cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
WALL-E
Diseinua
Wall-E Pixarren ekoizpenik konplexuena bihurtu zen Monsters, Inc.etik, filmak transmititu behar zuen eszenatoki eta bilbearen ondorioz. Pixarren filmek, oro har, 75.000 gidoi grafiko dituztela kontuan hartuz, Wall•E, eta 125 000.34 behar izan zituen Ralph Eggleston ekoizpen diseinatzaileak Lurraren lehen eszenaren argiztapena erromantikoa eta iluna izatea nahi zuen. Hirugarren ekitaldian, Pixarrek Txernobyl eta Sofia hiriak aztertu zituen, mundua hondakinetan sortzeko; Anthony Christov zuzendari artistikoa Bulgariakoa zen, eta gogorarazi zuen Sofiak arazoak izaten zituela bere hondakinak gordetzeko Egglestonek lurra zuritu egin zuela, eguzkiari kalte handiagoa egin ziezaion, eta eguzkiari kalte egin ziezaion. Esposiziopean dagoen argiak lokazioa zabalago bihurtzen du. Nahasketaren ondorioz, zabor-dorreak osatzen dituzten kuboak oso luzeak izan behar ziren, bestela forma galduko zuten (izan ere, honek lagundu egin zion diseinu-taldeari prozesamendu-denbora aurrezteko). Lurreko beltzaran aspergarria tonu urdin eta larrosa pasteletara aldatzen da Eva iristen denean. Wall•E-k Evari bizi den kamioian bildutako bere objektuak erakusten dizkionean, jasotako argi guztiak piztu egiten dira giro abegitsua emateko, Gabonetako zuhaitz baten antzekoa. Eggleston kolore horia eta berdea saihesten saiatu zen, Wall•E — traktore bat emulatzeko horia zena — basamortuko Lurraldean gal ez zedin, eta era berean landarea ugariagoa izan zedin.
Sofia eta Txernobyl, hondakinetan zegoen Lurra diseinatzeko inspirazio bezala erabili ziren. Stantonek argiztapena errealistagoa izatea nahi zuen, eta gaztetan ikusten zituen zientzia-fikziozko filmak gogora ekartzea. Pixarrek Nemo bilatzen ari zela uretan murgilduta egotearen fisika harrapatu zuela sentitzen zuen, beraz Wall•E-rentzat antzeko zerbait nahi zuen airerako. Bere zientzia-fikziozko film gogokoenetako batzuk begiratzen zituen bitartean, Pixarren zintek 70 milimetroko film baten atmosfera eta upelaren distortsioa, lentearen distira eta bere ezaugarri diren ikuspegi lazgarria. Pixarrek bere 3D softwarea ahalik eta gehien doitu zuen kamerek 70 mm-ko Panavision delakoen antza izan zezaten, hirurogeita hamar urteko arzietan eta hirurogeita hamarreko fikzioan erabiltzen zirenak. Jim Morris ekoizleak Roger Deakins eta Dennis Muren gonbidatu zituen argiztapen eta atmosfera gaietarako laguntza ematera. Muren, denbora batez, Pixarrekin batera lanean aritu zen produkzioan, Deakinsek, hitzaldi bat antolatu zuen eta, ondoren, beste bi astez estudioetan geratzeko gonbitea jaso zuen. Stantonek esan zuen Muren esperientzia ordenagailuz animatutako agertokiak irudi errealeko toki bihurtzetik zetorrela, eta Deakinsek, berriz, filmaketa eta argiztapen prozesua asko ez zailtzen lagundu ziela. Era berean, irudi errealeko film bateko edozein zinemagilek aukeratuko lituzkeen kamera birtualetarako angeluak aukeratu zituen, Set batean filmatuko balitu.
Stantonek Axiomaren barnealdea Shanghai eta Dubairen antzekoa izatea nahi zuen. Egglestonek NASAren 1950 eta 1960ko irudiak aztertu zituen, baita Axiomarentzat Tomorrowlanden jatorrizko arte kontzeptuala ere, garai horren baikortasun zentzua islatze aldera. Nabearen barnealdea hiru sekziotan banatu zuen; behealdeko klase ekonomikoak gris koloreko testura zehatz bat zuen, BnLren logoaren kolore gorria, urdina eta zuria mantentzen zituzten grafikoekin. Gauzak bizitzeko edo erosteko espazioak zituen turista klaseak formak zituen 's' letrarekin, jendeak beti bilatzen baitzuen "izkinan zegoenarengatik". Stanton, seinale koloretsu asko gehitzen saiatu zen, baina, honek, audientzia estutuko zuela ondorioztatu zuen, eta, beraz, Egglestonen jatorrizko seinale kopuru txiki baten ideia erabili zuen. Goiko klasean zen motako spa handi bat dago, turkesatik eta krematik urre kolorera doazen koloreekin, eta kapitainaren gela alfonbratu eta erosoetara eramaten dute, zubi dotore ilunera bezala.
Marianne North
Bere lanaren garrantzia
Marianne Northen ekarpena ez da soilik ikuspegi artistikotik begiratu behar: bere lanek ere balio zientifiko handia baitzuten haien zehaztasunagatik, argazkilaritza ohikoa ez zen garaian.
Haren omenez, hainbat landare bataiatu ziren bere abizenarekin: Areca northiana, Crinum northianum, Kniphofia northiana, Nepenthes northiana eta Northea seychellana.
Bere bidaia-egunkariak bere ahizpak argitaratu zituen bi liburukitan:
Selongey
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 102 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 23 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 16 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 35 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 4 igeltseroak, 4 zurginak, 5 iturginak, 3 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 okindegiak eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Selongey udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 642 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1  eta botika 1  bat zegoen.
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen. Selongey udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 199 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kaletio
Kaletio etxebizitzaren arazoa lantzeko 2005ean Idiazabalen sortutako taldea da. Hainbat ekimen egin dituzte, tartean Idiazabalgo udalari “etxebizitza publikoa sortzeko deia” egin zioten. Kaletioren ustez “herrian dauden etxebizitza eraikuntza proiektuak, biztanlegoari begira baino, dirua irabazteko eginak” daude.
