cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Burdinola
Ekoizpen zikloa
Urteko lan kanpaina euriaren araberakoa izaten zen burdinoletan eta, ondorioz, ibaietako ur-emariak baldintzaturikoa; horregatik, azaro aldera hasi ohi zen, eta apirila nahiz maiatz aldean amaitzen zen.
Urriaren bukaera aldera olagizonek idi gizen bat, inguruetako gizenena, hiltzeko ohitura zuten, urteko lan-kanpaina hasi aurretik, eta gaziturik, zezinan egiten zuten beren otorduetarako. Gainerako urte zatian, berriz, gehienetan beste lan hauek egiten zituzten: zuhaitz eta txara nahiz sasiak moztea basoan, labe eta sutegietan behar zuten ikatza egiteko; meategietatik burdinkia ateratzea, urtzea eta oletara eramatea.
Lonjak eta errenteriak
Itsas portuetan eta ibaiak itsasoratzen diren tokietan baziren etxe berezi batzuk, errenteria izeneko saltokiak, adibidez: Errenterian (hain zuzen, hortik datorkio izena herriari), Donostian, Orion, Zestoako Beduan, Bilboko San Anton zubiaren ondoan eta abar; batez ere, burdin eta gainerako ekoizpenak bertan pilatzeko izaten ziran, baita ikertzaileek aztertu ondoren hainbat destinoetarako ontziratzeak ere.
Langileak
Bertako langileak izenez olagizonak ziren, eta hauek izaten ziran gehienetan:
Olajaun delakoarekin egiten zuten iele eta urtzaileek beren lanituna, gehienetan ateratako burdin kintal bakoitzeko erreal bina, larunbatetan pisatuta. Urteko lan-aldiaren amaieran egiten zuten ordainketa, baina tartean ere ordaindu ohi zuten gerokoa aurreratuz.
Galdaketa prozesua
Urtzaileak bere lan berezia egiteko, meatokitik ekarritako burdinkia bereizi behar izaten zuen lehenik, labea betetzeko behar zuen tonaerdia osotu arte. Mailuz joka zatitu edo txikitu behar zituen, bakoitza sei zentimetro baino handiagoa izango ez zen moduan utziz; berehala galbahetu egiten zen, hauts, apur eta zentimetroa baino txikiagoko puskak alde batera bereizteko. Lan honetan laguntzaile izaten zuen pealea.
Ondoren labea bete ohi zuen, burdin mea eta ikatza txandaka sartuz; labea piztean, berriz, haizea eman behar zion hauspoz, indartsu eman ere, su-gar urdinak ateratzea lortu arte.
Adierazi den bezala, Gasek murrizten zuten burdin mea edo burdin oxidoa honako egoeretatik igaroz:
Baina burdinki ez zen guztia bereizi eta, ordu pare baten ostean, ziar-zulo zeritzan zuloan barrena kanporatzen zuten ziarrak edo zirelakoak.
Berotasun oso handian eta murrizketa giroan, burdinak ikazkaia bereganatzen duelako, edota biak elkartzen direlako, burdina hoztu eta gogortzean zatikor edo hauskor gertatzen da. Horregatik, trebetasun eta esku bereziak behar zituen urtzaileak, kako luze baten bidez burdinkiak elkarri itsasteko eta labeko bazterrik oxidatzaileenera biltzeko: horrela lotzen zuen burdinari ikazkaia murriztea eta agoa burdintsuago bihurtzea.
Agoaren eraketa
Labea piztu eta lauzpabost ordura hasi ohi zen urtzailea, burruntzi edo su-hagaren bídez, labean barrena sakabanaturik zeuden burdinki puska harro-harroak bata besteari itsasten; horrela pilatu eta itsatsitako mukulu edo pila gori-goria zen agoa, ehun eta berrogeita hamar kilotik berrehunerako burdin konkorra.
Bost olagizonek burdinaga eta kurrikak izeneko suhatz handiez atera, eta gabi aren ingude gainera eramaten zuten; hantxe gabiaren mailukadaz lantzen zuten, ziarrak kendu eta burdinari purutasun handiagoa emanez.
Gaur egungo labe garaietan ez bezala, burdina urtu gabe lantzen zuten zeharroletan, galdaketa prozesu edo fasetik pasa gabe.
Forjaketa eta kalibreak
Gabiaren ingude gainean ipini orduko agoa, 900º eta 1.000º bitarteko berotasuna galdu baino lehen hasten zen ielea joka hura lantzen eta tiratzen, trinkotu heinean arbastatze karratu nahiz totxo tankera emanez.
Atera behar zuen burdinazatia lodia bazen, berotu aldi batez burutu ohi zuen bere lana; baina ebaketa txikiagoko burdin profilak atera behar zituenean, totxo gorituak taiel batez mozten zituzten; eta gelditutako zatiak ondoren behar adina bider gorituz forjatzen zituen.
Emaitza: burdina gozoa eta altzairua
Egiten zituzten haga edo barrak bitarikoak izan ohi ziren: burdina gozoa edo burdina biguna batetik eta altzairu naturala bestetik, karbono proportzioa %0,2-%1era bitartean alda zitekeelarik.
Denbora. Kontsumoa eta errendimendua
Burdingaia labean kargatzetik, forjaketan burdina profilak atera bitarteko lanaren ziklo osoa, aldakorra izaten zen zeharrolak zuen garrantziaren arabera; gehienetan bospasei orduko lana izaten zen. Tonaerdi bat burdinki eta ia beste hainbeste ikatz kontsumitzen zen. Hala, bataz beste, ehun eta berrogeita hamar kilo burdina lortzen zen.
Ekoizpena. Kalitatea manufakturarako
Zeharroletan landutako burdina kalitate oso onekoa zen erabilitako materialen purutasunagatik eta ganga fosfororik gabea izateagatik; baina baita sufrerik gabeko egur-ikatzetan goritzen zutelako ere. Bestalde homogeneotasun gutxikoa eta garbitasun gutxia ere izaten zen, zilarrak guztiz kentzea zailegi gertatzeaz gain, karrakaz jateko zailak ziren altzairu-zati gogorrak izaten zituelako tartetan. Alderantziz, altzairu gozoa, karbono gutxikoa zenez, erraza gertatzen zen forjaketarako nahiz beroketa eta soldadura goria egiteko, aingurak bezalako pieza handietan.
