cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marco Polo
Mongoliara bidean
Geroago Txinara heldu ziren, eta Kubilai Khan ezagutu zuten. Khanek Txinaren eta Europa kristauaren arteko merkatuaren monopolioa eskaini zien, eta horren ordainez eskatu zien ehun bat jakintsu eta artista bidal zitzaten kristauen Inperioa ilustratzeko. Aita Santuari mezu bat helarazteko ardura zeukaten, hark, 1250etik hara, Txinako tribu horietan (Mendebaldekoek tartaroak deitzen zituzten, garai hartan) ikusten baitzuen Islmaren kontra borrokatzeko aliatu aukera bat.
Asiarako itzulera prestatzen
Ez dago argi Niccolò eta Maffeo Kubilaien egon ziren 1265ean edo 1266an, ala Xanadun bildu ziren Kublai Khanekin. Hain zuzen, Khanek, Mendebaldeari zegozkion gaiak Xanaduko udako egoitzan lantzen zituen. Ez ziren luzaroan egon han, hainbat eginkizun eman zizkietelako: Inperio Mongolaren enbaxadore gisa bidali zituzten Aita Santuarengana. Mediterraneora itzuli zirenean, Aita Santua hil berria zen, eta hiru urte iragan ziren berria aukeratu artean.
Asiara itzuli zirenean, Marco gaztea lagun, ezin izan zituzten ehun jakintsu eraman berekin. Horren ordez, Jerusalemgo olio santua (Jesu Kristoren erreplikatzat hartzen dena) eraman zuten, itxura guztien arabera Marcok berak soinean zeramana. Kublai Khanek mandatariak bidali zituen haiengana, beharbada kristautasunaren ohoretan. Kublairen kide asko kristau siriakoak ziren.
Marco Poloren Ibilbidea
Ibilbide zehatza egitea zaila da hainbat arrazoirengatik. Lehenik eta behin, narrazioaren helburua ez da bidaiako egunkari bat ematea, baizik eta irakurleari bere arrarotasunagatik interesatzen zaizkion bistako gauzen deskribapena. Testu idatzi batean, gertaerak gertatu eta hogei urte baino gehiagora, zehaztasunik ezak oso ulergarriak dira. Azkenik, zeharkatutako hiri asko desagertuta egon daitezke, edo izen aldatua ikusi dute, batzuetan hainbat aldiz, Txinan gertatzen den bezala: Quinsai gaur Hangzhou du izena; Campision Kan-tcheou bihurtu da eta ondoren Zhangye; Sing-acion Shachou izan zen eta gero Dunhuang; Carcan Shaccihe bihurtu da; Ciarciam Qiemo da gaur egun; Quengianfuk King-tchao izena hartu zuen Xi'an bihurtu aurretik
Hau da hainbat egilek proposatutako mapa hau da:
Marko Poloren liburua
Marco Poloren bidaiak kontatzen dituen liburuari Devisement du Monde (1298) izenburua eman zion Rustichello da Pisak, baina ondorengo argitalpenetan Il milione (Miloia) izena izan zuen. Ekialdeko herrietako ohiturak, geografia eta etnografiari buruzko lehen dokumentazio xehetzat hartua da Marco Poloren liburua. XVI. mendean Italian zehar zabalduak zeuden Il milione liburuaren eskuizkribuak, eta arrakasta handia izan zuten hango kontakizunek. Jatorrizko liburuaren kopiarik ez da. 140 bat aldaera bildu dira dozena bat hizkuntzatan, eta desberdintasun ugari da batetik bestera. Marco Poloren berrien sinesgarritasuna zalantzan jarri da askotan, baina ikusi eta entzun zuena kontatu zuela uste da.
Aduana zaharra (Getaria)
Aduana zaharra Gipuzkoako Getaria udalerrian dagoen eraikin bat da. Getariako Alde Zaharran dago, Getariako portuaren gain, Katrapona plazan, garai batean Estella-Arpatarren etxea zegoen solairuaren eta Almiranteen kaleko etxeen alboan.
Ngerchelchuus
Ngerchelchuus (242 m) Ozeaniako mendia da. Palauko tontorrik altuena da.
Izena
Bertan izen generikorik gabe erabiltzea arrunta da. "Mendi" generikoarekin lagunduta Rois Ngerchelchuus (palaueraz) eta Mount Ngerchelchuus (ingelesez) deitzen da; Ngerchelchauus aldaera ere baliatzen da eta (Mount) Makelulu izena ere ematen zaio.
Jakingarriak
Munduko 53 plaka tektonikoetatik Palau Karolinetako plakan dago. Ngerchelchuus plaka horretako mendirik garaiena da; plaka tektonikoetako sapaien artean baxuena da.
Igoera
Mendira hurbiltzeko errepideak oso txarrak dira eta espedizioak bertako gida baten laguntza eskatu ohi du; hala ere berez posible da Imeongetik (Ngaremlengui estatuko hiriburua) gailurrera 4x4 ibilgailuz edo oinez heltzea.
Aduana zaharra (Getaria)
Hirurteko Liberalan zehar gune honetako etxe batean Hego Euskal Herriko lehenengo espainiar aduanetako bat ezarri zen. Bertan aduana jartzeko kudeaketak Napoleondar Gerretako estratega nabarmenetakoa eta jaiotzez Bergarakoa zen Gabriel Mendizabalek burutu zituen.
Santa Ana (Bilbo)
Santa Ana Bilboko auzune bat da, Basurtu-Kastrexana errepidearen alboan dagoena, Basurtuko Ospitale zibilaren aurrean hain zuzen.
Bere jatorria 1928 urtekoa da. Urte horretako martxoaren 2an, Euskalduna ontziolako eta Basurtuko Ospitale zibileko langile multzo bat elkartu ziren, eta elkarte bat sortzea erabaki zuten, haien etxebizitza familiabakarrak eta merkeak eraikitzeko. Garai horretan Santa Anaren nahi berberarekin beste elkarte batzuk agertzen ziren, adibidez, "Santiago Auzoa", "Loruri", edo "Unión Begoñesa".
48 etxebizitza eraikitzea lortu zuten, eta "Santa Ana Kooperatiba Elkartea" sortu zen.
