cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hylarana novaeguineae
Hylarana novaeguineae Hylarana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Eredu Estandarra
Simetriak
Noether-en teoremaren arabera transformazioen aurreko Simetria-talde bakoitza zerikusia du kontserbaturiko magnitude batekin. Eredu estandarrean simetriak bereziki garrantzitsuak dira, partikulen arteko interakzioak zehazten dituztelako: Modu honetan, U(1) transformazio-taldearen aurreko lagrangiano inbarianteak partikulen arteko interakzio elektromagnetikoak deskribatzen dituzte.
Santa Agata baseliza (Jorcas)
Festa
Urtero erromeria bat egiten da ermitaraino santuaren egunean.
María José Alonso Fernández
María José Alonso Fernández (Carrizo de la Ribera, Leon, 1958ko abenduaren 22a) Espainiako zientzialaria da, eta nazioartean garrantzi handia duten artikulu zientifiko ugari argitaratu ditu farmazia-teknologiaren eta biofarmaziaren arloan. Ikerketekin, farmakoak eta txertoak garraiatzeko ibilgailu gisa balio duten nanoegituren garapena bultzatu du, farmako eta txerto horiek beren ekintza-lekura modu seguruagoan eta eraginkorragoan iritsi ahal izateko.
Springfield (Louisiana)
Springfield Louisianaeko herri bat da. Livingston parrokian kokatua dago. 2010ean 487 biztanle zituen, 3.63 kilometro koadrotan banatuta.
Frangy
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Frangy udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.122 hektarea erabiltzen.
Franklin antxeta
Franklin antxeta (Leucophaeus pipixcan) Leucophaeus generoko animalia da. Hegaztien barruko Laridae familian sailkatua dago.
María José Alonso Fernández
Biografia
Espainiara itzuli zenean, nanoteknologia farmazeutikoaren arloko herrialdeko lehen laborategia sortu zuen. Harrezkero, hainbat partzuergoren koordinatzailea izan da, eta Munduko Osasun Erakundeak, Bill eta Melinda Gates Fundazioak eta Europako Batzordeak finantzatutako proiektu kooperatibo askoren ikertzaile nagusia.
Frangy
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
María José Alonso Fernández
Biografia
Bere ikerketarekin, farmakoak eta txertoak askatzeko sistema gidatuen garapena bultzatu du. Minbizia tratatzeko, gaixotasun autoimmuneak tratatzeko eta txertoak garatzeko terapia pertsonalizatuei buruzko lanak nabarmentzen dira.
Revue des Deux Mondes
Revue des Deux Mondes (Bi Munduko Aldizkaria) Frantziako hilabetekaria da. 1829ko uztailean sortua, bera da oraindik irekita jarraitzen duen Frantziako hedabide zaharrenetariko bat. XIX. mendean erromantizismoaren idazle eta kritikari gazteen adierazpen bidea izan zen. Ideologikoki liberalismoarekin lerrokatu zen.
Frangy
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
María José Alonso Fernández
Erakunde akademiko eta zientifikoetako karguak
Alonso irakaslea Santiagoko Unibertsitateko Ikerketa eta Berrikuntzako errektoreordea izan zen. Bere agintaldian, ikerketarako zentro berezien eta USCren Bizi Campusaren sorrera bultzatu zuen.
Revue des Deux Mondes
Historia
1830an, Journal des Voyages aldizkaria beretu zuen. 1831tik, Francisco Buloz erredakzio-buru izan zen. Hasieran literatura zen aldizkariaren gai nagusia eta, horrela, izen handiko egileen lanak jaso zituen: Alexandre Dumas, Alfred de Vigny, Honoré de Balzac, Prosper Mérimée, Sainte-Beuve, Charles Baudelaire eta beste asko.
Izan ere, poliki-poliki, beste gaiak gailendu ziren: politika, ekonoma eta arte ederrak. Bigarren Inperioan aldizkaria oposizioan egokitu zen. Buloz 1877an hil zen. XIX. mendearen amaieran, Ferdinand Brunetièren eraginez, eman zen antiklerismoaren erasoan, elizaren alde lerrokatu zen. 1945an, Revue, littérature, histoire, arts et sciences des Deux Mondes izenburua hartu zuen. 1956an, Hommes et Mondes aldizkariarekin elkartu zen. 1969tik hilabetekaria bihurtu zen. 1972an, Revue mensuelle des Deux Mondes izenburua hartu zuen, 1982an berriro ere bere betiko izena hartzeko: Revue des Deux Mondes.
María José Alonso Fernández
Erakunde akademiko eta zientifikoetako karguak
Elkarte zientifikoetan hainbat kargu izan ditu, besteak beste, Controlled Release Societyn (CRS, Inc.), eta bertako zuzendari, idazkari eta lehendakari izan zen. Gainera, elkarte horretako Hispano Portugués kapitulua sortu zuen. Drug Delivery and Translational Research CRSeko aldizkari zientifikoko editore-burua ere bada.
Julián Sancristóbal
Julián Sancristóbal Iguaran (Bilbo, ) bizkaitar politikari ohia da, PSOEko kidea zena.
1979an Ermuako alkatea izendatua, Bizkaiko gobernadore zibila izan zen. 1998an hamar urteko espetxe zigorra jaso zuen ondasun publikoen bidegabeko eralgitze eta Segundo Marey bahitzegatik.
Ángel Lekunberri
Ángel Lekunberri García (Iruñea, - ) nafar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena.
Kirol Ibilbidea
''2015eko maiatzaren 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Estornes Lasa
Estornes Lasa kulturagile eta euskal idazle gisa nabarmendu diren hiru anaiaren abizenak dira:
Katy Gutiérrez
Catalina "Katy" Gutiérrez Muñoz (Bilbo, 1952) bizkaitar historialari eta politikaria da.
Espainiako Alderdi Komunistaren kidea, 1994 eta 1998 artean eusko legebiltzarkidea izan zen. Lizarra-Garaziko Hitzarmena sinatu zutenean, aldendu eta Ermuko Foroarekin kolaboratu zuen. 2008ko Espainiako hauteskunde orokorretan Batasuna, Aurrerapena eta Demokraziaren zerrendetan aurkeztu zen.
Mezná (Pelhřimoveko barrutia)
Mezná Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 156 biztanle ditu eta 8,24 kilometro koadroko azalera. Pelhřimoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1379 urtean egin zen.
Rutherford (Kalifornia)
Rutherford Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Napa konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pteronotus macleayii
Pteronotus macleayii Pteronotus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Mormoopidae familian sailkatuta dago.
Balistes rotundatus
Balistes rotundatus Balistes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balistidae familian.
Haitz (uharte)
Haitza, gizakiek populatzeko txikiegia den harkaitzezko uhartetxoa da.
