cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kandela estandar
Lurretik oso gertu (argi-urte gutxi batzuk) dauden objektuentzako izan ezik, non distantzia prozedura geometrikoen bidez neur daitekeen, edozein distantzia kosmikoren estimazioa oinarritzen den informazio iturrik objektu batengandik jasotzen den argia objektu horrek igortzen duen argiarekin (berezko argitasuna) alderatzean datza. Lehenengoa nahiko zehaztasunez neur daitekeen bitartean, bigarrena ezin da neurtu argitasun horrekin lotuta dagoen objektu igorlearen propietate neurgarri baten bidez izan ezik. Kandela estandar garrantzitsuenetako batzuk zenbait izarren aldakortasun periodoa, batez ere Zefeida izar aldakorrena eta RR Lyrae izar aldakorrena, Ia motako supernobak edo igorpenezko espektru lerro zehatz batzuen zabalera (Tully-Fischer erlazioa) daude.
Bunocephalus erondinae
Bunocephalus erondinae Bunocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aspredinidae familian.
Euneomys fossor
Euneomys fossor Euneomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Pteridinium
Pteridinium Garai Ediakarikoan bizi izan zen animalia genero bat da, gaur egun iraungita dagoena. Hainbat espezie ezagutzen dira.
Aurkikuntza
Georg Gürich paleontologoak 1930 urtean aurkitu zuen Namibian eta Zeitschrift der Deutschen Geologischen Gesellschaft liburuan Pteridium simplex izenarekin deskribatu zuen. Giovanni Scopoli naturalistak 1777 urtean Peteridium izena erabili zuen iratze arrunta izendatzeko eta beraz 1933 urtean Georg Gürich-ek izena aldatu behar izan zuen eta Pteridinium aukeratu zuen.
1973 urtean Ipar Carolina estatuan (Estatu Batuak) John Brattain ikasleak bi Pteridinium fosil aurkitu zituen. Joseph St. Jean geologoak ordea trilobiteak zirela uste izan zuen eta Paradoxides carolinaensis izena eman zien. Ondoren Pteridinium generoari zegokiola ikusi eta akatsa zuzendu zuen. 1974an hirugarrenespezie bat aurkitu zen, Pteridinium nenoxa.
Henrike I.a Luxenburgokoa
Henrike I.a Luxenburgokoa (Henri Albert Gabriel Felix Marie Guillaume de Nassau-Weilburg et Bourbon-Parme) Luxenburgoko Dukerri Handiko monarka.
Pteridinium
Deskribapena
Hiru lobuloz osaturiko gorputza zuen, baina fosiletan zapalduta egoten denez bi lobulo soilik ikusten zaizkio. Lobulo bakoitzaren ardatzetik sahiets paraleloak ateratzen zitzaizkion. Unitate berriak gehituz hazten zen animalia. Fosilik bikainenetan ere ez zaio aho, uzki, begi, hanka edo antenarik ikusi.
Henrike I.a Luxenburgokoa
1955eko apirilaren 16an jaio zen Betzdorf gazteluan, Luxenburgon. Joan Luxenburgokoa Duke Handiaren eta Josefina Karlota Belgikakoa printzesaren semea da.
Pteridinium
Bizimodua
Lurrari itsatsita egongo zela uste da, sakonera gutxiko itsasoetako sedimentuetan. Ez da erabaki fotosintesi bidez elikatzen zen edo osmosiaren bidez itsasoko uretatik elikagaiak eskuratzen zituen.
Henrike I.a Luxenburgokoa
Ezkontza eta seme-alabak
Henrike Politika zientzietan lizentziatua da Genevako unibertsitatean, baita bere emaztea ere. Unibertsitate horretan ezagutu ziren, hain zuzen ere.
Pteridinium
Taxonomia
Hasierattik Cnidaria filumari zegokiola pentsatu zen baina ez zaio marmoka edo polipoekiko ahaidetasun garbirik aurkitu. Ediacararreko biotak gainerako generoekiko antzekotasunak topatzea ere ez da erraza, agina Dickinsonia, Spriggina edo Tribrachidium-ekin erlazionatu daiteke nolabait.
Henrike I.a Luxenburgokoa
Ezkontza eta seme-alabak
1981eko otsailaren 14an, Henrike Luxenburgoko Santa Maria katedralean ezkondu zen Maria Teresa Mestre Batistarekin, jatorriz Marianaokoa (La Habana, Kuba). Bikoteak lau seme eta alaba bat du:
Pteridinium
Taxonomia
Hiru espezie ezagutzen dira:
Henrike I.a Luxenburgokoa
Ezkontza eta seme-alabak
2013an ezkondua Claire Margareta Lademacher (1985), alaba bat eta seme baten aita.
Henrikek agintea hartu zuen bere aitak abdikatu ondoren, 2000. urteko urriaren 7an.
Zubizarreta etxea
Zubizarreta Etxea Getxo udalerriko Areeta Auzoan kokatzen da. Nerbioi ibai ertzean eta Txurruka kaiaren aurrean. Evaristo Txurruka 8. garren zenbakian.
Apaindura nautikoa 1948an eraiki zen etxea, Alejandro Zubizarreta "Naviera Vascongada"-ko kudeatzaile eta aholkulariarentzat. Manuel Smith Ibarra eta Juan Carlos Smith Prado arkitektoren lana da.
Lekua, urte batzuk lehenago Areetako hondartza erreformatzeko proiektu bat zen, plaza publiko batek okupatuko zuen, haren erdian pergola edo musika-kioskoa egongo zen. Garatu ez zen proiektua eta aurrekoan aipatutako arkitektoetako batek sinatutakoa zen.
