cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karlos IV.a Hungariakoaren berrezarkuntza saiakerak
1921eko urriaren 21ean, hegazkinez itzuli zen berriro Hungariara, eta haren alde zeuden hainbat soldadu bildu zituen Budapestera joateko. Oraingoan, ia istilurik gabeko hiriburu ingurura iristea lortu zuen, baina han aurre egin behar izan zien Horthyk eta haren jarraitzaileek berehala bildu eta indarrak menderatzea lortu zuten talde armatuei, neurri batean Pál Hegedüs jeneralaren traizioari esker, Horthyrekin bat egin baitzuen. Lur jota, enperadore ohia eta haren emaztea Ententeari entregatu ziren, eta hauek Portugalgo Madeira uharteko erbestera bidali zituzten.
Aurrekariak
1919ko apirilaren 3an, Karl Rennerren Gobernu austriarrak aurka egin gabe onartu zuen Habsburgoko etxeko kideak Austriako lurraldetik behin betiko kanporatzen zituen legea, bere ondasunak konfiskatzen zituena eta noblezia-eskubideak kentzen zituena. Txekoslovakiak mugimendu bera 1918ko azaroaren hasieran egina zuen, Gerra Handia amaitu eta gutxira.
Apirilean, Szegedeko Hungariako hirian, babes frantziarreko gobernu kontrairaultzaile bat eratu zen, eta bertan ofizialen unitateak antolatu zituzten. Horietako batek, «Ostenburg batailoiak», zeregin erabakigarria izan zuen Karlos Hungariako tronuan lehengoratzeko saioetan. Horietako beste bat, «Lehar dibisioa», Vienako Béla Kun gobernu iraultzaileari lapurtutako hondoei esker jasoa, Ekialdeko Estirian kontzentratu zen, Hungariara igarotzeko asmoz. Sobietar Errepublika Hungariarraren erorketaren ondoren, haren komandantea, Antal Lehar koronela, Karlosi leiala, bere tropekin Hungariara igaro zen, mugaren ondoan jarri zen eta erregearen aldeko eremu bat ezarri zuen. 1919ko udaren amaieran, Karlosek erabaki zuen Hungariara itzuli eta tronuari berriro ekitea, baina Hungariako bake-ituna sinatu arte itxaron behar izan zen, berrezartzeagatik herrialde horrentzat baldintza gogorragoak ezar ez zitezen.
1920ko martxoaren 1ean, Miklós Horthy, Lehen Mundu Gerran Austrohungariar flotaren buru izandako almirante ohia, Hungariako erresuma berrituko erregeorde hautatu zuten. Ustez Karlosekiko fideltasuna izan arren, erregeordeak leialtasun-zin egin zion armadako ofizialei, erregea ohia harritu eta Horthyren posizioa zalantzan jarri baitzuen.
Berrezartzeko lehen saiakera
Jatorrizko plana Vienara joatea izan zen, Paris-Munich-Viena tren espresean. Bidaiaren lehen zatia, arriskutsuenera, Pranginsetik Basileara joan zen, Suitzatik alde eginez, Karlosentzat debekatuta zegoena. 1921eko otsailaren 24an, Karlosen koinatuak eta Zitaren anaiak, Sixto Borboi-Parmakoa printzeak, pasaporte faltsu bat lortu zuen Parisen, subirano ohiaretzat. Strutt teniente koronel britainiarrak eman zion pasaportea, eta ez zuen Gobernuak Karlosi laguntzeko agindurik edo baimenik.
1921eko martxoaren 24an, Karlos enperadore ohiak trena hartu zuen Nyonen, Bernan transbordoa egin zuen eta Alsaziatik Frantziako muga zeharkatu zuen, mugako pasabide soil baten bidez. Isilpean utzi zuen Suitza apaiz batekin eta haren aldekoetako batekin. Estrasburgora autoz joan ondoren, Vienarako tren bat hartu zuen hurrengo egunean (Ostiral Santua), eta Hungariara joan zen Espainiako pasaporte diplomatiko faltsu batekin, Parisen «Sanchez jaunaren» izenean lortutakoa, Hungariako monarkia berrezartzeko eta Frantziaren babesa izan zezakeela argudiatuz. Salzburgon, laguntzaileak pasaportea erakutsi zion Austriako poliziari. Pasaporteak Alemania, Austria, Frantzia eta Txekoslovakiako bisatuak zituen,, eta azaldu zion bere lankidea dolentzia baten ondorioz atseden hartzera joan zela.
Yamato
Ekaina azterakoan Yamatoa eta Musashi barriro jarri zioten eramateko soldaduak erreforzatzeko guarniziñoak eta defenditzeko fortza navalak Biak kon operazino parte. Baina operazinoa izan zan canchelatuta Ozawaren cuartelanze eldu zan estatu batuen ataque Marinaseko irlak japoniar reorganizatu zuen bere unidadeak pentsatzen irabaziko zuela batailoa irabaziko zuela baina japoniar flota zan gutziago estatu batuenak ekainaren 19-23 1944. Yamatok Ozawako Flota Mugikorraren indarrak lagundu zituen Filipinetako Itsasoko guduan, pilotu estatubatuarrek «La gran caza de pavos de las Marianas» izena jarri zioten borrokan. Yamatok Ozawako Flota Mugikorraren indarrak lagundu zituen Filipinetako Itsasoko guduan, pilotu estatubatuarrek «La gran caza de pavos de las Marianas» izena jarri zioten borrokan. Japoniarrek hiru hegazkin-ontzi eta 426 aireontzi galdu zituzten, 27 inguru, eta Yamatoren ekarpen hutsal bakarra itzuli ziren japoniar hegazkinei tiro egitea izan zen. Guduaren ondoren, Yamatoak, Flota Mugikorraren baitan, Hashirajimako ainguralekurantz erretiratzeari ekin zion, Kuretik gertu, erregaia hartzeko. Ekainaren 24an utzi zuen flota hori Musashi ontziarekin batera, Kurera bidaia labur bat egiteko. Bertan, 25 mm.27ko beste bost muntaia antiaereorekin ekipatu zuten. Oraingo honetan, «larrialdiko flotazioa mantentzeko prozedurak» abiarazi ziren, eta, horien ondorioz, korazatuaren ia elementu sukoi guztiak ezabatu ziren, linolioa, oheko arropa eta koltxoiak barne. Azken horien ordez, gizonek plantxen gainean lo egin beharko lukete aurrerantzean, eta xafla horiek erabil litezke kalteak konpontzeko, beharrezkoa izanez gero. Pintura sukoiek silikonazko geruza berri bat jaso zuten, eta ponpa eramangarriak eta suteen aurka borrokatzeko aparatu gehigarriak instalatu ziren. GOLFO DE LEYTEKO BATAILOA:
Karlos IV.a Hungariakoaren berrezarkuntza saiakerak
Berrezartzeko lehen saiakera
Vienara 10:50ean iritsi zen, hotelen batean ostatu hartu nahi zuela esan zioen taxilari bati, denak beteta Aste Santuaren ondorioz, eta, ondoren, Vienako konde hungariar baten etxera joan zen. Konde horrek 1917ko bake-negoziazioetan parte hartu zuen, eta Karlos laster iritsiko zela ez zitzaion jakinarazi.
