cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neurona motorraren gaixotasun
Klinika sintomak
Sintomak eta seinaleak pixka bat aldatu egin daitezkeela esango genuke egoera edo kasu batetik bestera, baina orokorrean sintoma nagusiak mugimenduekin erlazionatuta daude: Mugimenduak, boluntarioak noski, poliki ematen dira, eta hiru hilabete pasa ahala okertzen doaz mugimenduak. Ahulezia ematen hasten da muskuluetan eta kalanbreak eman daitezke. Sintoma honi Estatu Batuetan neurona motorraren gaixotasun klasikoa deitzen diote (ALS). Bai goiko zein beheko neurona motoreak afektatuta daude. Orokorrean lehendabizi esku eta hanketan ematen dira lehen sintomak. Baita ere, arnas aparatuarekin erlazionatutako arazoak agertu daitezke. Esaterako eskailerak igotzean arnasteko zailtasunak, etzanda egonda ere arnasteko zailtasunak eta arnas aparatuaren funtzioaren beherakada aparatu honetako muskuluengan gaixotasunak eragina izan badu. Lista honetara gehituko dira hitz egiteko, irensteko zailtasunak eta gehiegizko listu eraketa. Hala ere, sentsibilitatean gaixotasunak ez du inolako eraginik. Emozionalk i eragin dezake eta horren ondorioz jarrera aldaketak gertatzen dira. Baina batez ere sintoma nagusia mugimenduetan ematen den arazoa da, poliki eta gaizki ematen dira, bai mugimendu muskular normala eta baita erreflexu azkarrak ere.
Neurona motorren gaixotasuna bai haurretan eta baita helduetan eman daiteke. Haurretan ematen den kasuetan familiatik, herentziaren bitartez transmititu dela esaten da. Sintomak oso goiz agertzen dira, jaiotzerako orduan edo oinez ikasten hasi baino lehenago. Helduetan ematen denean, gutxi gorabehera 40 urterekin ematen da eta denbora aurrera joan ahala gaixotasuna eta sintomak okertuz joaten dira.
Debilitate patroiak
Debilitate muskular mota desberdinak egoten dira kontuan hartuta simetrikoak dira edo ez, eta baita ere gorputzeko zein gunetan eragiten duen ( proximala, distala edo biak). Hiru patroi nagusi daude:
Garuneko eta orno-muineko neurona motoreak
Neurona motoreen gaixotasuna baita ere sailkatu daiteke kontuan edukita garuneko edo orno muineko neuronetan eragiten duen. Batzuetan bat edo bestean soilik ematen da, baina beste kasu batzuetan nahasketa bat izaten da. Orno muineko neurona motoreei eragiten badie atrofio muskularra eta faszikulazioak gertatzen dira. Berriz, garunekoetan  inplikatuta baldin badago hiperreflexia (erreflexu gehiegi), espastizitatea (gogortzea), espasmoak eta erreflexu anormalak gertatzen dira.
Tratamendua
Gaixotasun hau ez da sendagarria. Hala ere, haren sintomak murriztu daitezke riluzol izeneko medikamentu baten bidez. Riluzolak, glutamatoaren askapenaren aurkakoa denak, transmisio glutamatergikoa inhibitzen du. Hainbat ikerketetan ikusi da riluzolak beharbada bizitza bi edo hiru hilabete luzatzen duela.
Genoar bizkotxo
Genoar bizkotxo gozopil desberdinak egiteko erabiltzen den oinarrizko bizkotxo a da. Legami kimiko rik erabiltzen ez duen errezeta bat da, orea oso harrotua lortzeko   askotan maria bainua erabiltzen da. Bertan arrautza errazago eta hobeto harrotzen bai da. Eztabaida badago ere, gaur egun errezeta honen berezitasuna bestelako bizkotxo batzuekin alderatuz gurina ematen duela da. Modu honetan bizkotxo ez da horren lehorra gelditzen eta tartak gozoagoak izando dira. Arrautza, azukrea, irina eta gurina dira oinarrizko osagaiak.
Genoar bizkotxoa, moldeetan tarta borobilak egiteko eta labeko erretilutan pastel karratuak egiteko egin daiteke.
Uztail
Uztaila, halaber garagarrila ( Bizk. ), batzuetan garila ( GNaf. ), gregoriotar egutegiaren urteko zazpigarren hila da eta hogeita hamaika egun ditu.
Iritsi zaigun Kalendrera euskarazko egutegi antzinakoenean (1571koa), Joanes Leizarragak lehenetsi zuen Uztailla forma.
Nuria Ruiz de Viñaspre
Nuria Ruiz de Viñaspre (Logroño, Errioxa, 1969) idazlea, poeta eta editorea da.
Biografia
Magisteritza ikasketak egin zituen Valladoliden. Gaztelaniaz idazten duen errioxar idazlea da Nuria. Logroñon jaio eta Madrilen bizi. Bere lanetako batzuk portugesera, ingelesera, frantsesera, persierara eta armenierara itzuli dira.
Bere zenbait lan literatura aldizkarietan aurki daitezke; Estación Poesía, La manzana poética, Texturas, El invisible Anillo, Cuadernos del Lazarillo, Ariadna, Espéculo, Cuadernos del Matemático, Dulce Arsénico eta Fábulan. Miguel Delibesen Katedraren Egileen Hiztegian sartuta dago.
Hainbat poesia jaialditan parte hartu du: Festival Internacional de Poesía de Moncayo (Zaragoza), Cosmopoética (Córdoba), Festival Internacional de mujeres poetas (Colombia), Festival La Palabra en el Mundo (Venecia); The Americas Poetry Festival of New York, Poetas en mayo (Gasteiz), Centrifugados, (Cáceres), Voix Vives (Toledo), etaAnti-aérea (Zaragoza), besteak beste.
Cognières
Cognières Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cognières udalerrian erroldatutako biztanleak 108 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 49 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 48etxeak ziren. 42 etxebizitza nagusietatik 34 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 35 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Blanzy-la-Salonnaise
Blanzy-la-Salonnaise Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Chelodina kuchlingi
Chelodina kuchlingi Chelodina generoko animalia da. Narrastien barruko Chelidae familian sailkatuta dago.
