cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Portugalgo historia
Historiaurrea
K. o. V. mendean sueboak eta alanoak sartu ziren, baina gero bisigodoen mendean geratu ziren. 711. urtean arabiar osteak Iberiar penintsulan lehorreratu zirenean bisigodoen inperioa suntsitua izan zen.
Maraña
Picos de Europako parke erregionalean kokatua, udalerri hau, Esla ibaiaren iturburuan dago. 2007ko azken erroldaren arabera, 164 biztanle ditu. biztanle zituen.
Maraña, Leongo mendietako toki batean dago, Mampodreren oinean, 2100 metrotik gorako hainbat tontor dituen mendigunea.
Neukirchen bei Sulzbach-Rosenberg
Neukirchen bei Sulzbach-Rosenberg Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Portugalgo historia
Portugalen sorrera
X. menderako Asturias eta Leongo erregeek Mondego ibaiaren iparraldeko lurraldea eskuratua zuten, eta Portugalgo konderria sortu zuten, Asturias-Leongo erreinuaren agindupean. 1105ean Alfontso VI.a (1040-1109), Leon eta Gaztelako erregeak, Henrike Burgundiakoari Portugalgo konderria eman zion, ezkonsari gisa, Teresa bere alabarekin ezkondu zenean. Teresa eta Henrikeren semeak, Alfontso Henriquesek, musulmanei irabazi zien Ouriqueko guduan (1119) eta lurralde osoa bere mendean geratu zen, Algarve izan ezik. Handik gutxira, Leongo eta Gaztelako erregeetatik bereizirik, Portugalgo errege izendatu zuten: Alfontso I.a Portugalgoa (1139-1158).
Irusta (argipena)
Irusta izenak hainbat adiera ditu:
Portugalgo historia
Portugalen sorrera
Alfontso III.ak (1248-79) musulmanak egotzi zituen Algarvetik. Fernando I.a Ederra Portugalgo erregea 1383an hil zenean ondorengotza guduak izan ziren: nobleziak Joanes I.a Gaztelako erregearekin ezkondua zegoen Fernando I.a Ederraren alaba, Beatriz, ezarri nahi izan zuen aginpidean, baina burgesiak eta nekazariek berriz Joan Avizkoaren alde egin zuten. 1385. urteko abuztuaren 14an, Joan Avizkoaren gudarosteak Gaztelako eta Portugalgo nobleziaren parte handi baten gudarosteak suntsitu zituen Aljubarrotako guduan. Hala, Portugalek burujabetasun osoa erdietsi zuen Joan I.a Handia (1358-1433) erregearen aginpidean.
Itsas bidaia handiak
Joanes II.a (1481-1495) eta Manuel I.a (1495-1521) erregeen aginpidean, Iparraldeko Afrikako lurraldeak konkistatzeari utzirik, portugaldar itsasgizonak, salerosleek nahi bezala, Indiarako bidea aurkitzen saiatu ziren Hegoaldeko Afrikatik barrena. 1488an Bartolomeu Dias itsasgizonak "Ekaitzen lurmuturra" (gaur egungo Esperantza Oneko lurmuturra) inguratu zuen, eta hamar urte geroago, Vasco de Gama Indiara iritsi zen.
1500. urtean Pedro Alvares Cabral Brasilera iritsi zen. 1506an Ormuz hartu zuten, 1510ean Goa, 1511n Malaka, 1518an Zeilan, 1543an Japoniara iritsi ziren, eta 1557an Macaura. XVI. mendearen erdialderako Portugalek Europako beste edozein herrialdek baino lurralde gehiago hartuak zituen Afrikan, Ozeano Atlantiko zein Indiako ozeano aldeko kostaldeetan, Indian, Asiako hego-ekialdeko uhartedietan, Txinan eta Japonian. Ekialdeko Indiarekiko merkataritza, espezien salerosketan oinarritu zena, oso onuragarria izan zen Portugalentzat.
Espainia eta Portugal koroa baten azpian: 1581-1640
Sebastian erregeak (1557-1578) Afrika iparraldearen konkista hasi zuen berriz ere, baina mairuek Ksar el-Kebirreko guduan hil zuten. Ondorengorik ez zuenez, Filipe II.a Espainiako erregeak Portugalgo koroa beretzat eskatu zuen. Berriz ere herria bitan zatitu zen: noblezia Espainiako erregearen alde eta herria Antonio, Cratoko priorearen alde agertu ziren. Espainiako gudarosteak erraz menderatu zituen aurkariak, eta 1581ean Filipe II.a Portugalgo errege izendatu zuten Tomarreko gorteetan, Filipe I.a Portugalgoa izenarekin.
Batasunak 60 urte iraun zuen, eta denbora horretan hasi zuen Portugalek gainbehera, herbeheretar eta ingeles gero eta indartsuagoen aurkako lehian. Holandak eta Ingalaterrak Portugalen koloniei eraso egin zieten, merkataritza eragotzi zioten, eta Brasilgo kostaldearen parte bat kendu zioten. 1640ean, Katalunian Segalarien Gerra zela eta, erregeak Portugali laguntza eskatu zionean portugaldarrek uko egin zioten eskaera hura betetzeari. Hala, noblezia eta burgesia, Bragantzako dukearen gidaritzapean bat eginik, Espainiaren aurka matxinatu ziren. Abenduaren 15ean Bragantzako dukea Portugalgo errege izendatu zuten: Joanes IV.a (1640-1656). Filipe IV.a Espainiakoak, ahaleginak ahalegin, ez zuen galdutako lurraldea berriro irabazterik izan. 1668an Espainiak Portugalen burujabetasuna ezagutu zuen.
