cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bailleul (Somme)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 112 etxebizitza zeuden, 96 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 111 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 96 etxebizitza nagusietatik 84 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 54 etxek bost zituzten. 63 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 52 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 170 ziren, horien artean 117 aktiboak ziren eta 53 inaktiboak ziren. 117 pertsona aktiboetatik 112 lanean zeuden (60 gizon eta 52 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 53 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bailleul udalerrian 98 unitate fiskal zeuden, 251 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.931 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen eta 1 eraikuntza enpresa zen.
2000. urtean Bailleul udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.300 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Horní Studénky
Horní Studénky Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 340 biztanle ditu eta 7,24 kilometro koadroko azalera. Šumperk barrutian dago.
Cophixalus shellyi
Cophixalus shellyi Cophixalus generoko animalia da. Anfibioen barruko Microhylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Horní Studénky
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1317 urtean egin zen.
Melamina
Ura eta amoniakoa katalizatzaile baten aurrean elkarrekin berotuz, edo zianamidaren polimerizazioz eratzen den trimero ziklikoa [(H2N-C=N)3]. Uretan nekez baina etanoletan oso ongi urtzen diren kristal zurietan agertzen da. Ez da sukoia, baina erre egiten ditu azala eta begiak. Melaminaren erretxinak egiteko, sintesi organikoetarako eta larruak ontzeko erabiltzen da.
Saracena
Saracena Italiako udalerri bat da. Cosenzako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Saracenak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Trenkada (argipena)
Trenkada hitzak adiera zenbait ditu:
Izardola
Izardola Esteribar udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.
1300n jada despopulatu bezala agertzen zen.
Bertako biztanleak izardolatarrak ziren. Ez dakigu non dagoen.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Horní Stropnice
Horní Stropnice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.475 biztanle ditu eta 79,95 kilometro koadroko azalera. České Budějoviceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1556 urtean egin zen.
Pizeno
Pizeno (italieraz eta latinez: Picenum; antzinako grezieraz: Πικηνόν, Πικεντίνη) ekialdeko Italiako eskualdea izan zen, egungo Markak eskualdean zegoena. Izena erromatarren exonimoa izan zen, Erromatar Errepublikarako konkistatu zutenak. Hiriburu erlijiosoa Cupra Marittima hiria zuten, Cupra jainkosaren izena duena.
Greer Garson
Eileen Evelyn Greer Garson, (Londres, 1904ko irailaren 29a - Dallas, 1996ko apirilaren 6a), ezagunagoa Greer Garson izenaz, aktore britainiarra zen.
Bigarren Mundu Gerraren garaietan, famatua izan zen Walter Pidgeon lankidearekin batera, MGM ekoizpen etxean.
Dukla Praga (eskubaloia)
Dukla Praga (Handballclub Dukla Praha) Txekiar Errepublikako eskubaloi taldea da, Praga hiriburukoa. Txekoslovakiako talde indartsuena izan zen, 28 aldiz Liga irabazten.
Historia
1948an Dukla Praga futbol taldea sortu zen. Eskubaloiaren atala 1950eko hamarkadan sortu zen eta berehala maila bikaina lortu zuen, 1957an jokaturiko lehen Europako Kopa irabazi baitzuen. Ondoren beste bi txapelketa irabazi zituen, 1963 eta 1984an.
Lucien (Oklahoma)
Lucien Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Noble konderrian dago, Oklahoma estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Théodore Agrippa d'Aubigné
Théodore Agrippa d'Aubigné (Saint-Maury gaztelua, 1552ko otsailaren 18a - Geneva, 1630eko apirilaren 29a) frantziar olerkari, soldadu, propagandista eta kronikagilea izan zen. Alderdi protestanteko poeta epikoa izan zen Frantziako erlijio-gerretan. Gerrako hainbat gertaeratan parte hartu zuen eta Henrike III.a Nafarroakoaren kontseilari izan zen. Henrike katolizismora bihurtu ondoren, Agrippa bere jabetzetara erretiratu zen Poitoun. 1620an Genevara ihes egin zuen eta bertan bizi izan zen hil zen arte. Les Tragiques poema epikoa da bere maisulana
Ost (Ariège)
Ost Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Oust udalerrian erroldatutako biztanleak 532 ziren. Familiak 236 ziren, horien artean 96 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 532 etxebizitza zeuden, 239 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 257 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 461 etxeak ziren eta 64 apartamentuak ziren. 239 etxebizitza nagusietatik 163 bere jabearen bizilekua ziren, 59 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 69 etxek lau zituzten eta 116 etxek bost zituzten. 144 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 107 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 98 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 305 ziren, horien artean 241 aktiboak ziren eta 64 inaktiboak ziren. 241 pertsona aktiboetatik 210 lanean zeuden (109 gizon eta 101 emakume) eta 31 langabezian zeuden (16 gizon eta 15 emakume). 64 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Oust udalerrian 234 unitate fiskal zeuden, 499 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.014 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 40 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 11 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 funeraria, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 3 igeltseroak, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
Txukotka penintsula
Txukotka penintsula edo Txuktxien penintsula (errusieraz: Чукотский полуостров), Siberia, Errusia eta Asiako ipar-ekialderengo lurraldea da. Geografikoki, Ipar Amerikako Seward penintsularen aurrean dago, eta bien artean Bering itsasartea dago. Administrazioari dagokionez, Txukotka barrutikoa da Txuktxien penintsula.
