cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tarpan
Tarpanaren hedapena
Hala ere Prusiako oihan handiaren kolonizazioa XVI. mendean barrena azkartu zen eta honek basa zaldien populazioen etengabeko murriztea ekarri zuen. Mende horren bukaerarako uste da tarpanen populazio basatiak jada iraungita zeudela eta soilik zenbait aitonsemeen finketan mantentzen zirela. Esate baterako, Jan Zamoyski handiki poloniarrak basa zaldiak mantentzen zituen bere lurretan, bere estatusaren ikur gisa, baina XVIII. menderako zaldi samalda hauek desagertu egin ziren, behintzat agirien aipuetatik. Hau dela, eta zenbait adituren ustez, tarpana orduan iraungi zen eta handik aurrera agertzen diren ustezko tarpanak etxekotutako zaldietatik sortutako basazaldiak dira, edo asko jota azken tarpanekin nahastutako abereak.
Azken garaietan tarpan gehien egon zen lekua Errusiako Tauridako gobernia izan zen. Bertako nekazariek galdu zituzten azkenean zuzeneko ehizaren bidez.
Espeziearen taxonomia eta sitematikari buruzko eztabaida. Tarpana zaldi modernoen arbasoa
Komunitate zientifikoa bi eskoletan bereizten da garai historikoak arte iraun duten bi basazaldien inguruan, hau da, przewalski zaldia eta tarpanaren taxonomiaren aurrean. Lehendabiziko eskolarentzat bi espezie nahiko hurbilak dira, Equus ferus (tarpan) eta Equus przewalskii. Bigarren eskolarentzat ordea espezie beraren bi azpiespezie besterik ez dira. Tarpana orduan Equus ferus ferus litzateke eta Przewalski zaldia Equus ferus przewalskii. Teoria honen defendatzaileek zera proposatzen dute; Equus caballus izen zientifikoa erabiltzea basazaldi eta etxeko zaldiak, denak batera izendatzeko, espezie bereberan sailkatutako azpiespezieak izanik. Teoria hoen arabera, tarpana azpiespezie bat da eta bere izen zientifikoa "Equus caballus ferus".
Hala ere, basazaldiarentzat orokorki hartutako izena "Equus ferus" da, 2027. urtean onartua. 2003. urtean Nomenklatura Zoologikoko Nazioarteko Batzordea erabaki zuen basa abereak izendatzeko etxekotutako animalien izenak ez erabiltzea, Equus caballus gure kasuan.
Hainbat naturalistek, dena den, ezbaian jartzen dute ea tarpana benetan garai aurrehistorikoetatik zetorren basazaldia zen ala ez, bereziki hondar tarpanen kasuan. Baztertu gabe naturan askatu eta basati bilakatutako etxekotutako zaldien teoria. Hala ere teoria honek ez dauka froga zehatzik eta egun gutxik hartzen dute kontutan, nahiz eta ez dago erabat bazterturik ere. Badago beste ikuspegi bat zera diona; nahiz eta jatorrizko tarpana betidanik basatia izan, Europan hainbat mendetan zehar etxeko zaldiekin elkarbizitzen egon zen eta haren ondorioz nahasketak eman ziren bien artean. Bereziko basati bilakatutako etxeko zaldiekin. XVIII. mendean oraindik agertzen diren tarpanak nahasketa hauen ondorio lirateke. Azkenean, aztertzeko kalitatezko material paleontologiko edo genetikoren faltan, tarpanaren benetako izaera ( jatorrizko basazaldiaizan, etxeko zaldia berriro basatia bilakatuta edota bion arteko nahasketa izan) ezbaian dago oraindik. Dena den aitzinaldetik XIX. mendera arte hainbat deskribapen agertzen dira literaturan tarpanak eta etxekotuz eta gero ihes egin eta basatiak bilakatutako zaldien populazioak ondo bereizten.
Gaur egun badakigu przewalski zaldia ez dela zaldi modernoaren, hau da, Equus caballus-en arbasoa. Hau horrela da arraza gehienen kasuan behintzat. Zientifikoek zaldiak Equus ferus caballus deitzen dituzte zera adierazteko; egungo abereak ez direla aparteko espeziea baizik eta tarpanaren etxekotzearen ondorioa. Tarpana da egungo zaldien arbasorik ziurrena, baina segurtasuna oraindik ez da erabateko. Beste aldetik, esan beharra dago hainbat arrazetan, mongoliar zaldiaren zein Siberiako hainbat poni arrazen kasuan, przewalski aberekiko nahasketa nahiko argia dela. Antzeko gertatzen da Tibeteko Riwoche poni antzinako arrazen kasuan. Abere hauek berriz jatorri mistoa izango lukete. Tarpan eta przewalski zaldien arteko nahasketa.
Kontua oraindik gehiago korapilatzeko, Iberiar Penintsulako eta Pirinioetako inguruen kasuan, eta labar artean oinarriturik, hainbat adituen arabera, labar-margoetan berezitutako zaldi mota bat (tarpanekin batera agertzen dena), egungo przewalskii zaldien ahaidea litzateke, Equus vemagensis izenekoa. Equus ferus przewalskii da espezie honen beste deitura bat. Hainbat adituek, Jose Maria Gomez Tabernaren kasu, zera azpimarratzen dute; Przewalski zaldiaren arbaso hau ez dela falta Iberiar penintsulan epipaleolitoan, Gomez-Tabernaren arabera, baliteke zaldi hauek, beste zaldi mota batzuekin nahasterakoan egun Penintsulako gune kantrabiar-pireniarrean kontserbatzen diren asturkon, Galiziako poni, Lautzako zaldia, zaldi montxino eta pottoka arrazak sortzea. ..
Baliteke ere zaldi piriniar-kantabriarren beste zaldi arraza baten eragina izatea, Equus caballus Abeli izenekoa,taxonomia nahiko eztabaidatua dauka, dena den.
Jakina, Equus vemagensis hau bereiztuko litzateke ere egungo estepetako przewalski zaldiengatik. Alegia, nahiz eta aditu askok azpimarratzen duten Gune Piriniar-Kantabriarraren labar artean agertzen diren zenbait zaldien antzekotasuna egungo przewalskiekin, ezberdintasunak badaude, eta pentsa daiteke lehen aipatutako tokiz tokiko aldaerak eta azpiespezieak emango zirela zaldi mota honetan ere. labar Jakina, esan dugu jada, egungo przewalski zaldia ez dela Europako poni arraza zahar gehienen arbaso zuzena, baina ezin daiteke berbera esan bere arbasoa izan zen Equus vemagensis zaldiaren kasuan.
Pottokari dagokionez, aipatutako Laugarren aroko zaldi hauen arteko nahasketak argituko luke, esate baterako, zergatik pottokek daukaten zenbait ezaugarri soslai ganbilekoak, (begi orbita irtenak, soin gurutze nabarmena, dortsolunbarra zeladuna, zutasunak ezkerrekoak, eta ile joria) eta soslai artazeko zaldirenak beste hainbat; musu ertaina eta Lepo piramidala, esate baterako. Lehendabizikoak Equus vemagiensisen ezaugarriak dira eta besteak, tarpanarenak.
Arrazoi nagusia azken tarpanen benetako izaeraren inguruko zalantzak argitzeko (basati ala etxekotutakoak, gaur egungo zaldien arbaso ala ez) bere arrazoia dauka. Equus ferus basazaldien (tarpan eta przewalski) aparteko espezie bat dela frogatzeko material arkeologiko bakarra bi laginen hezurretan oinarritzen da. Gainera ez dira argi eta garbi identifikatu pleistozeno eta Holozenoren populazioak.
Beste aldetik hainbat teoria berriek ezbaian jartzen dute ere egungo przewalski zaldia jatorrizko basazaldia bezala. Hainbat analisi filogenetikoek zera adierazten dute; egungo przewalskia abereak basatiak bilakatutako Kazakhstango iparraldeko antzinako Botai herriko etxeko zaldien ondorengoak direla.
Izena eta etimologia
Tartar eta kosakoek ondo bereizten zituzten basazaldiak etxeko zaldietatik, azken hauek etxetik ihes egin eta estepetan basati bilakatuta ere. Basa zaldiei Takja edo Muzin izena ematen zizkieten. . Tarpan izena lehendabizko aldiz Peter Simon Pallas zoologo errusiarrak erabili zuen 1780. urtean turkieratik hartuta.
Aro modernoan tarpan izena erabili izan da gaur egungo etxeko zaldien arbasoa izendatzeko, Equus ferus, bai eta garai historikoetan etxekotu diren aurretiko zaldi azpiespezieak, hau da, Equus ferus ferus izendatzeko. Azkenean, oro har, izena Europako zaldi arraza "basati" edo antzinakoak izendatzeko erabiltzen da. Baita tarpanak berreskuratzeko asmoz sortutako arrazak ere, esate baterako heck zaldia.
Izen zientifikoari dagokionez, Johann Friedrich Gmelinek 1774en urtean deskribatu zuen lehendabiziko aldiz, baina ez zion espezieari izen zientifikorik ezarri. Gmelinek zaldi hauek aurrenekoz 1769ean Bobrovsk eskualdean ikusi zituen, Vorónezhtik hurbil. 1784ean Pieter Boddaert Equus ferus izendatu zuen espezie, Gmelinek egindako deskribapenean oinarriturik. Peter Simon Pallasek 1811. urtean deskribatu zuen eta "Equus ferus equiferus" izendatu zuen. Boddaerten izena ezagutu gabe, Otto Antoniusek Equus gmelini izena argitaratu zuen 1912an, berriro Gmelinen deskribapenak oinarri hartuta.
Gmelini eta ferus izenak sinonimotzat hartzen dira. Kontutan hartuz nomenklaturaren araua non emandako lehendabiziko izena izaten dela baliagarri bakarra, tarpana ferus deitu beharko litzateke. Beraz 2003, Nazioarteko Nomenklatura Zoologikoaren Kodeak, etxeko arrazen arbaso edo garai berekoak ziren 17 arraza basatien adiera espezifikoak mantendu zituen, tarpanarentzat E. ferus izena finkatuz.
Beraz Equus gmeli izena baztertuta geratu da eta Nazioarteko Nomenklatura Zoologikoaren Batzordeak bi izen hipotetikoak dauzka tarpanarentzat; Equus ferus aparteko espeziea balitz eta Equus ferus ferus, Przewalski zaldiarekin batera aparteko espeziea balitz.
Sinonimo historikoak
Arrazak hainbat izen zientifiko hartu ditu, adituaren eta garaiaren arabera:
Tarpanaren historia
Tarpana, esan bezala, etxekotutako zaldi arraza gehienen arbasotzat jotzen da. Hainbat aditurentzat etxeko zaldia eta tarpana espezie berberaren azpiespezieak baino ez dira. Aldiz zenbaitzuek nahiago dute espezie ezberdintzat hartzea galdutako tarpana eta etxeko zaldia.
Arkeologi aztarnek zein labar-arteak adierazten digute zaldiak izan zirela Europan Pleistozenoan zehar. Are gehiago, zaldi basatiak, antza mota eta azpiespezie ezberdinak Asia, Europa eta Ipar Ameriketako ordokietan bizi omen ziren Pleistozeno berantiarrean barrena. Azken Izotz Aroa eta gero basoak etengabe zabaltzerakoan estepa hotzen kaltetan, zaldia Ipar Ameriketatik desagertu zen (duela 12.500 urte) eta bere kopurua eta banaketa eremuan atzera joan zen Eurasian.
Beste hainbat teoriek, gero eta indar gehiago hartzen ari direnak, Ipar Ameriketako zaldien desagerketaren atzetik, Kontinentean gizakiaren sarrera dagoela diote. Ehiza zuzena zein habitaten eraldaketa hainbat megafauna desagerrarazi zuen. Haien artean oso ugari zen Yukongo zaldia. Zaldiaren galera beraz, Holozenoko iraungipena bezala ezaguna den megafaunaren galera masiboaren ondorio izan zen.
Gaur arte dakigunaren arabera, Eszitak izan omen ziren tarpan basatiak etxekotzen aurrenekoak. Hori duela 5.000 urte inguru gertatu omen zen. Eszitek sortu zituzten zaldi zela, aho-sokak eta zaldi gainean ibiltzeko hainbat apareju.
Tarpan antzeko zaldiak marraztuta erruz azaltzen dira Europako labar-artean. Bereziki Euskal Herria hartzen duen zonalde Franko-kantabriarreko leizeetan.
Tarpanen kopurua murriztuz joan zen arrazoi ezberdinengatik. Aldaketa klimatikoek eragindako habitaten eraldaketak aipatzen dira, baina baita gizakiek burututako ekosistema-aldaketak, eta nola ez, ehiza zuzena, etxeko zaldiekin eragindako nahasketa baztertu gabe ere.
Borgoinan kokatutako Solutréko leizean delako aztarnategi arkeologikoan, garai paleolitikoan ehizatutako ehunka zaldien hondakinak agertu dira. Antza garai batean gizakiek zaldi samaldak amiltzen zituzten bertako amildegitik behera ehizatzeko. Dirudienez zaldi hauek egungo bertako hainbat poni arrazen ezaugarriak zituzten jada, tarpan eta equus ferus przewalskiren nahasketa. .