XVIII. mendea
XVII. mendearen erdialdetik aurrera Portugalen nagusitasuna Asian desegin zen, hango herrien suspertzearen eta, batez ere, herbeheretar gero eta indartsuagoen erasoen aurrean. Hala, Portugalen eta ekialdeko Indien arteko merkataritza harremanak ahulduz joan ziren. Aitzitik, Brasilek gero eta garrantzi handiagoa izan zuen Portugalgo ekonomiarentzat. Brasilgo azukre, urre eta diamanteen salerosketari esker Portugalek urte oparoak izan zituen berriz ere. Nolanahi ere, Portugalen ekonomiak ez zuen hobekuntza nabarmenik izan, oparotasun hura ez baitzen herriaren modernizazioa bideratzeko erabili.
Halaber, Portugalen ahalmen militarra urria zen, eta bere burujabetasuna eta koloniak gordetzeko Ingalaterra lotu zitzaion politikan eta ekonomian. Josef I.a erregearen agintaldian (1750-1777) Pombalgo markesa gailendu zen. Erregeak esku handia eman zion Pombali eta hark despotismo ilustratuaren politika bideratu zuen Portugalen. Pombalek Elizaren ahalmena mugatu zuen, erregearen aurka zegoen nobleziari aurre egin zion, 1755eko lurrikarak suntsitutako Lisboa berriro eraikiarazi zuen, jesuitak kanporatu zituen (1759), erreformak bideratu zituen gudarostean eta hezkuntzan.
1792an Maria I.a erreginak (1777-1816) bere kargua utzi zuen adimen eritasun baten kariaz, eta haren seme Joanesek bete zuen erreginaren tokia 1816an errege egin zuten arte.
XIX. mendea: Portugalen gainbehera
Portugalek ez zuen, Europako beste herrialde batzuek bezala, Frantziak Ingalaterrako ekonomia suntsitzeko hari ezarritako blokeoaren politika betetzen. Hortaz, Napoleonek, Espainiarekin Portugalen partiketa hitzartu ondoren, Portugal konkistatzea erabaki zuen. 1807an frantses gudarosteak, Junot mariskalaren gidaritzapean, Espainian barrena Portugalen sartu ziren. Portugalgo errege-familia eta gorte osoa Lisboan itsasoratu eta, Ingalaterrako itsas gudarostearen babesean, Brasila ihes egin zuten. Portugaldarrak eta espainiarrak frantsesen kontra matxinatu ziren. Handik gutxira, Ingalaterrako Wellington dukeak frantsesei hiru gudutan irabazi ondoren Portugaletik kanpora egotzi zituen.
1820an, matxinada militar baten ondorioz liberalismoa nagusitu zitzaion absolutismoari. Joanes VI.ak 1821ean itzuli zen Portugalera eta konstituzio liberal bat onartu behar izan zuen. Brasil Joanesen seme Petriren agindupean geratu zen. Petri I.ak Brasilen burujabetasuna aldarrikatu zuen 1822ko irailaren 7an eta bere burua enperadore izendatu zuen. Portugalek 1825. urtean ezagutu zuen Brasilen burujabetasuna.
Joanes VI.a 1826an hil ondoren, XIX. mende osoan zehar, liberalen eta absolutisten arteko borrokak izan ziren, ekonomiaren krisi larri batekin batera. Petri V.a (1853-1861) eta Luis I.a (1861-1889) erregeen aginpidean Portugalgo alderdi politiko nagusiek txandaka gobernatu zuten, eta istiluak, zertxobait bederen, baretu ziren. Karlos I.aren agintaldian (1889-1908) errepublikaren aldekoek gero eta indar handiagoa hartu zuten. 1908ko otsailaren lehenean errepublikazale batzuek Karlos erregea eta haren ondorengoa, Luis Filipe, hil zituzten atentatu batean. Manuel II.a izendatu zuten errege (1908-1910).
Errepublika: 1910-1926
1910. urteko hauteskundeetan errepublikazaleak atera ziren garaile Lisboan eta Porton. Urriaren 4an iraultza hasi zen eta Manuel II.a Britainia Handira erbesteratu zen. 1911n errepublika konstituzioa onartu zen. Hala ere ezegonkortasuna zen nagusi Portugalgo ekonomian zein gizartean. Portugalek 50.000 soldaduz osatutako gudaroste batekin parte hartu zuen Lehen Mundu Gerran. Ekonomiaren egoerak okerrera egin zuen, baina herrialdeak bere koloniak gorde ahal izan zituen. 1926an Manuel Gomes da Costa jeneralak estatu kolpea jo eta errepublika desegin zuen.
Salazar aginpidean: 1932-1970
1926ko estatu kolpearen ostean, ia 50 urtetan Portugalek ez zuen demokraziarik ezagutu. Estatu kolpetik hilabete gutxira Óscar Carmona jeneralak hartu zuen aginpidea. 1928an lehendakari izendatu zuten, eta karguari eutsi zion 1951n hil zen arte. Carmonak Portugalgo finantza arazoak konpondu nahi zituen. Hala, esku handia eman zion António de Oliveira Salazar, Coimbrako unibertsitateko ekonomia irakasleari. Harrezkero, Salazar Portugalgo agintari nagusia izan zen. 1932tik aurrera finantza ministro eta lehen ministro izan zen, eta gerra eta kanpo arazoetako ministro 1936tik 1947ra.
Salazarrek konstituzio berri bat eginarazi zuen, 1911. urtekoaren ordez, eta korporatibismoan oinarritu zuen bere politika, Italiako faxismoaren eraginpean. Salazarrek bat egin zuen Franco diktadorearekin Espainiako Gerra Zibilean, eta Bigarren Mundu Gerran Azore uharteak utzi zizkien Britainia Handiko eta Estatu Batuetako gerra-hegazkinei.