Eraikina
Lau aldeak agerian dituen etxea, oin laukizuzen zapala, isuri askotako teilatua. Altxaeran behe-oina eta beste bost oin ditu, eta azken oinean sekzio koadroko dorre txiki bat altxatzen da, gainean kalostra eta pinakuluz osaturiko terraza, fatxada nagusiko ezker alboko angeluan ikus daitekeenez. Fatxada horretan hondoraturik eta molduratutako erlaitzak bereizirik azaltzen da azken oina. Orejeta formako bao dinteldunen bi ardatz aurkezten dira, eta bigarrena eta hamargarrena balkoi irten burdinsaredunak dira.
Erdikoak dekoraziozko elementuak aurkezten ditu: pilastren arteko sarrera arku eskartzano beheratuak osatua da, eta giltzarrian txirla bat aurkezten da; gainean, mentsulak dituen erlaitzean bermaturiko balkoi irten bat, eskantzuetako pinakuluez osaturiko balaustrada. Erdiko sarrera taulamendu batez dekoratua dago, eta gainean zatituriko frontoi bat eta armarria ikus daitezke. Dorrean armarri angeludun bat aurkezten da molduratutako zokaloaren gainean. Kareharrizko silarriz eginda daude behe-oina, baoen inguruak, eskantzuak eta dekoraziozko elementuak; gainerakoa hareharrizko silarriz egina da.
Zuhaitz dorre nautiko batez koroatuta dago eraikina, Getxoko udaletxearen eta jabearen arteko truke epistolari baten arabera bere altera murriztu bear izar zuten. Lanak 1954ko uztailaren 19an amaitu ziren.
Viedma
Viedma Argentinako Río Negro probintzia ko hiriburua da, eta Argentinako Patagonia ko ipar-ekialdean dago. Adolfo Alsina departamendu ko burua ere bada. Probintziaren ekialdean dago, Río Negro ibaiaren azken zatiaren eskuinaldean, Carmen de Patagones hiriaren parean (Buenos Airesko probintzia), eta, honekin batera "Viedma-Patagones eskualdea" izeneko konurbazio bat osatzen du. Río Negro ibaiaren beheko harana bezala ezagutzen den ekoizpen eremuaren barnean dago. Viedmak Mercociudades sarea osatzen du.
Urtxalle
Manuel Frantzisko Lekuona Urtxalle (Oiartzun, Gipuzkoa, 1828ko urriaren 14a - Errenteria, Gipuzkoa, 1901) XIX. mendeko pilotaria izan zen. Pilotan bikain aritzeaz gain, bertsolaria, gitarra-jotzailea, artista, bohemioa eta plaza gizon ezaguna izan zen. Pilota desafioekin lortu zuen fama eta munduko lehen argazkien artean ageri da, garaiko pertsonaia boteretsuekin. Besteak beste, Agur jaunak abesti ezagunaren jatorrian zerikusia izan zuen, modu batean edo bestean.
Showman alaia zen: herri guztietako festetarako kontratatzen zuten, pilota partidarako ez ezik, ondoren gitarra hartu eta bertsotan giro umoretsua jartzen zuelako ere. Jokatzen zituen norgehiagokak ere ez ziren arruntak, beti handicap bat jartzen zion bere buruari, ikuskizuna sortu eta jendea erakartzeko: lau pilotari zaldi gainean oinezko baten kontra, sagardo botila edo zartaginarekin eskuz jokatzen zuenaren aurka, beste baten bizkar gainera igota… Eta ondoren, desafioetan irabazitako dirua gainontzekoak gonbidatzen xahutzen zuen, herriko ostatuan. Plaza gizona zen Urtxalle, artista, bohemioa, mundu guztia bereganatzen duten horietakoa. Izatekotan, guztiz konforme ez zuena familia zen, gonbidapenak medio sosik gabe itzultzen baitzen etxera. Gozotegia bazuen etxe azpian, baina lanean ere oso eskuzabala zen, eta askotan gozokiak oparitu egiten zituen.
Bizitza
Oiartzungo Urtxalle baserrian jaioa, hortik hartu zuen goitizena. Hamalau urte bete arte eskolan ibilia, gero gurasoek Tolosara bidali zuten, gozotegi batean ikastun aritu zedin. Garai hartan trinketan jokatzen zen gehienbat Gipuzkoako herri handi hartan, eta Urtxalle laster trebatu zen pilota jokoan.
Jokatzen hasi eta bi urtera, hain deigarria zen haren trebetasuna, Oiartzungo harakin batek, entzunda Donibane Lohizunen hamasei urteko jokalari batek trinketean mila franko jokatuko zituela, desafioa onartu eta partida antolatu zuen, bere aldeko jokalaritzat Urtxalle aukeratuta. Manuel Frantziskok, hamabost urterekin, batean utzi zen aurkaria, eta huraxe izan zuen debuta.
Bi urte gehiago egin zituen Tolosan, gozotegiko ikastun. Gero, Oiartzuna itzuli zen, gurasoenera, eta azucarilloak, bizkotxoak eta txokolatea egiten jarri zuten gurasoek. 1845. urtea zen, pilota jokoak loraldia zuen, desafio handiak jokatzen ziren: nafarrak giputzen aurka, Ipar Euskal Herrikoak Hego Euskal Herrikoen aurka... Dema haietan, Euskal Herri osoko gogoak berotu eta asaldatzen ziren. Urtxalle goizez gozogintzan aritzen zen, eta arratsaldez jokoan: trinketean, errebotean eta luzeko pilota jokoetan.
