cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Demokrito
Filosofia-sistema
Naturan dena gertatzen da mekanikoki. Horrek esan nahi du gertatzen den guztia «kausala» dela, denak naturako lege haustezina jarraitzen duelako. Demokritoren ustez bazegoen kausa natural bat gertatzen zen guztian, gauza berean dagoen kausa. Teoria atomikoak gure sentsazioak ere azaltzen ditu, pentsatzen zuen Demokritok. Gure zentzumenen bitartez zerbait berenganatzen dugunean, espazio hutsean dauden atomoen mugimenduagatik gertatzen da. Ilargia ikusten dugu, «ilargiaren atomoak» nire begietara heltzen direlako gertatzen da.
Eta zer gertatzen da ezaguerarekin?, Ezin daiteke atomoz osaturik egon, hau da, «gauza» materialez? Ba bai, Demokritok imajinatzen zuen arima «arimako atomo» biribil eta lau batzuez osatuta zegoela. Pertsona bat hiltzean, arimako atomoak sakabanatzen dira. Gero, beste arima batean sar daitezke sorkuntza prozesu baten bitartez. Horrek esan nahi du gizakiak ez duela arima hilezkorrik.
Jende askok uste du, Demokrito bezala, «arima» burmuinera lotuta dagoela eta ezin dugula inolako ezaguerarik eduki burmuina hiltzen denean. Demokritok naturako greziar filosofiari amaiera tenporala jarri zion. Heraklitorekin bat zetorren naturako guztia «jario» delakoarekin. Formak joan eta etortzen dira. Baina jario den guztiaren atzean, jario ez diren gauza eterno eta aldaezinak topatzen dira. Gauza hauei Demokritok atomoak deitu zien.
Gonocephalus semperi
Gonocephalus semperi Gonocephalus generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Inishbofin (Galwayko konderria)
Gaur egun bertan hiru hotel daude (Day's Inishbofin House Hotel, Murray's Doonmore Hotel eta Dolphin Hotel), bai eta ostatu bat ere.
Crossoloricaria bahuaja
Crossoloricaria bahuaja Crossoloricaria generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Westford (New York)
Westford Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Otsego konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mengxianminita
Ezaugarriak
Mengxianminita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 8 da.
Malalbergo
Malalbergo Italiako udalerri bat da. Boloniako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Malalbergok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Joaquín Chapaprieta
Joaquín Chapaprieta y Torregrosa (Torrevieja, Alacant, 1871ko urriaren 26a - Madril 1951ko urriaren 14a) espainiar abokatu eta politikaria izan zen.
Entzute handiko abokatua zen. Sagastaren Alderdi Liberalean sartu zen politikan. XX. mendeko lehen herenean politikari ospetsu eta garrantzitsua izan zen. 1933 eta 1935 artean hainbat kargu bete zituen eta 1935ean gobernuburu izendatu zuten. Urte berean kargua utzi zuen. Gerra Zibila hastean politika guztiz utzi zuen.
Tzvetan Todorov
Tzvetan Todorov (Цветан Тодоров) (Sofia, Bulgaria, - Paris, ) frantses hizkuntzalaria eta literaturaren teorialaria izan zen, bulgariarra jatorriz. Literaturaren ikertzaile gisa egin duen lanak jarraitzaile ugari izan ditu eta eragin handia izan du neoformalismoaren eta estrukturalismoaren azterketetan.
1963tik aurrera Frantzian bizi zen, Nancy Huston emaztearekin batera.
Le Gratteris
Le Gratteris Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Gratteris udalerrian erroldatutako biztanleak 138 ziren. Familiak 58 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 5 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 21 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 5 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
57 2007an zeuden etxebizitza guztiak familien etxebizitza nagusiak ziren. 43 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 57 etxebizitza nagusietatik 43 bere jabearen bizilekua ziren eta 15 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 52 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 92 ziren, horien artean 68 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 68 pertsona aktiboetatik 62 lanean zeuden (31 gizon eta 31 emakume) eta 6 langabezian zeuden (5 gizon eta 1 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Le Gratteris udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
3020 Naudts
3020 Naudts asteroide baten izena da. abuztuaren 2an aurkitu zuen K. Reinmuth-ek Heidelberg Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1949 PR izena zeraman. Ondoren Ignace Naudts omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3020 Naudts asteroidearen orbitak batezbeste 2,761 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,596 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,926 distantziara. Eszentrikotasuna 0,06 da, eta makurdura orbitala 6,28ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.2 da.
Fraisse-sur-Agout
Fraisse-sur-Agout Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fraisse-sur-Agout udalerrian erroldatutako biztanleak 357 ziren. Familiak 166 ziren, horien artean 54 pertsona bakarrekoak ziren (29 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 70 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 17 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 25 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 415 etxebizitza zeuden, 165 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 236 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 377 etxeak ziren eta 33 apartamentuak ziren. 165 etxebizitza nagusietatik 126 bere jabearen bizilekua ziren, 31 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 17 etxek bi zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 62 etxek bost zituzten. 108 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 77 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 76 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Fraisse-sur-Agout udalerrian 141 unitate fiskal zeuden, 309 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.481 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Fraisse-sur-Agout udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.260 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Albion (Illinois)
Albion  Illinoiseko hiri bat da. Edwards konderrian kokatua dago. 2010ean 1,988 biztanle zituen, 5.57 kilometro koadrotan banatuta.