Ost (Ariège)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Txukotka penintsula
Geografia
Txuktxi penintsularen iparraldera Txuktxien itsasoa dago; hegoaldera, Bering itsasoa eta ekialdera, Beringeko itsasartea. Gehieneko luzera, hego-ekialdetik ipar-mendebaldera, 960 km-koa da; istmoa 500 km zabal da.
Penintsulako ekialdeko muturrean Dezhniov lurmuturra dago, Uelen ondoan: Asiako ekialdeko muturra da.
Ost (Ariège)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Txukotka penintsula
Biztanleria
Bertako txuktxi herria bizi da penintsulan, beste etnia batzuekin batera: Siberiako yupik-ak, sireniki eskimalak, koryak-ak, txuvanoak, even-ak (lamutak), yukaghir-ak eta kolono errusiarrak.
Ekonomia
Jarduera ekonomiko nagusia meatzaritza da: zinka, urrea eta ikatza ustiatzen dute. Ehiza (elur-oreinak bereziki), arrantza eta turismoa ere garrantzitsuak dira.
Historia
1648. urtean Semion Dezhniov eta Fedot Alekseiev Popov buru ziren espedizio bat joan zen lurralde hartara: hamar aste behar izan zituzten penintsula osoa ontziz inguratzeko. Orduan aurkitu zuten Asia eta Alaska ez daudela lurrez lotuta.
Smoke on the Water
Smoke on the Water (euskaraz "Kea uretan") hard rock generoko Deep Purple britainiar taldearen abestia da, eragin handiko Machine Head bildumaren barnean kaleratu zuten, 5:40 minutuko iraupena du. Abestiak 1972ko abenduaren 4ean Frank Zappa musikariaren emanaldi batean zehar Suitzako Montreux udalerriko Kasinoan jazotako suteari buruzko gaia du. Ritchie Blackmore gitarrajoleak bere Gibson ES-335 gitarrarekin (gerora Fender Stratocaster bat) abestiaren erdialdean jotzen duen riffa munduko rockaren historiako riff ospetsuenetakoa da. 1972ko Made in Japan bildumako zuzeneko bertsioa ere oso ospetsua da.
Hitzak
Euskaraz Smoke on the Water "Kea uretan"
Kam
Kam (חָם; Χαμ; حام), Bibliako pertsonaia da, Genesis edo Hasiera liburuan agertzen dena. Noeren hiru semeetako bat, eta Kux, Mizraim, Phut eta Kanaan-en aita. Sem eta Jafet zituen anaiak.
Smoke on the Water
Hitzak
Montreauxeruntz atera ginen Geneva lakuko kostaldean Unitate mugikor batekin grabatzeko Denbora askorik ez genuen Frank Zappa and The Mothers taldeak inguruetako tokirik onena lortu zuten Baina ergelen batek su pistolaz lekua zimentuetaraino erre zuen
Kea uretan, sua zeruan Kea uretan
Kam
Antzinako historiografian, Kamen ondorengoak, kamitak, Asia mendebaldeko eta Afrikako zenbait herriren ustezko arbasoak izan ziren.
Ciconia stormi
Ciconia stormi Ciconia generoko animalia da. Hegaztien barruko Ciconiidae familian sailkatua dago. Desagertzeko arriskuan dago. Sumatra, Mentawai uharteak, Borneo eta Malakako penintsularen hegoaldeko hezeguneetan bakarrik aurki daitezke.
Kam
Kamen bekatua
Norberaren aita biluzik ikustea tabu kontsideraturik, hori egiteari Kamen bekatua esan izan zaio kultura judeo-kristauan. Hala ageri da pasartea Biblian:
Hortaz, bekatua Kamek egin zuen, baina Noeren madarikazioa Kamen semeari, bilobari, erori zitzaion, Kanaani. Horregatik, Kamen madarikazioa edo/eta Kanaanen madarikazioa esaten zaio Noek egindakoari.
Smoke on the Water
Hitzak
Apostuetxea kiskaldu zuten Soinu higuingarri batez zendu zen Funky Claudek barrura eta kanpora korrika eginez Haurrak atera zituen Dena amaitu zenean Beste leku bat aurkitu behar izan genuen Baina suitzar denbora agortzen ari zen Lasterketa galdu behar genuela zirudien
Kea uretan, sua zeruan
Grand Hotelean bukatu genuen Hutsa, hotza eta ezer gabe zegoen Baina kanpoan zegoen Rolling Stonesen kamioiarekin Bertan gure musika egin genuen Argi gorri eta ohe zahar gutxi batzurekin Izerdia ateratzeko leku bat izan genuen Honetatik zer atera genuen ez dio axolik Inoiz ez dugula ahaztuko badakit
Adiyaman probintzia
Adıyaman probintzia Turkiako 81 probintzietako bat da. Bere hiruburua Adıyaman da. 7.614 km²ko azalera du eta bertan 677.518 biztanle bizi dira.
Barrutiak
Probintziaren barnean 9 barruti daude:
Elgingo katedrala
Elgingo katedrala (Elgin Cathedral) Eskoziako Elgin herriko katedrala da, gaur egun hondarretan aurkitzen dena. A mailako eraikina izendaturik dago.