Gainontzeko hizkuntza askotako izendapenek antzinako eskandinavierazko sker hitzan jatorria dute, hortik ingelesezko skerry hitzera eratorri zen. Beste hizkuntza ugarietara ere pasa da, tartean, eskozieraz skerrie edota skerry, islandieraz eta feroeraz sker, danieraz skær, suedieraz skär, norvegieraz skjær edota skjer, alemanez Schäre, suomieraz eta estonieraz kari, Eskoziako gaeleraz Sula Sgeir, irlanderaz sceir, manxeraz skeyr, italieraz scoglio, gaztelaniaz escollo, portugesez escolho eta frantsesez écueil.
Emma Wilson (estropadalaria)
Emma Wilson, (Nottingham, Ingalaterra, 1999ko apirilaren 7a) belan lehiatzen den britainiarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020an (Tokio), eta brontzezko domina lortu zuen RS:X ekitaldian.
Maxomys hylomyoides
Maxomys hylomyoides Maxomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Ulexita
Ulexita borato motako minerala da.
Ezaugarriak
Ulexita borato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Jauregiko Museo Nazionala
Jauregiko Museo Nazionala Taiwango Taipei hirian dagoen arte-museoa da. Txinako Errepublikako museo nazionala da, eta antzinako Txinako 697.490 pieza eta artisautza baino gehiagoko bilduma iraunkorra du, estilo horretako munduko handienetako bat izanda. Bere bildumaren zatirik handiena Txinako enperadore ezberdinek bildutako kalitate handiko piezek osatzen dute.
Springhill (Louisiana)
Springhill Louisianaeko hiri bat da. Webster parrokian kokatua dago. 2010ean 5,269 biztanle zituen, 16.09 kilometro koadrotan banatuta.
Serafín García
Serafín "Sera" García Muñoz (Alesbes, ) nafar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritu zena.
Ptereleotris randalli
Ptereleotris randalli Ptereleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Microdesmidae familian sailkatzen da.
Mezno
Mezno Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 361 biztanle ditu eta 15,62 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1316 urtean egin zen.
Ortenberg (Hessen)
Ortenberg (Hessen) Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ptereleotris rubristigma
Ptereleotris rubristigma Ptereleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Microdesmidae familian sailkatzen da.
Soja-esne
Soja esnea (edo soja edaria) izeneko likido elikagarria soja aleak uretan beratu, ehotu eta iragaziz egiten da. Prestaketa hauek nork bere etxean egin ditzake, berariazko aparatuekin lagunduta, edo dendan eros daiteke esne hori.
Ahari-buru
Ahari-burua (baita ere arietea edo ernai-aharia) harresiak eta gotorlekuetako ateak behera botatzeko antzinako gerra-gailua da.
Soja-esne
Kontsumitzaileak “esnea” esaten dio edari hau itxuraz eta osakeraz behi-esnearen antzekoa da, aspektu askotan. Sukaldean eta mahaian ere egiazko esnearen ordezko bilakatu da, begetariano eta beganoen artean, batik bat, organismoarentzat animalia-esneak baino aproposagoa delakoan. Soja-edariarekin beste elikagai batzuk egiten dira: hartzidura laktikoari esker, jogurta, berotu eta (koagulatzaile baten laguntzaz) mamituta, tofu, esne kontzentratu azukretsua, gazta, etab.
Ahari-buru
Ahari-buru sinple bat enbor lodi eta luzea besterik ez da, zenbait pertsonen artean jaso eta indarrez harresiaren edo gotorlekuaren aurka jotzen dena. Batzuetan, gurdi handi baten gainean garraiatzen zen, kate edo soketatik zintzilik; horietatik atzerantz tiraka eginez, ahari-burua askatu eta grabitatez jomugaren aurka jotzen zen. Gurdiaren gainean estalki gogorrak ezartzea ere posible zen, ahari-burua erabiltzen zuten gudariak babesteko.
Soja-esne
Prozesu industriala
Edari hau era industrialean prestatzeko, soja haziak uretan beratu, azala kendu, ehotu, urarekin nahasi eta egosi egiten dira. Zopa moduko hori homogeneizatuko da eta atmosfera kontrolatuan ontziratuko da. Hizkera teknikoan, koloide-esekidura egonkorra da.
Ahari-buru
Ahari-buruak energia zinetikoa bildu eta jomugari transmititzen dio, bapateko energia gehigarri horrek jomugaren egitura kaltetzeko xedez. Kolpearen momentuan, ahari-buruak duen energia proportzionala da bere masarekiko eta abiaduraren karratuarekiko, beraz makinaren eraginkortasuna abiadura edota masa gehituz hobe daiteke.
Soja-esne
Prozesu industriala
Soja-esneen osakera aldatu egiten da, fabrikatzaile batetik bestera, produktua estandarizatu gabe dagoelako oraindik. Ekoizle batzuek edariari gatz pittin bat, lodigarri bat eta, menturaz, edarian kaltzioa sartzen duen Lithothamnium calcareum izeneko alga (soja esneak kaltzio gutxi daukalako, berez), behi esnearen antzeko zerbait lortzeko. Soja esne batzuek kakaoa, banilla-aroma edo fruta-zuku kontzentratua daukate, haurrentzako esne zaporedunak imitatzeko.
Ahari-buru
Aitzinako defentsa sistemen kontra ongi funtzionatzen zuten ahari-buruek. Izan ere, harri eta adreiluek konpresioa ongi jasaten badute ere, tentsioaren kontrako erresistentzia gutxi dute, eta ahari-buruaz behin eta berriz kolpatuz posible zen ongi defendaturiko harresietan zuloak egitea. Ahari-buruak eraginkorrak izan ziren setioetan bolborak eta kanoiek zaharkiturik utzi zituzten arte. Ordudanik gerra egoeratan erabiltzen ez badira ere, gaur egun ere erabiltzen dira beste egoera batzuetan, bizitokietako ate arruntak apurtu eta barnera sartzeko, adibidez.
Soja-esne
Prozesu industriala
Soja esneak behiarenak baino gantz saturatu gutxiago ditu eta ez du trans azidorik ez duenez, gaitz kardiobaskularrik nozi dezaketen pertsonentzat egokiagoa da. Azkenik, sojatik etorritako produktu guztiek bezala, flabonoideak dauzka, antioxidatzaile eraginkorrak.
Kutsaduraz
Herrialde gehienetan ez da egiten haurrentzako sojadun produktuen aurkako prebentziorik, ikerkuntzak ez baitu frogatu sojadunak arriskutsuak direnik. Polemika iturri dira, era berean, plagizida-hondakinen eta soja transgenikoaren existentzia; beste muturrean, ordea, soja-edari biologiko edo organikoak daude, genetikoki eraldatu gabeko soja aleez eginak, pestizida sintetikorik gabeak.
Animalia esneen ordezko
Animalia-jatorriko esneak bezala, bularreko haurren kasuan ezin du ordezkatu ama-esnea: soja-esneak proteina ugariegi ditu eta karbohidrato gutxiegi baina, batez ere, ez ditu beharrezkoak diren mantenugaiak (mineralak, bitaminak).
