cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erromanikoa Euskal Herrian
Nafarroa
Nafarroan, Pirinioen ekialdean, badira ideia dogmatiko horri eran­tzuten dioten Mariaren hainbat irudi. Tronuratuta eta jarrera hieratikoan dagoen Birjinak, Jainko Haur bedeinkazio-emailea erakusten du magalaren erdian eserita. Hoa hemen talde horretako zenbait:
Araba
Beste euskal probin­tzietan badira, asko ez badira ere, Birjina mota ar­kaikoago hau irudika­tzen duten beste ba­tzuk:
Estibalizkoa esate baterako, 1898ko eraberri­tzean oso aldatu bazuten ere, bizan­tziar ereduari jarraiki­tzen zaiola ikusten da, simetriaz ardatz bakarreko eta toles oso soilak baititu; XII. mendekoa izango da agian.
Ar­tziniegako Arteko Andre Mariarena ere hasierako eskemari jarrai­tzen zaio. Maria ikus dezakegun aurrez aurreko jarreran, bere bi eskuak luzatuz, Kristo salba­tzaile moduan, bere magalean janz­kera ospe­tsuan eta Bizi­tzako Liburua eskuan duela Jesus munduari eskain­tzeko. Sendadianokoa –gaur egun, Gasteiz­ko Elizbarrutiko Museoan dena– erromanikotzat jo behar­ko dugu, jada XIII. mendekoa den arren, aurrez aurreko jarreran eta simetrian, erromanikoak bere-bereak dituen goitik beherako toles ezaugarriak eta guzti.
Gipuz­koan
Gipuz­koan, Junkaleko Andre Mari Probin­tziako Birjinetan erromaniko zaharrena dela esaten da. Itziar­koa eta Hernaniko Zikuñagakoa.
Badira elezaharretan “Birjina Bel­tzak” izenez sartu diren beste ba­tzuk, XIII. mendekoak, hauetako bakarren bat jendearen gur­tza tokitik desagertu egin zen, esku pribatuetara joateko, an­tza denez.
Ikono Protogotikoa
Gure an­tzinako santutegietan sarriagotan ikusi ohi ditugu, sorreraz eta egituraz, protogotikoak diren bigarren mota honetako Birjinaren estatuak. Hauetako ba­tzuetan –Biz­kaiko zaharrenetan gertatu ohi den bezala– zenbait taxu erromaniko ikusten bada ere, ez da zalan­tzarik berriagoak direlako iri­tzien atzetik doala eta horren ondorioz estilo aldaketa bat hasten dela. Birjina Mariarengan oraingoan ama berriago baten irudia bilatuko du. Beste garai bateko espiritua islatzen duten irudiak dira, eta haiei buruz gotiko estiloari eskainitako atalean hitz egin behar­ko dugu.
Kristo Guru­tzil­tzatuaren irudia
Gure eskulturagile eta tailagile an­tzinakoenen artea teologia beste gai iradokitzailea Kristo Guru­tzil­tzatua da.
Gauza jakina da, guru­tzeko Eroslearen irudiak, teknika guztietan berregin izan denak –miniaturatatik hasi eta marfilez­ko erliebeetara arte–, historian etengabeko tradizioa du, VIII. eta IX. mendeetan nolabaiteko ilunaldia izan bazuen ere.
Ikonografia
Guru­tzil­tzatuaren irudia XI. eta XII. mendeetan indarrez azal­tzen da eta erraz ezagut daitez­ke haren ezaugarri ikonografiak: Guru­tzil­tzatuaren irudia zuzen azal­tzen da, gu­txi ba­tzuetan izan ezik, bere bi oinak, hil­tzedun finkoak hasieran zabaldu eta gero paraleloan jartzen dira; besoak oso dira horizontalean edo apur bat okertuak; beha­tzetako hatz lodiak “abdukzioan” ireki­tzen dira hasieran eta beste beha­tzengana bil­tzeko joera har­tzen dute; sarritan, burua zuzen eta apur­ka-apur­ka eskuineko sorbalda aldera makur­tzera jo­tzen du: ez du minik adierazten eta errege-koroa izaten du sarritan –ez da ohikoa arran­tzaz­ko koroa; hasieran zurruna bada ere, an­tzinakoen irudietan gorputz osoa siriar jatorrikoa den colobium edo errege estalkiz jan­tzia azal­tzen da; gerora perizonium‑ez “garbitasun oihal” deritzonean jan­tzia, gerrian lotua eta belaunetaraino iristen zaiona besterik ez dute azalduko.
Halako eredua dute Kaparrosoko Kristo hunkigarri eta bareak –gaur egun, Iruñean, katedraleko Santa Kristina Kaperan dena–, Pitillaskoa, Torreskoa eta beste ba­tzuk.
Orreagako ebanjelarioa
Luxuz­ko arteari buruz berriz, Euskal Herrian ez da benetako arte kalitatea duen ezer geratu. Izatekotan, gogora dezagun Orreagako ostatuko ebanjelio liburuaren azalean, ezaugarri erromanikoak dituen Guru­tzil­tzatuaren irudia, dena mailuz landua da, zilarreztatua eta filigrana eta harri‑kristalez apaindua.
Xabier Carbayeda
Ibilbidea
1988an Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte.
Erromanikoa Euskal Herrian
Aralar­ko aurrealdea
Balio handikoa eta kalitate berezikoa da Aralar­ko San Migelen aurrealdea, ba­tzuen ustez “Europako esmalteztaturiko kobre-lanik hoberena” da. Jatorriz, Iruñeko katedraleko aldare nagusiko antipendioa izan zen, Santa Mariaren gorespenari eskainia baitago eta ez dago bertan San Migelen inolako adieraz­penik.