Yamato
1944ko urriaren 22tik 25era bitartean, Takeo Kurita almirantearen Erdialdeko Indarraren zati bezala, A Indarra edo Lehen Eraso Indarra bezala ere ezaguna, Yamatoak Historiako itsas borrokarik handienetako batean parte hartu zuen, Leyteko Golkoko guduan.29 Filipinetako estatubatuarren inbasioari erantzunez, Shō-Gō Operazioarekin, japoniarrak Leyte uhartean borroka-talde ugari elkartzen saiatu ziren, non tropa estatubatuarrak lehorreratzen ari ziren. Urriaren 18an, Yamatok kamuflaje beltzeko geruza bat jaso zuen, bere osagai nagusia tximinietako kedarra zelarik, San Bernardinoko itsasartetik gauez igarotzeko prestatzeko.23 Leyterako bidean zegoela, USS Darter eta Dace itsaspekoek Palawan itsasartean eraso zioten indarrari urriaren 23an, eta USS Darter eta Dace itsaspekoek Takao motako bi gurutzontzi astun hondoratu zituzten, Kuritaren intsignia ontzia barne, Atago, eta hirugarren bat kaltetu zuten. Kuritak bere itsasontzia galdu zuen eta bandera Yamatora eraman zuen.
Karlos IV.a Hungariakoaren berrezarkuntza saiakerak
Berrezartzeko lehen saiakera
Hurrengo egunean, Larunbat Santuan (martxoaren 26an), Karlos Hungariako mugara joan zen, bi taxitan kondeak lagunduta., Britainia Handiko gurutze gorriko funtzionarioa zela esanez. Karlosek beltzez tindatu zuen bibotea, eta gidatzeko betaurrekoak eraman zituen, inork ezagutu ez zezan. Hala ere, mugan zehar ez zuen arazorik izan, kondeak Hungariako etxaldera maiz egiten zituen bisitetara ohituta baitzeuden guardiak. Muga igaro ondoren, Karlosek eta kondeak autoa utzi eta gurdi bat hartu behar izan zuten Szombathelyko jauregira iristeko, gaueko hamarrak igaro ondoren. Artzapezpikuak ez zekien Karlos iritsi zela, eta Gobernuko ministro batekin afaltzen ari zen; ministro horrek erregeari leialtasuna eman zion. Berehala, Lehar Karlosen aurrean aurkeztu zen, eta bere ofizialetako bat lehen ministroari, Pál Teleki kondeari, jakinaraztera joan zen.
Yamato
SIBUYANEKO BATAILOA:
Leire Apellaniz
Lan-ibilbidea
Leire Apellaniz Donostiako Zinemaldiko sail teknikoko arduraduna izan zen hamar urtez.
Karlos IV.a Hungariakoaren berrezarkuntza saiakerak
Berrezartzeko lehen saiakera
Hurrengo egunean, Berpizkunde Igandean, Teleki goizeko 4:30ean aurkeztu zen Artzapizkuaren jauregian, eta Karlos konbentzitzen saiatu zen berrezarkuntza-saiakera bertan behera utz zezan. Telekik Suitzara erretiratu edo Budapestera joateko gomendatu zion lehengo subiranoari. Karlos konbentzitu ondoren Horthyk boterea emango zuela monarka ohia hiriburura iritsi bezain laster, Budapestera bidaiatzeko konpromisoa hartu zuen, Horthyri itzulera saioa jakinarazteko. Teleki Karlos baino ordubete lehenago abiatu zen hirira, baina, guztiarekin ere, bera baino beranduago iritsi zen. Karlos, Sigray kondea eta Lehar unitateko bi ofizial autoz joan ziren Budapestera. Han, Telekik oraindik Horthyren berri eman ez zuen lekuan, erregeordearen edekan batek erregeordeari jakinarazi zion enperadore ohia iristean. Carlosek Horthy almirantearekin ezkutuan biltzea lortu zuen errege-jauregian; Horthyk uko egin zion berehalako berrezarpena aldezteari, esanez Frantzia eta Britainia Handia proiektu horren aurka egongo zirela, besteak beste, eta zin eginda zegoela Parlamentuari. Bi orduko elkarrizketaren ondoren, Karlosek Horthy Otranto eta Szegedeko dukea zela baieztatu zuen (berak ere lehenago eman zituen tituluak), eta Austrohungariarren kondekoraziorik handiena eman zion, Maria Teresaren ordena militarreko gurutze handia. Hala ere, ez zuen lortu boterea ematea. Bere borondatea inposatzeko indar armaturik gabe eta areriotasun handiz Parlamentuan, Horthyk Karlosi eskatu zion ez zezala ezer egin aurretik berarekin kontsultatu gabe, eta lortu zuen gau horretan Szombathelyra erretiratzea, Karlosi bere indarrak erabili behar zituela Vienara joateko eta berrezarpen bikoitza lortzeko. Horthyk errege-ohiaren itzulera prestatzeko konpromisoa hartu zuen, eta Karlosek, berriz, Szombathelyn sartzeko eskatu zuen, hiru asteko epean Itzulerako bidean, autoa matxuratu zitzaion eta inguruko nekazari batek bere helmugara eraman behar izan zuen, bertako taberna batean edateko gonbita jaso eta gero.[18] Karlos martxoaren 28ko goizeko bostetan iritsi zen bere helmugara.
Palau Reialgo geltokia
Palau Reial Bartzelonako metroa eta Bartzelonako tranbiaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Les Corts barrutian dago.
Žďár nad Sázavou
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1358 urtean egin zen.
Karlos IV.a Hungariakoaren berrezarkuntza saiakerak
Berrezartzeko lehen saiakera
Bestalde, Horthyk frantziar ordezkariari deitu zion Karlosek frantziarren babesik ote zuen egiaztatzeko, eta hark ezetz erantzun zion Parisekin kontsultatu ondoren. Hurrengo egunean, frantziar eta britainiar ordezkariek Karlos errestauratzearen aurka agertu ziren erabat,, eta horren ondoren etorri ziren Italiako, Jugoslaviako, Txekoslovakiako eta Errumaniako gobernuen protestak. Belgradeko eta Pragako gobernuek jakinarazi zuten prest zeudela Hungaria inbaditu eta Budapest bere tropekin okupatzeko, Habsburgo bat tronuan berrezar ez zedin. Bigarrenak beldur ziren, Austrohungariar Inperioa berrezartzen saiatu eta bere herrialdeen independentzia arriskuan jar zezakeela. 1921eko martxoaren 30ean, Horthyk aldarrikapen bat egin zuen, armadaren leialtasuna eskertuz eta Gobernua aldatzea desegoki deklaratuz, erregea aipatu gabe. Boterea indarrez hartzeko nahikoa ez ziren tropekin, Hungariako Karlos IV.aren lehen berrezartze-saiakerak porrot egin zuen.
Leire Apellaniz
Lan-ibilbidea
Leire Apellanizek lan aktiboa egin du ekoizle eta zuzendari gisa, Sr.& Sra.etxean eta geroago sortu zuen Apellaniz eta eta Sosa ekoiztetxean. 2015ean, bere lehen dokumentala ekoitzi eta zuzendu zuen, “El último verano”, Karlovy Varyn estreinatua. 2017an, Labyrint Films (ES) filmekin batera, Ana Schulz-en eta Cristobal Fernándezen “Mudar la piel” opera dokumentala ekoitzi zuen, Locarnoko Zinemaldian estreinatua.
Zinemaldiko Zuzendari Berrien atalean estreinatu zen Maider Fernandez Iriarteren lehen filma izan den “Las letras de Jordi” dokumental-ekoizpena. Aritz Morenoren “Ventajas de viajar en tren” ere ekoitzi zuen, lau Goyetarako izendatua, eta Europako Zinema Akademiaren sari bat duena. Chema García Ibarraren “Espíritu sagrado” estreinatu zuen. Locarnoko Zinemaldian aipamen berezia jaso zuen eta Feroz saria irabazi zuen. "Canto cómico. Niño de Ellche" ere estreinatu zuen, Marc Sempere-Moyarekin batera ekoitzi eta zuzentzen zuena.
Aipatutakoez gain Pablo Hernando, Lois Patiño, Irati Gorostidi eta Ion de Sosaren proiektuak ekoitzi ditu. Zuzendari gisa lehen fikzio-luzea “Zuria” izenekoa da.
Hainbat ikerketa eta sorkuntza zinematografikoko zentrotan aritu da irakasle. Tabakaleran dagoen ikus-entzunezko sorkuntza- eta saiakuntza-laborategiko tutore izan zen urtebetez. Gainera, bi urtez NOKA mentoring programan parte hartu zuen. Gero Elias Querejeta Zine Eskolan tutoretza eta laguntza sortzailea eman zuen. 2020an Rotterdam Labek, IFFR Pro-ren ekoizleentzako talentua garatzeko programak 20. edizioa egin zuen. Urtarrilaren 25etik 29ra ospatu zen eta bertan lantegiak, aurkezpenak, mahai-inguruak eta sareko lanak egin ziren. Apellanizek zera esan zuen:"“Rotterdam” da, seguruenik, gaur egungo jaialdien programaziorik kezkagarriena duen Europako jaialdia. Horregatik, eta CinemaMart-etik mundu osoko ekoizleen arteko networking-a sustatzen ari den energiagatik, zorionekoa baino gehiago sentitzen naiz aurten Rotterdam Lab-en La Inkubagailua-ri esker hautatu nautelako. Aukera zoragarri hori ahalik eta gehien aprobetxatzen saiatuko naiz, gaur egun garatzen ari garen proiektuak hazi eta abentura honetan gurekin izango diren lagunak aurkitzeko, film biziak eta bizigarriak egiteko, alegia”."Alessia Acone Rotterdam Lab-koordinatzaileak adierazi dutenez:"“Leire esperientzia handiko profesionala da, eta gaur egun nazioarteko koprodukzioen zuzendaritzan lana egiten du. Uste dugu Leirek IFFRn irudikatzen dugunaren ildotik lan egin duela filmetan, eta ekoizle gisa izan duen garapen profesionala Rotterdam Lab-en parte hartzeanonura izan dezakeela”."
Filmografia
2016an El último verano dokumentala zuzendu zuen.
2022an "Canto Cósmico - Niño de Elche" filma estreinatu zuen Marc Sempere-Moya zinegilearekin, biok ko-zuzendari eta ko-gidoigile zirelarik. Señor & Señora produktoraren lan bat izan zen Código Sur Producciones ekoiztetxearekin batera. Banatzailea Margenes enpresa da. 2022ko otsailaren 4an estreinatu zen.
Karlos IV.a Hungariakoaren berrezarkuntza saiakerak
Berrezartzeko lehen saiakera
Karlosek eta Horthyk hiru astez eten zituzten elkarrizketak, irtenbide bat bilatzeko, baina, denbora horretan, Hungariako nazionalistek beldur ziren Karlos koroatzeak berriro ere Austriarrek Hungariako Errepublika azpiratzea ekarriko ote zuen, eta lortu zuten hungariar Parlamentuak 1921eko apirilaren 1ean Karlos berrezartzea eragoztea. Egun berean, Ententeko enbaxadoreen batzordeak, Parisen bildurik, berrezarpena onartzearen aurka zegoela adierazi zuen. Horren aurrean, enperadore ohia, antza denez, hiru asteko epea gainditu ondoren eta gero eta presio handiagoarekin, apirilaren 4an erretiratu zen Hungariatik, Horthyk traizionatuta sentitu zen, baina biztanleriak txalotu egin zuen. Tropa britainiarrek lagunduta Austriatik igarotzean, langile austriarren antolatutako bere aurkako manifestazio bat igaro behar izan zuen, tentsio-uneak eragin zituena. Azkenik, herrialdea gurutzatu eta lurralde helvetiarrera iritsi zen arratsalde erdian.
Suitzara itzultzea
Suitzara itzultzean, herrialdeko gobernuak gogortu egin zituen bere baldintzak, Karlosi asiloa emateko, aldi baterako izan behar baitzuen. Maiatzaren hasieran, familia Hertenstein jauregira joan zen. Horthyk jarrera anbiguoa izan zuen enperadore ohiarekin. Bien bitartean, Hungarian, Pál Telekiren kabineteak —Karlos berrezartzearen aldekoen kopuru bat zuena— dimititu zuen eta István Bethlen buru zuen gobernu berri batek ordezkatu zuen. Irailaren hasieran, Horthyk Karlosi etorkizuneko berrezarpena ziurtatzen jarraitu zion, baina udaberriko saiakerak egoera zaildu zuela jakinarazi zion.
Abuztuaren hasieran, Karlosen mandatari batek Hungariara itzuli behar zuten bi pilotu hungariar errekrutatzea lortu zuen. Hilaren bukaeran, hura garraiatu behar zuen hegazkina aurkitu zen, Junkers F.13 monomotor bat, Dübendorfeko aerodromoan biltegiratua, Zürich kanpoaldean.
Hurrengo urteko udaberrira arte Hungariara itzultzea atzeratu nahi zuen arren, Hungarian zituen bere aldekoen purgaketek —bai armadan, bai administrazioan— udazkenerako itzuliari eustea lortu zuten. Lurralde-kontrolari buruz Austriarekin izandako eztabaidan Ostenburg unitatea Budapestera eraman eta 1921eko urriaren 23an desegingo zela jakin ondoren erabaki zen noiz itzuliko zen. Karlosek egun horretan bertan Hungarian aurkeztea erabaki zuen.
Bigarren berrezarkuntza saiakera
Urriaren 20ko goizean, Karlos eta Zita Hertensteindik abiatu ziren, ezkontza-urteurrenaren hurrengo eguna ospatzeko bazihoazela esanez. Automobila laster aldatu zuten, eta hegazkinaren zain zegoen aerodromora eraman zituzten beste nortasun batekin.] Han ez zituzten ezagutu eta ez zitzaien dokumentaziorik eskatu. Eguerdia igaro ondoren eta eguraldi onarekin, hegazkin batean aireratu ziren lehen aldiz euren bizitzan. Kampenek Bavarian hegan egiten zuenean, hegazkin-motorra hondatu zen eta hegazkina jaisten hasi zen, baina berriro piztea lortu zuten eta Hungariako etxalde batean lurreratu ziren 16:10ean, Cziráky kondearen gaztelutik gertu. Nahasmen pixka bat izan ondoren, hurrengo egunean iritsiko zela uste baitzuten, Lehar koronelak eta Ostenburg koronelak laster jaso zuten bikote inperialaren iritsieraren berri. Soproneko kuartel militarretara eraman zituzten, eta haien jarraitzaile, politikari eta aristokrata batzuk zituzten han. Ostenburg-ek bertan behera utzi zituen bere tropak hiriburura eraman behar zituzten bagoiak, ez baitzituen egun horretan espero. Berehala berreskuratu behar izan zituen, produktuak bidaltzeko hartu zituzten nekazari batzuen eskuetatik, eta horrek atzeratu egin zuen hiribururako bidaia.
Ofizial eta soldadu koarteleratuek fideltasuna zin egin behar izan zioten Karlosi, enperatrizak babes militarra ziurtatzeko ezarri zuen neurria. Handik gutxira, gobernu berri bat sortu zen, eta István Rakovszky izendatu zuten lehen ministro, Gyula Andrassy, Kanpo Arazoetarako ministro eta Lehar, Defentsarako ministro. Karlosek politikari eta ofizial garrantzitsuen laguntza izan zezakeen, bertako biztanleriarena eta klero katolikoarena ez ezik. Gaueko hamaiketan, dena prest zegoen Budapestera joateko, eta trenbide bidezko aurrerapen motela hasi zen.
Yamato
Hurrengo egunean, Sibuyaneko Itsasoko Guduan, Erdialdeko Indarra larriki kaltetu zen beste hiru itsas bidaia astunen galerarekin, flotaren airekoen aurkako defentsak nabarmen murriztu zituena. Egun horretan, AEBetako hegazkin-ontzietako aireontziak 259 aldiz aireratu ziren. USS Essexeko hegazkinek bi ponpa zulatzailerekin zuritu zuten Yamatoa, eta gertuko inpaktu bat lortu zuten, 3.000 tona ur baino gehiagoko korazatu eta ontziratzean kalte moderatuak eragin zituena. Musashia hondoratu egin zuten aire eraso suntsitzaile bati aurre egin ondoren, eta hamazazpi torpedo eta hemeretzi bonbaren kolpeak jaso zituen.
Jardueraren teoria
TA bereziki baliagarria da ikerketa kualitatiboko metodologietan lente gisa (adibidez, etnografia, kasuen azterketa). TA metodoak metodo bat eskaintzen du fenomeno bat ulertzeko eta aztertzeko, patroiak aurkitzeko eta inferentziak egiteko interakzioen bidez, fenomenoak deskribatzeko eta hizkuntza eta erretorika txertatu baten bidez aurkezteko. Jarduera zehatz bat subjektu batek objektu batekin duen helburu edo helburu bati zuzendutako elkarrekintza bat da, tresnak erabiliz. Tresna horiek eraikuntza fisiko edo psikologikoetan agertzen diren prozesu mentalen ageriko formak dira. TA programak tresnen erabileran inplikatutako prozesu kognitiboen barneratzea eta kanporatzea onartzen du, baita elkarreraginaren ondoriozko eraldaketa edo garapena ere.
Palau Reialgo geltokia
Geltokia 1975en inauguratu zen.
Yamato
SAMAREKO BATAILOA:
William F. Halsey almirantea urriaren 24ko gauean irten zen Leytetik. Kuritaren Indar Zentralak buelta eman zuela sinetsita, Halseyk bere flota boteretsua zuzendu zuen Osawaren agindupeko japoniar Iparraldeko Indarraren atzetik. Talde tranpa hori ontzidiaren hegazkin-ontzi batek, Zuikaku ontziak, hiru hegazkin-ontzi arinek, Ise klaseko bi hibrido korazatu-hegazkin-eramaile eta haien bizkartzainek osatzen zuten. Engainua arrakastatsua izan zen, bost hegazkin-ontzi eta hegazkin-ontzi arin (600 aireontzi baino gehiago zeramatzaten), sei hegazkin-ontzi azkar, zortzi bidaia-ontzi eta berrogei bat suntsitzaile urrundu baitzituen. Gauean zehar, Kuritaren indarrak San Bernardino itsasartetik nabigatu zuen, eta egunsentia baino pixka bat geroago, Samarreko guduan, inguruan egon zen talde estatubatuar bati eraso zion, tropa inbaditzaileei gertuko laguntza emateko. Talde txiki horrek «Taffy 3» izena zuen, eta sei eskolta-hegazkin, hiru destruktore handi eta lau eskolta destruktore zituen. Guduaren hasierako borrokaldietan, Yamatok etsaiak eraso zituen lehen eta azken aldiz bere ibilbidean, Estatu Batuetako hainbat ontzitan zuri eginez, bere bateria nagusiekin USS Gambier Bay eskolta hegazkin-ontzian hainbat kolpe egin ondoren, torpedo batzuk ikusi zituzten korazatuarenganako norabidean, eta borrokatik urruntzera behartu zuten, saihesteko, eta ezin izan zuten berriro sartu, 127 mm-ko kanoiak eta torpedoak,  besterik ez izan arren, eta kalibre handiko kanoien su azpian egon arren, AEBetako lurrazaleko ontzi arinak, Taffy 3ko eskolta-hegazkinen F4F Wildcat eta TBF Avenger hegazkinen laguntzarekin. hain sutsuki eraso zioten, ezen Kuritak uste izan baitzuen hegazkin-ontzi estatubatuarren indar oso bati aurre egiten ari zitzaiola bere ontziekin. Akats baten ondorioz, ontzidiko sei hegazkin-ontziri, hiru gurutzontziri eta bi destruktoreri aurre egiten ari zitzaiela jakinarazi zioten, eta Kuritak borrokatik erretiratzeko agindu zien bere ontziei. Yamatoak kalte larririk jaso gabe utzi zuen borroka, hiru bonba baino ez baitziren erori bere posiziotik gertu, eta hamazazpi baja izan baitzituen erretiratzean metrailadore batek su hartu zuelako. Japoniarrek hiru gurutze-ontzi astun eta itsas bidaia arin bat galdu zituzten, baina trukean eskolta estatubatuarreko bi hegazkin-ontzi, bi suntsitzaile eta eskolta destruktore bat hondoratu zituzten. Borrokaren ondoren, Yamatoa eta Kuritaren indarretik geratzen zena Bruneira itzuli ziren. 1944ko azaroaren 15ean, Korazatuen 1. Dibisioa desegin egin zen, eta Yamato ontzia Bigarren Flotako intsignia ontzi izendatu zuten. Azaroaren 21ean, Ekialdeko Txinako itsasoan Kureko itsas basera erretiratzen ari zela, USS Sealion itsaspekoak eraso zion Yamatoko gudu-taldeari, Kongo korazatua eta Urakaze destruktorea hondoratzea lortu zuena. Azaroaren 25ean Kōsaku Aruga kapitaina Yamatoko komandante izendatu zuten TEN-GŌ OPERACINOA:
1945eko urtarrilaren 1ean, Yamatoa, Haruna eta Nagatoa Akorazatuen 1. Dibisio transferitu ziren. Yamato hegazkin-ontziko 1. dibisiora bidali zuten. Martxoaren 19an, Estatu Batuetako aireontziak, Enterprise, Yorktown eta Intrepid hegazkin-eramaileetatik zetozenak, eraso egin zioten Kureri, eta 16 gerraontzi kaltetu zituzten arren, Yamatok kalte txikiak jaso zituen soilik gertuko inpaktuengatik eta zubira erori zitzaion bonba batengatik. Kawanishi N1K ehiza-eskuadroi batek esku hartu zuen, hegaldi-instruktore beteranoek gidatuta, eta horrek eragotzi zuen Aliada sartze horrek kalte handiagoa egitea basean eta hango ainguratutako nabeetan, eta Yamato Nasami kanalean mantso maniobratuz baliatu zen. Japoniar artxipelagoa inbaditu aurretik, Aliatuen indarrek Okinawa inbaditu zuten apirilaren 1ean. Japoniar Armada Inperialaren erantzuna Ten-Gō Operazioa deiturikoa antolatzea izan zen, Japoniari geratzen zitzaizkion lur gaineko itsas indar gehienen esku-hartzea ekarriko zuena. Yamatoak eta bere eskoltak, Yahagi gurutze-ontziak eta zortzi destruktorek osatua, Okinawa uhartera nabigatu beharko lukete, eta, bertan oinarritutako kamikaze unitateekin eta armadarekin batera, Okinawan eta inguruan dauden aliatuen indarrei eraso. Yamatoak hondoa jo beharko luke hondartza batean, hondoratu ezinezko artilleria-kokaleku bihurtzeko, eta borrokan jarraitu bere suntsipenera arte. Misio honetarako prestatzen ari zirela, Yamatoak posible zen munizio guztia ontziratu zuen martxoaren 29an. Japoniako planaren arabera, ontziek Okinawarako bidaiarako behar adina erregai izan behar zuten, baina % 60raino hornitu zituzten, ahalmena, tokiko baseko komandanteek hala eskatuta. Apirilaren 6ko 15: 20an abiatu zen Tokuyamatik «Azaleko Erasorako Indar Berezi» izendatua. Japoniarrentzat zoritxarrez, indar aliatuek beren irrati transmisioak geldiarazi eta deszifratu zituzten, eta Ten-Gō operazioaren nondik norakoak ezagutzen zituzten. 20: 00ak aldera, japoniarren asmoen beste baieztapen bat iritsi zitzaien, Bungo Suidō itsasartean nabigatzen ari zen Azalera Erasotzeko Indar Berezia Threadfin eta Hackleback itsaspeko estatubatuarrek ikusi zutenean. Horiek hegazkin-ontzi estatubatuarren indar nagusiari Yamatoa aurkitu zutela jakinarazi zioten, baina ezin izan zuten eraso, 22 korapiloko (41 km/h) eta muturreko sigi-saga zihoan japoniar ontzien abiadura zela eta. AZKENENGO BATAILOA
Karlos IV.a Hungariakoaren berrezarkuntza saiakerak
Bigarren berrezarkuntza saiakera
Hurrengo egunean, 1922ko urriaren 22an, Budapestera zihoala, erregeak ez zuen aurkakotasunik aurkitu Gyorera iritsi arte, eta ondo hartu zuten hura zeharkatzen joan zen geltokietan. Gyorren Horthyren telegrama iritsi zitzaion, eta bere martxa geldiarazteko eskatu zion. Ez zioten kasurik egin eskaera horri. Hala izan ziren, halaber, erregenteak zaintzaileei emandako aginduak, Karlos eta bere aldekoen martxa geldiarazteko. Tren errealak beste lau bagoi tropaz hornituta zituen lagun. Hilaren 22ko gauean, Gyula Gömbösek boluntarioak bildu zituen hiriburuko ikasleen artean. Ikasle horiei esan zien tropa txekoslovakiarren aurka ari zirela, Karlosen tropen aurrerapena geldiarazteko, Budapesten kanpoaldean zirenak jada.
Urriaren 23an, igandea, Ostenburgeko indarrak Bia-Torbagytik eta Kelenföldetik aurrera zihoazela, infanteriako batailoi bat elkartu zen, hiriburura joateko zain baitzegoen, eta Gömbösen indarrek ez zuten aurrera egin. Leharrek, jeneral kargua lortu berri zuenak, bere burua agintetik kentzeko eskatu zuen, eta, Pál Hegedüs jenerala izendatzeko bere ordez, zalantzazko leialtasuna zuena, baina Lehar leialak gomendatu zuena. Borrokaldien geldialdia zela eta, Hegedüs-ek frontera joateko eta Horthyren unitateak Karlosen desertzioa lortzeko eskaini zuen gere burua, baina, horren ordez, Budapesten Horthy eta Gömbös-ekin lan egiteko fronteak gurutzatu zituen. Hegedüs Karlosekin itzuli zen, Horthyk hartutako defentsa-neurrien aurkako eraso zail baten berri eman zuen eta Karlosek borrokak saihesteko eman zuen su-etena eskatu zuen. Aldi berean, Hegedüs-ek kapitalaren erasoa osatzeko errefortzuak eskatuko zituela agindu zuen.
Gobernuak monarka ohiaren etorrera iragarri zuen aurreko egunean, eta Hungariako lurraldea uzteko beharra adierazi zuen, hori lortzeko beharrezko neurriak hartzeko prest agertu zen Karlosen aurrerapena geldiarazteko eta fideltasuna zin egiteko debekua geldiarazteko agindu zitzaien tropei. Aldi berean, Txekoslovakiako Gobernuak jakinarazi zuen Karlosen itzulera casus belli-tzat joko zela, eta neurriak hartuko zituela Entente Txikiko aliatuekin batera; hurrengo egunean mobilizazioa agindu zuen, Jugoslavian abian jarri bazuen ere. Arratsaldean, Entente Txikiko gobernuek tropak bidali zituzten Hungariako mugara, Karlos berreztuko ez zutela. Txekoslovacoek muga itxi zuten. Urriaren 24an, astelehena, tregua amaitu baino lehen, Horthyren unitateek, Hegedüsi esker haren negoziazioetan posturik onenak jaso zituztenek, Karlosen unitateak inguratu zituzten. Bi bandoen arteko borrokaldiek tropa errealen porrotarekin amaitu ziren, probintzietako etsaien errefortzuak iristeagatik eta komandante berriaren, Hegedüs jeneralaren, traizioagatik, Horthyren indarrekin lankidetzan aritu baitzen. Karlosek debekatu egin zuen erresistentzia luzatzea, alferrikakotzat jotzen baitzen.
Bethlengo Gobernuak baldintzarik gabeko errenditzea eskatu zuen, bikote inperialaren segurtasuna bermatuz eta aliatuekin bere behin betiko egoitzaren inguruan hitz emanez. Trukean, Hungariako tronuarekiko abdikazio formala eskatu zuen. Carlos eta Zita Tatako gaztelura joan ziren, Esterhazy kondeak eskainita.
Urriaren 27an, frantziarrek Karlos eta Zita Danubioko ontzi britainiarrera emateko eskatu zuten. Aurreko egunean, Parisen bildutako Aliatuen enbaxadoreen biltzarrak Budapesteko Gobernuari gogorarazi zizkion aurreko abisuak, bai Karlosen tronugabetzea aldarrikatzeko, bai Hungariako lurraldetik alde egiten uzteko. Bitartean, Karlos eta Zita Tihanyko abadiara eraman zituzten, Balaton lakuko iparraldeko penintsula batean. Karlosek uko egin zion abdikazioa sinatzeari.
Urriaren 29an eta Benesen eskariz, Aliatuek Habsburgoko etxe osoari Hungariako tronuari edo Karlosi bakarrik uko egiteko eskatu zuten. Hungariako Parlamentuak, azkenik, Karlos eta haren dinastia suntsitu zituen legea onartu zuen azaroaren 5ean.
Ondorioak
Urriaren 31n, Karlos eta Zita ontzi britainiar batean ontziratu ziren Danubion, Itsaso Beltzera bidean. Geroago joan ziren trenez, eta azaroaren 7an Britainia Handiko HMS Cardiff[55] gurutzaontzian igo ziren, Istanbulen eta Gibraltarren barrena, Madeiran zuten behin betiko erbestera. Azaroaren 11n lehorreratu ziren. Han, Karlos pneumoniaz hil zen 1922ko apirilaren 1ean.
Berrezartze-saioek Habsburgo dinastiaren behin betiko suntsiketa ekarri zuten Hungarian, eta inguruko herrialdeen aliantza bizkortu zuten Entente Txikian. Horthy erregentearen boterea ere sendotu egin zuten 1944ko urria arte boterean eduki baitzuen.
Salpe
Salpe Antzinako Greziako emagin eta idazlea izan zen. Plinio Zaharrak eta Ateneo Naukratiskoak aipatu zuten baina zalantza dago pertsona berari buruz ari ote ziren.
Ateneo
Ateneo Naukratiskoak bere Deipnosophistai liburuan aipatzen du eta bertan Paignia liburu erotiko-pornografikoaren idazlea dela esaten da. Salpe Lesbos uhartekoa zela ere esaten da.
Malcolm Morley
Malcolm Morley (Londres, 1931ko ekainaren 7a - New York, 2018ko ekainaren 2a) britainiar artista izan zen.
1952-1953 urteen bitartean, Camberwell School of Arts and Craftsen ikasi zuen, eta 1954-1957 urteen bitartean Royal College of Arten. Pop art mugimenduaren garaiko artista bada ere, Morleyren lana ez da joera horretakoa. 1956an Londresko Tate galerian izan zen Estatu Batuetako arteari buruzko erakusketa batek harriturik utzi zuen, eta New Yorkera joatea erabaki zuen. 1960ko lanetan laukiaren eta marrazki ikurren eragina atzematen da; zerrenda horizontalak marrazten ditu, zuriak eta beltzak, batez ere. Ondoren, gerra-ontzi sail bat egin zuen, kolore grisetan. SS Amsterdam in front of Roterdam (1966) lana garai horretako marrazkien adibide argia da. Morleyk berak "superrealismo" hitza asmatu bazuen ere, baztertu egin zen joera horretatik eta teknika gutxiagoko lanak egin zituen, esate baterako The General (1974), zeinetan collage moduan hiru dimentsioko osagaiak erabiltzen dituen. 1969-1970 bitartean argazkiak erabili zituen. Lan horietan argi eta garbi utzi nahi du erabiltzen duen iturria artifiziala dela guztiz, eta horretarako laukiaren inguruko zerrenda zuria mantentzen du. 1965-1966 bitartean Ohioko Unibertsitateko irakasle izan zen; orobat izan zen irakasle New Yorkeko School of Visual Artsen. 1984an Turner Saria irabazi zuen, eta 1990 urtetik aurrera, estilo fotoerrealistago batera itzuli zen; esate baterako, hegazkin-modeloak muntatzeko behar diren piezen multzoa mihisean kopiatu zituen (Red Arrows, 2000.).
Petra Boesler
Petra Boesler, geroago Wach (Berlin, Alemania, 1955eko irailaren 19a) arraunlari alemaniarra da eta Ekialdeko Alemaniarekin lehiatu zen 1976ko Udako Joko Olinpikoetan.
Berlinen jaio zen. Jaurtitzaile olinpikoa den Martina Boesler-en arreba da. Izebak, Renate Boesler-ek, hainbat domina irabazi zituen Europako Arraun Txapelketetan. Izebak arraunarekiko interesa piztu zion estropadei buruz hitz eginez. Haren izeba Wolfgang Gunkel arraunlari olinpikoarekin ezkonduta dago.
1976an, berak eta haren bikotekide Sabine Jahnek zilarrezko domina irabazi zuten scull bikoitza modalitatean. 1978ko otsailean, Honored Master of Sports kirol-saria jaso zuen.
Rapakivi granito
Rapakivi granitoa oligoklasaz inguratutako ortosazko kristal biribil handiak dituen granito mota bat da. Hauen kanpoaldean material ilunak kokatzen dira, biotita eta hornblenda batez ere. Hutsuneak betetzen, azkenik, kuartzoa agertzen da.
Miniopterus griveaudi
'Miniopterus griveaudi Miniopterus'' generoko eta Vespertilionidae familiako saguzar espezie bat da.
Transferentziako RNA
Transferentziako RNA edo RNA transferentea (RNAt) azido erribonukleiko mota bat da, eta funtzio garrantzitsua du proteina-sintesian. Aminoazidoen molekulak erribosometara transferitzen ditu, eta, ondoren, RNA mezulari (RNA m) molekulan zehar ordenatzen ditu; aminoazido horiek lotura pepeptidikoen bidez lotzen dira, proteinak sortzeko. Aminoazido bakoitzari RNAt molekula bat baino gehiago dagokio. Antikodoia hiru basedun sekuentzia bat da, eta honek erabakiko du RNAt zein aminoazidori lotu dakioken. Antikodoi bat baino gehiago lotu daitezke aminoazido berarekin, honegatik esaten da kodea degeneratua dagoela. RNA mezularia antikodoiarekin lotuko da, hiru base erabilita, eta antikodoiaren hirugarren basea aldakorra izan daiteke.
Transferentziako RNA molekula txikiagoa da RNA mezularia baino.
Rapakivi granito
Orokorrean oligoklasaz inguratutako ortosa duen edozein granito izendatzeko erabiltzen da izena. Hau fineratik dator, Finlandian eta bereziki Aland uhartetan erruz aurkitu daitekelako, nahiz eta munduan nahiko urria den.
Transferentziako RNA
Horrez gain, RNAt-ren aurkikuntzak, azido nukleikoen aurkikuntzarekin bat egiten du, 1868 an Friedrich Miescher-en eskutik.
Transferentziako RNA-ren biosintesia
Zelula eukariotetan, polimerasa III da nukleoplasman RNAt transkribitzeaz arduratzen dena. RNAt geneak A kaxa eta B kaxa deritzen bi eskualde ditu. Horiek dira transkripzio faktoreek ezagutzen dituztenak. Gainera, transkripzio faktoreek polimerasa III-rekin bat egin eta genearen transkripzioari hasiera ematen diote. Prozesu hau amaitzen da, polimerasak hiru timinako sekuentzia topatzen duenean.
Transkripzioa amaitzean lortzen dena aurre-RNAt da, erabili ahal izan dadin prozesatua izan behar dena, baita zitoplasmara garraiatua izan dadin ere.
Iada esandako aurre-RNAt-ren prozesua ondorengo pausutan oinarritzen da:
Estruktura
RNAt molekula batek 65-110 nukleotido bitarteko luzera izan ohi du, 22000tik 37000 daltoneko pisu molekularrari dagokiona hain zuzen ere. Zitoplasma zelularrean disolbaturik egoten da.
RNAt molekulak katearen barnean zati osagarriak ditu. RNAt-ren estruktura sekundarioak hurrengo ezaugarriak ditu:
Greer konderria (Oklahoma)
Greer konderria (Greer County) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mangum da. 2010eko zentsuaren arabera 6,239 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Transferentziako RNA
Estruktura
RNAt molekula bere buruaren inguruan kiribiltzen da. Horrela, eskualde desberdinetan bereiziz.
Kode genetikoaren arabera, 61 RNAt desberdin daude. Halere, antikodoi bakoitza kodoi bat baino gehiagorekin lotu daitekenez, gutxi gorabehera 40 RNAt egongo dira. Horrek esan nahi du, RNAt sinonimoak daudela kodoi desberdina ezagutzen dutenak baina aminoazido berarentzat.
Greer konderria (Oklahoma)
Geografia
Greer konderriak 1,667 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,116 ura dira. Beste 165,584 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,74 da.
Transferentziako RNA
Estruktura
RNAt molekulek oinarrizko lau basez gain, beste base puriko eta pirimidiko batzuk ere badituzte.
Aminoazil-RNAt sintetasa entzimak katalizatzen du aminoazido bakoitza dagokion RNAt molekularekin lotzea.
Greer konderria (Oklahoma)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 6,239 pertsonetatik 5,503 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 609 dira. 438 beltzak edo afroamerikarrak. 152 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 10 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 128 pertsonek kokatzen zuten.
Parisen liberazioa
Parisen liberazioa, Frantziako hiriburuaren liberazioa lortzeko borrokak Bigarren Mundu Gerran, 1944ko abuztuaren 19tik 25era gertatu ziren. Ondorioz Aliatuek alemanek okupatuta zuten hiria askatu zuten. Borroka horretan, britainiarrekin, estatubatuarrekin eta frantsesekin batera, Espainiako eta Euskal Herriko errepublikano erbesteratuek parte hartu zuten. Parisen sartu zen lehenengoko ibilgailu blindatua Gernika izena zuen. Errepublikano espainiarren artean anarkistak ziren nagusi. Parisen liberazioak garrantzi handia izan zuen zeren eta Vichyko gobernuari amaitutzat eman baitzitzaion eta Charles de Gaulleren posizioa indartu baitzuen.
Nazien aurkako matxinada
Normandiako Lehorreratzearen ondoren, ekainaren 6an, Aliatuen indarrak Parisera hurbiltzen ari ziren. Izan ere, Parisera heltzea ez zen lehentasun bat eta hori gertatzeko Parisen sortutako matxinadak garrantzi handia izan zuen.
Transferentziako RNA
Antikodoia
Antikodoiak hiru nukleotido ditu, RNA mezulariak dakartzan nukleotidoetatik, hiru nukleotidoen osagarri izango direnak.
Parisen liberazioa
Nazien aurkako matxinada
Parisko Erresistentzia Henri Rol-Tanguyren agindupean zegoen. Rol-Tanguy Frantziako Alderdi Komunistaren partaidea zen eta, halaber, Forces françaises de l'intérieuren (FFI) burua Île-de-Francen. Berarekin batera aginduan Jacques Chaban-Delmas gaullista zegoen, militar-delegatua. Erresitentzia ez zituen medio eta material asko, ezta ere aliatuen indarrekin ezinbestekoak ziren komunikatzeko sistemak. Hala ere, nazien gune nagusiak inguratu zituzten. Alemaniaren erantzuna berehala eman zen: SSren dibisio bat Pariserako bidea hartu zuen, hirian zeuden Wehrmachten unitateak indartzeko. Dirudienez, Adolf Hitlerren asmoa hiria erabat txikitzea zen eta horretarako erabat fidelak izango ziren indarrak behar zituen; horrek justifikatzen zu SSren presentzia Parisen.
Transferentziako RNA
Antikodoia
Itzulpen prozesuan antikodoien lana izaten da kodoi osagarri egokiarekin bat egitea, horrela RNAt molekulak aminoazido bat gehitu dezan sortzen ari den kate polipeptidiko edo proteinan.
Aminoazilazioa
Konposatu batean aminoazilo baten gehikuntzari dagokion prozesuaren izena da aminoazilazioa. Lotzen den aminoazidoa lotura kobalente bidez lotzen da 3' muturrera. RNAt bakoitza izango da aminoazilatua aminoazido espezifiko baten bidez aminoazil-RNAt sintetasa entzimaren laguntzaz. Gehienetan, aminoazido bakoitzari RNAt-aminoazil sintetasa bakarra dagokio.
Parisen liberazioa
Nazien aurkako matxinada
Abuztuaren 18an eta Alderdi Komunistak deitua, Parisen greba orokorra hasi zen. Langile asko bildu ziren eta hiriaren auzo desberdinetan barrikadak altxatu ziren alemanen mugimenduak oztopatzeko asmoz. Borroka bereziki garrantzitsua 18an eman zen: egun horretan matxinatuek Parisko Polizia Prefektura hartu zuten. Konfrontazioak handitu ziren eta 22an maila altuena izan zuten. Aurretik, 20an, Erresistentziaren agindu gunea hiriaren erdian egokitu zen, lur azpiko babestoki batean. Aldi berean, Alexandre Parodik gobernu berri bat sortzeko lanekin hasi zen. Bitartean, Raoul Nordlingek, Suediako kontsulak, su-eten bat lortu zuen. Abuztuaren 23an, Dietrich von Choltitzek, militar gobernadoreak, hiria txikitzeko Hitlerren agindua jaso zuen.
Transferentziako RNA
Funtzioa
DNA eta proteinen arteko bitartekari lana egiten du. RNAt bakoitzak aminoazido bakar bat transferitu dezake.
Aminoazido espezifikoa RNAt-ren 3' muturrari lotzen zaio, aminoazil RNAt sintetasaren bidez. Ondoren erribosomara garraiatua izango da. Bertan RNAt-ren antikodoia, RNA mezulariaren kodoiari lotzen zaio, base osagarrien laguntzaz. Base osagarriak hala nola, Alanina, Guanina, Zitosina, Uraziloa eta Timina dira. Horren ondorioz, RNAt sinonimoak daude, hau da, RNAt bakoitzak kodoi desberdinak ezagutzen ditu aminoazido berean lotzerako garaian, itzulpenean.
Parisen liberazioa
Nazien aurkako matxinada
Erresistentzia hiria okupatzen saiatzen ari zen bitartean, inguruan, partisanoek alemanen aurkako ekintzak aurrera eramaten zituzten. Dena dela, egoera ez zen ona Erresistentziarako: munizio gutxi zuten eta ez zeuden prestatuta borroka luze bat eramateko.
Frantziako Armada
Aliatuen planen aurka, azkenean, Charles de Gaullek dibisio bat bidaltzea onartu zuen. Haren ustez Paris frantsesek beraiek askatu behar zuten. Leclercek Parisera joateko agindua eman zuen nahiz eta estatubatuarrak ados ez egon. 2. Dibisio Korazatua eta, tartean, 9. Konpainia, Raymond Dronneren agindupean, gehien batean Errepublikako Herri Armadako espainiarrez osatuta, Argentanetik, hiriburuaren bidean jarri ziren. Frantsesen erasoa abuztuaren 21ean hasi zen, hegazkinen laguntzarik gabe. 9. Konpainia bidea irekitzen zuen. Parisko mendebaldean alemanek defentsa handiak zituzten prestatuta; horregatik, alde hori sahiestuz, hiri inguruko auzoetan sartu ziren. Paristarren erantzuna izugarria izan zen: jendea kalera ateratzen zen, askotan Armadaren mugimenduak oztopatuz. Jendeak alemanen banderak atzera egiten ikusten zituzten eta atzetik bandera frantsesak eta Espainiako Errepublikarenak, gudu orgetan zintzilikatuta.
Lehenengo borrokak gogorrak izan ziren baina hala ere 2. Dibisioak aurrera jarraitzen zuen nahiz eta lo egin gabe bi gau jarraian izan. Alemanak gaindituak, 1944ko abuztuaren 25ean 2. Dibisioaren lehenengo elementuak Orleans atetik sartzen ziren. Bezperan, 9. Konpainia, haien artean 144 soldadu espainiarrak, oso aurreratura, Parisko Udaletxera heldu ziren; abuztuaren 24a zen, 21:22etan. Hirian oraindik 16.000 eta 20.000 arteko soldadu alemanak zeuden.
Alemanen Estatu Nagusia abuztuaren 25ean frantses armadaren jantziak zeramaten hiru militarrek atxilotu zuten: Francisco Sánchez, Antonio Navarro eta Antonio Gutiérrez; hirurak Amado Granellen agindupean zeuden. Arratsaldean, Paris-Montparnasse geltokian, alemanek errenditzea sinatu zuten. Hala ere, hiriaren leku desberdinetan konfrontazioek jarraitu zuten.
Euskaldun batzuk
Ezagunak dira borroka horretan parte hartu zuten euskal hiritar batzuen izenak. Hona hemen batzuk:
Liberazioa literaturan eta zineman
Parisko gertaera horiei buruzko lan asko plazaratu dira. 1944an berean Erresistentziak La liberation de Paris dokumentala filmatu zuen. Baina ziur aski ezagunena 1964an Larry Collinsek eta Dominique Lapierrek Paris brûle-t-il? eleberri historikoa da. Liburu horretan oinarrituta, 1966an, René Clément zuzendariak izenburu bereko filma egin zuen.
Le Lindois
Le Lindois Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Fasmido
Fasmidoak intsektu neopteroen ordena bat dira (Phasmatodea bezala ezagunak), makil-intsektu eta hosto-intsektu gisa ezagutzen direnak. Hauen izena latinetik dator; “phasma”-k mamu edo agerpen esan nahi du.
Le Lindois
Biztanleria
2007an Le Lindois udalerrian erroldatutako biztanleak 322 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Sabando (argipena)
Sabando izenak hainbat adiera du:
Fasmido
Bitxikeria bezala, fasmidoen artean aurkitzen dira intsektu pisutsuenak (Heteropteryx dilatate, 30-40 g-ko pisuarekin), bai eta handienak ere (Phobeticus chani, 37,5 cm-ko luzerarekin).
Sabando (argipena)
Euskal deitura ere bada Sabando, adibidez pertsona hauena:
Le Lindois
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Sabando (argipena)
Eta forma konposatuan:
Fasmido
Sailkapena
Ordena honen taxonomia oso arazotsua da. Existitzen diren sailkapenetako asko ez dira guztiz lotura filogenetikoan oinarritzen, morfologian baizik. Dena dela, analisi molekularren bidez aurrerapenak egiten ari dira, eta sailkapen mota hauek ez datozela bat ikusi da.
Horretaz gain, oso zaila da artropodo hauek ikertzea -harrapatzeko oso zailak izan daitezke-, eta oraindik ere espezie asko ari dira deskribatzen, bai eta ongi ikertutako tokietan -Mediterraneoan besteak beste-. Espezieen gehiengoa deskribatu gabe dagoela uste da, Hego Ameriketan eta Afrikan ikertzeko asko falta baita.
Habitata
Fasmidoak mundu osoko eskualde beroetan aurki daitezke; bereziki arruntak dira tropiko eta subtropikoetan. Hala ere, lurralde epeletan bizi diren espezie oso gutxi daude, hauen artean Pijnackeria barbarae, Espainian bizi dena. Beraien habitat normala zuhaitz eta sasiz osatua dago.
Elikadura
Intsektu hauek guztiz herbiboroak dira, eta orokorrean ez dira oso mizkinak; polifagoak direla ere esan daiteke. Fasmidoen gehiengoa eskualde tropikal eta subtropikaletan bizi denez, landare tropikalez elikatu ohi dira habitat naturalean. Dena dela, itxian hazitakoen gehiengoa masusta (Rubus) eta antzeko landareez elikatuak dira. Bestalde, iratzeez elikatzen diren espezieak ere badaude, Oreophoetes peruana besteak beste.
Morfologia
Fasmidoen berezitasun nagusia haien itxura da. Makil intsektuek gorputz fin eta luzanga dute, zuhaitz eta sastraketako makilen itxura eta kolorea hartzen duena. Beste batzuek zuhaitzen enbor-azalaren itxura hartzen dute, eta gainetik likena edo goroldioa dutela dirudi. Hauetaz gain, hosto berde edo lehorren itxura duten fasmidoak (hosto intsektuak) ere badaude; hauek gorputz zapal eta zabala dute.
Le Lindois
Etxebizitza
2007an 223 etxebizitza zeuden, 142 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 35 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 219etxeak ziren. 142 etxebizitza nagusietatik 125 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 14 etxek bi zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 136 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 58 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 61 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Fasmido
Morfologia
Intsektu guztiek bezala, gorputza exoeskeleto gogor batez estalia dute. Eskeleto hau kitinazko plakez osatua dago, mugikortasuna ematen duten menbranez lotuak daudenak. Intsektua hazten doan heinean, exoeskeletoa ere periodikoki aldatzen dute, tamaina handiak izatea lortuz. Kanpo-eskeletoaren eta morfologiaren xehetasun asko bistaz bereizi daitezke. Fasmidoen enborra buruak, toraxak eta abdomenak osatzen dute.
Le Lindois
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 193 ziren, horien artean 120 aktiboak ziren eta 73 inaktiboak ziren. 120 pertsona aktiboetatik 109 lanean zeuden (62 gizon eta 47 emakume) eta 11 langabezian zeuden (3 gizon eta 8 emakume). 73 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.