cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vergéal
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Lurraren errotazio
ezik) mendebalde tik ekialde ra biratzen du. Ipar Poloa erreferentzi hartzen badugu, Lurrak erlojuaren aurkako noranzkoan ematen du bira. Lurrak ardatz horren inguruan bira oso bakoitza emateko 23 ordu, 56 minutu eta 4 segundo behar ditu. Mugimendu hau Foucaulten pendulua rekin nabaria da, zeinaren masa altuera handiko puntu batetik askatzen da bere mugimendua Lurreko biraketa mugimendutik independentea izan dadin, hau da, lurretik, baina ezin da sabaian eskegita dagoen puntutik erabat independentea izan.
Vergéal
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 464 ziren, horien artean 386 aktiboak ziren eta 78 inaktiboak ziren. 386 pertsona aktiboetatik 374 lanean zeuden (204 gizon eta 170 emakume) eta 12 langabezian zeuden (3 gizon eta 9 emakume). 78 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Lurraren errotazio
Lurraren errotazioaren abiadura ekuatorean 1600 km/h-koa da, baina poloetara gero eta gehiago hurbiltzerakoan balio hau jaisten joango da, bertara heltzean balio nulua lortuko duen arte. Milioika urtetan zehar, Ilargiarekin izandako grabitazio elkarrekintzen ondorioz, errotazioa nabarmen murriztu da. Hala ere, 2004ko Indiako ozeanoko lurrikarak bezalako zenbait gertakari garrantzitsuk errotazioa hiru mikrosegundo bizkortu dute. Azken glaziazioaren ondoren martxan dagoen glaziazio osteko doikuntza, Lurraren masa banaketa aldatzen ari da, eta ondorioz, inertzia momentu a moldatzen doa, eta momentu angeluarraren kontserbazio legea ren eraginez, biraketa periodoa ere.
Vergéal
Diru sarrerak
2009an Vergéal udalerrian 267 unitate fiskal zeuden, 756,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana 16.297€ zen.
Alba María Cabello
Alba Maria Cabello Rodilla (Madril, Espainia, 1986ko apirilaren 30a) igerilaria da. Igeriketa sinkronizatuan aritzen da.
Bi Olinpiar Jokotan parte hartu du, igeriketa sinkronizatuko taldekako proban. 2008ko Pekingo Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen eta 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetan brontzea.
Ibilbidea
22 urte zituela, 2008ko Pekingo Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, non zilarrezko domina irabazi zuen taldekako proban. 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina irabazi zuen taldeen modalitatean.
Bere ibilbidean zehar bost domina irabazi ditu Munduko Igeriketa Txapelketan, horietako bat urrezkoa, eta zortzi Europako Igeriketa Txapelketan, horietatik lau urrezkoak.
Vergéal
Activitats ecomòmiques
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 7 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 argiketaria eta 1 apaindegia.
Alba María Cabello
Sariak
Brontzezko 2 domina taldean eta konboa 2005eko Montrealgo Munduko Txapelketan
Vergéal
Activitats ecomòmiques
2000. urtean Vergéal udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 957 hektarea erabiltzen.
Alba María Cabello
Sariak
Zilarrezko 2 domina taldean eta konboa 2006ko Budapesteko Europako Txapelketan
Zilarrezko domina bat (librea) 2007ko Montrealgo Munduko Txapelketan
Vergéal
Gertuen dauden udalerriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lurraren errotazio
Bataz besteko eguzki eguna
Urte osoan zehar eguzki egunaren bataz  besteko iraupena 86,400 eguzki segundo dira. Gaur egun, segundo hauetako bakoitza, SI segundo bat baino pixka bat luzeagoa da. Honen arrazoia, mareen marruskadura dela eta, bataz besteko eguzki eguna XIX. mendekoa baino luzeagoa dela da. 1871n  segundo tartekatuak erabiltzen hasi zirenetik, Eguzki egunaren batez besteko iraupena 86,400 SI segundo baino 0-2 ms handiagoa da. Bigarren batez besteko eguzki segundoa 1895ean aukeratu zuen Simon Newcomb-ek denboraren unitate independente gisa bere "Eguzki tauletan". Taula hauek munduko efemerideak kalkulatzeko erabili ziren 1900 eta 1983 urteen artean, beraz, azkenengo hau efemeride segundo izenarekin ezagutzen zen. 1967an, SI-ko segundoa, efemeride bihurtu zen.
Alba María Cabello
Sariak
Zilarrezko 2 domina taldean eta konboa 2008ko Europako Eindhoven txapelketan
Zilarrezko domina bat Pekingo Olinpiar Jokoetan
Urrezko domina bat konboan 2009ko Erromako Munduko Txapelketan
Zilarrezko 2 domina taldean eta konboa 2010eko Budapesteko Europako Txapelketan
Lurraren errotazio
Izar eta sideral eguna
Lurraren izar finkoekiko biraketa periodoa, Lurraren Biraketa eta Erreferentzia Sistemen Nazioarteko Zerbitzuak (IERS)  izar egun deitua, 86.164.098903691 eguzki segundo dira batez beste (UT1) (23 h 56 m 4.098903691 s). Beraz, egun siderala  izar eguna baino 8,4 ms laburragoa da.
Doryichthys heterosoma
Doryichthys heterosoma Doryichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
Lurraren errotazio
Izar eta sideral eguna
Izar eguna eta egun siderala bataz besteko eguzki eguna baino 3 minutu eta 56 segundo laburragoak dira. IERSaren batez besteko eguzki eguna SI segundotan eskuragarri dago 1623-2005 eta 1962-2005 periodoetarako.
Alba María Cabello
Sariak
2 brontzezko domina 2011ko Shanghaiko Munduko Txapelketan
Lurraren errotazio
Lurraren biraketaren ondorioak
Lurraren biraketaren mugimenduak ondorio oso konplexuak ditu mugimenduan dauden gainazaleko gorputzen gainean. Orokorrean, ondorio hauen ezaugarriak ondokoak direla esan daiteke:
Valdefuentes
Valdefuentes Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 32 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 1.461 biztanle zituen 27,14 km²-ko azaleran.
Alba María Cabello
Sariak
Brontzezko domina bat Londresen 2012ko Olinpiar Jokoetan
Bockau
Bockau Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Plectorhinchus gaterinus
Plectorhinchus gaterinus Plectorhinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Haemulidae familian sailkatzen da.
Tropidonophis mcdowelli
Tropidonophis mcdowelli Tropidonophis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Alba María Cabello
Sariak
Zilarrezko domina bat konboan 2014ko Berlingo Europako Txapelketan
Brontzezko domina bat taldean 2014ko Berlingo Europako Txapelketan
5 en combo 2015eko Kazango Munduko Txapelketan
Zilarrezko domina bat konboan 2016ko Londresko Europako txapelketan
4 konboan 2016ko Londresko Europako txapelketan
Lurraren errotazio
Egun eta gauaren segida
Lurra gorputz esferikoa izanik, bere gainazaleko edozein puntu egunero argitasunetik iluntasunera igarotzen da, hau da, egun argitik gauera. Zonalde polarrak salbuespenak izango dira, bertan lurraren ardatzaren inklinazioak ideia hau aldatzen baitu (6 hilabete egunez eta 6 hilabete iluntasunean).
