cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Foniatria
Foniatriak hartzen dituen gaixotasunen artean, afasia, disartria, disfasia, eta dislalia daude. Gaitzak sendatzeko audifonoak edo bestelako neurriak har daitezke.
Hrubá Vrbka
Hrubá Vrbka Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 620 biztanle ditu eta 13,18 kilometro koadroko azalera. Hodoníngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1213 urtean egin zen.
Princeton
Princeton hiri estatubatuarra, Mercer konderrian dago, New Jerseyn. New Yorkeko gune metropoliarraren zati da, eta nazioarte mailan, bere unibertsitate ospetsuagatik ezaguna da. Princetongo Unibertsitatea, 1746an sortua izan zen, honela, beraz, AEB guztiko antzinakoenetako bat delarik.
Hiri senidetuak
Princeton ondorenho hiriekin senidetuta dago:
Neuchâtel kantonamendua
Neuchâtel kantonamendua (alemanez Neuenburg) Suitzako 26 kantonamenduetatik bat da. 2010. urtearen bukaeran, 172.085 biztanle zituen. Hiriburua Neuchâtel da.
Huntzen eraikina (Iruñea)
Huntzen eraikina edo Huntzak eraikina (gaztelaniaz Edificio Las Hiedras) Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen eraikin bat da.
Neuchâtel kantonamendua
Historia
1000. urtera arte ez dago eskualdeari buruzko material askorik. Badakigu 998an Clunyko monjeek Bevaix kapera sortu zutela eta garai berean sortu zela Neuchâtel hiria ere. Neuchâtel izena 1011. urtean agertu zen lehen aldiz Rodolfo III.a Borgoinakoakoak bere emazte Irmengardari zuzenduriko dohaintza-agiri batean. Lurralde kantonal hau Germaniako Erromatar Inperio Santuaren agindupean egoteaz gain, burgundiarren, Comburg-eko kideen eta kantonamendu alemaniarren mende ere egon zen.
1531n Guillaume Farel-ek erreforma protestantea zabaldu zuen kantonamenduan, horrela, Nantesko elizbarrutitik bananduz. Hori dela eta Neuchâtelgo biztanleria gehitu egin zen. Gainera, kantonamenduko iparraldea azkar hasi zen jendez betetzen. Garai hartako erregeek –Orleans-Longueville familiakoak-, nabarmenki Henrike III.ak, arreta handia jarri zuten lurraldean. 1707an Marie de Nemours hil ostean Prusiako erregea aukeratu zuten biztanleek subirano gisa.
Hurrengo mendean zehar, Neuchâtel kantonamenduak garapen ekonomikoa izan zuen erlojuen ekoizpenaren eta ehungintzako hainbat manufakturaren eraginez. Neuchâtelgo elkarte tipografikoak Frantzian debekatutako liburuak inprimatzen zituen. Neuchâtelgo printzerria Suitzar Konfederazioko kide egin zen 1815ean. 1848ko martxoaren 1ean kantonamendua Suitza modernoarekin batu zen guztiz, monarkia prusiarrarekin zuen kontaktua guztiz galduz. Egun hartan kantonamendua errepublika bihurtu zen berriz. Igarotze-aldi hori, Neuchâtelgo arazoa izenez ezaguna, suitzar gobernuaren eta Prusiako errege Federiko Gilenen arteko tentsio handiagatik gogoratzen da, azken horrek bere printzerria berreskuratu nahi baitzuen.
Huntzen eraikina (Iruñea)
Historia
1961ean eraikia izan zen eta Javier Guibert eta Fernando Redón iruindar arkitektoek diseinatu zuten.
Jessup (Pennsylvania)
Jessup Pennsylvaniako borough bat da. Lackawanna konderrian kokatua dago. 2010ean 4,676 biztanle zituen, 17.45 kilometro koadrotan banatuta.
Neuchâtel kantonamendua
Geografia
Neuchâtel kantonamendua mendebaldeko Suitzan dago kokatuta. Ipar-ekialdean Berna kantonamenduarekin muga egiten du, iparraldean eta ipar-mendebaldean berriz Frantziarekin. Neuchâtel aintzira kantonamenduaren hego-ekialdean dago. Vaud kantonamenduak mugatzen du hegoalde eta hego-ekialdetik eta Friburgo kantonamenduak ekialdetik. Azken horren zati bat Neuchâtel aintzirarekin eta izen bereko kantonamenduarekin mugan egonik, Vaud kantonamenduaren parte da aintziraren hego eta hego-ekialdean. Aldi berean, Vaud kantonamenduak badu zati bat Friburgo kantonamenduan ere. Zati horrek Berna kantonamendua du iparraldean, Neuchâtel kantonamendua eta aintzira mendebaldean eta Friburgo kantonamendua hego eta ekialdean.
Huntzen eraikina (Iruñea)
Eraikina
Zortzi solairuko garaiera eta hiruki oinplanoa duen duen eraikin etxebizitza eraikin zuri bat da.
Neuchâtel kantonamendua
Geografia
Neuchâtelgo lurrak bi eskualdetan banatuta daude: zati garaia (Jurako mendigunea) eta beheko zatia (Plateau edo meseta). Zati garaia 1.000 m-ko altueran dago eta bertako Le Locle eta La Chaux-de-Fonds hiri erloju-ekoizleek Frantziarekin egiten dute muga. Behekoa Neuchâtel aintziraren ertzeko zati handi batetik Bienne aintziraraino luzatzen da. Vue des Alpes mendatearen azpitik eta Jura mendigunearen bihotzetik pasatzen den tunel batek La Chaux-de-Fonds (eskualde garaiko hiria) eta Neuchâtel (beheko zatiko hiri eta hiriburua) elkartzen ditu 1995 urteaz geroztik. Kantonamenduko punturik altuena Chaseral da, 1.552 m-ko altueran.
Demografia
Biztanleria ia osoa frantses hiztuna da. Biztanleen herena inguru protestantea da eta gainontzekoa katolikoa.
