cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Homosexualitatea Antzinate Klasikoan
Homosexualitatea Antzinako Grezian
Antzinako Grezian ez zen sexu-joera genero edo sexuaren arabera bereizten, sexu harremanetan betetzen zen rolaren arabera desberdintzen zen; rola aktiboa edo pasiboa izan zitekeen. Rol aktiboa gizontasunarekin, maila sozial altuarekin eta heldutasunarekin lotzen zen bitartean, rol pasiboa emetasunarekin, maila sozial baxuarekin eta heldutasun ezarekin lotzen zen. Antzinako Grezian sexu edo genero berdineko harreman sexual zabalduena gizon nagusi eta gazteen artekoa zen; praktika hori pederastia bezala ezagutzen zen, alegia, umeenganako maiatasuna bezala. Gizon nagusiari erastês deitzen zitzaion eta bere egitekoa maitalea hezitzea, babestea eta maitatzea zen. Gazteari, bestalde, erômero deitzen zitzaion eta edertasunarekin, gaztetasunarekin eta konpromisuarekin lotzen zen. Hori horrela, Greziako gizartea izan zen lehena pederastia heziketa metodo bezala ezartzen. Elementu garrantzitsua bilakatu zen orduko egiteko zibil, militar, filosofiko eta artistikoetan. Egun, ez dago argi pederastia klase sozial guztietan gertatzen bazen edo, kontrara, klase altuetara soilik mugatzen bazen.
Djamila Bouhired
Biografia
Aljerreko batailan, 1957ko apirilean, Aljerko kasbahean deitutako manifestazio handi baten aurretik, frantsesek kontrol militar batean atxilotu eta torturatu egin zuten manifestazio hari buruzko informazioa lortzeko. Bouhiredek, ordea, ez zuen inolako informaziorik eman galdeketan eta, berak geroago azaldu zuenez, "Aljeria gure ama da" errepikatu zuen torturatu zuten bitartean. Egoera latz hori 17 egunez jasan arren, ez zuen aitortu deliturik egin zuenik, ez eta FLNri buruzko informazio konfidentzialik eman.1957ko uztailean, 19 urte zituela, kafetegi batean lehergailu bat jarri izana egotzi zioten eta epaitu zuten, Djamila Bouazza militante independentistarekin batera. Gertaera horiek 1956ko abuztuaren 10ean hasi ziren, kasbaheko Thebes kaleko establezimendu batean bonba bat lehertu eta 11 zibil hil zirenean. Geroago, baina, Frantziako zerbitzu sekretuek auzune errebelde hura izutzeko egindako eraso terrorista bat, hau da, bandera faltsuko operazio bat, izan ote zelako ustea zabaldu zen, baina gaur egun ez dago uste hori berretsi duen azalpen ofizialik. Jacques Vergès abokatu frantsesak, Aljeriako kausa independentistaren jarraitzaileak, bere gain hartu zuen kasua, eta Bouhired epailearen aurrean ordezkatzea erabaki zuen. Epaiketa historikoa izan zen, eta oihartzun handia izan zuen egin zuten kanpaina mediatikoari esker. Vergèsek Frantziako gobernuari leporatu zion bere defendatuari egotzitakoak egin izana, baina, ahaleginak egin arren, Aljeriako ekintzailea gillotinaturik hiltzera kondenatu zuten. Vergèsek bere kideekin batera erregu idatzi bat egin zuen gazte aljeriarra exekutatu ez zezaten. Horrez gain, Aljeria barneko eta kanpoko talde askok presio handia egin zuten. Marokoko Laila Ayesha printzesa, adibidez, René Coty Frantziako presidentearekin jarri zen harremanetan, eta heriotza-epaia bertan behera uzteko eskatu zion. Azkenean, barkamena iritsi zen eta heriotza zigorraren ordez bizi artekoa ezarri zioten. Bouhiredek kartzelaturik egon zen Reimseko espetxean 1962 arte, Aljeriako gerra amaitu baino lehentxoago, Aljeriako beste preso askorekin batera askatu baitzuten.
Homosexualitatea Antzinate Klasikoan
Homosexualitatea Antzinako Erroman
Sexualitateari dagokionez, Antzinako Erroman ondorengo dikotomia zen nagusi: aktibo/menderatzaile/maskulino eta pasibo/menderatu/femenino. Maila sozial altuko gizon erromatarrek askatasuna zuten gizonezkoekin harreman sexualak izateko, beren gizontasuna eta estatus soziala auzitan jarri gabe; beti eta rol aktiboa, menderatzailea, betetzen bazuten. Sexu-harremanak maila sozial baxuko edota aipu txarreko gizonekin izan ahal zituzten, alegia, esklaboekin, prostitutekin edo kaleko artistekin; hauek rol pasiboa, menderatua, betetzen zuten. Rol pasiboa betetzen zuten gizonezkoen artean, kategoria desberdinak zeuden: cinaedus, pathicus, exoletus, concubinus (gizonezko maitalea), puer (umea), pullus (gaztetxoa), pusio, delicatus (fina), mollis (leuna), debilis (ahula), pisciculi, spinthriae, morbosus (gaixoa). Nahiz eta erromatarrek ezkontza oinordekoak izateko gizon eta emakumeen arteko batura bezala ikusi, adituek uste dute Erromatar Inperioaren garaian lagun artean gizonezko ezkontzak gertatzen zirela baita ere, ohiko ezkontza erritoak jarraituz.
Djamila Bouhired
Biografia
Vergès abokatuak esan zuen Frantziako gobernu kolonialaren jomuga bihurtu zela. Ustez, gobernuak hainbat saiakera egin zituen abokatua hiltzeko, haien artean bere etxean eta autoan bonba bana jartzea, huts egin bazuten ere. Bouhired eta Vergès Aljeriak independentzia lortu eta urtebetera ezkondu ziren, eta abokatua islamaren jarraitzaile bihurtu zen, "Mansoor" izena hartuta. Bikoteak bi seme-alaba izan zituen: Meriem eta Liess Vergès. 7 urte elkarrekin eman ondoren, bikotea 1970ean banandu zen.