Marco Polo
Marko Poloren liburua
Marco Poloren liburuak batez ere kontatzen du Kubilai Khanen inperioa nolakoa zen. Liburuak aipatzen ditu Errusia, Erdialdeko Asia, Iran eta Afganistan, Kubilai Khan zelako hango lurretako gobernatzailea. Japonia, Vietnam eta Birmania aipatzen ditu Kubilai Khan enperadoreak armada igorri zuelako leku haietara. Sri Lanka, India eta Madagaskar hegoaldea ere aipatzen ditu: enperadoreak mandatariak bidaltzen zituen hara, haien mendekotasuna lortzeko asmoz. Indiako ozeanoko, Indiako, Arabiako eta Afrikako kostaldeaz ari zenean, Txinak hara igortzen zituen merkantziengatik izan zen. Hots, Kubilai Khan zen liburuaren gai zentrala. Horregatik, zenbait eskuizkributan Khan Handiaren liburua izenburua jarri zen.
Historialari batzuen arabera, liburu hori entziklopedia bat zen edo geografia bat. Beste batzuen ustez, aldiz, Kubilai Khanen kronika liburu bat, printze ispilu bat edo merkatari liburu bat. Eta badira erreportajetzat jotzen dutenak ere.
Bertsio zaharrenak
Ez dago jatorrizko bertsioa zein zen ziurtatzeko modurik, lehen eskuizkribuen arteko diferentzia nabarmenak badirelako. 150 bat ale badaude hainbat hizkuntzatan. Inprenta asmatu aurretik, ohikoa izaten zen akatsak egitea aleak kopiatzerakoan edo itzulpenak egiterakoan. Horregatik dago ezberdintasun ugari ale batetik bestera. Dagoen eskuizkribu zaharrena italiera kutsu handiko antzinako frantsesezkoa da. Badago beste bertsio zahar bat ere, hala nola Giovanni Battista Ramusio italarriaren itzulpena (1559an inprimatua) eta Toledon (Espainia) dagoen XV. mendeko latinezko bertsio bat. Antzinako frantsesezko beste bertsio bat, 1350ekoa, Suediako Liburutegi Nazionalean dago.
Bertsio zaharrenetako bat da Iter Marci Pauli Veneti, Francesco Pipino fraide predikariak 1302an latinera egindako itzulpena, Marco Veneziara itzuli eta urte gutxira. Kontuan hartuta garai hartan latina zela kultura hizkuntza zabalduena eta autoritatea zeukana, uste da Rustichelloren testua latinera itzuli zutela Predikarien Ordenaren borondatez. Horri esker, liburua Europa osora zabaldu zen.
Geroztik atera diren eta gaur egun ezagutzen diren edizioak hainbat bertsio eta itzulpenen artean osatutakoak dira, adibidez R.E. Latham-ek ingelesera itzulitakoa 1958an. Bertsio guztiek, halaber, ez dute luzera bera. Adibidez, Toldoko katedraleko liburutegian aurkitutako latinezko bertsioaren itzulpen bat, Paul Pelliot eta A.C. Mouleem 1938a ingelesera itzulitakoa, beste bertsioak baino %50 luzeagoa da.
Itzulpenak
Liburua Santaellak itzuli zuen gaztelerara, 1503an. Bertsio hartan oinarrituta, John Frampton-ek ingelesera itzuli zuen 1579ean.
Narrazioa
Liburuaren hitzaurreak deskribatzen ditu Marco Poloren aita eta osaba, Berke Khan printzearen bizilekua zen Bolgharrera iristen. Urte bat geroago, Ukekera joan ziren, eta handik Bukharara. Han jaso zuten Kublai Khanekin biltzeko gonbidapena. Hura ez zen sekula bildu europarrekin. 1266an iritsi ziren Kublai Khanen egoitzara, Dadura (gaur egungo Pekin). Kublaik hainbat galdera egin zizkien Europako sistema juridikoaz eta politikoaz. Aita Santuaz eta Erromako elizaz ere galdetu zuen. Elkarrizketaren ondoren, Aita Santuari emateko gutun bat utzi zien, Zazpi Arteak (gramatika, erretorika, logika, geometria, aritmetika, musika eta astronomia) ezagutzen zituzten ehun kristau bidaltzeko eskatuz. Baina Klemente IV.a Aita Santua 1268an hil zen, eta tarte luzez ez zutenez haren ordezkoa izendatu, itzulera bidaia atzeratu zen. Niccolò eta Maffeo Polo Veneziara itzuli ziren. Marcok, 15 edo 16 urte zeuzkala, orduan ezagutu zuen aita.
1271n abiatu ziren berriz Asia aldera, Marco Polorekin batera. Akreraino nabigatu zuten, eta handik gamelu gainean abiatu ziren Ormuzeko porturaino. Handik itsasontziz joan nahi zuten Txinara, baina hango ontziak ez zeuden egoera onean, beraz lurreko bideetatik jarraitu zuten, zetaren bidean barrena.
Bidai hartan, une batez, merkatari ibiltarien karabana batekin batu ziren. Baina gaizkile batzuek karabana hari eraso egin zioten, harea ekaitza batez baliatuta. Polotarrek lortu zuten borrokatzea eta ihes egitea ondoko hiri batera, baina erasoan karabana hartako kide asko hil ziren eta beste asko esklabo hartu zituzten.
Liburuaren gainerako zatietan, Marco Polok Txinan eta Birmania hegoaldean egindako hainbat inperio-bisitari buruz idatzi zuen. Polotarrek Mongoliako auzitegiaren errespetua lortu zuten, eta horregatik Kublai Khanek atzera bota zuen itzultzeko eskaria. Polotarren kezka, ordea, segurtasunez itzuli ahal izatea zen, pentsatuz Kublaien balizko heriotza baten ondoren, haren etsaiek aurka egingo zietela.
Rankin (Illinois)
Rankin  Illinoiseko herri bat da. Vermilion konderrian kokatua dago. 2010ean 561 biztanle zituen, 1.5 kilometro koadrotan banatuta.
Santa Ana (Bilbo)
Jaiak
Santa Anan ospatzen diren jaiak hurrengoak dira: San Juan (ekainaren 21a) eta Santa Ana (uztailaren 26a).
