cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erromatar hiri
Erromatar hiri berriak
Baina Miletoko Hipodamoren eskutik erromatar hiri berriak egiteko eredu estandar bat osatu zen. Bere sortzailearen omenez, trazatu hipodamikoa deritzogu. Trazatu honek erromatar legioen kanpamenduen eredua hartzen zuen oinarri bezala. Hots, plano erretikulatu uniformea sortu zuen. Hiria bi ardatz nagusiren inguruan eraikia egongo zen, Iparretik Hegoaldera zihoan kalea, Cardo Maximus deiturikoa; eta Cardoa gurutzatuz, Mendebaldetik Ekialdera zihoana, Decumanus Maximus deiturikoa. Horrela hiria, lau zati berdinetan banatua egongo zen, eta bi kaleen gurutzaduran eraikin publikoak (basilikak, teatroak, liburutegiak eta termak) eta Foroak kokatuko ziren. Hiribilduetan, ateak, aipatutako kale nagusien buru eta oinetan kokatu ziren.
Plano hipodamiko hau, esan dugun legez plano estandar bat zen. Ez zuen latitude geografikoak inongo eraginik, Afrikaren iparraldean edota Frantzian oinarri berdineko hiriak eraiki ziren. Adibide bezala hauek ditugu: Ipar Afrikan, Timgad dugu eredu bezala; Frantzian Trier eta Ingalaterran Silchester, besteak beste.
Hiriko azpiegiturak
Mota askotako ingeniaritza-obrez hornituta zeuden erromatar hiriak:
José Jiménez Ruiz
Jose Jiménez Ruiz (Madril, 1946ko maiatzaren 24a - ) espainiar jenerala da. Egun, Espainiako Aireko Armadako Estatu Nagusiaren Burua da, eta orain arte Kanarietako Aire Agintearen Burua izan da.
Chaetostoma formosae
Chaetostoma formosae Chaetostoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Powers Lake (Ipar Dakota)
Powers Lake Ipar Dakotako hiri bat da. Burke konderrian kokatua dago. 2010ean 280 biztanle zituen, 2.56 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 4611
NGC 4611 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Blanka Gómez de Segura
Blanka Gómez de Segura (Zeanuri, Bizkaia, 1952ko irailaren 13a) buztinlaria da. Euskal Buztingintza Museoaren sortzailea eta kudeatzailea.
Biografia
Zeanuriko Zubizabal baso-etxean jaio zen eta haurtzaroan eta gaztaroan Markina-Xemeinen bizi izan zen. ikasketa tekniko administratiboak eta delineazioa egin zituen. 1978an, bere prestakuntza profesionala zeramikara bideratu zuen, lehenengo Madrilen eta ondoren Ondarroako Kresala eskolan. 1979tik 1986ra zeramikan espezializatutako ikastaroak egin zituen Madril, Bartzelona, La Bisbal (Girona) eta Sargadelosko (Galizia) eskoletan.
Ibilbide profesionala
1979an Markinako Arte-Eskolaren sorrera-taldeko kide izan zen, eta eskolak eman zituen 1982tik 1987ra, Lea-Artibai eskualdeko lehen hezkuntzako ikastetxeetarako programa didaktikoak garatuz.
Espezializazio ikastaroetara joan zen bere ezagutzak zabaltzeko eta Bizkaiko Foru Aldundiaren beka bat jaso zuen euskal zeramika tradizionala ikertzeko.
Elosuko (Araba) Ollerieta auzoan geratzen zen azken buztingilea ezagutu zuen, José Ortiz de Zarate Garmendia. Berarekin lan egin zuen 1987 eta 1993 artean, eta hori erabakigarria izan zen zeramikan zuen jarduera bideratzeko. Maisu buztinlari hau, Blankari eta beste pertsona batzuei bere ondarea eta lanbidea transmititu ziena, 2008an hil zen 94 urterekin. Blankak Ollerietan jarraitu zuen, Ollerietako buztinola eta labe tradizionala zaharberritu zituen, Euskal Herrian kontserbatu zen bakarra – 1711n eraikia –, eta bere familiaren eta Arabako Foru Aldundiaren laguntzarekin, Euskal Buztingintza Museoa jarri zuen martxan.
Buztingintzako maistra honek bere jardueraren zati bat materialei, esmalteei eta antzinako dekorazioari buruzko ikerketei eskaintzen die. Bokazio didaktikoarekin, buztingintzan eta zeramika herrikoian duen ezagutza zabala transmititzen du tailer, ikastaro eta hitzaldietan. Estatuko zein Europa mailako hainbat elkartetan parte hartzen du, baita Zeramologia Elkartean ere (1994tik). Filmetarako atrezzoa egiten du, baita goi-mailako sukaldaritzako jatetxeetarako piezak ere.
Kanpo estekak
Alea, 2015-12-14]
Prairie Rose (Ipar Dakota)
Prairie Rose Ipar Dakotako hiri bat da. Cass konderrian kokatua dago. 2010ean 73 biztanle zituen, 0.11 kilometro koadrotan banatuta.
Maranello
Maranello Italiako udalerri bat da. Modenako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Maranellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Amelia Earhart
Amelia Earhart (Atchinson, Kansas, AEB, 1897ko uztailaren 24a – 1937ko uztailaren 2an Ozeano Barean desagertua) hegazkinlaria izan zen, Atlantikoa (1932an) eta Pazifikoa zeharkatu zituen lehen emakumea, hartarako bere hegazkina erabilita. 1937an Lurrari bira ematen saiatu zen, baina bere hegazkina Ozeano Bareko lekuren batean desagertu zen; horregatik zaigu ezezaguna haren heriotza data.
Haurtzaroa eta gaztaroa
Ameliak haurtzaroko denbora gehiena bere amaren aldeko aitona-amonekin igaro zuen. Hauek bizimodu eroso bat eman zioten, aita inoiz lortuko ez zuen lanbide arrakastatsu baten bila zebilen bitartean; aitona Atchinsongo hiritar entzutetsu bat zen eta ez zuen inoiz begi onez ikusi gaitasunik gabe jotzen zuen suhia.
Amelia nortasun kementsu eta geldiezinekoa zen eta "mutilen" ekintzetan ibiltzen zen beti: arbolak eskalatzen, lerarekin mendi malkarrak jaisten, arratoiei tiro egiten… Normalean gizonezkoek egiten zituzten lanetan agertzen ziren emakume famatuen egunkariko artikuluak gordetzea omen zen bere denbora-pasa gustukoena.
1908an ikusi zuen hegazkin bat lehengoz, Iowako azoka batean, bere gurasoekin Des Moinesa joan zenean bizitzera. Zera idatziko zuen gerora: «Herdoiltutako kablez eta egurrez eginiko gauza bat zen, inongo interesik ez zuena».