Homosexualitatea Antzinate Klasikoan
Bilakaera historikoa
Erromatar Errepublikaren hasieran, gizonen arteko erlazio homosexualak heriotza zigorrarekin zigortzen ziren Scantinia legearen arabera. Errepublikaren amaieran eta Erromatar Inperioaren hasieran, gizarte erromatarra onartzen hasi zen sexu-joerari zegozkion greziar ohiturak; hala ere, usadio horiek kutsu desberdina hartu zuten Erroman. Gizonezkoen arteko sexu-harremana ez zen pederastia kontsideratzen, nagusi eta esklabo arteko harremana baizik. Legitimoa zen maila sozial altuko gizonezkoek, rol aktiboa zutenek, esklabuak erabiltzea asetze sexualerako; kontrara, ez zegoen ondo ikusita harreman-sexualetan esklabuek rol aktiboa izatea. Hain zuzen, catamita hitza, esklabu gazte sexualki pasiboa, iraintzeko eta lotsatzeko erabiltzen zen. Erromatar Inperioaren garaian, I. mendean, gizonezko homosexualitatea ondo ikusita zegoen eta gizonezkoen arteko ezkontzak posible ziren. Gutxienez, bi erromatar enperadore gizonezkoekin ezkondu ziren eta lehen hamalau enperadoreen artetik hamahiruk onartu zuten bisexualak edo homosexualak zirela; Edward Gibbon adituak 1776an baieztatu zuen Klaudio enperadorea izan zela espresuki emakumeenganako erakarpena zuen bakarra. Gizonezko maitalerik ez izateak burla eta kritika askoren jomuga bilakatu zuen; horra hor, Suetonioren Hamabi zezarren bizitzak obrako Klaudiori kritika. Inperioaren garaian, Neron enperadorea izan zen gizonezko batekin ezkontzen lehena. Kristautasunarekin, erlazio homosexualen gaineko ikuspuntua aldatu egin zen: edozein motatako erlazio homosexualak debekatu egin ziren eta isilpeko gai bihurtu ziren. III. mendean gizonezkoen arteko sexu-harremanak krimen bezala hartzen ziren eta IV. mendean Teodosio I.ak sexu edo genero bereko pertsonen arteko sexu-harremanak debekatu zituen. Era berean, enperadoreak heriotza zigorra ezarri zuen sexu-harremanetan rol pasiboa betetzen zuten gizonentzat, bere kodearen arabera erre edo ezpatarekin hil egin behar ziren "sexu-harremanetan emakumeak bezala aritzen ziren gizonak". Dena dela, mende amaieran gertaturiko Tesalonikako hilketak erakusten du homosexualitatea, oraindik, onartuta zegoela erromatar herritarrengatik, nahiz eta ofizialki pertsekutatua izan.
Djamila Bouhired
Biografia
Bouhired Aljeria Independenteko Emakume Aljeriarren Elkarteko lehendakari izendatu zuten, eta Aljeriako gobernuko Ahmed Ben Bella presidentearen aurka agertu zen etengabe.
Homosexualitatea Antzinate Klasikoan
Homosexualitatea literaturan
Antzinate Klasikoko literatura lirikoan maitasun eta harreman homosexualak goratzen zituzten adibide asko aurki daitezke. Garaiko olerkari eta idazleek aho-batez ziurtatzen zuten gizon guztiek zutela erlazio homosexualak izateko nahia, noiz edo noiz. Gizonen arteko maitasuna eta sexua islatzen zuten olerkarien artean daude Horazio, Virgilio edo Ovidio.
Djamila Bouhired
Biografia
Bouhired Aljeria independente berrian emantzipazioaren eta sexuen arteko parekotasunaren alde borrokatu ziren emakume ugarietako bat izan zen. Hala ere, krisi ekonomikoak, biztanleriaren hazkunde esponentzialak eta alderdi anitzeko sistema politikoa ahalbidetu zuten lege berriek fundamentalismo islamiarra areagotu zuten eta, horren ondorioz, gerra zibila piztu zen. Emakumeen eta gizonen parekotasuna ez zen izan lehentasun bat deskolonizazio-historia osoan izan ziren gobernuentzat. Hala ere, Bouhiredi beti aitortu zaio ez bakarrik Aljeriako independentziaren alde eginiko lana, baita Aljeriako zein Ekialde Ertaineko emakumeen eskubideen aldekoa ere.
Homosexualitatea Antzinate Klasikoan
Homosexualitatea ejerzituan
Praktika homosexualak maiz erabiltzen ziren hezkuntza eta entrenamendu militarrean, bai morala mantentzeko, bai gerra garaian soldaduen arteko harremana eta gerrarako espiritua indartzeko. Antzinate Klasikoko ejerzituetako homosexualitateaz mintzatzean, Tebasko Batailoi Sakratuan jartzen da arreta, nahiz eta ez izan homosexualitatea praktikan jartzen zuen tropa bakarra. Mitologian ere, gizonezkoen arteko harreman homosexualak goraipatzen ziren gerrarako onuragarriak ziralakoan. Iliada greziar epopeian, adibidez, kontatzen da Akiles eta Patrokloren arteko harremanak ausardia eta morala piztu zituela biengan. Ejerzituan ematen zen praktika homosexual ohikoena pederastia zen.
Djamila Bouhired
Kartzela
Oso xehetasun gutxi konfirmatu daitezke Bouhiredek kartzelan bizi izandakoaz. Eskura dagoen informazio bakarra berak eta haren iturriek geroago kontatutakoa da. Bouhiredek adierazi zuen kartzelan egon zenean torturak jasan zituztela, bai berak eta baita bere neba-arrebek ere, horietako bat amaren aurrean.
Homosexualitatea Antzinate Klasikoan
Homosexualitatea ejerzituan
Tebasko Batailoi Sakratua 150 gizonezko maitale bikotek osotzen zuten elitezko unitate militarra zen, hots, 150 gizonezko heldu eta beren maitaleak; guztira 300 soldaduk osotzen zuten batailoia. Plutarkok praktika homosexualak batailoiari eskaintzen zizkion balore eta onurak biltzen ditu: "'Tribu edo familia bereko gizonentzako balio gutxi dago bata bestearentzako arriskua gainean dagoenean; baina adiskidetasunean eta maitasunean oinarritutako batailoi bat ez da sekula hautsiko eta garaiezina da; maitaleak, euren maiteen begiradapean duin ez izateagatik lotsatuta eta maiteak euren maitaleen begiradapean, gogotsu doaz arriskurantz batzuen eta besteen lasaitasunerako.'"Lelatinako guduan, Kalkis hiriko herritarrek Kleomako izeneko gerlari bati laguntza eskatu zioten Eretria hiriaren kontra gerra irabazteko. Kleomakok eskaera onartu eta bere gizonezko maitalearekin hurreratu zen hiria, azken horren egitekoa ikastea eta behatzea zen. Kleomakok zuzendu zuen erasoa eta guda irabaztea lortu zuen arren, gudu-zelaian hil egin zen. Bere omenez, Kalkis hirian pederastia bereganatu eta praktikan jarri zen.
Lesbianismoa
Emakumeen arteko erlazio homosexualak ez daude oso dokumentatuta, iturri eta erreferentzia historiko gutxi daude emakumeen arteko maitasuna edo sexua frogatzen dutenak. Greziako eta Erromako gizarteek ez zuten emakumezko homosexualitatea baieztatzen, ezta deuseztatzen ere. Maila sozial altuko emakumeek heziketa jaso eta poesia idazteko joera izaten zuten arren, egun ez da pasarterik aurkitu edo gorde; gizonezko idazleek ez zuten bat ere interesik emakumeen sexu edota bestelako esperientzietan. Hala ere, I. mendean badaude ustezko emakumezko homosexualitatearen erreferentziak.