Hamazazpi urterekin jokatu zuen lehen partida luzeko pilota jokoan, eta orduz geroztik buru-belarri artu zen pilotan. Joko aldaera guztietan nagusi izan zen, eta amaigabeko joan-etorrian ibili zen, abenturazale bizitza eginez. Euskal Herri osoa txunditu zuen bere maisutasunarekin, orain Baigorrin, gero Biarritzen, Donibane Lohitzunen, Hazparnen, Urruñan, Baionan, Donibane Garazin, Behobian, Azkainen, Donezteben, Beran, Lesakan, Tafallan, Iruñean, Lekunberrin, Donostian, Oiartzunen, Hondarribian, Irunen, Tolosaan, Azpeitian, Zarautzen, Hernani, Errenterian, Orion nahiz Durangon.
Luzeko pilota jokoetan, errebotean eta trinketean jokatu zuen. Alde guztietatik deitzen zuten, plazak inauguratzeko eta herriko jaietan jokatzeko, eta beti joaten zen umore onez eta gogotsu. Gamio, Iribarren, Zenon, Azpirotz, Santo Domingo, Hernaniko Ezkerra, Txikito Azpeitikoa eta Mathieu Borotra izan zituen aurkari, eta haien kontra batzuetan irabazi, bestetan galdu.
1851ko pilota partida, Napoleon III.a enperadorearen aurrean
Urtxallek jokatutako pilota partida guztietatik ospetsuena 1851. urtean Napoleon III.a enperadorearen aurrean lehiatutakoa da. Pilota desafioa Biarritzen jokatu zen: Ipar Euskal Herriko lau pilotari hiru oiartzuarren aurka, errebotean. Iparraldekoen aburuz pilotarik onena Gaskoinian jokatzen zen, eta gaskoi bat ere bazuten taldean, baina hala ere oiartzuarrek —tartean Urtxallek— irabazi zuten, gutxiago izan arren. Napoleon III.a enperadorearen aurrean lortutako garaipen arrakastatsuaren oihartzuna azkar zabaldu zen nazioartean, eta «Biarrizko Heroiak» izenarekin ospetsu egin ziren, Urtxalle batik bat, onena baitzen. Ipar Euskal Herrian oporrak igaro ohi zituen Londresko argazkilari batek, fama hura ikusita, argazkia atera zion 1855 inguruan.
Condrò
Condrò Italiako udalerri bat da. Messinako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Condròk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Unibertsoaren hedapen metrikoa
Unibertsoaren hedapen metrikoa unibertsoa ulertzeko gaur egungo zientziaren funtsezko osagai bat da. Honen bidez, denbora-espazioa bera denborarekin aldatzen den metrika baten bidez deskribatzen da, halako molde non unibertsoa zahartzen ahala espazioaren dimentsioak handitu edo hedatu egiten direla diruditen. Unibertsoa Big Bangaren teorian nola hedatzen den azaltzen du, orain arteko esperimentu kosmologiko, kalkulu astrofisiko eta neurketa guztiek babesten dutena. Eredu estandarrean hedapena formalki deskribatzen duen metrika Friedman-Lemaître-Robertson-Walkerren metrika bezala ezagutzen da.
Espazioaren hedapena naturan ikusten diren gainerako hedapen eta eztanda motekiko kontzeptualki ezberdina da. Unibertsoari buruz dugun ulermenak adierazten du espazioa, denbora eta distantzia ez direla absolutuak, baizik eta alda daitekeen metrika batetik abiatuta lortzen direla. Espazioaren hedapenaren metrikan, toki finko batean eta hutserantz aldentzen ari diren objektuak baino gehiago, objektuak dituen espazioa bera da aldatzen ari dena. Objektuak mugitu beharrean euren arteko distantzia nolabait "handitzen" ariko bailitzan izango litzateke.
Yehouda Chaki
Yehouda Leon Chaki Grezian jaiotako Kanadako artista bat da Montrealen (Quebec) bizi dena. Bere paleta koloretsuengatik eta paisaia espresionistengatik ezaguna, 1959an hasi zen erakusketak egiten eta gaur egun bere lana mundu osoko 50 bilduma publiko eta korporatibotan baino gehiagotan aurki daiteke, hala nola Concordia Unibertsitatean, Montrealgo Arte Ederren Museoan, Montrealgo Arte Garaikideko Museoan,  Jerusalemgo Udaletxean, eta Rio de Janeiroko Arte Moderna Museoa.
Biografia
Yehouda Chaki Atenasen jaio zen, Grezian, 1938ko abenduaren 11n. Guraso judu sefardien semea da eta bere lehen haurtzaroa Holokaustoak markatu zuen. Chakik eta bere gurasoek bost urte eman zituzten ezkutuan bizitzen Atenaseko familia kristau baten etxean, bere anaia txikiarekin Israelera segurtasunez lekualdatu aurretik.
Unibertsoaren hedapen metrikoa
Espazioan mugitzen ari diren objektuak baino gehiago distantzia definitzen duen metrika denez aldatzen ari dena, hedapen hau (eta horren ondoriozko mugimendua aldentzen ari diren objektuak dira) ez dago erlatibitate bereziaren ondorio den argiaren abiadurak mugatua.
Teoriak eta behaketek iradokitzen dutenez, Unibertsoaren historiaren hasieran inflazio fase bat egon zen, non metrika hau oso azkar aldatu zen, eta metrika honen hondar denboraren dependentziaren ondorioz ikus dezakegu hubblen hedapena deiturikoa, unibertsoan grabitatearen bidez mugatutako objektu guztien aldentzea. Hedatzen ari den unibertsoa, beraz, bizi garen unibertsoaren funtsezko ezaugarri bat da, Albert Einsteinek, hasieran bere grabitatearen teoria garatu zuenean kontutan hartu zuen unibertso estatikoarekiko erabat ezberdina.