Kostua
Neke handikoak, garestiak eta errendimendu txikikoak ziren antzina burdina-lanak, gure gaur egungo ikuspegiaz alderatuta. Beraz, hasierako zeharrola haietan, erregaien edo ikatzaren kontsumoa, ateratzen zuten burdina-kopuruari zegokionean, %300 eta %500 bitartekoa izaten zen; burdina bera ere sartutako ikatzaren erdira jaitsi ohi zen pisuan. Hain zuzen ere, zepa arre harro pilak, burdinaz aberats eta burdinoletako meatzeetan eta ibaiertzetan pilatzen zituztenak berriro erabili egiten ziren, XX. mendean ere.
Fanderiak
Oreretan 1769. urtean eraiki zen fanderia da Gipuzkoako lehen eredua. Irandako Markesaren laguntzaz egin zen eta horretarako Alemaniatik ekarri behar izan ziren langileak. Euskal Herriko Hiztegi Historiko-Geografikoan aipatzen denez, mota horretako enpresatan bakarra zen bera, erreberberozko bi labe zituena. Hori zela-eta, lana bikoiztu zitekeen. Enpresa horren garaikidea zen Egaña idazleak dio, 150.000 libra xafla baina ez zituela saltzen, eta kopuru hori astean atera zitekeenaren herena zen.
Aingurak
Jarduera berri horren ekarpenez, armadarako aingurak egiteko enpresa sortu zen Hernanin, Urumearen eskuinaldeko ibaiertzean. Lantegi hori Fagollagan 1751. urtean hasi zen lanean. Aingurak, berriz, Urumea ibaian zehar garraiatzen ziren Donostiako Santa Katalina porturaino.
Aingura-enpresa izan zen tokian porlan-enpresa baten aztarnek ikus daitezke gaur egun.
Kanoien zulaketa
Kanoientzako ginbalet-lantegiak asko izango ziren, ziur asko. Mota honetako enpresa hidraulikoei buruzko ikerketa egiteke egon arren, ezagutzen dira hainbat kokagune, Deba ibarrean eta, zehatzago esateko, Arrasaten eta Elgoibarren. Horrez gain, jakin badakigu halako enpresak arma-enpresei loturik zeudela. Gertakizun horren data modernoa da, dirudienez; izan ere, idatzietan XVIII. eta XIX. mendeetako aipamenak baino ez dira egiten.
Burdinolen gainbehera
XVIII. mendean burdinolak desagertzen hasi ziren Euskal Herrian. 1820 inguruan, artean, Jose Antonio Ybarra merkatariak 100 burdinolari baino gehiagori hornitzen zien mea Kantauriko kostaldean bere Somorrostroko meategietatik. I. Karlistaldian, zaila izan zen mearen hornikuntza, Bizkaian Bilbo inguruarekin zegoen zatiketa zela eta. Horregatik, burdinola askok behea jo zuten, eta beste batzuek ekoizpena asko gutxitu.
Gerra amaitu ondoren, olagizonek bikoiztu egin zituzten gerra aurretik zituzten zorrak; izan ere, ikatza eta mea erregaia garestiak ziren, eta lehiatu ezinik zebiltzan. Hain zuzen, zor horiek izan ziren 1828an sortutako Ybarra, Mier y Compañía Itsasadarreko mea-hornitzaile eta merkatarien konpainiaren diru sarrera nagusiak, hasieran. 1869an eskaera bat luzatu zioten Goizuetan itxi berri ziren zortzi burdinolak zirela eta, herritarrak lanbideak aldatzera behartu zituena. Mendea bukatzerako, ez zen jada burdinola bakarren bat besterik gelditzen.
Burdinolak erabat desagertzeko arrazoirik nagusienak hauek izan ziren:
Monumentu izendaturiko burdinolak
(Legazpi, Gipuzkoa)
3999 Aristarchus
3999 Aristarchus asteroide baten izena da. urtarrilaren 5ean aurkitu zuen T. Kojima-ek Chiyoda Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1989 AL izena zeraman. Ondoren Aristarko Samoskoa omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3999 Aristarchus asteroidearen orbitak batezbeste 5,172 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 4,88 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 5,464 distantziara. Eszentrikotasuna 0,056 da, eta makurdura orbitala 11,01ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 10.3 da.
Sierra Maestra
Sierra Maestra Kubako ekialdeko mendikatea da, Oriente probintzian dagoena.
Kobre-, burdin- eta manganeso-meategiak daude.
Gran Piedra izeneko parke nazionala dago han.
Mendikate honetan hasi zituen bere ekintzak, 1956ko abenduan, Fidel Castrok zuzentzen zuen gerrillari taldeak, Batistaren diktaduraren kontra.
Protosynaema
Protosynaema Plutellidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Protosynaema eratopis da.
Bohutín (Šumperk barrutia)
Bohutín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 779 biztanle ditu eta 2,25 kilometro koadroko azalera. Šumperk barrutian dago.
Integral anizkoitz
Matematikan (zehazki, aldagai anitzeko kalkuluan), integral anizkoitza aldagai erreal anitzeko funtzioen integrala da. Bi aldagaiko f(x,y) funtzioaren planoko eremu bateko integralari integral bikoitz deritzo, eta hiru aldagaiko f(x,y,z) funtzioaren  espazioko eremu bateko integralari integral hirukoitz. Aldagai bakarreko integral anizkoitzerako, ikus "Integrazio errepikaturako Cauchy-ren formula".
Sarrera
n aldagaiko funtzioaren integral anizkoitza D eremuan adierazteko, integralaren ikurra hainbat aldiz jartzen da bata bestearen atzetik. Ordena bati jarraituz kalkulatzen dira integralak, ezkerreko integrala kalkulatzen azkena izanik. Ondoren, integratuko den funtzioa idazten da eta amaieran diferentzialen ikurrak, ordena egokian idatzita (eskuineko diferentzialari dagokion integrala kalkulatzen azkena izango da). Integrazio-eremua integrazio-ikur bakoitzean modu sinbolikoan adieraz daiteke, edo bestela modu laburtuan, eskuinean dagoen integral-ikurrean soilik:
Jatorrizko funtzioaren kontzeptua aldagai erreal bakarreko funtzioetarako bakarrik definitzen denez, integral mugagabearen ohiko definizioa ez da zuzenean orokortzen integral anizkoitzera.
