cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sartze (kontzejua)
Demografia
biztanle zituen Sartzek.
Ekonomia
Sartzeko jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza da. Lurren ehuneko bera abelburuak elikatzeko larretarako erabiltzen da. Basogintzak ere garrantzia handia izan du historikoki, ibaxako beste udalerrietan bezala. Gaur egun, herriko basoetan pinuak daude batez ere.
Garraioa
Nafarroako Autobus Konpainiak Zaraitzu Iruñekin batzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:
Kontzejua
Sartzeko kontzejua kontzejuburuak osatzen dute, demokratikoki hautatua. Kontzejuburua Juan Ramon de Carlos Napal da.
Kontzejuburuak
2011tik, Sartzek kontzejuburu bat izan ditu:
Indonesiako armarria
Indonesiako armarria Garuda izeneko hegoak irekita dituen urrezko arrano batek osatzen du. Herrialdeko antzinako tenplu ugaritan agertzen den irudia da, horietakoren batzuk VI. mendean datatuak daudelarik.
Sartze (kontzejua)
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Zaraitzuko herri guztiak sailkatu zituen, ekialdeko behe-nafarrera euskalkian, hegoaldeko Pirinio ibarretik bakarra.
Koldo Zuazok, 2010ean, Zaraitzuk atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Indonesiako armarria
Arranoa Indonesiaren handitasun eta energiaren ikurra da. Bere paparrean zatikatutako armarri bat dago, eta bere herpeekin herrialdeko leloa idatzita dagoen zinta bat eusten du: "Bhinneka Tunggal Ika" ("Batasuna dibertsitatean") jatorria XV. mendean duena eta egiletza Tantularri ematen zaiona, Majapahit erresumako santu bat.
Sartze (kontzejua)
Euskara
Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Zaraitzuera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Zaraitzuko mintzaira zaharra oso hiztun gutxik dakite. 2007ko udazkenean, 2 zaraitzuerazko euskaldun behintzat baziren Otsagabian eta Jaurrietan, 93 eta 86 urtekoak.
Janzkera
Ohiko janzkerari dagokionez, Zaraitzu ibaxak adierazpen aberatsa du, kanpoko modismoen eraginei aurre egin dien nortasun errotua transmititzen duena. Jantzi horietako batzuk egun seinalatuetan ikusten dira oraindik, jaiak, erromeriak eta beste ekitaldi batzuk direla eta. Nafarroako artxiboan dagoen 1817. urteko dokumentu baten arabera, Zaraitzu ibaxako bizilagunak eta bertakoak beren jantziagatik bereizten ziren. Oihal horiek beraiek egiten zituzten beren aziendaren artilearekin, eta beren etxeetan garbitzen, iruten eta ehuntzen zituzten. Oihalezko piezak, gero, batanatuak, ehunduak eta tindatuak izaten ziren. Haiek ebaki, josi eta egiten zituzten arropak.
Indonesiako armarria
Armarria bera kuartelatua da. Goiko eta ezkerreko kuartela gorri heraldikozkoa da eta bertan "bateng" edo zezen basati baten beltz heraldikozko buru bat dago, nazioko ordezkarien demokrazia eta jakinduriaren ikurra dena. Bigarrenean, zilar heraldikozkoa dena eta eskuinean eta goian dagoena, "banyan" edo "beringin" zuhaitz bat agertzen da, herrialdearen batasuna irudikatzen duena. Hirugarrenean, hau ere zilarrezkoa eta behean eta ezkerrean dagoena, arroz eta kotoizko buru bana agertzen dira lehena zilar kolorekoa eta bigarrena gorri kolorekoa, herri guztiarentzako justizia sozial nahiari erreferentzia egiten diotenak, eta azken kuartelean, gorri kolorekoa eta behean eta eskuinean dagoena, uztai eta karratu erako kate-mailadun kate bat dago, gizakien ondorengo belaunaldiak irudikatzen dituena: uztaiek emakumeak ordezkatzen dituzte eta karratuek gizonak. Multzo honen gainean, eskusoi beltz batean bost puntako urrezko izar bat gehitzen da, Goi Jainko baten sinesmena irudikatzen duena.
Sartze (kontzejua)
Apretagileak
1860tik aurrera, Erronkaribar eta Zaraitzu ibarretako neskek Zuberoako Maulera bidaiatzen zuten abarketaren sasoia lantzeko. Lana gogorra zen. Urtez urte udazkenetik udaberrira arte lan egiten zuten, eta horregatik ziren ezagunak "enarak" bezala. Abarketaren merkatuak garai oso bat markatu zuen Maule-Lextarreko ekonomian, eta ibar horien emigrazioak biztanleria nabarmen handitu zuen. Apretagile batzuk 14 urterekin joaten ziren beren adinari buruz gezurretan lan egitera.
Maulera iristean, etxe beretan bizi ohi ziren, eta etxejabeei ordaindu egiten zieten lo egin eta jateagatik. Denek partekatzen zuten lehen platera, bigarrena neskek erosi behar zuten. Bertakoekin euskaraz komunikatzen ziren, euskalkiak nahiko antzekoak baitira. Tailerretan, bakoitzak lan bat egiten zuen. Batzuek oihala josten zuten, beste batzuek soka jartzen zuten, etab. Bizi zuenak dioenez, batzuetan besoetako minagatik ezin zuten lorik egin, egunean zehar egindako ahaleginagatik.
Barberiita
Barberiita haluro motako minerala da.
Sartze (kontzejua)
Apretagileak
Gertaera bitxi eta garratzak gertatu dira abarketen inguruan. Eaurtar batek dioenez, urtebetez, nesketako batzuk Gabonak pasatzeko itzultzea erabaki zuten, baina ez ziren Jaurrietara iritsi, ezta Maulera itzuli ere. Handik irten eta ez ziren hona iritsi. Abodi mendilerroa, elur-ekaitz batekin, oztopo fisiko gaindiezina da. Udaberrian, elurra joan zenean, hilda agertu ziren denak Abodin, Paso Zabalean, eskutik helduta.