Barrutiak
Kantonamendua hainbat eskualde osatzen dituzten sei barrutitan banatuta dago:
Hiriak
Kantonamenduan hiru hiri daude:
Fuenteguinaldo
Fuenteguinaldo Salamancako udalerria da, Campo de Robledo eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 803 biztanle zituen.
Vivier-au-Court
Vivier-au-Court Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vivier-au-Court udalerrian erroldatutako biztanleak 3.384 ziren. Familiak 1.210 ziren, horien artean 272 pertsona bakarrekoak ziren (112 bakarrik bizi ziren gizonak eta 160 bakarrik bizi ziren emakumeak), 355 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 463 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 120 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.318 etxebizitza zeuden, 1.235 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 76 hutsik zeuden. 903 etxeak ziren eta 385 apartamentuak ziren. 1.235 etxebizitza nagusietatik 688 bere jabearen bizilekua ziren, 528 alokairuan okupaturik zeuden eta 19 doan lagata zeuden; 31 etxek gela bat zuten, 68 etxek bi zituzten, 188 etxek hiru zituzten, 345 etxek lau zituzten eta 603 etxek bost zituzten. 685 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 559 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 435 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.228 ziren, horien artean 1.443 aktiboak ziren eta 785 inaktiboak ziren. 1.443 pertsona aktiboetatik 1.226 lanean zeuden (721 gizon eta 505 emakume) eta 218 langabezian zeuden (109 gizon eta 109 emakume). 785 pertsona inaktiboetatik 170 erretiraturik zeuden, 251 ikasten zeuden eta 364 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vivier-au-Court udalerrian 1.218 unitate fiskal zeuden, 3.290 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.374,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 124 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 26 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 17 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 17 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Nycticorax duboisi
Nycticorax duboisi Nycticorax generoko animalia zen, jada iraungia. Hegaztien barruko Ardeidae familian sailkatzen zen.
Vivier-au-Court
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Vivier-au-Court udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Perla-muskuilu
Perla-muskuilua (Margaritifera margaritifera) Margaritifera generoko moluskua da, Europa, Errusia eta ekialdeko Estatu Batuetako ibaietan endemikoa dena. 210 eta 250 urte artean bizi daiteke.
Oinarrizko elkarrekintza
Fisikan, oinarrizko elkarrekintza oinarrizko partikulen artean gertatzen den elkarrekintza, interakzio edo indarra da. Gaur egun, fisikariek nahiago dute elkarrekintza terminoa erabiltzea, indarrak bosoien arteko interakzio gisa ulertzen baitituzte.
Lau motatako oinarrizko elkarrekintzak ezagutzen dira naturan: grabitatorioa, elektromagnetikoa, nuklear bortitza eta nuklear ahula. Unibertsoan gauzatzen den edozein interakzio lau elkarrekintza horietakoa da. Dena den, elkarrekintza elektromagnetikoaren eta elkarrekintza nuklear ahularen arteko eremu-teoria bateratua proposatu da da, eta biak elkarrakzio elektroahulean bildu dira. Interakzio elektroahula eta bortitza eredu estandarra izenekoan kontsideratuta daude, baina ez da lortu elkarrekintza guztiak eremu-teoria bakarrean bateratzea. Halere, uste da Big Bang a baino lehen elkarrekintza bakarra zegoela eta haren ostean lau elkarrekintza hauek sortu zirela. Gaur egungo teoriaren arabera, elkarrekintzak partikula bitartekarien bidez gertatzen dira, eta interakzioa mota bakoitzak bere partikula bitartekaria du.
Berriki bosgarren elkarrekintza bat aurkitu da: Higgs elkarrekintza. Dena den, oraindik informazio gehiegirik ez dugunez, artikulu honetako tauletan ez da beraren aipamenik egiten.
Ondoko taulan ondo ezagutzen diren lau oinarrizko elkarrekintzei informazio eskematikoa bildu da, bakoitza zein propietateri dagokion azalduz, eta, halaber, zein oinarrizko partikulatan eragiten duen, zein partikula bitartekari duen eta zein magnitude erlatibo duen ere azaltzen da.
Historia
Fisikaren historian zehar, ahalegin berezia egin da unibertsoa deskribatzeko balioko duten ahalik eta lege sinpleenak aurkitzeko. Bide horretan, XVII. mendearen lehen erdian, Galileo-k Lurraren grabitatearen deskripzio zehatza egin zuen, eta Kepler-ek (1571-1630) planeten higiduraren deskripzio geometrikoa azaldu zuen. Bi lorpen handi horien artean erlaziorik ez zegoela uste izan zen hasieran, baina Newton-ek (1642-1726) Philosophiæ naturalis principia mathematica liburuan biak batera deskribatu zituen 1678an, fenomeno berberaren ondorio gisa. Horrela definitu zuen materian eragiten duen lehenengo oinarrizko elkarrekintza ezaguna —elkarrekintza grabitatorioa—, esanez masadun gorputzen artekoa zela eta beraren balioa distantziaren karratuaren alderantziz proportzionala zela. Hurrengo mendeko bigarren partean, Coulomb-ek tortsio-balantza asmatu zuen 1777an, eta haren bidez bi karga elektrikoren arteko elkarrekintza aztertuz, elektrostatika ren lege kuantitatiboa aurkitu zuen 1785an. Horrela, elkarrekintza elektrikoaren balioa kalkulatu zuen, eta kasu honetan ere konturatuz ezen distantziara eragiten zuen elkarrekintza zela, eta beraren balioa distantziaren karratuaren alderantziz proportzionala zela, elkarrekintza grabitatorioa bezala. Halere, karga elektrikoa k bi motatakoak izan zitezkeela kontuan hartzean, elkarrekintzaren ondoriozko indarra erakarlea edo aldarazlea izan zitekeela ikusi zuen. Baina oraindik karga elektrikoekin loturiko beste fenomeno bat zegoen aztertu gabe, magnetismoarena alegia. Horretaz, 1813 Oersted-ek fenomeno elektromagnetikoak gerta zitezkeela aurresan zuen, eta 1820 esperimentu batean konturatu zen, kable eroale baten norabide paraleloan jarritako orratz imantatua desbideratu egiten zela kabletik korrontea pasatzean, era horretan frogatuz eroalearen inguruan eremu magnetikoa sortzen zela. Aurkikuntza horretan oinarriturik, Ampère-ren(1775-1836) eta Faraday-en (1791-1868) lanak abiatu ziren, eta XIX. mendearen erdialdean egindako hainbat esperimenturen ondoren, 1861ean Maxwell-en (1831-1879) elkarrekintza elektromagnetikoaren legeak finkatu zituen. Naturako bigarren oinarrizko elkarrekintza zehazturik eta definiturik garatu zen: elkarrekintza elektromagnetikoa. Ondoren, XX. mendeko lehen hamarkadetan fisika nuklearra garatzerekin batera, aurreko bi elkarrekintzez gain beste bi elkarrekintza aurkitu ziren, atomoen barneko oso distantzia txikietan eragiten zutenak: elkarrekintza nuklear bortitza eta elkarrekintza nuklear ahula. Geroago eredu estandarra garatu zen, eta bertan proposatu ziren elkarrekintza horien partikula eramaileak edo bitartekariak aurkitu ziren.