Definizio matematikoa
Izan bedi honela definitutako n-dimentsioko T tarte erdiirekia, n>1 izanik:
[ a_j, b_j) tarte bakoitzaren P_j partizio bat kalkula daiteke, hau da, haien artean disjuntuak diren eta guztien artean tarte osoa osatzen duten I_j azpitarteen familia finitu bat, non azpitarteak ezkerreko muturrean itxiak eta eskuinekoan irekiak diren.
Hortaz, T tartearen partizio bat
biderkadura kartesiarra da. C partizioa C_k izendatuko ditugun m azpitarteren familia bat bada, non C_k azpitarteak ez diren gainezartzen (disjuntuak dira) eta guztien bildura T den.
Har dezagun T tartearen C partizio bat,
Izan bedi T tartean definitutako funtzioa. Behetik n-dimentsioko T tarteak eta goitik f funtzioaren n-dimentsioko grafikoak bornatzen duten (n+1)-dimentsioko bolumenaren kalkulua Riemann-en batura honen bidez hurbil daiteke :
non p_k hori C_k azpitarteko puntu bat den eta hori C_k azpitartearen neurria den (ingelesetik, measure), hau da, azpitarteen luzeren biderkadura.
C_k azpitartearen diametroa C_k sortzen duten I_j tarteen luzerarik handiena da. T tartearen C partizio baten diametroa partizioko C_kazpitarteen diametrorik handiena da. Intuizioz, C partizioaren diametroa txikiagoa den heinean, azpitarteen m kopurua handitu egiten da, eta azpitarteen neurria txikitu egiten da. f funtzioa Riemann-en zentzuan integragarria dela esaten da, baldin
f funtzioa Riemann-en zentzuan integragarria bada, T tartearen gaineko f funtzioaren Riemann-en integrala S dela esaten da, eta honela idazten da:
Askotan, notazio hori laburtu egiten da, honela:
non n-kotea den eta   n-dimentsioko bolumen-diferentziala den.
Hemendik aurrera, Riemann-en n dimentsioko integralari integral anizkoitz deituko zaio.
Propietateak
Aldagai bakarreko funtzioen integraletan betetzen diren propietate asko integral anizkoitzetan ere betetzen dira (linealtasuna, trukakortasuna, monotonia-legea, etab.). Integral anizkoitzen propietate garrantzitsu bat honakoa da: integralaren balioa integrakizunen ordenaren independentea da, baldintza batzuk betetzen badira. Propietate horri Fubini-ren teorema deitzen zaio.
Kasu partikularrak
denean,
f funtzioaren integral bikoitza da T tartean, eta bada,
f funtzioaren integral hirukoitza da T tartean.
Integral bikoitza bi integral-ikurren bidez adierazten da eta integral hirukoitza hiru integral-ikurren bidez. Notaziorako akordio hori egokia gertatzen da integral anizkoitz bat integral berritu gisa kalkulatzen denean, artikulu honetan aurrerago azaltzen den bezala.
Integrazio-metodoak
Integral anizkoitzak ebazteko, gehienetan, integral berritu batera laburtzen da, hau da, aldagai bakarreko hainbat integraletan deskonposatzen da, haietako bakoitza zuzenean ebazteko modukoa delarik. Funtzio jarraituetan, hori Fubini-ren teoremaren bidez justifikatzen da. Batzuetan, zuzenean lor daiteke integral anizkoitzaren emaitza, inolako kalkulurik egin gabe.
Hauek dira integrazio-metodo sinple batzuk:
Funtzio konstanteak integratzea
Integratu behar dena c funtzio konstantea denean, integrala c konstantearen eta integrazio-eremuaren neurriaren arteko biderkadura da. Baldin c=1 bada eta integrazio-eremua \R^2 planoko eremu bat bada, integralak eremuaren azalera ematen du, eta integrazio-eremua \R^3 espazioko eremua bada, integralak eremuaren bolumena ematen du. Adibidea. Izan bitez f(x,y)=2 funtzioa eta integrazio-eremu hau:
Hortaz,
definizioz
baita.
Aldagai-aldaketa
Askotan, integrazio-mugak ez dira trukatzen errazak izaten. Aldagai-aldaketa egitean, integrala eremu "erosoago" batean idazten da eta, horrela, formula sinpleago baten bidez adieraztea lortzen da. Horretarako, funtzioa koordenatu berrietara egokitu behar da. "1a adibidea. Izan bedi funtzioa eta izan bitez u=x-1 eta v=y, hau da, x=u+1 eta y=v. Aldagai-aldaketa eginez, honako funtzioa lortzen da:."
Aldagai-aldaketen hiru "mota" nagusi daude (bat \R^2 planoan, bi \R^3 espazioan); hala ere, aldaketa orokorragoak egin daitezke printzipio bera erabiliz.
Koordenatu polarrak
\R^2 planoan, integrazio-eremuak simetria zirkularra badu eta funtzioak ezaugarri berezi batzuk baditu, koordenatu kartesiarrak polar bihurtzeko aldaketa egin daiteke (ikus adibidea irudian); horrek esan nahi du, koordenatu kartesiarretako P(x,y) puntu orokorrak koordenatu polarretan dagozkien puntu bihurtuko direla. Aldaketa horrek integrazio-eremuaren forma aldatzeko eta eragiketak sinplifikatzeko aukera ematen du.
2a adibidea. Izan bedi f(x,y)=x+y funtzioa. Koordenatu kartesiarrak polar bihurtzeko aldaketa aplikatuz, funtzioa honela geratzen da:
2b adibidea. Izan bedi funtzioa. Kasu honetan, honela geratzen da:
Pitagoras-en identitate trigonometrikoa erabiliz, eragiketa horiek asko sinplifikatzen dira.
Integrazio-eremuaren aldaketa egiteko, x eta y aldagaietatik abiatuz, erradioaren koroaren luzera eta deskribatutako angeluaren anplitudea definitzen dira \rho eta \varphi aldagaien tarteak definitzeko.