Tradizioak
Ogi bedeinkatuaren tradizioa, Zaraitzun, antzina-antzinakoa da, eta oraindik bizirik dirau ibaxako herri batzuetan (Otsagabia, Ezpartza, Jaurrieta, Ezkaroze, Orontze, etab.). Igandero, herriko familia batek eramaten du ogia xerratan moztuta igandeko mezara. Ogia, herriko etxe bakoitzetik astero txandakatzen joango den egurrezko artesa batean lekualdatzen da. Ogi hau mezaren sagaratzean bedeinkatzen da eta honen ondoren fededun bakoitzari banatzen zaio. Duela urte gutxi arte, Otsagabian, ogia gizonei bakarrik banatzen zitzaien, baina udalaren erabaki batek tradizioa aldatzea eragin zuen eta, gaur egun, gizonen eta emakumeen artean banatzen da. Ogia sagaratu ondoren, salacenkoek ekitaldiari buruzko abesti bat abesten dute. Ohitura da, halaber, ogi honen zati bat etxe bakoitzera eramatea. Entregatzeko unean, honela zioen bere artean: "Bakea eta ogia izan itzazu urte osorako".
Barberiita
Ezaugarriak
Barberiita haluro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 da.
Sartze (kontzejua)
Tradizioak
Hildakoen argia duela urte gutxi arte mantendu den tradizioa da, ibaxako herrietan. Zaraitzuar baten hileta-egunean, familiak maindire zuri bat jartzen zuen elizaren albo batean. Bere gainean argizaiolak jartzen ziren, handiak eta txikiak. Argizari horiek oihal beltz batean bildutako egur zati bat -hildakoa heldua bazen behintzat- edo zuria -hildakoa haurra bazen ere- ziren, argizarizko kordoia biltzen zuena. Heriotzaren hurrengo urtean, senide batek egunero eraman behar zuen mezatara argizari txikia. Gantzudura Santuaren garaian ere, gaixoaren senide hurbilenek hildakoen argizaria edo argia eraman behar zuten.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Fourbanne
Fourbanne Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 69 etxebizitza zeuden, 57 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 57 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 57 etxebizitza nagusietatik 45 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Fourbanne udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 180 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.683 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 jatetxe.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Arrobitxulo
Arrobitxulo Astigarragako auzo bat da (Gipuzkoa). Auzo zaharra izan arren, 2005 garren urtean handitzen hasi ziren. Ergobia auzoa eta Astigarragako erdialdearen artean dago kokatuta eta 2011. urtetik, bertako jaiak ospatzen dira urrian.
Zoza
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Behi suhar
Behi suharra zelatu edo etxekotu gabeko eta bi eta lau urteren arteko behia da, zezenketarako joko ezberdinetan erabiltzen dena. Euskal Herrian esate baterako, sokamuturrean, entzierroetan, eusko-landetar zezenketan zein errekortari zezen-jokoetan erabiltzen dira behi suharrak. Betizuen kasuan zaharragoak diren behiak ere erabiltzen dira tamainaz beste behi arrazak baino txikikoak direlako.
Askotan behi suharrek adarrak puntarik gabe edo babestuta askatzen dira plazetan hain arriskutsuak ez suertatzeko.
Euskal Herriko herri askotan jaiak zirenean oraindik gutxi arte, soka-muturrean aritzeko, bertako mendietako behi suharrak erabiltzen zituzten. Jaietan, herriko gazteak mendira igotzen ziren jokorako betizu edo montxinen bila.
Etimologia
Euskal Herrian behi suharrez hitz egiten da, baina askotan edozein arrazako behiak izanda, zezen-jokoetan jartzen diren abereak "betizuak" deitzen dituzte, eta izen horrekin agertzen dira jai-egitarauetan.
Munduko libururik handiena
Munduko libururik handiena zutik eta harrizkoa da, Kuthodaw pagodan dago; zehazki, Mandalay hirian, Myanmar (Burma).
Historia
Tripitakaren egungo paperezko edizioek 12.000 orrialde inguru izan ohi dituzte, 40 liburukitan banatuta. Mindon Minen edizioa, aldiz, 152 zentimetro luze, 106 zentimetro zabal eta hamabi zentimetro lodi diren marmolezko harlauzek osatzen dute. Harlauza bakoitza alde bietatik dago idatzita eta, hala, lanak 730 harlauza eta 1.460 orrialde ditu.
Marmola Zagyin muinoko harrobitik erauzi zuten eta Irrawaddy ibaian behera ontzi txikietan garraiatu zuten Mandalayraino. Idazlariek testuak arreta handiz kopiatzen zituzten harrian. Ondoren eskultoreek letrak banan-banan zizelkatzen zituzten eta, azkenik, ildoak urrezko tintaz betetzen zituzten. Idazlari bakoitzak hiru egun behar zituen orrialde bat kopiatzeko eta zizelkatzaileek aldiz eguneko hamasei lerro besterik ezin zuten egin. Harlauza bakoitza gordetzeko tenplu txiki zuri bana eraiki zuten, guztira 730. Liburuaren orrialdeak eraztunetan antolatuta daude, erlojuaren orratzen zentzuan.
Ia zortzi urte behar izan zituzten lanak burutzeko eta, azkenean, 1868ko maiatzaren 4an, liburu monumentala publikoari aurkeztu zioten. Mindon Minen esanetan, Theravada budismoaren printzipioei bizirik eusteko liburuak gutxienez 5.000 urte iraun behar zuen.
Triplophysa zamegacephala
Triplophysa zamegacephala Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Aboncourt-Gesincourt
Biztanleria
2007an Aboncourt-Gesincourt udalerrian erroldatutako biztanleak 253 ziren. Familiak 98 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 116 etxebizitza zeuden, 100 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 114 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 100 etxebizitza nagusietatik 84 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 10 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 61 etxek bost zituzten. 75 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 57 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 144 ziren, horien artean 108 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 108 pertsona aktiboetatik 97 lanean zeuden (52 gizon eta 45 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Aboncourt-Gesincourt udalerrian 102 unitate fiskal zeuden, 252 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.136,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
2000. urtean Aboncourt-Gesincourt udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.778 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Carpio (Ipar Dakota)
Carpio Ipar Dakotako hiri bat da. Ward konderrian kokatua dago. 2010ean 157 biztanle zituen, 1.52 kilometro koadrotan banatuta.