Ez animalia-esneak, ez begetalak, bularreko haurrentzat egokiak ez direnez, ama-esneak eta deribatuak bakarrik eman daitezke edoskitzeko.
Leucophaeus modestus
Leucophaeus modestus Leucophaeus generoko animalia da. Hegaztien barruko Laridae familian sailkatua dago.
Breklum
Breklum Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Beta Ursae Minoris
Beta Ursae Minoris (β UMi edo Kochab) Ursa Minor konstelazioko bigarren izarrik distiratsuena da eta "orga"ko distiratsuena. Izarrik distiratsuena Iparrizarra da konstelazio horretan. Bere izen tradizionala Kochab da. Iparrizarratik 16ºra dago eta bere itxurazko magnitudea 2,08 da. Hipparcosek egindako paralajeari esker bere distantzia ezagutu ahal dugu, 130,9 argi-urte (40,1 parsec).
Kochab eta bere ondoan dagoen Pherkad erraz ikus daitezke begiekin eta batzuetan "Poloaren zaindari" izena eman izan zaie. K. a. XV. mendetik 500era arte bi izar horiek ziren iparraldea markatzen zutenak, biak baitzeuden distantzia antzekora. Horren ostean Thuban izarra izan zen iparraldeen zegoena eta orain Iparrizarra da. Mugimendu hau prezesioari esker gertatzen da.
Ezaugarriak
Izar erraldoi bat da, K4 III izar sailkapena duena. Eguzkia baino 130 aldiz distiratsuagoa da. Kanpoko geruza Eguzkia baino 42 aldiz handiagoa izateraino hedatu da. Atmosfera luzatu honek Eguzkiaren kanpoko geruzak baino 390 aldiz argi gehiago isurtzen du. 4.080 K da atmosferako kanpoaldearen tenperatura.
Izena
Kochab izenaren jatorria arabieran dago الكوكب al-kawkab "izarra", ziurrenik الكوكب الشمالي al-kawkab al-šamāliyy "ipar izarra" edo, literalki, "zeruko objektua". Izen bera izan zezakeen Polarisek eta ziurrena da grezieraz ΠολΟς ("polos") deitzen zuten izarra hau izatea, iparretik gertuago baitzegoen hau.
Txineraz 北極 (Běi Jí, Ipar Poloa) izenarekin β Ursae Minoris, γ Ursae Minoris, 5 Ursae Minoris, 4 Ursae Minoris eta Σ 1694 objektuek osatzen duten konstelazioa ezagutzen da. Horregatik β Ursae Minorisek 北極二 (Běi Jí èr, Ipar Poloko Bigarrena) izena hartzen du, 帝 (Dì) edo enperadorea ordezkatuz.
Gabby Williams
Gabrielle Lisa Williams, Gabby Williams izenez ezaguna (Sparks, Nevada, (AEB) 1996ko irailaren 9a), saskibaloi jokalari estatubatuar-frantziarra da, 1,80 m-ko garaierarekin eta hegal-pibot gisa jokatzen duena.
Atletismo ibilbidean saiatu ondoren, unibertsitateko saskibaloian jokatuko du Connecticut Huskies taldean, (Connecticuteko Unibertsitatea). 2018an, WNBAko draftean Chicago Sky-k hautatuko du, eta hainbat egonaldi egingo ditu Europan, bereziki Euroligan jokatuz. 2021eko maiatzez geroztik, Frantziako selekziorako hautatua izango da, eta brontzezko domina irabaziko du Tokioko Olinpiar Jokoetan.
Egoera pertsonala
Gabby Williamsek bere ama Thereseren  bitartez du herritartasun bikoitza, amama Parisen jaioa baitzen. Aita amerikar eta ama frantziar batengandik jaioa, Sparksen (Nevada) hazi zen. Inoiz ez zen bere aitatik edo bere aitaren familiatik oso hurbil egon, L'Équipe adizkariari, elkarrizketa batean agertu zion bezala. 1989an jaiotako ahizpa nagusiago bat du, Kayla. Guztiz frankofonoa da, amamarekin asko landu baitu frantsesa.
2012an, Estatu Batuetako selekzioaren aurreselekzioetan parte hartu zuen atletismoko Londresko Jokoetarako altuera jauzirako. 1,89 metro saltatzea lortuko du, baina ordezko gisa bakarrik sailkatzen da. Handik gutxira, lesio bat pairatuko du, eta, bitan, lotailu gurutzatua haustura jasango du eskuin belaunean. Lehen ebakuntza bat egingo diote, baina sistema immunologikoak errefusatu egiten du; bigarren ebakuntza egin beharko diote. Ekitaldi horren ondoren, atletismoa utzi eta saskibaloian hasiko da. Batxilergoko urtetan, saio nabarmenak lortzen ditu Sparkseko Edward C. Reed High School-ean. Bere bigarren urtean, bere batez bestekoak 18 puntu, 10 errebote eta 7 lapurreta izango dira partidako, eta Reed taldea Nevadako Txapeldun izatera eramango du 15 puntu, 14 errebote eta 6 pase erabakigarri lortuz finalerdietan Foothill-en aurka; gero, finalean, 24 puntu, 4 errebote eta 4 pase erabakigarri Renoren aurka, eta horrek urteko jokalaririk onena izatera darama. Juniorretan, lortutako batez bestekoak, 30 puntu, 11 errebote, 6 pase erabakigarri eta 7 blokeo izango dira partidako.
Tatuaje asko ditu Rolling Stonesen mihia eta frantsesez idatzitako esaldi bat barne: "Ezerk ezin du gure lotura puskatu", Frantzian geratu ziren bere familiako kideei erreferentzia eginez. Beganoa da, eta Kobe Bryant eta bere alaba Giannatik oso gertu dago, eta Kobe Bryant bere aholkularia da.
Bere familiaren zati bat Parisen eta Marseillan bizi da.
2014-2018: Unibertsitateko saskibaloia UConn-en
2014an, Connecticuteko Unibertsitatean sartu zen (Uconn ezizenez), eta saskibaloi programa jarraitu zuen. Connecticut Huskies-ek kontratatuko du, eta, 2015ean eta 2016an, NCAA tituluak irabaziko ditu, eta lau aldiz sailkatuko da NCAA Lauko Finalerako.
Lau denboralditan, 148 garaipen eta 3 porroteko bilana aurkezten du. Hiruko bikoitzak lortu duen bost Huskiesetako bat, eta Tina Charles, Rebecca Lobo, Maya Moore, Stefanie Dolson eta Jamelle Elliott-ekin batera, gutxienez, 1.000 puntu eta 1.000 errebote pilatu duen seietako bat da; unibertsitateko ibilbidea amaitzean, 1.582 puntu, 1.007 errebote 7.481 pase erabakigarri (13.) eta 305 lapurreta (5.) aurkeztuko ditu, eta Senior CLASS saria irabaziko.