Familia eta ekonomia arazoak medio (aita alkoholizatu eta lanetik bota zuten), Earhart sendiaren estatusa okertu egin zen eta, 1914an, Amelia bere ama eta arrebarekin Chicagora mugitu beharrean izan zen. Lehenengo Mundu Gerran, berriz, erizaintza lanetarako boluntario eskaini zuen bere burua.
1920an, Earhart familiak berriro elkartzeko aukera izan zuen Kalifornian, eta han hegazkin ikuskizun batera joan ziren Long Beachen. Ikusi zuenarekin liluratuta geratu zen Amelia eta biplano batean ibiltzea lortu zuen, 10 minutu besterik ez baziren izan ere. Horrela kontatu zuen gerora:
Amelia hegazkinlaria
Anita Neta Snook izan zen bere hegazkingintzako lehenengo irakaslea. Garai hartan, Kinner aireplanoaren prototipo bat lortu zuen erostea eta kanario izena jarri zion. Istripu bat edo beste izan zituen harekin, gauza arrunta garai hartan, fidagarritasun urriko motorrak baitziren eta oso geldoak. Bere irakasleak ez zion etorkizun handirik ikusten Ameliari pilotu bezala eta bizitza osoan izan zen uste horretakoa.
Koluria
Koluria gernuan behazuna izatea da. Koluria denean gernuaren kolorea ohi baino ilunagoa izaten da, horixka edo marroixka, eta behazun pigmentuak edo behazun gatzak azal daitezke.
Hepatitis edo zirrosi bezalako gibeleko gaitzetan zantzu mediko ohikoa da.
Amelia Earhart
Amelia hegazkinlaria
1922ko urrian lortu zuen bere lehengo altitudeko errekorra, 14.000 oinetako altueran hegan egin zuenean.
Ameliak, bolada batean, hegazkingintza alboratu eta automobil bat erosi zuen; The Yellow Peril izena jarri zion honi (arrisku horia), eta ama Bostoneraino eraman zuen harekin. Automobila gauza berria zen eta jendea harrituta gerturatzen zitzaion nondik zetozen galdetuz.
1925ean, Aeronautikako Elkarte Nazionalean sartu zen. Bertan, dirua inbertitu zuen lurreratze pista bat eraikitzeko, Kinner hegazkinak saldu zituen eta hegazkingintza sustatu zuen, emakumeen artean bereziki. Gizartean leku bat egiten joan zen eta Boston Globek Ameriketako Estatu Batuetako pilotu hoberenetako bat zela zioen.
Marka eta goraipamen urtea
1927ko apirilaren 26an, Ameliak bizitza aldatuko zion deia jaso zuen: H.H Railey kapitainak Atlantikoa zeharkatuko zuen lehen emakumea izan nahi zuen galdetu zion; izan ere, George Putnam, New Yorkeko editoreak, galdetu omen zion ea ezagutzen zuen lan horretarako balio zuen emakumerik eta honek Ameliari deitu zion. Railey txundituta zegoen Earhart eta Charles Lindbergh artean zegoen antzekotasunarekin eta Lady Lindy ezizena jarri zion. Putnamek Amelia ezagutu zuenean, ontzat eman zuen eta Ameliak ere onartu egin zuen.
Wilmer Stultz pilotuarekin eta Louis Gordon mekanikariarekin batera, trimotorreko Fokker F.VII-an abiatu zen, Friendship (adiskidetasuna) izena jarri ziotelarik. Amelia bidaiari bezala joan zen bidaia honetan.
1928ko ekainaren 3an aireratu ziren Halifax aldera, Eskozia Berriarantz. Eguraldiak hobera egin arte itxaron zuten eta Europarantz joan ziren. Gales hegoaldeko Berry Pourtera iritsi ziren (oso gasolina gutxirekin) eta ez Irlandara, hasieran planeatu zuten bezala. Ameliak berak onartu zuen lan guztia pilotuena izan zela, baina, iritsi zirenean, kazetariek emakumea goraipatu zuten. Calvin Coolidge presidenteak ere zoriondu zuen.
Bere ospea komunikabideetan zabaltzen joan zen eta hitzaldiak ematen hasi zen Putmani esker. Berak lagundu zion 20 ordu, 40 minutu liburua argitaratzen eta leku guztietara laguntzen zion. Horrela, 1931n ezkondu egin ziren Amelia eta Putman.
Ameliak hegazkingintza bultzatzen jarraitu zuen emakumeen artean eta, 1929an, emakumeentzako aire-lasterketa bat antolatu zuen, The Powder-puff Derby, Los Angelesetik Clevelandera. Laurogeita hemeretziak izeneko erakundea eratu zuen Clevelandeko hotelean, 99 kide izan baitziren bertan eta bera izan zen lehen presidentea.
Denbora aurrera joan ahala, abiadura errekorrak hautsi zituen emakumeen artean. Aldi berean, New York, Filadelfia eta Washington artean airelinea bat ezartzen lagundu zuen.
Garai honetan, Atlantikoa zeharkatzeko grina piztu zitzaion, beste emakume batzuk ere lortu nahian baitzebiltzan. Lindbergen ondoren, inork ez zuen egin bakarkako bidaiarik eta Georgek ere horretara animatzen zuen. Harbour Gracetik Erresuma Batura bidaiatuko zuen bakar-bakarrik. Maiatzaren 20an hasi zuen bidaia, Lockheed Vega eraldatu batean.
Ameliak ez zuen ez kaferik, ez terik hartzen eta, horren ordez, gatzak usaintzen zituen esna mantentzeko. Elikatzeko termoa bete zopa eta tomate zukua besterik ez zuen eraman. Azkenean, iritsi zen, baina ez planeatutako lekura, Irlandara baizik. Hegazkinetik jaisterakoan, gizon bat gerturatu zitzaion eta elkarrizketa motz bat eduki zuten:
Bidaia hori egitean, marka berriak ezarri zituen: lehenengo emakumea izan zen Atlantikoa bera bakarrik zeharkatzen, lehengo pertsona hegaldi hori bi aldiz egiten, gelditu gabe egindako hegaldirik luzeena izan zen emakumeen artean eta denbora laburrenean zeharkatu izanaren errekorra ere lortu zuen.
Goraipenak pilatu zitzaizkion. Europan zehar egin zuen tourra; New Yorken ere izan zen; Hoover presidenteak National Geographic Societyren dominarekin kondekoratu zuen eta hiri askotako giltzak eman zizkioten. Urteko emakumerik arrakastatsuena izendatu zuten eta Kongresuak Distinguished Flying Crossekin kondekoratu zuen, lehenengo emakumea izan zelarik hori lortzen.