Hurrengo pausoa 1960an eman zen, Glashow-ek (1932-), Salam-ek (1926-1996) eta Weinberg-ek (1933-) postulatu zutenean elkarrekintza nuklear ahula elkarrekintza elektromagnetikoarekin bateratu zitezkeela, elkarrekintza elektroahula osatuz. Bi elkarrekintza horiek desberdinak dirudite tenperatura baxuetan, baina oso tenperatua altuetan, hala nola Big Bangari dagozkionetan bat bakarra lirateke.
Gaur egun uste da agian lau elkarrekintzak bakarrean bateratu daitezkeela, baina oraindik ez da lortu batasun hori azalduko duen erabateko teoriarik.
Elkarrekintza grabitatorioa
Indar grabitatorioa lau elkarrekintzetako ahulena da, baina unibertsoko materia guztiari eragiten dio. Elkarrekintza honen eragina distantzia infinituraino iristen da —hau da, unibertso osoa hartzen du— eta izugarri handia izan daiteke masa handien artean gertatzen denean, hala nola zeruko astro, izar edo galaxien artean. Indar hori da Ilargia Lurra ren inguruan ibiltzera behartzen duena, edota Lurra Eguzkia ren inguruan.
Zientziaren ikerketa
Zientziaren ikerketa diziplina arteko ikerketa-arloa da, esperientzia zientifikoa testuinguru sozial, historiko eta filosofiko zabaletan kokatzea dute helburu. Zenbait metodo erabiltzen ditu ezagutza zientifikoaren ekoizpena, irudikapena eta harrera eta haren funtzio epistemiko eta semiotikoa aztertzeko.
Oinarrizko elkarrekintza
Elkarrekintza grabitatorioa
Newtonek argitaratu zuen grabitazioaren izaera zehazteko lehenengo teoria zientifikoa, orain dela hirurehun urte gutxi gorabehera. Bere teorian Newtonek ateratako ondorioak esperimentuetan oinarrituta daude, eta naturaren izaera ulertzeko lehenengo hurbilketa da teoria hori, gure inguruko planeten higidurak oso zehazki azaltzen dituena. Newton konturatu zen masadun gorputz guztiak elkar erakartzen dutela, eta teorian adierazi zuen erakarpena masen proportzionala dela, baita masen arteko distantziaren karratuaren alderantziz proportzionala ere. Ondoko formulak zehazten du r distantziara dauden m_1 eta m_2 masadun bi gorputzek jasaten dituzten bi indar erakarleen modulua (gorputz bakoitzak berea):non G grabitazio unibertsalaren konstantea ren balioa den, hain zuzen, esperimentalki neurtua izan dena. Horixe da grabitazio unibertsalaren elkarrekintzaren balio numerikoa. Izatez, teoria hori gure inguruko errealitatea azaltzeko hurbilketa oso ona da, eta horixe da eguzki-sistemako higidurak deskribatzeko erabiltzen dena. Dena den, orain dela ehun urte bere erlatibitatearen teoria orokorra argitaratzean, Einstein-ek hobetu egin zuen hurbilketa hori, unibertsoaren egiturarako zehaztuz. Teoria hori askoz zehatzagoa eta orokorragoa da, eta zientzialari gehienek onartuta dago gaur egun. Horren arabera, grabitazio-indarra grabitoien bitartez sortzen dela uste da. Grabitoiek oraindik detektatu ez diren partikula hipotetiko batzuk dira, baina hala eta guztiz ere, grabitazio-indarraren bitartekariak direla uste da.
Grabitazio-indarra beste hiru elkarrekintzekin alderatuko dugu artikulu honen amaieran eta horretarako balio pare bat definituko ditugu: batetik, balio erlatiboa, zeinarekin indarraren ahalmena neurtuko dugun erreferentziatzat indar grabitatorioa harturik; bestetik, jokaera, zeinarekin indarraren balioak distantziaren arabera duen beherapena adieraziko dugun. Indar grabitatorio magnitude erlatiboa unitatea izango da, eta haren intentsitatea distantziaren karratuaren alderantziz proportzionala da (1/r^2).
Zientziaren ikerketa
Kulturaren ikerketaren antzera, zientzia-ikasketak beren ikerketaren gaiaren arabera definitzen dira, eta ikuspegi eta praktika teoriko eta metodologiko ugari hartzen dituzte. Diziplina arteko ikuspegiak giza zientzietako, zientzia naturaletako eta formaletako metodoak barneratu eta maileguan har ditzake, hasi zenziometriatik eta etnometodologia edo zientzia kognitiboraino. Zientzia-ikasketek nolabaiteko garrantzia dute ebaluaziorako eta politika zientifikorako. Zientziaren, teknologiaren eta gizartearen (CTS) eremuarekin lotuta, profesionalek zientziaren eta teknologiaren arteko harremana aztertzen dute, baita jakintza adituak eta ezagutza zehatzik ez dutenek esparru publikoan duten elkarreragina ere.