Cognières
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Blanzy-la-Salonnaise
Biztanleria
2007an Blanzy-la-Salonnaise udalerrian erroldatutako biztanleak 318 ziren. Familiak 126 ziren, horien artean 34 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 42 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 46 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Luzhniki estadioa
Luzhniki estadioa (errusieraz стадион «Лужники») Errusiako Mosku hiriburuan dagoen futbol zelai bat da. 1955ean eraiki zen eta 81.000 ikusleentzako edukiera du.
Cognières
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 78 ziren, horien artean 51 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 51 pertsona aktiboetatik 48 lanean zeuden (27 gizon eta 21 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Luzhniki estadioa
2018ko Munduko Futbol Txapelketaren jokalekuetako bat izan zen.
Cognières
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 garraio enpresa zen.
Blanzy-la-Salonnaise
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Cognières
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Cognières udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Blanzy-la-Salonnaise
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 190 ziren, horien artean 136 aktiboak ziren eta 54 inaktiboak ziren. 136 pertsona aktiboetatik 118 lanean zeuden (70 gizon eta 48 emakume) eta 18 langabezian zeuden (8 gizon eta 10 emakume). 54 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Blanzy-la-Salonnaise udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.044 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Newark (Illinois)
Newark  Illinoiseko herri bat da. Kendall konderrian kokatua dago. 2010ean 992 biztanle zituen, 2.89 kilometro koadrotan banatuta.
Roaming Shores (Ohio)
Roaming Shores Ohioko herri bat da. Ashtabula konderrian kokatua dago. 2010ean 1,508 biztanle zituen, 5.43 kilometro koadrotan banatuta.
Nikeltsumcorita
Nikeltsumcorita mineral bat da eta tsumcorita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Nikeltsumcorita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Isurketa berantiar
Isurketa berantiarra, isurketa atzeratua edo aneiakulazioa nahasmendu orgasmikoen kategorian sartutako sexu-disfuntzio bat da. Oro har, gizonak eiakulatzeko duen ezintasunagatik bereizten da. Oro har, jatorri psikologikoko sexu-nahasmendutzat hartzen da, eta, beraz, tratamendu espezializatua behar du.
Pseudolithoxus dumus
Pseudolithoxus dumus Pseudolithoxus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
The Family Man
The Family Man (euskaraz Familia Gizona), 2000ko Brett Ratner estatubatuarrak zuzendutako amodio eta fantasiazko drama-komedia film bat da. Nicolas Cage and Téa Leoni, with Jeremy Piven, Saul Rubinek eta Don Cheadle aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
New York, Jack Campbell (Nicolas Cage) gizaseme egozentrikoa bere bizitzako obsesio bakarra lana eta luxuzko bizimodua eramatea duenWall Streeteko broker bat da. Gabon egunez, denda batean izandako gertakari baten ondorioz beste bizitza batean esnatuko da: honetan, New Jersey hiriko pneumatiko saltzaile apal bat da, Jacken iraganeko neskalagun ohia den Katekin ezkondua (Téa Leoni), hain zuzen ere, Jackek bere finantzagizon ibilbide handiguran oztopoa izan ez zedin abandonatu zuen neskalaguna.
New Athens (Illinois)
New Athens  Illinoiseko herri bat da. St. Clair konderrian kokatua dago. 2010ean 2,054 biztanle zituen, 4.96 kilometro koadrotan banatuta.
Rengo (Txile)
Rengo Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. O'Higgins eskualdeko Cachapoal probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 50.454 biztanle zituen.
Uvalde (argipena)
Uvalde Texasko toponimo bat da, euskal jatorrikoa, Juan de Ugalde espainiar-mexikar militarraren izenean baitu jatorria. Toponimoak zenbait orritara eraman gaitzake Wikipedia honetan:
Ikus halaber:
Pontneddfechan
edota Pontneathvaughan, Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Konderrian hegoaldeena dagoen udalerria da.
Abuztu
Abuztua, halaber agorrila ( Ipar. ), batzuetan dagonila, gregoriotar egutegiaren urteko zortzigarren hila da eta 31 egun ditu.
Iritsi zaigun Kalendrera euskarazko egutegi antzinakoenean (1571koa), Joanes Leizarragak lehenetsi zuen Agorrilla forma.
Oharrak
<references group="neol."/>
3270 Dudley
3270 Dudley asteroide baten izena da. otsailaren 18an aurkitu zuen C. S. Shoemaker, S. J. Bus-ek Palomar Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1982 DA izena zeraman. Ondoren Dudley omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3270 Dudley asteroidearen orbitak batezbeste 2,101 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,269 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,933 distantziara. Eszentrikotasuna 0,396 da, eta makurdura orbitala 25,07ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 16.6 da.
Ankilosi
Ankilosia (“αγκυλος”/“anchylosis” (lotura edo lokarri) hitz grekotik datorren terminoa) alterazio morfologikoen ondorioz sorturiko giltzadura (kapsula artikular, lotailu eta osagai kartilaginotsuen bidez bi hezurren arteko lotura ahalbidetzen duen egitura) baten zurruntasuna eragiten duen gaitza da. Hauen mugikortasun normala murriztu edo galaraziz. Arkitektura artikularraren aldaketa hau alterazio anatomikoekin erlazionaturik dago, traumatismoek edota hanturek sorturikoekin esaterako. Ankilosia gorputzeko hainbat lekutan gerta daiteke, hala nola, hanka, ukondo, belaun, sorbalda, atzamar edo barailan.
Kausak
Gaixotasun hau nerabezaroan eta gaztaroan agertzen da, gainera, hainbat faktoreren araberakoa da, hala nola, sexua (gizonetan sarriago ematen da emakumeetan baino) eta etnia, genetikarekin erlazionatuta baitago.
Adibidez, ankilosi espondilitisa daukan %90ak, HLA-B27 deituriko genea dauka, gene honek ankilosi espondilitisa pairatzeko probabilitatea handitzen du, eta badirudi, geneak efektu hori besterik ez duela.
Hala ere, luzaroko gelditasun batek, infekzio batek, lesio batek, hantura batek (giltzaduraz kanpoko tendoiarena, muskulu egiturena edota giltzadura beraren ehunarena) edota gaixotasun batzuek (artritis erreumatoidea eta osteoartritia besteak beste) ere eragin dezakete.
