cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ylitornio
Udala
Udal hauteskunde hauen ostean, eratu berria zen udalbatzak Erkki Keski-Nisula aurreko alkatearen ordezkoa izendatu zuen gehiengo osoz, Tapani Melaluoto jauna, alegia. Gobernuak, aldiz, udalbatzaren presidentea eta Udalaren bozeramailea izendatu zuen, Zentroko Alderdiaren kidea den Reeta Laitinen andrea. Hurrengo udal hauteskundeak 2015. urtean ospatuko dira, herrialdeko gainontzeko udalerrietan bezala.
Biztanleria
Europar Batasuneko herrialdeekin eta Finlandiako gainontzeko udalerriekin alderatuta, Enontekiön, 15 urte baino gutxiagoko biztanleriaren ehunekoa oso baxua da, %12,9koa, eta 65 urte baino gehiagokoa aldiz, oso altua, %26,9koa. Erlijioari dagokionez, gehienak sinesgabeak edo luteranoak dira, bereziki laestadianismo mugimendu kontserbadorekoak. Udalerriko hizkuntza ofizial bakarra finlandiera da; izan ere, biztanleria osoaren %99,2aren ama hizkuntza da. Zehazki, Torne ibarrean hitz egiten den finlandieraren aldaera bitxi batean hitz egiten dute herritarrek, meänkieli deritzoten dialektoan. Bigarren mailako hizkuntzak iparraldeko samiek hitz egiten duten ipar samiera eta suediera dira. Udalerri honetako jatorrizko biztanleak samiak dira; hala ere, XVI. mendetik aurrera, finlandiarren (gehienak, savoniarrak eta tavastiarrak) kopuruak izugarri egin zuen gora eta, apurka, samiek finlandiarren ohiturak bereganatu zituzten.
Torne ibarreko gainontzeko udalerriak bezala, Tornio izan ezik, Ylitornio ez da oso jendetsua. Gainera, 4.700 biztanle inguru dituen udalerri honen biztanleria azken hogeita hamar urtetan %42,5 jaitsi da; 1970eko hamarkadan zituen 8.250 biztanletatik, gaur egungo 4.700etara. Izan ere, zerbitzutan eta lehen sektorean oinarritutako udalerria denez, langabezia maila oso altua da eta azken urtetan, ylitonioar askok Rovaniemi edo Torniora jo dute lan bila. Ylitornioar ezagunenak kirolariak dira, Et-Po -72 izotz-hockey taldean hezitako jokalari gazteak batik bat; hala nola, gaur egun Frölunda HC izotz-hockey talde suediarrean jokatzen duen Toni Koivisto ospetsua, eta aurtengo denboraldian Raumako Lukko taldean jokatuko duen Jarkko Kauvosaari jokalaria. Bestalde, Sami Jauhojärvi iraupen eskiatzailea aipatu beharra dago; ylitornioar honek, brontzezko bi domina irabazi zituen Liberecen ospatu zen 2009ko Iraupen Eskiko Munduko Txapelketan, zehazki, 4x10 km-ko lasterketa eta talde esprint probetan. Azkenik, kirolarekin zerikusi gutxi duen Rosa Liksom artista dugu. Iparraldetik iritsitako bere ipuin laburrek arrakasta handia izan dute herrialde guztian.
Tornetarrak
Tornetarrak Torne ibarreko biztanleak dira, bai finlandiarrak, bai suediarrak. Hauek, XVI. eta XVII. mendeetan iparraldera iritsitako finlandiarren ondorengo zuzenak dira, denboraren poderioz ibarrean egokitu zirenak. Moskuko Printzerri Handiaren erasoetatik ihesi eta Suediar Erresumak eskainitako onuren bila zetozen finlandiarrak ziren, batez ere, Karelia, Savonia eta Tavastia antzinako probintzietatik iritsiak. Hauek iristean, samiek iparralderantz jo zuten eta, horregatik, Torne ibar osoko sami bakarrak iparrerago aurki daitezke, Enontekiö udalerrian hain zuzen.
1809. urtean Torne ibarra, eta Övertorneå udalerria bitan zatituak izan ziren; nahiz eta Finlandiako Dukerri Handiak eta Errusiar Inperioak ibar osoa eskatu zuten, Suediako Erresumak ez zuen atzera egin eta bi herrialdeen arteko muga Muonionjoki eta Tornionjoki ibaietan ezarri zen. Gaur egun arte legez jarraitzen duen muga da hori. Modernizazioarekin bat, muga handitu egin zen eta suediar aldeak "suediartze" bat jasan zuen 1850 eta 1950 urte bitartean. Hala ere, gaur egun anaitasun handia dago bi aldeen artean eta egundaino tornetarren kultura eta hizkuntza, finlandieraren dialekto bat den meänkieli mantentzea lortu dute tornetarrek.
Hezkuntza eta Osasuna
Lehen Hezkuntzako bost eskola daude guztira udalerrian; Ainiovaaran, Kaulirantan, Mellakoskin, Raanujärvin eta Ylitornioko Nuotioranta auzoan. Bigarren Hezkuntzako instutua aldiz, Ylitornio herrian baino ez dago, Ylitornion Lukio izenekoa.
Armarria
Armarria 1953. urtean sortu zuen Jaakko Hänninen artistak, eta bere helburua, bertan agertzen diren irudiekin, udalerriko natura eta kultura adieraztea izan zen; urte bereko irailaren 28an udalbatzak Ylitornioko ikur ofizialtzat hartu zuen (Barne Ministerioak hurrengo urteko apirilaren 5ean onartu zuen). Zilarrezko atzealdearen gainean, gorri kolorekoak diren eguzkia eta hiru tontor daude. Irudiek Pierre Louis Maupertuis astronomo, matematikari eta filosofo frantsesaren ikerkuntza bidaia adierazten dute; izan ere, Lurraren neurri zehatza mugatzeko, zientzialariak Ylitorniora bidaia egin zuen 1736-1737 urte bitartean. Horrela, bere eginkizuna burutzeko, Maupertuis udalerriko Aavasaksa muinora igo zen eta, hain zuzen ere, hiru tontorrek Aavasaksa muinoko hiru gailurrak irudikatzen dituzte. Bestetik, eguzki gorria gauerdiko eguzkiaren irudia da, eta honek, era berean, udalerriaren kokalekua azaltzen du, Zirkulu Polar Artiko paraleloaren gainean.
Museoak eta Ondasun nabarmenak
Denen artean, hauek dira udalerriko eraikin eta oroitarri ezagunenak:
Kirola
Izotz-hockey talde ospetsu bat dauka udalerriak, Finlandiako laugarren mailan jokatzen duen Et-Po -72. Taldeak, Portimojärvi aintzirari zor dio izena eta 1972. urtean sortu zen. Seiehun bat pertsonentzako eserlekua duen Plussa-areena izotz-zelaian jokatzen ditu partiduak eta hauek, udalerriko ikuskizun jendetsuenak izan ohi dira. Taldean hazi eta hezi diren jokalari ospetsuenak, Konstantin Astrakhantsev errusiarra eta, Raumako Lukkon eta Frölundan jokatzen duten Jarkko Kauvosaari eta Toni Koivisto ylitornioarrak dira.