Ondorio hau oso garrantzitsua da eta animalien, landareen eta, batez ere, gizakien eguneroko bizitza erregulatzen du.
Streptococcus mutans
Streptococcus mutans bakterio Gram positiboa da, estreptokokoen viridans taldean sailkatzen dena, eta txantxarraren eragile nagusia. J. K. Clarkek mikrobioa deskribatu zuen lehenbizikoz 1924an.
Bakterio horren habitat ohikoena ahoa da. Bakterioak polisakarido oso itsaskorra ekoizten du, hortz-esmaltean atxikitzen dena. Hortzetan itsasita, bakterioak glukosa hartzitzen du, azido laktikoa sortuz. Azido horrek hortza kaltetzen du, txantxarra agertuz.
Txantxarra oso ohikoa da herrialde garatuetan, eta askoz gutxiago Hirugarren Munduko herrialdeetan. Lehenengoetan sakarosaren kontsumoa oso hedatuta dago. Sakarosa da Streptococcus mutansek erabiltzen duen azukrea polisakarido itsaskorra sortzeko, eta beraz sakarosa da txantxarraren eragile nagusietako bat.
Streptococcus mutans pertsona gehienen ahoan dago, kasu askotan txantxarra eragin gabe. Txantxarrarekiko norberaren joera fisiologiko eta genetikoak, dietak eta sakarosaren kontsumoak baldintzatuko dute gaitzaren agerpena.
Txantxarraren aurkako txerto baten ikerketa egiten ari da azken urteotan, oraingoz emaitzarik gabe.
Joakin Eugenio Plácido Senosiain
Joakin Eugenio Placido Senosiain Otxoteko, erlijio-izenaz Buenabentura Oieregikoa (Oieregi, 1886ko abenduaren 7a - Lekaroz, 1956ko otsailaren 27a ) nafar idazlea eta kaputxinoa izan zen. Idazlanak Arbelaitz, Osinburu eta O-tar B. goitizenekin sinatzen zituen.
Bizitza
Eliza-ikasketak Iruñean eta Tuteran egin ondoren, 1910ean apaiztu zen. Damaso Intzarekin elkarlanean aritu zen, eta bion artean sortu zuten Irugarrengo Prantziskotarra (1913) aldizkaria, lehenbizi, eta Zeruko Argia (1919), gero.
Aldizkari horiek 1936 arte iraun zuten. Gerra ondoren, Artzai deia hilabetekaria sortu zuen, eta Zeruko Argiaren bigarren aldiari hasiera eman zion, 1954an, bera zuzendaria zela.
Obra nagusiak: Jesu Kristo gure Jauna´ren bizitza (1921), Pelegrin Mataróren obraren itzulpena; ''Aita Samuel Kaputxinoa. Gaurko izkillu edo arma (1922); Diccionario castellano-vasco y vasco-castellano de voces comunes a dos o más dialectos'' (1929).
Euskaltzain urgazlea izan zen.
Marcus Minucius Felix
Marcus Minucius Felix (150 - 270) Erromako Inperioaren abokatua eta apologista izan zen. II. eta III.mendeetan bizi izan zen baina data zehatzak ez daude. Minucius Felixek idatzitako apologia bat ezagutzen dugu, Octavius izenarekin ezaguna. Hiru pertsonen arteko elkarrizketa moduan idatzita dago. Pertsonak egilea, kristau bat, Octavius, eta pagano bat, Zezilio. Hirurak Ostia hiriaren bidean daude eta hitz egiten doaz. Orduan geraera txiki bat ematen da: Serapisen eskultura baten aurrean igarotzerakoan, paganoak muxua airez bidaltzen dio jainkoari. Horren ondorioz hirurak eztabaidatzen hasten dira. Zeziliok kristautasunaren aurka hitz egingo du, Octavius alde eta Minuciusek epaile papera beteko du. Eztabaidaren amaieran Zeziliok kristauen fedea onartuko du eta horregatik Minucius zoriontsu agertuko da.
Kristautasunaren aldeko apologia honetan datu bitxia ikusten da: apologiarako idazki kristauak ez dira erabiltzen. Dirudienez, Tertulianoren Apologeticum liburuarekin lotura estua du eta, antza, bata bestearen gainean eragin zuzena izan du.
Rhinogobius giurinus
Rhinogobius giurinus Rhinogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Alga jangarri
Alga jangarriak jan daitezkeen, edo elikadura-osagarri bezala erabiltzen diren, algak dira. Edozein alga zelulanitz talde batekoak izan daitzeke: alga berde, alga gorri edo alga arre taldekoak. Alga jangarri gehienak itsasokoak dira, eta ur gezako alga gehienak toxikoak. Hala eta guztiz ere, itsas algek digestio-hodiak narritatzen dutuzten azidoak izan ditzakete eta/edo libragarri izan. Zuntz iturri garrantzitsuak dira.
Algak mundu osoan zehar erabiltzen dira kostaldeko gastronomietan, baina bereziki erabili izan dira Txina, Korea eta Japoniako gastronomietan. Ezagunak dira, besteak beste, nori orriak (maki et onigirien bilgarriak), aonoria eta wakamea eta aramea. Europan ere kontsumitzen dira, bereziki Irlandan, Islandian, Norvegian eta Frantziako kostalde atlantikoan. Amerikan, Txilen, Perun, Eskozia Berrian eta Ternuan erabiltzen dira batez ere.
Itsas algak polisakaridoak ateratzeko ere biltzen edo landatzen dira, hala nola alginatoa, agar-agarr edo karragenina gai gelatinakarak, zeinak hidrokoloide edo fikokoloide izendatzen direnak. Hidrokoloideek garrantzi komertziala hartu dute, batez ere elikagaien ekoizpenean, elikagai-gehigarri. Elikagaien industriak gelatina hau ustiatzen du, ura atxikitzeko gaitasunagatik, emultsionatzaile bezala, eta hidrokoloide horien beste ezaugarri fisiko batzuengatik.
Ezaugarriak
Benetako "itsas barazkiak", ur edukia % 70 eta % 90 bitartekoa dute, hau da, lurreko barazkiek baino gutxiago. Aberatsak dira gatz mineraletan) lurreko barazkiek baino kaltzio, magnesio eta burdina gehiagorekin ), oligoelementuetan eta bitaminetan (A, C eta E bitamina, alga gorrietan A probitamina, Porphyra umbilicalis edo Chlorella algek B12 bitamina, landare-iturri bakarrenetakoak ), baina elikagai horien nutrizio-balioa aldakorra da digestioaren eta asimilazioaren arabera.