Mignanego
Mignanego Italiako udalerri bat da. Genovako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Mignanegok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cazouls-d'Hérault
Cazouls-d'Hérault Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cazouls-d'Hérault udalerrian erroldatutako biztanleak 307 ziren. Familiak 130 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 39 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 39 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 195 ziren, horien artean 134 aktiboak ziren eta 61 inaktiboak ziren. 134 pertsona aktiboetatik 111 lanean zeuden (62 gizon eta 49 emakume) eta 23 langabezian zeuden (10 gizon eta 13 emakume). 61 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cazouls-d'Hérault udalerrian 146 unitate fiskal zeuden, 355 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.719 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 iturginak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Cazouls-d'Hérault udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 95 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Patata-zomorro
Patata-zomorroa edo patata-kokoa (Leptinotarsa decemlineata) Chrysomelidae familiako koleopteroa da. Coloradon jatorria duen intsektu hau mundu osora hedatu dute, patataren izurri nagusienetariko bat izanik.
10-12 mm luzea da, burua beltz gorrixka, bularraldea laranja kolorekoa eta orban beltzekikoa eta hegoak gogorrak eta kolorez horiak eta zerrenda beltzekikoak ditu. Berez Ipar Ameriketakoa da. 1922an sartu zen Europan eta oso laster ugaldu zen. Patataren hostoa, lorea nahiz zurtoina janez elikatzen dira intsektua eta bere harrak, eta kalte handiak egiten dituzte patata sailetan.
Mixel Etxebest
Mixel Etxebest (Maule-Lextarre, 1961eko urriaren 8a -) Euskal Herriko enpresaburu eta politikaria da. 2008tik 2020ra Maule-Lextarreko auzapeza izan zen.
Biografia
Jatorria Gotaine Berrueta etxean duen familia nekazari bateko kidea da; nekazaritza ikasketak egin zituen eta amaitu ostean ardien hazkuntzari ekin zion. Euskaltzale, gau-eskoletan irakaslea izan zen eta Seaskan inplikatu zen. Lasterka Maulen elkarteko kidea da.
Artzainak lantegi taldeko burua izateagatik ezagun egin zen; arlo ekonomikoan Herrikoa elkarteko presidentea ere bada. Tokiko politikan aspalditik sartu zen; 1999an zerrenda abertzalean eta beste birritan hautagai izan ostean (2002an bere zerrendako zinegotzi bakarra izan zen), 2008an Maule-Lextarreko auzapez kargua hartu zuen Agir ensemble pour Mauléon zerrenda independentearen izenean. Taldeak ez zuen etiketa politikorik eta sentsibilitate desberdinak bildu zituen, haien artean zerrendarik aurkeztu ez zuen eskuin frantseszalearena; Etxebesten taldeak zinegotzi guztiak lortu zituen. Urte horretan Euskal Herriko herrialdeetako hiriburuetako alkateen artean euskaldun bakarra zen. 2011n Hautetsien Biltzarreko lehendakariordea bihurtu zen, eta 2017an Euskal Hirigune Elkargoa sortu zenean Elkargoko 15. lehendakariordea eta ekonomia eta lurralde garapeneko batzordeko burua izan zen hautatua.
Torre Grossa
Torre Grossa San Gimignano (Toscana, Italia) herriko dorrerik altuena da. Duomo plazan dago, herriko Jauregi Komunalaren ondoan. Hiriak Erdi Aroan izan zituen dozenaka doreetan altuena izan zen historikoki.
1300 eta 1311 urteen artean eraiki zen, 54 metroko garaiera du eta oinarrian arkudun pasabide bat du.
Bisitatu egin daiteke, sapairaino igoz. Goiko terraza horretan gela piramidal batek kanpandorrea osatzen du, banda lombardiar erako arkuz eginiko parapeto batek babestua.
Stuart (Virginia)
Stuart Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Patrick konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sphaerodactylus ruibali
Sphaerodactylus ruibali Sphaerodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.
The Fourth Protocol (filma)
The Fourth Protocol (euskaraz Laugarren Protokoloa) 1987ko John Mackenzie eskoziar zinema zuzendariaren britainiar filma bat da. Bertan honako aktoreek antzeztu zuten: Michael Caine, Pierce Brosnan, Ned Beatty, Joanna Cassidy eta Julian Glover. Frederick Forsyth idazlearen The Fourth Protocol eleberrian oinarritua dago.
Argumentua
Gerra Hotza, 1980ko hamarkada. KGBko buruzagia den Govorshin jeneralak (Alan North ) Aurora plana martxan jarri du, Laugarren Protokoloa erasotu eta NATO erakundea suntsitzeko helburua duen egitasmo beldurgarria.
Horretarako, KGBko espioi nabarmenena den Valeri Petrofsky komandateari (Pierce Brosnan) isilpeko misioa emango diote: Ingalaterran sartu eta bertan estatubatuar base militar bat suntsituko duen bonba atomiko bat piezaz-pieza muntatu eta lehertzea, honela Hirugarren Gerra Mundiala hasteko helburuz.
Erresuma Batuko Gobernuak sobietarren egitasmo horren berri izan eta MI5 agentziako John Preston (Michael Caine) agenteak Petrofsky espioia topatu eta sobietarren egitasmoa zapuzteko ardura jasoko du.
Twi
Twi (honela ahoskatuta:"txuí" [ <span title="Hau ahoskeraren IPA edo NAF transkripzio fonetikoa da. Ikusi Nazioarteko Alfabeto Fonetikoa." class="IPA" id="IPA" style="white-space: nowrap; font-family:'Chrysanthi Unicode', 'Doulos SIL', 'Gentium', 'GentiumAlt', 'Code2000', 'TITUS Cyberbit Basic', 'DejaVu Sans', 'Bitstream Vera Sans', 'Bitstream Cyberbit', 'Arial Unicode MS', 'Lucida Sans Unicode', 'Hiragino Kaku Gothic Pro', 'Matrix Unicode'; font-family :inherit; text-decoration: none">tɕʷi ]) Ghanako hizkuntza da Ashanti etnia ko 6-9 milioi hiztun dituena, lehen edo bigarren hizkuntza moduan. Twi izen komun bat da Akan hizkuntzako bi dialekto literarioena: Asante (Ashanti) eta Akuapem, biak elkarren artean ulergarriak izanik. Badira 9 milioi inguru Twi hiztun, batez ere Ashanti Eskualdean eta guztira 17-18 milioi Ghanar guztien artean, bai lehen edo bigarren hizkuntza kontuan hartuta.