1935ean, mundua zeharkatzeko bidaia planeatzen hasi zen eta Lockheed Electra 10E aukeratu zuen horretarako. Hegaldi hau lortzen bazuen, marka berriak lortuko zituen: lehenengo emakumea izango zen eta distantziarik handiena egingo zuen ekuadoretik bira ematean. Bere ustez, hori zen falta zitzaion bidaia.
Munduari bira emateko hegaldi tragikoa
Electra konpondu ondoren, Los Angeles aldera abiatu ziren 1937ko maiatzaren 21ean. Ekainaren 1ean Miamitik irten ziren, San Juanera, Puerto Ricora, Hego Amerika inguratu eta Afrika eta Itsaso Gorrira. Hego Amerika inguruan ibili ondoren, Afrika eta Itsaso Gorrirako bidea hartu zuten. Hortik, Karachira (India) joan ziren eta, ondoren, Kalkutara, ekainaren 17an. Jarraian, Rangoon, Bangkok, Bandoeng eta Singapur izango ziren hurrengo helmugak.
Bandoengen arazo batzuk jaso ziren. Atzerapena eguraldi txarrarengatik eta hegazkinak konponketa batzuen beharra izan zuen. Baina denetan kezkagarriena Amelia gaixotzea izan zen; disenteriak harrapatu zuen. Hala ere, 27an, Australia aldera abiatu ziren.
Ekainaren 29an, Laera (Ginea Berria) iritsi ziren, 22.000 milia eginik eta 7.000 milia egiteko. Han izan zuen Herald Tribunerekin komunikazioa. Argazkietan gaixo agertzen zen eta nekatu itxura zuen. Uztailaren 2an, 0.00 GMT, irten ziren. Uste da abioiak 20 edo 21 ordu iraun zezakeen 1.000 galoi erregai zuela gainean, baina eguraldi beldurgarria izan zen, laino eta euriak noiznahi. Itasca estatubatuar kostazainarekin izan zuen komunikazioa. 7:20 GMT zen eta 20 milia hego mendebaldera zeuden Nukumanu irletatik. 8:00 GMT –ean izan zen azken kontaktua Laerekin, 12.000 oineko altueran zeudelarik, Howland Irlarako bidean. Ez dakigu ezer gehiago. Hemendik aurrera, transmisio oso motzak izan ziren eta mezu labur haiekin ezin izan zen posizioa jakin. Hala ere, 19:30ean GMT mezu hau jaso zuten:
20:14 GMT ziren kostazainak azken mezua jaso zuenean, beren posizioa azalduz, baina 21:30 GMT inguruan, hegazkina itsasora erorita izango zela pentsatu zuten eta bere bila hasi ziren. Jakin zenez, hegazkina Howland uhartetik 35-100 miliatara eroriko zen, baina ez zuten inoiz ezer aurkitu.
Franklin D. Roosevelt presidenteak 9 barku eta 66 hegazkinek bila hasteko baimena eman zuen, 4 milioi dolar kostatuko zen operazioa. Uztailaren 18 aldera, bilaketa bertan behera geratu zen. George Putnamek laguntza bila jarraitu zuen, baina itxaropenak urriak ziren. Itsasargi bat eraiki zen 1938an Howland uhartean bere omenez.
Amelia bizi zenean, Georgeri eskutitzak bidaltzeko ohitura zuen; haietako batean zera esan zion:
Ogasawara Parke Nazionala
Ogasawara Parke Nazionala (小笠原国立公園) Japoniako Tokio prefeturaren hegoaldean dauden Ogasawara uharteetako Parke Nazionala da. UNESCOk 20011an Gizateriaren Ondare izendatu zituen uharteak.
Marano sul Panaro
Marano sul Panaro Italiako udalerri bat da. Modenako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ogasawara Parke Nazionala
Flora eta fauna
441 landare taxoi endemiko zenbatu dira, hauetatik 161 lehorrekoak eta 88 zuhaitzak.
Marano sul Panaro
Mugakideak
Marano sul Panarok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ogasawara Parke Nazionala
Flora eta fauna
Animalien artean endemikoa den bakarra Bonin uharteetako azeri hegalaria da. 195 txori espezie ere badaude, hauetatik 14 iraungitzeko arrisku larrian.
Weston (Idaho)
Weston Idahoko hiri bat da. Franklin konderrian kokatua dago. 2010ean 437 biztanle zituen, 50.88 kilometro koadrotan banatuta.
Birchita
Ezaugarriak
Birchita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 - 4 da.
Viktoria Amelina
Viktoria Juriivna Amelina (Вікторія Юріївна Амеліна; Lviv, 1986ko urtarrilaren 1a - Dnipro, 2023ko uztailaren 1a) ukrainar eleberrigilea izan zen.
Hamalau urterekin Kanadara emigratu zuen familiarekin, baina handik denbora batera Ukrainara itzuli zen, eta konputazioa ikasi zuen, 2015etik literaturan esklusiboki aritu aurretik.
Bi eleberri eta haurrentzako liburu bat idatzi zituen, poesiaz gain. Pen Clubeko kide izan zen. Ukrainako errusiar inbasioaren ondoren, errusiarrek egindako gerra krimenak ikertu zituen. 2022ko irailean Volodymyr Vakulenko idazle zenaren gerra-egunkaria aurkitu zuen.
Ekainaren 26an zauritu zuten Errusiak Kramatorsken afaltzen ari zen jatetxeari egindako eraso baten ondorioz, eta ekainaren 1ean hil zen Dnipron.
Yanki
Yanki (yankee) britainiarrek Ingalaterra Berriko kolono matxinatuei eman zieten izena izan zen, Banakuntzaren gerran konfederatuek batasunaren aldekoei ematen zietena. Gero, hedaduraz, estatubatuar guztiak izendatzeko erabili zuten.
Etimologia
Hitza lehendabizikoz XVII. mendearen erdialdean sortu zen. Orduko Ingalaterra Berrian herbeheretar asko bizi ziren eta horietako askok Jan (euskaraz Jon) zuten izena. Bere ezizena Janneke edo Janke (Jontxu) zen, ingelesez yankee bilakatu zena.
Robert Gravesek ianki komantxeerazko hitza izan zela zioen. Komantxeeraz ‘koldar’ esan nahi arren, estatubatuarrek bereganatu zuten ahoskera gustukoa zutelako. Hala ere, hitza hori komantxeeraz ez da existitzen.
Gustav Holst
Gustav Holst, jaiotza-izenaz Gustavus Theodore von Holst (Cheltenham, Ingalaterra, 1874ko irailaren 21a - Londres, Ingalaterra, 1934ko maiatzaren 25a), ingeles musikagilea izan zen.
