cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sorans-lès-Breurey
Etxebizitza
2007an 158 etxebizitza zeuden, 141 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 137 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 141 etxebizitza nagusietatik 109 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 80 etxek bost zituzten. 127 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 88 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 257 ziren, horien artean 202 aktiboak ziren eta 55 inaktiboak ziren. 202 pertsona aktiboetatik 196 lanean zeuden (107 gizon eta 89 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 55 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sorans-lès-Breurey udalerrian 148 unitate fiskal zeuden, 410 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.331 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Sorans-lès-Breurey udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 474 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saito Musashibo Benkei
Saito Musashibo Benkei (japonieraz 西塔武蔵坊弁慶) (1155 – 1189), Benkei (弁慶) bezala ezagunagoa, Japoniako Sōheia (fraide gerlaria) izan zen, Minamoto no Yoshitsuneren zerbitzura aritzen zena. Indar eta zintzotasun handiko gizon gisa ezaguna zen eta, zentzu honetan, Japoniako folklorearen pertsonaia ezagunenetakoa da. Horrela, bere bizitza Kabuki nahiz Noh antzerkietan landu dute, eta baita distortsionatu ere. Benkeiren bizitza eta horren legenda banatzea zaila da, beraz.
Benkeiren jaiotza kontatzen duten istorio desberdinak badaude. Baten arabera, Benkeiren aita tenplu bateko nagusia zen, eta Benkeiren ama bortxatu zuen. Ama, berriz, errementari baten alaba zen. Beste istorio baten arabera, Benkei tenpluko jainko baten semea zen. Halaber, Benkei deabru gisa errepresentatu izan dute, eta bere gaztaroan Oniwaka (鬼若) (deabrua edo haur ogroa) deitu izan zuten.
Haur zela oraindik, klaustro batekin bat egin eta Japoniako tenplu askotan zehar ibili izan zen. Garaiotan, tenplu budistak administrazioaren eta kulturaren gune garrantzitsuak ziren, baita arlo militarrean ere.
Ernst Haeckel
Ernst Heinrich Philipp August Haeckel (1834ko otsailaren 16a, Potsdam, Brandenburgo - 1919ko abuztuaren 9a, Jena, Turingia) alemaniar biologo, mediku, naturalista eta filoso bat izan zen.
Biografia
Berlin, Würzburg eta Vienako unibertsitatean medikuntza ikasketak burutu zituen. Alemanian Charles Darwin britainiarraren lanak ezagutzera eman zituen. Filum eta ekologia hitzak ere berak sortu zituen.
Zoologia irakasle izan zen Jenako unibertsitatean (1862). Darwin ezagutu ondoren (1866), XIX. mendeko darwinzalerik gailenetarikoa izan zen. Organismo sinpleen ikerketak egin zituen batez ere: protozooak, belakiak, zelenteratuak eta gisakoak. Halaber, ontogeniaren eta filogeniaren artean dagoen paralelismoa azpimarratu zuen. Haren esanetan, ontogenia filogeniaren laburpen bat da. Proposamen horri oinarrizko biogenetika legea deitu zion, eta geroztik funtsezko lege bilakatu da biogenetikan (1866). Animalia mota oinarrizkoenen azterketatik abiaturik, berez sortuak baitziren haren ustez, animalia moten bilakaeraren aldiak argitzen saiatu zen. Gizakiaren jatorriari dagokionez ere, aldaketaren tesiak baliatu nahirik, tximino antropoideen eta gizakiaren artean zegokeen tarteko forma bat aurkitu zuen eta Pitecanthropus izena eman zion hari; hipotesi hura azaldu zuen (gerora E. Dubois-en aurkikuntzak baietsi zuena). Bidaia anitz egin zituen, eta itsas animalia mota asko ezagutu eta sailkatu zituen. Liburu ugari idatzi zituen, besteak beste: Izadiko legeen arabera eraturiko izakien sorreraren historia (1868), Antropogenia (1874), Biziaren mirariak (1904).
Magnitude absolutu
Magnitude edo izari absolutua argizagi baten distira intrintsekoaren neurketa da. Gauzakia zehazki ikusletik 10 parsecera (32,6 argi-urte) egongo balitz izango zuen itxurazko magnitude hipotetikoa da, izarren argiaren iraungitze astronomikorik ez dagoela ulertuz. Horrek gauzakiak oinarri erkidearekin jartzen ditu, eta distantziak ezartzen duen distortsiorik gabe gauzaki astronomikoen energia alderatzea baimentzen du. Magnitude astronomiko guztietan bezala magnitude absolutua hainbat uhin-luzera interbalotarako ezar daiteke; izarrentzat magnitude absolutua argi ikusgaia izaten da, UBV sistematik V banda bakarrik erabiltzen duen. Bolometro bat erabilita magnitudea alda daiteke, uhin-luzera guztietan isurtzen den energia kontuan hartzen duelako, argi ikusgaia izan edo ez. Kasu honetan magnitude absolutu bolometrikoa deitzen zaio.
Eguzki-sisteman dauden gauzakientzat beste definizio bat erabiltzen da. Asteroide eta planeten magnitude absolutua hauek Eguzkitik eta ikusletik unitate astronomiko batera jarrita kalkulatzen dira. Asteroide edo planeta baten magnitude absolutua eta izar batena alderatzeko, lehenari 31,57 kendu behar zaio.
Colby (Kansas)
Colby Kansasko hiri bat da. Thomas konderrian kokatua dago. 2010ean 5,387 biztanle zituen, 8.75 kilometro koadrotan banatuta.
Galeichthys trowi
Galeichthys trowi Galeichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Ariidae familian.
Rianxeira Bandera
Rianxeira Bandera uztailaren 5ean, Coruñako Rianxo herrian ospatu zen estropada izan zen. 2008ko TKE Ligaren bigarren estropada eta Ozeano Atlantikoan ospaturiko lehena izan zen.
Jinshui Barrutia
Jinshui Barrutia (txinera sinplifikatuz: 金水区; pinyineraz: Jīnshuǐ Qū), Zhengzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 750.000 biztanle bizi ziren 242,2 kilometro koadroko azaleran.
Galeako gotorlekua
Galeako gotorlekua edo Printzearen gaztelua Galea lurmuturrean kokaturik dagoen gaztelua da, Nerbioi ibaiaren itsasadarraren sarreran, Getxon (Bizkaia). 1947tik ez du inolako funtzio militarrik. Euskal Herri osoko XVIII. mendeko eraikin militarrik ondoen kontserbatuenetarikoa da; eta, Bizkaian, kontserbazio egoera onena duena.