Esate baterako, artikulu buruan azaltzen den Moskuko zoologikoko argazkiko tarpana 18 urteko zaldia zen argazkia hartzerakoan (21 bat urterekin hil zen). Moxal txikia zenean harrapatu zuten Novovorontsovka hiritik gertu, 1866. urtean. Hiru urtekin igendu zuten oso oldakorra zelako. Bere kolorea gris iluna zen ("gris sagua" detitako zaldi kolorea). Orbain zuriak zeuzkan aurreneko hanketan. Hankak beltzak zeuzkan eta isatsa zaintzaileek moztu zioten. Zurdaren ile txorta bat egungo konik ponien edota zelta ponien antzera, kopeta gainera etortzen zitzaion, ez zeukan tente. Beti pentsatu da tarpanek, przewalski zaldien antzera, zurda tente zeukatela, eskuila moduan. Gainera zurda bera naro samarra zeukan, poni "modernoen" antzera.
Zalantzak daude beraz ea nahastutako tarpana ote zen edo hainbat tarpanek halako itxura zeukaten benetan. Horregatik abere hau "Khersongo tarpana", deitua izan da, eskualde hartan harrapatu baitzuten. Bazeukan ere lerro bat bizkarraldean, przewalski zaldiak bezala.
1814. urtean tarpan basati bat ikusi omen zuten Lituaniako Konigsbergeko basoan, eta Latvia basoko populazioa ere 1814an desagertu zen.
1851 eta 1866 artean Ukrainako Kherson distrituaren azken 20 tarpanak akabatu zituzten.
Ukrainako estepetako azken tarpanak XIX.en mendeko erdialdean akabatu zituzten.
Taurida eskualdeko tarpanek, antza hemen basazaldi hauek oso ugari ziren, bertako nekazariek antolatutako etengabeko ehizaldiak nozitu zituzten erabat iraungi arte. 1876. urtean behor bat baino ez zen geratzen populazio hartatik. Behorra etxeko zaldien talde bati lotu zitzaion eta bertako zaldiarekin bi moxal izan zituen, baina handik hiru urtetara estepara ihes egin zuen. Lekukoen arabera, behor hura oso izua zen, eta harrapatzeko zaila. Sena basatia beti mantendu zuen.
1879. urtea dibertimendu gisa bertako nekazariek behorra jazarri zuten elurtutako estepan barrena. Arrakala batean amildu zen, eta han hanka bat apurtu eta hil zen azken tarpan hura, Ukrainako egungo Askania Novako babesgunetik 35 kilometrora. Inork ez zuen gorde azken tarpan haren hezurdura edo larrua.
XVIII. mendearen erdialdean, basoko tarpanen samalda txiki batek irauten zuen Białowieża baso ospetsuan, baina azken hondarrak 1812an harrapatu zituzten. Ondoren, tarpan haiek, hainbat urte mantendu zituzten Bilgoraiko parke pribatu batean, Zamoiski kondearen parkean hain zuzen, eta bertan egon ziren 1810-1815 urteetaraino. Azkenean, inguruko baserritarren artean banatu zituzten; haiek etxeko zaldiekin nahasi zituzten, eta konik arrazaren tarpan ezaugarriak areagotu.
Batzuen ustez, ordea, Poloniako azken tarpan basatia 1918 edo 1919 urtean galdu zen.
Poloniako Gobernuak abere horien babesgunea sortu zuen Bialowiezako basoan. Urteekin abere horiek antzinako tarpanen gero eta ezaugarri gehiago garatzen joan dira. Egun arraza hori "Poloniako antzinako zaldia" izenez ere ezaguna da.
Azken finean, Europako nekazariek tarpana aro modernoko Ameriketako Estatu Batuetako nekazari eta abeltzainek mustang zaldi basatiak edo bertako basa astotzat ikusten eta tratatzen zituzten, beraien abereen bazkarako konpetentzia gisa; kendu beharreko arazotzat. Bestalde, tarpanaren haragia gutiziatzat hartzen zuten bertakoek.
Aipatutako azken tarpan samalda asko ordea, berriro basatiak bilakatutako etxeko zaldiekin nahastutako tarpanak izango ziren seguraski. Hau dela eta, oso zaila da arrazari iraungitze data jartzea. Dena den esan beharra dago oraindik ezbaian dagoela XVIII. eta XIX: mendean zehar Europako Bazter hauetako basoetan kontserbatutako zaldi txikiak benetan basa zaldiak ziren, inoiz etxekotu gabeak, Przewalski zaldien eta etxeko zaldien arteko hibridoak edo benetako zaldi basatiak. Honen inguruko ikerketa geheinak soilik kontserbatutako bi abereen hondakinetan oinarritu dira eta ezin izan dute tarpana Holozenoko edo Pleistozenoko bertako zaldi populazioekin lotu.
Itxura ezberdinetako zaldiak dira. Hainbat przewalski zaldiaren motakoak, besteak tarpanetik hurbilagoak. Hau da behintzat "Mammal Species of the World", aldizkarian 2005. urtean Grubb-ek mantendutakoa. Ezin da zehaztu edo basoratu zaldiak omen izan ziren edo benetan zaldi basatiak.
Iberiar Penintsula, Euskal Herria barne. Enzebroaren teoria. Sorraia zaldia
Beste zaldi arraza bat, mendebaldeko Europan iraun zuten azken tarpan basatiekin zuzenki lotuta, Sorraia zaldia da, Portugaleko hegoaldekoa. Oso esanguratsua da zaldi mota honek tarpan zaharren zebra-marrak edo arraiak, denak antzinako ekido arrazen ezaugarriak mantendu izana hanka zein bizkarrean. Zebradura hauek labar pinturetan marraztutako zaldietan ere ageri dira, esate baterako Ekaingo leizearen zaldietan. Marrazki hauek bat datoz agiri zaharretan agertzen diren enzebra izeneko ekidoaren deskribapenekin.
Hainbat teoriak Iberiar Penintsulan garai historikoak arte mantendu zen enzebroa izeneko ekido bat, toponimian eta erdi aroko agirietan erruz agertzen dena, tarpanarekin lotzen dute, eta bere azken oinordekoak sorraia zaldiak lirateke. Beste hainbatentzat ordea, enzebrak edo enzebroak Equus hydruntinus izeneko Europako basa astoak lirateke, Iberiar Penintsulan XVI. mende arte iraun zutenak nahiz eta Eurasiako gainontzeko lurraldeetan askoz lehenago galdu omen ziren.
Rongellen
Rongellen Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Tarpan
Iberiar Penintsula, Euskal Herria barne. Enzebroaren teoria. Sorraia zaldia
Toponimiaren arabera, enzebro hauek Euskal Herrian ere zabaldurik egon ziren.
Tarpana labar-artean
Tarpan itxurako zaldia erruz azaltzen da labar-marrazkietan Europan zehar, baita Euskal Herrian ere.
