cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bhutandar poni
Zaldi hauek Indiako landa poniekin zein inguruko beste zenbait poni arrazekin seniturik daude, aurrenekoekin bereziki. Hau dela eta, hainbat adituek arraza zuzenki Indiako landa ponien multzoan kokatzen dute.
Abere hauek Himalaiako paraje malkartsuetan ibiltzeko egokituak daude, eta beste zenbait zaldi arrazentzat ezinezkoak lirateke parajetan aritzen dira. Zela zaldirako, zama abere edota nekazaritzaren lanetarako erabiltzen dute.
Historia
1998.urtean egindako ikerketa batek ahalbidetu zuen Bhutango zaldiak arraza ezberdinetan sailkatzea.
Bhutanen aurki daitezke bertako lau zaldi arrazetako bat da, beste hirurak yuta zaldia, Merak-Saktenpata eta jata izanik.
Etimologia
Arrazaren beste zenbait izen; Bhutia Poni, Bhote Ghoda eta Bhutani dira.
Montetrisaita
Montetrisaita sulfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Montetrisaita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Neithotep
Neithotep, Aha faraoiaren balizko emaztea eta Dyer oinordekoaren erregeordea, Egiptoko I. dinastiakoa.
Bere izenak, Neithotepek "Neit jainkosa pozik dago" esan nahi du, eta bere jatorria Behe Egipton zuela eta Aharekin ezkondu izanak, Goi Egiptoko gobernari zena, xede bezala, bi lurraldeen bateraketa, Goi Egipto eta Behe Egiptorena, alegia, sendotzea izango lukeela adieraziko luke.
Bere mastaba (53,4 x 26,7 m), Naqadan dago, non Aharen zigilua aurkitua izan zen, Egiptoko faraoiaren ikurrekin.
Beste hipotesi batzuk
Beste historialari batzuek diotenez, Neithotep Narmerrekin ezkondu zen, eta baita Aha faraoiaren ama izango litzatekeela ere.
Yanji Chaoyangchuan aireportua
Yanji Chaoyangchuan Aireportua (txineraz: 延吉朝阳川机场), (NAGE: YNJ, NAZE: ZYYJ), Txinako Herri Errepublikako Jilin probintziako Yanji hirian dago.
1985ean zabaldu zen.
Mohammad Mossadegh
Mohammed Mossadegh (Teheran, 1882ko ekainaren 16a - Ahmadabad-e Mossaddeq, 1967ko martxoaren 5a) 1951tik 1953ra bitarte Irango lehen ministro demokratikoa izan zen. Bi aldiz aukeratu zuen lan horretarako Mohammed Reza Pahlavi shah k eta parlamentuaren oniritzia izan zuen. Geroago CIAk eginiko kolpen batean boteretik kendu zuten.
NGC 4929
NGC 4929 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Deuterocopus
Deuterocopus Pterophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Deuterocopus tengstroemi da.
Espioitza
Espioitza deitzen zaio informazio konfidentziala lortzeari lotutako teknika multzo eta praktikari. Espioitzaren ohiko teknikak infiltrazioa, eroskeria eta xantaia izan dira. Euskaraz "espioi" esaten zaio jarduera horretan dabilen pertsonari; Asisko Urmenetak "barrunt" izena aipatzen du XVII. mende hasierako sorgin ehizaren testuinguruan (2020).
Edonola ere, teknika hauek, informatzaile erabilpenean oinarritzen dira, eta, beraz, espiatu behar ziren pertsonen aldetik erabiliak izan zitezkeen, eta, hortaz, informazioa ez zen, derrigorrez, beti benetakoa izaten.
Teknologia berrien garapenarekin, giza partehartzerik behar ez duten informazio objektiboa lortzeko teknikak agertu dira. Argazkiak eta elkarrizketak lortzeko, adibidez. Honela, egun, gora eta gora doan punta-puntako baliabide teknologikoak ematen dituen espioitzarako industria bat dago. Baita informazioaren babeserako ere. Mikrokamerak eta satelite espioiak izango litzateke horietako batzuk.
Espioitza industriala ikerketa, garapen eta prototipoen fabrikazioari buruzko informazioaren legez kontrako lorpena da. Hauen bidez, enpresak, euren lehiakideei aurrea har diezaiekete produktu berritzaile bat merkaturatzerako garaian. Geroz eta gorago doan ideia berritzailearen eta produktuaren merkaturatzearen arteko epeen murrizketak, baita teknologia berrien geroz eta zaharketa handiagoaren ondorioz, sektore industrial hauek, halako legez kanpoko ekintzen haztegi oso egokiak dira.
Haikou Century zubia
Haikou Century zubia Txinako Herri Errepublikako Hainan probintziako Haikou hirian dagoen zubia da. 2003ko abuztuaren 1ean zabaldu zen.
Ezaugarriak
Zubia Haikou hiriko portu nagusia Haidian uhartearekin batzeko eraiki zuten, Nandu Jiang ibaiak banaturiko barrutian.
English Football League Championship
English Football League Championship edota Championship (euskaraz Ingalaterrako Futbol Liga Txapelketa edota Txapelketa) Ingalaterrako bigarren futbol liga txapelketa garrantzitsuena da, Premier Leagueren ondoren. Beste herrialdeetako bigarren mailako ligen parekidea da. 24 taldek osatzen dute, ingeles taldeez gain Galesko talde bat ere lehiatzen da.
Haikou Century zubia
Ezaugarriak
Zubiak 2.683 metroko luzera eta 29,8 metroko zabalera dauka.