Mar­ko modura 1765ean eraberri­tzeko agindua hartu zuen urreginak. Letoiz­ko burutez­ko er­tza eran­tsi zion taulak baditu 2 m luzean eta 1,40 m zabalean. Erdian du mandorla moduko gorputz bat, saihe­tsetan bi solairutako ar­kuteriaren babesean, apostoluak eta 18 domina handi adierazten dituzten irudi esmalteztatuak. Taularen hondo guztia apaindua dago ebakiez eta harri naturalez. Irudietan dauden per­tsonaiek burua erliebean dute, bikain landua. Erromanikoko hieratismoa distira­tzen badute ere, XIII. mendeak berea duen indar adieraz­kor bat islatzen da jada harengandik. Amanda-begietako irisak esmaltez­ko bola­txo pittinez eginak diranez, bizitasun zoragarria ematen diete. Laino urdin eta izarreztatua den zeruaren erdian tronuko Birjinaren irudiak, Jainko Haurra du bere magalean benedikapena emanaz; edertasun plastiko liluragarria du.
“Maisu baten bikaintasuna jartzen dute agerian, bai jarrerak, bai per­tsonaia bakoi­tzaren janz­kera desberdin zoragarriak, arte industrialean parekorik gabekoak, eta irudien estilizazio espirituala eta landetako esmalteen margo-banaketa orekatuak”.
Margolanak
Margolanen alorrean, ia ez dugu Baskonian zeharo erromanikotzat har eta izenda daitekeen adibiderik aur­ki­tzen. Trebiñuko Añastroko erretaula gogora dezakegu, gaur egun New York eta Zumaiako Zuloaga Museoaren artean banatua: Hasierako eta San Andresen bizi­tzako eszenak margotuak dituen taula horrek, erromanikoak berea duen estilo zurrunekoa baldin bada ere, ez dirudi 1300ekoa baino lehenagokoa denik.
Xabier Carbayeda
Ibilbidea
1989 eta 1992 artean txirrindulari profesionala izan zen eta garaipen bakarra lortu zuen: San Froilan Sari Nagusia hain zuzen ere.
1994an Euskadi talde sorberriak masajista moduan kontratatu zuen. 12 denboraldi eman ondoren 2006an Euskaltel-Euskadiko kirol zuzendari bihurtu zen.
Palmaresa
1991
1917 (filma)
1917 2019ko Sam Mendes ingeles zinema zuzendariaren gerra film bat da. George MacKay, Dean-Charles Chapman, Mark Strong, Andrew Scott, Richard Madden, Claire Duburcq, Colin Firth eta Benedict Cumberbatch aktoreek antzeztu zuten.
Berez, filmak kontatzen duena ez da sobera originala. Berritzailea da, ordea, istorioa kontatzeko orduan Sam Mendesek erabili duen moldea, 1917 plano sekuentzia bakar batean kontatuta baitago. Modu horretan, zuzendariak lortu nahi izan du ikusleak lubakietako lokatzetan murgilaraztea.
Argumentua
1917ko apirilaren 16a, Lehen Mundu Gerra, Frantziako ipar-ekialdea. Mendebaldeko Frontean gerraren gorenean, Tom Blake (Dean-Charles Chapman) eta Will Schofield (George MacKay) britainiar kaporalek itxuraz ezinezkoa den misioa burutu behar dute. Erlojuaren kontra, arerioen lurraldea zeharkatu eta mezu bat eman beharko dute, mila eta seirehun soldaduen aurkako alemaniar eraso hilkor bat eta haien sarraskia saihetsi ahal izateko.
NGC 2562
NGC 2562 galaxia bat da, Cancer konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Sebastiscus marmoratus
Sebastiscus marmoratus Sebastiscus generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Extrapolations
Extrapolations estatubatuar telesail antologiko dramatikoa da, Scott Z. Burnsek Apple TV+erako sortua.
Sinopsia
2037. urtea da. Lurraren tenperatura 1,55 gradu igo da, eta suteak, uholdeak, goseteak... mundu zabalean orokortu dira. Milaka hildako, dozenaka animalia espezie desagertuta, uraren gerra abian, eta aire kutsadura ia erabatekoa. «Jainkoaren zigorra al da hau?», galdetzen du neskato gazte deprimitu batek, hondoa jotzen ari den bizilekuari begiratzen dion bitartean.
Vitré (Deux-Sèvres)
Vitré Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Espezie inbaditzaile
Espezie inbaditzailea (edo espezie exotiko inbaditzailea) jatorrizkoa ez den ekosistema batean sartu eta bertako oreka ekologikoa suntsitzen duen espezieari deritzo. Hau da, espezie bat hona etorri eta bertan hazteko kapaz bada, naturalizatu egin dela diogu, baina behin bertako landare eta animalientzako kaltegarria baldin bada, inbaditzaile deitzen zaio.
Vitré (Deux-Sèvres)
Biztanleria
2007an Vitré udalerrian erroldatutako biztanleak 516 ziren. Familiak 182 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 67 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 79 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Espezie inbaditzaile
Oro har, inbaditzaile biologikoak azkar hazi eta ugalketa-ziklo laburrak dituzten espezieak izaten dira. Aldi berean, ingurune askotan bizitzeko gaitasuna dute, habitatari ez baitiote bizi-baldintza zorrotzik eskatzen. Espezie inbaditzaileak erruz ugaldu eta modu ezin hobean egokitzen dira bizileku berrira eta, askotan, harrera-ekosistemako jatorrizko espezieak arriskuan jartzen dituzte. Halako inbasioak, munduko biodibertsitatea gordetzeko arazo larria izateaz gain, konponbide zaila izaten dute.
Espezie inbaditzaileen adibide dira: zebra-muskuilua, ahate herdoiltsua, amerikar bisoia, ur-ipurtatsa, ibai-karramarro gorria, Niloko perka, Caulerpa taxifolia, Senecio inaequidens, Boiga irregularis sugea, Achatina fulica barraskiloa eta inurri eroa.
