cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Francalmont
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 79 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboetatik 52 lanean zeuden (31 gizon eta 21 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Francalmont udalerrian 51 unitate fiskal zeuden, 129 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.413 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak margolaria ziren.
2000. urtean Francalmont udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 455 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hiperkeratosi
Hiperkeratosia keratinaz osaturik dagoen larruazaleko geruza korneoaren hipertrofia da.
3675 Kemstach
3675 Kemstach asteroide baten izena da. abenduaren 23an aurkitu zuen L. G. Karachkina-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1982 YP izena zeraman. Ondoren Kemstach omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3675 Kemstach asteroidearen orbitak batezbeste 2,225 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,085 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,366 distantziara. Eszentrikotasuna 0,063 da, eta makurdura orbitala 5,5ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.8 da.
Orosa
Orosa (erroibarreraz: Urutza) Erroibar ibarreko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioak eskualdean.
Ibai Salas
Ibai Salas Zorrotzua (Bilbo, -) euskal txirrindulari ohia da, 2014an Burgos-BH taldean debutatu zuena.
Orosa
Bertako biztanleak orosarrak (erroibarreraz: urutzarrak) ziren.
Izena
Orosa edo Urutza toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Ibai Salas
Palmaresa
2008 2009 2010 2011 2012 2013 2015
Orosa
Etimologia
Orosa edo Urutza toponimoa ezezaguna da, baina "ur" partikula du, erroibarrera bertsioan gehien ikusten dena. Orosurgi edo Urutzurdi toponimoarekin ere harremana du, gertuko herri hustu bat.
Geografia
Orosa Erroiberran dago.
Ingurune naturala eta klima
Erroiberraren azalera handia dela eta bi klima ezberdin daude, iparraldeko klima azpiatlantiarra, pagadi ugari eta urte osoko prezipitazioekin, eta hegoaldeko klima azpimediterraneoa, basa pinuekin eta uda garaiko bi hilabete idorrekin. Urteko batez besteko prezipitazioak 1 200 mm dira hegoaldean, eta 2 000 mm ibarraren iparraldean. Batez besteko tenperatura 7 eta 10 gradu bitartekoa da.
Urteroko egun euritsuak 120 izaten dira ibarraren hegoaldean eta 140-150 egun iparraldean. Gunerik menditsuenetan egun euritsuak 150 baino gehiago izan daitezke.
Estazio meteorologikoak
Erroiberran dagoen Aurizperri kontzejuan, itsasoaren mailatik 871 metrora, Nafarroako Gobernuak 1972an jarritako estazio meteorologikoa dago. Gainera, 1975an, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Erro kontzejuan, itsasoaren mailatik 672 metrora. Erroko estazioa da Orosarako balio egokienak ematen dituena, hurbilen dagoena baita.
Historia
Jada XIII. mendean, bere bularra, Koroari ordaintzen zion, eta elizako hamarrena mailegatzen zuen, Orosurgiko antzinako nukleoarekin batera. 1378an su bakarra zituen, baina 1401ean jada jendez hustua zegoen. XVI. mendearen hasieran Ezpeletako jaunarena zen muga, eta 1800 inguruan Ardaitzena.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Rolls-Royce
Rolls-Royce, ofizialki Rolls-Royce Motor Cars Limited Erresuma Batuko automobilgintza eta aeronautika enpresa bat da. 1906an Henry Royce ingeniariak eta Charles Stewart Rolls enpresaburuak sortu zuten. Gaur egun, bere egoitza Ingalaterrako Chichester hiriako Goodwood lantegian du, Mendebaldeko Sussex konderrian. "Rolls", "Roller" edo "R Bikoitza" ezizenak ere jasotzen ditu.
Mundu osoan ezagun egin duen enpresaren ikurra estasiaren espiritua delakoa da, bere autoek aurrealdean daramaten eskultura txikia.
Sailak
Enpresa hiru sailetan banatua dago:
Boonville (Indiana)
Boonville Indianako hiri bat da. Warrick konderrian kokatua dago. 2010ean 6,246 biztanle zituen, 7.77 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 6032
NGC 6032 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Jennings (Oklahoma)
Jennings Oklahomako herri bat da. Pawnee konderrian kokatua dago. 2010ean 363 biztanle zituen, 1.42 kilometro koadrotan banatuta.
Kristau Eskola
Kristau Eskola EAE ko kristau ikastetxe pribatuen sarea biltzen duen elkartea da.
Historia
EAEko kristau ikastetxeen sarea biltzen duen elkartea da. Guztira 128 ikastetxe eta 8000 hezitziale inguru biltzen ditu.
Hengyang
Hengyang (txinera sinplifikatuz: 衡阳, pinyineraz: Héngyáng), Hunan probintzian dagoen prefektura mailako hiria da. Guztira, 7.189.500 biztanle eta 15.310 kilometro koadroko azalera dauka.
Inguru naturala eta kokapena
Hiriaren mugakideak honakoak dira: Loudi ipar-mendebaldean, Xiangtan ipar-ekialdean, Zhuzhou ekialdean, Chenzhou hegoaldean, Yongzhou hego-mendebaldean, eta Shaoyang ipar-mendebaldean.
Llandow
Llandough, 'Llandŵ', Galesko udalerri eta komunitate bat da, Vale of Glamorgan konderrian. Cardiff hiriburutuik 24 kilometro hego-mendebaldera dago.
Borden (Indiana)
Borden Indianako herri bat da. Clark konderrian kokatua dago. 2010ean 808 biztanle zituen, 3.6 kilometro koadrotan banatuta.
Su txiki
Su txikia edo labexka aire librean, bereziki kanpin eta zeharkaldietan, janariak prestatu eta berotzeko gailu bat da, tamaina txikikoa. Argiztatzeko erabiltzen diren su txikiak ere badaude. Erregai mota ezberdineko su txikiak daude, hala nola alkohola, gasa, gasolina edo egurra behar dutenak.
Segoviako akueduktua
Segoviako akueduktua Espainiako Segovia hirian kokatzen den erromatar eraikuntza da. K.o. I. mendearen bigarren erdialdea eta II. mendearen hasieran eraiki zen, bere xedea Fred ibaiko urak Segoviara garraiatzea zelarik. 1985an UNESCOk akueduktua eta Segoviako gune historikoa Gizateriaren Ondare izendatu zituen.
Akueduktua eraikitzeko granitozko harlanduak erabili zituzten, eta eraikitzeko orduan harlanduak bat bestearen gainean jarri zituzten inolako argamasarik erabili gabe.