Biografia
Errege Kontserbatorioko irakaslea izan zen. Hasieran Wagnerren eragina jaso zuen, eta geroago Stravinskirena. Gehienbat lan sinfonikoz osaturiko obra du, eta ekialdeko moldeak zein Ingalaterrako antzinako musikako erritmo irregularrak erabili zituen. Kontrapuntuzko estiloa eta izaera politonala dira Holsten musikaren ezaugarri nabarienak.
Obra ezagunenetako batzuk: Rig Veda, koro eta orkestrarako (1903); Planets, orkestrarako suitea (1916); The Hymn of Jesus (1917).
NGC 4612
NGC 4612 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Bloke hamartarrak
Matematikaren didaktikan, bloke hamartarrak zenbaki-sistema hamartarra, kontaketa, batuketa eta beste eragiketa aritmetikoak ikasteko ikasmateriala da. Bloke ezberdinak kubo bakuna, unitatea aiderazten duena, 10 kuboko zotzak edo bandak, 10×10=100 kuboko xaflak eta 10×10×10=1000 kuboko kubo handiak dira. Blokeak behar bezala konbinatuz, pertsonak zenbaki-sistema hamartarra ikasten du, 10 kubo txiki hartuz ordez, 10 kuboko zotza; 10 zotzen ordez, xafla bat eta 10 xaflaren ordez, kubo handia har dezakeela jakinda.
Chaetostoma greeni
Chaetostoma greeni Chaetostoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Inflexio-puntu
Analisi matematikoan, inflexio-puntua aldagai erreal bakarreko funtzio batean funtzioa ganbila izatetik ahurra izatera, edo alderantziz, igarotzen den aldagaiaren balio bat da. Aldagai anitzeko funtzioetan inflexio-puntuen baliokideak dira zela-puntu izenekoak. Inflexio-puntuen kalkulua ohikoa da funtzio baten grafikoa eratu behar denean, inflexio-puntutik bi aldeetara funtzioaren bilakaera ezberdina baita, alde banatan gehikuntzak gero eta handiagoak eta txikiagoak hurrenik hurren aldagairen balioak gehitu ahala.
Inflexio-puntu baten existentziarako baldintza beharrezkoa, baina ez nahikoa, inflexio-puntuan bigarren mailako deribatua 0 balioa hartzea, betiere funtzioa bi aldiz deribagarria bada. Bigarren deribatua 0 deneko puntu horretatik bi aldeetako inguruko puntuetan bigarren deribatuaren zeinua ezberdina bada, puntua inflexio-puntua izango da; bi aldeetan bigarren deribatuaren zeinua berdina bada, puntua ez da inflexio-puntua izango.
Arizko geltokia (Bilboko metroa)
Sarbideak
Geltokiak hiru sarbide ditu, bi eskailera mekaniko bidezkoak eta hirugarrena igogailu bidezkoa.
Irisgarritasuna
Ireki zenetik irisgarritasuna guztiz bermatzen ez duen Bilboko metro sareko geltoki bakarra da, mugikortasun urriko pertsonen hainbat elkartek diotenez. 2008tik Arizko auzokoen eta Ondo Mugi elkarteek Basauriko Udalari eskatu zioten geltokia martxan jartzea espero zenerako metro sarbideetarako ibilbideak behar bezala aldatzea, irisgarritasun baldintzak betetzeko asmoz. Eskakizunari FEKOOR Gutxitasun fisikoa edota organikoa duten Bizkaiko pertsonen federazioa batu zitzaion, baina erantzuna ezezkoa izan zen.
Euskal Trenbide Sareak 2009an geltokiaren inguruan egindako txostenaren arabera irisgarritasuna ez dago bermatuta, geltokiko igogailura heltzeko %9 eta %13 bitarteko aldapak gainditu behar direlako. Bestalde, Arartekoak ere bat egin zuen eta Basauriko Udalari eskatu zion Aragoi kalean igogailu bat eraiki zezan, metroko igogailura iristea errazteko. Hala ere, inauguratu zenetik ez zaie elkarte zein erakundeei erantzun eman.
Geltokia
Norman Fosterrek diseinatutako haitzulo motatakoa da. Bolumen handi bakar batean zulatzen den ganga itxurako galeria da, 100 metro inguru luzerakoa, eta hari zintzilikatuta bi mezzanina izeneko plataforma banatzaile daude. Mezzanina bakoitza alboko bi nasekin elkarlotzen da eskailera monumentalen eta igogailuen bidez, eta kaleko sarbideen igogailu eta eskailerekin korridore zabalen bidez. Mantenu elementuak, hala nola aireztapena, kableak, ur-hodiak eta abar nasen azpian kokatzen dira.
Geltokia igogailu, txarteldegi, balioztatze makina eta 2017tik desfibrilagailuz ere hornituta dago.
Bidaiariak
Bizkaiko Garraio Partzuergoak urtero argitaratzen dituen bidaiarien datuen arabera, geltokiak hurrengo bidaiari kopuruak zenbatzen ditu:
Laurehun eta laurogeita hemeretzi
Laurehun eta laurogeita hemeretzi (499) laurehun eta laurogeita hemezortziaren ondoren eta bostehunaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Megacyclita
Megacyclita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Megacyclita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.
Tellamendi
Tellamendi Arabako mendia da, Aramaioko harana gobernatzen duena Aramaioko Mendietaren garaietatik.
Geochelone platynota
Geochelone platynota Geochelone generoko animalia da. Narrastien barruko Testudinidae familian sailkatuta dago.
Tellamendi
Galeria
Tellamendi Anbototik ikusita
Ondarroa
Ondarroa Bizkaiko ipar-ekialdeko ertzean dagoen kostaldeko udalerria da, Lea-Artibai eskualdekoa. Bilbotik 65 kilometrora dago, eta Bizkaiko udalerririk ekialdekoena da, Gipuzkoarekiko mugan. 0 biztanle zituen. urtean. Arrantzaren inguruan eraiki dute herriko ekonomia, batez ere azken mendeetan.
Mozolo
Mozoloa zentzu hertsian, Strigidae familiako eta Surniinae azpifamiliako zenbait generori ematen zaio izen arrunta da. Baina zentzu zabalean, hontzaren itxurako hegazti harrapari gautarrei egiten die erreferentzia.
White Bird (Idaho)
White Bird Idahoko hiri bat da. Idaho konderrian kokatua dago. 2010ean 91 biztanle zituen, 1.76 kilometro koadrotan banatuta.
