cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Belle Époque
Testuinguru politikoa
1871n amaiera eman zitzaion gerra franko-prusiarrari; hots, Alemaniako II. Reicha ren eta Frantziako II. Inperioaren arteko gatazka armatuari. Prusia garaile izan zen eta lurralde frantziar aberatsak jaso zituen, Alsazia eta Lorrena. Hala ere, alemaniarren garaipenaren ostean, mendekua hartu nahiak frantziarren gogoan iraun zuen, baina Bismarckek diplomazia-sistema bat garatu zuen Frantzia isolatzeko eta balizko mendekua saihesteko. Era horretan, Bismarckek aurreikusitako aliantza-sareak ia mende erdi batez bakea ziurtatzea lortu zuen Europako oholtzan. Hark diseinatutako diplomaziak indarrean iraun zuen Europan Belle Époque osoan zehar. 1893an Errusiak eta Frantziak elkar hartu zuten, bietako bat erasotua izanez gero laguntza militarra bermatzeko konpromisoa berretsiz.
1900 aldera nazioarteko eragin handiko estatua Britainia Handia zen, zalantza izpirik gabe. Britainiak kokaleku ugari zituen mundu osoan sakabanaturik: Ipar Amerikan, Erdialdeko Amerikan, Hego Amerikan (boterea zuen Argentinaren gainean), kolonia ugari Afrika eta Ekialde Ertainean, eta oraindik ere jabetza ugari mantentzen zituen Australasian. Bigarren maila batean, europar potentziak ageri ziren: Frantzia, Belgika, Herbehereak, Portugal, Italia eta Danimarka. Alemania, kolonien banaketara berandu iritsi zen arren, bere boterea handitzeko irrikitan zegoen, bere industrian oinarrituz.
Muzambinho
Muzambinho Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Belle Époque
Testuinguru politikoa
Bien bitartean, Estatu Batuak bere boterea bikoiztu zuen. Espainiar Inperioaren gainbeheraz baliatuz, Kuba, Puerto Rico, Filipinak eta Guam eskuratu zituen. Lurralde-atxikipenez gain, Estatu Batuak politika arloan gero eta pisu handiagoa lortu zuen, itsas armada hobetuz amerikar kontinentean bere nagusitasuna bermatzearren.
Austria-Hungaria inperioa ahultzen zihoan, bere barne-antolaketan zeharo zaharkituta baitzegoen.
ECDIS
RNC (Raster)
Paperezko karta ofizialen kopia digitala dira, eta guztiz berdinak dira. Horiek ere, zerbitzu hidrografiko nazional batean egin daitezke bakarrik.
Belle Époque
Euskal Herrian
1872an piztu zen Bigarren Karlistaldia Hego Euskal Herrian, eta hiriburuetan liberalak nagusi ziren. Donostian eta Bilbon karlistek egindako setioak pairatu zituzten. Gerraostean, kultur jarduera handiko garai bat hasi zen donostiarrentzat: Danborrada eta Euskal Festak (1896). Arkitekturari dagokionez, 1872an bertan Santa Katalina zubi neoklasikoa eraiki zuten, 1882an Donostiako Kasinoa (gaur egungo Udaletxea), 1887an Gipuzkoako Foru Aldundiaren eraikina, Maria Cristina hotela eta Victoria Eugenia Antzokia (1912). Halaber, Londres hotela (1873-1902), La Perla bainuetxea (1908), Kontxako badiaren baranda famatua bera,
ECDIS
Arautegia
Azkenengo hamarkadetan itsas-teknologiak aurrerapen garrantzitsuak izan ditu, eta ECDIS sistemaren kasuan horrela izan da. Gertakariak gertatu ahala, arauak sortu eta beregiteko beharra ikusi da, horrela funtzionatzen baitu itsas-munduak (Adibidez, Titaniken hondoratzeak SOLAS hitzarmenaren sorrera ekarri zuen). ECDISari buruz hitz egiten duten arauak hauek dira:
Belle Époque
Euskal Herrian
Egungo erdigune osoaren bokazioa eliteen eta burgesiaren bizileku eta atsegin izatea zen eta, beraz, herritar xumeak beste auzo batzuetan bizi ziren. Elektrizitatea eta kaleetako argiztapena ere heldu zen (1899), baita tranbiak ere luze gabe, automobilekin batera. Lehen Mundu Gerra, aldiz, garapen eta aberastasun handiko aldia izan zen Donostiarako, «Belle Époque» bete-betean. Bertako Kasinoan europar bizitzako pertsonaia ugari agertu ziren: Mata Hari, Leon Trotski, Maurice Ravel eta abar.
ECDIS
Arautegia
=== SOLAS V. Kapitulua === Segurtasuna nabigazioan 19. erregela “Itsasontzian eraman behar diren aparatu nautiko eta sistemei buruzko preskripzioak”. 2018ko uztailaren 1etik aurrera, itsasontzi guztiek (bidaiari-ontzi eta tanke-ontzi txikiak eta 10.000 GT baino gutxiago dituzten karga-ontziak izan ezik), eraman behar dituzte paperezko karta nautikoak, nahiz eta ECDIS sistema eraman. Paperezkoak ordezkatu nahi izanez gero, beste ECDIS sistema bat eraman behar da, baina, elikatze-iturri desberdin batez funtzionatzen duena.