Vitré (Deux-Sèvres)
Etxebizitza
2007an 204 etxebizitza zeuden, 185 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 196 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 185 etxebizitza nagusietatik 146 bere jabearen bizilekua ziren eta 39 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 44 etxek lau zituzten eta 122 etxek bost zituzten. 160 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 75 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 103 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Vitré udalerrian 198 unitate fiskal zeuden, 534,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.371 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
Taldea (deabru)
Taldea kristau biblian aipatzen den deabru bat da. Itun Berrian Jesusek Gerasako gizon deabrudun bat sendatu zueneko pasarte bat aipatzen da.
Vitré (Deux-Sèvres)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Taldea (deabru)
Biblia
Markoren Ebanjelioan, 5:9, Jesusek honako hau dio, Gerasa lurraldean zegoela:
Lukasen ebanjelioan, 8:30, berriz ere, Jesus gerasatarren lurraldean zegoela, honako hau deskribatzen da:
Vitré (Deux-Sèvres)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Taldea (deabru)
Biblia
Mateoren Ebanjelioan, 8:28, gertakari horren bertsio bakarra azaltzen da:
Jakob Erregearen Biblian deabru taldea osatzen zuten deabruei Jesusen beldurrez irudikatzen dira, Marko 5:10:
Jesusek deabruak gizon hartatik kanporatu, eta, haien eskaerari erantzunez, deabruei txerri talde batean bizi zitezen baimena eman zien. Orduan, txerriak Galileako itsasoan ito ziren.
Corbeil-Cerf
Corbeil-Cerf Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Corbeil-Cerf udalerrian erroldatutako biztanleak 319 ziren. Familiak 107 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 55 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 129 etxebizitza zeuden, 112 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 128 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 112 etxebizitza nagusietatik 102 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 18 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 82 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 72 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Unicode
Unicode testu-karaktereak edozein hizkuntzatan informatikoki adierazteko balio duen kodifikazio-sistema standar erabiliena da. UNICODEko UTF-8 kodetze-modua erabiliena da egun. Alfabeto guztiak (latindarra, grekoa, zirilikoa‎, arabiarra...) erabiltzeko aukera eskaintzen du.
Corbeil-Cerf
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 207 ziren, horien artean 161 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 161 pertsona aktiboetatik 152 lanean zeuden (82 gizon eta 70 emakume) eta 9 langabezian zeuden (3 gizon eta 6 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Unicode
Lehenago, karaktere latinoentarako erabiltzen zen ASCII karaktere multzoan oinarrituta dago, hizkuntza guztien karaktereak kodetzea ahalbidetzearren 16 biteko eredu bat hartu zuen hasieran, kontrol-kodeak edo ihes-sekuentziak sartu beharrik gabe.
Aprasia parapulchella
Aprasia parapulchella Aprasia generoko animalia da. Narrastien barruko Pygopodidae familian sailkatuta dago.
Unicode
Kodetze moduak.
Unicodek hiru kodetze-modu definitzen ditu UTF (Unicode Transformation Format: Unicoderen transformazio-formatua) izenaren pean.
Elmo (Utah)
Elmo Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Emery konderrian dago, Utah estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Corbeil-Cerf
Diru sarrerak
2009an Corbeil-Cerf udalerrian 114 unitate fiskal zeuden, 315 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.730 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 3 zurginak ziren, 1 jatetxe eta 2 higiezinen agentziak.
2000. urtean Corbeil-Cerf udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 426 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Unicode
Adibideak
Hauek dira zenbait karaktere latindarri dagozkien Unicode zenbakiak
José Antonio Martiarena
Ibilbidea
1988an Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte.
1991 eta 1992 artean txirrindulari profesionala izan zen eta ez zuen garaipenik lortu.
Frantses lorategi
Lorategigintza frantsesa, simetrian oinarritutako lorategi estilo bat da; horrez gain, ordena naturaren gainetik jartzen da. Lorategi mota honi lorategi erregular edo lorategi klasiko ere deitu izan zaio, eta klasizismoaren ezaugarri estetikoak lorategiei aplikatzean oinarritzen da, formen perfekzioa, handitasuna, erregulartasuna eta simetria bilatzen dira bertan. Italiako lorategi errenazentistetan ditu oinarriak.
Eraginak
Italiako lorategi errenazentistek garaiko armonia eta ordenaren idealak adierazteko asmoa zuten, eta baita Aitzinako Erromako bertuteak islatzekoa ere: ibilbideak geometrikoki ezarriak zeuden eta irudi simetrikoak sortzeko joera zuten, maila ezberdinak eskilaraz lotuak zeuden, estatua, labirinto eta tenplu txikiz apainduak zeuden eta iturri eta urjauziak zituzten nonahi.
Gillancourt
Gillancourt Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gillancourt udalerrian erroldatutako biztanleak 128 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 61 etxebizitza zeuden, 53 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 59 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 53 etxebizitza nagusietatik 47 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 2 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 45 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 74 ziren, horien artean 61 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 61 pertsona aktiboetatik 60 lanean zeuden (30 gizon eta 30 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 13 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Frantses lorategi
Garapena
XVII. mendearen inguruan paisaia frantsesak baso ugari zituen. Nekazaritza eremu konkretu batzuetan ematen zen eta baratzak askotan hiri barruetan egoten ziren. Frantzia gainera laua da gehienbat, eta hirietatik kanpo zeuden "Chateaux"ak edo jauregi-gazteluak ziren basoen erreferentzia. Hauen inguruan baso ustiaketa izan zen, eta eremu hauetan garatu ziren lorategiak. Ura ere defentsarako elementu garrantzitsuenetako bat zen gaztelu hauetan, eta lorategietan integratu zen.
Gillancourt
Diru sarrerak
2009an Gillancourt udalerrian 51 unitate fiskal zeuden, 128 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.459 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
Frantses lorategi
Garapena
Basoak landa eremuetan zeudenez, hasieran lorategiak jauregitik kanpo eraikitzen zituzten, harresien bestaldean. Denborarekin, harresien barnealdean egiten hasi ziren, edo harresiak kentzen, lorategia eta jauregia elkar lotuaz, frantses lorategia deritzona agertu zelarik, XVII. mendean.