Bien bitartean, Portugalen kolonietan burujabetasunaren aldeko higikundeak hasi ziren, gobernuak gogor zapaldu zituenak. Indiak Goa, Daman eta Diu hartu zituen 1961ean eta Afrikan, berriz, Angolan eta Mozambiken, gerrilla gerrak hasi ziren. 1968an, Salazar ezindurik, Marcelo Caetanok hartu zuen haren tokia. Caetano Portugalgo sistema politiko ekonomikoa biguntzen ahalegindu zen. 1970etik aurrera Portugalek ez zuen kolonietako gerra gogor luze hari eusteko bitartekorik ez ahalmenik, eta krisi latz batean murgildua geratu zen.
Krabelinen Iraultza eta Hirugarren Errepublika
1982an konstituzioa berritu egin zen: lehendakariaren ahala murriztu zen, eta gudarosteari demokrazia bideratzeko ardura kendu zitzaion. Hurrengo urtean Alderdi Sozialistak irabazi zituen hauteskundeak eta Mario Soares hautatu zuten berriro gobernu buru. 1985ean Aníbal Cavaco Silva sozialdemokratak hartu zuen Soaresen tokia. 1986an, ezkerraren laguntzarekin, Soares errepublikako lehendakari aukeratu zuten. Urte berean Portugal Europar Batasunean sartu zen. Cavaco Silvaren aginpidean Portugalgo ekonomiak aurrerapen handia egin zuen. 1991. urteko hauteskundeetan Mario Soares lehendakari sozialista atera zen irabazle, eta urte hartako hauteskunde orokorretan sozialdemokratek lortu zuten, berriro ere, gehiengoa. Soaresek, beraz, bi agintaldiz iraun zuen lehendakaritzan, eta etengabeko agintari aldaketa eten izanak egonkortasuna eman zion Portugalgo politikari. Soaresen agintaldiaren ezaugarri nagusiak ekonomiaren liberalizazioa eta Europako integraziora begirako politikak aurrera eraman izana dira. Ahalegin horretan aipagarriak izan ziren Cavaco Silva Lehen Ministroaren ekimenak, baina askoren iritziz zorrotzegi jokatu zuen eta zegokiona baino eskumen handiagoa bereganatu zuen.
Caprimulgus tristigma
Caprimulgus tristigma Caprimulgus generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Txoria txori
Txoria txori euskal poema eta abesti herrikoia da. Hitzak Joxean Artzek idatziak dira; doinua, berriz, Mikel Laboak sortua. Artzek, Donostiako Parte Zaharreko Juani Mendiola aktorearen Aurrera tabernan, paperezko ezpainzapi batean idatzi zuen poema; Laboaren emazte Marisol Bastidari gustatu egin zitzaion; eta Mikel Laboak ezpainzapia etxera eraman eta musika jarri zion. Askatasun ukatuari egindako abestia da.
Portugalgo historia
Krabelinen Iraultza eta Hirugarren Errepublika
Sozialdemokraten politikaren emaitzetan azpimarratzekoak dira 1986. urtean Portugal Europar Batasunean sartu izana, 1992ko lehen sei hilabetekoan Portugalek lortu izana Europar Batasunaren lehendakaritza eta urte bereko apirilean ezkutua Europako Diru Sisteman sartu izana. Abenduan, bestalde, Portugalek Maastrichteko Ituna berretsi zuen. Portugal Europar Batasunean sartu zenez gero, eta Europatik iristen ziren laguntzei esker bereziki, aurrerapen handiak egin ziren ekonomian, baina ekonomia hobetzearekin batera gizarteko giroa nahastu egin zen bitarte hartan, zenbait berrikuntza (pribatizazioak, ekonomia politika berria), Europako merkatu batuaren eskakizunak eta haren aurreko kezkak zirela eta. Horrela, ikasleen manifestazioak izan ziren hezkuntza sistemaren kontra, zerbitzuetako langileen protestak soldata igotzeko eskatuz, medikuen greba osasun zerbitzu batzuen pribatizazioaren kontra... Azkenik, 1995. urtean, hamar urtez zentro-eskuineko Alderdi Sozial Demokrata agintean egon ondoren, Alderdi Sozialistak irabazi zituen legebiltzarrerako hauteskundeak. Osasunaren eta hezkuntzaren alorrean sortu ziren gorabeherekin kezkatuta zeuden hautesleen botoari esker lortu zuen garaipena. António Guterres izendatu zuten lehen ministro, eta, 1996. urteko hauteskundeak irabazi ondoren, Jorge Sampaio sozialistak eskuratu zuen errepublikako lehendakari kargua. Harrezkero, sozialistek ordu arte sozialdemokratek egindako bideari jarraitu zioten, oro har, Europara begirako politika eginez eta pribatizazioak aurrera eramanez, baina osasungintzan, hezkuntzan eta gizartean gastuak igotzea lortu zuten.
Nazioarteko politikari dagokionez, 1999an Macau Txinaren esku uzteko hitzarmena sinatu zuen Portugalek, eta istiluak izan zituen Indonesiarekin, Ekialdeko Timorren burujabetasuna zela eta (Indonesiak Timor Ekialdekoa okupatu eta autodeterminazio eskubidea ukatu ziolarik).