Sintomak
Ankilosiaren sintoma nagusiak mugapen edo gogortasun funtzionala dira, hantura eta min lokalizatuaz gain. Egoera honek mugimenduarekin erlazionaturiko egitura guztiei eragin diezaieke (muskulu eta tendoiak), giltzaduren lotailuak barne.
Mugapen edo gogortasun funtzionala
Mugimendurako guztizko edo galera partziala. Pazienteak ezin ditu giltzadurak baimendutako mugimendua edo tolesdura burutu, edota hau egiteko zailtasunak ditu.
Hantura
Hantura intra-artikularra ankilosiaren kausa zein ondorio da. Progresiboki larriagotzen den prozesua izan ohi da.
Min lokalizatua
Mina gogortasun artikular progresiboaren ondorioz sortzen da, batez ere mugikortasunari dagokionez. Gainera, ankilosi prozesua dela eta, hantura bitartekarien askapena bultzatzen da, eta azkenengo hauek egitura artikularren min errezeptoreak estimulatuko dituzte.
Ezintasunak eta ekintza fisikorako murriztapenak antsietatea, estresa eta depresioa ere ekarri ditzake.
Tratamendua
Anakilosiaren tratamenduak honen sintomak hobetzea edo gaixotasun hau eragiten duten kausak zuzentzea du helburu. Tratamendu hau farmakologikoa (analgesikoak, farmako antirreumalak edo esteroideak, etab.) edo ez-farmakologikoa (fisioterapia eta kirurgia) izan daiteke.
Tratamendu farmakologikoa
Tratamenduaren hasieran analgesikoak eta antinflamatorioak erabiltzen dira mina murrizteko eta sintomak hobetzeko. Analgesiko eta antiinflamatorioekin batera esteroideak erabili ohi dira.
Erabiltzen diren esteroideek hantura murrizteaz gain funtzio inmunosupresorea ere badute. Esteroide hauek modu oralean edo injekzio bitartez eman daitezke. Esteroide erabilienak depositu motakoak edo epe luzeko eraginekoak dira.
Bestalde esteroideak ez diren antiinflamatorioak (diclofenac, ketoprofeno edo ibuprofenoa) mina eta hanturaren aurka egiteko erabiltzen dira.
Espondilitis antilosantea daukaten pazienteetan tratamendua aldatu daiteke, hantura eragiten duen gaixotasun hau progresiboa dela eta. Normalenan esteroideak ez diren antiinflamatorioak, esteroideak, inmunosupresoreak eta interleukinen inhibitzaileak erabiltzen dira.
Gaiotasunak eragindako beste sintomei aurre egiteko beste medikamentu batzuk erabiltzen dira. Artritia edo artrosia tratatzeko adibidez, metrotexatea, terapia biologikoa (antiTNF) edo diaszerina erabiltzen dira.
Fisioterapia:
Fisoiterapia mediku fisiatra edo fisioterapeutek zuzendutako hainbat ariketak egitean datza, terapia honen helburua giltzaduren mugikortasuna hobetu eta sintomak arintzea da.
Hala ere terapia hau kasu batzuetan bakarrik erabiltzen da, hau da, ariketa hauek gaixoarentzat baliagarriak izango badira eta bere egoera okertuko ez badute.
Kirurgia:
Kirurgia beste terapiek huts egin badute bakarrik erabiltzen da. Bere helburua gaixotasunaren ondorioz kaltetu diren egiturak konpontzea eta giltzadurak libratzea da. Kirurgia bi motatakoa izan daiteke: irekia edo bide laparoskopikokoa (azkeneko hau da inbasiboena)
Azkenik kontuan hartu behar da ankilosiak jarduera fisikoak burutzeko gaitasunean daukan inpaktua dela eta oso garrantzitsua dela diagnosia garaiz egitea. Tratamendu egokiak sintomak arintzen dituenez gaixotasunaren ondorioz gaixoak hainbat jarduera burutzeko izan dezakeen ezintasuna murriztuko du.
Motak
Ankilosiari dagokionez hainbat modutan sailka daiteke:
Egiturei dagokienez:
Ankilosia egitura extra-artikularretan edo intra-artikularretan gerta daiteke. Orokorrean giltzaduraren barnean lotutako bi hezur elkartzen direnean benetako ankilosia edo ankilosi osea deitzen da. Atal bigunen hantura edo fibrosia ematen denean, ordea, ankilosi faltsua edo ankilosi fibrotsua.
Kaltetutako guneari dagokionez:
Kaltetutako giltzadurari egiten dio erreferentzia:
Iraunkorrak:
ankilosia itzulezina denean. Ohikoa da bai ankilosi oseak eta bai fibrotsuak betirako ezgaitasuna sortzea.
Neath ibaia
Neath ibaia (Afon Nedd; River Neath) Galesko hegoaldeko ibai bat da. Powys konderriko Pontneddfechan udalerriaren lursailetan jaio, eta hego-mendebalderako norantzan Brecon Beacons Parke Nazionala zeharkatu eta Briton Ferry udalerriko bokalera iristean, Baglan Bay udalerriaren parean itsasoratzen da, Swansea badiaren ekialdean.
Ankilosi
Iragankorra:
Gaixotasun estra-artikular eta itzulkorren ondorioz gertatzen direnak. Horien artean hurrengoak nabarmentzen dira:
Neath ibaia
30,6 kilometroko luzera du.
Chelodina mccordi
Chelodina mccordi Chelodina generoko animalia da. Narrastien barruko Chelidae familian sailkatuta dago.
Volver
Sinopsia
Raimunda Madrilen Paco senarrarekin eta 14 urteko Paula bere alabarekin bizi da. Haize zakarreko egun batean, Sole ahizparekin batera Mantxara itzuli dira, gurasoen hilobia ikustera. Bisita aprobetxatuko du.