Ondarroa
Izena
Batzuen arabera, Ondarroa izena 'hondar ahoa' hitzetatik eratorria da. Hala ere, 'aho' hitza, amaierako 'a'-rik gabe, Ugao, Sestao eta Bilbao udalerrietan balizkoa baldin bada ere, Ondarroan 'oha' itxuraz dugu, eta ez 'aho'. Hortaz, jatorrizko izena "Ondarraoa" izango litzateke, eta horren arrastorik ez dago inon ere. Beste bide batetik jota, berriz, Ondarrola hitzetik eratorria izan litekeela ere esan izan da, "-ola" atzizkia ugaritasun esanguraz euskal toponimian maiz azaltzen baita: Urkiola, Aretxola, Pagola, Artola etab. Azken kasu honetan herriaren izenak 'hondartza' edo 'hondar piloa' esan nahiko luke.
Waukechon (Wisconsin)
Waukechon Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Shawano konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mozolo
Taxonomia
Surniinae azpifamiliaren zenbait genero eta espezieren izen arrunta da.
Mitologian
Greziar mitologian Atena jainkosaren sinbolo nagusia mozoloa dela. Atenea jainkosa Atenas hiriaren patroia zenez, hirian sortzen ziren txanponetako irudia mozoloarena zen. Homerok bere idazkietan Atenk mozolo edo hontzen begiekin deskribatzen du.
Atsotitzetan
Gaztelaniazko 'cada mochuelo a su olivo ' atsotitza, 'mozolo bakoitza bere olibondora' bezala itzultzen da.
Euskaraz, mozolo hitzak, -askotan palatalizatua, moxolo-, pertsonez ari garela, inozo esan nahi du.
Musikan
Mozoloa, XX. mende hasieran Sevillan bizi zen Antonio Pozo Millán edo Rodríguez flamenko-abeslariaren ezizena izan zen.
Ondarroa
Inguru naturala
Ondarroak Berriatuako udalerriarekin egiten du muga (mendebal eta hegoaldean), eta Mutrikurekin ekialdean. Berriatua 1974tik 1983ra Ondarroako auzo izan zen, anexio baten ondorioz.
Ondarroa, kostaldeko beste herri asko bezala, (Mutriku esaterako), oso malkartsua da. Artibai errekaren bokalean kokaturik, eremu oso estuan hedatzen da. Herri inguruko mendiak honakoak dira: Arrigorri (158 m), Santa Gurutz (336 m), Arrikuntzalde (400 m), Pertika, Kalamendi (314 m) Urtzelai (212 m) eta Mustutxuru (147 m).
Udalerriak herrigune bat du. Bertan kokatzen dira etxerik gehienak, eta baita portua ere. Hiru nekazal-auzo ere baditu: Errenteria, ibaiaren alboan, Berriatuara joateko bidean. Goimendia auzoa, kostaldean. Eta Gorozika auzoa, Gipuzkoarekin muga egiten. Azken auzo honetan San Juan ermita dago (egun horretan ospatzen da auzoko jaia), eta baita baserri historikoak ere. Adibidez, Goxizkoa baserria. Gorozikako erdigunetik kanpo, badago beste ermita bat ere: Santa Gurutz, lurrez Berriatua dena baina Ondarroa gainean dagoena.
Antzinaroa
Ondarroako Iparragirre kalean Erromatar Inperio garaiko zeramika zatiak topatu dira. Ikerlarien aburuz, zeramikazko ontzi hauek itsas garraioarekin eta arrantzarekin lotuta egongo lirateke.
Erdi aroa
Ondarroa 1327ko irailaren 28an sortu zen Maria Diaz Harokoak emandako hiri-gutunaren bitartez. Logroñoko forua eman zitzaion. Alfontso XI.a Gaztelakoa erregeak Artibai ibaian zegoen zerratokia ustiatzeko baimena eman zuen, gaur egun zubi zaharra den tokian. Ondoren, Errenteria auzoa batu zitzaion Ondarroari, "Amalloko Errenteria" izenez ezagutzen zena.
Zortzi urte beranduago, Bizkaiko jaun‑andreek dohaintza hori berretsi eta hobetu egin zuten, hiribil­duari probestu‑eskubidea eman baitzioten, ondarroarrak segurtasun handiagoz bizi zitezen, udalerria harresiz inguratuta.
1351n, Plentzia, Lekeitio eta Bilborekin, Ingalaterraren aurkako ligan parte hartu zuen, ingelesek Biarritz eta Baiona okupatu eta gero. XV. mendean zehar, Bandoen arteko borroka odol­tsuek Ondarroa el­kortu zuten. Horretaz guztiaz izango lukete zer esanik etxe boteretsuetako jauntxoek (Arantzibia, Yarza, Ganboa); eta, agian, 1462an hiribil­dua kiskali zuen suteaz ere bai. Ondarroaren hiri gutunak gatazkak ekarri zituen Ondarroa eta Berriatuaren artean. Gatazka horretan sartuta zegoen Arantzibia etxea ere. Arazoa hauxe zen: Ondarroako hiri gutunak Ondarroa eta Berriatua arteko lur asko erabilera komunerako uzten zituela. Puntu hauen inguruan sortu ziren eztabaidak: Ondarroako zubia, Errenteriako mugak, Zaldu, Iramategi, Alliri eta Arriaga baserriak, Gorozikako Allenda etxea... Hurrengo mendeetan eztabaida asko izan ziren, akordioen eta epai bidez konpontzen joan zirenak.
Mende hauetan Artibai ibaian 23 burdinola ere egon ziren, eta hango burdin asko Ondarroako portutik ateratzen zen txalupetan. Hala ere, ibaiak sakonera gutxi zuenez, txaluparik handienek ezin zuten portura sartu, eta horrek asko mugatu zuen Ondarroako itsas-merkataritzaren garapena (garai hartan hondoa jotako txalupa askoren testigantza asko daude). Hala ere, Ondarroako txalupen presentzia dokumentatuta dago Flandesen, Sizilian, Ingalaterran, Portugalen edota Ekialde Ertainean. Bidaia hauek Aro Berrira arte iraun zuten, eta orduan krisian sartu ziren.
Gaur egun Santa Klara ermita dagoen lekuan su handiak egiten ziren gauetan eta ekaitz gogorretan, txalupak portura ezin sartuta zebiltzanean hauek gidatzeko. Ondarroako Santa Klararen lehen aipamena 1487koa da, baina ezin da esan ordurako ermitarik bazegoenik. Agian kultu hutsa izango zen, edo santuaren irudi bat kapera txiki batean.
Aro modernoa
Henao historiagileak Averiguaciones de las antigüedades de Cantabria liburuan Filipe II.a Espainiakoaren garaian Ondarroan hirurogei itsasontzi handi bazirela dio, Frantziako, Portugalgo eta Andaluziako portu urrunetara joaten zirenak. Izan ere, XVI. mendean, ontziola garrantzitsuak zeuden herrian eta, 2014an Ondarroako Historia Zaleak elkarteak zabaldu zuenez, Domingo Apallua bertako armadoreak agindu zuen Victoria itsasontzia egitea segur aski herrian bertan. Victoria izan zen mundu bira egindako lehena.