Galea lurmuturreko itsaslabar ikusgarrietatik, Bizkaiko eta Kantabriako kostaldeko lurralde zabalak kontrolatzen ditu. Horregatik, txoko hori berehala toki estrategiko bihurtuko zen historian, Abrako golkoaren zelatari gisa. Bere talaietatik, arretaz zelatatzen zituzten itsasontzi etsaien belak eta kostaldera hurbiltzen ziren baleen arnasotsa aditzen zuten.
Karramarroaren jaia
Karramarroaren jaia udako gastronomia-ospakizun tradizionala da Eskandinaviako herrialdeetan. Tradizioa Suedian sortu zen, non festa honi kräftskiva deitzen zaion,, Handik Finlandiara hedatu zen herrialde horretako suediar-hiztunen bitartez.
Galeako gotorlekua
Historia
Fortea XVIII. mendeko eraikin militarra da eta XVI. mendean aurretik existitzen zen atalaia baten lekua hartu zuen.
Jaime Sycre koronelak diseinatu zuen eta inguruko herritarrek hartu zuten parte eraikuntzan (beharturik), Juan Pagoeta, Lorenzo Oruaga eta Francisco Doñabeitiaren agindupean lan egin zutelarik. Eraikitze lanak 1742an hasi ziren eta urtebetez iraun zuten. Bere kostu osoa azkenean, 130.000 errealetik gorakoa izan zen.
1782an, Bilboko kontsulatuak, Igeldo mendian zegoenarenaren eredua hartuz, faro bat eraikitzea agindu zuen. Faro hau, eraikin zirkular bat zen, zeinetan olio bidez elikatua zen sua pizten zen. XIX. mendearen erdi aldera, 1925erarte iraun zuen beste faro bategatik aldatu zen. 1925. urtetik aurrera ordea, gaur egun dagoen faroa hasi zen lanean.
Printzearen gazteluaren eraikinak, Abrako defentsa biribiltzen zuen, ezkerraldean, Zierbenan kokaturiko bateriekin batera.
Harresi lodiz dago osatuta eta 14 tronera ditu kainoientzako (hasieran 18 zituen) eta foso batez dago inguraturik. Barruan, eraikin desberdinetan zeuden kokaturik biltegi edota bolborategi desberdinak, tropen instalazioekin batera.
Konbentzio gerran, frantsesek okupatu egin zuten gaztelua 1795ean eta 1827an ingelesek eraitsi zuten. Ondoren, berreraiki egin zen (orduan kendu zitzaizkion 4 tronera horiek) eta Lehen Gerra Karlistan suntsitua izan zen, karlistek erabil ez zezaten.
1947an Espainiako defentsa ministerioak eman egin zion Getxoko udalari fortearen jabetza. Bertan, aisialdirako gune bat jarri zen, pic-nic mahai batzurekin, 1975ean itxi zelarik. Gaur egun, ez du inolako erabilpenik, baina, ostalaritza zentro bat irekitzeko proiektua abian da.
14. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
'''Eskualdeko Hiri Garraioaren 14. linea (seinaleztatua, L14''' ofizialki) Iruñeko Alde Zaharra, Arrotxapea eta Artika lotzen dituen autobus linea da.
Bere ibilbidean zehar, Iruñeko udaletxea, Nafarroako museoa, Iruñeko katedrala, Nafarroako errege-erreginen jauregia, Nafarroako artxiboa, Gazteluko plaza, Iruñeko harresiak eta Frantziako atea bezalako toki garrantzitsuak lotzen ditu.
Historia
Linea 1999an ireki zen Eskualdeko Hiri Garraioa bateratu eta hedatzearen ondorioz. Merindadeen Artikarekin lotzen zituen, Arrotxapearen bidez.
Karramarroaren jaia
Karramarroaren jaia abuztuan ospatu ohi da, eta tradizio hori Suediako karramarroen arrantza, XX. mendearen zatirik handienean, udaren amaieran legez mugatuta egon zelako hasi zen. Gaur egun, kräftpremiär ("ibai-karramarroaren estreinaldia") abuztuaren hasieran egiteak ez du legezko garrantzirik. Festa aire zabalean egin ohi da, baina askotan teilatupean ere (bai eguraldi txarra edo eltxo asko dagoenean). Jai-giroko osagarriak erabili ohi dira, hala nola kartoizko txanoak, paperezko mahai-zapiak, paperezko lanparak (askotan Ilargiaren aurpegia irudikatuz) eta petoak (adur-zapiak). Ohikoa da giro zalapartatsu eta zaratatsua egotea, edateko kantu tradizionalak abestuz (snapsvisa). Oskola kendu aurretik karramarroen zukua zurrupatzea zuzentzat jotzen da.
14. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
Maiztasunak
Linea urteko egun guztietan dago martxan. Hauek dira maiztasunak:
Ibilbidea
Autobus guztiek Iruñeko udalerriaren barruan dagoen ibilbide guztia egiten dute. Artikara bi autobusetik bat baino ez da igotzen.
Etorkizuna
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.
Karramarroaren jaia
Suediako mendebaldeko kostaldean ohikoa da ibai-karramarroen ordez havskräfta (zigala) hartzea.
Gastronomia
Akvavit eta beste snaps (tragoxka) mota batzuk zerbitzatzen dituzte, garagardoaz gain. Itsaskia ur gazitan egosten eta ezamihilu freskoarekin ontzen dute (ahal dela, loratu baino lehen bildu behar dute), hotza zerbitzatuz eta hatzekin janez. Ogia, onddo-tartak, Västerbotten gazta sendoa, entsaladak eta beste plater batzuk ere zerbitzatzen dituzte.
COVID-19 pandemia Asian
COVID-19 pandemia Asian hasi zen, zehazki Txinako Wuhan hirian. Laster hedatu zen beste herrialde batzuetara, bereziki Hego Korea eta Iranera. Herrialde askok neurri zorrotzak hartu zituzten herrialdeen urruntze soziala bermatzeko, baita mugen itxiera ere.
Iran
2019-2020ko COVID-19 gaixotasunaren agerraldian Iranek SARS-CoV-2 infekzioen lehen kasuak 2020ko otsailaren 19an baieztatu zituen. Qom-en. 2020ko martxoaren 8an, Irango osasun agintarien arabera, COVID-19 gaitzak Iranen 194 hildako utzi zituen eta kutsatuak 6500 ziren. Egun hartan, Iranek COVID-19 gaitzaren erruz hildakoen hirugarren kopuru handiena eduki zuen, Txina eta Italiaren atzetik. Hau da, Mendebaldeko Asiako herrialdeen artean kutsatu eta hildako gehien zituen herrialdea izan zen aipatutako egunean.