Dettey
Biztanleria
2007an Dettey udalerrian erroldatutako biztanleak 99 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 66 etxebizitza zeuden, 42 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 62 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 42 etxebizitza nagusietatik 26 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 18 etxek bost zituzten. 30 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 63 ziren, horien artean 46 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 46 pertsona aktiboetatik 45 lanean zeuden (29 gizon eta 16 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Dettey udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Azido erribonukleiko
Azido erribonukleikoa (RNA) funtsezko molekula polimerikoa da geneen kodeketan, deskodeketan, erregulazioan eta adierazpenean. RNA eta azido desoxirribonukleikoa (DNA) azido nukleikoak dira. Lipido, proteina eta karbohidratoekin batera, azido nukleikoak dira bizi mota guztientzat funtsezkoak diren lau makromolekula nagusietako bat. DNA bezala, RNA nukleotido-kate gisa eratzen da, baina DNA ez bezala, RNA bere baitan tolestutako haril bakar gisa aurkitzen da naturan, parekatutako haril bikoitz baten ordez. Organismo zelularrek RNA mezularia (mRNA) erabiltzen dute informazio genetikoa transmititzeko (G, U, A eta C letrek denotatutako guanina, urazilo, adenina eta zitosinaren base nitrogenatuak erabiliz), zeinak proteina espezifikoen sintesia zuzentzen baitu. Birus askok informazio genetikoa kodetzen dute RNA genoma bat erabiliz.
RNA molekula batzuek zeregin aktiboa dute zelulen barruan, erreakzio biologikoak katalizatzean, gene-adierazpena kontrolatzean edo zelula-seinaleei erantzunak detektatu eta komunikatzean. Prozesu aktibo horietako bat proteinen sintesia da, RNA molekulek erribosometan proteinen sintesia zuzentzen duten funtzio unibertsala. Prozesu horrek transferentziako RNA molekulak (tRNA) erabiltzen ditu aminoazidoak erribosomara eramateko; han, RNA erribosomikoak (rRNA) aminoazidoak elkartzen ditu, proteina kodetuak eratzeko.
DNArekin alderaketa
RNAren egitura kimikoa DNArenaren oso antzekoa da, baina hiru forma primario ditu:
DNAk bezala, biologikoki aktiboenak diren RNAek (mRNA, tRNA, rRNA, snRNAak eta beste RNA ez-kodetzaile batzuk barne) sekuentzia auto-osagarriak dituzte, eta horiei esker, RNAren zatiak bikoiztu eta parekatu egiten dira helize bikoitzak sortzeko. RNA horien azterketak erakutsi du oso egituratuak direla. DNAk ez bezala, haren egiturak ez dira helize bikoitz luzeak, baizik eta elkarrekin proteinen antzeko egituretan paketatutako helize laburren bildumak.
Hala, RNAek katalisi kimikoa lor dezakete (entzimak, esaterako). Adibidez, erribosomaren egitura zehazterakoan —lotura peptidiko baten eraketa katalizatzen duen RNA proteinaren konplexu bat—, ikusi zen haren gune aktiboa RNAz osatuta dagoela oso-osorik.
Egitura
RNAren nukleotido bakoitzak azukre erribosa bat du, 1'-5' bitarteko karbonoetan. Oinarri bat finkatzen da 1' posizioan, oro har, adenina (A), zitosina (C), guanina (G) edo uraziloa (U). Adenina eta guanina purinak dira, zitosina eta uraziloa pirimidinak. Fosfato-talde bat erribosa baten 3' posizioari eta hurrengoaren 5' posizioari lotuta dago. Fosfato-taldeek karga negatibo bana dute, eta RNA molekula kargatua da (polianioia). Baseek hidrogenozko loturak eratzen dituzte zitosinaren eta guaninaren artean, adeninaren eta uraziloaren artean eta guaninaren eta uraziloaren artean. Hala ere, beste elkarrekintza batzuk ere gerta daitezke, hala nola adenina-baseen talde bat, elkarri bulto batean lotzen zaizkiona, edo guanina-adenina base pare bat duen GNRA tetrabegizta. RNAren egitura-osagai garrantzitsu batek bereizten du DNAtik: talde hidroxilo bat dago azukre erribosaren 2' posizioan. Funtzio-talde horren presentziaren ondorioz, helizeak A geometria hartzen du nagusiki, nahiz eta, dinukleotido-testuinguru batean, RNAk oso gutxitan har dezakeen DNAn gehien ikusitako B forma. A geometria ildo nagusi oso sakon eta estu batean eta azal eta zabalera txikiagoko ildo batean gertatzen da. 2'-hidroxilo taldearen presentziaren beste ondorio bat da RNA molekula baten konformazio-eskualde malguetan (hau da, helize bikoitzaren eraketan sartuta ez daudenetan) kimikoki eraso dezakeela alboko fosfodiester lotura, bizkarrezurra ildaskatzeko. RNA lau basetan baino ez da transkribatzen (adenina, zitosina, guanina eta uraziloa), baina erantsitako oinarri eta azukre horiek modu askotara alda daitezke RNAak heldu ahala. Pseudouridina (Ψ), non uraziloaren eta erribosaren arteko erlazioa C–N lotura batetik C–C lotura batera aldatzen den, eta erribotimidina (T) zenbait lekutan daude (garrantzitsuenak tRNAren TΨC begiztan daude). Beste base nabarmen aldatu bat hipoxantina da, nukleosina (I) izeneko adenina desaminatuko base bat.
100 nukleosido natural baino gehiago daude. Aldaketen egitura-aniztasun handiena ARNt-n aurki daiteke, eta pseudouridina eta 2'-O-metilribosa duten nukleosidoak dira ohikoenak. RNAko aldaketa horietako askoren paper espezifikoak ez dira guztiz ulertzen. Hala ere, deigarria da ARN erribosomikoaren transkripzio osteko aldaketa asko eskualde oso funtzionaletan gertatzen direla, hala nola peptidil transferasaren zentroan eta azpiunitateen interfazean, eta horrek esan nahi du garrantzitsuak direla funtzio normalerako.