XXI. mendea
2001eko hauteskundeetan Sampaiok berretsi egin zuen kargua eta oso erraz irabazi zituen hauteskundeak. Hurrengo urtean, ordea, aurreratu egin behar izan zituen hauteskundeak, batetik alderdi ekonomikoan egindako aurrerakuntza eskasen ondorioz, eta bestetik, alderdi sozialistaren kontra etengabeak zirelako korrupzio salaketak. 2002ko hauteskundeetan José Manuel Durão Barroso hautagai sozialdemokratak irabazi zituen hauteskundeak, eta gobernu koalizioa osatu zuen eskuinekoekin. Besteak beste, gastu publikoa gutxitu egingo zuela eta estatuko zenbait zerbitzu pribatizatu egingo zituela agindu zuen, osasuna barne. 2004. urtean Durão Barrosok lehen ministro kargua utzi eta Europar Batzordeko lehendakari bihurtu zen. Horrek ezegonkortasun politiko handia eragin zuen, eta ondorioz, Sampaiok parlamentua desegin eta hauteskundeetarako deia egin zuen. Alderdi Sozialistak irabazi zuen eta José Sócrates izendatu zuen lehen ministro. 2006ko hauteskundeetan, berriz, eskuin-erdialdeko Aníbal Cavaco Silva hautagaiak irabazi zituen hauteskundeak, baina lehendakari berriak gobernu sozialistarekin lankidetzan jarduteko asmoa azaldu zuen.
2014ko azaroaren 22an, Jose Socrates Portugalgo lehen ministro ohia izan zena atxilo hartu zuten, izan ere, ustelkeria kasu batekin zerikusia izan zezakeen. Lisboako aireportuan atxilotu zuten. Azaroaren 25ean, Jose Socrates preso jarri zuten zerga iruzurra eta diru zuritzeagatik.
Bothus mancus
Bothus mancus Bothus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Txoria txori
Lehendabizikoz Astoria antzokian jo zuenetik ospetsu bilakatu zen, izan ere, 2005eko Euskal Kanturik Onena saioan bosgarren hautatu zuten. Geroago ere bai, 'Euskal abesti herrikoien' artean 2. bisitatuena izan da Wikipedian (2015-2023).
Txoria txori kanta ederra da, baina horrek soilik ez du sortutako fenomenoa esplikatzen. Denis Laborde etnologoak aztertu du kantuaren fenomeno hori eta orokorrean Mikel Laboaren adierazkortasuna “''Gutako bakoitzari hitz egin zion gizona. Txoria txori eta euskal kantuaren etengabeko asmakuntza''” lanean. Laborderen ikerketaren arabera ezaugarri batzuk beharrezkoak dira halako fenomenoetan: erraza behar du izan kantatzeko eta, batez ere, gure belarritik eztarrira doan bide hori –erraiak tarteko– inongo oztoporik gabe egiteko ahala ukan. Taldeak berezko dituen promesak bideratzeko adostasuna berresten da honelako kantuak abestean.
Hitzak
Hegoak ebaki banizkio nerea izango zen, ez zuen alde egingo.
Pipistrellus wattsi
Pipistrellus wattsi Pipistrellus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Txoria txori
Hitzak
Bainan, honela ez zen gehiago txoria izango
eta nik... txoria nuen maite
eta nik... txoria nuen maite.
Caprimulgus concretus
Caprimulgus concretus Caprimulgus generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Frank Lloyd
Frank Lloyd (Glasgow, 1886ko otsailaren 2 - Santa Monica, Kalifornia, 1960ko abuztuaren 10) Eskoziako film zuzendaria zen, Zinema Arte eta Zientziako Akademaia fundatzaileetako bat.
Diplobatis colombiensis
Diplobatis colombiensis Diplobatis generoko animalia da. Arrainen barruko Narcinidae familian sailkatzen da.
Nectophrynoides minutus
Nectophrynoides minutus Nectophrynoides generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Uxue Garmendia
Uxue Garmendia Arregi (Lazkao, - ) futbolaria da. Erdilari postuan jokatzen du.
Bothus mellissi
Bothus mellissi Bothus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Oberlin (Pennsylvania)
Oberlin Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Dauphin konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Moulin-Neuf (Dordoina)
Moulin-Neuf Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Moulin-Neuf udalerrian erroldatutako biztanleak 840 ziren. Familiak 348 ziren, horien artean 106 pertsona bakarrekoak ziren (43 bakarrik bizi ziren gizonak eta 63 bakarrik bizi ziren emakumeak), 121 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 94 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 27 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 427 etxebizitza zeuden, 354 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 400 etxeak ziren eta 24 apartamentuak ziren. 354 etxebizitza nagusietatik 255 bere jabearen bizilekua ziren, 92 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 26 etxek bi gela zituzten, 53 etxek hiru zituzten, 122 etxek lau zituzten eta 153 etxek bost zituzten. 268 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 162 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 159 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 501 ziren, horien artean 356 aktiboak ziren eta 145 inaktiboak ziren. 356 pertsona aktiboetatik 318 lanean zeuden (182 gizon eta 136 emakume) eta 37 langabezian zeuden (13 gizon eta 24 emakume). 145 pertsona inaktiboetatik 67 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Moulin-Neuf udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Miralrío
Miralrío Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 86 biztanle zituen.
Aitor Hernández
Aitor Hernández Gutiérrez (Ermua, 1982ko urtarrilaren 24a) txirrindulari profesionala da. Ziklo-krosean aritu eta gero, 2003an errepideko txirrindularitzara igaro zen. 2004an debutatu zuen profesionaletan, L.P.R. taldearekin. 2006an, Euskaltel-Euskadi taldera igaro zen. 2010aren bukaeran, Euskaltelek kontratua berrituko ez ziola jakinda, ziklo-krosera itzuli zen. Mendiko bizikletan ere aritu da, eta 2015. urtean, Euskadiko Open-aren podiuma zapaldu zuen.