Bigorno
Bigorno (korsikeraz Bigornu)Frantziako administrazioaren menpeko Korsika Garaia departamentuko udalerri bat da, Korsika eskualdean kokatua.
Celia Viñas
Celia Viñas Olivella (Lleida, 1915eko ekainaren 16a - Almeria, 1954ko ekainaren 21a) pedagogo eta idazlea izan zen, haurrentzako poesia idatzi zuena gaztelaniaz eta katalanez. Lan laburra izan zuen, baina berritzailetzat eta giltzarritzat hartu zen gerraosteko egoeran.
Biografia
Txikitatik joan zen Lleidako Irakasle Eskola Normalaren Eskola Erantsira, non bere aita, Gabriel Viñas Morant, Pedagogiako irakaslea zen. Bere haurtzaroa eta gaztaroa Palma Mallorcakoan eta Bartzelonan eman zituen. Bertan, Filosofia eta Letren ikasketak hasi zituen, baina Gerra Zibilak eten eta gero, 1941ean amaitu zituen. Unibertsitateko irakasleen artean, aipatzekoak dira Rafael Lapesa, Ángel Valbuena Prat eta Guillermo Díaz-Plaja, 1976an Adonais bildumarako bere ikasle izan zenaren poesia ekoizpenaren antologia egiteaz arduratu zena. Karrerako urte horietan, Celiak bere prestakuntza zabaldu zuen askotariko ikastaroak eginez. Ikastaro horien artean, azpimarratzekoa da Italiako Kultura Institutuan Italiar Literaturari buruzkoa, eta kultura-jardueretan parte hartu zuen, hala nola kontzertuetan, hitzaldietan, erakusketetan eta abarretan. Viñas Almerian aritu zen irakasle lanetan, 1943an bertara iritsi eta gero.
Almeriara iritsi zenean, 1. zenbakiarekin Hizkuntza eta Literatura Katedra lortu ondoren, berak aukeratutako katedra izanda, hiri probintziano batekin topo egin zuen, gerraosteko ondorioak pairatzen ari zena, unibertsitaterik gabe. Celia Viñasek, gaztetatik, kulturarekiko interes handia erakutsi zuen, eta ahal zituen ekitaldi guztietara joan zen Bartzelonara. Andaluziako hiriaren egoerak, adoregabetu beharrean, estimulu bat ekarri zion, eta berak sustatu zituen hainbat jarduera. Horrek aurrekaririk gabeko distira eman zion Almeriari, zoritxarrez desagertu ondoren mantendu ez zena. Han Arturo Medina irakasle almeriarrarekin ezkondu zen. Hilabete batzuk geroago, odoljarioak ebakuntza kirurgikoa egitera eraman zuen, eta horren ondorioz 1954ko ekainaren 21ean hil zen.
Irakaskuntzan izandako aztarna nabaria da bere obra gogorarazten dituzten omenaldi eta argitalpenetan. Besteak beste, Almeriako institutu batek bere izena darama, eta hiri bereko Bendicho plazako busto batekin gogoratzen da.
Kritikak honako hau idatzi du: "Celia Viñasen poema laburrak irudi eta koloreetan aberatsak dira, kultua eta herrikoia batzen dituzte, intimistak eta deskribatzaileak dira, umeekiko samurtasuna adierazten dute eta berezkotasuna, sonoritatea eta sinpletasuna uztartzen dituzte".
Gaby
Gaby Italiako udalerri bat da. Aostako Haranean kokatuta dago. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Gabyk honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 622
NGC 622 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
La Villedieu (Lozère)
La Villedieu Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Villedieu udalerrian erroldatutako biztanleak 42 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Laurehun eta berrogeita lau
Laurehun eta berrogeita lau (444) laurehun eta berrogeita hiruaren ondoren eta laurehun eta berrogeita bostaren aurretik doan zenbaki osoa da.
La Villedieu (Lozère)
Etxebizitza
2007an 46 etxebizitza zeuden, 20 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 46etxeak ziren. 20 etxebizitza nagusietatik 18 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 6 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 4 etxek bost zituzten. 13 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 4 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 22 ziren, horien artean 18 aktiboak ziren eta 4 inaktiboak ziren. 18 pertsona aktiboak lanean(11 gizon eta 7 emakume) zeuden.. 4 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean La Villedieu udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Xyrichtys incandescens
Xyrichtys incandescens Xyrichtys generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Jacques Delors
Jacques Lucien Jean Delors (Paris, 1925eko uztailaren 20a -) frantziar ekonomialari eta politikaria da. Europako Batzordearen zortzigarren presidente izan zen 1985ean.
Frantziako Alderdi Sozialistaren kidea, 1981ean Frantziako Ekonomia eta Finantza Ministroa izan zen. Handik Europar Batasunan lan egitera pasa zen, non Maastrichteko Ituna bultzatu zuen. Martine Aubry politikariaren aita da.
Biografia
Mitterranden lehen agintaldian ekonomia eta finantzen ardura izan zuen, 1981etik 1984ra, eta 1983. urtean Clichy Marchako alkate hautatu zuten. 1979an Europar Legebiltzarreko diputatu hautatu zuten, eta lau urte geroago Europar Erkidegoen Batzordeko lehendakari, Gaston Thornen ordez. Europar Erkidegoko buruzagi nagusi gisa egin duen lanarekin, erakundeari bizitasuna emateaz gainera, Erkidegoko benetako beso betearazlea bihurtu du organismo hura. Europan eragin handiena izan duen politikarietako bat izan da Delors. Beraren ustez Europar Batasunaren eraikuntzak hiru aldi igaro beharko ditu: lehena, oinarrizko koordinazio lana, betea dago dagoeneko; beste biak, diru bakarra eta banku zentrala ekarriko dutenak, 1991ko abenduaren 11n jarri ziren abian, Maastrichten, Europako Ekonomia Erkidegoko herrialdeetako hamabi gobernuburu eta estatuburuek izenpetu zuten itun historikoaren bidez.