Komunikabideak eta beste azpiegiturak
Gaur egun, Bilboko irteera eta sarrera berriak, eta FEVEren trenbidearen lurperatze-lanak burutzen ari dira auzoaren inguruan, eta auzoaren azpiegiturak eta zerbitzuak mugatuta daude. Baina lan hauek amaitzean, Santa Ana Kooperatiba Elkarteak kanpoan egiteko lekua, parkea, kulunkak, eta etxe-txokoa, elkartzeko, haur-ekintzak edo batzordeak dauka antolatzeko.
Marco Polo
Narrazioa
1292an, Pertsiako subirano Kublaien iloba txikiak ordezkariak bidali zituen Txinara, harentzako balizko emazte bat aurkitzeko eskatuz. Polotarrak haiekin itzuli ziren Pertsiara. Singapurreko porturantz nabigatu zuten, gero Sumatrara joan ziren eta handik Jaffnako Point Pedro portura. Azkenik, Arabiako itsasoa zeharkatu zuen, Ormuzera heltzeko.
Itzulera bidaiak bi urte iraun zuen. 600 lagunek bidaiatu zuten, baina haietatik 18 baizik ez ziren atera bizirik (Polotarrak barne). Ezkontza jaian egon ziren eta handik joan. Ormuzetik lur-bidez joan ziren Trebizondeko portura (oraingo Trabzon), Itsaso Beltzaren bazterrera.
Txina barruko bidaiak
Marco Polo hainbat tokitan ibili zen 1271tik 1295era, Mongoliako enperadorearen ordezkari gisa. Haren aginduei erantzuten zien, eta ez zen Mongoliako gobernuaren edo administrazioaren menpeko edo ordezkari. Hauek izan ziren bere misioak:
•    Ganzhou-ra (oraingo Zhangye) joan zen, mendebaldera. Kubilai Khanek hara igorri zuen “errege arteko auzi garrantzitsu batzuetarako mezulari gisa, oso-oso urruneko lur batera, Caregian izeneko hirira”. Sei hilabete eman omen zituen haraino iristen. Han ikusi zuen berrikuntza oro adi jarraitu zuen, gero enperadoreari txosten zehatza egin ahal izateko. Horri esker “Marco Polo jauna” deitua izatea lortu zuen.
•    Bigarren aldiz joan zen Ganzhou-ra; aldi hartan, osabarekin. Urte batez egon zen han, Harresi Handiaren mendebaldeko muturrarekin muga egiten duen hirian (Liburua 61).
•    Yangzhou-ra joan zen, eta hiru urtez egon zen han. Hiri hura mongoliarrek konkistatu berria zuten, eta Marco Polok hartu zuen hango gobernatzailearen lekua.
•    Hangzhou-ra joan zen Quinsayko portuko finantza kontrola egitera, ziurtatzeko diru-zainak ez zirela enperadorea engainatzen ari.
•    Indiara joan zen, baina Marco Polok ez zuen xehetasunik eman bidaia hari buruz.
•    Yunnan-era (Txinako hego-ekialdera) joan zen, beharbada, baina ez da baieztatua.
•    Tibet-era joan zelako ustea ere badago, hango ohiturak, erlijio errituak eta tenplu budistak deskribatu zituelako.
•    Vietnamera, Birmaniara eta Indietara joan zen enbaxadore gisa, itsaso bidez. Bi urteko ibilbidea izan zen.
•    Printzesa bat lagundu zuen Iranera, eta Europako estatuei mezu bat eramateko ardura izan zuen. Halaber, bidaia hura izan zen Italiarako itzulera bidaia.
Marco Polo Sichuanera (Lib 115), Birmania barnealdera eta Yunnan-eko ibarretara ere joateaz gain, Txinako hegoaldeko eskualdeak ere bisitatu zituen. Txinako bazter guztiak ezagutu zituen, bai kostaldeko hiri jendetsuak, ipar-mendebaldeko lur lehorrak edota erdialdeko ibar baztertuak.
Merkantziekiko interesa
Batetik, bere liburuan, xeheki deskribatu zituen Mongoliako auzi politikoak eta ekonomikoak, posta zerbitzua, dirua, prezioak eta abar. Diru-paperei aukera izugarria ikusi zien. Hango enperadoreak metal preziatuak, harribitxiak, urrea eta zilarra jasotzen zituen eta billetetan ordaintzen zituen. Ikatzaren eta amiantoaren erabilera ere deskribatu zuen. Indian behientzat zaukaten errespetuaren berri ere eman zuen.
Sozietate (argipena)
Sozietate hitzak adiera zenbait ditu:
Marco Polo
Merkantziekiko interesa
Marco Polok interes berezia zeukan harribitxiengan. Persian turkesak ezagutu zituen, Afganistan iparraldean lapis lazuli harri urdin biziak eta errubi gorri diztiratsuak. Sri Lankako lurretan ere aurkitu zituen errubiak, zafiroak , topazioak eta ametistak. Indian, aldiz, perlak aurkitu zituen.
Halaber, espeziak interesez bilatu zituen. Kanela, jengibrea eta antzekoak , intxaur muskatuak , azafraia , piperbeltza edota, iltzea. Hainbat oihal mota ere deskribatu zituen, haiek ekoizteko hango teknikekin batera.
Jenne
Jenne Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Marco Polo
Ikerlari lanak
Ez dago erabat frogatuta Txinako dokumentu horietan agertzen den pertsona Marco Polo bera zela, baina Marco Poloren bidaietako kapitulu batean xeheki azaltzen dira Ahmad Fanakatiren hilketari buruzko xehetasunak.
Jenne
Mugakideak
Jennek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Marco Polo
Oroigarriak
Marco Polo ardia, Ovis ammonen azpiespeziea, esploratzaileren izena jarri zioten, izan ere Pamir Mendiak igaro zituenean deskribatu zituen 1271ean.
Veneziako aireportuak bere ibilbide zena darama, Venezia-Marco Polo aireportua.
Barranco de la Torre
Barranco de la Torre (108. partzuergoa: Melida-Murelu Konde) Nafarroa Garaiko partzuergo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdeaeskualdean.