Djamila Bouhired
Gaur egun
Bouhired Aljerren bizi da, Aljeriako hiriburuan, eta ez du bere konpromiso politikoa alde batera utzi. Hainbat protesta eta ibilalditan parte hartu izan du, haien artean, Aljeriako 2019ko protestetan.
Homosexualitatea Antzinate Klasikoan
Lesbianismoa
Antzinate klasikoko lesbianismoaren ikonoa da Lesboko Safo olerkaria. Nahiz eta egun 650 bertso bakarrik gorde, uste orokortua da bere olerkiak emakumeen arteko maitasuna islatzen zutela; Safok emakumeenganako zuen maitasuna erakusten zuen poemekin. Antzinate Klasikoan lortu zuen arrakasta dela medio, bera eta bere lurraldea emakumeen arteko maitasunaren sinbolo bihurtu dira; hala, Lesbotik dator lesbiana hitza.
Erlazio homosexual ospetsuak Antzinate Klasikoan
Antzinate klasikoan gertaturiko gizonezko erlazio homosexual asko dira ezagunak. Ez ziren denak pederastian oinarritzen, erlazio ospetsu asko adin berdintsuko gizon helduen artean eman ziren; ezagunak dira, besteak beste, Euripides eta Atenaseko Agatonen erlazioa edota Alexandro Handia eta Hefestionen harremana.
Antzinako Grezian, gizonen arteko maitasuna eta batasuna Iliada obran agertu zen lehenengoz. Homerok berez ez du esplizituki Akilesen eta Patrokloren arteko harremana sexuala bezala deskribatzen, baina Antzinate Klasikoaren hasieran, bai Akiles eta bai Patroklo, ikono pederasta bezala ezagutzen ziren. Azpimarratzekoa da Greziako herritarren egonezina erlazioaren gainean sortu zitezkeen uste oker eta pertzepzioen aurrean; izan ere, Akiles eta Patroklo egoera berdintsuan zeuden bi gizonezko ziren heinean, pederastiaren praktika hankaz gora jarri zezaketen. Horregatik, herritarrek bien arteko desberdintasunak ezartzen ahalegindu ziren. Desadostasunak ziren nagusi bietako nor zen erastês eta nor erômero erabakitzerako orduan: Patroklo zen adinez nagusiena, baina Akiles zen dominantea eta babeslea.
Djamila Bouhired
La Battaglia di Algeri eta beste filma batzuk
La Battaglia di Algeri filmean (1966) lehergailuak jartzen zituzten FLNko hiru emakume militanteetako bat da. Youssef Chahine zuzendari egiptoarraren 1958ko Jamila, the Algerian filmean ere agertzen da, eta baita Jacques Vergèsi buruzko 2007ko L'Avocat de la terreur film dokumentalean ere.
Saint-Savin-sur-Gartempeko abadia
Saint-Savin-sur-Gartempeko abadia (frantsesez Abbaye de Saint-Savin-sur-Gartempe) Vienneko Saint-Savin udalerrian dagoen abadia erromanikoa da.
XI. mendean eraikia, 1983an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Laytonsville (Maryland)
Laytonsville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Montgomery konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Acacia Uceta
Acacia Uceta Malo (Madril, 1925ko maiatzaren 28a - ib. 2002ko abenduaren 10a) poeta izan zen. 50eko Belaunaldiko idazlea izan zen. Poesiaz gain, narrazioak, saiakerak eta literaturaren kritika landu zituen
Ibilbidea
Bere amak, Acacia Malo Peñalverrek, Merkataritza karrera ikasi eta frantsesa irakasten zuen; bere aita, Rafael Uceta Sanz, marrazkilaria, pintorea eta dekoratzailea zen. Gerra Zibila igaro zuen Madrilen, eta bonbardaketak, mina, gosea eta sufrimendua izan ziren bere poesiaren gai errepikariak. Arte eta Ofizioen Eskola Nagusian marrazkia ikasi zuen eta Gerra Zibilaren ondoren San Fernandoko Arte Ederren Eskolan sartu zen.
1945ean hasi zen poesia idazten. 1950eko maiatzaren 12an, Madrilgo Café Varelan egiten zen Versos a medianoche tertulian, idazleak bere lehen irakurketa poetikoa egin zuen. Beste solasaldi batzuetan parte hartu zuen, besteak beste, Versos con faldas eta Adelfos, beste poeta batzuekin batera, hala nola, Gloria Fuertes, Adelaida Las Santas eta María Dolores de Pablos.
1961ean El corro de las horas bere lehen liburua argitaratu zuen eta 1967an Joan March Fundazioaren pentsioduna izan zen bere bigarren poema-liburua idazteko. Detrás de cada noche/ Gau bakoitzaren atzean.1967an Frente a un muro de cal abrasadora/ Kare urratzailezko horma baten aurrean urteko liburu aukeratu zuen ABC egunkariak.
Acacia Ucetak, hauxe idatzi zuen Ángeles García-Madridi buruz::"'Haren lehen berria olerki-liburu baten bidez iritsi zitzaidan, sari poetiko bateko epaimahaia nintzela. Liburu haren kalitateak eta emozioak, jakin-mina piztu eta autorearen bila nenbilela, benetako adiskidetasuna lotzeko zubi izan ziren'."Ucetak animatu zuen Garcíak-Madril kartzelako oroitzapenak idaztera, hauxe idatzi zuen Ángelesek berak:"'Une kritiko horietako batean, Acacia Ucetak erabaki zuen beharrezkoa zela, pixkanaka-pixkanaka, emakume heldu bati tira egiten dioten bezala, nik neure oroitzapenen haritik tiratu eta paperean gordetzea'."Hala, Acacia Ucetak, 1982an García-Madrilek argitaratu zuen Requiem por la Libertad lanaren hitzaurrea idatzi zuen.
Aurreko urtean, 1981ean, Kultura Ministerioak laguntza eman zion literatura-sorkuntzari, eta horretatik sortu zen Íntima dimensión/ Barne-dimentsioa poema-liburua.
Cuencari lotuta egon zen, bera baitzen senarraren jaioterria, Enrique Domínguez Millán idazle eta kazetaria.
Madrilgo Ateneoko Literatura Ataleko zuzendaria izan zen 12 urtez; Gaztela-Mantxako Idazleen Elkarteko sortzailea eta lehendakariordea, eta Arte eta Letren Errege Akademiako (RACAL) kide numerarioa. Sarrera-hitzaldia 1987ko azaroaren 30ean eman zuen, Luz, igualdad y asimetría de Cuenca/ Cuencako argia, berdintasuna eta asimetria izenburupean.
2002ko abenduaren 10ean hil zen Madrilen.
Lanak
50eko hamarkadako Belaunaldiaren barruan, narratiba, saiakera eta literaturaren kritika landu bazituen ere, poesia landu zuen gehien. Saiogile gisa, nabarmentzekoa da Ernestina de Champourcin, la voz femenina del 27/ Ernestina de Champourcin, 27ko emakumezko ahotsa, 2002an El Ateneo aldizkarian argitaratua.