Florotaninoetan eta zuntzetan ere aberatsak dira eta, lurreko barazkiek ez bezala, aminoazido esentzial guztiak dituzten proteina osoak dituzte.
Adibideak
Hauek dira alga jangarri ohikoenak:
Eodouvilleiceras
Eodouvilleiceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren. , hau da, orain dela 145 milioi urtetik 66 milioi urtera gutxi gorabehera.
K.a. 283
K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 300ko hamarkada | K.a. 290ko hamarkada | K.a. 280ko hamarkada | K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada
K.a. 288 | K.a. 287 | K.a. 286 | K.a. 285 | K.a. 284 | K.a. 283 | K.a. 282 | K.a. 281 | K.a. 280 | K.a. 279 | K.a. 278
Fazenda Rio Grande
Fazenda Rio Grande Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Kohei Uchida (1993)
Kohei Uchida (内田 航平, 1993ko maiatzaren 19a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Mito HollyHock.
Benjamín Vicuña Mackenna
Benjamín Vicuña Mackenna (Santiago, 1831ko abuztuaren 25a - Santa Rosa de Colmo, 1886ko urtarrilaren 25a) txiletar abokatu, politikari, idazle eta historialaria izan zen. Santiagoko intendente, diputatu, senatari karguak izan zituen eta Errepublikako Lehendakaritzarako hautagaia izan zen. Berak egindako lana Santiagon eta egungo politikan ikusgai dago oraindik. Bere bizitzan zehar, askatasun zibikoen eta herrialdearen aurrerapenaren alde borrokatu zuen.
Familia eta ikasketak
19 urte zituela, Sociedad de la Igualdad elkarteko idazkari hautatu zuten, frantziar inspirazioko klubean, eta protagonismoa izan zuen Manuel Bulnesen gobernuaren aurkako matxinadan 1851n. Vicuña Mackenna 1851ko apirilaren 20an lehertu zenean Pedro Urriola koronelak zuzendutako matxinadan Valdivia erregimentuaren agintean kanpamenduko laguntzailea izan zen. Parte hartzeagatik atxilotuta, emakumez jantzita ihes egin zuen kartzelatik eta José Miguel Carrera Fontecilla politikari eta militarrarekin lau egunez ibili ondoren, La Serenara heldu zen. Bertan indar iraultzaileekin bat egin eta Illapeleko gobernadore izan zen egun batzuetan. Ezagutza edo esperientzia militar gehiagorik gabe, bere tropek porrot izugarria jasan zuten Aconcagua Haranean. Gurasoen egoitzara ihes egitera behartuta, hilabete batzuk geroago bere lehen erbeste politikoa egitera alde egin zuen.
Goi mailako ikasketak egin zituen Txileko Unibertsitatean.
"Tres años de viaje" eta "El ostracismo de los Carrera" izeneko bigarren ikerketa historikoaren memoriak argitaratu zituen prentsan, 1857an. Urte honetan bertan zuzenbide ikasketak amaitu eta abokatu lizentziatu zen 1857ko ekainaren 15ean.
Harremanak, ezkontza eta seme-alabak
1867ko martxoaren 4an ezkondu zen bere lehengusin Victoria Subercaseaux Vicuñarekin eta harekin hiru alaba izan zituen: María Magdalena, Blanca eta Eugenia.
Ezkondu aurretik, Vicuña Mackennak bi seme-alaba izan zituen Manuela Villalobosekin. Seme-alabak amari kendu zizkieten buru arazoak izateagatik eta bere familiak Santiagoko komentu batean giltzapetu zuten hil zen egunera arte. Seme-alabak euren familiaren baserrira eraman zituzten, Maipu-n, non etxe-andereño batek hazi zituen, eta haren izenean Pedro Silva eta Francisca Silva gisa inskribatuta zeuden erregistroetan. Benjamín Vicuña Mackennak bere abizena ematea proposatu zien, baina ez zuten onartu. Pedrok, zaharrenak, bere harrera-amak jarri zion izena mantendu zuen eta Franciscak, gazteenak, bere ama biologikoaren abizena hartu eta bere izena aldatu zuen, Celia Villalobos deituz.
Gaztaroa, erbesteraketak eta diputatua
Gazte sartu zen politikan. 19 urte zituela, 1850ean artisauak proiektu politiko liberalean txertatzeko helburuarekin sortutako Berdintasun Elkarteko idazkaria izan zen. Francisco Bilbao Sociedad de la Igualdad elkarteko idazkaria, 1851n Urriolako matxinadan, Petorcako guduan, La Serenako setioan eta Manuel Montten aurkako gerra zibilean parte hartu zuen.
Heriotzera kondenatua, ihes egin eta erbestera joan zen matxinadaren porrotaren ostean. 1852tik 1856ra Txiletik kanpo egon zen, Estatu Batuak eta Amerikaren zati handi bat eta Frantzia bisitatuz, non Europako kulturaz eta arkitekturaz barneratu zen.
Gazte intelektual talde batekin batera, Miguel Luis Amunátegui, Diego Barros Arana eta Domingo Santa María, esaterako, Sociedad de Institución Primaria sortu zuen 1856an.
Amnistia bati esker Txilera itzuli zen, konspiratzen jarraitu zuen, Colihueko Iraultzan (1858) sartuz, erbestea kostatu zitzaiona. Urte horretatik 1863 artean Europan kokatua, Txilera itzuli zen Fusio Liberal-Konserbadorearen gobernuaren sorreran, La Liguako (1864-67), Valdiviako (1867-70) eta Talcako (1873-76) diputatu bat lortuz.
1865ean Ameriketako Estatu Batuetara bidali zuten isilpeko agente gisa, Hispano-hegoamerikar Gerran (1864-1866) Estatu Batuek Txilerako laguntza sustatzeko. Bere egonaldian La Voz de América egunkaria sortu zuen New Yorken.
Vicuña Mackenna gobernuaren esfortzuen kritika zorrotz gisa nabarmendu zen eta bere eragina boteretsu bihurtu zen iritzi publikoan.
Santiagoko intendentea
Federico Errázuriz Zañartu presidenteak, bere gobernuan trabarik izan nahi ez zuenez, Santiagoko intendente izatera deitu zuen, Vicuña Mackennak berehala onartu zuen kargua, hiriburuaren aurpegia aldatzera erabat dedikatuz. Camino de Cinturako Barrio Dieciocho izenekoaren ertzean kokatutako bere etxea nahiko soila zen Campo de Marte ondoko beste jauregi batzuekin alderatuta.
Intendente izan zen garaian (1872-1875), hiria apaintzeko gastu handi eta gehiegizkoez gain diru-bilketa publikoak egin zituen, Europako joerak (batez ere Frantziakoak) imitatu nahian, bere obra nagusia cerro Santa Lucía pasealekua izanik, gaur arte irauten duena.