Ospakizun bereziak
Udako solstizio gauean, San Joan egunean, Finlandian oso ospetsua den festa bat antolatzen da Aavasaksan. Izan ere, Aavasaksa muinoaren gailurretik ekainaren 24ean baino ezin daiteke ikusi eta bertan, udalak eta Torne ibarreko erakunde turistikoak, ekitaldi eta kontzertuak antolatzen dituzte. Herrialdean egun honetan pizten dituzten su handienetako bat ere muino honetan egon ohi da.
Ekonomia
Ylitornioko egitura ekonomikoaren arabera, biztanleria langilearen %73ak zerbitzuetan egiten du lan; bai zerbitzu publikoetan, bai baso-zaintzan, bai turismoan. Gainontzekoak, nekazaritzan, Tornioko industrialdean, (egoera klimatikoak baldintzatuta) eta elur-orein zaintzan egiten du lan gehienbat. Torne ibarrean industria ia garatu gabe dagoenez, Tornion izan ezik, langabetuen kopurua ia Finlandiako udalerri guztietako altuena da, baina herriko landa-bizimodua dela-eta, datu hauek ez dira larriak.
70eko hamarkadaz geroztik, eta batez ere 90eko hamarkadan, urtez urte biztanleria jaisten doa Finlandiako ekonomia krisialdiaren ondorioz batik bat. Lehen esan bezala industria hitza ezezaguna da bertan eta krisialdiak gogor astindu zuen lehen sektoreko udalerria; ondorioz, herritar askok lan bila kanpora jo behar izan zuen -batez ere, Tornio eta Rovaniemi hirietara-. Hala ere, gaur egun Finlandiako ekonomia gailurrean dagoenez, biztanleek euren landa-munduan dihardute inongo arazorik gabe. Azkenik, aipatzekoa da azken urteotan basogintza industriak ere garrantzia hartu duela udalerriko diru-sarreretan.
Dena den, zerbitzuak eta turismoa dira lanpostu gehien dituzten jarduerak. Hain zuzen, Torne ibarreko Övertorneå, Pajala eta Pello udalerriekin batera sortutako turismo eskaintzak behintzat, langabeziaren ehunekoa jaistea lortu du. Pierre Louis Maupertuis ikerlariaren ibilbideak, Zirkulu Polar Artikoak, Tornionjoki ibaiaren inguruko jarduerek, eta batez ere, Aavasaksa muino-turistikoak bisitari asko erakartzen dituzte; batik bat, naturazale eta arrantzaleak.
Karrikiri elkartea
Karrikiri elkartea edo Karrikiri Euskaldunon Topagunea euskara elkarte bat da, Iruñean sortua 1997an.
1995. urtean hasi zen euskaltzale talde bat biltzen Iruñean, euskara elkarte bat sortzeko asmoz, eta 2 urteren buruan ireki zuten elkartea.
Helburuak
Bere helburu nagusiak dira Iruñean euskal kulturaren eta euskararen erabilera bizitzaren eguneroko alderdi guztietan bultzatzea, indartzea eta sustatzea da, hots, Iruñeko komunitate euskaldun trinkotua, egituratua eta orekatua, euskaldun guztiendako ateak zabalik dituena, erdiesteko bidean.
Honako xedeak ditu Karrikiri elkarteak:
Baker ibaia
Baker ibaia Bertrand aintziran sortzen den ur-ibilgu naturala da, eta Carlos Ibáñez del Campo jeneralaren Aysén eskualdean hegoaldera doan norabide orokorrean Ozeano Barean isurtzen den arte.
Bere arroak 20.436 km² ditu, eta Txilek eta Argentinak partekatzen dute, berau osatzen duten ur-sistemen heterogeneotasun, berezitasun, ingurumen-kalitate, gizarte- eta lurralde-garrantziagatik aparteko lurraldea osatuz.
Ibilbidea
Bertrand lakuaren hegoaldeko muturrean sortzen da, General Carrera aintziraren hego-mendebaldean. Guztira 370 km-ko luzera du: General Carrera aintziratik (Hego Amerikako bigarren handiena) bokaleraino 175 km baino ez ditu neurtzen. Hala ere, datorren puntutik urrunenetik neurtzen bada, hau da, Argentinako Fénix Chico ibaitik, Buenos Aires aintziraren ibaiadarra, bere luzera 370 km-koa da.
Bere ibaiadarren artean, Nef, Chacabuco, Cochrane, Del Salto, Colonia, Los Ñadis, Ventisquero eta Vargas ibaiak nabarmentzen dira. Murta, Ibáñez eta Avellano ibaiak ere Baker-era isurtzen dira, General Carrera aintziraren bidez lotuta.
Bajo Pisaguako bokalean bi beso nagusi dituen delta bat osatzen du, eta horietatik iparraldea bakarrik nabigagarria da.
Bishnupur barrutia
Bishnupur barrutia Indiako barruti bat da, Manipur estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Land of the Pharaohs
Land of the Pharaohs (euskaraz Faraoien Lurraldea) 1955eko Howard Hawks estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoiztutako historia filma bat da. Jack Hawkins, Joan Collins eta James Robertson Justice aktoreek antzeztu zuten. Antzinako Egipton girotua dago eta Erromako Titanus estudioan filmatu zen, Keops faraoiaren agintaldia eta Gizako Piramide Handiaren eraikuntza kontatzen da.
Hollywoodeko Urrezko Aroan filmatutako superekoizpena izanik, estraz lepo betetako eszenak ditu, Warner Bros. ekoiztetxeko prentsa bulegoaren arabera, eszena jakin batean kamera aurrean 9.787 estra batzera ere iritsi zirelarik. Garai hartan filmatutako Quo vadis? (1951), The Robe (1953, "Tunika Sakratua"), The Ten Commandments (1956, "Hamar Manamentuak"), Ben-Hur (1959) eta The Fall of the Roman Empire (1964, "Erromatar Inperioaeren Gainbehera") filmeekin batera Antzinaroan girotutako epika superekoizpen ospetsuenetakoa da. Joan Collins aktorea bere edertasun osoan agertzen da.