Gillancourt
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Frantses lorategi
Vaux le Vicomte eta Versailles
XVII. mendean Luis XIV.ak, nobleak bere menpean jarri zituenean, monarkia absolutua ezarri zen, Frantziako Iraultza ra arte iraun zuena. Luis XIV.ak Vaux le Vicomte jauregiko lorategiak ikusi zituenean, bere boterea islatzeko tresna egokia zela iruditu zitzaion eta bere jauregietan beste horrenbeste egin nahi izan zuen. Vaux le Vicomte jauregia Nicolas Fouqueten ideia izan zen, eta kasu hartan lorategia gazteluaren inguruan eraiki beharrean, jauregia eta gaztelua hasieratik diseinatu zituen elkarrekiko eta inguruko tokiarekiko armonia osoan egin zitezen. Lorategi honen diseinatzaileak André Le Nôtre, Louis Le Vau, eta Charles Le Brun izan ziren (lehenak lorategiak sortu zituen, bigarrenak jauregia diseinatu eta hirugarrenak, berriz, estatuak).
Gillancourt
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Gillancourt udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Frantses lorategi
Vaux le Vicomte eta Versailles
Luis XIV.ak hiru diseinatzaileak bildu eta Versailles herrixkan jauregia eta lorategiak diseinatzeko agindua eman zien. Lorategi hauek 1662 eta 1700 artean eraiki ziren, eta garaian europako handienak izan ziren. Erregearen asmoa kortea hara mugitzea zen, hiriko arazoetatik urrun eta monarkiaren boterea adieraziko zuen gune batean. Horrela sortu zuen Versaillesko jauregia, frantses lorategiaren adibiderik argiena eta famatuena.
Estiloaren gainbehera
André Le Nôtre 1700 urtean hil zen arren, estiloa frantzian zehar zabaldu zen. Hala ere, denborarekin zenbait aldaketa jasan zituen. Pixkanaka, inguruko paisaia gehiago errespetatzen hasi ziren eta geometrikoki malguagoak bihurtu ziren. XVIII. mendeko erdialdetik aurrera, ingeles lorategiaren eragina handitu zen, eta gerora Txinako lorategien eredua jarraitzen hasi ziren lorazainak. Azken eredu horiek natura imitatzen saiatzen ziren, hura perfekzio eta armoniara moldatu ordez.
Ezaugarriak
Hauek dira frantses lorategiaren ezaugarri nagusiak:
Perspektiba, ikus ardatzarekin bat eginez, bere botere absolutua erakusteko modua izan zen. Eskala ere inportantea da. Le Nôtrek, eskala egokia aurkitu zuen, tamaina izugarriko lorategiak izanda ez duzulako pertsonaren eskala galtzen. Ikus ardatzak edo ihespuntuak beti infinitura garamatza, ez eremuko puntu konkretu batera, honela lorategitik at, bakarrik infinitua dago. Gortearentzako espazio bat zenez, gortearen jarduerak egiteko lekuak egokitu behar ziren baina ikus ardatza apurtu barik. Urak ere balio du espazioa antolatzeko, adibidez, gaztelua ikus ardatzean islatzeko. Parterreak hutsuneak betetzeko balio dute. Topiaria ugaritan erabiltzen da, forma geometrikoak hartzen dituelarik. Lau elementu nagusiak, jauregia, perspektiba, ura eta gortearentzako eremuak behar den heinean erabilita eta erlazionatuta daude, naturaltasunez.
Bombus ephippiatus
Bombus ephippiatus erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.
Chevrières (Isère)
Chevrières Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chevrières udalerrian erroldatutako biztanleak 653 ziren. Familiak 230 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 61 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 101 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 275 etxebizitza zeuden, 235 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 254 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 235 etxebizitza nagusietatik 192 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 159 etxek bost zituzten. 187 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 80 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 145 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 410 ziren, horien artean 307 aktiboak ziren eta 103 inaktiboak ziren. 307 pertsona aktiboetatik 287 lanean zeuden (156 gizon eta 131 emakume) eta 20 langabezian zeuden (10 gizon eta 10 emakume). 103 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 48 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chevrières udalerrian 248 unitate fiskal zeuden, 683,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.978 euro zen.
NGC 2563
NGC 2563 galaxia bat da, Cancer konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Chevrières (Isère)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Chevrières udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.040 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Stomatepia pindu
Stomatepia pindu Stomatepia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Unionismo (Irlanda)
Unionismoa (unionism) Irlandan herrialde hau eta Erresuma Batuaren arteko politika batasunaren aldeko ideologia bat da. 1922an Irlandako Estatu Askeak independentzia lortu zuenetik (gaur egun Irlandako Errepublika dena), unionismoaren helburua Ipar Irlanda eta Erresuma Batuaren arteko batasuna mantentzen saiatu izan da.
Irlanda eta Erresuma Batuaren arteko politika batasunaren jatorria XII. mendetik dator. 1800. urtean Batasun Agiriari esker Britainia Handiko Erresuma eta Irlandako Erresuma batu eta Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua sortu zen. 1922. urtean Irlandako hogeita sei estatuk independentzia lortu eta Irlandako Estatu Askea eratu zuten (gerora Commonwealth erakundetik atera eta Irlandako Errepublika bilakatu zen), aldiz gainontzeko sei konderriak Ipar Irlanda eratu eta Erresuma Batuaren barnean mantendu ziren. Gaur egun unionismoa Ipar Irlanda eta Erresuma Batuaren arteko lotura mantentzearen alde dago. Irlandako Errepublikan jada unionismoa ia zeharo desagertua dago, herrialde hori eta Erresuma Batuaren berbatasun bat ia ezinezkoa baita.
Unionismoaren aurkako ideologia irlandar nazionalismoa da, biak ere etnia eta hizkuntzari lotuak daude, eta orain dela guxti arte baita erlijiora ere. Unionista denak, edo ia gehienak, protestanteak dira, eta irlandar nazionalista gehienak katolikoak, halere badaude unionista katoliko eta nazionalista protestanteen kasuak ere, baita unionista eta nazionalista emigranteen ondorengoak izan eta ez protestante, ezta katolikoan ez diren belaunaldi gazteak ere.