2020ko otsailaren amaieran, Irango GKEen arabera, SARS-CoV-2 birusak kutsatutako norbanakoen kopurua eta COVID-19 gaitzak hildakoen kopurua balio ofizialak baino askoz ere handiagoak ziren. Otsailaren 25ean, Torontoko Unibertsitateko ikertzaileek Iranen 4.000tik 53.000ra bitarte pertsona aipatutako birusak kutsaturik zeudela adierazi zuten eta gainera, baliorik gertagarriena 18.000 zelarik. Ahmad Amirabadi Farahanik otsailaren 24an adierazi zuen COVID-19 gaitzak 50 pertsona hil zituela Qom-en. BBC Pertsiarrak aldiz, otsailaren 28an Iranen COVID-19 gaitzak 210 pertsona hil zituela adierazi zuen, herrialde hartako ospitaleetako datuetan oinarrituta. Irango funtzionarioek Amirabadiren eta BBC Persianren kalkuluak ukatu zituzten. Munduko Osasun Erakundearen zuzendari nagusiak, Tedros Adhanom Ghebreyesusek, honakoa adierazi zuen: "Munduko Osasun Erakundeak gertakariak egiaztatzeko bere `mekanismo propioa´ du eta ez du ikusi inolako arazorik Iranek emandako datuetan".
Irango goi mailako funtzionario ugarik harrapatu dute SARS-CoV-2 birusa: Iraj Harirchi Osasun sailburuordeak, Masoumeh Ebtekar Emakume eta Familia Gaietako presidenteordeak, Mojtaba Zolnour Parlamentuko Segurtasun Nazionaleko eta Kanpo Arazoetako Batzordeko presidenteak, eta larrialdi zerbitzuetako buru Pirhossein Kolivandek. Irango Parlamentuko 23 kidek, parlamentari guztien %8 inguruk, 2020ko martxoaren 3an kutsatuta zeudela adierazi zuten. Pertsona ezagunak ziren Hadi Khosroshahi Irango Vatikanoko enbaxadore nagusia, Mohammad Mirmohammadi Espedientzia Bereizketarako Batzordeko kidea, Hossein Sheikholeslam diplomatua, Mohammad Haj Abolghasemi (Teherango harakin izenarekin ezaguna) eta Fatemeh Rahbar hil zituen COVID-19 gaitzak Iranen.
Nevado del Tolima
Gaur egun 2328 kilometro karratuko azalerako eta 69x106 metro kubikoko bolumena duen glaziar bat du. Sumendirako iritsiera nagusia Ibaguétik abiatu eta El Silencio izeneko tokiraino iritsita egiten da, Restrepo, Pastales eta Juntas korregimenduetatik igaroz. Handik aurrera tontorrera daroaten zenbait ibilbide irtetzen dira. Manizaleseko Behatoki Bulkanologikoak "Portaera egonkorreko sumendi aktibotzat" hartzen du.
Iturri termalak
Lau iturri termal inbentariatu eta sailkatu dira, Nevado del Tolima sumendian daudenak. Bertako iturburuetako tenperaturak Don Camilo iturri termaleko 52ºak eta Aquilino iturri termaleko 24ºen artean daude. Hidrogenozko potentzialak neutraltasunetik gertu daude. Don Camilok 5,6 mS/cmko eroankortasun elektrikoa eta 3323 miligramo kiloko disolbatutako guztirako solidoak ditu, Aquilinok 1,5 mS/cmko eroankortasun elektrikoa eta 1651 miligramo kiloko disolbatutako guztirako solidoak dituen bitartean. Cebollal eta El Termal iturri termalek tarteko balioak dituzte.
My Big Fat Greek Wedding
My Big Fat Greek Wedding (euskaraz Nire Greziar Ezkontza Handia) 2002ko Joel Zwick estatubatuar amodiozko komedia film bat da. John Corbett, Lainie Kazan, Michael Constantine, Andrea Martin eta Joey Fatone aktoreek antzeztu zuten.
Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.
2003an My Big Fat Greek Life telesaila eta 2006ean My Big Fat Greek Wedding 2 jarraipena izan zuen.
Argumentua
Chicagoko Portokalos greziar-estatubatuar familiako senide guztiak Toulaz (Nia Vardalos) kezkaturik daude. Hogeitamar urte bete berriak eta bizitza osoa bere gurasoen jatetxean lan eginez, oraindik ezkongai dagoelako. Baina Toulak zeozer gehiago nahi du eta lortzeko asmo bizia du; bere familiak, zoritxarrez, ez. Toulak bere bizitza aldatzeko behar zuen guztia informatikako ikastaroak, lentilla parea eta beste jarrera bat hartzea zen. Bere izeba Voularen (Andrea Martin) bidai agentzian lan egiten hasten denean, gizon ezezagun eta eder bat Toulaz erakarria sentituko da: Ian Miller (John Corbett), institutu bateko irakaslea den, gizon garai, itxura onekoa.... eta Toularen aitaren nahigaberako greziar odol tanta bat bera ere ez duena...
COVID-19 pandemia Asian
Iran
2020ko martxoaren 8an Iranen 6.566 norbanako eragin zituen COVID-19 gaitzak, horietatik 4.238 pertsonak kutsatuta jarraitzen zuten, 2.134 sendatu egin ziren eta 194 pertsona hil egin ziren, betiere datu ofizialak jarraituz. Hori hala bada, Iran zen egun hartan munduko hirugarren herrialde kaltetuena, soilik Txina eta Hego Korearen atzetik.
Hego Korea
Hego Korean COVID-19 gaixotasuna zuen lehen gaixoa 2020ko urtarrilaren 20an atzeman zen. Otsailaren 19rako 20 ziren COVID-19 gaitzaz kutsaturikoak eta hurrengo egunean 58 edo 70, guztira 346 kasu baieztatu zituzten otsailaren 21erako. Hego Koreako Gaixotasunen Kontrolerako eta Prebentziorako Zentroak (KCDC) halako jauziaren eragilea "31 gaixoa" izan zela adierazi zuen, zeinak Jesusen Shincheonji elizako solasaldi batean parte hartu zuen, Daegu hirian.
2020ko martxoaren 8an, Hego Koreak 7.300 kasu eta 50 hildako inguru zituen, eta 130.000 pertsona baino gehiagori egin zizkioten COVID-19a zuten edo ez jakiteko azterketak. Alabaina, gaixotasunak Hego Korean utzitako heriotza-tasa (martxoaren hasierako datuen arabera), Munduko Osasun Erakundearen datuei jarraituz, beste herrialdeetan utzitakoa baino baxuagoa zen, izan ere, tasa globala %3.4 zen, Txina eta Italiakoa %3.8koa, Japoniakoa %1.5ekoa, baina Hego Koreakoa %0.6koa. Suitzako heriotza-tasa are baxuagoa zen, %0.5ekoa.