Palmaresa
2010
2011
2012
2013
2015
2017
2018
2019
Willis (Texas)
Willis Texasko hiri bat da. Montgomery konderrian kokatua dago. 2010ean 5,662 biztanle zituen, 8.72 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Beauzély
Saint-Beauzély Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Beauzély udalerrian erroldatutako biztanleak 512 ziren. Familiak 212 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 84 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 330 etxebizitza zeuden, 219 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 93 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 296 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 219 etxebizitza nagusietatik 171 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 17 etxek bi zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 61 etxek lau zituzten eta 106 etxek bost zituzten. 148 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 92 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 104 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 325 ziren, horien artean 254 aktiboak ziren eta 71 inaktiboak ziren. 254 pertsona aktiboetatik 236 lanean zeuden (138 gizon eta 98 emakume) eta 18 langabezian zeuden (11 gizon eta 7 emakume). 71 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Beauzély udalerrian 235 unitate fiskal zeuden, 535,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.885 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 30 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Saint-Beauzély udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra osasun-zentro zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mochales
Mochales Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina-Alto Tajo eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 58 biztanle zituen.
Palmdale (Pennsylvania)
Palmdale Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Dauphin konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Chevilly (Loiret)
Chevilly Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chevilly udalerrian erroldatutako biztanleak 2.410 ziren. Familiak 968 ziren, horien artean 236 pertsona bakarrekoak ziren (124 bakarrik bizi ziren gizonak eta 112 bakarrik bizi ziren emakumeak), 296 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 372 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 64 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.063 etxebizitza zeuden, 979 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 54 hutsik zeuden. 857 etxeak ziren eta 198 apartamentuak ziren. 979 etxebizitza nagusietatik 679 bere jabearen bizilekua ziren, 291 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 50 etxek bi zituzten, 145 etxek hiru zituzten, 263 etxek lau zituzten eta 513 etxek bost zituzten. 758 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 389 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 491 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.598 ziren, horien artean 1.250 aktiboak ziren eta 348 inaktiboak ziren. 1.250 pertsona aktiboetatik 1.191 lanean zeuden (618 gizon eta 573 emakume) eta 59 langabezian zeuden (32 gizon eta 27 emakume). 348 pertsona inaktiboetatik 152 erretiraturik zeuden, 114 ikasten zeuden eta 82 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chevilly udalerrian 1.010 unitate fiskal zeuden, 2.517 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.548 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 4 margolariak, 1 zurgina, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 3 altzari dendak ziren.
2000. urtean Chevilly udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.880 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pays Basque Magazine
Lehendabiziko zenbakia 1996ko otsailean argitaratu zuten. Zuzendaria Elodie Baubion-Broye du. Bere maketa 2007ko apiril-maiatza-ekaina zenbakian aldatu zuten.
Diplobatis guamachensis
Diplobatis guamachensis Diplobatis generoko animalia da. Arrainen barruko Narcinidae familian sailkatzen da.
Pays Basque Magazine
Euskal kultura eta nortasuna ezagutaraztea du helburu. Euskaldunei, euskal ohiturei eta zazpi herrialdeetako lekuei buruzko artikuluak idazten ditu, argazkiak gehituz.
Urteko lau zenbakiez gain, urtero zenbaki estra ateratzen dute, gai zehatz bati buruzkoa (euskal etxeak edo txangoak).
Lyne Strouc, Txomin Laxalt edo Dominique Chauvet bezalako lankideak ditu.
Federiko Belaustegigoitia
Federiko Belaustegigoitia Landaluze (Laudio, Araba, 1876ko irailaren 3a - Areeta, Bizkaia, 1947ko uztailaren 23a) euskal idazlea. Deustuan eta Escorialen Zuzenbidea eta Filosofia eta Letrak ikasketak egin ondoan, Durangon bizi izan zen. Euskal Esnalea aldizkariko lankidea.
Politikoki abertzale sutsua izan zen, EAJren sortzaileetako bat izanik. Bere anaia txikietako bat, Jose Maria Belaustegigoitia, Athletic Clubeko jokalari ospetsua izan zen.
Bratwurst
Bratwurst edo Bratwurst saltxitxa jatorri alemaniarreko saltxitxa eta hestebete ugarien izena da. Horietako gehienak txerrikiekin egiten dute eta tripa naturalean sartuta daude. Horiek guztiak zartaginean frijitu edo parrillan erre daitezke.
Leku batzuetan parrilla-saltxitxak diete galdarraztaturiko saltxitxetatik (Brühwurst) bereizteko. Saltxitxa horiek egosita datoz jada, eta nahikoa da ur irakinarekin minutu batzuk pasatzea. Frankonia eta Turingia eskualdeetan, bratwurstek tradizio handia du eta inguru hauetan oso plater berezitzat hartzen dute.
Neukirchen beim Heiligen Blut
Neukirchen beim Heiligen Blut Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Tejedor (musika taldea)
Tejedor Avilésko musika taldea da, 1990eko hamarkadan sortutakoa. Bertoko musika tradizionala jotzen dute.
Bere lehenengo albumean, Phil Cunningham ekoiztu zuena, Michael McGoldrick, Duncan Chisholm, James McKintosh edota Kepa Junkera bezalako musikariek parte hartu zuten.
Billy the Kid
Bere bizian zehar hainbat izen erabili zituen, hauen artean William H. Bonney, Henry McCarty eta Kid Antrim. Hogeita bat gizonen hilketen arduradun egiten zuten, halere hauetako bederatzien erailketetan esku hartu zuela besterik ezin izan da frogatu, hauetatik bostetan Billyk beste gizonen laguntzaz parte hartutako tiroketetan izan ziren (hortaz, ezin liteke jakin hilketen egilea bera edo bere ingurukoak izan ziren), bi beronen defentsan eta beste bi bere espetxeko ihesaldietan zehar.