Presidentetzarako hautagaia eta senataria
Errepublikako presidente izateko hautagaia izan zen 1876an, hasieran kontserbadoreek eta Alderdi Liberal Demokratikoak(hauteskunde kanpaina horretarako sortua) lagunduta. Baina lehenak bere hautagaitza Errázuriz presidentearen aurkako mendeku gisa erabili zuen fusioa hautsi izanagatik eta, intendente ohiarekin benetako interesik ez zutelako, bertan behera utzi zuten handik gutxira. Vicuña Mackennak orduan presidentetzarako nahiei uko egin eta parlamentuan jarraitu zuen, baina orduan Santiago eta Coquimboko senatari gisa (1876-1885).
Domingo Santa Maríarekin elkartu zen gobernuak Ozeano Bareko Gerra bere lehen fasean izandako jokabidearen kritika gisa, bere dardoak jaurtiz batez ere Rafael Sotomayor kanpainako gerra ministroaren aurka. Frontera joateko zibilak erreklutatzea beharrezkoa zen gatazkaren garaian, Vicuña Mackennak motibazio-hitzaldi famatu bat eman zuen eta horrekin zibil asko konbentzitu zituen; Ospetsu bihurtuko zen esaldi batekin amaitu zuen bere hitzaldia: «¡A las armas, chilenos! (Armetara, txiletarrak!)», eta ondoren «¡Viva Chile! (Gora Txile!)».
Beste jarduera batzuk
Bere jarduera politikoarekin batera, Vicuña Mackennak historialari gisa lan garrantzitsua egin zuen, bilduma historikoekin lotutako hainbat libururen egilea; hainbat dokumentu bildu zituen, Txileko historiografiari lehen mailako ekarpena izan zirenak, José Toribio Medinak bakarrik gainditu zituena. «Peruko dokumentu garrantzitsuak» lapurtu zituen Limako Txiletar okupazioan Ozeano Bareko Gerran.
1879ko abenduaren 8an, Santiagoko Suhiltzaileen 3. Konpainiako boluntario gisa zin egin zuen, gainera, saio horretan Zuzendari hautatu zuten, eta hiru urtez bete zuen kargua. Zegoeneko erretiroa hartuta, 1883ko abenduaren 23an, La cuna del Cuerpo de Bomberos izeneko folletoia idatzi zuen, non konpainiaren sortzaileak, Enrique Meiggs eta José Luis Claro y Cruz, omendu zituen.
Heriotza
1886ko urtarrilaren 25ean, 55 urte zituela, Santa Rosa de Colmoko etxaldean hil zen. Bere hilobia Santiagoko cerro Santa Lucíako mausoleo batean dago. Baseliza hau 2010eko lurrikarara arte egon zen zabalik, gaur egun arte itxita mantentzen duten kalteak eragin zituena.
Maori protesta-mugimendua
Maori protesta-mugimendua eskubideen aldeko mugimendu zabala da Zeelanda Berrian (Aotearoa). 1840an Waitangiko Ituna sinatu aurretik etorkin europarren eta maorien artean gatazka batzuk egon ziren arren, sinadurak lege-testuingurua ezarri zuen. Waitangiko Itunak Zeelanda Berria kolonia britainiar bihurtu zuen, legea eta gobernantza britainiarrak aplikatuz. Agintari britainiarrek Ituna idatzi zuten Zeelanda Berriko gobernadore britainiar bat ezartzeko asmoz, haien lurren, basoen eta beste jabetza batzuen jabetza maoriei aitortuz eta maoriei hiritar britaniarren eskubideak emanez. Hala ere, Itunaren ingelesezko eta maorierazko testuek ez zuten esanahi bera, bereziki subiranotasuna ren aldetik. Desadostasun horiek, eta ondoren Pakeha (ez maori) kolonizatzaileek bultzatutako lur-jabetzeekin batera gatazka luze bat gertatu zen, tartean Zeelanda Berriko gerrak deitutakoak 1845 eta 1872 artean.
Garai modernoan, maiorien protesta-mugimendua 1970eko hamarkadako lehen urteetan sortu zen, errenazimentu zabalago baten barruan, eta arreta jarriz hainbat gaitan: Waitangiitunaren barneko desadostasunak, Maorien lur eskubideak, Maori hizkuntza eta kultura eta arrazakeria Zeelanda Berrian. Oro har, ezkerreko mugimendua da, nahiz eta ezkerreko korronte nagusiarekin ez datorren bat hainbat gaitan. Mugimenduko kide gehienak maori izan dira, baina erakarri egin du nolabait ere politika. Mugimenduaren arrakasta aipagarrien artean daude Waitangiko Auzitegia ezartzea 1975ean, zenbait lurberreskuratzea eta maoriera Zeelanda Berriko hizkuntza ofizial bihurtzea 1987an. Ekintza ikusgarrien artean Bastion Pointen (Auckland) egin zuten okupazio luzea, 1977ko urtarriletik 1978 maiatzera, hotel baten eraikuntzaren aurka.
Hlin
Hlin, eskandinaviar mitologian, Odinen emaztea den Frigg jainkosaren hiru neskameetako bat da, Gna eta Fullarekin batera.
Bere izenak, "babeslea" esan nahi du, eta Friggek, gizonak babesteko eta atsekabetutako hilkorrak kontsolatzeko betebeharra ematen dio.
Völuspan, Hlin, Friggen izen bat bezala agertzen da.
Adolf von Harnack
Adolf von Harnack (Dorpat, Errusiar Inperioa, gaur egun Estonia, 1851ko maiatzaren 7a - Heidelberg, Alemania, 1930eko ekainaren 10a) teologo luterano eta kristautasunaren historialari alemaniarra izan zen.
Luteranismo liberal eta arrazionalistak eman duen pentsalari nagusietako bat izan da. Leipzigen (1874), Marburgen (1886) eta Berlinen (1888) irakasle izan zen. Elizaren antzinako historia eta haren inguruko testuen kritika ditu gai nagusiak. Obra batzuk: Lehrbuch der Dogmengeschichte (1886-1889, Dogmen historia testuliburua); Geschichte der altenchristlichen Literatur bis Eusebius (1893-1904, Antzinako kristau literaturaren historia Eusebio arte); Das Wesen des Christentums (1900, Kristautasunaren izatea). Harnackentzat funtsezkoena Jainkoaganako jaiera da, eta kristauak dogma kritikatzeko eskubidea du, Ebanjelioaren interpretazioa besterik ez den dogma hori, haren ustez, pentsamenduaren garai jakin bati lotua baitago.
Macaca thibetana
Macaca thibetana Macaca generoko primate Cercopithecidae espezie bat da. Tibet€ko ekialdetik Guangdongera eta Shaanxiko iparralderaino bizi dira, Txinan. Indiako ipar-ekialdean ere ikusi dira. Baso azpitropikaletan bizi dira, 800 metrotik 2.500 metroko altueraraino.