Sanilhac
Sanilhac Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 316 etxebizitza zeuden, 179 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 118 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 295 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 179 etxebizitza nagusietatik 122 bere jabearen bizilekua ziren, 50 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 11 etxek bi gela zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 74 etxek bost zituzten. 141 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 85 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 79 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 233 ziren, horien artean 157 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 157 pertsona aktiboetatik 135 lanean zeuden (66 gizon eta 69 emakume) eta 22 langabezian zeuden (9 gizon eta 13 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sanilhac udalerrian 189 unitate fiskal zeuden, 397,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.839 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 3 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Sanilhac udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 130 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Westford (Wisconsin)
Westford Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Dodge konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Crisenoy
Crisenoy Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 430 ziren, horien artean 340 aktiboak ziren eta 90 inaktiboak ziren. 340 pertsona aktiboetatik 324 lanean zeuden (166 gizon eta 158 emakume) eta 15 langabezian zeuden (6 gizon eta 9 emakume). 90 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 41 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Crisenoy udalerrian 223 unitate fiskal zeuden, 627,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.144 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren eta 1 jatetxe.
2000. urtean Crisenoy udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Aherla
Aherla (irlanderaz An Eatharla) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-erdialdean dagoen herri txiki bat da. Cork hiria eta Macroom udalerriaren arteko erdi bidean dago, bakoitzetik 20 kilometrotara.
Crisenoy
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Féliu-d'Avall
Saint-Féliu-d'Avall Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Féliu-d'Avall udalerrian erroldatutako biztanleak 2.396 ziren. Familiak 984 ziren, horien artean 273 pertsona bakarrekoak ziren (107 bakarrik bizi ziren gizonak eta 166 bakarrik bizi ziren emakumeak), 320 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 324 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 67 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.187 etxebizitza zeuden, 1.015 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 66 bigarren erresidentzia ziren eta 106 hutsik zeuden. 1.022 etxeak ziren eta 140 apartamentuak ziren. 1.015 etxebizitza nagusietatik 704 bere jabearen bizilekua ziren, 258 alokairuan okupaturik zeuden eta 53 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 71 etxek bi zituzten, 203 etxek hiru zituzten, 305 etxek lau zituzten eta 426 etxek bost zituzten. 713 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 450 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 449 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.528 ziren, horien artean 1.128 aktiboak ziren eta 400 inaktiboak ziren. 1.128 pertsona aktiboetatik 1.012 lanean zeuden (552 gizon eta 460 emakume) eta 116 langabezian zeuden (47 gizon eta 69 emakume). 400 pertsona inaktiboetatik 139 erretiraturik zeuden, 120 ikasten zeuden eta 141 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Féliu-d'Avall udalerrian 1.002 unitate fiskal zeuden, 2.453,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.259 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 115 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 28 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 14 administrazio publikoko enpresak ziren eta 10 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 32 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 7 igeltseroak, 4 margolariak, 5 iturginak, 2 eraikuntza enpresak, 3 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 3 apaindegiak.
2000. urtean Saint-Féliu-d'Avall udalerrian 49 nekazaritza-ustiategi zeuden, 578 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Maria Kristina
Maria Kristina Espainiako bi erreginen izena da:
Aurresku
Aurreskua euskal dantzarik ospetsuenetakoa da, omenaldi edo erreberentzia moduan jende aurrean dantzatzen dena. Gaur egun erritu bat bihurtu da edozein motatako jaialditan aurreskua dantzatzea Euskal Herri osoan. Esaterako, ezkontzetan, inaugurazioetan, kongresuetan, ekintza publikoetan, eta abar. Horregatik euskal kulturan tradizio bat bilakatu da.
Aurreskua, gaur egun ezagutzen dugun moduan, dantzari edo aurreskulari batek dantzatzen du, txistulari batek lagunduta. Txistulariak txistua jotzen du esku batekin, euskal tradizioko airezko instrumentua. Beste eskuarekin danbolina jotzen du. Era tradizionalean dantzatzen bada, lau zatitan banatuta dago: lehenengoa, Aurrez-aurrea; bigarrena, Esku-aldatzea; hirugarrena, Zortzikoa; eta laugarrena, Agurra.
Tradizioak hala eskatuta, dantzaria gizonezkoa izaten zen eta modu tradizionalean jantzita joaten zen. Alkandora eta praka zuriak, txapela beltza eta gerriko berdea edo gorria. XXI. mendean nesken tradizio berria sortu da eta emakumezkoen tradiziozko jantziak erabili izan dira.
Sorrera
Dantza honen ostean, aurreskua eta atzeskua plazaren erdian kokatzen ziren eta dantza bat hasten da, aurrez aurre deiturikoa. “Desafio” izena ere eman zaio, gaztelaniazko hitza erabiliz. Ondoren, sokan zeuden bi edo lau mutil askatzen ziren eta plazako emakume bat aukeratzen zuten aurreskulariarentzako. Normalen alkatearen alaba zen, edo antzeko boterea zuen emakumeren bat. Dantzaria aurreratzen zen eta neskaren aurrean zati bat dantzatzen zuen, hain zuzen, oso zaila zen zatia. Bukatzean, dantza hura berriro errepikatzen da baina atzeskuarekin. Dokumentatua dago Gizaburuagan 1652 urtean, iraileko Andra Mari jaietan, egin zen dantza; Lekeitioko bikarioa izan zen aurreskua eta Bizkaiko Ahaldun Nagusia ere bertan zela aipatzen da. Alkateak eta agintariak ere azaltzen dira herriko jaietako une garrantzitsuetan. Bestalde, gazteen artean zabaldurik, XVIII. Mendean elizgizonek ezarritako debeku eta aurkako adierazpenen testigantzak daude, gizon, gazte eta emakumeek “eskuetatik uztartuta” egiten zuten dantza honen kontra. .
Garapena
Aspaldian, dantza honen pausuak bat-batean inprobisatu egiten ziren, baina denborak aurrera egin ahala, finkatu ziren pausuak, gaur egungo dantza zoragarria lortu arte. Dantza hau ondo egitea ez da batere erraza, forma fisiko ezin hobeko dantzari batek soilik dantza dezake, hainbat orduko entsegua igarota.