1989an Nazioarteko Lankidetzarako Asturiasko Printze saria jaso zuen. 1993an enplegu, lehiakortasun eta hazkundeari buruzko Liburu Zuria aurkeztu zuen. 1994an utzi zuen Europar Batzordeko Lehendakaritza, Europar Batasunak Essenen (Alemania) deitu zuen goi bileran. 1994an Frantziako Lehendakarigai izateari uko egitea eta politika uztea erabaki zuen. Urtebete geroago bukatu zuen Europar Batzordeko lehendakaritzako agintaldia.
Hainbat saiakera liburu idatzi ditu: les Indicateurs sociaux (1971, Adierazle sozialak), le Nouveau Concert européen (1992, Europako kontzertu berria), Pour entrer dans le XXIe siècle (1994, XXI. mendean sartzeko).
Mathura barrutia
Mathura barrutia Indiako barruti bat da, Agra dibisioan, Uttar Pradesh estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
2009ko Monakoko Sari Nagusia
2009ko Monakoko Sari Nagusia 1 Formulako 2009ko denboraldiko seigarren sari nagusia izan zen. Maiatzaren 21 eta 24 artean ospatu zen Monakon (Monako).
Yuma Kawamori
Yuma Kawamori (川森 有真, 1993ko otsailaren 1a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kagoshima United FC.
Garai latzak
Garai latzak (jatorrizko ingelesezko izenburua Hard Times - For These Times, euskaraz Garai Latzak - Garai Hauetarako) 1854an Charles Dickens ingeles idazleak idatzitako eleberri eta kritika soziala da.
Argumentua
Eleberria Dickensen gainontzeko eleberriak ez bezala, ez dago ez Londres hiriburuan ez eta bere inguruetan girotuta, hau Dickensen eleberrietan guztiz ezohikoa delarik. Eleberri hau kokatzen den hiriaren izena Coke da (euskaraz Koke), hau Viktoriar Aroko Ingalaterrako iparraldeko hiri bat da. Hiriaren deskribapena kontutan harturik, Preston hiria dela uste da.
Garai hartako ikuspuntua bi ikuspegi ezberdinetatik ematen zaigu: bata proletariotzaren ikuspuntua da, honek lana bizimodu eredu bakarra dela uste du, («gainera bizirauteko beharrezkoa zaie»), eta goi klasearen ikuspuntua, honek lantegiak kontrolatu eta langileak baldintza kaxkarretan mantentzen ditu. Beste bizimodu bat ere erakusten zaigu: zirkuko jendearena, hauen bizimodua aurretik aipatutako bi taldeetatik at dago. Dickensek guzti hau ironiarekin erakustarazten digu, bere idazlanaren azken orrialdeetara iritsi arteraino ez du gizartearen kritika garbirik aipatzen.
Ezaguna da Dickensen nobela “sozialen” gisa, besteak beste, langileek eta langile-bizitzak eleberriaren zati oso garrantzitsua osatzen dutelako. Horren bidez, Londres utzita, Dickens-en ia nobela guztien agertoki nagusia dena, eta Coketown izeneko iparraldeko irudimenezko hiri industrial batera doa. Hiri horrek hainbat izen izan ditu, hala nola “adreilu gorriko hiria, edo adreiluzkoa, gorri egongo zena keak eta errautsek eraginik sortu izan ez balute; izan ere, hiri gorria eta beltza zen, tonu artifizialekoa, hala nola gizaki basati baten margotutako aurpegia bezala”.
Midlands-eko industrializazioaren hiri-alderdiari dagokionez (idazleak ehungintzaren greba luze bat egiten zen bitartean bisitatu zuen eskualdea), Dickens bere kaleen deskribapen sarkastiko eta karikatureskotik haratago doa, Salatzen du —eta horretan da lehen eleberrigileetako bat da, edo lehena— lanak gizatasunik gabe geratzen dela eta bizitza nola despertsonalizatzen den: “hirian hainbat kale zabal zeuden, elkarren antz handia zutenak, eta kale estu asko, oraindik ere antz handiagoa zutenak, batzuetan eta besteetan oso pertsona berdinak bizi ziren, ordu beretan sartu eta ateratzen ziren denak, oinatzen zarata bera egiten zuten denek eta lan bera egiten zuten. Horretarako, egunerokoa atzo bezalaxekoa zen eta bihar bezalakoa, eta urterokoa iaz bezalakoa eta hurrengo urtearenberdintsua”.
Hala ere, errealitate hori pentsamendu- eta jarduera-ildo oso baten ondorio gisa deskribatzen du Dickens-ek (eleberrian pentsaera horren ordezkaria Mr. Bounderby da, pertsonaiarik nahasgarriena). Errealitate horri, Carlyle pertsonaiak egiten do aurre, idazlana berari zuzenduta dago, eta gero Disraelik eta Mrs. Gaskellek.
1854an, "Garai latzak" argitaratu zenean, egilearen ospe horrek maila oso altua izan behar zuen. Horrela baino ez da azaltzen eleberrigileak berarengan zuen konfiantza hain handia izatea. Izan ere, eraso izugarria egin zuen orduan gizarteko bizimodu beldurgarri baten kontra. Britainia Handiaren industria-garapenaren oinarria hori izan zen, bere potentziaren oinarria, eta zalantzarik gabe salatu zuen egoera, idazlea geldiaraz zezaketen alderdi politiko edo sozialak alde batera utzita.
Are gehiago: gaizkiaren kausak ez ziren bilatu behar “gertaeren” doktrina oso sinplista baten arabera, Dickensek orroto zituen “utilitaristen” berezko doktrinan bezala, eta haiek aipatzen ditu: “Nik nahi dudana gertaerak dira. Neska eta mutil hauei gertaerak eta gertaerak erakutsi behar zaizkie. Bizitzan, behar den bakarra gertaerak dira”. Horrela hasten nobela Mr. Gradgrind maltzurraren hitzekin, eskolako ikasleei zuzenduta, “bere” eskolan, guztia ikasi eta dakien maisu batek esana, baina Dickens-en arabera, “zerbait gutxiago ikasita askoz gehiago eta askoz hobeto irakatsi zukeen”.
Mundu honetan, Dickens-ek mundu baten ontasun idealaren aurka egiten du. Mundu hori eleberriaren argi-eremuan dago, gaizkiari aurre egiten dioten izakiak bizi diren leku eredugarrian. Pertsonaia horietako bat “biktima” da (Stephen Blackpool), eta denak erredimituko ditu, eta, nolabait, garaipenera eramango ditu.
Beste pertsonaia batek, Sissy Jupe neska, bereganatzen ditu ezaugarri zintzoakak, eta hortik igarotzen dira tramaren korapiloa askatzeko hariak. Interesik ezaren eta askatasunaren figura bat da zirkoa, zeinetik baitator neska, une batean bere iraganeko hariak biltzeko itzultzen da, amaieratik gertu.
Emakume heldua, ama (Rachel), maitasun lasai eta sakonaren adierazpen dickensarra da, “biktimari” ezinezko maitasunaren babes morala eta itxropenik gabekoa emateaz arduratzen da. Eta oraindik beste emakume batek (Louisa), argiaren eta itzalaren artean, maitasunik gabeko senar-emazte baten esanekotasun filiala ordaindu behar du.
Eleberrigileak, azken batean, esku seguruz eraikitzen du istorioa, baina etsitze puntu batekin, agian bere garaiko langile-bizitzaren eszenatokiaren aurrean duen zaletasunagatik, harentzat oso ezaguna ez baita. Alde horretatik, eleberriaren mamiak inpotentzia zintzo bat arnasten du; eleberrigilearen botere osoak pertsonaiei eragiten dieten gertaerak mugitzen dituen bitartean, bakarka, egilearen haserrea eta sarkasmoa ezin dute ezer egin gizarte-gertaeraren aurka.
Berak aurkezten dizkigu, sistemako armen adibide gisa, boto-ehiztari liluratzailearen eta buruzagi sindikalistaren jarduera, Londrestik bidalia, eta, horrez gain, jolas politiko bat beldurrik gabe kontatzen du, “zabor-biltzaile nazionalek gorputz berezi bat osatzen dute,  herri xeheak esaten duenarekin inolako loturarik ez duena. Horregatik guztiagatik, Garai zailak eleberrian, idazleak Manchesterreko eskolak sortutako bizi-baldintzekin topo egiten duenean, B. Ifor Evans-en hitzak berrestu daitezke: Dickens-ek bizitza estimatzen zuen, baina bizi izan zen gizarte-sistema gorrotatzen zuen.
Sigoyer (Alpe Garaiak)
Sigoyer Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Alpe Garaiak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sigoyer udalerrian erroldatutako biztanleak 657 ziren. Familiak 256 ziren, horien artean 77 pertsona bakarrekoak ziren (49 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 73 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 94 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 449 ziren, horien artean 279 aktiboak ziren eta 170 inaktiboak ziren. 279 pertsona aktiboetatik 261 lanean zeuden (142 gizon eta 119 emakume) eta 17 langabezian zeuden (8 gizon eta 9 emakume). 170 pertsona inaktiboetatik 55 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 75 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Wallyford
, Eskoziako Ekialdeko Lothian eremuan dagoen udalerri bat da. Musselburgh udalerritik hurbil dago, eta Edinburgh hiriburutik 7 milia ekialdera. 2001eko erroldaren arabera 2.431 biztanle zituen.
Sigoyer (Alpe Garaiak)
Diru sarrerak
2009an Sigoyer udalerrian 261 unitate fiskal zeuden, 608 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.062 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 37 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 2 iturginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Sigoyer udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.190 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Louis Diémer
Louis-Joseph Diémer (Paris, 1843ko otsailaren 14a-Ibidem, 1919ko abenduaren 21a) Frantzaiko musikagile eta piano-jotzaile ospetsua izan zen. Bereziki klabizenbaloa jotzen zuen. Société des instruments anciens elkartea sortu zuen.
Biografia
Louis Diémer Antoine Marmontelen ikaslea izan zen pianorako, Ambroise Thomas konposiziorako eta François Benoist organorako, Parisko Kontserbatorioan. Hamabi urte zituenetik, lehen sariak lortu zituen pianoan, harmonian, akonpainamenduan, kontrapuntuan, ihesean eta solfeoan, eta bigarren sari bakarra organoan. Birtuosotzat hartua izan zen, eta mundu osoan zehar aritu zen, batzuetan Pablo Sarasate biolin jotzailearekin, eta beste batzuetan Jean-Delphin Alardekin.
Diémer bera 1887an Kontserbatorioko irakasle bihurtu zen eta bere ikasleen artean Henri Libert, Robert Casadesus, Alfred Cortot, George Enescu, Yves Nat, Georges Dandelot, Marcel Dupré, Alfredo Casella, Lazare Lévy, José Cu, Gabriel Jaudoin, Victor Staub, Auguste Pierret eta Édouard Risler izan zituen.
Konpositore gisa, Diemerrek pieza asko idatzi zituen pianorako, ganbera-musikarako, melodietarako eta pianorako kontzertu baterako. 1888an, Arte Ederren Akademiaren Chartier saria jaso zuen ganbera-musika ekoizteagatik.
Massako dukearentzat interpretazio asko eskaini zituen Saint-Martin-du-Tertreko (Oise Harana) Franconvilleko gazteluan. Herri horretan ere bizi izan zen. Bere hilobia Montmartreko hilerrian dago.
Grabazioak
Diémer gramofonorako grabatu zuen lehen pianisten artean egon zen. Esaten denez, bere grabazioek XIX. mendeko piano eskola frantsesaren alderdirik onenak erakusten dituzte: argitasuna, puntua eta kontrola pasarte azkar eta bereizietan eta pianissimo-eskala garbietan. Frantziako prentsak Diemerri buruz zera esaten zuen: "eskalaren eta trilloaren erregea" da, "Diemerren interpretazioaren zehaztasun harrigarriak, bere trillo mitikoek, bere estiloaren soiltasunak, denok miresten dugun piano jotzaile bikaina bihurtu zuten".
Suomitar Euskalherria-Finlandia Kultur Elkartea
Suomitar Euskalherria-Finlandia Kultur Elkartea —labur, Suomitar Elkartea izenaz ere ezaguna— Euskal Herriko eta Finlandiako kultura eta jendea batzen dituen elkartearen izena da. Gaur egun, 30 bat kide ditu, gehienbat Gipuzkoan, Bizkaian, Iparraldean eta Finlandian.
Elkartearen helburuetako bat lehenengo euskara-finlandiera hiztegia sortzea izan zen, eta 2014ko Durangoko Azokan aurkeztu zen.
Crenicichla lacustris
Crenicichla lacustris Crenicichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Amphisbaena supernumeraria
Amphisbaena supernumeraria Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Madaba
Madaba (arabieraz مادبا) mendebaldeko Jordaniako hiria da, izen bereko gobernazioko hiriburua dena. Bere bizantziar eta omeiatar mosaikoak ospetsuak dira oso.
Amphisbaena townsendi
Amphisbaena townsendi Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Gignod
Gignod Italiako udalerri bat da, Aostako Haranean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Gignodek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bentrilokia
Bentrilokia edo sabeliztunaren antzea  (latinetik ventrilocuus, "sabelarekin hitz egiten duena") ahotsa aldatzeko artea da, beste ahots edo soinu batzuk antzeratzeko.
Bentrilokia ikuskizunaren mundura bideratuta dagoenez, ahotsaren igorpena ahalik eta modu diskretuenean egin dadin saiatzen da, hau da, sabeliztunak ezpainak mugitu gabe edo ia mugitu gabe panpina bati ahotsa emateko gai izan dadin, ahotsa proiektatu ondoren panpinarengan bertan benetan sortu dela eman dezan. Hasiera batean, inhalazioan zehar urdaila ez ohikoa erabiltzearen ondorioa zela pentsatu zen, eta hortik latineko venter izena, "urdaila", eta lokia, "hitz egitea".
Bentrilokia ia beti pertsona baten eta panpina baten arteko elkarrizketa komiko edo sarkastikoaren bidez egiten da.
Praktika
Sabeliztunaren antzea bokalizazio oso disimulatu baten bidez gauzatzen da, ia beti aho erdi irekiaren bidez eta ahalik eta ezpain gutxien mugituz, normalean emanaldietan sabeliztunak ikusleen arreta panpinaren ingurua eramaten saiatuz. Metodo honek zailtasun logikoa du ezpainetako kontsonanteak sortzeko (f, b, p eta m), eta horiek dituzten hitzak saihestuz edo kontsonanteak antzeko soinuekin (z, d, t eta n) ordezkatuz ebazten da. Horregatik, pertsonaiak gehiegizko azentuekin eta hizketa-moduekin interpretatu ohi dira, gabezia hori disimulatzen laguntzeko.
Historia
Bentrilokiaren aztarnak aurkitu dira Egiptoko artean eta hebrear arkeologian. Atenasko Eurikles, ezagutzen den lehen sabeliztuna, hain ospetsu egin zen, ezen greziar sabeliztunei eurykleideak deitu baitzitzaien, engastrimanteis bezala ezagutzeaz gain, hau da, tripako profetak.
Frantzian, ezagutzen den lehen sabeliztuna Louis Brabant izan zen XVI. mendean.
Teknika XVIII. mendean hobetu zen. 1745ean, baziren artista transhumanteak txoritxoekin hitz egiten zutenak elkarrizketa zentzugabean. Bentrilokia ere ezaguna eta praktikatua zen Indian eta Txinan.
Arthur Prince 1881ean jaio zen Galesen, eta datuak dituen lehen sabeliztun modernoetako bat da. Aldi berean edan eta hitz egin zuen lehen sabeliztuna izatearen ohorea du. Bere txotxongilo eta emaztearekin lurperatu zuten.
Inoiz izan den sabeliztunik ospetsuena Edgar Bergen izan zen, Chicagon jaiotako artista, publikoaren aurrean frakezko jantzian aurkezten zena. Bere panpinak, Charlie McCarthyk, monokulo bat, kopa-galera eta etiketa-jantzia zeramatzan. Charliek era guztietako pertsonen aurkako esaldi garratzak botatzen zituen. Hollywoodeko urrezko garaiko hainbat filmetako protagonista izan zen.
Roberto Martínez Celigüeta
Roberto Martínez Celigüeta (Iruñea, ) nafar futbolari ohia da, UD Salamancan eta Athletic Clubean aritutakoa.
Vigeland parkea
Vigeland parkea Norvegiako Oslo hiriburuan dagoen hiri parke bat da. Hiri honetako mendebaldean dagoen Frognerparken eremuan kokatzen da. 1907-1942 bitartean Gustav Vigeland norvegiar eskulturgileak eraiki zuen.
Xyrichtys javanicus
Xyrichtys javanicus Xyrichtys generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Susana Vera
Susana Vera (Iruñea, 1974) Nafarroako argazkilari-kazetaria da. 2020an argazkigintzako Pulitzer saria irabazi zuen lehen emakume espainiarra izan zen.
Ikasketak
Kazetaritzan eta Ikus-entzunezko Komunikazioan lizentziatu zen Nafarroako Unibertsitatean, eta bere azken urtea Estatu Batuetan eman zuen Missouri-Columbiako Unibertsitatearekin egin zuen trukean. Hasiera batean prentsa idatzian lan egitea zuen helburu, baina fotokazetaritzako hastapen ikastaro bat egiteko aukera sortu zitzaion, bereziki interesatu zitzaiona eta bere etorkizuna markatu zuena.
Ibilbide profesionala
Zazpi urtez aritu zen Estatu Batuetan hainbat egunkaritan, esate baterako, Chicagoko Sun Publications astero eta North Carolinako News & Observer 2003an Espainiara itzuli aurretik. Reuters- ekin hasi zen lanean Madrilen, eta bertan prentsako argazkigintza eta eguneroko agendaren estalduraz arduratu zen. 2019an Reuters-ek Hong Kong-era bidaiatzeko aukera eskaini zion hango istiluen berri emateko. 2020ko maiatzean jakinarazi zen Pulitzer Saria 11 profesionalek egindako Hong Kong-eko matxinadaren 20 argazki sortari eman zitzaiola: Tyrone Siu, Adnan Abidi, Ammar Awad, Anushree Fadnavis, Willy Kurniawan, Leah Millis, Athit Perawongmetha, Thomas Peter, Kai Pfaffenbach, Jorge Silva eta Susana Verari. Azken orduko Albisteen Argazkien kategorian kokatu ziren, "Gobernuaren aurkako protesten tamaina harrapatzeagatik, Hong Kong-en hilabete askotan sortu ziren demokraziaren aldeko protestak". Sari honekin Susana Vera argazkilaritzako Pulitzer saria irabazi zuen lehen emakumea izan zen.
Mariana Rossi
Mariana Rossi (Vicente López, Buenos Aires, 1979ko urtarrilaren 2a) belar-hockey jokalaria da. Brontzezko domina lortu zuen 2008ko Pekíneko Joku Olinpikoetan.
Argonauta (argipena)
Argonauta hitzak adiera zenbait ditu:
The Day of the Triffids
The Day of the Triffids (euskaraz Trifidoen Eguna), 1951ko John Wyndham idazlearen eleberri post-apokaliptiko bat da.
2001ean Simon Clark eleberrigileak The Night of the Triffids jarraipena idatzi zuen.
Argumentua
Zeruan argi berde arraro batzuk agertu dira eta gizaki gehinek fenomeno hau ikusi ahal izateko beren begirada goratu dute. Biharamunean denak itsu daude. Oraindik ikusmena duten gizaki gutxi batzuek etsipena eta basakeria nagusi diren mundu batean bizirauten saiatzen dira. Bill Masen horietako bat da, ospitalean trifidoak deritzoten eta gizonak sorturiko landare mutante baten erasoak sortutak zaurietatik osatzen ari baitzen. Trifidoak mugitzeko gai diren eta mingain pozoitsu bat garatu duten landare erraldoiak dira. Orain landare hauen asmoa zein den ohartu dira, trifidoak Lur planetaz nagusitu nahi dute... oraindik bizirik dauden gizakiek hori galarazi beharko dute.
Mariana Rossi
Ibilbidea
Las Leonas Argentinako emakumezkoen selekzioaren parte da, eta 2010eko Munduko Kopa irabazi zuen Rosarion (Argentina). 2008ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eta Champions Trophyn (2008 eta 2010) urrezko bi domina ere eskuratu ditu. Junior mailako selekzioarekin, Txileko Panamerikar Jokoetako urrezko domina ere eskuratu zuen, 1997an, eta brontzezkoa urte bereko Munduko Kopan, Seongnamen, Korean.
Eskuratutako tituloak (selekzioarekin):
Aldaize
Aldaize Idiazabalgo euskarazko herri aldizkaria da, Illati euskara elkarteak 2004tik argitaratzen duena behi hilabetero. Idiazabalgo berriak jasotzen ditu gehienbat.
Harvard (Nebraska)
Harvard Nebraskako hiri bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 1,013 biztanle zituen, 1.67 kilometro koadrotan banatuta.
Renato Dulbecco
Renato Dulbecco (Catanzaro, 1914ko otsailaren 22a – La Jolla, Kalifornia, 2012ko otsailaren 19a) italiar jatorriko estatubatuar sendagile eta mikrobiologo bat izan zen, ezaguna minbiziaren ikerketan egindako lanagatik. 1975 urtean, Medikuntzako Nobel Saria eman zitzaion alderantzizko transkriptasa izeneko entzimari buruz egindako lanagatik.
Amphisbaena trachura
Amphisbaena trachura Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Animalien historia (Aristoteles)
Animalien historia, baita ere Animalien inguruko ikerketak (grezieraz: Τῶν περὶ τὰ ζῷα ἱστοριῶν, latinez: Historia animalium) Aristotelesek K.a. 343 urtean idatzitako zoologiari buruzko lana da.
Ezaugarriak
Animalien gaineko historia naturalaren tratatu honek bederatzi liburu ditu. Hamargarren liburua ezagutzen da baina apokrifo bezala katalogatua izan da. Liburua mendebaldean Kitāb al-hayawān intelektual arabiarrek egin zuen itzulpenari esker ezagutu zen; itzulpenean Aristotelesen zoologiari buruzko beste bi liburu zeuden: Partibus animalium eta Generatione animalium.
Aristoteles eta izadia
Aristoteles zoologiaren aintzindaria izan zen. Aristotelesek interes handia erakutsi zuen naturako fenomenoekin. Horrela, zoologia, botanika, meteorologia eta astronomiako informazio-biltzaile handia izan zen. Biologia arloan nabarmendu zen, izaki bizidunen sailkapen taxonomikoa asmatu baitzuen. Zoologiari dagokionez animalia odoldunak eta odolgabeak bereizi zituen, eta botanikari dagokionez landare loredunak eta loregabeak. Berezko sorreraren ideia okerra ere garatu zuen, intsektuak ihintz, hezetasun eta izerditik berez sortzen zirela esanez. Astronomian ere ekarpenak egin zituen, zortzi esferadun teoria geozentrikoa planteatuz, indarrean iraun zuena Nicolaus Copernicusen teoria heliozentrikoa iritsi arte.
Gressan
Gressan Italiako udalerri bat da. Aostako Haranean kokatuta dago. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Harakiri (1919ko filma)
Harakiri (1919) Fritz Langek zuzendutako filma da. Herbehereetako filmotekan aurkitu zuten, eta behin zaharberrituta, ordu beteko muntaia zena Donostiako zinemaldian aurkeztu zuten 1987an. Itxura batean Erich Pommer ekoizleak eskatutako lan bat zen, Langen esku hartzea gidoian txikia izanik.
Argumentua
Japonia. O-Take-San sutsu maitemindu da Olaf Andersonekin, Danimarkako itsas-armadako ofiziala. Ezkondu eta elkar batera biziko dira 999 egunean. Olaf Europara itzuliko da, baina zin egiten du bueltatuko dela; artean ez daki O-Take-San haurdun dagoela. Neskatoaren aitak uste du familiari ondra kendu diola eta, erabat atsekabetuta, harakiri egingo dio bere buruari. Olaf ostera ere dator Japoniara, baina andre batek lagunduta. O-Take-Sanek ere hara-kiria egingo du.
Couture-d'Argenson
Couture-d'Argenson Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Couture-d'Argenson udalerrian erroldatutako biztanleak 400 ziren. Familiak 188 ziren, horien artean 82 pertsona bakarrekoak ziren (51 bakarrik bizi ziren gizonak eta 31 bakarrik bizi ziren emakumeak), 59 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 39 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 253 etxebizitza zeuden, 197 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 221 etxeak ziren eta 27 apartamentuak ziren. 197 etxebizitza nagusietatik 127 bere jabearen bizilekua ziren, 63 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 24 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 42 etxek lau zituzten eta 102 etxek bost zituzten. 136 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 74 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 74 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 223 ziren, horien artean 144 aktiboak ziren eta 79 inaktiboak ziren. 144 pertsona aktiboetatik 128 lanean zeuden (69 gizon eta 59 emakume) eta 17 langabezian zeuden (7 gizon eta 10 emakume). 79 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 34 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ballariain
Ballariain Nafarroa Garaiko kontzejua da, Berriobeiti udalerrikoa. 37 biztanle zituen 2018an.
Couture-d'Argenson
Diru sarrerak
2009an Couture-d'Argenson udalerrian 181 unitate fiskal zeuden, 396 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.564,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 4 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Couture-d'Argenson udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.853 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Arina
Arina Arabako herrixka hustu bat da, antzinako Ganboa udalerrian zegoena.
Historia
1025. urteko Donemiliagako goldean Arina izenez aipatzen da, Camboa izeneko barrutian.
Césarches
Césarches Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Césarches udalerrian erroldatutako biztanleak 381 ziren. Familiak 144 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 166 etxebizitza zeuden, 143 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 146 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 143 etxebizitza nagusietatik 117 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 84 etxek bost zituzten. 129 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 41 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 91 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 262 ziren, horien artean 200 aktiboak ziren eta 62 inaktiboak ziren. 200 pertsona aktiboetatik 193 lanean zeuden (102 gizon eta 91 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 62 pertsona inaktiboetatik 25 erretiraturik zeuden, 28 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Césarches udalerrian 147 unitate fiskal zeuden, 394 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.226,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren eta 2 argiketariak.
2000. urtean Césarches udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aminoazido
Aminoazidoa amino taldeaz (NH2) eta karboxilo taldeaz (-COOH) osaturiko gai elkartua da eta proteinak osatzen dituzten monomeroei deritze.
Inguru zelularrean, pH=7 egoeran, aminoazidoek ionizazio dipolarra dute Egoera ioniko hori aldatu egiten da pH-aren arabera. Gluzidoak bezalaxe L (cis) eta D (trans) motakoak daude NH2 taldearen kokapenaren araberakoa, eskuinean egonez gero D eta ezkerrean L. Naturan aurki daitezkeen 20 aminoazidoak L motakoak dira.
Gai elkartu hauek solido, kristalino eta hidrosolugarriak dira. Aktibitate optikoa ere badute, hau da, argi polarizatua desbideratzeko gai dira (estereoisomeria). Propietate kimiko bereziak dituzte, adibidez, disoluzio basikoetan azidoak bailira jokatzen dute, eta azidoetan alderantziz.
Jokabide kimikoa /anfoteroa
Aminoazidoak anfoteroak dira, hots, inguruneko pH-aren arabera azido edo base bezala jardun dezakete.
Inguruneko pH-a azido denean, aminoazidoak base bezala jarduten du, protoi-hartzaile baita. Karga positiboa du, eta katioia da.
Aminoazido bakoitzak pH espezifikoa du (puntu isoelektriko) non karga positiboak eta negatiboak neutralizatzen diren, aminoazidoa neutroa izanik (zwitterion).
Egitura kimikoaren arabera
R erradikalaren arabera bi taldetan sailka ditzakete:
Polaritatearen arabera
Aminoazidoek R erradikal polarra ala ez-polarra eduki dezakete:
Haien beharraren arabera
Gizakiak aminoazido batzuk dietaren bitartez hartu behar ditu, ez baita gai horiek sintetizatzeko. Aminoazido horiek esentzialak edo funtsezko aminoazidoak dira, eta gizakiaren kasuan hauek ditugu: balina, leuzina, treonina, lisina, triptofano, histidina, fenilalanina, isoleuzina eta metionina.
Landareek ez dute aminoazido esentzialik, denak sintetizatzen baitituzte. Bakterioek eta animaliek, ordea, aminoazido batzuk dietaren bidez berenganatu behar dituzte.
Chevaleret (Parisko metroa)
Chevaleret Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 13. barrutian dagoena.
Benthodesmus elongatus
Benthodesmus elongatus Benthodesmus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichiuridae familian sailkatzen da.
Luis Giannattasio Finocchietti
Luis Giannattasio Finocchietti ( Montevideo, 1894 - 1965 ) Uruguaiko politikari, enpresari eta ingeniari zibila izan zen, 1964ko martxoaren 1etik 1965eko otsailaren 7ra bitartean Gobernu Kontseilu Nazionaleko presidente konstituzionala izan zena.
Suspertzeko gatzak
Suspertzeko gatzak beroarekin erraz deskonposatzen den amonio karbonatozko prestakuntzak dira.
Amonio karbonatoa beroarekin deskonposatu egiten da amoniako gasa eta karbono(IV) oxidoa emanez. Amoniakoak eragiten du suspertzea. Prestakuntza moderno gehienak gatzaren ur-disoluzioak dira eta, normalean, labanda edo eukalipto olioen moduko substantziak erantsita izaten dituzte amoniakoaren usaina mozorrotzeko.
Historia
Erromatarren garaian jada erabiltzen ziren eta Plinioren idatzietan aipatzen dira sal hammoniacus izenarekin. Erdi Aroko alkimistek ere baliatzen zituzten. Artean ere izan dute isla eta, adibidez, Rembrandt-en Usainaren alegoria koadroan ikusten da nola emakumezko batek konortea galdu duen gizonezko bati gatzak usaintzera ematen dizkion.
Kirolean ere erabili izan da konortea galdutako boxeolariak esnatzeko esaterako. Egun praktika hori debekatuta dago.
Eragin fisiologikoa
Gatzak isurtzen duen amoniako gasa inhalatzeak erreflexu bat eragiten du, zeinek sudurreko eta biriketako mukosa-mintzak narritatuz arnasketa kontrolatzen duten muskuluak azkarrago lan eginarazten dituen.
Amoniakoa toxikoa da kontzentrazio handitan eta epe luzeko esposizioa hilgarria izan daiteke. Sudur-zulotik oso gertu amonikoa kontzentratua inhalatzen bada, sudurreko edo ahoko mukosak erre daitezke. Horregatik 10-15 cm bitarteko distantzia gomendatzen da.
Zeusen estoa
Aurkitutako txatalek adierazten duten arkitektura estiloagatik, K.a. 430 eta K.a. 320 bitartean data daiteke.
Jose Fernando Etxabe
José Fernando Etxabe Asu Romero (Getaria, Gipuzkoa, ? - Usurbil, Gipuzkoa, 1832ko urtarrilaren 8a) gipuzkoar politikaria izan zen.
Zeusen estoa
Atenasko agoran eraikitako beste eraikin klasikoak ez bezala, bere fatxada, oso-osorik haitzurdinezkoa zen.
Jose Fernando Etxabe
Biografia
1794ko uztailean, Getarian egin ziren Batzar Nagusiek txandako ahaldun nagusi aukeratu zuten, getariarra zelako. Etxabek, bere koinatu Joaquín María Barroeta eta beste diputatuekin batera, probintzia horretan sartutako oste frantsesen eta Gipuzkoaren arteko hitzarmena izenpetu zuen urte bereko abuztuan, Konbentzio Gerraren garaian.
Hitzarmen horren arabera, Gipuzkoa Espainiako estatutik kanpo geratzen zen, Frantziako agintearen mendean, Gipuzkoari foruak errespetatzen bazitzaizkion, betiere. Errepublikaren aldekoa bazen ere, Gipuzkoa Frantziaren mende geratzearen aurka azaldu zen 1808an eta, hori zela eta, frantsesek preso hartu zuten.
Zeusen estoa
Estoa hau Zeus Eleuterios (Askatzailea) jainkoari eskainia zegoen. Funtzio erlijiosoa duen eraikin bat da, baina eraikin zibil baten forma duena, stoa bat. Zeus Eleuteriosen gurtzaren jatorria, Plateako guduaren ondoren data daiteke, K.a. 479tik aurrera.
Euren askatasunagatik borrokatu zuten eroritakoen ezkutuekin apaindua zegoen. Margoekin apaindua zegoen, Stoa Poikile eraikina bezala.
Zenbaki konposatu
Matematikan, zenbaki konposatua zenbaki arrunta da, bi zatitzaile baino gehiago dituena, edo beste hitzez, 1 baino handiago den eta lehena ez den zenbakia da. Zenbaki konposatuen kopurua, zenbaki lehenen bezala, infinitua da eta beraz ezin da aurkitu zenbaki konposatuen gorena. Hauek dira, ordenatuta, lehenengo zenbaki konposatuak: 223, 4, 6, 8, 9, 10, 12, 14, 15, 16, 18, 20, 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, 30, 32...
Yusei Nakahara
Yusei Nakahara (中原 優生, 1993ko ekainaren 15a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kagoshima United FC.
Ba (argipena)
Ba izenak hainbat adiera du:
Kontsumoaren, Elikagaien Segurtasunaren eta Nutrizioaren Espainiako Agentzia
Kontsumoaren, Elikagaien Segurtasunaren eta Nutrizioaren Espainiako Agentzia (AECOSAN) pertsonek edo animaliek kontsumitzeko elikagaien segurtasunaren esparruko arriskuen ebaluazioaz arduratzen den Espainiako erakunde gorena da. 2001ean sortua, Madrilen du egoitza eta 190 langile baino gehiago ditu. Elikagaien Segurtasuneko Europako Agintaritzaren kidea, egun Kontsumo Ministerioaren barnean dago.
Gressoney-La-Trinité
Gressoney-La-Trinité Italiako udalerri bat da. Aostako Haranean kokatuta dago. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Gressoney-La-Triniték honako udalerri hauekin egiten du muga:
Daniel Fernández Crespo
Daniel Fernández Crespo (Libertad, San José, Uruguai, 1901eko apirilaren 28a - Montevideo, Uruguai, 1964ko uztailaren 28a) maisu eta politikari uruguaitarra, Montevideoko Intendentea eta Gobernu Kontseilu Nazionaleko presidente konstituzionala izan zen 1963ko martxoaren 1etik 1964ko martxoaren 1era.
Laurehun eta berrogeita sei
Laurehun eta berrogeita sei (446) laurehun eta berrogeita bostaren ondoren eta laurehun eta berrogeita zazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Amphisbaena uroxena
Amphisbaena uroxena Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.