Ibai Beltza (Vietnam)
Ibai Beltza edo Da ibaia (vietnameraz: sông Đà), hego-ekialdeko Asiako ibai luzea da, Txinako Yunnan probintzia eta ipar-mendebaldeko Vietnam zeharkatzen duena.
Yunnanen du iturburua, eta 910 kilometroko ibilbidearen ondoren Ibai Gorrian du ahoa.
Gangesen delta
Bertoko ibai nagusiak Padma (Gangesko ibaiadarra) eta Jamuna (Brahmaputraren ibaiadarra) dira.
Diana Vreeland
Diana Vreeland, jaiotzaz Diana Dalziel (Paris, Frantzia, 1903ko irailaren 29a - New York, AEB,1989ko abuztuaren 22a) frantziar zutabegile eta editore nabarmena izan zen modaren alorrean. Moda argitaratzaile aitzindaria izan zen eta hainbat aholku eman zituen. Harper's Bazaar eta Vogue modako aldizkarietarako lan egin zuen, azken horretako editore buru zela, eta Arte Museo Metropolitarreko Jantzien Institutuan aholkulari berezi gisa. 1964an, nazioarteko jantzi onenen zerrendako fama-aretoan izendatu zuten.
Biografia
Diana Dalziel Parisen jaio zen, Frantzian, 5 avenue du Bois-de-Boulognen. Emily Key Hoffman (1876 – 1928) bere ama sozialite amerikarraren eta Frederick Young Dalziel (1868 – 1960) poltsa britainiarrean ari zenaren alaba nagusia zen.
Gina Bellman
Gina Bellman (Auckland, 1966ko uztailaren 10a) aktore zeelandaberritarra da. Leverage telesailean Sophie Devereaux estafadorearen rola betetzeagatik da ezaguna.
Diana Vreeland
Biografia
Dianaren familiak Estatu Batuetara emigratu zuen Lehen Mundu Gerra hastean, eta New Yorkeko 15 East 77th Street-era aldatu ziren, eta han gizartearen irudi gailenak bihurtu ziren. Diana dantza-eskolara bidali zuten Michel Fokinen ikasle gisa, Errusiatik alde egin zuen Balet Inperialeko maisu bakarraren ikasle gisa, eta, geroago, Louis Harvy Chalifen ikasle gisa. Vreelandek Anna Pávlovanen Gavota lanean egin zuen dantza Carnegie Hall-en.
Gina Bellman
Biografia
Gina Bellman Aucklanden jaio zen. Gurasoak judutarrak zituen, errusiar eta poloniar jatorrikoak eta Ingalaterratik bertara emigratu zuten. Ginak 11 urte zituela Londresera itzuli zen familia.
Diana Vreeland
Familia bizitza
1924ko martxoaren 1ean, nazioarteko bankari eta finantzaria zen Thomas Reed Vreeland-ekin (1899 – 1966) ezkondu zen, New Yorkeko Santo Tomas elizan, eta harekin bi seme izan zituen: Tim (Thomas Reed Vreeland, Jr.), 1925ean jaioa, Mexiko Berriko Unibertsitatean arkitekto eta arkitektura-irakasle bihurtu zena (1927) eta gero UCLAn, eta bigarren semea, Freckyn (Frederick Dalziel Vreeland ), 1927an jaioa (geroago Estatu Batuetako enbaxadorea Marokon).
Gina Bellman
Biografia
Aktore gisa Into the Labyrinth telesailean egin zuen debuta "Phantom" kapituluan, 1982an. Aurreneko protagonista rola Blackeyes draman izan zuen eta Coupling sit-comean egin zen ezagun Erresuma Batuan. Lau denboralditan egin zituen bertan. 2007an Jekyll miniserieko protagonista ere izan zen.
Diana Vreeland
Familia bizitza
Eztei-bidaiaren ondoren, Vreelandandra-gizonak Brewsterrera (New York) joan ziren bizitzera, eta bi semeak hazi zituzten. 1929ra arte egon ziren han. Gero 17 Hanover Terrace, Regent's Park, Londres, aurretik William Wilkie Collins eta Edmund Gosseren etxea. Londresen egon zenean, Tiller Girls-ekin dantzatu zuen eta betiko lagun bihurtu zen Cecil Beaton ezagutu zuen. Syrie Barnardo eta Elsie de Wolfek bezala, bere boutikeak zuzentzen zituzten gizarteko beste emakume batzuek lentzeria-negozio bat zuten Dianak Berkeley Squaretik gertu. Wallis Simpson eta Mona Williams izan zituen bezero. Sarritan joaten zen Parisera, eta hantxe erosten zuen bere arropa, batez ere 1926an ezagutu zuen Chanelena. Jurgi V.a Erresuma Batuko erregeari eta Maria Teckeko erreginari Buckingham Jauregian 1933ko maiatzaren 18an aurkeztutako hamabost emakume estatubatuarretako bat izan zen. 1935ean, senarraren lanak New Yorkera itzularazi zituen, eta hantxe bizi izan ziren gainerako urteetan. 1989an, bihotzekoak jota hil zen 85 urte zituela, Lenox Hill ospitalean, Manhattango Upper East Seten, New Yorken.
Gina Bellman
Biografia
2008an Leverage telesailerako aukeratua izan zen. Timothy Huttonek gidatzen zuen boskote protagonistako kidea izan zen. Telesail hau mundu guztian zabaldu zen. Saturn Awards sarietarako emakumezko bigarren mailako aktore onena izateko izendatua izan zen baina Lucy Lawlessek jaso zuen saria.
Azken urteetan antzerkian ere aritu da, From morning to midnight eta Orson's shadow, azken honetan Vivien Leigh aktorearen papera betez.
Diana Vreeland
Harper's Bazaar 1936–1962
1936an hasi zuen Harper's Bazaar-eko zutabegile ibilbide editoriala. Harper's Bazaar etxeko editorea zen Carmel Snow txundituta geratu zen Vreeland-en arropa-estiloarekin, eta aldizkarian lan egiteko eskatu zion. 1936an hasi eta uko egin arte, Diana Vreelandek "Zergatik ez duzu egiten?" ("Why Don't You?") izeneko zutabe bat argitaratu zuen Harper's Bazaar-erako.
Diana Vreelandek Bigarren Mundu Gerran, Lauren Bacall aktorea "aurkitu" zuen, Harper's Bazaar-en azala izan zen 1943ko martxoan. Vreeland nabarmendu egin zen, moda serioan hartu zuelako. 1946an esan zuen bikinia zela bonba atomikoaren osteko gauzarik garrantzitsuena. Vreeland-i ez zitzaion gustatzen 1940ko hamarkadako Estatu Batuetako janzkera arrunta, emakumeek takoi altuko zapata tiradunak eta udako berotan ere crêpe de chine soinekoak eramaten baitzituzten.
Harper's Bazaar-en uko egin zion arte, Louise Dahl-Wolferekin, Richard Avedonekin, Nancy Whiterekin eta Alekséi Brodóvich-ekin lan egin zuen. Diana Vreeland moda-editore bihurtu zen aldizkarirako.
1960an, John F. Kennedy presidente bihurtu zen, eta Diana Vreelandek lehen dama zen Jacqueline Kennedyri aholkuak eman zizkion estilo-kontuetan. Vreelandek aholkuak eman zizkion Jackieri kanpainan zehar, eta Oleg Cassini moda-diseinatzaile frantsesarekin konektatzen lagundu zion, hura izan baitzen lehen damaren diseinuburua. Vreelandek noizbehinka eman zizkion aholkuak jantziei buruz, eta aholku txiki bat 1961ean Inaugurazio Egunean zer jantzi jakiteko.
Vogue 1963–1971 eta Arte Museo Metropolitarra
Iturri batzuen arabera, Diana mindu egin zen, 1957an Harper's Bazaarren barruan mailaz igotzeko kontuak zirela eta. Ondorioz, 1962an Vogue aldizkariarekin bat egin zuen, eta 1963tik 1971ra arte editore nagusia izan zen. Vreelandek izugarri gozatu zuen hirurogeiko hamarkadaz, berezitasuna edo apartekotasuna kontuan hartzen ari zela sentitzen baitzuen.
Aldizkarian egon zen bitartean, hirurogeiko hamarkadako "youthquake" izarra, Edie Sedgwick, aurkitu zuen. 1984an, moda-aldizkariak nola ikusten zituen azaldu zuen Vreelandek:"'Moda-aldizkari hauek ikuspuntua ematen dute. Jende gehienak ez du ikuspunturik, horregatik eman egin behar zaie, eta are gehiago, zuk (aldizkariak) ematea espero dute'."Vogueri agur esan ondoren, 1971n New Yorkeko Arte Museo Metropolitarreko Jantzien Institutuko aholkulari bihurtu zen. 1984rako, Vreeland-en kontakizunaren arabera, hamabi erakusketa antolatu zituen. Greer Lankton artistak Mozorroen Institutuko liburutegian ikusgai dagoen Vreeland-en tamaina naturaleko erretratuko panpina bat sortu zuen,.
Liburua
1984an, Vreeland-ek bere autobiografia idatzi zuen, D.V.
Filmetako emanaldiak
Diana Vreeland Parfums Ocean's 8ren hasierako eszenan agertu zen.
Funny Face (1957) filmean Kay Thompson-ek interpretatutako Maggie Prescotten pertsonajearen inspirazioa da.
Yuki Yamamura
Yuki Yamamura (山村 佑樹, 1990eko abuztuaren 1a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Mito HollyHock.
Norvegiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
Norvegiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa urtero ospatzen da 1997tik espezialitate honetako urteroko Norvegiako txapelduna erabakitzeko.
Titulua banakako erlojupeko modalitatean eginiko lasterketa bakar baten garaileari ematen zaio. Garaileak, hurrengo urteko txapelketararte, norvegiako banderaren koloreak dituen maillota erabiltzeko eskubidea izango du erlojupeko proba orotan.
Torreoia (Zarautz)
Historia
Zarautzen bazen inguru horretan Amaskar izeneko auzo bat, hainbat baserrirekin, baina aristokrazia Zarautzera iristen hasi zenean bista onak zituzten lur horiek ere aukeratu zituzten eraikitzeko. Horrela jaio zen Vista Alegre izeneko gunea, nahiz eta oraindik ez zen auzoa. Inguruaren eraikuntza Villapadierneko kondeak egin zuen, 1870ko hamarkadaren ostean. Vista Alegre finka bezala hazi zen, ehizarako gune eta aristokraziarentzat egonaldiak egiteko gune bilakatu zen. Eraikinaren inguruan hasi ziren eratzen beste bigarren mailako eraikinak, Europako lorategien estilora: orangerie bat, lorategiak, negutegiak... eta lorategi handi horren gainean torreoi handi bat, parke ingeles batekin inguruan eraiki zen 1913an.
Denboraren poderioz, egitura ahultzen joan zen, eta hondakina hondatzen. 1993an konpontze lan batzuk egin ziren, baita inguruaren drainatzea ere. 2018an eraberritze lanak egin ziren, hasierako egitura mantentzeko asmoarekin.
Arkitektura
Lurraren gainean altxatako plataforma erdi-borobil handi bat, da 15,10 metroko erradiokoa. Estilo klasikoan eraikitako kolomadi edo zutabedi batek eusten du eta errematean taulamendua du, tenplu pagano edo erromatar baten itxurarekin.
1913 edo 1914an eraiki zen eta estilo klasikoa eduki arren, hormigoi armatuz egina dagoela berehala ohartuko gara. Izan ere, Gipuzkoan material hau erabiltzen hasi ziren garaiko lehen adibideetakoa da. Lehen pisuan dagoen galeriak 7,90 metroko sakonera du eta 7,33 metroko altuera. Gainean terraza bat dago, ikurrina formako balaustrada batekin.
Aipagarria da eraikin honen barnera sartu bai, baina gainaldera doazen eskaileretako sarbidea adreiluzko horma batez itxia dagoela, goiko aldera joateko bidea ezinezkoa eginez. Hortaz behe solairua bakarrik da bisitagarria.
Ondarea
Donejakue bidearen baitan ondare babestu izendatu zuen Eusko Jaurlaritzak.
Macaca sinica
Macaca sinica Macaca generoko primate Cercopithecidae espezie bat da. Sri Lankan bakarrik bizi dira. Bertan rilawa izena dute (රිළවා).
Banaketa
Hiru azpiespezie daude:
M. s. sinica Vavuniyan aurki daiteke, Mannar Barrutian, Anuradhapura, Polonnaruwa, Puttalam, eta Kurunegalaraino. Monaragalako eremu idorrean ere bizi dira, eta Hambantota barrutietan. Jaffna penintsulako gune menditsuetan ez dira bizi.
M. s. aurifrons sinpatrikoki bizi dira sinica azpiespeziearekin, herrialdearen erdialdeko eremuetan, Kegalle, eta Kurunegalako hainbat eremutan. Hego-mendebaldean ere aurki daitezke, adibidez Galle, eta Matara barrutietan, Kalu Gangatik gertu.
M. s. opisthomelas azpiespezie gisa orain dela gutxi identifikatua izan da. Hego-mendebaldeko eskualde osoan eta zentroko medietan aurki dateie (Ratnapurako mugan) eta Nuwara Eliya barrutietan. Hakgala Parke Botanikoaren inguruan ere aurki daitezke eta mendietako baso hotzagoetan ere.