Argumentua
Antzinako Egipto. Keops faraoiak (Jack Hawkins) hil ondoren bere gorpuak atseden hartuko duen Piramide Handiaren eraikitzea agindu du. Bere asmoa ordurarte edonon egin den edozein eraikin gaindituko duen piramidea eraikitzea da, baina inguruko harrobien emaria amaitu denez piramidearen eraikuntza lanak eten egin dira. Erakiuntza lanak berrekiteko asmoz, Keopsek Txipreri tributuak kobratzea erabakiko du, bertan Nellifer printzesa (Joan Collins) eder bezain handigura bizi da, azkenean Keops eta Nefiller ezkondu egingo direlarik.
San Roke kantoia (Gasteiz)
Kokapena
Diputazio kalean hasten da eta Hedegile kaleraino iristen da. Errementari eta Zapatari kaleak zeharkatzen ditu. 110 metroko luzera du. Gainontzeko kantoiekin alderatuta oso laua da.
Hinduismo
Hinduismoa erlijio ohitura bat da, munduko zaharrenetarikoa da, India azpi-kontinentean sortu zena. Sinesleen artean, Sanātana Dharma (सनातन धर्म) izena hartzen du, hau da, "Betiereko bidea" edo "Betiereko legea".
San Roke kantoia (Gasteiz)
Egitura
Gasteizko kalerik estuena da. Zabalera 2 eta 3 metro artekoa da.
Historia
Henrike Knörr eta Elena Martínez de Madina Salazarrek idatzitako “Toponimia de Vitoria I – Gasteizko toponimia I ” (Euskaltzaindia, 2009) liburuaren arabera, 1887ko urriaren 12an eman zitzaion ofizialki egun duen izena kantoiari, lehen aipamena 1681 urtekoari den arren.
Hinduismo
Fededunen kopuruaren arabera hirugarrena da, 1.000 milioi jarraitzaile baititu, kristautasuna (2.000 miloi inguru) eta islamaren atzetik (1.000 miloi baino gehiago). Fededun gehienak Indian bizi dira (900 miloi inguru), baina beste herrialdeetan ere badira hinduistak, hala nola, Bangladesh, Sri Lanka, Pakistan, Indonesia, Malaysia, Singapur, Maurizio, Fiji, Surinam, Guyana, Trinidad eta Tobago, Erresuma Batua eta Kanadan.
Beste erlijio nagusiekin alderatuz, hinduismoak ez du sortzaile bakar ezagunik, ezta hierarkia klerikalik ere. Mendeetan zehar idatzi zuten erlijiozko liburu ugaritik hartzen dituzte hinduistek beraien espiritualezko gida eta erlijiozko ohiturak, garrantzitsuenak antzinako Vedak izanik.
Sortzaile ezagunik ez izatez gain, hinduismorik ez eliza-erakunde zentralizaturik, ez erlijio-hierarkia bakar eta antolaturik, ez dogmarik, ez liburu sakraturik (Biblia eta Korana Kristautasun erako eta Islam erako duten antzera), ez teologia ofizialik, ez kultu adosturik, baizik eta bizitzeko estiloa, filosofia edo praktika. Definizio soziologiko batetik, hinduismoa eta hinduak dira indiar talde sozial baten barruan jaiotzen direnak, kasta bat, purutasunari eta ezkontzari buruzko arauen arabera jokatzen dutenak, eta derrigorrezko errituak jainkozinotasun hinduetako askori begira egiten dituztenak. Hinduismoa ez da erlijio proselitista, teknikoki inor ezin da hinduismora bihurtu, hinduista izateak esan nahi baitu onartutako kasta batean jaioa.
Jatorria
Hinduismoa, ez du jainkoaren inspirazioak bultzatutako pertsonaia historiko konkretu batek sortu. Herri gurtzeak eta sinesmenak izan zituen sorburu eta horietako askok testu hinduetan dute jatorria, hau da, Vedetan. Kultura desberdin hauek elkartu eta eboluzioaren ondorioz Hinduismoa sortu zen.
K. a. 3000 eta 1500 bitartean, Ganges ibaiaren ertzean bizi ziren herriek emankortasunaren zenbait sinbolo gurtzen zituzten: jainkosa ama, zezena eta zuhaitz sakratuak. Ondoren, iparraldetik heldu ziren herriek sinesmen horiek zabaldu, kontrolatu eta azaldu ezin zitezkeen indar naturalak ere barneratu zituzten. Orduz geroztik, sua, euria, ilargia eta eguzkia jainkotu zituzten besteak beste. Erlijio honen jarraitzaileek inguruan duten guztia gurtzen dute: ibaiak, zuhaitzak, mendiak, animaliak... beraz, jainkoen irudi asko sortzen dituzte. Hauek arima unibertsalaren aurpegiak dira.
Hinduismoak, sinesmen asko ditu, baina ikus daiteken unibertsoaren atzean, non sortze zikloak eta suntsitze zikloak dauden, beste existentzia bat dagoela (betikoa eta aldaezina) sinesten dute batez ere.
Vedak
Erlijioaren ideiak eta oinarriak "Veda" liburuetan biltzen dira. Hauek Katolikoen Biblia deritzogunaren funtzio bera betetzen dutelarik. Vedak, Hinduismoaren sortzaileak, lau liburu dira:
Liburu hauek K. a. 1400 ingurukoak dira. Berauetan, jainkoek beraien hautatuei kontaturiko sekretuak gordetzen dira. Hauek, himnoz eta kantuz osatzen dira.
Liburu hauetaz gain, geroago beste bi idazlan erantsi ziren: Mahabarata eta Ramayana.
Jainkoak
Hinduismoaren ezaugarrietako bat bere jainkoen ugaritasuna da. 33.000 jainko dituela esaten da, guztiak jainkosa eta jainko batez osatuta daude, hau da, binaka azaltzen dira, zeren eta hinduismoaren arabera, jainkotasuna guztiz ona izateko, alde femeninoa eta alderdi maskulinoa izan beharra dago. Hauexek dira jainkoetako batzuk:
Gurtza
Hinduisten ustez jainko bat estatua batean sar daiteke, bere gurtza baimentzeko (bainuak, janari eskaintzak, ...) Gauza batzuk denek errespetatzen dituzte, adibidez apaizak eta behiak gurtzea, behi okela ez jatea eta maila bereko pertsona batekin bakarrik ezkontzea. Hauetaz kanpo ez dago beste “lege”-rik otoitzak eta errituak noiz egin behar diren esaten duenik eta ez dago hierarkia eklesiastiko bat.
Erromesaldiak eta festak
Urte hindu guztia festen eta erromesaldien inguruan antolatzen da. festarik ospetsuenetarikoa Divalirena da. festa honetan Rama bere erreinura itzuli dela ospatzen dute. Argiaren festa esaten zaio eta etxeak olio lanparaz apaintzen dituzte. Hau Urteberri egunean ospatzen dute. Badira beste zenbait festa ere, Indiaren hegoaldean adibidez Shivaren ezteiak ospatzen dituzte.