Rongellen
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tarpan
Tarpana labar-artean
Hala ere, lehenago aipatu denez, baliteke tarpan basatiak deitutako askenetariko zaldiak etxeko zaldiekin nahastutako animaliak izatea. Hauxe dela eta, zaila da espezieari iraungitze data zehatza ezartzea, eta aditu ezberdinak ez datoz bat puntu honetan.
Lehen aipatu denez, hori dela eta, ezbaian jartzen dira lehen aipatutako XX.en mendeko Ukraniako estepetako tarpan basatien buruzko lekukotasunak.
Beste aldetik, adostasunik ez dago ere azken tarpan hauei buruzko datu urriak aztertzerakoan. Argazki zein marrazkietako tarpanek itxura ezberdina azaltzen dute, eta hau dela eta, "tarpan mota ezberdinez" hitz egiten da.
Hala ere aipatu behar da eskuila itxurako zurdaren ezaugarria ez dela antzinako labar arteko zaldi marrazki guztietan agertzen. Zenbait marrazkietan zurda albo batera dauden abere batzuk agertzen baitira. Esate baterako Kantabriako Puente Viesgoko Las monedas izeneko harpeko bi zaldien labar-marrazkietan.
Beste aldetik, Siberiako Permafrostean agertutako eta ondo konterbatutako hainbat tarpanek zurda luzeagoak zeuzkaten eta ez hainbeste eskuila itxuran. Honek zalantzak areagotuko lituzke lehen aipatutako Moskuko tarpanaren inguruan.
Dena den, tarpan ezberdinen morfologiari dagokionez, kontutan hartu behar da posiblea liratekela tokiz-tokiko azpi-motak egotea, lehen aipatutako estepetako tarpana eta basoko tarpanez gaina. Ezberdintasun horiek ere zaldien koloreari eragingo liokete.
Konik zaldia, Bialowieza.
1936. urtean, eta lehen aipatutako Polobiako zenbait eskualdetako bertako ponien eta tarpanaren arteko hurbiltaunaz baliaturik, hainbat saiakera egiten hasi zen tarpana berreskuratzeko. Tadeusz Vetulani izeneko zientifikoak lehenego basazaldien antzekoa zen zaldi arraza berreskuratu zuen horrela, konik zaldia. Bere lanerako Vetulanik ustez azken tarpanetatik gertuen zeuden poloniar poniak erabili zituen, etxeko zaldien eta tarpanen arteko nahasketatik zetozenak. Antzinako marrazkiekin eta deskribapenekin bat ez zetorren ezaugarri fenotipikoa zaldi hauen zurda da. Konik poniek, Eropako antzinako poni arraza gehienek bezala, zurda ez oso luzea eta albo batera dauka, ez tente eta eskuila itxuran. Beste aldetik konik askok bai dauzkate hanketan zebra narkak eta mando lerroa bizkarrean, denak antzinako ekido arrazen ezaugarriak.
Poloniako gobernua, oro har, nahiko arduratu zen XX.en mendean zehar poni poloniar hauek babesten. Zenbait adituek konik zaldiak "Poloniako antzinako ponia" deitzen dituzte.
Antzinako tarpanari hurbiltzeko saiakerarik tajuzkoena, lehen aipatutako Białowieżako konik zaldiak erabiliz burutu zen. Poni poloniar hauek tarpanen kolore urdinzka argia mantentzen dute ("gris sagua" deitzen dute) udan, eta zurizkagoa neguan. Baita tarpanaren zenbait ezaugarri (gogoratu bertako azken tarpanak beraiekin gurutzatu zirela).
1955en urterako, ponien samaldak oso portaera basatia zeukan jada, eta Białowieżako babeslekuaren arduradunek jarraitzen zuten galdutako tarpanaren ezaugarriak berreskuratu nahian. Taldea gainera ez zeukan inolako problemik ugaltzeko, ezta basoaren baldintza gogorretara moldatzeko. Otsoen eta hartzen erasoak barne. Bialowiezako saiakera hauek tarpana berreskuratzeko beste zenbait saiakera baino arrakastatsuagoak suertatu dira.
Saiakera hauen egileak saiatu ziren ere "tarpanak" lortzen arraza ezberdinetako poni irlandarrak przewalski zaldi batekin gurutzatuz, arrakasta handirik gabe ordea.
Konik zaldia dena den "tarpan basatiak berreskuratzeko"Europako beste hainbat saiakeretan erabiltzen ari dira gaur egun.
Heck zaldia.
Beste saiakera aipagarri bat tarpana berreskuratzeko Europako eta bereziki Alemaniako zenbait zoologikoek egindakoa da. Haren ondorioa Heck zaldia izeneko aberea da.
Heck anaiak hasi ziren tarpana berreskuratzeko saiakera honekin. Uroa bersortzeko saiakeretan ibili ziren albaitero berberak eta antzeko oinarriak erabiliz, hau da, espezie bat ez dela erabat desagertzen bere ondare genetikoa beste arraza edo espezietan gordeta dagoen bitartean. Hautatutako gurutzaketen bidez posiblea dela desagertutako arrazak edo espezieak berreskuratzea. Saiakera haien ondorioa "Uro berriak" edo Heck azienda delakoa izan bazen, kasu honetan Heck zaldia dugu. Uroaren kasuan bezala bereziki abereen itxuran jarri zuten beraien ahaleginak, basa zaldien beste ezaugarriak gutxiago kontutan hartuz.
Zaldi mota hau eskuratzeko Europako hainbat zelta poni arraza elkarrekin gurutzatu zituzten. Dena den Heck zaldi hauek, gehien bat, zoologiko animaliak dira, nahiz eta "tarpan" izena jarri bisitariak erakartzeko. Bereziki alemanian ikusi daitezke abere hauek, baina baita Holandan ere. Konik zaldien antza handia daukate.
Pottoka.
Euskal Herriaren kasuan, gogoratu behar da lehen aipatutako Pirineoetako tarpana adiera pottoka izendatzeko. Bereziki Bidarraiko Pottoka Etxekoek erabiltzen dute. Beraientzat euskal pottoka arraza "antzinakoa" berreskuratu eta gure mendietan ahal den baldintza basatienetan mantentzea, nolabait, Bialowieza basoko konik zaldiekin egiten ari den antzeko lana da.
Dena den ez du ematen sekula pottoka erabili denik tarpanak berreskuratzeko lehen aipatutako saiakeretan.
Beste aldetik, pottokak libre bizi baldin badira gure hainbat mendietan, aspalditik ez dira animalia basatiak zentzu zehatz batean.
