cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deep Throat
Sinopsia
Linda Helen bere lagunarekin bizi den neska bat da, baina gauzak zailak dira Lindarentzat, orgasmora iristea lortzen ez duelako eta sexua gustatzen ez zaiolako, nahiz eta gero bere burua kilikatzea lortzen duela argitu, baina gauzak ez direla berak nahi bezala gertatzen. Helenek mutil batzuk kontratatzen ditu Lindarekin egun bat pasatzeko, baina, emaitzak ikusita, Lindak ez duela inorekin asebetetzen, Young doktoreari buruz hitz egiten dio, sexologo bati buruz. Medikuak elkarrizketa bat du Lindarekin, eta harritu egiten da Linda ez dela asetzen, ez dela bere orgasmora iristen eta ez duela sexuarekiko inolako erakarpenik sentitzen ikustean. Young doktoreak aztertzen duenean eta Lindak klitoria eztarrian duela konturatzen denean gauzak aldatu egiten dira. Horrela, Lindak, eztarri sakonarekin probatuz, deskubritzen du zerk pizten duen gehien, eta nahi zituen orgasmoak izatea lortzen du.
Hylaeus hyalinatus
Hylaeus hyalinatus erle espezie bat da, Hylaeus generoan eta Colletidae familian.
Elk Mountain (Wyoming)
Elk Mountain Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Carbon konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 2551
NGC 2551 galaxia espiral bat da, Camelopardalis konstelazioan. Ernst Wilhelm Leberecht Tempelek aurkitu zuen n.
Lycodes terraenovae
Lycodes terraenovae Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Hastings-on-Hudson (New York)
Hastings-on-Hudson  New York estatuko herri bat da. Westchester konderrian kokatua dago. 2010ean 7,849 biztanle zituen, 5.06 kilometro koadrotan banatuta.
Scandolara Ravara
Scandolara Ravara Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Scandolara Ravarak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ignacio Astigarraga
Ignacio Astigarraga Uriarte (Durango, 1936ko irailaren 12a - ) euskal txirrindulari ohia da.
Ibilbidea
1960an Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte.
Urte berean profesionalekin Lube taldean aritu zuen Errioxako Itzulian.
Anthidium oblongatum
Anthidium oblongatum erle espezie bat da, Anthidium generoan eta Megachilidae familian.
FC Torpedo Mosku
Moskuko Torpedo Fubol Taldea (errusieraz ФК "Торпедо" Москва) Moskuko futbol talde bat da, Errusiakoa. Sobietar Batasunaren garaian izan zituen emaitzarik onenak, hiru liga eta sei kopa. Errusiako txapelketen artean titulu bakarra dauka, 1993ko Kopa.
Historia
Taldea 1924ean sortu zen Proletárskaya kúznitsa (Proletarioen ola) izenarekin eta 1930an hartu zuen gaur egungo Torpedo izena, ZIL ibilgailu enpresak babesten baitzuen.
Bere urrezko aria 60 eta 70 hamarkadan ezagutu zuen eta Eduard Streltsov aurrelaria zen garai hartako izarra. Bere omenez ezarri zitzaion izena estadioari.
90. hamarkadan ZIL enpresak futbol taldea saldu egin zion Luzhnikí enpresari eta ZIL-ek talde berria sortu zuen FC Mosku. Honek ez zuen emaitza aipagarririk lortu baina Torpedoren zaleen zati handi bat eraman zuen. 1993an Errusiako Kopa irabazi zuen eta 2000an lortu zuen Ligako emaitzarik onena, 3. postua.
Euskal taldeen aurkako partidak
Torpedok kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:
Spilocuscus wilsoni
Spilocuscus wilsoni kuskusen generoko animalia da. Martsupialen barruko Diprotodontia ordeneko animalia da. Phalangerinae azpifamilia eta Phalangeridae familian sailkatuta dago.
Mendebaldeko Papuan dauden Biak eta Supiori uharteetan baino ez da bizi.
Elko (Hego Carolina)
Elko Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Barnwell konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Errenteria
Errenteria Gipuzkoako ipar-ekialdeko udalerri bat da, Donostiatik 7 kilometrora dagoena. Oiartzualdeko eskualdean dago, Oiartzunekin, Pasaiarekin eta Lezorekin batera, Pasaiako badiatik oso gertu, eta eskualde-burua da. Euskaltzaindiak euskara baturako onartutako Errenteria herri izenaz eta errenteriar herritar izenaz gainera, haien sinonimotzat erabiltzen dira neurri txikiagoan bada ere— Orereta eta oreretar izenak.
Udalerriak 31 km² ditu, eta 0 biztanle zituen. urtean. Horrenbestez, Gipuzkoako herri jendetsuenetan hirugarrena da, Donostiaren eta Irunen atzetik, bereziki 1960ko hamarkadaz geroztik, Espainiako hainbat eskualdetatik izandako immigrazioa dela eta. Euskal Autonomia Erkidegoan, berriz, herririk jendetsuenetan hamargarrena da; eta Euskal Herri osoan, hamabigarrena.
Gaztelako Alfontso XI.ak herri karta eman zion 1320an, Villanueva de Oiarso izenarekin; herriaren lehen aipamen idatziak 1210. urtearen ingurukoak dira.
Izena
Historian zehar Errenteriak izen ugari izan ditu. Herria 1320. urtean sortu zen, Villa Nueva de Oyarço (Oiartzoko Hiri Berria) izenarekin, Orereta izeneko herrixka zegoen tokian. Orereta horren lehen aztarnak 1210. urtekoak dira. Oiartzo (garai hartako euskaraz, izan ere, Oyarço izenaren euskal ahoskera Oiartzo bide zen; gaztelaniak tz soinurik ez duenez, ç letraren ordez s jartzen dute gaur egungo idatzietan, baina tz digrafoa dagokio euskaraz), herria zegoen bailararen izena zen. Zehazki, 1214an Oiartzungo haranak forua jaso zuen, Oiartzungo Hiri Berriko Kontzejua izena hartuta .Kontzeju horretan Elizalde, Altzibar, Iturriotz (egungo Oiartzunen) eta Orereta auzoak zeuden (egungo Errenterian).
Alfontso XI.a Gaztelakoak, 1338an, Villa Nueva d'Oyharçu (Oihartzuko Hiri Berria) herriari onartu zion Pasaiako portutik garraiatutako salgaien gaineko zenbait zerga ordaintzetik salbuetsita izatea. 1340an, errege hark berak Villa Nueva d'Oyarçun (Oiartzungo Hiri Berria) herriaren forua berretsi zuen, eta Pasaiako portutik Errenteriara deskargatutako salgaiek erregeren eskubideak beste zergarik ez ordaintzeko agindu zuen. Herri horretan erregeari errenta ordaintzen zitzaionez, bada, Renteria izenaz ere ezaguna zen; izan ere, badira 1368ko dokumentuak, herriari Renteria deitzen zitzaiola adierazten dutenak.
Villa Nueva de Oyarçok, sortzetik beretik, legearen aldetik arazoak izan zituen bailarako beste herrixkekin, eta horren eraginez 1453an Oiartzun bailarako beste zatia ere herri bihurtu zuen Joan II.ak (geroago Oiartzun izango zena). Lurrak banatzeko bi herrien arteko arazoak zirela kausa, Villa Nuevako herritarrek, Oiartzungoekin zerikusirik ez izateko eta bi herriak bereizteko, Renteria izen ofizialtzat hartzea erabaki zuten.
Herriaren euskal izen ofiziala Errenteria da. Errenteri edo Errenderi ere erabili dira maiz. Errenteria Renteriaren euskal aldaera da, euskarak r-z hasitako hitzei bokal protetikoa (a- edo e-) aurretik gehitzeko joera du-eta. Ohikoa izan da euskal formaren erabilera, nahiz eta duela urte batzuk arte izaera ofizialik ez duen eduki. Gaur egun herriaren izen ofiziala (baita gaztelaniaz ere) Errenteria da.
Azken hamarkadetan, Errenteriako zenbait herritarrek euskal izenak Orereta izan beharko lukeela aldarrikatu dute, herria sortu zen lekuan zegoen herrixkaren izena, hain zuzen ere. Helburu horrekin, Orereta, izena eta izana izeneko azterketa (Luis Elberdin sexologoak idatzia) aurkeztu zitzaion Euskaltzaindiari, Orereta izena onar zezan. Euskaltzaindiak erantzun zuen Errenteria dela herriaren euskal izena; era berean, nabarmendu zuen izen horren oinarrian dagoen rentería gaztelaniazko izena Euskal Herrian baizik ez dela erabili.
Egun, hainbatetan Errenteria-Orereta forma bikoiztua erabiltzen da, herriko bi joera horiek biltzeko asmoz. Horrela egiten du, esaterako, eskualdeko euskarazko egunkari Oarso-Bidasoko Hitzak.
Udalerri mugakideak
Errenteriak udalerri hauek ditu mugakide:
Auzoak
Errenteriak hainbat auzo du. Erdialdea eta alde zaharra izan ezik, auzo gehienak goiko aldeetan daude, erdigunetik malda handiek bananduta. Errenteriak mendi edo baserri giroko auzoak ere baditu: Zamalbide, kasu.
Baserriak eta ingurune naturala
Herriko udal webgunean zerrendatuta daude Errenteriako baserrien izenak, eta 100 baino gehiago dira. Haien artean aipagarri dira Añabitarte, Arramendi, Ataño, Barin, Baringarate, Egiluze, Larzabal, Listorreta, Tolare, Txirrita, Txoritokieta, Xenpelarre eta Zamalbide.
Tarsius tumpara
Tarsius tumpara Tarsius primate Haplorrhini generoko espezieetako bat da. Indonesiako Siau uhartean baino ez da bizi.
Errenteria
Baserriak eta ingurune naturala
Ingurune naturalari dagokionez, Urdaburu mendia da (598 m) herriko ikurra eta tontorrik aipagarriena. Oiartzun ibaiak, bestela, udalerria zeharkatzen du izen bereko herritik etorrita eta Pasaiako Badiaranzko bidean. Bestela, Añarbeko urtegia ur biltegi nagusia.
Hiribildua sortu aurretik
1210an Oreretaren lehen aipamen idatziak agertu ziren.
Errenteriaren sorrera
Alfontso XI.a Gaztelakoak sortu zuen 1320. urtean, eta Donostiako Forua eman zion. Aurreko mendean Gipuzkoa, Bizkaia eta Araba Nafarroako Erresumatik Gaztelako Erresumara pasa ziren. Hondarribia Nafarroan zegoenez, Gaztelako Herriaren sorketa-agirian "Villanueva de Oiarso" izenez agertzen baldin bada ere, "(Er)renteria" deitzen hasi zitzaion berehala, bertan egiten ziren itsas-merkataritza jarduerak zirela eta. 1491an Villanueva de Oiarso, Renteria deitzera pasatu zen. Leinu gerretan Errenteria ganboatarren aldean kokatu zen, eta horrela oinaztarren erasoak jasan zituen, Oiartzun aldetik bereziki. 1476 urtean, herriko etxeak erre eta hildako asko utzi zituen erasoa izan zen.
Antzinako mapan ikus daitekeenez, garai hartan Ugarritza inguruan (Ugarritza-Olibet auzoa gaur egun) ontziola baino ez zegoen. Herria harresi barruan zegoen, Kapitain Etxea, Udaletxea eta Andra Mari parrokia ere bai. Harresia ibaia eta itsasoarekin babestuta zegoen, eta lurretik zetozen erasoetatik defendatzeko lau dorretxe zeuzkan: Torrekua, Morrontxo, Zubiaurre jauregia, eta Mikelazulo atea.
Marea goian zegoenean Errenteriako harresietaraino heltzen zen itsasoa garai haietan. Biteri kalea eta Niessen aldea padura eta itsas-eremuak ziren. Ia Madalena ermitaraino heltzen zen itsasoa.Gaur eguneko Madalen kalean zeuden harresitik kanpo bizi ziren arrantzale pobreen etxeak, bertaraino heltzen zen itsasoa.
Aro Modernoa
1533 eta 1638an sute handiak gertatu ziren.
Aro Garaikidea
1860an industrializazioaren hasi zen. 1974an Musikaste Errenteriako musika klasikoko astea sortu zen.
Espainiar Trantsizioa
1977ko Amnistiaren Aldeko Astearen baitan, istilu larriak gertatu ziren Errenterian: hildakoak ere izan ziren. 1979an Espainiako polizia batek Vicente Vadillo Santamaría Francis herriko trabestia hil zuen Iztietako diskoteka baten inguruan. Hilketa horri erantzuteko mobilizazioetan, EHGAM sortu zen Errenterian; horren ondoren, mugimendu hori Euskal Herri osora zabaldu zen.
Herri Bizia zikloa
2009ko krisi ekonomikoak gogor jo zuen Errenteria, baina herriko mugimendu sozial eta politiko aurrerakoiek bultzatuta, Herri Bizia ildoaren baitan herriko berpizkunde sozial, kultural eta politikoa hasi zen.
COVID-19 garaiak
2020ko martxoan COVID-19 pandemia Errenteriara iritsi zen.
Ontziolak (XVI.-XVIII. mendeak)
Aro modernoan Ontziolak izan ziren ekonomiaren motorra. XVI. mendetik XVIII. mendera bitarte Ugarritzan zegoen ontziola Europa mailan punta-puntakoa izan zen. 1590tik 1730era Errenteria Euskal Herriko ontzigintzan zentro nagusietako bar izan zen; nahiz eta urte horietan ontzigintzarako oso urte zailak izan ziren. Bai ontzien eraikuntzan eta bai burdinaren manufakturan, herrian garai hartako teknologiarik modernoena aplikatu zen. Urte haietan, itsas-industria izan zen hiriko garrantzitsuena, bai sortutako aberastasunagatik, bai erabilitako eskulanagatik.
Gipuzkoako ontzigintzaren sektorea XVI. mendean nagusienetako bat izan zen. Kapital asko sortu eta mugitu zen bere inguruan. Horrek herrian aldaketa oso handiak ekarri zituen, bai inguruan, bai gizartean ere bai, eskulan asko kontratatu baitzen, bai sektorean zuzenean bai beste sektoreetan (burdingintzan eta egurgintzan, esaterako). Inguruan, gainera, azpiegiturak eraiki behar izan ziren materialak gordetzeko eta langileei ostatu emateko. Fanderian industria-gune handi bat eraiki zen: Renteriola-Olaldeko Ainguren Errege-Fabrika eta gero “Fanderia” bat. Azken bi hauek, unean uneko puntako teknologiarekin. Errenteriak tamaina handiko ontzien eraikuntzan zuen espezializazioak eskulan kopuru handia bildu zuen eta garai hartako eraikitzaile ospetsuenetako batzuk bertan egon ziren. Gainera, batzuk herriko bizilagunak ziren.
Lehenengo fabrikak: 1845etik 1880ko hamarkadara arte.
Garai haietan sortu ziren lehen lantegiak hauek izan ziren: Sociedad de Tejidos de Lino (1845), Salvador Echeverría y Cía. (1855), Sorondo Primos (1857), Gamón Hermanos (1858), Saturio y Timoteo Arizmendi (1858) eta Real Compañía Asturiana (1859).
Gulf Stream (Florida)
Gulf Stream Floridako herri bat da. Palm Beach konderrian kokatua dago. 2010ean 814 biztanle zituen, 2.2 kilometro koadrotan banatuta.
Errenteria
Industriaren goraldia: 1880tik 1910era arteko hamarkadak
1886an La Ibérica fabrika sortu zen, Olibet e Hijos frantziar enpresaren jabetzakoa. Galleta-fabrika hura martxa onean hazi zen 1916-1917 arte, banilla-usainez bete zituen herriko txokoak. Hura ireki eta hogei urte baino gutxiagoan beste hamaika enpresa sortu zituzten herrian, eta, lantegien kopurua handitzeaz gain, industriara aniztasuna iritsi zen, Gipuzkoak oso berezkoa izan duen industria-garapeneko ereduaren ezaugarria.
Gorabeherak industrializazio-prozesuan eta herrian: XX. mendearen 20ko eta 30eko hamarkadak.
1917tik 1939ra bitarteko aldian, Errenteriaren egoerak, bertako industriek eta haien inguruan egituratutako bizitzak aldaketa eta gorabehera asko izan zituzten. Batetik, langileen mobilizazioa handia izan zen. Garai horren hastapenetan greba bat baino gehiago egin zuten, eta emakumeak ere protagonista garrantzitsu izan ziren. Beste batetik, krisiak eta suspertze ekonomikoko prozesuak izan ziren, eragina izan zutenak enpresen dinamikan, herriaren bizitzan eta, noski, emakumeen lanean. Urte haietan Europan eta Espainian piztutako gerrek eta haien emaitzek zenbait modutan eragin zuten herriko industrializazio-garapenean.
1960-1975: industriaren garapen-garaia.
Estatuak autarkismoari uko egin zionean, udalerriko hazkunde-parametro guztiak izugarri hazi ziren. Lantegien kopurua, industriako langileen kopurua eta produkzioaren kantitatea eta kalitatea oso bizkor handitu ziren, eta oso kopuru altuak lortu zituzten. Ekonomia industriala bizkortu egin zen. Egia da zenbait lantegi garrantzitsu itxi egin zituztela: Pakers galleta-fabrika, 150 emakumezko zein gizonezko langile izatera iritsi zena; manta-fabrika, Papresa paper-fabrikan kokatua, 100 bat langile zituena, eta Fabril Lanera, S.A, 200 langilekoa. Baina, aldi berean, beste asko sortu ziren, eta metalurgikoak izan ziren nagusi. Ondorio gisa, industria-sektorean ziharduten herritarren kopurua % 69koa izan zen 1960an. 1965ean, 216 enpresa industrial zeuden, eta 4.000 pertsonari baino gehiagori ematen zieten lana; hau da, hiru langiletik bi fabriketan aritzen ziren. Enpresa horietako asko txiki samarrak ziren arren, 100 langile baino gutxiagokoak, asko ziren, eta ehunka pertsonarentzako lana zuten. Eta gainera, hurrengo urteetan ere hazten jarraitu zuten.
Desindustrializazioa: 1975etik aurrera
1970.eko hamarkadan hasitako desindustrializazio-prozesuaren ondoren bigarren mailara pasa da: metalurgia, makineria elektrikoa, zurgintza, elikagai-industria, papergintza, eraikuntza, arte grafikoak eta galdategiak izan dira ehun industrial dibertsifikatuaren adibide. Gaur egun hiri post-industriala da, eta zerbitzuak dira sektoreen artean nagusi.
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: lehen sektorea BEGaren %0,2. Bigarren sektorea %21,8. Hirugarren sektorea %72. Eraikuntza %6,1.
Garapen ekonomiko postindustriala
Desindustrializazio fase luzeari aurre egiteko, eta Herri Bizia berpizte ildoaren baitan Errenteria 2025 Plan Estrategikoa garatu zuen Errenteriako Udalak herriko eragile sozial eta ekonomikoekin batera.
Demografia
Errenteriako biztanle kopuruaren igoera oso handia izan zen 1960ko hamarkadatik aurrera. Errenteria industria handiko gunea izaki (Papelera española, Niessen, CAMPSA...) eta ondoan industria gune garrantzitsuak edukita (Pasaiako portuaren ingurua batik bat), etorkin ugari heldu ziren herrira, sortutako lan eskaintza ugariak baliatzera. Langileotatik batzuk Gipuzkoakoak eta Nafarroakoak ziren, baina gehienak krisialdi latza zuten Espainiako lurraldeetakoak ziren, Extremadura, Gaztela eta Leon eta Andaluziakoak batik bat. Errenteriak biztanle kopuru gehiena 1975. urtean izan zuen, 46.360 herritarrekin.
Etorkin horientzat batez ere auzune handiak eraiki ziren, ia planifikaziorik gabe. Horren adibidea Beraun da. Horrek guztiak Errenteriaren itxura eta gizarte antolaketa guztiz aldatu zuen eta hirigintza arloan hainbat gatazka sortu. Errenteriako egungo hiri antolaketa kaotikoa (auzo berrietan zuzentzen ari dena) 1960 inguruko eraikitze horren ondorio da.
1980ko hamarkadatik aurrera eta, batez ere, 1990ekoan zehar, biztanleriak behera egin zuen Errenterian, pixkanaka-pixkanaka. 2006. urtean, berriz, beheranzko joera amaitu eta biztanleriak gora egin zuen, auzo berriak (Markola, Fanderia etab.) eraikitzearekin batera.
2019an 40.141 pertsona zeuden herrian. Horietatik %23,52k 65 urte edo gehiago zituen. Eta atzerrian jaiotakoak %9,69 ziren.
2021eko datuen arabera, 39.219 biztanle zeuden, 2020ean aldiz, 39.540 biztanle zeuden, beraz, 321 biztanle gehiago. Azke urteetan, biztanleriaren beherakada nabarmena izaten ari da, bereziki pandemia ondorengo urteetan. Azken bi urte hauetan, jaiotza-tasari erreparatuz gero, nabaria da jeitsiera handia eman dela, 2020ean jaiotza tasa %5,24-koa izan zen aldiz 2021ean, %5,18-koa. Heriotzetan ere nabarmen hazi da tasa 2021ean %10,73 izanik.
Alkateak
Hauek izan dira Errenteriako azken alkateak: a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
b Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu, Legebiltzarkide bezala hautatua izan zelako.
Memoria eta bizikidetza
Errenterian 1956tik 2012ra bitarte izan diren giza eskubideen urraketei eta indarkeria-ekintzei buruzko txostena aurkeztu zuten herriko alderdi guztien adostasunarekin eta Argituz elkartearen eskutik, Julen Mendozaren agintaldian. 2015eko otsailean argitaratu zuten txosten mardula, eta bertan aipatutako tarte historikoan herrian edo kanpoan bertako herritarrek jasandako erailketak eta motibazio politikoa zuten bestelako indarkeria agerpenak jasotzen dituzte. Halaber, Miguel Buen, Angel Maria Elkano, José Manuel Ferradás, José Manuel Herzog, Garazi Lopez de Etxezarreta, Mari Jose Molina, Maite Peña, José Ángel Rodríguez eta Mikel Ugalderen testigantzak jaso zituzten.
Euskal Herriko lehenengo udalerria izan zen horrelako urrats bat ematen, eta atzetik Elgoibar, Lasarte-Oria, Arrasate eta Andoain etorri ziren 2018 arte, guztiak Gipuzkoako herriak.
Penalti
Penaltia (ingelesetik hartuta, zigorra) baloiarekin jokatzen den hainbat kiroletan jokoan adieraz daitekeen zigor gorena da. Aurrez ezarrita distantzia batetatik jaurtiketa egitean datza, zuzenean gola egiteko aukerarekin eta aurrean atezaina baino ez dagoelarik.
Errenteria
Ikastetxeak
Errenteriak ondoko ikastetxe hauek ditu:
Garraioak
Errenteriak EuskoTrenen trenbide sareko hiru geltoki ditu, Fanderia-Agustinetan, Galtzarabordan eta Gaztaño-Erdialdean. Trenbide hori Topo izenaz da ezaguna. Renferen sareak, halaber, geldigunea du Errenterian, Lezo-Errenteria deitua. Sare horretatik aldiriko trenak (Donostia eta Gipuzkoako hainbat herritara) eta eskualdekoak (Gasteizera doazenak) dabiltza, besteak beste.
Autobus zerbitzu publikoari dagokionez, Errenteriak ondoko linea hauek ditu, beste batzuen artean :
Euskara
Errenteriako euskara erdialdeko euskarar i dagokio, tarteko euskararen parte den bidasoako euskara  hitz egiten da bertan, Pasaian, Lezon, Oiartzunen, Irunen eta Hondarrabian bezalaxe. Erdialdeko euskararen, euskara nafarraren eta nafar-lapurtarraren tarteko hizkeratzat har daiteke hau. Hala ere, azkenaldian erdialdeko ezaugarriak tarte handiagoa hartzen ari direla eta gehiago zabaltzen ari direla ematen du. 2016an herritar euskaldunak %42,91 ziren.
Errenteriako Musika Banda
Errenteriako Musika Banda edo Errenteriako Musika Kultur Elkartea Banda (EMKE banda)  Errenteriako musika elkarte garrantzitsua da, 1864n sortua da. Haren presentzia nabarmena da Errenteriako Madalena jaietan, besteak beste.
Kirola
Errenterian ondorengo kirol elkarte hauek daude, besteak beste:
Ondasun nabarmenak
Errenteriako hirigune historikoak Erdi Aroko morfologiari eusten dio kaleen trazaketan, lur zatiketan eta etxadiak osatzeko moduan. Hirigune horretan sartzen dira antzinako herria zena eta baita ere XV. mendeko zabalkundea. Hirigune historikoaren bide nagusia Maddalen kalea da, Herriko Plaza osatuz zabaltzen den antzinako izkina.
Eraikinen tipologia era askotakoa da baina hiru eta lau solairutako mehelindun etxeak nagusitzen dira. Badira aurreko aldeak harrizko kontrahorma artean dituzten etxeak ere, garaieran aurreratzen direnak beheko solairuarekiko eta erremate gisa harburu landuzko teilategalak dituztenak. Aipatzekoak dira oinetxe armarridunak, bereziki, Zubiaurre Jauregia, Arranbide etxea eta Kapitanenea etxea. Hiriguneko eraikin aipagarriak dira, era berean, Jasokundeko Andre Mariaren Parroki Eliza, euskal estilo gotikokoa, eta udaletxea, XVII. mendean eraikia.
1996ko maiatzaren 7an, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen Errenteriako hirigune historikoa, monumentu-multzo sailkapenarekin.
Errenteriar ospetsuak
Errenteriar ospetsuen artean, Juan Frantzisko Petrirena "Xenpelar" bertsolaria, Koldobika Jauregi "Jautarkol" eta Mariasun Landa idazleak, Koldo Mitxelena hizkuntzalaria, Antonio Valverde margolaria, Jesus Maria Zamora futbolaria edota Agustina Otaola erraketista ditugu, besteak beste.
María Mendizabal Iturria (Errenteria, Gipuzkoa 1965 eko abuztuak 6a) Ingeniaria, sopranoa eta aktorea da.
Stigmatochromis macrorhynchos
Stigmatochromis macrorhynchos Stigmatochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Sphenomorphus tropidonotus
Sphenomorphus tropidonotus Sphenomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Sebastes varispinis
Sebastes varispinis Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Dasypoda argentata
Dasypoda argentata erle espezie bat da, Dasypoda generoan eta Melittidae familian.
Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitatea
Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitatea (Universidad Internacional Menéndez Pelayo edo UIMP) Espainiako unibertsitate publikoa da, Madrilen bere egoitza sozial duena. Bere egoitza historikoa, berriz, Santanderren dago. Beste egoitza batzuk ditu Valentzian, Bartzelonan, Cartagenan, Cuencan, Luis Seoane Fundazioan (Coruña), Granadan, Zaragozako Unibertsitateko Huescako campusean, Sevillan, Tenerifen, La Línea de la Concepción eta Valentziako Ikus-entzunezkoen Ikerketarako Fundazioan.
Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitate Ministerioaren erakunde autonomoa da, eta, estatutuen arabera, "goi-mailako kulturako unibertsitate-zentro" gisa definitzen da.
Haverstraw (New York)
Haverstraw  New York estatuko herri bat da. Rockland konderrian kokatua dago. 2010ean 11,910 biztanle zituen, 5.13 kilometro koadrotan banatuta.
Kaikuren Urrezko Ezteietako estropada
Kaikuren Urrezko Ezteietako estropada 1973ko urriaren 7an egin zuten estropada izan zen, Kaiku Arraunaren Kirol Elkartearen 50. urteurrena ospatzeko egina.
Egunean zehar hainbat ekitaldi izan zituzten. Goizean, hamabi traineruak Sestaoko Karmengo Gure Amaren baselizan meza batera joan ziren. Estropada Bizkaiko Zubipean egin ondoren, herri bazkaria izan zuten Las Llanas pilotalekuan.
NGC 2552
NGC 2552 galaxia espiral bat da, Lynx konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Leóngo Unibertsitatea
Leóngo Unibertsitatea (Universidad de León) hiri horretako unibertsitate publikoa da, hiriburuan bertan eta Ponferradan campusak dituena.
Unibertsitatearen aurrekaria 1843an aurkitu genuen, Maisuen Eskola Normala edo Instrukzio Publikoko Maisuen Mintegia sortu zenean, eta Albaitaritzako eskola subalternoan, 1852an sortua, Leóngo etorkizuneko unibertsitatearen oinarriak ezarriz. 1979an sortu zen Oviedoko Unibertsitatearen zatiketa gisa.
San Judasen gutuna
San Judasen gutuna edo, labur, Judasena (Ju) Bibliako Itun Berriko gutun katolikoetako bat da, eta bertako 26. liburua da. Gutunak berak adierazten duenez, gutuna "Judak, Jesu Kristoren zerbitzari eta Jakueren anaia honek" idatzitakoa da, Juda, Jesusen anaia gisa interpretatu ohi dena. Hala izanez gero, gutuna 68 eta 80 urteen artean idatziko zatekeen.
Sándor Kocsis
Ferencvárosi TC, Budapest Honvéd FC, Young Fellows Zürich eta FC Bartzelona taldeetan jokatu zuen. 1950eko hamarkadako Hungariako futbol selekzio nazionalean parte hartu zuen, Urrezko taldea izenarekin ezaguna. 1952an txapeldun olinpikoa izan zen eta 1956an munduko txapeldunordea. 1956ko Hungariako Iraultza zapaldu ondoren Bartzelonara ihes egin zuen eta FC Bartzelonan futbolean jokatzen jarraitu zuen. 1979an hil zen, ospitale bateko leiho batetik erorita.
Phil Naro
Phillip Sampognaro, Phil Naro izenarekin ezaguna (Rochester New York, 1958ko martxoaren 13a - 2021eko maiatzaren 3a) estatubatuar abeslaria, konpositorea, disko-ekoizlea eta gitarra-jotzailea izan zen, Talas, Chain Reaction eta Coney Hatch hard rock taldeetan parte hartu zuelako. Daytime Entertainment Emmy saria jaso zuen 6Teen gazteen telesaileko abeslari gisa.
Karrera musikala
Narok 1970eko hamarkadan hasi zuen bere kantari ibilbidea eskolako zenbait taldetan. 1979an Torontora joan zen Kanadako Chain Reaction taldean sartzeko, eta harekin X-Rated Dream 1 eta X-Rated Dream 2 albumak grabatu zituen. Estatu Batuetara itzuli zenean, Talas hard rock taldean sartu zen, Billy Sheehan baxu jotzaile birtuosoak zuzenduta. David Lee Roth-ek 1980ko hamarkadaren erdialdean Van Halen taldea utzi zuenean, bakarkako taldea sortzea erabaki zuen eta Sheehan kontratatu zuen bere baxu-jotzaile gisa, Talasen banaketa ekarri zuena. Naro Kanadara itzuli zen, eta han Coney Hatch taldeko abeslari nagusia bihurtu zen, James LaBrie, Dream Theatre metal talde aurrerakoiarekin egindako lanagatik oso ezaguna egin zen kantariaren ordez.
Eddie Kramer ekoizlea Naro-rekin harremanetan jarri zen 1990eko hamarkadaren hasieran eta Peter Criss-en, Kiss-eko jatorrizko bateria-jolearen, bakarkako talde berriaren kantari gisa parte hartzera gonbidatu zuen. Saio hauen ondorioz, "Blue Moon Over Brooklyn" eta "Bad People" abestiak Naro kantari zutela Criss-en Cat # 1 diskoan sartu ziren. Ordutik aurrera, musikariak kolaborazio eta agerraldi ugari grabatu ditu Lee Aaron, John Rogers, DDrive, Druckfarben eta King Friday bezalako taldeekin eta artistekin, bakarlari gisa disko batzuk grabatzeaz gain. 2020ko abuztuan, Billy Sheehanek jakinarazi zuen Talas-en estudioko disko berria zegoela lanean, eta Naro izango zuela kantari gisa.
Osasun arazoak eta heriotza
Narok ebakuntza egin behar izan zion 2013an diagnostikatutako lepotik tumore gaiztoa kentzeko. Ebakuntzaren ondoren, musikariak bere gaixotasuna kontrolatzea lortu zuen terapia alternatibo desberdinen bidez. 2020an, IHeartRadion egindako elkarrizketan adierazi zuen berriro mihiaren minbiziarekin lehiatzen ari zela eta kimioterapia tratamendua jasotzen ari zela.
Elkton (Maryland)
Elkton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Cecil konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Phil Naro
Osasun arazoak eta heriotza
2021eko maiatzaren 3an hil zen, gaixotasunaren ondorioz.
Leibnizen notazio
Matematikan, Leibnizen notazioa, Gottfried Wilhelm Leibnizen omenez, funtzio baten deribatua adierazteko erabiltzen den notazio bat da. Oinarrian, funtzio baten deribatua x aldagaian izandako aldaketa infinitesimal batek y=f(x) funtzioan eragiten duen aldaketa moduan adierazten du modu honetan:
Notazio honek katearen erregela eta deribatu partzialak modu ulergarrian azaltzeko aukera ematen du.
Johan Ferrier
Johan Henri Eliza Ferrier (Paramaribo, 1910eko martxoaren 12a - Oegstgeest, 2010eko urtarrilaren 4a) surinamdar politikaria izan zen. Surinamgo lehendabiziko presidentea izan zen 1975etik 1980ra.
Lanbidez irakasle eta Surinameko scout-en sortzaileetako bat izan zen, eta 1946an Alderdi Nazionala sortzen lagundu zuen. Bere jarduera politikoa eten zuen Herbehereetan hezkuntzan doktoretza lortzeko. 1955etik 1958ra Surinam herrialde autonomoko, Herbehereetako Erresumaren barruan, lehen ministro eta hezkuntza ministro izan zen. 1968tik 1975era gobernadore nagusia izan zen.
1975eko azaroan independentzia aldarrikatu zutenean, herrialdeko lehendabiziko presidente izendatu zuten. 1980an Dési Boutersek zuzendutako estatu-kolpeak Ferrierren dimisioa eragin zuen sei hilabete geroago. Orduan Herbehereetara joan zen bizitzera.
Méreau (Cher)
Méreau Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Méreau udalerrian erroldatutako biztanleak 2.216 ziren. Familiak 890 ziren, horien artean 167 pertsona bakarrekoak ziren (57 bakarrik bizi ziren gizonak eta 110 bakarrik bizi ziren emakumeak), 337 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 314 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 72 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 959 etxebizitza zeuden, 887 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 43 hutsik zeuden. 955 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 887 etxebizitza nagusietatik 817 bere jabearen bizilekua ziren, 61 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 20 etxek bi zituzten, 102 etxek hiru zituzten, 288 etxek lau zituzten eta 475 etxek bost zituzten. 755 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 328 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 512 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.436 ziren, horien artean 1.042 aktiboak ziren eta 394 inaktiboak ziren. 1.042 pertsona aktiboetatik 957 lanean zeuden (479 gizon eta 478 emakume) eta 84 langabezian zeuden (29 gizon eta 55 emakume). 394 pertsona inaktiboetatik 208 erretiraturik zeuden, 106 ikasten zeuden eta 80 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Méreau udalerrian 934 unitate fiskal zeuden, 2.405 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.580 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 27 zerbitzu publikoetatik, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 3 igeltseroak, 3 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 4 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 arropa denda zen, 1 etxerako tresna denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Méreau udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.392 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Scandolara Ripa d'Oglio
Mugakideak
Scandolara Ripa d'Ogliok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Méreau (Cher)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Georges-les-Landes
Saint-Georges-les-Landes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Georges-les-Landes udalerrian erroldatutako biztanleak 252 ziren. Familiak 124 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 189 etxebizitza zeuden, 127 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 44 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 184 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 127 etxebizitza nagusietatik 104 bere jabearen bizilekua ziren eta 23 alokairuan okupaturik zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 44 etxek lau zituzten eta 64 etxek bost zituzten. 115 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 63 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 141 ziren, horien artean 88 aktiboak ziren eta 53 inaktiboak ziren. 88 pertsona aktiboetatik 80 lanean zeuden (43 gizon eta 37 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 53 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Georges-les-Landes udalerrian 126 unitate fiskal zeuden, 245 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.703 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Baloi
Baloia eta pilota hainbat kirol eta jokotan erabiltzen den bolak dira. Orokorrean esferikoak izan ohi dira, baina badaude beste formaren bat dutenak ere, errugbian adibidez. Gehienak airea erabiliz puztutakoak izaten dira, baina badira trinkoak diren pilotak, euskal pilotan eta hockeyan erabiltzen direnak esaterako.
Saint-Antoine-de-Ficalba
Saint-Antoine-de-Ficalba Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Antoine-de-Ficalba udalerrian erroldatutako biztanleak 629 ziren. Familiak 255 ziren, horien artean 66 pertsona bakarrekoak ziren (33 bakarrik bizi ziren gizonak eta 33 bakarrik bizi ziren emakumeak), 86 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 74 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 29 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 294 etxebizitza zeuden, 266 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 288 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 266 etxebizitza nagusietatik 207 bere jabearen bizilekua ziren, 52 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 42 etxek hiru zituzten, 72 etxek lau zituzten eta 140 etxek bost zituzten. 208 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 107 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 133 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 399 ziren, horien artean 303 aktiboak ziren eta 96 inaktiboak ziren. 303 pertsona aktiboetatik 272 lanean zeuden (139 gizon eta 133 emakume) eta 29 langabezian zeuden (13 gizon eta 16 emakume). 96 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Antoine-de-Ficalba udalerrian 275 unitate fiskal zeuden, 666 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.982 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 36 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 3 iturginak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 arropa denda zen eta 1 etxerako tresna denda zen.
2000. urtean Saint-Antoine-de-Ficalba udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 936 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mikel Laboa
Mikel Laboa Mantzizidor (Donostia, Gipuzkoa, 1934ko ekainaren 15a – Donostia, 2008ko abenduaren 1a) euskal abeslaria eta musikagilea izan zen. Zenbait adituren ustez XX. mendeko euskal abeslari esperimentatzaile, ezagun eta eraginkorrenetarikoa izan da, bere oihartzuna gure mugetatik kanpora ere zabaldu zuena. Bernardo Atxaga idazleak dio tradizioa eta abangoardia uztartu zituela, Gabriel Aresti, Jorge Oteiza, Eduardo Txillida edo Koldo Mitxelena egileen pare. Hiru zutabek osatzen dute Mikel Laboaren kantagintza: kantu tradizionalen berreskuratzeak, poeta garaikideen hitzen musikatzeak eta lekeitioak deituriko kantuen esperimentazioak. Osagai horiekin, Laboa euskal musikagintzaren erreferentzia handienetakoa izan da 1960ko hamarkadatik hona: Ez Dok Amairu taldearen sortzaileetakoa eta euskal kantagintzaren berritzaile nagusietakoa izan da, eta euskal herritarren artean errespetu eta miresmen itzela du haren lanak.
Bere diskoen artean, 1974ko Bat-hiru da arrakastatsuena, jada eusko ereserki bihurtu diren kanta askorekin (bereziki, Txoria txori). Disko hura «Euskal Herriko historian izan den diskorik hoberena» izendatu zuten Diario Vasco egunkariak eginiko bozketa batean.
Haurtzaroa eta nerabezaroa
Donostiako Parte Zaharrean —San Joan kaleko 15ean— jaio zen, 1934ko ekainaren 15ean, musika maite zuen familia batean. Feliciano Laboa zuen aita, sortzez Pasai Donibanekoa, eta EAJko zinegotzi izana Donostiako Udalean. Gainera, fiskornioa jotzen zuen Donibaneko La Constancia bandan. Amak, berriz, Donibaneko abesbatzan kantatzen zuen. Ohikoa zen Mikel gaztearen etxean kantuz ibiltzea; euskal kanta zahar asko ikasi zituen etxe giroan.
Baina Gerra Zibila hasi orduko familiak alde egin behar izan zuen: aitak, Udaleko zinegotzia zenak, Frantzia aldera jo zuen; amak eta zazpi seme-alabek, berriz, Lekeitio aldera, amak Gardata auzoan zuen baserrira, eta han bizi izan ziren aldi batean. Han bizi izan zuten Gernikako bonbardaketa, Laboak hiru urte zituela.
Gerra amaitu zenean, Donostiara itzuli zen familia osoa, eta Mikelek marianisten ikastetxe batean ikasi zuen. Han Jangoluke izeneko musika hirukotea osatu zuen. Gaztetan harmonikarekin saiatu zen Laboa, baina 16 urte zituenean gitarrarekin hasi zen. Urte haietan, Donostian ezagutu zuen neska gazte bat: Marisol Bastida. Inpresio handia utzi zion gazte hark, eta 1964an ezkondu ziren.
Unibertsitateko ikasle denbora eta lehenengo kontzertuak
Gaixotasun larria izan ostean, Zaragozara joan zen ikasketekin segitzera. Han eman zuen lehendabiziko kantaldia euskaraz, 1962an, hango ikasle euskaldunentzat, eta bertan izan zuen Ipar Euskal Herriko kantagintzaren berri. Handik aurrera, herri-kantagintza ezinbesteko bihurtuko zen musikari gaztearen errepertorioan.
Zaragozatik Bartzelonara, Neuropsikiatria espezialitatea egitera. Katalunian Nova Cançó eta Els Setze Jutges mugimenduekin egin zuen topo. Horietako askorekin harremana egin zuen, musikarako gero eta joera handiagoa zuen ikasleak. Bartzelonan sortu zuen lehen kanta, Gabriel Arestiren Apur dezagun katea poema musikatuz.
Euskal Kantagintza Berria eta Ez Dok Amairu
1963an amaitu zituen medikuntzako ikasketak; hurrengo urteak Donostia eta Bartzelona artean eman zituen. Euskal Herriko egonaldietan, Katalunian ezagututako mugimenduen antzeko zerbait sortzeko ideia zerabilen. Ordurako kantuan hasiak ziren Benito Lertxundi eta Lourdes Iriondo, eta haiekin harremanetan jarri zen. Horiez gain, JosAnton Artze, Jose Angel Irigarai, Julen Lekuona, Xabier Lete, Jose Antonio Villar eta beste artista batzuekin hasi zen elkartzen Kursaaleko etxabean. Ez Dok Amairu izango zena mamitzen hasi ziren.
Baina talde lanaz gainera, bakarkako ibilbideari ekin zion Mikel Laboak. Baionan grabaturiko bere lehen disko txikia eman zuen argitara: Azken (Goiztiri, 1964). Lau kantu ziren lan horretan: Amonatxo, Bereterretxen kanthoria, "O Pello Pello eta Aurtxo txikia. Bi urte geroago, bigarren diskoa argitaratu zuen —ordurako Ez Dok Amairu martxan zegoen—, hura ere Baionan grabatua eta izenbururik gabea. Horretan ere lau kantu ziren, horietatik bi tradizionalak: Ursuako kanta eta Goizuetan. Beste biak Gabriel Arestiren poema musikatuak ziren: Apur dezagun kateaeta Egun da Santi Mamiña.
1967an haur psikiatrian espezializatu zen. Handik aurrera Donostiako San Miguel patronatuko Haurrentzako Neuropsikiatria Unitatean mediku lanean ibili zen ia 20 urtez, eta kantagintzan aldi berean.
1969an beste bi disko txiki iritsiko ziren, Urnietan Herri Gogoa diskoetxeak apailaturiko estudioan grabatuak. Batean, izenbururik gabekoan, (Herri Gogoa, 1969), bi herri kanta (Haika mutil eta Iturengo arotza) eta bi olerki musikatu (Daniel Landarten Zure begiek eta JosAnton Artzeren Zilbor hesteak). Bigarren diskoarekin —Bertolt Brecht-en lau poema (Goiztiri, 1969)—, arazo handiak izan zituen, Irigaraik euskaratutako Bertolt Brechten lau olerkiz osatuta baitzen diskoa. Zentsurak ez zuen onartu, eta Ipar Euskal Herrian argitaratu behar izan zuen.
Urte hartan bertan, Ez Dok Amairu taldearekin Baga-Biga-Higa sentikaria prestatu zuen. Manuel Lekuonak Literatura oral vasca liburuan jasotako bi poema onomatopeiko oinarri hartuta, kantu esperimentala sortu zuen donostiar musikariak: lekeitio izena eman zion. Zehazki, Lekeitio 2 zen, horren aurretik sekula grabatu gabeko beste lekeitio bat izan zelako. Horrela, 1969 urrun hartan, finkatuta gelditu ziren Mikel Laboaren musikaren hiru zutabe nagusiak. Lehenik, herri kantuak: handik eta hemendik bildutako kantu tradizionalak moldatu izan ditu Laboak. Bigarrenik, poeta garaikideen olerkien musikatzea: euskal poeta askoren testuak erabili izan ditu, baina bereziki Bernardo Atxaga, Joseba Sarrionandia, Xabier Lete eta JosAnton Artzerenak. Eta, azkenik, kantu esperimentalen bidea: lekeitioek osatzen duten bide propio eta imitaezina. Onomatopeiak, errepikapenak eta soinu sailkaezinak erabiliz, estilo berezia lortu du, abangoardia guztien aurretik, moda guztien gainetik.
1970eko hamarkada: kantaldien loraldia
1970eko hamarkadan kantaldien loraldia gertatu zen, eta kontzertu asko eman zituen Laboak. Ez Dok Amairu 1972an desegin zen. Orduan, Laboak eta Artze anaiek Ikimilikiliklik ikuskaria prestatu zuten, non poemak, kantuak, diapositibak eta marrazkiak tartekatzen ziren. Marrazkiak Jose Luis Zumetarenak ziren. Izan ere, Laboarekin harreman estua izan du gipuzkoar margolariak: harenak dira musikariaren diskoetako azalak, bai eta afixa asko ere. 1974an disko txikietan emandako kantuak bildu nahi izan zituen Laboak; emaitza Bat-Hiru disko bikoitza (Herri Gogoa, 1974) izan zen. Lan horretatik kanpo gelditu ziren Brechten poema euskaratuak, zentsuratuta segitzen baitzuten. Diskoan Laboaren hiru zutabe nagusiak agertzen ziren: herri kantuak, olerkarien gaineko abestiak eta lekeitioak. Azken horietan, sinbolismo handiko doinua zegoen diskoan, Gernika (Lekeitio 4), bonbardaketaren musikatze hunkigarria. Horrez gain, Txoriak txori bere abestirik ezagunenetakoa grabatu zuen, JosAnton Artzeren poema baten gainean. Esan bezala, 1970eko hamarkadan kontzertu ugari eman zituen Laboak, 1978ra arte Ikimilikiliklik ikuskariarekin tartekatuta. 1977an, Lluis Llachekin emandako kontzertu batean, Komunikazio-inkomunikazioa lekeitioa estreinatu zuen taula gainean, 25 minutuko antzezpen guztiz apurtzailea. Urte berean Kilometroak jaian parte hartu zuen.
1978-1984: etenaldia
1978. urtean Laboa nekatuta sentitu zen, eta, garai hartako beste abeslari askoren moduan, jendaurreko kantaldietan etenaldia egitea erabaki zuen. 1984 arte iraun zuen atsedenaldiak, eta tarte horretan Lau-Bost disko bikoitza (Xoxoa, 1980) argitaratu zuen. Ohi zuenez, herri kantak daude (Xoxo beltza, Kantuz), poeta garaikideen hitzak (Xabier Leteren Izarren hautsa ezaguna edo zentsura atzean utzitako Bertolt Brechten Liluraren kontra) eta, jakina, lekeitioak (Komunikazio-inkomunikazioa, Dialektikaren laudorioa, Orreaga).
Orbaibar
Orbaibar (izarbeibarreraz: Orbaibarra) Euskal Herriko udalerri zaharra eta ibar bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Erriberriko merindadean eta Erdialdea eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 26,2 kilometrora. Altuera 430 eta 1166 metro artekoa da, eta 206,60 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Mikel Laboa
Agertokietara eta diskogintzara itzultzea
1984an itzuli zen agertokietara, Donibane Garazin eman zuen kontzertu batean. Dena den, osasun arazoak zituen berriro, eta medikuek atseden hartzeko gomendatu zioten behin eta berriz. Handik aurrera, bakanagoak izango ziren haren emanaldiak. Urte hartan bertan, elkarlan emankorra hasi zuen bere ibilbidean garrantzi handia izango zuen musikari batekin: Iñaki Salvadorrekin, alegia. Jazz munduan trebatuta zegoen Salvador, eta aurrerantzean estilo horretara hurbilduko zen Laboaren musika, kantuak pianoarekin eta bestelako musika tresnekin jantzita.
Orbaibar
Erdialdea eskualdeko iparraldeko zatia hartzen du eta Iruñea eta Tafalla arteko korridore natural bat eratzen du. Eskualdeko gainerako eremutan ez bezala, Nafarroako Mendialdeko antolaketa-egitura berezkoagoa du, lurralde osoan sakabanatutako herri txikiekin, baina, aldi berean, tamaina ertaineko herriak ditu, hala nola Barasoain edo Puiu. Pasabide batean egoteak ez du eragotzi Erdi Aroko kultura-ondarea kontserbatzea, hala nola Katalain, Arrazubi edo Etxano baselizak, guztiak ere estilo erromanikokoak.