Microsynodontis nasutus
Microsynodontis nasutus Microsynodontis generoko animalia da. Arrainen barruko Mochokidae familian sailkatzen da.
Zohikaztegi altxatu
Zohikaztegi altxatuak (zingira onbrotrofiko ere deitzen zaie) habitat azidoak eta hezeak dira, gatz mineral gutxi dute eta muturreko egoerei aurre egin diezaieketen flora eta fauna dute. Zohikaztegi altxatuek, zingirek ez bezala, prezipitazioak (onbrotrofia) eta airetik sartutako gatz mineralak besterik ez dituzte elikagai gisa. Beraz, zohikaztegi berezia dira, hidrologikoki, ekologikoki eta garapenaren historiari dagokionez, non zohikaztegien hazkundeak eginkizun erabakigarria baitu mendeetan edo milurtekoetan. Askoz meheagoak diren eta klima-zona hezeago eta lainotsuagoetan dauden manta-zingiren izaera ere desberdina dute.
Zohikaztegi altxatuak oso mehatxatuta daude zohikatz-mozketagatik eta inguruko lurren gatz mineralen kutsaduragatik (nekazaritzagatik eta industriagatik). Goialdeko zohikaztegien azken eskualde handiak Siberiako mendebaldean eta Kanadan daude.
Afro-asiar hizkuntzak
Afro-asiar hizkuntzak Iparraldeko eta Mendebaldeko Afrikan, Sahelen eta Hego-mendebaldeko Asian hedaturik dagoen hizkuntza familia da, 240 hizkuntza inguruk osatua, 285 milioi lagunek baino gehiagok erabiliak.
Hizkuntzoi afro-asiar (edo afroasiar) ez ezik, afrasiar (Afrasian), lisramiko edo erythraean ere esaten zaie; aldiz, behialako kamito-semitiko izendapena baztertu eta arbuiatu izan da.
Etimologia
XIX. mendearen hasieran, zenbait hizkuntzalarik amazigera, kuxtar hizkuntzak eta egiptoera filo kamitikoan bildu zituzten, haien artean zuten lotura genetikoa eta talde horrek hizkuntza semitikoen filoarekin zuen harremana ohoretuz. Kamitiko eta semitiko terminoek Genesi liburuko Noeren Kam eta Sem semeen ondorengoen tribuak deskribatzen dituzte.
Datazioa
Ezagutzen den hizkuntza afroasiarren arrasto zaharrena duela 5.400 urteko (ca. K.a. 3.400) inskripzio egiptoarra da. Naqada II kulturako zeramika batean aurkituriko ikurrek —Antzinako Egiptoko hieroglifoen antza dute— datazio zaharrago bat (ca. K.a. 4000) iradokitzen dute.
Halaber, Antzinako Egiptoko hizkuntza hori hizkuntza Protoafroasiarrekiko desberdina da: bien arteko banaketa denbora luzez gertatu zela ondorioztatzen da.
Proto-afroasiarra
Protoafroasiar hizkuntza edo protoafroasiarra hizkuntza afroasiar guztien aurrekaria da, haietan oinarriturik berregituraturiko protohizkuntza. Proto-afroasiarrari loturiko datazioek tarte kronologiko handia barneratzen dute, K.a. 16.000 urtetik, K.a. 7.500 urtera arte. Halaber, datazio horiek gainontzeko protohizkuntzekin erlazionatuak baino zaharragoak dira.
Antzinako afroasiarra
Antzinako afroasiarra hizkuntza proto-afroasiarraren hizlarien jatorrizko leku hipotetikoa da: bertan, hiztunak komunitate linguistiko bat edo komunitate konplexuen talde gisan bizi ziren, geografikoki zabaldu eta hainbat hizkuntza garatu aurretik.
Sailkapena
Zalantzak daude hizkuntza omotikoak talde horretan sailkatu behar ote diren eta beja hizkuntza ren kasuan, hizkuntza kuxitikoen adarrean ala adar propioan sailkatu behar ote den.
Sailkapenaren historia
IX. mendean, Tiareteko Judah ibn Quraysh gramatikaria lehena izan zen hizkuntza afroasiarren bi adarrak (amazigera eta semitikoa) lotzen: arabiera, hebreera eta aramera ezagutzen zituen. XIX. mendean zehar, europarrek harreman hori ere proposatu zuten. 1844an, Theodor Benfeyk etiopiko izeneko hizkuntz familia proposatu zuen, hizkuntza semitiko, amazigera eta kuxtarrak barneratzen zituena. Urte berean, T. N. Newmanek hausa eta semitikoen arteko harremana proposatu zuen: hori luzaroan dudan egon zen.
Demografia
Hizkuntza afroasiarrak hiztunen kopuruaren arabera zerrendaturik, bakoitzaren hizkuntza-familia, hizkuntza afroasiarren barnean aipatuz:
Fonologia
Hizkuntza afroasiarrek konpartitu ditzaketen sistema fonetikoak, hizkuntza honen aurrekariaren (proto-afroasiarra) ezaugarriak zirela onartu liteke. Egindako hizkuntza proto-afroasiarren berregiteek bokal sistema sinplea atxikitzen diote, hiru bokal labur /i, a, u/ eta hiru bokal luzek /ī, ā, ū/ osatua.
Ordea, hizkuntzalaritza historikoko adituek proposaturiko kontsonante sistemen artean ez da adostasunik aurkitu, aukerak konplikatuegiak direlako. Hurrenez, Ehret-en (1995) berreraikitzearen eta Orel y Stolbova-ren (1995) hipotesiak biltzen dituen taula dugu: Parentesi arteko fonemak ; soilik Ehret-ek berreraikitakoak dira. Kortxete arteko fonemak <>; Orel y Stolbova-ak berreraikitakoak dira. Puntuazio marka gabeko fonemak; bi adituek berreraikitakoak dira.
Gramatika eta sintaxia
Hizkuntza afroasiarretan zabalduriko ezaugarriak (baina ez unibertsalak), hurrengoak dira:
- Kontsonante enfatiko multzoa, asko glotalak, faringariak edo inplosiboak bilakatuz.
- Aditza-Subjektua-Objektu hizkuntz tipologia, Subjektua-Aditza-Objektua joeraz.
- Bi generoko sistema singularrean, femeninoa /t/ soinuak markaturik.
- s itsaski kausatiboa.
- Atzizki posesiboak.