Sekzio bakarreko RNA molekulen forma funtzionalak, proteinek bezala, sarritan egitura tertziario espezifikoa eskatzen du. Egitura horretarako aldamioa molekularen barruan hidrogeno-loturak diren bigarren mailako egitura-elementuek osatzen dute. Horren ondorioz, egitura sekundariotik ezagutzen ahal diren "eremu" batzuk sortzen dira, hala nola urkila begiztak, fardelak eta barne begiztak. Bigarren mailako edozein egituratarako RNA bat sortzeko, bi edo hiru oinarri ez lirateke aski izango, baina lau oinarri nahikoak dira. Litekeena da naturak lau baseko alfabetoa "aukeratu" izana: lau baino gutxiagok ez du egitura guztiak sortzeko aukerarik ematen, eta lau oinarri baino gehiago ez dira beharrezkoak. RNA kargatzen denez, ioi metalikoak behar dira, hala nola Mg2+, bigarren eta hirugarren mailako egitura asko egonkortzeko.
Sintesia
RNAren sintesia entzima batek katalizatu ohi du —RNA polimerasak—, DNA txantiloi gisa erabiliz, transkripzio deritzon prozesu gisa. Transkripzioaren hasiera entzima DNAko sekuentzia sustatzaile batera elkartzean hasten da (normalean, gene batetik "korrontean gora" egoten da). Entzimaren helikasa jarduerak DNAren helize bikoitza eragiten du. Ondoren, txantiloiaren katean zehar, entzimak 3’-tik 5’-ra egiten du aurrera, RNA molekula osagarri bat sintetizatuz, 5’-tik 3’-ra doan norabidean gertatzen den elongazioarekin. DNAren sekuentziak RNAren sintesia non amaituko den ere adierazten du.
RNA-mendeko RNA polimerasen kopuru batek ere RNA erabiltzen du RNA kate berri baten sintesirako. Adibidez, zenbait RNA birusek (poliobirusak, esaterako) entzima mota hori erabiltzen dute material genetikoa erreplikatzeko. Gainera, RNAren mendeko RNAren polimerasa RNAk organismo askotan duen interferentzia-bidearen parte da.
Aurkikuntza
XIX. mendearen bukaeran, Kossler ikerlaria konturatu zen zenbait zelularen nukleotik isolatutako nukleina deritzen substantzien osagaietan base nitrogenatu desberdinak ageri zirela. Timoko zeluletan, adibidez, timina agertzen zen; legamietakoetan, ordea, uraziloa. Beraz, lehenengo kasuan, isolatutakoa DNA-molekula izango zen; bigarrenean, aldiz, RNA.
XX. mendearen erdialdean, Severo Ochoak, RNA-kateak eratzeko nukleotidoak lotzen dituen RNA-polimerasa entzima aurkitu ondoren, laborategian RNA-molekula sintetizatzea lortu zuen. Azido erribonukleikoa bere osagaietatik abiatuta eratzeko bidea aurkitzeagatik Nobel saria eman zioten 1959. urtean. Orain dela gutxi ere, 2006. urtean, RNA-interferentziarekin lanean zebiltzan ikertzaileak saritu zituzten geneen espresioen isiltze-prozesua azaltzearren.
RNA mezularia (RNAm)
Hari bakarreko kate lineala da. Nukleoan sortzen da transkripzio izeneko prozesuan. Prozesu horretan RNA polimerasa entzimak DNAren bi kateak banandu eta kate bat moldetzat hartuz erribonukleotidoak gehitzen ditu, RNAm-aren kate berria agertuz. Sortzen ari den RNAaren kate berrian DNAren moldearekiko osagarriak diren base nitrogenatuak eta nukleotidoak jartzen ditu RNA polimerasak (adeninaren aurrean urazilo jarriz, eta guaninaren aurrean zitosina).
RNA mezulariak proteinen sintesirako kode genetikoa eramaten duenez, RNAm-ari kodifikatzaile deritzo. Beste RNA motak (RNAr, RNAt), aldiz, ez dira kodifikatzaileak.
Itzulpen prozesuan RNAm-aren nukleotido hirukoteek (kodoiek) aminoazido bat kodetuko dute.
Mourne Abbey
Mourne Abbey (irlanderaz Mainstir Na Morna) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren erdialdean dagoen parrokia txiki bat da. Mallow udalerriaren hegoaldean dago.
Azido erribonukleiko
RNA erribosomikoa (RNAr))
Erribosomak proteinen ekoizpenaren zentruak dira. Bi azpiunitatez osatuta daude (handia eta txikia), eta ezberdinak dira zelula prokariotoetan eta zelula eukariotoetan. Prokariotoen erribosometan 3 RNAr ezberdin daude, eta eukariotoetan, 4.
Mourne Abbey
Bertan, izen ematen dioten Mourne abadiaren hondakinak daude.
Azido erribonukleiko
RNA erribosomikoa (RNAr))
RNA mota honek ezaugarri katalitikoak ditu itzulpen prozesuan; beraz, erribozimen antzera jarduten du.
Mourne Abbey
Clyda Rovers GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.
Azido erribonukleiko
RNA transferentziazkoa (RNAt)
Hirusta-hosto baten morfologia du. Aurrez aurre eta hidrogeno zubien bidez lotuta dauden RNAren kate bikoitzak ditu, lau beso osatuz (ikus irudia). Hiru bukle ditu beso horien muturretan, bertan ez dagoelako baseen arteko loturarik.
Goiko besoan kate bat bestea baino luzeagoa da. Hain zuzen, kate luzeago horretan ACC baseak daude. Toki horri atxikitzen zaio RNAt guztietan dagoen aminoazidoa (3' muturrean).
Beheko besoan, aldiz, antikodoi izeneko tokian 3 base nitrogenatu dauzka. Goiko besoan dagoen aminoazidoa antikodoian dauden 3 baseen arabera izango da. Hots, antikodoi bakoitzari aminoazido bat dagokio.
Era berean, antikodoian dauden 3 base horiek RNAm-aren 3 base osagarriekin (kodoian daudenekin) lotuko dira erribosometan, itzulpen prozesua burutzen denean. Nabaria da, beraz, funtsezko zeregina daukala RNAt-k proteinen sintesian, bera baita RNAm-an dagoen kode genetikoari aminoazido espezifiko bat jartzen diona.
RNAt-ren zenbait eremuk egitura primarioa ez ezik, egitura sekundarioa ere badute (aipatu den bezala baseen arteko lotura kimikoak ezartzen baitira eta helize bikoitza sortzen baitute).