Something to Talk About
Something to Talk About (euskaraz Mintzatzeko Zerbaiti Buruz), 1995eko Lasse Hallström suediar zinema zuzendariaren drama-komedia film bat da. Julia Roberts, Robert Duvall, Gena Rowlands, Kyra Sedgwick eta Dennis Quaid aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Hans Zimmer eta Graham Preskett musikagileek konposatu zuten.
Argumentua
Grace King Bichon (Julia Roberts), AEBetako Hegoaldeko goi burgesiako familia tradizional bateko alaba da, bizimodu lasaia eta erosoa darama, baina behinola ezustean Eddie (Dennis Quaid) senarrak maitale ilehori batekin engainatzen duela ohartuko da. Senarrarrekin guztiz haserretua, une horretatik aurrera ezarritako heziketa oneko portaera eta usadioen aurka egingo du. Bere bizitzaren ikuspuntu berriak Georgia ama (Gena Rowlands), Wyly aita (Robert Duvall) eta inguruko guztiei aurre egitera bultzaraziko du, babesten duen bakarra Emma (Kyra Sedgwick) ahizpa da.
Hamazazpi Probintziak
Iparraldeko eta hegoaldeko probintziak banatu zirenean, herrialdea desagertu zen.
Probintziak
Hona hemen Hamazazpi Probintziak:
Park City (Tennessee)
Park City Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lincoln konderrian dago, Tennessee estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Vicq-sur-Gartempe
Vicq-sur-Gartempe Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vicq-sur-Gartempe udalerrian erroldatutako biztanleak 716 ziren. Familiak 331 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (60 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 107 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 80 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Willow Park (Texas)
Willow Park Texasko hiri bat da. Parker konderrian kokatua dago. 2010ean 3,982 biztanle zituen, 16.4 kilometro koadrotan banatuta.
Vicq-sur-Gartempe
Etxebizitza
2007an 472 etxebizitza zeuden, 336 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 95 bigarren erresidentzia ziren eta 41 hutsik zeuden. 469 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 336 etxebizitza nagusietatik 278 bere jabearen bizilekua ziren, 38 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 45 etxek bi zituzten, 67 etxek hiru zituzten, 93 etxek lau zituzten eta 127 etxek bost zituzten. 235 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 174 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 124 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 403 ziren, horien artean 286 aktiboak ziren eta 117 inaktiboak ziren. 286 pertsona aktiboetatik 259 lanean zeuden (136 gizon eta 123 emakume) eta 27 langabezian zeuden (12 gizon eta 15 emakume). 117 pertsona inaktiboetatik 50 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vicq-sur-Gartempe udalerrian 346 unitate fiskal zeuden, 707 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.134 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Vicq-sur-Gartempe udalerrian 48 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.716 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pipistrellus westralis
Pipistrellus westralis Pipistrellus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Bothus myriaster
Bothus myriaster Bothus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Saint-Lupien
Saint-Lupien Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Lupien udalerrian erroldatutako biztanleak 231 ziren. Familiak 82 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 95 etxebizitza zeuden, 86 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 94 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 86 etxebizitza nagusietatik 70 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 84 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Mohernando
Mohernando Guadalajarako udalerria da, Campiña del Henares eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 207 biztanle zituen.
Saint-Lupien
Diru sarrerak
2009an Saint-Lupien udalerrian 90 unitate fiskal zeuden, 250 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.769,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2000. urtean Saint-Lupien udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.696 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Izenlagun
Izen-sintagmaren osagaien artean, izenlagun deritzo adjektiboaren funtzio bera betetzen duen baina atzizki berezia (-en ala -ko) daraman beste osagai bati: euskal gramatikan, gainerako deklinabide-atzizkien parekotzat hartzen dira, hots, haien ezkerretara izen-sintagma dago. Beraz, izen-sintagma baten barruan beste izen-sintagma bat egon daiteke, eta haren barruan beste bat, eta horrela: Hor hiru izenlagun daude bata besteari itsatsirik. Izenlaguna, hortaz, osagai errepikakorra da izen-sintagmaren barnean: teorian behintzat, nahi adina luza liteke bata besteari kateatutako izenlagunen kopurua: Adibide horretan izenlagunak bata bestearen osagai dira. Baina bestelako izenlagun-pilaketak ere gerta daitezke, adjektiboenak gertatzen diren bezala: Izen-sintagma horretan hiru izenlagun daude: Bilboko, gure eta betiko, baina ez dago bata bestearen barnean txertaturik, ez da bata bestearen osagai, baizik hirurak dira lagun izenaren aldarazle edo zehaztaile. Era horretako izenlagun-metaketek muga handiagoak dituzte. Maiz anbiguotasunak gertatzen dira, gainera. Horregatik, hiruzpalau izenlagunetik gora nekez elkartzen dira: Azken adibideak zer esan nahi duen jakitea ez da samurra. Halakoetan, hortaz, anbiguotasunetik eta sintagma astunegietatik ihes egiteko estrategiak bilatzen ditu hiztunak. Beraz, izenlagun-pilaketak daudenean, pilaketa horiek ez dira beti modu berean egituratzen: batzuetan, bata bestearen osagai izan ohi dira (Baztango mendi hartako gizon horren etxeko txakurraren zaunken zarataren bitxitasunak esnatu ninduen), baina, beste batzuetan, izenlagun desberdinak izen berari dagozkionak izan daitezke (Bilboko gure betiko lagunak agurtuko ditugu). Hortik sortzen dira, sarritan, anbiguotasunak. Nolanahi ere, izenlagun deitura osagaiaren funtzioari dagokio, ez kategoriari. Kategoriaren aldetik, izenlagunak postposizio-sintagmak (-ko atzizkia dutenak) edo kasu-sintagmak (-en atzizkia dutenak) dira. Perpausaren gainerako osagaiak ere, duten funtzioa gorabehera (subjektu, osagarri, adizlagun, etab.), kasu-sintagma edo postposizio-sintagma kategoriakoak direla esaten den bezala.