For Your Eyes Only (filma)
For Your Eyes Only (euskaraz Zure Begientzako Bakarrik) 1981eko John Glen ingeles zinema zuzendariaren espioitza filma bat da. For Your Eyes Only istorio laburren bilduman oinarritua dago, James Bond pertsonaia protagonista delarik. Bertan, Roger Moore, Julian Glover, Carole Bouquet, Chaim Topol eta Lynn-Holly Johnson aktoreek antzeztu zuten.
Filmak Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria izendapena jaso zuen. Grezia, Italia, Espainia eta Ingalaterran filmatu zen, aldiz, urpeko eszenak Bahama uharteetan.
Argumentua
Albaniako uretan dagoen britainiar espioiontzi batek itsas-mina batekin talka egin eta hondoratu egin da, bertan guztiz sekretua den ATAC misil jaurtiketa sistema zeramalarik. Britainiar zerbitzu sekretuko agenteek gailu hori urpetik berreskuratzeko ekintzari hasiera ematen diote, ATTAC sistema esku okerretan eror ez dadin.
Ekintza hau bi itsas-arkeologoek zuzentzen dute, Sir Timothy (Jack Hedley) eta Iona Havelock. Haien ontzi pilotua den Hector Gonzalesek (Stefan Kalipha) senar-emazteak haien alaba Melinaren (Carole Bouquet) aurrean erailko ditu. James Bondek (Roger Moore) gertakari haiek, Gonzales eta ATAC sistemaren arteko lotura ikertu eta Melina erakargarri eta mendekatzailearen laguntza izango du- Ikerketak Cortina d'Ampezzo eta Greziara daramatza...
Lasarte-Oria
Lasarte-Oria Gipuzkoako ipar-ekialdeko udalerri bat da. 1986an sortu zen, Lasartek (Hernani eta Urnietako auzoa izana) eta Oriak (Andoain eta Urnietako auzoa izana) bat eginda.
Luzio Kornelio Zina
Iraultzarik egingo ez zuelako zina hautsiz, Zinak Silaren kontra jo zuen. Italiarren armada bat osatu zuen eta Mariorekin (Silaren etsaiarekin hain zuzen ere) aliatu zen. Erroma menderatutakoan, Silaren aldekoen aurka preskripzioak hasi zituzten mariotarrek. Mario berehala hil zen ordea. Zina, kontsula izanda, Silaren armadari aurre egin behar izan zion. Hala ere, soldaduak prestatzen ari zela, matxinada batean hil zuten Zina.
Lasarte-Oria
1950-1980 bitartean biztanleriak hazkunde azkarra izan zuen, Michelin lantegira eta inguruko beste enpresetara lan egitera Espainiatik etorritako immigranteekin bereziki. 0 biztanle zituen. urtean
Izenaren jatorria
Udalerriaren izen ofiziala Lasarte-Oria da. Udalerriak bi hirigune historiko ditu: Lasarte (1986 arte, Urnieta eta Hernaniren esku) eta Oria (1986 arte, Urnieta eta Andoainen menpe). Biak batzearen ondorioz sortu zen oraingo udalerria 1986an.
Manuel Lekuonaren arabera, Lasarte izenaren etimologia lats arte da, hots, «ubideen arteko lekua» adierazten du. Euskal Herrian leku asko daude Lasarte izenekoak, hala nola Gasteizko herri txiki bat eta Bizkaiko Igorreko auzo bat.
Geografia
Errepide-sare trinkoa dago udalerrian. Madril-Irun bitarteko A-1 autobiak (lehengo N-1 errepidea) zeharkatzen du eta irteerak ditu Orian nahiz Lasarten, eta gertu du Errekaldeko errepide-korapilo nagusia. Donostiarako trenbidea dago, Euskotren bidez, handik Bilbo eta Hendaiarainoko loturekin. Autobusez linea erregular zuzenak ditu Usurbil, Hernani eta Astigarragara eta Tolosa-Donostia lineako ibilbidean dago, guztiak TSST konpainiarekin.
Bi gune, herri bat
Lasarte-Oria udalerria Lasarte eta Oria herriak batzetik sortu zen. Lehena Donostia, Usurbil, Hernani eta Urnieta arteko mugan zegoen, eta bigarrena Urnieta eta Hernani herriei zegokien. Bi guneak garapenez eta hazkundez ezberdinak izan ziren. XIX. eta XX. mendeetan jasan zuten garapena industriari lotuta egon da. Orian, Hilados eta Tejidos de Oria (1848) enpresak zeuden eta Lasarten Michelin (1934). Gaur egun, bi guneek hiri-eremu jarraitu bakarra osatzen dute.
Auzoak
INEren arabera, bost auzo ditu Lasarte-Oriak:
Mugakideak
Iparraldean, Donostia; hegoaldean, Andoain; ekialdean, Hernani eta Urnieta; eta mendebaldean, Usurbil eta berriro Donostia (Zubieta enklabea) mugakide ditu.
Historia
Lasarte Erdi Aroan sortu zen Donejakue bideen elkarguneko hirixka moduan. Hirixka hori gaur egungo hiriaren erdigunea da. Batzen ziren bideak Irun, Astigarraga eta Hernanitik zetorren Frantziako bidea eta Urnietatik zetorren Nafarroako bidea ziren. Lasarten beste bide bat zegoen Andatza mendia igaro eta Azpeitira iristen zena. Hirixka hura San Pedro lehengo ermitaren inguruan biltzen zen, gaur egun, eliza denaren inguruan. Hirixka hartan Lasarte familiaren (geroago, Okendo deituraz ezagunak) dorretxea zegoen, eta baita hainbat etxea ere. Dorretxeak eman zion izena hirixkari XIX. mendea bitartean.