Eboluzioa
Zenbait ikertzaileren arabera, bizia sortu zen ingurunean RNA-molekulak egokiak izango ziren informazio genetikoaren gordailu eta garraiatzaile gisa; izan ere, funtzio horiek betetzeaz gain, aktibitate katalizatzailea ere badute. Azido erribonukleikoaren ezegonkortasuna dela eta, zelulek bestelako molekula egonkorragoak eratuko zituzten hain garrantzi handia duen informazioa gordetzeko, azido desoxirribonukleikoa, hain zuzen ere. Katalisiari dagokionez, askotariko egiturak dituzten molekulak eratuko ziren, hau da, proteinak. Egitura horiei esker, funtzio gehiago betetzeko gai izango ziren. Egungo zeluletan, hiru molekula-mota horiek, DNAk, proteinek eta RNAk, betetzen dituzte egokien dagozkien funtzio bereiziak, hots, informazio-gordailu, katalizatzaile eta bien arteko bitartekari izatea.
Txinako Iraultza Kulturala
Kultur Iraultza Proletario Handia Mao Zedong presidenteak Txinako Herri Errepublikan 1966tik aurrera zuzendutako masa-kanpaina bat izan zen. Kanpaina hau Alderdi Komunistako goi-kargu batzuen nahiz intelektual zenbaiten aurka zuzendu zen, Maok eta bere jarraitzaileek ideal iraultzaileak traizionatzea leporatzen baitzieten.
Lin Piao mariskalak Txinan hasi zuen kanpaina erradikal hau. Honen oinarria mugimendu iraultzailearen oinarrizko printzipioetara itzultzea zen eta Txinako Alderki Komunistako joera liberalak kritikatu zituen. Guardia Gorriek eraman zuten iraultza hori aurrera, izugarrizko manifestazioekin eta kaleetan jarritako muralekin eta idazle, ekonomialari eta alderdiko aparatua jende masen mugimenduen menpe jarri nahi zuen eta zuzeneko demokraziarako formula berriak bilatu nahi zituen komunetan eta bizitza politika orokorrean. Horrek alderdira garbiketa ekarri zuen eta hezkuntza sistemaren kontrako kritika sistematikoa; ondorioz, eskola asko itxi egin ziren. 1968an, Liu kendu egin zuten alderditik eta zuen errepublikaren presidente kargutik ere.
NGC 5439
NGC 5439 galaxia bat da, Canes Venatici konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Txinako Iraultza Kulturala
Iraultza Kulturala ezaugarritzerakoan kontutan izan beharko dugu Leninek eta Marx berak iraultza jarraituaz teorizatu zutena: berauek pentsatzen zutelako iraultza burgesetik iraultza sozialistara pasatu ahal zela fase desberdinak gainditzen eta justu teorizazio horretan baliatuz, Maok pentsatu zuen iraultza kultural desberdinen bidez sozialismo eta komunismorako jauzia emateko zaharra zena -zaharra filosofian, ekonomia eta politikan- gainditu zitekeela.
Maoismoak boterean zeuden zenbait liderri burgesia berriaren ordezkariak zirela leporatu zien, bai eta kapitalismo berrezartzeko politika aurrera eramatea ere: politiko hauek oro har Liu Xao-Kik eta Deng Xiao-Pingek ordezkatzen zuten tendentziakoak ziren. Hori dela eta, arestian aipatutako mobilizazio baliabideak erabiliz, eskuineko joerakoen aurka egin zuten. Nolabaitekotan, burgesia berriak oinarri ekonomikoan omen zuen iturri. Horrela, alde batetik, ekoizpen baliabideen jabetza juridikoa litzateke; zeinak baliabideak herri osoarenak direla aldarrikatzen duen. Beste aldetik, aldiz, ekoizpen baliabideen jabetza efektiboa; zeinek produkzio baliabideak kontrolatzen dituzten horiek daukaten, Alderdiko burokratak. Kasu honetan, Maok eta beren jarraitzaileek, hain zuzen, horretan kokatzen zuten burgesia berriaren iturburua.
Rochester (Ohio)
Rochester Ohioko herri bat da. Lorain konderrian kokatua dago. 2010ean 182 biztanle zituen, 2.9 kilometro koadrotan banatuta.
Nikeltyrrellita
Nikeltyrrellita mineral bat da eta seleniospinel taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Nikeltyrrellita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Pseudolithoxus kelsorum
Pseudolithoxus kelsorum Pseudolithoxus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Otarrainxka
Otarrainxkak Penaeus eta beste zenbait generotako krustazeoen izen arrunta da. Sukaldaritzan oso aintzat hartuak dira. Ohikoena Penaeus kerathurus (edo Melicertus kerathurus) da, Mediterraneoan bizi dena.
Bizkaian langustino ere diete.
Nazio-estatu
Nazio-estatua estatuaren antolaketa modu bat da, posible diren guztien artean, nazio batek lurralde baten gainean eraikitzen duen antolaketa politiko bat, hain zuzen ere, bere izaera eta lurraldea defenditu ahal izateko.
Gehienetan kultura bat eta hizkuntza administratibo edo ofizial bakarra izaten du. Erlijioak ere markatu izan du zenbait kasutan nazio izaeraren pertzepzioa.
Kontzeptu eztabaidatua
Nazio-estatua nazioarekin nahasten bada ere, nazio-estatu gehienek nazio bat baino gehiago daukate euren mugen barnean. Izan ere, nazio bat besteei gailentzen zaie, nazio-estatu horren agintaritzan eta eliteetan nagusi izanez, eta gehienetan, gainontzeko nazioak gutxitzen saiatuz (bitarteko demokratikoekin edo ez). Ondorioz, nazioak aztertzen dituzten hainbat autorek, nazio-estatu kontzeptuaren izaera nahasgarria azpimarratzen dute, estatu gehienak nazio-estatuak ez diren heinean.
Zentzu honetan, nazio-estatuak oso gutxi lirateke. Esaterako, Portugal (uharteetako tentsio sezesionistak eta Miranda do Douroko zonaldearen izaera alde batera utzita), Albania (hegoaldeko greziar gutxiengoa eta bere aldarrikapen irredentistak ahaztuta) edo Japonia, adibide bakan modura.