Historia
Bazen Spynie izeneko katedral bat 3 km iparralderago, baina txiki gelditu zela iritzita katedral handi bat eraikitzea erabaki zen. 1224an ezarri zuten lehen harria eta 1242an bukatu. 1270an suak zati handi bat erre zuen eta berreraiki egin zuten. Handitu egin zuten, hainbat elementuren tamaina bikoiztu ere bai. 1390an Roberto III.a Eskoziakoak Elgin erasotu zuen eta suak berriz kaltetu zuen katedrala. 1402an ere gauza bera gertatu zen, oraingoan Uharteetako Lordaren erasopean. Apezak gehitu zituzten katedrala berrizteko baina 1560ko Eskoziako Erlijio Erreformaren ondoren eraikina bertan behera utzia izan zen.
1568an teilatuko berunezko elementuak kendu egin zituzten Morayko erregentearen soldaduei saltzeko eta babes hori gabe eraikina azkar hondatu zen. 1637an koroko bigak lehertarazi zituzten eta 1650 eta 1660 artean Oliver Cromwellen soldaduek gelditzen ziren elementu asko suntsitu zituzten. XVIII mendean bertako harriak inguruko eraikinak egiteko erabili ziren.
XIX mendearen bukaeran egoera txarrean zeuden gazteluari loturiko eraikinak eraitsi zituzten eta XX mendearen hasieran zutik zirauten egiturak indartzeari ekin zioten. 1960 eta 2000 artean masoiek hartu zuten lanen ardura.
Careproctus acanthodes
Careproctus acanthodes Careproctus generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Gila (nautika)
Luzetarantz jarritako atal bat da, zurezkoa edo altzairuzkoa (eraikuntza motaren arabera) nondik itsasontziaren saihetsak irtetzen diren. Brankan bularrari lotzen zaio, eta txopan, korastari.
Tamaina handiko itsasontzietan, gila, gila lau batekin (honen goikaldeko ertza, erreferentzia edo eraikuntza planoa dena) eta beste bertikal batekin osatuta dago.
Gila bikoitzeko itsasontziak ere badaude. Kasu honetan, bi gila horien artean, hodi tunel bat eraikitzen da.
Belaontzietan, gainera, gilak, itsasontziaren behealdean pisua jartzeko funtzioa du, lasta, alegia, haizeak oihaletan duen eraginari aurre egiteko.
Antietamgo gudua
Antietamgo gudua, Hegoaldean Sharpsburgeko gudua izenez ezagunagoa (ingelesez Battle of Antietam edota Battle of Sharpsburg) Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilan zehar jazotako gudua izan zen. 1862ko irailaren 17an Maryland estatuko Sharpsburg udalerritik hurbil eta Antietam Creek errekan Batasuna eta Konfederazioaren gudarosteak elkar borrokatu ziren, gerra hartan Iparraldeko lurraldean jazo zen lehenbiziko gaztazka militar handia izan zen, Marylandeko kanpainiaren barnean burutu zelarik. Batasunaren gudarostea George B. McClellan jeneralaren agindupean borrokatuz zen, aldiz Konfedetaruena Robert E. Lee jeneralarena.
AEBtako historia guztiko egun bakarreko gudu odoltsu, bortitz eta hilgarriena izan zen, denera egun bakarrean 22.717 lagun hil, zauritu edo desagertu baiziren.
Gudua
McClellanek mapa gainean aurrea hartu eta nagusitasuna izan arren, ez zuen bere gizon guztiekin erasotu, horrek Leeri birkokatu eta bere eraso lerroak hil ala biziko erasoak burutzea bultzarazi zituen. Konfederatuek galera ikaragarriak jasan zituzten, halere Lee jeneralak bere gizonak unionisten hornitze lerroen aurkako eraso txikiak burutzera bidaltzen zituen. Distrakzio maniobra horien bidez armada konfederatu korrokoilaren gainerako soldaduak Potomac ibaiaren hegoaldera erretiratzea lortu zuten.
Guduaren emaitza Leeren armada konfederatuak Maryland estatua bereganatzeko zuen asmoa desegitea izan zen, baina McClellan bere etsaiaak baina soldadu kopuru askoz ere handiago batez berau menperatzeko gai ez zen jenerala bezala agertu zen. Leek eta bere armadak ihes egin eta Richmond hiriburu konfederatuaren segurtasunera itzultzea lortu zuten.
Guduaren ostean, Abraham Lincolnek AEBetako lehendakariak Maryland estatuaren emantzipazioa aldarrikatu zuen, nahiz eta McClellan jeneralak erabaki honekiko erreserbak izan.
Espatula (argipena)
Espatula hitzak adiera zenbait ditu:
Stranskiita
Stranskiita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Stranskiita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Bavaria
Bavaria (Bayern, ahoskatua), ofizialki Bavariako Estatu Askea (Freistaat Bayern,  ahoskatua) Alemaniako hego-ekialdeko estatua da. 70.550,19 kilometro koadroko azalerarekin, Bavaria da Alemaniako estaturik handiena azaleraren arabera, Alemaniako azalera osoaren bosten batekin, gutxi gorabehera. 13 milioi biztanle baino gehiagorekin, bigarrena da Ipar Renania-Westfaliaren ondoren, baina bere azalera handia denez, Alemaniako batez bestekoaren azpitik dago populazio dentsitateari dagokionez. Bavariako hiri nagusiak Munich (hiriburua eta hiririk handiena, eta baita Alemaniako hirugarrena ere), Nurenberg eta Augsburg dira.