English Football League Championship
Urtero liga honetako lehen postuetan amaitzen duten taldeak Premier Leaguera igotzen dira, aldiz, azken postuetakoak English Football League One ligara jaisten dira.
2004an sortu zen, baina berez bigarren mailako ingeles futbol liga beste izendapenekin bazegoen: Division Two (1892-1992) eta Division One (1992-2004).
The Hurricane (1999ko filma)
The Hurricane (euskaraz Hurakana) 1999ko Norman Jewison kanadar zinema zuzendariaren biografia drama filma bat da. Rubin "Hurricane" Carter estatubatuar boxeolariaren bizitzan oinarritua dago, bai eta hari buruzko Sam Chaiton eta Terry Swinton idazleen Lazarus and the Hurricane ("Lazaro eta Hurakana") eta Carter berak idatzitako The Sixteenth Round ("Seigarren Erasoaldia") liburuetan ere. Denzel Washington, Vicellous Reon Shannon, Deborah Kara Unger eta Liev Schreiber aktoreek antzeztu zuten.
Japalura grahami
Japalura grahami Japalura generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
The Hurricane (1999ko filma)
1975ean Bob Dylan kantautore ospetsuak Rubin "The Hurricane" Carterren istorioari buruzko Hurricane abesti ezaguna konposatu eta abestu zuen, hain zuzen ere, filma honetako soinu bandako abesti nagusia dena.
Gizonezko aktore onenaren Oscar Sariaren (Denzel Washington) izendapena jaso zuen.
Argumentua
Filma honek Rubin "Hurricane" Carter (Denzel Washington) estatubatuar boxeolariaren bizitza kontatzen du, hain zuzen ere 1965-1985 arteko denboraldia. New Jerseyn hilketa hirukoitza burutzea leporatu ostean ia 20 urteko espetxealdiari aurre egin behar izan zion. Istorio paralelo batean, Brooklyngo gazte txiro bat (Vicellous Reon Shannon) boxeolariaren patuaz jakin mina izan eta haren biografia irakurriko du, adoptatu duten bere kanadar senideak kasuarekin arduratu daitezen konbentzitzen dituelarik. Istorioa Carterren defentsa taldeak kasua berriro epaitzeko eskakizuna aurrera ateratzea lortzen dutenean amaituko da. Azkenean bere kasua xehatua izan eta boxeolaria absolbitua izan zen, baina aurretik zoritxarrez bere bizitzako hogei urte espetxean iragan behar izan zituen.
Levier (Doubs)
Levier Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Levier udalerrian erroldatutako biztanleak 1.905 ziren. Familiak 702 ziren, horien artean 231 pertsona bakarrekoak ziren (101 bakarrik bizi ziren gizonak eta 130 bakarrik bizi ziren emakumeak), 199 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 219 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 53 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 789 etxebizitza zeuden, 719 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 54 hutsik zeuden. 530 etxeak ziren eta 229 apartamentuak ziren. 719 etxebizitza nagusietatik 423 bere jabearen bizilekua ziren, 268 alokairuan okupaturik zeuden eta 28 doan lagata zeuden; 29 etxek gela bat zuten, 54 etxek bi zituzten, 123 etxek hiru zituzten, 134 etxek lau zituzten eta 379 etxek bost zituzten. 585 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 364 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 254 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.185 ziren, horien artean 798 aktiboak ziren eta 387 inaktiboak ziren. 798 pertsona aktiboetatik 757 lanean zeuden (410 gizon eta 347 emakume) eta 41 langabezian zeuden (14 gizon eta 27 emakume). 387 pertsona inaktiboetatik 66 erretiraturik zeuden, 206 ikasten zeuden eta 115 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Levier udalerrian 715 unitate fiskal zeuden, 1.788 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.886 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 120 komertzioetatik, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 28 eraikuntza enpresak ziren, 20 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 8 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 15 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 37 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 2 igeltseroak, 5 margolariak, 3 zurginak, 3 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 3 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Levier udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.424 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Levier udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 180 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cowden (Illinois)
Cowden  Illinoiseko herri bat da. Shelby konderrian kokatua dago. 2010ean 629 biztanle zituen, 1.04 kilometro koadrotan banatuta.
Delaware (Ohio)
Delaware Ohioko hiri bat da. Delaware konderrian kokatua dago. 2010ean 34,753 biztanle zituen, 49.09 kilometro koadrotan banatuta.
Dandong aireportua
Dandong Aireportua (txineraz: 丹东浪头机场), (NAGE: DDG, NAZE: ZYDD), Txinako Herri Errepublikako Liaoning probintziako Dandong hirian dago.
Crainville (Illinois)
Crainville  Illinoiseko herri bat da. Williamson konderrian kokatua dago. 2010ean 1,254 biztanle zituen, 4.12 kilometro koadrotan banatuta.
Iñaki Aurrekoetxea Aurre
Jon Iñaki Aurrekoetxea Aurre (Zamudio, Bizkaia, 1953ko uztailaren 30a) arkitektoa da.
Biografia
Zamudion jaio arren, txikia zela bere gurasoak Bilbora joan ziren bizitzen. Aita eraikuntzaren sektorearekin zerikusia zuelako edo, Aurrekoetxeak arkitekturako ikasketei heldu zien. Hasieran Madrilen ikasten hasi bazen ere, ondoren 1977. urtean, beste 27 ikaslerekin batera, Donostian Bartzelonako unibertsitatearen menpe zegoen gela berezi bat sortu zuen (ondoren EHUko arkitektura eskola izango zenaren aurrekaria).