Oinarrizko elkarrekintza
Elkarrekintza elektromagnetikoa
Elkarrekintza elektromagnetiko ak karga elektrikoa duten partikulek jasaten duten interakzioa da. Elkarrekintza hau atomoen eta molekulen arteko aldaketen eragile nagusia da. Indar grabitatorioa ez bezala, bi eratakoa izan daiteke, erakarlea edo aldaratzaile, kontuan izanik karga elektrikoa ere bi motatakoa dela (negatiboa eta positiboa); kasu bietan, elkarrekintza honek helmen infinitua du. Eta geroagoko taulan ikusiko dugunez, indar grabitatorioa baino askoz intentsoagoa da (10^{36} aldiz bortitzagoa). Kasu honetako partikula bitartekaria argiaren izaerari lotuta dagoen fotoia da. Bi arlotan nabaritzen da elkarrekintza hau: indar elektrostatikoa eta indar magnetikoa.
Zientziaren ikerketa
Eremuaren historia
Maria Ossowska eta Stanislaw Ossowski 1930eko hamarkadan hasi ziren kontzeptua sartzen. Thomas Kuhn-en Iraultza zientifikoen egiturak (1962) interes handiagoa sortu zuen zientziaren historian ez ezik, haren oinarri filosofikoetan ere. Kuhnen lanak ezarri zuen zientziaren historia ez zela aurkikuntzen segida lineal bat, baizik eta zientziaren filosofiarako paradigmen kontzeptuan oinarritua. Paradigmak eraikuntza soziointelektual zabalagoak dira, eta horiek zehazten dute zer egia-baieztapen diren onargarriak. Zientzia-ikasketak dikotomia erabakigarriak identifikatzen saiatzen dira, hala nola zientzia eta teknologian, naturan eta kulturan, teorietan eta esperimentuetan, zientzian eta artean, eta horiek guztiek hainbat eremu eta praktika bereizten dituzte.
Ezagutza zientifikoaren soziologia Edinburgoko Unibertsitatean garatu zen, non David Bloor eta bere kideek "programa indartsua" deiturikoa garatu baitzuten. Programa horrek proposatu zuen bai "egiazko" teoria zientifikoak bai "faltsuak" modu berean aztertu beharko ziratekeela. Faktore edo baldintza sozialek eragiten dituzte biak, hala nola testuinguru kulturalak eta norberaren interesak. Giza ezagutza orok, giza ezagutzan dagoen zerbait bezala, osagai sozial batzuk izan behar ditu bere prestakuntza-prozesuan.
Oinarrizko elkarrekintza
Elkarrekintza elektrostatikoa
Historikoki kontsideraturik, lehenik geldi dauden karga elektrikoen arteko interakzioa aztertu zen, elkarrekintza elektrostatikoa alegia. Teoria elektrostatikoa Coulomb-ek 1785ean aurkitutako legean dago oinarrituta. Lege hau esperimentu estatikoetan eginiko neurketetan oinarritu zen. Saiakuntza haien emaitzak aztertuz Coulombek ondorioztatu zuenez, geldi dauden bi karga elektrikoren (q_1 eta q_2) artean sortzen den erakartze- edo aldaratze-indarraren modulua bi kargen balioen proportzionala da eta kargen arteko distantziaren karratuaren alderantziz proportzionala, eta norabidea, bi kargak lotzen dituen lerro zuzenarena. Hortaz, bi karga puntualek elkarri eragiten dizkioten bi indarren modulua hauxe da:non konstante elektrostatikoa den. Ikus daitekeenez, portaera hori lehenago indar grabitatorioaren kasuan ikusitakoaren mota berekoa da, adierazpen matematikoari dagokionez, eta kasu honetan ere elkarrekintzaren eragina infinituraino iristen da, baina bi berezitasun ditu: batetik, intentsitate oso handia du elkarrekintza grabitatorioarekin konparaturik, eta bestetik, indarren noranzkoa bi eratakoa izan daiteke, kargak erakartzekoa edo aldaratzekoa izan baitaiteke. Zehatzago esanda, karga elektrikoak zeinu berekoak badira, indarra aldaratzailea izango da; aurkako zeinukoak badira, ordea, erakarlea. Coulomben legea n ageri den konstante elektrostatikoak honako balioa du espazio hutsean:
Zientziaren ikerketa
Eremuaren historia
Hala ere, zaila izan zen natura-zientziei buruzko gaiak metodo soziologikoen bidez aztertzea, Estatu Batuetako zientzia-gerrek frogatzen duten bezala. Natura-zientzietan dekonstrukzio-ikuspegia erabiltzeak (arte- edo erlijio-lanetan bezala) arriskuan jartzeaz gain, arriskuan jarri zituen natura-zientzien "gertaera zehatzak", baita soziologiaren beraren objektibotasuna eta tradizio positibista ere. Ezagutza zientifikoa gizarte-eraikuntza gisa sortzeari buruzko iritzia (partziala, gutxienez) ez zen erraz onartu.
Latourrek eta beste batzuek modernitaterako, naturaren (gauzen, objektuen) eta gizartearen (subjektuaren, estatuaren) arteko banaketa transzendentearen, artifizialaren, eraikitakoaren, funtsezko dikotomia identifikatu zuten. Dikotomiari esker, hainbat gauza batera ekoitzi ahal izan ziren (hibrido tekniko-naturalak), bai eta arazo orokorrak ere, eskala handian, eta, bien bitartean, arriskuan jartzen dute bereizketa. Inoiz ez ginen modernoak izan lanak mundu sozialak eta naturalak berriro lotzea eskatzen du, "gauza"ren erabilera premodernora itzuliz, eta objektuak pertsonen, gauzen eta kontzeptuen arteko elkarreraginak egindako eta aztertutako hibrido gisa hartuz.