Bavariak kultura berezia du, hein handi batean estatuaren izaera katolikoagatik eta bere tradizio kontserbadoreengatik. Bavariarrak tradizioz beren kulturaz harro egon dira, hizkuntza bat, gastronomia bat, arkitektura bat, Oktoberfest bezalako jaialdiak eta sinbologia alpetarreko elementuak barne hartzen dituena. Bigarren ekonomia handiena du Alemaniako estatuen artean, BPGaren zifrengatik, eta horrek Alemaniako eskualdearen estatusa nahiko aberatsa ematen dio.
Bavaria garaikideak Frankonia eta Suabia eskualde historikoen zati batzuk ere hartzen ditu.
Scala Coeli
Scala Coeli Italiako udalerri bat da. Cosenzako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bavaria
Geografia
Danubioren iparraldean, Suabia-Frankoniako arroa dago, Main eta Danubioren eskuinaldeko adarren artean. Frankoniako Jura mendiek zeharkatzen dute eskualde hori. Ekialdean, Bavariako oihana (Bayerischer Wald) Txekiar Errepublikarekiko mugan hedatzen da Bohemiako oihanean (Böhmerwald, txekieraz Cesky Les, 1.400 m).
Ekonomia
Artzaintzak eta nekazaritzak garrantzi handia hartu dute: esne aziendak Alpe eta ordokian, laboreek eta patatak Danubio ibarrean, mahastiek Main haranean. Petrolio findegiak daude Ingolstadt-en. Mekanika eta kimika industria, ehun langintza, janari industria (garagardoa)... Nurenberg, Munich, Aubsburgo eta Würzburg hirietara bildu dira batez ere. Turismoa garrantzitsua da: Alpeak (Garmisch-Partenkirchen, Berchtesgaden), Munichen hegoaldeko aintzirak, Bayreuth (Wagner-en operak).
Scala Coeli
Mugakideak
Scala Coelik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bavaria
Historia
Zeltak izan ziren lehen biztanleak; erromatarrak K. a. 15. urtean sartu ziren Bavarian. Danubioko haran zabalak eta Alpeetako haranek inbasioetarako bidea errazten zutela, V. eta VI. mendeetan, Bohemiatik etorritako herriek hartu zuten. Frankoen eskuetan egon ondoren, dukerri bihurtu (911) eta Saxoniaren, Frankoniaren eta Guelfoen etxeen mende geratu zen.
Microtus oaxacensis
Microtus oaxacensis Microtus generoko animalia da. Karraskarien barruko Arvicolinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Bavaria
Historia
1180. urtean, Bavaria Palatinatuko Otton Wittelsbacheko kondearen palatinarraren gobernupean utzi zuten; 1218 arte bertako haren etxeak izan zuen agintea. Palatinatuaren barnean, lurraldeak Holanda eta Hainaut lurraldeetara zabaldu zituen Bavariako etxeak (Luis IV.a Bavariako enperadorea, 1314-1347). XVII. mendean, Maximiliano I.a Handia, Bavariako Duke eta Hauteslea (1573-1651) Liga Santuko buru bihurtu zen eta printze protestanteen aurka borrokatu zen Hogeita Hamar Urteko Gerran. Westfaliako Itunak (1648) lurraldea aitortu zion, Goi Palatinatua barne. Handik aurrera, Bavariako koroak Frantzia aldera jarri zituen begiak, eta itunak frantsesekin egin zituen. Frantziako gobernuak lagunduta, Maximilian Josef I.a Bavariako errege izendatu zuten 1805ean. Napoleonen erasoen garaian, hasieran alde egon bazen ere, azkenean frantsesen aurkako aliatuen bidea hartu zuen Bavariak eta Frantziarekiko aliantzak bukatu. Austriaren alde borrokatu zen Prusiaren aurkako gerran (1866) eta Prusiaren alde Frantziaren aurkakoan (1870). Versaillesko itunaren arabera (1870), Bavariako erreinua Alemaniako Inperioaren kide bihurtu zen, nolabaiteko autonomia gorde bazuen ere. Bavariako monarkiaren azkena 1918ko azaroaren 7an etorri zen (Weimar-ko Errepublika): land bihurtuta, eskubide gehienak galdu zituen. Nazismoa —Munichen sortu zen— aginpidera heldu orduko (III. Reicha, 1933), autonomi eskubide guztiak galdu zituen. Amerikarrek 1945ean hartua, Alemaniako Errepublika Federaleko hamar landetako bat bihurtu zen.