Karrera 1979an bukatu zuen eta handik bi urtera Eusko Jaurlaritzako etxebizitza tekniko moduan hasi zen lanean, 1988an lana utzi eta bere estudio propioa zabaldu zuen arte. 1995ean Eusko Jaurlaritzara bueltatu zen, Arkitektura eta Etxegintzako zuzendari moduan. Baina hurrengo urtean kargua utzi zuen bere arkitektura estudioa zuzentzen zuen anaia hil eta gero.
Iñaki Aurrekotxeak Bilboko Pedro Eguillor plazan dauka bere estudioa gaur egun, bertatik Bilbo berriaren proiektu askotan parte hartu du, esaterako Isozaki Atean.
Roundstone
Roundstone (irlanderaz Cloch na Rón) Irlandako mendebaldean dagoen Galwayko konderrian kokatzen den kostaldeko udalerri bat da. Connacht probintzian kokatzen da, Connemara eskualdean. Bertatik hurbil, iparralderuntz, Clifden udalerria du.
Bere aldamenean Galwayko Gaeltacht edo irlandera hiztunen eremua du, nahiz eta gaur egun Roundstone udalerria bera eremu horretatik kanpo gelditu eta ingeles hiztunen eremuan egon.
Roundstone udalerrian urtero Roundstone Summerfest edo Udako Jaialdia delakoa ospatu ohi da, bertan musika herrikoia, ekitaldi ezberdinak eta mota askotako denborapasak burutu ohi direlarik.
Udalerri honetatik ipar-ekialdera Twelve Bens mendilerroa kokatzen da.
Fauglia
Fauglia Italiako udalerri bat da. Pisako probintzian kokatuta dago, Toscana eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Faugliak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Uli irudiak
Uli irudiak, baita ere Nalik irudiak jatorri erlijioa zituzten egurrezko eskulturak dira. Buruen ehiztarien eta Madak talde lingusitikoaren kulturarekin lotuta zeuden. Irudiak hermafroditak ziren, bularrez eta zakilez. Datazio aldetik, XVII. eta XVIII. mendekoak dira. Gaur egun ez dira egiten.
Aurkikuntza
Irudi hauen ezagutza Europan oso berantiarra izan zen. Bildumagileek eta esploratzaileek XIX. mendeko amaieran ezagutu zituzten, erabiltzen ziren lurraldetan, hau da, Lelet goi ordokian, Irlanda Berriaren iparraldean, Bismarck uhartedian. Orduan eskultura asko Europara eta Ipar Amerikara eraman ziren. Egun 250 inguru ezagutzen dira. Urte haietan Neuguinea-Kompagnie edo Irlanda Berria Ginea Berriko Alemanar Konpainiaren eskuetan zegoen (1884-1899). Gaur egun Papua Ginea Berriaren barruan dago. Zalantzarik gabe lurralde horren arte-lan ezagunenak dira. Ondorioz, oso baloratuta daude: Dorotheum enkante-aretoan 150.000 eta 180.000 euro artean saldu zen bat adibidez.
Europan surrealisten eta espresionisten artean eragin handia izan zuten.
Eranbilerak
Kulto eta errito desberdinekin lotuta zeuden:
Ezti-ur
Ezti-ura hartzitutako alkoholdun edari bat da, ur eta eztiz egina.
Antzinatetik hartua, edari hau, lehen aldiz, Rig Vedaren hitzneurtuetan aipatzen da, (K.a 1700 eta 1100. urteen artean idatzia) Vedismoaren liburu sakratuetako bat.
Grezia klasikoan, "melikraton" izenez ezagutzen zen, eta, erromatarrek, "agua mulsum" deitu zioten, bertsio hau, gozotutako ohiko ardoa baino ez zen arren.
Pliniok ezti-uraren lehen formula asmatu zuena Aristeo izan zela kontatzen du.
Edari hau hartzen zuten antzinako beste kultura batzuk saxoiak, zeltak eta bikingoak izan ziren. Erdialdeko Amerikako maiek ere antzeko edariren bat ere hartzen zutela aurkitu da.
Bazegoen ohitura bat, ezkondutako bikoteek, Ilargiaren ziklo oso batean ezkontzaren ondoren, edari hau hartzekoa, euren lehen umea mutila izan zedin. Eta hortik dator Eztei-bidaiaren egungo ohitura (XVI. mendetik aurrera).
Henry Taube
Henry Taube (Neudorf, Saskatchewan, Kanada, 1915eko azaroaren 30a – Palo Alto, Kalifornia, AEB, 2005eko azaroaren 16a) kimikaria izan zen. Sortzez kanadarra, estatubatuar hiritartasuna hartu zuen gerora.
1940an, Kimikako doktoregoa lortu zuen Kaliforniako Unibertsitatean, eta irakasle izan zen unibertsitate horretan bertan, Cornelleko Unibertsitatean eta Chicagokoan. 1961ean, Stanfordeko Unibertsitatean sartu zen. Tauberen ikerketei esker, erreakzio inorganikoetan parte hartzen duten elektroien transferentzia-mekanismoak argitu ziren, baita izaki biziei energia ematen laguntzen dioten mekanismoak ere. 1983an, Kimikako Nobel saria lortu zuen.
Miranda Ebroko gaztelua
Miranda Ebroko gaztelua (castillo de Miranda de Ebro) Burgosko probintziako (Espainia) izen bereko herriko gaztelua da, La Picota muinoan dagoena.
Goi Erdi Aroan baliteke herrian gotorleku bat izatea, izan ere, Henrike II.a Ingalaterrakoaren laudoan Miranda Ebro aipatzen dute baina egungo eraikina XV. mendekoa da. 1358an Tello Gaztelakoak eraikitzeko baimena eskatu zuen baina lanak 1449an hasi ziren, Pedro Sarmiento Salinasko jaunak hala aginduta.