Akueduktua
Segoviako akueduktuak Fuenfria iturburuko urak gidatzen ditu, hiritik 17 kilometrora dagoen mendilerroan, La Acebeda izeneko inguru batean. Hirira iritsi aurretik 15 kilometro baino gehiago egiten ditu. Ura, hasieran, El Caseron izeneko zisterna batean biltzen da, eta, ondoren, harlanduzko kanal batetik, bigarren dorre batera eramaten da (Uren Etxea deitua), non desharea eta dekantazioa egiten den, bere bideari jarraitzeko. Ondoren, 813 metroko ibilbidea egiten du (% 1eko maldarekin), Postigora arte (hiria, Alkazarraren inguruan kokatzen zen ezproi harritsua). Lehenago, Día de Sanzen plazan, bira zakar bat egin eta Azoguejo plazarantz abiatzen da, non depresioa salbatzen duen arkuteria batekin, monumentuaren distira guztia duena. Zatirik altuenean 28 metro ditu (6 metro inguruko zimenduekin) eta pilareen gainean bi arku ordena ditu. Guztira, 167 arku ditu.
Arkuteria
Hirira iritsten denetik, Día de Sanz plazaraino 75 arku xume daude, eta, ondoren, ordena bikoitzeko 44 arku (hau da, 88 arku), ondoren, beste lau arku xume jarraituz. Akueduktuaren lehen sektorean 36 arku zorrotz agertzen dira, XV. mendean berreraikiak 1072an musulmanek suntsitutako zatia berrezartzeko. Goiko pisuan, arkuek 5,10 metroko argia dute, beheko solairukoek baino altuera eta lodiera txikiagoko zutabeekin. Errematea, ura eramateko kanala igarotzen den teilatupe bat da (180 x 150 cm-ko u formako sekzio batekin). Beheko solairuan, arkuek 4,50 metro inguruko argia dute, eta zutabeek sekzioa behetik gora mailakatuta murrizten dute, beheko solairua lurraren desnibeletara egokituz; gailurrean 1,80 x 2,50 metroko sekzioa du, oinarrian 2,40 x 3 metrora iristen diren bitartean.
Bere artean argamasarik gabe finkatutako granitozko harlanduz eraikia dago. Garaiera handieneko hiru arkuen gainean, erromatarren garaian, brontzezko letradun kartela zegoen, data eta eraikitzailea jasotzen zituena. Goikaldean ere bi nitxo ikus daitezke, bat akueduktuaren alde banatan. Horietako batean Herkules Egipzioren irudia egon zela ezagutzen da, elezaharraren arabera, hiriaren sortzailea izan zena. Errege Katolikoen garaian, bi nitxo horietan Karmengo Amaren irudia jarri zen (askok, oker, hiriko zaindaria den Fuentzilako Ama Birjina dela uste duten arren) eta San Sebastianen irudia. Hala ere, gaur egun lehen taila bakarrik ikus daiteke. Abenduaren 4an, Santa Barbara jaia, Artilleriaren gorpuaren zaindaria, bere akademia Segovian dagoelarik, kadeteek Ama Birjinaren irudia bandera batekin babesten dute. Arku-lerroa bi solairutan antolatuta dago, eta dekorazio sinplea du; bertan, moldura sinple batzuk nagusitzen dira, eraikina markoztatzen eta egituratzen dutenak.
Errege Katolikoen garaian egin zen akueduktua berreraikitzeko lehen obra handia. Lanak, Parraleko Jeronimoen gertuko monasterioko priorea arduratu zen, Pedro Mesa izenekoa. 36 arku berreraiki ziren, jatorrizko obrarekiko errespetu handiz. Geroago, XVI. mendean, lehen aipatutako Karmengo Amaren eta San Sebastianen estatuak jarri ziren erdiko nitxoetan.
Akueduktuko arkuteria hiriko arkitektura-mugarri garrantzitsuena da. Mendeetan zehar funtzionamenduan egon da, eta agian horregatik iritsi da orain arte egoera ezin hobean. Ia gaur egun arte, Segovia hiria urez hornitzen zuen, eta, zehazkiago, Alkazarra. Azken urteotan, ingurumen-kutsadurak eta granitoaren higadura-prozesuek eragindako narriadura nabarmena izan du.
Ibilgailuen zirkulazioa akueduktuaren inguruan (oraindik ere arkuen artean zirkulatzen zuen 1992ra arte) eta haien oinetan kontzertuak eta musika-jarduerak egitea ere kalte egiten diote monumentuari. Eraikuntzaren biziraupena bermatzeko, ia zortzi urte iraun duen zaharberritze prozesu zehatz bati ekin zaio, Francisco Jurado arkitektoaren zuzendaritzapean.
Elezaharra
Bada Segoviako akueduktuaren elezahar bat, non esaten den neska bat egunero igotzen zela mendiaren goreneraino, eta pegar urez beteta jaisten zela. Egun batez, hartaz aspertuta, deabruari eskatu zion bitartekoren bat eraiki zezala egunero igo eta jaitsi beharrik ez izateko pitxerrarekin. Orduan, arratsean, agertu zitzaion deabrua eta desira eman zion, trukean, oilarrak kantatu baino lehen akueduktua bukatzea lortzen bazuen, bere arima eman beharko ziola. Neskatoak onartu egin zuen eta deabrua akueduktua eraikitzen hasi zen, une horretan neskatoak desiratu izanaz damutu zelarik. Amaitzeko harri bat geratzen zitzaionean, oilarrak abestu zuen, eta, ondorioz, deabruak porrot egin zuen eta neskatoak ez zuen arima galdu. Geratu zen zuloan dago jarrita orain Buruko Andre Mariaren estatua.
3676 Hahn
3676 Hahn asteroide baten izena da. apirilaren 3an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Banco Etcheverría
Banco Etcheverría Jean Etcheverry euskaldunak Betanzosen 1717an sortutako bankua izan zen. Desagertu arte, Espainiako bankurik zaharrena izan zen.
3676 Hahn
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1984 GA izena zeraman. Ondoren Otto Hahn (1879-1968), alemaniar fisikari eta kimikaria omentzeko izena eman zitzaion.
Banco Etcheverría
2013ko abenduaren 18an, Banku Berregituraketa Ordenaturako Funtsari eta Gordailuak Bermatzeko Funtsari NCG Bancoaren kapitalaren %88,33 erosi zien. 2014ko azaroaren 14an, NCG Bancoarekin bat egin eta desagertu zen.
3676 Hahn
Orbitaren ezaugarriak
3676 Hahn asteroidearen orbitak batezbeste 2,229 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,817 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,641 distantziara. Eszentrikotasuna 0,185 da, eta makurdura orbitala 4,07ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.4 da.
East Lake (Florida)
East Lake Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pinellas konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Parot (telesaila)
Parot 2021eko espainiar polizia-telesaila da, TVE eta Amazon Prime Videorentzat egina.
Sinopsia
Parot doktrina indargabetzearen ondotik geratu ziren aske, ETAko dozenaka kiderekin batera, bestelako hiltzaile, pederasta eta bortxatzaileak. Isabel Mora da istorioko protagonista, Espainiako Poliziako agentea eta indarkeria matxistaren biktima zuzena. Nerabea zela, gizon batek bortxatu zuen, Parot doktrina indargabetuta, aske geratu da orain, eta emakumea beldur da, gizona ez ote den berriz ere hura jazartzen hasiko. Bitartean, pertsona bat ezkutuan hasiko da kartzelatik irten berri diren kondenatuak erailtzen, mendeku gosez.
Flute Springs (Oklahoma)
Flute Springs Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sequoyah konderrian dago, Oklahoma estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Svitlodarsk
Svitlodarsk (Світлодарськ) edo Svetlodarsk (Светлодарск) Ukrainako Donetsk Oblasteko Bakhmut eskualdeko barruti-mailako hiri garrantzitsua da. Hiri-biztanleria 11,281koa da, 2021eko estimazioen arabera.
Hiri industriala da, Vuhlehirskako Zentral Termikoaren egoitza gisa eraikia.
Donbaseko Gerran –2014ko udaberrian hasi zena– hiria Ukraina–Donetsk Herri Errepublikaren arteko frontetik gertu zegoen. Gatazka dela eta, egun, bizilagun-kopurua milaka gutxira jaitsi da.
2022ko maiatzaren 24an, Errusiaren Ukrainako inbasioan, hiria bereganatu zuten Errusiako Indarrek Donbaseko guduaren barruan.
Demografia
Ama-hizkuntza 2001eko Ukrainako Erroldaren arabera:
Louis-Michel van Loo
Louis-Michel van Loo (Toulon, 1707ko martxoaren 2a - Paris, 1771ko martxoaren 20a) frantziar margolaria izan zen, Jan Baptiste van Looren semea. Ikasketak aitarekin hasi eta Erroman burutu zituen (1727-1732), osaba Charles-Andrérekin. 1733an Parisko Akademiako kide egin zuten. 1737an Espainiara joan zen; San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiako zuzendari izan zen, eta gorteko pintore gisa jardun zuen hil arte. Bere garaiko aristokraten eta Filipe V.a Espainiakoaren familiaren erretratuak egin zituen. Haren lanen ezaugarri nagusiak errealismoa, dotorezia eta fintasuna dira.
3678 Mongmanwai
3678 Mongmanwai asteroide baten izena da. urtarrilaren 20an aurkitu zuen Purple Mountain Behatokia-ek Nanking Behatokitik.
Paratacamita-(Mg)
Paratacamita-(Mg) mineral bat da eta atacamita taldearen kidea da.
3678 Mongmanwai
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1966 BO izena zeraman. Ondoren Mongmanwai omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3678 Mongmanwai asteroidearen orbitak batezbeste 3,138 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,767 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,509 distantziara. Eszentrikotasuna 0,118 da, eta makurdura orbitala 15,86ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.0 da.
Gogo ornatus
Gogo ornatus Gogo generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anchariidae familian.
Panic (telesaila)
Panic 2021eko estatubatuar telesaila da, Lauren Oliverrek Amazon Prime Videorentzat egina.
Bromley
Bromley (London Borough of Bromley) Londresko udalerrietako (borough) bat da, hegoaldean kokaturik dagoena. 2015eko erroldaren arabera 324.900 zituen 150,15 kilometro koadroko azaleran. Londresko udalerrien artean azalera handiena duena da.
Historia
Bromley izenaren lehen aipamena 862 urteko agiri batean dago Bromleag bezaa, "otea sortzen den basoko argiunea" esan nahi du aintzinako ingeleraz. Rochesterreko apezpikuari zegozkion lurrak eta beren eskutan egon ziren mende luzetan zehar.
1845ean bertako filantropo aberatsa zen Coles Child-ek Bromleyko apezpikuaren jauregia erosi zuen eta herriaren jabe bhurtu zen. Posta-herri garrantzitsua zen arren XIX mendearen hasieran oraindik nekazal eremua zen harik eta 1858an trenbidea iritsi zen arte. Orduan hazkuntza handia izan zuen. 1851 urtean Londresen antolatu zen Erakusketa Unibertsala inoizko ezagunenetakoa izan zen. Erakusketa amaitzean bertako ikurra zen The Crystal Palace Bromley ingurura eraman zuten. 1936an sute batek suntsitu zuen eraikina.
1965ean eratu zen gaur egungo udalerria Bromley eta Beckenhameko udalerriak eta Penge, Orpington eta Chislehurst barrutiak elkartzerakoan.
Auzoak
Barrutia honako auzoek osatzen dute:
Damian Warner
Damian David George Warner (1989ko azaroaren 4a) dekatloian espezializatutako Kanadako atleta bat da. 2020ko txapeldun olinpikoa da eta hiru aldiz Munduko domina lortutakoa (zilarra 2015ean, brontzea 2013an eta 2019an). Warnerrek brontzezko domina ere irabazi zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2014ko Commonwealth-eko txapelduna da eta bi aldiz txapeldun panamerikarra izan zen 2015eko eta 2019ko Jokoetan. Warner-ek Panamerikar Jokoetako errekorra eta decatloiaren Kanadako errekorra du, eta historiako laugarren dekatloi puntuaziorik altuena du.
Bere esprintagatik nabarmena, Warner-ek dekatloiko proba onenak 100m-ko proba eta 110 m hesietako probak ditu, 10,12 eta 13,27 markekin hurrenez-hurren, baita luzera jauzian ere (8,28 m).
Ivanhoe (1952ko filma)
Ivanhoe 1952ko Richard Thorpe estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Sir Walter Scott idazlearen Ivanhoe eleberri ospetsuan oinarritua dago. Robert Taylor, Elizabeth Taylor, Joan Fontaine, George Sanders, Emlyn Williams, Felix Aylmer eta Finlay Currie aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Hirugarren Gurutzadatik itzultzean ari dela, Rikardo Lehoi Bihotza (Norman Wooland) Austrian preso hartu dute. Haren anaia den Joan Lurgabeak (Guy Rolfe) Rikardo askatzeko bahitzaileek trukean eskatzen duten 150.000 zilarrezko markoko diru-sari garestia ordaintzeko ez da batere prest agertuko, modu honetan Ingalaterrako Erresumako tronuan jarrai baidezake. Rikardoren aldeko Ivanhoe (Robert Taylor) zaldun kementsuak preso dagoen ingeles erregea aske gelditzeko dirua lortzen nola edo hala saiatuko da.
Morea (merkataritza-gunea)
Morea merkataritza-gunea Iruñeko kanpoaldeko lehen merkataritza-gunea izan zen 2000ko hamarkadaren hasieran. Galar Zendeako Kordobila kontzejuan dago, Iruñeko hirigunearen hegoaldean. 2000. urtean eraikitzen hasi eta 2002ko urriaren 16an inauguratua zen.
Dendak
Merkatalgunea 60 denda, 20 jatetxe eta E.Leclerc supermerkatuaren denda batek osatzen dute. Horrez gain, jatorrizko merkatalgunearen inguruan, bestelako dendak eraiki dira, Media Markt edo Leroy Merlin esaterako.
Guztira, saltoki eta denda guzti hauek 100.000 metro karratuko salmenta gunea osatzen dute, Nafarroako merkataritza gunerik handiena, eta Euskal Herriko bigarrena, Barakaldoko Megaparken atzetik.
Garraioa
Eskualdeko Hiri Garraioak 2 linea ditu:
Armañantzas
Armañantzas ([aɾmaɲants̻as̺]) Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Lizarrerria merindadekoa. Iruñetik 70 kilometro mendebaldera dago, eta itsas mailatik 489 metro gorago. 0 biztanle zituen. urteko erroldan.
Inguru naturala eta kokapena
Herria Lizarrako merindadearen mendebaldean dago, Arabako mugatik gertu, Santsol eta Esprontzeda bitarteko errepidean. Herrigunea, bi aldaparen arteko mendixka batean dago. Etxeak nahasean dira herrian, eta kaleak, estuak eta irregularrak dira.
Armañantzasek Desoio eta Esprontzedarekin egiten du muga iparraldean, mendebaldean, Bargotarekin; eta ekialde eta hegoaldean, Santsol, El Busto eta Torres del Riorekin.
Penitente zuriak
Penitente zuriak kono-itxurako izotz zatiak dira, batzuk bost metrorainokoak, glaziarretan talde handietan sortzen direnak, batez ere latitude baxuetan, eguzkia, elurra, edo izotz firna urtzearen ondorioz.
Armañantzas
Historia
Udalerria kokatzen den toki berean ahaidego feudaleko jauregi bat izan zen. Eraikina hegoaldean kokatzen zen, elizatik 150 metrora. Jauregiari buruzko lehen aipamena XII. mendekoa da. XIII. mendean, berriz, jauregiko bizilagunek Tibalt I.a erregeak zuzenduriko seigarren gurutzadan hartu zuten parte. Armañantzasen historiak Los Arcos udalerriaren historiarekin bat egiten du. 1176. urtean, Antso VI.a Jakituna erregeak armañantzastarrei Los Arcostarrei emaniko pribilegio berak jasotzeko aukera eman zien.
NGC 6033
NGC 6033 galaxia bat da, Serpens konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Armañantzas
Historia
1463. urtetik 1753. urtera, herria Gaztelako Erresumaren jabetzakoa izan zen. Berriz Nafarroara berrerantsi zutenean, hiri moduan egin zuen, eta erregeordeak izendaturiko alkate batek agintzen zuen herrian. 1849an herriak eskola zuen, eta bertako maisua sakristaua eta sekretarioa zen aldi berean. Biztanleria-galeraren eraginez herrian gero eta ume gutxiago zirelarik, eskola itxi behar izan zuten 1976an, eta ordutik, herriko haurrek Los Arcosko eskolara joan behar izan dute.
Demografia
2008ko erroldaren arabera, ez da etorkinik bizi Armañantzasen.
Udal hauteskundeak
2007tik Armañantzasko alkatea Francisco Javier Oion Sanz da. 2007an talde bakarra, Agrupación Independiente de Armañanzas (AIA), aurkeztu zen, eta herriaren tamaina txikia dela eta, pertsona bakarra aukeratu zuten. Ez zen boto zuririk izan. Eta baliogabeko botoak 2 izan ziren (emandako botoen %3,85)
2011n Oionek karguari eutsi zion; kasu honetan, ordea, UPNren izenean aurkeztu zen aurretik alkate izandako Maria Celsa Mansorekin batera, nahiz eta biek zerrendan "independente" etiketa eraman. Beraz, egun udalbatzak bi zinegotzi ditu.
Alkateak
Hauek izan dira Armañantzasko azken alkateak:
Euskara
Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Armañantzas eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldan, herritarren % 1,20k zekien euskaraz hitz egiten.
Jaiak eta ospakizunak
Armañantzasko herriko jaiak Abuztuko laugarren asteburuan ospatzen dira. Normalean jaiak ostiralean hasten dira txupinazoaren jaurtiketarekin eta asteartean antolaturiko herri bazkariarekin amaitu.
Ondasun nabarmenak
Andre Mariaren eliza, XVI. mendeko eraikin gotiko-pizkundetarra da, nahiz eta elizaren jatorria Erdi Arokoa izan. Jatorrizko garai horretakoak dira kanpoaldeko oinarrizko hormak eta hiru zutabedun mugarriak. Elizak, laukizuzen itxurako nabe bakarra dauka eta aurrealde zuzen txikia. Parrokiak, XVI. mendeko portiko barrokoa dauka eta Lizarrerriko erretaula nagusirik handienetakoa dauka, XVIII. mendean eraikia.
Ondarearen gainontzeko egituren artean, San Joanen baseliza eta Linares ibaiaren gaineko zubia nabarmentzen dira. Zubiak harrizko harlangaitzez eginiko arku zirkularra dauka.
Boston (Indiana)
Boston Indianako herri bat da. Wayne konderrian kokatua dago. 2010ean 138 biztanle zituen, 0.55 kilometro koadrotan banatuta.
Penitente zuriak
Penitente zurien adibiderik onenak Erdialdeko Andeetan, Hego Amerikan, Pamir mendietan eta Hindu Kush mendilerroan, Asian eta Kilimanjaro mendigunean, Erdialdeko Afrikan daude.
Heduar
Sufragio bidezko buruzagitza tribal sistema baten bidez gobernatuak, Bergobreto deitua, erromatar rekin aliantza bat adostu zuten, Errepublikako anai izendatuak izan zirelarik. Aliantza honen izenean, erromatarren laguntza eskatu zuten helveziar rekin zuten borrokan, eta jatorrizko tropez hornitu zituzten Julio Zesar ren indarrak, odolezko anaiatzat hartzen zituenak, K. a. 57 an Galiako Gerra n. Hala ere, gainontzeko nazio galiarrekin bat egitea erabaki zuten, Vercingetorix en alde eginez K. a. 52 an.
Erromaren menpe egon ondoren, bere lurraldea Galia Lugdunensis probintzian inskribatua izan zen, Augustodunum hiribilduan hiriburua zelarik.
Klaudio enperadoreak, erromatar hiritartasuna eman zien 48an, taula klaudiar retan gordetako hitzaldi batean.
Penitente zuriak
Batzuetan, penitenteen taldeei "izotz iraunkorra" esaten zaie.
Spencer Dock zubia
Spencer Dock zubia Dublingo kai industrial zaharren ingurune berreskuratuan 2010ean irekitako zubi bat da. Inguruaren berreskurapenari lotutako Linear Park berriari lotua dago zubia.
40 metroko espazioa igarotzen du Royal Canal ubidearen gainean. Forma ondulatu asimetrikoa du alboetan, diseinu aurreratuak egiteagatik ezaguna den arkitekto baten lana baita, Amanda Levete galestarrarena. Tranbientzako bidea du zubiak, autoentzako bi errei eta oinezkoentzako espaloiak alde banatan ere bai.
Lavia frons
Lavia frons Lavia generoko animalia da. Chiropteraren barruko Megadermatidae familian sailkatuta dago.
Miguel Bilbao Beraza
Miguel Bilbao Beraza (Zumarraga, Gipuzkoa, 1961) gipuzkoar margolaria da.
Biografia
1990an serigrafia ikastaroa egin zuen Manuel Belloren eskutik, Donostiako Artelekun, eta Pintura ikastaroak ere egin zituen bertan. 1990an White Spirit talde erakusketan hartu zuen parte Donostiako San Telmo Museoan. 1994tik aurrera bakarkako erakusketa ugari egin du, bere jaioterrian eta inguruko herrietan zein Donostian, gehienbat. 1999an egin zuen Guraizeekin margotzen erakusketan bildu zituen bere azkeneko lanak.
Llansannor
Llandough, 'Llansanwyr', Galesko herrixka txiki bat da, Vale of Glamorgan konderrian.
Whiteclay (Nebraska)
Whiteclay Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sheridan konderrian dago, Nebraska estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Niépce saria
Niépce saria (prix Niépce) 1955tik Frantziako Gens d'images elkarteak urtero ematen duen argazkilaritza saria da. Saria eskuratzeko baldintzak hauek dira: artistak Frantzian bizi behar du azkeneko hiru urtetan behintzat eta 50 urte baino gutxiago izan behar du, eta profesionala izan behar du.
Izena
Sariaren izenak Joseph-Nicéphore Niepce (1765-1833) asmatzailea omentzen du. Niépce frantziar fisikari eta kimikaria izan zen. Itsasontzietarako eztanda-motor bat asmatu zuen (1807) anaiarekin batera. Gerora, sortu berria zen, litografia lantzeari ekin zion. Zilar kloruroa erabiliz, grabatuak negatiboan erreproduzitzea lortu zuen. 1826an heliograbatua asmatu zuen. 1829tik aurrera, Daguerrerekin batera aritu zen lanean irudiak lortzeko esposizio-denborak laburtzeko bideak aurkitzeko asmoz, baina lanaren emaitzak ikusi aurretik hil zen.
Historia
Niépce saria 1955ean sortu zen, Gens d'images elkartearen eskutik. Frantziako Liburutegi Nazionala]]ren laguntza du. 2011tik 2015era Marin Karmitzek zuzentzen zuen MK2 zinematografiak elkartearen finantzia laguntza izan zuen. 2017tik aurrera Picto Fundation-ek ematen dio laguntza hori.
Sarituak
Hauek izan dira:
3677 Magnusson
3677 Magnusson asteroide baten izena da. abuztuaren 31n aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1984 QJ izena zeraman. Ondoren Per Magnusson omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3677 Magnusson asteroidearen orbitak batezbeste 2,755 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,868 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,642 distantziara. Eszentrikotasuna 0,322 da, eta makurdura orbitala 13,57ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.7 da.
Gaztelugatxe
Historia
Doniene edo San Joan (Donibane bezalaxe, San Joanen euskal izenetariko bat zen Done Ibanetik ei dator Doniene izena) Euskal Herriko santutegi garrantzitsuenetarikoa da. Aspalditik inguruko biztanleen eta arrantzaleen erromesaldien leku izan da. Katolikoek San Joanen jaiotza ekainaren 24an eta martirioa abuztuaren 29an ospatzen dituzte.
Bizkaiko jaunak, 1053. urtean, Jakatik (Huesca) hurbil dagoen San Juan de la Peña monasterioari eman zion santutegia. XVIII. mendetik aurrera, San Juan de Gaztelugache erdal izenarekin ageri da dokumentuetan, eta Doniene izen herrikoitzat mantendu zen.
Aris Limassol
Aris Limassol (grekeraz Άρης Λεμεσού, "Αris Lemesou") Zipreko futbol taldea da, Limasol hirikoa.
Gaztelugatxe
Historia
1927. urtean, Bakiok Zubiaur eta San Pelaio auzoak bereganatu zituen Bermeorengandik. Bakiok eskatu zuen muga Gaztelugatxe baino ekialderago jartzea; hala ere, Gaztelugatxeko Donieneko baseliza bermeotarren gurtze handiko lekua izanik eta Bermeotik kanpo jartzeak istilu gogorrak ekar zitzakeela kontuan hartuta, Bermeo izaten jarrai zezala erabaki zen.
Aris Limassol
Historia
1930an sortu zen eta Limasolgo klub historikoetako bat izan arren maila apalean ibili izan da. 1939an arazo ekonomiko larriengatik taldea desegin zen eta 1952an birsortu zen. Sarritan egon izan da lehen mailan baina ez du emaitza aipagarririk izan. 1989an Kopako finala jokatzera iritsi zen eta hiri bereko AEL Limassol nagusitu zitzaion luzapenean sarturiko golaren bidez.
2021eko udan Vladimir Fedorov negoziogizon errusiarrak erosi zuen eta Zipreko talde onena bihurtu nahi izan zuen. 2022-23 denboraldian lortu zuen lehenengo titulua, Zipreko Ligako txapelduna izan zen.
Gaztelugatxe
Sutea
1978. urteko urriaren 10ean tenpluari sua eman zioten eta sakrilegio-egileek santuaren burua haitzetatik behera bota zuten. Doniene Santutegiko Zaintzaile Taldea sortu zen horren ondorioz, eta bi urte igarota tenplua berreraiki zen. Hegaluze saria jaso zuen talde horrek.
Ezaugarriak
Gaztelugatxeko San Juan santutegia izen bereko uharte harritsuaren tontorrean dago. Uhartea, hain zuzen ere, Matxitxako lurmuturraren mendebaldean dago. Uhartea zubi batez dago lotuta lurrari. Tokia edertasun handiko paisaia-ingurune baten parte da, eta nabarmentzekoak dira itsasertzaren ikuspegiak zubiaren bi aldeetara: ekialdean badia dago, Gaztelugatxe eta Aketx uharteekin; eta mendebaldean itsaslabarrak, Bakioranzko bistetan txertatzen diren harkaitzekin.
Gaztelugatxeren berezitasuna arkitekturaren, paisaia naturalaren eta santutegiaren izaera erlijiosoaren arteko sinbiositik dator. Eraikinak bi modutan erlazionatzen dira paisaiarekin: integrazio bidez, zubiaren eta sarbidearen kasuan; eta kontraste bidez, uhartearen profilean nabarmentzen diren eraikinen silueta artifizialen kasuan. Bi kasuetan, arkitekturaren, naturaren eta hierofaniaren arteko elkarrizketa harmonikoa eratzen da.
Bidea eta eskailerak
Santutegira igotzeko bidea sigi-saga doa uhartearen hegoaldeko hegaletik, topografia arrokatsuan primeran integratzen den trazadura organiko batekin. Santutegia material bakarrarekin eraiki zen, inguru hurbiletik lortutako harriarekin, eta eraikuntza-baliabide gutxi batzuekin: harlangaitzezko karelak errekarriekin edo eskuairatutako harriekin eginak, koroatze biribilduarekin ura hobeto ebakuatzeko, zarpiatuta edo ez; errekarriekin egindako zoruak, bertikalean kokatutako errekarriekin edo harlanduz egindako gidariekin; harlanduz egindako mailak; ura husteko kanalak, zoladuran integratuta daudenak eta kanpoko hormetan dauden kainu-zuloen bidez hustubidea dutenak.
Bideak lursail naturalarekin duen kota erlatiboaren arabera, toki batzuetan, karelak erdi lurperatuta daude, eta, beste batzuetan, material bereko hormen gainean jarrita, haitz naturalera iritsi arte. Bidearen zabalera 1 eta 1,40 metro artekoa da, eta karelen altuera 0,70 eta 1,55 metro artekoa.
Bidean 1891ko gurutze-bide bat dago; data hori ageri da lehenengo egonaldian.
Hasierako zatian, bidea bi begiko zubi baten gainean dago eraikita. Zubia 2,50 metro zabal eta 50 metro luze da. Zubia harrizko harroin mailakatu baten gainean dago. Harroin hori uhartea lur idorrarekin lotzen duen marearteko zabalgunearen gainean dago eraikita. Zubi-begiak 6,25 metro inguruko argia duten erdi-puntuko arkuekin ixten dira. Arku horiek harlanduz daude eraikita. Erdiko zutabearen altuera 8,50 metro ingurukoa da, eta 10 metro luze da, gutxi gorabehera. Erdiko zutabea eta zubibularra ezpondatuta daude, eta harlangaitzezkoak dira; hormak errekarriekin eginak dira mendebaldean (Bakio aldean), eta eskuairatutako harriekin ekialdean (Bermeo aldean).
Zubira iristeko, zabalgune txiki bat dago. Espazio hori apur bat inklinatuta dago kostalderantz, eta, maldaren norabidean, 40 x 15 metroko neurria du luzetara. Hala ere, perimetro irregularra du, eta plataforma estutu egiten da erdialdean, 10 metro inguruko zabaleraraino. Plataformaren ekialdeko mugaren zati bat (Bermeo aldea) askatu egin zen lursailaren ezegonkortasunagatik; ondorioz, gaur egungo neurriak aurretik zeudenak baino pixka bat txikiagoak dira. Mendi-magalarekin bat egiten duen lekuan, hego-ekialdean, eraikin txiki bat dago, Gaztelugatxeko Doniene santutegiaren Elkarteak erabiltzen duena. Biltegi gisa erabiltzen dute, eta tokiko arrantza-tradizioaren estiloa du. Bermeoko notarioak 1901an emandako irizpen batean jasotako deskribapenaren arabera, mende hasieran, eraikin horrek estalpe handixeago bat ordeztu zuen (28 m2 ingurukoa zen). Estalpe haren lerrokadura biderantz aurreratuta zegoen. Santutegia bisitatzera zihoazen erromesen eta oinezkoen zaldiak gordetzeko erabiltzen zen estalpea, baita materialen biltegi gisa ere, gorako bidean konponketak egin ahal izateko.
Jet (Oklahoma)
Jet Oklahomako herri bat da. Alfalfa konderrian kokatua dago. 2010ean 213 biztanle zituen, 0.81 kilometro koadrotan banatuta.
Gaztelugatxe
Goiko zabalgunea
Uhartera igotzeko bidearen amaieran, santutegiaren zabalgunea dago. Haren luzetarako ardatza mendebaldetik ekialdera dago orientatuta, eta 45 x 18 metro inguru neurtzen du. Eraikinak, tenplua eta erromesen aterpetxea luzetarako ardatz horren arabera daude kokatuta, haien artean tartea utzita. Sortzen diren espazio libreak bi motatakoak dira: batetik, espazio formal bat dago, barruti sakratua dena; hor sartzen dira eraikinen arteko espazio librea, bai eta hegoalderako korridore zabal bat ere, itsasertzera begira. Espazio horri santutegiaren plaza deituko diogu. Eta, bestetik, bigarren mailako espazioak daude: absidearen perimetroko eta tenpluaren iparraldeko espazioak. Bien artean lotune bakarra dago, eskailera bidez. Eskailera horiek santutegiaren plazaren mendebaldeko muturrean daude, igoera-bideko eskailera-buruaren ondoan. Elkargune horretan, harkaitz-muino txiki bat dago mendebaldean, plazaren barrutitik kanpo. Muino hori uharteko puntu orografikorik altuena da. Hala, zenbait forma nabarmentzen dira bertan: gurutze-bidearen azken-hirugarren egonaldiko hiru gurutzeak eta bandera-masta bat, erromesentzako postontzi baten euskarri dena.
Eraikinak
Tenpluak bi sarrera ditu; sarrera nagusia nabearen oinaldean dago, ateburua arrosa-leihopean duela. Bigarren sarrera hegoaldeko fatxadan dago, arkupeari begira. Fatxada nagusian, arrosa-leihoa eta sarrera pilastren gainean goratutako erdi-puntuko arku batez daude markoztatuta. Fatxada arku eta kanpai bakarreko kanpai-hormaz dago errematatuta. Kanpai-hormak harrizko gurutze bat du gainean. Kanpai-hormaren eta erdi-puntuko arkuaren artean, San Juan Lepogabetuaren erliebe bat dago, zirkuluerdi horzdun batean itxita. Goiko aldean, alboetan, bi inskripzio daude, zeinetan tenplua berreraiki zen urtea (1886) adierazten baita. Fatxada nagusiaren alboak pilastra banarekin daude errematatuta. Pilastra horiek fatxadaren planoa errematatzen duen moldura jarraituarekin koroatzen dira, eta, hain zuzen ere, moldura horrek erlaitz eta kapitel funtzioak betetzen ditu. Hegoaldeko fatxadan, arkupearen gainean, hiru idi-begi daude. Horiek dira, fatxada nagusiko arrosa-leihoarekin batera, nabearen argi-sarrerak.
Erromesen aterpetxea altuera bakarreko eraikina da, oinplano karratukoa. Harlangaitzezko hormak ditu, eta hiru isurkiko hormigoizko estalkia, erdiko hormigoizko zutabe bakar baten gainean eutsia. Plazara begira, hormapikodun fatxada du. Iparraldeko eta ekialdeko hormak kanpotik zarpiatuta daude. Plazatik sartzeko, hiru eskailera-maila jaitsi behar dira, beti irekita dagoen bao aterburudun handi batetik. Baoaren gaineko horma-atalak zurezko bilbadura euslea eta plementeria trinko zarpiatua ditu. Eraikinak, hego-ekialdeko ertzean, kanpoaldeari atxikitako esparru txiki bat du. Eraikinaren jatorria ermita zaintzeaz arduratuko zen sakristau-ermitauaren figura ezarri zen garaikoa da.
Santutegiaren plaza harlangaitzezko karelez mugatuta dago; karel horiek sarbidekoen antzekoak dira, eta, horien behealdean, zati zabaletan, banku moduko takoi jarraitu bat dago, errekarrizko akabera duena. Zorua errekarriz egina dago. Errekarriak partzela karratuetan antolatuta daude, harlanduzko gidarien bidez. Lauzadura irregularreko bi gune daude plazaren hegoaldean eta iparraldean. Gune horietako bakoitzean mosaiko biribil bat dago txertatuta. Mosaikoek bertikalki kokatutako eta errekarriz egindako hondoa dute, eta zuri eta beltzeko irudi bana, itsasontzi bat eta haize-arrosa bat, hurrenez hurren.
Tenpluari lotutako ondare higigarria baselizaren barruan gordetzen diren tailla batzuk dira. Absidean, San Juan Bataiatzailearen buruaren figura bat dago, arrantza-ontzi baten brankan jarrita; XVI. mendeko gotiko estiloko pieza da, zur polikromatuzkoa. Absidearen bi alboetan zenbait tailla polikromatu daude:
Gaztelugatxeko San Joan santutegia ere potentzial arkeologikoko gunea da; izan ere, zenbait zantzuren arabera, esan daiteke haren azpian Erdi Aroko monasterio baten eta hilerri baten aztarnak daudela, eta tokia gaztelu gisa ere erabili zela.
Kultura
Gaztelugatxeko San Joan santutegiak ondare immaterialtzat hartzen diren kultura-adierazpen ugari ditu. Elementu horietako batzuk ahozko kulturari dagozkio soilik (kondairak, ipuinak...), baina adierazpen gehiago ere badaude baselizan eta haren lehorreko zein itsasoko ingurunean. Horien artean, aipatzekoak dira baselizan eta haren inguruan egiten diren erromesaldiak eta jaiak, bereziki Urizarretako zelaian, herritarren artean oso errotuta daudenak. Gaur egun, erromesaldi aipagarrienak San Joan Bataiatzailearen lepo-moztearen egunean (abuztuaren 28a), Ostiral Santuan, San Joan Bataiatzailearen jaiotzaren jaiegunean (ekainaren 24a) eta San Inazio Loiolakoaren jaiegunean (uztailaren 31) egiten dira.
Era berean, nabarmentzekoa da fededunek zinopariak uzten dituztela baselizan. Zinopari horiek tenpluko eliztarren elkarteak bildu eta kudeatzen ditu. Ohitura hori, mantendu egiten da oraindik, zaharkituta gelditu bada ere; eta ondarearen immaterialtasunaren erakusgarri fisikoa da. Noizean behin, Begoñako Ama Birjinaren urpeko tronuratzea egiten da. Tradizio hori ez da oso zaharra, baina ohikoa da egutegian, eta tenpluari lotutako usadio eta ohituren parte da.
Jaiak eta ospakizunak:
Bitxikeriak
2009ko urriaren 8an Microsofteko Bing bilatzailearen webguneak Gaztelugatxeren irudi bat izan zuen azal gisa.
Paratacamita-(Ni)
Ezaugarriak
Paratacamita-(Ni) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Dominatua
Dominatua Erromatar Inperioko bigarren eta azken fasea izan zen. Hitza latinezko dominus (jauna) delakotik dator. Diokleziano jotzen da Dominatuko lehenengo agintaritzat.
Printzipatuan, Inperioko lehendabiziko fasean, Errepublikako erei eta ohiturei eutsi zitzaien, legalki Errepublika inoiz ez baitzen abolitu. Fase hori III. mendeko krisialdiarekin bukatu zen (235-375).
Krisialdia amaitu zen Dioklezianok boterea hartu zuenean. Errepublikako era eta ohitura zaharrak bertan behera utzita, gobernu-sistema erreformatzeari ekin zion, zaharkituta zegoelakoan. Tetrarkia sortu zuen Dioklezianok. Horren bidez, Inperioa lau eremutan zabaltzen zen, bakoitza bere agintariarekin. Agintari guztiek princeps titulua arbuiatu zuten. Ekialdeko gobernu-sistemaren ereduari jarraituz, agintaria gurtzeko ohitura indarrean jarri zuten.
Oulema nigrofrontalis
Oulema nigrofrontalis Chrysomelidae familiako intsektu kakalardo espezie bat da. 1987an Takizawa & Basu-k zientifikoki deskribatu zuen.
Partido Familia y Vida
2011ko Espainiako hauteskunde orokorretara aurkeztu zen.
3679 Condruses
3679 Condruses asteroide baten izena da. otsailaren 24an aurkitu zuen H. Debehogne-ek La Silla Behatokitik.
Luzuriaga
Luzuriaga Arabako ipar-ekialdeko herri bat da, Donemiliagako udalerrikoa.
3679 Condruses
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1984 DT izena zeraman. Ondoren Condruses omentzeko izena eman zitzaion.
Luzuriaga
Herri mugakideak
Luzuriagak mugakide ditu iparraldean Narbaxa, Gordoa eta Galarreta; hegoaldean Zuhatzu Donemiliaga eta Erdoña; ekialdean Zalduondo; eta mendebaldean Deredia.
3679 Condruses
Orbitaren ezaugarriak
3679 Condruses asteroidearen orbitak batezbeste 2,288 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,937 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,639 distantziara. Eszentrikotasuna 0,154 da, eta makurdura orbitala 6,81ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.8 da.
Luzuriaga
Historia
Zornostegi izeneko aztarnategian herrixka baten hondarrak topatu zituzten, Behe Erdi Aroa garaikoak.
Garraioa
Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:
Boswell (Indiana)
Boswell Indianako herri bat da. Benton konderrian kokatua dago. 2010ean 778 biztanle zituen, 2.4 kilometro koadrotan banatuta.
Severo II.a
Flavio Valerio Severo (Flavius Valerius Severus; Iliria, ? - Ravenna, 307ko irailaren 16), Mendebaldeko Inperioko enperadorea izan zen.
Iliria probintzietako soldadua izan zen Maximianok zesar titulua eman baino lehen, 305ean. Konstantzio Kloro augustorekin batera Erromatar Mendebaldeko Inperioa gobernatu zuen beraz.
306an Konstantzio Kloro hil zen. Severori augusto titulua eman zion Galeriok. Maximianoren semea, Maxentzio, matxinatzerakoan, Severo joan zen Erromara matxinada bertan behera uztera. Erromako harresiek geldiarazi zuten. Ravenna hirira joan zen orduan, non Maximianok konbentzitu zuen bere alde jotzera.
307an, Galeriok Italia inbaditu zuen matxinada gelditzera. Orduko Maxentziok Severo hilarazi zuen.
NGC 6034
NGC 6034 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Emmanuel Korir
Emmanuel Kipkurui Korir (1995eko ekainaren 15a) Kenyako kirolaria da, atletismoan lehiatzen dena. Iraupen-erdiko lasterketetan espezialista da. Tokio 2020ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen 800 m-ko proban.
Pogny
Biztanleria
2007an Pogny udalerrian erroldatutako biztanleak 823 ziren. Familiak 320 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 120 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 132 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 328 etxebizitza zeuden, 317 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 10 hutsik zeuden. 325 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 317 etxebizitza nagusietatik 286 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 83 etxek lau zituzten eta 197 etxek bost zituzten. 133 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 103 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 187 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 507 ziren, horien artean 397 aktiboak ziren eta 110 inaktiboak ziren. 397 pertsona aktiboetatik 377 lanean zeuden (198 gizon eta 179 emakume) eta 20 langabezian zeuden (11 gizon eta 9 emakume). 110 pertsona inaktiboetatik 51 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pogny udalerrian 326 unitate fiskal zeuden, 883,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.059 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 30 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 okindegi zen, 1 altzari denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hombre Lobo
Hombre Lobo Eels taldeak estudioan grabatutako zazpigarren diskoa da. Hombre Lobo trilogia baten aurreneko lana da, jarraiko 2010eko grabaketek osatua: End Times eta Tomorrow Morning.
Galarreta
Galarreta Arabako ipar-ekialdeko landa herri bat da, Donemiliaga udalerrikoa. Aratz (1.442 m) mendiaren hego-mendebaldean kokatuta dago, Aizkorriko mendilerrotik eta Gipuzkoako mugatik gertu.
Done Jakue bide zaharrean zegoen, Lizarratetik igarotzen zen Barnealdeko Done Jakue bidean, alegia.
Mugakideak
Iparraldean Gipuzkoa eta Arabako Partzuergo Orokorra, ekialdean Zalduondo, mendebaldean Gordoa eta Arriola (Asparrena) eta hegoaldean Erdoña mugakide ditu.
Historia
Barduliarren garaian Gebalaeca izena zuen herria Egilatz edo Donemiliago ermandade zaharrean zegoen sartuta, beste 15 herrirekin batera, 1928an Albeiz Asparrenan sartu zen arte. Garai hartan, Miguel Primo de Riveraren diktaduran, erregimenaren eragina herrian ez zen izan haiek nahi zuten bezain handia. Bigarren Errepublikaren garaian Pedro Salinas Arregi Amerikanoa, AEBn ibilia, nabarmendu zen, bai alkate lanetan bai (batez ere) Diputazioan. Giro politikoa oso nahasia izan arren, Galarretan herritarren arteko bizikidetza ez zen beste herri batzuetan bezainbeste kaltetu. Euskara gutxiengo baten hizkuntza zen orduan ere, adineko emakume batzuk erabiltzen zutena, batez ere zegamar jatorrikoak.
Gerra Zibila piztean, ordea, bazterrak nahastu ziren Galarretan ere, eta gertakarien artean aipatzekoa da herriko hiru maisuen eta inguruetako herrietako beste hainbaten fusilamenduak. Pedro Salinas ere atxilotu zuten, baina Urbasako mendilerroan erreketeek egindako erailketa haietatik libratu zen, Diputazioko lagunek emandako babesari esker. Don Pedroren istorioa fikziora pasatu zuen Bernardo Atxagak 2003an kaleratutako Soinujolearen semea liburuan.
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
Ondasun nabarmenak
Andre Mariaren Jasokundearen eliza errenazentista XVI. mendekoa da. Hala ere, jatorri erromanikoa zuen, herria Done Jakue bide zaharrean zegoenez. Gaur egun, tenpluaren hondarrak baino ez dira geratzen, eta ordu arte zutik mantendutako dorrea 2014ko uztailean lurrera erori zen. Elizaren hondarren azpian, erromatarren garaiko aztarnak topatu zituzten.
Gainera, herrigunean hiru dorretxe egon ziren: Erdoñarako bidean zegoen beheko dorrea edo Okariztarrena, alde batetik; bestetik, goikoa edo Belaskotarrena (Okariztarren ondorengoak eta Galarretatar eta Lazarragatarren senideak izan ziren Belaskotarrak); eta, azkenik, Lazkaotarren dorretxea izan zen, San Adriango mendatean kokatua.
Jaiak
Herriko festak irailaren 8an ospatu izan dituzte tradizionalki, baina azkenaldian abuztuaren azken asteburuan egiten dituzte.
Birdgirl (telesaila)
Birdgirl 2021eko estatubatuar telesaila da, Michael Ouweleenek eta Erik Richterrek HBOrentzat egina. Harvey Birdman, Attorney at Law telesailaren jarraipena da.
Amy Coney Barrett
Amy Vivian Coney Barrett (New Orleans, Louisiana, 1972ko urtarrilaren 28a) estatubatuar abokatua, legelaria eta akademikoa da. AEBtako Gorte Goreneko epaile elkartua da.
2017ko maiatzaren 8an Donald Trump AEBtako presidenteak Zazpigarren Zirkuituko hautagai izendatua, Senatuak berretsi zuen 2017ko urriaren 31an.
2020ko irailaren 26an Donald Trump AEBtako presidenteak AEBtako Gorte Gorenerako hautagai izendatua, Senatuak berretsi zuen 2020ko urriaren 27an.