Yehouda Chaki
Biografia
Chaki Holonen bizi izan zen, Tel Avivetik gertu, 1945etik 1960ra. Nerabezaroan zehar, pintura, marrazkia eta grabatua ikasi zituen Joseph Schwartzmanekin eta nerabezaroan Avni Arte Institutuan sartu zen Avigdor Stematsky, Moshe Mokady eta Yehezchel Streichmanekin ikasteko. Derrigorrezko soldadutza egin ondoren, Parisera joan zen bere ikasketak bukatzeko, Ecole Nationale Supérieure des Beaux-Arts-en, Yaacov Agam artistarentzat lan egiten zuen bitartean.
Unibertsoaren hedapen metrikoa
Sarrera
Metrika batek espazioan elkarrengandik gertu dauden bi punturen arteko distantzia nola neur daitekeen definitzen du, puntu hauen koordenatuei dagokienez. Koordenatu sistema batek puntuak espazio baten kokatzen ditu (edozein dimentsio kopurutako espazioa izan daiteke) puntu bakoitzari koordenatu bezala ezagutzen diren zenbaki bakarrak emanez. Metrika, orduan, bi punturen koordenatuak distantzia bihurtzen dituen formula bat da.
Adibidez, Lurrazaleko bi tokiren arteko distantziaren neurketa kontutan hartuz. Hau geometria ez euklidear baten adibide ezagun eta xume bat da. Lurraren azala bi dimentsiotakoa denez, lurrazaleko puntuak bi koordenaturen bidez zehaz daitezke, latitudea eta longitudea, esate baterako. Metrika bat zehazteak, aldez aurretik batek erabilitako koordenatuak zehaztea eskatzen du. Lurrazalaren eredu xume honetan, edozein koordenatu sistema aukera dezakegu, latitudea eta longitudea edo kartesiar koordenatuak (X-Y-Z). Koordenatu sistema zehatz bat aukeratu dugunean, bi punturen koordenatuen balio numerikoa batera zehaztua da, eta, eztabaidatzen ari den espazioaren propietateetan oinarrituz, metrika egokia matematikoki ere ezartzen da. Lurraren azal kurbatuan eragin hau distantzia luzeko hegaldietan ikus daiteke, non bi punturen arteko distantzia zirkulu handi baten oinarrituta neurtzen den, eta ez Lurrean zehar igarotzen den lerro zuzenaren luzeran oinarritua. Teorikoki behintzat, beti dago kurbatura honen ondoriozko eragin bat, baita bi puntu horien arteko distantzia oso txikia baldin bada ere, baina, praktikan, "gertuko" tokiei dagokienez, Lurraren kurbatura hain da txikia distantzia txikientzako erabat baztergarria dela.
Lurraren azaleko puntuak bi koordenatu emanez zehaz daitezke. Denbora-espazioak lau dimentsio dituenez, denbora-espazio horretako puntuak lau koordenatu emanez zehaztu behar dira. Kosmologian egokienak diren koordenatuak koordenatu kosmobilak dira. Itxura denez, espazioa euklidiarra denez, distantzia handi batean espazioko koordenatuak x, y eta z bezala zehaz daitezke, ohi koordenatu esferikoak bezalako alternatibak ere erabiltzen diren arren. Beharrezko laugarren koordenatua denbora da, koordenatu kosmobiletan denbora kosmologikoa bezala zehazten dena. Behaketetatik abiatuta, espazioaren metrikak, eskala handian, euklidiarra dirudi. Alabaina, ezin da gauza bera esan denbora-espazioaren metrikari buruz. Denbora-espazioaren izara ez euklidiarra koordenatu konstanteak dituzten puntuen arteko distantzia denborarekin handitzeagatik azaltzen da, konstante mantendu baino gehiago.
Teknikoki, espazioaren hedapen metrikoa erlatibitate orokorreko Einsteinen eremuko ekuazioen ebazpen askoren ezaugarria da, eta distantzia Lorentzen tartea erabiliz neurtzen da. Azalpen teoriko honek gugandik urrunen dauden galaxiak gugandik gertuen daudenak baino azkarrago atzera egiten ari direla adierazten duen Hubbleren legearen behaketazko azalpen argi bat ematen du. Hedatzen ari diren espazioetan metrika, denborarekin aldatu egiten da, distantziak beranduagoko garaietan handiagoak izatearen irudipena eraginez. Hala, Big Bangaren gure unibertsoan espazioaren hedapen metrikoarekin lotutako gertaerak ikus ditzakegu. Uzkurtzen ari den espazio baten (Big Cruncharen unibertsoa) espazioaren uzkurtzearen metrika batekin lotutako gertaerak ikusiko genituzke.
Yehouda Chaki
Biografia
Parisen, Chakik Sorbonan ikaslea zen Grace Aronoff Montrealer ezagutu zuen. Bikotea Montrealen (Kanada) ezkondu zen 1963an. Bi seme-alaba dituzte, Lisa, Alan Postekin ezkonduta eta Adam Chaki, Lisa Notorekin ezkonduta.
Karrera
Chakik aldizka erakusketak egiten ditu Montrealeko bere estudioan lanean jarraitzen duen bitartean. 1967an, Chaki Arte Ederren Saileko Pintura eta Marrazketako buru izan zen Montrealeko Saidye Bronfman Zentroan 1989ra arte.
