cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rohingya
Rohingyak (rohingyeraz: Ruáingga ahoskatua, ရိုဟင်ဂျာ rui hang gya  ahoskatua, রোহিঙ্গা Rohingga  ahoskatua) estaturik gabeko indo-ariar talde etniko bat da, Myanmarreko Rakhine estatuan bizi zena.
La Baume-de-Transit
Diru sarrerak
2009an La Baume-de-Transit udalerrian 310 unitate fiskal zeuden, 770,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.269 euro zen.
Rohingya
Rakhinetarrak eta rohingyak elkarrekin bizi izan dira Myanmarko lurretan. Baina etnia arteko gatazka isila erlijio gatazka ere bihurtu zelarik, rohingyei inork ez zien naziotasun osoa aitortzen, eta Myanmarko Gobernuak kanporatu egin nahi zituen. Nazio Batuen Erakundearen arabera, «munduan gehien jazarritako» etnia da. Hori zela eta, Bangladeshek ia 900.000 errefuxiatu hartu ditu, krisi humanitario larria eraginez.
La Baume-de-Transit
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 40 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzial guztiak 120 m2 baino gutxiagoko dendak ziren.
2000. urtean La Baume-de-Transit udalerrian 41 nekazaritza-ustiategi zeuden, 720 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sâmburești
Sâmburești Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Oboalbumina
Oboalbumina (OVA siglaz ere ezaguna) arrautzaren zuringoan aurkitzen den proteina garrantzitsuena da. Isurkari likatsu koloregabea da. Lehortzen denean gai solido amorfo bilakatzen da. 80 °C-tan gutxi gorabehera gatzatu egiten da. Emultsio eta koloide eragile gisa erabiltzen da okindegietan, botika gaiak prestatzeko, zilarbizi bidezko pozoiduretan antidoto gisa eta abar.
Ezaugarriak
Fosfoglukoproteina bat da eta hiru atal ditu, A1, A2 eta A3, 85:12:3 proportzioan. Atalak fosforo kopuruaren arabera desberdintzen dira. Zisteina eta metionina aminoazidoak ugari ditu eta horregatik sufre kopuru handia du. Arrautzaren proteinen artean sulfhidrilo talde gehien dituen proteina da. Sulfhidrilo hauek eragin nabarmena dute arrautzaren zapore, testura eta usainean.
385 aminoazidotako kate polipeptidikoa du eta 45kDa-ko masa molekular erlatiboa du. Kate polipeptidiko honek glikosilatzeko lau posizio agertzen ditu.
Jon Iñaki Lasa
Jon Iñaki Lasa (Gernika-Lumo, Bizkaia, 1963ko irailaren 14a - ) euskal idazlea eta poeta da. Gaztetan hasi zen idazten; hemeretzi urterekin Alizia eta biok (1982) poema liburua argitaratu zuen eta handik bi urtera, 1984an, Andaluziari ene bilduma.
Gizarte eta Informazio Zientzietan lizentziatua, Gasteizko Kandela literatur taldearen sortzaile izan zen Jon Iñaki Lasa. 2001ean Galeusca literatur jardunaldietan parte hartu zuen (Pontevedran, Galizian),  eta 2002tik 2006ra, Komatxo artean literatur saioaren zuzendari eta aurkezle izan zen Bizkaia Irratian. Hizkuntza eta literatura irakasle izan da UNEDen, Lea Artibai Ikastetxean eta Mondragon Unibertsitatean. Gaur egun, Eusko Jaurlaritzan egiten du lan.
Linnaea × grandiflora
Linnaea × grandiflora edo Abelia × grandiflora Caprifoliaceae familiako espeziea da. L. chinensis eta L. uniflora espezieen arteko hibrido bat da.
Deskribapena
Zuhaixka hostoerorkorra da, borobiltsua eta 1 eta 1'8 metro arteko luzera duten adarrak ateratzen ditu. Hostoak berde ilunak dira eta 2-6 cm-ko luzera dute. Loreak zuriak dira, pixka bat arroxak, eta kanpai itxura dute. Uda amaieran loratzen da eta udazkenerarte irauten du. Landarearen grandiflora izenak "lore ugari" esan nahi du, izan ere asko ateratzen baititu batera.
Mšeno
Mšeno Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.430 biztanle ditu eta 26,7 kilometro koadroko azalera. Mělník barrutian dago.
Linnaea × grandiflora
Landaketa
Italia iparraldean dagoen Verbania hiriko lorategi batean landatu zen lehen aldiz 1886. urtean. Hasiera hasieratik landare apaingarri gisa erabiltzeko helburua izan zuen.
Mšeno
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1295 urtean egin zen.
Linnaea × grandiflora
Landaketa
Landatzeko erraza da baina eguzkiak gogor jotzen duenean itzaletan egotean komeni zaio. Erresuma Batuan Abelia esaten zaio. Hopleys izeneko barietate bat badago, lore arroxak dituena.
Burgosko kuartel-etxearen aurkako atentatua
Burgosko kuartel-etxearen aurkako atentatua ETA erakundeak 2009ko uztailaren 29an, goizeko 04:00an, Guardia Zibileko kuarteletxean bonba-autoz eginiko atentatua da, zeinaren ondorioz 65 zauritu izan ziren. Bonbak 700 kilogramo amonal zituen.
Hurrengo egunean, bonba-lapaz bi guardia zibil hil zituzten Palma Novan.
Miguel Jones
Miguel Jones Castillo (Santa Isabel, - Bilbo, 2020ko apirilaren 8a) euskal herritar futbolaria izan zen, Ekuatore Ginean jaioa.
Biografia
Orduko Ginea Espainiarrean jaioa, 1943an Wilwardo eta Susana gurasoekin eta sei anai-arrebekin Bilbora ailegatu zen, Lekarozko ikastetxean izan ondoren, Deustuko Unibertsitatean enpresa ikasi zuen.
Bere kirol ibilbidea Barakaldo CFn hasi zuen Fernando Daucik entrenatzaileari esker. Handik Indautxura pasa zen, garai haietan Athletic Clubeko harrobia zena. Hala ere, Jesús María Peredari edo José Eulogio Garateri gertatu zitzaien moduan, Athleticek ez zuen fitxatu nahi, bizkaitarra ez zelako.
Breux-sur-Avre
Breux-sur-Avre Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Jose Mari Larrea
Jose Mari Larrea Muxika (Basauri, Bizkaia, 1954 - Bilbo, 2018ko uztailaren 29a) euskal idazle, kazetari, unibertsitateko irakasle eta militante politikoa izan zen.
Miguel Jones
Biografia
Azken urtea Osasunan eman zuen eta Indautxura itzuli zen, non 15 urtez zuzendaritza-batzordean izan zen.
Breux-sur-Avre
Biztanleria
2007an Breux-sur-Avre udalerrian erroldatutako biztanleak 327 ziren. Familiak 126 ziren, horien artean 30 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Jose Mari Larrea
Bizitza
Espetxetik irten ostean eman zituen lehen urratsak prentsaren munduan, Zeruko Argia aldizkarian. Lau urtez aritu zen Iruñeko berriemaile gisa lanean. Beste hainbat hedabiderentzat ere lan egin zuen gerora, hala nola Xaguxarra, Jakin eta A Nosa Terra. Urte batzuk geroago, Pamiela argitaletxeak kaleratu zuen Mazantini aldizkaria sortu zutenetako bat izan zen. Aingeru Epaltza, Luigi Anselmi, Aurelia Arkotxa, Jesus Etxezarraga, Jose Enrike Urrutia eta Dario de Zaurieta izan zituen, besteak beste, kide aldizkarian.
Breux-sur-Avre
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Jose Mari Larrea
Bizitza
Hizkuntzaz gaindi, euskal idazleak ere pasio zituen, Axular eta Jon Mirande, beste askoren artean. Haien prosa klasikoa miresten zuen, eta bere idatzietan islatu zuen hori, nafar-lapurteran idazten baitzuen sarri. Miranderen olerkien inguruko bi liburu kaleratu zituen: Poemak 1984an, Erein argitaletxearekin; eta Miranderen lan kritikoak 1985ean, Pamielarekin. XX. mendeko euskal idazleen inguruko beste bi liburu ere argitaratu zituen: Nafarroako euskal idazleak 1987an, eta Nafarroako euskal idazleak II 1995ean.
1980ko hamarkadaren erdialdean, Euskal Herriko Unibertsitatera egin zuen jauzi, eta Historiako irakasle lanetan aritu izan zen azken urteetan. Bilbon hil zen, 2018ko uztailaren 29an.
Dienbienia namnuaensis
Dienbienia namnuaensis Dienbienia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.
Breux-sur-Avre
Etxebizitza
2007an 192 etxebizitza zeuden, 127 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 60 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 185 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 127 etxebizitza nagusietatik 113 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 74 etxek bost zituzten. 108 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 75 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 215 ziren, horien artean 149 aktiboak ziren eta 66 inaktiboak ziren. 149 pertsona aktiboetatik 134 lanean zeuden (72 gizon eta 62 emakume) eta 14 langabezian zeuden (8 gizon eta 6 emakume). 66 pertsona inaktiboetatik 25 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Breux-sur-Avre udalerrian 135 unitate fiskal zeuden, 344,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.897 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Banadio-oxi-dravita
Banadio-oxi-dravita silikato motako minerala da eta tourmalina taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Banadio-oxi-dravita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
Frintz Langen filmak
Fritz Lang Austrian jaiotako zinema zuzendari, ekoizle eta gidoilaria izan zen.
Mukařov (Praga-Ekialdeko barrutia)
Mukařov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2.526 biztanle ditu eta 6,32 kilometro koadroko azalera. Praga-Ekialdeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1316 urtean egin zen.
Deabruaren hiztegia
Deabruaren hiztegia Ambrose Bierce idazle estatubatuarraren liburu ezaguna 1911. urtean kaleratu zen. Sailkatzeko garaian ez da liburu erraza, funtsean hainbat definizio original, sarkastiko eta xelebrekeriaren bilduma izanik.
Historia
Gero Deabruaren Hiztegia izango zena 1881ean astekari batean hasi zen argitaratzen, eta oso tarteka jarraitu zuen 1906ra arte. Urte horretan zati handi bat liburu moduan plazaratu zen, The Cynic's Word Book (Zinikoaren Hitzen liburua) izenburupean. Lanak hasieran ez zuen oso harrera ona izan. Behin betiko bertsioa 1911n argitaratu zen. 1955ean frantsesezko itzulpena argitaratu zen, Jean Cocteauren hitzaurrearekin. Euskaraz 2000.urtean plazaratu zen, Xabier Olarraren itzulpenaz.
Egitura
Goian aipatu den moduan, liburua definizio bilduma bat da, hiztegi moduko liburua, alegia. Hitzaren ondoren definizioa ez bada jasotzen, poema bat edo narrazio txiki bat azaltzen du. Hori guztia tonu ziniko eta zorrotzez. Bierceren lumak gizarte osoa kritikatzen du: ohiturak, politikariak, emakumeak, literatura...
Arnac de Dordon
Arnac de Dordon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Arnac-sur-Dourdou udalerrian erroldatutako biztanleak 23 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak) eta 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 90 etxebizitza zeuden, 11 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 79 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 87etxeak ziren. 11 etxebizitza nagusietatik 6 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek lau gela zituzten eta 7 etxek bost zituzten. 8 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 5 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Brănești
Brănești honakoa izan daiteke:
Arnac de Dordon
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Aethia psittacula
Aethia psittacula Aethia generoko animalia da. Hegaztien barruko Alcidae familian sailkatua dago.
Arnac de Dordon
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 12 ziren, horien artean 8 aktiboak ziren eta 4 inaktiboak ziren. 8 pertsona aktiboak lanean(5 gizon eta 3 emakume) zeuden.. 4 pertsona inaktiboetatik 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Andrei Kolkutin
Andrei Kolkoutine (Андрей Колкутин; Smolyanovo, Primorski krai, 1957 - ) Errusiako artista bat da. 1982an Leningradeko Repin Arte Akademian graduatu zen. Gaur egun Nalchik hirian bizi da, eta "Foster Brothers" taldearen kide da, Andrei Efi eta Eugeni Lindinekin batera. Eskuarki, oliozko oihalak margotzen ditu, baina batzuetan eskultura edo lan grafikoa ere egiten du. Errusiaz gain Europako hainbat herrialdetan eta Ameriketako Estatu Batuetan erakusketak egin ditu.
Silver Springs Shores (Florida)
Silver Springs Shores Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Marion konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hyloscirtus torrenticola
Hyloscirtus torrenticola Hyloscirtus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Bainuaren ondoren, emakumea bere burua lehortuz
Bainuaren ondoren, emakumea bere burua lehortuz (frantsesez Après le bain, femme s'essuyant) 1890-1895 artean Edgar Degas frantziarrak margotutako pastel-margolan bat da. Margolana aurrez Degasek burututako marrazki eta zirriborro sailaren barnean dago.
1959. urtetik Londresko Galeria Nazionalean ikusgai dago.
Shawn James
Shawn James (Berbice, Guyana, -) estatubatuar saskibaloi jokalaria da. 1990ean, gurasoekin batera, Brooklynera joan zen.
Zozaiako jauregia
Zozaiako jauregia Nafarroako Oronoz-Mugairi udalerriko Zozaia auzoan dagoen dorretxe bat da. Baztan haraneko dorretxe zaharrenetakoa da.
Kokalekua
Zozaia auzoko herrigunean dago.
Eraikina
Oinplano laukizuzena du. Harlanduz egina, teilatuan izkina banako lau dorretxo dauzka. Nahiz eta hainbat defentsa elementu izan, gaur egun jauregi gisa sailkatu ohi da. Zozaiako Jaunaren armarria ikusgai du.
Erromyzon compactus
Erromyzon compactus Erromyzon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.
Milcov
Milcov Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mukařov (Mladá Boleslaveko barrutia)
Mukařov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 187 biztanle ditu eta 11,01 kilometro koadroko azalera. Mladá Boleslaveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1045 urtean egin zen.
Brande-Hörnerkirchen
Brande-Hörnerkirchen Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Limp Wrist
Limp Wrist, 1998an Albanyn (New York, Estatu Batuak) sortutako Hardcore punk taldea da. Bertako partaideak, Los Crudos, Kill The Man Who Questions edota Devoid of Faith bezalako taldeetan ibilitako jendea da. Taldekide guztiak, Homosexualak eta Straight Edge-ak dira. Taldea, Queercore mugimenduaren barruan mugitzen da.
Hainbat diska eta EP kaleratu izan dituzte beraien ibilbide guztian zehar baina nahiz eta taldea aktibo egon, arazo asko izan dituzte kontzertuak emateko, taldeko partaideak Estatu Batuetako leku ezberdinetan bizi dira eta. Hala ere, 2006an Want US Dead EP-a kaleratu zuten 2006an eta 2009an Europar bira bat burutu dute.
Miserableak
Miserableak (frantsesez Les Misérables) Victor Hugo frantziar idazlearen epika eleberri bat da. 1862an argitaratu zen eta XIX. mendeko eleberri nabarmenetakotzat jo ohi da. 1815 hasi eta 1832an Paris hiriko Ekaineko Matxinadarekin batera amaitzen da. Frantzian girotutako eleberri erromantiko bat da.
Argumentua
Frantzia, XIX. mendea. Pobrezia gero eta nabariagoa da, burges aberatsak herriaren miseriari jaramonik egin gabe bizi diren bitartean. Jean Valjeanek ia 20 urte igaro ditu Valjeanek kartzelan, ogi puska bat lapurtzea leporatuta. Baldintzapeko askatasunean irtendakoan, horren arauak hausten ditu Valjeanek eta iheslari bihurtzen da, atzetik jazarka beti Javert polizia duelarik: obsesioa da Javertentzat Valjeani bizitza zapuztea.
Egun batean, eliza batean babesa eta laguntza eskainiko diote Valjeani, trukean ezer eskatu gabe. Bertan, ez da “epaitua” izango, egindako guztia barkatuko diote. Ustekabeko barkamen horrek Valjeanek bizitzari aurre egiteko duen forma aldatzea eragingo du. Valjeanek ez du patuak eskaini dion aukera berria galduko. Biziraungo du, aurrera egingo du, alkate bihurtuko da eta behin boterean, bera bezalako miserableak lagunduko ditu.
Eratorritako lanak
Victor Hugoren Miserableek hainbat eratorritako lan sortu dituzte. Esate baterako, Les Misérables (1998ko filma), Les Misérables (BBCren 2018ko telesaila),; edo Les Misérables (2019ko filma), ekoizpen frantziarra, Ladj Ly k zuzendua, bestelako istorio bat, baina Victor Hugo deritzon kale batean igarota; 21. mendeko Frantziako klase zapalduenen (etorkinak) eta poliziaren arteko tirabirak deskribatuz, lotura argia egiten duen lana.
Egokitzapenen artean, Miserableak egokitzapen musikala bereziki famatua egin da 20. mendeko azken laurdenetik aurrera. Musikala Parisen estreinatu zuen 1980an, Claude-Michel Schönberg-en musikarekin eta frantsesezko hitzekin, nahiz eta ingelesezko bertsioan egin famatu batez ere Broadwayko antzokietan. Musikal hau itzuli izan den dozena bat inguru hizkuntzen artean euskara ere bada.
Bergarako Musika Eskolako lagun batzuk Broadwaytik etorri ziren ideiarekin 1993an, eta Bergaran estreinatu zen euskaraturik 1994ko urtarrilaren 4an. Euskarazko itzulpena idatzi zuten Miguel Moñux, Pello Txintxurreta eta Rafa Sánchezek.
Mus vulcani
Mus vulcani Mus generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Mutějovice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1262 urtean egin zen.
Pervagor janthinosoma
Pervagor janthinosoma Pervagor generoko animalia da. Arrainen barruko Monacanthidae familian sailkatzen da.
Banadio-pargasita
Banadio-pargasita silikato motako minerala da eta pargasita root name taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Banadio-pargasita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Warm Mineral Springs (Florida)
Warm Mineral Springs Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sarasota konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Nafarroako mariskal
Nafarroako mariskal kargu militarra 1390ean sortua izan zen Karlos III.a erregearen erabakiaren ondorioz.
Mariskalarena, banderazaina edo kondestablearen ondotik, erresumako bigarren kargu militarra izan zen. Europako beste armada batzuetan ere agertzen zen, eta agertzen den graduazio militarra da mariskalarena.
Erregeak mariskala izendatzen zuen erresumako aitoren seme handien artean. Kargua ez zen printzipioz biziartekoa eta kargugabetze aukera zegoen.
Nafarroako konkistaren ondotik Espainiako erregeak Nafarroako mariskal-titulua mantendu du, baina era guztiz ohorezkoan eta familia ontasun bezalakoa.
Señorío de Ursua hotela
Señorío de Ursua hotela Nafarroako Baztan udalerriko Arizkun udalerrian dagoen Ordoki auzoko hotel bat da, Ikazatea etxea eraikinean dago.