Politika
2008ko irailaren 28an izan ziren Baden-Württembergeko parlamenturako azken hauteskundeak. Bavariako Batasun Kristau eta Soziala (CSU) alderdi eskuindarrak erraz irabazi zuen; hala ere, 46 urteren ondoren, lehen aldiz gehiengo absolutua galdu zuen. Honako hauek izan ziren hauteskundeetako emaitzak:
Idurre Eskisabel
Idurre Eskisabel Larrañaga (Beasain, 1970eko azaroaren 11) kazetaria eta antropologoa da. EHUko kazetaritza irakaslea da. Batez ere generoa eta nazio identitatea landu ditu ikerketan. Euskal izendegitik abiatuta genero eta nazio identitateak nola eraikitzen diren eta elkarri nola eragiten dioten aztertzen du antropologiaren eta komunikazioaren ikuspegitik. Hizkuntza, feminismoa eta euskalgintza ere jorratu ditu.
Euskaldunon Egunkaria eta Berria n egin du lan. Berarentzat eta beste lankide batzuentzat Egunkaria kazetaritza eskola bat, feminismo eskola bat eta bizitza eskola bat izan zela adierazi izan du.
Beste hainbat hedabiderekin ere kolaboratu du: Euskadi Irratia, Euskalerria Irratia, Info7 irratia, Argia, Jakin, Goierritarra aldizkaria eta Goierri TB, besteak beste.
2022ko abenduaren 6az geroztik Euskalgintzaren Kontseiluko idazkari nagusia da, Paul Bilbao Sarria ren lekukoa hartu ondoren.
Samaria
Samaria (שומרון; Σαμάρεια; سامريّون) Jordan ibaiaren haranaren mendebaldeko iparraldeko eskualde menditsua da, egungo Zisjordaniako iparraldean dagoena. Izena izen bereko antzinako hiritik datorkio, Israelgo Erresumako hiriburua zena. 1967an Sei Eguneko Gerran, Israelek Zisjordania osoa konkistatu zuen. Jordaniak eskualdearen jabetza aldarrikatzen zuen baina 1998an Palestinaren Askapenerako Erakundeari eman zion. 1994tik aurrera, Palestinako Aginte Nazionalaren agindupean dago. Bertakoak samariarrak dira, askotan Biblian aipatuak direnak.
Husky siberiar
Siberiar huskya txakur arraza bat da, berez lanerakoa eta jatorriz mendebaldeko Siberiakoa.
Jatorriz, Siberiaren iparraldekoa da. Hango txuktxi indigenek hezi zuten egun siberiar husky deritzon arraza. Hainbat lan egiten zuten: karga handiak lera bidez garraiatzen zituzten distantzia luzeetan eta kondizio gogorretan, Txuktxien basahuntzak zaintzen zituzten, eta haurrak berotzeko ere balio zuten.
Diru beltz
Diru beltza dagozkion zergen ordainketa saihesteko Ogasun Publikoari aitortzen ez zaizkion merkataritza eta finantza eragiketen zenbatekoa da, jarduera horiek legezkoak nahiz legez kanpokoak izanda.
Husky siberiar
Deskribapena
Izaerari dagokionez, txeratsua eta lagunkoia da, lotura estuak izaten ditu zaintzaileekin, eta bereziki gustuko ditu haurrak. Izan ere, bere saldoa babesteko beharra du, otsoek bezala; hori dela eta, larderiaz zainduko du bere familia. Beste txakurrekin dagoenean, nagusi nor den adieraziko dute beti.
Osasuna
Osasun oneko txakurra da. 12 edo 14 urte bizi ahal dira. Baina batzuk iraun dira 25 urte eta errekorra 29 urterekin dago.
Kirola
Huskyekin kirol asko egiten dira. Ezagunenak hauek: lera lasterketak eta eskiekin. Batzuk kirol olinpikoak dira.
Alaskan
Alaskara eraman zituzten 1908an. Meategietako urrea eramateko lerekin, posta eta pertsonen erreskaterako ere erabiltzen zituzten.
XX. mendearen hasieran, siberiar huskya Alaskara eraman zuten, urrearen sukarra piztu zenean. Meategietako urrea leretan garraiatzeko, posta leku batetik bestera eramateko eta pertsonak salbatzeko erabiltzen zituzten. Berebiziko zeregina izan zuten bazter hotz eta gogor haietan gizon-emakumeei bizirauten laguntzeko. Robert Peary AEBko almiranteak, adibidez, siberiar huskyak hartu zituen lagun, Ipar Polora egindako espedizioetarako. Handik, Kanadara eta Estatu Batuetara zabaldu ziren geroago. Hasieran lerak bultzatzeko baliatu bazituzten ere, etxeko animalia bihurtu ziren gero.
Viel-Saint-Remy
Viel-Saint-Remy Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Viel-Saint-Remy udalerrian erroldatutako biztanleak 245 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 142 etxebizitza zeuden, 110 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 139 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 110 etxebizitza nagusietatik 97 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 68 etxek bost zituzten. 45 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 48 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 152 ziren, horien artean 118 aktiboak ziren eta 34 inaktiboak ziren. 118 pertsona aktiboetatik 110 lanean zeuden (60 gizon eta 50 emakume) eta 8 langabezian zeuden (1 gizon eta 7 emakume). 34 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Viel-Saint-Remy udalerrian 109 unitate fiskal zeuden, 259 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.903 euro zen.
Horní Suchá
Horní Suchá Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 4.464 biztanle ditu eta 9,79 kilometro koadroko azalera. Karvináko barrutian dago.
Viel-Saint-Remy
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden3 saltokiak eraikuntza enpresenak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
Horní Suchá
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1275 urtean egin zen.