- Nisba deribazioa -j (egiptoar goiztiarrean) edo -ī (semitikoan).
- Hitzen inflekzioa sustraiko aldaketek, aurrizki eta atzizkiek eragin dezakete.
Lexikoa
Ehret (1995) eta Orel y Stolbovaren (1995) hiztegi etimologikoen artean, kontsentsua adierazten duten sustraien ereduak:
Hačky
Hačky Txekiar Errepublikako udalerri bat da. Prostějoveko barrutian dago, Olomuc eskualdean. Prostějovetik ipar-mendebalderantz 21 km-ra dago, Olomoucetik 23 km mendebalderantz, eta Pragatik 188 km ekialderantz. 99 biztanle ditu eta 2,67 kilometro koadroko azalera.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1350 urtean egin zen.
Christiana (Pennsylvania)
Christiana Pennsylvaniako borough bat da. Lancaster konderrian kokatua dago. 2010ean 1,168 biztanle zituen, 1.37 kilometro koadrotan banatuta.
Sebastián Apesteguía
Sebastián Apesteguía (Buenos Aires, 1969ko maiatzaren 27a) paleontologo argentinarra da. "Ninja" ezizena. CONICET- eko Ikertzaile Independente gisa lan egiten du, Azara Fundazioko - Maimónides Unibertsitateko Paleontologia Arloan.
Biografia
1988an, 18 urte zituela, Buenos Airesko Natur Zientzien Museoan kolaboratzen hasi zen. La Platako Unibertsitate Nazionalean Biologia Zientzietan lizentziatua da Paleontologian espezializazioarekin eta Natur Zientzietan doktorea da Paleontologian espezializazioarekin erakunde akademiko beretik. Paleontologo gisa José Fernando Bonaparte, Fernando Novas, Zulma Brandoni de Gasparini eta Marta Fernándezen zuzendaritzapean trebatu zen.
J. Bonaparte taldean fosilak prestatzeko teknikaria izan zen (1988-1993), F. Novasen ikaslea (1995-2002), Argentinako Natur Zientzien Museoan esleitutako ikertzailea (2003-2007) eta Patagoniako Natur Zientzien Museoko (General Roca/Fisque Menuco) (2007) lehen zuzendaria izan zen, Argentinako Río Negro probintzian.
Bere ikerketa-lerro nagusia Argentinako Patagoniako narrasti kretazikoen eta Hego Amerikako eta Ipar Amerikako kretazeoko faunen harremanak aztertzera bideratzen da.
Argentinatik kanpo, Boliviako Potosíko Toro Toro Parke Nazionalean dinosauro arrastoak aurkitzea ekarri zuen landa-lana zuzendu zuen. Kubako dinosauro aztarnak ere aztertu zituen eta Ekuadorko lehen dinosauroa argitaratu zuen.
Laburdura (Zoologia)
Apesteguía laburdura Sebastián Apesteguía zoologiako deskribapen eta taxonomiaren agintari gisa adierazteko erabiltzen da.
Maria Iraburu
Maria Iraburu Elizalde (Iruñea, 1964ko abenduaren 1a) nafar biologo, ikerlari eta unibertsitate irakaslea da. Nafarroako Unibertsitateko Biokimika eta Biologia molekularreko irakaslea da, eta errektorea 2022tik.
Bizitza
Maria Iraburu Elizalde Iruñean jaio zen, 1964ko abenduaren 1ean. 1982-1987 bitartean, Biologia ikasketak egin zituen Nafarroako Unibertsitatean. Bertako Biokimika eta Biologia molekularreko departamenduan 1992an doktore tesia defendatu ostean, 1993-1996 bitartean doktoretza osteko egonaldia egin zuen New Yorkeko Albert Einstein College of Medicine-n (Yeshiva Unibertsitatea).
1996an hasi zen lanean Nafarroako Unibertsitatean. Medikuntza eta Zientzietako fakultateetako irakaslea izateaz gain, 7 ikerketa-proiektutan hartu du parte ikerlari nagusi moduan, eta 8 doktore tesi zuzendu ditu. Irakasleen errektoreorde izendatu zuten 2012an, eta errektore 2021eko abenduan.
Ruoti
Ruoti Italiako udalerri bat da. Potenzako probintzian kokatuta dago, Basilicata eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Guancheng Hui Barrutia
Guancheng Hui Barrutia (txinera sinplifikatuz: 管城回族区; pinyineraz: Guǎnchéng huízú Qū), Zhengzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 320.000 biztanle bizi ziren 204,2 kilometro koadroko azaleran.
Jugoslavia
Jugoslaviako Erresuma
Jugoslaviako Erresuma 1918an sortu zen, Lehen Mundu Gerra amaitu orduko, Serbiarren, Kroaziarren eta Esloveniarren Erresuma izenarekin, Austria-Hungariako Inperioaren lurraldez osatutako Esloveniarren, Kroaziarren eta Serbiarren estatua Serbiako Erresuma independentearekin batu zenean. Serbiako Erresuman agintzen zuen Karađorđević etxea bilakatu zen Jugoslaviako lehen errege-dinastia. 1922ko uztailaren 13an Parisen egindako Enbaxadoreen Konferentzian nazioarteko onarpena jaso zuen. Mendeetan zehar Otomandar Inperioaren eta Austria-Hungariaren esku egon ziren lurralde banatuak batu zituen lehenengo estatua izan zen. 1929ko urriaren 3an, Jugoslaviako Erresuma izena hartu zuen ofizialki; izendapen horrek “hegoaldeko eslaviarren” aipamena egiten zuen.
Errepublika sozialista
1941eko apirilaren 6an, Bigarren Mundu Gerran, Ardatzeko potentziek herrialdea inbaditu zuten. 1943an, Jugoslaviako partisanoek Jugoslavia Federal Demokratikoa aldarrikatu zuten. 1944an, erregeak partisanoen gobernua onartu zuen, eta 1945eko azaroan monarkia ezeztatu zuten. 1946an, Jugoslaviako Herri Errepublika Federala sortu zen, komunistak agintean zirela. Italiaren esku zeuden Istria, Rijeka eta Zadar euren kontrolpean geratu ziren. Josip Broz Tito partisanoa izan zen presidentea 1980an hil zen arte. 1963an, Jugoslaviako Errepublika Federal Sozialista izena hartu zuen.
Sei errepublika sozialistek osatzen zuten herrialdea: Bosnia-Herzegovinako Errepublika Sozialista, Kroaziako Errepublika Sozialista, Mazedoniako Errepublika Sozialista, Montenegroko Errepublika Sozialista, Serbiako Errepublika Sozialista eta Esloveniako Errepublika Sozialistak. Serbia, berriz, bi Probintzia Autonomo Sozialista zituen bere barnean, Vojvodina eta Kosovo. 1974tik aurrera azken bi hauek beste seien egoera legalaren parekoa izan zuten.