MSC.232(82) Ebazpena
ECDIS sistemak, berak bakarrik ez du SOLAS hitzarmenaren araua betetzen, ez dituelako nabigazioarako aproposak diren karta nautikoak eramaten. Hori betetzeko, ECDIS bakarrik eramatea ez da nahikoa, eta paperezko karta ofizialak edo beste ECDIS sistema bat eraman behar dute (beste elikatze-iturri bati konektatuta). Azken hau, momentu baten akatsen bat badago erabiltzeko da, ezin baita itsasontzia itsu-itsuan gidatu. Ezaugarri hauek eduki ditzake:
Belle Époque
Euskal Herrian
Euskal kostaldeko beste leku batzuk ere bizi izan zuten dizdirazko urte burges haiek, Biarritzen Bonheur saltoki handia luxua eta modaren tenplu bihurtu zen 1894an. Urte bat lehenago Bizkaia Zubia edo zubi esekia zabaldu zuten Getxo eta Portugalete artean. Izan ere, lehenengoa izan zen Bizkaiko burgesiaren gune nagusia, bertan egon ziren Igeretxeko Bainuetxea (1913) eta, aurretik, La Perla izenekoa (1887-1912). Zarautzen Gipuzkoan izan zen aristokraziaren gune nagusietakoa, eta hortik gertu, Zestoako bainuetxearen inguruan ere loratu ziren hotelak eta azpiegiturak. Hendaiako kasinoa ere garai hartakoa da (1884).
ECDIS
STCW hitzarmena
Hitzarmen honek konpainia kontratatutako ofizialaren jakintza minimoen arduraduna izango dela esaten du, eta bertan ECDIS sistemaren erabilera sartzen da. Itsasontzian, ECDIS sistema badago, konpainiaren ardura izango da ofizialen trebakuntza egokia izatea, eta ekipoa ezagutzea.
Belle Époque
Euskal Herrian
Hizkuntza eta kulturarekin lotuta, baita arlo politikoan ere, Euskal Pizkundea deiturikoa abiatu zen 1876an, Euskal Lore Jokoak ekimen nagusi moduan. Bultzatzaile ezagunen artean, Anton Abadia, Seber Altube, Sabin Arana, Resurreccion Maria Azkue, Arturo Campion, Andima Ibinagabeitia, Sorne Unzueta, Julio de Urquijo eta Iokin Zaitegi daude. Anglo-Vasco-Navarro trenbidea, azkenik, martxan ipini zuten 1889an Bergaratik Lizarraraino, hiru probintzia zeharkatuz. Probintzien arteko garraiobide hark 31 urtez funtzionatu zuen.
ECDIS
Historia
1986an Ipar Itsasoko batzorde hidrografikoak ikerketa bat argitaratu zuen, non beste institutu hidrografikoek jarraitu behar zituzten argibideak agertzen ziren, karta elektronikoak sortzeko.
== Abantailak == Denbora errealean etengabeko posizionamendua ematen du. Honek kalkulu nautikoak egiteko erraztasuna ematen du, edota arrisku-alarma bat ezarrita badago, momentuan jakitea ahalbidetzen du. Kartak eguneratzeko metodoa askoz ere sinpleagoa eta fidagarriagoa da. Pen-drive bidez, edo mezu bidez jasotzen da eguneraketa eta programak berak eguneratzen du automatikoki; eta  satelite bidez eguneratzen da, horrek fidagarritasun-maila handitzen du.
ECDIS sistemak parametroak nahi den neurrian egokitzen uzten du: gauez argiak leundu, behar ez diren sinboloak kendu, ur-moten arabera kolorea aldatu, segurtasun-alarmak egokitu…
Conquereuil
Conquereuil bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
ECDIS
Historia
Bertan marraz daiteke itsasbidea, eta pilotu automatikora lotu. ECDIS eta bestelako zubiko hainbat ekipo elkarrekin lanean aritzen dira, segurtasun-maila handiagoa delako.
Conquereuil
Biztanleria
2007an Conquereuil udalerrian erroldatutako biztanleak 1.016 ziren. Familiak 409 ziren, horien artean 130 pertsona bakarrekoak ziren (49 bakarrik bizi ziren gizonak eta 81 bakarrik bizi ziren emakumeak), 121 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 142 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 497 etxebizitza zeuden, 419 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 39 bigarren erresidentzia ziren eta 40 hutsik zeuden. 481 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 419 etxebizitza nagusietatik 308 bere jabearen bizilekua ziren, 103 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 32 etxek bi zituzten, 93 etxek hiru zituzten, 76 etxek lau zituzten eta 212 etxek bost zituzten. 348 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 191 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 181 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 611 ziren, horien artean 445 aktiboak ziren eta 166 inaktiboak ziren. 445 pertsona aktiboetatik 408 lanean zeuden (226 gizon eta 182 emakume) eta 37 langabezian zeuden (19 gizon eta 18 emakume). 166 pertsona inaktiboetatik 50 erretiraturik zeuden, 56 ikasten zeuden eta 60 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Conquereuil udalerrian 426 unitate fiskal zeuden, 1.077,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.295 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 32 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 2 iturginak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 2 okindegiak ziren.
2000. urtean Conquereuil udalerrian 42 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.774 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ponticola ratan
Ponticola ratan Ponticola generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Sound of Metal
Sound of Metal 2019ko Darius Marder estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatiko bat da. Riz Ahmed, Olivia Cooke, Paul Raci, Lauren Ridloff eta Mathieu Amalric aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Filmak Rubenen istorioa kontatzen du, metal talde bateko bateria jolea, non bere bikotekide Lourekin ari da. Ruben drogazale ohia ere bada, azken urteetan drogarik probatu ez duena. Gauzak okerrera doaz entzumena galtzen hasten zaionean. Honek gorren elkarte batengana eramaten du, baina bere errealitate berria onartzea ez da erreza izango.
David Latxaga
David Latxaga Ugartemendia (Mundaka, Bizkaia, 1961eko urtarrilaren 19a) EAJko politikaria. Amorebieta-Etxanoko alkatea eta Eusko Legebiltzarkidea izan zen. Egun, Bizkaiko Foru Aldundiaren Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundearen (GUFE) zuzendaria da.
Biografia
Zuzenbidean lizentziatu zen Deustuko Unibertsitatean eta abokatu gisa jardun zuen aholkularitza juridikoetan eta aseguru etxeetan.
2003tik 2015era Zornotzako alkate karguan egon zen. 2015etik 2020ra Eusko Legebiltzarrerako hautatua izan zen, Ana Otaduiren ordez. 2019an, Eusko Legebiltzarrak ikerketa abiatu zuen eskola jantokien kontratazioaren gaineko gainkostuak aztertzeko.