Viel-Saint-Remy
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Olgi (hiria)
Olgi (Өлгий, Ölgii, "sehaska"; ) mendebaldeko Mongoliako hiria da, Bayan-Ölgii probintziako hiriburua dena. 1.710 metroko altueran dago eta 2008an 28.496 biztanle zituen.
Wanblee (Hego Dakota)
Wanblee Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Jackson konderrian dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Vincent-Bragny
Saint-Vincent-Bragny Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Vincent-Bragny udalerrian erroldatutako biztanleak 928 ziren. Familiak 352 ziren, horien artean 72 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 128 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 144 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 407 etxebizitza zeuden, 354 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 28 hutsik zeuden. 394 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 354 etxebizitza nagusietatik 284 bere jabearen bizilekua ziren, 59 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 12 etxek bi gela zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 80 etxek lau zituzten eta 221 etxek bost zituzten. 252 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 114 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 218 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 598 ziren, horien artean 444 aktiboak ziren eta 154 inaktiboak ziren. 444 pertsona aktiboetatik 425 lanean zeuden (230 gizon eta 195 emakume) eta 19 langabezian zeuden (7 gizon eta 12 emakume). 154 pertsona inaktiboetatik 56 erretiraturik zeuden, 46 ikasten zeuden eta 52 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Vincent-Bragny udalerrian 371 unitate fiskal zeuden, 1.002,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.058 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 22 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Vincent-Bragny udalerrian 53 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.945 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Antso Ramiritz Viguerakoa
Biografia
Remiri Garzeitz lehendabiziko Viguerako erregearen seme nagusi eta oinordekoa izan zen. Aita hil ondoren, Antso Garzeitz bere osaba eta Gartzia bere anaiaren agirietan agertzen da.
Duela gutxi arte 999 hil zela uste zen, baina agiri aurkitu berriari esker 1002an bizirik zegoela probatu da. Urte hartan, Gartzia II.a 1000 agertu zen azken aldetik eta 1004an Antso III.a lehendabizikoz agertu arte, Viguerako Erresuma baino handiagoa zen lurralde bateko erregetzat hartzen da. Batzuen ustez, hori zela eta Iruñeko Erresumako erregeordetzat hartzen da, Semero Garzeitz Nafarroakoak Gartzia I.a gaztea zenean egin zuen moduan. 1002ko agirian azkenekoz agertzen denez, suposatzen da hortik gutxira hil egingo zuela.
Iruñeko erregeen eskutitzetan agertzen den Antsa Santxitz izeneko emakumea bere alabatzat jo dute, baina hori oraindik ezezaguna da.
Colmenares etxea (Iruñea)
Colmenares etxea Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen eraikin bat da.
Kokalekua
Iruñeko Alde Zaharran dago, Comedias kalearen 9. zenbakian, eta Arturo Campion euskaltegia eta Elkar argitaletxearen Xalbador megadendaren parean.
Eraikinak
Molduradun atari barrokoa eta harrizko arkua ditu, eta azken horren gainean armarria. Gaur egun, hau Noe tabernaren atea da. Hoy, ésta es la puerta del bar Noé.
Aurrealdeaz gain, etxe honek Gazteluko plazaren mendebaldera begira dagoen aldea ere badu, honek arkupeaz gain ataria ere badu. Ongi so egin ezkero, bi atariak antzeko estilokoak direla jabetuko gara.
Careproctus aciculipunctatus
Careproctus aciculipunctatus Careproctus generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Ciconia maguari
Ciconia maguari Ciconia generoko animalia da. Hegaztien barruko Ciconiidae familian sailkatua dago.
Mérobert
Mérobert Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mérobert udalerrian erroldatutako biztanleak 540 ziren. Familiak 177 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 97 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 206 etxebizitza zeuden, 187 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 199 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 187 etxebizitza nagusietatik 166 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 113 etxek bost zituzten. 152 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 70 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 103 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 360 ziren, horien artean 290 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 290 pertsona aktiboetatik 272 lanean zeuden (152 gizon eta 120 emakume) eta 17 langabezian zeuden (7 gizon eta 10 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mérobert udalerrian 198 unitate fiskal zeuden, 535,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.697 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 4 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 igeltseroak, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Mérobert udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.210 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Korasta
Korasta, txopan gila jarraitzen duen egitura elementu bat da. Antzinako itsasontzietan, urtutako atal handi bat zen, helizea, bao izeneko zulo batean ezartzea ahalbidetzen zuena, korasta brankariak eta korasta txopariak mugatua. Baita gilaren indartzea txopan ere.
Mérobert
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Korasta
Bere zatirik garrantzitsuenak honako hauek dira:
Kanorado (Kansas)
Kanorado Kansasko hiri bat da. Sherman konderrian kokatua dago. 2010ean 153 biztanle zituen, 0.68 kilometro koadrotan banatuta.