Ericlaxmanita
Ezaugarriak
Ericlaxmanita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Doryichthys martensii
Doryichthys martensii Doryichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
Urre-tarin
Urre-tarina (Carduelis tristis) Carduelis generoko animalia da. Hegaztien barruko Fringillidae familian sailkatua dago.
K.a. 284
K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 300ko hamarkada | K.a. 290ko hamarkada | K.a. 280ko hamarkada | K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada
K.a. 289 | K.a. 288 | K.a. 287 | K.a. 286 | K.a. 285 | K.a. 284 | K.a. 283 | K.a. 282 | K.a. 281 | K.a. 280 | K.a. 279
Guamiranga
Guamiranga Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Tropidonophis novaeguineae
Tropidonophis novaeguineae Tropidonophis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Epancyloceras
Epancyloceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren. , hau da, orain dela 145 milioi urtetik 66 milioi urtera gutxi gorabehera.
Plectorhinchus gibbosus
Plectorhinchus gibbosus Plectorhinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Haemulidae familian sailkatzen da.
Valdemorales
Valdemorales Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 45 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 239 biztanle zituen 9,9 km²-ko azaleran.
Robert Michels
Robert Michels (Kolonia, Alemania, 1876ko urtarrilaren 9a - Erroma, Italia, 1936ko maiatzaren 3a) alemaniar jatorriko italiar soziologo bat izan zen. Elite politikoen portaera politikoaren inguruan idatzi zuen eta ekarpen nabarmenak egin zizkion eliteen teoriari. Bere libururik ezagunena Alderdi politikoak da, 1911n argitaratua, eta bertan, "oligarkiaren burdinazko legea" deritzon teoria azaldu zuen. Irakasle eta lagunen artean izan zituen Max Weber, Werner Sombart eta Achille Loria. Politikoki Alemaniako Alderdi Sozialdemokratatik Italiako Alderdi Sozialistara igaro zen, hortik gero italiar sindikalismo iraultzailera, eta ondoren, italiar faxismora, haren ustez, hura baitzen sozialismoaren formarik demokratikoena.
Rhinogobius henchuenensis
Rhinogobius henchuenensis Rhinogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Puskás Aréna
Puskás Aréna, Hungariako Budapest hiriburuan dagoen futbol estadio bat da. 2019ko azaroaren 15ean inagurutaru zen, iraganean Ferenc Puskás estadioa zegoen toki berdinean, eta 67.215 ikusleentzako edukiera du.
Gaur egun, Hungariako futbol selekzio nazionalaren egoitza eta jokalekua da.
Nao Iwadate
Nao Iwadate (岩舘 直, 1988ko abuztuaren 17a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Mito HollyHock eta Urawa Reds.
Igil
Igil-a (Tuveraz: игил) Tuva herrian sortutako hari igurtzizko instrumentua da. Bere bi sokak arku bat erabiliz jotzen dira. Instrumentuari "ikili" deitzen zaio Mongoliako mendebaldean.
Deskribapena
Giderra eta erresonantzia-kaxa pinu edo alertze zati solido bakarretik egin ohi dira. Erresonantzia-kaxaren goiko aldea larruz edo egurrezko plaka mehe batekin estali daiteke. Hariak eta arkuak zaldi-buztaneko zurdaz egin izan dira tradizionalki, baina tresna modernoek nylonezko hariak erabiltzen dituzte. Mongoliar morin khuur-en antzera, giltzak zaldi-burua ageri ohi du bere giderraren gainean zizelkatua afinazio-larakoen gainean; hori dela eta, bi instrumentuei, oro har, "zaldi buruko biolinak" esaten zaie.
Jotzeko era
Antzina, igilak musika-genero bat zeukan eskainia, harekin bakarrik egiten ziren konposizioen errepertorio batekin. Tuvako komunismoaren garaian hura modernizatzeko ahaleginak egin ziren. Saiakera horiek instrumentua mendebaldera txertatzera bideratu ziren, Europako biolontxeloaren antza gehiago izan zedin. Hala ere, gaur egun Tuvar musikari gehienek erabiltzen dituzten instrumentuak eta jotzeko estiloak hasieran igilerako erabilitakoak dira.
Igil-jotzaile ospetsuak dira Ak-ool Kara-sal, Kaigal-ool Khovalyg eta Evgenii Saryglar.
Villar de los Navarros
Villar de los Navarros (Aragoieraz: Billar de los Nabarros) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 83 biztanle zituen 49,5 kilometro koadroko azaleran.
Börnichen
Börnichen Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
2017ko ekaineko Londresko atentatua
2017ko ekainaren 3an, Erresuma Batuko Londres hiriburuan dauden Londresko zubia eta Borough merkatuan jazotako atentatu bat izan zen. Hiru gizonezko furgoneta bat Londresko zubiaren oinezko eremutik gidatu eta aurrean topatzen zuten oinezko oro harrapatuz joan ziren. Behin zubia igaro ondoren, furgonetatik jaitsi eta labanak eskuetan zituztela Borough merkatura zuzendu ziren, bertako jatetxe eta tabernen gunean aurrez-aurre topatzen zuten pertsonei labanaz eraso egin zieten. Lekuko batek "Hau Alarengatik da" oihukatu zutela aipatu zuen.