Ezkontza
Veda liburuetan azaltzen den bezala egiten dituzte zeremoniak, apaiza batek aurrera eramanda. Ezkontza berez erritu oso luze bat da (egun oso bat iraun dezake), baina moldatua izan da eta orain, ordu eta erdi irauten du. Erritua, sinboloz beteta dago bikoteari ezkontza bizitzarako esperientzia eta lezioak emateko. Mantrak ere kantatzen dira ezkontzaren bedeinkazioa inbokatzeko. Ezkontza hindua oso aberats eta konplexua da baina ez da zertan tenplu batean egin behar. Andregaia gorriz janzten da, urre koloredun bordatuekin eta bitxiekin apaindua. Berak itxoiten dio senargaiari eta hau iristean lore koroak trukatzen dituzte. Bedeinkazio batzuk esan eta kuttunak trukatzen dituzte esku muturrean lotzen dituztenak. Berauen familien leinuari buruz hitz egiten da eta ondoren andregaiaren aitak alaba eskaintzen du. Senargaiak neskaren lepoan koilare bat jarriz ematen du baiezkoa, honek zoriontasuna eta fideltasuna adierazten du. Kantak, mantrak eta eskaintzak egiten dira su erritualaren aurrean. Ondoren, lazo batekin lotuta, zazpi bira ematen dituzte suaren inguruan. Oztopoak bien artean gaindituko dituztelaren zina da hau. Gero senargaiak andregaiaren ilea hauts gorri batez koloreztatzen du emakume ezkondua dela adierazteko. Apaizak bedeinkapena eman ondoren, bikoteari arroza botatzen diote. Garai bateko ezkontza hitzartua zen, gaur egun ordea, ezkontza aurreko erlazioak, maitasunezkoak, homosexualena eta bisexualena onartuta dago. Dotrina hinduistan ezkontzatik kanpoko sexua debekatuta dago Moksha-ra iritsi nahi bada. Kasta berdinekoekin ezkontzen dira eta haien mahia umea mutila izatea da. Hauek beste kultura bateko pertsonekin ezkondu daitezke.
Ganges ibaia
Ganges ibaia jainkosa baten itxurarekin irudikatuta dago hau da, Maa Ganga (Ganga ama) Ibaian sartzen diren bakoitzean bekatu bat garbitzen dutela pentsatzen dute beraz, egindako bekatuak ibaiko urez garbitzen dituzte eta bertan botatzen dituzte hildakoen errautsak, berraragiztatze zikloa saihesteko.
Hinduistak askotan joaten dira erromesaldian Ganges ibaira bainatzeko eta meditatzeko.
Otoitza
Om (ॐ) hinduismoaren erlijiozko ikurrik garrantzitsuena eta “Espiritu Kosmikoaren” irudikapena da. Hinduistentzat OM hitza sakratua da. Mantretan eta otoitz guztietan erabiltzen bai dute aurrizki eta atzizki bezala.
Mezu sinboliko sakona da: unibertsoaren jainkoaren jatorrizko dardaratzat hartzen dute, existentzia osoa irudikatzen duena, natura osoa “Azkeneko Egia” batean inguratuz.
Heriotza
Hildakoa lorez, lurrinez eta egurrez estaltzen dute eta ondoren sua ematen die. Errituak hamar egun ere iraun ditzake, hau, hildakoaren aberastasunaren araberakoa da. Heriotzaren ondoren beste bizitza bat dagoela pentsatzen dute eta beraien ustez, pertsonak bizitzan zehar izango duten zoriontasuna eta zorigaitza aurreko bizitzetan izandako jokaera egokiaren edo okerraren ondorioa da. Beraz, gure oraingo bizitzan egiten ditugun gauzak ondorengo bizitzaren nolakotasuna baldintzatzen dute. Gure bizitzan egindako merituen arabera animalia edo gizaki bezala jaioko gara hurrengo bizitzan. Hil ondoren berriz jaioko garela diote, perfekzio gorena lortzen dugun arte. Hinduismoak pertsonek perfekzio hori lor dezaten, yoga izeneko jarduerak sortu zituen eta hauek gorputza eta espiritua lantzeko aukera ematen dute.
Gizartea
Hinduismoak, gizartea talde desberdinetan banatzen du:
Sexualitatea
Tenpluetan sexualitatea modu irekian erakusten da eta baita imajinazio sexuala ere.Baina, sexuaren autokontrola oinarrizkoa dela pentsatzen dute ongizaterako eta karmaren eginkizunerako. Lege hinduek, hinduista tradizionalak, heterosexualez kanpo dauden harreman sexualak debekatzen ditu. Gaur egun hori pribatua kontsideratzen da, ondorioz,hinduista gehienek ez dute libreki adierazten sentitzen dutena atxikipen publikoa gaizki ikusia baitago. Vatsayanaren Kama Sutra, sexu-jarreren gidaliburutzat hartzen da, baina, ohitura sexualei buruzko beste ikuspegi bat, sexu morala eta idatzi zen garaiko arau sozialak eskaintzen ditu.
Hinduismoa eta India
Indar antikolonialistak 20. mendean antolatzen hasi zirenean, Indiako Kongresu Nazioanala, Nehru eta Gandhiren mugimendua, erlijioz gaindiko taldea zen, India batu multikonfesionala aldarrikatzen zuena, baina Baina Kongresu Nazionaletik bereiz 1930eko hamarkadan Liga Musulmana sortu zen, musulmanek ordezkaritza politiko aski ez zutelakoan. 1930eko abenduaren 29an, Allama Iqbalek Indiako musulmanentzako estatu autonomiaduna aldarrikatu zuen. Muhammad Ali Jinnahek Bi Nazioen Teoria plazaratuta, Liga Musulmanak 1940an Lahoreko Ebazpena hartu zuen. Horren bidez, Pakistan estatu izen-berri asmatuarekin herrialde bereizia sortzeko asmoa sortu zen, eta hala zatitu ziren domeinu britainiarrak 1947ko abuztuaren 14an Palkistan musulmana sortuz Indiako ekialdean eta mendebaldean zeuden bi zatietan. Horrek istiluak ekarri zituen eskualde guztietan, eta milioika musulman Pakistanera mugitu ziren, milioika hindu eta sikhak Indiara migratu ziren bezala.
Indiako Konstituzioak nazioa estatu-erlijiorik gabeko estatu laiko gisa izendatu badu ere, behin baino gehiagotan argudiatu izan da Indiako estatuak hinduismoa Konstituzioan, legeetan eta kulturetan babestutako erlijio gisa lehenesten duela. Indiako konstituzioaren jatorrizko kopiak Rama, Sita eta Lakshmanaren ilustrazioa du III. zatian.
Eskuin hegaleko erakunde hindu gehienek, hala nola RSS, Shiv Sena (izen honek Shivaren Armada esan nahi du), Bajrang Dal, Vishwa Hindu Parishad, India "nazio hindu" izendatzea eskatu ohi dute, eta izatez, aldalketak Konstiuzioan espreski sartu nahi izan ez dituen arren, BJP alderdi hinduista da Indiako indar politiko nagusia 21. mendean.