Crandelles
Crandelles Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 287 etxebizitza zeuden, 235 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 42 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 285 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 235 etxebizitza nagusietatik 197 bere jabearen bizilekua ziren, 33 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 60 etxek lau zituzten eta 149 etxek bost zituzten. 203 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 77 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 141 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 438 ziren, horien artean 323 aktiboak ziren eta 115 inaktiboak ziren. 323 pertsona aktiboetatik 308 lanean zeuden (163 gizon eta 145 emakume) eta 15 langabezian zeuden (6 gizon eta 9 emakume). 115 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 41 ikasten zeuden eta 38 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Thomas Newcomen
Thomas Newcomen (Darmouth, Ingalaterra, 1663 - Londres, Ingalaterra, 1729ko abuztuaren 5a) mekanikaria eta asmatzailea izan zen. 1705ean, bere izena daraman makina edo makina atmosferikoa asmatu zuen, Thomas Saveryrekin batera. Meategietako ura ateratzeko lurrun-bonba bat zen. Makina horietako lehena 1712an jarri zen martxan Staffordshiren. James Wattek 1767an asmatuko zuen lurrun-bonbaren aitzindaria izan zen.
Crandelles
Diru sarrerak
2009an Crandelles udalerrian 257 unitate fiskal zeuden, 700 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.245 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Crandelles udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.152 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Garrett (Pennsylvania)
Garrett Pennsylvaniako borough bat da. Somerset konderrian kokatua dago. 2010ean 456 biztanle zituen, 1.31 kilometro koadrotan banatuta.
Horní Těšice
Horní Těšice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 152 biztanle ditu eta 3,21 kilometro koadroko azalera. Přerov barrutian dago.
Desertas uharteak
Uharteak
Hiru uhartek osaturiko katea bat da. Iparraldetik hegoaldera:
Bouzillé
Bouzillé Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bouzillé udalerrian erroldatutako biztanleak 1.444 ziren. Familiak 584 ziren, horien artean 156 pertsona bakarrekoak ziren (88 bakarrik bizi ziren gizonak eta 68 bakarrik bizi ziren emakumeak), 204 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 208 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 674 etxebizitza zeuden, 598 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 43 hutsik zeuden. 638 etxeak ziren eta 31 apartamentuak ziren. 598 etxebizitza nagusietatik 460 bere jabearen bizilekua ziren, 136 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 44 etxek bi zituzten, 89 etxek hiru zituzten, 159 etxek lau zituzten eta 301 etxek bost zituzten. 524 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 267 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 293 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 933 ziren, horien artean 736 aktiboak ziren eta 197 inaktiboak ziren. 736 pertsona aktiboetatik 688 lanean zeuden (385 gizon eta 303 emakume) eta 48 langabezian zeuden (14 gizon eta 34 emakume). 197 pertsona inaktiboetatik 84 erretiraturik zeuden, 51 ikasten zeuden eta 62 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bouzillé udalerrian 623 unitate fiskal zeuden, 1.544,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.358 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 47 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 15 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 3 zurginak, 4 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Volgako Bulgaria
Volgako Bulgaria, Kamako Bulgaria edo Bolgar VII. mendea eta XIII. mendea bitartean Volga eta Kama ibaien elkargunearen artean, gaur egungo Errusian existitu zen estatu historiko baten izena da. Gaur egun, Tatarstan eta Txuvaxia errepublikak hartzen dira bere oinordeko bezala lurralde eta etnia arloetan.
Jatorria
Volgako Bulgariaren lurraldea jatorrian ugrofinlandiar jatorriko jendeak populatu zuela uste da. Bulgariarrak toki honetara 660 inguruan iritsi ziren, Kubraten semea zen Kotrag khanak zuzendua. Hala ere, bulgariar triburen batzuk mendebaldera bidaiatzen jarraitu zuten, eta zenbait gertakariren ondoren Danubio ibaiaren inguruan ezarri ziren, gaur egun Bulgaria deritzonean, non eslaviarrek xurgatu zituzten edo hauekin nahastu ziren, eta non hegoaldeko eslaviar hizkuntza eta ekialdeko fede ortodoxoa hartu zituzten.
Aditu gehienek Volgako Bulgariarrak hasiera batean jazariar inperioaren basailu izan zirela diote. IX. mendearen uneren batean tribuen bateratzearen prozesu bat hasi zen, estatu egitura bat finkatuz, Bolgar hiriburu bezala zuena, egungo Kazanetik 160 kilometroko distantziara dagoena. Hala ere, aditurik gehienek ez dute uste bulgariar estatu primitiboa jazariarrengandik erabat independentea zenik azken hauek Sviatoslav I.a Kievekoak 965ean suntsitu zituen arte.
Bulgariar tribu ezberdinen batasuna lortzeko, jazariarren aurkako bere guduetan aliatu boteretsu bat lortzen saiatzen ari zen aldi berean, Amas knanak Al-Muti Abbastar kalifari Korana ezagutzen zuten eta euren lurraldean meskitak eraikitzeko gizon eledun eta erlijiosoak eskatu zizkion. Honela, 962ko maiatzak 11n knanak Bagdadeko ordezkaria zen Ahmad ibn Fadlan hartu zuen, lau egun beranduago islama bulgariar estatuaren erlijio ofizial bihurtuz.
Oparotasun garaia
Eskualdeko biztanleriaren zati handi bat turkiar jatorrikoa zen, horien artean suarrak, barsilak, bilarrak, baranjarrak eta burtarren zati bat. Egungo txuvaxiar eta Kazango tartariarrak Volgako bulgariarren oinordeko dira, ebidentzia linguistikoek txuvaxiarrak etnia turkiar antzinakoagoak direla iradokitzen duten arren, hunoekin lotuta egon daitekeena. Gainontzeko biztanlerian finlandiar zein magiar jatorriko tribuak zeuden (asagel eta paskatir), dirudienez, bisërmanak eta tartariarrak hauengandik datozelarik.