2020ko abenduaren 17tik Sergio Murillo Corzok izendatuta, Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundearen zuzendaria eta GUFEko Gobernu Batzordeko idazkaria da. 2021ean, GUFEko langile sindikatuek pribatizazioa salatu zueten Bizkaiko Batzar Nagusietan.
Synanceia horrida
Synanceia horrida Synanceia generoko animalia da. Arrainen barruko Synanceiidae familian sailkatzen da.
Mersengo Hitzarmena
Mersengo Hitzarmena edo Meerssengo Hitzarmena Mendebaldeko Frantziako (gaur egungo Frantzia) errege Karlos Burusoila eta Ekialdeko Frantziako (gaur egungo Alemania) errege Luis Germaniarra anaiek 870ean sinatu zuten ituna izan zen. Itun honek 843an adostutako Verdungo Hitzarmena ordeztu zuen, eta bere ondorio nagusia 869an hila zen Lotario II.aren erresumaren (Lotaringia) banaketa izan zen.
Meerssen Herbehereetako hiri bat da, Maastrichten ondoan dagoena. Dokumenturik ez dagoenez, ezin daiteke hitzarmena non eta noiz sinatua izan zen esan. Zuzenekoak ez diren iturri batzuek Herbehereetako Limburgeko toki hau eta data bat, 870eko abuztuaren 8a, baino ez dituzte adierazten.
Pusté Pole
Pusté Pole Eslovakiako udalerri bat da, Stará Ľubovňako barrutian kokatuta. 3,24 km²ko azalera du eta 222 biztanle 2017ko datuen arabera.
Snake ibaia
Izena
Xoxon herriak ibaia "S" ikurraz adierazten zuen, alegia, izokinek ibaian gora sigi-saga burutzen zuten ibilbidea, baina europarrek ikurra gaizki ulertu eta sugearekin nahastu zuten, hortik bere gaur egungo ingelesezko izena (snake).
Ibilbidea
Mendi Harritsuetan jaiotzen da, Yellowstone Parke Nazionalan, Wyoming estatuan. Ondoren Idaho estatuaren hegoaldea zeharkatu eta Oregon estatuan barneratzen da, azkenik Washington estatuan bere urak Columbia ibaian isurtzeko.
Homedale, Idaho Falls, Twin Falls, Lewiston, Blackfoot (Idaho) eta Tri-Cities (Washington) hiriak igarotzen ditu.
Daphne du Maurier
Daphne du Maurier (Londres, Erresuma Batua, 1907ko maiatzaren 13a – Par, Kornualles, Erresuma Batua, 1989ko apirilaren 19a) idazlea izan zen, Ingalaterrako irakurrienetako bat. Haren eleberriei giro gotikoa darie, eta maitasuna, abentura, herrimina eta suspensea bezalako osagaiak dituzte.
Bizitza
Daphne du Maurier Londresen jaio zen, hiru alabatan erdikoa. Gurasoak Sir Gerald du Maurier aktore, produktore eta manager ezaguna eta Muriel Beaumont aktorea izan ziren (amaren osaba William Comyns Beaumont. zen, kazetari eta idazle ezaguna). Ahizpa zaharrena Angela du Maurier idazlea zuen, eta ahizpa gazteena, berriz, Jeanne du Maurier, pintorea.
Era berean, Daphneren aitona George du Maurier Punch aldizkariko idazle eta marrazkilaria zen, Trilby eleberriko “Svengali” pertsonaia asmatu zuena.
Daphneren lehengusuak Llewelyn Davies haurrak ziren, J. M. Barrie idazlearentzat inspirazio izan zirenak Peter Pan or The Boy Who Would not Grow Up idazteko.
Txikitan, kultura handiko ingurunean hazi zen eta heziketa oso ona jaso zuen gurasoengandik; gainera, garai hartan antzerki munduko aktore asko ezagutu zituen, aita oso ezaguna zelako.
Tribolonotus blanchardi
Tribolonotus blanchardi Tribolonotus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Daphne du Maurier
Bizitza
1989ko apirilaren 19an hil zen bere etxean, 81 urterekin, eta errautsak Kornuailesko kostaldeko Fowey labarretatik behera bota zituzten itsasora.
Jerry Stiller
Gerald Isaac Stiller, ezagunagoa Jerry Stiller izen artistikoaz, (New York, 1927ko ekainaren 8a - ibidem, 2020ko maiatzaren 11) estatubatuar aktorea eta komediagilea izan zen. Bere emaztea Anne Meararekin batera Stiller eta Meara bikote komikoa osatu zuen. Bi seme-alaba izan zituzten: Amy eta Ben Stiller.
Daphne du Maurier
Bizitza
Bakartia zela esan ohi zen eta gutxitan nahi izan zuen elkarrizketatua izatea, baina lagunen artean hurbila eta alaia zela esan izan da. Zubi luzeegia filmean bere senarraren irudi txarra ematen zutela-eta, prentsara idatzi zuen hori gezurtatuz
Hil ostean, Margaret Forster bere biografoak bisexuala zela argitaratu zuen, eta harremanak izan zituela Gertrude Lawrence aktorearekin eta Ellen Doubledayk erakartzen zuela ere bai (Ameriketako Estatu Batuetako bere editorearen emaztea zena). Familiak ukatu egin zuen.
“Dame” izendapena jaso zuen.
Lana
Diruduna zuen familia, baina idazle izatetik bizi izan nahi izan zuen beti. Sendiaren harremanek lagundu egin zioten idazle-ibilbidea egiten eta horrela hasi zen lehen lanak argitaratzen osabaren  Bystander  aldizkarian.
Hogeita lau urte zituela argitaratu zuen lehen eleberria, The Loving Spirit («Amodiozko katea», 1931), eta berehalako arrakasta izan zuen.
Aita, Gerald du Maurier, aktore ospetsua zen eta, haren bizitzan oinarrituta, Gerald, A Portrait (1934) argitaratu zuen.