Twi (edo Akan Kasa) bertako hizkuntza ezagunena da Ghanako herrialdean. Hizkuntzaren hainbat bertsio daude. Asante Twi (Ashanti etniak hitz egiten duena), Akuapem Twi (Ekialdeko Akuapem etniakoek hitz egiten dutena), eta Fante Twi (Mfante, Fante, Fanti ere esana. Erdialdeko Fante etniakoena)
Twi Alfabetoak
Hona hemen Twi alfabetoak (Akan Alfabetoak ere bai - Akanfoɔ ntwerɔɛ)
Twi (Akan) letren ahoskera / alfabetoak - Twi Diptongoak .
(Sɛnea wo bɛ kan Akanfoɔ ntwerɔɛ ez)
Oinarrizko esaldiak
Honako hauek oinarrizko esaldiak dira, jakin beharko dituzu Asante Twi hizkuntza ikasi nahi baduzu. (Sua Asante twi kasa ez - Ikasi Asante Twi Hizkuntza) Ikasteko bi ak batera,Asante Twi eta Akuapem Twi. Zenbait esaldiren itzulpena bi dialektoetara.
Izendatzeko sistema
Ashantiarrek sistema bat erabiltzen dute seme-alaben izena asmateko, jaio zen asteko egunaren arabera. Hau ohikoa da Ghanan. Ia Ghanako tribu eta klan guztiek antzera egiten dute.
Ashantiarren egunaren arabera izendatzeko sistema honela dabil:
Scopaeocharax rhinodus
Scopaeocharax rhinodus Scopaeocharax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Chis
Chis Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chis udalerrian erroldatutako biztanleak 287 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 106 etxebizitza zeuden, 101 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 103 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 101 etxebizitza nagusietatik 90 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 76 etxek bost zituzten. 75 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 66 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 187 ziren, horien artean 139 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 139 pertsona aktiboetatik 134 lanean zeuden (71 gizon eta 63 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chis udalerrian 104 unitate fiskal zeuden, 297 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.755 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
2000. urtean Chis udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 164 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Txerokee, Mikel Laboaren Kantak
Txerokee, Mikel Laboaren Kantak Mikel Laboaren omenez egindako albuma da. Albumaren bultzatzailea Xabier Montoia izan zen, orduan M-ak taldean zebilela.
Barbosalita
Barbosalita fosfato motako minerala da eta lazulite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Barbosalita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.
Triplophysa zhaoi
Triplophysa zhaoi Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Pentsamendu magiko
Mendebaldeko ikuspegitik, pentsamendu magikoa suposizio informal, oker edo arrazoirik gabe eta, askotan, naturaz gaindikoetan oinarritutako eta oinarri enpiriko sendorik gabeko iritzi edo ideiak sortzen dituen pentsaera eta arrazoibide mota da. Funtsean, gertaera jakin bati efektu bat egoztean datza, horien artean kausa-efektu erlazio egiaztagarririk egon gabe. Hau, adibidez, sineskeriarekin, erlijioarekin eta herri-sineskizunekin gertatzen da.
Horren ondorioz, norberak (edo gizarte-taldeak) kausazko erlazioak esleitzen ditu elkarrekin loturarik ez duten ekintzen eta gertaeren artean (eta kontsentsu zientifikoak baliogabekotzat jotzen dutenak). Erlijioan, herri-erlijioan eta sineskerian, korrelazioa erritu erlijiosoak, otoitzak, sakrifizioak edo tabuak balizko onura eta sariekin lotzen dituen premisa da. Psikologia klinikoan, paziente batek zenbait ekintza egiteko edo pentsamendu batzuk hartzeko beldurra senti dezake, ekintza edo pentsamendu horien eta zorigaitz izugarrien arteko korrelazio bat barneratzen duelako. Pentsamendu magikoak pentsaera pertsonalak berez errealitatean efektuak eragin ditzakeela edo zerbaitetan pentsatzeak egitearen parekoa dela sinestera eraman dezake. Beraz, arrazonamendu kausal hauek kausa eztabaidagarriko falazia baten adibide bat dira, ekintzen eta gertaeren arteko harreman hutsalak (kointzidentziak) bilatzen dituztenak. Pentsamendu magikoak uste okerra sortzen du, alegia, norberaren pentsamenduek, hitzek edo ekintzek egitate jakin bat sortu edo saihestuko dutela.
Edonola ere, pentsamendu magikoa haurraren garapen mental normalaren parte da, eta mendeetan zehar bere garaiko zientzialari aurreratuenek pentsamendu magikoaren ezaugarriak erakutsi zituzten, aristoteliar teleologismoa kasu.
Larrabetzu
Larrabetzu Bizkaiko erdialdeko udalerri a da, Txorierri bailarako eskualdearen ekialdean. Eskualdeko udalerririk txikiena da biztanleriari dagokionez, 2022. urtean 2.076 biztanle baitzituen eta 21,39 km2ko azalera.
Erdi Aroa
1376ko abuztuaren 1ean, Joan I. Gaztela ko Bizkai jaunak hiribildua hil eta fundazio-gutuna eman zion Zeledon eta San Emeterio eliza juraderoan. Herritarrak garaian ematen ari ziren jaunen arteko bando borroketatik babesteko, Gaztelako erregeak eman zion jaiotza eman zion hiriari. Hasiera batean “Barresonaga” izena hartu zuen.
XV. mendean, eskualdeko nobleen arteko gatazkek (Bando gerrak ) Larrabetzun eragin zuten. Bando Gerran, Erkidegoen Gerra izenaz ere ezaguna, herria Oñatiko bandoekin lerrokatu zen, jaurerriaren eta tradizioaren aldekoak baitziren. Hala ere, oinaztarren porrotaren ondoren, Larrabetzuren ondasun eta jabetzak  Espainiako Karlos I.a erregearen menpe geratu ziren.