Oinarrizko elkarrekintza
Elkarrekintza elektrostatikoa
Interakzio elektrostatikoa aztertzeko, eremu elektrikoa deritzon magnitudea definitu ohi da era honetan: puntu bateko eremu elektrikoa da puntu horretan legokeen karga positiboaren unitateak jasango lukeen indar elektrikoa. Eremu elektrikoa magnitude bektoriala da eta letraz adierazten da. Eremu elektrikoak balioa duen puntu batean q balioko karga bat jartzean, karga horrek indar hau jasaten du:
Gauzak horrela, Coulomben legea kontuan harturik, Q kargak hutseko bere inguruan sorturiko eremu elektrikoaren balioa honakoa izango da:
Higitzen ari diren kargak eta eremu magnetikoak
Beste aldetik, higitzen ari diren karga elektrikoen kasua dugu. Horretarako, Ampere-k zirkuituetako korronte elektrikoen arteko elkarrekintza aztertu zuen hainbat esperimentutan, eta ondorio hauek atera zituen:
Ondorio horietan oinarritzen da motor elektriko en funtzionamendua.
Elkarrekintza nuklear bortitza
Indar nuklear bortitzak elkartuta mantentzen du atomoen nukleoa. Nukleoa protoiek eta neutroiek osatzen dute, eta quarkez osatuta daude, quarkak elkarturik dauzkan elkarrekintza nuklear bortitzari esker. Elkarrekintza hau oso irismen laburrekoa da, nukleo barnekoa.
Elkarrekintza nuklear ahula
Elkarrekintza ahula edo indar nuklear ahula desintegrazio erradioaktiboa ren arduraduna da. Elkarrekintza hau W eta Z bosoiak lekuz aldatzean sortzen da. Indar honen efektu ezagunenak \beta desintegrazioa da. Beta desintegrazioa nukleo atomikoaren barnean gertatzen da eta bi motatakoa izan daiteke: Indar nuklear bortitzarekiko konparaketatik dator "ahul" adjektiboa, indar hau indar nuklear bortitza baino 10^{13} aldiz txikiagoa baita; gainera, irismena ere indar bortitzarena baino mila bider txikiagoa da  . Ikusten denez, Indar nuklear ahularen kasuan partikulen identitate-aldaketa bat gertatzen da, mota desberdineko oinarrizko partikulak sortzen baitira. Kasu honetako partikula bitartekariak W eta Z bosoiak dira.
Higgs elkarrekintza
Higgs elkarrekintza partikulen Eredu Estandarra osatzeko 1964an proposaturik oinarrizko partikula hipotetiko bati dagokio. Hainzuzen ere, urte hartan Peter Higgs-ek gaur egun Higgs-en mekanismoa deritzon modu bat proposatu zuen oinarrizko partikulen masaren jatorria esplikatu ahal izateko. Bere proposamenean, Higgs-en eremua postulatu zuen, zeinaren kuantua gaur egun Higgs bosoia izenez ezagutzen den, berari ohore eginez. Berak proposaturiko ereduaren arabera, Higgs bosoiak ez zuen spinik, ez karga elektrikorik, ezta kolore-kargarik ere; gainra, oso ezegonkorra zen eta berehala desintegratzen baitzen, batez besteko bizitza zeptosegundoen ordenakoa izanik .Berriki, 2012ko ekainaren 22an, CERN (Organisation européenne pour la recherche nucléaire) erakundeak mintegi bat iragarri zuen, urte horretarako behin-behinekoz ateratako ondorioak azaltzeko, eta, handik gutxira, hedabideetan zabaltzen hasi ziren iragarki garrantzitsu baten zurrumurruak, baina ez zegoen argi seinale indartsuagoa edo aurkikuntza formala zen. Handik gutxira, 2013ko martxoaren 14an, CERNek, 2012ko uztaileko aurkikuntzaren iragarkian zituen datuak baino bi aldiz gehiago zituela, ikusi zuen partikula berriak Higgs-en bosoi hipotetikoaren antz handia zuela. Hain zuzen, beste partikula batzuekin elkarrekintzan aritzeko moduek eta beraren propietate kuantikoek, Higgs-en bosoi bat dela adierazten dute.
Careproctus patagonicus
Careproctus patagonicus Careproctus generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Bova
Bova Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Arno (argipena)
Arno hitzak esanahi hauek ditu:
Bova
Mugakideak
Bovak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Oinarrizko elkarrekintza
Oinarrizko elkarrekintzen taula konparatiboa
Ondoko taulan lau oinarrizko elkarrekintzen ezaugarri batzuk ageri dira, intentsitate erlatiboak, partikula bitartekariak eta interakzioaren irismena aipatuz.
Berriki eginiko esperimentu baten emaitzen ondorio harrigarriak
Fermilab izeneko laborategian eginiko esperimentu baten emaitzetan oinarriturik, berrehun bat zientzialari osatutako nazioarteko talde batek aztertu eta argitaratutako ondorioetan, badirudi ebidentzia garrantzitsuak aurkitu dituztela adierazteko ezen partikulen fisikaren eredu estandarra ez dela gai bertan behatutakoa esplikatu ahal izateko. Aitzitik, iradokitzen dute ezezaguna den elkarrekintza bat edo partikula berri baten existentzia aurreikus daitekeela.
Esperimentuan aztertutako partikula muoia da, elektroiaren antzekoa baina askoz astunagoa. Hain zuzen, "muon-g-2" izeneko esperimentuan zientzialariek ikusi dutenez, muoiek ez dute eredu estandarrean aurrikusitako eran jokatzen, eremu magnetiko oso intentso batean zehar azeleratzen direnean.
Eredu estandarra osatzeko bidean?