2018-2019: Lehen denboraldia WNBAn eta lehen egonaldia Europan
2018ko WNBAren draft-ean 4. hautatu du Chicago Sky-k, 22,6 minutuko joko-denboran 7,1 puntu, 4,2 errebote eta 1,6 lapurreta partidako eginez hasiberri-urtean . Denboraldia amaitu ondoren, [[Italiako Napolirekin fitxatuko du, baina ez da taldean integratuko, eta Gironarekin fitxatuko du.
2019-2020: Bigarren denboraldia WNBAn eta Montpellierra iritsi
2019ko Espainiako txapelduna (12 puntu eta 5 errebote ligan eta 14 puntu eta 5,3 errebote Eurokopako 4 partidatan), 2019-2020rako Montpellierrekin sinatuko du, non Edwige Lawson-Wade, kirol zuzendaria, 2019an Chicago Sky taldean bere entrenatzaile zenaren emaztea den. Neguko atsedenaldian, Los Angelesera joango da Kobe Bryantek, zeinarengandik oso hurbil zegoen, helikoptero istripu-hilgarria pairatu ondoren.
2021: Euroligako atzelaririk onena eta WNBAko zigorra
Covid-19 pandemiak moztutako denboraldi baten ostean, Hungariako Sopron Basket klubarekin sinatuko du. Euroligako denboraldiko atzelaririk onena izendatuko dute. Lehiaketako boskote nagusikoa ere izendatzen dute.
El intermedio
El intermedio, Espainiako La Sexta katean aireratu eta Globomediak ekoitzitako telebista saio bat da. Miguel Sánchez Romerok sortu zuen. Astelehenetik ostegunera gaueko 21:35-22:45 artean aireratzen da. Espainiako politika eta egunerokotasuna umorez eta ironiaz ikuskatzen du.
Gabby Williams
2021: Euroligako atzelaririk onena eta WNBAko zigorra
Europako saskibaloi txapelketan eta txapelketa olinpikoan Frantziako selekzioarekin jokatzeko erabakia dela eta, Chicago Skyko kirol zuzendari eta entrenatzaile den James Wadek, bera bezala franko-amerikarra eta Edwige Lawson-Wade nazioarteko jokalari ohiarekin ezkonduta, klubetik bere irteera iragartzen du. Nahiz transferitua izan, WNBAko lehiatik kaleratuko dute Frantziako selekzioaren hautua eginagatik.
El intermedio
El Gran Wyoming eta Sandra Sabatés aurkezleek aurkezten dute.
Stanley (Louisiana)
Stanley Louisianaeko herri bat da. De Soto parrokian kokatua dago. 2010ean 107 biztanle zituen, 5.62 kilometro koadrotan banatuta.
Balistes vetula
Balistes vetula Balistes generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balistidae familian.
Gabby Williams
Selekzioan
Bere nazionalitate bikoitza dela eta, Gabby Williams Frantziako selekzioarekin jokatzeko gai da. 2017an, Estatu Batuetako selekzioaren entrenamendu-egonaldi batera joango da, baina ez du partidarik jokatuko.
2021eko apirilean, Valérie Garnier-ek, Frantziako selekzioko entrenatzaileak, Europako Txapelketarako prestatzeko deituko dio bere hasierako erabakian atzera eginez. Belaunean larri zaurituta dagoen Bria Hartleyren hutsunea aprobetxatuko du.
El intermedio
Aurkezleez gain, hainbat kolaboratzaile ere baditu, tartean Thais Villas, Gonzo, Dani Mateo, Joaquín Reyes, Guillermo Fesser, Santi Villas, Álvaro Carmona, Iván Lagarto eta Manuel Burque.
Gabby Williams
Selekzioan
Maiatzaren 24an debutatuko du Espainiako selekzioaren aurka, eta lehen laurdenaren amaieran txirrinaren gainean sartutako saskiratze bat nabarmenduko da. Zati bat Frantzian jokatuko den Europako Txapelketan lehiatzeko, hautatutako 12 jokalarien artean hautatua izango da. Europako Txapelketan, FIBAk iragartzen du jokalari naturalizatuaren estatusa mantenduko duela, jaio zeneko herritartasuna nazioarteko federazioak ez baitu aitortzen. Lehiaketako partida guztiak jokatuko ditu, batez besteko 8,2 puntu, 4 errebote eta 2 pase erabakigarrirekin bukatuz txapelketa. Frantziak, finalean, galdu egingo du Serbiaren aurka (63-54).
Olinpiar Jokoetan aritzeko, hautatua izango da, eta lehen Olinpiar Jokoak jokatuko ditu, Frantziarekin, aspaldidanik gogoan zuena.
Kritikak alde batera utzita, behin eta berriz baieztatzen du Frantziarekiko atxikimendua, batez ere, Olinpiar Jokoetan. Bi nazioarteko jokalari ohiek, Edwige Lawson-Wade eta Yannick Souvré, ongi etorria emango diote taldera iristean, eta Frantziarekiko duen atxikimendua azpimarratuko dute. Lehenengo partidan, Japoniako selekzioak Frantzia harrituta utziko du (74-70), eta Gabby izango da partida osoa jokatuko duen jokalari bakanetako bat (9 puntu, 5 errebote, 4 lapurreta, 2 blokeo, 5 pase erabakigarri). Nigeriako taldearen aurkako bigarren partidan (87-62), berriro partida osoa egingo du (13 puntu, 9 errebote, 4 pase erabakigarri eta 3 lapurreta). Estatu Batuen aurkako partidak final-laurdenetarako sailkatzea ahalbidetzen die urdinei porrota jasan arren (93-82), eta Gabby Williamsek, berriro ere, bere defentsarako ezaugarriak nabarmentzen ditu (10 puntu, 5 errebote, 6 mozketa). Marine Johannès-ekin, Espainiaren aurkako garaipena lortzeko (67-64) kideei asko lagunduz, ezin izango du Japoniaren aurkako errebantxan porrota eragotzi (87-71), defentsa japoniarrak ondo lotu baitzuen (4 puntu besterik ez, 8 errebote eta 7 pase erabakigarri). Brontzezko domina lortuko du Serbiaren aurkako final txikian (91-76), txapelketako bere partidarik onena eginez (17 puntu, 4 errebote, 8 pase erabakigarri). Olinpiar Jokoen webgune ofizialean, Frantziako taldeekin jokoetan parte hartu duten 378 atleten arteko errebelazioetako bat bezala izango da aipatua. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabaziko du Frantziako taldearekin. Finalaurrekoetan Japoniaren aurrean huts egingo dute partida galduz, eta Serbia garaituko dute brontzezko dominaren lehian. AEBk (urrezkoa) eta Japonia (zilarrezkoa) lortuko dituzte. Hauek osatzen zuten Frantziako taldea: Alexia Chartereau, Helena Ciak, Alix Duchet, Marine Fauthoux, Sandrine Gruda, Marine Johannès, Sarah Michel, Nwal-Endéné Miyem, Iliana Rupert, Diandra Tchatchouang, Valériane Vukosavljević eta Gabby Williams-ek.