Behi betizuen kasuan, Nafarroako Zarikieta mendian ia baldintza basatietan bizi diren hamarnaka buru daude, Nafarroako Gobernuaren esku. Pottoken kasuan ez dago halako samalda "basatirik" Euskal Herrian.
Sorraia zaldia.
Portugaleko Sorraia zaldiek antzineko tarpan zaldien ezaugarri ugari gorde dituzte. Zenbait adituentzat antzineko iberiar hegoaldeko tarpananen ondorengo zuzenak dira. Beste aldetik, Ameriketako Estatu Batuetan tarpana berreskuratzeko egitasmoaren oinarrian, Ameriketako Konkistan espainarrek bertara eramandako sorraia zaldien ondorengoak omen daude.
Stroebel zaldia.
Amerikako Estatu Batuei dagokienez, 1960.en hamarkadaren erdialdean, Harry Hegard egitasmo bat hasi zen zaldi mustang basatiak bertako errantxoetako zaldiekin nahastuz. Egitasmoaren bultzatzileen arabera, hango mustang zaldiek Portugaleko Sorraia arrazako ezaugarri asko dute, kolonizatzaile espainarrek halako ugari hara eraman zutelako. Haren ondorioz Stroebel zaldia sortu zuen, Hegart zaldia izenez ere ezaguna dena. Egitasmoak jarraipena izan du, eta ondorioz antzinako tarpanekin antza handia duten zaldiak lortu dituzte.
North American Tarpan Association delako taldea bere aldetik, Heck zaldiarengan jatorri daukaten zenbait "tarpan berrien" zaintaz arduratzen da
Erret-monograma
Erret-monograma monarka baten logotipo pertsonala da, eta, eskuarki, hauek osatzen dute: hasierako hizkia edo hizkiak, ordinala eta koroa. Antzeko monogramak ere egon daitezke errege-familiako beste kide batzuentzat, hala nola haien ezkontideentzat edo oinordekoentzat. Monarkia inperioa denean, monograma inperiala deritzo.
Something In The Way
Something In The Way (euskaraz Zeozer Bidean) 1991. urtean Nirvana musika taldeak Nevermind diskoaren barnean kaleratu zuen abseti bat da.
Alagoinha (Paraíba)
Alagoinha Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Saxicola torquatus
Taxonomia
ADN mitokondrialaren ikerketetan oinarriturik, lehengo Saxicola torquatus taxoia hiru espezietan banatu da: Saxicola torquatus, Arabian eta Saharaz hegoaldeko Afrikan hedatua, Saxicola rubicola Europan eta iparraldeko Afrikan bizi dena, eta Saxicola maurus, Kaukasia eta Turkiatik Himalaia eta Txinaraino banatua.
Deskribapena
12'5 zentimetroko luzera du. Burua eta bizkarraldea beltzak, paparraldea gorri marroixka, eta lepoko bi alboak, hegoen erdialdea eta ipurgaina zuriak ditu. Emearen koloreak apalagoak dira, kolore gorrixkak burua ere hartzen diola.
Elikadura
Intsektuak eta armiarmak jaten ditu. Negu partean fruitu eta haziek osatzen dute haren dieta.
Ugalketa
Ugaltzeko garaian arrak etengabe abesten du eta emeak sasi oso itxi baten barnean habia egiten du. 5-6 arrautza erruten dituzte, emeak inkubatzen ditu arrak jatekoa ekartzen duen bitartean.
Joaquín Aguirrezabala
Joaquín Miguel de Aguirrezabala y Lasa (Amezketa, Euskal Herria, 1860 - Gualeguay, Argentina, 1924) euskal jatorriko mediku argentinarra izan zen XIX. mendearen amaieran.
Biografia
Joaquín Aguirrezabala Gipuzkoako Amezketan jaio zen 1860an, Miguel Antonio de Aguirrezabalaren semea.
Oso gaztea zen arren, bere familia Gualeguay- n kokatu zen, Entre Ríosko probintzian.
Joaquín Aguirrezabalak Buenos Airesko Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko doktoretza jaso zuen, eta lanbidea Gualeguay-n garatu zuen, bertako bizilagun nabarmenenetako bat bilakatuz.
Ernestina Laurencenarekin ezkondu zen eta gutxienez seme bat izan zuten, Miguel Antonio, Gualeguayn jaioa, 1897ko ekainaren 20an.
Hirian Espainiako kontsul izendatu zuten eta kargu hori bete zuen 1914an.
Bera adoptatutako hirian zendu zen. Gualeguayko plaza batek bere izena jaso zuen eta 1919an haren brontzezko estatua inauguratu zen bertan. Bere oinarrian «Dr. Joaquín Aguirrezabala. Zientzia - lanerako gogoa - Filantropia ».
Squalius tenellus
Squalius tenellus Squalius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
San Juan konderria (Utah)
San Juan konderria (San Juan County) Utahko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Monticello da. 2010eko zentsuaren arabera 14,746 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
San Juan konderriak 2,054,677 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,931 ura dira. Beste 2,025,368 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,72 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 14,746 pertsonetatik 7,123 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 649 dira. 21 beltzak edo afroamerikarrak. 7,308 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 35 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 252 pertsonek kokatzen zuten.
Paraphago rostratus
Paraphago rostratus Paraphago generoko animalia da. Arrainen barruko Distichodontidae familian sailkatzen da.
Malacocincla malaccensis
Malacocincla malaccensis Malacocincla generoko animalia da. Hegaztien barruko Pellorneidae familian sailkatua dago.
Balkaniar Liga
Balkanetako Liga 1912an Grezia, Bulgaria , Serbia eta Montenegro ko Ekialdeko Ortodoxo ko erreinu en artean sinatu eta garai hartan Otomandar Inperioa ren aurka zuzendutako aldebiko itun batzuen bidez sortutako  laukoitza izan zen. Europako hego-ekialdeko zati handi bat kontrolatzen zuen oraindik.
Balkanak 1900eko hamarkada ren hasieratik nahasmendu egoeran egon ziren, Mazedonia n gerrilla gerraren ondoren, Turkiako Gazteen Iraultza , Bosnia ko krisi luzea eta Albania ko hainbat altxamendu. 1911 n Italo-Turkiar Gerra piztu izanak otomandarrak are gehiago ahuldu eta Balkanetako estatuak indartu zituen. Errusia r eraginpean, Serbiak eta Bulgariak euren arteko desberdintasunak konpondu eta aliantza bat sinatu zuten, jatorriz 1912 ko martxoaren 13 an Austria-Hungaria ren aurka zuzendua, baina kapitulu sekretu bat gehituz, funtsean, aliantza birbideratu zuten Otomandar Inperioa. Orduan Serbiak elkarrekiko aliantza sinatu zuen Montenegrorekin, eta Bulgariak, berriz, Greziarekin. Liga garaile izan zen 1912ko urria n hasi zen Balkanetako Lehen Gerra n, non Europako otomandar lurralde ia guztiak arrakastaz bereganatu zituen. Garaipen honen ondoren, ordea, aliatuen artean konpondu gabeko aldeak berriro sortu ziren harrapakinaren banaketaren inguruan, bereziki Mazedonia, Liga eraginkorra desegitea eraginez, eta handik gutxira, 1913 ko ekainaren 16 an, Bulgariak bere lehen aliatuak eraso zituen. Bigarren Balkanetako Gerra hasi zen.
Aurrekariak
Krimeako Gerra ren ostean (1853–1856), Errusia konturatu zen beste Potentzia Handiek ez zutela ahaleginik egingo Mediterraneo rako sarbidea eragozteko. Ondorioz, zeharkako hedapenerako asmo handiko plan bat lantzen hasi zen Balkanetako penintsula n errusiar babespean dauden estatu lagun eta estuak sortuz. Politika horren funtsezkoa izan zen sortzen ari den mugimendu paneslaviarra, aurrerantzean Errusiako kanpo-politikaren oinarria izan zen 1917 ko erregimen tsaristaren amaiera arte. Norabide horretan lanean, 1877-1878ko Errusiar-Turkiar Gerra garailearen ondoren, Errusiak Bulgariako estatu autonomoa ezartzea lortu zuen. Era berean, 1876 an Serbia turkiar ren esku suntsitzetik salbatu ondoren, Errusiak otomandarrak erabat independentea onartzera behartu zituen eta bi urte geroago Serbia zabaldu zuen. Hala ere, bi estatuek Errusiako babesa eta babesa aitortu bazuten ere, haien nazio-asmo gatazkatsuak laster etsai-ekintza sorta bat ekarri zuten haien arteko gerra laburren aurretik eta ondoren. Europako potentzien aurkakotasuna areagotuz, eta austriarrek Bosniako krisian izandako umiliazioaren ondorioz, Errusiak nagusitasuna lortu nahi izan zuen Balkanetan "bloke eslaviar" errusofilo bat sortuz, biak Austria-Hungaria ren aurka zuzenduta. Eta otomandarrak ondorioz, Errusiako diplomazia bi herrialdeei, Serbiari eta Bulgariari, presioa egiten hasi zen, akordio batera heldu eta aliantza bat osatzeko.
Bulgariaren eta Serbiaren aurka Errusiako presioaz gain, Ligaren eraketa eragin zuen beste gai bat 1911 ko Albaniako Altxamendua izan zen. Serbia eta Bulgaria ren arteko negoziazioen egutegia k adierazten du Albaniako matxinadaren arrakastaren pareko aurrerapena izan zela. 1912 ko maiatz ean albaniar rek Skopje hartzea lortu zuten eta onastirrantz jarraitu zuten, 1912ko ekain ean otomandarrek Albania ren autonomia aitortzera behartuz. Serbiarentzat hau hondamenditzat jotzen zen; iparraldera hedatzeko itxaropena zapuztu ondoren, Bosnia eta Herzegovina Austria-Hungariako anexioagatik.1908ko urrian, Serbiak gaur egun hedapen posiblearen azken norabidea aurkitu zuen, hegoaldea, hau ere itxi egin zen Albaniako Vilayet bat sortzearen ondorioz. Serbiarrek orain Albaniako estatuaren ezarpena gelditu nahi zuten. Bestalde, Bulgariak Serbiar larritasun hori erabili zuen Serbia Vardar Mazedonia ren inguruan kontzesio garrantzitsuak adostera behartzeko. Hala, bi herrialdeen arteko azken akordioak zehazten zuen, otomandarren aurkako gerra garaile bat gertatuz gero, Bulgariak Kriva Palanka – Ohrid lerrotik hegoaldean Mazedonia osoa jasoko zuela. Serbiaren hedapena lerro honen iparraldean egon behar zen, Kosovo barne, eta mendebaldean Adriatikoraino kostaldea, Albania modernoaren iparraldeko erdia barne hartzen duen lurraldea, Serbiari itsasorako sarbidea ematen diona. Funtsean, Serbiak Mazedonia Albaniarekin trukatu behar izan zuen, gai horrek 1913ko udaberrian Ligaren desegitean funtsezko papera izango zuen, Potentzia Handiek Albaniako estatua sortzean tematu eta Serbiari lurraldea ukatu ziotenean norabide horretan irabaziak.
Bulgariak, bere aldetik, epe luzerako politika egin zuen otomandarrei buruz Errusiar-Turkiar Gerran independentzia berreskuratu zuenetik. Ekialdeko Rumelia txertatzeko estatu kolpe arrakastatsuaren ostean, Bulgariak zeharkako hedapen agertoki metodiko bat orkestratu zuen sorreraren bidez, etnia anitzeko otomandarren menpeko Mazedonian (mende askotan izen administratiboa izan zen nazionalista baino). erakunde bateratu, askatzaile eta iraultzaile bat, IMRO, ustez kolore nazionalik gabekoa. IMROren erretorikak "Mazedoniar Herriaren" izenean askapenaren alde oro har hitz egiten zuela esan zuen, bere antichaubinismoa aldarrikatuz .. Izan ere, Trazia (Ekialdea eta Mendebaldea) eta Mazedonia (Egeoa eta Vardar) estatu autonomo berri batean sartzea errazteko agenda sekretuarekin sortutako bulgariar erakundea zen, Bulgariarekin bateratzearen aurretiko tarteko urrats gisa. Lekua Ekialdeko Rumeliarekin bezala. Hasierako arrakastaren ostean, Serbiak eta, batez ere, Grezia k IMROren benetako helburuaz jabetu ziren eta, ondorioz, gerrilla zital baten ondorioz, Mazedoniako Borroka deritzona piztu zen bulgariar eta greziarren babestutako talde armatuen artean, Mazedonia Otomandar barruan. Gatazka Turki Gazteek baino ez zuten amaitu mugimendua boterera iritsi zen, otomandar subjektu guztien erreformak eta berdintasuna agintzen zuen erlijioa edo nazionalitatea edozein izanda ere. Orduan Bulgariak hedapen metodo zuzenagora jo zuen gerra bat irabaziz, horretarako armada handi bat eraikiz eta bere burua " Balkanetako Prusia " gisa ikusten hasi zen. Baina hala ere, argi zegoen Bulgariak ezin zuela otomandarren aurkako gerra bakarrik irabazi, eta aliantza bat beharrezkoa zela. Jatorrizko akordioaren eranskin militarra sinatuz, Bulgariak Serbiako armada erabiltzea Mazedoniaren zatirik handiena harrapatzeko helburua zuen, bere armada Adrianopla eta Konstantinopla hiri nagusiekin Traziaren aurkako operazioetarako kontzentratzen zuen bitartean.
Grezian, armadako ofizialak 1909 ko abuztua n matxinatu ziren eta Eleuterios Venizelos en gobernu aurrerakoi baten izendapena lortu zuten, Kretako auzia Greziaren mesedetan konpondu eta 1897 ko otomandarren eskutik iraultzea espero zuten. Grezia Ligan sartzera eraman zuten eztabaidetan, Bulgariak uko egin zion lurralde irabazien banaketari buruzko akordiorik, Serbiarekin Vardar Mazedoniako akordioan ez bezala.. Arrazoia Bulgariaren politika diplomatikoa izan zen, Serbiak Mazedoniara sarbidea mugatuko zuen akordio batera bultzatzeko, eta, aldi berean, Greziarekiko akordio hori ukatuz. Greziako Armadaren eraginkortasun militarra aintzat hartu gabe, Bulgariako buruzagiak estimatu zuen, plan militarren arabera, Mazedoniako antzokian zabaldutako indar mugatuek eskualdearen zati handiena eta portu-hiri garrantzitsua okupatu ahal izango zutela. Greziarren aurretik Tesalonika koa. Hala ere, Grezia Ligan sartzea ezinbestekoa zen aliatuentzat, izan ere, Greziak, Balkanetako estatuen artean bakarrik flota handi baten jabe izatean, otomandar errefortzuak Asiatik zuzenean Europara itsasoz eragotzi baitezake. Sofian Greziako enbaxadore gisahalaxe adierazi zuen Grezia Ligan sartzea ekarri zuten negoziazioetan: "Greziak 600.000 gizon eman ditzake gerra-esfortzurako. 200.000 gizon eremuan, eta flotak Turkiak 400.000 gizon lehorreratu ahal izango ditu Salonika eta Gallipoli artean."
Montenegro, herrialde txiki samarra baina Serbiaren aliatu estua bigarren mailako parte-hartzailetzat hartu zen. Serbiaren insistentziarako gonbidapena mesede bezala hartu zuen, tokiko nahiak mugatuak zituelako Sanjak eta Shkodër hirian, biak Albaniako iparraldean.
Liga eratzen lagundu zuen beste datu bat otomandar armadaren eraginkortasun eza nabaria izan zen. Otomandarrak Italia rekin gerran egon ziren urtebetez (1911 ko irailaren 29 tik 1912 ko urriaren 18 ra) Libia ren aurka, Italiak Tripolitania ren inbasioa hasi ostean. Italiarrek aurrerapen gutxi egin eta otomandar erresistentzia, libiar rek lagunduta, uste baino zurrunagoa izan bazen ere, gerrak otomandar estatua agortu zuen. Horrez gain, greziar bizi diren Dodekaneso uharteen okupazio italiar rak otomandarren aurkako etorkizuneko gerratik kanpo egotearen ondorioen abisua izan zuen Greziarentzat.
Potentzia Handien erreakzioa
Gertaera horiek ez zituzten oharkabean pasatu Potentzia Handiek, baina Europako Potentzien artean Otomandar Inperioa ren lurralde-osotasunaren inguruan adostasun ofiziala bazegoen ere, Balkanetako estatuei abisu zorrotza eragin zien, ofizialki haietako bakoitzak beste diplomatiko bat hartu zuen. hurbilketa eremuan dituzten interes kontrajarriak direla eta. Ondorioz, abisu ofizial komunaren prebentzio-efektu oro bertan behera utzi zuten seinale ez-ofizial mistoek, eta ezin izan zuten etsaiak piztea saihestu:
Balkanetako Ligarentzat aukera ona zen galtzeko, Otomandar Inperioa ahul eta barne liskarrez josita zegoelako. Gobernu aliatuek prestaketa militarra eta diplomatikoa areagotu zuten. Iraileko azken egunetan, Balkanetako estatuek eta Otomandar Inperioak beren armadak mobilizatu zituzten. Gerra deklaratu zuen lehen estatua Montenegro izan zen, 1912 ko urriaren 8 an, Balkanetako Lehen Gerra hasiz. Beste hiru estatuek, urriaren 13 an Porteari ultimatum bat eman ostean, urriaren 17 an gerra deklaratu zioten Turkia ri.
Ondorioa
Ondoriozko gerran, Balkanetako armada konbinatuek eraginkortasunez suntsitu zuten Europan otomandar boterea garaipen batzuetan. Hala ere, Ligaren garaipena laburra izan zen. Balkanetako estatuen arteko antagonismoek iraun zuten oraindik, eta Balkanetako Lehen Gerra arrakastaz amaitu ondoren, berriro azaleratu ziren, batez ere Mazedonia zatitzearen ondorioz. Tentsioak gero eta handiagoak Liga apurtu zuen eraginkortasunez, eta Balkanetako Bigarren Gerra piztu zen Bulgaria k, garaipen azkar batean ziur, bere aliatu ohiei Serbia eta Grezia ri eraso zionean. Serbiar eta Greziako armadek bulgariar erasoa uxatu eta kontraerasoa jo zuten, Bulgarian sartuz. Otomandar Inperioa eta Errumania egoeraz baliatu eta Bulgaria ere inbaditu zuen. Ondorengo bakeak lurraldean irabaziak utzi zizkion Bulgariari, baina Ekialdeko Trazia galtzea ekarri zuen otomandarrei eta Mazedonia gehiena greziarren esku. Porrotak Bulgaria Lehen Mundu Gerra n parte hartu zuen Erdialdeko Potentzi en alboan, Balkanetako etsaiak (Serbia, Grezia eta Errumania) Entente aren alde gerran parte hartu baitzuten.
Gerra garaian, Greziako erregea Tesalonika n hil zuen Alexandros Schinasek. Horrek Greziako atzerri politikan Ententearen aldeko argitasunetik neutraltasunera aldatzea eragin zuen, errege berria, bere aita eta bere lehen ministro ezaguna ez bezala , alemaniarren aldekoa zen eta hurrengo Mundu Gerran herrialdea neutral mantentzen saiatu zen. Lehen Mundu Gerra hasi eta Ententeak Mazedonian esku-hartzearekin batera, erregearen eta lehen ministroaren arteko gatazkak etengabe okerrera egin zuen, eta azkenean Zisma Nazionala eragin zuen, eta horrek asko lagundu zuen Asia Txiki ko Turkia Kemalisten aurkako hurrengo gerra galtzen, eta greziar politikan mende erdi baino gehiago izan zen nagusi.
Balkanetako Gerraren ondorioak Errusiar-Bulgariar aliantzaren haustura iraunkorra eragin zuen, eta Serbia eta Montenegro utzi zituen Errusiaren aliatu bakarrak eskualde kritiko honetan.
Pseudecheneis koladynae
Pseudecheneis koladynae Pseudecheneis generoko animalia da. Arrainen barruko Sisoridae familian sailkatzen da.
The Fame
The Fame Lady Gagaek 2008. diskoa kaleratu egingo da. Disko honen lehenengo singlea Just Dance izan zen.
University of Chicago Press
University of Chicago Press estatubatuar argitaletxea da, batez ere lan akademikoak argitaratzen dituena. Chicagoko Unibertsitateari estuki lotua, 1891n sortu zuten, hasiera batean bertoko komunitatea zerbitzatzeko inprenta bezala.
Leptotyphlops sylvicolus
Leptotyphlops sylvicolus Leptotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Leptotyphlopidae familian sailkatuta dago.
Changtse
Changtse, tibeteraz "Ipar Mendia", Himalaiako mendi bat da, Tibeten eta Everest mendiaren iparraldean. 7.543 metroko garaiera du.
1982ko urriaren 14ean alemaniar espedizioko Udo Zehetleitner, Paul Braun, Rudolf Frick, Ludwig Hösle eta Martin Engler mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.
Taylor Schilling
Taylor Schilling (Boston, Massachusetts, AEB, 1984ko uztailaren 27a) estatubatuar aktorea da, ezaguna da Orange Is the New Black telesailean Piper Chapman presoa antzezteagatik, zeinagatik 2013an komedia eta musikalen arloko Satelite Saria jaso zuen aktore onenaren izenpean. Horretaz gain, bi alditan izendatua izan zen Urrezko Globo Sarira. Bestalde, ezaguna egin da ere The Lucky One pelikula erromantikoan Zac Efronekin batera egiten duen paperarengatik.
Lehen urteak
Schilling Bostonen jaio zen, Patricia Millerren, Massachusettseko Institutu Teknologikoko administratiboaren eta Robert J. Schillingen, Bristoleko konderriko fiskal ohiaren alaba izanik. Neba gazteago bat dauka Sam deiturikoa. West Roxbury eta Waylanden hazi zen, bere denbora hauetan tarteka pasatzen zuelarik, bere nerabezaroan jazoriko gurasoen dibortzioa zela medio. Bere nerabezaroan zehar NBCeko ER telesailaren jarraitzaile sutsua izan eta bere institutuko antzerki programan sartu zen Fiddler on the Roofen antzerki produkzioan agertu zelarik.
2002an Waylandeko institutuan graduatu ondoren, Fordhameko Unibertsitateko Lincoln Center campusean sartu zen, non produkzio ezberdinetan parte hartzen jarraitu zuen arteko lizentziatura 2006an lortu zuen arte. Honen ondoren, New Yorkeko Unibertsitatean gradu ondoko ikastaro bat egiten hasi zen bere antzezte ikasketekin jarraitzeko, baina bigarren urtearen ondoren, hau alde batera uztea erabaki zuen, hala, audizioak egiten hasteko. Pelikuletako paperen bila zebilelarik ume zaintzaile gisa lan egin zuen. Gaur egun, Manhattanen bizi da.
São Mateus do Maranhão
São Mateus do Maranhão Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Phago boulengeri
Phago boulengeri Phago generoko animalia da. Arrainen barruko Distichodontidae familian sailkatzen da.
Zillis-Reischen
Zillis-Reischen Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
São Pedro da Água Branca
São Pedro da Água Branca Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Squalius torgalensis
Squalius torgalensis Squalius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Epictia teaguei
Epictia teaguei Epictia generoko animalia da. Narrastien barruko Leptotyphlopidae familian sailkatuta dago.
Pseudecheneis longipectoralis
Pseudecheneis longipectoralis Pseudecheneis generoko animalia da. Arrainen barruko Sisoridae familian sailkatzen da.
Malacocincla cinereiceps
Malacocincla cinereiceps Malacocincla generoko animalia da. Hegaztien barruko Pellorneidae familian sailkatua dago.
Naoki Ishikawa
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashiwa Reysol, Albirex Niigata eta Vegalta Sendai.
Ferrera
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Nižný Čaj
Nižný Čaj Eslovakiako udalerri bat da, Košice-okolie barrutian kokatuta. 2,95 km²ko azalera du eta 269 biztanle 2017ko datuen arabera.
Espainiako Drama Literaturaren Sari Nazionala
Espainiako Drama Literaturaren Sari Nazionala (Premio Nacional de Literatura Dramática) 1992tik Espainiako Kultura Ministerioak ematen du. Honen bidez estatuan lau hizkuntza ofizialetan argitaratutako lan dramatiko onena saritu nahi da.
Saria jaso duten euskal hiritarrak
Zenbait urtetan euskal hiritarrek sari hau jaso dute:
Inoiz ez du euskaraz idatzitako lan dramatikorik saritu.
Caussade (Tarn eta Garona)
Caussade Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Caussade udalerrian erroldatutako biztanleak 6.508 ziren. Familiak 2.879 ziren, horien artean 1.135 pertsona bakarrekoak ziren (410 bakarrik bizi ziren gizonak eta 725 bakarrik bizi ziren emakumeak), 882 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 626 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 236 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 3.534 etxebizitza zeuden, 2.971 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 83 bigarren erresidentzia ziren eta 480 hutsik zeuden. 2.302 etxeak ziren eta 1.223 apartamentuak ziren. 2.971 etxebizitza nagusietatik 1.505 bere jabearen bizilekua ziren, 1.393 alokairuan okupaturik zeuden eta 73 doan lagata zeuden; 72 etxek gela bat zuten, 382 etxek bi zituzten, 652 etxek hiru zituzten, 937 etxek lau zituzten eta 928 etxek bost zituzten. 1.772 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.476 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 925 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.752 ziren, horien artean 2.543 aktiboak ziren eta 1.209 inaktiboak ziren. 2.543 pertsona aktiboetatik 2.115 lanean zeuden (1.089 gizon eta 1.026 emakume) eta 428 langabezian zeuden (213 gizon eta 215 emakume). 1.209 pertsona inaktiboetatik 407 erretiraturik zeuden, 339 ikasten zeuden eta 463 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Caussade udalerrian 3.040 unitate fiskal zeuden, 6.517 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.869 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 475 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 13 janari enpresak ziren, 7 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 42 eraikuntza enpresak ziren, 163 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 25 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 27 finantziazio enpresak ziren, 25 higiezinen enpresak ziren, 50 zerbitzu enpresak ziren, 52 administrazio publikoko enpresak ziren eta 42 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 113 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 7 banku bulegoak, 2 funerariak, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 3 autoeskolak, 11 igeltseroak, 6 margolariak, 6 zurginak, 5 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 13 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 14 jatetxeak, 12 higiezinen agentziak, 5 tintoreriak eta 5 apaindegiak.