1180an, Antso Jakituna Nafarroako erregeak Donostia hiria fundatu zuen eta forua ere eman zion. Lasarte Donostiaren menpe geratu zen. Hurrengo mendeetan, eskualdeak herri berriak sortzen joan ziren eta Donostiatik bereizten. 1371n Usurbil sortu zen, eta 1380an Hernani. Lasarten ez zen horrelakorik gertatu eta Hernaniren menpeko auzo, Usurbil eta Donostiatik gertu zegoena, izaten jarraitu zuen.
Oria da udalerri honetako beste gune historikoa. Izena zuzenean ibaiaren izenetik dator. Oria Lasarteren hegoaldean zegoen, Oria ibaiko arroa bukatzen zen lekuan, eta goitik zetozen errekak batzen ziren lekuan. Landa-auzoa zen hasiera batean eta Aiztondoko Alkatetza Nagusiari zegokion. 1615ean, Urnietakoa izatera igaro zen. Bere garrantzia 1848an handitu zen Brunet ehun-enpresa eraiki zenean. XIX. mende bukaeran, enpresak garrantzi handia hartu zuen eta 400 langile izatera iritsi zen. Oria gune industrial bilakatu zen eta langile-etxe ugari eraiki ziren bertan. Soziologikoki langile eta komunisten gune bilakatu zen, eta Errusia Txikia izena eman zitzaion. Langile-etxeak XIX. mendean suntsitu egin ziren, egoera okerrean zeudelako. Langile-etxeak zeuden tokian babes ofizialeko etxeak eraiki ziren, baina aurretik zeuden langile-etxeen estiloari eutsi zioten.
Udalerria ez izatea arazo handia zen herritarrentzat, Hernanira edo Urnietara joan behar zutelako udal tramiteak egitera. Ondorioz, auzo-mugimendu bat sortu zen Hernanik eta Urnietak lurrak uztea zuena helburu, Lasarte-Oria sortzeko. Donostiak eta Usurbilek ez zuten lurrik utzi, baina Andoainek Oria hegoaldeko mendi ingurua utzi zion modu sinbolikoan. Udalerriaren sorrera herritar askok babestu zuten; ez, ordea, baserritarrek, landa-gunean bizita, harreman gehiago zutelako Hernani eta Urnietarekin udalerri berriarekin baino.
Nahiz eta egun jende ugarik udalerriari Lasarte deitzen dion, gogoan hartu behar da berezko izena Lasarte-Oria dela. Izen horrek historiako egoerari egiten dio erreferentzia, non bi gune bereizi baitzeuden: Oria eta Lasarte. Bi guneek, ados egonda, Lasarte-Oria eratu zuten.
Ekonomia
Herriko industria garrantzitsuena Michelin pneumatiko fabrika da, Lasarte-Oria eta Usurbil artean dagoena. Orian, industria poligono bat dago eta bertan tamaina erdiko enpresa batzuk daude.
Euskal Industria Katalogoaren arabera, Lasarte-Orian honako enpresa hauek 50 langile baino gehiago dituzte:
Urbil merkataritza gunea ere garrantzitsua da. 2000. urtean inauguratu zuten, eta Usurbilgo lurretan dago. Hala ere, Lasarte-Oriatik hurbilago dago, eta herritar askok han egiten dute lan.
Demografia
Udalerri txikia da azaleraz eta bere lur gehienak hiri-lurrak dira. Horrek Gipuzkoako biztanle dentsitate handienetakoa duen udalerri bihurtzen du.
2019an 18.825 biztanle zituen herriak, eta horietatik %24,35ek 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %10,54 ziren.
Biztanleriaren bilakaera
Gaur egun, Lasarte-Oriako biztanleriaren %35 bakarrik Euskal Autonomia Erkidegotik kanpokoa bada ere, espainiar Estatuko beste eskualde batzuetatik joandakoak asko dira, bereziki 50 urtetik gorakoen artean, %50. Horiei atzerrian jaiotakoak gehitu behar zaizkie. Gazteen artean, ordea,kanpoan jaiotakoen kopurua txikia da, gehienek Lasarte-Oria edo eskualdea dute jaioleku. Lasarte-Oriatar gehienek arbasoak Euskal Autonomia Erkidegotik kanpo izatea esanguratsua da soziologikoki: langile eta industria tradizioak eragin handia izan zuen Lasarte-Oriako alderdi sozialistaren sorkuntzan eta horregatik, Lasarte-Oria sozialisten feudoa izan da beti, hau da, euskal nazionalismoak indar gutxiena duen udalerria dugu Gipuzkoan.
Udal hauteskundeak
Ana Urtxuegia (PSE-EE) izan zen Lasarte-Oriako alkatesa udalerriko sorreratik aurrea 24 urtez jarraian, 1986tik 2010 arte. Urte hartan beste postu bat hartu zuen Eusko Jaurlaritzaren bidez.
Jesús María Zaballosek (PSE-EE) bere ordez jardun zuen alkate moduan 2010-11an. Ondoren, Pablo Barrio Ramírez (EH Bildu) izan zen alkatea, 2011tik 2015era.
2015eko udal hauteskundeen ondoren, Jesús Zaballos (PSE-EE) hautatu zuten Lasarte-Oriako alkate.
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: PSE-EEk 3.881 boto. EH Bilduk 2.398 boto. EAJk 1.549 boto. Podemos-IU-Equok 966 boto. PPk 387 boto. Jesus Zaballos izendatu zuten alkate.
2019ko abenduan Jesus Zaballos alkateak dimisioa eman zuen, arrazoi pertsonalengatik. Agustin Valdivia izendatu zuten alkate.