Estatu ia guztiek, hortaz, aniztasun etniko eta nazional handia daukate, eta horrek zalantzan jartzen du nazio-estatu kontzeptuaren egokitasuna. Hegel ek, nazio-estatua errepublika klasikoaren oinordekotzat jo ez ezik, Makiavelo goretsi zuen haren teorian nazio-estatuaren etorrera aurreratzeagatik.
Historia
Nazio-estatuen sorrerak XVI. mendetik XVIII. arteko absolutismoaren nagusitzan du bere aurrekari zuzena. Dinastia handien eta erlijioen arteko gerrek, etengabeak eta suntsigarriak ez ezik, monarkiak dirurik gabe utzi zituzten. Utrechteko Bakearen garairako, Alpeez gorako monarkietan argi geratu zen bakea botere-gune desberdinen arteko nolabaiteko orekan oinarritu behar zela. Hori berrikuntza bat zen Aro Modernoko Europan eta, artean sendoak izanagatik, dinastia handien beheraldia iragarri zuen. Alde horretatik, Ilustrazioaren garaian, 'herria'k zilegitasun iturritzat hartutako protagonismoarekin batera, nazio barruko politikak hasi ziren indarra hartzen.
Errepublikaren ideiak bidea ireki zion nazio-estatuari, Ilustrazioaren ideietan oinarrituz, Frantziako Iraultzan eta Ameriketako Hamahiru Kolonien independentzian gorpuztuta. Estatu Batuetako konstituzioak "We the people" hasten du bere bere testua, baina errepublika horren agintaritza iturri bihurtutako herria edo nazioa ez zen historia, tradizio edo hizkuntza komun batean oinarritzen, ordu arte bezala. Aldiz, lege bakar batek eratzen zuen nazioa, hitz hori kontzeptu berri batez hornituz. XIX. mendeko estatu liberalek aurreko erresuma absolutuen lurraldeak bereganatu zituzten eta, herriak eskuratutako lege bakar eta berdina aitzakia hartuta, hiritartasuna eta nazioa parekatu zituzten.
Nazioaren kontzeptu berrian, hizkuntza elementu definitzailea ez izan zen arren, estatu liberal berriek hizkuntza bakar bat besteen gainetik inposatzeko politikak diseinatu zituzten estatu proiektua aurrera ateratzeko. Frantziak hezurmamitu zuen ideia hori ongien, III. Errepublikan horretarako politika bereziki esplizituak aplikatuz. Herri-tradizioaren gainetik, konstituzioan adierazitako lege bakarraren inguruan komunitate berriak sortzeko gogo hori, Frantzian ez ezik, Ameriketako Estatu Batuetan, Venezuelan, edo Espainian errepikatu zen.
Jack Lemmon
Harvarden ikasi ondoren, 50 harmakadaren bukaeran hasi zen zineman, Billy Wilderren eskutik. Bikote ahaztezinak osatu ditu hainbat aktorerekin, Tony Curtis, Walter Matthau edo Shirley MacLainekin besteak beste. Save the Tiger filmarengatik, Oscar bat jaso zuen eta beste 6 aldiz izendatu zuten.
Puxikaren minbiziak jota hil zen.
Chelodina siebenrocki
Chelodina siebenrocki Chelodina generoko animalia da. Narrastien barruko Chelidae familian sailkatuta dago.
New Baden (Illinois)
New Baden  Illinoiseko herri bat da. Clinton konderrian kokatua dago. 2010ean 3,349 biztanle zituen, 4.14 kilometro koadrotan banatuta.
Poussan
Poussan Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Poussan udalerrian erroldatutako biztanleak 4.644 ziren. Familiak 1.770 ziren, horien artean 431 pertsona bakarrekoak ziren (194 bakarrik bizi ziren gizonak eta 237 bakarrik bizi ziren emakumeak), 525 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 606 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 208 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.211 etxebizitza zeuden, 1.803 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 69 bigarren erresidentzia ziren eta 339 hutsik zeuden. 1.863 etxeak ziren eta 325 apartamentuak ziren. 1.803 etxebizitza nagusietatik 1.321 bere jabearen bizilekua ziren, 402 alokairuan okupaturik zeuden eta 80 doan lagata zeuden; 15 etxek gela bat zuten, 125 etxek bi zituzten, 333 etxek hiru zituzten, 629 etxek lau zituzten eta 702 etxek bost zituzten. 1.364 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 785 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 825 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.052 ziren, horien artean 2.125 aktiboak ziren eta 927 inaktiboak ziren. 2.125 pertsona aktiboetatik 1.871 lanean zeuden (1.015 gizon eta 856 emakume) eta 253 langabezian zeuden (107 gizon eta 146 emakume). 927 pertsona inaktiboetatik 281 erretiraturik zeuden, 322 ikasten zeuden eta 324 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Poussan udalerrian 1.972 unitate fiskal zeuden, 5.143 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.624 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 329 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 20 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 72 eraikuntza enpresak ziren, 70 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 17 garraio enpresak ziren, 15 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 12 higiezinen enpresak ziren, 35 zerbitzu enpresak ziren, 48 administrazio publikoko enpresak ziren eta 16 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 88 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 16 igeltseroak, 10 margolariak, 12 zurginak, 7 iturginak, 7 argiketariak, 7 eraikuntza enpresak, 7 ile apaindegiak, 7 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 20 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 5 okindegiak, 4 harategiak, 1 arraindegi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Poussan udalerrian 94 nekazaritza-ustiategi zeuden, 182 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Poussan udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 763 ikaslekin.
Pistoiako katedrala
Pistoiako katedral edo Duomoa ( Duomo di Pistoia edo Cattedrale di San Zeno ) Italiako erdialdeko Pistoiako (Toscana) duomo edo eliza nagusia da, hiriaren erdialdeko Duomo plazan kokatua. Pistoiako apezpikuaren egoitza da eta Veronako San Zenoni eskainia dago.