1624ko apirilaren 17an Bizkaiko Jaurerriko Batzar Orokorrak erabaki zuen kostaldeko herriak gotortzea, holandar txalupen eraso baten beldur zelako. Sebastian de Arancibia izendatu zuten Ondarroa eta Berriatuako kapitain. 1681ean Ondarroak bi artilleria pieza zeuzkan. Eta 1703an bi talaia eraiki zituzten herrian, erasoetatik babesteko, Bizkaiko Diputazioaren aginduz. 1721ean Marsellatik zabaldu zen epidemia baten ondorioz, Bizkaiko Jaurerriak lau guardia ipini zituen Ondarroan, Gipuzkoako muga zaintzen. 1779an Ondarroan bi kainoi omen zeuden, baina egoera txarrean.
Mahastiek presentzia handia eduki zuten Aro Berrian. Maria Diaz de Harok emandako herri gutunean ere aipatzen dira mahasti hauek. Herriko lur-jabeek txakolina egiten zuten mahats horrekin, eta herriko kontzejuan zuten boterea aprobetxatzen zuten euren aldeko arauak onartzeko. XVIII. mendean, adibidez, kanpoko ardo merkeagoa ekartzea debekatu zuten, herrian egindako txakolin garestiagoa amaitu arte. Horrek arrantzaleen protestak eragin zituen, arrantzara joateko ardo merkeagoa nahi izaten zutelako. Izan ere, Aro Berrian zehar herriko politika gero eta oligarkikoagoa bihurtuko zen, eta boterea familia jakin batzuen artean banatuko zen: Aranzibia, Urunaga, Aranza...
Urteekin, mahastiak desagertuz joan ziren, eta euren lekua sagastiek hartu zuten. Agustin Zubikarai ikerlariaren esanetan, XX. mendean 26 sagardotegi ere egon ziren herrian. Sagardoa kanpora ere saltzen zen, balandren bidez (itsasoz merkantziak garraiatzen zituzten txalupak).
Erdi Arotik XVI. mende amaierara arte herriko arrain transformazio industriak gaziketa egiten zuen. XVI. mendetik XIX. mendera arte eskabetxea egin zen nagusi. Arlo hau Kofradiak erregulatzen zuen. XVIII. mendean, sektorearen (eta arrantzaren) krisia zela eta, Kofradiak berak sortu zituen bere eskabetxe-lantegi propioak.
Ondarroako historiako gertakaririk lazgarrienetako bat 1794ko abuztuaren 28an gertatu zen: konbentzioko gerratea ren borrokak zeuden garai hartan eta frantses armada herrian sartu eta su eman zion, eta arpilatu. Ondarroa modu lazgarri horretan sartu zen aro garaikidera.
XIX. mendeko historia ekonomikoa
Antzina‑antzinatik Ondarroako portuak mugimendu handia eta marinel adoretsuak izan ditu. Marinel horiek Kantauri itsasoaren zangartasuna oso gertutik ezagutu dute: 1878ko martxoaren 20ko egun bel­tzean Euskal Kostaldean itsasoak eramandako hirurehun arrantzale haien artean hainbat ondarrutar gal­du ziren. 1800 eta 1868 urteetan ere bi hondamendi handi gertatu ziren itsasoan, eta 19 lagun ito ziren bietan. 68 urte horietan, guztira, 67 ondarroar arrantzale hil ziren itsasoan.
XIX. mendeko lehen lau hamarkadak zailak izan ziren arrantzarentzat. Urte horietan hainbat gerra gertatu ziren eta horrek eragin txarra eduki zuen arrantzan (Konbentzio gerra, Independentzia Gerra, Lehen gerra karlista).
1841an aduanak kostaldera eroan ziren, eta horrek garai berri bat zabaldu zion arrantzari. Urte horietan Bizkaiko Aldundiak zergak gutxitu zizkien arrantza manufakturaziorako kanpotik ekarritako produktuei. Horrek bultzatu egin zituen arraina transformatzeko industriak. Urte hauetan arrantzan bi berrikuntza tekniko ere sartu ziren: apareju horizontala (bisigu gehiago atrapatzen lagundu zuena) eta inguraketa-sareak. Aldaketa hauek ez zuten arrantza gehitzea ekarri hasiera batean, baina sektorea berrantolatu zuten etorkizunerako, eta arrantza handia (bisigua, legatza, hegaluzea) gutxitzen joan zen eta txikia (antxoa, sardina) gehitzen. 1849an arraina garbitzeko lekua eraiki zuen Mariano Jose Laskurainek kofradia azpian. Han garbitutako arraina penintsulako beste lekuetara saltzen zen, edo alboan zegoen fabrikara eroaten zen eskabetxea egiteko.
Bigarren gerra karlistak arrantzaren beherakada nabarmena ekarri zuen. Gobernuak debekatu egin zien karlistek hartutako herriei arrantza egitea. Baina gerra urte horiek kenduta, XIX. mendeko bigarren zatia baketsua izan zela esan dezakegu, eta horrek lagundu egin zuen.
1880. hamarkadatik aurrera arraina transformatzeko zentroak ugaritu ziren, eskabetxea, gazitzea eta kontserba egiten zutenak. Azken hau berrikuntza bat zen. Industria horiek egindako eskariek bigarren plano batera bidali zituzten lehen arrantzatzen ziren espezieak (bisigua, legatza... arrantzen laurden bat izatera jaitsi ziren), eta garrantzia eman zieten beste espezie batzuei (antxoa, txitxarroa, sardina, atuna). Ondorioz, txalupen kopurua ere handitu zen. Arrantzari lagundu zioten beste hiru arlo ere aipa ditzakegu: Bizkaiko azpiegituren hobekuntza (trenbideen eraikuntza, adibidez), arrainaren banaketan eta komertzializazioan lagundu zuena; 1550etik 1850era egondako garai glaziar txikiaren amaiera (espezie pelagikoei eragin ziena); eta Ondarroako portuan egindako hobekuntzak. 1803tik 1884ra Ondarroako arrantza %399 hazi zen.
XIX. mendeko historia politikoa
Bigarren gerra karlistan gobernu liberalak debekatu egin zien karlisten menpe zeuden herrietako txalupei arrantzan egitea, baina hala ere txalupak atera egiten ziren, eta gerraontzi liberalek atrapatzen zituzten. Ondarroako kofradiak konpentsazioak eman behar izan zizkien horrela atrapatutako 9 ontzitako jabe eta arrantzaleei. Bonbardaketak ere ohikoak izan ziren. 1874ko ekainaren 26an Ondarroako arrantzaleak Felixa txalupa liberala harrapatzen ahalegindu ziren. Ez zuten lortu, eta mendeku gisa hurrengo egunean ontzi liberalek Ondarroa bonbardatu zuten. Ekainaren 6an ere beste bonbardaketa bat jasan zuen herriak. 1974ko irailean agintari karlistek kanoia ipini zuten Artan.