Astrafobia
Astrafobia edo astrapofobia (latinetik astrum, "argizagi", eta grekeratik —φοβία, "beldurra" hitzetatik dator), tximista, trumoi edota ekaitzei beldurra da. Fobia hau beste izen batzuez ere ezaguna da: brontofobia, zeraunofobia edo tonitrofobia.
Sintomak ikara, arnasteko zailtasunak, bihotz-taupada bizkorrak, izerdia eta goragalea izan daitezke.
Turf Moor
Turf Moor, Ingalaterrako Burnley hiriko futbol zelai bat da, Lancashire konderrian. Burnley Football Club futbol taldearen egoitza da.
1833an kriket estadio modura inauguratu zen, eta 1883ko otsailaren 17an futbol estadio gisa.
Comer (Georgia)
Comer  Georgiako estatuko hiri bat da. McIntosh konderrian kokatua dago. 2010ean 1,126 biztanle zituen, 8.38 kilometro koadrotan banatuta.
Chris Mullin
Christopher Paul Mullin (Brooklyn, New York, 1963ko uztailaren 30a) NBAko estatubatuar saskibaloi jokalari ohi bat da. 1992ko Udako Olinpiar Jokoetako Saskibaloi Txapelketa irabazi zuen Dream Team taldeko jokalaria izan zen.
Golden State Warriors (1985-1997 eta 2000-2001) eta Indiana Pacers (1997-2000) taldeetan jokatu zuen.
Mycteroperca xenarcha
Mycteroperca xenarcha Mycteroperca generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
NGC 3224
NGC 3224 galaxia bat da, Antlia konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
K.a. XXVI. mendea
'''Kristo aurreko XXVI. mendea''' K.a. 2600. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 2501. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Soraga di Fassa
Mugakideak
Soragak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pierre-Jean Garat
Pierre-Jean Garat (Uztaritze?, - Paris, ), Frantziako Orfeo izengoitia zuena, Lapurdiko opera-abeslari eta musikagile ospetsua izan zen. Dominique Garaten semea. Baionan eta Parisen egin zituen musikako ikasketak. Frantziako iraultzaren garaian espetxeratu zuten eta Izuaren aroan Paristik kanpora egon zen. Konbentzioa aginpidera iritsitakoan, Parisko Musika Eskolako irakasle izendatu zuten.
Kontzertu ugari eskaini zuen Herbeheretan, Ingalaterran, Alemanian, Espainian eta Frantzian. Isidoro Fagoaga nafar abeslariak haren biografia-lana idatzi zuen Pedro Garat, el Orfeo de Francia (1948, Yon Etxaidek euskaratua).
Trimeresurus gracilis
Trimeresurus gracilis Trimeresurus generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
The Tin Star
The Tin Star (euskaraz Latoizko Izarra) 1957ko Anthony Mann estatubatuar zinema zuzendariaren western filma bat da. Henry Fonda eta Anthony Perkins aktoreek antzeztu zuten.
Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sarirako izendapena jaso zuen (Barney Slater, Joel Kane eta Dudley Nichols).
Graham Hughes
Graham David Hughes britainiar abenturazalea, zinemagilea, telebista aurkezlea eta Errekorren Guinness Liburuan agertzen da. Hughesek 193 Nazio Batuen estatu kide guztiak eta beste hainbat lurralde bisitatu zituen hegan egin gabe. Lau urteko epean egin zuen eta 2012ko azaroan burutu zuen zeregina.
Landarbaso Rugby Taldea
Landarbaso Rugby Taldea Gipuzkoako hainbat errugbi taldek 2019an sorturiko emakumezkoen errugbi taldea da.
Larratz
Larratz Burlatan 1976an sortu zen euskal dantza taldea da.
Historia
Burlatan zegoen “Beti Lagun" taldearen bitartez 1975an sorturiko dantzari-taldea da. Betidanik, Burlatan kokatu dira, eta bertako kultura landu izan dute bertako dantzak mantenduz. 1999an txikien lehendabiziko taldea eratu zuten. 2001an, Larratzek, bere 25. urteurrena ospatu zuen ikuskizun ugari eginez Euskal Herria n zehar.
Le Ray (New York)
Le Ray Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Jefferson konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
François-Joseph Lefebvre
François-Joseph Lefebvre, Dantzigeko dukea (Rouffach, - Paris, ) frantziar jenerala izan zen. Iraultzan eta Napoleondar Gerretan aritu zen. Sambren eta Meusen nabarmendu zen eta Brumaireko estatu-kolpean parte hartu zuen.
1804an Inperioko mariskal izendatua, Iberiar Penintsulako Gerrara bidali zuten. 1814an Napoleon botatzearen alde bozkatu arren, Ehun Egunetan berriro itzuli zen armadara baina Napoleonen porrotaren ondoren atxilotu zuten
Euskal Encounter
Euskal Encounter, lehenago Euskal Party, Euskal Amiga Party edo Euskal, informatikako profesional eta zaleek antolatzen duten bilera handia da. Bertan hainbat eguneetan zehar informatikarekin zerikusia duten ekintzak egiten dira eta baita ezagutzak konpartitu ere.
Laurogeiko hamarkadaren amaieran Europako iparraldean, Norvegia, Danimarka edo Alemania bezalako herrialdeetan, sorturiko fenomenoaren parte da.
1993az geroztik Euskadin urtero ospatzen den LAN party hau, Euskal Herria nahiz iberiar penintsulako lan party zaharrena eta ezagunenetarikoa da, eta Europako zaharrenetarikoa bihurtu da.
Wallisen biderkadura
Matematikan, Wallisen biderkadura adierazpen bat da, π zenbakiaren balioa adierazteko erabiltzen dena. John Wallisek aurkitu zuen 1655ean eta hau da:
Postmaterialismo
Postmaterialista terminoak helburu konkretu batzuei garrantzia ematearen fenomenoari erreferentzia egiteko balio du, norbanakoak segurtasun materiala eskuratu ostean eta eskuratu duelako. Postmaterialismo kontzeptuak gizarte modernoetan egondako balioen aldaketa bati egiten dio erreferentzia eta Ronald F. Inglehart izan zen fenomeno hau aztertu zuen autore nagusia. Egilearen arabera, aldaketa kulturalerako tendentzia hau, segurtasun ekonomikoaren eta hazkunde ekonomikoaren ondorioa da. Beraz, postmaterialismo kontzeptuak deskribatzen du garapen indibiduala eta autoestimua bezalako balioak (balio materialak beharrean) gizartean zein neurritan dauden baloratuak.
Halaber, tendentzia postmaterialistaren arabera gizartearen garapen sozioekonomikoaren eta Ongizate Estatuaren ondorioz, aldaketa intergenerazional bat gertatu da balio materialista eta postmaterialistei dagokienez. Zentzu horretan postmaterialistek ez dute segurtasun ekonomiko eta fisikoa gaizki edo era negatibo batean baloratzen, aitzitik, balioan jartzen dute, gizarte guztiak bezala, baina materialistak ez bezala lehentasuna ematen diote norbanakoaren adierazpen eta subjektibotasunei. Postmaterialismoa bi azpi-hipotesitan oinarriturik dago: sozializazioaren hipotesia eta  eskasiaren hipotesia.
