cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saturnino García
Biografia
Besteak beste, film hauetan parte hartu du: Todo por la pasta (1990), Amantes (1991), Acción Mutante (1993), Justino, un asesino de la tercera edad (1995), Matías, juez de línea (1996), Atilano, presidente (1998), Goya en Burdeos (1999) eta Lista de espera (1999).
Ondarrola
Bertako biztanleak ondarrolarrak dira.
Sinuhéren istorioa
Sinuhé
Sinuhé da (s3-nht, Sanehet), bere hitz propioen arabera, "Behe Egiptoko erregearen altxorzaina, lagun handi bakarra, subirauaren barrutien dignatario administratzailea asiarren lurretan, erregearen benetako ezaguna, bere jarraitzaile maitea". Sinuhék "Bere jauna jarraitzen duen laguntzaile bat naiz. Erregearen harenean, mesede handien oinordekoa, Senusert erregearen emaztea Jenemsuten, Amenemhat erregearen alaba Neferu, "oso ondratua"ren zerbitzaria".
Ondarrola
Egokiera
XVIII. mendera arte, Arnegi Luzaide udalerriko auzo bat zen. Hala ere, Frantziar eta Espainiar Estatuek muga bat ezarri zuten Luzaideko ibarran, muga tradizionalak errespetatu gabe, eta 1659ko azaroaren 7an Arnegi eta Luzaide banandu zituen, bi estatu ezberdinetan jarriz. Hori dela eta, Arnegiri udalerria eman zioten, udalerri independente bihurtuz. Arnegiri Ondarrola auzo luzaidarra ere gehitu zitzaion, luzaidarra zen Elizaldeko auzoarekin jarraitasun geografiko bera izan arren, administratiboki Frantziaren mende zegoena. Prozesu bera, baina alderantziz gertatu zen Pekotxetako tokiarekin. Aurretik, Arnegi auzoaren zati bat (izatez, jarraikortasun geografiko bat ere osatzen dute), honetatik nahitaez banandua izan zen, Luzaideko auzo bat bihurtuz, Espainiar Estatuan.
Shannongo aireportua
Shannongo aireportua (ingeleraz: Shannon Airport; irlanderaz: Aerfort na Sionnainne) (IATA: SNN, NAZE: EINN), Irlandako Clareko konderrian dagoen Shannon udalerrian kokatzen da, Limerick hiritik 25 kilometrotara. Herrialdeko bigarren aireportua da, Dublingo Aireportuaren atzetik eta Corkeko aireportuaren aurretik.
Sinuhéren istorioa
Sinuhé
Sinuhé (K.a. 1938 - K.a. 1756) Antzinako Egiptoko XII. dinastiako ofiziala izan zen. Amenemes I.aren emaztearen hareneko kidea zen. Amenemes hil zenean, Sinuhék ihes egin zuen Egiptotik, haren hilketan parte hartu zuelako edo, parte hartu gabe ere, salatuko zutelako beldurrez. Egiptotik Palestinara ihes egin zuen lehenik eta Siriara ondoren. Sirian bizi izan zen, Sesotris faraoiak Egiptora itzultzeko eskatuta sorterrira joan zen arte. Sinuhéren bizitzaren kontakizunak, Sinuhéren garaiko Egiptoko politikari eta gizarteari buruzko berri garrantzizkoak ezagutarazi ditu.
Ondarrola
Egokiera
Hala ere, auzoa Luzaideren mende dago erlijiosoki, izan ere, Elizaldeko Santiago Apostoluaren eliza bera da parrokoa, baina Arnegiko Jasokundeko eliza ez bezalakoa. Ildo horretan, Ondarrolako bizilagunek sakramentuak jasotzen dituzte Luzaideko elizan, hura ere erreferentziazko eliza baita, eta Luzaideko hilerrian lurperatzen dituzte.
Sinuhéren istorioa
Estiloa
Ipuin generoko maisulanetako bat da, Egipton, Inperio Ertainean garapen handia izan zuen generoa. Hau, errealista da, eta prosa erabiltzen du ia kontakizun guztian, bertsoan eginiko zatiak ere badituen arren: Sesostris, Retenuko erregearen aurrean nolakoa den deskribatzen duenean, bere bertute gerlariak goresten dituen olerki batekin egiten du, modu lirikoan amaitzen den arren:
Ondarrola
Izena
Ondarrola toponimoak itxura hauek izan ditu: Undarolle (1754) eta Ondarrolle (1863).
Sinuhéren istorioa
Estiloa
"Oso maitea da, asko maitasunagatik konkistatu dituen goxotasunez betea".
Ondarrola
Geografia
Herria Luzaideko ibarran dago, Arnegiko Errobik zeharkatzen duena, 330 metroko altueran.
AFAPP
AFAPP edo Preso Politikoen Lagun eta Senideen Elkartea (gaztelaniaz Asociación de Familiares y Amigos de los Presos Políticos) Espainiako elkartasun elkarte bat da, batez ere Espainiako Alderdi Komunista-berreraikiko (PCE-r), GRAPOko eta horien inguruko presoen senideak eta lagunak biltzen dituena. Nazioarteko Sorospen Gorria (SRI) nazioarteko elkartasun sare komunistarekin lotua dago.
Samuel Goldwyn
Samuel Goldwyn, Szmuel Gelbfisz (שמואל גלבפֿיש) jaioa, (Varsovia, 1879ko abuztuaren 17a - Los Angeles, ) estatubatuar enpresaria eta zinema ekoizlea izan zen, Hollywooden zenbait ekoiztetxe ospetsu sortu zituena.
AFAPP
2002an eta hurrengo urteetan AFAPPeko kideak atxilotu izan dituzte Espainian Audientzia Nazionalaren aginduz, eta AFAPPeko kide batzuk espetxean daude PCE(r)-GRAPO ustezko erakundearekin ustezko loturak izateaz akusatuak. AFAPPek nahiz SRIk beti ukatu dute akusazio hori.
Coniophanes fissidens
Coniophanes fissidens Coniophanes generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Smilodon
Smilodon (antzinako grezieraz labana hortz esan nahi du), Machairodontinae azpifamiliako desagertutako Felidae generoa da. Sable horzdun tigrea edo sable horzdun katua izenekin ezagutzen bada ere ez zuen gaur egungo tigre eta katuekin erlaziorik.
Malena Cavo
Malena Cavo  (Castelar, Buenos Aires, 1999ko apirilaren 2a), Argentinako eskubaloi jokalaria da, Bera Bera taldean eta Argentinako selekzioan jokatzen duena.
Ibilbidea
Argentinako Manuel Dorrego Handball taldean hasi zen jokatzen eta 2020an Bera Berak fitxatu zuen. Dagoeneko Espainiako Ligak irabazi ditu talde donostiarrarekin.
Argentinako selekzioan 19 urte zituela egin zuen debuta eta zilarrezko dominak eskuratu ditu Erdi eta Hego Amerikako txapelketatan. 2021eko txapelketan Lehiaketako All Stars taldea osatu zuen.