Errege Zinak
Ibilbide zin-hartzailearen titulua Gaztelako Errege ek, zein Bizkaiko jaunek, edo beraien ordezkariek, Bilbo, Goikolexea, Larrabetzu, Gernika eta Bermeon egiten zuten ibilbideari dagokio. Ibilbide zin-hartzailearen helburua, tronuratzen zuten bakoitzean, bizkaitar biztanleekin leku horietako elizetan foruak mantenarazteko zina egitea edo berrestea zen.
"Jainkoa ren aurrean" egiten zen zina, hori dela eta San Emeterio eta San Zeledonio eliza (Larrabetzu) n zina egiten zuten, erregeek eszenaratze baldintza horien menpe errege-erreginekiko mesfidantza-egoera gainditzeko. Kontuan izan behar da zina egiteari lotutako sinesmen erlijiosoek Jainkoa zeremonian zegoelako ziurtasuna ematen zutela.
Aldarrikapenetan, erregeek ere beraien arbasoek lur-eremuetako hirietako biztanleei emandako pribilegio, erabilera egokia egingo zitzaienaren zina egiten zuten.
Zinak erregeek lehen aldiz bisitatzen zituzten hirien ateen aurrean egiten ziren, agintarien eta bertaratutako bizilagun guztien aurrean.
Zin hau erregeari inposatzen zitzaion betebeharra zen eta, Larrabetzun San Emeterio eta San Zeledonio eliza n egiten ziren, esaten denaren arabera, elizaren kanpoaldean gaur egun ere kontserbatzen den granitozko mahaiaren gainean.
Gerra Zibila eta Burdinezko Hesia
"Burdin hesia" deritzonaren benetako izena "Bilboko hurreko defentsa" edo "Bilboko hesia" zen, eta Euzkadiko behin-behineko gobernuak egituratu zuen 1936 eta 1937. urteetan Bilbo kontrako armadaren erasoetatik zaindu edo babestu nahian. Sondikako aireportua, Zolloko urtegia eta Bilbo bera artilleriaren tiroetatik zaintzeko.Hesia k udalerri hauek zeharkatzen zituen, besteak beste; Zeberio, Galdakao, Larrabetzu, Gamiz-Fika, Mungia, Loiu, Gatika, Sopela eta Berango.
Biderkatzeko taula
Matematikan, biderkatzeko taula matematika taula bat da, sistema aljebraiko bateko biderketa eragiketa definitzeko erabiltzen dena.
NGC 4390
NGC 4390 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Biderkatzeko taula
Biderkatzeko taula hamartarra mundu osoan zehar irakasten da oinarrizko aritmetikaren barruan, oso erabilgarria baita zenbaki-sistema hamartarreko eragiketa aritmetikoak egiteko. Normalean, buruz 9 × 9 -raino ikasten da.
Ohiko biderkatzeko taula, Pitagorasen taula ere deitua, hau da:
Carrington (Ipar Dakota)
Carrington Ipar Dakotako hiri bat da. Foster konderrian kokatua dago. 2010ean 2,065 biztanle zituen, 5.47 kilometro koadrotan banatuta.
José María Asin
José María Asin Eskudero (Cadreita, 1956ko urriaren 19a) nafar antzerki- eta zinema-antzezlea da. Bigarren mailako paperak egin izan ditu, oso biribilak, 1980 eta 1990eko hamarraldietan. Lanik garrantzitsuena Montxo Armendarizen Tasion egin zuen (1984), protagonistaren lagunarena. Orobat lan egin zuen Armendarizekin Secretos del corazón (1997) filmean. Film labur askotan parte hartu du, eta lan handia egin du antzerkian. Iruñeko El lebrel blanco taldeko kide izan zen 1974tik taldea desagertu zen arte (1986). Iruñeko beste antzerki-taldeetan ere aritua da, protagonista-paperetan beti.
Larrabetzu
Gerra Zibila eta Burdinezko Hesia
Bost sektoretan banatu zen trazatua: 1.a: Zierbena sektorea, udalerri horretatik Soduperaino; 2.a: Ganekogorta sektorea, Sodupetik Ugaoraino; 3.a: Upo Mendi guneko sektorea, Ugaotik Usansoloraino; 4.a: Urigoiti sektorea, Usansolotik Larrabetzuraino; eta azkenik 5.a: Sortaldeko sektorea, Larrabetzutik Berangoraino, Urduliz ko eta Barrika ko
José María Asin
2011n Iruñeko Gayarre Antzokiko zuzendari izateko izendatua izan zen, baina giro politikoaren kariaz UPNk bazter utzia ere bai. Bestalde, kultura teknikari lan egiten du Nafarroako Zizur Nagusian.
Larrabetzu
Gerra Zibila eta Burdinezko Hesia
hesia indartuta.
Horrela, Larrabetzun kokatutako defentsak 4. Sektoreko lerroaren barruan zeuden, Gaztelumenditik Erletxe ingururaino (Galdakao). Gotorleku asko zeuden eremu horretan, muino eta lurraren gorabehera guztiez baliatzen baitziren. Gainera, arerioaren erasoak gertatu ahal ziren errepideen sarbideak kontrolatuak zeuden.
1937ko uztailaren 11 n, Bizkargi mendiaz jabetu zirela baliatuta, errebeldeek euskal armada Urkulu mendiko euren posizioetatik kanporatu zuten artilleria handiaren eta hegazkinen laguntzaz. Errepublikazaleen gaueko kontraerasoari aurre egin ostean, frankistek euskal defentsak hautsi zituzten hilaren 12ko goizean.
Ostean, lortutako bidea urratu eta Lezamatik eta Larrabetzutik zabaldu ziren defentsak atzetik hartzeko. Nafarroako I. Brigada Kantoibasotik sartu, Gaztelumendi hartu eta hiru noranzkotan hedatu zen: Alde batetik, Irurimendi hartu zuten; bestetik, Loroñoko muinoak hartu zituzten, euskaldunen kontraerasoari aurre ginez, eta azkenik, Astorekara ailegatu ziren.
Geografia
18 auzotegi desberdinek osatzen duten 21,39 km²-ko eremua da ; Alaio, Astoreka, Barrenetxe, Basara, Belarrinaga, Bersonaga, Erkinko, Elexaga, Galartza, Gaztelu, Goikola, Goikolexea, Legina, Loroño, Sarrikolea, Ugalde, Zarandoa eta Zubitalde.
Ingurune naturala
Bizkargi eta Gaztelumendi mendiek inguratzen dute herria. Baso aberatsak daude herri osoan zehar alde batetik Morgara eta bestetik Galdakaora doazen mendi-ibilbideetan zehar zuhaitz espezie ugari aurkitu ditzakegu. %55a, espezie exotikoak dira, pinudiak baina batez ere Eukalipto ak, azkar hasten diren zuhaitzak dira, mozteko denbora gutxi behar dutenak. Nahiz eta etekin ekonomikoa handitzen den, ingurumenarekiko inpaktu handia eragiten dute espezie horiek.
Udalerri mugakideak
Mugakide hauek ditu: iparraldean Morga, hegoaldean Galdakao, ekialdean Zornotza eta mendebaldean Lezama.
Ekonomia
Larrabetzuko jarduera ekonomikoa ehuneko handi batean (%85,5) zerbitzuen sektorera dago bideratuta. Aipatzekoa da Larrabetzuko herriak zonaldean, bisitari ugari jasotzen dituela inguruetako herrietatik ekonomia sustatzen dituen jarduerak dira. Bigarren sektorea berriz (%11)-ko jarduera dauka. Eta lehenengo sektorean jarduera behera doa.
Lurralde edo eremu baten aberastasuna neurtzeko adierazlea biztanleko BPG-a da eta Larrabetzuren kasuan 40.713€ -koa da. Izan ere, hiriburuarekin alderatuz 7.000€ baxuagoa da Bilbon BPG-a 2023. urtean.
Lehen sektoreak pisu handia dauka herriko ekonomian, 190 komertzio daude irekiak eta horietatik 15 tabernak dira 2.076 biztanle dituen herri baterako zifra aipagarria. Horietako 4 bakarrik ( Foteri, Politena, Aretxabala eta Etorki) 100 metro dituen Andra Mari kale nagusian daude kokatuak.
Politika eta administrazioa
2019ko Maiatzaren 29ko hauteskundeak eta gero, EH Bildu koalizioak hirugarren elekzioa lortu zuen zazpi zinegotzirekin, gehiengoa eskuratuz. 728 boto bereganatu zituen, botoen %58.2a, hain zuzen ere.; Eusko Alderdi Jeltzaleak aldiz, lau zinegotzi lortu zituen, 470 botorekin, botoen %37.6a.
2023ko Maiatzaren 28ko hauteskundeetan, EH Bildu atera zen berriz ere garaile, aurreko hauteskundeekin konparatuz boto kopurua murriztu egin zen %55tik, %59 arte, ehuneko bost batean jaitsi zen boto-eskubidea daukan biztanleriaren parte-hartzea. Eh Bildu botoak galdu zituen arren, zinegotzi kopurua mantentzea lortu zuen. 658 botorekin eta 7 zinegotzi errepikatuz, botoen %56.2a. Eusko Alderdi Jeltzaleak ordea, 468 botorekin, eta botoen %39,5rekin, berriz ere 4 zinegotzi lortu zituen.
Garraioa
N-637 autobiak herria inguratzen du hegoaldetik, txorierriko korridorea deiturikoa. Larrabetzutik eta Erletxeraino 3 bideetako errepideez dago osatuta, 2003an inauguratu zenetik urte osoan zehar egunero trafiko handia jasaten duen errepidea da. 37.000 ibilgailu igarotzen dituzten egunean 35 km-ko ibilbidea, inguruko eta kanpoko herrien komunikazioa Bilbo hiriburuarekin eta Loiuko airoportuarekin erraztu duen ekimena da.
Mendebaldetik ailegatuta, BI-3713 bidea eramaten herrira eramaten gaitu, Lezamatik datorrena eta herria zeharkatuz iparraldera Morgara eramaten duena.
Autobusa
Bizkaibus hiri-arteko zerbitzuko hurrengo lineak udalerria zeharkatzen dute: Grafikoaz gain, Larrabeztun beste bi linea zeharkatzen dute herria.
Euskara
Txorierri osoan bezala, tokiko euskalkia mendebaldeko euskara da, Txorierriko euskara. Larrabetzuko euskal hiztunen kopurua %73,77koa da, 760 biztanlek euskara ama hizkuntza izanik (2021eko "eustat"-en datuetan baliatuz). 2074 biztanleko eremua izanik, 1.530 dira euskal hiztunak, hauetatik 1.290 euskal alfabetatuak izanik. 1986-tik populazioak nabarmenki gora egin du, ia 500 gehiago izatera pasatu dira (gehienak euskal alfabetatuak dira).
Hori Bai gaztetxea
1960. hamarkadan, frankismo garaian alegia, sortutako ekimena da. Hain zuzen ere, eta ofizialki, 1965. urtean inauguratu zen. Egoitzaren sorreratik, herriarentzat eta herriko biztanleria gaztearentzat zuzenduta egon dira bertatik hasi diren ekimen desberdinak; Futbol txapelketak, ikastaroak edota kanpamentuak bezalakoak. Hasiera batean herriko mugimendu politiko desberdinetako pertsonak batzen ziren bertan, EAJ, KAS edota ESB koak zehazki.
1980. hamarkadan Hori Bai gaztetxeak garai zailak bizi izan zituen, izan ere, gaztetxeko partaideen nahi eta interesek talka egin zuten aldamenean dagoen Andra Mari elizarenekin. Eliza Hori Bai eta bertako mugimenduaren aurka azaldu zen, eta azkenik, tentsioak zirela medio, lokala itxi egin behar izan zuten. Hala ere, 1986. urtean gazteek, espazioa berreskuratzea lortu zuten, eta berriz martxan jarri zuten, hainbat ekintza burutuz.