Postmaterialismoaren hipotesiak
Ingleharten teoriaren arabera, postmaterialismoak dituen bi azpi-hipotesi nagusienak eskasiaren hipotesia eta sozializazioaren hipotesia dira.
Eskasiaren hipotesia
Eskasiaren hipotesiaren arabera, jendearen lehentasunek ingurune ekonomikoa islatzen dute. Gizabanakoek balio handiagoa ematen diete urri samarrak diren gauzei. Eskasiaren ikuskera hori Maslowren beharren hierarkian oinarritzen da. Gizakiek premiazkoenak zaizkien beharrei erantzuten diete lehenik, eta behin horiek asetzen dituztenean soilik jotzen dute bestelako beharretara. Oinarrizko beharrak fisiologikoak dira, baita segurtasun fisiko eta ekonomikoari lotutakoak ere. Baina gizakien behar horiek asetu egiten direnean, honek hain materialistak ez diren behar batzuetara jotzen du, sinbolikoagoak eta adierazkorragoak diren beste balio batzuetara, alegia. Besteak beste: harreman sozialak, bizi-kalitatea, autoerrealizazioa… Izan ere, Ingleharten arabera, jendearen balioek ez dute zuzenean islatzen haien benetako segurtasun materiala, baizik eta haietaz duten pertzepzio subjektiboa. Pertzepzio hori helduen aurreko sozializazioak asko baldintzatuko luke, «urte harrigarrien» ikaskuntza politikoaren ereduari jarraituz.
Sozializazioaren hipotesia
Sozializazioaren hipotesiaren arabera, heldu-aurreko etapan gabezia materiala eta segurtasun ekonomiko eza bizi izan duten pertsonak, esperientzia horrek baldintzatuak izango dira euren bizitzan zehar. Hau da, nahiz eta haien bizi-baldintzak gerora hobetzen badiren ere, gaztaroan urriak ziren alderdi materialak baloratzen jarraituko dute. Eta, era berean, ongizate ekonomikoa bizi duen jendea ez da soilik bere behar materialak asetzera mugatzen, nolabait, emanak datozelako. Hartara, beste behar subjetiboagoetara jotzen dute.
Gizarteratze-hipotesiari jarraiki, Inglehartek dio balio postmaterialisten hedapena ez dela automatikoki gertatzen. Pixkanaka gertatzen joan izan dela, batez ere belaunaldien ordezkapenaren ondorioz: belaunaldi berri postmaterialistagoak sortzen joan izan dira balio materialistak dituzten belaunaldi zaharren ordez. Inglehartek (1990) ezartzen duen bezala, paradigma aldaketa hau segurtasun ekonomikoa eta fisikoa nabarmen handitu izanaren ondorio da. Halaber, gehitzen du adin-taldeen arteko aldeak ziurrenik mantenduko direla, talde horiek prestakuntza eta esperientzia desberdinak bizi izan dituztelako.
Balio postmaterialistak
Raymond Boudon eta François Bourricaud egileen arabera, balioen esanahia hurrengoa da: «Balioak, testuinguru instituzional batean agertzen diren lehentasun kolektiboak baino ez dira, eta, sortzen diren moduagatik, testuinguru hori arautzen laguntzen dute».
Ronald Inglehart-en ustez, II. Mundu Gerraz geroztik, balio materialisten lehentasunetik (bizirik irauteko balioak: arau judeokristau tradizionalak, ongizate ekonomikoa, segurtasun militarra, barne-ordena) balio postmaterialistetara (autoadierazpenaren balioak: ingurumena, bizi-kalitatea, norberaren autoadierazpena, armagabetzea) aldatzeko joera globala erregistratzen ari da.
Arreta-gunea gai politiko berrietara eramatea ekarri du, eta gizarte-mugimendu berrien bultzada nabarmena eragin du:
Modu horretan, balio materialistak eta postmaterialistak hurrengo taularen bidez aldendu ahal dira, hauen adibideak erabiliz.
Postmaterialismoari kritika
Postmaterialismoaren teoriak kritikak izan ditu denboran zehar, autore desberdinetatik sortutakoak, haien artean Jorge Riechman, Francisco Fernandez Buey, Clive Bean edo Elim Papadakis.
Commerce (Georgia)
Commerce  Georgiako estatuko hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 6,544 biztanle zituen, 30.34 kilometro koadrotan banatuta.
Postmaterialismo
Riechman-Buey-ren kritika postmaterialista
Egileek diote desberdintasun soziala, zapalkuntza eta esplotazioa oraindik ere badaudela gizarte aurreratuetan, eta gai horiek kezka sortzen dutela pertsona askorengan. Gainera, argudiatzen dute postmaterialismoaren kontzeptuak ez dituela kontuan hartzen gizarte-mugimendu berrien borrokak, gizarte garaikidearen zapalkuntza- eta esplotazio-modu berriei erantzuteko sortzen direnak. Gizarte mugimendu horien testuinguruan, mugimendu sozial berriak sortzen dira identitatearen, kulturaren, askatasunaren eta duintasunaren balioen arabera, eta ez bakarrik balio material edo ekonomikoetan oinarrituz.
Postmaterialismoaren aurrean, Riechmannek eta Fernandezek alternatiba bat proposatzen dute egungo borroka sozialen konplexutasuna kontuan hartuko duen ikuspegi berri bat proposatuz, behar materialak zein ez-materialak kontuan hartu behar dituena.
Bean-Papadakis-en kritika postmaterialista
Bean eta Papadakisek postmaterialismoa kontzeptuaren dimentsionaltasuna aztertzen dute materialismo-postmaterialismoaren eskalan bere kritika osatzeko.
Beraien azterketaren arabera, agerian geratzen da materialismo-postmaterialismo eskalak bi dimentsio desberdin dituela: batetik, balio materialen garrantziarekin lotzen dena, hala nola diruarekin eta jabetzarekin, eta, bestetik, balio postmaterialen garrantziarekin lotzen den beste dimentsio bat, hala nola askatasuna eta berdintasuna.
Analisi honen ondorioz, bi autoreek erakusten dute postmaterialismoaren kontzeptua ez dela dimentsio bakar batekoa, baizik eta eraikuntza hau aztertzean kontuan hartu behar diren balio materialak eta postmaterialak bereizten direla. Horrek ondorio garrantzitsuak dauzka gizarte garaikideetako gizarte- eta kultura-aldaketen ikerketan eta azterketan beraien ustez.
Postmaterialismoa Euskal Herrian
Balore postmaterialistak EAE-ko biztanlerian duten zabalkuntza aztertzeko Eusko Jaurlaritzak txostenen bidezko ikerketak egin ditu urteetan zehar, haien artean Euskal Soziometroa.