2c adibidea. Izan bedi honako integrazio-eremua (2ko erradioa duen zirkulua):
Estaltzen duen angelua zirkuluaren angelua denez, \varphi aldagaia 0tik 2-ra doa eta koroaren erradioa 0tik 2ra. 2d adibidea. Izan bedi honako integrazio-eremua:
,
hau da, koroa zirkularra y aldagaiaren planoerdi positiboan (ikus irudia 2c adibidean). \varphi aldagaiaren bidez planoaren angelua deskribatzen da eta \rho aldagaia 2tik 3ra doa. Hortaz, integrazio-eremua aldatu ondoren, honako laukizuzena geratzen da:
.
Aldaketaren determinante jacobitarra honakoa da:
Determinante hori lortzeko, hau egin da: eta  berdintzen \rho-rekiko deribatu partzialak lehen zutabean kokatu dira eta \varphi-rekiko deribatu partzialak bigarrenean. Horrela, aldaketarekin dx \, dy diferentziala bihurtu da.
Funtzioa aldatu eta domeinua ebaluatu ondoren, koordenatu kartesiarretatik koordenatu polarretara aldatzeko formula defini daiteke:
\varphi aldagaia [0, 2\pi] tartean dago eta \rho aldagaiak, aldiz, balio positiboak hartuko ditu, luzeraren neurri bat delako.
2e adibidea. Izan bedi f(x,y)=x funtzioa eta 2d adibideko integrazio-eremua. D eremuaren aurreko analisitik, tarteak ezagutzen ditugu: \rho (2tik 3ra) eta \varphi (0tik -ra). Funtzioaren aldaketa honela egingo dugu:
Integrazioa aplikatuz, honela geratzen da:
Tarteak ezagunak izanik, honela geratzen da:
Koordenatu zilindrikoak
\R^3 espazioan, oinarri zirkularra duten integrazio-eremuetan integrala kalkulatzeko, koordenatu zilindrikoetara aldatzen da; funtzioaren aldaketa erlazio honen bidez egiten da:
Eremuaren aldaketa grafikoki lortzen da, oinarriaren forma baino ez baita aldatzen, eta altuerak, berriz, hasierako eremuaren formari jarraitzen dio. 3a adibidea. Izan bedi honako eremua:
(hau da, 2d adibideko irudiko koroa oinarri duen eta 5eko altuera duen "hodi" bat); aldaketa aplikatzen bada, eremu hau lortzen da:
Aldaketarekin z aldagaia ez denez aldatzen, diferentziala koordenatu polarretarako aldaketan bezala aldatzen dira; beraz,  bihurtzen da.
Azkenik, koordenatu zilindrikoetarako formula aplika daiteke:
Metodo hau egokia da integrazio-eremua zilindrikoa edo konikoa denean.
3b adibidea. Izan bedi funtzioa eta integrazio-eremua honako zilindroa:
.
D eremua koordenatu zilindrikoetara aldatuta, honela geratzen da:
Funtzioa honela geratzen da:
Hortaz, integrala honela geratzen da:
Formula garatuz,
Koordenatu esferikoak
\R^3 espazioan, zenbait integrazio-eremuk simetria esferikoa dute; beraz, integrazio-eremuko puntuen koordenatuak bi angeluren eta distantzia baten bidez adieraz daitezke. Orduan, koordenatu esferikoetara pasatzea egokia gertatzen da; funtzioa erlazio honen bidez aldatzen da:
OZ ardatzeko puntuek ez dute karakterizazio zehatzik koordenatu esferikoetan; beraz, \theta aldagaia 0 eta 2\pi artean alda daiteke.
Aldaketa honetarako integrazio-eremurik egokiena esfera da.
4a adibidea. Izan bedi
(zentroa jatorrian duen 4 erradioko esfera). Aldaketa egin ondoren, honako eremua lortzen da:
Aldaketa horren determinante jacobitarra honakoa da:
Beraz, diferentziala honela geratzen da:.
Integrazio-formula honela geratzen da:
.
Hobe da metodo hori erabiltzea integrazio-eremua esferikoa denean eta funtzioa erraz sinplifikatzen denean \R^3 espaziora hedatutako trigonometriaren lehen oinarrizko erlazioen bidez (ikus 4b adibidea). Beste kasu batzuetan, koordenatu zilindrikoak erabiltzea egokiagoa izan daiteke (ikus 4c adibidea).
Formulan agertu diren \rho^2 eta jacobitarretik datoz.
Hurrengo adibideetan \varphi eta \theta aldagaiek jokatzen duten paperak trukatuta daude.
4b adibidea. Izan bedi 4a adibideko D eremua eta demagun funtzioaren integrala kalkulatu behar dela. Aldaketa oso erraza da:
Beraz, integrazio-formula aplikatzen dugu:
eta, garatuz, honakoa lortzen da:
4c adibidea. Izan bedi D eremua erdigunea jatorrian duen 3a erradioko pilota,
Integrazio-eremua ikusita, koordenatu esferikoetara pasatzea egokia dela dirudi; T eremu berria mugatzen duten aldagaien tarteak hauek dira:
Hala ere, aldaketa eginda, funtzioa honela geratzen da:
Integral hau lortzen da:
Zati guztiak bilduz, honela geratzen da:.
Beste modu batera egin daiteke, koordenatu zilindrikoetara pasatuz. Hauek dira T eremuaren tarte berriak:
z aldagaiaren tartea lortzeko, pilota bi hemisferiotan zatitu da, D eremuaren formulatik aldagaia askatuz (eta, orduan, x^2+y^2 zuzenean aldatuz \rho^2 lortzeko). Funtzio berria \rho^2 besterik ez da. Integrala honela geratzen da:
Hau lortzen da:
Integral hirukoitza koordenatu zilindrikoetara aldatuz, oso erraz ebazten den aldagai bakarreko integral bat lortu da.
Integral bikoitza laukizuzen batean
Demagun aldagai anitzeko f funtzioaren integrala kalkulatu nahi dugula A eremu batean:
Honako integrala kalkulatuko dugu.
Lehenik, barneko integrala egiten da, x-rekiko integratuz eta y konstante moduan hartuz, ez baita integrazio-aldagaia. Integral horren emaitza soilik y-ren mendeko funtzio bat da.