Volgako Bulgariako liderrak iltäbär edo elteberra zen, islamizazioaren ondorioz sheij edo jeke izena jaso zuena. Horien zenbait izen ezagutzen dira, Almış (Almas), Mikail bine Cäğfär (Mikaul ibn Jafar), Mö'mim bine Äxmäd (Mumin ibn Ahmad), Mö'min bine âl-Xäsän (Mumin ibn al-Hasan), eta Talib bine Äxmäd (Talib ibn Ahmad) kasu.
Volga ibaiaren erdialdeko ibilgua kontrolatuz, bulgariar estatuak zabalki kontrolatu zuen ekialdeko Europa eta Asiaren arteko merkataritza Gurutzaden aurretik, merkatari-ibilbide berriak posible egin zituztenak. Hiriburua, Bolgar, hiri oparo bat zen, islamiar munduko hiririk garrantzitsuenen pare zegoelarik tamaina eta aberastasunaren arloan. Bolgarren merkatari-bazkideen artean iparraldeko (Bjarmaland) bikingoak, Yugra, eta nenet tribuak iparraldean, Bizantziar Inperioa eta Bagdad hegoaldean, eta, azkenik, mendebaldeko Europatik Txinaraino zeuden. Beste hiri garrantzitsu batzuk Bilär, Suar (Suwar), Qaşan (Kashan) eta Cükätaw (Juketaw) izan ziren. Egungo Kazan eta Yelabuga hiriak Volgako Bulgariako mugako gotorleku bezala sortuak izan ziren. Beste hiri batzuk errusiar iturrietan aipatuak dira, oraindik topatu ez diren arren. Hau da Aşlı (Oshel), Tuxçin (Tukhchin), İbrahim (Bryakhimov) eta Taw İleren kasua. Horietako batzuk Volgako Bulgariaren mongoliar inbasioan (1223 eta 1236-1241) suntsituak izan ziren.
Mendebaldeko printzerri errusiarrak izan ziren benetako mehatxu militar bakarrak bulgariar erresuma existitu zen bitartean, XI. mendean suntsitua izan zena zenbait errusiar erasoren ondorioz. Ordutik eta XIII. menderarte, Vladimirreko gobernariek (bereziki Andres Errukitsuak eta Vsevolod III.ak, euren ekialdeko mugak defendatzeagatik irrikan, sistematikoki arpilatu zituzten mugako bulgariar hiriak. Mendebaldetik zetorren presio eslaviar honen ondorioz, hiriburutza Bolgarretik Bilärrera pasa zen.
Gainbehera
1223ko irailean, Samaratik gertu, Gabdula Txelbir knan-xeikeak Gengis Khanen armadaren abangoardia mongoliarra garaitu zuen, Uranek gidatutakoa, Subotai bagaturraren semea zena. 1236an mongoliar armada berriz itzuli zen, bulgariar erresumaren barneko borrokak probestuz, herrialde osoa bost urtetan menperatuz, une horretatik aurrera Ghengisen seme nagusia zen Jotxiren ulussaren zati izatera pasa zena, beranduago Urrezko Horda bezala ezagutuko zen lurraldea. Herrialdea zenbait printzerritan banatua izan zen, horietako bakoitza Hordaren zuzeneko basailu zelarik, eta pixkanaka geroz eta autonomia handiagoa jasoz. 1430etik aurrera, Kazango khanerria nabarmendu zen printzerri hauen artean garrantzitsuena bezala.
Scalea
Scalea Italiako udalerri bat da. Cosenzako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Redbird Smith (Oklahoma)
Redbird Smith Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sequoyah konderrian dago, Oklahoma estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Scalea
Mugakideak
Scaleak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lapasti
Lapasti Esteribar udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdeko Ibarrak azpieskualdean.
1366n jada despopulatu bezala agertzen zen.
Bertako biztanleak lapastiarrak ziren. Ez dakigu non dagoen.
Historia
Zangozako 1368ko harrera-lekuko kontuetan ageri da. 1266ko Suen Liburuak dio ez dela erregearentzako laguntzarik jasotzen; gauza bera gertatzen da Ezkirotz, Beltzunegi, Urtasun, Inbuluzketa eta Arletan ere, une honetan izurri beltzak hustuak.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Microtus ochrogaster
Microtus ochrogaster Microtus generoko animalia da. Karraskarien barruko Arvicolinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Chimaeriformes
Kimereo (Chimaeriformes) arrain kartilagodunen klaseko izen bereko ordenako arrainez esaten da. Gorputz biribil luzarana eta isats mehe luzea dute. Buru handia dute eta alde bakoitzean zakatz zulo bakarra. Bizkar-hezurra kartilagozko zorro batean bildua dute eta saihets-hezurrik ez dute. Hiru familia hartzen ditu: kimeridoena, kalorrinkidoena eta rinokimeridoena.
Taxonomia
Kimereoen taxonomia hurrengoa da:
Cophixalus sisyphus
Cophixalus sisyphus Cophixalus generoko animalia da. Anfibioen barruko Microhylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.