Kokalekua
Ordoki auzoan dago.
Historia
Ikazatea etxea XVII. mendean eraiki zen.
Inako
Inako greziar mitologiako ozeanidatako bat da, Meliaren senarra eta Io, Fegeo, Foroneo, Mizene eta Egialeoren aita. Hera eta Poseidonen arteko gatazken epaile bezala izendatua izan zen. Gatazka, Inako beraren lurren eta ibaiarengatik zen, jainkoei aurre ez egiteagatik galdu zituenak. Ondoren, Herak, Io bere apaiz anderea izatea eskatu zuen eta Zeusek bahitu egin zuen, bere maitalea izan zedin. Jainkoenganako zuen errespetu itsuak eta pasibitateak, dena galarazi zion Inakori. Eris, ika-mikaren jainkosa, egoera horretaz probestu zen eta, Inakoren pasibitatea gorroto bihurtu zuen. Azkenik, Zeusek konpondu zuen guztia, egin beharrekoa, Tisifone eriniaren bidez eginez. Inakotaz kupidatu zen eta Argolida ibaiko jainko bihurtu zuen.
Jorge Dioni López
Jorge Dioni López (Benavente, Zamora probintzia, 1974) idazle, kazetari eta idazketa irakaslea da. Kazetaritza Katalunian, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan, ikasi eta gero, idazketa irakasle ibili da urtetan.
2021ean hirigintza eta ideologia neoliberala lotzen zuen bere La españa de las piscinas entseguak, Urteko Liburua saria eraman zuen, Madrilgo liburu-dendetako gremioak esleituta.
NA-2220
NA-2220 edo Erronkariko bidezainen errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-137 nafar errepidearen 26,37 kilometroan hasi eta Erronkariko bidezainen gunera arte doa. Errepide laburra da, 0,10 kilometro baino ez ditu.
Clevin Hannah
Clevin Finley Hannah (Rochester, -) estatubatuar saskibaloi jokalaria da, egun Bilbao Basketen aritzen dena.
Enpetrolen aurkako atentatua
Enpetrolen aurkako atentatua ETAk Enpetrol (egungo Repsol) enpresak El Morell herrian (Tarragonako probintzia, Katalunia) zuen petrolio-findegiaren aurka 1987ko ekainaren 12an eginiko atentatua da. Tarragona hiriburutik kilometro gutxira kokatutako instalazio horretan, bi bonba leherrarazi zituzten etakideek ekainaren 12ko ordu txikietan, eta suteak sortutako kearen eta gas toxikoen ondorioz 20.000 lagunek inguru hartatik ihes egin behar izan zuten gau hartan.
Kirino
Erromatar mitologia eta erlijioan, Kirino (Quirinus) erromatar estatuaren jainko goiztiarra da. Augustoren garaian, Jano jainkoaren epiteto bezala ere erabiltzen zen, Jano Kirino bezala. Haren izena quiris sabindar hitzetik etor daiteke, zeinak lantza esan nahi duen.
Etimologia
Kirinok, ziur asko, hitzez hitz "lantza eskuan duena" esan nahi zuen. Beste interpretazio batzuen arabera, Sabinar herri Curesetik dator haren izena edota Cookek dion bezala quercus hitzetik ( hau da, haritza). Teoria honen arabera kiriteak haritz zurez eginiko lantza zeramatenak dira.
Irudikapena
Antzinako Erromatar Artean janzkera militar eta erlijiosoak zituen gizon bizardun bat bezala irudikatua zen. Hala ere, geroko arte erromatarrean ez zen irudikatua izan.
Festibalak
Bere jai/gurtza eguna Quirinalia zen, otsailak 17an ospatzen zena.
Ondarea
Erromatar Inperioaren gainbehera eta hainbat mendera, Kirinal muinoa beti boterearekin lotua izan da. Savoiatarrek Erroma hartu eta gero, bertan jarri zuten haien tronua, horrez gain, gaur egun bertan bizi da Italiako Errepublikako Presidentea.
Wall Street
Wall Street New Yorkeko Lower Manhattan auzoan dagoen kalea da. Ekialderantz jotzen du, Broadwayetik South Streetera, East Riverretik gertu. Hiriko finantza gunea da. Bertan New York Stock Exchange izeneko burtsa dago, munduko kapitalizazio handirik dituena. Denboraren poderioz, kalea ez ezik inguruko auzoko izena ere bada.
NYSE egoteaz gain, NASDAQ, AMEX, NYMEX edo NYBOT burtsek ere bertan dute egoitza.
Historia
1625ean, Hudson ibaiaren ahoan, Mendebaldeko Indietako Nederlandar Konpainiak Amsterdam Berria sortu zuen, ibaian zehar abiarazitako larru salerosketa kontrolatzeko aukera ematen zien kokalekua. 1653an, bertakoen nahiz ingelesen erasoez babesteko, kolono herbeheretarrek zurezko eta buztinezko hesia eraiki zuten Amsterdam Berriko iparraldeko mugan. Edo zuzen esanda, hesia eraikitzeko agindu zuten, harresia benetan jaso zutenak 1627tik aurrera koloniara eramandako esklabo afrikarrak izan baitziren ..
Handik urte batzuetara ingelesek hesia bota arren, Wall Street (harresiaren kalea) izenak oraindik esklaboek eraikitako babes horren ondorio da. Eta hesia eraikitzeaz gain basoak soildu zituzten eta bideak, errotak, etxeak, kaia, espetxea eta holandarren eliza ere jaso zituzten, geroago ingelesen eliza eraikiko zuten bezalaxe.
XVII. mendearen amaieran eta XVIII. mendearen hasieran, hiriak dagoeneko New York zuen izena, ingelesen eskuetan zegoen, eta esklaboen lana oinarri, hazkunde bizia izan zuen. Doako langile haiei are eta probetxu handiagoa ateratzeko aukera zegoela ikusirik, esklaboen salerosketan hastea erabaki zuten hiriko merkatariek. 1711n New Yorkeko udalak hiriko lehen esklabo azokaren sorrera onartu zuen eta, hain zuzen, merkatua Wall Streeten jartzea erabaki zuten. Meal Market (janari azoka) esaten zioten garaua eta haragia ere saltzen zutelako, baina negozio nagusia gizakien salmenta zen, eta berehala Wall Street erabakigarria izango zen esklaboen Atlantikoan zeharreko merkataritzan. Giza salgai gehienek hirian denbora gutxi egin arren, XVIII. mendearen lehen erdian New Yorkeko biztanleen %20 esklaboak ziren.
