cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chauffry
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 601 ziren, horien artean 482 aktiboak ziren eta 119 inaktiboak ziren. 482 pertsona aktiboetatik 434 lanean zeuden (236 gizon eta 198 emakume) eta 47 langabezian zeuden (25 gizon eta 22 emakume). 119 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 50 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chauffry udalerrian 352 unitate fiskal zeuden, 962,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.320 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 38 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 4 margolariak, 3 zurginak eta 3 iturginak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 altzari denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sugar Hill (New Hampshire)
Sugar Hill Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Grafton konderrian kokatuta dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Barnay
Barnay Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Barnay udalerrian erroldatutako biztanleak 102 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 84 etxebizitza zeuden, 48 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 84etxeak ziren. 48 etxebizitza nagusietatik 42 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 9 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 40 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Lorisidae
Lorisidae Lorisiformesen barruan dagoen bi familietako bat da. Ohiko izenez Loris moduan ezagutzen dira, nahiz eta potto eta agnwantiboak ere barnean dauden. Afrika zentralean eta Indotxinan bizi dira.
Larru artiletsu sendo bat dute, normalean marroia edo grisa eta ilunagoa goikaldean. Begiak oso handiak dira eta aurpegiaren aurrealdean daude. Belarriak txikiak dira. Erpuruak aurrez-aurre jarri ahal dira eskuarekiko eta erakuslea laburra da.
Barnay
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Lorisidae
Egunean zehar bizi dira zuhaitzetan. Gertu dituzten Galagidae familiak ez bezala mugimendu geldoak izan ohi dituzte eta ezin dute salto egin. Oso gogor heltzen dira eskuekin adarretara eta horrela egiten dute lo, nagiek bezala. Gehienak bakarrik bizi dira edo oso familia talde txikietan.
Barnay
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 59 ziren, horien artean 41 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 41 pertsona aktiboetatik 36 lanean zeuden (20 gizon eta 16 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Lorisidae
Intsektuak, hegazti arrautzak eta ornodun txikiak jaten dituzte. Batzuek fruta ere jaten dute.
Haurdunaldiak lautik sei hilabetera irauten du eta bi kume izaten dituzte kumaldiko. Hortik hiru edo bederatzi hilabetera (espezieen arabera) titia uzten dute eta 18 hilabeteren ostean nagusiak dira. Guztira 20 bat urteko bizi-iraupena dute.
Barnay
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Lorisidae
== Sailkapena ==
Ezaugarriak
Oso espezie berezia da, batez ere edertasunagatik. Ilaje motz baina beroki bat du, mutur luze samar bat, ezti koloreko begiak eta jendea asko erakartzen duen zerbait bere hanka ñimiñoak dira. Normalean edo grisak edo marroiak dira, bizarraren partea ilunagoa da eta kolore bardin batean sei tonu baino gehiago ditu.
Elikadura
Sugandilak, intsektuak, arrautzak, ornogabe txikiak eta hostoak jaten ditu. Oro har, tamaina txikikoa da: 17,5 eta 26 cm artean neurtzen du eta 85-350 g pisatzen du.
Barnay
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Barnay udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lorisidae
Ugalketa
Erreprodukzioa. Loriside 18 eta 24 hilabete bitarteko sexu-heldutasuna lortzen dute emeen kasuan. Arrak, berriz, urte eta erdi eta 20 hilabete bitartean ugaltzeko gai dira. Emeek obulazioak dituzten tartea 29 eta 45 egun bitartekoa da.
== Galeria ==
Espeziearen kontserbazioa
Lori nagiei buruzko sinesmen tradizionalak Asiako hego-ekialdeko folklorearen parte izan dira gutxienez ehunka urtez. Bere gorpuzkiak etxe eta bide azpian lurperatzen dira zorte ona ekartzeko, eta bere gorputzaren atal bakoitza medikuntza tradizionalean erabiltzen da, maitasun-edabeak, minbizia, legenarra, epilepsia eta sexu-transmisiozko gaixotasunak sendatzeko. Medikuntza tradizional horren erabiltzaile nagusiak adin ertaineko emakume hiritarrak dira, eta ez dute aukerarik ikusten.
Maskotak kaskarrak eta zaintzen zailak izan arren, hozkada toxiko arriskutsu batekin, 2 kilometrorekin eta gizakienaren kontrako lo-zikloarekin, loris nagi asko maskota gisa merkaturatzen dira, bai tokian-tokian, bai nazioartean. Merkataritza-salmentarako loris nagiak inportatzea legez kanpokoa bada ere, beren jatorrizko banaketa-eremuan, Japonian eta Europako zati batzuetan, maskotak dira. Hori, batez ere, bere itxura samurraren ondorio da, YouTubeko bideoetan oso ikusiak, neurri batean bere begi handiengatik, gaueko bizimodurako egokitzapenak baitira. Aireportuetan ehunka loris nagi konfiskatu dira, baina ezkutatzeko errazak direnez, litekeena da zenbaki horiek trafikatzen den guztizko kopuruaren zati txiki bat baino ez izatea. Merkatariek loris nagien hortzak moztu edo erauzi egiten dituzte haur txikientzako maskota egokia izan daitezen, baina praktika honek, askotan, odol galera, infekzioak eta heriotza eragiten ditu.3 Hortzik ez duten loris nagiak ezingo lirateke beren kabuz baliatu eta, beraz, ez dira naturan berriro sartzen. Maskoten merkataritzan gatibu hartutako loris gehienek ere zainketa desegokia jasotzen dute, eta nutrizio txarragatik, estresagatik edo infekzioagatik hiltzen dira. Hala eta guztiz ere, eskaria handitu egin da, eta lori nagiak jada ez dira modu oportunistan harrapatzen, baizik eta orain linternekin merkaturatzen dira, eta animaliek ez dute horietatik ihes egiten.Lotutako eremu babestuak garrantzitsuak dira lori nagiak kontserbatzeko, primate horiek ez daudelako egokituta lurretik distantzia luzeak bidaiatzeko. Legea betearazteko ardura duten funtzionarioen trebakuntzak haien legezko babesa hobeto identifikatzen eta ezagutzen laguntzen du. Santutegiak eta erreskate-instalazioak erabilgarri daude konfiskatutako lori nagiei aldi baterako eta bizitza osorako arreta emateko. Zoologiko batzuen populazioek zailtasunak izan dituzte gatibualdian ugaltzeko, nahiz eta loris perezoso pigmeo hori zenbait instalaziotako egoerara egokitzen dela dirudien, hala nola San Diegoko zoologikora.