Jugoslaviaren desegitea
1980ko hamarkadan izandako krisi ekonomiko eta politikoaren ostean, joera nazionalistak indartu ziren. 1991ko ekainaren 25ean aldarrikatu zuen independentzia Esloveniak, eta Kroaziak ere gauza bera egin zuen. Tirabirak areagotu egin ziren, eta bi gerra piztu ziren. Kroaziako Independentzia Gerra 1991ko bigarren erdialdean hasi zen, eta Serbia eta Kroazia izan zituen aurkari, hango gobernuetako buruen nazionalismo indarkeriazalearen eraginez; 1995ean amaitu zen. 1992an hasi zen Bosniako gerrak hiru urte iraun zuen, eta 100.000 hildako baino gehiago eragin zituen. 1993tik 2017ra, Antzinako Jugoslaviarako Nazioarteko Auzitegi Penala osatu zen, gerra horietan izandako gerra krimenak eta genozidioak ikertzeko.
Bereizketaren ostean Serbia eta Montenegroko errepublikek federazio bat sortu zuten, Jugoslaviako Errepublika Federala. Euren helburua zen federazio hori aurreko errepublika sozialistaren oinordeko legala izatea, baina beste errepublikek aukera horri ezezkoa eman zioten. Geroago, Jugoslaviako Errepublika Federalak Badinter Batzorde Arbitralaren iritzia onartu zuen, eta errepublika guztiak izendatu zituzten oinordeko. 2003an izena aldatu eta Serbia eta Montenegroko Estatu Elkartea izena hartu zuen. 2006an Montenegro independizatu zen, Serbiatik bereizirik. 2008an, Kosovok ere independentzia aldarrikatu zuen.
Siudaita
Siudaita mineral bat da eta eudialyte taldearen kidea da.
Itsas plantain
Itsas plantain (Plantago maritima) plantaginazeoen familiako urtebeteko edo gehiagoko bizitza duen belar landarea da, 2-22 cm luzea.
Lau azpiespezie ditu:
Daphne Zuniga
Daphne Eurydice Zuniga (Berkeley, Kalifornia, 1962ko urriaren 28a) Ameriketako Estatu Batuetako zinema eta telebista aktorea da. Deitura euskalduna aitarengandik datorkio, Guatemalan jaiotako Joaquín Alberto Zuniga Mazariegos, zeina California State University unibertsitatean filosofia irakaslea izan zen.
Zinean bere lanik ezagunena agian Spaceballs filma izan daiteke, eta telebistan Melrose Place eta One Tree Hill (2008-2012) telesailetan egindako rolak.
Odette Keun
Odette Zoé Keun (Pera, Otomandar Inperioa, 1888ko irailaren 10a-Worthing, Erresuma Batua, 1978ko martxoaren 14a) emakume abenturari, sozialista, kazetari eta idazle herbeheeretar izan zen. Bidaia asko egin zuen Kaukason eta Europan zehar. H. G. Wells idazlearen bikotekidea izan zen.
Biografia
Keun Gustave Henri Keunen alaba zen, garai hartan Otomandar Inperioko Herbehereetako kontsulatuko lehen dragomana eta idazkaria, eta bere bigarren emaztea, Helene Lauro, arbaso italiarra zein greziarra zena. 1902an, bere aita hil zenean, familia nahiko egoera pobrean geratu zen. Errebelde bihurtu zen eta amak Herbehereetako Ursulinen barnetegi batera bidali zuen. Hiru urteren buruan moja egitea erabaki zuen eta Tourseko dominikar monasterio batera joan zen bizitzera. Bi urte geroago dimisioa eman zuen eta Istanbulera itzuli zen. Jada ezin zuen bere burua elizaren dogmarekin, kataroen aurkako borrokan dominikoek jokatu zuten paperarekin eta, azkenik, zelibatoarekin. Bazegoen arrazoi praktikoagoa ere: amaren heriotzaren ondoren, Odette arrebentzako laguntza iturria izan zen. Les Maisons sur le Sable (1914) bere lehen liburua argitaratu zuen, non fedeari bere agurra, gizarte-arazoei buruzko iritzia eta amodiozko nahiak azaltzen zituen.
Lehen Mundu Gerrak Parisera eraman zuen. Rouengo Gurutze Gorrian lan egin zuen. Garai hartan, hainbat zerbitzu sekretu interesatu zitzaizkion Britainia Handiko eta Frantziako politika kolonialari kritika gogorrak egiten zizkiolako. Berarekin maitemindu ondoren, bere maitale Bernard Lavergnerekin bidaiatu zuen, Aljerian finkatuz. Basamortura bidaiatu zuen zaldi gainean eta berebereen osasun-laguntzan lagundu zuen. Bere gizartearen parte-hartzea areago frogatu zen berebereei instalazio hobeak eskatzeko egindako deialdiarekin. Maitale berri batek, Grisha printze georgiarrak, Georgiara eraman zuen. Bidaia honi buruz idatzi zuen Au Pays de la Toison d’Or (1924) liburuan. 1921eko udaberriaren amaieran, Istanbulen lagunekin egon zenean eta Batumira bidaiatu baino bi egun lehenago, britainiar polizia militarrak atxilotu zuen. Bere ideologia sozialistagatik, Errusiako Sebastopolera deportatu zuten. Hiru hilabetez egon zen preso baina, azkenean, Charkovera joaten utzi zuten. Errusian izandako atxiloketa eta bizipenei buruz idatzi zuen ''Sous Léninen. Notes d’Une Femme Déporté en Russie par les Anglais'' (Paris 1922).
Parisera itzuli zen. 1924 eta 1933 artean Keun H.G. Wellsen bikotea izan zen, eta harekin bizi izan zen "Lou Pidou" etxean, elkarrekin eraiki zutena Grassen (Frantzia). Wellsek, 22 urte zaharragoa zenak, William Clissolden mundua eta Bulpington of Blup liburuak eskaini zizkion. Geroago Estatu Batuetako kontsul nagusiko idazkari gisa aritu zen Odette. 1937ko A Foreigner Looks at the TVA liburuan, George W. Norrisen Tennessee Valley Authority erakundearen antolaketa deskribatzen zuen "demokrazia liberal parte-hartzaile batek modernizazioa bereganatu dezakeen modua, garapen eredu faxisten eta komunisten eragina parekatzeko." 1939aren ondoren Keun Ingalaterran bizi izan zen, lehenik Londresen, 1941etik Torquayn, eta azkenik Worthingen, West Sussexen.