Smilodon
Ipar Amerikan azaldu zen Pliozenoaren amaieran (duela 2'5 milioi urte) eta Hego Amerikaraino iritsi zen. Ugaztun belarjale handiak ehizatzen zituen, bisonteak eta gameluak esate baterako. Duela 10.000 urte inguru iraungi zen, Ipar eta Hego Amerikako gainerako megafauna desagertu zen aldi berean. Genero honetako hiru espezie ezagutzen dira; Smilodon fatalis, Smilodon gracilis eta Smilodon populator. Jatorrizko espeziea S. gracilis izan zen, hiruetan txikiena, eta harengandik eboluzionatu zuten beste biek.
Aurkikuntzen historia
1830. hamarkadan Peter Wilhelm Lund naturalista daniarrak Brasilgo Lagoa Santa (Minas Gerais) herrian zegoen leize batean Pleistozeno aroko giza hezurrak (15 eskeleto) eta animalia erraldoien hezurrak aurkitu zituen. Tartean baziren masaileko hainbat hortz bitxi eta hiena bati zegozkiolakoan 1839an Hyaena neogaea espeziea deskribatu zuten 1839an. Hurrengo urteetan hainbat letagin aurkitu ziren eta Lundek felidoen genero ezberdin batenak zirela pentsatu zuen, hala ere hiena bihurtzeko trantsiziozko fosila zela esan zuen. Hyaenadon izena eman nahi izan zion genero berriari, baina dagoeneko izen hori hartuta zegoela konturatu eta Smilodon populator izendatu zuen 1842an. Antzingrekerazko σμίλη (smilē), "eskalpelo" edo "bi ertzetako labana", eta οδόντος (odontús), "hortza" erabili zuen eta "bi ertzetako labanaren itxura duen hortza" esan nahi du. Populator izenak aldiz "suntsitzailea" esan nahi du, izan ere inoiz izan den katurik handienaren hortzak zirela adierazi nahi baitzuen. 1846rako dagoeneko aurkituriko ale desberdinen hezurrekin hezurdura osoa aurkitua zuen, eta inguruko herrialdeetan fosil gehiago ere aurkituak ziren dagoeneko.
Óscar Olavarría
Óscar Olavarría Araya (1951ko abuztuaren 20a - 2000ko urtarrilaren 27a) Santiagoko aktore, abeslari eta umorista txiletarra izan zen. Txileko Route 68n auto istripu batean hil zen Viña del Mar-eko ikuskizun batera zihoala.
Smilodon
Aurkikuntzen historia
Ipar Amerikan XIX. mendearen bigarren erdialdean hasi ziren agertzen Smilodonaren fosilak. 1869an Joseph Leidy paleontologoak hagin bat zuen masailezurra aurkitu zuen Hardin konderrian (Texas) zegoen bikezko ohe batean. Felis generokoa zela esan zuen eta Felis fatalis izena eman zion. Izenak "hilgarria" esan nahi du. 1880an Edward Drinker Cope paleontologoak adierazi zuen F. fatalis-en masailezurra Smilodonaren antzekoa zela eta S. fatalis izena proposatu zuen. Artikulu berean hirugarren espezie bat ere deskribatu zuen, S. gracilis.
Kalifornian Los Angeles inguruko La Brea eremuan bikezko (brea gazteleraz) aintzira ugari daude eta bertan hainbat animalia itsatsita gelditu dira azken hamarna milaka urtetan. Guztira 6.000 hegaztiren hondarrak, 3.500 ugaztunenak eta narrasti, anfibio eta arrain ugarirenak ere aurkitu dira. Ugaztunen fosil guztietatik herena S. fatalis-enak dira eta adin tarte guztietako fosilak bildu direnez letaginen estadio guztien jarraipena egin ahal izan da. Dirudienez bertan harrapatuta geldituriko animalien usainak erakarrita bertan itsatsita gelditu ziren.
Sinuhéren istorioa
Istorioa
Sinuhék ez ditu jauregiko konspirazioak kontatzen, ezta beste aurrekaririk ere: jakintzat ematen ditu. Litekeena da izengabeko egileak bere burua konpromezu batean jarri nahi ez izatea.
Smilodon
Tamaina eta gorputza
Smilodonak gaur egungo felido handien tamaina zeukan, baina hauek baino sendoagoa zen itxuran. Gerrialde txikia zuen, omoplatoak altu eta lepo gihartsua. Isats laburra zuen eta gorputzadar sendoak zituen, baina hankak txikiak ziren proportzioari dagokionez.
Sinuhéren istorioa
Istorioa
Sinuhék, Sesostrisi (libiarren aurkako kanpainan zegoena), bere aitaren heriotzaz abisatzeko bidaiatzen duenean, beste mezulari batzuk aurrea hartzen diote: ezkutatuta, gizon batek, errege etxeko beste printze bati nola informazioa ematen dion entzuten du, eta Amenemhat I.a, printze honek emandako aginduen arabera hila izan dela ohartzen da. Beldurturik, konplota argitzeko eta Sesostris abisatzeko gai ez zelako izan, zigortua izango zela ustez, Egiptotik ihes egiten du, eta Retenuko herrialdera abiatzen da, Siriara.
Smilodon
Tamaina eta gorputza
Hiru espezieak desberdinak ziren tamainaz eta pisuz. Txikiena S. gracilis zen, 55-100 kg hartzen zituen. Gaur egungo jaguar baten tamaina zuen. Hhurrengoa S. fatalis zen, 160-280 kg-tako pisua, metrobeteko altuera eta 1'75 metrotako luzrea, gaur egungo lehoiaren antzerakoa. Espezie handiena S. populator zen, 220-400 kg eta 1'20 metrotako altuera. Uruguaien aurkituriko garezur batek iradokitzen du S. populator espezieko ale hark 436 kg hartuko zituela.
Sinuhéren istorioa
Istorioa
Amunenshi printzeak gonbidatua, honen alabarekin ezkontzen da, eta tribuetako batetako buruzagi eta jeneral ospetsu izatera iristen da, aberastasuna eta boterea lortuz, batez ere, duelu batean, tokiko printze bat garaitu ondoren.
Smilodon
Burua
Smilodonaren garuna txikia zen proportzioan, gaur egungo felidoekin konparatzen badugu. Hala ere usaimen erraboila garatuagoa zuen.
Sinuhéren istorioa
Istorioa
Jada aguretua, gutunak bidaltzen dizkio faraoiari, eta Egiptora itzultzen da, bere ondasunak bere seme-alaben artean banatu ondoren, hiltzean, betiereko bizitza lortzeko beharrezko erritu guztiekin han lurperatua izateko, bitartean, erregeak, erosotasun oroz ostatu ematen diolarik, landetxe bat eman ziona bere errenta guztiekin eta mastaba bat eta hil hatu aberats bat prestatzea agindu zuena.
Smilodon
Burua
Animalia hau ezaguna bada izan zituen letagin luzeengatik da. S. populator-ek esate baterako 28 cm luzerakoak zituen. Letagin hauek lirainak ziren eta zerra egitura txikiak zituzten aurrealdean eta atzealdean. Ez zegoen sexu dimorfismorik, izan ere arrek eta emeek baitzituzten letagin luzeak. Hain luzeak izanik denbora luzea behar zuten erabat osatzeko. S. fatalis-en kasuan 18 hilabete behar izaten zituen.
Hornidura (argipena)
Hornidura terminoak erabilera zenbait ditu:
Toledo (Ohio)
Toledo Ohioko hiri bat da. Lucas konderrian kokatua dago. 2010ean 287,208 biztanle zituen, 208.99 kilometro koadrotan banatuta.
Smilodon
Burua
Garezurra sendoa zen eta muturra laburra eta zabala. Gaur egungo felidoekin konparatuta hezur zigomatikoak txikiak, sakonak eta oso arkeatuak ziren. Horren ondorioz Smilodonaren haginkada potentzia gaur egungo lehoiarena baino hiru aldiz txikiagoa zen. Garezurrak gandorra zuen eta bekokia pixka bat ganbila zen.
Sinuhéren istorioa
Azterketa
Istorio hau, antzinako egiptoar literaturako lorpenik handienatzat hartzen da. Kontaketa berezi batean, literatura estilo anitz uztartzen ditu, eta azpimarragarria da, baita ere, bere protagonistaren arrazoiei buruz egiten duen azterketa. Olerkiak, etengabe aztertzen ditu Sinuhéren ihesaldiaren eta bere balizko erruduntasunaren arrazoiak. Egiptoar kulturako kide bat beste gizarte batean kokatzean, olerkiak, egiptoar batek izan behar duena esploratzen du, Egiptotik kanpo, bizitzak ez zuela zentzurik zioen onarpen egiptoarrari uko egin gabe.
Smilodon
Taxonomia eta eboluzioa
"Sable horzdun tigrea" esaten denean Smilodon generoa etortzen zaigu gogora baina sable-hortz kontzeptua ekomorfo bat da, hau da, dagoeneko iraungita dauden harrapar askok izan zituzten letagin oso luzeak, eboluzio konbergentearen ondorioz. Gorgonopsia, Thylacosmilidae, Machaeroidinae, Nimravidae, Barbourofelidae eta Machairodontinae azpifamilietan agertu ziren letagin luze hauek. Azken honetako kideak dira Smilodonak.
Rincón et al. taldeak 2011ean egindako Felidoen kladograma da jarraian dagoena. Hori osatzeko fosilak eta DNA azterketak hartu zituzten kontutan.
Elikadura
Smilodonak hegoaldera hedatu ahala harrapakinak aldatuz joan ziren. Hego Amerikako S. populator-en isotopoek honako dieta hau erakusten dute; Toxodon platensis, Pachyarmatherium, Holmesina, Panochthus, Palaeolama, Catonyx, Equus neogeus zaldia eta Caiman latirostris kaimana. S. populator-ek eremu zabaletan zein basoetan ehizatzen zuen.
Eztabaidagaia da Smilodonaren ehizatzeko era. Ikusmen binokularra zuen eta jauzi egin zezakeen, ez ordea zuhaitzetara igo. Lasterka egiteko jaioa ez zen, hanka eta isats laburregiak baitzituen. Horregatik landaretza artean ezkutatu eta eraso azkarrak egingo zituela ondorioztatu da. Aurreko hanka indartsuak erabiliz animalia bota eta ondoren letaginak sartuko zizkiola erakutsi du 2007an egindako ikerketa batek. Hipotesi batzuen arabera letaginekin harrapakinaren sabela erasotzen zuen baina gehienek uste dute letagin luze horiek harrapakinaren eztarrian sartu eta itotzeko erabiltzen zituela. Ahoa 120º irekitzeko gaitasuna zuen baina esan beharra dago ordea horzkada ez zela gaur egungo felidoen besteko potentea. Harrapakina ehizatu ondoren letaginekin haragia zatitzen zuen, baina ez zen gai hezurrak hausteko.
Bizitza soziala
Smilodona taldekoia ala bakartia zen ere ez da zehaztu oraindik. Afrikan gaur egun aurkitzen diren harrapariek animalia baten laguntza deia entzun eta taldean erasotzen dutela ikusi da eta Smilodonak antzera jokatuko zuela proposatu izan da. La Brean harrapaturiko animalia baten inguruan Smilodonen hezur ugari aurkitu izanak hori baieztatuko luke. Bide berean aipatzen da hioide hezurrak iradokitzen du Smilodonak orro egiteko gai zirela eta elkarren artean komunikatuko zirela.
Beste aldeko hipotesiaren oinarrian Smilodonaren burmuin txikia dago, izaera taldekoia izateko txikiegia aukeran. Burmuinaren tamaina eta bizitza sozialaren arteko erlazio hori zalantzan jartzen dutena ere badira. Bakartasunaren aldeko beste argudio bat da Smilodonaren ehizatzeko metodoak ez duela talde lanik eskatzen.
Paleoekologia
Ipar Amerikan habitat aniztasun handia izan zen Smilodona bizi izan zen Pleistozeno garaian, mamut iletsuak bizi ziren iparraldeko estepa izoztu zabaletatik hasi eta hegoalderago zeuden sabana eta baso azpitropikaletaraino. Basoak sastrakadiak eta belardi zabalak mosaiko baten gisa txandakatzen ziren. Ipar Amerikako hegoaldeko eremuetan zaldiak, bisonteak, antilopeak, oreinak, gameluak, mamut amerikarrak, mastodonteak eta lurreko nagiak bizi ziren. Letagin luzeko beste felido batzuk ere baziren harraparien artean, Homotherium eta Xenosmilus, eta otsoak, hartzak eta lehoi amerikarra ere bai. Harrapari horien arteko lehiaren erruz S. fatalis ez zen S. populator bezain handia bihurtu.
S. gracilis Hego Amerikan sartu zen Amerikako elkartuke handian eta S. populator-era eboluzionatu zuen. Homotherium ere sartu zen baina ez zuen hainbesteko arrakastarik izan. Aurretik Arctotherium hartza iraungi zen eta Phorusrhacidae "hegazti beldurgarria" zen kontinenteko harrapari nagusia baina Smilodonak azkar hartu zuen haren lekua eta lehiarik ezean tamaina handituz joan zen.
Iraungipena
Duela 10.000 urte Pleistzenoko megafauna desagertu zen eta haren barnean Smilodona ere bai. Belarjale handien desagertzearen ondorioz izan zitekeen, Smilodonak ez baitzen animalia txikiagoak ehizatzera moldatuko. Beste hipotesia batek dio lehiakide berriak azaldu zirela Ameriketan; alde batetik Homo Sapiens taldeak garai hortan iritsi ziren, eta bestetik felidoen taldeko harrapari txikiago baino abilagoak agertu ziren.
Smilodona egungo kulturan
Aurrehistorian girotutako hainbat film eta dokumentaletan agertzen da Smilodona. BBC-ren Walking with Beasts dokumental sailean "hegazti beldurgarri" bati egiten dio aurre, eta Smilodon talde bat ere ageri da, arra bere posizioa defendatu nahian. Ice Age animaziozko filmeko pertsonaia nagusietako bat ere Smilodona da. Suaren bila (1981) eta 10,000 BC (2008) filmeetan ere agertzen da. Azkenik beldurrezko Sabertooth filmea ere badago, 2002an telebistarako egin zena.
Smilodonaren itxura oso ezaguna da Ameriketan eta hainbat herrialdetan zigiluetan ikusi izan da, hala nola Ekuadorren, El Salvadorren, Estatu Batuetan...
Ixa taldea
Ixa taldea Euskal Herriko Unibertsitateko ikerkuntza-taldea da, 1988 urteaz geroztik hizkuntzaren prozesamenduan lan egiten duena. Euskararen gaineko ikerketa aplikatua dute xede nagusi, baina beste hizkuntza batzuetan ikertzen eta produktuak garatzen ere aritzen dira.
Taldeak sortu dituen produktu ezagunenak hauek dira: Xuxen zuzentzaile ortografikoa, Matxin itzultzaile automatikoa Opentrad plataforman integratuta dagoena, Euskal WordNet sare lexikala, ZT, EPEC eta Lexikoaren Behatokia corpusak, euskarazko testuak analizatzeko balio duen Ixakat tresna-katea, eta hainbat hizkuntzatako testuak analizatzeko balio duen Ixa-pipes tresna-katea (euskara, ingelesa, gaztelania, frantsesa, galiziera, alemana, italiera eta nederlandera).
Patricio Ormazabal
Luis Patricio Ormazábal Mozó (1979ko otsailaren 12a), Patricio Ormazábal bezala ezaguna, Txileko futboleko gerentea eta erdilari gisa jokatu zuen futbolari ohia da.
kirol karrera
Haurtzaroan, Ormazábal Escuela de Fútbol Municipal de Curicó-n egon zen (Curicóko Udal Futbol Akademia), geroago Juventud 2000 izendatua, Luis Hernán Álvarez futbolari profesional ohiak sortu zuena. Ondoren, Universidad Católicara joan zen gazteen mailara. Behin Unibertsitate Katolikoan, hamaikakoarekin txandakatzen hasi zen 1997an debutatu zuenetik. Zelai erdi osoan jokatu zuen defentsan edo 5 bikoitzean, alboko erdian edo erasoko erdilari gisa ere. Taldean zuen papera handitu egin zen urtero, Miguel Ramírezen ondoren bigarren taldeko kapitain izateko eskubidea lortuz.
2003an, San Lorenzo de Almagrora eraman zuten, eta Néstor Raúl Gorosito lagun ohiarekin jokatu zuen. Denboraldi erdia bakarrik iraun zuen han, eta Sarandiko Arsenalera joan zen.
2004ko denboraldian, Universidad Católica-ko jarraitzaile guztiak jo zituen Universidad de Chile- rekin sinatuz. Mugimendu hau kapitain ohiaren bizkarreko sastada handitzat hartu zen.
Urtebete geroago, Dorados de Sinaloara eraman zuten, eta ez zuen jolasteko denbora askorik aurkitu. Laster itzuli zen Universidad de Chilera 2006ko denboraldirako Universidad Católicaren zaleekin zuen harremana are okerragoa izan zen.
2007an, Católicara itzuli zen, José del Solar entrenatzaileak transferentzia jaisten utzi ostean. Adierazi du azkenean etxean bezala sentitzen dela, bere gaztetxean, baina zaleek ez diote harrera egokirik egin.
Nazioarteko ibilbidea
Ormazabalek Txile ordezkatu zuen 17 urtez azpikoen mailan 2017ko Hego Amerikako Txapelketan eta 20 urtez azpikoen mailan 1999ko Hego Amerikako Txapelketan.
2000. urtean, Txile ordezkatu zuen bai 2000ko CONMEBOL Olinpiar Txapelketan eta bai 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina irabaziz.
Senior mailan, zazpi partida egin zituen Txilen 2000 eta 2003 artean
Raleigh (Illinois)
Raleigh  Illinoiseko herri bat da. Saline konderrian kokatua dago. 2010ean 350 biztanle zituen, 5.12 kilometro koadrotan banatuta.
Coniophanes lateritius
Coniophanes lateritius Coniophanes generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Squaliforma villarsi
Squaliforma villarsi Squaliforma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Crecora
Crecora (irlanderaz Clár Aidhne) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren erdialdean dagoen udalerria da. Limerick hiritik 13 km hego-mendebaldera dago.
Crecora/Manister GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.
Grottaferrata
Grottaferrata Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Grottaferratak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tontogany (Ohio)
Tontogany Ohioko herri bat da. Wood konderrian kokatua dago. 2010ean 367 biztanle zituen, 0.79 kilometro koadrotan banatuta.
Ramsey (Illinois)
Ramsey  Illinoiseko herri bat da. Fayette konderrian kokatua dago. 2010ean 1,037 biztanle zituen, 2.62 kilometro koadrotan banatuta.
Jennifer Tilly
Jennifer Tilly (jaiotza izen: Jennifer Ellen Chan; Harbor City, Los Angeles, 1958) aktore estatubatuarra da. Poker jokalari gisa ere nabarmendu izan da.
Shaping Up (1984) telebistako komediarekin lortu zuen bere lehen rol ezaguna, eta filmetan nabarmendu zen batez ere 1994tik aurrera, noiz eta Oscar Sarietarako izendapena lortu zuen sarirako Woody Allenek zuzendutako Bullets Over Broadway filmarekin.
Beste film nabarmen batzuk:
Pokerrean, World Series of Poker Ladies' Event delako txapelketa irabazia du, eta beste txapelketa inportante batzuetan ere parte hartu izan du.
NGC 5584
NGC 5584 galaxia espiral bat da, Virgo konstelazioan. Edward Emerson Barnardek aurkitu zuen n.
El Bosque (Txile)
El Bosque Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Santiagoko metropolitar eskualdeko Santiago probintzian dago. 2002ko erroldan, 225.825 biztanle zituen.
Arbus
Arbus leku ezberdinen izena da:
NGC 5585
NGC 5585 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Osarsita
Ezaugarriak
Osarsita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.
3373 Koktebelia
3373 Koktebelia asteroide baten izena da. abuztuaren 31n aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1978 QQ2 izena zeraman. Ondoren Koktebelia omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3373 Koktebelia asteroidearen orbitak batezbeste 2,172 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,116 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,228 distantziara. Eszentrikotasuna 0,026 da, eta makurdura orbitala 1,08ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.9 da.
Ginea (eskualdea)
Ginea Afrikako eskualde historikoa da, Gineako golkoko kostaldeetan kokatuta. Hegoaldean baso tropikalak eta iparraldean Sahel ditu.
Historia
Europarrarekin merkatal-harremanak izateko Saharaz hegoaldeko Afrikako lehendabiziko eskualdeetako bat izan zen, bertan boli, urre eta esklaboak zeudelako. Biztanleria handia zuen eskualde honetan Afrikako inperio nagusienetariko batzuk sortu zituzten, hala nola Ghanako Inperioa edo Maliko Inperioa. Inperio hauek zirela eta, europarrei asko kostatu zitzaien eskualdea kolonizatzea eta XIX. mendera arte independentea izan zen.
Etimologia
Izenaren etimologia ezezaguna da. Euskarak portugesezko Guiné hitzetik hartu du, XV. mendean hauek bertara ailegatzeko lehendabiziko europarrak zirelako. Litekeena da hitza berbereek Senegal ibaitik haratago bizi ziren beltzei deitzeko erabilia izatea.
Roquessels
Roquessels Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Roquessels udalerrian erroldatutako biztanleak 131 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 80 etxebizitza zeuden, 51 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 80etxeak ziren. 51 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 30 etxek bost zituzten. 24 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 79 ziren, horien artean 61 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 61 pertsona aktiboetatik 49 lanean zeuden (27 gizon eta 22 emakume) eta 12 langabezian zeuden (7 gizon eta 5 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Roquessels udalerrian 51 unitate fiskal zeuden, 120 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.796 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Roquessels udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 253 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Guidonia Montecelio
Guidonia Montecelio Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Guidonia Monteceliok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Toronto (Ohio)
Toronto Ohioko hiri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 5,091 biztanle zituen, 4.81 kilometro koadrotan banatuta.
3374 Namur
3374 Namur asteroide baten izena da. maiatzaren 22an aurkitu zuen H. Debehogne-ek La Silla Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1980 KO izena zeraman. Ondoren Namur, Belgikako hiria omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3374 Namur asteroidearen orbitak batezbeste 2,348 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,192 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,505 distantziara. Eszentrikotasuna 0,067 da, eta makurdura orbitala 6,35ºkoa da.
Coniophanes piceivittis
Coniophanes piceivittis Coniophanes generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Biztanleria Aktiboaren Inkesta
Biztanleria Aktiboaren Inkesta (BAI) aldian-aldian egiten da Espainiako Estatuan, langabezian zenbat jende dagoen eta langabeziako tasa zenbatekoa den jakiteko. Lanaren Nazioarteko Erakundearen (LANE) arabera, lantokia duten eta lantoki bila dabiltzan guztiak dira biztanleria aktiboa.
Biztanleria aktiboa populazio osoari buruz neur daiteke, edo, zorrozkiago, lanerako adinean dagoen populazioaren zatia hartuz oinarritzat. Biztanleria Aktiboaren Inkesten bidez ikertzen dira baita ere jarduera-tasa eta biztanleria aktiboaren beste ezaugarri batzuk, interesgarriak baitira egoera ekonomikoaren analisietarako eta politika ekonomikoaren erabakietarako.
Espainiako Estatuan, hiru hilean behin egiten ditu Estatistikako Institutu Nazionalak (INE), eta informazio orokorra, sektorekakoa, sexukakoa, adinkakoa, komunitate autonomikokoa eta probintziakakoa ateratzen du. BAIren bitartez bideratutako estatistika, fidagarriena jotzen da langabeziako tasak zehatz-mehatz jakiteko. Horregatik, ezberdina da Enpleguko Institutu Nazionalak (INEM) hilean-hilean ematen dituen langabeziako datuen aldean. Espainiako Laneko Ministerioari lotutako erakunde publiko hori, langabeziak izandako estatistikez gain, enplegurako programei eta bulegoei buruzko guztiaz arduratzen da.
Croagh
Crecora/Manister GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.
Marco Polo
Marco Polo (1254ko irailaren 15a - 1324ko urtarrilaren 8a) veneziar bidaiari eta merkataria izan zen. Aita Nicolò eta osaba Maffiorekin batera, Zetaren Bideari jarraituz Txinara ailegatu ziren mendebaldarren artean lehenetarikoa. Asia, Persia, Txina eta Indotxinan zehar bidaiatu zuen 1271tik 1295era bitartean. Bere bidaiak kontatu zituen Rustichello da Pisak idatzitako Munduaren deskribapena (Divisament dou monde) liburuan. Liburuak beste izen batzuk ere badauzka, hala nola Munduko Mirarien liburua (jatorrizko frantsesezko izenburua Livres des merveilles du monde) Milioia (italierazko Il Milione) edota Marko Poloren Bidaien liburua..
F91 Dudelange
F91 Dudelange Luxenburgoko futbol talde onena da azken bi hamarkadetan, Dudelange hirikoa. 11 aldiz irabazi du Luxenburgoko futbol liga eta beste 6 aldiz kopa. Hiru talderen baturatik sortu zen 1991ean eta talde guztien garaipenak kontutan hartuta 22 Liga eta 13 Kopa ditu.
Marco Polo
Venezian sortu zen eta merkataritza ikasi zuen. 1271n, 17 urte zituela, bere aita Nicolorekin eta osaba Maffiorekin Asiara joan zen (haiek 1269an itzuli ziren Asiatik), eta Kublai Khanen, mongoliar enperadorearen, zerbitzura jarri zen. Hogei bat urtez, hainbat mandatu ofizial bete zituen han, eta bidaia diplomatiko ugari egin zuen Birmaniara, Indiara, Indonesiara, Sri Lankara edota Indotxinara. Yuan Dinastiaren Txinan gaindi ere asko ibili zen, eta Europan ezagunak ez ziren gauza asko ikusi zuen. Hogei urte geroago etxerako bidea hartu zuen, misio diplomatiko bat zela eta.
F91 Dudelange
Historia
F91 Dudelange taldea 1991ean sortu zen Dudelange hiriko AS Alliance Dudelange, AS Stade Dudelange eta US Dudelange taldeek bat egin zutenean.
Marco Polo
1291n, Marco Polok, aitak eta osabak proposatu zuten Mongoliako Kököchin printzesa laguntza Persiara joatea. Hara iritsi ziren 1293an, eta printzesa han utzi ondoren, Konstantinoplarantz jarraitu zuten, eta gero Veneziara itzuli ziren, 1295ean.
F91 Dudelange
AS Stade Dudelange
1913an sortu zen eta Luxenburgoko talderik indartsuenetakoa izan zen batez ere 40 eta 50 hamarkadetan. Bigarren Mundu Gerran naziek Luxenburgo inbaditu zutenean izena aldatu arazi zioten FV Stadt Düdelingen hartuaraziz. 1942an Gauliga Moselland-go (Alemaniako hego-mendebaldeko liga) txapeldun izan zen eta Bundesligarako play-offetan sartu zen. Gerora txapeldun izango zen FC Schalke 04-k kanporatu zuen. Gerra bukatzean bere hasierako izena berreskuratu zuen eta 1945 eta 1950 artean bost liga eta bi kpa eskuratu zituen. Azkenengo tituluak 1965eko Liga eta Kopa ditu.
Marco Polo
Italiara itzuli zen 1295ean, 26 urteko bidaia baten ondoren, eta hurrengo urtean Venezia eta Genovaren arteko itsas gerran parte hartu zuen. Gerra horretan, Genovatarrek preso hartu zuten. Kartzelaratzean, Rustichello Pisakoa ziegakideari Kublai eta Ekialdeko Estatuen deskribapena eman zion. Bertsio eta itzulpen asko ezagutu dituen eskuizkribu hau ia ezinezkoa da jatorrizko egoera berreraikitzea. Hala ere, badirudi lehenbizi frantses-veneziar hizkuntzan idatzi zela.
Marko Polo ez zen izan mongoliar enperadorearen gortera iritsi zen lehen europarra, baina lehena izan zen Txinako errealitatea deskribatzen, hala nola diru-papera. Tibeteko lamaseriak ere deskribatzen ditu, eta ordura arte ezezaguna zen Japoniaren (Cipango) existentzia aipatzen du. Batzuek diote Marco Polok ekarri zuela bolbora Europara.
F91 Dudelange
AS Stade Dudelange
1991ean beste taldeekin bat egin zuenean palmaresik onena berak zuen baina une horretan Luxenburgoko hirugarren mailan ari zen jokatzen.
Marco Polo
Haren kontakizunak eragina izan zuen Cristobal Colonengan eta beste bidaiari batzuen artean. Kataluniako atlasa eta Fra Mauroren mapa haren kontakizunaren aitortzan oinarritzen dira hein batean.
F91 Dudelange
AS Alliance Dudelange
60. hamarkadaren hasieran izan zuen arrakasta, 1961 eta 1962ko kopak irabazi baitzituen. 1991ean hobekien kokaturik zegoen taldea zen bigarren mailan ari baitzen.
Marco Polo
1299an atera zen espetxetik, eta merkatari aberats bihurtu zen. Ezkondua eta hiru alaben aita zela, 1324an hil zen, eta Veneziako San Lorenzo elizan dago lurperatua.
F91 Dudelange
US Dudelange
1939ko kopa du titulu bakarra, Stade Dudelange-ren aurka irabazitakoa. 1958an ere iritsi zen finalera baina Red Boys Differdange taldeak 2-1 irabazi zion. 1991ean Luxenburgoko hirugarren mailan ari zen.
Marco Polo
Aita bidaiaria
Marco Polo 1254 inguruan jaio zen Venezian, Veneziako Errepublikako hiriburuan. Ekialde Hurbilarekin merkataritza harremanak zituen familia bateko semea zen, eta 15 edo 16 urte zituenean ezagutu zituen aita eta osaba, Txinatik etorri zirenean, hain zuzen. Niccolò Polo bere aitak Venezian zeukan etxea. Marcoren ama haurdun utzi zuen, Maffeo Polo anaiarekin Asiara bidaiatzera abiatu aitzin. Italiara itzuli ziren “Veneziara itzultzeko eta bere etxea bisitatzeko” asmoz, Marco Poloren bidaiak liburuan agertzen denaren arabera. Itzuli zirenean, ordea, Niccolò Polo ohartu zen haren emaztea hila zela, eta Marco izeneko hamabost urteko seme bat utzia zuela.
F91 Dudelange
F91 Dudelange
Hiru taldeen emaitzak oso apalak zirenez eta diru arazoak ere bazituztenez, hiriko talde indartsua osatzea erabaki zuten eta F91 Dudelange sortu zen. Alliance bigarren mailan mantentzea lortu zuenez haren tokian hasi zen eta lehenengo denboraldian lehen mailara igotzea lortu zuen. Berehala puntako taldea bihurtu zen eta 1999tik aurrera Liga guztietan lehen bi postuetan amaitu du, 10 liga irabaziz gainera. 2012-13 denboraldian Txapeldunen Ligako hirugarren kanporaketaraino iritsi zen baina NK Mariborrek etxean 0-1 irabazi eta Eslovenian 4-1 irabaziz kanporatu zuen. 2015-16, 2016-17 eta 2018-19 denboraldietan Liga eta Kopa irabazi zituen berriz.
Marco Polo
Aita bidaiaria
Marco Poloren aitatxi, Andrea, Venezian bizi zen, San Felice elizaren inguruan, eta hiru seme zeuzkan: Marco zaharrena, Maffeo eta Niccolò (Marcoren aita). Baina denak ez datoz bat Marco Poloren genealogia horren fidagarritasunarekin. Marco Poloren osaba zaharrenak (Marco Polo izena zuen, hark ere) dirua utzi zuen Konstantinoplan itsasontzi bat eskatzeko.
Veneziako zenbait iturri historikoren arabera, Polo familiaren arbasoak Dalmaziakoak ziren.
"Milione" ezizena
Marco Polok bi ezizen bazituen. Batetik, Marco Paulo de confinio Sancti Iohannis Grisostomi (San Giovanni Grisostomo elizbarrutiko Marco Polo)  gisa izendatzen zuten, Veneziako Errepublikako artxiboan.
Marco Polo Milione (milioia, italieraz) edo Messer Marco Millioni (Marco Milioiak jauna) ezizenez ere deitu ohi zuten, bidaiatik itzuli ondoren. Haren liburuaren izenburu osoa hau da: Il libro di Marco Polo detto il Milione (Marco Polo “Milione” ezizendunaren liburua). Giovanni Battista Ramusio XV. mendeko humanistaren arabera, izengoiti hori jarri zioten Veneziara itzuli zenean denbora guztiak aritu zelako Kublai Khanen aberastasuna aipatzen. Baina denak ez datoz bat hipotesia horrekin, haren aitak ere Milione izengoitia zuelako. Luigi Foscolo Benedetto XIX. mendeko hizkuntzalariaren arabera, Milione da Emilione izenaren modu laburtua, eta izengoiti hori erabiltzen zuten Niccolò eta Marcoren familia beste Polo familietatik bereizteko.
Veneziatik Akrera
1271n, Marco Polo 17 urte zituela abiatu zen ekialderantz, 1269an Txinatik itzuli berri ziren aitarekin eta osabarekin. Akreraino (Israel) nabigatu zuten, eta handik gamelu gainean joan ziren Ormuz portu persiarreraino. Hasieran, zenbait hilabete egon ziren Akren, eta Teobaldo Visconti diakonoarekin (handik gutxira Gregorio X.a Aita Santua izango zenarekin) bildu ziren. Orduan aipatu zioten beren atsekabea hiru urte haietan konklabeak ez zuelako Aita Santurik hautatu (aurreko bidaiaren bukaeran Kublai Khanek Aita Santuari helarazi nahi zion gutun bat jaso zuten, baina ezin izan zioten eman, ez zegoelako Aita Santurik). Handik gutxira, ordea, jakin zuten Teobaldo Visconti hautatu zutela Aita Santu gisa, eta berehala itzuli ziren, harekin biltzeko. Aita Santu hautatu berriak gutun batzuk eman zizkien “Khan handiari” helarazteko. Gutun haietan proposatzen zion mandatari batzuk bidal zitzan Erromara. Gutun haiei indar gehiago emateko asmoz, Tripoliko Guglielmo eta Piacenzako Nicola fraide dominikarrak joan ziren Polo familiarekin. Baina haiek espedizioa utzi zuten Yumurtalıken, gerra lehertzeko zurrumurruek beldurtuta.
Txinara
Hango faktoriatik abiatuta, zetaren bideari ekin zioten, iparraldetik. Lur-bideetatik jarraitu zuten bidaia. Mongolia alderik alde igaro ondoren, Xanadura (Txina) iritsi ziren. (Kublai Khanen udako egoitza zegoen han, eta 1272an Kanbaluk hirira berreiraiki zuen, hala nola egungo Pekin hiria). 1275a zen, eta Marco Polok 21 urte zituen. Khan txundituta utzi zuten Marco Poloren adimenak eta apaltasunak. Horregatik, atzerriko mandatari izendatu zuen, Indiarako eta Birmaniarako. Hasieran Txinako harresiaren mendebaldeko muturrean, Ganzhoutik hurbil, egon bide zen zenbait denboraz, eta han ikasi zukeen uigurrera. 15 edo 16 urte eman zuten Kublai Khanen gortean eta zenbait kargu izan zituen han. Annama, Tokina, Indiara eta Persiara joan zen, Kublai-Khanen enbaxadore. Malaysia, Sumatra, Sri Lanka, India. Horrez gain, Marco Polok Khani kontatzen zizkion bidaian zehar ikusitako guztiak. Txinako lurretan ere asko ibili zen.
Itzulerako bidea
Khanek maiz uko egin zien Europara itzultzeko eskaerei, erranez haien konpainia gustuko zuela eta guztiz baliagarriak zitzaizkiola. Baina 1291n baimena eman zien, haien ardurapean utzi zielako Kököchin printzesa mongoliarra Persiara eramatea, han, Arghum Khanekin ezkon zedin. Bidean, euriteengatik, bost hilabetez geldirik egon behar izan zuten Perlaken, Sumatra uhartearen iparraldean. 1293ko udaberrian iritsi ziren Ormuzera, eta hainbat hilabetez egon ziren Persian. Printzesa hara eraman eta han utzi ondoren, Europarako bidean jarraitu zuten, Konstantinoplaraino. Trebizondan zeudela, aldiz, bere ontasunen zati bat lapurtu zioten, itxura batean genoarren eraginpean zeuden batzuek. Geroago, etxera itzultzea erabaki zuten. Veneziara itzuli ziren 1295ean, 24 urteren buruan, ontasun eta altxorrez beteta. Orotara, 24.000 kilometroko bidea egin zuten.
Itzulera
Marco Polo 1295ean itzuli zen Veneziara, harribitxi andana batekin. Mende laurdenez falta egon ondoan, hirukotea erabat itxuraldatuta zegoen. Zenbait kondairaren arabera, Marco, Niccolò eta Maffeo Polok beren familiari eta lagunei afari handi bat eskaini zieten, eta Marcok soinean zeramaten tartaroen jantzietako josturak desegin zituen, handik harribitxi andana bat ateratzeko.
Atxiloketa
Garai hartan, Venezia gerran zegoen Genovako Errepublikaren aurka. Polok katapulta bat zeukan galera baten gidaritza hartu zuen gerrara joateko. Itxura guztien arabera, 1296an, genoarrek harrapatu zuten Mediterraneo itsasokan izandako borrokaldi batean, Anatoliako itsas-bazterrean, Adanaren eta Iskenderungo golkoaren artean. Horrek gezurtatuko luke Polo Dalmaziako inguruetan, Curzolako guduan (1298ko irailean), harrapatu zutela dioen teoria (XVI. mendeko teoria hori Giovanni Battista Ramusioren teoria). Handik, Genoako espetxera eraman zuten. Hiru urte iragan zituen espetxean.
Merkataritzan aberasten
Polo 1299ko abuztuan atera zen kartzelatik, Genova eta Veneziaren arteko bake itunaren ondoren, eta Veneziara itzuli zen, aitak eta osabak bitartean erosi zuten jauregi handi batera. Jauregia San Giovanni auzoan zegoen. Hura erosi ahal izateko, Polo familiak merkataritzan lortutako etekinak eta harribitxiak erabili zituen (Polo etxea sute batek suntsitu zuen 1598an; etxe haien orubean dago eraikita Malibran antzokia). Beren langintzan jarraitu zuten, eta Marco Polo merkatari aberats bihurtu zen. Marco eta haren osaba Maffeok beste espedizio batzuk pagatu zituzten, nahiz eta berak ez ziren Veneziatik atera.
Marco Poloren aita Niccolò 1300. urtea baino pixka bat lehenago hil zen. Marco 1300ean ezkondu zen Donata Badoèr Vitale Baodèr merkatariaren alabarekin. Hori alaba eduki zituzten: Fantina, Bellala eta Moreta.
Liskarretan
1305ean, Marco Poloren izena agertu zen zergen ordainketari lotuta izandako istiluei buruzko dokumentu batean. 1300ean parte hartu omen zuen gobernu aristokratikoaren kontrako oldarraldietan, eta heriotza zigorretik libratu omen zen. 1310ean ere parte hartu omen zuen Bajamonte Tiepolo eta Marco Querinik bultzatutako beste liskar batzuetan, Jacobello eta Francesco Poloren ondoan.
Herentziak
Marco Poloren izena agertu zen bere osaba Maffeoren testamentuan, 1309an. 1319ko beste dokumentu batean agertzen da haren aita zenaren hainbat ontasunen jabe bihurtu zela. 1321ean bere emaztearen familiaren ontasunen zati bat erosi zuen, beste dokumentu baten arabera.
Heriotza
Poloren testamentua idazten laguntzeko, familiak Giovanni Giustinani San Procoloko apaizarengana jo zuen. Elizak, legez, Poloren ontasunen zati baterako eskubidea zeukan. Marco Polok onartu zuen ontasun hori ematea, eta San Lorenzoko komentuari ere diru kopuru bat emateko eskatu zuen, han nahi zuelako ehortzia izan, aita bezala. Bestalde, Asiatik ekarri zuen esklabo tartaro bat libratu zuen, eta 100 lira eman zizkion.
Bere beste ontasunak eta jabetzak pertsonen eta Veneziako erlijio eraikuntzen artean banatu zituen. Harekin zorrak zituen koinatari 300 lirako zorra barkatu zion. San Giovanni komentuari, San Polo elizari eta Benvenuto fraideari ere barkatu zizkien haien zorrak. Bestetik, Giovanni Giustinani apaizari 220 solido (txanpona) emateko eskatu zuen, notario lanak egiteagatik.
Testamentua ez zuen Polok berak izenpetu, baina orduan indarrean zegoen “signum manus” legearen arabera, nahikoa zen dokumentua eskuz uki zezan, juridikoki baliozkoa izan zedin.
Testuinguru historikoa
Marco Poloren garaian, Europako merkatua hiruki sistema batekoa zen. Batetik, Ekialdeko luxuzko produktuak (zeta, espeziak) zeuden, nagusiki. Produktu haiek Zetaren bidetik barna zeharkatzen zituzten Erdialdeko Asia eta sarrazenoek kontrolatutako lurraldeak. Merkatari italiarrek erosten zituzten, hala nola veneziarrek, genovarrek eta pisatarrek. Haiek etekin handiak lortzen zituzten produktu haiek Europan berriz saltzen zituztenean. Horregatik, Veneziak eta Italiako beste portu batzuek garrantzia handia lortu zuten, eta merkantzia politika oldarkor bat hasi zuten, bide komertzialak esploratzeko.
Garai hartako Venezia
Behe Erdi Aroan, Veneziako Errepublika Mediterraneoko potentzia handia zen. Dalmaziako kostaldea eta barnealdea kontrolatzen zituenez, Ekialdearekiko merkatu zabala garatu ahal izan zuen. Horren ondorioz, kontsulatuak eta merkataritza koloniak jarri zituen Mediterraneo ekialdean. Horrez gain, gurutzadak lagundu zituen, islamaren aurka egiteko. Bestalde, Gatazka luzea izan zuen Genovaren kontra, merkatuan nagusi izateko lehiak bultzatuta.
Mongolen inperioa
Mongolen Inperioa Genghis Kanek jarri zuen, 1206an. Hainbat barne borrokaren ondoren, mongolen tribuak batu zituen bere aginte pean. Horrek eragin zuen inperioaren zabalkundea: Txina, Asia Erdialdea eta Errusia konkistatu zituzten, eta Irak, Siria eta Anatoliaraino ere iritsi ziren. Mongolen inperioa Europako mugaraino iritsi zenean hasi zen europarren interesa Mongoliarekiko. Mongolek Bagdad arpilatu zuten, eta gurutzadetan kristauen kontra borrokatu ziren errege musulmanak menean hartu.
Errusiaren konkista sendotzeko, Erdialdeko Europan eta Ekialdeko Europa osoan sartu ziren. Gisa hartan heldu ziren, une batez, Dalmaziara. Ordu hartan, veneziarrek kontrolatzen zuten, eta horri esker jarri ziren harremanean mongolak eta veneziarrak.
Europaren ezagutza Ekialdeaz
Europak Ekialdeaz ezagutzen zuena Ekialde Hurbilerainokoa zen bakarrik. Handik harago zegoenari buruzko informazio apurrak, nahasiak eta mistifikatuak ziren. Harreman komertzialak persiarrekin eta arabiarrekin izaten zituzten, eta haiek ziren urrunagoko eremuekiko bitartekariak.
Sonia Gutiérrez Raguay
Biografia
Gutiérrez 1981eko otsailaren 5ean jaio zen Palinen, Escuintla departamenduan. Guatemalako San Carlos Unibertsitatean abokatu eta notario gisa graduatu zen. Herri indigenen eta emakumeen giza eskubideen aldeko ekintzaile gisa egin zen ezagun.
Marco Polo
Europaren ezagutza Ekialdeaz
Aurretik ere harremanak izan omen zituzten erromatarrek eta Txinako Inperioak, eta lehenago ere, Zetaren Bidearen bitartez. Erromak informazio asko zeukan Txinaz, askotan bidaiatu zutelako gune hartara.
Merkatua eta politika
Marco Poloren aita, Niccolò Polo merkataria, aberastu zen Ekialde Hurbilarekiko merkatuari esker, eta prestigio handia lortu zuen. Semea sortu aitzin joan zen, Maffeo anaiarekin batera, merkataritza bidaian. 1255ean harribitxiak erosi zituzten Konstantinoplan eta Krimean (haien anaia han bizi zen). Ondoren, Errusiako khanaren gortean saldu zituzten, Volga bazterrean. Han egon ziren urtebetez. Gero, Bukhararaino joan ziren (Erdialdeko Asiako hiriburua zen, garai hartan), eta han egon ziren hiru urtez. Kubilaiko edo Ilkhanerriko ikerlari-mezulari batek proposatu zien khan handiarengana joateko, europar gisa.
Pierre Racine historialariak ez du uste bidaia haien benetako helburua komertziala zenik soilik, gurutzaden garaia zelako. Haren ustez, litekeena da, merkatu interesez gain, helburu politikoak ere zituztela. Haien aurretik,  Giovanni da Pian del Carpini, Gilen Rubruckekoa eta Andrés de Longjumeau joan ziren herrialde hari buruzko informazioa jasotzera. Mendebaldekoen helburua zen hitzarmenak egitea mongolekin.
Sonia Gutiérrez Raguay
Ibilbide politikoa
2010ean Winaq alderdiarekin bat egin zuen. 2011ko hauteskunde orokorretarako, Rigoberta Menchúren hautagaitza babestu zuen eta 2015eko hauteskunde orokorretan, Palingo alkate izateko aurkeztu zen, eta, orduan, laugarren postua lortu zuen 1.025 botorekin. 2017an, alderdiaren idazkari nagusi gisa hautatu zuten, eta ondoren, 2019ko hauteskunde legegileetan Winaq alderdiaren zerrendaburua izan zen maila nazionalean. Diputatu izateko hautatua izan zen eta 2020ko urtarrilaren 14an hartu zuen kargua, Kongresuaren IX. Legegintzaldian. Gutiérrezen idazkaritzapean Winaqek bere banakako emaitzarik onena lortu zuen hauteskundeetan.
Hornidura (kontabilitatea)
Kontabilitatean, hornidura pasiboan idazten den gastu bat da, etorkizunean izan daitezkeen diru-galerak aurreratzeko idazten dena. Hornidurak kobratzen zailak izango diren bezeroen zorrak, gerta litezkeen aparteko konponketak edo gehiegiz baloratutako aktiboko elementuen balioa zuzentzeko. Amortizazioa ere hornidrua-mota berezia dela esan daiteke, aktiboen balio-galera aurreratzeko burutzen dena. Balizko galerak aurreratzen dituztenez, horniduren balioa gutxigorabeherakoa edo subjektiboa izaten da.
Marco Polo
Mongoliara bidean
1260an, bi anaiak Konstantinoplako auzo veneziarrean bizi ziren, artean Inperio latindarreko hiriburua zena. Hainbat faktoria zeuzkaten han.
Aldaketa politikoa zetorrela usaindua zuten, eta haien ontasunak eta harribitxiak saldu eta handik joan ziren. Haien intuizioa bete zen, 1261ean Mikel VIII Palaelogo Nizeako inperioko buruzagiak Konstantinopla hartu zuen eta auzo veneziarra erre. Jatorri veneziarreko biztanleak atxilotu zituen eta itsutu. Beste asko hil ziren Egeo itsasoko beste veneziar kolonietara ihes egiteko ahaleginean, haien txalupa beteegiak hondoratu zirelako.
Niccolò eta Maffeo Polo Erdialdeko Asiako merkatuaren bila abiatu ziren, eta Soldaiako faktoria txikia hartu zuten Sudaken, Itsaso Beltzaren bazterrean, Laugarren Gurutzadaren bitartez zabaldu zena mendebaldeko merkatarientzat.