Aurrekariak
Lori nagiak (Nycticebus generoa) Strepsirrhini azpi-ordenakoak dira. Asiako hegoaldean eta hego-ekialdean eta inguruko uharteetan daude, eta oihan tropikalen goiko errezelean bizi dira. Gaueko ohiturak dituzte; egunez, zuhaitzetako urkiletan kuzkurtuta egiten dute lo. Lori nagiak igokari geldo eta pausatuak dira, eta gutxitan iristen dira lurrera. Aurpegi biribila dute, ilaje iletsua, marra ilun bat bizkarrean eta isats bat muinoi batera mugatzen dena. Nycticebus coucang azpiespezie ohikoenak 27 eta 38 cm bitarteko luzera du buru eta gorputzean. Nycticebus pygmaeus barietatea 18 eta 21 cm artekoa da. Goiko eta beheko gorputz-adarrak ia luzera berekoak dira; eskuak eta oinak bereziki indartsuak dira, generoaren beste aldaki batzuekin alderatuta. Lori nagiak bakartiak dira edo bikoteka bizi dira; arrak lurraldekoak dira eta beren lurraldeak gernuarekin markatzen dituzte. Bere dieta moluskuak, ornodun txikiak eta frutak dira.
Lori nagiek jariakin bat eragin dezakete guruin brakialean (guruin bat besoan). Listuarekin nahasten denean, toxina lurrunkor eta kaltegarri bat sortzen du, eta, beharrezkoa bada, erasotzaile bati hozka egitean eman daiteke.6 Hozkadak hantura mingarria eragiten du eta sendatzeko denbora behar izaten du; toxina arina da eta ez da hilgarria izaten, baina litekeena da erreakzio anafilaktikoa gertatzea.
Gaur egun, bost espezie ezagutzen dira. Javako loris nagia (N. javanicus) Indonesiako Java uhartekoa da, eta Borneoko loris nagia (N. menagensis) Borneon eta inguruko uharteetan aurki daiteke, Filipinas-eko Sulu uharteak barne.9Sundako loris nagia Indonesiako Sumatra uhartean dago, baita penintsulako Malaysian, Singapurren eta Thailandian ere. Beste bi espezieak kontinentean daude: Bengalako loris nagia (N. bengalensis), jatorriz Bangladeshkoa, Kanputxea, Txinako hegoaldea, Indiako ipar-ekialdea, Laos, Myanmar, Thailandia eta Vietnam, eta loris alfer pigmeoa (N. pygmaeus), Kanputxean, Laosen, Vietnamen eta Txinako hegoaldean dagoena.
Naturako Mehatxuak
Habitat-galera nabarmena izan da lori nagien banaketa-eremu osoan, baina beherakada horrek lotura estuagoa du merkataritza jasanezinarekin, maskotena edo medikuntza tradizionalarena. Lori nagiak ugariak dira merkatu arruntetan eta primate salduenen artean daude. Lori nagiak erraz harrapatzen dira zuhaitz batetik bestera salto egiten ez dutelako, askotan gelditu egiten dira eta aurpegia estaltzen dute ikusten dituztenean. (Horregatik, indonesiarrek malu malu edo "lotsatia" deitzen diete). Ehiztari adituek bakarrik ez dituzte harrapatzen, baizik eta baserritar oportunistek ere erraz harrapatzen dituzte, merkatuetako salmentak ematen duen diru-sariagatik.
Basa-faunaren merkataritza
Animalia basatiak harrapatzeko grina, eta bereziki lori nagiak, gero eta gehiago nagusitzen da aberastasun handiko hiriguneen eskariaren ondorioz, landa-eremu pobreetan tradizioz egiten zen biziraupen-ehizaren ordez. Primate luzeen kasuan, lori nagiak kasu, populazioak poliki-poliki birjartzen dira. Lori nagiak bereziki ahulak dira, ikusitakoan geldirik geratzeko joera dutelako. Azkenik, teknologia berrietarako sarbidearen hazkundeak, hala nola garraioaren hobekuntzak, su-armek, alanbre-tranpek eta islatzaileek, ehiza erraztu dute eta harrapaketa-mailak jasangarritasun-puntutik haratago eraman dituzte. Faktore berri horiek lori nagien biziraupena mehatxatzen dute.
Loris ehiza oportunista ohitura tradizionala izan da, adibidez, primatea bizi den zuhaitz bat mozten denean. Basoak palma oliba landaketak sortzeko (Elaeis guineensis) edo etxebizitzak eraikitzeko mozten direnean, zuhaitzetako loriak bildu eta "loris gizonari" saltzen zaizkio, eta honek, aldi berean, hirietan saltzen ditu. Kalimantan eta Aceheko zurginek ere lori nagiak saltzen dizkiete merkatariei, eta primateek, ihes egin beharrean, adarrei eusten dietenez, sarritan ehunka kilometro garraiatzen dituzte atxiki zituzten zuhaitzen jatorrizko adarretan.Bitartekarien eta mafia espezializatuen eskariak, 19/30 animalien merkataritzan, lori nagien ehizaren errentagarritasuna handitu du, eta ehiztari asko zuhaitzak igotzera edo astintzera eraman ditu, saltzen dituzten guztiak harrapatzeko.18/30/35 Kanputxeako Mondulkiri probintzian, lori nagiak dauden zuhaitzak astintzen dira loriak erortzen diren arte eta behin lurrean jipoitzen dira hil arte. (Indonesian, lori nagiek balio handiagoa dute bizirik daudenean, eta, beraz, ehiztariak zuhaitzetara igotzen dira haiek harrapatzeko, eta V formako makila bat jartzen diete lepoaren inguruan, geldiarazteko.) Lori nagiak kume batekin topo egiten badu, sarritan aita hiltzen da. Bitartekariek 30 lori nagi erosten dizkiete landa-ehiztariei eremu zabal batean, eta gero hirietako merkatu nagusietan saltzen dituzte 300 000 eta 500 000 rupia artean (32 eta 54 dolar artean). Mendebaldeko turistek eta atzerriratuek 1.000 mila rupia (108 dolar) ordaintzen dituzte. Merkatariek ikertzaileei jakinarazi diete eskariaren erritmoari jarraitzeko zailtasunak dituztela, eta merkatari batek esan zuen ia 1.200 loris perezoso pigmeo saldu zituela 2001 – 2002 aldian. Ehunka lori nagi saltzen dira urtero Indonesian, aire zabaleko animalien merkatuetan (edo "hegaztien merkatuetan"), bai eta merkataritza-zentroetan ere.19 Kanputxeako Nom Pen herrian, 1990eko hamarkadan, behatzaileek 204 lori nagi zenbatu zituzten denda bakar batean salgai; 2007an, Mondulkiri probintziako merkatu batek 30 espezimen disekatu zituen. Guztira 234 loris nagi konfiskatu zituen Foru-Basoko Bizitzarako Aliantzak 2002 eta 2006 artean. Indonesian, 6.000 eta 7.000 loris nagi artean merkaturatu ziren 2000. eta 2006. urteen artean. Nazioarteko merkataritzari dagokionez, Laos, Kanputxea eta Thailandia izan ziren esportatzaile handienak, eta esportazioak murriztu egin ziren espezie guztientzat, 1998-2007 aldian loris perezoso pigmeoentzat izan ezik (1978 – 1997 urtearekin alderatuta).
Lori nagiei aurreko hortzak moztu edo erauzi egiten zaizkie maskota gisa saldu baino lehen. Praktika hori infekzioan eta heriotzan gertatzen da askotan.
Alicia Estévez
Alicia Estévez Toranzo (Pontevedra, Galizia, 1955eko azaroaren 20a) mikrobiologoa da. Egunero kontsumitzen diren arrainetan gaixotasunak prebenitzen dituzten hamar bat txerto-patente sustatu ditu.
Pieve Ligure
Pieve Ligure Italiako udalerri bat da. Genovako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Pieve Ligurek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Alicia Estévez
Biografia
Aita funtzionarioa zuen eta ama, Irakasle Eskolako lizentziaduna. Haren ahizpa Analisi Matematikoko katedraduna da Vigoko Unibertsitatean. 1977an Biologian lizentziatu zen, eta 1979an Farmazian. 1991tik, Mikrobiologiako katedraduna da Santiagoko Unibertsitatean, eta Biologian doktoratu zen (1980).
Juan Luis Barja ikertzailearekin ezkonduta dago, eta seme adoptatua dute.'
Estatu Batuetako Maryland eta Oregon unibertsitateetan egin zuen doktoretza ondoko lana, bi urtez, Hezkuntza eta Zientzia Ministerioak eta Juan March Fundazioak emandako beka bati esker.
Ikerketa-ildoak
Juan Luis Barjarekin batera, Santiagoko Unibertsitateko Akuikulturako Patologia taldea zuzentzen du. Galiziako erreferentzia lehiakorreko talde nagusietako bat da, eta hogeita hamar bat ikertzailek egiten dute lan.
Argitalpenak
Berrehun artikulu baino gehiago argitaratu ditu zientzia-aldizkarietan, eta ia hogeita hamar liburu-kapitulu. Ohiko kontsumoko arrainetan, batez ere erreboiloan eta amuarrainetan, gaixotasunak prebenitzen dituzten txertoen hamar patente sustatu ditu.
Plácido Allende
Plácido Allende Plágaro (Menagarai, Araba, 1861eko urtarrilaren 5a - Bilbo, 1911ko martxoaren 9a) bizkaitar ingeniari eta politikaria izan zen.
Politikan, Markinako barrutian diputatu (1898-1899, 1899-1901 eta 1901-1903) eta senataria (1904-1911) izan zen, beti Alderdi Kontserbadorean.
Meategien ingeniaritza ikasi eta Sociedad de Alambres del Cadagua, Unión Resinera Española, Compañía de Maderas El Esla, Sociedad de Centrales Eléctricas, Teledinámica del Gállego, Sociedad Constructora de Obras Públicas, Compañía Explotadora de la Mina Demasía San Antonio, Compañía Minera Mutiloa eta Banco de Vizcaya kudeatu zituen.
Akaziar
Akaziarra arianismoren adar baten jarraitzailea zen, Akazio Zesareakoa buru zuena. Hirutasunari buruzko eztabaidan, Jainko Aitaren eta Semearen arteko substantzia berekotasuna aldarrikatzen zuen ortodoxiaren, eta substantzia antzekotasuna aldarrikatzen zuen arrianismoaren artean batasuna egiteko, Jainko Aitaren eta Semearen artean antzekotasun soila aldarrikatzen zuten.
The Nightingale (2018ko filma)
The Nightingale (euskaraz Urretxindorra) 2018ko Jennifer Kent australiar zinema zuzendari eta gidoilariak zuzendu eta idatzitako abenturazko drama eta thriller film bat da. Aisling Franciosi eta Sam Claflin aktoreek antzeztu zuten.
2018ko Veneziako Zinemaldian lehiatu zen.
Argumentua
1825, Tasmania. Clare (Aisling Franciosi) irlandar naskato presoa da, Hawkins (Sam Claflin) britainiar ofizialaren bila Tasmanian barna abiatu da, bere familiaren heriotza mendekatzeko asmoz. Bidean, Billy (Baykali Ganambarr) izeneko aborigen ibiltariarekin topo egingo du, hura ere bortizkeriaz beteriko bere iraganaz traumatizatua.
Doriar
Doriarrak (antzinako grezieraz: Δωριεῖς, Dōrieis) Antzinako Greziako gizatalde bat izan ziren. Beste tribuen artean joniarrak eta akaziarrak zeuden. Geroago guztiak heleniarrak izenaz ezagun egin ziren. Lehendabizikoz Odisean aipatuak dira, Kreta inguruan bizi zirelarik; baina, kondairen arabera, iparraldeko Greziakoak ziren. Bazuten berezko dialekto bat eta hiri nagusiak Esparta, Halikarnaso, Gnido, Kos, Lindos, Kamiros, Ialisos, Korinto, Megara zituzten.
Sullivan (Maine)
Sullivan Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hancock konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 4402
NGC 4402 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Arthur Auwersek aurkitu zuen n.
