historia
Mendeetan zehar, milioika erromesek zubi hau zeharkatu dute. Erdi Aroan erromeseak zubi hau zeharkatzen zuten Pirinioko igarotzetik. Gaur egun, oraindik, Done Jakue Bidea egiten duten erromesen Iruñeko sarrera nagusia da.
Ibaiaren ertzean, gurutza bat dago. Gurutza hau 1965. urtekoa da, Santiago de Compostela hiriak Done Jakue Bidearen Lagunen Elkarteari oparitu zionekoa.
Zubia
Magdalena zubia, Interes Kulturaleko Ondasun eta Monumentu Historiko-Artistiko izendatua izan zen.
Narodnaia
Narodnaia (Гора Народная, euskaraz: Herriaren mendia) Uraletako mendirik garaiena da. Errusiako Khanti-Mansi eskualdean kokatua, itsas mailaren gainetik 1.895 m-ko garaiera du. Mendipetik, ordea, 1.772 m goratzen da.
Done Petri zubia
Done Petri zubia Nafarroako Iruñea hiriburuko zubi erromaniko bat da. Done Petri auzoan dago, Vergel kalean, eta Arga ibaia zeharkatzen du, Arrotxapea eta Arantzadi auzoak elkarlotzen dituelarik. Berez, Iruñea osoko zubirik zaharrena da. Garai batean Done Petri Ribas zubia deitu ohi zuten.
Ustez Erromatar Garaikoa omen da, harri hormaz eraikiza izanen zelarik. Erdi Aroan eraldatua izan zen, gaur egungo itxura hartuz. Zirkulu erdiko hiru begi ditu. Zubi honen ondoan harrizko gurutze bat dago, Dona Grazia zubiaren ondoan dagoenaren berdin-berdina.
Milutze zubia eta Magdalenako zubia geroagokoak direla uste da, eta, antza denez, Erdi Aroan Iruñean bi zubi bakarrik zeuden: bata Argaren gaineko hau eta bestea Sadarren gainekoa.
Magdalenako zubia
Zubia
XII. mendean eraiki zen, geroago gotikoan aldatzeko (XV. mendean) eta azken birmoldaketa 1963an egin zen.
Izena Magdalena auzotik datorkio. Done Jakue Bidearen gune garrantzitsua izateaz gain, Arga ibaiaren parkearen zati da.
Farmersburg (Indiana)
Farmersburg Indianako herri bat da. Sullivan konderrian kokatua dago. 2010ean 1,118 biztanle zituen, 1.92 kilometro koadrotan banatuta.
Santa Croce (Venezia)
Santa Croce (venezieraz Santa Cróxe) Veneziako sei sestiereetako txikiena da.
Izena Santa Croce elizatik datorkio, Jesukristo gurutziltzatua izan zen gurutzearen omenez.
Historia
Napoleonen garaian, Santa Croce eliza eraitsi zen. Gainera, 1933an Venezia eta lur lehorra lotu zituen zubiak (Ponte automobilistico della Libertà delakoak) eragin handia izan zuen auzoan: Stazione Marittima eraiki, Piazzale Roma eremua sortu, Rio Novo ireki eta Tronchetto parking-uhartea eraiki. Hau da autoz ibili daitekeen auzo bakarra, nahiz eta bertako eremu oso urrian izan.