1873ko urrian Ville de Bayonne txalupa Baionan zegoen. Karlistentzako armak garraiatu behar zituen. Aturri ibaian behera zihoala, su hartu zuen, eta ondorioz abandonatuta utzi zuten. Bost egun ibili zen noraezean, itsasoan. Ondarroako Dios txalupa izan zen hurbildu zitzaion lehenengoa, eta Andres Badiola ondarroarra sartu zen barrura, hutsik zegoela konprobatuz. Sei milara zegoen txalupa hura Ondarroara ekarri eta portuan deskargatu zuten.
XX. mendeko historia ekonomikoa
XX. mende hasieran hiru gertakarik arrantzaren eboluzioa baldintzatu zuten. Txalupetan baporea sartzea, arrasteko arrantza eta arraina gazitzen zuten italiarrak etortzea. Baporeari esker, txalupak ez zeuden elementu naturalen (haizearen) edo arraunen menpe, eta horri esker urrutirago joan ahal ziren, eta azkarrago. Baporezko galdarak garestiak ziren, eta kanpotik ekarri behar ziren. Horregatik, arrantzale dirudunek erosi ahal zituzten bakarrik (edo sektorez kanpoko kapitalak), eta arrantzaleen arteko desberdintasunak handitu ziren.
Bresse-sur-Grosne
Bresse-sur-Grosne Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Medolla
Medolla Italiako udalerri bat da. Modenako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Medollak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bresse-sur-Grosne
Biztanleria
2007an Bresse-sur-Grosne udalerrian erroldatutako biztanleak 200 ziren. Familiak 87 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 35 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 146 etxebizitza zeuden, 85 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 44 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 139 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 85 etxebizitza nagusietatik 65 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 59 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 120 ziren, horien artean 80 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 80 pertsona aktiboetatik 76 lanean zeuden (43 gizon eta 33 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bresse-sur-Grosne udalerrian 85 unitate fiskal zeuden, 195 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.966 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 argiketaria eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Bresse-sur-Grosne udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ondarroa
XX. mendeko historia ekonomikoa
Arrasteak kontrako iritziak eduki zituen XX. mendeko lehen urteetan. Arrantza hau kono formadun sareak itsas-hondoan arrastatuz egiten da. Arrantza tradizionaleko kideek protesta egin zuten, arrantza eredu honek arraina hazteko lekuak pobretzen zituelakoan. 1901ean Ondarroako Kofradiak arrastearen kontrako mozio bat bultzatu zuen udalean. Eta hurrengo urteetan ere egin zituen halako ahaleginak.
Ondarroan 30eko hamarkadan hasi ziren arrasteko txalupa bikoteak azaltzen (bakoitzak sarearen alde bati eutsita arrantzan egiten zuten bikoteak). 1936an bost bikote zeuden. Hortik aurrera arrasteko txalupak asko hazi ziren Ondarroan: 1946an 28 ziren, 1950ean 64 eta 1960an 89. 1933 eta 1937 urteen artean Ondarroako portu berria egin zen eta han kokatu ziren arrasteko txalupak.
Hala, bi arrantza eredu sortu ziren herrian: bata, arrantza tradizionala, eliza azpiko portuan jarraitzen zuena, Kofradiaren inguruan antolatzen zena, jabetza familiarreko txalupekin eta arrantzale euskaldunekin; bestea, arrastea, itsasora joaten ez ziren txalupa-jabeekin (armadoreak), kanpoko arrantzale askorekin (galiziarrak, batez ere), eta antolaketa modu kapitalistarekin. 1947an Alturako armadoreen lehen elkartea sortu zuten.
Hurrengo hamarkadetan arrasteko txalupak gero eta urrutirago joan ziren arrantzara (Frantziako kostaldera, Gran Sol eta Irlandako Itsaso ra, Eskozia ra... eta baita Gineako Golko ra ere). Horrek espezie berriak porturatu zituen (oilarra, mazkarra, paneka, berruenda handia...), freskorako saltzen zirenak. Baxurako arrantzak espezie tradizionalak arrantzatuz jarraitzen zuen, batez ere kontserbetarako.
1960an Bizkaiko arraste ontzien ia %93a Ondarroan zegoen. Eta XX. mende amaieran alturako arrain freskoaren arrantzako portu garrantzitsuena zen estatuan. 1970eko hamarkadan itsas kooperatibak ere sortu ziren. Hasieran, arrantzaleen ekimenez; eta gero Arrasateko kooperatiben bultzadaz.
Europar Batasunean sartzeak kalteak eragin zizkion arrantzari. Kanpotik arrain merkeagoa sartzen hasi zelako eta Ondarroako txalupentzat ohikoak ziren zenbait kalatan sartzea galarazi zuelako. Horrek eragin zuzena eduki zuen Ondarroako txalupa kopuruan (%30 jaitsi ziren).
Ondarroako azken ontziola 1981ean itxi zen. Ontzi mota batzuetan (txalupak eta traineruak) gehiegi espezializatuta zegoen sektorea zen, eta horregatik ezin izan zion eutsi jarduerari.
Abertzaletasunaren hedapena eta Kofradiaren zatiketa
Ondarroako lehen Batzokia 1903an zabaldu zuten. 1903ko azaroaren 8ko udal hauteskundeetan abertzaleek irabazi zuten, eta 1904ko urtarrilaren 1ean Ondarroak lehen alkate abertzalea eduki zuen.
1923an Primo de Riveraren diktadura ezarri zen Espainian, eta 1924ko urtarrilaren 6an itxi egin zuten Ondarroako Batzokia.
II. Errepublika
II. Errepublikan abertzaleak ziren herriko indar nagusia. EAJk ekintza ugari antolatzen zituen Batzokian eta hauteskundeetan boto gehien lortzen zituen alderdia zen. Bigarren indarra tradizionalistak ziren, ideologia kristau eta espainiar-zalea zuten. Hirugarren indar politikoa ezkerra zen, URON alderdian batzen zena. Hiru indar politikoek herrian zuten pisua ikusteko, baliogarriak dira 1931ko apirilaren 23ko udal hauteskundeetako datu hauek: Jeltzaleek 1.278 boto, tradizionalistek 737 boto, errepublikarren 162 boto.