Saint-Lupien
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Izenlagun
-ko atzizkia
-ko atzizkia postposiziotzat hartzen da. Jadanik deklinatua dagoen postposizio-sintagmari (mendiAN, etxe harTARA, guREKIN, etab.) edo leku-denborazko aditzondoari (atzo, hemen, gero, han, etab.) eransten zaio: Baina bada beste -ko bat zuzenean izen-sintagmaren gainean eraikia dena eta ez postposizio-sintagma baten gainean: Horrelakoetan, alferrik hasiko gara azpian dagokeen postposizio-sintagmaren bila: bihotz oneko neska ez da *bihotz onean dagoen neska, adibidez, bihotz ona duen neska baizik. Gorago ikusi den bezala, izen-predikatu zenbaiti ere (bi metro luze; izarra baino ederrago bezalakoei) -ko erantsi ohi zaie izen-sintagmaren barruan txertatuko badira: Eta, azkenik, bada oraindik beste hirugarren -ko bat, banakaria edo dei genezakeena: Halakoei banakari edo banatzaile deritze, banakari zentzua baitute: Kilo bakoitzeko honenbeste emango dizut, talde bakoitzeko arduradun bat, etab. Baina azken -ko hori ez da izenlagun, adizlagun baizik.
-en atzizkia
Atzizki hori ere, nolabait, -ko-ren parekoa da. Baina bi atzizkiek oinarri desberdina eskatzen dute. Hau da: -ko, normalean, postposizio-sintagmari edo izen-predikatu berezi batzuei gehitzen zaie, eta -en-ez osatua, berriz, gehienetan, nor, nori edo nork sintagmen bidez parafrasea daiteke. -ko atzizkidun izenlagunak onartzen dituen parafrasiak, horregatik, MENDIKO gurutzea, ETXE HARTARAKO bidea, GUREKIKO arazoak, ATZOKO istripua adibideetakoak ez bezalakoak izango dira: Kontua da, perpaus mailan aditzarekin harremanetan dauden osagaiak –nor, nori eta nork sintagmak alde batetik, eta gainerako posposizio sintagmak bestetik– atzizki egokiaz horniturik agertzen diren bezala, izen-sintagma mailan, izenarekin harremanetan jarri nahi diren osagaiek, izenlagunek, -en edo -ko atzizkiak dituztela eskura. Beraz, perpaus mailan era guztietako osagaiak aurkitu daitezkeen bezala, izen-sintagma mailan bi aukera horiek besterik ez dago. Horregatik, izen-sintagmak perpausak baino askoz osagai gutxiago onartuko ditu. Hori alde batetik. Eta, bestetik, agertzen diren izenlagunek, askotan, anbiguotasuna sor dezakete. Esate baterako, Jainkoaren maitasuna sintagman, Jainkoaren eta maitasun izenaren artean dagoen erlazioa bikoitza da. Hain zuzen, horren parafrasitzat eman daitezkeen perpausetan gertatzen ez den anbiguotasuna izango da:
Horregatik, perpaus mailan aditzaren inguratzaileek kasu- eta postposizio-sintagmen aukera sorta handia badute ere, sorta hori erabat murrizten da izen-sintagman, funtsean bi atzizki besterik ez baitago eskura. -en, hortaz, kasu gramatikalekin erlazionatzen da, eta -ko postposizio-sintagmekin. Esan daiteke, horrenbestez, -en ere kasu-marka dela (genitiboa) eta -ko postposizioa dela. ETXEAREN kasu-sintagma da, eta ETXEKO, berriz, postposizio-sintagma.
Noiz -en eta noiz -ko?
Batzuetan, zalantza sor daiteke -en ala -ko erabili behar ote den, bi-biak baitira zilegi, baina interpretazioa desberdina gertatzen da. Honako bi sintagma hauen esanahia desberdina da, adibidez: Batean ELIZAK (izaten, erakusten, agertzen…) DUEN isiltasuna aipatzen da. Bigarrenean, ELIZAN (egoten, aurkitzen...) DEN isiltasuna. Berdin gertatzen da Zuhaitzaren soinua ("Zuhaitzak egiten duen soinua", adarrekin edo) eta Zuhaitzeko soinua ("Zuhaitzean dagoen soinua": adibidez, han diren txorien txioak) izen-sintagmetan. Horrelako kasuetan, -en jabetza-genitiboa dela esaten da, posesiboa, alegia. eta, beraz, norbaitek duen zerbaitez aritzeko balio du. -ko atzizkia, berriz, lekuzkoa da, eta, horrenbestez, lekuzko adizlagunen batera joz erabaki daiteke auzia. Gehienetan, Noren? zein Nongo? galde hitzen arteko aukera izaten da. Dena den, batzuetan biak dira zilegi: Baina horrelakoetan ere, pentsa liteke ikuspegi desberdina hartzen dela atzizki bat aukeratzen denean eta beste bat aukeratzen denean. Beste batzuetan, diferentzia funtsezkoa da: Mila pezetako kafea, zenbateko kafea da, zein preziotakoa, alegia. Mila pezetaren kafea, berriz, ‘zenbat kafe’ adierazteko erabiltzen da, kafearen prezioa zein den kontuan hartu eta mila pezetaren truke eros daitekeen kafea, alegia.