1990. hamarkadan, musika dela eta Hori Bai-ek indar eta ospe handia hartu zuen Euskal Herri mailan. Hala ere, udaletxearekin eta administrazioarekin izandako gaizki-ulertuak zirela eta hainbat debeku ezarri zitzaizkion. Nola edo hala, mugimenduarekin jarraitzea lortu zuten bertako gazteek, eta 2000. hamarkadan, egoitza botatzeko ahalegin ugari egin ziren arren, gaur egun arte bizirik jarraitu izan du, eta oraindik, gazteen topaketarako gunea da.
Stuckey (Hego Carolina)
Stuckey Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Williamsburg konderrian kokatuta dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Larrabetzu
Tradizioak
Larrabetzu eta inguruko auzo desberdinetan, urtero, jai desberdinak ospatzen dira ; Maiatzetik Iraila bukaerara nabarmen. Maiatzaren 15ean San Isidro jaiak ospatzen dira (Zaindari Jaiak), Txorierri ko beste hainbat herritan bezala. 2023. urtean, Txispamendi Guraso Elkartea- k eskolako umeekin herrian zehar ibilbide bat gauzatu zuen, ondoren azoka eta herri-bazkaria izan zen beste hainbat elkartek antolatua. Ekainaren 13an Goikolexea auzoa n San Antonio jaiak ospatzen dira, Abuztuaren 15ean Andra Mari ak, 24an Loroño auzoko San Bartolomeak, eta hila bukatzeko, zehazki 31an, San Emeteri eta San Zeledonio jaia, Goikolexea auzoan. Amaitzeko, Irailaren azken egunetan, 29an, Mikel Deuna (Euskal Herriko santu zaindaria) eguna ospatzen da. .
Bizkargi eguna
Egunean zehar hainbat eginkizun egiten dituzte, aipatutako pertsona hauen eta orokorrean, Gerra Zibilean hil ziren gudarien omenez. Alde batetik, sei gudari hauen oinordekoek lore sorta bat jasotzen dute. Horrez gain, giro musikatua egon ohi da eta zenbait herri-dantza egiten dira, jai giroa da nabarmen. Horrez gain, azken urteotan, eta 2020. urtetik, bizikletaz egiten den martxa bat antolatu ohi da, Gabiriatik eta Larrabetzuraino heltzen dena.
Instalakuntzak
[[Fitxategi:Kirol instalakuntzen mapa Larrabetzu.pdf|thumb|Kirol Instalakuntzen mapa Larrabetzun ; Uria AuzotegianEzkerrrean : Futbol Zelaia
Erdigunean : Udal Igerilekuak eta frontoia]] Aurki ditzakegun kirol instalakuntzen artean, Futbol Zelaia, Udal igerilekua eta Frontoia daude. Hiru instalakuntza hauek 1980. hamarkadan inauguratu ziren, garaian alkate zen Carlos Mendiolaren agintaldian. Guztiak dira erabilera publikokoak. Frontoiak zein futbol zelaiak berriztapenak izan dituzte azken urteetan, baina igerilekuak berdin jarraitu izan du urteetan zehar.
Uritarra
Uritarra Larrabetzuko futbol taldea da, Errebale deituriko zelaian jolasten dute, eta gaur egun, ohorezko mailan daude. 1947. urtean sortu zen, hala ere, hasierako urteetan lagunarteko partidak baino ez zituen jolasten. Ez zen izan 1949. urterarte federatu zirela, Juan Arteagak presidentetza hartu zuenean. Zuzendarien taldean Ceferino Zorrozua, Domingo Legarreta, Carlos Loroño eta Mariano Mendiola zeuden, besteak beste.
Garai hartan, klubaren helburu nagusia futbol zelai bat eraikitzea eta talde lehiakor bat osatzea ziren. Horretarako, Larrabetzuko auzo bakoitzarekin talde bat osatu zuten, ondoren hauen arteko lehiaketa bat egin ahal izateko. Goikoelexalde, errebale edota andra mari auzoek, esaterako, honetan parte hartu zuten. Lehiaketa honetatik aukeratu zituzten uritarraren lehen taldea osatuko zituzten jokalariak. Historian klubak jolastu zuen lehen aldia 1949ko Irailaren 11n izan zen, Iturrigorriren aurka.
Hainbat urtetan zehar, klubak gorabehera desberdinak izan zituen, baina aipatzekoa da 1955an San Mamesen jolastu zutela, 2. lurraldeko mailatik 1. mailara igotzeko, Gallartako klubaren aurka. Urteak pasatu ziren, eta etapa berri ea oparo bat hasi zela esan genezake. 1986. urtean gaur egun egoitza bezala duten Errebaleko futbol zelaia eraiki zen. Hau aurrerapen handia izan zen klubarentzat, izan ere, garaiarte Athletic-en Lezamako instalazioetara joan behar zuten bai partiduak jolastera, eta entrenamenduetara ere. 2000. hamarkadan Tomas Undabarrenak presidentetza hartu zuenean, eta ondoren Jose Luis Sagastigordiak. Garai honetan, zelaia zaharberritzeaz gain, apostu handia egin zen gazteen taldeenganako, hauek sendotu nahi baitzituzten.
Azkenik, klubaren historian garairik gorena 2021. urtean eman zen, Ohorezko mailatik 3. RFEF mailara igor zirenean. Urte horretan partida bakarra galdu zuten, eta aipatzekoa da ligako azken partidan klasifikatu ahal izan zirela, Galdakaon aurkako Derbia irabazi ondoren.
Hezkuntza
Larrabetzuko Eskola "Lehendakari Agirre Kalea, 0, Larrabetzu" helbidean kokatuta dagoen hezkuntza zentro publikoa da, haur eta lehen hezkuntzako mailak eskaintzen dituena. Hezkuntza proiektu zabala dute, hauen xede, balio,  nortasun, eleaniztasun, hezkidetza eta elkarbizitzaren inguruko helburuak finkatuak izanik  (ikusi Webgunea). Ikasleen egiazko inklusioa eta garapena eskolaren balioekin bat datozela diote webgunean, hauen arteko elkarbizitza, konpromisoa, bizikidetza eta adiskidetasuna sustatuz. Ikasle en arteko harremanak berdintasunetik sustatzeko konpromisoa dutela adierazten du zentroak, hezkuntza ez sexistaren hautua eginez, genero ikuspegia arlo desberdinetan txertatuz.
Eskaintzen dituzten zerbitzu desberdinen artean, jantoki zerbitzua dago ; eskolako elkarbizitza arau berberak aplikatzen dituen gunea izanik. Jantoki eredu osasuntsu, iraunkor eta parte-hartzailea bermatzen dute, bertan prestatutako janaria eskainiz, sasoiko eta bertako elikagai freskoen erabilera sustatuz. Hezkuntza proiektuan txertatutako zerbitzua  da,  inplikatu guztien elkarkidetasuna bermatuz, 14 langile izanik (begirale eta sukaldariak). Egunero 250 menu eskaintzen dira, jatorduak txanda desberdinetan eskainiz. Jasangarritasuna kontuan hartzen da, hondakinen kudeaketa kontzientea gauzatuz. 800kg konpost sortzen ditu jangelak ikasturtero.
Jantoki zerbitzua guraso elkarteak kudeatutakoa da, hauek gauzatzen dituzte erosketak, kudeaketa ekonomiko zein neurtutako kontsumo bat gauzatzeko. Ikasleak ere aukera dute jangela eredu honetan parte hartzeko, baratzean zein hondakinen kudeaketan, hauek kontzientziatzea ekimenaren helburutako bat izanik.
E bitamina
E bitamina gizakiak behar duen bitaminatako bat da. Tokoferol izenaz ere ezagutzen den bitamina honek, bere anti-oxidatzaile funtzioagatik, zahartzearen aurka eragiten du.
Larrabetzu
Hezkuntza
Kultur Etxea
E bitamina
Liposolugarria eta termoegonkorra da.
Landareetan dago batez ere: hazietan (garia, soja, artoa...), frutu lehorretan, garagardo-legamian, landare-olioetan, e.a. Baita arrautz gorringoan ere.
Larrabetzu
Hezkuntza
Larrabetzuko Anguleri jauregia gaur egun herriko kultur etxea da eta hainbat zerbitzu eskaintzen ditu herritarrentzat, hauen artean, kultur aretoa, gazte informaziorako bulegoa, KZ gunea eta udal liburutegia.
E bitamina
Gomendaturiko dosia 15 mgr-koa da egunero helduengan.
Larrabetzu
Elizak
Larrabetzuko herrian bi eliza nagusi daude. Alde batetik, herriko alde zaharrean dagoen Andra Mari eliza, bestalde, Larrabetzuko erdialdetik kilometro pare batera dagoen Goikolexea auzoko San Emeterio eta San Zeledonioren eliza. Azken honek,  erdigunetik aldenduta dagoen arren, garrantzi nabarmena izan du historian zehar, Erdi Arotik hasita. Izan ere Bizkaiko jaunek “ruta juradera” deiturikoan, eliza honetatik pasatu behar ziren,  foruak errespetatu eta beteko zirela zin egiteko. Hortaz, foruen kontserbazioan elementu garrantzitsua izan da.
E bitamina
Anti-oxidatzaile indartsua da eta erradikal aske kaltegarrien ekoizpena galarazten du.
Bitamina honen gabeziak animaliengan antzutasuna eragiten du. Gizakiarengan anemia eta gaitz neuro-muskularrak sortzen ditu.
Larrabetzu
Elizak
San Emeterio eta San Celedonio eliza, estilo gotikoan eraikitako eraikina da, XV. mendea baino arinago, hain zuzen ere. Era berean, XVII. mendean gaur egun duen nabea egituratzeaz gain, kanpai-dorrea ere eraiki zuten. Eraikina, nagusiki hareharriz egina dago, eta goiko aldea adreiluz, portikoari dagokionez, elizaren kanpoaldea inguratzen duena, egurrez egina dago. Elizaren barruan, erretaula Flamenko-Hispaniar bat bereizten da.
San Emeterio eta Zeledon elizaren berriztapen lanak.
1991. urtean, eliza zaharberritzeko lanak jarri ziren martxan, eta duela gutxi izan zen arren, tenpluaren historian nabarmenki esanguratsua izan den prozesu bat izan da. Izan ere, eliza barruko hormak egokitzeko lanak egiten ari zirela, hainbat margo eta irudi azaldu ziren, bi hain zuzen ere, aldarearen eskumako eta ezkerreko horman. Ikerketa eta behatze lanez baliatuz, erdi aroko pinturak zirela ondorioztatu zuten. Zehazki, Ate nagusitik sartu eta ezkerretara dagoenean, San Kristobal azaltzen da, erreka bat zeharkatzen eta aingeru ez inguratuta. Eskumako horman ordea, bigarren margolanean, zazpi bekatu kapitalen errepresentazio bat dago, hauetako hiru azaltzen dira.
Donejakue bidea
Donejakue bide ko kostaldeko bidea Larrabetzu tik pasatzen da, zehazki Gernika-Bilbo etapan. Gernikako Foruen Plazatik hasita, etapa 15. kilometroan aurkitzen da, Goikoelexalde auzotik murgildurik Larrabetzuko eremuak zeharkatuz. San Emeterio eta San Zeledonio eliza k bidean aurkitzen dira. Larrabetzutik bideak Bilboraino jarraitzen du Lezama eta Zamudio zeharkatuz.
Bizkaiko Done Jakue Bidea ren borondatezko zaintzaile elkarteak, Larrabetzun aurkitzen den aterpetxean izan diren erromesen inguruko datuak batu ditu hainbat urteetan, aterpetxea Apirilaren 1etik Urri bukaera-arte dago eskuragarri. Azken urteetako datuei erreparatuz, 2.758 erromes izan ziren 2017an aterpetxean, 3.043 erromes 2018an, 2019an 2.320 erromes eta aldiz, 2022an 1.704. Gehienak Euskal Herritik kanpo etorritakoak. 2022an izandako erromesak, gutxi gora behera%72a, Espainia kanpokoak ziren ; Alemania, Frantzia eta Italiarrak nagusiki.
Aterpetxea Bizkaiko Ospitale elkarteak kudeatzen du, Larrabetzuko Askatasunaren Esperantzan dago kokatua ; 20 pertsonako edukiera du. Erromesentzako hainbat zerbitzu eskaintzen ditu.