Melida eta Murelu Konde herriek partekatzen dute partzuergo hau.
Geografia
Barranco de la Torre Erdialdea eskualdean dago, Aragoiko Erribera eremu naturalean.
Inguru naturala eta kokapena
Partzuergoa Erriberriko merindadean dago, Bardeatik iparraldera, eta Erriberritik hamar kilometro hegoaldera. Herrira heltzeko N-121 errepidea hartu behar da Kaparrotsu edo Erriberri abiapuntutzat harturik.
Geografiaren aldetik, Aragoiko Erribera eskualdean dago, hau da, Aragoi ibaiaren ibilguaren behereneko aldean.
Klima eta landaredia
Barranco de la Torreko klima mediterraneo kontinentala dauka. Urteko batez besteko tenperatura 14 gradukoa (aldaketa termiko handiarekin) eta prezipitazioak 400 eta 500mm bitartekoak dira. Urteroko egun euritsuak 60-70 baino ez dira izaten. Prezipitazioak nahiko irregularrak dira urte osoan zehar (ekainekin abuztura hiru hilabete idor daude), eta orokorrean ugariagoak dira udaberri eta udazkenean. Haizerik ohikoena iparreko ziertzo haizea da; eta, uda garaian, hegoaldekoa.
Partzuergoa iparraldean klima mediterraneoari dagozkion espeziak aurki daitezke, zumelak batez ere, eta hegoaldean, txapardi eta pinuak. Horrez gain, igeltsua ugaria den hegoaldeko lurretan, landare gipsikola eta halofiloak ageri dira.
Estazio meteorologikoa
Murelu Konde edo Melida udalerrietan ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Kaparrotsu pareko udalerrian, estazio bat dagoen, itsasoaren mailatik 303 metrora, Nafarroako Gobernuak 1929n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
NGC 5587
NGC 5587 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Osbornita
Osbornita elementu natiboak motako minerala da eta osbornita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Osbornita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 8,5 da.
Interes tasa
Teoria ekonomikoan, interes tasa diruaren prezioa da. Zordunak kredituan jasotako kapitalaren ordainetan hartzekodunari (gehienetan, bankuak edo aurrezki-kutxak) zorraren printzipala bihurtzeaz gain, ordaindu beharko lizkiokeen kopuruak kuantifikatzeko modua da. Interes bakuna edo interes konposatua izan daiteke.
Interes-tasak entitate finantzarioen likideziaren eta agintari monetarioen aurreikuspenen arabera fluktua dezake. Orain, Europako Batasuneko 25 estatuentzako agintaritza monetarioaren egoitza Europan dago, eta Europako Banku Zentralak erabakitzen du. Interes-tasa hori hainbat txikiagoa izango da zenbat eta handiagoa den likidezia eta zenbat eta handiagoa den produkzio-jarduera edo krisi baten ondoko errekuperazioa bultzatzeko asmoa. Une honetan, interes-tasak behetik dabiltza.
Operazio-moten arabera, ezberdintasun handiak izaten dituzte interes-tasek. Hala, izan daitezke edo finkoak, denboran zehar aldatzen ez direnean, edo aldakorrak, Libor edo Mibor tasaren oinarrizko erreferentziaren arabera.
Kontzeptuaren Historia
Erdi Aroko Europan, doktrina katolikoaren influentzia zela eta, interes kobroa, kontzeptu onartezina bihurtu zen. Hau, denbora jabetza jainkotiarra zela uste zutelako gertatzen zen. Geroago, Tomas Akinokoaren ustez, interes kobroa, kobro bikoitza zen: gauza batengatik eta gauza hori erabiltzegatik. Hori zela eta, interes kobroa, lukurreri pekatu bezala ikusia izan zen. Pentsamolde hau, Pizkunde garaian aldatzen hasi zen.
Pizkundean, maileguak batez ere kontsumorako izateari utzi zioten eta herri eta hirien garapenean paper garrantzitsua izaten hasi ziren. Hau ikusirik, Salamankako eskolak interes ikuspegi berri bat proposatu zuen: dirua jasotzen duena, etekina lortzeko egiten badu, dirua ematen duena etekin horren zatia lortzeko eskubidea izan behar zuela adierazi zen, arriskua jasan eta diru hori erabiltzeko aukera ez baitu.
Proposamen berri hauekin, dirua salgai bat bezala hautematen hasten da. Martin Azpilikuetaren ustez, pertsona batek nahiago du ondasun bat orain jaso, etorkizunean jaso baino. Lehentasun honek, balioaren desberdintasun bat suposatzen du.
Aro modernoa
Interes tasei buruzko lehenengo ikerketa formalak, Mirabeau, Jeremy Bentham eta Adam Smithen lanetan dute oinarria, ekonomia klasikoen teorien jaiotzaren bitartean. Hauentzako, dirua, eskaria eta eskaintzaren legera dago helduta, hala, diruaren prezioan bihurtuz.
Ikerketa horiek, lehenengo aldiz, Frantziako Banku zentralari, interes tasak kontrolatzeko baimena ematen diote diruaren eskaintzaren (zirkulazioan dagoen diru kopuruaren) bidez 1847a baino lehenago.
XX.mendearen hasieran, Irving Fisher ikerketa hauetara batzen da, interes tasei eragiten dioten beste zenbait aldagai aztertuz eta interes tasa nominalaren eta errealaren arteko ezberdintasunak sartuz. Fisher-en ustetan, interes tasak, ondasun baten etorkizuneko balioaren eta gaur egungo prezioaren arteko funtzioa neurtzen du.
Gaur egun, interes tasaren ikuskera, akademikoen eta finantza erakundeen artean, John Maynard Keynes eta Milton Friedmanek asko eragiten dute.
Interes-tasa moneta politikaren tresna gisa
Estatuaren moneta politikaren ikuspegitik, interes tasa altu batek aurrezkia sustatzen du eta interes tasa baxu batek kontsumoa. Honela estatuek interes tasetan esku hartzen dute aurrezki edo kontsumoa sustatzeko, helburu makroekonomikoen arabera.