Oinarrizko partikulen fisika, badira oraindik hipotesi mailako aztergai ezezagun batzuk, hala nola “materia iluna” eta “bosgarren oinarrizko elkarrekintza”. Agian, esperimentu honek modu berriak irekiko ditu, hurrengo hamarkadetan arlo horietan ikerketa-bideak osatzeko.
Mound City (Kansas)
Mound City Kansasko hiri bat da. Linn konderrian kokatua dago. 2010ean 694 biztanle zituen, 2.76 kilometro koadrotan banatuta.
Hrubčice
Hrubčice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 783 biztanle ditu eta 8,33 kilometro koadroko azalera. Prostějoveko barrutian dago.
Isthmomys pirrensis
Isthmomys pirrensis Isthmomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
UTC−09:00
UTC-09:00 ordu-zonak honako eremua du:
Trullo
Historia
Diseinuaren jatorriari dagokionez hainbat teoria daude. Teoria ezagunenetako baten arabera, ondasunen gaineko zerga handia zela eta, zerga ikustatzaileek inguruan zebiltzatenean, eraikina azkar botatzeko Apulieko biztanleek eginiko eraikinak ziren.
XIV. mendearen erdialdetik XVI. mendearen amaierako erregistro historikoen arabera, Alberobello eremua selva ("basoa") moduan agertzen da eta noizean behin, artzaintzako animaliak baztertutako lurra bezala. Ez dago XVII. mendez aurretiko eraikuntza inguruko frogarik.
1704an Donato Gallerano-k marraztutako Mottala Lurraldeko Planean, baso handi baten erdian marraztuta ageri da trulliz osaturiko eraikin multzo bat.
1808an Giovanni Antonio Rizzi Zannoni-k marraztutako mapa geografiko batean, Alberobelloko selva ikus daiteke eta horren erdian, eraikinak sakabanaturik, eta gaur egungo hiri-ereduari antzematen zaio.
1897 urteko Rione Montiren argazki batean, trulliak gaur egun baino askoz sakabanatuagoak ageri dira eta lorategi itxiekin inguratuta zeuden.
Alberobellon oraindik ere badaude XVIII eta XIX.mendeko trulliak. XX. mendearen lehen hamarkadetan dentsifikazio prozesu bat jasan ondoren mendearen bigarren aldean, trullien asentuak husten hasi ziren.
Landa trulliak, XX mendeko lanaren kostua igotzearekin batera, eraikitzeari utzi zioten, izan ere,etxe bakar bat egiteko beharrezkoak ziren ehunka tona maneiatzeko gastua oso altua zelako.
Trulliak erakargarri turistiko gisa
Gaur egun dirauten trulliak ingeles eta alemaniar turisten artean oso ezagunak dira eta askotan, erabili ahal izateko erosi eta konpondu egiten dituzte. Hala ere, trullo bat berreskuratu nahi duen edonork araudi ugari bete behar ditu, izan ere, Nazio Batuen Hezkuntza, Zientzia eta Kultur Erakundea (UNESCO) trulliak babestuak ditu.
Boeing 727
Boeing 727 Boeing hegazkingintza enpresaren hegazkin komertziala da, iritsiera erdikoa, 3 erreakzio motorra hegazkina da.
Hemendik
Hemendik Noticias Taldeko Deia egunkariaren gehigarria da. Bertan, Bizkaiko eskualde desberdinetako tokiko albisteak azaltzen dira, normalean egunkarian agertzen diren moduan baino sakonago. Gehigarrian agertutako eskualdeak "Ezkerraldea", "Kostaldea", "Durangaldea" eta "Enkarterri" dira.
Riverbend (Washington)
Riverbend Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. King konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hemendik
Horrez gain, noizbehinka, Bilboaldeko garraiobideetan, doako egunkari moduan ematen dute, adibidez Bilboko metroan gune metropolitarreko ezkerraldean.
Moundridge (Kansas)
Moundridge Kansasko hiri bat da. McPherson konderrian kokatua dago. 2010ean 1,737 biztanle zituen, 3.66 kilometro koadrotan banatuta.
Beaufort-en-Santerre
Beaufort-en-Santerre Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beaufort-en-Santerre udalerrian erroldatutako biztanleak 165 ziren. Familiak 58 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 25 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 77 etxebizitza zeuden, 62 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 75etxeak ziren. 62 etxebizitza nagusietatik 57 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 1ek bi zituen, 10 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 101 ziren, horien artean 79 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 79 pertsona aktiboetatik 72 lanean zeuden (44 gizon eta 28 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beaufort-en-Santerre udalerrian 63 unitate fiskal zeuden, 178 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.985 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak margolaria ziren.
2000. urtean Beaufort-en-Santerre udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 200 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Careproctus paxtoni
Careproctus paxtoni Careproctus generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Jim Thorpe (Pennsylvania)
Jim Thorpe Pennsylvaniako borough bat da. Carbon konderrian kokatua dago. 2010ean 4,781 biztanle zituen, 37.81 kilometro koadrotan banatuta.
Fuenteliante
Fuenteliante Salamancako udalerria da, El Abadengo eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 132 biztanle zituen.
Syngenita
Syngenita sulfato motako minerala da.
Value-stream mapping
Value-stream mapping edo VSM, Lean manufacturing filosofia aurrera eraman ahal izateko erabiltzen den erraminta garrantzitsu bat da, zeinek balioaren korrontea marraztea helburutzat duen. Ezaguna da balioaren ohiko definizioa, bezeroa ordaintzeko prest dagoen prozesu, zerbitzu edo produktua, baina errealitatean identifikatzea ez da hain erreza. Horregatik, normalean eralketak identifikatzen dira, eta eralketa ez den guztia balio erantsia izango da.
Jim Womack eta Dan Jones (Lean Thinking eta The Machine That Changed the World-en idazleak) Lean adituek dioten bezala “mudaren aurkako gudan aurrerapen iraunkorrik lortu nahi bada, hau da dudarik gabe erraminta beharrezkoena”. Toyotan “material eta informazioaren fluxuaren mapa” deitura du, eta izenak dioen bezala bezeroari produktu edo zerbitzu bat eman ahal izateko behar den materialaren fluxua eta informazioaren fluxua marrazten dira.