Urteak aurrera egin ahala, antzinako soka-dantzak eboluzio bat jasan du, gaur egun aurreskua bilakatu arte.
Emakumeak ere aurreskulari
Oier Araolaza dantzari eta dantza-ikertzaileak bere doktorego-tesian generoa eta euskal dantza aztertu zuen. Ikerketa horren arabera, XIX, mendearen bukaeran aldaketa esanguratsu bat hasi zen gertatzen gizartean eta euskal dantzan. Aurreko hiru mendeetan debekuen bidez lortu ez zena, lortu zen orduan: emakumeek aurreskuak dantzatzeari utzi zioten. Lehen Mundu-Gerraren ondotik nagusitzen hasi ziren genero-ikuspegi bereizleak. Hortik aurrera aurreskua tradizioz gizonezko dantza esklusibo gisa aurkeztu zen eta aurreskua gorputz-adierazpen eta erritual maskulinotzat transmititu zen. Ordura arte sagar-dantza, arku-dantza eta zinta-dantzak gizonezkoek ere dantzatu arren (eta zenbaitetan gizonezkoek bakarrik), genero-marka femeninoz etiketatu ondoren gizonen errepertoriotik desagertu ziren pixkanaka. Genero-kategorizazioaren araberako dantzen sailkapena ezartzen joan zen modu horretan XX. mendearen hasieran, emakumeen eta gizonen dantzak guztiz bereiziz eta bakoitzari zegozkion dantzakera-ereduak eraikiz eta indartuz.
Jose Antonio Iturriotz
1897. urtetik 1901. urtera arte jaioterriko alkatea izan zen. Ideologiaz liberala, bere agintaldian herriak hirigintza-berrikuntza garrantzizkoenak bizi izan zituen: Untzagako plaza eta udaletxea, ospitalea, arma probatokia, eta abar.
Aurresku
Emakumeak ere aurreskulari
Otxandioko emakumeek aurreskua dantzatzen zieten errementariei jaietan, sukaldarien egunean, 1936ko bonbardaketak tradizioa errotik eten zuen arte. Sabina Oiangureni esker, dantza hori berreskuratuko dute 2017ko uztailaren 22an.
Historian zehar emakume dantzarien kontrako testigantzak ez dira gutxi izan Araolazaren liburuak erakusten duenez: Axularrek dantza bekatutzat hartu zuen, Añibarrok desonesqueriaren adigarritzat, eta Aita Donostiak patriarkatua arriskuan ikusi zuen, autoritate zibil, politiko eta militarrek ere geraraz ezin zezaketen dantza zela eta.
Gainera, testigantza horiek beste gauza bat frogatzen dute Miren Aizpururen ustez: Poulain de la Barrek esan bezala, «gizonek emakumeei buruz idatzi duten guztia susmagarria da, gizonak aldi berean epaile eta alderdi baitira». Epai horietan ez da beti emakumea mendeko subjektu bezala deskribatu, edo bigarren mailako izaki legez; bai, ordea, subjektu pasibo moduan. Emakumea dantzatua, gurtua izan dela azpimarratu dute behin eta berriz (gizonek, oro har), inork emakumeei galdetu gabe gurtuak izan nahi duten edo ez, euren erabakitzeko autonomia erabat deuseztzat joz. Maiz era horretako kontakizunek errealitatea desitxuratu bazuten ere, lan honek erakusten du diskurtsoak zenbateraino itxuratu duen errealitatea, gizonen gozamenerako plastilina bailitzan.
Tradizioak eta txapelketak
Euskal Herrian tradizio bat bilakatu da ezkontzetan aurreskua dantzatzea. Aurreskulariak bere txistulariarekin azaltzen da eliza edo espetxearen kanpoan. Ezkonberriek zeremonia aurrera eramaten duten bitartean, txistulariak partitura jotzen du akatsak ez izateko. Bitartean aurreskulariak luzaketak egiten ditu, baita dantza gainetik birgogoratu ere. Ezkontzako gonbidatuak ateratzen diren heinean, zirkulu erdi bat osatzen dute, dantzaria erdian egoteko elizarekin aurrez aurre, eta txistularia albo batera. Ezkonberriak ateratzen direnean musika hasten da eta normalean, dantzariak txapela botatzen du. Beste batzuetan ordea, emakumeari buruan jartzen zaio.
Aurreskua ere tradizioa bihurtu da jaialdietan, hiriko jaietako berbenan, jaiotzetan, eta hainbat festetan. Abuztuaren 15ean, Begoña egun handian, Bilboko alkateak soka dantzan parte hartzen du aurreskua dantzatzen. 2020koan pandemiarengatik Euskal Museoan egin behar izan zen (Publiko berezia urte berezi baterako! ).
Beste alde batetik, aurresku txapelketak sortu dira. Hiru txapelketa nagusi ezagutzen dira:
Lehenengoa, aldi berean garrantzitsuena, Euskadiko Aurresku Txapelketa da. Sestaon egiten da, uztailaren azken astean, Inazio Deunaren egunez. Dantzari bakoitzak bere aurreskua dantzatzen du publikoaren aurrean eta txistularia buelta emanda dago, horrela aurreskulariak musika jarraitu behar du. Lehendabiziko txapelketa 1978an izan zen.
Bigarren, Bizkaiko Aurresku txapelketa da. Ondizen ospatzen da, Leioan. Arauak berdinak dira baina lau modalitate daude: 15 urte azpiko mutilak, 15 urte azpiko neskak, 15 urte baino gehiago dituzten mutilak eta 15 urte baino gehiago dituzten neskak. Nagusientzat sariak handiagoak dira. Lehenengoak 300 euro eta txapela jasotzen du, bigarrenak 200 euro, eta hirugarrenak 150. Txikien irabazleak 250 euro jasotzen ditu, bigarrenak 150 eta hirugarrenak 100. Partaide guztiek 30 euroko dieta jasotzen dute. Ander Navarro lamiakotarra txapelketa gehien irabazi duen dantzaria da.
Hiriko jaietako txapelketak hirugarrenak dira. Arauak berdina dira baina irabazle bakarra dago, txapela eta 100 euro jasotzen dituena. Trapagaranen, Erandion, Sondikan, Lemoan, Gallartan, eta beste hainbat lekutan ospakizun hau aurrera eramaten da. Partaideentzat 20 euroko dieta egon izan da.
Loiano
Loiano Italiako udalerri bat da. Boloniako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Loianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ricardo Samper
Ricardo Samper e Ibañez (Valentzia, 1881eko abuztuaren 25a - Geneva, Suitza, 1938ko urriaren 27a) espainiar abokatu eta politikaria izan zen.
1911-1920 bitartean Valentziako zinegotzia eta 1920-1923 bitartean alkatea izan zen. Primo de Riveraren diktadura hasi zenean kargutik kendu zuten. Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian, 1931 eta 1933an diputatu hautatu zuten. Alejandro Lerrouxen gobernuan Industria eta Merkataritza Ministroa izan zen. 1934an, Alejandro Lerroux ordezkatu zuen gobernuko presidentzian. Hilabete batzuk geroago, kargua utzi zuen eta Estatu Ministro bilakatu zen. 1935eko apirilean gobernua guztiz utzi zuen.
1936an, Espainiako Gerra Zibila hasi orduko, Suitzara ihes egin zuen, eta han hil zen 1938an.
028
028 ostadar zerbitzua Espainiako larrialdi telefono, posta elektroniko eta bat-bateko mezularitza zerbitzu bat da, gorroto-delitu eta diskriminazio LGBTIfoboak pairatu dituzten biktimentzat. 2023ko uztailaren 5ean jarri zen martxan. Hautatutako zenbakiak ekainaren 28ari egiten dio erreferentzia, LGBT Harrotasunaren nazioarteko egunari, hain zuzen ere.
Historia
Zerbitzuaren ezarpena 2022ko udarako ezarriko zela iragarri zuen Irene Montero Berdintasun ministroak prentsaurreko batean, maiatzaren 17an, Homofobiaren, Transfobiaren eta Bifobiaren Aurkako Nazioarteko Egunean, hain zuzen ere.
2023ko uztailaren 5ean doako zerbitzua espainiar lurralde osoan jarri zen martxan. Entzumen- eta mintzamen-desgaitasunak dituzten pertsonentzat irisgarria da eta arreta gaztelaniaz, katalanez, galegoz, euskaraz, ingelesez eta frantsesez eskaintzen da.
Aledo (Illinois)
Aledo  Illinoiseko hiri bat da. Mercer konderrian kokatua dago. 2010ean 3,640 biztanle zituen, 6.16 kilometro koadrotan banatuta.
Sortzez Garbiaren eliza (Elorrio)
Sortzez Garbiaren eliza Elorrioko eliza nagusia da (Bizkaia), Gernikako Arbolaren plazan kokatua.
1994ko urriaren 10an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
Bertan omen dago Balentin Berriotxoaren gorpua.
Ezaugarriak
Areto itxurako oinplanoa du eta XVI. mendean Euskal Herrian hain zabaldua zen hallenkirche edo areto eliza izeneko ereduaren araberakoa da.
XV. mendearen amaieran hasi zen eraikitzen, gotiko berantaren ereduei jarraituz. Estilo horretako erakusgarri ditugu portada biak. Eraikuntzaren bigarren fasea, berriz, Pizkunde garaikoa da. Hiru nabeak, XVI. mendearen erdi aldera eraikitakoak, garaiera berekoak dira, jatorrizko proiektuan besterik aurrikusten bazen ere, eta garaiera horrek berak ematen dio elizari barrualdeko argitasun berezi hori. Gangen sorgunearen ondoan jarritako mainel joniardun erdi puntuko leihateen bitartez zabaltzen dira nabeak kanpoaldera; pizkundetar estiloko adierazgarri garbia.
Jatorrizko presbiterioa, erretaula nagusia eta dorrea, gaur egun ikusten ditugunen aldean, guztiz bestelakoak ziratekeen. Eraikin honek jasandako interbentzioen historia konplexu eta zabalaren ondorio dira aldaketa horiek.
Arkitektura aldetik Euskal Herriko ederrenetako bat dugu eliza hau; baina balio horiez gain, aipagarriak dira, baita ere, historia eta artearen arlokoak, hala nola erretaula nagusia, zeinen diseinua Churriguerari agindu baitzitzaion 1718 urtean, gero Diego Martinez Arcek burutu zuen arren, eta San Gregorioren erretaula, Pizkunde garaiko estetikaren barruan sailkatzen dena, oso interesgarria. Azkenik, esan beharra dago Elorrioko Sortzez Garbiaren eliza nagusiaren dorrea, XVII. mendekoa, Euskal Herriko ederrenetako bat dela eta, dudarik gabe, Bizkaian bakarra.
Epistolaren horman Bizkaiko Foru Aldundia altxatu zuen 1906an San Balendin Berriotxoako erretaula, Elorriko martiria beatifikatzeagatik. Ala ere 1886tik bere aztarnak Elorrioko Purísima elizan zeuden. Erretaula bitxia Manuel María Smith eta Marcelino de Arrupe bilbotarren lana izan zen. Dekapitazio bidez martiriaren eszena duen mosaiko baten atzean, ekialdeko bizitzako hainbat elementu agertzen dira Singapurreko eta Manilan egonaldiari buruz. Besteak beste, pagoda bat eta bi elefante buru Berriotxoa hondarren urna inguratzen dute.
Gonocephalus sophiae
Gonocephalus sophiae Gonocephalus generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Atikamekw
Atikamekw hizkuntza, Cree hizkuntzaren barietate bat da, Algikar familiaren barruko hizkuntza bat. Eguneroko bizitzan erabiltzen da eta, horregatik, galtzeko arrisku txikiena duen jatorrizko hizkuntzetako bat da. Euren lurraldea zurgintza industriak okupatu du hein handia batean eta euren bizimodua desagertzear dago.
Euren hizkuntzaren izenak "lakuko arrain zuria" esan nahi du, eta beste ahoskera batzuk ere izan ditu, "Atihkamekw", "Attikamek" edo "Atikamek" gisa. Frantziar kolonizazioaren garaian "Têtes-de-Boules" izena eman zieten, "Buru biribilak".
Behi piriniotar
Behi piriniotarra, Euskal Herrian abelgorri izenaz ere ezaguna (nahiz eta oro har euskaraz abelgorri behi aziendaren sinonimoa izan, nahiz eta arrazaren kolorea beste bat izan), bertako behi arraza bat da.
Nahiko onartua dago adituen artean behi piriniotarraren arbasoa betizu arraza dela.
Etimologia
Oro har, euskaraz behi aziendari deitzen zaio abelgorri, baina deitura hori Behi piriniotarrak bereziki izendatzeko ere erabili izan da. Euskal behia edo euskal arraza ere ohiko izenak izan dira, bereziki Ipar Euskal Herrian. Behi hauen ohiko izena baserrietan "abelgorriak" izan da.
Egun bearnotar behiak ofizialki aparteko arrazatzat hartzen bada ere (edozein moduan ere behi hauek oso antzekoak dira Pirinioetako behiekin konparatuz), garai batean ekotipo berberaren baitan egon ziren zalantzarik gabe, eta horregatik bearnotar behiak zein behi piriniotarrak izen berberak hartu dituzte euskaraz.
Banaketa eremua
Behi piriniotarrak Pirinio mendietan du jatorria. Haragitarako aziendatzat erabilia izan da, baita lanerako aberetzat ere, nekazaritzako jarduerari lotuta, baina baita basogintzan ere, egurra menditik ateratzeko esate baterako. Egun berriro zabaltzen ari da bere hedapen esparrua eta abelburuen kopurua, nahiz eta azken 150 urtetan murriztuz joan ziren, desagertzeko zorian izan arte.
Euskal Herrian oso zabalduta dago arraza, eta baita Burgosen, Kantabrian, Aragoian, Katalunian eta Okzitanian. Arrazarren gune txikiagoak daude Sorian, Errioxan eta Extremaduran. Txileko Piedras Blancas eskualdean ere arrazako samaldak daude.
Meniaylovita
Meniaylovita haluro motako minerala da eta chukhrovita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Meniaylovita haluro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Behi piriniotar
Arrazaren historia Euskal Herrian
Garai batean behi piriniotarrak Euskal Herriaz gain, Oska eta Lleidaraino heltzen ziren Pirinioetako hegoaldean, eta Iparraldeko isurialdean barrena ere hedatzen ziren. XX. mendeko 60. hamarkadan behi piriniotarrak ordea ia desagertuta ziren. Abagune hartan erabakigarria izan zen Nafarroako Foru Aldundiako bi albaitarien parte hartzea arraza salbatzeko.
Bereziki Teofilo Etxeberria Belzunegi nabarmenduko da lantegi honetan.
Aezkoan, Zaraitzun, Deierrin, Luzaiden, Ollaranen, Ameskoetan, Gesalatzen zein Goñin bildutako azken Pirinioetako behiekin lanean hasi ziren.
Teknikari nafarrek egindako lanaren esker arraza salbatzeaz gain, berriro indartu da bere antzinako eremuan barrena berriro zabalduz.
Antzinako Pirinioetako behiek urte guztia mendian ematen zuten, eta izutiak izaten ziren gizakien aurrean, baina baita oldarkorrak ere zokoratuz gero.
Euskal baserrietan behi piriniotarrak haragitarako, esnetarako eta zamari gisa erabiliak izan dira.
Hala ere arrazarekin azken hamarkadetan egindako “hobekuntzak” eta hautaketa prozesua eta gero, Pirinioetako behien ezaugarriak nabarmen aldatu dira abere gehienetan, eta bakar batzuk baino ez dira garai bateko ezaugarriak mantentzen dituztenak.
Baliteke Pirinioetako behiek eta Austria zein Alemaniako beste zenbait behi arraza (Gelbuieh behiak esate baterako), Europako beste hainbat behi arraza horailak ahaztu gabe, elkarrekin lotura estuak izatea.
Dena den, beste aldetik, behi piriniotarrak nahiko bereizita daude behi arraza hauengandik.
Pirinioetako behi zaharren ezaugarriak
XX. mendearen hasieran Frantzian argitaratutako liburu batean (“Abelgorri arrazak”) P. Difflothek honako hau zioen Pirinioetako behiei buruz.
''“Euskal arraza goi mendietan bizi da, eta oso ezaugarri bereziak dauzka beste behien aldean. Aitzin-aitzinekoa, eta bere jatorria “Espainia aldeko Nafarroan” dago (Nafarroa Garaia). Txikia da, soila, oso urduria eta gogorra. Lanean eraman handikoa eta ibilera arinekoa, oso egokia da hango inguruetan, nekazariek abelgorriak erabiltzen dituztelako baserriko zeregin guztietan. Gari kolorekoa da, eta adarrak oso bereziak:sendoak, ebakidura zirkularrekoak, tenteak eta atzerantz makurtuak. “gurpil moduan” esaten denez. Buru irmoak eta begietako kemenak bereziagoa egiten dute behiaren morfologia, eta beste horrenbeste esan daiteke bere irudi dotoreaz eta daukan ibilera bizia, hanka indartsu eta lerdenak dituelako, eta giltzaduretan altzairuaren malgutasuna”. ''
Euskal Herritik kanpo
Hegoaldeko isurialdean, Hego Euskal Herrian, Aragoin eta Katalunian honako aldaerak daude edo zabalduagoak egon direnean izan dira behi piriniotarran. Bizkaikoa, Baztangoa, Aezkoakoa, Zaraitzukoa, Auritzekoa eta Auritzberrikoa.
Koloreari dagokionez, gorri gorritik kremara aldatzen zen, lekuaren arabera. Oro har, gero eta mendebalerago behiak gero eta gorriagoak, Bizkaian eta Gipuzkoan, eta gero eta ekialderago ordea, gero eta zuriagoak.
Leku gehienetan kolore gorriago zuten abelburuak garbiagotzat, indartsuagotzat eta gorputzera hobeagokotzat jotzen zuten abeltzainek.
Bobmeyerita
Bobmeyerita mineral bat da.
Behi piriniotar
Euskal Herritik kanpo
Egun, Pirinioetako behi gehienek oso antzeko ezaugarriak dituzte, nahiz eta zenbait ganadutegik arraza zaharreko abelgorriak mantentzen dituzten oraindik ere.
Bobmeyerita
Ezaugarriak
Bobmeyerita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Behi piriniotar
Euskal Herritik kanpo
Antzinako ezaugarriak dituzten abere horiek mantentzea funtsezkoa da gordekin genetikotzat, arraza bere osotasunean gero eta urrutiagoa baitago antzinako Pirinioetako arrazaren ezaugarrietatik.
Upham (Ipar Dakota)
Upham Ipar Dakotako hiri bat da. McHenry konderrian kokatua dago. 2010ean 130 biztanle zituen, 0.84 kilometro koadrotan banatuta.
Treblinka
Treblinka (polonieraz ahoskatua) Bigarren Mundu Gerran Alemania Naziak okupatutako Polonian eraikitako sarraski esparrua izan zen. Izen bereko herrixkaren inguruetan eraiki zen 1941 urtean eta 1943ko abuztura arte jardun zuen. Bi eremu bereizi barnehartzen zituen: Treblinka I, lan esparru bat, eta Treblinka II sarraski esparrua. Han 800.000-1.200.000 judu eta 2.000 ijito hil zituztela zenbatetsi da.
Westhampton (Massachusetts)
Westhampton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hampshire konderrian dago, Massachusetts estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Imanol Bolinaga
Biografia
Lanbidez turismo-teknikaria, 1950etik aurrera EAJn lan egin zuen, hasieran klandestinitatean. 1983ko hauteskundeetan zinegotzi eta, gero, Bergarako alkatea izan zen. 1987tik 1991raino Turismoko sailburuordea izan zen eta handik 1999raino senataria.
Valley City (Ipar Dakota)
Valley City Ipar Dakotako hiri bat da. Barnes konderrian kokatua dago. 2010ean 6,585 biztanle zituen, 8.96 kilometro koadrotan banatuta.
Nitaskinan
Nitaskinan Atikamekw herriaren jatorrizko lurraldea da. Saint-Maurice ibaiaren arroan kokatuta dago, Quebecen, Kanada. 80.000 kilometro koadroko lurraldea hartzen du. 2014ko irailaren 8an Atikamewk Nazioaren Kontseiluak Nitaskinanen gaineko burujabetzaren aldebakarreko aldarrikapena egin zuen. Honen helburu ngusia bertan dauden baliabide naturalen ustiapen proiektuen berrikuspena eskatzea zen, eta Atikamekwen identitatearen gaineko aldarrikapena egitea. Nitaskinan hitzak "gure lurraldea" esan nahi du Atikamekw hizkuntzan. Ikuspegi legal batetik, Indiar Aktaren arabera, Atikamekw herriak kudeaketa eskubidea du hiru indiar erreserben gainean: Manawan, Obedjiwan eta Wemotaci, baina Nitaskinan lurraldeak askoz eremu zabalagoa hartzen du.
Alexis (Illinois)
Alexis  Illinoiseko herri bat da. Mercer konderrian kokatua dago. 2010ean 831 biztanle zituen, 1.23 kilometro koadrotan banatuta.
Crossoloricaria cephalaspis
Crossoloricaria cephalaspis Crossoloricaria generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
3021 Lucubratio
3021 Lucubratio asteroide baten izena da. otsailaren 6an aurkitu zuen P. Wild-ek Zimmerwald Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1967 CB izena zeraman. Ondoren Lucubratio omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3021 Lucubratio asteroidearen orbitak batezbeste 3,196 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,409 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,982 distantziara. Eszentrikotasuna 0,246 da, eta makurdura orbitala 16,54ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.9 da.
Ubarroi
Ubarroia da Phalacrocorax generoko hegaztiei ematen zaien izen generikoa. Uretako hegaztia da eta arrainak ditu elikaduraren oinarri. Taxonomia garatu ahala, generoa berezko ubarroiak izendatzeko erabili zuten, ubarroiek Phalacrocoracidae familia osatu baitzuten.
Espezieak
Munduan 30 espezie inguru dira, eta horietako bi Euskal Herrian bizi dira, kostaldean eta itsasotik gertuko ibai tarteetan:
Euskarazko izenak
Euskaraz, hainbat izenekin ezagutzen da kostaldean hegazti hau. Potorro edo pottorroa (Bizkaian batez ere), sakilloa, karrabasoa, bolborina, itsas-belea... Muga semantiko oso lausoak izan ohi dituzte izen hauek: toki batzuetan, Phalacrocorax edo berezko ubarroiak izendatzeko erabiltzen dira, beste batzuetan uretako beste hegazti batzuk adierazten dituzte. Esate baterako, potorroa esaten zaie ubarroiei herri batzuetan, eta Alca torda espezieko txoriei beste batzuetan.
NGC 4673
NGC 4673 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
NGC 4672
NGC 4672 galaxia bat da, Centaurus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Westmanland (Maine)
Westmanland Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Aroostook konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Marzabotto
Marzabotto Italiako udalerri bat da. Boloniako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Marzabottok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hondarribiko historia
Historiaurrea
Jaizkibelen aurkitu diren aztarna zaharrenak Erdi Paleolitokoak dira, aditu batzuk Behe Paleolito izan daiztezkela daudelakoan, beraz duela 150.000 urte giza talde batzuk Jaizkibelen aritu omen ziren.
Erdi paleolitikoko pieza batzuk aurkitu dira baina ez aztarnategirik. Pieza horiek Neandertal gizakiak landutako tresnak dira, duela 50.000 urte, Moustier kulturakoak. Garai horretako klima epela izan zuten horrela adierazten digute indusketan agertzen diren animaliek, baina klimak okerrera egin zuen, bigarren aldian, eta azken glaziazioa indar handiz sartu zen eta honekin fauna eta floraren aldaketa.
Goi Paleolitoan (duela 40.000-10.500) giza talde batzuk Jaizkibel magaletan kokatu ziren Talde hauek Cro-Magnon gizakiak osatu zuen. Aztarnategietan aurkitutako materialen arabera madeleine kulturakoak dira. Garai honetan klimak hoztu egin zuen eta itsas kostaldea askoz urrutiago zegoen, itsas ur asko izoztu egin baitzen.
Neolitoan garaikoa dira trikuharriak Hondarribian bost ezagutzen ditugu: Iskulin, Santa Barbara, Jaizkibel II, Jaizkibel III, Jaizkibel IV.
Erromatarren garaia
Baskoien lurraldeetan zegoen Hondarribia erromatarrak iritsi zirenerako. Erromatarren presentzia K. a. I. mendean koka daiteke, indusketa arkeologikoak horrela erakusten baitute. Estrabonek Oiasso hiria aipatzen du, gaur egungo Hondarribia hiri horren eraginen mugen barruan izan zen. Aztarna asko aurkitu dira inguruan: 1984an, Asturiagako ainguratokian Higerreko brontzeak aurkitu ziren eta 1998an Alde Zaharreko Pampinot kalean Goi Inperioaren aldiaren (I eta II. Mendeak) ontzi eta zeramika piezak agertu ziren.
Erdi aroa
Oiasso desagertu zenetik Hondarribian eta bere inguruan gertatu zenaz ezer gutxi dakigu. Aditu batzuk mende ilunak deitu diete urte horiei. Goi Erdi Aroan kostaldea hutsik geratu zela dirudi, bikingoen erasoaldiak zirela eta.
1280an Filipe III.a Frantziakoak Hondarribia setiatu zuen, baina ez zuen lortu bere menpe izan. Guda honetan Matxin Artzu pertsonaia aritu zen.
XIII. mendetik Erdi Aroaren amaierara arte, Bizkaiko golkoko porturik garrantzitsuenetako bat izan zen Hondarribia, Paduretako Anaiarteko kidea izan zen, harreman estua izan zuen Europako iparraldeko portuekin. Nafarroako portua ere izan zen, bertatik esportatzen baitziren Nafarroako produktuak: artilea, ardoa, burdina, arrantza arloa ere ustiatu zen bati bat baleen arrantza. 1296an Paduretako Anaiartearen sorrera sinatu zen, Hondarribia partaide saiatu izan zen.
XV. mendearen amaieran, Gaztelaren eta Frantziaren arteko harremanak hondatu egin ziren, eta muga liskar horren testigu izan zen. Frantsesek 1476an, hiribildua setiatu zuten, bi hilabete ondoren Gaztelako tropek konkistatu zuten arte; horren ondoren, pribilegio ugari eman zioten Hondarribiari. 1498an, izugarrizko sute batek ia osorik suntsitu hiri harresitua. Sei dorretxek soilik iraun zuten zutik. Gainerako eraikinak (gehienak zurezko etxeak), berriz, kiskalita suertatu ziren.
Eliza kontuetan, Hondarribia Baionako egoitzaren mende egon zen XVI. mendearen erdira arte.
Aro modernoa
XVI. mendean, Europa gerra batean murgilduta aritu zen. Karlos V.a enperadoreak bere boterea mantendu nahi zuen, eta horrek etsai asko sortu zizkion. Hondarribiaren kokapen geoestrategikoa zela eta, komenigarria zen herriaren eta gazteluaren defentsak indartzea. 1521ean, Nafarroako gerra betean, nafarren eta frantsesen tropek Pirinioez iparraldera oldartutako Karlos V.aren tropei kontraerasoa jo zieten, baita Hondarribia setiatu eta atzeman ere. Hiru urtean, hiria haien eskuetan izatea lortu zuten. 1524an, Enperadoreak berriro berreskuratu zuen eta gotortzea erabaki zuen. Horretarako garaiko arkitekto inportanteenak aritu ziren harresi eta gaztelu modernoak eraikitzeko Filipe II.a tronuan jarri berria zela, eta Frantziarekin berriz ere gerran, 1557an, Gipuzkoako tropak berriro sartu ziren Lapurdin. Frantziarekin bakea sinatu ondoren, harremanak estutu ziren baina beste etsai batzuk azaldu ziren: Ingalaterra eta Herbehereak. Garai hartan, Bizkaiko golkoan gertatu ziren gatazkak, eta horrek, Europako iparraldeko portuekin egiten zen merkataritza jardueran eragin handia zuen. Beste aldetik, Gipuzkoako ontziak eta marinelak parte hartu behar zuten osatu ziren armadetan.
Gotorleku gisa balio estrategiko handia izaten jarraitzen zuenez, botereari eutsi zion Hondarribiak, bai Batzar Nagusietan, bai Gortean; horri esker, hainbat pribilegio lortu zituen. XVII. mendearen hasiera ez zen samurrago izango, 1609an Hogeita hamar Urteko Gerra hasiko da Frantziaren kontra ondorio garrantzitsuena, 1638ko setioa izango da. Urte hartako ekainaren 1ean, Frantziako tropek, Condeko printzea buru zutela, bi hilabetez setiatu zuten hiribildua, irailaren 7ra arte, hain zuzen; egun horretan, erresistentzia luze eta heroikoaren ondoren, askatu egin zuten. Setio horren ondoren, zenbait pribilegio lortu zituen hiribilduak; batik bat, Irun mendean izaten jarraitzeko botereei eutsi zieten. Ondoren nabarmen urritu ziren gatazka militarrak, bereziki 1652tik aurrera. Horrek lasaitasun epe bati eman zion bide; bertan bi gertaera nabarmendu ziren: Pirinioetako Bakea eta, honen ondorioa, Luis XIV.aren eta Filipe IV.a Espainiakoaren alaba Maria Teresaren arteko ezkontza.
XVIII. eta XIX. mendeetan zehar, krisi ekonomiko larrian sartu zen hiribildua, egoera politikoaren ondorioz; 1719an berriro sortu ziren liskarrak Frantzia eta Espainiaren artean. Urte horren maiatzean Berwickeko dukearen tropek Bidasoa gurutzatuko dute Hondarribia setiatuz. Ekainean bi bretxa ireki zituzten harresian eta hiria errenditu egin behar izan zuen. Hondarribia frantsesen esku egon zen 1721eko abuztuaren 22a arte XVIII. mende bukaeran Konbentzio gerrak bere eragina izango du; bere tropek Hondarribia setiatuko baitute: Honen ondorioz hiriaren balio militarra galdu zen, bai eta, beraz, botere giroetan eragina galtzea ere.
XIX. mendea
XIX. mende hasieran Hondarribia erabat suntsituta zegoen, bere alde zaharrean hondamendia besterik ez zegoen. 1805ean egoera horretatik ateratzeko udal agintariek Nafarroarekin bat egitea proposatu zuten. Erregea proposamena onartu zuen eta Hondarribia, Irun eta Lezo Nafarroaren baitan geratu ziren. 1810ean Thouvenot jeneralak agindua berriro Gipuzkoara itzuli ziren.
Lehen Gerra Karlistaren hasieratik karlisten eskuetan erori zen, hiria gotortuz. Alkateak, Jose Maria Iriarte, liberala zenez, Hendaiara alde egin behar zuen. 1836ko uztailaren 11n George Lacy Evans, Britainiar Legio Laguntzailearen burua, hiria menderatzen saiatu zen, karlisten eta Frantziaren arteko komunikazioa deuseztatzeko asmoz. Hala ere ez zuen bere helburua lortu, eta britainiarrek atzera egin behar izan. Tropa karlistak Gibelalde buru zutela, ingelesei erasotzea lortu zuten eta Jaizkibelgo bidetik atzera egitera behartu zituzten, Pasaiara. Hurrengo urtean liberalak berriro saiatu ziren hiria menperatzen eta Oiartzun eta Irun konkistatu ondoren Hondarribiko garnizioaren errendizioa lortu zuten 1837ko maiatzaren 17an.
Bigarren Gerra Karlista 1872an hasi zen, baina horren eraginak ez ziren Bidasoa Behera heldu 1874. urtera arte. Urte horretan Karlosen tropek Irun eraso zuten. Hondarribia ere inguratu zuten baina ez zuten bere asmoa bete eta setioa amaitu behar izan zuten.
Gerra bukatu ondoren berpizkunde bat eman zen, udatiarren fenomeno berria aprobetxatuz hiri berri bat eraikiz. Zabalguneak egin eta Portu auzoa hirigunea bihurtu zen alde harresituaren kalte.
Ahiohill
Ahiohill, historikoki Aghayohil (irlanderaz Achadh Eochaille, "Hagin Zelaia" esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da. Bandon, Clonakilty eta Ballineen/Enniskean udalerrien artean dago. "The Four Winds" izeneko taberna du.
Las chicas del cable
Las chicas del cable Netflix plataformak ekoitzitako lehenengo telesail espainiarra da. Blanca Suárez, Maggie Civantos, Ana Fernández eta Nadia de Santiago aktoreak dira 2017ko apirilaren 28an estreinatu zen telesail honetako protagonistak. Urte bereko abenduaren 25ean estreinatu zen bigarren denboraldia. Hirugarrena, berriz, 2018ko irailaren 7an atera zuten, eta 2019ko abuztuaren 9an laugarrena. Telesaila 2020an amaitu zen betiko, bi zatitan banatu zuten bosgarren denboraldiarekin: lehen zatiko atalak otsailaren 14an publikatu zituzten, eta, bigarren zatikoak, uztailaren 3an.