Erasoak 7 hildako eta 48 zauritu eragin zituen, tartean erasotzaileak geldiarazten saiatu ziren armarik gabeko bi polizia ere. Hiru erasotzaileek gezurrezko lehergailu gerrikoak jantziak zeramatzaten, poliziak tiroz hil zituen. Metropolitar Polizia Zerbitzuak erasoa atentatu terrorista bat zela baieztatu zuen
Biktimak euskal gatazkan
Biktimak euskal gatazkan dira haren ondorioz indarkeriaren eta terrorismoaren erasana hurbiletik edo zuzenean jasan duten pertsonen multzoa. Lehen graduko biktimak milaka izan dira, baina desadostasunak daude horien sailkapenerako. Espainiako Gobernuaren zenbaketa ofizialak 6.045 pertsona identifikatu ditu "terrorismoaren biktima" kategorian, horiek jasotzen dituzte diru laguntza ofizialak; gainera, beste 8.000 biktima aitortu ditu zeharka kalteren bat jaso dutenen artean. GALen edo beste talde batzuen 46 biktima kanpoan utzi ditu (2015), «ETAren inguruarekin» lotura zutela argudiatuta. Oro har, polizia elkarteek eta ETAren biktima elkarteek ukatu egiten diete "terrorismoaren biktima" deitura euskal talde armatuek eragin ez dituzten indarkeria politikoaren biktimei. Giza Eskubideen Europako Auzitegiak ere ukatu egin zien kategoria hori eta kalte-ordainak jasotzea GALek hildakoen senitartekoei 2019ko uztailaren 18an. Eusko Jaurlaritzak asko landu du gai hori eta, biktimen aintzatespenerako eta gizartea batzeari begira, irizpide orokor batzuk eman ditu biktimen tratamenduan: "ez nahasi, ez legitimatu eta ez baztertu". Nafarroako Gobernuak agindutako txosten amaigabe batek agerian utzi duenez, 1975etik 1985era, eskuin muturrak 33 atentatutik gora egin zituen Nafarroa Garaian edo nafarrei. 2018ko urtarrilean, Nafarroako Gobernuak eskuin muturraren eta poliziaren biolentzia dokumentatzeko ahalegina egin zuen foru agindu batez, baina Espainiako Gobernuak hori eragotzi zuen. Nafarroako Foru Erkidegoan eta EAEn, indarkeria instituzionalaren biktimen legeek partzialki eta nekez egin ahal izan dute aurrera, instantzia judizial eta alderdi politiko espainiarrek helegiteak jarri ondoren. Ugari dira frankismoaren azken urteetan berriki arte manifestazioetan edo protestetan zauritu eta hildakoak Euskal Herrian. Hildako gehienek euskal gatazkarekin harreman zuzena izan arren, hildako asko ez ziren ENAMekoak. Are gehiago, sarritan protesta politikoak protesta ekonomiko, gizarte protestekin edo eta ekologikoekin nahasita zeuden. Ondorioz, hildakoak (eta eraildakoen jatorria) askotarikoak dira. ETAk garai batean Ertzaintzaren aurka jo zuen, hasieran Ertzaintzarekin liskarrak saihestu bazituen ere. Denbora aurrera joan ahala, Ertzaintzako arduradun batzuen aurka jo zuen, ETAren aurka egiten zutela adierazi eta gero. Eraso horiek gero eta orokorragoak bilakatu ziren. Eztabaida eta ekintza publikoaren ikuspegi murriztaile eta baztertzaile batez zenbait biktimak eta biktima elkartek hartu duten protagonismo politiko gero eta handiagoak polemika piztu du. Hori nabarmena izan da ezkerreko Espainiako Gobernuaren aldian (2019tik aurrera), herrialde horretako alderdi nazional-populistek gobernu horren aliantza sistema gogor eta iraunkortasunez kritikatzeko orduan. 2020ko urtarrileko zentsura moziorako biktimen auzia baliatu zen berriz ere, giro politiko garratza eta zalapartatsuaren erdian.
Biktimei buruzko legeak eta aitortza
1999an, urriaren 8ko 32/1999 Legea, Terrorismoaren Biktimekiko Elkartasunarena, onartu zen Espainian. 2011n, ETAk sueten iraunkor mugagabea eman urtean bertan, biktimei buruzko lege hauxe onartu zen: 29/2011 Legea, Terrorismoaren Biktimak Aitortu eta Osorik Babestekoa. Lege horretan, debekuak ezartzen ziren terrorismoaren biktimentzat umiliagarri jotzen diren erakusgarri, ekitaldi eta adierazpenetarako. Bi urte geroago, ildo beretik, 671/2013 Errege Dekretua, irailaren 6koa, onartu zen, irailaren 22ko 29/2011 Legeko (Terrorismoaren Biktimak Aitortu eta Osorik Babestekoa) Erregelamendua onartzen duena. 2016ko uztailean 12/2016 Legea onartu zen EAEn, Polizia Abusuen Biktimei buruzko Legea deituraz ere ezaguna, 1978 eta 1999. urte arteko epeari buruzkoa. 2021eko ekainaren 26an, Eusko Jaurlaritzak aitortza eman zien polizia indarkeriaren diktadurako eta trantsizioko 35 biktimari (1960-1978); 1985eko Zabaltza kasuaren inguruan, hiru pertsonaren torturak ere aitortu zituzten. Biktimek, ordea, adierazi zuten "urraketa guztiak salatu arte egin behar d[el]a lan"; izan ere, 2019ko uztailaren 19an, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak ukatu egin zizkien kalte-ordainak talde parapolizialen atentatuetan hildako sei biktimaren senideei, Espainiako Auzitegi Nazionalak egin bezala, «indarkeriazko ekintzak egiten dituen erakunderen batekin harremana» dutelakoan, ETAkoak zirelakoan, alegia, hori inoiz frogatu ez zen arren. Estatuak 106.000 euro erreklamatu zizkien 2022ko maiatzean estatu terrorismoz eraildako biktimen senitartekoei auziaren kostuengatik.
2022ko otsailean jakinarazi zenez, 1.200 pertsonak egin zituzten 12/2016ko Legean aurreikusitako kategorietan aitortuak izateko eskaerak, eta 562 ebatzi ziren. 2021ean eta 2022 hasieran azaleratu zenez, Guardia Zibileko talde batzuek 12/2016 Legeari iruzur egiteko ahaleginak egin zituzten, beren burua era horretako biktima gisa aurkeztuz; Eusko Jaurlaritzak, berriz, baztertu egin zituen era horretako 460 eskaerak.
2015eko martxoaren 26an, Nafarroako Parlamentuak Polizia Indarkeriaren Legea onartu zuen, 1951 eta 1978 arteko epeari buruzkoa, UPN eta PPren oposizioaz eta PSNren abstentzioaz; nazioarteko jurisprudentzian eta estandarretan oinarritu zuten. 2019ko martxoan, Polizia Abusuen Biktimak Aitortzeko Legea onartu zuen Nafarroako Parlamentuak, 2015ean onartutako legea Espainiako Konstituzio Auzitegiak baliogabetu ondoren. 2019ko lege horrek izaera administratiboa zuen eta epai judizialak kontuan hartuko zituen. UPNk eta PPk aurka bozkatu zuten, eta PSNk abstentziora jo zuen.
2021eko maiatzaren 18an, Espainiako Konstituzio Auzitegiak atzera bota zuen 2019ko martxoaren 19an Nafarroa Garaiko parlamentuak onartutako Polizia Abusuen Biktimen Arretari buruzko 16/2019 Foru Legearen kontra Vox eta PP alderdiek aurkeztutako errekurtsoa. 2022ko ekainaren 23an, Nafarroako Parlamentuaren erabakiz eta Navarra Sumaren aurkako botoaz, kalte ordain eta osasun asistentzia gaietan, berdindurik geratu ziren polizia indarkeriaren eta eskuin muturreko taldeen biktimak legez terrorismoaren biktima kategoria zutenekin. 2022an, Espainiako Gobernuak Sekretu Ofizialen Legearen aurreproiektua jarri zuen abian, Foro Sozialak etsigarritzat jo zuena, erreklamatuz informazioa eskuratzeko irizpide bakarra egiaren bilaketa izatea, hala nola estatuak eragindako desagerpen behartuetan; izan ere, Espainian, egiaren bila, ETAren biktimek informazio erreserbatu historikoa eskuratzeko laguntza dute Auzitegi Nazionalaren bidez, baina ez estatuak eragindako desagerpen behartuen senitartekoek, Foro Sozialak 2022ko abuztuan salatu zuenez.