Esklabo ontziak Afrikatik New Yorkera iristen ziren eskulanez gainezka, nagusiki kotoi sailetan jarduteko. Bide batez, kotoia bera New Yorketik banatzen hasi ziren. Itsasontzien aseguru-etxeek, merkatari handiek eta bidaiak nahiz lurjabeen jarduerak finantzatzen zituzten bankuek ere “inbertsioetatik” hurbil egon nahi zuten eta, hala, geroz eta negozio gehiago bildu ziren giza azokaren inguruan.
Hyloxalus abditaurantius
Hyloxalus abditaurantius Hyloxalus generoko animalia da. Anfibioen barruko Dendrobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Villa de Ves
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 60 biztanle zituen.
Exxon Valdez
Alaskak, historiako bere hondamendi ekologikorik kaltegarriena jasan zuen petrolio-ontzia hondartu eta honek milioika litro petrolio isuri zituenean kostaldeko 2000 kilometro baino gehiagoan. Marea beltza garbitzeko, xurgagailuak eta presioan zegoen ur beroko ureztodiak erabili ziren eta, gainontzeko petrolioa, beste petrolio-ontzi batetara pasa zen. Inguru honetan gertatu ziren faunarentzako kalteak, oraindik aztertzen jarraitzen dira.
Cepari
Cepari Errumaniako udalerri bat da, Argeș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Exxon Valdez
Isurketak, AEBetan, ingurugiroari buruzko legedi berria onartzera eraman zuen (Oil Pollution Act 1990).
Burdaspari
Burdaspari Erronkariko ibaxako Burgi udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioak eskualdean.
Exxon Valdez
Gertaeraren deskribapena
1989ko martxoak 24an, gauerdia baino pixka bat beranduago, Exxon Valdez petrolio-ontziak (existitzen den pertsona bat ez dela argitu behar dena), Alaskako Prince William Sounden dagoen Bligh Reef bezala ezagutzen den koral arrezifea jo zuen, 10,8 milioi petrolio gordin galoi isuriz (40,9 milioi litro inguru). Isuriak, tokiko, nazioko eta industriako antolaketa ahalmena proban jarri zuen, tamaina hartako hondamendi bati aurre egitera prestatzeko. Faktore askok zaildu zituzten isuriaren garbiketan parte hartu zuten gobernuaren eta industriaren ahaleginak, horien artean, isuriaren tamaina eta bere urruneko kokapena Prince William Sounden, nora soilik helikopteroz eta itsasontziz hel daitekeen.
Isuriak, Prince William Soundeko arrantza profesionalaren industriak eusten zuen elikatze kate delikatuarentzako mehatxua suposatu zuen. Hamar miloi txori eta hegazti migratzaile ere arriskuan zeuden, baita ehundako itsas igaraba eta ertzeko beste dozenaka espezie ere, mazopak, itsas lehoiak eta balea barietate batzuk.
Cepari
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Exxon Valdez
Gertaeraren deskribapena
Alyeska, Valdez portuan lan egiten duten zazpi petrolio konpainia ordezkatzen dituen erakundea, Exxon horien artean, garbiketaren ardura hartu zuen lehena izan zen, tokiko larritasun planifikazioaren arabera. Alyeskak, isuria gertatu eta gutxira, Valdezen larrialdi komunikazioko zentro bat ireki zuen, bigarren operazioak, Alaskako Anchorage hiritik zentralizatu ziren.
Garbiketan lagundu zuten erakundeak
Alyeskarekin batera, berehala lagundu zuten beste 3 erakunde egon ziren:
Erabilitako garbiketa metodoak
Hiru metodo erabili ziren isuria gainetik garbitzeko saiakeran:
Hau izan zen lehen garbiketa saiakera, martxoak 24an bertan, konpainia batek, helikoptero batekin, dispertsoreak erabili zituen, baina, uretan, petrolioa dispertsorearekin nahasteko nahiko uhin akzio ez zegoenez, metodo honen erabilera ez zen jarraikakoa izan.
Garbiketa mekanikoa, dispertsore kimikoak erabiltzen utzi ondoren hasi zen, horretarako, ponpa xurgagailuak eta skimmerrak erabili ziren. Baina, skimmerrak, 24 ordu igaro ondoren, ezin ziren erraz erabili. Eta, zoritxarrez, petrolioak eta algek, makineria hau oztopatu zuten, bere konponketa denbora galtze bihurtuz.
Burdaspari
Erdi Aroan jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Burgiko Udalara pasa ziren.
Exxon Valdez
Erabilitako garbiketa metodoak
Erredura bat agindu zen isuria gertatu eta lehenengo orduetan. Isuriaren zati bat, suaren aurkako materialez isolatuz, proba hau arrakastatsua izan zen, 113400 petrolio litro, 1134 hondakin litrora murriztuz, baina, eguraldi txarraren ondorioz, ez zen beste probarik egin garbiketa ahaleginetan.
Burdaspari
Bertako biztanleak burdasparitarrak ziren.
Izena
Burdaspari toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Geografia
Burdaspari Erronkaribarko Burgi udalerrian dago.
Inguru naturala eta kokapena
Burgi herria, esan bezala, Nafarroa Garaiko ipar-ekialdean dago, Ezka eta Bintze ibaiek bat egiten duten tokian. Herrira NA-137 errepidetik heltzen da. Bestalde, NA-214 eta Koronaseko mendatearen bidez Nabaskoze almiranterrirekin elkarlotzen da.
Herriaren batez besteko altuera 629 metrokoa da. Altuera hori Burgiko udaletxean neurtuta dago.
Klima
Udalerriko klima, oro har, mendiko azpimediterraneo motakoa da. Bere ezaugarri nagusiak mendilerroetako neguko elurteak eta uda idortasunaren hasiera herabea dira. Ezberdintasun klimatikoak ere izaten ditu, altitude-kotaren eta mendi-hegalen orientazioaren arabera. Urteko batez besteko tenperatura 12 eta 8 ºC artean aldatzen da, altitudearen arabera, urteko prezipitazio-indizea 1000 eta 1400 mm bitartekoa da, eta urtean 100 eta 120 egun bitartean prezipitatzen da. Ebapotranspirazio potentzialaren urteko indizea 700 eta 650 mm artekoa da.
Historia
Eliza bat izan zuen, XIX. mendean erortzear zegoena, Done Salbatzaileari eskainia, eta landa-abadia egiten zuena. Burdaspariko monasterio beneditar zaharraren aztarnekin eraiki zen. Eulogio Kordobakoak bisitatu zuen Dadilano abadea zenean, eta Iruñeko gotzain Wilesindori idatzi zion kantan aipatzen da. Antso V.a Ramiritz erregeak 1085eko urtarrilaren 28an eman zion dohaintza monasterio horri Leireko Salbatore Deunari, zeinaren lagapena, iraungi eta hondatu ondoren, jaurerri partikular bihurtu baitzen.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Mutěnice (Strakoniceko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1306 urtean egin zen.
Pervagor marginalis
Pervagor marginalis Pervagor generoko animalia da. Arrainen barruko Monacanthidae familian sailkatzen da.
Touriñan lurmuturra
Touriñan lurmuturra Galizia eta Espainia kontinentalean, mendebalderen dagoen puntua da. 43º 4' ipar latitude eta 9º 18' eta 18" mendebalde longitudea dira bere koordenatuak. Muxiako udalerrian dago, Coruñako probintzian.
Lurmuturra, itsasoan kilometro 1 inguru barneratzen den penintsula txiki bat da. Bere punturik altuena, itsasoaren mailatik 93 metroko garaieran dago. Granitozko egitura geologikoa du. Arrokaren higadurak uharri metaketen eraketa ahalbidetu zuen.
Bere paisaia malkartsua dela eta, landaretza, batik bat ote edo Ulex europaeusez osaturik dago.
Iparraldeko zatian, 1898ko abenduaren 15ean inauguratu ziren Touriñan lurmuturreko itsasargia eta eraikin osagarriak daude.
Erromyzon sinensis
Erromyzon sinensis Erromyzon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.
Greilickville (Michigan)
Greilickville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Leelanau konderrian dago, Michigan estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Patatak Errioxako erara
Patatak Errioxako erara edo Patatak txorizoarekin, Errioxa eta Euskal Herriko Arabar Errioxako ohiko platera da, halere eskualde hauetatik kanpo ere sarritan jaten da. Hiru osagai nagusi ditu: patata, txorizoa eta piperrautsa.
Juana Whitney
Juana Whitney Donè "Bon" (Niza, Frantzia, 1857 - Lizarra, Nafarroa Garaia, 1945eko martxoaren 28a) irakaslea eta emakumeen aldeko ekintzailea izan zen.
Bizitza
Diplomatiko ingeles baten alaba zen eta Parisen hezi zen.
Banadoallanita-(La)
Banadoallanita-(La) mineral bat da eta allanita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Banadoallanita-(La) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Juana Whitney
Bizitza
Parisen ere hezitako Manuel de Maeztu Rodríguez kubatar jatorriko ingeniariarekin ezkondu zen. Gasteizen bizi izan ziren eta bost seme-alaba izan zituzten, zaharrena Ramiro Maeztu idazlea, Angela Maeztu, Miguel Maeztu, Maria Maeztu pedagogoa eta hezitzailea eta Gustavo Maeztu margolaria.
Senarra 1898an hil zen Kuban eta familia oso egoera ekonomiko txarrean utzi zuen, arazo administratiboengatik zailtasunak izan zituztelako herentziarekin, eta Bilbora joan ziren bizitzera.
Lana
Emakumeentzako lehen mailako hezkuntza ematen zuen eskola sortu zuen alargundutakoan Bilbon: “Andereñoen Akademia Anglo-Frantsesa”, zeinen hasieran alaba Mariaren laguntza izan zuen.
Patatak Errioxako erara
Historia
Patatak salda n jatearen ohitura Napoleonen inbasiotik datoz. Hala ere, patatak, XIX. mendea n hasi ziren espainiar sukalde tan finkatzen. Aldeanueva de Ebron, langile ak elikatzeko erabiltzen ziren eta denbora aurrera joan ahala, patatak saldan, txorizoa rekin nahastu zituzten.
Ezaugarriak
Patatak errioxar erara, teknikoki, egositako patatak txorizoarekin, tipularekin, baratzuriarekin eta piperrarekin nahastutako platera da. Nahi izanez gero, hainbat espezia erabili ditzakezu.
Datu bitxiak
Plater hau zaporetsuago egiteko, patatak "triskatu" arte zai egon behar da. Horrela barruan duten fekula zabaldu da eta saltsa potolagoa geratuko zaigu.
Aldaerak
Arrantxoak eta kaldereteak antzeko prestaketak dauzkate, baina hauek, untxi, txerri edota arkume haragia erabiltzen dituzte. Tradizionalki, baserrietako sutetan prestatu ohi dira plater hauek.
Cairn Gorm
Cairn Gorm (An Càrn Gorm, "muino urdina edo berdea") Eskoziako seigarren mendirik garaiena da, Ben Macdhui mendiaren ondoan dagoena. Aviemore (Highland) eta Strathspey (Moray) herrien artean dago.
Villamalea
Villamalea Albaceteko udalerria da, La Manchuela eskualdean dagoena.
Mylomys dybowskii
Mylomys dybowskii Mylomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Villamalea
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 4.078 biztanle zituen.
Cairn Gorm
Deskribapena
Mendia biribiltsua denez bost tontor bereizten dira bertan:
Kirolak
Mendiaren ipar-mendebaldeko maldetan eski estazioak ditu.
Igoera bideak
Iparraldetik igotzen da mendira, baina neguan eguraldiak asko zailtzen du bidea.
Elisabet II.a Jerusalemgoa
Elisabet II.a Jerusalemgo edo Jolanda Briennekoa (1212 - Andria, 1228ko maiatzaren 4a) Jerusalemgo erregina izan zen 1212tik hil zen arte.
Maria Montferratokoa eta Joan Briennekoaren alaba izan zen. Egun gutxirekin erregina bihurtu zen, ama hil ondoren. Bitartean, bere aita erresumako erregeordea izan zen. 1225ean koroatu zuten eta urte horretan Frederiko II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoarekin ezkondu zen. Horrela izan zen enperatriz ezkontidea eta Siziliako eta Alemaniako erregina ezkontidea.
Ezkontzaren ondoren, senarrak giltzapetuta eduki zuen Sizilian. Hamalau urterekin laster hil zen alaba bat izan zuen. 1228an Konrado IV.a Alemaniakoa erditu, eta handik gutxira hil zen.
Anton Dahlberg
Anton Dahlberg, (Växjö, 1985eko maiatzaren 10a), Belan lehiatzen den suediarra da.
Lau Udako Olinpiar Jokotan, esku hartu zuen: Pekin 2008 (Pekin) Londres 2012 (Londres) Rio 2016an (Rio de Janeiro) eta Tokio 2020an (Tokio). Tokion, zilarrezko domina lortu zuen 470 proban, Fredrik Bergström lagun zuela.
Georg Cantor
Georg Cantor (San Petersburgo, Errusia, 1845eko martxoaren 3a – Halle, Alemania, 1918ko urtarrilaren 6a) Alemaniako matematikari garrantzitsua izan zen. Multzo-teoria sortu zuen eta zenbaki transfinituekin lan egin zuen.
Biografia
Cantor-en gurasoak Danimarkakoak ziren, judu jatorrikoak. Aita protestantea zen. Merkatari aberats bat izan zen. Bere ama katolikoa zen. Oso artistikoa zen. Bere aita gaixotu egin zenean 1856an familia Frankfurtera joan zen bizitzera. Georg eskola pribatu batera joan zen, eta, ondoren, Darmstadt-eko eta Wiesbaden-eko institutura. Laster erakutsi zuen matematikan aparta zela. Bere aitak nahi zuen Ingeniari izatea, baina Georg-ek konbentzitu zuen matematika ikas zezan uzteko. Denbora labur bat igaro zuen Züricheko Unibertsitatean ikasten, baina laster Berlinera joan zen non fisika, filosofia eta matematika ikasi zituen. Weierstrass, Kummer eta Kronecker-en irakaspenekin oso eraginda izan zen, zeinak geroago bere etsai bihurtu ziren. Cantorrek idatzitako doktorego tesi batean, galderak egitea erantzunak aurkitzea baino garrantzitsuagoa zela esan zuen. Carl Friedrich Gauss-ek erantzun gabe utzi zuen problema bati buruz hitz egiten ari zen.
Cantorrek denbora batez Berlingo nesken eskolan irakatsi zuen, ondoren Hallen irakaslea eta bertan geratu zen bere bizitza osoan. Irakasle osoa bilakatu zen han 1879an. Cantorrek zenbakien teoria landu zuen eta gero serie trigonometrikoak, Bernhard Riemannek garatutako aldagai konplexuetarako hasierako ideiak emanez. Zenbaki aljebraikoei buruzko artikulu bat bidali zuen Crelle Aldizkarira argitaratzeko, baina Kronecker haren aurka izan zen. Hala eta guztiz ere, Dedekind Cantorren alde egon zen, eta azkenean artikulua argitaratu zen. Artikulu honek erakutsi zuen Cantor matematikari handia zela.
Bere aita 1863an hil zenean nahikoa diru izan zuen etxe bat eraikitzeko, emaztearentzat eta bost seme-alabentzat.
Cantorrek pentsatzen zuen zenbaki [infinitu]]ak benetan existitzen zirela, eta bere ikuspuntua frogatzeko antzinako eta Erdi Aroko filosofia ideiak erabili zituen. Kronecker ez zegoen berarekin ados. Horrek uste zuen zenbaki osoak besterik ez zirela existitzen. Kroneckerrek esan zuen, "Jainkoak egin zituen zenbaki osoak eta gainerako guztiak gizakiaren lana dela". Kroneckerrek oztopatu zion Cantorri katedra bat Berlinen. Cantorrek merezi zuen lanpostu hori munduko matematikari handienetako bat baitzen. Cantor Hallen geratu zen eta han jarraitu zuen zahartzaroraino, nahiz eta askotan depresio aldiak jasan. Askotan bere onetik ateratzen zen, baina oso gizon atsegina izan zen. Beti eman zizkien animoak ideia berriak zituzten matematikari gazteei. Ez zuen nahi haiek sufritzea, berak pairatu behar izan zuen bezala matematikari zaharragoengandik, ideia berriak izateagatik. Cantorren lana azkenean, denborarekin, munduan zehar hedatu zen eta eskoletan multzoekin eta lan egiten hasi ziren. Eskola batzuetan denbora luze batean, XX. mendearen azken hamarkadetan oraindik ere, "matematika berria" deitu zioten Cantorren ekarpen batzuen aplikazio didaktikoei.
Cantor 1918ko urtarrilaren 6an hil zen Halle-ko buruko ospitale batean.
Donald Trump
Donald John Trump (Queens, New York, 1946ko ekainaren 14a - ) Ameriketako Estatu Batuetako enpresari, politikari eta telebistako pertsonalitatea da. 2016an, Estatu Batuetako lehendakari hautatu ondoren, 2017ko urtarrilaren 20an hartu zuen kargua. 2015ean Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Errepublikarraren primarietan parte hartu zuen 2016ko AEBetako presidentetzarako hauteskundeetarako, baita irabazi ere, Hillary Clinton hautagaiaren aurka. The Trump Organization eta Trump Entertainment Resortseko zuzendari eta presidentea da. Haren bizitza pertsonalak, marketing jarduerak, dirutzak eta hitz egiteko moduak famatu egin dute.
Biografia
Trump newyorkarra da, Fred Trumpen semea. Aitak higiezinen negozioan sartzera gonbidatu zuen. Unibertsitatean zela, aitaren Elizabeth Trump & Son enpresan lan egiten hasi zen. 1968an graduatu zenean, enpresara elkartu, 1971n haren kontrola bereganatu zuen eta "The Trump Organization" izena jarri zion. Handik aurrera, hotelak, kasinoak, golf zelaiak eta bestelako proiektuak garatu ditu, horietako asko bere izenarekin. AEBetako enpresen munduan eta komunikabideetan, pertsonaia garrantzitsua da; horregatik ere, arreta handia lortu izan du. NBC kateko The Apprentice reality showak ospe handia eman zion eta haren hiru ezkontzek prentsa arrosan portada asko bete dituzte.
Trump lehen aldiz Ameriketako Estatu Batzuetako Lehendakaritzarako hautagai izan zen 2000. urtean, Erreformaren Alderdiaren primariak irabazi ostean. 2015eko ekainaren 16an, 2016an lehendakari izateko primarioetan parte hartuko zuela adierazi zuen, Alderdi Errepublikarrarekin. New Hampshireko primarioetan % 35eko babesa jaso zuen; Hego Carolinakoetan, % 33koa; eta Nevadako caucusean, % 46koa. Super Asteartean, Georgia, Virginia, Tennessee, Massachusetts, Alabama, Arkansas eta Vermont irabazi zituen: horrek bere hautagaitzaren indarra erakutsi zuen.
Aethia pygmaea
Aethia pygmaea Aethia generoko animalia da. Hegaztien barruko Alcidae familian sailkatua dago.
East Palatka (Florida)
East Palatka Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Putnam konderrian kokatuta dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Plan hipodamiko
Plan hipodamikoa, trazadura hipodamikoa edo taula-trazatua, hiri-plangintza mota bat da hiri batek antolatzen duena, kaleak angelu zuzenean diseinatuz eta etxadi errektangularrak sortuz. Hipodamiko hitza Hipodamo Miletokoarengandik dator (grezieraz Hippodamos), hirigintzaren aitzindari bat. Honen urbanizazio sistema kale zuzenetan, angelu zuzenetan gurutzatzen zirenak, oinarritzen zen. Erabilitako planoa ortogonala zen, angeluzuzenkidea, lauki-sarean edo taula-trazatuan. Plangintza horretako hirien morfologia kale-trazaduraz erraz nabaritzen da. Plangintzaren abantaila da etxadien erregularta dela eta, errazagoa dela partzelatzea. Ageriko soiltasuna bada ere, planak zenbait eragozpen ditu ibilbideak luzatzen dituelako. Hau ekiditzeko, zeharkako kaleekin konpon daiteke. Kale estuetako bidegurutzeetan ikuspen handiagoa izateko, alakadun eraikinak diseina daitezke. Baina trazadura hau ez da egokiena hiri malkartsuetan. San Francisco da adibiderik ezagunena, baina hauxe da hiriko xarma. Antzinako Egipton eta Babilonian bazeuden plan ortogonalen adibideak. Aipatzekoak dira hiri helenistikoak eta erromatarrak, azken hauek kanpalekuetatik sortutakoak; Erdi Aroan frantziar bastidak eta Aragoiko hiri berriak, Eiximenisen ideak jarraitzen zituztenak; Aro Modernoan Espainiako hiri kolonialak; eta Aro Garaikidean Parisko Haussman Plana edo espaniar hirien zabalguneak.
Hipodamo baino lehenagoko planak
Sesostris II.aren piramidearen hiriko planoa, El Lahunen, Egipton. Hiri hau K.a. XIX. mendean fundatu zen. Denbora luzez Hipodamo Miletokoari egotzi zitzaion, baina Egipton eta Babilonian egindako ikerketen arabera, Hipodamo baino lehenagoko planoak bazeuden. Kultura hauek eragin handia izan zuten Grezian. Egipton K.a. III. milurtekoan sortutako lehen hiriek trazadura ortogonala zuten. Charles Picarden aburuz, “Greziako merezimendua ez da ideia berrien aberria izateagatik baizik eta teknika hobeezinak erabiltzeagatik”. Babiloniak haren ospea eta kultura mundu osora irradiatu zuen. Hiri-sistemak Asirian sortutakoak Etruria eta Greziara hedatu ziren. Asiriako hirien eragina zerikusi izan zuen gai praktikoekin, Egiptoarenak, berriz, hirigintza monumentalarengatik. Herodotok zioen Babilonia plano karratuko hiria zela 21x21 kilometrokoa. Bere perimetroa 85 kilometroko harresi batek inguratzen zuen, 27,5 metroko altuera eta 9 metroko zabalera zuena, almenatutako 50 dorre eta brontzezko 10 ate zituelarik. Eufrates ibaiak bi zatitan banatzen zuen hiria. Haren kalean angeluzuzenean mozten ziren beste batzuekin, ibaian bukatzen zutenak hiriko ateak zeharkatu ondoren. Etxebizitzak 3 edo 4 solairutakoak ziren. Eufratesen ibaiertz batean errege-jauregia zegoen eta bestean, Belos tenplua, zortzi solairutako dorre batekin.
Babiloniako planoari dagokion 404 hektareako karratuak, bere angeluen eta puntu kardinalen arteko kointzidentzia du. Planoaren gunean, hondakinen muinoak aurkitu dira, hala nola, Kasr tellerenak erdian, Babilkoa iparraldean eta Amram hegoaldean. Nabukodonosor II.aren jauregikoa zen Babil tellak, 22 metroko altuera eta bere oinarriaren alde bakoitzeko 250 metroko altuera ditu.
Timgad hiriari dagokio planoan, Numidian (gaurko Algeria), erromatar antzinako kolonia militarra, perimetro errektangularra nabaritzen da, orokorrean harresiz inguraturik, eta esparruak bi ardatz edo kale nagusi zituen, zenbaitetan arkupetuta. Cardoak ipar-hego ardatza zuen bitartean, dekumano ekialde-mendebaldea. Bi bideak zeharkatzen ziren tokian foroa zegoen eta honen inguruan tenpluak, basilika eta kuria. Etxadien itxura eta kaleen trazadura erabateko erregularra da (plano angeluzuzenkidea, lauki sarekoa edo taula-trazatukoa).
Polisetik civitasera: sare hipodamikoa
Greziarrentzat hiriko eremua mugatua zen, politikoki eta bisualki kontrolagarri izateko. Kokalekuak topografia irregularrean zeuden eta bloke-sailen moduan eraikitzen ziren. Honela, agora eta akropolia salbuetsiz, Grezia klasikoaren hiriak zelula irregularren multzo bat ziren. Hala ere, denboraren poderioz, greziarrek hiri-kontzeptu orokorra garatu zuten. Hipodamok garaiko ideiak garatu zituen berezko hiri-egitura bat sortuz, kolonizatutako hirietan errepikatzen dena: kale erregularren trazadura. Plaza zabalak gehituz parrila antolamenduan, sarearen erdigunean agora dago. Esparru hau trafikotik salbuetsirik. Polis klasikoan bezala, hiri hipodamikoan ez daude ardatz nagusirik eta eraikin nagusien kokapena inguruko espazioak antolatzen du. Honen adibidea Mileto eta Priene hiriak. K.a. V. mendean sare ortogonala ohikoena zen hiria planifikatzerakoan. Sare hipodamikoa izan zen tresnarik erabiliena kolonia berriak eraikitzeko. Tradizio klasikoan eta helenistikoan oinarrituz, erromatarrek Greziako hiri-ideiak hartu eta hedatu zituzten.