1996ko Euskal Soziometroa
1996 ko martxoan Euskal Soziometroak argitaraturiko txostenaren arabera, zeinak Euskal gizartearen alderdi garrantzitsuenak neurtzea duen xede nagusi, EAEko gizartearen erdiak (%51) balio mixtoak, hau da, materialista zein postmaterialistak zituen. Beraz, gizartearen gehiengoa bi balio moten alde agertu zen, haientzako lehentasunezkoa zela adieraziz hazkunde ekonomikoa, baina baita parte-hartze politikoa ere. Gainerakoaren %29ak balio postmaterialistak (soilik) zituela adierazi zuen, parte-hartze maila handiagoa defendatuz maila komunitario eta laboralean, bai eta gobernu mailan ere. Beste balio postmaterialista horien artean adierazpen askatasunaren defentsa eta gizarte “gizatiarrago” bat aldarrikatzea jaso ziren, helburu horiek guztiak ordena sozialaren eta segurtasun ekonomikoaren gainetik jarriz. EAEko gizartearen beste %21a, ordea, soilik balio materialisten alde agertu zen.
Horretaz gain, txostenak aipatzen du euren burua ezkertiartzat zuten pertsonak nabarmentzekoak direla politikan zein postmaterialismoan zuten interesagatik. Gainera, uste zuten herritarrek gobernuan zuten eragiteko gaitasuna urria zela eta parte-hartze politiko-sozialerako maila handiagoen alde egiten zuten. Eskuindarrak, ordea, autoritateek diotenarekin bete behar dela adierazi zuten eta asebete handiagoa adierazi zuten administrazioarekiko, bai eta erlijioarekiko ardura handi bat ere.
Bestetik, txostenak dio, oro har, euskal herritarrak ez zirela espainolak bezain idealista, autoritario eta tradizionalak. Bai EAEn zein Espainian eta Europan, aukera erreformista nagusitzen zen, eta EAEko kontserbadurismo maila Europako herrialdeena baino altuagoa zen. Euskal herritarrak politikarengatik arduratuagoak azaldu ziren espainolak baino eta erlijioarengatik desinteresatuago. Halaber, EAEko postmaterialismo maila Espainiar Estatuarena baino altuagoa zen.
Gainera, soziometroak nabarmentzen du, 1990eko hamarkadan balio postmaterialistak izateko tendentzia handia dutela hurrengo pertsonak: 18 eta 45 urte tarteko pertsonak, ikasketa maila handiagoa duten pertsonak, klase ertain-altuko pertsonak.
Orokorrean, beraz, txostenak urritasunaren hipotesia berretsi egiten du, zeinak dioen segurtasun maila handiagoko talde-sozialak, finean status ekonomiko handiago bat dutenak, balio postmaterialisten maila altuago bat adierazten duten. Halaber, txostenak ere badio sozializazioaren hipotesia bete egiten dela, zeinaren aburuz gizarte industrial garatuetan ongizate ekonomiko eta fisiko bat behin bermatuta adin mailaren eta balio post materialisten arteko harremana alderantzizko proportzionala den. Hau da, gero eta adin txikiagoa izan orduan eta balio materialista gehiago.
2014ko Gazteen Argazkiak
Gazteen Arkazkiak gazteriaren ikuspuntuak bilduz Eusko Jaurlaritzak argitaratzen duen txostena da. 2014 ko Gazteen Argazkietan txostenaren arabera, 2013 urtean gazteen (15-29 urte artekoak) %12-ak balore materialistei garrantzia gehiago ematen zion, %57-ak baloreekiko ikuspegi mistoa zeukan, hau da, balore materialistei eta postmaterialistei antzeko balorea ematen zion, eta %31-ak balore postmaterialistei garrantzia gehiago ematen zion. 1996ko Euskal soziometroarekin konparatzen bada, ikusi ahal da balore mistoak eta balore postmaterialisten garrantzia handitu egin zela, eta, horren kontrara, balore materialistei garrantzia gehien ematen dioten pertsonen ehunekoa txikitu egin zela.
Aldiz, 30 urte baino gehiagoko biztanleriaren aldetik, %17-ak balore materialistei garrantzia gehiago ematen zion, %60-ak baloreekiko ikuspegi mistoa zeukan eta %23-ak balore postmaterialistei garrantzia gehiago ematen zion. 15-29 urte artekoko adin tartearekin konparatzen bada, 30 urte baino gehiagoko biztanleriak balore materialistei eta balore mistoei garrantzia gehiago ematen zion, eta aldiz, balore posmaterialistak ehuneko txikiago batek zeuzkan.
Jackie Gleason
John Herbert "Jackie" Gleason (1916ko otsailaren 26a, Brooklyn, New York - 1987ko ekainaren 24a, Lauderhill, Florida) estatubatuar komediante, aktore eta musikari bat izan zen.
Chimalpopoca
Bere erregealdian, Chapultepec-eko iturburuetatik Tenochtitlanera edateko ura eramaten zuen egurrezko akueduktua eraiki zen. Galtzada bat ere eraiki zuen, ertzak eta lubetak zituena, hiria Tlacopanekin lotzen zuena; ebakiak eta gauez kentzen ziren egurrezko zubiak zituen.
Bryconamericus novae
Bryconamericus novae Bryconamericus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
LeRoy (Wisconsin)
LeRoy Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Dodge konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kaatialaita
Kaatialaita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Kaatialaita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
NGC 3225
NGC 3225 galaxia espiral bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Trimetopon gracile
Trimetopon gracile Trimetopon generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Katherine Maher
Katherine Roberts Maher (Wilton, Connecticut, AEB, 1983ko apirilaren 18a) Wikimedia Fundazioko zuzendari exekutiboa da 2016ko ekainetik. . Lehenago komunikazio arduraduna izan zen Informazioan eta komunikazio-teknologietan aditua, Maherrek irabazi-asmorik gabeko nazioarteko hainbat erakundetan egin du lan, bereziki teknologia giza eskubideak sustatzeko erabiltzearen eremuan.
Itsas Probintziak
Itsas Probintziak (ingelesez: Maritime provinces, the Maritimes edo Canadian Maritimes; frantsesez: Provinces maritimes) ekialdeko Kanadako eskualdea da, barnean Brunswick Berria, Eskozia Berria eta Eduardo Printzearen Uhartea dituena. Ternua eta Labrador gehituta, Kanada Atlantikoa osatzen du. 2016n 1.813.606 biztanle zituen.
St Andrew's Stadium
St Andrew's Stadium, Ingalaterrako Birmingham hiriko futbol zelai bat da, Bordesley auzoan. Birmingham City Football Club futbol taldearen egoitza da.
1906ko abenduaren 26an inauguratu zen.
Allen Iverson
Allen Ezail Iverson (Hampton, Virginia, 1975eko ekainaren 7a) NBAko estatubatuar saskibaloi jokalari ohi bat da.
