cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Budismo
Buda
Budistek ez dituzte hartzen budismoaren irakaspenak ez jainkozko agerkaritzat, ezta fede-dogmatzat ere, ikergaitzat baizik. Izatez, erlijo honetatako zenbait adarretan jainkotxo edo espritu formako izakietan sinesmena egon badagoen, hala nola sinesmen tibetarretan, jainko nagusi baten edo Buda beraren dibinitate faltak eraman ditu batzuk kontsideratzera ateismo forma bat dela budismoa. Joseph Ratzinger kardinalak, aita santu izan aurretik, "auto-erotismo espiritual" deitu zion erlijio honi, hau da, norberaren ahalegin hutsez transzendentzia lortzeko bide bat proposatzen denez, goiko edo beste inongo eragile gorenagorik tartean izan gabe, jainkorik behar ez duen praktika bat delakoan.
Jean Piaget
Bizitza
1923an, Valentine Châtenay-rekin ezkondu egin zen, honekin hiru seme-alaba izan zituen: Lucienne, Laurent eta Jacqueline.
Moisenay
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 1 apaindegia.
Budismo
Buda
Budak berak arimaren kontzeptua ere arbuiatu zuen. Gizakia anatman egoeran dagoen izakia da, arima-gabea sanskritoz, eta beste batzuek arima deitzen duten hori, haren arabera, bost elementu edo anitya-ren gehikuntza da: rupa edo gorputzaren forma, vedana edo sentipenak, samjña edo ideiak/adimena, samkhara edo borondatea, eta vijñana edo kontzientzia hutsa.
Moisenay
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
Jean Piaget
Bizitza
1936tik aurrera, Lausanako unibertsitatean irakasle gisa zegoen bitartean eta argitalpen zientifikoen editorea zen bitartean, Heziketaren Nazioarteko Bulegoaren zuzendari izendatu zuten. Erakunde hau  UNESCO ren parte izatera pasatu zen 1969an.
Josefina Samper
Josefina Samper Rojas ( Fondón, Almeria, 1927ko maiatzaren 8a - Madril, 2018ko otsailaren 13a ) espainiar sindikalista izan zen.
Moisenay
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Moisenay udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Jean Piaget
Bizitza
1951 eta 1954 urteen artean “Unión Internacional de Ciencia Psicológica” ren idazkari nagusi gisa jardun zuen.
Josefina Samper
Biografia
Aita meatzaria zen. Josefinak 3 urte zituenean bere aita Oranera, Aljeria, joan zen, eta gainerako familia urtebete geroago joan zen. Amak etxeetan arropak garbitzen lan egiten zuen bitartean Josefinak bere ahizpa zaintzen lan egin zuen. Gero, Josefina prakagile bezala lan egitera joan zen jantzi tailer batera.
Militantzia
12 urterekin Gazte Sozialisten Batasunean hasi zen eta 14 urterekin PCEn sartu zen Santiago Carrilloren anaia zen Roberto Carrilloren eskutik.
La Neuville-au-Pont
La Neuville-au-Pont Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Moisenay
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Josefina Samper
Josefina Samper eta Marcelino Camacho elkarrekin borrokan
1944an, beste emakume batzuekin batera, etorkin eta iheslari politikoentzako laguntza-taldea osatu zuen. Kontzentrazio eremutik ihes egindako hiru presoentzako jatordua antolatzeko agindua jaso zuen alderdiaren aldetik. Horrela ezagutu zuen Marcelino Camacho. 1948ko abenduaren 22an ezkondu ziren elkarrekin eta bi seme-alaba izan zituen bikoteak, Yenia eta Marcel. 1957an, Marcelinoren indultuaren ondoren, erbestetik itzuli eta Madrilgo Carabanchel auzora joan ziren bizitzera. Bikoteak, klandestinitatean lan politiko eta sindikalean jarraitu zuen.
La Neuville-au-Pont
Biztanleria
2007an La Neuville-au-Pont udalerrian erroldatutako biztanleak 589 ziren. Familiak 244 ziren, horien artean 76 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 80 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 80 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Josefina Samper
Heriotza
2018ko otsailaren 13an zendu zen Josefina Samper Madrilen 90 urte zituela. Hil ondoren, hainbat erakundek, Espainiako Alderdi Komunistak, Ezker Batuak eta Langileen Batzordeak, besteak beste, goraipatu eta gogorarazi zuten Samperrek eskubide sozial, laboral eta politikoen alde egindako borroka.
Omenaldiak
2016an Andaluziako Domina eman zioten.
La Neuville-au-Pont
Etxebizitza
2007an 276 etxebizitza zeuden, 247 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 274 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 247 etxebizitza nagusietatik 222 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 59 etxek lau zituzten eta 154 etxek bost zituzten. 170 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 119 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 105 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Jean Piaget
Bizitza
1955ean Piagetek “Centro Internacional por la Epistemología Genética de Ginebra” sortu zuen eta bere heriotzara arte (1980) zuzendu egin zuen.
Moisenay
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Budismo
Budisten sinesmen nagusiak
Barietate handia egon arren, eskola budistak printzio filosofiko berak partekatzen dituzte, guztiek beraien artean zerikusia dutenak; beraz, denak ulertzeko guztien bisio holistiko bat behar da. Gainera, oinarri guztiak Dharmara bideratuta daude, hau da, praktikanteak bere kabuz ikasi behar duen lege unibertsala.
Budismoak idazki asko dituenez, sinesmen garrantzitsuenak mundu osoan ezagunak dira, bertan ez delako jainkorik agertzen. Erlijio ateistatzat jotzen da, baina errealitate espiritualen sinesmenak onartzen ditu, esate baterako, ernaberritzea, karma eta izaki ispiritualak. Budistek ez dute jainkorik goraipatzen, izaki iluminatuak baizik, budak, hau da, iluminazioa lortu duten izakiak.
Hiru bitxiak (Triratna)
Budismoaren itxura guztiek “Hiru bitxiak” goraipatu eta ohoratzen dituzte:
Guztiek Buda ohoratzen duten arren, bakoitzak ikuspuntu desberdina du horren inguruan. Theravada budismoan, Buda bat bere esfortzu eta zolitasunengatik esnatu den izaki bat da. Ernaberritzearen zikloa bukatuta, aske dira onuragarriak ez diren adimenaren egoerez. Therevadak Buda bakarra onartzen du, Gautama Buda (Sakyamuniko Buda historikoa). Munduan fisikoki ez egon arren, Dharma (irakaskuntza), Vinaya (diziplina) eta Sangha (elkartea) utzi digu. Mahāyānak, berriz, buda bat baina gehiago daudela adierazten du, mundu desberdinetan bizi direnak.
Dharma
Dharma (palieraz: Dhamma) Budaren irakaskuntzak dira. Ez da errealitatea islatzen duen ikaskuntza, praktikan jarri behar den ikaskuntza pragmatikoa baizik. Jende eta izaki orori aplikatzen zaien betiereko oinarria da. Horrela, egia absolutua eta unibertsitatearen errealitatea azaltzen du, hau da, gauzak benetan diren moduan.
Sangha
Hirugarren eta azken bitxia Sangha da, Buda Gautamaren diziplina jarraitzen duten fraideei erreferentzia egiten diena. Garrantzitsua da, Budaren Dharma transmititzen duelako. Sangharik gabe ez dagoela budismorik esaten da, budismoaren funtsa baita.
Lau egia zintzoak
Gautama Budak esnatutakoan eman zuen lehen hitzaldia (Sutra) izan zen, bere aspaldiko meditazioko kideei zuzendua. Hitzaldi horretan, Gautama Budak oinarri batzuk ezartzen ditu, “Lau egia zintzoak” izenekoak.
Jean Piaget
Bizitza
{Irakurleak jakin dezala, honako hau, Wikipedian gaztelaniaz idatzita aurki daiteken textuaren gutxi-gora-beherako eta bukatu gabeko itzulpena dela. (Itzulitakoa gainera laburtuta dago)}
Teoria
Binet-ez gain, James Mark Baldwin izan zen eragina gehien izan zuena Piageten teorian. Honetatik ikasten du asimilazioagatiko moldaketari buruz dakiena. Baldwinen bidez Spencer-ren filosofia ebolutiboaren eragina heltzen zaio, baita Darwinen teoria ere.Horrela Piaget-ek bere teorizazioa hasiko du, ikuspuntu biologiko, logiko eta psikologikoarekin epistemologia berri batean batzen. Horregatik epistemologia genetiko bati buruz hitz egiten digu, hemen epistemologia zientzia ikasten duen zientzia moduan ulertu gabe, baizik eta gaitasun kognitiboen ikerketa moduan(modu enpiriko batean, Gnoseologia rekin desberdintzen duena). Genetika hitza ren erabilera berriz, ez du biologiaren ikuspuntutik tratatzen, baizik eta gizakia n pentsatzearen genesitik. Dena den bere aurkikuntza garrantzitsuena da esatea pentsamendua oinarri genetiko batetik abiatzen dela bakarrik estimulo sozikulturalen bidez (interakzionista bezala). Baina azpimarratzen du ikaskuntza prozesua era aktiboan ematen dela (konstrutibismoa).
Budismo
Bizitza mingarria da, duhkha dago
Duhkha budismoaren kontzeptu zentrala da eta “asetzeko ezintasuna” eta "sufrimendua" kontzeptuez itzultzen da. Bizitza ez da perfektua, atsekabea eta sufrimendua daude mundu osoan zehar.
Jean Piaget
Teoria
Piagetek bere haurren garapen kognitiboari buruzko teorian logikaren printzipioak hizkuntzaren lorpenak baino lehen gertatzen zirela mantentzen zuen. Prozesua hau ematen da gehien bat mundu fisikoaren interakzioan.
“La psicologia de la inteligencia”(1947) liburuan, Piagetek Collège de France-en 1942an emandako klaseak partekatzen ditu, hor laburtzen bere inteligentziaren inguruko ikerkuntza psikogenetiko ak. Honetan, Piagetek dio logika dela pentsamenduaren oinarria.
Budismo
Min horren zioa nahia da. Gero eta gehiago nahi dugunez, mina sentitzen dugu
Duhkharen jatorria tṛṣṇā da, sanskritoz "nahia", "maitasuna", "egarria", "grina"… esan nahi duena. Sufrimendua nahietan, zentzumenetan edo plazer sentsualetan aurki daiteke, beste batzuen artean, asetzea bilatzen dugulako, gaur hemen eta bihar han. Grina deskribatzeko hiru forma erabiltzen dituzte: kama-tanha (ekintza sentsualak), bhava-tanha (bizitza eta heriotza) eta vibhava-tanha (mundua eta min ematen duten sentsazioak ez esperimentatzea)
Jean Piaget
Teoria
Jean Piaget, Seymour Papert sudafrikar matematikariekin lan egin zuen Ginebrako Unibertsitatean 1959tik 1963 arte.
La Neuville-au-Pont
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Jean Piaget
Teoria
Piagetek frogatu egiten du haurren eta helduen pentsatzeko era desberdina dela. Ez hori bakarrik, desberdintasun kualitatiboak existitzen dira haurtzaro ko momentu edo etapa desberdinetan. Orduan Ikaskuntzaren teoria konstruktibista sortu zen.
Asimilazioa
Asimilazioaren prozesua, objektu edo gertakari bat, aurrejarria dagoen egitura kognitibo batean barneratzen dugunean ematen da. Adibidez, umea k objektu berri bat hartu eta ahora sartzen duenean. Hartzearen eta ahora sartzearen aktibitate a jaiotzetiko a da, baina oraingo honetan helburu berri batekin egina. Horrela, umeak asimilazio prozesua aurrera darama, lehendik existitzen ziren eskemak objektu edo egoera berriei ezartzen dienean.
Asimilazioa, estimulu edo gertakari baten inguruan jarduten dugunean ematen da. Estimulu edo gertakari hau, pentsamenduaren inguruan existitzen diren patroi en bitartez hautematen eta ulertzen da. Adibidez, ume batek jostailu bat xurgatzen duenean era berean  berak daukan xurgapenaren eskemari objektuak asimilatzen ari zaizkio. Antzeko eran, haur batek lehen aldiz hegan egiten duen urtxintxa ikusten duenean eta txoria deitzen dionean, urtxintxa berak daukan txoriaren eskemara asimilatzen hari da.
Akomodazioa
Akomodazioa Jean Piagetek barruratu zuen kontzeptu psikologikoa da. Asimilazioarekin batera, haurraren garapen kognitiboa n beharrezkoak diren bi prozesuen parte da.
Akomodazioa, beraz, subjektuak bere eskemak (egitura kognitibo berri batera objektu berriak batzeko) aldatzen dituenean deritzo. Eskema berri bat sortuz edo existitzen den eskema bat aldatuz lor daiteke, horrela estimulu berria honetan sartuz. Horregatik eskeman aldaketa kualitatibo giza har daiteke.
Aurreko adibidearekin jarraituz, objektua berria izanik, haurrak objektua hartzeko eskemak aldatu behar izango ditu.
La Neuville-au-Pont
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 362 ziren, horien artean 274 aktiboak ziren eta 88 inaktiboak ziren. 274 pertsona aktiboetatik 259 lanean zeuden (139 gizon eta 120 emakume) eta 15 langabezian zeuden (2 gizon eta 13 emakume). 88 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Jean Piaget
Akomodazioa
Bi prozesu ak(asimilazioa eta akomodazioa) dialektikoki txandakatzen dira oreka (homeostasia) bilatuz, kanpoko munduaren kontrola lortzen saiatzeko(bizirauteko helburuarekin).
La Neuville-au-Pont
Diru sarrerak
2009an La Neuville-au-Pont udalerrian 243 unitate fiskal zeuden, 584 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.270 euro zen.
Jean Piaget
Garapen kognitiboaren aldiak
Piaget bere ikerketetan adimen garapenean aldi edo fase desberdinak daudelaz ohartu zen.Estadio bakoitzean eskema berezi bat ematen da, hurrengo estadioara pasatzeko bereganatu behar dena.Horrela, lau aldi dituen sekuentzia definitu zuen.Aldi batzuk azpiestadioak dituzte. Hauek dira faseak:
Budismo
Badago itxaropenik. Mina bukatzeko bide bat dago, nirvana izenekoa.
Sufrimendua grina deuseztatuz eta pasioa kenduz desagertzen da: horri nirvana deitzen zaio, hau da, egia horrek sufrimenduari bukaera eman diezaioke.
La Neuville-au-Pont
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
Budismo
Bide hori Bidezidor zortzikoitz zintzoa segitzean datza sufrimendua deuseztatzeko
Budismoak nahiaren muturrak saihesten dituen bide bat defendatzen du. Bide horretan, jakinduriak, etikak, adimena eta bihotza lantzen dira, meditazioaren bidez.
La Neuville-au-Pont
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Budismo
Bidezidor zortzikoitz zintzoa
Bidezidor zortzikoitz zintzoa (Āryamārgaḥ) zortzi faktore dira, elkarrekin konektatuak. Guztiak batera hedatzen direnean, dukkha lortzera heltzen dira.
La Neuville-au-Pont
Ekonomia jarduerak
2000. urtean La Neuville-au-Pont udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.100 hektarea erabiltzen.
Jean Piaget
1. Adimen sentso-motorea
Jaiotzatik urte eta erdi-bi urterako epealdia. Umeak bere zentzumenak eta gaitasun motoreak bere ingurua ezagutzeko erabiltzen ditu. Hasieran bere erreflexuetan oinarritzen da eta ondoren bere gaitasun sentsorialak koordinatuz eta gaitasun motoreak abian jarzen. Estadioaren amaieran funrzio sinbolikoa agertzen da, baita adimena ere.
La Neuville-au-Pont
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jean Piaget
1. Adimen sentso-motorea
6 azpiestadioz osatuta dago:
2. Eragiketa-aurreko adimena
2-7 urteetako epealdia. hasieran ez zuen estadio hau pentsatu, hurrengo estadioarako prestakuntza da.Haurrak ekintzatik eragiketara egiteko transizio urratsa da.
Ekintza mentalak gertatzen direlarik, baina ez dira eragiketak izatera iristen, bere zehazgabetasunagatik, desegokitasunagatik eta itzulgarritasun ezagatik.
Estadioaren ezaugarririk garrantzitsua egozentrismoa da, ez da gai besteen ikuspuntuam onartzeko.Aldi honen beste ezaugarriak: zentrazioa, itzulgarritasun falta, sinkretismoa eta justaposizioa.
Beste aldetik funtzio sinbolikoaren aldia da; buru-irudia, imitazio diferitua, jolas sinbolikoa, marrazkia eta hizkuntza.
-Pentsamendu sinbolikoa eta kontzeptu-aurrekoa (2-4 urte). Aurrekontzeptuak eta arrazoibide transduktiboa dira nagusi.
-Intuiziozko Pentsamendua(4-7 urte)-Pentsamendu logikorantzeko bidea.Egozentrismotik ateratzen; deszentrazioa, itzulgarritasuna...
Mundua irudikatzeko eta kausalitatea ulertzeko moduak: errealismoa, artifizialismoa, animismoa eta finalismoa.
3. Eragiketa zehatzen adimena
7-11 urteetako epealdia. Eragiketak, arazoak konpontzeko ekintza logikoak dira.Umea gai da eragiketak egiteko baina beti zerbait konkretuari lotzen dituenean. Eragiketa sinpleak: sailkatu, multzokatu, zenbatu...Sinboloak modu logiko batean erabiltzen ditu, funtzio sinbolikoa hobetzen; hizkuntza, marrazkia...
Gordetzeko(Konserbazioa) gaitasunagatik orokortzera iristen da.
6-7 urtekin haurra kopurutaz jabetzeko gai da, baita dimetsiotaz (luzera eta bolumenak) ere. Umeak kopuruaren iraunkortasuna ulertzen du, hau da, edukinaren tankera aldatzen bada ere, kopuruak berdina izaten jarraitzen duela. Aurreko aldian, adibidez, umeak litro bat ur botila luze eta fin batean edo botila baxu eta lodi batean eukita, kopurua edo ur kantitate desberdina zegoela uste zuen: Botila luze eta altuan ur gehiago dagoela uste izango zuen, hain zuzen. Eragiketa zehatzetako aldian dagoen ume batek berriz, kantitatea bi botiletan berdina dela badaki.
7-8 urtekin haurrak materiaren iraunkortasuna eta "itzulgarritasuna" ulertzeko gaitasuna du. Adibidez: Buztinezko bola bat hartu eta berarekin bolatxo asko egin, eta umeak badaki bolatxo txiki guztiak elkartuz hasierako bola handia lortzen dela.
9-10 urtekin gainazaleren iraunkortasuna ulertzen du. Adibidez: paperezko karratuak begiratuz, badaki denak elkartuz, gainean jarriz, bananduta... gainazal berbera dutela.
4. Eragiketa formalen adimena
12 urtetik aurrera abstrakzioaren gaitasuna azaltzen eta garatzen da. Arrazoibide hipotetiko-deduktiboa agertzen da-hipotesiak egin eta arrazoitu dezake, eta ez
bakarrik gauza errealei buruz, baita gauza posibleei buruz ere..
Budismo
Bidezidor zortzikoitz zintzoa
Hauexek dira:
1- Burutapen Zuzena
Etorkizuneko bizitza bat dago, heriotzarekin amaitzen ez dena eta Budak erakutsi eta jarraitu zuen arrakastarekin bide hori nirvana lortu arte.
2- Ulermen Zuzena
Sentsualitatean ez pentsatzeko intentzioa, bakearen bidea jarraitzeko eta borondate txarrari uko egitean datza.
3- Berba Zuzena
Salbaziora bideratuko gaituen gauzez berba egitean datza. Gezurrik ez esatea, min emango duten hitzak ez esatea...
4- Ekintza Zuzena
Ezin da hil, ezta min eman ere. Ezin da eskaintzen ez denik hartu. Budista laikoak bizi behar dira, portaera sexual desegokirik gabe, ezin dute ezer sexualik egin emakume ezkonduekin, ez familiaren babesa duen emakume ezkongai batekin.
5- Ogibide Zuzena
Fraideentzako behar-beharrezkoa dena bizitzarako izatea da, erregutzea norberaren janaria lortzeko. Lan inmoralei uko egitea da.
6- Ahalegin Zuzena
Adimena zaindu behar da sensualitatearekin zerikusia duten pentsamendu eta beste obstakuloetatik. Kontzeptu honen helburua, egoera ez osasuntsuak deuseztatzea eta meditazioa ez moztean datza.
7- Arreta zuzena
Beti norberak egiten dituen ekintzen jakitun izan behar da.
8- Baitarapen Zuzena
Meditazio zuzena da, adimena bateratuta egitea eta kontzentrazioa. Lehen biak jakintasunari dagozkio; 3.a, 4.a. eta 5.a, moralari; eta 6.a, 7.a eta 8.a, gogoetari.
Budismoaren adar edo eskolak
Berezitasun filosofikoetan oinarrituz, budismoaren eskolak hegoaldekoak, Theravāda (Zaharren eskola) ala iparraldekoak-ekialdekoak, Mahāyāna (Bide handia) dira. Erabiltzen den teknika motan oinarrituz, Mahāyānatik hirugarren eskola bat, Budismo Tantrikokoa (Vajrayana) aipa liteke.
Theravāda budsimoa bereziki Sri Lankan eta Asiako hego-sortaldean dago, esate baterako, Kanbodian, Laosen, Myanmarren eta Thailandian. Mahāyāna budismoan, berriz, Lur Aratza, Zen, Nichiren Budismoa, Shingon eta Tiantai (Tendai) bezalako tradizioak barneratzen dituena, Asiako hegoalde guztian hedatuta dago. Vajrayana, Indiatik datorrena, Mahayana budismoaren adar bereizi gisa ikus daiteke. Tibetar budismoa, Vajrayanaren Indiako VIII. mendeko printzipioak kontserbatzen dituena, Himalayan, Mongolian eta Kalmukian praktikatzen da.
Ekialdeko Asiako nazioetako tradizio filosofiko budista nagusiak bereziki Indiako Mahayana budismoan oinarritzen dira. Theravada eskolaren filosofia nagusi da Asiako hego-ekialdeko herrialdeetan, hala nola Sri Lankan, Birmanian eta Thailandian.
Theravada korrontea
Theravada budismoa zaharragoa eta kontserbadoreagoa da budismoaren bi banaketa nagusi hauetan, eta "zaharren eskola edo irakatsiak" terminoarekin ezagun izana ere horren adierazgarri da. Theravada budista askok zehatz-mehatz jarraitzen dituzte Budaren irakaspenak, eta horietako asko monjeak edo mojak dira; bizitza monastikora gehien lerratzen den korronte budista delarik.
Mahayana korrontea
Mahayana budistek uste dute Budaren irakaspenei jarraituz lor dezaketela Ilustrazio edo argipena. Mahayana budista baten helburua Bodhisattva bihurtzea izan daiteke eta hau Sei Perfekzioen bidez lortzen da. Errukia oso garrantzitsua da budismo mota honetan eta horren aderazgarri gorena da Bodhisattva batek Samsararen zikloan geratzea aukera dezakeela, besteei laguntzeko Ilustrazioa lortzen.
Theravada eta Mahayiana budisten arteko funtsezko aldea da Theravada budistak arhat bihurtzen eta samsara zikloaren askatasuna lortzen ahalegintzen direla, eta aldiz Mahayana budistek samsara zikloan geratzea erabaki dezaketela besteenganako errukiagatik.
Budismoa filosofia gisa
Filosofia budista Buda Gautamaren pentsamenduarekin hasten da (K.a. VI. eta IV. mendeen artean) eta lehen testu budistetan gordetzen da. Indiako Magadha eskualdean sortu zen, eta, ondoren, Indiako gainerako azpikontinentera, Ekialdeko Asiara, Tibetera, Erdialdeko Asiara eta Asiako hego-ekialdera hedatu zen. Eskualde horietan, pentsamendu budista hainbat hizkuntza (tibetera, txinerara eta palira) erabiltzen zituzten tradizio filosofikoetan garatu zen. Filosofia budista fenomeno transkulturala eta nazioartekoa da.
Gauzen benetako izaeraren ezjakintasuna sufrimenduaren (dukkha) sustraietako bat denez, filosofia budista epistemologiaz, metafisikaz, etikaz eta psikologiaz arduratzen da. Testu filosofiko budistak ere praktika meditatiboen testuinguruan ulertu behar dira, zenbait aldaketa kognitibo eragiten dituztela suposatzen baita. Funtsezko kontzeptu berritzaileen artean, Lau Egia Zintzoak daude, dukkha, anicca (iraunkortasunik eza) eta anatta (ez-izatea) aztertzeko.
Budaren heriotzaren ondoren, talde batzuk bere irakaspen nagusiak sistematizatzen hasi ziren, azkenik Abhidharma izeneko sistema filosofiko integralak garatuz. Abhidharma eskolei jarraiki, Nagarjuna eta Vasubandhu bezalako indiarrek, Mahayana filosofoek, "fenomeno guztien hutsaltasuna" eta vijñapti-matra ("itxura bakarrik"), fenomenologia edo idealismo transzendentalaren teoriak garatu zituzten. Dignāga eskolaren pramāṇa ('ezagutza-baliabideak') epistemologia budistaren modu sofistikatua sustatu zuen.
Antzinako eta Erdi Aroko Indian filosofia budistako eskola, azpi-eskola eta tradizio ugari egon ziren. Jan Westerhoff Oxfordeko filosofia budista irakaslearen arabera, K.a. 300. urtetik 1000. urtera arte Indiako eskola nagusiak hauek izan ziren: Mahere ghika tradizioa (gaur egun desagertua), Sthavira eskolak (hala nola Sarvusivda, Vibhajyavere eta Pudgalavda) eta Mahayana eskolak. Tradizio horietako asko beste eskualde batzuetan ere aztertu ziren, Erdialdeko Asian eta Txinan esaterako, misiolari budistek hara eraman ondoren.
Budismoa Indiatik desagertu ondoren, tradizio filosofiko horietako batzuk tibetar, ekialdeko Asiako budista eta theravada budisten tradizioetan garatzen segitu zuten.
Hedapena
Budismoa jarraitzaile kopuruaren arabera munduko laugarrena da, 380 miloi inguru (txinatar erlijio tradizionala barneratuz gero, 700 milioi inguru), horietako gehiengoa Asian: Txina, Japonia, Korea, Singapur, Tibet, Nepal, Sri Lanka, Myanmar, Laos, Thailandia, Kanbodia, Vietnam, Malaysia eta Bangladesh.
Indian jaio zelarik budismoa, bere lehen hedapena Ganges haranean izan zen, K.a. IV eta VI. mendeen artean. Ondoren, subkontinente indiarrean eta haren Asia zentralerako eskualde geogrrafikoan, Afganistan aldera, hedatu eta nagusitu zen budismoa, Baktriana edo Gandhara nazio zaharretara. Eskualde honetan, greziarren iritsierak Alexandro Handiaren garaian, bultzada bat eman zion budismoaren izaerari: ordura arte Budaren irudia nekez agertzen zen kultuan, baina helenismoaren eragin artistikoak Budaren irudikapenen biderkatzea ekarri zuen, grekobudismo ere deitu izan den mugimendu batean. Mendeen ondoren, inguru honetan ez da oro har budismoaren jarraitzailerik, eta 21. mendean, talibanen mugimenduak budismo zaharraren aztarnak ere suntsitu zituen publikoki, hala nola Bamiyango Buden kontra erasoa egin zutenean.
Gaur India deitzen dugun eskualdeko garapen erlijiosoan, jainismoarekin eta hinduismoarekin egoera sarri sinkretikoan garatu ondoren, Indiako gehienean gutxiengo erlijioso bat bilakatu ziren budistak. India hegoaldeko muturrean Sri Lankan eutsi zion erlijio nagusi izateari, bertako etnia nagusiari, zingaldarrei, lotua (ez ordea tamil gutxiengoari).
Gizarte mendebaldaterrako budismoa
Mendebaldean budismoak izan duen beste eragin bat da kontzepzio zabaldu bat, erlijio zinez baketsua delakoa. Ikuspegi hau kolonolismoaren garaian zabaldu zen, Jonathan Walters irakaslearen arabera, Asian aurkitutako erlijoen artean, kristautasuna gorago kokatzeko Islamaren eta budismoaren ondoan: musulmanak fanatiko erasokorregiak ziren, eta budistak bakezale apatikoak nonbait, erdibideko kristautasuna bere misioekin aktiboki hobea agertuko litzatekeelakoan. Ikuspegi hau historikoki okerra da, zeren eta estatu eta erresuma budistak, historikoki ezagutzen direnetik, gerra eta indarkeriara emanak izan diren (erresuma kristau eta musulmanak bezainbeste bederen).
Areago, 21. mendeko gatazketan ere, esate baterako, Myanmarko Rohingya gutxiengoaren kontrako jazarpen militarista eta genozidan monje budisten hierarkiak sustatze ultranazionalista zuzena egin du. Sri Lankako tamilen matxinada eta gerra zibil odoltsuan ere, hierarkia budistak konponbiderako baino, tamil nagusiki hinduen zapalketa osorako deiak egin zituen nagusiki.
Budisten kopurua munduan
Oroorrean, budismoa herrialde askotan barneratu da, bertako erlijioekin gatazkan sartu gabe; gainera, askotan eraginak trukatzen. Erlijio askok ez bezala, budismoaren barnean ez da ezagutzen gerra santua, ez bortxazko konbertsioak ez eta heresia zer edo zer kaltegarri gisa.
Bortikeeriarekin zerikusia zuten zenbait gertakari gertatu diren arren (adibidez, doktrinarengatik enfrentamendu bortitzak eta jazarpenak gutxiengoei), salbuespenak dira, budismoa Asia Ekialdean 2500 urtez erlijio nagusia dela kontuan hartzen bada.
Komunitate budistan betidanik ongietorriak izan dira doktinari buruzko ikuspuntu desberdinak eta horrek izugarrizko literatura erlijiosoa eta filosofikoa barneratzea ekarri du.
Testu budistak
Budismoa, Indiako erlijio guztiak bezala, ahozko tradizioa zen antzinako historian. Budaren hitzak, lehen doktrinak, kontzeptuak eta interpretazioak belaunaldiz belaunaldi transmititu zituzten ahoz aho monasterioetan, eta ez testu idatzien bidez. Lehen testu kanoniko budistak, seguruenik, Sri Lankan idatzi ziren, Budaren heriotzatik 400 bat urtera. Testuak Tripitaken parte izan ziren, eta, ordutik aurrera, bertsio asko agertu ziren Budaren hitzak zirela esanez. Iruzkin budisten testu akademikoak, egile izendatuekin, Indian agertu ziren, OA II. mende inguruan. Testu horiek palieraz edo sanskritoz idatzi ziren, batzuetan eskualdeko hizkuntzetan, hala nola palmondo hostoen eskuizkribuak, urki-azala, biribilki pintatuak, tenpluetako hormetan zizelkatuak, eta geroago paperean.
Biblia kristautasunarentzat eta Koranarentzat islamarentzat dagoen bezala, ez dago, antzinako indiar erlijio nagusi guztietan, adostasunik tradizio budisten artean eskriturak osatzen dituenari dagokionez edo budismoan kanon komun bat ote dagoen. Budisten arteko uste orokorra da corpus kanonikoa handia dela. Nikayasen antolatutako antzinako Sutrak barne hartzen ditu corpus honek, Tripitakak. Tradizio budista bakoitzak bere testu-bilduma du, eta horietako asko Indiako pali eta sanskritozko testu budisten itzulpena da.
Theravada budismoan, testu sakratuen bilduma estandarra da Pali Kanona; Hiru saski esan nahi du, eta Vinaya Pitakari, Sutta Pitakari eta Abhidhamma Pitakari egiten die erreferentzia. Hauek dira budismoaren hizkuntza indoario bateko obra kanoniko zaharrenak. Vinaya Pitakak diziplina-arauak ditu monasterio budistentzat. Sutta Pitakak Budari egotzitako hitzak ditu. Abhidhamma Pitakak Suttari buruzko erakusketak eta iruzkinak ditu, eta asko aldatzen dira eskola budisten artean.
Txinako kanon budistak 2.184 testu ditu, 55 liburukitan, eta tibetar kanonak, berriz, 1.108 testu, guztiak Budak baieztatuak, eta beste 3.461 testu, tibetar tradizioan gurtutako indiar jakintsuek osatuak. Testu budisten historia zabala izan da; 40.000 eskuizkribu baino gehiago, gehienak budistak eta batzuk ez budistak, 1900. urtean Dunhuang kobazuloan (Txina) soilik aurkitu ziren.
Munduko XVI. Pilota Txapelketa
'''Munduko XVI. Pilota Txapelketa''' 2010eko urriaren 1a eta urriaren 10en artean egindako nazioarteko pilota txapelketa izan zen. Txapelketan 21 herrialdek parte hartu zuten, 500 kirolarirekin baino gehiagorekin.
Parte-hartzaileak
Hauek ziren txapelketan parte hartuko zuten herrialdeen zerrenda:
Indiak azkenean parte hartzeari uko egin zion, taldea ez zegoelako lehiatzeko sasoi onenean.
Gertakariak
Txapelketaren lehenengo egunean, urriaren 1ean alegia, Kubako selekzioko bi pilotari desagertu ziren. Antolatzaileek ihes egin zutela adierazi zuten.
Corinne Suter
Corinne Suter (Schwyz Suitza, 1994ko irailaren 28a) Suitzako eskiatzaile alpinoa da, abiadura probetan espezializatua.
Bere ibilbidea, 2022an jaitsierako olinpiar txapeldun eta 2021ean jaitsierako munduko txapeldun tituluek koroatu dute.
Gainera, Super Gn brontzezko dominadun eta jaitsieran zilarrezko dominadun 2019ko Munduko Txapelketan eta Super Gn zilarrezko dominadun 2021eko Munduko Txapelketan ere bada. 2020an, bi globo txikiren irabazle (jaitsieran eta super Gn).
2011ko azarotik Munduko Kopan lerrokatuta, 2014ko abenduan lehen aldiz puntuetan sailkapena, lehenengo goiko 5en artean 2015eko abenduan eta lehen podiuma 2019ko otsailean Crans-Montanan Åreko Munduko Txapelketan lortu zituen bi dominaren ostean. Munduko Kopako lehen garaipena, 2020ko urtarrilaren 11n lortu zuen, Altenmarkt-Zauchensee-ko jaitsieran irabazita, eta, hilabete geroago, 2020ko otsailaren 9an, bere lehen garaipena super Gn, Garmischen.
Biografia
Schwyzen jaio zen 1994ko irailaren 28an, Corinne Suterrek Ibergeregg estazioan eskiatu zuen bere hiru anaiekin lau urtetik aurrera.
2009ko azaroan, bere lehen FIS lasterketetan parte hartu zuen, eta, 2010eko urtarriletik aurrera, Europako Kopan. 2010eko abenduan lortu zuen bere lehen goiko 10a lehiaketa horretan, Saint-Moritzeko jaitsieran. Ondoren, 2011ko junior mailako Munduko Txapelketan parte hartu zuen; bederatzigarren izan zen super Gn; hogeigarren, jeitsieran, eta, 2011ko Europako Gazte Olinpiar Jaialdiko eslalomean, zazpigarren sailkatu zen.
Munduko Kopako debuta
2011ko irailean Zelanda Berriko Txapelketako eslalom erraldoia irabazi ostean, Suterrek Munduko Kopako lehen lasterketetan parte hartu zuen azaroan, Aspen-en, baina ez zuen, ez eslalom, ez eta eslalom erraldoia amaitu. Hala ere, eslalom erraldoian, podiuma lortu zuen leku berean jokatzen diren Ipar Amerikako Kopako lasterketetan. Abenduan irabazi zuen bere lehen Europako Kopako lasterketa: eslalom erraldoia, Valtournenche-n. 2012ko junior mailako Munduko Txapelketan, laugarren postua lortu zuen super Gn, eta hirugarrena, konbinatuan. 2012ko Suitzako Txapelketan, bigarren geratu zen hiru aldiz.
2015-2016 denboraldian, bost aldiz sailkatu zen lehen 10en artean Munduko Kopan. 2016ko otsailaren 7an, Garmisch-Partenkirchen-eko super Gn erori egin zen. Buru-konmozio eta ezker izterreko ubeldura batek, atsedena hartzera behartu zuten, baina, bi aste geroago, Munduko Kopara itzuli zen. 2016ko abenduaren 3an, laugarren postua lortu zuen Lake Louiseko aldapan, eta hori zen ordurarteko Munduko Kopako emaitzarik onena. 2017ko irailean, berriro erori zen denboraldi-aurreko prestaketetan, Txilen, eta ezkerreko erpuruan ebakuntza egin behar izan zioten. Denboraldian, birritan amaitu zuen Munduko Kopako lehen 10en artean. 2018ko Olinpiar Jokoetan, hamazazpigarren izan zen super Gn, eta, seigarren, jaitsieran.
2019: Åreko "klika"
2018ko udan, Suterrek odol-infekzio bat izan zuen, eta lau egun eman zituen ospitalean. Infekzioak oina anputatu beharra izan zezakeen, baina, ondoriorik gabe, ihes egin zion arriskuari. Ia bi hilabeteko entrenamendua galdu zuen. 2019ko urtarrilean Munduko Kopan, laugarren postua lortu zuen birritan.
Ordurarte Munduko Kopako podium batera igo gabe egon arren, bi domina irabazi zituen Åre-n ospatutako 2019ko Munduko Txapelketan: brontzea super Gn eta zilarra jaitsieran. Memento hori bere karrerako inflexio puntu gisa identifikatzen du, eta, gertaera horretatik aurrera, azkenean, bere buruan sinesten duela dio, aurretik alderantziz zen bitartean.
2019ko otsailaren 23an, hasieran Crans-Montanako jeitsieran bosgarren sailkatu bazen ere, Suter hirugarren mailara birsailkatu zuten denborak zuzendu ostean; horrela, Munduko Kopako proba baten podiumean aurkitu zen lehen aldiz.
2020: Jaitsierako lehen globoa
2019-2020 Munduko Kopako denboraldian, aurreko postuetan ari da burutzen abiadurako bere bi espezialitateetan. Jaitsieran, 2020ko urtarrilaren 11n Altenmarkt-en lortu zuen lehen garaipenaz gain, lau podium lortu zituen; sistematikoki sailkatu zen goiko 10en artean (bere emaitzarik txarrena 9. postua izan zen Bansko-n), hainbeste, non lasterketa baten faltan, jada ezin zaio espezialitateko sailkapenaren burutik kendu, eta, horri esker, bere ibilbideko lehen kristalezko globo txikia irabazteko aukera du. Txapel hau irabazten duen lehen eskiatzaile suitzarra izango da, Chantal Bournissen-ek 1991n lortutakoaren ondoren. Negu bereko otsailaren 9an, Garmisch-en, lehen garaipena lortu zuen super Gn; diziplina horretan, hiru podium lortu zituen, eta inoiz ez zen 6. postua baino atzerago sailkatu; horrek Super G sailkapeneko lehen postua eman zion, eta, lasterketa baten faltan, 20 puntuko aldea zuen Federica Brignone-rekiko; lasterketa hori Cortina d'Ampezzoko finaletan ospatuko da, baina, Covid-19 koronabirusaren agerraldiaren ondorioz, bertan behera geratuko dira. Hala, Corinne Suterrek super Gren kristalezko globoa ere irabaziko du.
2021: Munduko Txapelduna
2020-2021 denboraldian, Corinne Suterrek garaipena lortu zuen Val d'Isèreko jaitsieran, bere bigarrena diziplinan eta bere ibilbideko hirugarrena; zazpi podium lortu zituen, guztira, jeitsieran eta super Gn; horrek sailkapen orokorreko 8. postua ematen dio, eta abiadurako bi probetako podiumak (2. jaitsieran, Sofia Goggia-ren atzetik eta 3. Super Gn bere herrikide Lara Gut-Behrami-ren eta Federica Brignoneren atzetik).
Baina, batez ere, jaitsierako Munduko Txapeldun tituluak koroatu zuen negua, 2021eko otsailaren 13an Cortina d'Ampezzoko Olimpia Delle Tofane irabazi zuenean, Kira Weidle-ri irabaziz 20 ehuneneko aldearekin, Lara Gut-Behramik brontzea lortuko du 37 ehunenera. Azken honek super Ga irabazi zuen Cortinan, eta Corinne Suterrek zilarrezko domina lortu zuen, harengandik 37 ehuenera; beraz, 2021eko mundialez geroztik, bera da espezialistarik onena abiaduran.
2022: Txapeldun olinpiarra
Zermatten Super G entrenamenduetan bi tibietan zaurituta, Corinne Suter pittin bat atzeratuta dago 2021-2022 denboraldian, abenduan Lake Louisen 5. eta 3. postuak izan arren. Bere ahalmenaren % 70 edo 80an baino ez dagoela adieraziko du. Urtarrilera arte, ez zen bere benetako formara itzuli, Zauchensee-n podium batekin eta Cortinan bi goiko 5eko posturekin, eta urtarrilerarte ez zuen bere lehen garaipena sinatu, Garmisch-n, bere herrikide Jasmine Fluryren aurretik.
2022ko otsailaren 15ean Pekinen, jaitsierako txapeldun olinpiarra izan zen, jokoetan bere lehen domina lortuz, 16 ehunenez irabazi zion Sofia Goggia txapeldunari, Munduko Kopan diziplinako nagusi izan baina olinpiar jaitsiera honetan lesionatuta korritu zuenari.
Suitzako Super G txapelduna izango da, hirugarren aldiz, 2022ko martxoaren 25ean, Jasmina Suter eta Michelle Gisinen aurretik irabaziz.
Munduko Kopa
19 podium, 4 garaipen barne
Suitzako Txapelketak
Jaitsieran txapeldun 2014 Jaitsieran txapeldun 2017 Super Gn txapeldun 2017 Jaitsieran txapeldun 2019 Super Gn txapeldun 2019 Super Gn txapeldun 2022 Super Gn txapeldunorde 2012 Eslalomean txapeldunorde 2012 Konbinatuan txapeldunorde 2012 Super Gn txapeldunorde 2013 Jaitsieran 3. 2016
Frantziako Tourreko azken etapa (Eliseo Zelaiak)
1975. urtea ezkeroztik Frantziako Tourra Pariseko Eliseo Zelaien hiribidean amaitu ohi da. 1903ko lehenbiziko ekitaldian Paris alboan dagoen Ville-d'Avray udalerria amaitu zen, 1904-1969an hiriburuko Parc des Princes estadioan eta 1968-1974 bitartean Vincennesko belodromoan.
Arrazismoa Frantzian
Auzia sakonki ebaluatzea zaila da oraindik, Frantziako legeriak debekatu egiten baitio Gobernuari zentso etniko eta erlijiosoei buruzko datuak biltzea (statistiques ethniques et religieuses). Giza Eskubideen Batzorde Nazional eta Aholku-emaileak (Commission nationale et consultative des droits de l'Homme) jakinarazi zuen, 2016. urtean, frantsesen %8k bakarrik uste duela arraza batzuk besteak baino hobeak direla. Zuzenbide frantsesak arrazismoaren aurkako legeak ditu. 1958ko Konstituzioak herritarrei tratu-berdintasuna bermatzen die, jatorria, arraza edo erlijioa gorabehera. Frantzia inguruko herrialdeak baino lehenago hasi zen beltzak parlamentu nazional batean izaten (1794, 1848, gero 1891 eta gero urtero), gobernu batean (1887, 1931, 1932–1933, 1937–1938) edo parlamentu-ganbera bateko presidente izateko (1947 – 1968 Senatuan). Zenbait beltzek jarrera erabakigarriak izan dituzte, hala nola Camille Mortenol ofizial militarrak, zeinak Parisko aireko defentsaren buru izan baitzen 1914-1918an Alemaniaren aurka. Arrazismoaren aurkako immunitate nazionalaren ideia elikatu zuen, nahiz eta 1960tik 1970era bitartean bortizkeria antiarabiarren krimenak hazi ziren, immigrazio arabiarraren olatuen ondoren.
Frantzia estatu laikoa izan da luzaroan. 1905eko Elizak eta Estatua bereizteari buruzko Frantziar legeak estatuaren sekularismoa ezarri zuen. 2004ko laikotasun eta eskoletan ikus daitezkeen erlijio-sinboloei buruzko Frantziako legeak debekatu egiten ditu eskoletan ikasleek ikus ditzaketen erlijio-zeinu guztiak; 1905eko legeak debekatu egiten ditu neutroak ez diren zeinu guztiak (politikoak eta erlijiosoak) Estatuarentzat lan egiten duten pertsona guztiek, batez ere administrazio publikoan, irakasleek eta eskola bateko gainerako langileek. Politikoek debeku dute jendaurrean lehentasun erlijiosoak adieraztea, baita arropa erlijiosoaren bidez ere. Frantziako lege sekularrak gutxiengo taldeek aurkeztu dituzte, batez ere musulman etnikoek azken urteotan, beren erlijioa adierazteko gaitasuna oztopatzeko modu gisa. Hala ere, Frantziak deskristautze prozesu bat aldarrikatu zuen, Frantziar Iraultzatik abiatuta estatuak antolatua, kristautasuna beste edozein erlijio baino zorrotzago seinalatzen zuena. XVIII. mendearen amaierako kanpaina aldatu egin zen, hasi Gobernuak lehorreratutako ogasun handiak bereganatzen zituenetik eta Eliza Katoliko Erromatarra zuen diru kopuru handia eskuratzen zuenetik eta erlijio kristauaren eta erlijioaren beraren amaiera arte. Orain dela gutxi, 2022an, Estatu Kontseiluak irizpena eman zion Barne Ministerioari Grenobleko udalerriak lege nazional sekularra urratu zuela igerileku publikoetan burkiniak baimentzearen alde bozkatu zuenean. Hala ere, 2016. urteko kasu batean, Estatu Kontseiluak diktaminatu zuen burkinia Frantziako hondartza publikoetan erabil zitekeela, hondartzak "espazio publikotzat" jotzen baitziren, "zerbitzu publiko" baten ordez. 2022ko abenduan, Arraza Diskriminazioa Ezabatzeko Nazio Batuen Batzordeak (Cerd) esan zuen "kezkatuta" zegoela "Frantzian diskurtso arrazista eta diskriminatzailearen iraupena eta hedaduragatik, bereziki komunikabideetan eta Interneten". Frantziak bere gutxiengoekiko duen politikaren aldizkako berrikuspenaren amaieran, Cerd-eko aditu independenteek hainbat ohar eta gomendio eman zituzten. Kezkatuta daude "buruzagi politikoek egiten duten diskurtso politiko arrazistak", zeinaren izenak aipatzen ez diren, gutxiengo batzuei dagokienez, bereziki ijitoei, bidaiariei, afrikarrei edo afrikar jatorriko jendeari edo ipar afrikarrei dagokienez./un-comite-de-l-onu-s-inquiete-de-l-amplitude-des-discours-racistes-en-france_5518428.html.
Grandvaux (Saona eta Loira)
Grandvaux Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Grandvaux udalerrian erroldatutako biztanleak 83 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 58 etxebizitza zeuden, 38 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 57etxeak ziren. 38 etxebizitza nagusietatik 34 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 20 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 53 ziren, horien artean 37 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 37 pertsona aktiboetatik 33 lanean zeuden (19 gizon eta 14 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Saint-Martin-aux-Bois
Saint-Martin-aux-Bois Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Martin-aux-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 294 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Grandvaux (Saona eta Loira)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Grandvaux udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Martin-aux-Bois
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 130 etxebizitza zeuden, 111 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 125 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 111 etxebizitza nagusietatik 87 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 88 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 54 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 48 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 196 ziren, horien artean 151 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 151 pertsona aktiboetatik 136 lanean zeuden (79 gizon eta 57 emakume) eta 15 langabezian zeuden (6 gizon eta 9 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Martin-aux-Bois udalerrian 113 unitate fiskal zeuden, 292 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.683 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Saint-Martin-aux-Bois udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 639 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Demokraziarako eta Garapen Ekonomikorako GUAM erakundea
Demokraziarako eta Garapen Ekonomikorako GUAM Erakundea sobietar ondoko lau estatuko eskualde-erakundea da: Georgia, Ukraina, Azerbaijan eta Moldavia.
GUAMen negoziazio-hizkuntza ofiziala errusiarra zen, baina ingelesak ordezkatu zuen 2014an. 2017an merkataritza libreko gunea ezartzeko akordioak indarrean sartu ziren lehen aldiz.
Jatorria eta fundazioa, Uzbekiarren kidetza (1997-2005)
Georgia, Ukraina, Azerbaijan eta Moldoviaren arteko lankidetza "GUAM aholku-foroarekin" hasi zen. 1997ko urriaren 10ean sortu zen, Estrasburgon, eta herrialde horietako bakoitzaren hasierako gutunen ondoren izendatu zen. 1999an, erakundeak GUUAM izena hartu zuen Uzbekistan kide izateagatik. 2001eko ekainaren 6an eta 7an Yaltan egindako gailurrean, GUUAMen gutuna sinatu zen. Viktor Yushchenko Ukrainako presidente ohiaren arabera, Gutunak lankidetzarako helburuak finkatu zituen, hala nola balio demokratikoak sustatzea, garapen egonkorra bermatzea, nazioarteko eta eskualdeko segurtasuna hobetzea eta Europako integrazioa indartzea.
2002an, Uzbekistanek iragarri zuen antolaketatik erretiratzeko asmoa zuela, eta, iragarki horren ondoren, GUUAMen gailur eta bilerei kasurik ez egiten hasi zen. 2005eko maiatzean, Andijaneko sarraskia gertatu eta gutxira, Uzbekistanek ofizialki jakinarazi zion antolamendutik erretiratu zela Moldaviako Lehendakaritzari, eta hala, taldearen izena GUAMera aldatu zuen.