Alkateak
Hauek izan dira Lasarte-Oriako azken alkateak: a 1986. urtean Lasarte-Oria udalerri bihurtu zen Lasarte (1986 arte, Urnieta eta Hernaniren esku) eta Oria (1986 arte, Urnieta eta Andoainen menpe) batzearen ondorioz.
b Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
c Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
Euskara
Lasarte-Oriako euskara gipuzkeraren aldaera bat da, erdiguneko gipuzkeran kokatzen den Beterriko euskara, hain zuzen. Koldo Zuazoren arabera, Beterri izan da euskalkiaren bihotza. Zehatzago esanda, Iruñea eta Gipuzkoako itsasbazterra lotzen duen ardatz zatia. Aspaldikoa da ardatz hori, eta haren aldamenetan sortu eta indartu ziren zenbait hirigune. Ardatz horren indarra inguruetara zabaldu zen, eta zabaldutako gaien artean dago hizkera ere. 2016an herritarren %45,37 euskalduna zen.
Kirola
Lasarte-Oriak kirol probetan tradizio handia du.
Herriko kiroletan zaharrena eta tradizio handiena duena zaldi-lasterketa da. 1916an, Donostiako Hipodromoa inauguratu zen, Lasarte-Oriako erdigunetik 100 metrora dagoena, Oria ibaiaren beste aldean, eta Donostiako Zubieta auzoko lurretan. Hala ere, gertutasunagatik eta Lasarte-Oriarekin izan duen harremanagatik Lasarteko Hipodromo ere deitzen zaio. Eraiki eta 90 urtera, zaldi-lasterketak egiten jarraitzen da udan zehar. Urteekin hipodromoak donostiarren bizitza sozialean indarra galdu duen eta jada ez dago XX. mendeko lehen zatiko goi-gizartearen agerraldirik, baina oraindik ere udako igande arratsetan hainbat pertsona biltzen dira zaldi-lasterketak ikusteko. Hipodromoa bertan dagoenez, Lasarte-Oriako inguruetan hainbat ukuilu daude.
Tradizio handiko beste kirol bat atletismoa eta zehazkiago krossa da. Hipodromoan duela hamarkada batzuetatik Donostiako Nazioarteko Krosa ospatzen da. Bertan irabazi dutenen artean Emil Zátopek eta Mariano Haro daude. Urriko azken igandean, beste kross bat dago udalerrian, Lasarte-Oria Bai Krossa eta izaera herrikoiagoa du. 1920 eta 1930eko hamarkadetan, Lasarte-Orian automobilismo lasterketak egin ziren. Lasarteko Zirkuitua Espainiako Sari Nagusiaren egoitza izan zen 10 aldiz. Gerra Zibila egon zen garaian lasterketak ez ziren egin. Lasarteko Zirkuituak errepidez hirigunea zeharkatzen zuen eta baita Andoain, Urnieta eta Hernani ere. Helmuga, tribuna nagusia eta boxak Lasarte eta Oria artean zeuden (garai hartan bi guneak bereizita zeuden). Zirkuituko zati batek gaur egun Zirkuitu Ibilbidea izena darama.
Aisia
Hipodromoa Donostiako Zubieta auzoan badago ere, Lasarte-Oriarentzat garrantzitsua da. Inguruko mendietatik ibilbideak egin daitezke bai txirrindaz bai zaldiz (hipodromoan zaldi-gurdi bat aloka daiteke).
Gastronomia
Lasarte-Orian Martin Berasategiren jatetxe ospetsua dago, gaur egun, Espainian Michelin Gidan hiru izar dituzten zazpi jatetxeetako bat.
Anthidiellum notatum
Anthidiellum notatum erle espezie bat da, Anthidiellum generoan eta Megachilidae familian.
Mandabe
Mandabe Alkizako bi erreka nagusietako bat da.
Bidania erreka izeneko iturrian jaiotzen da, non Leize/Haundia 2/Sabe-saia konplexu karstikoko urak azaleratzen diren. Alkizarren artean uste izan da iturri horretako urak Hernioren beste aldetik, Bidaniatik hain justu, zetozela eta hortik datorkio izena.
Arana bailara zeharkatzen du eta Errekalde baserrian behera dagoen Antsuko estugunean behera doan Anoetan urak Orian isuri arte.
Ezkerretik bi adar nagusi ditu Ilunbe, zatika lurpean doana, eta Angara, Murgil median sortu, eta Anoetako lurretan elkartzen zaiona. Eskuinetik Askaga da adarrik inportanteena, Arraitzaga baserritik gertu isurtzen zaiona. Ilunbe errekastoa dago Alkizako edateko uraren iturria.
Mandabe errekari beste izan batzuk ere eman izan zaizkio: Alkiza erreka, Berandoain erreka, Igaran erreka eta Arana erreka.
Igaran errota, Alkizako hiru errota historikoetako bat, Mandabe errekatik lortzen zuen alea ehotzeko energia. Egungo Elektralkiza baino 200 bat metro beherago zegoen.
Txillardegi etxea
Txillardegi etxea Gipuzkoako Donostia ko Antigua auzoan zegoen. XIX. mendearen bukaeran eta XX. mendeko hasieran Antiguako erdi-erdian zegoen etxerik ederrena zen Txillardegi etxea. Antigua auzo modernoan 2019an plaza nagusia dagoen tokian bertan zegoen aspaldiko Txillardegi etxea (Gaskonia plaza edo Txillardegi plaza ere deitua).
Josu Tellabideren arabera, Txillardegi toponimoaren aipamenik zaharrena 1719. urtekoa da. Urte hartan Berwick-eko dukeak Donostia setiatu eta suntsitu zuen eta egin zituen kalteen ebaluazioaren zerrendan agertzen da Txillardegi. Lauko Aliantzaren Gerrak (1717–1720) eragin zuzena izan zuen Euskal Herrian. Berwickeko dukearen armadako gerlariak Lapurdin eta Nafarroa Beherean izan ziren finkatuta. Herritarrei gehiegikeriak eragin zizkieten, eta protestak ozen adierazi zituzten. 1719ko apirilean Berwickeko duke frantsesak Lapurdi tik Bidasoa gurutzatu zuen 20.000ko armada baten buru, eta Gipuzkoa, Bizkaia eta Araba okupatu zituen. 1935eko planoetan Txillardegi etxea oraindik agertzen zen, baina 1946koan ez da agertzen. 1952. urte inguruan Jose Luis Alvarez Enparantza ingeniari eta hizkuntzalariak etxearen izena hartu zuen ezizentzat, inguruan jaio eta bizi baitzen txikitan.