Philadelphia 76ers (1996-2006 eta 2010-2011), Denver Nuggets (2006-2008), Detroit Pistons (2008-2009), Memphis Grizzlies (2009) eta Beşiktaş J.K. (2010-2011) taldeetan jokatu zuen.
Zaniskari poni
Arrazaren jatorria Zanskar eskualdean dago, Ladakhen, Jammu eta Kaxmir estatuan. Indiako iparraldean beraz, Himalaian. Indiako jatorrizko zaldi arrazen artean onartua dago.
Sover
Sover Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Soverk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Nemanthias carberryi
Nemanthias carberryi Nemanthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
K.a. XXVIII. mendea
'''Kristo aurreko XXVIII. mendea''' K.a. 2800. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 2701. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Pianako kalatuak
Pianako kalatuak (korsikeraz: E Calanche di Piana) Korsikako mendebaldeko kostaldean dagoen Piana udalerriko kalatuak dira, Ajaccio eta Calvi arteko bidean kokatuak.
UNESCOk Portoko golkoa, Girolatako golkoa eta Scandolako erreserbarekin batera Gizateriaren Ondaretzat hartu zituen 1983an.
Urki
Urkia hosto fin erorkorreko eta egur gogorreko Betula (/ˈbɛtjʊlə/) genero ko zuhaitz-espezieak dira. Generoa Betulaceae familiaren barnean dago, haltz ekin, hurritz ekin eta pago-lizar rekin batera. Duela gutxi arte familia bananduta zegoen, Betulaceae (Betula eta Alnus generoekin) eta Corylaceae (gainerakoekin) familietan, baina angiospermoetan egindako azterketa filogenetikoen ondorioz familia berean daudela ondorioztatu zen.
Morfologia
Urkien enbor raren azalak kolore zurixka hartzen du, batez ere gazteak diren urkietan; hala ere, heltzen doazen heinean arrakalatzen eta belzten joaten dira. Enborretik ateratzen diren adar rak amaieraraino horizontalki kokatzen dira (Betula pubescens) edo adarrak hazten amaitzen direnean forma zintzilikarian amaitzen dira puntan (Betula pendula). Urki-espezieen hosto gehienak antzeko morfologia dute, txandakatuta agertzen dira, hots, adabegi bakoitzetik hosto bakar bat ateratzen da, zerra-itxura hartzen dute hostoen puntetan eta erronbo-formakoak izan ohi dira. Lore ak, edo ugal egitura sexual ar eta emeak, gerba deituriko infloreszentzia zintzilikari eta malgu moduan kokatzen dira.
Sailkapena
Begira: urkien sailkapena ere
Ipar Amerikako urkien artean hurrengoak daude:
·       Betula allegheniensis - Urki horia (B. lutea)
·       Betula cordifolia - Mendietako paper urkia
·       Betula glandulosa - Urki nano amerikarra
·       Betula lenta - azukredun urkia, gerezi urkia, edo urki beltza
·       Betula michauxii - Ternuako urki nanoa
·       Betula nana - Urki nanoa edo zingira urkia (Europa eta Asian ere badagoena)
·       Betula neoalaskana - Alaskako urkia edo Yukongo urkia
·       Betula nigra - Ibai urkia edo urki beltza
·       Betula occidentalis - Ur urkia edo urki gorria (B. fontinalis)
·       Betula papyrifera - Paper urkia, kanoa urkia edo urki zuri amerikarra
·       Betula populifolia - Urki grisa
·       Betula pumila - Aintzira urkia
Europa eta Asiako urkien artean hurrengoak daude
·       Betula albosinensis - Urki gorri txinatarra
·       Betula albosinensis bar. septentrionalis - Ipar Txinako urki gorria
·       Betula alnoides - Haltz orridun urkia
·       Betula austrosinensis - Hego Txinako urkia
·       Betula chinensis - Txinako urki nanoa
·       Betula ermanii - Erman-en urkia
·       Betula grossa - Gerezi urki japoniarra
·       Betula jacquemontii (Betula utilis azpiesp. jacquemontii) - Azal zuridun urki himalaiarra
·       Betula mandschurica - Urki mantxuriarra
·       Betula mandschurica bar. japonica - Urki japoniarra
·       Betula maximowiczii - Urki erregea
·       Betula medwediewii - Urki kaukasiarra
·       Betula nana - Urki nanoa (Ipar Amerikan ere badagoena)
·       Betula pendula - Urki zilarkara
The Waterboys
The Waterboys 1983an Mike Scott musikariak sortutako talde bat da. Taldea osatu duten lehengo eta oraingo kideak Eskozia, Irlanda eta Ingalaterrakoak izan dira, gainera taldeak bere historian zehar egoitza ugari izan ditu: Londres, Dublin, Spiddal, New York eta Findhorn. Taldeak musika mota asko jorratu ditu: folk, rock, zelta musika... 1993an taldea desegin eta Scottek bakarkako ibilibideari ekion zion, ondoren 2000. urtean taldea berrelkartu eta mundu guztian zehar bira bat burutu zuen.
Urki
Sailkapena
·       Betula platyphylla (Betula pendula bar. platyphylla) - Urki zilarkara siberiarra
The Waterboys
Hasierako The Waterboys taldearen soinua "The Big Music" ("Musika Handia") gisa izendatua izan zen, bates ere bere A Pagan Place diskoa kaleratu ondoren. Mike Scotten hitzetan euren soinua "Jainkoak munduan duen egiletasuna ikusteko metafora" gisa deskribatu izan du.
Urki
Sailkapena
·       Betula pubescens - Urki zuria, urki zuri europarra edo urki ileduna (Ipar Asian ere badagoena)
·       Betula pubescens azpiesp. tortuosa - Artikoko urki zuria (Eurasia azpiartikoa, Groenlandia)
·       Betula szechuanica (Betula pendula bar. szechuanica) - Sitxuango urkia
·       Betula utilis - Urki himalaiarra
Oharra: testu amerikar askok ez dute bereizten B. pendula eta B. pubescens espezieak, kromosoma-kopuru ezberdinak dituzten espeziak badira ere.
Banaketa eta habitat naturala
Urkiak oso ondo sakabanatuta daude ia Amerika, Europa eta Asia osoan, ipar latitude etan agertzen diren zuhaitz espezieak osatzen dute Betula generoa, hau da ia ipar hemisferio osoan agertzen dira urki espezieak, batez ere klima epeleko eta klima borealeko eskualdeetan. Honen adibide Iledun urkia (Betula pubescens) da, Islandiak dituen espezie autoktono gutxienetako bat izanik.
Ugalketa eta hazien ernetzearen ekologia
Tenperaturaren eta fotoperiodoaren elkarrekintzak sortzen duten faktore erregulatzailearen bidez, lortzen da ernetzea udazken ean ez ematea; aitzitik, udaberri an emango da, non baldintzak faboragarriagoak izango diren landare gazteen biziraupena bermatzeko eta heldutasunera iristeko. Hala ere, Euskal Herria n egoera berezi bat ematen da urte jakin batzuetako otsailean, negu a izanik: Tenperaturak nahiko epeltasun maila altura iristen dira eguneko ordu beroenetan (eguerdian batez ere), eta aldi berean, egunak nahiko motzak izan arren, argitasun-maila handiko egun batzuk ematen dira, eta urki-hazi ek argi kantitate-nahikoa jasotzen dute hozitzen hasteko. Ondorioz, otsaila izanik eta negua izan arren, zenbait urkiek germinazioa aurrera eramaten dute.