Nagpur
Nagpur (maratheraz: नागपूर Nāgpur) Indiako hiria da, Maharashtra estatuko hiriburua. 1.219.461 biztanle zituen 1990ean. Bombaytik Kalkutarako erdibidean dago, goi-ordoki zabal batean. Katolikoen eta anglikanoen apezpiku-egoitza da. Aipagarriak dira zenbait tenplu eta hilobi. Aireportua eta unibertsitatea ditu. Garrantzi handiko merkataritza-, burdinbide- eta administrazio-hiria da. Ehungintzarako eta burdinbide-garraiotarako makinak, papera, lehergailuak, kotoizko eta artilezko oihalak eta altzariak egiten dira, batez ere.
Interes tasa
Interes-tasa moneta politikaren tresna gisa
Aurrekoa kontutan izanik, interes tasa errealak, publikoari finkaturik gelditzen dira hurrengoengatik:
Bankako Interes tasak
Bankako kontestuan, bi interes tasa mota ezberdinekin lan egiten da:
Interes-tasa nominalak eta errealak
Interes-tasak, inflazio tasaren arabera ezartzen dira. Interes-tasa nominalak, prezioen hazkundea barne hartzen du (inflazio tasa) eta interes-tasa erreala (non mailegu-emaileak dirua irabazten duen). Interes-tasa nominala inflazio tasaren berdina denean, mailegu emaileak ez du ez irabazi ez galerarik izango eta etorkizunean itzuliko den balioa, gaur egungo diruaren balio berdina izango du. Interes-tasa nominala baino handiagoa den inflazio tasa batek, interes tipo erreal negatiboa ekarriko du eta ondorioz, inbertsorearentzat errentagarritasuna negatiboa izango da.
Interes tasa finkoa eta interesa tasa aldakorra
Interes tasa finko eta aldakorren kontzeptua hainbat finantza, ekonomia eta hipoteken eragiketetan erabiltzen dira.
Squaliforma virescens
Squaliforma virescens Squaliforma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Interes tasa
Interes tasa finkoa eta interesa tasa aldakorra
Interes tasa aldakorraren erabilpenean, interes tasa denboran zehar aldatzen da. Denbora jakin bakoitzari aplikatzen zaion interes aldakorrak 2 zifra izango ditu eta hurrengoen gehiketaren emaitza da: erreferentziazko indize edo intere tasa (ad. Euriborra) eta portzentaia diferentziala.
Merkatuko interes tasak
Merkatua, non baloreak negoziatzen dira, hala nola, bonoak, akzioak, futuroak, etab., eskaera eta eskaintzaren eraginez, aktibo mota bakoitzarentzat interes tasa bat finkatzen du, hurrengo faktoreen menpe dagoena:
Interes tipoen aspektu makroekonomikoak
Makroekonomiak, interes tipoek ekonomiaren beste aldagai batzuetan izan ditzaketen eraginetan ere du interesa, besteak beste:
V. Euskal Herria Txapela 2020-2021
V. Euskal Herria Txapela 2020-2021 Euskal Herria Txapela futbol txapelketaren bosgarren ekitaldia da.
Courmont (Saona Garaia)
Courmont Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Courmont udalerrian erroldatutako biztanleak 104 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 58 etxebizitza zeuden, 46 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 57etxeak ziren. 46 etxebizitza nagusietatik 43 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 41 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 68 ziren, horien artean 51 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 51 pertsona aktiboetatik 47 lanean zeuden (25 gizon eta 22 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 jatetxe.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sturisoma aureum
Sturisoma aureum Sturisoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Tremont City (Ohio)
Tremont City Ohioko herri bat da. Clark konderrian kokatua dago. 2010ean 375 biztanle zituen, 0.66 kilometro koadrotan banatuta.
Coniophanes sarae
Coniophanes sarae Coniophanes generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
3375 Amy
3375 Amy asteroide baten izena da. maiatzaren 5ean aurkitu zuen C. S. Shoemaker-ek Palomar Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 JY izena zeraman. Ondoren Amy omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3375 Amy asteroidearen orbitak batezbeste 2,914 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,744 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,085 distantziara. Eszentrikotasuna 0,059 da, eta makurdura orbitala 1,3ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.6 da.
NGC 5592
NGC 5592 galaxia bat da, Hydra konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Ixtar
Ixtar (𒀭𒈹100x20px|DINGIR 100x20px|INANNA) Mesopotamiako mitologian maitasunaren, bizitzaren, ugalkortasunaren eta gerraren jainkosa babiloniarra zen, baita garrantzi gutxiagoko zenbait gairen patroia ere. Sumerren Inanna bezala ezagutzen zen, antzinako Armenian edo Urartun Anahit bezala eta Astarte bezala Kanaanen, Fenizian eta abrahamdar erlijioetan. Ixtarrek edo Inannak Jainkosa amaren eredua irudikatzen du.
Sumerian Inanna bezala ezagutzen zen, eta ondoren baita Babilonian ere, eta hiri honek bere eragin kulturala izan zuen Ekialde Ertain guztian Zeruko Erregina eta Lurreko Anderea ohorezko tituluak jasotzen ditu.
Joseph Campbellen iritziz, xtar/Inanna, Tammuz jainkoari bularra ematen diona, Afrodita jainkosa bera da, baita Isis egiptoar jainkosa ere, Horus elikatzen duena.
Abril Zamora
Abril Zamora (Cerdanyola del Vallès, Katalunia, 1981eko azaroaren 11) kataluniar aktorea, zuzendaria eta gidoilaria da.
Ransom (Illinois)
Ransom  Illinoiseko herri bat da. LaSalle konderrian kokatua dago. 2010ean 384 biztanle zituen, 2.59 kilometro koadrotan banatuta.
Rafael Olarra
Rafael Andrés Olarra Guerrero (1978ko maiatzaren 26a) atzelari gisa jokatu zuen futbolari ohia da.
Karrera
Olarrak Audax Italianon hasi zuen bere ibilbidea. Gero, Universidad de Chile- n egon zen, non bere buruari izena eman eta selekzioan jokatzen hasi zen.
2005-06 denboraldiaren hasieran Club Deportivo Universidad Católicatik Maccabi Haifa klubera transferitu ondoren, Olarra Maccabiren defentsan kontuan hartu beharreko indar gisa ezarri zen. Olarrak 1998ko urtarrilaren 31n egin zuen debuta nazioartean, Iranen aurka.