Symphysodon aequifasciatus
Symphysodon aequifasciatus Symphysodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Elsinore (Utah)
Elsinore Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Sevier konderrian kokatuta dago, Utah estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Artadi (argipena)
Artadi izenak hainbat adiera du:
Txupinazo
Txupinazoa hainbat herritako jaietan ospakizunei hasiera emateko jaurti eta lehertarazten den suziria da, txupina izenekoa. Askotan udaletxeko balkoitik botatzen da.
Ospetsua da Iruñeko Sanferminetako txupinazoa, uztailaren 6aren eguerdiko 12:00etan botatzen dena da, hainbat telebista-katek zuzenean eman eta milaka lagun biltzen dituena. Euskal Herriko beste hainbat herritan ere txupinazo ospetsua da, hala nola Gasteizko Andre Maria Zuriaren jaietan abuztuaren 4aren arratsaldeko 18:00etan botatzen dena eta Bilboko Aste Nagusikoa txupineroaren eskutik.
Cagliariko probintzia
Cagliari (Provìntzia de Casteddu; Provincia di Cagliari) Italiako probintzia da, Sardiniako eskualde eta uhartean kokatuta dagoena.
Hizkuntzak
Cagliarin, zabalduen dagoen italieraz gain, sardinieraren logudorera aldaera ere hitz egiten da.
NGC 2564
NGC 2564 galaxia bat da, Puppis konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Aprasia repens
Aprasia repens Aprasia generoko animalia da. Narrastien barruko Pygopodidae familian sailkatuta dago.
Blas Alexandre Lezaeta
Blas Alexandre Lezaeta Zabala, gaztelaniaz Blas Alexandre de Lezaeta y Zabala, (Betelu, Nafarroa, 1597ko otsailaren 10a - Zaragoza, 1647ko urriaren 19a) elizgizon, Orreagako kolegiataren priore, Iruñeako apezpikua eta inkisidorea izan zen.
Biografia
Beteluko Albirena etxean edo Alexandrorenan jaio zen. Gurasoak Martin Ruiz Lezaeta eta Maria Zabala ziren. Alexandre izena etxearen izenetik zetorkion. Beteluko San Pedro elizan batailatu zuten. 1641an Nafarroako Gorteek Filipe IV.a Espainiakoari artzapezpiku izendatzea eskatu zioten. Aragoiko inkisidorea izendatu zuten ere bai. Nafarroan ez zegoen inkisidorerik baina, beharrezkoa zenean, Aragoikoa edo Logroñokoa eskua hartzen zuen. 1647an Orreagako kolegiataren priore eta Iruñeko artzapezpiku izendatu zuten. Urte berean Zaragozako Aljaferia jauregian hil zen. Hil zenean Toledoko inkisidore izateko proposatua zegoen.
Crossocerus quadrimaculatus
Crossocerus quadrimaculatus erle espezie bat da, Crossocerus generoan eta Crabronidae familian.
Lycodonus flagellicauda
Lycodonus flagellicauda Lycodonus generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Elwood (Utah)
Elwood Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Box Elder konderrian kokatuta dago, Utah estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Paër
Saint-Paër Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Tiroa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Gizonezkoak plater-tiroketa
Plater-tiroketako gizonezkoen proba 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 2021eko uztailaren 25ean eta 26an egin zen Asaka Tiro Gunean, Tokion. Vincent Hancockek irabazi zuen eta errekor olinpiko berria ezarri zuen. Bere hirugarren domina izan zen, 2008ko eta 2012ko dominen ondoren.
Saint-Paër
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 502 etxebizitza zeuden, 480 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 490 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 480 etxebizitza nagusietatik 403 bere jabearen bizilekua ziren, 72 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 15 etxek bi gela zituzten, 60 etxek hiru zituzten, 143 etxek lau zituzten eta 262 etxek bost zituzten. 403 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 203 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 260 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 818 ziren, horien artean 576 aktiboak ziren eta 242 inaktiboak ziren. 576 pertsona aktiboetatik 532 lanean zeuden (288 gizon eta 244 emakume) eta 44 langabezian zeuden (24 gizon eta 20 emakume). 242 pertsona inaktiboetatik 105 erretiraturik zeuden, 69 ikasten zeuden eta 68 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Paër udalerrian 479 unitate fiskal zeuden, 1.214 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.856 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Paër udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.232 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
High Springs (Florida)
High Springs Floridako hiri bat da. Alachua konderrian kokatua dago. 2010ean 5,535 biztanle zituen, 47.9 kilometro koadrotan banatuta.
Séez
Séez Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Séez udalerrian erroldatutako biztanleak 2.305 ziren. Familiak 954 ziren, horien artean 266 pertsona bakarrekoak ziren (119 bakarrik bizi ziren gizonak eta 147 bakarrik bizi ziren emakumeak), 291 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 332 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 65 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.333 etxebizitza zeuden, 973 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 271 bigarren erresidentzia ziren eta 88 hutsik zeuden. 730 etxeak ziren eta 577 apartamentuak ziren. 973 etxebizitza nagusietatik 596 bere jabearen bizilekua ziren, 332 alokairuan okupaturik zeuden eta 45 doan lagata zeuden; 28 etxek gela bat zuten, 110 etxek bi zituzten, 238 etxek hiru zituzten, 254 etxek lau zituzten eta 344 etxek bost zituzten. 820 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 431 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 459 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.541 ziren, horien artean 1.189 aktiboak ziren eta 352 inaktiboak ziren. 1.189 pertsona aktiboetatik 1.146 lanean zeuden (631 gizon eta 515 emakume) eta 43 langabezian zeuden (11 gizon eta 32 emakume). 352 pertsona inaktiboetatik 124 erretiraturik zeuden, 107 ikasten zeuden eta 121 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Séez udalerrian 968 unitate fiskal zeuden, 2.386 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.073 euro zen.