Erreminta honen abantailetako bat prozesu osoa aztertzea ahalbidetzen duela da, ez prozesu isolatu bat soilik, eralketa eta hauen arrazoiak identifikatzen laguntzen duelarik. Egungo egoera deskribatzen duen mapa marraztu ondoren, etorkizunerako mapa ideal bat marraztu ohi izaten da; egungo egoeratik etorkizuneko mapara joateko hartu beharrko neurriak guztiekin taula bat marrazten da.
Eskuz arazo gabe marraz daitekeen arren, gero eta gehiago dira ordenagailuaren bitartez marraztu ahal izateko programak, beraietatik ezagunena Microsoft Visio delarik.
Kanpo estekak
Värdeflöde
Venère
Venère Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Venère udalerrian erroldatutako biztanleak 156 ziren. Familiak 54 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 18 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Tetisheri
Tetisheri Egiptoko errege-familiako matriarka izan zen Egiptoko XVII. dinastiatik Egiptoko XVIII. dinastiaraino.
Venère
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Hrubý Jeseník
Hrubý Jeseník Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 563 biztanle ditu eta 6,48 kilometro koadroko azalera. Nymburk barrutian dago.
Venère
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Hrubý Jeseník
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1360 urtean egin zen.
Venère
Etxebizitza
2007an 67 etxebizitza zeuden, 54 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 67etxeak ziren. 54 etxebizitza nagusietatik 46 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek hitu gela zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 37 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 97 ziren, horien artean 70 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 70 pertsona aktiboetatik 65 lanean zeuden (36 gizon eta 29 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Venère udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 174 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.232 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 garraio enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina eta 1 iturgina.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bovalino
Bovalino Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Bovalinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Megadontomys cryophilus
Megadontomys cryophilus Megadontomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Thalestris
Thalestris erregina (Θάληστρις; K.a. ca. 334) Alexandroren erromantze mitologiko grekoan agertzen den pertsonaia da. Amazonen erregina zen eta Alexandro Handiari 300 emakume eman zizkion enperadorea haina indartsu eta azkarrak ziren umeen arraza bat hazteko. Elezaharren arabera, 13 egun eta gau eman zituen Mazedoniako erregearekin alaba bat edukiko zuenaren esperantzan.
Iruñeko Aurrezki Kutxa Munizipalaren egoitza eta etxebizitzak
Iruñeko Aurrezki Kutxa Munizipalaren egoitza eta etxebizitzak Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen eraikin bat da.
Nycticorax mauritianus
Nycticorax mauritianus Nycticorax generoko animalia zen, jada iraungia. Hegaztien barruko Ardeidae familian sailkatzen zen.
Iruñeko Aurrezki Kutxa Munizipalaren egoitza eta etxebizitzak
Kokalekua
Iruñeko Bigarren Zabalgunean dago, Sarasate pasealekuaren 5. zenbakian, Sarasate pasealekua eta García Castañón kalearen arteko izkinan.
Historia
1933an eraikitzen hasi eta 1934ean amaitu izan zen eta Joaquin Zarranz nafar arkitektoak diseinatu zuten.
Brasschaat
Brasschaat (nederlanderaz ahoskatua: ) Belgikako iparraldean dagoen udalerria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. 2015eko urtarrilaren 1ean 37.301 biztanle zituen. 2006ko azaroan, Brasschaat-ek LivCom-Award saria irabazi zuen bizitzeko munduko udalerririk atseginena bezala.
Craugastor omoaensis
Craugastor omoaensis Craugastor generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Cottage Lake (Washington)
Cottage Lake Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. King konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Szaibélyita
Szaibélyita borato motako minerala da.
Ezaugarriak
Szaibélyita borato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.
Giou-de-Mamou
Biztanleria
2007an Giou-de-Mamou udalerrian erroldatutako biztanleak 747 ziren. Familiak 277 ziren, horien artean 37 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 108 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 120 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 331 etxebizitza zeuden, 278 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 316 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 278 etxebizitza nagusietatik 240 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 76 etxek lau zituzten eta 167 etxek bost zituzten. 237 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 86 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 170 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 504 ziren, horien artean 384 aktiboak ziren eta 120 inaktiboak ziren. 384 pertsona aktiboetatik 369 lanean zeuden (195 gizon eta 174 emakume) eta 15 langabezian zeuden (6 gizon eta 9 emakume). 120 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 46 ikasten zeuden eta 34 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Giou-de-Mamou udalerrian 291 unitate fiskal zeuden, 782,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.762 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra etxerako tresna denda bat zen.
2000. urtean Giou-de-Mamou udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.215 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fuenterroble de Salvatierra
Fuenterroble de Salvatierra Salamancako udalerria da, Béjar eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 270 biztanle zituen.
Malcolm McLaren
Malcolm Robert Andrew McLaren (Londres, 1946ko urtarrilaren 22a - Bellinzona, 2010eko apirilaren 8a) ingeles enpresaburu, artista bisual, abeslari, egile abeslari, musikari, jostun diseinatzaile eta denda jabea izan zen.
1970eko hamarkadan punk mugimenduan parte hartu zuen eta Vivienne Westwood neska-lagunaren dendako arropa eman zien. New York Dolls, Sex Pistols eta Bow Wow Wow taldeen sustatzaile eta managerra izan zen.
Bakarkako artista ibilbidea ere izan zuen, lehenik hip hop eta world music, eta gero funk eta disco musika, eta opera eta musika elektronikoa nahastuz.
Bilboko itsasadarra
Bilboko itsasadarra Ibaizabalen urak eta Kantauri itsasoarenak batzen dituen itsasadarra da. Bilboko Abusu auzotik pasatuz eta Abrako golkorainoko tartea hartzen du ibai horretan, eta guztira 16 bat kilometroko luzera dauka. Itsasadarraren eskuinaldean, Erandio, Leioa eta Getxo udalerriak daude; ezkerraldean, Barakaldo, Sestao, Portugalete, Santurtzi eta Zierbena. Itsasadarra Abrarekin elkartzen den tokian, ezkerraldean Muskizko haitzak daude, eta eskuinaldean Getxoko itsaslabarrak.
Izena
Bilbotar gehienentzat, batez ere erdaldunak direnentzat, baina baita ere euskaldun askorentzat, itsasadarraren izena Nerbioi (gaztelaniaz, Nervión) da. Hala ere, Euskaltzaindiak argitara emandako lanek garbi diote Ibaizabal dela Abran itsasoratzen den ibaiaren izen egokiena.
Izatez, mendez mende herriak erabilitako izena, bai euskaraz bai erdaraz, Ibaizabal izan zen XIX. mendearen amaiera arte. Besteak beste, Miguel Unamunok eta Bilboko alkatea izan zen Javier Ybarrak Ibaizabal deitzen zioten. Ikerketa batzuen ondorioz, egiaztatu zen Begoñako udalerriko biztanleek betidanik Ibaizabal esan diotela Urbi (Basaurin) eta Abusu (Bilbon) arteko tarteari. Hortik aurrera, bilbotarrek itsasadarra esaten zioten, besterik gabe. Abusu auzoaren izena bera ere, Ibaizabal izan zen garai batean. Jakina da Ibaizabal eta Nerbioi ibaiak Basaurin elkartzen direla, Urbi izeneko inguruan hain justu.
Euskaltzaindiak, arrazoi historikoez gain, geografiari lotutakoak ere hartu ditu aintzakotzat Ibaizabal izena hobesteko. Horietako bat ibaien norabideen menpekoa da: Ibaizabalek lerro zuzena egiten du, gutxi gorabehera, Durangaldetik Abraraino; Nerbioik, aldiz, ez. Mapa n begiratuta, Nerbioi Ibaizabalen sartzen dela dirudi. Bestetik, Ibaizabalen arroa, gutxigatik bada ere, luzeagoa da Nerbioirena baino, eta Nerbioik baino ur-emari handiagoa dakar.
Nerbioi izena XIX. mendean hasi zen indar hartzen, zenbait entziklopedia tan batez ere. Haietan esaten zenez, Nerbioi zen izenik egokiena, herri xeheak Ibaizabal erabili arren. Gaur egun, Ibaizabal izena euskaldunek erabiltzen dute, baina haien artean ere oso zabalduta dago Nerbioi hitzaren erabilera, gaztelania zaindutik zabaldu den eragin horrengatik. Aldiz, erdaldunek nekez deitzen diote Ibaizabal Bilbo zeharkatzen duen ibaiari.
Hidrologia
Ibaizabalek Abusutik itsasoraino egiten duen ibilbidean, hainbat errekaren emaria jasotzen du. Erreka horietako batzuek, gainera, bokaletik gertu daudenez, itsasadar itxura dute era berean.
Erreka hauek dira:
Brossay
Brossay Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Bilboko itsasadarra
Uholdeak
Bizkaiko foru aldundiak, Bilboko itsasadarren ertzetako lurren uholde maila neurtu zuen. Honen arabera, itsasadarraren ertzetan uholde bat gertatzeko aukerak aztertu ziren, hauek gertatzen ziren gutxi gora beherako denbora tartea zehaztuz.
Azterketa honetan, uholdeak gertatzeko probabilitate gehien duten guneak, honakoak dira: Zazpikaleetako Bilboko auzoa, Uribitarte, Abandoibarreko tarte bat, Deustuko San Pedroren itsasadar ondoko gunea (Botika Zaharra), Zorrotzaurreren ekialdea, Kadagua ibaia Ibaizabal ibaiarekin batzen den gunea, eta Barakaldoko Burtzeña auzoa.
Brossay
Biztanleria
2007an Brossay udalerrian erroldatutako biztanleak 299 ziren. Familiak 113 ziren, horien artean 26 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 42 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 45 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Bilboko itsasadarra
Itsasadarraren historia
Bilboko itsasadarraren historia, Bilbon bertan hasi zen hiria sortu eta berehala, Ibaizabal ibaiaren alboetan kaiak eraiki ziren, hiriaren merkataritza nahiak asetzeko. Hiria garatuz joan zen bitartean merkataritza ere garatu zen, Gaztelako koroako gaiak Bilbotik irteten ziren Europako hainbat lekutara. Garai hartan Erriberako gunean baino ez zeuden kaiak.
Bilbok bezala, inguruko herri eta elizate batzuek ere merkataritza garatzeko nahi hori ere izan zuten, Abandoko Elizatea eta Portugaletek esaterako. XVIII. mendearen amaieran Abandoko Elizatea Bilbo aurkari izan ziren, eta Frantziaren inbasioaren aurretik Abando, "Pakearen Portua" izenekoa lortzeko zorian egon zen. Portu hau arerio latza izango litzateke Bilboren asmoetarako. Itsasadarraren kanpoaldean, Portugaleten eta Santurtzin, portu bana eraiki ziren.
Brossay
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Sassenay
Sassenay Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Brossay
Etxebizitza
2007an 124 etxebizitza zeuden, 112 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 123 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 112 etxebizitza nagusietatik 87 bere jabearen bizilekua ziren, 25 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 59 etxek bost zituzten. 74 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 57 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Bilboko itsasadarra
Itsasadarraren historia
Espainiako Gerra Zibilaren aurretik, Deustuko Kanala eraikitzeko egitasmoa aurkeztu zen, gerrak ordea proiektua eten egin zuen. Dena dela, 1950eko hamarkadatik aurrera kanal artifiziala eraiki zen, ordura arte Deustuko orturik emankorrenak izan zirenetan. Bitartean itsasadarraren kanpoaldean, kai berriak eraiki ziren, eta 1960ko hamarkadan Santurtzin kanpoaldeko portu berria, Punta Luceroko kai berriarekin batera.