Erretiroaren ostean
Erretiroa hartu ondoren, Fox Sports Chilen lan egin zuen kirol-esatari eta telebista-aurkezle gisa 2019ra arte Ondoren, ESPN sartu zen.
Trenton (Ohio)
Trenton Ohioko hiri bat da. Butler konderrian kokatua dago. 2010ean 11,869 biztanle zituen, 11.82 kilometro koadrotan banatuta.
Oscarkempffita
Oscarkempffita mineral bat da eta lillianita homologous series taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Oscarkempffita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.
Sainte-Anne (Gers)
Sainte-Anne Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sainte-Anne udalerrian erroldatutako biztanleak 101 ziren. Familiak 34 ziren, horien artean 17 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 17 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Koadratiko (argipena)
Koadratiko izenondoa matematikan maiz erabiltzen den terminoa da, karratuei buruzkoa dena izendatzean edo, maizago, berreketaren kasuan, zerbait karratura jaso edo berbitu egiten denean. Adiera zenbait ditu:
Sainte-Anne (Gers)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Estación Central
Estación Central Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Santiagoko metropolitar eskualdeko Santiago probintzian dago. 2002ko erroldan, 121.282 biztanle zituen.
Sainte-Anne (Gers)
Etxebizitza
2007an 41 etxebizitza zeuden, 34 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 40etxeak ziren. 34 etxebizitza nagusietatik 25 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek hitu gela zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 22 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 argiketaria zen eta 1 apaindegia.
2000. urtean Sainte-Anne udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 448 hektarea erabiltzen.
3376 Armandhammer
3376 Armandhammer asteroide baten izena da. urriaren 21ean aurkitu zuen L. V. Zhuravleva-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1982 UJ izena zeraman. Ondoren Armand Hammer omentzeko izena eman zitzaion.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.5 da.
Buzancy (Ardenak)
Buzancy Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Labico
Labico Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Buzancy (Ardenak)
Biztanleria
2007an Buzancy udalerrian erroldatutako biztanleak 369 ziren. Familiak 162 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 47 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 47 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Labico
Mugakideak
Labicok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Buzancy (Ardenak)
Etxebizitza
2007an 202 etxebizitza zeuden, 158 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 179 etxeak ziren eta 23 apartamentuak ziren. 158 etxebizitza nagusietatik 112 bere jabearen bizilekua ziren, 38 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 12 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 107 etxek bost zituzten. 117 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 76 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
SEAT Toledo
SEAT Toledo SEATek 1991n sortutako sedan klaseko kotxea da.
Toledo hiriaren izena daraman kotxe honek lau belaunaldi ezberdin ditu. Mladá Boleslaven egiten dute Txekian.
Buzancy (Ardenak)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 231 ziren, horien artean 170 aktiboak ziren eta 61 inaktiboak ziren. 170 pertsona aktiboetatik 150 lanean zeuden (89 gizon eta 61 emakume) eta 20 langabezian zeuden (9 gizon eta 11 emakume). 61 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Buzancy udalerrian 163 unitate fiskal zeuden, 383 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.567 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 35 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 7 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 2 albaitariak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 okindegiak eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Buzancy udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.364 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Ekialdeko Blokea
Gerra Hotzean, Ekialdeko Blokea, baita Sobietar Blokea edo Bloke sozialista ere, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunak zuzenduriko estatu sozialisten multzoa izan zen, Estatu Batuek eta Mendebaldeko Europak osaturiko Mendebaldeko Blokea arerio nagusia zuena.
1945ean, Bigarren Mundu Gerraren amaieran hasi eta 1991ko uztailaren 1ean Pragan Varsoviako Ituna desegin zutenean amaitu zen. Urte bereko abenduaren 25ean SESB bera ere desegin zen.
Altzairuzko Oihalaren ekialdean (Jugoslavia izan ezik) Erdialdeko eta Ekialdeko Europako herrialdeek sortu zuten (hortik datorkio "Ekialdeko" izenondoa), Elkarren Laguntza Ekonomikorako Kontseilua eta Varsoviako Itunaren kideak zirenak.
Jugoslaviako Errepublika Federal Sozialista ez zuen inoiz Ekialdeko Blokean eta Varsoviako Itunean parte hartu, estatu sozialista izan arren. Josip Broz Titok zuzenduriko estatua, berriz, Lerrokatu Gabeko Mugimenduaren soretzaileetako bat izan zen.
Albaniako Herri Errepublikak ere ez zuen blokean parte hartu. 1960ko hamarkadan SESBetik at eta Txinako Herri Errepublikarekin bat egin zuen.
Beste kontinenteetan, Kuba, Txina, Ipar Korea, Vietnam, Angola, Mozambike, Etiopiako Herri Errepublika Demokratikoa, Afganistango Errepublika Demokratikoa eta beste herrialdeek lotura estua izan zuten Blokearekin, baina, berez Europako erakundea izan zen.
Kastro
Kastroa edo gazteluzaharra historiaurreko gotorleku mota bat da. 300 eta 600 metro arteko garaieran egoten dira sarritan, haranen arteko igarobidea militarki kontrolatzeko. Eremu akademikoan eremu gotortuak, esparru edo barruti gotortuak (edo sinpleki barrutiak) , herri harresituak edo herri gotortuak terminoak maiz erabiltzen dira. Dena den, izen guztiak ez dira sinonimoak, barruti gotortu bat, erromatar gotorleku militar bat (castrum) bat izan baitaiteke, Bizkaiko Ilunzar, adibidez.
Eskuarki Erromatar Garai Aurrekoa izan ohi da, nahiz eta batzuk erromatartze garai hasieran iraun zuten eta ondorengo garaietan eraikitako adibideak ere badauden, Erdi Arora iritsi arte. Europan agertu ohi dira, Brontze Aroa eta Burdin Aroan eraiki zirelarik.
Izena
Ipar Euskal Herrian "gazteluzahar" izena ematen zaie gotorlekuei toponimian. "Kastro" hitza toponimian dauka jatorria ere bai, latinezko castrum hitzetik dator, euskaraz gotorleku militarra esan nahi duelarik, eta gaztelu hitza eman zuen. Toponimian zenbait lekutan izen hori mantendu da, Castrourdiales, Erdi Aroko Puñikastro (gaur egungo Araban) kasu edo Bilboko Kastrexana.