Chiasmocleis alagoanus
Chiasmocleis alagoanus Chiasmocleis generoko animalia da. Anfibioen barruko Microhylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Handley Page Halifax
Handley Page Halifax, Erresuma Batuko bonbaketari astun bat izan zen. Handley Page hegazkinlaritza enpresak eraiki eta nagusiki Erresuma Batuko Errege Aire Armadak Bigarren Mundu Gerran erabili zuen. 1940ko azaroaren 13a lehenbiziko hegaldia burutu zuen.
Terron-sur-Aisne
Terron-sur-Aisne Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Terron-sur-Aisne udalerrian erroldatutako biztanleak 116 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 64 ziren, horien artean 42 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 42 pertsona aktiboetatik 36 lanean zeuden (23 gizon eta 13 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Terron-sur-Aisne udalerrian 58 unitate fiskal zeuden, 126 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.441,5 euro zen.
Pterodroma solandri
Pterodroma solandri Pterodroma generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.
Terron-sur-Aisne
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Terron-sur-Aisne udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Genidens barbus
Genidens barbus Genidens generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Ariidae familian.
Churchill (Pennsylvania)
Churchill Pennsylvaniako borough bat da. Allegheny konderrian kokatua dago. 2010ean 3,011 biztanle zituen, 5.67 kilometro koadrotan banatuta.
Dendromus oreas
Dendromus oreas Dendromus generoko animalia da. Karraskarien barruko Dendromurinae azpifamilia eta Nesomyidae familian sailkatuta dago.
Ruvo del Monte
Ruvo del Monte Italiako udalerri bat da. Potenzako probintzian kokatuta dago, Basilicata eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Ruvo del Montek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Patton (filma)
Patton 1970ean Franklin J. Schaffnerrek zuzendutako filma da, George S. Patton jeneralaren bizitzan oinarrituta.
Pelikula Euskal Herrian (Iruñean eta Urbasan), Espainian eta Tunisian grabatua zen.
Argumentua
Filmak George S. Patton (George C. Scott) jeneralaren bizitza kontatzen du Bigarren Mundu Gerran. Hasieran, Pattonek Ipar Afrikako kanpainan dauden tropen agintea hartuko du Kasserineko igarobideko batailaren ondoren eta El Guettarren garaipena lortzen du. Gero, 1943ko Siziliako inbasioan hartuko du parte Bernard Montgomeryrekin Messina hartzeko lehian. Bere izaera dela eta, Washingtonek Normandiako Lehorreratzeatik kanpo utziko du baina bere kidea Omar Bradley jeneralak (Karl Malden), Hirugarren Ameriketako Estatu Batuetako Armadaren agintea emango dio eta Ardenetako batailan eta "Westwall" hausteko batailan hartuko du parte.
Sariak
Oscar Sarietan zazpi sariak lortu zituen, tartean film onenarena eta zuzendari onenarena. George C. Scottek, Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria lortu bazuen ere, gaitzetsi zuen.
Hadravova Rosička
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1365 urtean egin zen.
Virginia City (Nevada)
Virginia City Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Storey konderrian dago, Nevada estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Huiji Barrutia
Huiji Barrutia (txinera sinplifikatuz: 惠济区; pinyineraz: Huìjì Qū), Zhengzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 201.000 biztanle bizi ziren 206,1 kilometro koadroko azaleran.
Háj u Duchcova
Háj u Duchcova Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.208 biztanle ditu eta 7,5 kilometro koadroko azalera. Teplice barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1101 urtean egin zen.
Christophe Milhères
Christophe Milhères (Baiona, Lapurdi, ) lapurtar errugbilari ohi eta entrenatzailea da, hirugarren lerroko hegal moduan aritu zena.
Microsynodontis polli
Microsynodontis polli Microsynodontis generoko animalia da. Arrainen barruko Mochokidae familian sailkatzen da.
Siwaqaita
Ezaugarriak
Siwaqaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
Collyer (Kansas)
Collyer Kansasko hiri bat da. Trego konderrian kokatua dago. 2010ean 109 biztanle zituen, 0.65 kilometro koadrotan banatuta.
Philydor
Philydor Furnariidae familiako hegazti genero bat da.
Endokrinologia
Endokrinologia da sistema endokrinoarekin lotutako gaixotasunetaz arduratzen den espezialitate medikoa.
Diagnostikoa eta tratamendua lortzen saiatzen dira endokrinologoak, askotan beste espezialitate batzuekin elkarlanean: Barne Medikuntza, Psikiatria, Nefrologia, Kardiologia eta Kirurgia orokorra.
Sagunteko geltokia
Sagunt Valentziar Herrialdeko Camp de Morvedre eskualdeko tren geltoki bat da, Sagunto udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Batera (plataforma)
Batera Ipar Euskal Herriko plataforma da, 2002ko abenduaren 14an Baiona-Euskal Herriko Merkataritza Ganbaran sortu zena. Bateraren sortze eskutitza 110 elkarte, sindikatu eta mugimendu anitzek sinatu zuten. Eskutitzak lau aldarrikapen nagusi plazaratzen zituen :
Butirometro
Butirometro esnearen edo esnekien gantza edukia kalkulatzeko neurgailua da. Erabilitako metodoa Gerber metodoa da, Niklaus Gerber kimikari suitzarrak asmatutakoa.
Dendromus vernayi
Dendromus vernayi Dendromus generoko animalia da. Karraskarien barruko Dendromurinae azpifamilia eta Nesomyidae familian sailkatuta dago.
Lugaritz-Morlans bidegorriko tunela
Lugaritz-Morlans bidegorriko tunela Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen tunel bat da. Bertatik Ibaeta eta Bera-Bera auzunea eta Morlans auzoa elkarlotzen dituen bidegorria igarotzen da. Antzinako Euskotrenen burdinbidearen ibilbide zatia da, 2005 arte erabili zena. 2009ko abuztuaren hasieran ireki zen bidegorri gisa.
Gauez itxita egoten da, eta debekatua da motor eta oinezkoentzako pasabide gisa.
Tunelaren mutur bat Lugarizko geltokiaren inguruan dago, eta bestea Morlanseko biaduktuaren pean.
2017ko ekainetik urtebetez itxita egon zen tunela Aiete-Morlans igogailuaren obrak egiten aritu zirelako.
Avro Lancaster
Avro Lancaster, Erresuma Batuko bonbaketari astun bat izan zen. Avro hegazkinlaritza enpresak eraiki eta nagusiki Erresuma Batuko Errege Aire Armadak Bigarren Mundu Gerran erabili zuen. 1941ko urtarrilaren 9an lehenbiziko hegaldia burutu zuen.