Bobby Charlton
Ingalaterrako futbol selekzio nazionalarekin 1958tik 1970era 106 partida jokatu zituen, orain arte Bobby Moore eta Peter Shilton partidaren marka hori gainditu izan duten bakarrak izanda. Beste alde batetik, selekzioaren inoizko golegile hoberena da oraindik, 49 gol sartu zituelarik.
Selekzioarekin 1966ko Munduko Futbol Txapelketa lortu zuen, eta urte hartan bertan Urrezko Baloia ere eskuratu zuen.
Kirol ibilbidea
Manchester Uniteden jokatu zuen ia bere ibilbide osoan, 1954tik 1973ra, 606 partidatan arituz eta 199 gol sortuz. Talde honekin Europako Kopa irabazi zuen 1968an.
Azken urteetan talde txikiagoetan ibili izan zen: Preston North End (38 p, 8 g) eta Waterford United (31 p, 18 g) taldeetan hain zuzen ere.
Ramón Castro
Ramón Castro Artatxo (Iruñea, - Valentzia, 1923) nafar politikari liberala izan zen, Valentzian bizi zena. Requena e Hijos ontzi-enpresaren jabea, diputatu eta senatari hautatu zuten.
Kroketa
Kroketa saltsa trinko bat (bexamela, adibidez) eta xehe-xehe egindako hainbat osagairen nahaste bat, arrautzetan eta ogi birrinduan arrautzeztatua eta olio ugariz frijituz egindako orea da. Horrek testura kurruskaria eta urre kolorea ematen dizkio. Normalean gaziak izaten dira, forma obalatua izaten dute eta bero zerbitzatzen dira zizka-mizka edo pintxo gisa, nahiz eta gozoak ere badiren eta postre gisa zerbitzatzen diren. Kroketa modernoa frantses jatorrikoa da, baina, egia esan, soberakinak berriz aprobetxatzeko teknika Antzinako Erromatik ezaguna da, gutxienez. Hasiera batean, prestakuntza «arrunta» zen, eta, denborarekin, kroketak Europako sukalde askotako plater tradizional bihurtu ziren.
Prozedura
Hoztutako bexamel puska bat hartu eta forma obalatua eman oreari. Gero, bexamela edo orea, bolatan edota obalo formatan dugula, arrautzaztatu eta ondoren, ogi birrindua bota. Hori egin ostean, olio beroa dagoen zartaginean sartu eta txigortzen utzi. Hurrenik, zartaginetik atera eta sukaldeko paper zurgatzailea duen platerean jarri soberan dagoen olioa zurga dezan. Azkenik, paper zurgatzailea kendu eta jateko prest egongo dira.
Garbiñe Alustiza
Garbiñe Alustiza Lasa (Zerain, Gipuzkoa, 1964ko maiatzaren 20a) irakaslea eta bolaria da. Gipuzkoako Bola eta Toka Federazioan Lehenengo emakumezkoa da, bai lehendakaritzan, bai federazioaren zuzendaritza taldean.
Bizitza
Zeraingo Unsulategi baserrian jaio zen. Antonio Alustiza zeraindarraren eta Olaberriko Julita Lasaren alaba da Garbiñe. Itxaro Alustiza du alaba.
Bolari
Etxean gertutik ezagutu zuen bola jokoa, aita (Antonio Alustiza) eta neba (Endika Alustiza) bolari handiak izan baitziren.
2017ko abenduko batzar nagusian lehendakari aldaketa gauzatu zen Gipuzkoako Bola eta Toka Federazioan. Garbiñe Alustiza Lehenengo emakumezkoa da, bai lehendakaritzan, bai federazioaren zuzendaritza taldean.
Lau urterako agintaldia izaten da. Alustiza zeraindarrak ia 500 kirolariko federazioa gidatzen du. "«480 fitxa daude, eta beti sortzen dira gauzak. Hilean behin egiten dute bilera, sortzen diren arazoez aritzeko»."Federazioak 14.000 euroko diru ekarpena jasotzen du diputaziotik. Ez dauka langilerik, eta zuzendaritzako kide guztiak boluntarioak dira.
Palmaresa
Horiez gain, taldekako txapelketa batzuk ere irabazi ditu Zeraingo emakume taldearekin.
Buais
Buais Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Buais udalerrian erroldatutako biztanleak 600 ziren. Familiak 283 ziren, horien artean 102 pertsona bakarrekoak ziren (51 bakarrik bizi ziren gizonak eta 51 bakarrik bizi ziren emakumeak), 97 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 63 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 21 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 381 etxebizitza zeuden, 286 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 60 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 369 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 286 etxebizitza nagusietatik 194 bere jabearen bizilekua ziren, 86 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 18 etxek bi zituzten, 54 etxek hiru zituzten, 71 etxek lau zituzten eta 140 etxek bost zituzten. 228 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 150 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 99 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 351 ziren, horien artean 242 aktiboak ziren eta 109 inaktiboak ziren. 242 pertsona aktiboetatik 218 lanean zeuden (126 gizon eta 92 emakume) eta 25 langabezian zeuden (11 gizon eta 14 emakume). 109 pertsona inaktiboetatik 62 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Buais udalerrian 251 unitate fiskal zeuden, 550 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.194,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 3 zurginak, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Buais udalerrian 67 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.280 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Martin arrantzale
Martin arrantzalea (Alcedo atthis) alcedinidae familiako hegaztia da, Eurasia, Iparraldeko Afrikan eta Asia hegoaldean bizi dena. Euskal Herrian urte osoan ikusten dira martin arrantzaleak, baina neguan populazioa handitu egiten da.
Izena
Euskaraz ur eta martin terminoak eta antzekoak konbinatzen dituzten zenbait izen ditu txori honek: (Ur)markinete, (Ur)martinete, Aniltxori, Endari-txori, Errekatxori, Kulaberde, Markiñota, Martin-polit, Martin arrantzale, Martintxo, Martintxori, Sanmartintxo, Ur-makinista, Ur-martin, Ur-mikelete, Urtxori...
Europako Aliantza Librearen Gazteria
Europako Aliantza Librearen Gazteria (European Free Alliance Youth, (EFAY), ingelesez) Europako kultura, hizkuntza eta nazio aniztasuna babesten eta sustatzen duten organizazio, mugimendu edo alderdi politiko ezberdinetan parte hartzen duten gazteez osaturiko erakundea da. Beraz, EFAy lurralde, estatu zein europa mailan aktiboki lanean aritzen diren Europa osoko alderdi abertzale eta erregionalisten adar gazteen aliantza da. Bere kideek Europako aniztasunaren ezagutzea eta onarpen gehiago jasotzearen alde lan egiten dute.