Gaztelu zaharrak eta toponimia
Sarri, "gaztelu zahar" hauek beste lekuetako herri gotortuak baino txikiagoak izaten dira eta mendi edo mendixkari izena ematen diote. Hauek dira ohikoenak:
Kronologia
Europako zenbait kastro Neolito berantiarrekoak badira ere, gehienak geroagokoak dira:
Mendebaldeko eta erdialdeko Europako eskualde zeltikoetan eraiki zituzten erromatar konkistara arte. Julio Zesarrek Burdin Aro berantiarreko galiar gotorleku handiei oppida izena eman zien. Ordurako nagusienak gotorlekuak baino, hiri txikiak ziren eta erromatar hiri bilakatu ziren.
Erromatar garaietan ez ezik Erdi Aroan ere erabili zituzten. Hain inportanteak ziren zenbait eskualdetan ezen bere garaietako ezaugarri nagusi bilakatu baitziren, adibidez, Galizian, Portugalen eta Asturias mendebaldean, orduko kulturari izena eman zioten, kastroen kulturari hain zuzen ere.
Tipologia
Kastroak hesiz babestutako gotorlekuak ziren, gailurraren inguruko eremua mugatzeko. Egun, hesien arrastoak baino ez dira ageri, sakonera gutxiko lubakiak baino ez. Gainera, bertako landareak garaiak badira, bertatik ikusezinak dira. Horregatik, airetik dira batez ere ikusgai, lurrean eratutako landaredi aldaketa eta itzalak direla-eta.
Hiru mota daude:
Babes lerroaren kopurua aldakorra da, 1etik 7ra (Landibarreko Gaztelu Zaharra).
Eraikitzaileak
Eraikuntza datak ez dira ezagunak, baina oro har Brontze Aro amaierako edo Burdin Aro hasierako talde militarrek eraiki zituztela uste da, ziur aski harrespila ehorzketa gisa ekarri zituzten berberak.
Batzuetan, antzinako eraikitzaile hauek jentilekin edo euskal mitologiako beste izakiekin identifikatzen dira herri sinesmenean. Horrela, Altzain (Zuberoa) gotorlekuak Maide korralea izena du, Maide izakiena, alegia.
Erabilera
Erabilerari jarraiki, zenbait gaztelu, hala nola Mauleko gaztelua edo Lüküzekoa, gaztelu zaharren gainean eraiki ziren.
Hedapena
Kastroak Europa osoan zabaldu ziren:
Irpingo gudua
Irpingo gudua Kieveko erasoaldiaren parte den 2022ko Ukrainaren inbasioan Irpin hiria kontrolatzeko helburua zuen gudu bat izan zen, Errusiako Indar Armatuen eta Ukrainako Lurreko Indarretako elementuak artekoa. Guduak 2022ko otsailaren 27tik martxoaren 28ra iraun zuen; izan ere, ukrainar indarrek hiria berreskuratu zutenean amaitu zen. Gudua Kiev –Ukrainako hiriburua– inguratzeko taktika handiago baten parte izan zen. Ukrainako Indar Armatuek Errusiaren aurrerapenari aurre egin zioten hiriburuko mendebaldean kokaturiko Irpin, Butxa eta Hostomelgo aldirietan. Honen ondorioz, Irpin Kiev Oblasteko tokirik arriskutsuenetako bat izendatu zuen Kiev Oblasteko Estatuko Administrazioak. Borroka hiri baitan gertatutako hiri-borroka gogorraz egon zer markaturik.
Aurrekariak
Otsailaren 25ean, Errusiako Indarrek Hostomel zein bere aireporturantz joan ziren, ipar-mendebaldera, Ivankiven ukrainar defentsak partzialki hautsi ondoren; ondorioz, aireportua harrapatu eta herrian base militar bat ezarri zuten. Hostomelen oraindik ukrainar erresistentzia zegoen arren, errusiar indarrak hegoalderantz aurrera egiten hasi ziren ondoko Irpin eta Butxa hiriak harrapatzeko helburuarekin; azkenean, Kiev inguratzeko.
Egun hartan, errusiar zutabe bat garaitu zuten ukrainar indarrek Irpin inguruan. Otsailaren 26an, Irpingo bizilagunek jakinarazi zuten errusiar sabotatzaileak ukrainar soldaduz mozorrotzen ari zirela.
2022ko otsaila
Otsailaren 27an, Ukrainako Indarrek jakinarazi zuten Errusiako Lurreko Indarrak Butxaraino aurreratu zirela, bai eta hiria zeharkatu eta Irpinerantz aurrera egin zutela. Hiri barruan tanke-gudu bat gertatu zen, ukrainar infanteria errusiar paraxutisten aurka aritzen zen bitartean. Oleksandr Markuxyn-ek, Irpingo alkateak, adierazi zuen Errusiako Indarrak hiria zeharkatzen saiatzen ari zirela, baina Ukrainako Lurreko Indarrek eta Lurralde Defentsako Indarrek saiakera horiek uxatzen ari zirela, Butxatik Ukrainako tanke-errefortzuak zetozen bitartean. Butxa eta Irpin arteko merkataritza-gune batean borroka biziak gertatu ziren ere. Soldadu ukrainarrek argitaratutako bideoetan suntsitutako soldaduen garraio blindatu errusiar bat eta, gutxienez, sei soldadu errusiar hil ikus zitezkeen.
Ukrainako Indarrek misilak, artilleria eta aire-erasoak erabili zituzten Errusiaren aurrerapena geldiarazteko; testuinguru horretan, Butxaa eta Irpin lotzen zituen zubi bat suntsitu zuten.
Otsailaren 28an, Oleksii Arestovytx-ek, Ukrainako ofizialak, adierazi zuen Ukrainako Indarrek M06 autobidean errusiar indarrei eraso ziela goizean zehar; bai eta, arratsalderako, 200 ibilgailu errusiar baino gehiago suntsitu edo kaltetu zituztela.