Hypostomus cochliodon
Hypostomus cochliodon Hypostomus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Iñigo Izagirre
Iñigo Izagirre Urteaga (Itziar, 1981) bertsolari gipuzkoarra da.
Ibilbidea
Zarauzko bertso eskolan hasi zen eta 1999an Gipuzkoako eskolartekoan txapeldunordea izan zen. Helduetan Gipuzkoako Txapelketako finala jokatzerik ez zuen lortu baina 2005 eta 2009an jokatu ziren Txapelketa Nagusirako sailkatu zen.
NGC 4930
NGC 4930 galaxia bat da, Centaurus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Dellroy (Ohio)
Dellroy Ohioko herri bat da. Carroll konderrian kokatua dago. 2010ean 356 biztanle zituen, 0.47 kilometro koadrotan banatuta.
San Nicolás (Txile)
San Nicolás Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Biobío eskualdeko Ñuble probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 9.991 biztanle zituen.
Neit
Neit edo Neith, ehiza eta gerraren antzinako jainkosa, ondoren jainko eta gizakien sortzailea, hil jainkoa, jakinduriaren jainkosa eta asmatzailea egiptoar mitologian
Ikonografia
Emakumea, Behe Egiptoko koroa gorriarekin, arkua eta bi gezirekin, edo hontz zuri eta lantza edo ehungile anezka. Kakalardo, erle, behi, arrain, lehoi buruduna, eta, batzuetan, krokodilo bati bularra ematen ere irudikatua izan zen.
Mitologia
Neit, Tehenut "Libiarra" ere deitua, oso antzinako egiptoar jainkosa da, aro aurredinastikoan jada gurtzen zelarik, non kakalardo forma zuen, ondoren, gerra eta ehizaren jainkosa eta jainkosa asmatzailea izan zen.
Sethen emaztea eta Sobeken ama Antzinako Inperioan, faraoiaren babesletzat hartua eta erlearekin identifikatua. Gainera, Osiris eta Ra babesten ditu bere geziekin, izpiritu gaiztoak lokartzen dituztenak.
Inperio Berrian "jainkosa ama" bihurtzen da, gizon itxurako izakia, jainko eta gizakien sortzailea, unibertsoa, zazpi geziren bidez sortu zuena (edo zazpi hitz, esaten zenez, hitzen bidez ere sortzen baitzuen), zeintzukin jatorrizko muinoa sortu zuen.
Saitar garaian, jainkosa nazional bat da eta "Jainko guztien Ama" bezala izendatua izango da.
Heriotzari dagokionez, hildakoen jainkosa babeslea da, ehuna sortu zuena (honegatik ehungileen patroi bihurtzen delarik), eta, hildakoentzako, bendak zein hil oihalak eskaintzen ditu.
Epitetoak
Tehenut "Libiarra" deitua izan zen, "Jainkosa Ama" Inperio Berrian "Ra erditu zuena" jatorrizko jainkosa gisa, "jaiotzaren abiarazlea jaiotzarik egon ez izan ondoren"; baita "Krokodiloen bularremailea" Saisen "Izugarria" Esnan, "Mendebaldeko Dama" hil jainkosa bezala.
Gurtza
Saisen gurtua izan zen, non Neiten apaizak mediku obstetrak ziren, baita Esna, Menfis, Tanis, Prosopolis eta El Fayumen ere. Bere omenezko jaiak ospatzen ziren Tybi hilabetearen 23. egunean eta Meshir hilabeteko 11.enean.
Izen teoforoak
Bere izena antzinako erreginek eraman zuten: Neithotep, Merytneit, Neit-Ikerty (Nitokris), eta Neitek, Pepi I.a faraoiaren alabak.
Japalura kaulbacki
Japalura kaulbacki Japalura generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Eztei-bidaia
Eztei-bidaia ezkonberriek ezkondu ondoren elkarrekin egin ohi duten bidaia da, gehienetan resort edo toki turistiko batera egiten dena.
Bouligney
Bouligney Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bouligney udalerrian erroldatutako biztanleak 434 ziren. Familiak 184 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 213 etxebizitza zeuden, 181 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 212 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 181 etxebizitza nagusietatik 158 bere jabearen bizilekua ziren eta 23 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 13 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 128 etxek bost zituzten. 146 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 73 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 84 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 282 ziren, horien artean 197 aktiboak ziren eta 85 inaktiboak ziren. 197 pertsona aktiboetatik 180 lanean zeuden (102 gizon eta 78 emakume) eta 17 langabezian zeuden (8 gizon eta 9 emakume). 85 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 32 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bouligney udalerrian 184 unitate fiskal zeuden, 435 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.689 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren eta 2 argiketariak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Bouligney udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 670 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Helade
Helade Greziako erdialdeko probintziak izendatzeko erabilitako izena zen. Hitzaren esanahia "Helendarren lurra" da. Lurraldea Mendebaldeko Mediterraniar itsasotik, Marsellatik alegia, ekialde hurbilera hedatzen zen, uharte greziarrak barne. Zibilizazio honen jatorria kultura minoiko eta mizendarretan dago.
Gaur egun, "Helade" izena, Grezia osoa izendatzeko erabiltzen da.
Ballydehob
Ballydehob (irlanderaz Béal an Dá Chab, Bi Ibaietako Gotorlekuen Bokalea esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-mendebaldean dagoen kostaldeko udalerria da. N71 errepidean dago.
Udalerri honetan urtean zehar hainbat jaialdi ospatu ohi dira, tartean Ballydehob Traditional Music Weekend, The Ballydehob Jazz Festival eta Ballydehob Summer Festival.
Lignan-sur-Orb
Lignan-sur-Orb Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lignan-sur-Orb udalerrian erroldatutako biztanleak 2.929 ziren. Familiak 1.166 ziren, horien artean 243 pertsona bakarrekoak ziren (63 bakarrik bizi ziren gizonak eta 180 bakarrik bizi ziren emakumeak), 424 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 370 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 129 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.274 etxebizitza zeuden, 1.182 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 63 hutsik zeuden. 1.191 etxeak ziren eta 79 apartamentuak ziren. 1.182 etxebizitza nagusietatik 983 bere jabearen bizilekua ziren, 173 alokairuan okupaturik zeuden eta 26 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 20 etxek bi zituzten, 134 etxek hiru zituzten, 397 etxek lau zituzten eta 630 etxek bost zituzten. 943 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 512 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 583 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.882 ziren, horien artean 1.312 aktiboak ziren eta 570 inaktiboak ziren. 1.312 pertsona aktiboetatik 1.184 lanean zeuden (624 gizon eta 560 emakume) eta 128 langabezian zeuden (62 gizon eta 66 emakume). 570 pertsona inaktiboetatik 209 erretiraturik zeuden, 179 ikasten zeuden eta 182 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lignan-sur-Orb udalerrian 1.200 unitate fiskal zeuden, 3.017,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.348 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 138 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 35 eraikuntza enpresak ziren, 22 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 7 finantziazio enpresak ziren, 14 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 53 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 13 igeltseroak, 11 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 3 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 4 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Lignan-sur-Orb udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 115 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Guardistallo
Mugakideak
Guardistallok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Terrats
Terrats Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Terrats udalerrian erroldatutako biztanleak 615 ziren. Familiak 240 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (39 bakarrik bizi ziren gizonak eta 21 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 77 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 43 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 311 etxebizitza zeuden, 251 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 295 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 251 etxebizitza nagusietatik 195 bere jabearen bizilekua ziren, 46 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 67 etxek lau zituzten eta 134 etxek bost zituzten. 168 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 103 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 129 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 407 ziren, horien artean 276 aktiboak ziren eta 131 inaktiboak ziren. 276 pertsona aktiboetatik 243 lanean zeuden (135 gizon eta 108 emakume) eta 33 langabezian zeuden (17 gizon eta 16 emakume). 131 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 47 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Terrats udalerrian 275 unitate fiskal zeuden, 677 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.254,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 3 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina eta 1 iturgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Terrats udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, 775 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Faÿ-lès-Nemours
Faÿ-lès-Nemours Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 451 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Faÿ-lès-Nemours udalerrian erroldatutako biztanleak 451 ziren. Familiak 170 ziren, horien artean 27 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 54 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 70 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 19 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 199 etxebizitza zeuden, 172 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 188 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 172 etxebizitza nagusietatik 151 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek bi gela zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 46 etxek lau zituzten eta 102 etxek bost zituzten. 154 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 68 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 101 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 296 ziren, horien artean 219 aktiboak ziren eta 77 inaktiboak ziren. 219 pertsona aktiboetatik 206 lanean zeuden (105 gizon eta 101 emakume) eta 13 langabezian zeuden (6 gizon eta 7 emakume). 77 pertsona inaktiboetatik 27 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Faÿ-lès-Nemours udalerrian 172 unitate fiskal zeuden, 467,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.819 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa, 1 albaitaria, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2000. urtean Faÿ-lès-Nemours udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 798 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Santa Klara monasterioa (Medina de Pomar)
Santa Klara monasterioa (monasterio de Santa Clara) Medina de Pomarreko monasterio katolikoa da. Velascotarrek 1313an sortua, zazpi mendez klaratarrek erabili dute.
1992an Espainiako gobernuak Bien de Interés Cultural izendatu zuen.
Jinzhou aireportua
Jinzhou Aireportua (txineraz: 锦州小领子机场), (NAGE: JNZ, NAZE: ZYJZ), Txinako Herri Errepublikako Liaoning probintziako Jinzhou hirian dago.
Charles Darwin
Charles Robert Darwin (Shrewsbury, West Midlands, 1809ko otsailaren 12– Kent, South East England, 1882ko apirilaren 19) naturalista, geologo eta biologo ingelesa izan zen. Eboluzio biologikoaren ideia hautespen naturalaren bitartez proposatu zuelako ezaguna da, beste zientzialari batzuekin batera, hain zuzen, Alfred Russel Wallacekin. 1859. urtean Espezieen jatorria izeneko lana argitaratu zuen. Darwinen esanetan, bizidun espezie guztiek arbaso komun batetik eboluzionatu zuten hautespen naturalari esker. Eboluzioak komunitate zientifikoaren onespena lortu zuen, baina aldi berean, eboluzioa hautespen naturalaren ondorioz gertatzen zela azaltzen zuen teoriak ez zuen onarpenik izan 1930. urtera arte. Gaur egun, eboluzio modernoaren sintesiaren oinarriak jasotzen dira Darwinek idatzitako teorian. Teoriak egokitze batzuk jasan dituen arren, Darwinen aurkikuntzak abiapuntutzat hartzen dira Biologian, biziaren dibertsitatearen gainean egindako behaketen emaitzak azalpen logiko baten bitartez batzen dituelako.
Darwin 16 urterekin Edimburg oko Unibertsitatera medikuntza ikastera joan zen. Hala ere, denbora pasa ahala, medikuntzako ikasketak baztertu zituen ornogabe itsastarrak aztertzeko. Darwin medikuntza ikasten zegoenean, birritan ebakuntza-gela batean aritzeko aurkeztu zuen bere burua, eta bietan ihes egin zuen hunkituta. “Hau izan zen kloroformoaren zorioneko egunak baino lehenago”, idatzi zuen haren autobiografian. Geroago, Cambridge o Unibertsitateak natur zientziekiko pasioa areagotzen lagundu zion. HMS Beagle-n egindako bost urteko bidaiak goi-mailako geologo moduan hartutako ospea sendotu zuen; haren behaketek eta teoriek Charles Lyel-ek proposatutakoapurkako aldaketa geologikoari buruzko ideiak babesten zituzten, eta Bidaiako egunerokoa izeneko liburua argitaratzeak idazle entzutetsu egin zuen.
Bizitza basatiaren antolamenduari buruz eta bere bidaian jasotako fosilei esker piztutako jakin-mina dela eta, Darwinek espezieen transmutazioari buruz ikertzen hasi zen, eta 1838. urtean, hautespen naturalaren eztabaidak plazaratu zituen arren, denbora behar zuen ikerketa sakon bat egiteko, eta haren lan geologikoek lehentasuna zuten. 1858. urtean bere teoria idazten zegoen bitartean, Alfred Russel Wallace-k antzeko ideia deskribatzen zuen saiakera bidali zion Darwin-i eta, horrela bien teorien baterako argitalpena egitera behartu zuen.
Bere funtsezko lana, Espezieen jatorria hautaketa naturalaren bidez, edo arrazen kontserbazioa bizitzarako borrokan hobetuta, 1859an argitaratua, naturan behatutako aniztasunaren azalpena, belaunaldietan eboluzioaren ondorioz metatutako aldaketei zor zaiola ezarri zuen. 1871an Gizakiaren bilakaera eta hautespen naturala Gizakiaren jatorria eta hautaketa sexuaren arabera liburuan landu zituen, eta ondoen baita Animalien eta gizakien emozioen adierazpena lanean (1872). Botanikari buruzko ikerketen azken lan batzuk ere argitaratu zituen, eta 1881an argitaratutako azken lanean Landare onddoen eraketa zizareen ekintzen bidez lurraren onddoak eta horien eragina lurraren eraketan jorratu zuen.
Darwin gizakiaren historiako pertsonaiarik garrantzitsuenetako bat bezala deskribatua izan da, eta bere lanaren aparteko izaera aitortuz, XIX. mendean erregetzakoa ez zen bost  pertsonaietako bat izan zen estatu hiletekin saritua, eta Westminster Abadia n lurperatu zuten, John Herschel eta Isaac Newton en ondoan.
Ilhet
Ilhet Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ilhet udalerrian erroldatutako biztanleak 131 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Charles Darwin
Lehen urteak eta hezkuntza
Darwinek 1825eko uda mediku ikastun bezala igaro zuen, aitari laguntzen Shropshire ko behartsuak artatzen, Erasmusekin batera Edinburgheko Unibertsitate ra joan aurretik. Han klaseak nazkagarriak iruditu zitzaion, eta kirurgia berriz jasanezina. Ondorioz, ez zen larregi saiatzen medikuntza ikasketetan. Taxidermia ikasi zuen John Edmonstonekin, Hego Amerika ko oihanetan Charles Watertoni lagundu zion esklabo beltz askatuarekin. Eta maiz ikusi zitzaion "gizon adimentsu eta oso atsegina"rekin eserita.
Ilhet
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 96 etxebizitza zeuden, 63 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 93 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 63 etxebizitza nagusietatik 53 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 13 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 35 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Charles Darwin
Lehen urteak eta hezkuntza
Edinburgon eman zuen bigarren urtean elkarte Plinianoan sartu zen. Erakunde hori historia naturalaren ikasleek osatzen zuten eta bertan egindako debateak materialismo erradikalera bideratzen joan ziren. Darwinek Robert Edmundek egindako ornogabe itsastarren anatomia eta bizi-zikloen ikerketetan parte hartu zuen.
Hrotsvitha
Hrotsvitha (latinez Hrotsvit edo Hrotsvitha, batzuetan Hroswitha, Rosvita, edo Roswitha bezela transkribatua, 935-968 aren ostean) alemaniar idazle, historialari, antzerkigile eta olerkaria izan zen. Gandersheimgo beneditarren komentuan bizi izan zen kanonesa (komentuan sartu bai, baina botorik egiten ez zuten emakumeak ziren kanonesak ). Bere obraren originaltasunarengatik eta bere talentuengatik, Erdi Aroko idazlerik interesgarrienetarikoa da gaur eguneraino, eta lehen antzerkigile kristau ezaguna, lehen olerkari saxoia eta Alemaniako lehen historialiaria dela esan genezake. Horretaz gain, emakumeen historian ere garrantzi berebizikoa duen pertsonaia da, Alemanieraz idatzi zuen emakumezko lehen olerkari eta historialaria izan baitzen.
Charles Darwin
Lehen urteak eta hezkuntza
Darwin Robert Jamesonek emandako Historia Naturaleko kurtsoan asko aspertzen zen, geologiaren eta neptunismoaren eta plutonismoren inguruko edukiak lantzen baitzituen. Landareen sailkapena ikasi zuen eta unibertsitateko museoko bilduma-lanetan lagundu zuen.
Hrotsvitha
Bizitza
Ezer gutxi dakigu Hrotsvith edo Rosvitaren bizitzari buruz. Gandersheimgo komentuan kanonesa izan zenez, bertan artean haur txikia zela sartu zela pentsa dezakegu, hori baitzen ohitura (komentu hartako lehen abadesa 6 urterekin sartu zen bertan ), eta bere jatorria familia noblekoa zela, Gandersheim garaiko eliteen alabentzako komentua baitzen, Otondarren dinastiaren babespean. Bere idatzietan, Rosvitak Oton II.aren heriotzatik (912ko azaroaren 31a) denbora dezente igarota, baina bere komentuko abadesa Gerberga II. aren jaiotza (940. urtearen bueltan) baino lehen jaio zela diosku. Hrotsvitha, ordea, ezin zen Gerberga baino askoz nagusiagoa izan, abadesaren apopiloa izan baitzen denbora batez. Hortaz, egile gehienek Hrosvitharen jaiotza 935. urtearen bueltan kokatzen dute.
Charles Darwin
Lehen urteak eta hezkuntza
Medikuntzako irakasgaiak alde batera utzi izanak bere aita nahigabetu zuen. Horren ondorioz, 1928an bere aitak Christ’s College de Cambridge ra bidali zuen, gerora apaiz Anglikanoa bilakatzeko. Hala ere, Darwinek zaldiketa eta arku-tiroko klaseak nahiago zituen ikastea baino. Bere lehengusuak, William Fox-ek, kakalardo bilketen zaletasuna piztu zion. Darwin oso gogotsu aritu zen kakalardoen inguruko azterketak egiten eta hainbat kakalardo-eredu berri aurkitu zituen eta Illustrations of British entomology gidaliburuan argitaratu zituen. John Stevens Henslow botanika irakaslearen lagun mina bilakatu zen eta hainbat naturalista ospetsu ezagutu zituen. Horiek “Henslowrekin ibiltzen den gizona” moduan ezagutzen zuten. 1831ko urtarrileko azken azterketa Darwin ondo gainditu zuen, hamargarren geratuz 178 ikasleren artean.
Hrotsvitha
Bizitza
Hrotsvitharen izena jatorri germanikokoa da, eta Hrotsvit edo Hrotsvith transkripzioarekin ageri zaigu bere lanetan. XIX. mendean, Jacob Grimm hizkuntzalaria Hrotsvithak berak bere lanen bigarren liburuko hitzaurren bere izenaren latinizazio bat egiten zuela konturatu zen: Ego Clamor Validus Ganderheimensis ("Ni, Gandersheimgo Oihu Indartsua") dio, hain zuzen ere, Hrotsvithak. Latinizazio hori kontuan harturik, Grimmek ondorengo interpretazioa proposatu zuen: hruot = ohiua; svi(n)d = indartsua .
Charles Darwin
Lehen urteak eta hezkuntza
Charles Darwin Cambridg en geratu behar izan zen 1831eko ekainera arte. Denbora horretan bere pentsamenduaren bilakaeran funtsezko eragina izango zuten hiru obra irakurri zituen : Lehena Paleyren Teologia Naturala, egokitzapen biologikoaren defentsan tratatu klasikoetako bat, zuzenbide naturalaren bidez jainkozko diseinuaren frogagiria. Bigarrena John Herschel ek argitaratu berria zuen Natur Filosofiaren azterketaren aurretiko diskurtsoa, non filosofia naturalaren azken xedea lege horiek arrazoibide induktiboarekin ulertzea zen, behaketan oinarrituta. Eta azkenik, Alexander von Humboldt en Kontinente Berriko eskualde ekinokzioetara bidaia. Naturaren ezagutzan aurrera egiten sutsu lagundu nahi zuen, eta Darwinek ikaskide batzuekin Tenerife bisitatzea aurreikusi zuen, tropikoen historia naturala aztertzeko. Bidaia prestatzen ari zen bitartean, Adam Sedgwick en geologia ikastaroan matrikulatu zen, eta ondoren uda osoan zehar Gales en geruzak mapetan kokatzen lagundu zion.
Hrotsvitha
Bizitza
Hezkuntzari dagokionez, Rikarda izeneko emakume bat (ziurrenik komentuko kanonesetako bat) eta aipaturiko Gerberga II abadesa irakasle eta gidari izan zituela aipatzen du Hrotsvithak bere lanen lehenengo liburuko hitzaurrean. Horrela dio Hrotsvitaren hitzaurreak:
Charles Darwin
Beagle itsaontziaren bidaia
Sedgwick Galesen utzi ondoren, Darwinek astebete igaro zuen Barmouthe ko ikasle kide ohiekin, eta abuztuaren 29an itzuli zen etxera. Bertan Henslowren eskutitza zuen, proposatuz HMS Beagle itsasontziko Robert FitzRoy kapitainak supernumerario autofinantzatu moduan joateko leku bat zuela, azpimarratuz jaun batentzat zela eta ez "biltzaile soil batentzat”. Itsasontziaren espedizio lau astetan abiatzekotan zen, Hego Amerika ko kostaldea topografiatzeko helburuarekin. Robert aitak ez zuen egoki ikusten semea bi urterako bidaian abiatzea, denbora galtzea zelakoan, baina Josiah Wedgwood bere koinatuak konbentzitu eta finantzatu zuen. Charles Darwinek bere bilduma ren kontrol pribatua mantentzeko ardura hartu zuen, itzuleran erakunde zientifiko garrantzitsu bati uzteko asmoz.
Thiruvananthapuram
Thiruvananthapuram (തിരുവനന്തപുരം; ahoskatua) edo, ingelesez eta nazioartean Trivandrum ( ahoskatua) Indiako hego-mendebaleko hiria eta portua, Keralako estatuko hiriburua, Omango itsasoaren ertzean, Comorin lurmuturraren iparraldean. 523.733 biztanle. Unibertsitatea (malabar hizkuntza ikasteko guneak). Apezpikutegi katolikoa. Nazioarteko aireportua. Eskulanak (zurgintza eta boligintza) eta industria (azukre-findegiak, ehungintza, industria kimikoa, kautxua) dira ekonomia-jarduera nagusiak. Aipagarria da XVIII. mendeko gotorlekuko Vishnuren tenplua, erromes askoren helmuga bihurtu dena.
Charles Darwin
Beagle itsaontziaren bidaia
Beagle ontziaren bidaiak bost urte iraun zuen. Plymouth badiatik abiatu zen 1831ko abenduaren 27an, eta Falmouth en porturatu zen 1836ko urriaren 2an. Fitzroyk proposatukoari jarraiki, Darwin gazteak bere denbora gehiena ikerketa geologikoei eta bizidun aleen bilketari eskaini zion, Beagle ontziak kosta kartografiatu eta korronte ozeanikoak aztertzen zituen bitartean. Darwinek ohar zehatzak hartu zituen bidaia osoan zehar, eta erregularki bidaltzen zituen haren aurkikuntzak Cambridge-ra, bere familiarentzako gutuneria luze batekin batera. Gerora, gutun horiek haren bidaia-egunerokoa bilakatuko ziren. Nahiz eta geologia, entomologia eta ornogabe itsastarren disekzioa ren inguruko ezagutzak izan, ez zen aditua beste hainbat materia zientifikotan. Hori dela eta, espezimen ugari bildu zituen, itzulitakoan beste aditu batzuek zehatzago azter zitzaten. Zorabioekin arazoak izaten zituen. Hala ere, bere ohar gehienak ornogabe itsastarren inguruan idatzi zituen, batutako plankton-bilduma zabalaren ingurukoak besteak beste.
Cavo Verde ko Santiago uhartean eginiko lehen eskalan, arroka bolkanikoetako geruza zuri batek maskor-arrastoak zituela ikusi zuen Darrwinek. Fitzroyk aurretik utzia zion Charles Lyellen Geologiaren Printzipioak lana, non printzipio uniformeak ezartzen ziren, eta erliebe a denboraren garai luzeetan zehar emandako hondoratzetan sortzen zen. Darwinek fenomeno hori Lyellen ikuspuntutik ulertu zuen, eta etorkizunean geologiari buruzko lan bat idaztea ere pentsatu zuen. Brasilen, liluraturik geratu zen baso tropikala rekin, baina esklabotza biziki gorrotatu zuen.
Punta Altan eta Monte Hermoso ko amildegi etan, Bahía Blanca tik gertu, Argentinan, lehen mailako aurkikuntza bat egin zuen. Muino batean, desagertutako ugaztun erraldoien fosilak aurkitu zituen, geroago iraungitako bibalbio en aztarna modernoekin batera. Hortz baten bidez, ordura arte gutxi ezagutzen zen megaterio a identifikatu zuen. Aurkikuntza horiek espezieen aldakortasunaren inguruan aurkitu zituen lehen ebidentziak izan ziren, eta hautespen naturalaren inguruko lanketari eman zioten hasiera. Bestalde, interes handia piztu zuten Ingalaterra ra itzulitakoan. Barnealdeko gautxoekin zaldiz ibiltzen zen bitartean, geologia aztertzen eta fosil gehiago biltzen aritu zen. Horrez gain, bertako natibo eta kriollo en arazo sozial ez, politiko ez eta antropologiko ez jabetu zen. Bertako bi ñandu motak lurralde ezberdinetan bizi zirela ere ikusi zuen, nahiz eta gune batzuetan gainjarri.
Harridura z ikusi zuen leku desberdinen araberako fauna ren eta flora ren aniztasuna. Horrela ulertu ahal izan zuen, bereizketa geografikoa eta bizi baldintza desberdinak elkarrengandik aldatzen ziren populazioen kausa zirela. Hegoalderako bidaian jarraituz, harriz betetako lautada leunduak ikusi zituen, eta bertan maskorren hondarrak goragune txikiak sortzen zituztela. Lyell-en bigarren lana irakurtzen ari zenez, berak deskribatu zituen espezieen "sorkuntza zentroak" zirela suposatu zuen, nahiz eta lehenengo aldiz Lyellk defendatutako espezieen desagertzearen kontzeptuak zalantzan jartzen hasi. Suaren Lurraldean, Beaglen lehen espedizioan joandako bertako hiru yagan indigenen itzulera izan zen. Aurrekoan itsasontziratu egin zituzten prestakuntza jasotzeko, beren kideen aurrean misiolari gisa jarduteko. Darwinek pertsona atseginak eta zibilizatuak zirela ikusi zuen, nahiz eta bertako beste indigena k “basati miserableak eta degradatuak" iruditu, hango animalia basati enak ziren antzekoak. Baina Darwinentzat, bereizketa hori oinarri kulturalengatik zen, ez arrazagatik. Bere lankide zientifikoek ez bezala, animalien eta pertsonen artean ez zegoela desberdintasun gaindiezinik susmatzen hasi zen. Urtebete pasa ondoren, misioa bertan behera utzia zuten, eta itzuli zen yaganetako bat, Jemmy Button izen kristaua eman ziotena, beste indigenekin bizi zen ezkonduta, eta Ingalaterra ra itzultzeko ez zuela inongo asmorik adierazi zien.