Emaitza hori, ondoren, y-rekiko integratzen da:
Funtzioaren balio absolutuaren integral bikoitza finitua den kasuetan, integrazio-ordena trukagarria da, hau da, lehenengo x-rekiko integratzeak edo lehenengo y-rekiko egiteak emaitza bera sortzen du (Fubiniren teorema). Adibidez, aurreko kalkulua alderantzizko ordenan eginez gero, emaitza bera lortzen da:
Integral bikoitza eremu erregular batean
Izan bedi honako eremua (ikus grafikoa):
Kalkula dezagun honako integrala:
D integrazio-eremua erregularra da OX eta OY ardatzekiko. Integrala kalkulatzeko, D eremua zehazten duten funtzioak eta funtzio horiek definituta dauden tarteak aurkitu behar dira. Kasu honetan, bi funtzioak honakoak dira:
Tarteak kalkulatzeko, funtzioen eta x = 0 ardatzaren arteko ebaki-puntuak kalkulatu behar dira. Tartea da (OX ardatzarekiko erregulartasuna aukeratu da, hobeto ulertzeko).
Integrala honela geratzen da:
(hasteko, bigarren integrala kalkulatzen da, x konstante moduan hartuz). Gainerako eragiketak egiteko, integraziorako oinarrizko teknikak aplikatzen dira:
Erregulartasuna OY ardatzarekiko aukeratuz gero, integrala honela geratzen da:
eta balio bera lortzen da.
Bolumenen kalkulua
Aipatutako metodoak erabiliz, hainbat solido arrunten bolumenak kalkula daitezke.
Hori bat dator prisma baten bolumena kalkulatzeko formularekin:
Integral inpropio anizkoitzak
Integrazio-eremua bornegabea denean edo integratu behar den funtzioa eremuaren mugan bornegabea denean, integral inpropio bikoitza edo hirukoitza erabili behar da.
NGC 6607
NGC 6607 galaxia bat da, Draco konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Yilan konderria (Harbin)
Yilan konderria (txinera sinplifikatuz: 依兰县; pinyineraz: Yīlán Xiàn), Harbin osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 390.000 biztanle bizi ziren 4.672,0 kilometro koadroko azaleran.
Remigio Mugica Mugica
Bizitza
Kantuko ikasketak egin zituen; tenor-ahots ederra zuen. Hogei urte zituela, Iruñera joan zen bizitzera, eta hango katedraleko tenor izendatu zuten. 1892 urtean, Iruñeko Orfeoia sortu zuen, hasieran gizonezko ahotsez osatua, eta 1906. urtetik aurrera, emakumezkoen ahotsez ere osatua. Berrogeita hamalau urtez izan zen abesbatzaren zuzendari. Geroago, ohorezko lehendakari izendatu zuen Orfeoiak.
Scoppito
Scoppito Italiako udalerri bat da. L'Aquilako probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Scoppitok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Brian Cowen
Brian Cowen (irlanderaz Brian Ó Comhain ; 1960ko urtarrilaren 10a), Irlandako Errepublikako Taoiseach edo Lehen ministro ohia da. Fianna Fáil alderdikoa da. Bere agintaritza Bertie Ahernen kargu-uztearen ondoren 2008ko maiatzaren 7an hasi zen.
Aurretik Lan Ministerioan (1992-1993), Energi Ministerioan (1993), Garraio, Energia eta Telekomunikazio Ministerioan (1993-1994), Osasun eta Haurtzaro Ministerioan (1997-2000), Kanpo Harremanetarako Ministerioan (2000-2004) eta Finantza Ministerioan (2004-2008) ministro ere aritu zen. 2007 eta 2008 urte bitartean Tánaiste (lehen ministrordea) ere izan zen.
Desoreka (musika taldea)
Aurretik beste esperientzia batzuetatik datoz eta influentzia oso zabalak dituzte. Musika mota konkretu batetik baino, askotatik edaten duen taldea da Desoreka.
2005eko azaroan argitaratu zuten euren lehen lan luzea. Iraupen luzeko lehen disko honetan metal eta rock gogorra, 70. hamarkadako erritmo funky-ekin uztartzen ziren. 2008an bigarren diska bat atera zuten Oihuka disketxearekin. Ordurako baxu berria zuten, Iraitz Montalban.
Genero-desparekotasun
Genero-desparekotasuna edo genero-desoreka gizartean pertsona batek gizona edo emakumea izateagatik hartzen dituen genero-rolen arteko aldea da, jasotzen dituen lan-diskriminazioa eta beste desberdintasun ekonomikoak, hainbat hizkuntzatan jasotzen duen trataera bereizia, gizarteak berak sorturik, erlijio baten ondorioz edo, besterik gabe, dituzten desberdintasun biologiko eta psikologikoengatik.
Andrés Calamaro
Andrés Calamaro (Buenos Aires, 1961eko abuztuaren 22a) argentinar rock musikagile, abeslari eta ekoizlea da. Bere lehenbiziko taldea Los Abuelos de la Nada izan zen, baina arrakasta 1990eko hamarkadan iritsi zitzaion, Espainian eratu zuen Los Rodriguez taldearekin. 1997tik aurrera bakarkako ibilbide arrakastatsua izan du. Bi Grammy Latino irabazi ditu. Argentinako rockaren ikonoetako bat da.
Genero-desparekotasun
Genero-desparekotasuna bizitza eremu gehienetan ematen da. Gizon eta emakumeen artean dauden ezberdintasun biologikoetatik haratago, desparekotasuna dago laneko egoeran (non kristalezko sabaia edo sexuarekiko ordaintze-bereizkeria ematen den ), etxeko genero-roletan edo genero-estereotipoetan.