2022ko martxoak 1–5
Martxoaren 2an, bi Sukhoi Su-25 errusiarrek aire-erasoak egin zituzten Irpinen. Bi misilek etxebizitza-eraikin bat jo zuten, haur bat hil eta emakume bat zaurituz. Su-25etako bat ukrainar indarrek eraitsi zuten, Errusiaren Guardiako Eraso Hegazkintzako 18. Errejimentuaren parte bezala identifikatu zutena.
Ukrainako funtzionario militarrek jakinarazi zutenez, Errusiako Indarrak indarra galtzen hasiak ziren, hildako handiak harturik eta "muga desegokian" geldituak.
Martxoaren 3an, Kiev Oblasteko Estatuko Administrazioak iragarri zuen Ukrainako Gobernuak laguntza humanitarioa bidaltzen ari zela Butxa eta Irpinera, bai eta bi hirietan ebakuazioak ere prestatzen ari zela; hala, 1,500 emakume eta haur baino gehiago trenez ebakuatu zirela jakinarazi zuten, bai eta beste 250, autobusez. Hala ere, Ukrainako funtzionarioek jakinarazi zutenez, ebakuazioak konplikatuak izan ziren, borroketan zehar trenbide batzuk suntsitu baitzituzten.
Martxoaren 5ean, Ukrainako Indarrak Irpinetik Kievera oinez ebakuatzen hasi ziren zibilak, nahiz eta suntsitutako zubi batek ahaleginak zaildu zituen.
2022ko martxoak 6–10
Human Rights Watchen arabera, baliteke Errusiako bonbardake horrek nazioarteko zuzenbide humanitarioak eskaturiko betebeharrak urratu izana. Era berean, erakundeak adierazi zuenez, Ukrainak hildako zibilak saihesteko betebeharra zuen ere, eremu zibiletan ekintza militarrik ez eginez. Pavlo Li, Lurralde Defentsako Indarretan sartutako aktore ukrainarra, Errusiaren bonbardaketetan hil zen egun hartan.
Martxoaren 8an, hiriko ukrainar indarren zati bat agintzen ari zen Markuxynek adierazi zuen Errusiako Indarrek hiria errenditzeko exijitu ziotela. Hark ideia baztertu zuen, hurrengoa adieraziz: "Irpin ezin da erosi, Irpinek borroka egiten du".
Martxoaren 9an, Errusiako tropak Irpingo kaleak patruilatzen ikusi zitezkeen. Ukrainako Indarrek eskala-handiko ebakuazio bat egin zuten orduan Kiev Oblast osoan, Irpinen barne; hala, Kieveko Oblastean zehar 20,000 zibil atera zituzten. Geroago, Kiev Oblasteko Estatuko Administrazioak adierazi zuenez, Irpinen borrokak jarraitu zuten egun hartako gauean zehar.
2022ko martxoak 13–14
Martxoaren 13an, kontrol bateko Errusiako Indarretako kideek atzerriko kazetariak zeramatzan auto bati tiro egin zioten, Brent Renaud kazetari estatubatuarra hil eta beste bi kazetari zaurituz. Renaudek The New York Timesek emandako prentsa-kreditazioak zeramatzan, nahiz eta 2015etik argitalpenerako lan egiten ez zuen.
Martxoaren 14an, Mykhailyna Skoryk-Xkarivska, Irpingo Udaleko kideak, adierazi zuen Irpin erdia Errusiako Indarrek okupatuta zutela.
2022ko martxoak 23–24
Martxoaren 23an, Markuxynek adierazi zuen ukrainar indarrek hiriaren %80a kontrolatzen zutela; France 24k, berriz, lurrean zeuden ukrainar indarrak aipatuz, Errusiak hiriaren erdia kontrolatzen zuela aitortu zuen.
2022ko martxoak 28
Martxoaren 28an, Markuxynek sare sozialetan esan zuenukrainar indarrek Irpin berreskuratu zutela. Hasierako ziurgabetasunaren ostean, Reutersek hiria ukrainar kontrolpean zegoela baieztatu zuen martxoaren 30ean; CNNk, martxoaren 31n, ukrainar hiriaren kontrola baieztatu zuen ere.
Rouvroy-les-Merles
Rouvroy-les-Merles Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rouvroy-les-Merles udalerrian erroldatutako biztanleak 75 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 29 etxebizitza zeuden, 17 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 28 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 17 etxebizitza nagusietatik 11 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek hitu gela zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 12 etxek bost zituzten. 14 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 52 ziren, horien artean 42 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 42 pertsona aktiboetatik 40 lanean zeuden (29 gizon eta 11 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 informazio eta komunikazio enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pierre Gassendi
Pierre Gassendi (jaiotza-izena: Pierre Gassend; Champtercier, 1592ko urtarrilaren 22a - Paris, 1655eko urriaren 24a) frantziar filosofo, apaiz, astronomo eta matematikaria izan zen
Bizitza
Berez, Proventzan (Frantzian) jaio zen familia txiro batean. Azkar bereizi zen bere ikaskideengandik bere gaitasun akademikoak zirela eta. Digne ko eskolan eta Aixeko unibertsitatean egin zituen ikasketak. 1645ean Collège Royal de Franceko matematika irakasle izendatu zuten. Ezaguna da batez ere, Epikuroren atomismoa, pentsamendu kristaurarekin adiskidetzen saiatzeagatik, Epikurok proposatutako atomo infinituak, jainkoak sortutako eta bultzatutako atomo kopuru zehatz batengatik ordezkatuz.
Epikuro eta Lukrezioren atomismo materialista berpiztu zuen eta Epikuroren morala eta sentsualismoa hobetsi zituen (De vita et moribus Epicuri, 1647; Syntagma philosophiae Epicuri, 1649). Kopernikoren eta Galileoren jarraitzaile izan zen baita ere; astronomia- eta fisika-alorretan ikerketak egin zituelarik. Haren uste sendoenen artean bi hauek ditugu aipagarrienak:
Kartesianismoaren (Deskartesekin gutun bidezko erlazioa mantendu zuen, haren akatsak eta objekzioak adieraziz) eta aristotelismo eskolastikoaren kritiko izan zen (Bere iritzia zen silogismoek ez zutela ezertarako balio).