Mitologia eta folklorea
Denboran zehar zuhaitz askok lotura estua izan dute herri desberdin askotako mitologia rekin eta folklore arekin, eta urkia kasu honetan ez da salbuespena izan. Europako hainbat herrialdeetan, batez ere nekazal guneetan, erlazio oso estua daukate inguruneko herritarren sinesmenak lurraldeko paisaia rekin, eta hirietaranzko migrazioen ondorioz, nekazal lurralde hauetan zuhaitzek bereganatutako esanahi hauetako batzuk galtzen ari dira. Hala ere, urkiak oraindik esangura aipagarriak dauzka toki batzuetan. Txekiar errepublika n, Danimarka n eta Erresuma Batua n urkiak bi esanahi ditu: alde batetik, udaberriaren iritsierarekin guztiz lotuta dago, eta urkiaren loraldiak udaberria iritsi delaren seinale bezala interpretatzen dute; bestetik, maitasunarekin lotura estua duen zuhaitza da. Halaber, Finlandia n eta Polonia n erlazio estua dauka poztasunarekin eta alaitasunaren seinale dela sinesten dute.
Historian zehar urkiek hainbat esanahi mitologiko izan dituzte. Zelte k, mitologian, urkiak berriztapenaren eta purifikazio espiritualaren sinonimotzat hartzen zituzten, eta urkiaren adartxo-sortak jaso eta pilatzen zituzten urtearen amaieran espiritu maltzurrak aldentzeko. Gaur egun, Erresuma Batuan, zenbait lorezain ek oraindik urkiz egindako arrasteluak eta erratzak erabiltzen dituzte haien lorategiak purifikatzeko. Gainera, Eskozia ko lurralde altuetako jendeek sinesten zuten behi antzu ak zituzten artzainek, hauek urkiz egindako makil batez gidatuz gero, emankorrak (ugalkorrak) bihurtuko zirela berriro, eta ernari egondako behi bat urkiz egindako makil batez gidatuz gero, jaiotako txekorra osasuntsua izango zela.
Buruko minak edo zefaleak
Urkiak buruko minetarako, zefale etarako, erabiliak izan diren eta gaur egun erabiltzen diren sendagai naturaletako bat dira. Geure buruko minak murriztu ditzakegu urki-egoskin bat edanez edo buruan bertan urki-infusioa xurgatu duten konpresak ipiniz.
Edemak eta likidoen pilaketak
Urkiek funtzio diuretikoa dutenez urea ren ekoizpena sustatzen laguntzen dute, eta likidoen pilaketak murrizten laguntzen dute, hauek deuseztapenaz. Urkiek ezaugarri hau aktibatzeko, hostoen infusio bat edatea beharrezkoa da.
Sukarrak
Beste funtzioetako bat da febrifugoa da, hots, sukar ra sendatzeko sendabide naturaltzat erabiltzen da. Kasu honetan, urkiek daukaten ezaugarri febrifugoa bete dezaten, infusio bat egin behar da, baina garrantzitsua da giro-tenperatura n dagoenean edatea.
Giltzurrunetan
Giltzurrun etarako sendagai natural nagusienetako bat kontsideratzen dira urkiak, eta hauek osasuntsu mantentzeko erabiltzen dira. Giltzurrun infekzioak edo pielonefritis ak, eta giltzurruneko harri ak sendatzen oso lagungarria da, funtzio diuretikoa daukalako, eta koliko nefritiko ak tratatzen laguntzen du, daukan eragile analgesikoarengatik.
Papergintzan
Papergintza-industrian zelulosa erabiltzen da papera ekoizteko lehengai bezala, landareen pareta zelular rean agertzen da, eta bere funtzio nagusia landare ek eratutako egiturei trinkotasuna eta gogortasuna ematea da. Industrian erabiltzen da paper a sortzeko ezinbestekoa den orea sortzeko. Paperak landare desberdinetatik sortu daitezke, hala nola, azukre-kanabera k, arroza k eta artoa k. Hau egia izan arren, papera sortzeko industrian arruntena zuhaitzen enborrak erabiltzea da, zuntz hoberenak hemendik lortzen direlako zuzenean.
Zuhaitz-espezie desberdinen enborrek papera sortzeko erabiltzen diren zuntz desberdinak garatzen dituzte. Egur bigunetako espezieek, pinua k eta izei ak adibidez, zuntz luzeak ekoizten dituzte, eta hauek paperari malgutasuna eta zurruntasuna ematen diote. Aldiz, urkiek eta beste espezie batzuk, hala nola astigar rek, izei ek eta eukalipto ek, enbor gogorragoak dituztenez, hauetatik ekoizten diren paperaren zuntzak leunagoak dira, azalera berdintsuago bat ekoiztuz. Hala ere, papergintzan, kalitate hobereneko paperak ekoizteko, luzeera, leuntasun eta malgutasun desberdineko zuhaitzen enborretatik lortutako zuntzak nahastu ohi dira, paperak ezaugarri hoberenak edukitzeko.
Álvaro de Mendaña
Álvaro de Mendaña y Neira edo Neyra (Congosto, Bierzo eskualdea, Leongo probintzia, egungo Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoa, 1542 - Nendo uhartea (Santa Cruz uharteak), 1595eko urria), Adelantado, nabigatzaile espainiarra izan zen. Pazifikora bi espedizio egin zituen Salomon Uharteak eta Markesak uharteak aurkituz.
Zut
Zut edo bertikala berun-hariaren norabidean doana da; lurrazalaren puntu bakoitzean, draiadaren noranzkoak, tokiko lerro zuta adierazten du zeru-esferarekin duen mozteek, eta zenit eta nadir izena hartzen dute. Zuta denaren nolakotasunari zutitasun deritzo. Lerro zutak eta horizontalak elkarzutak dira; halaber, lerro zutak eta lurreko ostertza elkarzutak dira. Errazago azaltzeko, aintzira baten ertzean egonez gero, ur erabat lasaiarekin, belaontzi bat posizio horizontalean egongo litzateke, eta bere masta zut.
Zabalkuntzaz, zut adigaia ez da horizontalarekin erabiltzen lotuta dauden lerro eta adigaiak deskribatzeko, ostertzarekin edo draiadarekin bat egin ez arren, garrantzia duen gauza bakarra, bien artean, angelu zuzen bat era dezatela da. Honela erabiltzen dira adigai hauek edozein planotan elkarzutak diren ibilbideak deskribatzeko, arkitektura, herri-lanen ingeniaritzan edo xakearen kasuan bezala, hiru adibide bakarrik emateagatik.