Izenlagunaren kokagunea
Izenlagunaren ohiko kokagunea izenaren ezkerretara dago. Gainera, normalean, izen-sintagmaren ezkerreko muturra hartuko du, gerta daitezkeen gainerako zenbatzaile eta abarrei izenaren ondo-ondoko lekua utziz: Hori da ordena arrunta. Horrela jokatu ezean, gainera, bestelako esanahia izango litzateke zenbaitetan: Zenbaitetan, hala ere, izenlagunak har dezake adjektibo arrunten kokagune bera, izenaren eskuinetara, alegia:
-ko eta -en, izen-predikatuan
-ko-dun sintagma postposizio-sintagma da, eta -en daramana, kasu-sintagma. Gehienetan, izenaren ezkerretara aurkitzen dira, izenari lagunduz. Horregatik, izenlagun-funtzioa betetzen dute, baina holako sintagmak, adjektiboa bezalaxe, izen-sintagmatik kanpo ere aurkitu daitezke. Izen-predikatu gisa agertuko dira. Adibidez: Horrelakoetan, mugatzailea eraman behar du, normalean. Batzuetan, hala ere, -ko eta -koa biak dira zilegi, nahiz eta esanahia desberdina izan: Gaurkoa esatean, ogiaren ezaugarri bat adierazten da: gaur egina dela, alegia. Gaurkoa hori izen-predikatua da; aldiz, gaurko esatean, ogia noizko den esaten da, ogi horren nolabaiteko helburuaz edo adierazten da, gaur jateko dela, adibidez: adizlagun soil da.
Cajamarca
Cajamarca (gaztelaniaz ahoskatua; bertoko Kashamarka) Peruko iparraldean dagoen hiria da, herrialde osoko hamahirugarren populatuena dena eta izen bereko departamenduko hiriburua. Mashcon haranean kokaturik, eraikin kolonial, kolonaurreko aztarnategi eta iturburu asko ditu.
Belea (olerkia)
Belea (ingelesez The Raven) Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen olerki narratibo bat da. 1845eko urtarrilaren 29an New York Evening Mirror egunkarian argitaratu zen. Berez, olerkia Charles Dickens ingeles idazlearen Barnaby Rudge eleberriko bele hiztunean oinarritu zen.
Euskaraz ezagutzen den olerki honen lehenbiziko itzulpena 1950ean Jon Miranderen Euzko-gogoa aldizkarian Bela izenburuarekin argitaratutakoa da. Bestelakoan, ondorengo hainbat itzulpen ere izan ditu.
Diplobatis ommata
Diplobatis ommata Diplobatis generoko animalia da. Arrainen barruko Narcinidae familian sailkatzen da.
Maite Lizaso
Maite Lizaso Campos (Zarautz, - ) futbolaria da. Erdilari postuan jokatzen du. Lehendabiziko taldearen kideetako bat izan zen.
Caprimulgus pulchellus
Caprimulgus pulchellus Caprimulgus generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Voliniako oblasta
Voliniako oblasta (ukraineraz: Волинська область) Ukrainako ipar-mendebaldean da eta Lutsk da probintzia honetako hiriburua. Kovel dugu mendebalderantzarako bidean Kievetik Varsoviara doan trenak egiten duen azken geldiunea.
Probintziaren antolamendua
16 raionek osatzen dute Voliniako oblasta, lau hiri nagusiren inguruan antolatuta: Kovel, Novovolynsk, Volodymyr-Volynskyi, eta probintziako hiriburua den Lutsk.
Nectophrynoides paulae
Nectophrynoides paulae Nectophrynoides generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Oneida (Kentucky)
Oneida Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Clay konderrian dago, Kentucky estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Nafarroako Foru Komunitateko Ekonomia Hitzarmena
Nafarroako Foru Erkidegoko Ekonomia Hitzarmena Nafarroako Foru Erkidegoak, zergak arautu eta biltzeko duen eskumenaren baitan, Espainiako Administrazio Zentralari ordaindu beharreko diru zatia arautzen duen hitzarmena da, Nafarroako Gobernuak eta Espainiako Gobernuak sinatua. 1841. urtetik dago indarrean, baina egungo hitzarmena 1990. urtekoa da.
Estatuari egindako Ekarpen Ekonomikoa Estatuak bere eskumen esklusiboetan edo transferitu gabekoetan egikaritutako gastuen arabera ezartzen da, Nafarroako diru-bilketa edozein dela ere, eta, beraz, bere arriskuaren arabera. Bosturteko bakoitzean Ekarpen Ekonomikoa kalkulatu eta adosten da.
Aurrekariak
Gaztelak konkistatu ondoren, erregeak Gorteak deitzeko ahalmena izan zuen Nafarroan, erregeari erreinura jotzeko, monarkari interesatzen zitzaizkion beharrezko funtsak lortzeko. Deialdian bertan erregeari dohaintza edo zerbitzua eskatzen zitzaion, erresumak borondatez onar zezan. Hura onartzeko, erresumak eskatzen zuen Gorteek berek uste zituzten laidoak eta kontraforuak konpon zitezela. Erresumak, Gorteetan bildurik, zenbatekoa zehazten zuen.
Izaera boluntario eta laidoen konpontzaile honek gorabeherak izan zituen eta 1801eko deialdia bezalako muturreko gertakariak ezagutu zituen, Godoyk gobernatzen zuelarik, foru sistemaren etsai deklaratua, non dohaintza onartzeko Gorteen bilera bakarrik baimendu zen.