1936koa da bere lehen best-sellerra: Jamaica Inn («Jamaikako aterpea»). Eleberri horretan piratak, kontrabandistak, arriskuan dauden emakume ederrak, eta ezkutuko maitasunak biltzen dira. Liburu horretan oinarrituz, Alfred Hitchcockek film bat egin zuen. Hogeita hamar urte zituenerako, idazle ospetsua zen mundu osoan eta ikaragarri aberatsa.
Haren beste lan batzuk The King's General («Erregeren jenerala», 1946), My Cousin Rachel («Nire lehengusina Rachel», 1951) eta The Infernal World of Branwell Brontë («Branwell Brontëren infernua», 1960) dira.
Eppelborn
Eppelborn Alemaniako udalerria da. Sarre estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
2002ko Kaliforniako gobernadore hauteskundeak
2002ko Kaliforniako gobernadore hauteskundeak  2006ko azaroaren 5ean izan ziren, Kaliforniako gobernadore kargua hautatzeko.
Gray Davis demokratak Bill Simon errepublikanoa garaitu zuen % 5eko aldeaz eta lau urteko bigarren agintaldi baterako Kaliforniako Gobernadore izendatu zuten. Davis kargutik kenduko zuten hurrengo agintalditik urtebete baino gutxiagora.
Friedrich Sixt von Armin
Friedrich Bertram Sixt von Armin (1851ko azaroaren 27a -1936ko irailaren 30a) Frantzia-Prusia Gerran eta Lehen Mundu Gerran borrokatu zuen jeneral alemaniarra izan zen, nagusiki Mendebaldeko Frontean gertatutako Passchendaele eta Lyseko guduetan lortu zuen fama.
Bizitza goiztiarra
Armin Wetzlarren jaio zen, garaiko Prusiako Erresumaren barrendegi batean, Rhineko Probintzian. 1870. urtean eskola utzi ondoren, Granadari Goardiako 4. errejimenduan sartu zen kadete gisa, eta larri zauritu zuten urte berean hasitako Frantzia-Prusiako gerran, Gravelotteko guduan. Meritoengatik Bigarren mailako Burdinazko Gurutzea jaso zuen eta lotinante izendatu zuten. Hurrengo hamarkadetan errejimenduko laguntzaile gisa jardun zuen, eta beste kargu batzuk ere bete zituen errejimenduko agintaritzan. 1900. urtean, Armani Oberstera (koronela) igo eta Infanteriako 55. erregimentuaren agintea eman zioten. Hurrengo urtean, Gardekorpen (Goardia Gorputza) Estatu Nagusiko buru izendatu zuten. 1903an jeneral nagusi izendatu zuten, eta 1906an lotinante jeneral. 1908an alemaniar estatu-nagusian zerbitzatu ondoren 13. dibisioko komandante izendatu zuten, Münsterren kokatua. 1911n Paul von Hindenburgen lekua hartu zuen Magdeburgeko IV. armada-gorputzaren agintean eta 1913an jeneral izendatu zuten.
Familia
1882ko ekainaren 11n Klara Pauline Auguste von Voigts-Rhetzekin ezkondu zen, 1859ko urrian Berlinen jaioa. Julius von Voigts-Rhetz jeneral prusiarraren alaba izan zen. Hans Heinrich semeak ere karrera militarra zuen. Lotinante jenerala mailan gerra-preso hartu zuten 1942an Stalingradeko guduaren ostean eta 1952an Errusian hil zen.
Ponticola rhodioni
Ponticola rhodioni Ponticola generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Friedrich Sixt von Armin
Lehen Mundu Gerra
Lehen Mundu Gerraren hasieran, Armin eta IV. armada-gorputza Mendebaldeko Fronteko I. Armadako kide ziren, non borrokaren lehen urteak zehaztuko zuen lubaki-gerran borrokatu zuten. 1916an Pour le Mérite saria eman zioten Mendebaldeko Frontean izandako garaipenengatik, batez ere Arrasen eta Sommeko guduetan, eta hurrengo urtean IV. armadaren agintari izendatu zuten, baita Flandriako lurraldearen agintari gorena ere. Bere komandante garaian, IV. armadak britainiar eta frantziar armaden hainbat eraso jasan zituen, bereziki Ypresko Hirugarren Gudua (Passchendaeleko Gudua izenarekin baita ezagutua). Komandante gisa aritzeagatik, Arrano Beltzaren Ordena eman zioten, baita haritz-hostoen multzoa gehitu zioten bere Pour le Mériteri. IV.aren agindupean zegoen oraindik alemaniar 1918ko udaberriko ofentsiba hasi zenean. Apirilaren 25ean, bere tropek Kemmelberg ibaiara iritsi ziren, nahiz eta geroago Anberes-Maas defentsa-lerrora erretiratu behar izan zuten. Armistizioa azaroaren 11n sinatu zenean, Arminek A. Armada Taldearen buruzagitza hartu zuen eta Alemaniara itzuli zen, non, bere tropak desmobilizatu ondoren, dimititu zuen.
San Gregorio baseliza (Astigarreta)
San Gregorio baseliza Gipuzkoako Beasain udalerriko Astigarreta auzoan dagoen baseliza bat da. Mandubiako mendatetik Txoritegi, Murumendi eta Usurbe mendietara doan bidezidorran dago, garai bateko Goierri eskualdeko Done Jakue Bideko igarobideetako bat zenan. Mandubiako mendatetik oinez 15 minututan bertaratu daiteke.
Henri-Jean Guillaume Martin
Henri-Jean Guillaume Martin (Tolosa Okzitania, 1860ko abuztuaren 5a - Labastide-du-Vert, 1943ko azaroaren 12a) frantziar margolaria izan zen.
San Gregorio baseliza (Astigarreta)
Historia
Baselizara itsatsita dauden harrizko gurutze batzuk adierazten dute Astigarrietatik abiatzen den kalbarioa. Atzealdean leiho bat dago, nondik aldarea ikusi ahal izaten den. Erretaula eta tailua berriak dira eta balio ezagoak, San Gregorio antzinako tailua lapurtu egin zuten 1983. urtean. Dirudienez, baseliza hau Astigarrietako lehenengo parrokia izan zen.
Henri-Jean Guillaume Martin
Tolosa Okzitaniako Arte Ederren Akademian ikasi zuen eta 1879an Parisera joan zen. 1883an Parisko Aretoko domina irabazi zuen eta hurrengo urtean Italiara joan zen beka batekin. 1900eko Parisko Erakusketa Unibertsalaren Sari Nagusia irabazi zuen.
San Gregorio baseliza (Astigarreta)
Jaieguna
Urtero Penteskostes bigarren egunean erromeria egon ohi da.
Henri-Jean Guillaume Martin
Inpresionismoaren ondoko estiloan margotu zuen eta bere lanik ezagunena Batzar Nagusiko hormetako muralak dira.
Bere azken urteak Lot departamenduan eman zituen margotzen.
San Gregorio baseliza (Astigarreta)
Kondaira
Diotenez, Erdi Aroan inguru honetan 30 pertsona baino gehiago hil omen ziren izurrite baten ondorioz. Orduan herriko erretore zen On Pedro Eizagirre ere, herrikidei laguntzen ibilita gaixotasunak harrapatu eta hil egin zen. Hildakoen gorpuak San Gregorioren ermita barruan lurperatu omen zituzten eta handik urte batzuetara gorpuzkinak hilerrira eramateko hasi zirenean, erretorearen gorpua, aldare ondoan lurperatua izan zena, artean usteldu gabe omen zegoen.
Costa Adeje
Costa Adeje Tenerife uhartearen hegoaldean dagoen hiria da, Adeje udalerrian. Tenerifeko eta Kanariar Uharteetako gune turistiko nagusietako bat da. 2018an 19.461 biztanle zituen. Playa de las Américas-Los Cristianos eta Puerto de la Cruzrekin batera, Kanarietako turismo-multzo garrantzitsuena osatzen du, urtero 5 milioi bisitari inguru biltzen dituena.
Honako auzoak ditu: El Beril, La Caleta, Callao Salvaje, Costa Adeje, Playa Paraíso, Playas de Fañabé, Playas del Duque, El Puertito, San Eugenio, Sueño Azul eta Torviscas.
Hona hemen bere hondartzak:
Saint-Georges-du-Bois (Itsas Charente)
Saint-Georges-du-Bois Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Georges-du-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 1.683 ziren. Familiak 649 ziren, horien artean 145 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 97 bakarrik bizi ziren emakumeak), 214 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 238 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 52 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 738 etxebizitza zeuden, 672 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 35 hutsik zeuden. 728 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 672 etxebizitza nagusietatik 503 bere jabearen bizilekua ziren, 158 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 22 etxek bi zituzten, 89 etxek hiru zituzten, 173 etxek lau zituzten eta 385 etxek bost zituzten. 560 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 283 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 337 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.064 ziren, horien artean 791 aktiboak ziren eta 273 inaktiboak ziren. 791 pertsona aktiboetatik 703 lanean zeuden (395 gizon eta 308 emakume) eta 87 langabezian zeuden (29 gizon eta 58 emakume). 273 pertsona inaktiboetatik 83 erretiraturik zeuden, 81 ikasten zeuden eta 109 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Georges-du-Bois udalerrian 710 unitate fiskal zeuden, 1.762,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.382 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 54 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 16 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 3 igeltseroak, 2 margolariak, 3 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Georges-du-Bois udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.700 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Boa Vista do Tupim
Boa Vista do Tupim Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Synanceia nana
Synanceia nana Synanceia generoko animalia da. Arrainen barruko Synanceiidae familian sailkatzen da.
Segurtasun planak, ikuskapenak eta kudeaketa
Autobabes-plana
Jarduera, zentro, establezimendu, gune, instalazio edo egoitza baten marko organikoa eta funtzionala, pertsonen eta ondasunen gaineko arriskuak prebenitzeko eta kontrolatzeko, eta larrialdietan erantzun egokia emateko, jarduerako titularraren mendeko esparruan, jarduera horiek babes zibilaren euskal sistemarekin integratzen direla zibilaren euskal sistemarekin integratzen direla bermatuz.
Larrialdietako Jarduera Plana: Autobabes Planaren barruko dokumentua da. Larrialdi-mota bakoitzari nola erantzungo zaion, hartu beharreko babesak eta esku-hartzeak, prozedurak eta jardueren segida aurreikusten dira.
EAE n, Larrialdiak Kudeatzeko 1/1996 legeak eta larrialdiei aurre egiteko zenbait jarduera, zentro edo establezimenduren autobabes-betebeharrak arautzen dituen 277/2010 dekretuak arautzen dituzte Autobabes Planak.
Autobabes Planaren gutxieneko edukia:
1) Titularrak eta jardueraren kokagunea:
2) Jardueraren eta hura egiten den ingurune fisikoaren deskripzio zehatza:
3) Arriskuen inbentarioa, analisia eta ebaluazioa:
4) Autobabes neurrien eta baliabideen inbentarioa eta deskripzioa:
5) Instalazioak mantentzeko programa:
6) Larrialdietako jarduera-plana: Larrialdien hasierako kontrola egiteko jarduerak zehaztu behar dira, alarma, ebakuazioa eta sorospena bermatzeko.
Akira Katayama
Akira Katayama (片山 朗, 1985eko uztailaren 24a - ) Japoniako futbolaria da.
Segurtasun planak, ikuskapenak eta kudeaketa
Autobabes Planaren gutxieneko edukia:
- Larrialdien identifikazioa eta sailkapena:
- Larrialdietan jarduteko prozedurak:
K.a. 165
K.a. II. mendearen taula (K.a. III. mende | K.a. II. mende | K.a. I. mende)
Akira Katayama
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Roasso Kumamoto.
Segurtasun planak, ikuskapenak eta kudeaketa
Autobabes Planaren gutxieneko edukia:
- Larrialdietako jarduerak egingo dituzten pertsonen eta taldeen identifikazioa eta zereginak: Langileek beraiek sortzen dituzten taldeak dira, jarduera bakoitzerako bereziki entrenatuak daudenak.
K.a. 165
K.a. 170 | K.a. 169 | K.a. 168 | K.a. 167 | K.a. 166 | K.a. 165 | K.a. 164 | K.a. 163 | K.a. 162 | K.a. 161 | K.a. 160
Segurtasun planak, ikuskapenak eta kudeaketa
Autobabes Planaren gutxieneko edukia:
- Larrialdi Plana martxan jartzearen arduradunaren identifikazioa.
7) Autobabes Plana goragoko plan batzuetan txertatzea:
8) Autobabes Planaren ezarpena:
9) Autobabes Planaren eraginkortasunari eustea eta eguneratzea:
Kanpo Larrialdi Planak industria kimikoetan
Seveso ko (Italia) istripuaren ondoren (1976. urtean, pestizidak egiten ziren planta kimiko batean substantzia toxikoen isuria geratzen da, inguruko biztanleriarengana helduz), Europako Ekonomia Erkidegoak Seveso zuzentaraua ezarri zuen. Azken eguneraketa 2012koa da: SevesoIII. 2012/18/UE.
Europa r herrialdeak arriskuak dituzten zonalde industrialak identifikatu eta sustantzia arriskutsuek parte hartzen duten istripu larrien prebentziorako neurriak ezarri eta pertsona eta ingurugiroarentzat izan ditzaketen ondorioak murriztera behartzen ditu. Horien artean, kanpo larrialdi planen garapena sartzen da.
Kanpo larrialdi plana, enpresan gertatu daitekeen istripu batek biztanleriarengan izan ditzakeen ondorioak murrizteko plana da. Bertan esku hartzeko agintarien eta zerbitzuen koordinazio-eginkizunak eta eskema ezartzen dira, eta baita aplikatzeko behar diren giza baliabideak eta baliabide materialak eta babesteko neurri egokiak ere.
Enpresan istripua dagoen guztietan Barruko Larrialdi Plana aktibatzen da eta berehala agintariei jakinarazten zaie, beharrezkoa izanez gero, Kanpoko Larrialdi Plana aktiba dezaten. Honako kasuetan aktibatzen da:
Kanpo Larrialdi Plana administrazioko (tokian tokiko gobernuko) arduradunak aktibatzen du.
Segurtasun-ikuskapenak
Lan-baldintzen aldizkako berrikuspen sistematikoa, instalazioetako baldintza fisikoak eta lanpostuetako jarduerak aztertzeko aukera ematen duen teknika analitiko baten bidez gauzatzen dena, eta arrazoi tekniko edo materialekin eta giza-arrazoiekin lotutako arriskuak detektatzea helburu duena.Segurtasun ikuskapenak detektatzea helburu duena.
Ikuskapenak bi motatakoak izan daitezke:
El Prat de Llobregateko geltokia
El Prat de Llobregat (Kataluniako Aldirietan) edo El Prat Estació (Bartzelonako metroan) Bartzelonako metroa eta Kataluniako Aldirietako geltoki bat da, El Prat de Llobregat udalerrian kokatuta dago.
Segurtasun planak, ikuskapenak eta kudeaketa
Segurtasun-ikuskapenak
Ikuskapenak prebentzio sistemaren analisi sistematiko, dokumentatu eta objektiboa egiten du eta analisiak honako hauek barne hartzen ditu:
Ikuskapenen bidez, honako hauek detektatu daitezke:
El Prat de Llobregateko geltokia
Geltokia 2016n inauguratu zen.
Segurtasun planak, ikuskapenak eta kudeaketa
Ikuskapenaren planifikazioa
Ikuskapena planifikatzerako orduan hurrengoko elementuak kontuan hartu behar dira:
El Prat de Llobregateko geltokia
Abiadura handia
Madril-Perpinyà abiadura handiko burdinbidearen parte da, baina, Vilafranca | TAV eta Gironako aireportua geltokietan bezala, oraindik ez dute ez bidaiariak hartuko dituen eraikinik, ez nasarik.
Segurtasun planak, ikuskapenak eta kudeaketa
OHSAS 18001 Laneko Segurtasun eta Osasunaren Kudeaketa Sistema
OHSAS (Occupational Health and Safety Assessment Series) laneko segurtasun eta osasunari buruzko espezifikazioak dira (British Standards Institution-ek egindakoak). Internazionalki onartuta dauden arauak dira.
OHSAS arauak jarraitzea ez da derrigorrezkoa (legea betetzea bai), hautazkoa da. Era berean OHSAS araua betetzeak ez du esan nahi legea betetzen denik (hau berdin-berdin ikuskatu behar da). Kalitateko ISO 9000 eta Ingurugiroaren Kudeaketarako ISO 14000 arauen baliokidea da.
Hala ere, oso erabilia da, era guztietako erakundeei gero eta gehiago interesatzen zaielako beren arriskuen kontrolaren bidez Laneko Segurtasuna eta Osasuna (LSO) lortu eta erakustea, beren LSO politika eta helburuei jarraiki.
OHSASen araberako Laneko Segurtasunaren eta Osasunaren Kudeaketa Sistema bat ezartzearen onurak:
OHSAS arauak jarraituz LSOa ezartzean, ziurtagiria lor daiteke (erakunde akreditatu batek emana, AENOR kasu), araua betetzen dugula frogatzeko. Ziurtagiri hau enpresak dituen harreman guztietan (bezeroekin, hornitzaileekin, administrazioarekin, gizartearekin) erabili dezake, bere irudia eta izena hobetuz.
OHSAS arauak ez digu esaten Lanean Segurtasuna eta Osasuna kudeatzeko sistema nolakoa izan behar den, ze ezaugarri izan behar dituen baizik. Erakunde mota guztiei aplikagarria denez, oso arau orokorra da, eta kasuan kasuko interpretazioa eta aplikazioa egin behar dira, baina beti ere arauak dioena jarraituz.
OHSAS arauaren filosofia LSO sistema erakundearen kudeaketaren barruan era eraginkor batean txertatzea da, erakundeen helburuak lortzeko lagungarri izateko.
Horretarako, PDCA zikloan oinarritzen da (Planifikatu, Egin, Egiaztatu, Zuzendu):
Arauaren edukia
Hainbat ataletan banatuta:
2) Kontsultarako arauak
3) Terminoak eta definizioak
4) Laneko Segurtasuna eta Osasunaren kudeaketa sistemaren baldintzak: 4.1. Betebehar orokorrak
4.2. LSO politika
4.3. Planifikazioa
Guillermo Tell Villegas Pulido
Guillermo Tell Villegas Pulido (Barinas, Venezuelako Estatu Batuak, 1854ko uztailaren 28a - Caracas, Venezuela, 1949ko uztailaren 25a) Venezuelako bokatua, kazetaria eta politikaria izan zen. 1892an bitarteko presidentea izan zen, Joaquín Crespok zuzendutako Lege Iraultzaren krisian.
Segurtasun planak, ikuskapenak eta kudeaketa
Arauaren edukia
• Betebehar legalak eta bestelakoak.
4.4. Inplementazioa eta operazioa
• Baliabideak, funtzioak, ardurak eta autoritatea.
• Gaitasuna, formazioa eta kontzientzia hartzea.
• Komunikazioa, parte hartzea eta kontsulta.
• Dokumentazioa.
• Dokumentuen kontrola.
• Operazioen kontrola.
• Inplementazioaren neurketa eta jarraipena.
• Betetze legalaren ebaluazioa.
• Erregistroen kontrola.
• Barne ikuskapenak.
4.6. Zuzendaritzaren berrikusketa
Oinarrizko bibliografia
1.Bond, J., The Hazards of Life and All That, IOP Publishing, 1996.
2.Dirección General de Protección Civil, Guía técnica: Metodología para el análisis de riesgos. I. Visión general. Madrid, 1994.
3.Guidelines for Chemical Process Quantitative Risk Analysis, AIChE, New York,1989.
4.Kent, J. A. “Riegel ́s Handbook of Industrial Chemistry”. Chapman & Hall, New York, 1992.
5.Lees, F.P., Loss Prevention in the Process Industries. Butterworth-Heinemann. Londres,1980.
8.Gómez, G.; Manual para la formación en prevención de riesgos laborales: especialidad de seguridad en el trabajo; EditorialCISS (2003).
9.Haddow, G. D.; Introduction to emergency management; Butterworth Heinemann Ed. (2006)
Legedia
1.REAL DECRETO 948/2005, de 29 de julio, por el que se modifica el Real Decreto 1254/1999, de 16 de julio, por el que se aprueban medidas de control de los riesgos inherentes a los accidentes graves en los que intervengan sustancias peligrosas.BOE núm. 181, de 30 de julio de 2005
2.REAL DECRETO 1254/1999, de 16 de julio, por el que se aprueban las medidas de control de los riesgos inherentes a losaccidentes graves en los que intervengan sustancias peligrosas. BOE de 20 de julio de 1999.
3.REAL DECRETO 1196/2003, 19 de septiembre, Directriz Básica de protección civil para el control y planificación ante el riesgo de accidentes graves en los que intervienen sustancias peligrosas. BOE núm. 242 DE 9 DE OCTUBRE.
5.DIRECTRIZ BÁSICA para la elaboración y homologación de los planes especiales del sector químico. BOE 06/02/1991.6.LEY 31/1995, de 8 de noviembre de Prevención de Riesgos Laborales. BOE 269, de 10 de noviembre.
Liburuak
1. "Perry ́s chemical engineer ́s handbook", Perry, R.H., y Green, D. W., McGraw-Hill, New York, 1997.
2. "Procedimiento para el Análisis de Riesgos de Operación.- Método HAZOP". Arístides Ramos Antón, COASHIQ,(APA.-revista Prevención, Julio-Septiembre 1987)
3. "Manual de seguridad industrial en plantas químicas y petroleras", Storch de Gracia, J.M., McGraw-Hill., Madrid, 1998.
4. "Análisis de Riesgos en Instalaciones Industriales", Edición UPC.- J. Casal, E. Montiel, E. Planas, J.A. Vilchez.- Septiembre 1999.
Zintz egite
Zintz egitea edo mukiak kentzea sudurretik indarrez arnasa eginez mukia egozteko ekintza da. Hau paperezko zapi edo mukizapi batean egin ohi da. Paperezko zapiak erabilpen bakoitzaren ondoren konposatuak diren heinean egokiagoak direlarik, eta mukuzapiak, berriz, gozoagoak, ingurumenarekin lagunkoiagoak eta dotoreagoak.
Zintz egitea sudur-kongestioa edo errinorrea, hotzeria edo alergien ondorioz sortutakoa, arintzeko erabil daiteke.
Gregorio Hombrados
Gregorio Hombrados Oñatibia (Zarautz, Gipuzkoa, 1902 - Tolosa, Gipuzkoa, 1978ko abuztuaren 18a) margolaria izan zen.
Bizitza
Baionan eta Parisen egin zituen margolaritza-ikasketak. Euskal Herriko historia oso bat irudietara eraman zuen lehen euskal herritar margolaria izan da. Euskal Herriko ohiturak eta erlijio-gaiak landu zituen bere koadroetan, eta arte-kritikako lanak idatzi zituen.
Lanak
Obra nagusiak: Zumalacárregui en la batalla de Descarga, Francisco de Ibarra funda Nuevo Durango, Las Juntas de Guernica de 1631, Aparición de la Virgen de Aránzazu a Rofrigo de Bulzategui, Francisco de Ibarra en California, Juramento solemne de Fuenterrabía, Iparraguirre canta el Gernikako, Muerte del almirante Alonso de Ugalde, Juan de Tolosa funda Zocatecas, Descubrimiento de América eta Gernikako Arbola en el café de San Luis.
Argitaratu gabe utzi zuen Diccionario monumental del arte-artistas de Euzkadi obra handia.
Groß-Gerau
Groß-Gerau Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Tribolonotus brongersmai
Tribolonotus brongersmai Tribolonotus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Mammutidae
Mammutidae Miozeno eta Pleistozeno edo Holozeno artean bizi zen eta orain galdutako ugaztun proboszideoen familia da. 1922an deskribatu zuten, Mammut genero tipoaren espezimen fosilak (mastodonteak) biltzeko. Gero, beste genero gehitu zizkioten: Eozygodon eta Zygolophodon hurrenez hurren. Han hemenka, hainbat espezimen topatu dituzte.
Bonito (Mato Grosso do Sul)
Bonito Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
K.a. 166
K.a. II. mendearen taula (K.a. III. mende | K.a. II. mende | K.a. I. mende)
K.a. 180ko hamarkada | K.a. 170ko hamarkada | K.a. 160ko hamarkada | K.a. 150ko hamarkada | K.a. 140ko hamarkada
K.a. 171 | K.a. 170 | K.a. 169 | K.a. 168 | K.a. 167 | K.a. 166 | K.a. 165 | K.a. 164 | K.a. 163 | K.a. 162 | K.a. 161
Hayato Nakama
Hayato Nakama (仲間 隼斗, 1992ko maiatzaren 16a - ) Japoniako futbolaria da.
Sant Vicenç de Caldersko geltokia
Sant Vicenç de Caldersko geltokia, Kataluniako El Vendrell udalerriko Sant Vicenç de Calders herrian dagoen tren geltokia da.
Renfe Operadora konpainiaren Bartzelona-Vilafranca-Tarragona arteko aldirietako R4 linea eta Bartzelona-Vilanova-Valls arteko aldirietarako R2 linearen arteko loturagunea da.
Caiuá
Caiuá Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Berritxu saria
Berritxu saria Berriatuan jokatzen den bertsolari gazteen txapelketa bat da. 1995ean izan zuen lehen ekitaldia eta ordutik aurrera bertsolari ezagun askok irabazi dute.
Gaizkileen Muga
Gaizkileen Muga deitu zitzaion 1199-1200ean Nafarroako Erresuma inbaditu eta hurrengo hamarkadetan sortu zen muga berriko eskualdeen multzoari, egungo Araba-Gipuzkoa eta Nafarroaren arteko mugan. Lehen hamarkadetan eskualde natural horietan gauzak berehala aldatu ez ziren arren, 1256tik aurrera, berriz, Gaztelako Koroak eraginkor egin zuen bere presentzia hiribilduak sortuz; muga inguruko herri lurren erabilera debekuen eraginez, interes liskarrak eta borrokak agertu ziren, Ahaide Nagusiek hauspotuak. Segurtasun eza horretan, ugari egin ziren mugako Nafarroako lurretan barrena egindako eraso, arpilatze eta hilketak. Askotariko herritarrek, bitartean, segurtasuna bilatu zuten hiribilduetan,
Hatza sudur-zuloan sartze
Hatza sudur-zuloan sartzea, lagunartean mukiak kentzea, eta errinotilexia (grekotik, rhino "sudurra" + tillexis "hatza sartzeko ohitura"), sudurretik mukiak edo beste objektuak sudur-zuloetatik ateratzea da, hatz batekin edo beste edozein objekturekin. Oso ohitura arrunta da; inkesta eta ikerketa batzuek unibertsal gisa ere katalogatzen dute, eta gizabanakook egunean batez besteko lau aldiz sudurra zulatzen dugula adierazten dute.
Sudurreko muki-mintzek muki heze etengabe sortzen dute, arnasten den aire lehorraren eraginpean lehortzen dena. Behin lehortu ondoren, mukiak, oro har, narritadura sentsazio bat eragiten du. Hatza sudur-zuloan sartzearen bidez, narritadurarekin amaitzeko konpultsioa eragiten du.
Kultura
Ohitura arrunta bada ere, ia kultura guztiek ekintza tabutzat hartu dute. Hatza sudur-zuloan sartzea gizakien artean ohitura ia unibertsala dela dirudien arren, beste norbaiti behatzeak, oro har, atsekabe sentsazioa sortzen du. Ekintza honen aipamenik zaharrena Antzinako Egiptotik datorkigu. Wilbur Leakey arkeologo ospetsuak aurkitutako k.a. 1330 inguruko papiro batek Tutankhamonen hatza -sartzaile ofizialari, janari eta ostatuez gain, hiru abelbururen ordainketa zehaztu zuen. Ausaz hautatutako 1.000 helduren ohiturari buruz 1995ean egindako ikerketa batek 254 erantzun jaso zituen. Ikerketa horrek honela definitu zuen hatza sudur-zuloan sartzea: "hatz bat (edo beste objektu bat) sudurrean sartzea, sudur-jariakin lehorrak kentzeko asmoz". Erantzun zutenen artean, %91k esan zuten beren sudurren ohiko hatz sartzaileak zirela (baina %75ek baino ez zuten uste gainerako jendearentzat ohikoa zela), eta inkestatuetako bik 15 eta 30 minutu artean eta egunean bi ordu baino gehiago eman zituzten sudurrean hatza sartzen.
Haur-literaturak ohitura honi maiz egiten dio erreferentzia, oro har irakurlea dibertitzeko (adibidez, Jacques Charpentreauren De l'Education! poema eta Gordon Kormanen "hatza sudur-zuloan sartzaileak" saila). John Allen Paulosen Rucker: a life fractal eleberriak badu atal bat non "proboszidea eta bere ondorengo hatz sartze" aztertzen den.
Medikuntza
Sudur-zuloan hatza modu konpultsibo eta patologikoan sartzen bada, sudur-trauma larria izan dezake, errinotilexomania deritzon nahasmendu ez-ohikoa. Errinotilexomania gorputzean zentratutako jokabide errepikakorren nahasmenduen kategoriaren barruan kategorizatu dute, eta nahasmendu obsesibo-konpultsibo batek edo gorputz dismorfikoaren nahasmendu batek eragin dezake.