Ezaugarriak
Ziurrenik X. mendean eraikia, estilo erromanikoko fatxada du, Pistoiako beste eliza batzuetan inspiratuta (San Bartolomeo eta San Jacopo). Barnealdeak nabe bat eta alboko bi korridore ditu, presbiterio eta kriptarekin. 1952-1999 zaharberritze batek eliza jatorrizko egitura batzuetara itzuli zuen.
Kanpandorre handi bat du ondoan.
Pseudolithoxus nicoi
Pseudolithoxus nicoi Pseudolithoxus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Black Panther: Wakanda Forever
Black Panther: Wakanda Forever 2022ko Ryan Coogler estatubatuar zinema zuzendariaren superheroi film bat da. Marvel Comics argitaletxeko Stan Lee eta Jack Kirby komikigileen izen bereko komikietan oinarritua, Black Panther filmaren jarraipena da. Letitia Wright, Lupita Nyong'o, Danai Gurira, Winston Duke, Florence Kasumba, Dominique Thorne, Michaela Coel, Tenoch Huerta, Martin Freeman eta Angela Bassett aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Wakandako liderrak bere herrialdea babesteko borrokan dira, T'Challa erregea hil ondoren.
Ugalde (argipena)
Ugalde euskal izena daeta hainbat adiera ditu:
Deitura gisa
Besteak beste, pertsona hauen abizena da Ugalde:
Flagelo
Flageloak hainbat organismo zelulabakarrek eta organismo zelulanitzen zelula batzuek dituzten luzakin mugikorrak dira. Zilioen antzera, haien funtzio nagusia zelularen higiduraz arduratzea da; beste kasu batzuetan, hala ere, zelularen inguruan ur-korrenteak sortzen dituzte, zelulak elikagaiak har ditzan. Eukariotoengan ez ezik, flageloak bizidunen beste bi domeinuetan ere (bakterioengan eta arkeobakterioengan) agertzen dira. Eukariotoengan, adibidez, ohikoak dira protozoo askorengan eta metazoo batzuen zeluletan (espermatozoideetan, kasu).
Zilioen aldean, flageloak ez dira hain ugariak zelula batean. Halaber, zilioak baino askoz luzeagoak dira.
Nad (Cork konderria)
Nad (irlanderaz Nead an Iolair, Arranoaren Kabia esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren iparraldean dagoen udalerria da. Boggeragh mendien alboan dago.
Flagelo
Eukariotoen flageloak mugimendu helikoidala dute. Bakterioen flageloak, aldiz, helize batek sortuko lukeen errotazio-mugimendua erakusten dute.
Nad (Cork konderria)
Bertan, urtero Naddstock musika jaialdia ospatu ohi da.
Flagelo
Eukariotoen flageloa
Organismo eukariotoengan zelula flagelodunek flagelo bakarra edo bi flagelo, asko jota, izan ohi dute.
NGC 5440
NGC 5440 galaxia bat da, Canes Venatici konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Flagelo
Eukariotoen flageloa
Flageloaren bizkarrezurra axonema izeneko egitura da, diametro uniformea eta itxura zilindrikoa duena, eta zelularen mintz plasmatikoaz bilduta dagoena (ikus irudia). Zehar-ebaki batean axonemak 9 mikrotubulu-pare eta beste pare bat erdian duela ikusten da.
Flageloaren oinarrian korpuskulu basala dago, egituraren aldetik zentrioloen antzekoa izaten dena (9 mikrotubulu hirukotek osatua, zehar-ebaki batean antzematen denez).
Bakterioen flageloa
Flageloen kokapena zelula bakteriarrean garrantzi handikoa da, berezkoa baita espezie bakoitzean eta balio taxonomikoa baitu. Kokapen-mota desberdinak daude:
Bakterioen flageloek ez dute axonemarik. Zelularen higiduran parte hartzen duen proteina flagelina da, eukariotoen dineinaren bestelakoa.
Flageloaren oinarrian lau eraztun daude. Beheko bi eraztunek "motor" baten ondoan daude, mot izeneko proteinaz osatua; protoi-bonba batek martxan jartzen du mopor hori, eta honek eraztunak eta flageloa errotarazi egiten ditu.
Izan ere, bakterioen flageloen mugimendua errotazio-mugimendua da: errotazioa bi norabideetan buru daiteke eta, ondorioz, bakterioa aurrerantz ala atzerantz mugi daiteke.
Vibrio cholerae, koleraren eragilea, flageloen bidez azkarren mugitzen den bakterioa da: segundo batean bere luzera halako 100 korri dezake (abiadura hori 500 km/ordukoa duen kotxe baten baliokidea da).
Kanpo estekak
flagella and cilia, bideoa
Enrique Jardiel Poncela
Enrique Jardiel Poncela (Madril, 1901eko urriaren 15a - Madril, 1952ko otsailaren 18a) Espainiar idazlea izan zen. Umorezko lanak idatzi zituen batez ere eta antzerki absurdoaren aitzindaritzat jo izan du zenbaitek. Gaztetan, eleberria landu zuen, baina antzerki-lanei esker lortu zuen ospea: Obra nagusiak: Eloisa está debajo de un almendro (1943), Los ladrones somos gente honrada (1941) eta Los habitantes de la casa deshabitada (1942). ''
Irail
Iraila, halaber buruila ( Lap. eta Naf. ), gaur egun batzuetan agorra ( Gip. ), gregoriotar egutegiaren urteko bederatzigarren hila da eta hogeita hamar egun ditu.
Bere izena iraren hila edo iratzearen hilatik datorkio.
Betse izenak: setemere edo bürüila (Zuberoa), agorra (Gipuzkoa), urria (Bizkaia, Nafarroa)
Iritsi zaigun Kalendrera euskarazko egutegi antzinakoenean (1571koa), Joanes Leizarragak lehenetsi zuen Buruilla forma.
New Bedford (Illinois)
New Bedford  Illinoiseko herri bat da. Bureau konderrian kokatua dago. 2010ean 75 biztanle zituen, 0.46 kilometro koadrotan banatuta.
3271 Ul
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1982 RB izena zeraman. Ondoren Ul omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3271 Ul asteroidearen orbitak batezbeste 2,244 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,038 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,45 distantziara. Eszentrikotasuna 0,092 da, eta makurdura orbitala 3,92ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.2 da.