Mugimendu abertzale jeltzaleak elkarte sare zabala sortu zuen Ondarroan. Euzkeltzale Bazkuna, euskara bultzatzeko helburua zuena, eta hitzaldiak, antzerkiak eta ikastaroak antolatzen zituena. Irrintzi mendigoizale taldea, mendira eta beste herrietako jai abertzaleetara joaten zen taldea (eta Simon Bolibar ri omenaldiak ere egin zizkiona Bolibar ren bertan), eta santa eskean ere ibiltzen zena. ELA sindikatua, 1931ko uztailaren 27an eratu zena. Emakume Abertzale Batza, aurretik ere bazegoen taldea, berrantolatu egin zen Errepublika garaian. Karitatea lantzen zuten, eta baita antzerkiak egin ere. Euzko Gastetxu Bazkuna ere sortu zuten. Eta, azkenik, Uri Buru Batzarra. 1933an zabaldu zuten berriro Ondarroako Batzokia. 1932an mugimendu jeltzaleak 800 afiliatu omen zeuzkan. Errepublikako urteetan jeltzaleek 107 ekitalditik gora antolatu zituzten herrian (hitzaldiak, jaiak, antzerkiak, irteerak...).
1932an ELA sindikatuaren barruan Euzko Tostartekoen Bazkuna sortu zuten, arrantzaleen lan baldintzak hobetzeko. Urte horretan tostarteko bat egin zen lehenengo aldiz Santa Klara Kofradiako buru, Pedro Larrañaga.
Herriko karlistek ere elkarteak sortu zituzten euren eragina zabaltzeko. Ekintza gehien egin zituen elkartea Margaritak izan ziren, ekintza benefikoak egiten zituzten. Ezpata-dantzariak ere bazituzten, eta gazte tradizionalisten elkarteak ere antolatzen zituen zenbait ekintza. Comunión Tradicionalista zen herriko tradizionalismoaren mugimendua gidatzen zuen erakundea. Círculo Tradicionalista zen euren batzeko lekua, eta Alameda ondoan zegoen. Bertan egiten zituzten antzerkiak, hitzaldiak, batzarrak... pianoa ere bazeukaten bertan. Tradizionalistek sindikatua ere sortu zuten. Azkenik, herrian erreketerik egon zen ez dago argi, nahiz eta ekitaldiren batean herritar batzuk errekete jantzita atera ziren.
1932ko apirilaren 14an Ondarroako ezkertiarrek herriko Hotel Comercion afaria egin zuten errepublikaren urteurrena ospatzeko. Handik sortu zuten Unión Republicana Ondarresa. Ideologia desberdineko jendea batu zen bertan: EAE-ANV koak, sozialista erradikalak, Indalezio Prieto ren jarraitzaileak, UGT ko sindikalistak, komunistak... Centro Republicano sortu zuten Astilleru auzoan.
1933ko apirilaren 10ean Manuel Azaña Espainiako gobernuburuak eta Indalecio Prieto eta Marcelino Domingo ministroek Ondarroara bisita egin zuten, portu berriaren obren lehen harria ipintzeko. 1933an emakume bat aurkeztu zen lehen aldiz herriko udal hauteskundeetara, Julia Amilibia Bikandi, URON alderdiaren zerrendetan. 30ko hamarkadara arte, Ondarroara kanpoko udatiar ezagunak etortzen ziren (Ricardo Bastida bilbotar arkitektuak, adibidez, txaleta zeukan badian). Badian etxeak egiteko proiektuak ere idatzi ziren. Baina hamarkada horretan badian portu berria egin zuten, eta horrek Ondarroaren etorkizuna arrantzara bideratu zuen nagusiki.
36ko gerra eta frankismoa
Frankistak 1936ko urriaren 4an sartu ziren Ondarroan, eta frontea 8 hilabetez egon zen Ondarroa eta Berriatua artean. Frankismoko lehen urtean depurazioak hasi ziren, udaleko langile abertzale, errepublikar eta ezkertiarrak kaleratzeko. Hurrengo urteetan kaleen izenak aldatu ziren, erregimen frankistaren aldekoak ipiniz: Nueva España, Mola kalea, Franco kalea... Mende hasieran alkate eta zinegotzi tradizionalista izandako Garramiolari ere eskaini zioten kale bat. Urtero, urriaren 4an, Ondarroako ‘liberazio’ eguna ospatzen zuen udalak, eta bizikleta lasterketa ere antolatzen zuen.
50eko hamarkadan Larruskaindik Ondarroara ura ekartzeko obrak egin ziren. Izan ere, aurretiaz, lehorteak egoten ziren udan Zaldu, Munabe eta Aizkibel errekatxoetan, eta herriak ura handik hartzen zuenez, urik gabe geratzen zen udan. Frankismoko azken urteetan azpiegitura garrantzitsu batzuk eraiki ziren herrian: kiroldegia, institutua, kultur etxea...
60eko hamarkadan frankismoaren kontrako mugimenduak indar handia hartu zuen herrian, batez ere ETA ren inguruan. Mugimendu horren bultzatzaile nagusietako bat Andoni Arrizabalaga izan zen. Ondarroako beste ETAko ezagun bat Fran Aldanondo izan zen. Frankismo osteko amnistia legearekin (1977) kartzelatik atera zen azken ETAkoa izan zen. Ondoren Komando Autonomo etan jarraitu zuen. 1979ko urriaren 17an hil zen, Ibarran, guardia zibilekin edukitako enfrentamendu baten ondorioz.
80 eta 90. hamarkadak
80ko hamarkadan gazte asko hil ziren drogaren ondorioz eta, beranduago, HIESaren ondorioz. Garai hartako alkatearen iritziz, droga helburu politikoekin sartu zen herrian: «Drogak hemen egundoko kaltea egin du, eta egiten ari da oraindik. 1977. urtean-edo sartu zen droga herrian, eta ez da kasualitatea... Ondarroa beti herri oso borrokalaria izan da, eta hori herri baten gazteria ahultzeko izan da, azken batean herriaren bizitza hondatzeko. Ez dira kasualitateak».
Harrigarria bada ere, Ondarroa Berriatuko elizateko lur‑eremuan sortu zen, baina, urteak joanda, hazi (13.000 biztanle) eta 1974an Berriatua beretu zuen. Hala ere, 1983ko azaroaren 25ean, Berriatuko bi mila herritarrek haien herria Ondarroatik desanexionatzea lortu zuten.
Ugartemendi
2007ko urtarrilaren 1eko erroldan, auzoak 7 biztanle zituen.
Biringuccita
Biringuccita borato motako minerala da.
Ezaugarriak
Biringuccita borato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Ugartemendi
Udalaren asmoa da 2012an 600 etxebizitza berriko hirigintza-antolakuntza bat gauzatzen hastea Ugartemendi auzoan.
Saint-Barthélemy (Isère)
Biztanleria
2007an Saint-Barthélemy udalerrian erroldatutako biztanleak 932 ziren. Familiak 334 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 125 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 109 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du: