cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ostricourt
Biztanleria
2007an Ostricourt udalerrian erroldatutako biztanleak 5.114 ziren. Familiak 1.824 ziren, horien artean 495 pertsona bakarrekoak ziren (153 bakarrik bizi ziren gizonak eta 342 bakarrik bizi ziren emakumeak), 416 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 664 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 249 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.001 etxebizitza zeuden, 1.892 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 104 hutsik zeuden. 1.891 etxeak ziren eta 51 apartamentuak ziren. 1.892 etxebizitza nagusietatik 922 bere jabearen bizilekua ziren, 688 alokairuan okupaturik zeuden eta 282 doan lagata zeuden; 46 etxek gela bat zuten, 29 etxek bi zituzten, 194 etxek hiru zituzten, 558 etxek lau zituzten eta 1.065 etxek bost zituzten. 1.508 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 829 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 549 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Pontus de Tyard
Pontus de Tyard (Bissy-sur-Fley, Borgoina, 1521eko apirilaren 20a - Bragny-sur-Saône, Borgoina, 1605eko irailaren 23a) frantziar poeta eta erlijio gizona izan zen. Frantses poetek osaturiko Pleiadea izeneko idazle taldeko kidea eta Chalon-sur-Saôneko apezpikua izan zen. Haren obra nagusiak Erreurs amoureuses (1549, «Maitasun hutsak»), Le livre des vers lyriques (1555, «Bertso lirikoen liburua») eta Discours philosophiques (1587, «Filosofiari buruzkoak») dira.
Ostricourt
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.123 ziren, horien artean 2.020 aktiboak ziren eta 1.103 inaktiboak ziren. 2.020 pertsona aktiboetatik 1.600 lanean zeuden (925 gizon eta 675 emakume) eta 420 langabezian zeuden (219 gizon eta 201 emakume). 1.103 pertsona inaktiboetatik 241 erretiraturik zeuden, 372 ikasten zeuden eta 490 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Matias Olímpio
Matias Olímpio Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Ostricourt
Diru sarrerak
2009an Ostricourt udalerrian 1.883 unitate fiskal zeuden, 5.120 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.551 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 100 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 40 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 25 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 2 funerariak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 4 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 3 ile apaindegiak, 3 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 18 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 4 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1 eta 2 botika zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Ostricourt udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 263 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Černochov
Černochov Eslovakiako udalerri bat da, Trebišoveko barrutian kokatuta. 6,16 km²ko azalera du eta 202 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1298. urtekoa da.
La Ferté-Beauharnais
La Ferté-Beauharnais Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Ferté-Beauharnais udalerrian erroldatutako biztanleak 518 ziren. Familiak 224 ziren, horien artean 72 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 320 etxebizitza zeuden, 231 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 63 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 312 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 231 etxebizitza nagusietatik 173 bere jabearen bizilekua ziren, 55 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 54 etxek hiru zituzten, 75 etxek lau zituzten eta 76 etxek bost zituzten. 187 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 108 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 99 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 331 ziren, horien artean 274 aktiboak ziren eta 57 inaktiboak ziren. 274 pertsona aktiboetatik 250 lanean zeuden (127 gizon eta 123 emakume) eta 24 langabezian zeuden (18 gizon eta 6 emakume). 57 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Ferté-Beauharnais udalerrian 236 unitate fiskal zeuden, 525 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.214,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 2 zurginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Valle Vista (Arizona)
Valle Vista Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mohave konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Charles Manson
Charles Milles Manson (1934ko azaroaren 12a, Cincinnati, Ohio - 2017ko azaroaren 19a, Bakersfield, Kalifornia) estatubatuar kriminal bat izan zen.
Manson Familia edo Familia izeneko sekta baten sortzailea izan zen eta hauekin batera hainbat erailketa burutu zituen, horien artean ospetsuena 1969ko abuztuaren 9an Roman Polanski zinema zuzendariaren Beverly Hills hiriko etxebizitan jazotako hilketa izan zen. Bertan Polanskiren bikotekide zen Sharon Tate aktorea eta bere gonbidatuak hil zituzten.
Biografia
Gazterik, baztertua bizi izan zen, lapurretak eta beste delitu txiki batzuk eginez. 1967an The Family elkarte erlijiotsu modukoa sortu zuen, LSD eta beste drogen menpekoak baliatuz, eta Kaliforniako kostaldean zehar hildakoak agertzen hasi ziren, basatiki hilak.
1969. urtean atxilotua, epaitua eta krimen horien eragile izateagatik bizi guztirako espetxeaz zigortu zuten. Atxilotu zutenetik hil zen egunera arte espetxeratua egon zen. Kartzelaldian espetxeko bi preso birritan gutxienez hura hiltzen saiatu ziren.
Nemuro (Hokkaido)
Nemuro (根室市), Hokkaidoko ekialdean kokaturik dagoen izen bereko suprefeturako hiriburua da. 2014ko erroldaren arabera 28.047 biztanle ditu.
Waldo (Alabama)
Waldo Alabamako herri bat da. Talladega konderrian kokatua dago. 2010ean 283 biztanle zituen, 38.9 kilometro koadrotan banatuta.
Espazio-denbora
Fisikan espazio-denbora espazioko hiru dimentsioak eta denboraren dimentsioa batzen diren lau dimentsioko modelo matematiko bat da. Kontzeptualki, modelo horretan espazioaren betiko hiru dimentsioak denborarekin konbinatzen dira, hura laugarren dimentsioa izanik. Espazio-denbora diagramak efektu erlatibistak ikustarazteko erabiltzen dira, esate baterako, behatzaile ezberdinen gertaeren diferentziak. Izen hori ematen zaio, fenomenoak deskribatzeko behatzaileak aztertzen dituen gertaera fisikoak non (espazioa) eta noiz (denbora) gertatzen diren adierazi behar delako. Horregatik, gertaera fisikoen kokalekua continuum espazio-tenporala dela esaten da.
Nemuro (Hokkaido)
Geografia
Nemuro penintsulan kokaturik dago herria, hau Hokkaidoko ekialdeko muturrada eta parean Kurilak ditu.
Espazio-denbora
20. menderarte uste zen espazioa osatzen zuten hiru dimentsioak denboraren independienteak zirela. Einstein-ek erlatibitate bereziaren teorian guztiz kontrakoa zela proposatu zuen bi postulatu hauen bidez: Argiaren abiadura hutsean berdina dela edozein behatzailentzat eta lege fisiko guztiak inbarianteak direla sistema inertzial guztietan. Bi postulatu horiek kontuan hartuta espazio eta denbora derrigorrez batera existitu behar direla ondorioztatzen da.
1908an Hermann Minkowskik erlatibitate bereziaren interpretazio geometriko bat pentsatu zuen denbora eta espazioko hiru dimentsioak bateratzen zuena, Minkowskiren espazioa moduan ezagutzen dena.
Minkowskiren geometriaren interpretazioa erlatibitatean oso garrantzitsua izan zen Einestein-en 1915ko erlatibitate orokorreko teoriaren garapenean, bertan ondoriaztatu baizuen masa eta energiak espazio-denbora planoa kurbatzen duela barietate pseudo-riemann batean.
K.a. 490
K.a. 510ko hamarkada | K.a. 500ko hamarkada | K.a. 490ko hamarkada | K.a. 480ko hamarkada | K.a. 470ko hamarkada
Istro-romaniera
Istro-romaniera Istriako penintsulako ipar-ekialdeko herri batzuetan hitz egiten den ekialdeko erromantze hizkuntza bat da. Zehazki, ekialdeko erromantze hizkuntza multzotik, mendebalderago kokatzen dena da istro-romaniera. Horrela, Učka (edo Montemaggiore) mendiaren inguruko herriska batzuetan mintzatzen da, batez ere Žejane/Seiane eta Šušnejevica/Ciceria inguruetako lautadetan. Hiztunak euren buruari vlaşi (valakiar) edo rumâri deritzote.
Espazio-denbora
Definizioa
Espazio-denboran zehar dabilen partikula baten ibilbidea gertaeren segida bat moduan ulertu ahal da. (Gertaeren serie hura posible da partikula baten progresua espazio-denboran adierazten duen lerro baten bidez lotzea. Lerro horiei unibertso-lerro deritze.)
Istro-romaniera
Istro-romanierak ez du inolako babes ofizialik, eta galtzeko arrisku larrian dago.
Espazio-denbora
Definizioa
Matematikoki espazio-denbora barietatea da, hau da, lokalki “laua” dela kontsideratu ahal da puntu bakoitzaren ondodan. Hori ulertzeko globo baten pentsa dezakegu, non eskala txikiak kontsideratzen baditugu gure ingurukoa laua dela esan ahal dugun. Oso handia den eskala faktore bat, c (argiaren abiadura bezala ezaguna) espazioan neurtutako distantziak denboran egindako neurketekin erlazionatzen ditu. Magnitude hori oso altua da ohituta gauden abiadurekin konparatuta, gainera espazio-denbora barietatea izanik, iradokitzen du egoera normaletan, hau da, abiadura ez-erlatibistetan eta giza-eskalan ez garela gai euklideoa ez den espaziorik antzemateko. Bakarrik zientzian egindako esperimentu zehatzetan hasten gara kontuan hartzen espazio euklidearra ez datorrela bat neurtutako emaitzekin.
Espazio-denborako tartea
Hiru dimentsiotan, bi punturen arteko \Delta d distantzia Pitagoras-en teoremaren bidez definitzen da. Bi puntuen posizioak behatzaile desberdinek neurtuz gero, orokorrean desberdina izango da. Hala ere, neurketak unitate berdinetan egin badute, bi puntuen arteko distantzia berdina izan behar da, hau da, behatzailearen independentea izango da. Distantzia inbariantea dela esaten da.
Gazella gazella
Gazella gazella Gazella Antilopinae generoko animalia hausnarkaria da. Bere generoko beste animalia guztiak bezala azkar korritzeko gaitasuna du eta liraina da. Gazella gazella
Espazio-denbora
Espazio-denborako tartea
Erlatibitate berezian ordea, Lorentz-en uzkurdura dela eta, bi punturen arteko distantzia ez da berdina izango behatzaile ezberdinentzat horietako bat mugitzen ari bada. Oraindik zailagoa da bi puntuak espazioaz gain denboran ere aldenduta badaude. Adibidez, behatzaile batek bi gertaera ikusten baditu leku berean, baina denbora desberdinetan, eta pertsona bat aurreko behatzailearekiko mugitzen ari bada, bi gertaera horiek leku desberdinetan ikusiko ditu. Beraz, beste zerbait erabili behar da bi gertaeren “distantzia” efektiboa neurtzeko.
4 dimentsioko espazio-denboran, hiru dimentsiotako distantziaren analogoa espazio-denborako tartea da. Denbora laugarren dimentsioa izan arren, dimentsio espazialen jokaera desberdina du, hau da, ez da berdina Minkowskiren espazioa eta lau dimentsioko espazio euklidearra. Espazioa eta denbora bateratzeko arrazoi nagusiena da espazioa eta denbora nor bere aldetik ez direla inbarianteak. Kasu gehienetan, behatzaile desberdinek ez dute gertaera baten denbora tartea berdin neurtuko (denboraren zabalkuntzagatik), edo bi gertaeren arteko distantzia (Lorentz-en uzkurduragatik). Baina erlatibitae berezian badago inbariantea den objektu bat, espazio-denborako tartea, non denbora eta espazioaren distantziak konbinatzen diren. Edozein behatzailek bi gertaeren arteko denbora eta espazioaren distantziak neurtzen baditu beti emaitza berdina lortuko du. Demagun behatzaile batek bi gertaera neurtzen dituela \Delta t denbora tartean eta \Delta x espazioko distantzian. Orduan, bi gertaeren arteko espazio denborako tartea hau izango da: Eta espazioko hiru dimentsioak kontsideratuz: Ikur negatiboa dela eta, bi gertaeren arteko espazio-denborako tartea nulua izan daiteke. s^2 positiboa denean denbora motako tartea dugu, hau da, denbora-tartea espaziala baino handiagoa da. s^2 negatiboa bada espazio motako tartea dugu, hau da, bi gertaeraren arteko espazio-tartea denbora-tartea baino handiagoa da. Espazio-denborako tartea nulua da denean, espazio- eta denbora-tarteak berdinak dira, hau da, argiaren abiaduran doan partikula baten unibertso lerroan dauden bi gertaeren arteko espazio-denborako tartea nulua da. Argi motako tartea dela ere esaten da.
Orokorrean espazio-denbora diagramak espazioko dimentsio batekin eta denborarekin eraikitzen dira. Ondoko irudian, gertaera berdinetik sortutako bi fotoiren unibertso lerroak (espazio-denborako ibilbideak) ikusten dira. C unibertso lerroa argiaren abiadura baino motelagoz mugitzen den objektu batena da. Fotoiak argiaren abiaduran mugitzen direnez, beraien unibertso lerroak 45º-ko angelua osatzen dute x eta ct ardatzekin.
Zeinuen hitzarmena metrikarekin lotuta dago, (+ - - -) eta (- + + +). Bi hitzarmenak erabliltzen dira fisikako arlo desberdinetan.
Erreferentzia sistemak
Behatzaile desberdinen espazio-denboran zeharreko neurketak egiteko oso erabilgarria izaten da diagrama sinplifikatuak erabiltzea. Horietan, bi behatzaile ezberdin kontuan hartzen dira, eta bakoitzak bere erreferentzi sistema dauka ondoko irudian ikusten den moduan. Lehenengo behatzaileari, S sistema dagokio (x, y, z, t koordenatuekin), eta bestea, S' sistema (x’, y’ ,z ’,t’ koordenatuekin) v abiaduraz mugitzen ibiliko da x norabidean zehar. Hasieran (t=t’=0) bi sistemak posizio berean daude, eta gero S' sistema aldendu egingo da S-rekiko. S sistema geldi eta S' mugitzen ari dela kontsideratuko dugu. Irudian ikusten den moduan, bakarrik espazioko 3 dimentsioak kontuan hartuko ditugu. Izatez, hau ez da espazio-denbora diagrama bat, baizik eta, ondoren agertuko den benetako espazio-denbora diagrama ulertzeko hasierako pausua.
Ondoko irudian (b) ikus dezakegu espazio-denborako diagrama bat, Minkowskiren diagrama bezala ezagutzen dena. Lau dimentsiotan egon beharrean bi dimentsio bakarrik marrazten da. Horren arrazoia ondokoa da: Kontsideratu dugunez S' sistema soilik x norabidean mugitzen dela, lehengo irudian ondo ikusten da y=y' eta z=z’ direla, beraz, ez dago diferentziarik behatzaileen artean koordenatu horien neurketetan. Orduan, sinplifikatzeko bakarrik garrantzitsuak diren bi dimentsioak marraztea aski da. Bi sistemak jatorri berdina dute, lehen esan bezala, hasieran S eta S' leku berean daudelako.
ct’ ardatzetik pasatzen diren gertaerak espazioko x’=0 posizioan gertatzen dira S' sisteman. Baina x’=0-n dauden puntuak x norabidean zehar mugitzen dira S sistema v abiaduraz doalako, eta orduan, ez dira ct ardatzaren gainean egongo t=0 unean izan ezik. Ondorioz ct’ ardatza \theta angelu batekin aldenduta dago ct ardatzetik.
x’ ardatza x ardatzarekiko ere aldenduta dago \theta angelu berdinarekin. Zenbat eta angelu handiagoa, orduan eta abiadura handiagoarekin ibiliko da S' sistema. Hala ere, maximo bat du \theta=45^o denean. Kasu horretan, v abiadura argiarena izango litzateke, hau da, argi pultsu batena, eta ezin denez argia baino azkarrago joan malda handiagoko kasuak ez daukate inolako zentzu fisikorik. Irudiko (c) grafikoan argi pultsu baten iblibidea ikusten da, non x=0-tik x=a-ra joan eta ispilu baten bitartez hasierako espazioko puntura iristen den. Ikusten denez argi pultsu baten malda \plusmn 1 da. S' sistema -v abiaduraz mugituko balitz S sistemarekiko \theta angeluak beste norantzan egongo ziren, hau da, x’ ardatza, x ardatzaren azpian egongo litzateke, eta ct’ ardatza, ct ardatzaren ezkerrean egongo litzateke.
Argi-konoa
Argi-konoaren ideia erlatibitate berezia eta orokorrean erabiltzen da argi izpi baten ibilbidea adierazteko. Gertaera jakin batetik igorriz, norabide guztietara bidaiatzen du espazio-denbora osoan zehar. Argi-konoak kausalitate printzipioa irudikatzeko balio du, hau da, fenomenoen kausa eta efektua lotzen ditu. Ondoko grafikoan espazio-denbora tarte nulua duten gertaerak adieraten dira, hau da, argia pultsuarenak. A jatorrizko gertaera bada, bere inguruan sortzen den irudia kono batena da, eta horregatik deitzen zaio argi-konoa. Kono batek etorkizuna adierazten du (t>0), eta besteak iragana (t<0).
Lehen esan bezala, argi-konoak kausalitatearen kontzeptuarekin lotuta dago. Ezinezkoa da argiaren abiadura baino askoz txiago doan seinale bat A-tik irudiko C gertaerara joatea, baina posible da B, A-tik bidalitako seinalearen ondorioa izatea. Beste modu batean esanda, etorkizuneko argi-konoaren barruko gertaera guztiak A-ren influentzia izan dezakete. Iraganeko argi-konoaren barruko edozein gertaerek A-rengan influentzia izan dezakete, baina hortik kanpo dauden gertaerek ezin dute ondoriorik eduki A-n. Horren arabera ez dago erlazio kausalik konotik kanpoko dauden gertaeren eta A-ren artean.
Aldiberekotasun erlatiboa
Argiaren abiadura aldaezina izateak hainat ondorio dakar, eta horietako bat aldiberekotasuna absolutua ez izatea da. Erlatibitate berezian behatzaile batek ikusten duen objektu baten espazioko posizioak ez du zertan beste behatzaile batek neurtzen duenaren berdina izatea. Denborarekin ere berdina gertatzen da. Behatzaile batek neurtzen duen gertaera baten denbora ez du zertan beste batek neurtzen duenaren berdina izatea.
Erlatibitatean gertaerak inbarianteak dira, baina behatzaile desberdinentzat koordenatu ezberdinetan kokatuta egongo dira. Kontsidera dezagun A, B eta C gertaerak. Ondoko animazioaren lehen irudian, hau da, geldirik dagoen behatzaile batentzat, hiru gertaerak aldiune berdinean gertatzen dira. Bigarrena, v=0,3 c-ko abiduraz doan behatzaile batek ikusia da, eta berak ikusten dituen gertaeren ordena C, B eta A dira. Azkenik, v=-0,3c-ko abiaduraz doan behatzaile batek ikusten dituen gertaeren ordena A, B eta C dira. Lerro zuriak behatzaile bakoitzaren denboraren iblibidea irudikatzen du, eta grisez marraztutako zatia behatzailearen argi-konoa da, inbariantea dena. Nahiz eta behatzaile bakoitzarentzat gertaerak aldiune desberdinetan gertatzen diren, animazioan argi ikusten da espazio-denboran leku berdinean daudela, edo beste era batera esanda, espazio-denborako tartea aldaezina dela.
Lorentz-en transformazioak
Kontsidera dezagun behatzaile bat S sisteman (x, y, z, t) koordenatuekin eta beste behatzaile bat S' sisteman (x’, y’, z’, t’) koordenatuekin. t=t’=0 aldiunean bi sistemak toki berean baldin badaude, eta S' sistema v abiaduraz mugitzen bada x norabidean zehar, hau izango bi sistemen arteko erlazioa kasu ez-erlatibistan:
Horiek Galileoren transformazioak dira, fisika klasikoan erabiltzen direnak. Baina v abiadura c-tik gertu badago, hau da, abiadura erlatibistetan, gauzak nahiko aldatzen dira. Lehenago esan bezala denbora iada ez da absolutua izango, eta behatzailearen arabera aldatuko da. Hala ere, lehenago Lorentzen faktorea definitu behar dugu, oso garrantzitsua dena erlatibitatean:
non den.
S sisteman neurturiko balioak S' sisteman honela neurtzen dira:
Tetrabektoreak eta tentsoreak
Hiru dimentsioko espazio euklidear baten gaudenean, bektoreak erabiltzen ditugu posizoa, abiadura edota beste edozein magnitude fisiko adierazteko. Erlatibitatean ari garenean denbora ere kontuan hartu behar dugunez tetrabektoreak erabiltzen dira. Tetrabektoreetan erabiltzen den notazioa hau da: tetrabektoreak 4 osagai ditu eta indize grekoak erabiltzen dira 0-tik 3ra. Latinezko indizeak (i,j,k...) erabiltzean 1-tik 3-ra doala adierazten du. Espazio-denboran gertaera bat adierazteko ondoko tetrabektorea erabiltzen da:
Kasu honetan x^0=ct-k denbora adierazten du, eta x^i=(x,y,z) espazioko dimentsioak. Azken finean ohiko espazioko bektoreari laugarren dimentsioaren gaia gehitzea da. Abiadurarekin ere berdina gertatzen da, posizioaren tetrabektorea deribatuz:
Behatzaileen arteko transformazioak egiteko bi bektore erlazionatzen duen zerbait aurkitu behar dugu, eta horiek tentsoreak dira. Notazio honetan lorentz-en transformazioak egiteko 2. heineko tentsoreak erabiltzen dira.
Honela geratzen da S eta S' sistemen arteko erlazioa:
non x^{\mu'} S' sistemak neurtzen dituen koordenatuak eta x^\nu S sistemak neurtzen dituen koordenatuak diren.
Erlatbitate orokorreko kalkuluak egiteko metrika ezinbestekoa da. Metrika g_{ij} 2. heineko tentsore bat da, eta bere formaren arabera espazio-denboraren kurbadura zelakoa den ikusten da, eta derrigorrezkoa da hori jakitea Einsteinen ekuazioak askatzeko. Erlatibitate bereziko metrika esate baterako, Minkowskiren metrika da, hau da, espazio-denbora laukoa. Metrika espazio-denborako tartearekin lotuta dago:
Nahiz eta tetrabektoreak eta tentsoreak erabiltzea nahiko abstraktua iruditu, erlatibitateko matematika guztia era trinkoago baten egiten da. Batez ere erlatibitate orokorrean non espazio-denbora kurbatua agertzen den eta geometria diferentziala erabili behar den.
Oinarrizko proposamenak
Aurretik kontatuko guztia erlatibita berezian kokatzen da, hau da, espazio-denbora lau batean. Hemendik aurrera erlatibitate orokorrean zentratuko gara, eta orain espazio-denbora ez da beti laua izango, kurbatua ere izan ahal da, eta kasu horretan fenomeno desberdinak gauzatzen dira. Azken batean, erlatibitate berezia erlatibitate orokorreko limite bat da non grabitatea arbuiatzen den.
Espazio-denboraren ikuspuntutik grabitatearen efektuak nabaritzeko behatzaile batek bi partikulen azelerazio erlatiboa ikusi behar du. Erorketa askean distantzia batera aldenduta dauden bi objektu azeleratuta egongo dira, baina eremu grabitatorioaren inhomogeneotasunagatik ibilbide desberdina jarraituko dute espazio-denboran zehar. Beste era batera esanda, demagun ondoko irudiko A eta B egoerak daudela. Behatzaile bat badago bi partikulen masa zentroan, baina ez badaki 1 masa dagoela, ondorioztatuko du A kasuan bi partikulen artean indar alderatzaile bat existitzen dela eta B kasuan indar erakartzaile bat dagoela. Beste behatzaile batek 1 masa existitzen dela baldin badaki, ohartuko da 1 masak 2 eta 3 partikulak erakartzen ari dela, eta bi partikulen arteko itxurazko indarra marea efektuaren ondorioa dela. Einsteinek espazio-denboraren geometria erabiliz deskribatzen zuen, esanez espazio-denbora kurbatua zegoela, eta marea-indarrak geometria kurbatuaren ondorioak zirela. Horren arabera ez dago indarrik hiru masen artean, baizik eta, hiru objektuak geodesikoetan zehar mugitzen direla espazio-denboran.
Aurreko kasuarekin lotutako ideia bat baliokidetasunaren printzipioa da. Demagun bi egoera, non batean pertsona bat kutxa handi baten barruan dagoen erorketa askean eta bestea kutxa baten barruan ere baina geldi. Lehenengo kasuko kutxa marea indarrak ez neurtzeko bezain txikia bada, barruko pertsonak ez dauka modurik (edozein esperimentu eginda) jakiteko zein den kutxaren kanpoko egorea. Hau da, geldi egotea eta erorketa askean (erreferentzia sistema inertzial lokalean) egotea baliokidea da.
Espazio-denboraren deskribapen sinpletik grabitazioaren deskribapen osoa egiteko kalkulu tensorial eta geometria diferentziala behar da. Horiek gabe posible da erlatibitate orokorrari buruz hitz egitea, baina ez da posible tribialak ez diren emaitzak lortzea.
Denboraren kurbadura
1916an Einsteinek erlatibitate orokorra garatu ondoren, hainbat zientzilarik erlatibitate orokorrak gorriranzko lerrakuntza grabitatorioaren existentzia adierazten zuela zioten. Einsteinek honako esperimentua mentala proposatu zuen: demagun h altuerako dorre baten puntan gaudela. m masako partikula bat erortzen uzten badugu g azelerazioaz eroriko da, eta lurrera iristean edukiko duen abiadura izango da. Beraz, lurrean dagoen batek bere E energia neurtzen badu ondokoa lortuko du:
Orain imagina dezagun masa-energia tresna batek partikularen energia osoa fotoi bakar batean bilakatzen duela eta goruntz itzultzen dela. Dorreko puntara iristean beste masa-energia tresna baten bidez aurreko prozesuaren alderantzikoa egingo dugu, hau da, fotoiaren E' energia osoa m' masako partikula batean bilakatu. m=m' izan behar da derrigorrean, bestela betirako ibiliko litekeen makina bat eraikitzeko gai izango ginake. E'=mc^2izango da, eta orduan:
Fotoi bat Lurraren eremu grabitaorioaren kontra igotzean energia galtzen du eta gorriranzko lerrakuntza gertatzen da. Fenomeno hau neurtzeko hainbat behaketa astronomiko egin ziren, eta behin betiko behaketa Pound eta Rebka (1959) eta beranduago Pound eta Snider (1964) lortu zuten egitea.
Argia maiztasunarekin lotuta dago, eta maiztasuna erlojuaren funtzionamenduak eraikitzeko erabili ahal da. Gorriranzko lerrakuntza grabitatorioak ondorio batera eramaten gaitu: Grabitateak denbora moteltzen du. Demagun berdin-berdinak diren bi erloju atomiko eraikitzen ditugula, eta bat dorrearen puntan kokatzen dugula eta bestea lurrean. Goian dagoen pertsonak beheko erlojua behatzen badu ohartuko da bere seinaleen maiztasuna goiko erlojuarena baino txikiagoa dela. Dirudienez beheko erlojua polikiago doa, eta bi erlojuak konparatuz horixe bera ikusten da. Kilometro bateko dorre baten kasuan diferentzia 9,4 nanosegundo eguneko da.
Erlojuak ez dira aldi berean iblitzen eremu grabitatorio batean. Pound-Rebka esperimentuak denboaren kurbadura frogatu zuen espazio-denboraren osagaietan, baina ez du ezer esaten espazioaren kurbadurarekiko. Izatez, grabitatearengatik gertatzen den denboraren zabalkuntzaren argumento teorikoak ez datoz soilik erlatibitate orokorretik. Grabitazioaren edozein teoriak emaitza berdinera aurresango zuen baliokidetasunaren printzipioa errespetatzen bada. Hura ere Newtonen grabitazioan gertatzen da. Erlatibitate orokorrean ikusi ahal da “limite Newtondarrean” (partikulak poliki mugitzea, eremu grabitatorioa txikia izatea, eta eremua estatikoa izatea), denboraren kurbadura nahikoa dela Newtonen grabitatearen legeak deribatzeko.
Newtonen grabitazioa denbora kurbatuaren teoria bat da. Erlatibitate orokorra, berriz, espazio eta denbora kurbatu baten teoria. G grabitazio konstantea bada, M izar baten masa, eta bere inguran r distantzia masa askoz txikiagoko objektuak orbitatzen ari badira, Newtonen grabitazioan espazio-denborako tartean soilik denboraren koefizienteak aldatzen dira:
Espazioaren kurbadura
faktorea -ren aurrean egotea denboraren kurbadura adierazten du Newtonen grabitazioan. Espero bezala faktore hori G eta M-ren proportzionala da, eta izendatzailean r agertzen denez, M masara gerturatzean grabitatearen efektu handiagoak nabaritzen dira, hau da, faktorea handitu egiten da, eta denbora kurbatzen dela adierazten du.
Baina erlatibitate orokorra espazio eta denbora kurbatuaren teoria da, beraz, satelite eta planetetan espazioarekin lotutako osagaiak ere aldatu beharko ziren denborarekin gertatzen den bezala. Izatez, efektu horiek ikusiak izan dira, baina oso gutxi. Horren arrazoia planeten abiadura argiaren abiadurarekin konparatuta oso txikia delako da, eta eguzki sistemako planeta eta sateliteentzat terminoa oso txikia da zati espazialean aldaketak nabaritzeko.
Nahiz eta espazioaren kurbaduraren efektua txikiagoa izan, orain dela 150 urte inguru egindako aurkikuntza batekin Newtonen grabitazioarekin zerbait txarto zegoela ohartu ziren. 1859an Urbain Le Verrier-ek ezin zuen azaldu Merkurioren orbita beste planeta edo asteroide bat egon ezean. Merkurioren orbitaren perihelioa buruhauste handia izan zen garai haietan. Antzerako problema bat zegoen Uranoren orbitarekin. Newtonen teoria ez zetorren bat Uranoren orbitarekin, baina azkenean teoria ondo zegoela bermatu zen, eta arazoa, Neptuno ez zela oraindik aurkitu zen. Izatez, problema horregatik aurkitu zuten Neptuno. hori dela eta, uste zuten Merkurioren kasuan ere beste masa ezezagun handi batek eragiten zuela Merkurioren perihelioan, baina oraingoan ez zuten ezer aurkitu.
1916an Einstenek Merkurioren prezesioa, espazio-denbora kurbatuaren zati espazialarekin azaltzen zela frogatu zuen. Newtonen grabitazioarekin agertzen den denboraren kurbadura ez da nahiko fenomeno bitxi hori deskribatzeko, eta Einsteinen kalkuluen arrakasta aurrerapauso handia izan zen erlatibitate orokorraren alde. Einsteinek zati espazialaren kurbadura honela idatzi zuen:
Espazio-denbora kurbatuaren jatorria
non \Lambda konstante kosmologikoa, g_{\mu\nu} metrika, T_{\mu\nu} energia-momentu tentsorea, G grabitazio konstantea, c argiaren abiadura eta G_{\mu\nu} Einstenen tentsorea diren. Einsteinen tentsorea honela idazten da:
non R^{\mu\nu} Ricciren kurbadura tentsorea eta R Ricciren kurbadura eskalarra diren, hau da, azken finean, espazio-denboraren kurbadura adierazten dituzten gaiak. Beraz, ekuazioko ezkerreko gaiek kurbadura adierazten dute eta eskumako zatiak sistemaren energia edota momentua.
Einstenen ekuazioetan metrika agertzen denez, soluzioak lortzeko garrantzitsua da metrika zelakoa den jakitea. Adibidez, erlatibitate berezian ez dagoenez energia-momentu tentsorearen gairik ez dago kurbadurarik, eta, beraz, kasu horretan metrika Minkowskirena da, hau da, espazio-denbora laua da. Energia agertzean ekuazioetako eskumako zatia ez da zero, eta metrika aldatu egiten da, hots, espazio-denbora kurbatu egiten da.
Schwarzschilden espazio-denbora
Einsteinen ekuazioak askatzeko orduan ezin dugu analitikoki soluzio orokor bat lortu, hala ere, kasu konkretu baten zentratuz gero posible da soluzio zehatza lortzea. Hori egin zuen lehenengoa Karl Schwarzschild izan zen.
Peter Gustav Lejeune Dirichlet
Johann Peter Gustav Lejeune Dirichlet ( ahoskatua; Düren, Prusiako Renania, 1805eko otsailaren 13a - Göttingen, 1859ko maiatzaren 5a) alemaniar matematikaria izan zen.
Espazio-denbora
Schwarzschilden espazio-denbora
Schwarzschildek simetria esferikoko objektu batek sortzen duen eremu grabitatorio estatiko bat adierazten duen metrikan pentsatu zuen. Horretarako metrika estatiko eta espazialki isotropiko baterako forma orokor batetik hasi zen. Espazio-denbora estatikoak honelako propietateak ditu: g_{\mu\nu}-ren osagai guztiak x^0-ren independenteak dira, hau da, denboraren independiente, eta espazio-denborako tartea inbarinatea de transformazio honekiko edo.
Peter Gustav Lejeune Dirichlet
Biografia
Bere garaiko matematikari ospetsuenekin izan zituen harremanak. Berlingo eta Göttingengo unibertsitateetako irakasle izan zen 1827 urteaz geroztik. Ospe handia izan zuen diferentzialen, serieen, integral trigonometrikoen eta zenbakien teoriaz eta analisiaz egindako lanengatik.
Espazio-denbora
Schwarzschilden espazio-denbora
Aplikatu beharreko propietate guztiak erabiliz metrikaren forma lortzen da, eta koordenatu esferikotan idatzita ondoko eran geratzen da:
distantzi handitan, hau da r>>rs denean, eremua ahula izan behar da eta horrekin rs-ren balioa zein den jakin dezakegu:
Beraz Schwarzschilden erradioa esaten zaio.
Metrika hura erabiltzen da masa-banaketa esferiko baten inguruan gertatzen den fisika ikusteko, esate baterako masa handiko objektuen ibilbidea erorketa askean eta fotoietan. Metrikaren forma begiratuz argi ikusten da espazio-denborak masa edo energiaren inguruan laua izateari uzten diola eta efektu bitxiak gertatu ahal direla. Schwarzschild-en metrika infinitora doa r=rs denean, eta masa-banketaren gainazala rs erradio hori baino txikiagoa izatera uzkurtuko balitz, objektua Schwarzschilden zulo beltza bilatuko litzateke, argiak ere ihes ezin duen zonalde bat.
Psarocolius decumanus
Psarocolius decumanus Psarocolius generoko animalia da. Hegaztien barruko Icteridae familian sailkatua dago.
Stonogobiops yasha
Stonogobiops yasha Stonogobiops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Richard Kilty
Richard Kilty (Stockton-on-Tees, 1989ko irailaren 2a) 60 metro, 100 metro eta 200 metroetan parte hartzen duen esprinter britainiarra da. 60 metroko zein erreleboetan espezialistatzat jota, Munduko eta Europako txapeldun bikoitza ohia da 60 metroetan Pista Estalian, eta zilarrezko domina lortu zuen bai Munduko Atletismo Txapelketan, bai 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan erreleboko kide gisa.
Banakako hiru probetan bere marka pertsonalak 6,49 segundo, 10,01 segundo eta 20,34 segundo dira, hurrenez hurren. 2014ko Munduko, eta 2015eko eta 2017ko Europako Indoor 60 metroko txapelduna da. Britainia Handiko abiadura proben titulu nazional ugari ere lortu zituen, besteak beste, Erresuma Batuko junior 100 metroko txapelduna eta bi aldiz English Schools 100 metroko txapeldun nazionala, Northfield School eta Sports College-n egin zituen urteetan. Britainia Handiko kluben mailan Gateshead Harriers ordezkatzen du.
"The Teesside Tornado" ezizenez Britainia Handian lehen postuan sailkatu zen 200m-etan 23 urte azpiko kategorian 2011n 20,53 segundoko denborarekin. 2011ko Europako Atletismoko U23 Txapelketan zilarrezko domina irabazi zuen 4×100 metroko erreleboan. Kilty Britainia Handiko atletismo taldetik kanpo geratu zen Londresko 2012ko Udako Olinpiar Jokoetarako, sailkatze-arauak bete zituen arren. 100 metroko marka pertsonala 10.10 (haizerik gabe) egin zuen 2013ko abuztuan Hexham-en (Erresuma Batua) Europako Atletismoko txapelketa batean. 2016ko eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan ere hartu zuen parte. Azken honetan zilarrezko domina lortu zuen 4x100m-ko proban.
Metahoplites
Metahoplites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Barremiarrean, hau da, orain dela 130 milioi urtetik 125 milioi urtera gutxi gorabehera.
Keith Levene
Julian Keith Levene (Londres, 1957ko uztailaren 18a - Norfolk, 2022ko azaroaren 11) ingeles musikaria izan zen.
The Clash eta The Flowers of Romance taldeen sortzaileetako bat izan zen. 16 urterekin Joe Strummer konbentzitu zuen The Clashekin bat egiteko. Levenek estudioko lehen diskoa grabatu aurretik taldea utzi zuen arren, abestietako bat konposatu zuen.
John Lydonekin batera Public Image Limited (PiL) taldea sortu zuen.
Punk eta post-punk estiloetako gitarristarik garrantzitsuenetako bat izan zen.
Akemi Noda
Akemi Noda (野田 朱美) Japoniako futbolaria da.
Apodi
Apodi Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Norte estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Tolskithy
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Cercenasco
Cercenasco Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cercenascok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Vanacampus phillipi
Vanacampus phillipi Vanacampus generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
Ferro-tschermakita
Ferro-tschermakita silikato motako minerala da eta tschermakite root name taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Ferro-tschermakita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.
Nyctimene masalai
Nyctimene masalai Nyctimene generoko animalia da. Chiropteraren barruko Pteropodidae familian sailkatuta dago.
Mikaela Labaien
Mikaela Labaien Lasarte (Leitza, 1914-2008) nafar baserritarra eta kazetaria izan zen.
Bizitza
Leitzan jaio zen baserri giro euskaldunean, eta Astaitzaga baserrira ezkondu, eta bi seme eta alaba bat izan zituen. Baserri horretan eman zuen bizitza osoa. Txikitan eskolara joan, eta bertan igarri zion Ignazio Lizarraga apaiz eta irakasleak idazteko grina.
Kazetari ibilbidea
Zeruko Argia, Argia, Amayur eta Plazaola astekarietan idazten zituen hainbat tokiren inguruko kronikak, bai eta Leitzako eta inguruko paisaiei eta tokiei buruz ere. Eskarnetxu eta Lilitxu izenordeekin sinatzen zituen idazkiak.
Arriba Españal-n ere idatzi zuen euskaraz artikulu bat. 1980an Leitza aldean sortutako Plazaola euskarazko aldizkarian ere idazten lehenengoetariko bat izan zen. Pedro de Irizar hizkuntzalari eta euskaltzain urgazleak Mikaela Labaienengana jo zuen Morfologia del verbo vasco-navarro liburua idazteko.
Bere azken urteetan, liburu bat idazten hasi zen euskaraz, baina bukatu gabe utzi zuen. Aita Zavalari utzi omen zion gainbegiratzeko. Hark, ordea, familiari itzuli ez, eta Gipuzkoako Aldundia ri eman omen zion dohaintzan, bere obra guztiarekin batera.
Sueviota aprica
Sueviota aprica Sueviota generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Walnut Grove (Alabama)
Walnut Grove Alabamako herri bat da. Etowah konderrian kokatua dago. 2010ean 698 biztanle zituen, 53.6 kilometro koadrotan banatuta.
Tolvaddon Downs
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Illogan parrokian.
Walnut Creek (Arizona)
Walnut Creek Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mohave konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gazella bennettii
Gazella bennettii Gazella Antilopinae generoko animalia hausnarkaria da. Bere generoko beste animalia guztiak bezala azkar korritzeko gaitasuna du eta liraina da. India, Pakistan eta Iranen bizi da.
Montcuq
Montcuq Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montcuq udalerrian erroldatutako biztanleak 1.339 ziren. Familiak 565 ziren, horien artean 184 pertsona bakarrekoak ziren (78 bakarrik bizi ziren gizonak eta 106 bakarrik bizi ziren emakumeak), 209 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 131 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 41 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 812 etxebizitza zeuden, 580 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 196 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 683 etxeak ziren eta 121 apartamentuak ziren. 580 etxebizitza nagusietatik 381 bere jabearen bizilekua ziren, 169 alokairuan okupaturik zeuden eta 31 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 39 etxek bi zituzten, 123 etxek hiru zituzten, 154 etxek lau zituzten eta 261 etxek bost zituzten. 393 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 310 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 185 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 756 ziren, horien artean 496 aktiboak ziren eta 260 inaktiboak ziren. 496 pertsona aktiboetatik 408 lanean zeuden (209 gizon eta 199 emakume) eta 89 langabezian zeuden (50 gizon eta 39 emakume). 260 pertsona inaktiboetatik 98 erretiraturik zeuden, 68 ikasten zeuden eta 94 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montcuq udalerrian 543 unitate fiskal zeuden, 1.153 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.445 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 120 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 32 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 finantziazio enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 18 administrazio publikoko enpresak ziren eta 10 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 37 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 4 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 16 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 3 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 2 drogeria, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Montcuq udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.231 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, botika 1 bat eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Rosenbach (Vogtland)
Rosenbach Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Montcuq
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Montcuq udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 133 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Extrema
Extrema Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Jentilbaratza Kultur Elkartea
Jentilbaratza Kultur Elkartea 2012. urtean sortu zen, Ataun en.
Euskal Kulturan sustraituta gaude. Euskal Mitologiaren inguruan Ataungo eta Euskal Herriko garai bateko sinesmen, ipuin zahar eta leiendak belaunaldi berrietara transmititu nahi ditugu. Gure arbasoen ohiturak eta errituak ez galtzeko, zubi-lana egin nahi dugu iturri zaharrak ur berria ematen segi dezan. .
Helburu horiek lortzeko, Elkarteak, jarduera hauek egiteko ardura du:
Herritar guzti-guztiei irekita dago. Elkarteak dituen helburuekin herritar askok egiten du bat. .
Prisziliano
Prisziliano Avilakoa (Gallaecia (?), 340 (?) - Civitas Treverorum, gaur egungo Treveris, Alemania, 385) hispaniar apezpiku heretikoa izan zen, priszilianismoaren sortzailea.
Avilako apezpiku izendatu zuten 380. urtean. Zaragozako eta Bordeleko kontzilioek kondenatu zuten 380 eta 384. urteetan hurrenez-hurren. Bere dotrinak eragin handia izan zuen behe mailako gizartean eta emakumeengan nagusiki. Kristautasun aszetikoa predikatzen zuen. Eliza Katolikoaren izenean heriotz zigorra jaso zuen lehenengo heresea izan zen.
Siliqua
Siliqua hitzak hainbat esanahi ezberdin ditu:
Psarocolius viridis
Psarocolius viridis Psarocolius generoko animalia da. Hegaztien barruko Icteridae familian sailkatua dago.
Fritz Walter
Friedrich "Fritz" Walter (Kaiserslautern, 1920ko urriaren 31a - Enkenbach-Alsenborn, 2002ko ekainaren 17a) alemaniar futbolaria izan zen. Bere ibilbide osoa 1. FC Kaiserslautern taldean jokatu zuen. Alemaniako futbol selekzio nazionalen 61 aldiz jokatu zuen eta 33 gol sartu. 1954ko munduko txapelketa irabazi zuen selekzioko kapitaina izan zen.
Palmaresa
1. FC Kaiserslautern Alemania
Vanacampus poecilolaemus
Vanacampus poecilolaemus Vanacampus generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
Tomperrow
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Ceresole Reale
Ceresole Reale Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Ceresole Realek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Čeľovce
Čeľovce Eslovakiako udalerri bat da, Trebišoveko barrutian kokatuta. 13,27 km²ko azalera du eta 544 biztanle 2017ko datuen arabera.
Megabyte
Megabyte (maiz MB ikurraz idatzia) konputagailuen biltegiratze ahalmenean milioi bat (106) byte adierazten duen informazio unitatea da. Hain zuzen ere, SIren notaziotik eratorritako mega- aurrizkiak «milioi» esan nahi du. Ez da megabit unitatearekin (Mb ikurraz laburtua) nahasi behar.
Čeľovce
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1220. urtekoa da.
Megabyte
Terminologia bikoitzaren arazoak
Gaur egun (2007), biak nahasten dira askotan. Esate baterako, 80 GBko disko gogor batek 80.000.000.000 byte ditu, baina sistema eragileak 74 GB dituela esango du, 1.024ko multiploak erabiltzen dituelako.
Kilobyte – kibibyte, mebibyte – megabyte, gigabyte – gibibyte eta gainerako unitateen bereizketa
Kilobyte-n definizioan eta erabileran aurrizki bitarraren ohiz kanpoko erabilerak, ondorengo erabilerak eragin ditu. Kilobyte-ren kasuan honen kopurua honako biak izan daitezke: Modu berdinean egingo da gainerako unitateekin, esaterako gigabyte batek, erabiltzen den testuinguruaren arabera 1024 gibibyte (informatikan) edo 1000 gigabyte adierazten du.
Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera
Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 10 balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.
Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz Kibibyte ( 1 KiB=1024 byte ). Baina bere erabilera ez da zabaldu oraindino.
Multzo berdineko unitateak: