cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lurretik gertuko objektu
Tamaina
Gaur arte, mota honetako asteroide gutxik jaso dute diametroaren neurketa zehatz bat; radarraren bidez, asteroidearen lurrazalari ateratako argazkien bidez edo izar batean sortzen duen itzala behatuz lor daiteke hori. Gehienetan, asteroidearen diametroaren hurbilketa batekin topatuko gara eta hau lortzeko, argizagiaren distira eta albedoa (lurrazalaren islatzeko gaitasuna, normalean %14koa duela suposatzen da) aintzakotzat hartu behar dira. Hurbilketa horien ziurgabetasun faktorea bi puntukoa da banako asteroideetan, albedoa 0.05etik 0.3ra bitartekoa izan daitekeelako. Honek haien bolumena jakiterakoan are ziurgabetasun handiagoa sortzen du, zortzi puntukoa, eta masaren kalkuluan oraindik ere handiagoa da, dentsitatea ezin delako zehatz-mehatz kalkulatu. Metodo hau baliatuz gero, jakin behar dugu kilometro bateko diametroa duen gorputz batek 17.75 puntu inguruko magnitude absolutua duela eta 22.0 puntukoa 140 metroko diametroa duen gorputz batek. Erdi mailako zehaztasuna duten diametroaren kalkuluak, gutxi gorabeherako albedoa ardatz dutenak baino zehatzagoak baina neurketa zuzenetatik urrunak, asteroidearen eredu termikoa baliatuz lor daitezke, islatutako argia eta infragorri termikoaren igorpenak konbinatuz. 2016ko maiatzean, WISE eta NEOWISE misioen azterketetatik jaiotako aipatutako hurbilketak zalantzan jarri zituen Nathan Myhrvold teknologoak. Kritika horiek hasiera batean ez zuten onarpen zabalik jaso (izan ere, ez zuen parekoen ebaluazioa gainditu), ondorioetara heltzeko baliatutako argudioak eta metodoa kolokan jarri baitziren, baina beranduago argitaratutako ikerketek berriz ere pisua eman zieten.
2019ko urtarrilaren 4an, hein handi batean magnitude absolutuan oinarritutako hurbilketak baliatuz, CNEOSek zerrendatutako 897 LGOk, 156 OBA horien artean, gutxienez kilometro bateko diametroa zutela ondorioztatu zen eta 8452 LGOk 140 metroko diametroa baino handiagoa zutela. Ezagutzen den Lur-hurreko asteroide txikiena 2008 TS26 da, gutxi gorabehera metro bateko diametroa eta 33.2ko magnitude absolutua duen gorputz ñimiñoa. Beste aldean dugu 1036 Ganymed asteroidea, ezagutzen den Lurretik gertuko objekturik handiena, 38 kilometroko diametroarekin eta 9.45eko magnitude absolutuarekin.
2000an, NASAk kilometro bateko diametroa baino handiagoa zuten Lur-hurreko asteroideen gutxi gorabeherako kopurua 1000-2000 bitartetik 500-1000ra jatsi zuen. Handik gutxira, LINEAR ikertaldeak beste hurbilketa bat proposatu eta kopuru hori 1,227koa zela adierazi zuen. 2011ean, NEOWISEren behaketak oinarritzat hartuta, kilometro bateko LGO kopurua 981±19 ingurukoa zela adierazi zen (garai hartan horietatik %93 atzemanda zeuden) eta 140 metroko zabalera dutenena 13200±1,900 ingurukoa. NEOWISEren hurbilketak ez zetozen bat besteekin, izan ere, asteroideen batez besteko albedo apur bat baxuagoa hartu zuen aintzakotzat eta horrek distira bereko asteroideen diametroa handiagoa aurreikusarazi zuen. Hala, hurbilketa honen arabera kilometro bat baino handiagoak diren 911 asteroide ezagutzen ziren garai hartan, CNEOSen ikerketek kopuru hori 830 asteroidera jaisten zuten. 2017an, estatistika metodo hobetu bat baliatuz, bi ikerketek 17.75 magnitude absolutua baino asteroide distiratsuagoen kopurua 921±20ra murriztu zuten, hau da, gutxi gorabehera kilometro bateko diametroa dutenena. Bestalde, 22.0 magnitude absolutua baino distiratsuagoak diren asteroideen kopurua (140 metroko zabalera baino handiagoa) 27.100±2.200 ingurukoa dela uste da, WISEren hurbilketak aurreikusten zuenaren bikoitza, eta 2018an horien artetik heren bat baino ez zen ezagutzen.
H = 25 baino distiratsuagoak diren asteroideen kopurua, hau da, gutxienez berrogei metroko diametroa dutenena, 840,000±23,000 ingurukoa dela aurreikusten da eta 2016ko otsailean horietatik %1,3 baino ez zela ezagutzen uste da; H = 30 baino distiratsuagoak diren asteroideen kopurua (3,5 metro baino handiagoak) 400±100 milioikoa dela aurreikusten da eta 2016ko otsailean horietatik soilik %0,003a ezagutzen zela kalkulatzen da.
Orbitaren araberako sailkapena
Lur-hurreko asteroideak ardatzerdi handia (a), perihelioan duten distantzia (q) eta afelioan dutena (Q) kontuan hartuta hainbat taldetan sailkatzen dira:
Aipatzekoa da, egile batzuk Aton asteroideak beste era batean definitzen dituzte: unitate astronomiko bat baino ardatzerdi handi txikiagoa duen asteroide oro Aton asteroidetzat hartzen dute. Hau da, Atirak Aton asteroidetzat hartzen dituzte. Izan ere, 1998ra arte ez zen Atirarik ezagutzen eta beraz, bi asteroide moten arteko bereizketa ez zen beharrezkoa.
Atirek eta Amorrek ez dute Lurraren orbita gurutzatzen eta horregatik, etorkizun hurbilean ez lukete arrisku izan behar, baina etorkizun urrunari so eginez gero, aipatu beharra dago, haien orbitak alda daitezkeela Lurraren orbitaren gurutzatzaile bihurtzeko.
Meteoroideak
1961ean, Nazioarteko Astronomia Elkarteak meteoroideei definizio zehatz bat eman zien, zeinak planeta-arteko gorputz solidotzat definitzen zituen eta asteroideengandik tamaina askoz txikiagoak bereizten zituela aditzera ematen zuen. Garai hartan definizio hau oso erabilgarria izan zen, izan ere, Tunguskako gertaera salbu, historikoki behatutako meteorito guztiak ezagutzen zen asteroide txikiena baino nabarmen txikiagoak ziren gorputzek eragin zituzten, ordura arte behintzat. Definizioa kolokan jarri zuten, alabaina, beranduago aurkitu ziren inoizko asteroide txikienek eta behatu ziren LGOen talka ugariek. Gauzak horrela, 90eko hamarkadan tamaina mugetan oinarritutako definizioak proposatu ziren. 2017an IAUk egun indarrean dagoen definizioa onartu zuen eta horretan, meteoroideak 30 mikrometro eta metro bat arteko diametroa duten gorputz gisa hartzen dira, baina meteorito bat sorrarazten duen gorputz orori era horretan deitzea ahalbidetzen du.
Lurretik gertuko kometak
Lurretik gertuko kometak (LGK) Lurretik gertuko orbita duten eta buztan edo koma bat duten argizagiak dira. Kometen nukleoak, orokorrean, asteroideenak baino dentsitate baxuagokoak dira, baina asteroideak baino abiadura erlatibo azkarragoetan igaro ohi dira gure planetaren ingurutik eta horregatik, kometa baten nukleoak duen talka energia tamaina bereko asteroide batena baino zertxobait handiagoa da. Gainera, LGK batek arrisku gehigarri bat izan dezake guretzat, izan ere, halako baten xehadurak meteoroide errenkadak sortzen ditu, ondoren ozar-izarrak sorraraziko dituztenak eta haien artean, praktikan Lur-hurreko asteroide bat diren haitz zati handiak egon daitezke. Alabaina, gaur arte zientzialariek ez dute gure planetan kometa batek inoiz talka egin zuela frogatzea lortu, ez eta horren aldeko ebidentziarik biltzea lortu; Tunguska gertaera Encke kometaren zati baten talkari leporatzen dioten zientzialariak badira, ordea.
Kometak bi azpitaldetan banatu ohi dira: periodo motzeko kometak eta periodo luzekoak. Periodo motzeko kometak, 200 urte baino orbita-periodo laburragoa dutenak, Kuiper gerrikoan sortzen dira, Neptunoz haraindi; periodo luzeko kometak aldiz, Oorten Hodeian sortzen dira, eguzki-sistemako gunerik urrunenean. Kometak periodoaren arabera bereizteak berebiziko garrantzia du; Lurretik gertu igarotzen diren periodo motzeko kometek, arriskutsuak bihurtu aurretik, hainbat aldiz bete ohi dute periodoa epe erlatiboki laburrean eta hortaz, ikusgarriak direnez, aldez aurretik orbita kalkulu zehatzak egin daitezke. Haatik, periodo luzeko kometa bat atzematen denean, zientzialariek ia ziurtasun osoz badakite Zientziaren Aroan lehenengo eta azkeneko aldiz ikusten ari direla argizagia, haren orbita-periodoak gizakiaren ikuspuntutik begiratuta oso luzeak direlako eta beraz, oso zaila da halako kometa baten etorrera aurreikustea. Periodo luzeko kometa batek Lurraren aurka talka egiteko arriskua Lur-hurreko asteroide batek duen arriskuaren %1a (gehien jota) dela jakina den arren, halako kometak talka egin aurretik epe ertain batean atzemateko ia ezinezkoak dira, hori dela eta, Spaceguardek asteroide eta periodo motzeko kometetan jartzen du arreta gehien. Hori gutxi balitz bezala, CNEOSek LGK argizagien definizioan periodo motzeko kometak baino ez ditu biltzen; 2018ko maiatzaren 10ean halako 107 gorputz atzemanda zeuden.
2018ko martxora arte hogei kometa baino ez ziren behatu gure planetatik 0.1 UAra (15 milioi kilometro) igarotzen; horietatik hamar periodo motzeko kometak dira. Horien artetik bi kometaren hurreratzea behin baino gehiagotan behatu da, Halley kometa eta 73P/Schwassmann–Wachmann kometarena, hain zuzen. Inoiz behatu den kometa baten hurreratzerik hurbilena Lexell kometarena izan da, 0.0151 UAra hurbildu zen 1770eko uztailaren 1ean. Gorputz hau jada ez da Lurretik Gertuko Kometa bat, izan ere, 1779ean Jupiterretik oso hurbil igaro eta haren orbita aldatu zen. Gaur egun LGK sailkapena mantentzen duten kometen artetik gehien hurbildu den periodo motzeko kometa Tempel–Tuttle da, zeina 1366an Lurretik 0.0229 UAra igaro zen. Gorputz hau Leonida ozar-izarren ama-gorputza da eta 1833ko Meteorito Ekaitz Handiaren erantzulea ere bada. Orbiten kalkuluen arabera, P/1999 J6 (SOHO) kometa ahul eta LGK egiaztatua (Eguzkiarengandik hurbilen pasatzen den uneetan soilik behatua) Lurretik 0.0121 UAko distantziara igaro zen, atzemana izan gabe, 1999ko ekainaren 12an.
109P/Swift–Tuttle kometak, abuzturo Lurra kolpatzen duten Pertseida ozar-izarren jatorri denak, une jakin batean Lurretik gertu igarotzen den eta 130 urteko iraupena duen orbita bat du. 1992ko hurreratzearen ondoren, aurrez 1862an eta 1737an baino ez zen begiztatu, zenbait orbita kalkulu egin eta horiek erakutsi zuten kometa hau hurrengo hurreratzean, 2126an, Lurretik oso gertu igaroko dela eta agian, talka egiteko aukerak izango dituela. 1993an kometa horren antzinako hurreratze gehiago identifikatu eta orbita kalkulu berriak egin ziren, talka arriskua ezabatu zutenak. Hala jakin zen kometa 2126an Lurretik hogeita lau milioi kilometroko distantzian igaroko dela. Alabaina, 3044. urtean kometa hauxe bera Lurretik 1,6 milioi kilometrora igaroko dela pentsatzen da.
Lurretik gertuko objektu artifizialak
2002ko irailean, astronomoek J002E3 izena jarri zioten gorputza aurkitu zuten. Gorputzak Lurraren behin-behineko satelite baten orbita zuen eta orbita hori 2003ko ekainean utzi zuen. Beranduago burututako kalkuluek erakutsi zuten gorputza Eguzkiarekiko orbitan zebilela 2002a baino lehen eta 1971ean ere Lurrera hurreratu zela. J002E3 Apollo 12 Ilargira eraman zuen Saturno V suziriaren hirugarren zatia zela jakin zen ostera. 2006an jatorri artifizialekoak ziruditen beste bi Lurraren behin-behineko satelite aurkitu ziren. Horietako bat asteroide gisa egiaztatu eta Lurraren behin-behineko satelitetzat sailkatu zen, 2006 RH120 izena jasotzearekin batera. Bestea, 6Q0B44E, objektu artifiziala zela egiaztatu zen, baina haren jatorria ezezaguna da gaurdaino. 2013an beste behin-behineko satelite bat aurkitu zen eta 2013 QW1 izena jarri zitzaion, ustezko asteroidea bailitzan. Beranduago jakin zen objektu artifiziala zela, baina jatorriaren inguruan ez zen daturik lortu. 2013 QW1 jada ez da asteroide gisa zerrendatua ageri Planeta Txikien Zentroan (MPC).
Behin baino gehiagotan gertatu da LGO ikertalde batek abian zegoen espazio proba bat txarto sailkatu eta asteroidetzat hartzea, identifikatu aurretik. Adibidez, 2007an ESAren Rosetta espazio proba Lurretik jaurti eta kometa batera zihoala, era okerrean 2007 VN84 izenarekin asteroide gisa sailkatu zen eta alerta bat jaso zen haren hurreratze hurbilagatik. 2015 HP116 izendapena ere antzeko baldintzetan ezabatu zen astronomia-katalogoetatik, izan ere, ESAren proiektu Gaiari jarri zitzaion izena zen, identifikatua izan gabe.
Talkak
Lurretik gertuko gorputz batek Lurraren aurka talka egitean, gorputzak metro gutxiko luzera badu, orokorrean goi-atmosferan lehertzen da (ez da arriskutsua) eta bere solido gehienak edo guztiak lurrundu egiten dira, alabaina, gorputza handiagoa bada eta ur-gainazaleren aurka talka egiten badu, uhinak sortuko dira eta lur-gainazalaren aurka talka eginez gero, talka-kraterrak.
Aipatutako gorputz moten talken maiztasuna LGO populazioen orbita-simulazioetan oinarrituta kalkula daiteke, baina Lurra eta Ilargiaren talka-kraterren maiztasunak edo LGOen hurreratze-maiztasunak ere lagun dezakete. Talka-kraterren ikerketek erakutsi dute azkeneko hiru mila bostehun milioi urtetan talken maiztasuna konstante mantendu dela eta hortaz, asteroide gerrikoa era konstantean elikatzen duen LGOen iturria beharrezkoa da maiztasun hori azaltzeko. Gaur egun onarpen zabala duten LGOen populazioen ereduan oinarrituta talka eredu bat argitaratu da, zeinak gutxienez lau metroko bi asteroide harritsuren artean talka bat jazotzeko beharrezkoa den batez besteko denbora-tartea urte batekoa dela baieztatzen duen; 7 metroko luzera dutenen artean datu hori bost urtera igotzen da (halako gorputzek talka egitean Hiroshimako bonba atomikoak baino askoz energia gehiago askatzen da, bonba horrek gutxi gorabehera 15 kilotoi TNT zituen), 60 metro badituzte asteroideek 1.300 urte, kilometro bateko asteroideek milioi erdi bat urte eta 5 kilometroko asteroideek 18 milioi urte beharko dituzte elkar-talka egiteko. Beste hainbat ereduk aipatutakoaren datuak, desberdintasun txikiekin, berresten dituzte, baina badira maiztasun altuagoak kalkulatzen dituztenak. Tunguskako gertakaria ardatz hartuta, hurbilketa batzuen arabera, halako gertaerak bi mila eta hiru mila urtetan behin jazotzen dira, baina beste kalkulu batzuk hirurehun urtetan behin gertatzen direla baiesten dute.
Tunguskako gertakariaren ondoren inoiz behatutako talkarik handiena 1,1 megatoikoa izan zen, 1963an gertaturikoa Eduardo Printzearen Uharteetan, Hegoafrika eta Antartikaren artean, zeina soilik infrasoinu bidezko detektagailuen bidez atzeman zen. Hirugarren postuan orain arte hobekien behatutako Txeliabinsk meteoritoa dugu, 2013ko otsailaren 15ean talka egin zuena. Hogei metroko asteroide batek talka egin zuen errusiar hiri honetan, 400 eta 500 kilotoi arteko leherketa eraginez. Talka aurreko asteroidearen orbita 2011 EO40 asteroidearenarekin antza zuela ikusita, agian bertan zuen jatorria talka egin zuen meteoritoak.
2008ko urriaren 7an, aurkitu eta hemeretzi ordura, lau metroko 2008 TC3 asteroidea Sudango Nubiako Basamortuko zeruan lehertu zen, hogeita hamazazpi kilometrora. Atmosferan sartu aurretik talka egingo zuela iragarri zen lehen gorputza izan zen hauxe. Talkaren ondoren, 10,7 kilogramo meteorito jaso ziren.
2014ko urtarrilaren 2an, aurkitu eta handik hogeita bat ordura, 2014 AA asteroidea Lurraren atmosferan sartu eta lehertu egin zen, Ozeano Atlantikoko ortzian. Edozein lurraldetik urrun, meteoritoaren leherketa soilik Saiakera Nuklearren Erabateko Debekuaren Hitzarmenaren Erakundearen hiru infrasoinu bidezko detektorek atzeman zuten. Talka hau izan zen aurretik iragarritako bigarrena.
Estibaliz Larrauri
Ibilbidea
Amurrioko Aresketa Ikastolan hezia, Zuzenbidea ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean, 1999 eta 2004. urteen artean. Bi master ditu, bata Hirigintzan (IVAPen, 2005-2006) eta, bestea, Oinarrizko Eskubide eta Herri-Administrazioan (EHUn, 2011-2013).
Abokatu modura jardun du modu pribatu zein publikoan, Lemoizko Udalean (2006-2007) zein Trapagarango Udalean (2011tik). 2016ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetatik aurrera, legebiltzarkide modura jarduten du ere. "Azkenaldian", EHUko Gasteizko Farmazia Fakultatean, Administrazio Zuzenbidea, Konstituzio Zuzenbidea eta Zuzenbidearen Filosofia sailaren barruan, lan egiten du, Administrazio eta Ingurumen Zuzenbidea irakasten.
Cinnyris stuhlmanni
Cinnyris stuhlmanni Cinnyris generoko animalia da. Hegaztien barruko Nectariniidae familian sailkatua dago.
Žíp
Žíp Eslovakiako udalerri bat da, Rimavská Sobotako barrutian kokatuta. 6,37 km²ko azalera du eta 252 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1295. urtekoa da.
Lurretik gertuko objektu
Talkak
Alabaina, asteroideen talken iragarpenek ondu gabe diraute eta gaur arte iragarpen zuzen gutxi eman dira. Infrasoinu bidezko sentsoreek atzemandako talka ia guztiak, zeinak gailu nuklearren atzematerako asmatu ziren, aurretiazko iragarpenik gabekoak dira.
Lurreko eta honen atmosferako talkez gain, beste motetako hainbat behatu dira. Adibidez, gizakiak eginiko espazio ontzien aurka hautsaren tamainako LGOek talka egin dute, zer esanik ez NASAren 1984ko Iraupen Luzeko Esposizio Gunean, zeina Lurraren behe-atmosferan orbitatzen ibili zen sei urtetan zehar. Ilargiaren aurkako talkak aldiz, segundo bat baino iraupen laburragoko distira zuri indartsu batek salatzen ditu. Behatutako lehen Ilargiaren aurkako talka gertakaria 1999koa da, Leonida ekaitzean jazotakoa. Beranduago halako talkak atzemateko sistemak abian jarri ziren. 2018ko martxora arte inoiz behatu den Ilargiko talka gertakaririk handiena 2013ko irailaren 11koa da, zortzi segundoko iraupena izan zuena eta 0,6-1,4 metro arteko diametroko gorputz batek eragindakoa, ziurrenik.
Hurreratze aipagarriak
Urtero igarotzen dira Lurretik Ilargira dagoen distantziara baino hurbilago zenbait LGO, gehienetan tamaina txikikoak.
1972ko abuztuaren 10ean, gorputz bereziki bitxi bat igaro zen gure planetatik hurbil, 1972ko Egun-argiko Suzko-bola Handia izena eman zitzaiona maila apalean. Ameriketako Estatu Batuetako Mendi Harritsuetatik hego-mendebaldeko Kanadaraino higitu zen. Lurretik 57 kilometrora igaro zen meteoroide bat zela jakin zen ziztu bizian eta zineko zortzi milimetroko kamera bat baliatuta, Grand Tetongo Parke Nazionalean (Wyoming) kokatzen zen turista batek gorputza filmatzea lortu zuen.
1990eko urriaren 13an, EN131090 meteoroide Lur-harramazkatzailea Poloniatik eta Txekoslovakiatik ikusi ahal izan zen, 41,71 km/s-ko abiaduran higitzen zebilela eta 409 kilometroko luzerako ibilbidea burutzen ari zela. Hegoaldetik iparraldera higitu zen. Lurretik gertuen kokatu zenean, 98,67 kilometroko distantziara zegoen gainazaletik. Europar Bolidoen Katearen bi kamerek filmatu zuten; haiei esker historian lehen aldiz halako gorputz baten orbitaren kalkulu geometrikoak egin ahal izan ziren.
2004ko martxoaren 18an, LINEARek adierazi zuen hogeita hamar metroko asteroide bat, 2004 FH, Lurretik 42 600 kilometrora igaroko zela egun horretan bertan. Distantzia hori Lurra eta Ilargiaren artean dagoenaren hamarrena da, gutxi gorabehera. Gertakari horren ondoren zientzialariek ondorioztatu zuten halako hurreratze maila duen asteroide bat bi urtetik behin azaltzen dela, batez bestean.
2004ko martxoaren 31ean, aurreko gertakaria pasa eta bi astera, 2004 FU162 gorputza hurbildu zen Lurrera. Gorputz hau oso berezia izan zen, gure planetatik hain hurbil pasa, talka egin ez eta filmatzea lortu zen lehen gorputza izan zelako. Lurrazaletik 6 500 kilometrora igaro zen, hau da, Lurraren erradioak duen luzera berera edo Ilargia eta gu banatzen gaituen distantziaren hamaseirenera. Gorputza txikia izaki, hurreratze maximoa jazo baino ordu gutxi batzuk lehenago atzeman zen. Lurraren aurka talka egin izan balu, ziur aski atmosferan deuseztuko zatekeen, inolako kalterik egin gabe.
2011ko otsailaren 4ean, 2011 CQ1 izena jaso zuen asteroidea, 0,8 eta 2,6 metro arteko diametrokoa, Lurretik 5 500 kilometrora igaro zen, talkarik gabeko hurreratzearen marka berria ezarriz, 2018ko irailean oraindik ere dirauena.
2011ko azaroaren 8an, (308635) 2005 YU55 asteroidea, 360 metroko diametroarekin aski handia, Lurretik 324 600 kilometroko distantziara igaro zen, 0,85 ilargi distantziara.
2013ko otsailaren 15ean, hogeita hamar metroko 367943 Duende (2012 DA14) asteroidea lurrazaletik 27 700 kilometroko distantziara igaro zen gutxi gorabehera, orbita geosinkronikoa duten sateliteak baino hurbilago. Asteroidea ezin izan zen begi hutsez behatu. Hauxe izan zen aurreko fase batean zegoela atzeman zen lehen hurreratze handiko gorputza, hau da, aurrerapen handiarekin iragarri zen gorputzak hurreratze aipagarri bat izango zuela.
Esplorazio misioak
Zenbait LGK bereziki interesgarriak dira esplorazio misioentzat, haietara iristeko beharrezko abiadura, kasu jakin batzuetan, Ilargira joateko behar dena baino txikiagoa delako, gorputz hauek Lurrarekiko duten abiadura baxua eta haien grabitate ahula dela eta. Gainera, ikerketa geofisiko eta astronomikoak aurrera eramateko berebiziko garrantzia eduki dezakete. Arlo ekonomikoari begiratuta ere interesgarriak izan daitezke, bertako lehengai eta material estralurtarrek balio oso handia izan dezaketelako. Aipatutako guztiagatik, gorputz hauek interes handikoak dira esplorazio misioentzat.
Misioak Lurretik gertuko asteroideetara
1971ko martxoan Nazioarteko Astronomia Elkarteak planeta txikiei buruzko tailer bat antolatu zuen Tucsonen, Arizonan. Garai hartan espazio ontzi bat asteroideetara bidaltzea era teorikoan baino ezin zitekeen aztertu; tailer honek Lur-hurreko asteroide batera heltzeko moduak aztertu zituen. Antzeko azterketa egin zen 1978ko urtarrilean NASAren Espazio Zientzien Bulegoak lagunduta Chicagoko Unibertsitatean. Bi azterketa horietan ondorioztatu zen garai hartan ezagutzen ziren Lur-hurreko asteroideen ehuneko hamarrera baino ezin zela iritsi eta itzuli Martera iristeko beharko litzatekeen erregaia baino gutxiago baliatuta. Hala ere, aintzakotzat hartu zen LGO horien grabitate ahula zela eta, erregai gutxi xahutu beharko zela behin argizagian egonda batetik bestera mugitzeko. Hala, misio bakoitzak hainbat lagin ekarri zitzakeela ondorioztatu zen. Gizakiak tripulatutako misioei zegokienean, urte hartan ezagutzen ziren LGOen ehuneko batak soilik balio zuela esan zen, hau da, hamar LGO ezarri ziren gizakia bidaltzeko egokitasuna izan zezaketen gorputz gisa. Azken ondorio gisa esan zen, garai hartan ezagutzen ziren LGOen kopurua boskoiztu behar zela gizakiak tripulatutako misio eraginkor bat burutzeko.
Gizakiaren zunda batek bisitatutako lehen Lurretik gertuko asteroidea 433 Eros izan zen, hamazazpi kilometroko diametrokoa, zeina NASAren NEAR Shoemaker zundak 2001eko otsailean orbitatzen hasi zen, ondoren, 2002ko otsailean, bertan lurreratzeko. Handik gutxira beste Lurretik gertuko asteroide bat bisitatu zuen JAXAren Hayabusa misioak, 25143 Itokawa asteroidea (535 metrokoa) hain zuzen, zeinetik material-laginak hartu eta Lurrera ekarri ziren. CNSAren Chang'e 2 espazio ontzia 2012ko abenduan 2.26 kilometroko 4179 Toutatis Lur-hurreko asteroidera iritsi zen eta hura esploratu zuen zenbait egunetan zehar.
Apolo motako eta 980 metroko 162173 Ryugu asteroidea izan zen JAXAren Hayabusa 2 misioaren helmuga. Espazio zunda 2014ko abenduan jaurti zen eta asteroidera 2019ko otsailaren 21ean, gaueko 11:30etan, heldu zen, aurreikuspenek esandakoa baino urtebete beranduago. 2019ko azaroan asteroidetik irtetea lortu eta Lurrerako norabidea hartu zuen, 2020aren amaieran itzultzeko asmoarekin. JAXAko ikerlarien arabera, bildutako laginek eguzki-sistemaren sorrera eta garapena argitzen lagun diezagukete. 500 metroko 101955 Bennu Apolo motako asteroidea, zeinak, 2018ko martxoan, Palermo eskalako bigarren balio altuena zuen (-1.71koa 2175 eta 2199ko hurreratze oso hurbilentzat), NASAren OSIRIS-REx misioaren helmuga da. Muga Berriak (ingelesez, The New Frontiers) programako misioa 2016ko irailean jaurti zen. Bennura bidean zihoala, bi urtetan zehar, Lurraren troiarrak bilatu zituen; ostera, 2018ko abuztuan Bennura iritsi eta bere inguruko orbita harrapatu zuen 2018ko abenduan. OSIRIX-REx misioa 2023ko irailerako itzuliko da eta zenbait lagin ekarriko ditu.
2012ko apirilean, Planetary Resources (Planetetako Baliabideak) konpainiak asteroideak komertzialki meatzeko asmoa zuela adierazi zuen. Lehen fasean, konpainiak datuak berrikusi eta helmuga interesgarrienak hautatu zituen. Bigarren fasean, espazio probak jaurtiko dira hautatutako LGOetara; ontzi meatzariak hirugarren fasean bidaliko dira. Planetary Resorces konpainiak 2015eko apirilean eta 2018ko urtarrilean bi proba-satelite bidali zituen, 2020an bigarren faseko lehen proba ontzia jaurtiko dela espero da.
Lurretik Gertuko Argizagien Jagoletza Misioa (NEOSM, ingelesezko siglengatik) 2025a baino lehenago ez da jaurtiko, baina 140 metro baino gehiago dituzten asteroide bereziki arriskutsu gehienen orbitak aurkitu eta zehaztuko ditu.
Misioak Lurretik gertuko kometetara
Gizakiak eginiko zunda batek bisitatutako lehen Lur-hurreko kometa 21P/Giacobini-Zinner izan zen; 1985ean, NASA eta ESAren Nazioarteko Kometa Esploratzailea (ICE, ingelesezko siglengatik) bere koma igaro zuen. 1986ko martxoan, ICE, sobietarren Vega 1 eta Vega 2 zundekin, ISASen Sakigake eta Suisei zundekin eta ESAren Giotto zundarekin batera, Halley-ren nukleora hurreratu zen. 1992an, Giotto zundak 26P/Grigg-Skjellerup Lur-hurreko kometa bisitatu zuen, gainera.
2010eko azaroan, NASAren Deep Impact (Talka Sakona) zunda 103P/Hartley kometara hurreratu zen. Lehenago ordea, 2005eko uztailean, zunda hau Lurretik gertuko kometa ez den Tempel 1 kometara hurreratu eta kobrezko masa handi batekin kolpatu zuen.
2014ko abuztuan, ESAren Rosetta zunda 67P/Txuriumov-Gerasimenko Lurretik gertuko kometatik hurbil orbitatzen hasi zen eta haren Philae gailu lurreratzailea 2014eko azaroan lurreratu zen kometan. Misioaren helburuak bete zirenean, 2016an, Rosetta zunda kometaren lurrazalera kolparazi zen.
Ulster Special Constabulary
Ulster Special Constabulary, ezagunagoak "B-Specials" edota "B Men" izenez, euskaraz Ulstergo Polizia Berezia, B-Bereziak edota B Gizonak; Ipar Irlandan izaera ia militarrreko polizia indar bat izan zen.
Teorian Ipar Irlandako polizia izateko sortuak izan arren, bere kide asko Ulstergo Boluntarioak talde paramilitar unionistako kide ohiak ziren eta unionismoa eta loialismoaren alde garbi egin zuten. Hori XX. mendean jazotako hainbat gertaeretan ikusi ahal izan zen, bereziki Irlandako Gerra Zibila, 1956-1962ko mugako kanpainia eta Ipar Irlandako gatazkaren hasieran (bereziki Bogsideko guduan).
Ulstergo protestante eta unionista edo loialistek beren defendatzailetzat zituzten, aldiz, Ulstergo katolikoek mesfidantzaz begiratzen zituzten, irlandar nazionalistek eta bereziki irlandar errepublikarrak ezinikusia zieten, eta beren gehiegikeriak 1970eko hamarkadaren hasierako Irlandako Armada Errepublikarraren berrindartzearen arrazoietako bat izan zen.
Buriti Bravo
Buriti Bravo Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
André Hercule de Fleury
André Hercule de Fleury (Lodève, 1653 - Paris, 1743) kardinal eta politikari frantsesa izan zen. Fréjusko apezpiku eta Luis XV.aren irakasle izan zen; haren uste osoa irabazi ondoren, Estatuko ministro, Borboiko dukearen ordezko (1726) eta kardinal izendatua izan zen. Barnean, ekonomia eraberritu zuen, eta hala finantzak hobeto administratu zituen. Kanpoko politikan, Espainiarekin zituen harremanei esker, merkataritza bultzatu zuen, eta bakeari eutsi. Hala ere, Poloniako Erregetzarako Gerran parte hartzera behartu zuten, negoziazio baten bidez berehala bukarazi bazuen ere (Vienako Ituna, 1738): Estanislaok, eta haren bidez Frantziak, Lorrena hartu zuen, Polonia uztearen truke. Ezin saihestu ahal izan zuen Austriako Erregetzarako Gerra. Bere garaikideek beldurtitzat eta handitasunik gabekotzat erizten zioten Fleuryren politikari, baina hura ministro izan zen garaia Luis XV.aren erreinaldiko zoriontsuenetakoa izan zen.
Ur-jauziko etxea
Ur-jauziko etxea edo Kaufmann egoitza (Fallingwater edo Kaufmann Residence) Ameriketako Estatu Batuetako Pennsylvania estatuko Mill Run udalerrian dagoen etxe bat da. 1935ean Frank Lloyd Wright arkitektoak diseinatu zuen, eta 1936-1939 bitartean eraiki zen Bear Run errekako ur-jauziaren gainean. Gaur egun, Western Pennsylvania Conservancy erakundeak kudeatzen duen museoa da, eta Estatu Batuetako nazioarteko monumentutzat hartuta dago.
Frank Lloyd Wright (1867-1959) Estatu Batuetako arkitekto hoberentzat jotzen da, eta egin duen obrarik onena Ur-jauziko etxea dela esaten da, XX. mendeko arkitekturaren mugarri nagusienetakoa. 1938ko urtarrilean argitaratutako Time aldizkariaren azalak ordura arteko eraikinik famatuena zela zioen, eta garai hartako ikono bihurtu zen. Bestalde, American Institute of Architects erakundeak dioenez, Estatu Batuetako historian izan den lan arkitektonikorik hoberena da.
Etxearen diseinua 1934-1935 bitartean egin zen, eta hurrengo 2 urteetan zehar eraiki zen Pensilvania n. Hasiera batean, Edgar Kaufmann, Liliane emaztearen eta Edgar Jr. semearen landako etxea izan zen Fallingwater eraikina. Edgar Kaufmann Pittsburgheko saltoki handi batzuetako jabea zen. 1937tik 1963ra bitartean, familia osoa astebururo joaten zen bertara. Senar-emazteak hil zirenean haien semeak etxea eta 600 hektarea baino gehiago zituen lurra Western Pennsylvania Conservancy elkarteari eman zizkion. 1964an jendeari ateak ireki zitzaizkionetik etxeak lau milioi eta erdi bisitari baino gehiago izan ditu.
Wrightek bere eskolan eta Taliesin izeneko estudioan erakusten zituen arkitektura organikoaren hastapenak ageri dira eraikinean. Haren printzipioak faktore desberdinak eraikin bakar batean integratzean oinarritzen dira: kokapena, erabilera eta funtzioa, jatorrizko materialak, eraikuntza-prozesua eta erabiltzailea elkartzea.
Historia
Ur-jauziko etxea Pittsburgh hiritik gertuko Mile Mile Run-en dago (Stewart udalerria, Pensilvania estatuko Fayette konderria Ameriketako Estatu Batuak). XIX. mendearen amaieran elkarte masonikoak ezarri ziren bertan, eta egurrezko eraikuntza asko egin zituzten. Geroago, udako kanpamentu bihurtu zen Pittsburgheko Kaufmann biltegiko langileentzat. Baina Depresio Handiaren garaian, kanpamentua ez zen ezertarako erabiltzen, eta Edgar J. Kaufmann biltegiko arduradunaren esku geratu zen.
Kaufmanndarrek oporraldiak pasatzeko baino ez zuten erabiltzen etxea eta gaizki zegoenez berria egitea erabaki zuten. Gauzak horrela, Frank Lloyd Wrighti eskatu zioten diseinua egitea.
Kaufmanndarrek garbi zeukaten etxea eraikitzeko tokirik onena ur-jauziaren ingurukoa zela eta horrela jakinarazi zioten Wrighti. Hark ikerketa topografikoa egin zezaten eskatu zuen, eta Uniontowneko Fayette Engineering taldea arduratu zen zeregin horretaz. Talde horrek harkaitzak, zuhaitzak, etab. kontuan hartuz burutu zuen lana. Geroago, Wrightek berak zuhaitzen enborren diametroa eta mota zehazten ziren mapa berri bat egin zuen.
Bien bitartean, Wright Broadacre Cityren (akre bateko lursaila duten etxebizitzez osatutako hiri modeloa) diseinuan buru-belarri ari zenez, ur-jauziko etxearen diseinu-prozesua atzeratu egin zen. Eta zenbait hilabetetan proiektua bere horretan utzi ostean, 1935eko irailean bere bezeroaren bisita izan zuen. Arkitektoaren langile batek esan zuenaren arabera, ia bi ordutan marraztu zituen eraikinaren lehenengo zirriborroak eta planoak. Kaufmann harrituta geratu zen Wrightek etxea ur-jauziaren gainean diseinatu zuela ikusi zuenean, eta honela esan zion: “Ur-jauziarekin bizi zaitezten nahi dut, ez bakarrik bera ikustea, zuen bizitzaren parte bihurtzea baizik.”
Inguruarekiko harremana
Nabarmena da etxearen bertikaltasunaren eta terrazen hegal horizontalen arteko kontrastea. Inguruan dauden harkaitzez baliatu ziren etxearen zimenduak jartzeko. Bertako erliebea malkartsua da, hostogalkordun zuhaitzez beteriko basoa du, eta alboan, Bear Run erreka dago. Etxea eraikiko zen tokiko harkaitzez baliatu ziren haren beheko fatxadako harri-horma egiteko. Horrela, lurreko harri naturaletik, harri-horma jarraituz, hormigoizko pareta altuetarako kontrastea nabarmendu zitekeen. Beste paretak krema kolorekoak dira; naturak duen berde edota marroiarekin (garaiaren arabera) hobekien kontrastatzen duen kolorekoak. Etxeak dituen hegalen eta pareten forma ortogonalak ere kontrastea sortzen duten beste elementuetako batzuk dira.
Eraikina bere ingurura egokituta dago. Esan bezala, zati batzuk bertako harkaitzez eginak daude, eta horietako batzuek lehenengo solairuaren zabalera gainditzen dute; tximiniaren ondoan ikus daitezke. Etxearen zati handiena airean dago, errekaren gainaldean. Wrighten ingeniariek zalantza zuten eraikina zutik mantenduko ote zen, eta hori zuzentzeko gomendatu zioten jabeari. Hori horrela, hegala eutsiko zuten metalezko pieza batzuk ezarri zituen arkitektoak. Eta gaur egun eraikinak oraindik ere zutik dirau, nahiz eta tornado baten eragina jasan. Bestalde, bi solairu ditu eta zabalagoa da horizontalean: zabalera horretan hegal eta terraza garaiak ditu. Halaber, tximinia dagoen nukleo bat dauka bertikalean jarrita. Leihoak ere bertikalean daude, pisu batetik besterainoko luzerarekin. Aipatutako nukleo bertikal hori da etxearen “bihotza”.
Etxearen iparraldean, hau da, basoa dagoen aldean, eguzki-oihal funtzioa egiten duen pergola multzo bat dago. Pergola horiek kanpoko hormatik sarrerarako bidean dagoen harrizko mendoitz bateraino heltzen dira. Leku honi “etxeko basoa” deitzen zaio. Era berean, bi zuhaitzen enborra zeharkatzeko, arku itxurako bi pergola daude; etxearen diseinuak naturarekin duen errespetuaren erakusle. Pergolek sortzen dituzten itzalak enborrek sortutakoen antzekoak direnez, etxea basoan ezkutatuta dago. Bestalde, Kaufmannen bulegoko terrazako zorua bi hutsunerekin diseinatu zen, horrela, bi zuhaitzek lekua izan zezaten. Baina etxea eraikitzeko garaian, bi zuhaitz horiek hil egin zirenez, hutsuneak ez ziren egin.
Dirudienez, E. J. Kaufmann ez zen fio Wrighten kalkulu estrukturalez, eta estrukturan altzairu gehiago jarri zuen isilpean. Horrek Wrighten haserrea eragin zuen, konfidantza-falta agerian geratu baitzen. Alabaina, Wrighten kalkulu estrukturalak oker zeuden: altzairua gehitu ez balio, balkoi-irtenek ez zuketen zutik iraungo. Hala ere, 90eko hamarkadarako jada balkoi-irtenek 20 cm-ko deflexioa zuten. Hori horrela, eta birtinkatze lanen bidez, etxea egonkortu egin zen 2001ean. Horrek 11,5 milioi dolar balio izan zuen: etxearen kostua halako 100.
Etxearen barnealdea
Banaketaren, kokapenaren eta akaberen ondorioz, gela bitxiak aurki daitezke etxearen barnealdean. Iparraldean dagoen sarrera nagusitik sartzean, bigarren solairura igotzeko eskaileren azpian dagoen harrera-gela txiki bat dago. Jarraian, egongela dago, zeina etxeko gela handiena den. Bertatik inguruko basoen paisaia paregabeak ikus daitezke. Egongelan sartu orduko, “musika txokoa” ikus daiteke parez pare, eta eskuin aldean sofak daude. Musikaren txokotik aurrera jarraituz, “uraren eskailera” aurki daiteke. Izen hori hartu du errekaren ondoko plataforma txiki bat jaisten duelako. Eta horietatik jaitsi ahal izateko beharrezkoa da beirazko holtz irristagarri batzuk irekitzea. Zurubiko koska bakoitza lehen solairuari lotutako trakzio-kable batzuetatik dago zintzilikatuta.
Egongelako hormak eta kanpokoak berdinak dira, etxe osokoak bezalaxe, eta lekuko harri-horma zatiak dituzte. Lurra harri marroiez egina dago, eta zoruak, aldiz, etxearentzat sortutako lanparak biltzen dituen diseinu bat du. Jantokiaren eskuin aldean tximinia dago, lurretik gorantz doazen harri naturalez inguratuta. Jantokiaren ezkerraldean, “ardo bola”, bertako edaria berotzea ahalbidetzen duen banda bat duen edukiontzi gorri zirkularra. Gelaren bi aldetan, ate bana daude, terrazara atera ahal izateko: ekialdekoak, era berean, kanpo-eskailera batzuk ditu, Kaufmannen semearen logelara eramaten dutenak. Tximiniaren ezkerraldean, sukaldera sartzeko atea dago. Bertan Wrightek bereziki diseinatutako altzariak daude, etxeko besteak bezalaxe. Sukaldera sartzeko atea eta eskaileraren artean jateko mahaia dago, egongelako iparraldeko horman landatua.
Bigarren solairuan, bi logela, bi bainugela, Kaufmann jaunaren bulegoa, hiru terraza eta hirugarren solairuko behatokira igotzeko eskailerak daude. Bertan sartu ahala, korridore txiki bat dago. Kaufmannen semearen logelak bainugela bat du, musikaren txokoaren gainean jarria, eta terraza indibidual bat (lehen aipatutako eskailerak hona begira daude). Egongelako sofak dauden zatiaren goiko aldean dago senar-emaztearen logela. Logela honek bainugela txiki bat eta hegoaldera begira dagoen balkoi-irten zabala ditu. Kaufmann jaunaren bulegoa mendebaldean dago, bertan ohe bat eta behatokirako eskailerak daude. Tximinia, bulegoan zein senar-emaztearen logelan agertzen da. Azken horretan, sukalderaino heltzen den kristalezko leiho mugikorra dago. Estudioko mendebaldeko horman, bertako terrazara ateratzeko atea dago; jatorriz, solairua zeharkatzen zuten bi zuhaitz zeuden hor.
Kaufmanndarrak eta arkitektura
Edgar Kaufmannek harreman estua izan zuen Frank Lloyd Wrightekin 1934az gero. Pittsburgen proiektu batzuk aurrera emateko kontratatu zuen. Urte horretan bertan, Kaufmannek Wright finantzatu zuen bere Broadacre City hiri-modeloa New Yorken aurkezteko. Eta Arizonako desertuan oporrak pasatzeko etxe bat diseinatzeko eskatu zion Richard Neutrari 1946an: eraikin hori Kaufmann etxea izenez da ezaguna.
Haren seme Edgar Kaufmann juniorrek, Wrighten Taliesin eskola-erresidentzian ikasi zuen arkitektura, oso denbora laburrean ikasi ere. Han, Frank Lloyd Wright izan zuen irakasle. Izan ere, Depresio Handia zela kausa, eskolak ematen hasi behar izan zuen, ez baitzuen bestelako eskaerarik jasotzen. Urte batzuk geroago, 1963tik 1986ra bitartean, Edgar Kaufmann juniorrek arkitekturaren historia irakatsi zuen Columbiako unibertsitatean.
1960ean, NBEren New Yorkeko egoitzaren parean dagoen Hezkuntza Internazionaleko Institutuko batzar-gela bat atontzea agindu zion Alvar Aaltori. AEBetan dauden finlandiar arkitekturako obra bakanetako bat da.
Cosenzako probintzia
Cosenzako probintzia (Provincia di Cosenza italieraz) Italiako Calabria eskualdeko probintzia da. Cosenza hiria da probintziaren hiriburua.
Herriak
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:
José Luis Iturralde
José Luis Iturralde Pérez (Donostia, Gipuzkoa, 1908ko martxoaren 17a - 1985) gipuzkoar musikagilea izan zen.
Biografia
Donostian hasi zituen Solfeo, Biolin, Organo eta Konposizio Ikasketak. Victoria Eugenia antzokiko biolin-jotzailea izan zen.
Gero Madrilera joan zen, Conrado del Camporekin ikastera, hura baitzen garai hartan Espainiako konposizio-irakaslerik ospetsuena.
Cuarteto en sol menor, haren lehen obra, 1934. urtean estreinatu zen.
1955etik aurrera, Donostiako kontserbatorioko irakasle lanetan aritu zen. Easo Abesbatzaren zuzendaria izan zen.
Obra nagusiak: zarzuela: La melodía de Borda-Berri (1944); Concierto para violín y orquesta (1953); ganbera-musika: Cuarteto número 4 (1958); Cuatro escenas vascas (1949), Obertura vasca (1952), Nuestra Señora del Coro (1966) eta Quinteto en fa mayor (1983).
330eko hamarkada
330eko hamarkadak 330etik 339. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Aenne Burda
Biografia
Karitate-obrekin konpromiso sendoa zuen. Berak ezarri zituen bi fundazioek Offenburg hirian ikasle gazteak eta adineko pertsonak babesten dituzte, hurrenez hurren.
Aenne Burda bere jaioterrian (Offenburg, Alemania) hil zen, 96 urte zituela, arrazoi naturalengatik.
Aldizkaria argitaratzea
Aennek eta haren senarrak lagundu zuten familia-negozioa zabaltzen emakumezkoen aldizkarietan. 1949an, Aenne Burdak moda-aldizkariak inprimatu eta argitaratzeko enpresa bat sortu zuen bere jaioterrian, Offenburgen. Urte berean Favorit aldizkaria argitaratzen hasi zen, geroago Burda Moden izena hartu zuena. Burda Moden aldizkariaren lehen alea 1950eko urtarrilean argitaratu zen, 100.000 ale. Ospe handia lortu zuen merkatuan, 1952az geroztik bereziki, arropa patroiak zituzten paperezko orriak sartzen hasi zirenean. 1987an, Burda Moden Sobietar Batasunean argitaratutako mendebaldeko lehen aldizkaria bihurtu zen. Burda Fashion 90 herrialdetan argitaratzen da, eta 16 hizkuntzatan.
1977an, Burda CARINA aldizkaria kaleratu zuen, modari eta bizimoduari buruzkoa, emakume gazteagoei zuzendua.
Xiphister mucosus
Xiphister mucosus Xiphister generoko animalia da. Arrainen barruko Stichaeidae familian sailkatzen da.
Langewahl
Langewahl Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Uwe Bein
Uwe Bein (1960ko irailaren 26a - ) Alemaniako futbolari ohia da.
Bernardo Clairvauxkoa
Bernardo Clairvauxkoa (Bernardus Claraevallensis, Bernard de Clairvaux; Fontaine-lès-Dijongo gaztelua, Dijon, 1090 edo 1091 - Clairvauxko abadia, Ville-sous-la-Ferté, 1153ko abuztuaren 20a) frantziar abade zistertarra izan zen, Clairvaux abadetxearen sortzailea eta bertako lehen abadea. Alexandro III.ak kanonizatu zuen 1174an, eta Pio VIII.ak Elizako doktore izendatu zuen 1830ean.
Bizitza
1128an, Tenpluko Ordena onarrarazi zuen Troyesko Kontzilioan, eta ordena horren araudia berriro idatzi zuen; hala, Mendebalde kristauan garrantzi handia hartu zuen. Handik aurrera arazo publikoetan sartu zen, eta aita santuen aholkulari izan zen. Étampesko Kontzilioan (1131), Inozentzio II.aren alde agertu zen, hainbat erregeren jarrerak eraginik. Petri Abelardoren arrazionalismoaren etsaia izan zen, eta hura kondenatzea lortu zuen Sensko Kontzilioan (1140). 1146an, Bigarren Gurutzadaren aldeko predikuak zabaldu zituen, Eugenio III.a aita santuak eta ikasleek eskatuta. Eztabaida gogorrak izan zituen Cluny ordenarekin. Liburu polemikoak, predikuak eta poemak (Ama Birjinari zuzenduak) idatzi zituen.
Sainte-Anne-sur-Vilaine
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 959 ziren. Familiak 402 ziren, horien artean 129 pertsona bakarrekoak ziren (63 bakarrik bizi ziren gizonak eta 66 bakarrik bizi ziren emakumeak), 137 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 113 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 23 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denborak, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 557 etxebizitza zeuden, 411 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 83 bigarren erresidentzia ziren eta 63 hutsik zeuden. 540 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 411 etxebizitza nagusietatik 310 bere jabearen bizilekua ziren, 99 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 30 etxek bi zituzten, 93 etxek hiru zituzten, 103 etxek lau zituzten eta 177 etxek bost zituzten. 305 etxebizitzek parking plaza bat zuten azpialdean. 180 etxetan auto bat zegoen eta 182 bi edo gehiago zeuden
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 561 ziren, horien artean 404 aktiboak ziren eta 157 inaktiboak ziren. 404 pertsona aktiboetatik 362 lanean zeuden (203 gizon eta 159 emakume) eta 41 langabezian zeuden (18 gizon eta 23 emakume). 157 pertsona inaktiboetatik 76 erretiraturik zeuden, 28 ikasten zeuden eta 53 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Activitats ecomòmiques
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 4 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 2 okindegiak ziren.
2000. urtean Sainte-Anne-sur-Vilaine udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.242 hektarea erabiltzen.
Taroda
Taroda Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 52 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 65 biztanle zituen 36,91 km²-ko azaleran.
Sainte-Anne-sur-Vilaine
Equipaments sanitaris i escolars
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden udalerriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Stenocercus percultus
Stenocercus percultus Stenocercus generoko animalia da. Narrastien barruko Tropiduridae familian sailkatuta dago.
Peyrabout
Peyrabout Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Creuse departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Malhador
Malhador Brasilgo udalerri bat da, Sergipe estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Peyrabout
Diru sarrerak
2009an Peyrabout udalerrian 70 unitate fiskal zeuden, 151,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.087 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean Peyrabout udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hendra Croft
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Perranzabuloe parrokian.
Corrales del Vino
Corrales del Vino edo Corrales Zamorako probintziako udalerria da, Tierra del Vino eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 710 biztanle zituen.
Aristostomias grimaldii
Aristostomias grimaldii Aristostomias generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Pan European Game Information
Kalifikazioak
PEGI adin tarteak zehazten ditu 3, 7, 12, 16, eta 18 urtetik aurrerakoak, horiek jokoaren azalean agertzen dira logo baten bitartez, ondoren azaltzen direnak:
Joko bakoitzari adin minimo egokia ezartzeko hainbat faktore hartzen dira kontuan eta horiek ere, erabiltzaile liburuan edo atzeko aldean, azaldu egiten dira produktuan. Faktore horiek hurrengoak dira:
Ikus, gainera
PEGI-ren bideo-joko bilatzailea
Bong Joon-ho
Bong Joon-ho (봉준호, Daegu, 1969ko irailaren 14a) hegokorear zinema zuzendaria eta gidoilaria da. Memories of murder (2003), The Host (2006) eta Snowpiercer (2013) filmengatik egin zen ezaguna, azkeneko biak Hego Koreako film arrakastatsuenetakoak izanda. 2019an idatzi eta zuzendu zuen Parasite filmagatik Cannesko Urrezko Palma eta lau Oscar sari irabazi zituen; Film onena, Jatorrizko gidoi onena, Zuzendari onena eta Nazioarteko film onena. Metacritic web orriak XXI. mendeko 25 zuzendari onenen zerrendan 13. postuan jarri zuen 2017an.