Genero-desparekotasun fenomeno sozial, juridiko eta kultural gisa definitzen da, eta, fenomeno horretan, pertsonen arteko bereizkeria agertzen da, generoaren arabera. Kolektibo batek bestearen gainetik pribilegioak dituenean gertatzen da, azken horren eskubideak urratuz. Genero-desparekotasuna emakumeen eta gizonen rolei buruzko gizarte-ikuskeretatik etorritakoak izaten dira, eta oso txertatuta egoten dira legeetan, erregulazioetan eta politika publikoetan. Oro har, mundu osoan emakumeak gizonen azpitik daude, garapen iraunkorraren adierazle guztietan. Gaur egun ere, oraindik ere badaude emakumeak etxeko lanak egiteko baino ez dutela balio pentsatzen duten gizonak, eta emakumezkoak ezin direla gauza garrantzitsuez arduratu, hala nola osasunaz, mekanikaz... El progreso de las mujeres en el mundo 2019-2020 txostenak dioenez, herrialde gehienek genero-desparekotasunari eusten diote, bai juridikoki, bai ekonomikoki, bai osasunari eta hezkuntzari dagokienean. 2021ean, Genero-berdintasunak direla eta, emakumeak dira munduko analfabetoen ia bi herenak. Bost herrialdetatik batean, emakumeek ez dituzte gizonek dituzten oinordekotza-eskubideak; pobreziaren feminizazioari buruz hitz egiten da, munduko pobre gehienak emakumeak direlako, emakumeek gizonek baino aukera gutxiago dutelako oinarrizko gizarte-zerbitzuak eskuratzeko, emakumeek 11 puntu portzentual gehiago dituztelako janaririk ez izateko, soldaten arrakalak erakusten duelako emakumeek gizonek baino diru gutxiago irabazten dutela lan bera egiteagatik, eta heziketa maila handiagoa badute ere, emakumeek hierarkia txikiagoko lanak lortzen dituzte, 39 nazio daude, zeinetan gizonezkoek emakumezkoek ez duten herentzia duten, eta planetako lurren %2 baino ez da emakumeena; %98, berriz, gizonena da. Hala ere, emakumeak dira ur korronterik gabeko etxeen %80tan ura biltzeaz arduratzen direnak; 30 herrialdetan, emakumeen genitalak mozten jarraitzen dute, eta 200 milioi emakume baino gehiago daude operatuta; pertsonen salerosketaren biktimen bi heren emakumeak dira, eta emakumeak dira sexu-esplotazioaren biktima gehienak, kasu batzuetan %94.
Emakumeak eta neskatoak dira bahiketaren biktima, eta dirua eskatu beharrean, indarkeriazko eta sexuzko helburua jasaten dutenak. Kasu askotan, emakumeak dira familian azkenak jaten, emakume askok oraindik ere ezin dute senarra aukeratu, eta bi segundoro neskatila batek haurren ezkontza-behartua jasaten du planetan. Herrialde askotan, oraindik ere badira legezko kodeak emakumezkoak gizonari obeditu behar izateko. Oro har, emakumea jaiotzea arrisku larria da munduko edozein lekutan, indarkeria matxistaren ondorioz; izan ere, genero-desparekotasun erreproduzitzeko modu batzuk emakumeen gorputzean egiten dira, hala nola indarkeria matxista, emakumeen salerosketa eta prostituzioa.
Mugimendu feministak emakumeen ekarpenak onartzeko, haien sexu-eskubideak aldarrikatzeko, beren gorputzaz eta lan-egoeraz erabakitzeko eskubidea aldarrikatzeko borroka-prozesua hasi zuen. Horren ondorioz, zuzenbidearen, zientziaren edo artearen esparruan aldaketak gertatu dira, eta emakumeen zeregina ikusarazten hasi da bizitzako hainbat arlotan. Eskubideak onartzearekin batera, emakumeen parekotasuna ez da hobetu. Herrialde garatuetan ere alde handia dago formalki adierazitako berdintasun eskubide eta egiazki onartutako berdintasunaren artean. Generoko soldata-aldea Lurreko herrialde guztietan dago.
Genero-parekotasuna legeen hertsapen esplizitu baten ondorioz edo ustezko hautapen aske baten bidez gerta daiteke, jaiotza-sexuaren araberako mekanismo estruktural eta ideologikoek baldintzatuta. Sexuen arteko desberdintasuna oso handia da herrialde gehienetan, baina formalki parekotasunekoak diren herrialdeetan ere badago. Espainian, adibidez, parekotasunezko herrialde batean, emakumezkoen langabezia-tasak bikoiztu egiten du gizonezkoen langabezia-tasa, eta emakumeek, batez beste, gizonek baino %30 gutxiago irabazten dute. Eta, oraindik ere, gizonezko batzuek oso pentsamendu 'zaharra' dute emakumeei buruz, dena egiteko gai ez direla edo etxeko lanez arduratu behar dutela. Argentinan, ustez parekotasunezkoa den beste herrialde batean, emakume bat hiltzen du egunero bikotekideak edo bikotekide ohiak, eta feminizidio matxisten zerrendan sartzen dira.
Pereira de Andradek dioenez, bereizkeria jasan dezakeen generorik ahulena emakumea da, sistema patriarkalaren bidez gizakiaren gaineko betebeharretan oinarritzen den sistema batetik eratorria baita. Sistema patriarkalaren ondorioetako bat genero-indarkeria da.
Gosearen feminizazioa munduan gosea duten lagun gehienak emakumezkoak izateari dagokio. Horren arrazoiak hauexek dira: generoko soldata-desberdintasuna, emakumeek jabetzarako aukera gutxiago izatea, baliabideen kontrolerako aukera gutxiago izatea, haurdunaldian eta edoskitzaroan malnutrizioaren aurrean ahulagoak izatea, eta, batez ere, zaurgarritasun handiagoa izatea guraso bakarreko familiak edo ama ezkongabeak direnean. Horregatik guztiagatik, emakumeak ahulagoak dira pobrezia eta gosea jasateko. Mundu mailan emakumeak dira goseak jota daudenen %70.
Santiago Zubieta
Santiago Alfredo "Santi" Zubieta Redondo (Galdakao, - Madril, ) bizkaitar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritzen zena.
Iso rhothophilus
Iso rhothophilus Iso generoko animalia da. Arrainen barruko Isonidae familian sailkatzen da.
Norvegiako Tourra
Norvegiako Tourra (ofizialki Tour of Norway) Norvegian jokatzen den etapakako txirrindularitza lasterketa da. Lehenbiziko aroan, 1983tik 1992ra Norvegiako Tourra zuen izena. Geroago 7 urtez jokatu gabe pasa eta gero, Ringerike G.P. izenarekin berragertu zen.
2011tik aurrera, egungo izenarekin jokatzen da.
2019tik aurrera, Itzuli honek Fiordetako Tourrarekin bat egin zuen, sei etapako Itzulia osatuz, Norvegiako hegoaldeko herrialdeak zeharkatzen dituena.
Tipton (Indiana)
Tipton Indianako hiri bat da. Tipton konderrian kokatua dago. 2010ean 5,106 biztanle zituen, 6.48 kilometro koadrotan banatuta.
Fernando Luis Ybarra
Fernando Luis Luis Amelio Domingo Ybarra Arámbarri (Bilbo, 1844ko abuztuaren 4 - Areeta, Getxo, 1888ko irailaren 22a) bizkaitar enpresaburu eta pertsona esanguratsua izan zen, Ybarra familiako kidea.
Familia
Aita Gabriel Maria Ybarra Gutiérrez de Cabiedes izan zuen eta ama María del Rosario Inocenta Aranbarri Mancebo. María Nicolasa de la Revilla Ingunzarekin ezkondu zen eta Bizkaiko industrian botere handia izan zuten hainbat seme-alaba izan zituzten:
Montcoy
Montcoy Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montcoy udalerrian erroldatutako biztanleak 277 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 99 etxebizitza zeuden, 97 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 99etxeak ziren. 97 etxebizitza nagusietatik 78 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 62 etxek bost zituzten. 86 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 71 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 187 ziren, horien artean 152 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 152 pertsona aktiboetatik 139 lanean zeuden (72 gizon eta 67 emakume) eta 13 langabezian zeuden (9 gizon eta 4 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montcoy udalerrian 96 unitate fiskal zeuden, 282 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.368,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Montcoy udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Artzaintza
Artzaintza ardiak taldeka zaintzeko jarduera da. Normalean mendian, zelaietan edo kanpoaldeetan zaintzen dituzte. Halaber, gaztagintza ere zeregin tradizionalen artean egon izan da beti.
Tradizionalki, artzain txakurrek asko lagundu izan dute zeregin honetan.
Etimologia
Etimologia: *ardi-zani (> *art-zâhî) (ardi-zain) Koldo Mitxelenaren ikerketen arabera.
Historia
Artzaintza neolitikoan hasi zen, duela 12.000 urte inguru eta gaur eguneraino iritsi zaigu. Natur ingurunean egiten den erabilerarik zaharrenetarikoa da. Ekialdeko kulturak artzaintzan du jatorria. izan ere, duela gutxi arte, artzaintzari loturiko bizimodu eta lan molde zahar-zaharrak kontserbatu dira, konparazio batera, kaikuaren erabilera. Ardi eta ahuntz-esnea biltzeko erabiltzen zen zurezko ontzia da (pagoa edo urkia) atal batean egina. Helduleku bakarra du. Halaber, isurkinak berotzeko erabiltzen da, barnealdean harri kiskaliak sartuta (esnea, gazura, ura).
Euskal Herriko eremu atlantikoan latxa ardia hazten da, jatorriz Kantauri aldekoa.
Bordako artzaintza egiten denean baserri bakoitzean 15etik 30era bitarteko artaldeak hazten dituzte (60 izan badaitezke ere). Neguan baserritik hurbileko bazkalekuetan egiten dira eta udan, aldiz, mendi garaietako bazkalekuetan, bertako belarra gozoagoa izaten baita aziendarentzat. Oro har, ardiak bere kasa uzten dituzte, ia zaindu gabe, baina egunero jezten dituzte. Lehenago, maiatzetik udazkeneko lehen hotzak etorri arte, artzaina goiko bazkalekuetatik hurbil bizi zen, etxoletan. Goiznabarrean, ardiak jetzi eta iraupen laburreko hainbat janari prestatzen zituen: gaztanbera, zenberona. Eta iraupen luzekoak ere bai: gazta. Artzainak azienda gobernatu behar zuen: ardi gaixoak sendatu, bildotsei jaiotzen lagundu, artilea moztu, etxola eta saroiak konpondu, artaldea bazkaltzera eraman. Noizbehinka, familiakoren bat etxolara joan gaztak hartu eta, gehienetan, baserrian ontzen uzten zituzten.
Etxola (artzain txabola) mendiko etxe txiki eta xumea da, hegoaldera begira eraikia. Barnean baditu zurezko edo harrizko paretez bereizitako hiru gela: sukaldea, logela eta gaztandegia. Ondoan saroia zuten eta, zenbaitetan, txerritegia ere bai.
Euskal Herriko artzainak hemen eta munduko leku askotan ezagunak izan dira historian zehar. Izan ere, XIX. mendetik aurrera hemendik joandako asko artzain ibili zen Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldean, batik bat Idaho, Kalifornia eta Nevada estatuetan.
Bestela, herri kirol moduan dira gaur egun ezagunak. Gurean ohikoak dira artzain-txakurren lehiaketak, eta guztien artean Oñatikoa da ezagunena.
Bohy
Bohy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 125 biztanle ditu eta 9,23 kilometro koadroko azalera. Plzeň-Iparraldeko barrutian dago.
Degia
Degia Psychidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Degia imparata da.
Bohy
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1227 urtean egin zen.
Pachypanchax arnoulti
Pachypanchax arnoulti Pachypanchax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aplocheilidae familian.
Lécousse
Lécousse (bretainieraz Eskuz) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Poyarkovita
Poyarkovita haluro motako minerala da.
Ezaugarriak
Poyarkovita haluro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.
Bojanov
Bojanov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 636 biztanle ditu eta 17,81 kilometro koadroko azalera. Chrudim barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1329 urtean egin zen.
Scurcola Marsicana
Scurcola Marsicana Italiako udalerri bat da. L'Aquilako probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gaston (Oregon)
Gaston Oregongo hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 637 biztanle zituen, 0.71 kilometro koadrotan banatuta.
Scurcola Marsicana
Mugakideak
Scurcola Marsicanak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Desoreka (diskoa)
Desoreka izen bereko musika taldearen lehen diskoa da, 2005. urtean Gaztelupeko Hotsak diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa.
Azaroaren 6
Azaroaren 6a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta hamargarren eguna da, 311.a bisurteetan. 55 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Azaroaren 5 | Urteko egutegi | Azaroaren 7
Villa Verde (Texas)
Villa Verde Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hidalgo konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Secinaro
Secinaro Italiako udalerri bat da. L'Aquilako probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Secinarok honako udalerri hauekin egiten du muga:
San Andres eliza (Bazkazane)
Bazkazaneko San Andres eliza Nafarroa Behereko Ahatsa-Altzieta-Bazkazane udalerriko Bazkazane herrian kokatzen den eliza da. 1997ko maiatzaren 30etik monumentu historiko sailkatu izendapena da. Eliza lehenengoz XII. mendean eraiki zuten eta ondoren, XVII. mendeko hirugarren lauhilekoan berreraiki zen.
Javier Busto
Javier Busto Sagrado (Hondarribia, Gipuzkoa, 1949ko azaroaren 13a) musika konpositore euskalduna da.
San Andres eliza (Bazkazane)
Historia
San Andres eliza honen historia, arkitektura eta barne diseinua Altzietako San Salbatore elizarekin estuki lotua dago. Eliza mota erromanikokoa da, XII. mendean eraikia ziurrenik. 1302. urteko idatzi batean lehenengo aldiz aipatzen zen elizaren existentzia. Eliza honek jasotzen duen dirua Jesusen Kofradiaren gastuetarako erabiltzen da.
Javier Busto
Hamalau urterekin Troubles rock taldean jo zuen lehenego aldiz. Coral Vallisoletana-n eman zituen lehenengo pausoak abesbatzen munduan. Salamancan, ikasle garaian, Ederki Abesbatza (1971-1976) sortu zuen euskal ikaslekin. Valladolideko Unibertsitatean Medikuntzan lizentziatu zen. Halaber, Erwin List maisuarekin abesbatzen zuzendaritza ikasi zuen.
NGC 6608
NGC 6608 galaxia bat da, Draco konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Javier Busto
Ondoren, Eskifaia (1978-), Xatz eta Eskifaia-San Ignazio zuzendu ditu. Kanta Cantemus koruaren sortzaile zuzendaria (1995) ere bada. Bere obrak Euskal Herrian, Alemanian, AEBetan, Erresuma Batuan eta Suedian argitaratu dira.
San Andres eliza (Bazkazane)
Historia
Frantziako Iraultzaren garaian eliza arpilatua izan zen eta 1862. urtean elizak parrokia titulua galdu zuen eta eliz-parrokia bihurtu zuten Ahatsako eliza nagusia indartzeko.
2004. urtean eraberritzeko lan garrantzitsuak burutu ziren elizan.
Allobates juanii
Allobates juanii Allobates generoko animalia da. Anfibioen barruko Aromobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Gates (Oregon)
Gates Oregongo hiri bat da. Linn konderrian kokatua dago. 2010ean 471 biztanle zituen, 1.67 kilometro koadrotan banatuta.
Topeka (Indiana)
Topeka Indianako herri bat da. LaGrange konderrian kokatua dago. 2010ean 1,153 biztanle zituen, 4.5 kilometro koadrotan banatuta.
Bayan konderria
Bayan konderria (txinera sinplifikatuz: 巴彦县 ; pinyineraz: Bāyàn Xiàn), Harbin osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 700.000 biztanle bizi ziren 3.138,0 kilometro koadroko azaleran.
Rewal udalerria
Rewal Poloniako Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Gryfice barrutian kokatuta. 40,65 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3871 biztanle zituen.
Inude
Inude edo hazama bere haurra ez den jaioberria bulartzen duen emakumea da. Mendebaldean egun ia desagerturik dagoen lanbidea bada ere, aurrehistorian hasi eta XIX. mendera arte oso erabiliak izan ziren. Gizarte patriarkaletan goi mailako emakumeek erabili zuten umeen zaintzea saihesteko. Esne-hautsa umearen digestio-aparatura egokitu zutenean desagertu ziren.
Literaturan
Aipamen ugari daude literaturan figura hauen inguruan, hala nola Romeo eta Julieta (Shakespeare), Madame Bovary (Flaubert), Gerra eta Bakea (Tolstoi) edo The Grapes of Wrath (Steinbeck) lanetan.
Inudeak eta artzaiak
Artzainak eta inudeak izeneko jaia ospatzen da inauterien inguruan, bereziki Donostian. 1973an ohitura berreskuratu zen, lehenengo aldiz 1885ean antolatu bazuten ere egiteari hainbat urtez utzi ziotelako.
La Blanca (Texas)
La Blanca Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hidalgo konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Olerti
Olerti izenak hainbat adiera ditu:
John A. Costello
John Aloysius Costello (irlanderaz Seán Alabhaois Mac Coisdealbha; 1891ko ekainaren 20a – 1976ko urtarrilaren 5a), Fine Gael alderdiko irlandar abokatu eta politikaria izan zen. 1922an independentzia lortu ostean Irlandako Estatu Askearen gobernuko aurreneko lege aholkularietako bat izan zen. 1926tik 1932ra Irlandako Prokuradore Nagusia izan zen eta amaitzeko bi agintaldietan zehar 1948tik 1951ra eta 1954tik 1957ra Taoiseacha (gobernuko burua) izan zen.
Prachařita
Prachařita mineral bat da.
Ezaugarriak
Prachařita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak.
Sapheneutis
Sapheneutis Psychidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Sapheneutis camerata da.
Elkano kalea (Bilbo)
Elkano kalea Bizkaiko Bilbo hiriburuaren erdigunean dagoen kalea da. Izena Joan Sebastian Elkano itsasgizonaren omenez darama. Indautxu, Abando eta Zabalburu auzoetan barna hedatzen da.
Iparraldean, Henao kalea eta Maximo Agirre kalearen arteko elkargunean hasi, Bilboko Arte Eder Museoa dagoen lekuan, eta hegoaldean Hurtado Amezaga kalean amaitzen da, tartean Moyuako plaza zeharkatuz.
Eraikinak
Elkano kalearen inguruan honako eraikin nabarmen hauek daude:
Tonghe konderria
Tonghe konderria (txinera sinplifikatuz: 通河县; pinyineraz: Tōnghé Xiàn), Harbin osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 230.000 biztanle bizi ziren 5.755,0 kilometro koadroko azaleran.