Martin arrantzale
Deskribapena
Hegazti koloretsua da. Burua, bizkarra eta buztana urdinak ditu, eta luma batzuek dizdira metalikoa dute. Azpialdea berriz laranja bizia da. Buruan eta eztarrian kolore zuriko lerro batzuk ere baditu. Buru handia du eta mokoa ere oso luzea da, buztana aldiz oso motza. Hankak ere oso motzak dira, kolore gorri bizikoak. 15-19 zentimetroko luzera duen hegazti txikia da eta hego-zabalera 25 zentimetrotakoa da. 34-46 gramo artean pisatzen ditu.
Sexu dimorfismo handirik ez du, diferentzia aipagarri bakarra mokoaren azpialdea arrak beltza duela eta emeak laranja kolorekoa. Gaztek lumaia urdina baino turkesa kolorekoa izaten dute, eta hankak ilunagoak izaten dituzte.
Europako Aliantza Librearen Gazteria
EFAy ALE (Europako Aliantza Librea, Euskaraz) Europako alderdi politikoaren adar gaztea da. 2000. urtean sortua izan zen Mikel Irujoren eskutik ( Eusko Alkartasunaren Europako Parlamentuko kide ohia), Gazte Abertzaleakeko nazioarteko harremanetarako idazkaria zenean. Gaur egungo bere presidentea Valentina Servera da (Eskozia), 2019an hautatua.
Erakunde kideak
Europako 14 estatutan dauden 33 herri ezberdinetako 35 gazte erakunde dira kide.
Martin arrantzale
Deskribapena
Hegaldi azkarra eta zuzena du eta dizdira urdin bat baino ez da ikusten sarritan.
Bizilekua
Aintzira, padura, ibai eta erreketan aurkitzen da baina gizakiak egindako urtegi, ubide eta askatan ere ikus daiteke. Kalitate oneko ura behar du, hori dela eta ibai edo aintzira baten uren kalitatearen indikatzaile aproposetako bat da. Landaretza sarria du gustoko ur ertzean, pausaleku aproposak ere behar ditu eta habia egiteko lurrezko ezpondak.
Itsasoaren mailatik hasi eta 1.000 metrotako altueraraino iristen da bere bizilekua.
Migrazioak
Neguan populazioa handitu egiten da, iparraldetik aleak etortzen direlako, han ibaiak izoztu eta arrantzatzerik ez baitu. Munduko beste toki batzuetan migrazio luzeak egiten ditu. Gauez mugitzen da eta Siberia aldeko martin arrantzaleek 3.000 kilometro ere egiten dituzte hegoalderantz.
Euskal Herrian
Euskal Herrian herrialde guztietako ur masetan ikus daiteke, hegazti txiki honek eskatzen duen baldintza bakarra ur masa zertxobait geldoa izatea eta kutsaduraz libre egotea. Kantauri isurialdean zein mediterraneo isurialdean ikus daiteke. Txori hau behatzeko pazientzia izan behar da, normalean adar batean geldi-geldi pausaturik dagoelako eta hegan egiten duenean ziztu bizian arrantzatzeko da.
Elikadura
Industrializazioaren urteetan, Euskal Herrian, habitat asko galdurik, teiltatu putzudunetan elikatzen biziraun izan dute gune industrialetan.
Ugalketa
Eztei dantza arrak hasten du. Emearen atzetik abiatzen da eta behin eta berriz deitzen dio. Ondoren arrantzaturiko arrainak ematen dizkio erritual gisa. Emeak onartzen badu berehala kopulatzen dute.
Lurrezko ezponda batean tunel luze bat egiten du arrak, 60-90 cm ingurukoa, amaieran egindako gelan kokatuko du habia. Emeak 4-8 arrautza zuri jartzen ditu bertan eta guraso biek txitatzen dituzte 19-21 egunetan zehar. Txitak jaio eta 23-27 egunetan zehar gurasoek elikatuko dituzte. Sasoi berean bigarren kumaldi bat izatea ohikoa izaten da, baita aurreneko txitak habiatik atera aurertik ere. Horretarako bigarren tunel bat egiten du aurrekoaren ondoan. Habian zabor ugari pilatzen da, arrain hondarrak eta egagropilak.
Taxonomia
Carl von Linneok deskribatu zuen 1758 urtean Systema naturae liburuan eta Gracula atthis izena eman zion. Gaur egun Alcedo atthis izena du, hegaztiaren latinezko izena zen Alcedo (grekeraz ἀλκυών, halcyon) eta Atthis Lesboseko emakume eder bat zen, Saforen maitalea.
Mezouň
Mezouň Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 579 biztanle ditu eta 3,05 kilometro koadroko azalera. Beroungo barrutian dago.
Martin arrantzale
Euskal Herrian dituen izenak
Euskal Herrian zehar hainbat izen ematen zaio :
Mezouň
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1409 urtean egin zen.
Maxomys inas
Maxomys inas Maxomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Garden City (Texas)
Garden City Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Glasscock konderrian kokatuta dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sarpen
Sarpena, sarketa, penetrazioa edo koitoa sexu harreman batean zehar gorputzeko atal bat edo objektu bat (arrunki, zakila) gorputz zulo batean —hala nola: baginan, uzkian, ahoan...— sartzea da. Giza sexualitatean, sarpen mota ohikoena da, bikote heterosexualetan, gizonaren zakila emakumearen baginan sartzea, baina uzkian (uzki-koitoa) edo ahoan (felazioa) ere egin daiteke. Koitoa pertsonen arteko lotura fisikoaz gainera, sexu harremana burutzen duen ekintza da, eta pertsonen arteko amodioaren adierazgarri izaten da. Pertsona batek beste pertsona bati egindako ekintza mingarria ere izan daiteke: gizon batek emakume bat bortxatu duenean, kasu.
Koitoa sexu harreman bateko ekitaldi nabarmengarria izaten da, eta beraren bitartez harremankideek orgasmora heldu nahi izaten dute. Aldi berean, sarpen baginala gizakiek eta sexuaren bitartez ugaltzen diren beste animaliek ugalketarako egin behar duten ekintza da. Animalien kasuan, sarpena estaldura ere deitzen da. Sarpenaren amaieratzat, arrak isuri eta emearen baginan espermatozoideak askatuz, ernalketa gertatzen da, ugalketa-prozesuaren abiapuntu.
Sarpenaren arriskuetako bat da sexu-transmisiozko gaixotasunak hartzea, hala nola HIES eta sifili, batez ere sarpena preserbatiborik gabe egiten bada. Sarpen baginalak, gainera, borondaterik gabeko haurdunaldia ekar dezake, antisorgailurik erabiltzen ez bada. Ordezko aukera gisa, sarpenik gabeko sexu-harremanak izan daitezke, zirritan ibiliz edo sexu-organoak kilikatuz, esaterako.
Sexualitate osoa bezalaxe, koitoaren praktika ere moralak araututako ekintza izaten da gizarte zenbaitetan, erlijioaren debekuek eta kultura-ereduak eraginda. Hartara, tabu eta mito anitz jasaten dituen ekintza da. Adibidez, erlijio askotan koitoa praktikatzen den lehenengo aldia ezkondu ondoren eta senarrarekin izan behar da. Kultura eredu nagusian, bestalde, orgasmoa koitoaz eta bi harremankideek batera lortu behar duten zerbait da, intziri eta gozamen-garrasiak eginez; eta koitoa sexualitate-ekintza gorentzat bultzatzen da.
Sarpen baginala
Sarpen baginalean gizonaren zakila emakumearen baginatik sartzen da. Sexu harreman heterosexualetan gertatzen den sarpen mota ohikoena da, baina felazioa, cunnilingusa eta koito anala ere praktikatzen dira bikote heterosexual batzuetan. Sexu-harremanean sexu-organoen kitzikapena gertatu eta gero ekiten diote harremankideek koitoari. Kitzikapenaz, zakila tente eta gogor jartzen da, bagina barnean aise sartzeko, eta emakumearen baginan lubrifikazioa eta handitzea gertatzen dira, sarpena errazago eta gozagarriago izan dadin. Baginaren azken bi herenak luzatu eta zabaldu egiten dira. Kitzikapena izanez gero, baginaren sarrera aski zabala izaten da zakila poliki sartzeko, baina erosoena emakumeak berak zakila eskutan hartu eta baginan sartzea da.
Koitoan zehar, gizakiaren sexu-erantzun zikloari jarraikiz, gizonaren eta emakumearen kitzikapena handituz joaten da, zakilak baginan aurrera eta atzera eginiko mugimenduengatik eta hurbileko ukitze fisikoarengatik. Askotan, gizonaren isurtze eta orgasmora heldu arte irauten du koitoak. Une horretan, zakila baginatik atera eta koitoa bukatu egiten da, isuri eta gero zakilak bere gogortasuna galdu eta baginak bere egoera normalera itzultzen da. Emakumearen orgasmoa koitoan zehar gerta daiteke, baina emakume askok orgasmora heltzeko klitoria eskuz edo mihiz kitzikatzea behar izaten dute.
Koitoan aritu ondoren, koitoan berriz ere hasi nahi izanez gero, denbora bat behar izaten dute harremankideek, kitzikapen-koito zikloa berriz ere abiarazi ahal izateko. Denbora horri aldi etorgaitz deritzo.
Sarpen baginalerako jarrerak
Animalien artean, sarpen baginala arrak emearen bizkar gainean jarriz izaten da. Gizakien artean, ordea, sarpen baginala egiteko hainbat jarrera dago, hala nola misiolariaren jarrera, koilararen jarrera eta emakumea gainean dagoela. Bikote batek jarrera ezberdinak saia ditzake sexu harreman berean zehar. Jarrera aukeratzeko faktoreak hiru dira: erosotasuna, lekua eta gogoa.
José Pesarrodona
José Pesarrodona (Sant Salvador de Guardiola, Bartzelona, 1946ko otsailak 1) txirrindulari kataluniar bat izan zen, profesionala 1971 eta 1979 artean.
Sarpen
Sarpen baginalerako jarrerak
Jarrera bakoitzak bere abantailak era eragozpenak ditu:
Beste jarrera zenbaitetan, koitoa atzetik egiten da, animalien antzera, emakumea lau hankan jarririk; edo gizona eserita dagoelarik, emakumea belauniko bere gainean (lotoaren jarreran, alegia) jarririk. Koitoa egiteko beste jarrera asko daude; adibidez, Kama Sutra sexualitate-liburu klasikoak koitoa egiteko jarrera-bilduma zabala biltzen du.
Sarpen baginala eta sexualitatea
Koitoa definizioz zakila baginan sartzea bada ere, koitoa giza sexualitatean integratzen den ekintza da batez ere. Ugalketaz harago, amodioz eta elkarren gozamenerako burutzen den ekintza izaten da (prostituzioan edo sexu-bortxaketetan ezik) eta horretarako ez da nahikoa izaten koitoa besterik gabe egitea. Batzuen iritziz amodioa gizakiaren eboluzioaren emaitza den familia modu egokian garatzeko beste tresna ebolutibo bat besterik ez da. Primate-taldeetan ere, elkarri laztantzen denbora luzea pasatzen dutela hauteman da: taldea sendotzeaz gainera, eme bati laztantzen luzaroan aritzen den ar batek berarekin elkartzeko aukera handiagoak izango ditu. Primate zenbait estalketan hasi aurretik elkarri begira denbora bat pasatzen dutela ere hauteman da. Gizakiarengan, koitoa gozagarria izan dadin garrantzitsua da aurretik sexu jolasetan aritzea eta bikotean gutxieneko lotura emozional bat izatea, batez ere emakumeen kasuan. Horrela, koitoa errazteko behar den kitzikapenaz gainera, aurretik emandako musu, besarkada eta kilikapenek koitoaren beraren gozamena handitzen dute. Koitoan zehar ere, zakila bagina barnean gora eta behera mugitzeaz gainera, musu, besarkada, laztan eta bestelako amodio-erakusgarriak izaten dira. Bitartean, klitoriaren kitzikapena funtsezkoa izaten da gozamena izan eta orgasmoa izateko. Koito hutsaz emakumea orgasmora heldu ohi ez bada ere, koitoa sexu-harremanaren funtsezko ekitaldi da beraientzat:
José Pesarrodona
Frantziako Tourrean izan zuen partehartzerik hoberena 1976ko edizioan izan zen, non hamaikagarren postuan amaitu zuen.
Sarpen
Sarpen baginala eta sexualitatea
Hala ere, gizonezkoek euren maskulinitatea baieztatzeko tresnatzat ere hartzen dute koitoa. Izan ere, kulturaz haraindi gizonaren joera ere bada poligamia, ugaztun gehienetan bezalaxe. Hauetan, emearen ugalketa-estrategia ar egokiena aukeratzea bada, arraren estrategia denbora laburrenean ahalik eta eme gehien estaltzea da. Gizonak sexualitate-eredu horri jarraitu ohi dio baita ere, koitoa besterik gabe bilatuz.
José Pesarrodona
Bere kirol karrerako lorpenik garrantzitsuena 1976ko Espainiako Itzulia irabazi izana da, Luis Ocañaren aurretik. Bi urte beranduago, 1978ko Espainiako Itzulian, bigarren izan zen, urte horretan bertan bere lehen tourra irabazi zuen Bernard Hinaulten ondoren.
Sarpen
Lehenengo aldia
Kulturaren aldetik, lehenengo aldia noiz eta norekin egin behar den erlijioak eta moralak arautu izan dute historian zehar. Erlijio askotan birjintasun edo garbitasun egoera batetik jaustea dakar lehenengo koitoak. Egun ere pertsonaren bizitza-mugarri garrantzitsutzat jotzen da, aro berri baterako sarbide moduan, baita gizarte moderno eta laikoenetan ere.
Pilar Acedo
Maria del Pilar Acedo Sarria (Tolosa, 1784ko martxoaren 10a – Carresse, Biarno, 1869ko otsailaren 27a) Oihanederko markesa izan zen, kulturzale eta poeta.
Sarpen
Lehenengo aldia
Horregatik guztiagatik, eta sexu-harremanak tabu gaia izaten dela eta, koitoa praktikatzen den lehenengo aldiari buruzko ezjakintasuna, urduritasuna eta beldurra nagusi izaten dira emakume eta gizonezkoen artean. Zakila sartzean himena zulatu eta ondorioz mina sentitu eta odola isurtzen da batzuetan. Himena haurtzaroan bagina babestu eta infekzioak ekiditeko mintz fina da. Helduaroan, hormona-jarioak bagina infekzioetatik babesten dute eta himen ez da fisiologikoki beharrezkoa. Himena ez da beti koitoaz zulatzen eta kirol praktikatuz, tanpoiak erabiliz edo behatzak baginan sartuz ere zula daiteke, askotan minik sentitu ere egin gabe. Beraz, lehenengo aldiko oinazeagatiko beldurrak funtsik gabekoak dira eta oinazea lehenengo aldiko tentsioak, urduritasunak edo beldurrak berak eragiten du gehienetan, bagina itxi egiten delako egoera horietan. Garrantzitsutzat jotzen da, beraz, sexu-harremanetan poliki joan eta bagina zakila sartzen den lehenengo aldi horretarako prestatzea, sexu-jolasak ugalduz eta aurreko saio zenbaitetan baginan behatz bat edo bi sartuz eta barruan mugituz, himena poliki zabaltzen joatea, inongo tentsiorik gabe zakila sartuko den koitora heldu arte. Hala ere, kultura eta erlijio askotan himenaren osotasunak ezteiak heltzean emakumea birjina eta garbia dela frogatzeko erabili ohi da. Adibidez, islamean ohikoa da ezteien biharamunean emazte gaztearen amak himenaren zulaketak odoleztutako maindireak kalean erakustea, familiaren ohorea frogatzeko.
Pilar Acedo
Biografía
Montehermosoko VI. markesa, Vadoko IV. kondesa eta Etxauzko kondesa 1784. urteko martxoaren 17aren egunsentian jaio zen, Tolosan, eta egun berean bataiatu zuten Santa Mariako elizan. Haren gurasoak Jose Maria Manuel de Acedo Atodo, Etxauzko II. kondea, eta Luisa de Sarria Villafañe izan ziren. Senar-emazteok bi alaba izan zituzten: Maria Pilar, zaharrena, eta Maria Manuela.
Sarpen
Koito baginala, gozamena eta orgasmoa
Sarpen baginalak kitzikapen handiagoa ekartzen du gizonarengan emakumearengan baino. Zakila baginan sentitzea emakumearentzat gozagarria bada ere, emakumeak klitoriaren kitzikapenaz gozatzen du batik bat koitoan zehar. Koitoa gizonezkoek orgasmoa lortzeko bide naturala edo ohikoena den bitartean, emakumeen %30ek gutxi gorabehera soilik lortzen du orgasmoa sarpen baginal hutsez. Kontuan hatu behar da emakumeak batik bat klitoriaz gozatzen duela eta gehienez ere emakumeen %30ek lortzen dutela orgasmoa koito hutsaz. Hala ere, koitoa lehenesten da sexu-harremanetan eta sexu-praktika nagusitzat jotzen da. Koitoaren nagusitasuna azaltzeko arrazoi zenbait eman dira: sexu-harremanak ugalketarako direlako ustea edota psikologian eragin handia izan duen Sigmund Freudek klitoriaren masturbazioan aritzen ziren emakumeak heldu gabeak direla baieztatzea. Indarrean dagoen patriarkatuak ere koitoa bultzatu du gizonek inposaturiko praktika nagusi moduan, gizonen gozamenerako. Horrela, emakumeak koitoaz gozatzera behartuak izan dira. Emakumeen bagina, ordea, ez dago prest aparteko kitzikapena lortzeko, klitoria bagina-zulotik aparte samar geratzen baita. Arrazoia primateen sailean gizakiek buruturiko eboluzioa da, bi hanka gainean ibiltzearen ondorioz. Sarpen baginalaren gozamenerako presio kulturalak beraien buruarekiko gutxiespena ekarri izan die emakumeei, euren anorgasmia arazo bat zelakoan, baina batzuen iritziz arazo hauek inposaturiko eredu baten onarpenaz besterik ez dira sortzen. Eredu horietan, gizonari ere eskatzen zaio emakumeak koitoan goza dezala. Koito hutsaz gozamen hori iristen ez denean, gizonak ere maiz ikusten du bere burua gutxietsia, ustez behar duen denboraz heltzen ez diolako zakilaren gogortasunari edo behar baino lehenago isurtzen duelako, sexu-harremanetaz gozatzeko ahalmena kenduz horrela.
Nolanahi ere, koitoaz ere lortu ahal izaten dute emakumeek orgasmoa. Horretarako, sarpena egin aurretik, sexu jolasetan aritu behar izaten da, sexu-organoak kitzikatu eta sarpenerako prestatzeko. Koitoan zehar, emakumeak orgasmoa aiseago lortzeko aukera zenbait dago. Sarpena klitoriaren kilikapenaz lagundu daiteke, harremankide den gizonak edo emakumeak berak eginda. Misiolariaren jarreran emakumeak berak klitoria kilikatzea erosoagoa da; sarpena atzetik egiten bada, gizona ere izan daiteke klitoria kitzikatzen duena. Sarpena egin aurretik, klitoria kitzikatu edo cunnilingusa praktikatzea ere emakumeak ondorengo koitoan zehar orgasmoa lortzeko bidea izan daiteke. Kasu askotan, sarpena emakumearen orgasmoarekin bukatzeko emakumeak bultzadatxo bat besterik ez du behar izaten. Sarpenaren beraren iraupenari buruz, sexologoen artean egindako inkesta baten arabera, gozamenerako sarpen egoki baten iraupena 3-7 minutukoa izan beharko litzateke eta desiragarria litzateke 7-13 minutukoa izatea. 1-2 minutukoa laburregitzat jotzen da eta 10-30 minutukoa luzeegitzat. Sarpenean zehar, baginaren luzeraren lehenengo herena emakumearentzat gozagarriagoa dela ere frogatu da, zehatzago aurreko aldean, klitoriaren inguruan eta G puntua kokatzen den gunean. Gozamenerako, baginako atariaz haraindi sarpen sakonak egitea ere gomendatzen da, zakila aurrera eta atzera mugituz. Sarpenarekin batera, eskuak erabili gabe, klitoria kitzikatu eta emakumeak orgasmoa lortzeko koito-lerrokatzearen teknika ere garatu da, non misiolariaren jarrera erabiliz gizona zertxobait gorago jartzen den, zakila nolabait bihurrituz; modu horretan, zakilaren oinarriak klitoria kitzikatu egiten du, emakumearen mugimenduak lagunduta.