cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bariazio teorema
Helio atomoa eta oinarrizko egoera
Hiru integralak ζ-ren arabera dauzkagunez, energia ere aldagai honen arabera daukagu:
Roppenheim
Biztanleria
2007an Roppenheim udalerrian erroldatutako biztanleak 928 ziren. Familiak 357 ziren, horien artean 74 pertsona bakarrekoak ziren (43 bakarrik bizi ziren gizonak eta 31 bakarrik bizi ziren emakumeak), 116 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 140 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 27 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Bariazio teorema
Helio atomoa eta oinarrizko egoera
Orain, energia minimizatzeko, deribatuko dugu eta 0-ra berdinduko dugu:
Roppenheim
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Abraham Wald
Abraham Wald (Cluj-Napoca, Austria-Hungariako Inperioa, 1902ko urriaren 31 - Travancore, India, 1950eko abenduaren 13) hungariar estatistikari nabarmen bat izan zen. Vienako Unibertsitatean matematika ikasi zuen. Judua izateagatik, ordea, arazoak izan zituen ondoren unibertsitatean jarduteko. Azkenik, 1938 urtean AEBra joan eta Harold Horrelingekin estatistika ikasi zuen. Ezaguna da sekuentzia-analisian eta erabaki-teorian egin zituen ekarpenengatik. 1950. urtean hil zen Indiako gobernuak gonbidaturik egiten ari zen hitzaldi-bira batean zehar bera eta bere ematzea zihoazen hegazkinak istripua izan zuenean.
Curio
Curio Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Maubec (Tarn eta Garona)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Roppenheim
Etxebizitza
2007an 394 etxebizitza zeuden, 369 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 336 etxeak ziren eta 55 apartamentuak ziren. 369 etxebizitza nagusietatik 279 bere jabearen bizilekua ziren, 70 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 14 etxek bi gela zituzten, 49 etxek hiru zituzten, 95 etxek lau zituzten eta 212 etxek bost zituzten. 326 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 148 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 196 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Curio
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Roppenheim
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 662 ziren, horien artean 526 aktiboak ziren eta 136 inaktiboak ziren. 526 pertsona aktiboetatik 478 lanean zeuden (266 gizon eta 212 emakume) eta 48 langabezian zeuden (17 gizon eta 31 emakume). 136 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 54 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Maubec (Tarn eta Garona)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 iturgina, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
Roppenheim
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Maubec (Tarn eta Garona)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Maubec udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Roppenheim
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 iturgina, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 1 apaindegia.
Maubec (Tarn eta Garona)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Roppenheim
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Roppenheim udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 720 hektarea erabiltzen.
Bariazio teorema
Helio atomoa eta oinarrizko egoera
Kasu honetan, aldagaiaren balore optimoa da, eta energia optimoa. Balore esperimentalarekin konparatuz (-2.90398 hartree), ikusi daiteke akatsa oso txikia dela. Beraz, metodo honekin akats txikia duten emaitzak lortu ditzakegu, eta beste atomo ez hidrogenoideekin erabili daiteke.
Roppenheim
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Matilde Luisa Bavarian
Matilde Luisa Bavarian (1843ko irailaren 30 - 1925ko ekainaren 18a) Maximiliano Bavarianen eta Luisa Bavariakoaren laugarren alaba izan zen. Bere ama Maximiliano I.a Josef Bavariakoaren alabarik gazteena zen, Karolina Badenekoaekin bigarren aldiz ezkondu eta gero. Bere anai-arreben artean zeuden Karlos Teodoro Bavarian, Elisabet Bavarian eta Maria Sofia Bavarian dukesak.
Roppenheim
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Liolaemus sitesi
Liolaemus sitesi Liolaemus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Polyipnus clarus
Polyipnus clarus Polyipnus generoko animalia da. Arrainen barruko Sternoptychidae familian sailkatzen da.
Anotz
Anotz hitzak adiera batzuk ditu.
Las Vueltas
Las Vueltas El Salvadorko Chalatenango departamenduko udalerri bat da. 36.83 km²ko azalera du eta 2007ko erroldaren arabera 940 biztanle zituen.
Lasiommata megera
Lasiommata megera Nymphalidae familiako tximeleta bat da. Eremu Paleartikoan hedaturik dago, Europan, Asian eta Afrika iparraldean.
Lineok deskribatu zuten 1767. urtean.
Deskribapena
Tamaina ertaineko tximeleta da, 36-50 mm arteko hegal-zabalera du. Laranja koloreko hegalak ditu sare itxura duten marra marroiez zatikatuak. Aurrekaldeko hegaletan ozelo nabarmen bana ditu eta atzeko hegaletan ozelo txiki batzuk. Azpialdeaz aurreko hegala gainaldearen antzekoa da, bere ozelo eta guzti, atzeko hegala aldiz grisa, marra ez-jarraituak diteuna eta hainbat ozelo txiki ere azaltzen ditu.
Beldarra berde argia da, eta alboetan lerro zurixka bat du.
Bizi zikloa
Hainbat belaunaldi izaten ditu eta otsaila eta urria artean ikusten dira tximeletak hegan. Beldarra elikatuko den landarearen hosto eta adarretan jartzen ditu arrautzak. Handik beldarra ateratzen da eta negu partean hibernatu egiten du. Udaberrian pupa sortu eta tximeleta heldua ateratzen da.
Habitata
Toki malkartsuetan bizi da, arroka artean edo belardietan ikusten da. Itsasoaren mailatik 2.000 metro arteko altueran aurkitzen da. Eremu lehorrak atsegin ditu. Hegalen azpialdeko kolore gris marrazkidunari esker lurrean pausatzen denean oso ongi kamuflatzen da.
Tatsuya Okamoto
Tatsuya Okamoto (岡本 達也, 1986ko irailaren 19a - ) Japoniako futbolaria da.
Sithney
, 'Merthersydhni', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri eta parrokia zibil bat da.
Lewis konderria (Mendebaldeko Virginia)
Lewis konderria (Lewis County) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Weston da. 2010eko zentsuaren arabera 16,372 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Lewis konderriak 100,918 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,231 ura dira. Beste 99,687 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,22 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 16,372 pertsonetatik 16,068 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 104 dira. 65 beltzak edo afroamerikarrak. 32 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 51 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 148 pertsonek kokatzen zuten.
Lanrodec
Lanrodec (bretainieraz Lanrodeg) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Coilia lindmani
Coilia lindmani Coilia generoko animalia da. Arrainen barruko Engraulidae familian sailkatzen da.
Eduard Xevardnadze
1957tik 1961era, Georgiako Komsomoleko idazkari nagusi izan zen, eta, 1972tik 1985era, Georgiako alderdi komunistakoa. 1976tik aurrera, Batzorde Zentraleko kide izan zen, eta, 1978az geroztik, Politburoko kide eta Sobiet Goreneko diputatu. 1985ean, Kanpo Arazoetarako ministro izendatu zuten, eta Gorbatxoven laguntzaile estua izan zen. 1990ean, dimisioa eman zuen estatu-kolpea izan zitekeelakoan, eta 1991n PCUSeko alderdia utzi zuen alderdi sozialdemokrata osatzeko. Sobietar Batasuna desegin zenean, Georgiaren burujabetasunaren alde egin zuen. Georgiarrek presidente izendatu zuten 1992an. Georgiatik bereizi nahi zuten Abkhazia eta Hego Osetiako mugimendu independentistei aurre egin zien agintaldiaren hasieran. 1993an, Estatu Independenteen Erkidegoan sartu zuen Georgia. 1995ean, sufragio unibertsalez hautatu zuten Errepublikako presidente, eta kargu horretan iraun zuen 2003ra arte. 2003ko hauteskundeetan iruzurra egin izana leporatu zioten, eta kargua utzi behar izan zuen Iraultza Arrosa delako protesta eta manifestazio publikoen ondorioz.
Descalvado
Descalvado Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Pévange
Pévange Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pévange udalerrian erroldatutako biztanleak 50 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
21 2007an zeuden etxebizitza guztiak familien etxebizitza nagusiak ziren. Etxebizitza guzti hauek 21etxeak ziren. 21 etxebizitza nagusietatik 20 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 3 etxek lau gela zituzten eta 18 etxek bost zituzten. 18 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 27 ziren, horien artean 22 aktiboak ziren eta 5 inaktiboak ziren. 22 pertsona aktiboetatik 19 lanean zeuden (8 gizon eta 11 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 gizon). 5 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Pévange udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Micropechis ikaheka
Micropechis ikaheka Micropechis generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Nafarroa Garaiko demografia
Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2017ko urtarrilaren 1ean Nafarroa Garaiak 643.234 biztanle zituen. Hau da, bere biztanleriaren dentsitatea 61,9 bizt/km²-koa zen.
Biztanleriaren dentsitate udalerrika
Hona hemen 2006ko dataK.
Sofia Adelaida Bavarian
Sofia Adelaida Bavarian (Possenhofen, Bavariako Erresuma, 1875eko otsailaren 22a - Kreuth, Alemania, 1957ko irailaren 4a) Dukesa Bavarian izan zen. Bere aita Karlos Teodoro Bavarian zen, dukea eta oftalmologoa, eta bere ama Maria Josefa Portugalgoa, Mikel I.a Portugalgoaren alaba, Munichen exiliatua zegoena. Bere izeba Elisabet Austriakoa zen (Sissi). Ahizpen artean Elisabet Bavariakoa, Belgikako erregina zeuden, baita Maria Gabriela Bavarian, azken Bavariako printzearen emaztea. Bere aitaren lehen emaztearen izena zeraman, Sofia Saxoniakoa, bere ahizpia-ordearen ama.
1898ko uztailaren 26an ezkondu zen Hans Veit kondearekin, Toerring-Jettenbach etxe mediatikoko burua. Hiru seme-alaba izan zituzten.
Haur-jolas
Haur-jolasa haurren jolas izateaz gainera, haurrak ingurunea ezagutu eta berarekin harremanetan jartzeko modu bat da eta honenbestez adimena garatzeko ezinbesteko tresna ere bai. Haurraren adina eta garapena zein den, jolas ezberdinetan arituko da, mundua ezagutu eta bertan bere burua txertatzeko dituen beharrak kontuan harturik. Horrela, jolasa jolasten ari den haurraren nortasunaren adierazgarria da, jolasak azalerazten dituen bizipen eta sentimenduen bitartez eta jolasaren beraren sinbologiaz. Gainera, haurrak errealitatea eraldatu egiten du jolas sinbolikoen bitartez, bailitzan jolastuz (panpinekin, esaterako), baina aldi berean eta horregatik ere, haurraren inguruko kulturaren adierazgarri nabarmenak ere badira. Adibidez, gizarte zenbaitetan jolas kooperatiboak bultzatzen dira, taldea lehenetsiz; beste zenbaitetan haurrak jokoan irabaztearen garrantzia nabarmentzen da, ikuspuntu indibidualista batetik. Jolastean, neska eta mutilen arteko ezberdintasunak ere nabariak izaten dira: mutilen jolasak fisikoagoak diren bitartean, neskak jolasten dituztenak sinbolikoagoak izaten dira. Haur-jolasetan jostailua agertu ohi da, gainera: bere garrantzia eta erabilgarritasuna jostailuarekin aritu behar den jolasak ezarriko du. Jostailua trantsizio-objektu moduan ere da garrantzitsua. Jean Piaget izan da haur-jolasen arloa aztertu duen pertsonaia nabarmenetako bat, haur-jolasetan aro ezberdinak bereiziz. Maria Montessorik eta beste hezitzaile zenbaitek ere jolasak haurraren garapenean duen garrantzia azpimarratu dute.
Haur-jolasa jarduera unibertsala da mundu osoan eta historian zehar. Mundu zabaleko haur-jolasak berdintsuak dira kasu askotan, herri bakoitzeko berezitasunak bereganatzen baditu ere. Mendeetan zehar izandako haur-jolasak egun ere badaude, ezkutaketa, puxtarriak eta panpinak esaterako. Haur-jolasen garrantziaz eta unibertsaltasunaz jabeturik, Nazio Batuek 1989 urtean plazaratutako Haurren Eskubideei buruzko Hitzarmenean haurrek jolasteko duten eskubidea bermatzen da: Partaide diren estatuek haurrak atseden, aisia, jolas eta bestelako jarduera jostagarrietarako eskubidea onartzen dute, bere adinarekin ados eta kultura- eta arte-bizitzan aske parte hartzeko eskubidearekin batera. Egungo gizarte teknikoaren konplexutasunak arriskuan jartzen du, ordea, haurraren jolasa: jolas tradizionalak baztertu eta telebista eta joko elektronikoak bultzatzearekin batera, haurra produktibismoaren gurpilak harrapatu eta lehiazko hezkuntza-sistema batean sarturik, pertsona moduan benetan garatuko dute jolasetarako gero eta denbora eskasagoa izaten du.
Haur-jolasen inguruko teoriak
Ikuspuntuak ikuspuntu, haurrarengan jolasak duen garrantzia nabarmentzean denak datoz bat. Haurraren garapena bere haurtzaroan zehar jolasten ibili den milaka orduren emaitza dago neurri handi batean. Baina iritzi hau jolasa zaindu eta errespetatzen lagundu ordez, haurraren berezko jolasa telebistak eta merkataritzako pop-kulturak kolokan jartzen dute, haurrak haurtzaroa alperrik galtzeko arriskua ekarriz.
Jolasak dakartzan onuren artean hauek aipatzen dira:
Haurraren jolas-aroak
Jean Piaget psikologoak hiru aro bereizi ditu haurren jolasetan. Haurraren bizitzaren lehenengo bi urtetan, jolasa sensomotorea da, hau da, bere mugimenduak ezagutu eta bere zentzumenak pizteko jarduerekin loturik dago eta jarduerak hauek aldatuz eta behin eta berriz errepikatuz gozamena lortzen du. Aro honen barnean ere, aldi zenbait bereizten dira: 6 hilabetera arte, haurrak aho, hatz, esku eta oinekin jolasten da, objektuak ikutuz eta zurrupatuz. Eseritzen ikasten duenean, objektuak ezaugarriak arakatuz jolasten da. Oinez ikasten duenean, gauzak arrastaka eramanez jolasten da. Gero eta trebezia handiagoz, 15-18 hilabeterekin objektuak manipulatzen ditu: kaxak ireki edota objektuak bata bestearen gainean jarriz.
Bigarren aro batean, 2 urtetik 6 urtera bitartean, jolas sinbolikoa garatzen da. Errealitatean bizi edo jasotakoa eraldatu eta bere burura egokitzeari ekiten dio modu sinboliko batean. Adibidez, puxtarriak pilatuz, oiloak arraultzak erruten dituela irudika dezake eta panpinetan jolastuz alegiazko haurrak zaintzen ditu. Jarduera fisikoak ez dituzte baztertzen eta korrika eta saltoka egitea ere atsegin dute. Piageten arabera, jolas sinbolikoa haurraren egozentrismoa indartzeko aukera ematen dio, errealitatea bere nitasunera egokituz. 6 urtetik aurrera, haur-jolasen hirugarren aroa zabaltzen da, non haurrak erregelak dituzten jolasetan hasten den, jolaskide-talde batean kooperazioa eta lehia bereganatuz. Erregela-jolasen bitartez, haurrak errealitatea onartu egiten du. Aro honetan, gainbehera doa jolas sinbolikoa: haurrak errealitatea onartzen duen heinean, errealitatea jolas sinbolikoaren bitartez eraldatu baino, errealitatean parte hartzen joango da.
Haur jolasen ezaugarriak
Haur jolasak ezaugarri bereziak ditu:
Haur-jolasen tipologia
Haur-jolasen sailkapen anitz dago irizpide ezberdinen arabera. Jolasa lantzen duen gaitasuna zein den (kognitiboa, soziala, emozionala, sensomotorea) sailka daitezke alde batetik. Adinari eta urtesasoiari buruz ere sailka daitezke. Ikuspuntu deskribatzaile batetik, jolasaren berezko ezaugarriak kontuan hartuz ere biltzen dira. Azken irizpide honi jarraiki osatzen diren jolas-sailak adin guztietan jolasten dira, baina goraldi eta beheraldiak dituzte haurraren garapenari buruz:
Haurraren jolastokiak
Haurrak erabateko askatasunez etxetik kanpo bildu eta jolasten dira. Etxea jolas-eremua mugatua da eta, bere buruarekiko eta gurasoekiko jolasekin asperturik, esperientzia berriak etengabe bilatuz, etxetik kanpora joko du jolas bila. Kanpoan beste haurrekin elkartzeko aukera du jolasteko. Antzinatik, natura izan da jolas-esperientzien iturri nagusienetako bat. Naturan haurrek jolasteko inguru aproposetera (ura bertan duten hondartzak eta ibaiak, igo eta salto egiteko zuhaitzak) hurbildu, euren jolasetarako material ugari (harriak, makilak) aurkitu eta animaliekin harremanetan jartzeko aukera dute. Hirien garapenak natura haurrarengandik urrundu eta propio egindako jolas-parkeak diseinatu behar izan dira haurrak elkartu eta jolasteko beharra asetzeko. Jolas-parkerik ezean, kaleak eta plazak izan dira haurren jolastoki kasu askotan. XX. mendeko azken hamarkadetan, ordea, jolas-parke tematikoak ugaldu dira, The Walt Disney Company markapean daudenak besteak beste, haurrak liluratu baina aldi berean fantasia jakin bat inposatzen dutenak, bertako kultura eta baloreen kaltetan eta haurraren sormena bideratuz.
Aldi berean, jolastokia urtaroa zein den ere ezberdina izaten da, natura eta kalea dira udako jolastoki nagusiak, neguko jolastoki nagusia etxea den bitartean. Urtarokotasunaz gainera, haurrek joera edo modak ere jarraitzen dituzte euren jolasetan: jolas batean etengabe aritzen dira askotan herri edo auzo bateko haurra, gerora erabat utzi eta beste batean hasteko, haurrek behar duten jolas aniztasunaren adierazgarri.
Eskola ere jolastoki garrantzitsuenetako bat da, jolas-orduko patioaz gainera. Jolasa garapen kognitiboarentzat baliabide garrantzitsua delakoan, hezkuntza-sistemak ikasgelak jolasgela ere bilakatu dituzte kasu askotan, adin txikietan batik bat, baina batzuen iritziz espazio hauetan egiten jolasa ez da jolas askea eta horrela errealitatearekiko hurbilketa faltsua besterik ez zaio eskaintzen haurrari, espazio txikietan eta nahiko baliabiderik gabe. Telebista eta bideo-jokoen ugaltzeak, berriz, haurrak jolas-parkeak, kaleak eta plazak utzi eta etxean isolatzea ekarri du, beste haurrekiko harremanak etenez horrela. Gizarte modernoetan haurrek telebista aurrean eskolan baino denbora gehiago pasatzen dutela jaso da eta horri, haurrek euren errendimendu soziala gehitu behar dutela eta, egin behar dituzten eskolaz kanpoko jarduerek jolasari kentzen dioten denbora gaineratu behar zaio.
Haur-jolasa eta generoa
Adin batera helduta, nabarmena neskatoak eta mutikoak jolas ezberdinetan aritzen direla. Haur-jolasak sexuaren arabera bereizten diren une hori haurrak gutxi gorabehera 4 urte dituenean kokatzen da. Eztabaida dago haurren preferentziak berez datozen edo eragindakoak diren.
Genero edo sexuen arteko ezberdintasunak berez sortzen direla baieztatzearen alde, sexua pertsonaren funtsezko ezaugarria delako abiapuntutik abiatu eta horrela, mutilak mutilekin eta neskak neskekin jolasteko joera dutela baieztatu da, euren genero-ezaugarria indartzeko nahian. Sexu-identitate bereko haurrak elkarrekin jolasteaz gainera, euren berezko preferentziak ere ezberdinak direla frogatu duten ikerketak badaude, horretarako garapen kognitiboari buruzko azalpenak zein arrazoi biologikoak ere emanez. Adibidez, fantasia-jolasetan neskak eta mutilak ezberdinak direla frogatu da: neskak luzaroagoan jolasten dira eta jolas konplexuagoak eratzen dituzte mutilek baino. Gainera, sexu bereko jolas-taldeak bere jolasak sortzen ditu, neska eta mutilen arteko ezberdintasunak nabarmenduz.
Sexuaren araberako jolas-bereizketa eragindakoa dela diotenen alde, gurasoen eta gizartearen eragina aipatu da, sexuari buruz genero-rol jakinak inposatzen dituena. Jolas-ezberdintasun biologikoak aldezten dituztenak kritikatzeko, ezberdintasunak aipatu eta egiaztatu, baina kausa biologikoa zehaztu gabe uzten dela esan izan da. Adibidez, jostailuen salmenta-katalogoetan panpinak neskatoak haiekin jolasten dituztela agertu ohi dira; eta eraikuntza-jostailuak, mutilekin batera. Biak uztartuz, bereizketak sexu biologikotik sortzen direla baieztatu (kultura guztietan mutikoek jolas fisikoak nahiago izaten dituzte, neskatoak ez bezala, eta animalietan ere joera hori betetzen da), baina gizarteak berezkoak diren rol horiek bultzatu eta indartu egiten ditu, askotan haurrari libre aukeratu ahal izatea eragotziz. Nolanahi ere, hezkuntza adituek haurrari edozein jolasetan aritzeko erabateko askatasuna eman behar zaiola aipatu dute.
Arrazoiak arrazoi, nesken eta mutikoen jolasen artean bereizketa dagoela nabari da. Mutikoak jolas fisikoetan maizago eta modu trinko edo bortitzago batez jolasten dira. Neskatoak jolas imitatzaile eta irudikatzaile landuagoak egiten dituela egiaztatu da. Jostailuen eremuan, mutikoek eraikuntza-jostailuak eta denetariko ibilgailuak dituzte atsegin; neskek, berriz, nahiago izaten dituzte panpinak eta eskulanak. Mutikoek jolas teknologikoak ere atseginago dituzte. Aldi berean, badira jostailu eta jolas neutroak, hau da, mutilak eta neskak neurri berean erakartzen dituztenak: buruhausteak eta antzekoak, edo musika sortzeko tresnak. Bereizketa horrek iseka eta bazterketaria eragiten ditu zenbaitetan. Adibidez, Euskal Herrian ohikoa izan da nesken jolasetan aritzen ziren mutikoei maritxu edo maritxika eta mutil-jolasetan aritzen ziren neskei mari mutil deitzea.
Haur gutxituen jolasak
Haur gutxituek euren jolaserako ahalmen guztiak garatu ezin badituzte ere, jolasteko gogo bizia erakusten dute. Gaigabezia zein den jolaserako izango dituen mugak ezberdinak izango dira, baina gehienetan gainditzen errazak dira, beste haurrekiko integrazioa posible eginez. Gutxitu fisikoek mugimenduzko jolasetan parte hartzeko muga nabarmenak izaten badituzte ere, jolas sinbolikoetan besteak bezalaxe aritzen dira; hala ere inguruan aldaketa sinpleak eginez jolas fisikoetan ere parte har dezakete. Adimen urrikoek, berriz, jolas fisikoetan beste haurrak bezala aritzen dira, erregelak dituzten jolasetarako zailtasunak dituzte baina horietan lagunduta dibertitu eta ikasi ere egin dezake. Ikusmen edo entzumen murritza duten haurrek jostailu jakinekin aritzeko ezintasunak dituzte baina jolasa egokituz berdin berdin goza dezakete (adibidez, haur gormutuak ez du atsegin izango soinu eta musikarekin zer ikusia duten jolasetan arituko, baina jolasa dantzaz lagunduta oso ongi pasa dezake). Nolanahi ere, beste haurrekin jolasetan jarduterakoan, garrantzitsua da gurasoek eta hezitzaileek beste haurrei haurrak dituen zailtasunak eta mugak jakinaraztea eta berarekin nola komunikatu erakustea, keinu eta begiraden bitartez. Haur gutxituekin jolasterakoan, beste haurrek horiek nola lagundu eta errespetatzen ere ikasten dute. Haur gutxitua beste haurrei beraiekin jolastu nahi duela adierazterakoan herabe edo lotsati agertzen denean, horiekin harremanetan nola jarri ere erakutsi behar zaio. Jolasa, beraz, haur gutxituen integraziorako funtsezko baliabidea izan daiteke.
Ildo beretik, badira haurrak portaera-arazoak dituztenak. Adibidez, hiperaktibitatea erakusten duten haurrak beste haurrekin jolasterakoan komeni da aurretik erregelak argi eta garbi jakinaraztea eta heldu bat beti zelatan egotea. Haur hauentzat gehiegizko jolas-estimulazioa ere ez da egokia izaten. Autismoa jasaten duten haurrek, berriz, jolas sozialak ekidin eta jolas errepikakor eta bakartiak nahiago izaten dituzte; beraiengan jolasak balio sinbolikoa eta errealitatearekiko lotura galtzen du. Tratu txarrak jasaten dituzten haurrek ere jolas sozialetarako joera txikiagoa eta jolasean ere gutxiago aritzen direla egiaztatu da. Ezberdintasunak nabaritu dira sexu-erasoak eta eraso fisikoak jasan dituzten haurren artean: sexu-erasoak jasandakoak jolasetan pasiboagoak eta bakartiagoak agertzen diren bitartean, tratu txar fisikoak jasan dituztenek agresibitate handiagoa erakusten zuten.
Ospitaleraturiko haurrek ere jolas-arazoak dituzte. Euren jolas-girotik erauziak eta jolaskiderik gabe, euren gaixotasunari jolasik gabe geratzearen tristura gehitzen zaio. Garrantzitsua da egoera horiek hain traumatikoak izan daitezen, etxeko jostailuak ekarri eta familia- eta lagun-giroa sortzea. Ospitaleek haurren jolaserako gelak izateaz gainera, ospitaleetan haurrei irribarre bat ateratzeko lanean diharduten pailazoen elkarteak ere aipatu behar dira.
Haur-jolasen historia
Haurrak garai eta kultura guztietan jolastu direla baieztatu izan da sarri. Axioma honen inguruan, ikuspuntu ezberdinak daude haur-jolasak historian izan duen bilakaerari buruz. Zenbaitek ikerketa arkeologikoek berreskuratutako jostailuak egungo haurren jostailu ere badirela erakutsi eta haur-jolasak gizakiaren berezko jarduera direla frogatu nahi izan dute horrela. Beste batzuek haur-jolasen bilakaeran aldaketa nabarmenak hauteman dituzte, batez ere XVIII. mendetik, eta haur-jolasa gizartearen harreman produktiboen emaitza gisa hartzen dute, ikuspuntu marxista batetik: jolasa produktiboa, pedagogikoa, didaktikoa izan behar da. Antzinako kulturetan haurrak jokatzen zuen rolari buruz informazio eskasa badago ere, jolasa lanarekin duen lotura estua planteatu dute ikerlari batzuek. Antzinako eta egungo gizarte primitiboetan aurki daitezkeen jostailuek hezkuntzaren helburua argi eta garbi erakusten dute: helduen lanen errepikapena eta ikaskuntza izaten da kasu askotan, horretarako lanabesa txikiak erabiliz. Gizarte hauetan haurren berezko jolasa ordea ere agertzen da, askotan helduak imitatuz (ezkontzak antzeztuz edo helduen kirolak praktikatuz). Haurra eta jolasa lotzen dituzten Erdi Aroko erreferentzia eskasak daude. Jolasei buruzko aipamenetan haurrak helduen jolas berdinetan aritzen dira, musikan eta dantzan eta baita borroka-joko eta sexu-jolasetan, haurra eta heldua bereizi gabe. Erakusgarri moduan, Erdi Aroko ikonografian ikus daitekeenez, haurrak helduak bezala irudikatzen dira, baina tamaina txikiagoan. XVI. mendetik hasten da haurra eta heldua bereizten, janzkeraz eta jostailuz, batez ere mutilak, neskatoek emakumeek bezala janzten jarraitzen baitute. Aldi berean, haurren jolasa kontrolatu beharra dagoela hautematen da eta jolasa moralaren barnean kokatzen da. Josulagunen ikastetxeetan, esaterako, lotsaren kontzeptua agertzen da jolas jakinen inguruan, haurraren garbitasunaren ideia indartuz horrela. Jolas askea baztertu eta jolasa botere-tresna moduan ikusten da. Hortik, jolas pedagogiko eta didaktikoaren ideiak sortu dira XVIII. mendetik aurrera. Ideia horiek indarrean jarraitzen dute egun ere: haur-jolasak naturaltasun eta berehalakotasuna galdu eta hezitzaileen esku utzi da haur-jolasa. Nabarmena da ildo horretatik Euskal Herriko herrietan ugaldu diren aisialdi taldeak. XX. mendean zehar, haustura berri bat gertatzen da: lehen bere jolasetarako haurrak heldua eredutzat hartzen bazuen ere, egun telebista, bideo-joko eta Internetek ematen dizkiote ereduak. Telebistak pertsonaia sinpleak eskaintzen dizkie eredu gisa, kontsumorako malguak izan eta hausnartu gabeko pultsio batez joka dezaten. Aldi berean, haurraren munduaren goraipamena egiten da. Horrela, haurraren alaitasun, zintzotasuna eta inozentzia berreskuratzeko, helduei haurrak bailiran bizitzeko deia egiten zaie, hau da, azken batean kontsumitzerakoan nahikeriaz jokatzeko. Haurra eta heldua continumm batean kokatzen dira, jolasa kontsumo bilakatuz.
Euskal Herriko haur-jolas tradizionalak
Euskal Herriko haur-jolas tradizional gehienak inguruko kulturetan ere aurki daitezke, baina euskal kulturak izan dituen berezitasunak haurren jolasetan ere aurkitzen dira. Haur-jolasa haurra kulturara ekarri eta gizarteratzeko tresna izan da Euskal Herrian ere. Jaio bezain laster, euskal kantaz lagundu dira haurrarekiko jolasak. Ezagunak dira ume txikiekin kili-kili, kukuka, belarritik tiraka, hatzamartxoekin edo arre arre mandako jolasteko kantak. Adibidez, Goizuetan jasotako kanta da hau, haurraren eskuko bost hatzamartxoekin jolasteko:
Euskal kultura tradizionala natura eta baserri-giroan garatu da gehien bat. Haurrak naturako animalia eta landareeekin egindako jolasen arrasto ugari daude: Coccinellidae familiako intsektuak, amona mantangorri edo marigorringo alegia, haur-kanta eta jolas ugarietan agertzen dira. Kilker-harrapaketan edo kabietara (txorien kabiak bilatzen) jolastea ere ohikoa izan da. Haurrak beraiek egindako txabola txikietan biltzen ziren batzuetan. Beste alde batetik, elurra egitea aukera bikaina zen haurrak malda behera irrist egiten jolasteko, egun bezalaxe. Euri asko egiten zuenean, putzu eta erreketan ere jolasten ziren.
Trebezia-jolasetan aritzen ziren lehengo haurrak: tortoloxak, non arkumeen hanketako hezur txikiak dado moduan erabiltzen diren; modu ezberdinetan jira daitekeen ziba edo tronpa; zotz, laban edo antzeko bat erabiliz kinkika, kumak, txaloka, puxtarriak, soka saltoan eta txirringola edo uztaia, besteak beste. Mugimenduzko jolasetan, harrapaketa eta ezkutaketaz gainera, txorromorroka asko jolasten zen.
Lehengo haurrak trebeak ziren euren jostailuak egiten: punteria lantzeko tiragoma, goitibera, maldan behera joateko ibilgailua, edo petako edo etxeko pinball-taula besteak beste. Herriko jaietan, haurrentzako jolas bereziak antolatzen ziren: zaku-lasterketak eta aulki-jokoa, besteak beste.
Australiako aborigen kulturako haur-jolasak
Mendebaldeko kulturan ez bezala, ikerlariek Australiako aborigen kulturan haurrek euren jolas eta bestelako jardueretan duten erabateko askatasuna egiaztatu dute. Askatasun hau utzikeriaz eta axolagabekeriaz interpreta badaiteke ere, bertako gurasoek euren haurrekiko duten maitasun bizia nabaria da. Haur-jolasetan ere nabariak dira ezberdintasunak: mendebaldeko kulturan jostalua txiki txikitatik maiz agertzen den bitartean, Australiako aborigenetan eskasak dira jostailuak; ordez amek haurra etengabe laztandu, besarkatu eta musukatzeko duen joera aparta ikusi da. Haur txikientzat maskor eta fruituz egindako txintxirrinez gainera, eskasak ziren haientzako jostailuak.
Antzinako beste kulturetan bezala, haurren jolas nagusia imitatzailea zen. Ohikoa zen aborigen talde bateko haurrak euren txabolatxoa eraiki eta sua egitea. Ehiza-jolasetan askotan aritzen ziren, kanguruak bailiran intsektuak harrapatu eta haur-txabolara eramanez. Sexu-bereizketa nabarmena zen, helduen artean bezalaxe. Neskak txabolan geratzen ziren janaria prestatzen, mutilak ehizatara jolasten ziren bitartean. Amatara eta aitatara ere jolasten zen, familiei buruzko eszenak lurrean zotz batez marraztuz edo hostoak jarriz osatuz, kanta batez lagunduta. Adibidez, gizona ehizatara doanean, hosto bat erretiratu egiten zen. Jasotako hostoen ezaugarriak norberari helduaroan egokituko zitzaion familia edo ume-kopurua asmatzeko erabiltzen ziren. Lurrean zirkuluak osatu eta bertan ezkutatutako objektu bat (arrain lehor edo arratoi bat) aurkitzen ere jolasten zen edo markatutako zirkulutik ahalik eta objektu gehienak biltzen. Neskak naturako materialez (egurra, harria, maskorrak) osaturiko panpinekin ere jolasten ziren. Mutilak, berriz, ehizatarako trebatzen, lantzaz eta arpoiz jolasetan aritzen ziren.
Haur-jolasak Estatu Batuetan
Estatu Batuetako haurren jolasak baldintzatu dituzten bi faktore nagusi izan dira: hirien garapena eta jostailuen masazko produkzioa. XX. mende hasieratik hirien hazkundeak, automobilen ugaltzearekin batera, haurrak jolasteko gero eta leku gutxiago utzi zuen. Ondorioak larriak izan ziren; adibidez, 1922 urtean 477 haur hil ziren kalean automobilek harrapatuta. Konponbide gisa, han eta hemen playground edo jolas-parkeak eraiki ziren. Haurrak askotan idling (ezer egin gabe, alegia) edo jolas desegokietan aritzen zirela eta, haurrentzako klubak sortu ziren, euren jolasak bideratzeko. Jolas egoki eta produktibotzat kirolak jotzen ziren batik bat. Haur-jolasak etxera bideratzeko joera ere nabarmena izan zen, Estatu Batuetan ugariak diren familia bakarreko etxebizitzen diseinuak lagunduta: etxebizitzak inguratzen duen lorategi itxia haurraren jolastoki bihurtu zen, beste haurrekiko harremana zailduz. Aldi berean, beste produktuetan bezalaxe, jostailu-industria garatu zen XX. mendeko lehenengo erdian polikiago eta 1950eko hamarkadatik aurrera nabarmenago, kapitalismo ezaugarri guztiekin: masazko produkzioa, marketingaren erabilera, teknologia eta banaketa masiboa. Haurra produktiboa eta jostailua hezitzailea izan behar ziren ideologiaz, haurrari eraikuntza-jokoak, automobil, tren eta hegazkin txikiak, panpinak, pelutxeak eta Monopoly jokoak oparitzen zitzaizkion, sexu bereizketa nabarmen batez gainera, helduarorako prestatuz. Haurrari jostailuen opariak ongi portatzeagatik egiten zirelako mezua ere adierazten zitzaion. Jostailuen inbasioak jolas berriaren bakardadea areagotu egin zuen. Jostailuak helduek erosten zituzten gainera, horrela ere haurrari jolas askerako aukerak murriztuz. 1955 urtean haurrentzako telebista-emanaldiak hasi ziren The Mickey Mouse Club saioarekin. Laster hasi ziren emititzen baita ere jostailuak erosteko iragarkiak eta horrela haur-jolasak kontsumo-merkatu garrantzitsu bilakatu ziren, egun mundu osoan bezalaxe. Horrekin batera, baby boom delako haur kopuruaren leherketak eta emakumea lan munduan integratzeak eskola-zerbitzu berriak zabaltzea ekarri zuten, haurra gero eta lehenago, egun ia jaio bezain pronto, eskolaratuz. Horrela, jolasa hezkuntza-profesionalen esku utzi zen. Egun, globalizazioarekin batera, Estatu Batuetan sortutako haur-jolasen eredu hori ia mundu osora zabaldu da, haur-jolasak telebista eta kontsumoaren mende utziz: fantasiak modu itxian zabaltzen dira, kontsumitzeko moduan, Harry Potter eta antzeko pertsonaiekin lotutako jostailuen moduan, neskak, Hannah Montana eta antzeko pertsonaien ereduei jarraiki, moda-jolasetan aritzen dira eta mutilak ekintza-jokoetan aritzen dira, bideo-jokoen bitartez batez ere. Genero- eta pertsona-eredu jakinak zabaltzen dira horrela, haurrak isolatuz eta kultura lokalak birrinduz.
Lasterketa zirkuitu
Lasterketa zirkuitua automobilismo eta motoziklismo mota jakin batzuetan erabiltzen den errepide itxia da. Zirkuituak bereizten dira rally-zatietatik eta azelerazio-lasterketetan erabilitako errepide zuzenetatik biribiletan hainbat aldiz ibilbidea eginez. Orokorrean, zirkuituko lehiaketa baten helburua zirkuituari bira kopuru jakin bat egitea da ahalik eta denbora laburrenean.
Abiadura-automobilismoa, abiadura-motoziklismoa, drifting, auto-krosa, moto-krosa, rally-krosa eta supermotoa zirkuituetan soilik egiten dira: zoladura gainazala (asfaltoa, hormigoia, zementua) lehenengo hiru kasuetan; gainazal soltea (lurra, legarra, elurra, izotza) hurrengo bietan; eta gainazal mistoak gainerako bietan.
Takanori Nagase
Takanori Nagase, japonieraz 永瀬 貴規, (Nagasaki (Japonia), 1993ko urriaren 14a) judo borrokalari japoniarra da.
Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), brontzezko domina lortu zuen, Sergiu Toma Arabiar Emirerri Batuakeko ordezkariarekin elkarbanatuz, ≤81 kg-ko gizonezkoen kategorian, Khasan Khalmurzayev errusiarraren (urrezkoa) eta Travis Stevens estatubatarraren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina lortu zuen ≤81 kg-ko gizonezkoen kategorian, Saeid Mollaei mongoliarra (zilarrezkoa) eta Shamil Bortxaxvili austriarra eta Matthias Casse belgikarra garaituz (elkarbanatutako brontzezkoa). Japoniako taldearekin, berriz, zilarrezkoa lortu zuen talde mistoko kategorian, Frantziako taldearen atzetik (urrezkoa) eta Alemania eta Israelgo taldeen (elkarbanatutako brontzezkoa) aurretik. Honako hauek osatzen zuten Japoniako taldea: Uta Abe, Shohei Ono, Chizuru Arai, Shoichiro Mukai, Akira Sone, Aaron Wolf, Tsukasa Yoshida, Miku Tashiro, Shori Hamada, Hifumi Abe, Hisayoshi Harasawa eta Takanori Nagase-k.
Betbeder-Baita etxea
Betbeder-Baita etxea Lapurdiko Donibane Lohizune udalerrian dagoen eraikin bat da. 1994. urtetik aurrera Lapurdiko monumentu historikoen zerrendaren barnean sailkatua dago.
Zabalera
Zabalera neurketa bidimentsional edo tridimentsionaletan X ardatzari dagokion neurria da, hau da, horizontala den neurketari.
Betbeder-Baita etxea
Kokalekua
Errege-alabaren kaiaren 8. zenbakian dago, Joanoenia jauregiaren alboan, eta Donibane Lohizuneko portuan bertan.
Historia
XVII. mendean eraiki zen.
Nombre de Jesús (El Salvador)
Nombre de Jesús El Salvadorko Chalatenango departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 4484 biztanle zituen.
Hyliota usambara
Hyliota usambara Hyliota generoko animalia da. Hegaztien barruko Hyliotidae familian sailkatua dago.
Grancia
Grancia Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
2010eko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa
2010eko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa urtero ospatzen den Junior Eurovision Abesti Lehiaketaren zortzigarren edizioa izan zen. Minskeko Minsk Arena aretoan ospatu zen, Bielorrusian, azaroaren 20an.
Grancia
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
2010eko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa
Garailea Armeniako Vladimir Arzumanyan izan zen, "Mama" abestiarekin. Armeniaren lehen garaipena izan zen.
Hamalau herrialde izan ziren partaide, aurreko urtean baino bat gehiago. Moldaviak lehen agerraldia egin zuen. Letonia lau urte ostean bueltatu zen, eta Lituania urte baten ostean. Bestalde, Errumania eta Zipre erretiratu egin ziren.
Silveiras (São Paulo)
Silveiras Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Wormerland
Wormerland Herbehereetako Ipar Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 15.873 biztanle zituen.
Liolaemus smaug
Liolaemus smaug Liolaemus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Skewjack
, Ingalaterrako Kornualles konderriko lursail bat da.
Buzitka
Buzitka Eslovakiako udalerri bat da, Lučeneceko barrutian kokatuta. 13,81 km²ko azalera du eta 501 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1350. urtekoa da.
Coilia macrognathos
Coilia macrognathos Coilia generoko animalia da. Arrainen barruko Engraulidae familian sailkatzen da.
Polyipnus danae
Polyipnus danae Polyipnus generoko animalia da. Arrainen barruko Sternoptychidae familian sailkatzen da.
Capbretongo portua
Capbretongo portua Landetako Capbreton hirian dagoen ibai-portua da, arrantza eta kirol-portua dena. Bouret eta Boudigau ibaien bokalean kokaturik, lehen Aturriren bokalea izan zen.
Aidan Quinn
Aidan Quinn (Aodhán Ó Cuinn; Rockford, Illinois, 1959ko martxoaren 8a) hiberno-estatubatuar aktorea da.
Aidan Quinn aktorea Illinois estatuko Rockford udalerrian jaio zen. Bere guraso katolikoekin batera Chicago hiria eta Rockford artean hazi zen, baita Dublin hiria, Offaly konderria, eta Irlandako beste hainbat lekutan ere. Bere aita literatura irakaslea izan zen, bere ama berriz etxekoandrea. Anai zaharragoa bat ere badu, Declan Quinn, hau zinemagile nabarmena delarik.
Lincoln konderria (Mendebaldeko Virginia)
Lincoln konderria (Lincoln County) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Hamlin da. 2010eko zentsuaren arabera 21,720 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Lincoln konderriak 113,595 kilometro koadro ditu. Horietatik 402 ura dira. Beste 113,192 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 19,12 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 21,720 pertsonetatik 21,529 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 96 dira. 18 beltzak edo afroamerikarrak. 18 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 24 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 128 pertsonek kokatzen zuten.
Gravesano
Gravesano Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Azalera
Azalera espazio metriko bat da, eta, haren bidez, gainazal baten neurria kalkula daiteke. Matematikan, azalera neurtzeko unitatea metro karratua da (m^2). Azalerak luzera neurri baten zehaztasuna eskatzen du. Azalera txukuna ez delakoan zenbaitzuk eremu eta luze-zabal izenak hobetsi izan dituzte.
Azalera kontzeptua intuitiboagoa da gainazal lauak erabiltzen badira. Edozein gainazal lau, hau da, edozein poligono, hirukitan banatu daiteke, eta beraz, gainazal horren azalera kalkula daiteke gainazal hori banatzen duten hiruki guztien azaleren batura egiten bada. Azalera hitza izaria adierazteko baino ez da erabiltzen; bestetarako azal (leun, zakar...), gainazal, eremu (lurralde batena, adib.) eta abar daude.
Gainazal kurbatuen azalera kalkulatu ahal izateko, ezinbestekoa da geometria diferentzialeko metodoak erabiltzea. Gainazal orokor baten azalera kalkulatzeko, aldiz, gainazal horren tentsore metriko bat definitu behar da; gainazala espazio euklidear baten barnean badago, gainazal horrek metrika euklidearraren bidez induzitutako egitura metriko arrunta hartzen du.
Historia
Antzinatik uste izan da azalera irudi geometriko baten barruko eskualdearen tamaina ematen duen neurria dela. Antzinako Egipton, urteroko Nilo ibaiko uraldien ondoren eta eragindako uholdeen ondorioz, nekazaritza lursail bakoitzaren azalera kalkulatzeko beharra agertu zen, lursail mugak berrezartzeko. Arazo honi konponbidea aurkitu nahian, Egiptoarrek geometria sortu zuten.
Johannes Frey (judoka)
Johannes Frey (Alemania, 1996ko abenduaren 12a) judo borrokalari alemaniarra da.
Azalera
Historia
Poligono baten azalera triangeluen azaleren batura gisa kalkulatzeko metodoa, lehen aldiz Antifón greziar jakintsuak proposatu zuen, K.a 430. urtearen inguruan. Irudi kurbadun baten azalera kalkulatzeak zailtasun gehiago sortzen du. Metodo exhaustiboa poligonoak irudi geometrikoan zirkunskribatzean eta inskribatzean datza, poligono horien alde kopurua handitzean eta azalera kalkulatzean.
Eudoxo-ren metodo exhaustibo deritzon izenez ezagutzen den sistemarekin, zirkuluaren azalera kalkulatzeko hurbilketa lortu zuen. Sistema hori, geroago Arkimedes-ek erabili zuen, antzeko problemak ebazteko, hala nola pi zenbakiaren balioaren hurbilketa.
Johannes Frey (judoka)
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), Alemania ordezkatuz, brontzezko domina lortu zuen talde mistoko kategorian (Israelgo taldearekin elkarbanatuz), Frantziako taldearen (urrezkoa) eta Japoniakoaren (zilarrezkoa) atzetik. Honako hauek osatzen zuten Alemaniako taldea: Johannes Frey, Karl-Richard Frey, Jasmin Grabowski, Katharina Menz, Dominic Ressel, Giovanna Scoccimarro, Sebastian Seidl, Theresa Stoll, Martyna Trajdos, Eduard Trippel, Anna-Maria Wagner eta Igor Wandtke-k.
Azalera
Hirukien azalera
Hirukien azalera da hiruki horren oinarriaren eta altueraren arteko biderketaren erdia, hau da:
, non b baita hirukiaren oinarria, eta h, hirukiaren altuera (edozein alde oinarritzat har daiteke).
Triangelua angeluzuzena bada, altuerak eta katetoak balio bera dute; beraz, azalera formula honen bidez adieraz daiteke:
,
non triangeluaren katetoak diren a eta b.
Aldeen luzera ezagutzen bada, Heron-en formula erabil daiteke:
non a,b eta c baitira aldeen luzera-balioak, eta, hirukiaren perimetroerdia.
Triangelua aldekidea bada, horren azalera formula honek adierazten du:
non hirukiaren alde baten luzera den a.
Laukien azalera
Trapezoide edo lauki baten azalera haren diagonalen arteko distantziek eta hauek eratzen duten angeluaren sinuaren arteko biderkadura zati bi da.
Azalera triangulazioaren bitartez ere lor daiteke :
,
non \alpha baita a eta d aldeen arteko angelua, eta \gamma, b eta c aldeen arteko angelua.
Laukizuzena paralelogramo bat da, eta haren angelu guztiak 90^\circ gradukoak dira. Azalera laukizuzenaren aldameneko bi aldeen arteko biderkadura da:
A=a\cdot b
Erronboa lau aldeak berdinak dituen paralelogramo bat da. Haren azalera erronboaren bi diagonalen distantziaren biderkadura zati bi da:
Laukia lau aldeko poligono erregularra da, eta, aldi berean, laukizuzena eta erronboa. Beraz, haren azalera horien antzera kalkulatzen da. Hala ere, haren aldeak berdinak direnez, honako formula hau erabiltzen da bereziki:
A=b\cdot h,
Zirkuluaren eta elipsearen azalera
Zirkulu baten azalera, edo zirkunferentzia batek mugatutako azalera, honako formula matematikoaren bitartez kalkulatzen da:
Elipse batek mugatutako azalera zirkuluaren azaleraren antzekoa da, eta ardatzerdi handiaren, txikiaren eta \pi-ren arteko biderkaduraren bitartez kalkulatzen da:
Bi funtziok mugatutako azalera
Bi funtziok mugatutako azalera kalkulatzeko modu bat kalkulu integrala erabiltzea da: (A formula)
Integral horren emaitza f(x) eta g(x)[<f(x)] funtzioek osatutako azalera izango da [a,b] tartean.
ADIBIDEA
X ardatzak eta f(x)=4-x^2 funtzioak mugatutako azalera kalkulatu nahi bada [-2,2] tartean, A formula erabili behar da. Kasu honetan, g(x)=0 izanik, honako emaitza lortzen da:
Beraz, mugatutako azalera 32/3 da.
Bi funtziok mugatutako bolumena integralaren kalkuluaren bitartez lor daiteke.
Azaleraren eta perimetroaren arteko lotura
Plano euklidear batean  kurba itxi eta sinple bat emanda, froga daiteke azalera itxi baten perimetroak edo luzerak eta azalera itxiak berak honako lotura hau dutela:
Zirkuluaren kasuan berdintza betetzen da, eta gainerako irudietan, desberdintza hertsia.
Gainazal kurbatuen azalera
Gainazal kurbatuaren azalera konplexuagoa da eta orokorrean idealizazio edo limite motaren bat egin behar da neurtzeko:
Biraketa-gainazala
Gainazal kurbatu bat kurba lau  bat  edo kurba sortzaile bat ardatz gidagarri baten inguruan biratuz sor daiteke, eta gainazal erresultanteari biraketa-gainazala deitzen zaio. Haren azalera  erraz kalkula daiteke kurba sortzailearen luzeratik abiatuta, zeinak biratzean gainazala sortzen baitu. y=f(X) ekuazioak kurbaren zati bat definitzen badu,  kurba X ardatzaren inguruan biratzean biraketa-gainazala sortzen da eta bere azalera honako hau da: