Afrikako_Frontea_Lehen_Mundu_Gerran
Ekialdeko Afrika Alemana
Gerraren hasieran, Heinrich Schnee gobernatzaile alemana eta Sir Henry Conway Belfield Ekialdeko Afrikako gobernatzaile ingelesa 1885eko Kongoko aktaren alde agertu ziren. Aipatutako akta horretan, Europan gerra izanez gero, Afrikako lurrak neutral mantenduko zirela zegoen idatzita. 1914ko abuztuaren 5ean ordea, Ugandako indar militar ingelesek, Victoria lakuko indar alemanei eraso zieten eta gainera, abuztuaren 8an, Dar es Salaam bonbardatu zuen itsas-eraso ingeles bat jarri zen martxan. Erantzun gisa, Ekialdeko Afrikako indar militar alemanen buruzagi, Paul von Lettow-Vorbeck teniente-koronela bere tropak antolatzen hasi zen. Garrantzitsua da jakitea, Ekialdeko Afrikako Schutztruppeak 260 alemanez eta 2472 askariz osatuta zeudela, ingelesen Ekialdeko Afrikako King's African Rifles izeneko bi batailoien antzera. Abuztuaren erdialdean, 'askari' alemanek hainbat 'raid' hasi zituzten Kenia eta Ugandan zehar. Azaroaren 2an 8.000 indo-ingeles inguruk Tangan lurrartu zuten bitartean, beste 4.000 inguruk Kilimanjaroko eskualdea erasotu zuten, bertan kokatzen zen Usambrako trenbidea menderatzeko (azaroaren 3an), amaieran bi tropek elkartzea zuten helburu. Kopuruaren aldetik ingelesek abantaila izan arren, 8:1 Tangan eta 4:1 Longidon, Lettow-Vorbecken Schutztruppe alemanak nagusitu ziren. 1915ean, itsasontzi ingelesek (lurretik garraiatuak) eta belgiarrek Tanganyka eta Victoria aintziretako itsas-kontrola eskuratzea lortu zuten. Alemanek gerra hastean gerraontzi garrantzitsu bat zuten eskura Indiako ozeanoan, honek Pegasus gurutzaontzi ingelesa hondoratzea lortu zuen Zanzibarren. Rufiji ibaiaren deltara ihesi zihoanean ordea, beste gerraontzi ingeles batzuek, mendeku bila, hondoratu egin zuten uztailaren 11ean. Galerak ez ziren espero ziren bezain handiak izan ordea, tripulazioa eta gerraontziaren 10.5 zentimetroko kanoiak salbatu egin baitzituzten Schutztruppeek. 1916an britainiarrek Jan Smuts gaitasun handiak zituen komandante afrikanerrari alemanak garaitzearen arduera eman zioten, horretarako armada handi baten laguntza jaso zuen. Armada hau, gutxi gorabehera, 13 000 hegoafrikar eta rhodesiar eta 7 000 indiar zein afrikarrek osatzen zuten, afrikanerrak barne. Bestalde, Lettow-Vorbeckek, gutxi gorabehera, 1 800 alemanek eta 12 000 askariek osatzen zuten armada bat eduki zuen bere alde. Britainiarren erasorik bortitzena Britainiar Ekialdeko Afrikako iparraldetik igaro zen, beste eraso txikiago bat Malawi lakuko hegoaldetik abiatu zen bitartean. Bestetik, belgiar tropak Kongo Belgikarraren mendebaldetik aurrera egin zuten. 1916ko iraila inguruan, britainiarrek alemanen trenbide garrantzitsu bat (Indiar ozeanoko Dar es Salaametik Tanganyika aintzirako Ujijira zihoana) menderatzen zuten, horretaz gain, trenbide horretatik iparralderako gunea kontrolpean zuten. Bitartean, Charles Tombeurren agindupean 1916ko apirilaren 18an kanpaina hasi zuen ‘Force Publique’-ek (tropa belgiar-kongotarrak), borroka bortitzen ondoren, kolonia alemanaren mendebaldeko hainbat zonalde konkistatu zituen, hala nola, Ruanda, Burundi eta Taborako hiria. Hala eta guztiz ere, Lettow-Vorbeckek ez zuen bere burua garaitutzat hartu, hortaz, indarrean jarraitu zuen Jan Smutsek bere tropa hegoafrikar eta indiarrak King's African Rifleseko askariengatik ordezkatzen hasi zenean eta baita ere, 1917ko urtarrilean Londresera joan zenean, bertan ospatu baitzen britainiarren "Gerrako Kabinete Inperiala". 1917ko uztailean Jacob van Deventer hegoafrikarrak alemanak erasotu zituen, Mahiwako guduan (urrian) alemaniarrek irabazi zuten ordea. Hauek, azaroaren 23an Mozanbiken (garai hartako Ekialdeko Afrika Portugaldarra) sartu ziren, bertako protugaldar soldadu-taldeei horgaiak lapurtzeko. Ondoren, berriz ere Ekialdeko Afrika Alemanera sartu ziren, azkenik, Ipar Rhodesiara igarotakoan gerrari amaiera eman zioten.