Dioscoreaceae
Belarkarak edo zurezkoak dira eta zurtoin kiribilduak, hosto distiko eta palmatinerbioak, lore txiki eta dioikoak, eta sarritan, erraboila mamitsuak dituzte. Eskualde epel edo beroetan hazten dira eta bere baitan apomahatsa hartzen du.
Ifigenia
Ifigenia (Ίφιγένεια, Iphigeneia), Greziako mitologiaren arabera, Agamenon eta Klitemnestraren alaba. Artemisarengan sortutako haserrea baretzeko, kontrako haizeek ez baitzieten greziarrei Troiara abiatzen uzten, Kalkas aztiak Agamenonek bere alaba sakrifikatu behar zuela adierazi zuen. Elezaharrak ez datoz bat Ifigeniaren heriotzaz. Bertsioetako batean, Agamenonek jainkosaren nahia betetzea onartu zuen, baina Artemisak, errukiturik, orein bat ezarri zuen Ifigeniaren ordez. Euripidesek, Racinek eta Goethek erabili dute, besteak beste, Ifigeniaren gaia beren antzerki lanetan.
Juan Tomás Gandarias
Juan Tomás Gandarias Durañona (Portugalete, 1870eko martxoaren 8a - ibidem, 1940ko uztailaren 17a) bizkaitar enpresaburu eta politikaria izan zen.
Aita Pedro Pascual Gandarias zuen eta honen oinordekoa izan zen, familiaren industria-gunea handituz. Pedro Pascual Gandarias. Bizkaiko Labe Garaietan, Banco Urquijon edota Gernikako tailerretan parte hartu zuen.
Praileaitz
Praileaitz, Praile Haitz edo Praile Aitz Debako (Gipuzkoa) haitzuloa da, historiaurreko aztarnak dituena. Azkoitiko Munibe Arkeologia Taldeak aurkitu zuen, 1983an. 1996an, Aranzadi Zientzia Elkarteak labar-pinturak aurkitu zituen haitzuloan; Ekain eta Altxerri haitzuloen ondoren, labar-pinturak dituen Gipuzkoako hirugarren haitzuloa da.
Juan Tomás Gandarias
1900. urtean Urkixoren markesaren alaba zen Cecilia Urkixo Ussia ezkondu zuen. Zazpi seme-alaba izan zituzten: Pedro Pascual, Juan Manuel, José, María Dolores, Ricardo, María Victoria eta Antonio.
Sphaerodactylus streptophorus
Sphaerodactylus streptophorus Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
Juan Tomás Gandarias
Politikoki Unión Liberalaren La Piña izeneko taldeko kidea izan zen, baita 1897an Liga de Acción Monárquica alderdiarena ere. Gernikako barrutian 1896 eta 1914 artean diputatu hautatu zuten eta 1915 eta 1923 artean biziarteko senataria izan zen.
Gerra Zibilean bitan atxilotu zuten eta, azkenean, Donibane Lohizunen erbesteratu zen.
Praileaitz
1997an, Eusko Jaurlaritzak balizko arkeologia gune izendatu zuen (hau da, susmoa zuten hor arkeologia ondasunak bazirela). Hala ere, 2001ean Amenabar Taldeko Zeleta enpresak Praileaitzen ondoko Sasiolako harrobia ustiatzeko baimena jaso zuen. Urtebete lehenago, 2000n, indusketa lanei ekin zien Aranzadi Zientzia Elkarteko Historiaurrea saileko aditu talde batek, Xabier Peñalver buru zutela.
Aurkikuntzak
2005 eta 2007 artean, Xabier Peñalver arkeologoak zuzendutako talde horrek indusketa kanpaina handiagoa egin ahal izan zuen, Gipuzkoako Aldundiaren, Debako Udalaren eta Euskadiko Kutxaren babesari esker. Hartara, aurkikuntza garrantzitsuak egin zituzten haitzuloaren barruan. Batetik, 15.500 urteko hainbat zintzilikario. Bestetik, Paleolito aldiko labar pinturen multzo bat, duela 18.000 urte baino gehiagokoa, irudirik erakusten ez duten marra eta puntu batzuek osatua.
2012an egindako beste indusketa saio batean, duela 40.000 eta 120.000 urteen artekoak diren harrizko tresnak aurkitu zituzten. Besteak beste, erritu ekintzekin lotutako Behe Magdaleniar aldiko 29 lepoko aurkitu zituzten. Horietako hiru ahuntz hortzekin egindakoak ziren, eta gainontzekoak, berriz, harri beltza erabiliz. Gainera, Magdaleniar aldiko okrezko arkatzak eta bi aginte makila ere aurkitu zituzten. Garai hartan xamanek kobari aldian aldiko erabilera ematen ziotela ondorioztatu zuten ikertzaileek.
2014. urteko uztailean kobazuloaren bigarren sarrera aurkitu zuten, biztanleek okupatu zuten gunea hain zuzen, bai Goi Paleolitoan nola Erdi Paleolitoan ere bai.
Sasiolako harrobia
Praileaitzen ondoan dago Sasiolako harrobia (Amenabar Taldeko Zeleta enpresarena), eta, Historiaurreko eta Arkeologiako adituen iritziz, harrobi hori itxi beharko litzateke. Izan ere, mendi hegal osoa babestu behar litzateke, historiaurrean gizakiak ingurune hartan utzitako aztarna baliotsuak behar bezala zaintzearren. Eusko Jaurlaritzak, ordea, uko egin dio ingurune hori hondatzen duen harrobia ixteari; Amenabar Taldeari ordaindu beharreko kalte-ordaina aipatu du Kultura sailburuorde Antonio Riverak, arrazoi nagusitzat.
Beraz, hainbat ika-mika izan ziren 2000ko hamarkadan, lekuaren kultura balioa dela eta: alde batetik, Eusko Jaurlaritzak Amenabar Taldeari ingurune hori ustiatzen jarraitzeko bidea eman dio, Praileaitzen zati bat besterik kontuan hartzen ez duen txosten batean oinarriturik, eta adierazi du —adituen iritziaren aurka— ez dela beharrezkoa harrobia geldiaraztea; bestetik, Historiaurreko eta Arkeologiako adituek, Debako Udalak, Gipuzkoako Foru Aldundiak, kultura elkarteek eta ekologia elkarteek Sasiolako harrobia ixtea nahi dute, Praileaitzi eta haren inguruneari egiten ari zaielako: ur filtrazioak izan dira, zulagailuekin margoen aretoaren gaineko harkaitzak hautsi dituzte, eta Kostaldeei buruzko 22/1988 Legeak babestutako magal eremua birrindu dute harrobikoek.
Bibliografia
Peñalver, Xabier, San José, Sonia eta Mujika-Alustiza, Jose Antonio (Ed.) (2017): "La cueva de Praileaitz I. (Deba, Gipuzkoa, Euskal Herria). Interveción arqueológica 2000-2009". ''Munibe Monographs. Anthropology and Archaeolog''y Series, 1. Aranzadi Zientzia Elkartea. ISBN 978-84-945560-1-2
Peñalver, Xabier, San José, Sonia eta Mujika-Alustiza, Jose Antonio (2006): "Praileaitz I haitzuloko (Deba) Madeleine aldiko zintzilikarioak", Bertan, 22. Gipuzkoako Foru Aldundia, Kultura Zuzendaritza Nagusia. ISBN 84-7907-505-8
Ernesto Giménez Caballero
Ernesto Giménez Caballero (Madril, 1899ko abuztuaren 2-ibidem, 1988ko maiatzaren 14) faxismoaren sustatzailea Espainian, frankismoaren aldekoa, idazlea eta enpresaria izan zen. Literaturan abangoardismoaren parte izan zen. Kronologikoki 27ko Belaunaldian kokatzen zaion. Oso xelebre izanik bere ekimen ezagunena Adolf Hitler Pilar Primo de Riverarekin ezkontzeko proposamena izan zen. Liburu eta artikulu asko idatzi zituen. Zegamako paper fabrikaren akzionista nagusienetariko bat zen. Nahiz eta bere erokeriak eta sortu zituen gatazkak, frankismoaren intelektual ofizial bat izan zen.
Turcinoemacheilus kosswigi
Turcinoemacheilus kosswigi Turcinoemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Coelops frithii
Coelops frithii Coelops generoko animalia da. Chiropteraren barruko Hipposideridae familian sailkatuta dago.
Saint-Marcel-lès-Annonay
Saint-Marcel-lès-Annonay Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Marcel-lès-Annonay udalerrian erroldatutako biztanleak 1.268 ziren. Familiak 488 ziren, horien artean 116 pertsona bakarrekoak ziren (75 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 143 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 195 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 34 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 569 etxebizitza zeuden, 495 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 47 bigarren erresidentzia ziren eta 27 hutsik zeuden. 480 etxeak ziren eta 86 apartamentuak ziren. 495 etxebizitza nagusietatik 373 bere jabearen bizilekua ziren, 111 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 18 etxek bi zituzten, 93 etxek hiru zituzten, 164 etxek lau zituzten eta 218 etxek bost zituzten. 306 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 183 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 289 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 814 ziren, horien artean 611 aktiboak ziren eta 203 inaktiboak ziren. 611 pertsona aktiboetatik 565 lanean zeuden (287 gizon eta 278 emakume) eta 47 langabezian zeuden (26 gizon eta 21 emakume). 203 pertsona inaktiboetatik 93 erretiraturik zeuden, 62 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 44 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 16 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 3 ile apaindegiak eta 4 jatetxeak.
Propata
Mugakideak
Propatak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Saint-Marcel-lès-Annonay
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Saint-Marcel-lès-Annonay udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 180 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sullivan (New Hampshire)
Sullivan Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Cheshire konderrian dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Cazouls-lès-Béziers
Cazouls-lès-Béziers Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cazouls-lès-Béziers udalerrian erroldatutako biztanleak 4.050 ziren. Familiak 1.655 ziren, horien artean 467 pertsona bakarrekoak ziren (192 bakarrik bizi ziren gizonak eta 275 bakarrik bizi ziren emakumeak), 523 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 530 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 135 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.001 etxebizitza zeuden, 1.675 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 138 bigarren erresidentzia ziren eta 187 hutsik zeuden. 1.748 etxeak ziren eta 243 apartamentuak ziren. 1.675 etxebizitza nagusietatik 1.180 bere jabearen bizilekua ziren, 439 alokairuan okupaturik zeuden eta 56 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 81 etxek bi zituzten, 274 etxek hiru zituzten, 587 etxek lau zituzten eta 725 etxek bost zituzten. 1.185 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 778 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 659 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.418 ziren, horien artean 1.756 aktiboak ziren eta 662 inaktiboak ziren. 1.756 pertsona aktiboetatik 1.484 lanean zeuden (770 gizon eta 714 emakume) eta 271 langabezian zeuden (131 gizon eta 140 emakume). 662 pertsona inaktiboetatik 266 erretiraturik zeuden, 171 ikasten zeuden eta 225 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cazouls-lès-Béziers udalerrian 1.735 unitate fiskal zeuden, 4.228 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.955 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 198 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 11 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 39 eraikuntza enpresak ziren, 50 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 finantziazio enpresak ziren, 11 higiezinen enpresak ziren, 16 zerbitzu enpresak ziren, 34 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 64 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 9 igeltseroak, 4 margolariak, 5 zurginak, 5 iturginak, 6 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 5 ile apaindegiak, 5 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 12 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arraindegi zen, 1 arropa denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Cazouls-lès-Béziers udalerrian 205 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.530 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Cazouls-lès-Béziers udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 400 ikaslekin.
Mandarinoita
Mandarinoita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Mandarinoita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Jon De Luis
Jon De Luis Sueskun (Berbintzana, Nafarroa Garaia, 2003ko maiatzaren 5a) Euskal herritar futbolaria da. Atzelari gisa jokatzen du. Osasunako harrobian ibilia da.
Ibilbidea
''2022ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Orodreth
Tolkienen legendarium ospetsuan eta idazle honen hil ondorengo lana den Silmarillionen Orodreth Noldor elfoen printze bat da, Finarfinen bigarren semea eta Finduilasen aita. Ez zen Valinorren geratu bere aitarekin, baizik eta bere anaia Finrodekin joan zela Erdialdeko Lurraldera.
Minas Tiritheko dorrearen zaindaria izan zen Tol Sirionen. Dorrea Sauronen esku erori zenean bere anaia Finroden erresuman babestu zen, non erregearen eskuetatik bere koroa propioa jaso zuen, Finrodek gotorlekua utzi baitzuen Bereni laguntzera joateko, bidaia honetatik sekula itzuli ez zelarik.
Nargothrondeko erregea Finrod hil ondoren ospea berreskuratu baitzuen Tol Sirioneko askatuek hildako erregearen balentriak kontatu zituztenean eta Zelegorm eta Kurufinen traizioa argitan geratu zenean.
488. urtean Túrin hartu zuen hau Gwindorrek Nargothrondera eraman zuenean, Agarwaen bezala ezagutzera eman zena, Umarthen semea ("Odolez Zikindua", "Zorigaiztoko Sorginkeria"ren semea), baina bere alaba Turinez maitemindu zen eta bere benetako nortasuna adierazi zuen, eta ondorioz erregeak ohoretu egin zuen eta kontseilari bezala hartu zuen bere gortean.
Eguzkiaren Lehen Aroko 495. urtean, Turinen aholkuz, Zirdanek Nargothrondeko Ateak ez ixtearen arriskuari buruz emandako abisuari ez entzunarena egin zion eta Tumhaladeko gudua gertatu zen ondorioz, bertan erregea hila izan zelarik.
Kanpo estekak
Lista Calaquendich
Bob McGrath
Robert Emmett McGrath (Ottawa, Illinois, 1932ko ekainaren 13a - Norwood, New Jersey, 2022ko abenduaren 4a) estatubatuar aktorea, abeslaria, musikaria eta haurrentzako liburuen egilea izan zen.
Biografia
McGrath 1932ko ekainaren 13an jaio zen Ottawan (Illinois). Robert Emmet irlandar abertzalearen omenez jarri zioten izena. Txikitan bere familiarentzat abesten zuen amak pianoa jotzen zuen bitartean. Bere amak Roxy Theatre Amateur Programan izena eman zuen eta bertan bigarren sailkatu zen. Marquette High School-en graduatu zen.
McGrath Michiganeko Unibertsitatean graduatu zen 1954an, eta han zegoen Musika Eskolan. Michigan-era joaten zen bitartean, Michigan's Men's Glee Club-eko eta Phi Gamma Delta kofradiako kide izan zen, non anaitasun ekitaldietan, platerak garbitzen zituen David Connell kofradiako anaiak mahaiak zerbitzatzen zituen bitartean, Connellek Sésamo Streeteko castinga hastean erabiliko zuen konexioa.. Graduatu ondoren, Estatu Batuetako Armadan sartu zen, non Alemanian 2 urte eman zituen, zazpigarren Armadako Orkestra Sinfonikorako erreserba eginez eta interpretatuz.
McGrath-ek Ahotseko Musikako Masterra lortu zuen Manhattaneko Musika Eskolan 1959an
Karrera
McGrath-ek Mitch Millerrekin lan egin zuen eta Miller-en Sing Along with Mitch  NBC-TV telesaileko tenorea izan zen 1960tik 1964ra bitartean lau denboralditan. Walt Kellyren Songs of the Pogo diskoko abeslaria izan zen.
1960ko hamarkadaren erdialdean, McGrath artista ezaguna bihurtu zen Japonian, irlandar folk abestien, folk abestien eta japonieraz abestutako baladaren album arrakastatsuak argitaratuz. Karrerako alderdi hori bere "sekretua"ren oinarria izan zen 1966an To Tell the Truth eta 1967an I've Got a Secret programetan agertu zenean
1969tik 2016ra, McGrath ohiko aktore-kidea izan zen Sesame Street-en, Bob Johnson pertsonaia antzezten. Loretta Long- ek antzeztutako Susan Robinson telesaileko matriarkarekin batera, McGrath telesaileko bi pertsonaia iraunkorrenetako bat izan zen saioaren debutaz geroztik. Noggin segmentu batek Bob-en lau hamarkadaren berri eman zuen Sesame Street sare horretan sustatuz. 2016ko uztailean, Sesame Workshop-ek iragarri zuen McGrath ez zela ikuskizunera itzuliko bere 47. denboraldirako, telesailea birmoldatuko zuelako, baina konpainiak esan zuen McGrath-ek konpainia ordezkatzen jarraituko zuela ekitaldi publikoetan. Sesame Workshop-ek geroago itzultzeko hitzaldiak egongo zirela iragarri zuen. McGrath-ek 45. denboralditik material berririk izan ez zuen arren, gerora ikuskizunerako lineako bideoetan agertu zen. 2019ko Sesame Street telebistarako 50. urteurreneko ospakizun berezirako ere itzuli zen.
McGrath-ek esan zuen Plaza Sésamo-ren bere bi unerik gogokoenak Sesame Street-eko Gabon Gaua (1978ko Gabonetako berezi bat, "The Gift of the Magician" pastichea agertzen zuena) eta 1983ko sekuentziak zintzotasunez jorratu zuen Sesame Street pertsonaiaren heriotza. Hooper, bere lagun onak Will Lee, aurreko urtean hildakoa.
Beste lorpen batzuk
38 urtez, McGrath ohikoa izan zen Telemiracle, urtero Saskatchewan probintzia Kanadiarreko CTV saltokietan emititzen den telemaratoia. 2015ekoa izan zen Telemiracle telesailean egin zuen azken agerraldia, non ikuskizuneko artistek omenaldia egin zioten. 2018an gonbidatutako agerraldi baterako itzuli zen 2006ko martxoaren 3an, Lynda Haverstock Saskatchewango teniente gobernadoreak lan horrengatik Saskatchewan Mendeurrenaren Oroigarrizko Domina eman zion. Brad Wall Saskatchewaneko lehen ministroak 2013an Saskatchewaneko Distinguished Service Award saria eman zion
Bizitza pertsonala eta heriotza
McGrath eta bere emaztea Ann 1958an ezkondu ziren. Bost seme, bost biloba eta hiru biloba izan zituzten. Bikotea Teaneck-en (New Jersey) bizi izan zen 1958tik 2017ra arte, Norwood-eko (New Jersey) baserri batera joan ziren arte.
McGrath bere Norwoodeko etxean hil zen 2022ko abenduaren 4an, 90 urte zituela.
Sokrates
Sokrates (Atenas, Grezia, K.a. 470 - Atenas, Grezia, K.a. 399) Grezia Klasikoko filosofo bat izan zen. Mendebaldeko tradizio filosofikoaren ikonorik garrantzitsuenetarikoa da, Platonen irakaslea izan zen eta harengan eragin handia izan zuen.
Biografia
Aita eskultorea zuen eta ama emagina. Gaztetan hoplita gisa borrokatu zen Peloponesoko Gerran; gudetan erakutsi zuen adorea jaso zeun Altzibiadesek. Politikan aristokraziaren aldekoa zen. Bere iritziz, demokrazia guztiz manipulatuta zegoen sofisten aldetik. Beraz, Atenas eta Espartaren arteko gudan Espartaren alde egon zen eta horrelako ideiak defendatzeagatik Atenaseko epaileak heriotza zigorrera kondenatu zuen.
NGC 4403
NGC 4403 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Sokrates
Biografia
Greziako filosofiaren aitzindari nagusietako bat izan zen, baina ez zuen ezer idatzita utzi eta haren bizitza eta pentsamendua ikasleen bidez ezagutzen dira, Platonen bidez, batez ere, Platonen obrarik gehienak Sokratesen solasaldietan oinarrituak baitira. Hain zuzen, Sokrates agorako gizona izan zen, plaza gizona; Atenasko plazetan filosofia eztabaidak izaten zituen eta bere galdera eta solasaldi sotilen bidez zalantza eragiten zuen jendearengan.
Orakulu batek inor ez zela Sokrates bezain jakintsua iragarri zuen; hark, ordea, kontrakoa frogatu nahi izan zuen eta Ezer ez dakit, ezer ez dakidala baizik esaldi ospetsua erantzun zuen. Hala, berak ez zekizkien erantzunak jaso nahian hiriko jendeari galderak egin ohi zizkion kaleetan eta plazetan. Zer da justizia? Zer da zientzia? Zer da ausardia? Jendeak, ordea, ez zekien erantzuten, eta hala orakuluak iragarritakoa bete zen, inork ez bezala, Sokratesek bere ezjakintasunaren ezaguera behintzat bai baitzuen. Jarrera horrek, ordea, galdetua dena lotsarazi egiten du eta Sokratesi etsai asko sortu zitzaizkion horregatik; hala, jainko berriak sartzeagatik eta gazteria gaiztakeriaren bidetik eramateagatik hiltzera kondenatu zuten. Sokratesek ihes egin beharrean, astaperrexila hartu zuen bere jarraitzaileekin hilezkortasunaren gainean lasai hitz egiten zuen bitartean.
Sokratesen jakintza
Sokratesen ahalegina sofisten aurka zihoan, haien filosofia eta zientzia itxurazkoak eta hutsalak zirela frogatzera. Horregatik, sofisten erretorika eta hitz jarioaren aurka, berak zuzeneko solasaldia erabili zuen.
Aristotelesen iritzian, bi gauza zor dizkio filosofiak Sokratesi; bata arrazoitzeko modua da, eta bestea definizio unibertsala. Izan ere, Sokratesek galdera bat egiten zuenean, definizio bat eskatzen zuen eta definitzea gauza bati mugak jartzea da, hots, bere izatea ezagutzea; definizioak beraz izatea ezagutzera, izatearen jakintzara eramaten du. Horretan desberdintzen dira sofisten eta Sokratesen filosofia, horren muina, haiena ez bezala, gauzak egiaz zer diren esatea baita.
Sokratesen etika
Sokratesek gizakia zuen kezka nagusia; kezka hori, ordea, sofistek ere bazuten; baina Sokratesek bestelako ikuspegi batetik hartzen zuen gizakia: gizakiaren baitatik. Zeure burua ezagutu, dio Sokratesek, atera argitara zeure barrua. Horrek errotik aldarazi nahi zuen garai hartako gizartea, indarra, sena eta adorea bilatu ordez, Greziako gizona gogoeta egitera eta bere buruari kritika egitera eraman baitzuen. Sokratesen etikaren muina areté edo bertutea da. Bertutea, Sokratesentzat, gizonaren funtsa da, bere izatearen helburua. Eta bertute hori zientzia da. Horregatik, gizon gaiztoa ezjakina delako da gaiztoa; ongiari jarraitzen ez bazaio hura ezagutzen ez duelako da. Horregatik, bertutea irakats daiteke. Horretara bihurtzen da Sokratesen filosofiaren muina, nor bere burua ezagutzera, alegia. Aldi berean, ordea, agindu moral bat ere bada, gizonak, bere buruaren jabe izan dadin, jakin egin behar baitu.
Sokrates Greziako filosofiaren aitzindari izan zen. Sokratesengandik izatearen arazoa sortu zen eta hortik Platonen eta Aristotelesen metafisika; halaber, Sokratesen moraletik eratorri ziren Antzinako Grezian eta Erroman izan ziren hainbat eskola etiko: zinikoak, zirenaikoak eta, gero, epikureoak eta estoikoak, batez ere. IV eta V. mendeetako Greziako filosofia guztiak Sokratesen pentsamenduan ditu erroak.
Filosofia-sistema
Bere filosofian bost oinarrizko puntuak bereiz daitezke:
Dioskorides
Dioskorides (Πεδάνιος Διοσκουρίδης, Pedanius Dioscorides; Anazarbus, c. 40 - c. 90) Ziliziako medikua izan zen.
Erromatar armadan lan egin zuen eta Neron enperadorearen agintaldian baita Erroman ere. 50 eta 70. urteen artean Dioskoridesek Περὶ ὕλης ἰατρικῆς (Gai medikoaz) izeneko bost liburukiko eskuliburua idatzi zuen, egungo farmakologia guztien arbaso bilakatu zena. Izan ere, Erdi Aroan Hasdai ben Xaprut mediku eta diplomatiko judutarrak, 949an, Kordobako_Kalifa-herriko enbaxadore gisa, Abd ar-Rahman III.aren agintaldian, Bizanzioko Konstantino VII.aren gortean, Dioskoridesen lana ezagutu eta itzuli zuen grezieratik; horrela XVIII. mende arte erreferentziazko lana bilakatu zen farmakologia alorrean.
Ardatz akromatiko
Ardatz akromatikoak  zelula eukariotoetan zelula zatitzera doanean kromosometako kromatida ahizpak zelula alabetan banatzeko zitoeskeletoko egiturari egiten dio erreferentzia. Ardatz mitotikoari mitosia (genetikoki berdinak diren zelula alabak sortzeko prozesua) gertatzen denean baino ez diogu erreferentzia egiten eta ardatz meiotikoari meiosia (gametoetan gertatzen den zatiketa zelularra)  gertatzen denean.
Kromosomez gain, ardatz mitotikoa ehundaka proteinaz osatuta dago. Mikrotubuluak dira makineriaren elementu ugarienak.
Ardatzen egitura
Mikrotubuluak kromosometara ainguratzea kinetokoroek ahalbideratzen dute. Mikrotubuluen polimerizazio eta despolimerizazioa jarraiek kromosomen hurbilketa dakarte. Mikrotubuluen despolimerazazioak kinetokoroetan tentsioa sortzen du, zelularen polo bakoitzetik kromosomei kinetokoro ahizpak lotzen baitzaizkie eta horrela kromosomak zelula ekuatorean kokatzen dira. Behin kromosoma guztiak BI-orientatuak daudenean anafasea hasten da eta kohesina, kromatida ahizpak lotzen dituen proteina konplexua, banandu egiten da kromatida ahizpa bakoitza polo batera joatea ahalbideratuz.
Zelulako ardatz akromatikoen osagaiak ardatz mikrotubularrak, lotutako proteinak (kinesina eta dineina molekula motoreak), kromosoma kondentsatuak eta zelulen poloetan aurki daitezkeen edozein zentrosoma edo aster dira. Ardatz akromatikoen egiturak itxura eliptikoa du erdialdean eta estutu egiten da poloetan. Erdialdean mikrotubulu antiparaleloak kinesina proteinaren bitartez daude taldekatuta. Erpinetan edo poloetan, animalia zelula gehienetan, mikrotubuluak nukleatuta daude zentrosomen bitartez. Ardatz azentrosomikoak edo anastralak zentrosomak edo asterrak falta dituzte, hori gertatzen da adibidez emeen meiosian. Kasu horietan, Ran GTPa arduratzen da mikrotubuluen organizazio eta mihiztapenaz. Onddoetan, ardatzak mintz nuklearrean txertatutako ardatz poloaren gorputz artean osatzen dira, ez direnak mitosian zehar austen.
Mikrotubuluei elkartutako proteinak eta ardatzaren dinamika
Ardatz akromatikoko mikrotubuluen luzaketa eta laburtzea dinamikoa da, horrek neurri handi batean ardatzaren forma determinatzen du eta kromosomak ekuatore plakan kokatzea ahalbideratzen du. Mikrotubuluekin elkartzen diren proeinak (MAPs) poloetan eta ardatzaren erdian lotzen dira dinamikotasuna erregultzeko. Y-tubulina tubulina espezializatuaren forma bat da, zein γ-TuRC izeneko eraztun konplexu batean muntatzen den. Eraztun konplexu honek Tubulina α / β heterodimeroen polimerizazioa mikrotubuluetan  kontrolatzen du. YTuRC zentrosoma inguruko eskualdeari lotzeak mikrotubuluen mutur negatiboak egonkortzen ditu eta mikrotubuluen antolatzaileak zentrotik gertu ainguratzen ditu. Augmin mikrotubuloei elkartutako proteinak  y-TuRCekin (bat egiten du) batera jarduten du aurretiko mikrotubuloetatik mikrotubulu berriak nukleatzeko.
Mikrotubuluetan hazten ari diren ertzak babestuta daude hondamendien aurrean. Babeste hori mikrotubuluen alde positiboan (+TIP) proteinek burutzen duten jarraipenari esker gertatzen da eta horrela lotzen dira kinetokoroekin erdialdeko gunean. Frogatu zen CLIP170 HeLa zeluletako ertzetako mikrotubuluetan agertzen direla eta prometafasean zehar kinetokoroetan biltzen dira. Nahiz eta ez dagoen ziur CLIP170ak nola ezagutzen dituen polo positiboak frogatuta dago beraien homologoak hondamendien aurrean babesten dituela eta era berean erreskatea bideratu; CLIP170arentzat mutur positiboa egonkortzeko paper bat proposatuz eta beharbada kinetokoroekin duen lotura bitartekri lanak eginez. Bestalde, ikusia izan da gizakietan CLASP 1 (CLIPekin asoziatutako proteina) polo positiboetan eta kanpoko zinetokoroetan aurkitzen dela, horrela mikrotubuluen dinamika modulatzen du (Maiato 2003). CLASPen homologoak behar dira ozpin-euli, xenopus Laevis eta legamietan beraien ardatzaren mihiztapen egokirako; ugaztunetan funtzio hori CLASP1 eta CLASP2k betetzen dute eta horrez gain, anafaseko mikrotubuluen mugimenduan laguntzen dute. Polo positiboen polimerizazioa neurtua izan daiteke EB1 proteinaren bidez, EB1 zuzenean lotzen zaie mikrotubuluetan hazten ari diren aldeei eta beste +TIP batzuen elkartzea kontrolatzen du.
Mikrotubuluak egonkortzen dituzten proteina horien ekintza kontrajarriak dituzten eta mikrotubuluak despolimerizatzen dituzten hainbat faktore daude, ardatz mitotikoaren birmoldaketa dinamikoa ahalbidetzen dutenak kromosomen elkartzea sustatzeko eta bipolartasuna lortzeko. Kinesin-13ren MAPen superfamiliak mikrotubuluen despolarizazio jarduerari lotutako mutur positiboa duen proteina motore mota bat dauka, zeinek bere barne ditu ondo ikertutako ugaztunen MCAK  eta Xenopus XKCM1. MCAKek mikrotubuluaren hazkunde amaierak aurkitzen ditu kinetokoroetan, non hondamena eragin dezakeen egonkortze jarduerarekin +TIPekin lehia zuzenean. Proteina hauek ATP hidrolisiaren energia aprobetxatzen dute protofilazioaren egituran konformazio aldaketa ezegonkortzeak bultzatzeko, kinesinaren askapena eta mikrotubulen depolimerizazioa eragiten dutenak. Bere jarduera galtzeak akats mitotiko ugari sortzen ditu. Mikrotubulu gehigarrien ezegonkortzeko proteinek, besteak beste,  Op18 / stathmin eta katanin, ardatz mitotikoaren birmoldaketan eginkizun garrantzitsua dute eta anafasean zehar kromosomaren bereizketa bultzatzen dute.