Juan Antonio Fernández Pascual
Juan Antonio Fernández Pascual (izengoitia: El Librero Viejo ; Tutera, 1752ko martxoaren 29a - 1814ko ekainaren 23a) nafar historialari, arkeologo eta artxibo zaindaria izan zen.
15 urte besterik ez zuela, jesuitek herritik alde egitean utzi zituzten dokumentuak ordenatzen hasi zen. Handik hiru urtera Arte de Leer Instrumentos Antiguos liburua eman zuen argitara, eta 1771. urtean, Memorias y Antigüedades de la ciudad de Tudela. Ondoren Tuterako elizbarrutiko artxibo-zaindari izendatu zuen apezpikuak. 1789. urtean, Cuencara jo zuen Santiagoko Ordenaren artxibo nagusia ordenatzera. Bete zituen zerbitzuen sari gisa Karlos IV.a erregeak aipaturiko ordenako artxibo zaindari nagusi izendatu zuen. Zaragozako San Joan Jerusalemgoaren ordenaren artxiboa antolatu zuen azkenik.
Fassfern
, 'An Fasadh Feàrna', Eskoziako Highland eskualdean dagoen herrixka bat da, Lochaber barrutian. Loch Eil aintziraren iparraldeko ertzean dago.
Google Chrome
Google Chrome Googlek garatutako kode irekiko doako web nabigatzailea da. Kode irekiko osagaiekin konpilatuta dago, daukan aplikazioen garapenen egitura (Framework) bezala. Merkatu-kuota oso handia dauka eta doan deskargatzeko aukera dago zerbitzu-baldintza zehatzen pean. Jarritako izena, erabilitako erabiltzailearen interfaze grafikoaren markotik dator.
Google Chromeren atzean dagoen software libre proiektuak Chromium izena du eta BSD eta Creative Commons Aitorpena lizentzien menpe dago. Proiektu honen helburu nagusia abiadura, egonkortasun eta segurtasun handiagoa daukan nabigatzailea ateratzea da. Izatez, Chromium nabigatzailean oinarritzen da Google Chrome eta oro har ezaugarri berdinak ditu, logotipoa eta Googleren euskarri komertziala kenduta.
2008ko irailaren 2an, Google Chromeren lehen beta bertsioa atera zen. 12 egun pasa ondoren, bertsio ofiziala atera zuten eta arrakasta handiarekin onartua izan zen merkatuan. Mac OS X eta Linuxerako bertsioak beta moduan eskuragarri daude. Oraingoz 43 hizkuntzatan dago, baina ez euskaraz.
Chromebookak abiarazteko eta Internetarekin konektatzeko erabiltzen den web nabigatzailea da.
Merkaturatze publikoa
Egun berdinean, CNETen gaizki-ulertze baten ondorioz, bere artikuluen batean jarri zuen Chrometik transferitutako informazio guztia Googleri lizentzia ematen ziola. Eraso hauen aurka, Google atera zen esanez, beste produktu batzuen termino orokorretatik ateratako informazioa zela eta ez zuela zerikusirik Chromerekin.
Chromeren lehenengo bertsioak Acid1 eta Acid2 probak pasa zituen nota altuarekin. Lortutako kalifikazioa Mozilla Firefox, Internet Explorer eta Safarirena baino altuagoa izan zen.
Diseinuaren ezaugarriak
Nabigatzaile berriaren sorreraren helburu nagusia, segurantza, abiadura eta egonkortasun gehiago bermatzea zen. Erabiltzailearen interfazean aldaketa garrantzitsuak ere eman ziren.
Interfazea
Erabiltzailearen interfazeak atzera, aurrera, orria birkargatu eta bertan behera uzteko aukerak ematen ditu. Aukerak Safari nabigatzailearen antzerakoak dira eta hauen kokapenak Internet Explorer ekar dezake gogora. Leihoaren diseinua Windows Vistan dago oinarrituta. Nabigatzailea abiaraztean bistaratzen den orri nagusian, gehien bisitatutako 9 webguneak daude, klik bakarrarekin atzitzeko moduan. Helbideak idazteko barrak Google bilatzailearen eginkizuna du.
Aukera ezkutuak
Googleko nabegatzaile berriak, eginkizun eta informazio ezkutuak ditu. Adibidez, hainbat komando idatz daitezke helbide-barran, emaitza ezberdinak lortuz.
Polemika
Google Chrome nabigatzaileak erabiltzaileen datu pribatuen bilketa eta bilduma egiten duela, cookiekin bihurrikeriak egiten dituela etab. salatu izan da.
Lehenetsita dakartza, legeak baimentzen dion neurrian, egiten den erabilpenari buruzko informazioa jasotzeko trikimailuak. Ustez Alphabet-Google enpresaren Big Data elikatzeko.
Publizitatea saihesten duten gehigarriei mugak jartzen dizkiela iradoki da.
Jorrios
Jorrios Bizkaiko mendia da, Turtzioz eta Karrantza artean kokatua dagoena. 837 metro ditu eta ingurune karstiko garrantzitsua da.
Dawn of the Dead (2004ko filma)
Dawn of the Dead (euskaraz Hildakoen Egunsentia), 2004ko Zack Snyder estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko eta ekintza film bat da. George Romerok zuzendutako 1978ko izenburu berdineko filmaren berregokitzapena da. David Emge, Ken Foree, Scott Reiniger eta Gaylen Ross aktoreek antzeztu zuten.
Waichiro Omura
Waichiro Omura (japonieraz: 大村 和市郎, 1933ko urtarrilaren 1a - ?) Japoniako futbolaria da.
Dawn of the Dead (2004ko filma)
Argumentua
2004, azalpenik gabeko izurrite batek ia gizaki guztiak hil edo haien haragi eta odolez elikatzen diren zonbi bilakatu ditu. Bitartean, AEBetako Wisconsin estatuan, bizirautea lortu duen mota ezberdineko pertsona talde bat merkatalgune batean babestuko da, bertan zonbi oldeei aurre egiteaz gain beren artean elkarbizitzen ikasi beharko dute.
Macropharyngodon choati
Macropharyngodon choati Macropharyngodon generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Quebrantahuesos
Quebrantahuesos (gaztelaniazko hitza, euskaraz «ugatza» esan nahi duena) Aragoin jokatzen den egun bakarreko txirrindularitza amateurreko lasterketa bat da, mota horretako lasterketen artean munduko garrantzitsuenetakoa. Sabiñanigo udalerriko Peña Ciclista Edelweiss elkarteak antolatzen du, urtean behin, eta 8.000 bat txirrindulari amateurrek parte hartu ohi dute.
Lasterketa Sabiñanigo udalerrian hasi eta Espainia aldeko Somport (1632 m) eta Portalet (1794 m) mendateak iragaten ditu, aldiz, Frantzia aldeko Maria Blanca (1035 m) mendatea ere igarotzen du. Ibilbideak honako udalerri hauek iragaten ditu: Pardinilla, Guasa, Castiello de Jaca, Villanúa, Canfranc, Candanchú, Urdos, Bedous, Sarrance, Escot, Bilhères, Bielle, Gère-Bélesten, Laruns, Aigas Caudas, Artosta, Formigal, Escarrilla, El Pueyo de Jaca, Hoz de Tena, Biescas eta Senegüé.
Adams (Nebraska)
Adams Nebraskako herri bat da. Gage konderrian kokatua dago. 2010ean 573 biztanle zituen, 1.51 kilometro koadrotan banatuta.
Palazzo del Capitano del Popolo
Palazzo del Capitano del Popolo (italieraz, "Herriaren Kapitainaren Jauregia") terminoak Erdi Aroko edo Pizkundeko Italiako hainbat hiritako agintaritza zibileko jauregiak izendatzen ditu. Adibidez, hauek:
Fersit
, 'Fearsaid Mhòr', Eskoziako Highland eskualdean dagoen herrixka bat da, Lochaber barrutian.
Kenzo Ohashi
Kenzo Ohashi (japonieraz: 大橋 謙三, 1934ko apirilaren 21a - 2015eko abenduaren 21a) Japoniako futbolaria izan zen.
Pietra Marazzi
Pietra Marazzi Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pietra Marazzik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arrisku (ziurgabetasuna)
Arriskua desiragarria ez den gertaera bat izateko posibilitatea da. Terminoa maila eta arlo zenbaitetan aplikatzen da: ekonomian, adibidez, arriskua erabaki batek emaitza ezberdinak ekartzen ditueneko egoera da eta gertaeren aldakortasunarekin lotzen da; segurtasun arloan, berriz, arriskua edo perila pertsona eta ondasunei kalteak ekar diezaizkiekeen egoera da. Ziurgabetasunarekin estu loturik dagoen kontzeptua da: arriskua ondorio ez desiragarriak nahiz kaltegarriak ekar ditzakeen ziurgabetasuna da, ondorio horien emaitzak euren probabilitateekin batera azalduz zehazten dena.
Arriskuaren aurrean pertsonek nola jokatzen duten, modu deskribatzaile batez alegia, eta nola jokatu beharko luketen, modu normatibo batez alegia, erabaki-teorian aztertzen da. Teoria horretan, irizpide anitz proposatzen da arrisku-egoeretan erabakitzeko: emaitzen aniztasunaren aurrean itxaropen matematikoa baliatuz edo giza portaerara hurbiltzeko ahaleginetan, utilitate-funtzioak baliatuz, besteak beste.
Imphal West barrutia
Imphal West barrutia Indiako barruti bat da, Manipur estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Pteropus lombocensis
Pteropus lombocensis Pteropus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Pteropodidae familian sailkatuta dago.
Celestus adercus
Celestus adercus Celestus generoko animalia da. Narrastien barruko Anguidae familian sailkatuta dago.
Hughesita
'''Hughesita]] =
mineral bat da.
Ezaugarriak
Hughesita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 da.
Ehule (lanbidea)
Ehuleak artisauak dira, ehunak egiteko hainbat hari ehuntzen dituztenak.
Palazzo del Capitano del Popolo (Perugia)
Palazzo del Capitano del Popolo edo Palazzo del Bargello delakoa, jauregi bat da, Perugiako Piazza Matteotti delakoan kokatua, Perugia barrutiko Bulego Judizialen egoitza dena 21. mendean.
Yoshinori Shigematsu
Yoshinori Shigematsu (重松 良典) Japoniako futbolaria izan zen.
Palazzo del Capitano del Popolo (Perugia)
Historia
Eraikinaren eraikuntza 1472-1481 urteetakoa da eta Gasparino di Antonio eta Leone di Matteo jatorri lonbardiarreko bi arkitektoek egin zuten. Jatorrizko bertsioan, eraikinak goian almenak zituen, hiriko Palazzo dei Priori beste jauregiaren antzekoak.
1741eko lurrikararen ondorioz eraikina oso kaltetua izan zen, almenak behin betiko eraitsi ziren eta Luigi Vanvitellik berregituratu eta sendotu zuen eraikina.
20. mende hasieratik Justizia administraziorako erabiltzen da.
NGC 360
NGC 360 galaxia espiral bat da, Tucana konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Kentropyx striata
Kentropyx striata Kentropyx generoko animalia da. Narrastien barruko Teiidae familian sailkatuta dago.
Gairlochy
, 'Geàrr Lòchaidh', Eskoziako Highland eskualdean dagoen herrixka bat da, Lochaber barrutian. Loch Lochy aintziraren hegoaldeko ertzean dago eta 100 biztanle inguru ditu.
Bujurquina mariae
Bujurquina mariae Bujurquina generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Ri-Bhoi barrutia
Ri-Bhoi barrutia Indiako barruti bat da, Meghalaya estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Piovera
Piovera Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pioverak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ainsworth (Nebraska)
Ainsworth Nebraskako hiri bat da. Brown konderrian kokatua dago. 2010ean 1,728 biztanle zituen, 2.59 kilometro koadrotan banatuta.
Imphal East barrutia
Imphal East barrutia Indiako barruti bat da, Manipur estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Hron
Hron (Hron, Gran, Garam, Granus) Eslovakiako bigarren ibairik luzena da. Tatra Behereetan du iturburua eta, herrialdearen erdialde eta hegoaldea zeharkaturik, Danubiora isurtzen da Štúrovotik gertu. 298 kilometro luze da, eta 5.453 kilometro koadroko arroa drainatzen du.
Pomaro Monferrato
Pomaro Monferrato Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pomaro Monferratok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Huizingita-(Al)
mineral bat da.
Ezaugarriak
Huizingita-(Al) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Macropharyngodon cyanoguttatus
Macropharyngodon cyanoguttatus Macropharyngodon generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Heidelbergo Unibertsitatea
Heidelbergo Unibertsitatea, ofizialki Heidelbergo Ruprecht Karl Unibertsitatea, Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg eta Universitas Ruperto Carola Heidelbergensis) Alemaniako Baden-Württemberg estatuko Heidelberg hirian dagoen unibertsitate publiko bat da.
1386an Urbano VI.a Aita Santuaren aginduz sortu zen, ondorioz Alemaniako unibertsitate zaharrena da.
Bujurquina megalospilus
Bujurquina megalospilus Bujurquina generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Celestus carraui
Celestus carraui Celestus generoko animalia da. Narrastien barruko Anguidae familian sailkatuta dago.
NGC 363
NGC 363 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Macropharyngodon geoffroy
Macropharyngodon geoffroy Macropharyngodon generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Intolerance
Intolerance filma David Wark Griffith zinemagilearen lana da, 1916. urtean egina. Zinemaren historian berebiziko garrantzia izan du.
Argumentua
Emakume batek sehaskan dagoen umea kulunkatzen duen artean, historiaren berrikuspen oso bat egiten du Griffithek. Justizia falta nabaria den lau egoera hartzen ditu:
Gyoji Matsumoto
Gyoji Matsumoto (japonieraz: 松本 暁司, Saitama, 1934ko abuztuaren 13a - ibidem, 2019ko irailaren 2a) Japoniako futbolaria izan zen.
El Universal (Mexiko)
El Universal 1916an sortutako egunkari mexikarra da. Mexikon gehien saltzen den egunkarietako bat hain zuzen ere. Informazio orokorreko egunkaria da. “El Gran Diario de México” bezala izendatzen dute egunkari hau bertan.
Pikornabirus
Pikornabirusak Picornaviridae familian sailkatzen diren birusak dira, gizakia zein animaliak infektatzen dituztenak. Familia honetan 6 genero daude gaur egun (2009an): enterobirusak, errinobirusak, hepatobirusak, parekobirusak, kardiobirusak eta aftobirusak.
El Universal (Mexiko)
Historia
1916ko urriaren 1ean sortu zen El Universal, Felix Fulgencio Palavicini ingeniariaren ekimenez. Egunkari berriaren helburua Mexikoko Iraultzan sortutako postulatuei hitza ematea izan zen, Kongresu Konstituziogilea hastear zegoenean. “Madero eta Motolinía” kalean, hiriburuaren erdigunean, egunkariaren lehen idazketa eta tailerrak kokatu ziren, Goss errotatiba batekin. Makina honetan inprimatu zen Mexikoko Estatu Batuetako lehen Konstituzio Politikoa 1917an.
Pikornabirus
Haien izenak ("piko") txikiak direla adierazten du, birus hauek 25-30 bitarteko diametroa (nm-tan) baitute.
El Universal (Mexiko)
Historia
Egunkariak Karta Magnaren postulatuak defendatu zituen eta herrialdearen berreraikuntza ekonomiko, sozial eta juridikoa indartzea proposatu zuen, autoritate zibilaren berreraikitzean; berme konstituzionalekiko atxikimenduan, adierazpen-askatasunean eta emakumearen berdintasun juridikoan oinarritutako ideario bat aplikatuz.
Pikornabirus
Material genetikoari dagokionez pikornabirusek harizpi bakarreko RNA dute (polaritate positibokoa), kapside ikosaedriko batez babestua. Kapside honek protomero izeneko azpiunitatez osatuta dago (60 protomerok osatzen dute), eta kanpotik ez du bilgarririk (birusak "biluziak" baitira).
Pikornabirusek animalia-birusen talde garrantzitsuenetariko bat osatzen dute. Bertan giza-patogeno asko daude: errinobirusak, esaterako, hotzeri edo katarro arruntaren eragileak dira; enterobirusak, aldiz, digestio-aparatuko gaitzak sorrarazten dituzte (tartean, poliomelitisa); hepatobirusen generoan A hepatitisaren eragilea dago; parekobirusek, azkenik, arnas traktuaren eta digestio-aparatuaren infekzioak sortzen dituzte.
El Universal (Mexiko)
Historia
1921eko urtarrilean "El Gran Diario de México"-ren leloa hartu zuen. Bere dinamismoak arratsaldeko edizio bat kaleratu zuen lehen egunkaria izatera bultzatu zuen: Unibertsitate Grafikoa, 1922ko otsailaren 1ean agertu zena. 20ko hamarkada horretan, idazketa eta tailerrak “Bucareli eta Iturbide” kaleetara aldatu ziren, hurrenez hurren. 1923ko apirilaren 14an, Felix Fulgencio Palavicinik egunkariaren Gerentzia eta Zuzendaritza Nagusia utzi zituen bere jarduera politikoan buru-belarri aritzeko. Miguel Lanz Duret izan zen kudeatzailea eta José Gómez Ugarte zuzendaria. Lehena hil zenean, 1940an, Presidentetza eta Zuzendaritza Nagusia Miguel Lanz Dureten semeari eman zitzaion.
1969ko urriaren 23tik aurrera, Juan Francisco Ealy Ortiz lizentziadunak hartu zuen bere gain Lehendakaritza eta Zuzendaritza Nagusia. Orduan, kazetaritza eta teknologia etengabe hazten eta gainditzen hasi zen; berrikuntza prozesu bat, Mexikoko kazetaritzaren buruan jarri zuena. Ealy lizentziatuak egunkariaren edukiari buruz zuen proiektua oso argi izan zuen hasieratik: aniztasun ideologikoa, adierazpen-askatasunaren benetako adierazpen gisa, herrialde demokratikoago baten bilaketan. Ordutik, kazetaritza nazionalaren abangoardian mantendu da, irakurleei gizarteak eskatzen duen informazio egiazkoa eta egokia eskainiz.
Juan Francisco Ealy Ortiz lizentziadunak prentsak gizartearekin eta gobernuarekin zuen harremana duintzeko borrokan hartu zuen neurri garrantzitsuetako bat 1990etik aurrera zirkulazio ordaindua ziurtatzea izan zen, eta, ondorioz, neurri hori hartu zuen lehen egunkaria izan zen Mexikon. 1996ko apirilaren 1etik, Interneteko erabiltzaileentzako zerbitzu-hornitzaile bihurtu zen. Orrialdea goizaldean eguneratzen zen, egunkariaren edizio bakoitzarekin. 1999an, Ealy Ortiz lizentziatuaren Lehendakaritza eta Zuzendaritza Nagusiaren 30. urteurrenean, egunkariaren diseinua aldatu zen, herrialdeko eta munduko egunkarien artean abangoardian mantentzeko. Berrikuntzen artean, lehen ataleko azalean eta orrialdeetan kolorea sartu izana nabarmendu zen.
Edukien azalpena
Paperezko edizioa eta edizio digitala duen hedabidea da.
Paperezko edizioari dagokionez, formatu handiko egunkaria da. Formatu mota guztien artean handiena da eta orrialde handiak ditu, 600 mm altu eta 400 mm zabal. Hainbat sail eta edizio ditu. Hizkuntza bakarra erabiltzen da hedabide honetan, gaztelania. Tokiko edizio desberdinak ditu; Oxaca. San Luis Potosí,  Puebla eta Querétaron.
Hainbat dira bertan irakur ditzakegun gai eta sail azpimarratzekoak: Hauteskundeak, Nazioa, Mundua, Kultura, Gizartea edo Kirolak. Edizio digitalak sail guzti horiek ditu; gainera, bideoak edo edozein multimedia atal ikus eta entzuteko aukera dago. Multimedia arloa erabiltzen dute, Podcastak entzun ditzakegu eta minutuz minutuko konexioak ere bai. Bertan bideoak, audioak eta argazkiak ikus eta entzun ditzakegu. Aipatzekoa da harpidetza egiteko aukera dagoela eta beste hedabide batzuetan bezala bilatzaile bat dagoela edizio digitalean bilaketak errazteko. El Universal TV izeneko telebista kate bat ere badu, sare sozialez gain.
Ildo editoriala
Mexikoko ezkerrak egunkari honi hainbatetan leporatu dio gobernutik gertu dagoen ildo editoriala izan duela Mexikoko historiaren aldi garrantzitsuetan. 1968ko urriaren 3an, 1968ko Mugimenduaren "sarraskiaren" osteko goizean, "Tlatelolco, Campo de Batalla" izan zen egunkariaren goiburua, eta azpiburuetako batean zera zioen: "durante varias horas terroristas y soldados sostuvieron rudo combate". Horren aurrean, egunkariak erantzun hau eman du: «Harro esan dezakegu egunkariak behar bezala estali zituela 71 egun horietako gertaerak. Beharbada, garaiko bitarteko askok bezala, gobernuaren hitzean gehiegizko konfiantza izanik, baina zintzotasunez».
Enpresa eta zuzendaritza
Hedabide honen enpresaren izaera juridikoa Kapital Aldakorreko Sozietate Anonimoa da: El Universal, Compañia Periodistica Nacional, S.A de C.V. Batez ere prentsa-sektorean aritzen den argitalpen-enpresa da.
Juan Francisco Ealy Ortiz da El Universal Kazetaritza Konpainia Nazionalaren lehendakari exekutiboa eta Administrazio Kontseiluko lehendakaria da; zuzendari nagusia ere bada. Editore nagusia David Guadalupe Aponte Hurtazo da, gerente nagusia Manuel Nolasco, editorea Victor Hernandez Angeles eta salmenta ordezkaria Liliana Linares Vega.
Prezio politika
El Universal egunkariak harpidetza digitalen plan bat abiarazi zuen. Harpidetza digital horien sustapen-prezioa hilean 69 pesokoa zela iragarri zuten 2020an. Trukean, ongi dokumentatutako erreportajeak eta elkarrizketak eskaintzeko konpromisoa dute, interes nazionaleko gaien muinera joateko. Horrez gain, hainbat dira egunkariak dituen harpidetza aukerak, prezio, sail eta iraupen ezberdinekoak.
Hedapena
El Universal-en edizio inprimatuaren tirada 180.000 alekoa da eta bere eguneroko irakurleek, batez beste, 285.000 ale batzen dituzte, Ipsos EGM aholkularitza-enpresaren arabera. 2013an, egunkariaren webguneak baieztatu zuenez, batez besteko 16 milioi bisitari baino gehiago zituen hilero, 140 milioi bisita orrialdean eta 4 milioi jarraitzaile Facebooken. El Universal Mexikon gehien irakurtzen den egunkaria da; hala adierazten dute Merkatu-ikerketako 2.0 Departamentuak egindako 2016ko Egunkarien Urteko Azterlanean.
Trikini
Trikinia emakumeentzako hiru piezako edozein bainujantziri deritzo. Hori dela eta, hainbat aldaera ditu.
Aldaeretako bat bikiniaren eta bainujantzi arruntaren arteko nahasketatik sortua da. Hau da, bikiniaren bularretakoa eta kuleroa oihalezko zerrenda batez lotuak dituena. Beste aldaera bat, bi titiburutakoz eta kulero batez osatuta dagoena da.
2020ko hamarkadan, COVID-19aren pandemiarekin batera, musuko, bularretako eta kulero banaz osatutako trikinia agertu zen.
Tatsuya Hasegawa
Tatsuya Hasegawa (長谷川 竜也, 1994ko martxoaren 7a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kawasaki Frontale.
Hulsita
borato motako minerala da eta pinakiolite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Hulsita borato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Pontecurone
Pontecurone Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pontecuronek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Thiant
Thiant Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Thiant udalerrian erroldatutako biztanleak 2.534 ziren. Familiak 974 ziren, horien artean 248 pertsona bakarrekoak ziren (108 bakarrik bizi ziren gizonak eta 140 bakarrik bizi ziren emakumeak), 305 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 341 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 80 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.055 etxebizitza zeuden, 990 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 61 hutsik zeuden. 990 etxeak ziren eta 65 apartamentuak ziren. 990 etxebizitza nagusietatik 704 bere jabearen bizilekua ziren, 266 alokairuan okupaturik zeuden eta 21 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 64 etxek bi zituzten, 81 etxek hiru zituzten, 238 etxek lau zituzten eta 603 etxek bost zituzten. 700 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 404 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 386 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.664 ziren, horien artean 1.145 aktiboak ziren eta 519 inaktiboak ziren. 1.145 pertsona aktiboetatik 1.009 lanean zeuden (567 gizon eta 442 emakume) eta 135 langabezian zeuden (66 gizon eta 69 emakume). 519 pertsona inaktiboetatik 143 erretiraturik zeuden, 171 ikasten zeuden eta 205 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Thiant udalerrian 995 unitate fiskal zeuden, 2.525,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.929 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 91 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 30 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 16 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 25 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 13 establezimendu komertzialetatik, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 5 etxerako tresna dendak eta 1 elektrotresna denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1  eta anbulantzia 1  bat zegoen.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen. Thiant udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 461 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Albion (Nebraska)
Albion Nebraskako hiri bat da. Boone konderrian kokatua dago. 2010ean 1,650 biztanle zituen, 2.55 kilometro koadrotan banatuta.
Celestus anelpistus
Celestus anelpistus Celestus generoko animalia da. Narrastien barruko Anguidae familian sailkatuta dago.
Bigarren aldaera
2015ean Aritz Gorrotxategik Meettok argitaletxeentzat 'Ordaina' izeneko ipuin-bildumaren barnean euskaratu zuen. Guztira, hamaika narrazio kronologikoki ordenatuta biltzen ditu 'Ordaina'k, Dicken estiloa eta bilakaera hurbilagotik eta zehaztasun handiagoz hautemateko.
Sinopsia
Gerra nuklear luze batek suntsitutako mundu batean, Nazio Batuen aldeko soldadu estatubatuar bat robot hiltzailez betetako gudu-zelai batean sartuko da, sobietar mandatari bat bere bunkerrera iritsi ondoren. Nazio Batuek ofizial bat bidali behar dute Sobietar Batasuneko lubakietara gerraren amaiera adosteko. Nazio Batuen bunkerretik bidaliko duten ofiziala Hendricks ofiziala da, historiako protagonista izango dena