Montagagne
Montagagne Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montagagne udalerrian erroldatutako biztanleak 43 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 27 etxebizitza zeuden, 16 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 27etxeak ziren. 16 etxebizitza nagusietatik 13 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 2 etxek lau zituzten eta 9 etxek bost zituzten. 8 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 32 ziren, horien artean 24 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 24 pertsona aktiboetatik 19 lanean zeuden (12 gizon eta 7 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 8 pertsona inaktiboetatik 2 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Shahrisabz
Shahrisabz (Shahrisabz,, Шахрисабз, batzuetan Shakhrisabz) Uzbekistanen dagoen hiria da, Samarkandatik 80 km hegoaldera. 53.000 biztanle inguru ditu (1991). Behiala Asia Erdialdeko hiri nagusi bat izan zen, batez ere Tamerlan konkistatzaile turko-mogolaren jaioterria izanagatik ezaguna. Shahr-e Sabz (شهر سبز) izenak "hiri berde"'' esan nahi du persieraz.
Timuridar leinuak eraikitako hainbat monumentu daude bertan, XV eta XVI. mendeetakoak. Horregatik, hirigune historikoko 240 ha Gizateriaren Ondare izendatu zuen Unescok 2000n.
Zelula fotovoltaiko
Zelula fotoelektriko bat, fotozelula edo zelula fotovoltaikoa ere deitua, efektu fotovoltaikoaren bidez argia (fotoiak) energia elektrikoan (elektroiak) transformatzea ahalbideratzen duen gailu elektronikoa da. Argi fotoiak xurgatzen dituzte eta elektroiak igortzen dituzte. Elektroi libre hauek harrapatzen direnean, elektrizitate bezala erabili daitekeen korronte elektrikoa sortzen da.
Zelula fotoelektrikoen eguzki-energia taldeari panel fotovoltaiko izenarekin ezagutzen zaio. Panel fotovoltaikoak, eguzki zelulez osatutako sare bat osatzen dute. Sare hauek seriean konektatuta daude irteera tentsioa nahi den balioraino(normalean 12V edo 24V erabiltzen dira) handitu ahal izateko. Hau egiten den bitartean, beste eguzki zelula batzuk paraleloan elkartzen dira gailuak hornitu dezakeen korronte elektrikoa handitzeko.
Gailu hauek sortzen duten korronte elektrikoa jarraia da. Beraz, korronte alternoa edo tentsioa handitu nahiko bagenu, potentzia bihurgailu bat eta/edo alderanzgailu bat gehitu beharko genuke.
Motak eta bakoitzaren abantailak eta desabantailak
Gaur egun silizioa zelula fotovoltaiko berrien sorkuntzan gehien erabiltzen den materiala da. Material hau, Lur planetaren lurrazalean aurkitzen den konposatu kimikorik ugariena dena (harean eta kuartzoan bereziki), silizea murriztuz lortzen da. Lehenengo urratsa, zain mineral batengatik (sorkuntza teknika ez du hareazkoarekin zer ikusirik) eratorriak diren kuartzoko harrietatik silizio metalurgikoa, purua %98an, sortzea da. Kalitate fotovoltaikoko silizioak gardendua izan behar da %99,999a lortu arte. Purutasun kantitate hau lortzeko silizioa konposatu kimiko berezi batean destilatu behar da. Konposatu berezi honek destilatutakoa silizioan berriro bihurtzen du.
Silizio amorfoko zelulak
Silizioa transformatzen denean, beira lamina baten gainean proiektatzen den gas bat sortzen du. Gelaxka hau, gris iluneko kolorea du eta kalkulagailuetan eta eguzki-erlojuetan erabiltzen da. Zelula hauek manufakturatzen lehenengoak izan ziren, iodoak sortzeko erabiltzen diren metodo berdinak erabiltzen dituelako.
Silizio monokristalinoko zelulak
Hozterakoan, silizio urtuak dimentsio handiko kristal bat sortzen du. Gero kristal hori, kapa argaletan mozten da. Zelula hauek normalean kolore uniforme urdinekoak dira.
Silizio multikristalinoko zelulak
Silizioa moldeetan urtzen den bitartean kristal ugari sortzen dira. Fotozelula kolore urdinekoa da, baina ez uniformea, kristal desberdinek duten tonu ezberdinengatik.
Pterodroma magentae
Pterodroma magentae Pterodroma generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.
Zelula fotovoltaiko
Tandem zelula
Bi zelula indibidualen pilaketa monolitikoa da. Hau da, bi zelulen konbinazioa egiten da (silizio amorfoko zelula silizio kristalinoko zelularen gainean adibidez). Hauek teilakatu eta espektroa xurgatzen dute errendimendua hobetzeko, edozein zelula bakarka duen errendimenduarekin konparatuz.
Erabilpena
Zelula fotoelektrikoak batzuetan bakarrik (kalkulagailuetan, lorategietako argitasunean…) erabiltzen dira eta beste batzuetan elkarturik eguzki panel fotovoltaikoetan. Bateriak ordezkatzeko erabiltzen direnez, zelula hauek kalkulagailuak, erlojuak eta gailuak indarrez hartu dituzte.
Panel fotovoltaikoak oso ohikoak dira sare elektrikorako biderik ez duten landa-guneak elektrizitatez hornitzeko, bai herrialde garatuetan eta baita garapen bidean dauden herrialdeetan ere. Azken horietan sare elektrikoa ez dago batere zabalduta eta panel fotovoltaikoak oso baliagarriak dira, horiek jartzea sarea sortzea baino errazagoa, merkeagoa eta garbiagoa baita. Panel fotovoltaikoak mendiko borda, ermita, landetxe, upelategi, eskola eta ospitaleak argitzeko erabiltzen dira.
Zelula hauen erabilgarritasuna handitzeko aukera dago kondentsadoreak edo pilak erabiliz biltzen baditugu. Energia biltzeko gailu batekin erabiltzen direnean, beharrezkoa da diodo bat seriean jartzea gauean zehar sistemaren deskarga saihesteko. Aplikazio askotan elektrizitatea sortzeko erabiltzen dira, sateliteetan, aparkametroetan, etxeak elikatzeko edo sare publikoetan, eguzki zentral fotovoltaikoen kasuan.
Milaka instalazio fotovoltaiko ari dira lanean munduan gaur egun. 1990-94 bitartean munduan saldu ziren zelula fotovoltaikoen % 17 landa-guneak elektrizitatez hornitzeko erabili ziren eta 2010. urterako salmenta horiek % 25eraino igotzea espero da.