Yehouda Chaki sei galeria handik erakusten dute, besteak beste, Montrealgo Galerie de Bellefeuille, Torontoko Odon Wagner Gallery, Vancouver-eko Gallery Jones, Ottawako Galerie St Laurent & Hill, Calgaryko Newzones eta Palm Desert-eko Melissa Morgan Fine Art. Chakik hainbat arte mezenasen enkarguetan ere lan egin du. 1987an Shaar Hashomayim Kongregazioak Chakiri enkargatu zion tapiz handi bat diseinatzeko sinagogaren 145. urteurrenaren omenez, 1988an Ville-Marie Placen zintzilik dagoen "Lau Urtaroak" margotu zuen  Kanadako Errege Bankuarentzat., 2000. urtean Chakik beirateak diseinatu zituen Montrealeko Adath Israel Kongregaziorako, eta 2001ean Salvatore Guerrerak beste lan bat enkargatu zion beirateetan Concordia Unibertsitaterako. Chaki ere ezaguna da 1994tik 2004ra Kanadako fikziozko sari nagusiaren irabazleei (Giller saria) ematen zaien brontzezko estatua sortu izanagatik.
Urteetan zehar bere lana ARTnews eta Vie des Arts bezalako arte aldizkarietan berrikusi izan da eta 1982an Galerie Dresdnere argitaletxeak argitaratutako "Chaki: Recent Paintings" izeneko John Russell Harper bezalako arte kritikari ospetsuek lagundu dute. Buschlen Mowatt Fine Arts-ek 1994an Barrie Mowatt, Leo Rosshandler eta Herbert Aronoff-en saiakerekin argitaratutako "Chaki: A Language of Passion" liburuaren gaia ere bada. 2017an, Yehouda Chaki CJA Federazioaren webgunean agertu zen Quebeceko historian, kulturan eta gizartean zeresan handia izan zuten juduak ospatzen.
Kňovice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1220 urtean egin zen.
Bouillancourt-la-Bataille
Bouillancourt-la-Bataille Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 60 etxebizitza zeuden, 52 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 58 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 52 etxebizitza nagusietatik 43 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 41 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 96 ziren, horien artean 62 aktiboak ziren eta 34 inaktiboak ziren. 62 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (31 gizon eta 22 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 34 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bouillancourt-la-Bataille udalerrian 55 unitate fiskal zeuden, 136 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.551 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa eta 1 argiketaria.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dendrotriton kekchiorum
Dendrotriton kekchiorum Dendrotriton generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Benton (Kentucky)
Benton Kentuckyko hiri bat da. Marshall konderrian kokatua dago. 2010ean 4,349 biztanle zituen, 10.85 kilometro koadrotan banatuta.
Julio Jiménez
Julio Jiménez Muñoz, (Ávila, 1934ko urriaren 28a - ibidem, 2022ko ekainaren 8a) txirrindulari espainiarra izan zen, 1958tik 1969ra profesionaletan aritu zena.
Kirol ibilbidea
Altuera txikikoa (1,63 m) eta mehea, "Ávilako erlojugile" goitizenez ezaguna, bere belaunaldiko eskalatzaile finenetakoa izan zen. Dohain horiek, bai Espainiako Mendiko Txapelketan, bai hiru Itzuli handietan (Frantziako Tourra, Italiako Giroa eta Espainiako Vuelta) erakutsi zituen.
Horrela, Espainiako Vueltako Mendiko Sailkapenean hirutan nagusitu zen: 1963an, 1964an eta 1966an. 1964Ko Vueltan liderraren elastiko horia jantzi zuen, azken erlojupekoan Raymond Poulidorren aurka lidergoa galdu arte. 1967an, berriz ere, Mendiko sari nagusia irabazi bazuen ere, garaipen hori bertan behera geratu zen, garaiko arauek ziotenez, Mendiko Saria irabazi ahal izateko, sailkapen nagusian lehenengo 15en artean amaitu behar zen, eta Jiménez 20, sailkatu zen.
Italiako Giroan, lau etapa irabazi zituen (horietako bi, 1966an, non liderraren elastiko arrosa hamar egunez jantzi baitzuen eta sailkapen orokorreko 4. postuan amaitu zen. Beste biak 1968an eskuratu zituen, sailkapen orokorreko 11. postuan amaituz).
Jiménezek, 1964tik 1968ra, bost aldiz hartu zuen parte Frantziako Tourrean, non alde batetik bost etapa eta bestetik Mendiko Saria hiru aldiz irabazi zituen.
1965eko Tourrean, Kas taldearen liderra izanik, berriz ere bi etapa irabazi zituen: 9.a (Dax-Bagnères de Bigorre) eta 17.a (Briançon-Aix les bains). Mendiko Sailkapenean gailendu zen eta Sailkapen orokorrean 23. postuan amaitu zen.
Jiménez, 1966ko Frantziako Tourrera itzuli zen Ford-France taldeko kide gisa, Anquetil eta Lucien Aimarren ondoan. Bourg d 'Oisans-Briançon 16. etaparen irabazi eta, bigarrenez jarraian, Mendiko Saria lortu zuen. Azken etapetan, bere taldekidea zen Lucien Aimarri, laguntza erabakigarria eman zion Tourrean nagusitzeko.
1967ko Tourrean, talde nazionaletan jokaturikoa, Jiménez Espainiako taldeko liderra izan zen. Mendiko etapetan, lehenbiziko postuetan aritu zen, 2. Briançonen eta Luchonen eta 3. Puy-de-Dômen). Sailkapen orokorrean, Jiménezek bigarren postuan amaitu zuen proba, Roger Pingeon frantziarraren atzean. Pingeonek, 5. etapako ihesaldian lortutako 7 minutuko errentari esker, garaipena lortu zuen. Jiménezek, hirugarrenez Mendiko Saria irabazi zuen.
1968koa izan zen Julio Jiménezen 5. eta azken Tourra, Espainiako taldeko ko-lider gisa. Urte horretako edizioan mendate handirik ez egoteak, Espainiako selekzioko kirol zuzendaria taldekako sailkapenaren txartela jokatzera bultzatu zuen. Jiménez lehenengoa izan zen Aubisqueko tontorrean eta 30. postuan amaitu zuen Sailkapen Nagusian. Mendiko Sailkapenean, 3. izan zen Aurelio González Puenteren eta Franco Bitossiren atzetik.
34 urte zituelarik, Jiménezek azken denboraldia egin zuen Italian, 1969an. Urte horretako Italiako Giroko Sailkapen nagusian 36. eta Mendiko Sailkapenean 3. amaitu zen.
Kirol ibilbidea bukatu ostean, jaioterrira, Ávilara, itzuli zen eta han taberna bat zabaldu zuen.
Sakarya probintzia
Sakarya probintzia Turkiako 81 probintzietako bat da. Bere hiruburua Adapazarı da. 4.895 km²ko azalera du eta bertan 774.192 biztanle bizi dira.
Barrutiak
Probintziaren barnean 13 barruti daude:
Janari transgeniko
''
Janari transgenikoak ingeniaritza genetikoaren bidez genetikoki eraldatutako organismo (landare edo animalia) batetik datozenak dira. Hots, beste espezie bateko geneak hartu dituzten landare edo animalietatik datozen janariak dira transgenikoak. Egun, gehien ekoizten direnak landare transgenikoak dira: artoa, garagarra eta soja, batez ere.
Aspalditik saiatu da gizakia uztak hobetzen eta jateko landare hobeak eta sendoagoak lortzen. Ingeniaritza genetikoa agertu aurretik (XX. mendearen hondarrean) landareen hobekuntza hautespen artifiziala eta zuzendutako gurutzaketen bidez lortzen zen. XX. mendearen hasieran, genetikaren ezagupenek produktibitate handiko mutanteak lortzea ahalbidetu zuen, landare-haziak X izpiekin tratatuz. 1983an lehenengo landare transgenikoa lortu zen, eta 1994an janari hauen merkaturatzea onartu zen estreinakoz.
Gaur egun, genetikoki eraldatutako animalia- edo landare-jatorriko elikagaiek supermerkatuetako apalak betetzen dituzte, ingeniaritza genetikoa elikagaien industriarako funtsezko tresna bihurtu baita mundu osoan. Munduan kontsumitzen diren elikagaien %70 inguruk jatorri transgenikoko osagairen bat dute.
Girafido
Girafido (Giraffidae) artiodaktiloen ordenako izen bereko familiako hausnarkariez esaten da. Oso hanka eta lepo luzekoak dira, okapia izan ezik. Buru luzexka zorrotza eta mutur zapala dute. Besagainean du gorputzaren garaierarik handiena. Adar labur iledunak izaten dituzte. 32 hortz eta bi behatzeko hankak dituzte. Afrikan bizi dira. Jirafa eta okapia dira espezie nagusiak
Maitasun elaberriak irakurtzen zituen agurea
Maitasun elaberriak irakurtzen zituen agurea (Un viejo que leía novelas de amor) Luis Sepúlvedak txiletar kazetariak 1989an idatzitako eleberria da. 1997an Ana Santos Elortzak euskaratu zuen.
Girafido
Sailkapena
Familiak bi azpifamilia eta 24 genero, batzuk zalantzazkoak direnak, ditu. Egun espezie bana duten bi genero baino ez dira geratzen.
Grande école
Goi funtzio publikorako trebatzen duten Eskolak
Historian gertatu den bezala, Grande école tradizionalki goi mailako eskola multzo txiki bati dago lotuta. Hauen helburu nagusia estatuaren koadroak lehiaketa prozedura baten bitartez osatuko duten goi funtzionarioak trebatzea da. Hauek dira eskola nagusienak:
Janari transgeniko
Aldaketa genetikoak elikagaiak ekoizteko orduan eskaintzen dituen abantailak asko eta oso nabarmenak dira, baina praktika horiek ingurumenean eta pertsonen, animalien eta landareen osasunean ere eragin kaltegarriak izan ditzakete.
Ingeniaritza genetikoa janari transgenikoak lortzeko
Biologia molekularraren garapen bizkorrarekin eta laborategietan burututako saiakuntza luze eta garestien ondoren, ingeniari genetikoek bioteknologiarekin lortutako emaitza berdinak lortu dituzte, baina modu azkarrago, eraginkorrago eta espezifikoagoan. Horrela, beste organismo bateko material genetikoa (geneak) landare batean sartzea lortu zuten. Lehen fase batean, landareen ingeniaritza genetikoa, batez ere, herbizida eta pestizidekiko erresistentzia adierazten zuten espezieak sortzera bideratu zen, eta, horri esker, landareari kalterik egin gabe, sastrakak edo beste organismo batzuk modu selektiboan ezabatu ahal izan ziren. Bigarren fase batean, ingeniaritza genetikoa erabiltzen hasi ziren, uzten kalitatea hobetzeko eta kontsumitzailearentzako onurak lortzeko. Elikagai transgenikoak bilakaera teknologikoaren emaitza berrienak dira, nahiz eta horien ezagutza hasiberria eta osatugabea izan.
Thermessaita-(NH4)
Thermessaita-(NH4) mineral bat da.
Janari transgeniko
Ingeniaritza genetikoa janari transgenikoak lortzeko
Janari transgenikoen kasuan, izaki bizidun batean (animalia, landarea, bakterioa edo birusa) proteina bat kodetzen duen gene bat bilatzen da; hala nola, fruituen heltzean edo biderkatze birikoaren edo ezaugarri estruktural edo organoleptiko baten konposatu inhibitzaile baten ekoizpenean esku hartzen duen entzima bat, mantenugai baten kantitatea edo herbizidekiko tolerantzia handitzeko asmoz. Gene hori hobetu edo aldatu nahi den elikagaiaren material genetikoan sartzen da. Horrela, lortu nahi diren azken ezaugarriak lortzen dira, eta ez da beharrezkoa aurretik egiten ziren uztak eta animaliak hautatzeko eta gurutzatzeko prozesu moteletatik igarotzea.
Thermessaita-(NH4)
Ezaugarriak
Thermessaita-(NH4) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Janari transgeniko
Transgenikoen onurak
Batez ere landareekin aplikatu dira ingeniaritza genetikoaren ezagupenak, kanpoko geneak sartuz landareen ezaugarriak hobetzeko. Landare naturalen aldean transgenikoek onura ugari eskaintzen diote kontsumitzaileari zein nekazariari :
Orokorrean, janari transgenikoen onurak ondorengo eran laburtu daitezke :
Janari transgenikoen desabantailak
Elikagaien aldaketa genetikoaren ondoriozko desabantaila nagusiak gaur egun gizakien osasunerako izan ditzakeen ondorio kaltegarriei buruz dagoen ezjakintasunarekin lotuta daude. Oraindik goiz da epe luzean transgenikoen kontsumoak ekar ditzakeen ondorioak ezagutzeko, baina zenbait azterketa medikok gaixotasunen, alergien, intolerantzien eta bestelako gaitzen garapenarekin lotzen dituzte.
Orain arte laborantza transgenikoa erabili duten herrialdeetan (AEB, Brasil, Txina...) ez da agertu osasunerako kaltegarria den efektu nabarmenik. Honetaz gain, nekazari eta laborariek pestizida eta herbizida gutxiago erabiltzen dituzte haien soroetan, landare transgenikoak erresistenteak baitira izurriteekiko; ondorioz, soroak eta landak gutxiago kutsatzen dira produktu horiekin. Hala ere, zientzialariek zuhurtzia eskatzen dute eta produktu transgeniko berriek merkaturatu aurretik kontrol zorrotzak gainditu ditzatela beti.
Hortaz aparte, transgenikoen kontsumoak pertsonen osasunean eragin ditzakeen ondorio kaltegarriez gain, ingurumenean eragin negatiboa izan dezaketela ondorioztatu da. Izan ere, animalia eta landare espezie batzuk genetikoki eraldatzean, hauek abantaila batzuk izan ditzakete jatorrizko espezieekiko, organismo naturalen desplazamendua eta iraungipena eraginez.
Oseasen Liburua
Oseasen Liburua Bibliako Itun Zaharreko liburu bat da, Profeten sailekoa. Biblian, Danielen Liburua du aurrean, eta Joelen liburua ondotik.
Liburuaren gaia
Liburuan ikusten den ideia nagusia, Jahveren maitasuna da, Israelen eskergaiztasunari kontrajarririk. Egilea Oseas profeta du.
Janari transgeniko
Nola identifikatu janari transgeniko bat?
Laborategi genetiko bat izan ezean, elikagai transgeniko bat identifikatzeko modu bakarra etiketen bidez da. Horregatik, funtsezkoa da arlo honetan arduradunak diren administrazioaren sailak firme agertzea elikagaien ekoizleei ezartzen zaizkien etiketei buruzko arauak arautzeko eta betearazteko orduan. Europar Batasunaren kasuan, transgenikoak %0,9 baino gehiago dituzten elikagai guztiek adierazi behar dituzte beraien etiketetan.
Horrelako informazioak kontsumitzaileen artean sor dezakeen eragozpenaren aurrean, enpresek beren produktuen jatorri transgenikoari buruzko informazio hori ahalik eta diskretuen ager dadin saiatzen dira. Horrela, produktu bat osatzen duten osagaietakoren batekin batera «aldatu» hitza agertzen bada, indarrean dagoen araudia betetzen da. Kasurik onenean, genetikoki eraldatutako elikagaia irakurri ahal izango dugu.
Edonola ere, jaten ditugun elikagaien jatorriari buruz ahalik eta informazio onena izaten saiatu behar dugu, egokienak iruditzen zaizkigun kontsumo-erabakiak hartzeko aukera izan dezagun.
Eztabaida
Mundu osoan ematen da jaki transgenikoen eztabaida eta hainbat herrialdetan praktika honen kontra sortu dira hainbat talde . Ekologistak dira praktika honen kontra dauden aktibista gehienak, baina hainbat zientzialarik ere zuhurtzia eskatu dute elikagai transgenikoak merkaturatze eta kontsumitzeko orduan, haien balizko ondorio kaltegarrien aurrean. Kontrako taldeen eskaera garrantzitsuena elikagai transgenikoek etiketa berezia eraman dezatela izaten da, kontsumitzaileak janari hauek bereizi ahal izateko. Transgenikoen aurka daudenek osasun-arrazoiak, ingurugiro-arrazoiak eta arrazoi etikoak ere argudiatzen dituzte haien jarrerari eusteko. Kontrako taldeen indarra handia da Europan, baina ahulagoa da Ameriketako Estatu Batuetan (janari hauen ekoizle nagusia).
Ingeniaritza agronomoan doktoratua den, Lleidako Unibertsitateko irakaslea den eta 2018an "Transgenikoak, benetan dira seguruak eta beharrezkoak" izeneko liburua argitaratu zuen Jose Ramon Olarieta Alberdik, 2019 Leitzan eta Elizondon emandako hitzaldietan, transgenikoen azken helburua hazien merkatua kontrolatzea zela adierazi zuen. Olarietaren hitzetan, alde batetik, "behin eta berriz diote ez dela frogatu transgenikoak osasunerako kaltegarriak direnik, baina benetan lotsagarria dena da produktuok merkaturatu aurretik osasunean duten eragina ez aztertu izana". Bestetik, transgenikoei ezetz esateko arrazoi oinarrizkoena, Olarietaren ustez, hauxe da: ezertarako ez ditugula behar. Munduko goseari aurre egiteko teknologia direla diotenei, zera erantzuten die: gosea ez dela arazo, arazo orokorrago baten sintoma bat baizik. Alegia, gosea ez dela existitzen munduko biztanleak asetzeko adina janaririk produzitzen ez delako, aberastasuna banatzen ez delako baizik. Zein da, orduan, transgenikoen alde egiteko arrazoia? Argi du Olarietak: “Haziak patentatuz, horien merkatua kontrolatzea da helburua”.
Beraz, gaur egun, janari transgenikoei buruzko eztabaida pil-pilean dagoen eztabaida da, non aldeko zein kontrako iritziak eta arrazoiak aurkitu daitezkeen.
Falcone
Falcone Italiako udalerri bat da. Messinako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lake Morton-Berrydale (Washington)
Lake Morton-Berrydale Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. King konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pottsville (Pennsylvania)
Pottsville Pennsylvaniako hiri bat da. Schuylkill konderrian kokatua dago. 2010ean 14,324 biztanle zituen, 10.79 kilometro koadrotan banatuta.
Berea (Kentucky)
Berea Kentuckyko hiri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 13,561 biztanle zituen, 41.47 kilometro koadrotan banatuta.
Riomayor (ibaia)
Riomayor Ebro ibaiaren ezkerraldeko adarra da. Leza, Navaridas eta Eltziegoko lurrak ureztatzen ditu, urak Ebro ibaian hustu baino lehen.
Paraliparis trilobodon
Paraliparis trilobodon Paraliparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Bunocephalus knerii
Bunocephalus knerii Bunocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aspredinidae familian.
Big Cruncharen teoria
Inplosio Handia edo Big Cruncharen teoriak unibertso itxi bat proposatzen du. Teoria honen arabera, unibertsoak dentsitate kritiko bat baldin badu, Big Bang edo Eztanda Handiak sortutako unibertsoaren hedapena motelduz joango da pixkana-pixkana, azkenean, unibertsoa osatzen duten objektu guztiak berriz elkarrengana hurbiltzen hasten diren arte, materia, berriz, denbora-espazioaren singularitate batean konprimatuz.
Knovíz
Knovíz Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 561 biztanle ditu eta 4,23 kilometro koadroko azalera. Kladno barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1097 urtean egin zen.
Big Cruncharen teoria
Unibertsoaren hedapena gelditu eta uzkurtzea hasiko litzatekeen unea unibertsoaren dentsitate kritikoaren araberakoa da: zenbat eta dentsitate handiagoa, azkarrago gelditu eta uzkurtuko litzateke, eta, dentsitate hori txikia izango balitz, gertaerak gertatzeko denbora gehiago egongo litzateke. Dentsitatea behar bezain baxua izango balitz, unibertsoa etengabe hedatzen ariko litzateke.
Maria Ann Smith
Maria Ann "Granny" Smith (1799 – 1870eko martxoaren 9a) britainiar-australiar baratzezaina izan zen, Granny Smith sagar motaren landatzailea.
Bizitza
Maria Ann Sherwood 1799an jaio zen Peasmarshen, Sussex ingeles konterrian, eta 1800eko urtarrilaren 5ean bataiatua izan zen Peasmarsheko St Peter eta St Paul elizan. John Sherwooden alaba zen, baserritar nekazaria, eta haren ama, Hannah zen, Wright jaiotzez. Maria nekazaritza lanetan hasi zen eta Thomas Smith (1799–1876) nekazariarekin ezkondu zen 1819ko abuztuaren 8an Ebonyn, Kenten. Analfabetoak ziren biak. Beckleyn bizi izan ziren, Sussexen, hurrengo 19 urtean, eta tartea, Mariak 8 seme-alaba izan zituen, eta horietatik 3 txikitan hil ziren.
Smitharrak Hegoaldeko Gales Berrira emigratu zuten kolono aske gisa eta Sydneyra iritsi ziren  Lady Nugent ontzian 1838ko azaroaren 27an. Thomasek bertako kolono batekin aurkitu zuen lana Kissing Point barrutian, Ryde inguruan, garai hartan erabat bat hutsik zegoena eta Dark Country ezizena hartzen zuena. Biak ala biak, bizitza guztian barruti horretan eman zuten. 1856an Thomasek bi lursail erosi zituen, 9,7 hektarea guztira,
Rydeko fruituentzako klima onak aukera eman zien Sydneyko merkatuan euren produktu freskoak saltzeko. Garraio zaldiz, gurdiz, edo Parramatta ibaian behera, txalupaz ere egiten zuten.
Granny Smith sagarraren garapena
1868an Sydneyko merkatuko saltzaile batek tartetan erabiltzeko Tasmanian landutako Frantses sagar kaxa bat eskaini zion. Sagarrak erabili ondoren, azalak eta haziak konposterako pilo batean bota zituen. Hilabete batzuk beranduago, ernamuin bat ateratzen ikusi zuen konpostetik. Ernamuina zaindu zuen eta fruitua eman zuen. 1876an, Maria eta Thomas hil ondoren, Edward Gallard nekazariak Smithen baserriaren zati bat erosi zuen eta 'Granny Smith' hazia garatu zuen, arbola anitz landatuz eta hil arte, 1914an, uzta oparoak eginez. Azal koipetsuak eta mantentze luzeak frantses sagarrarekin lotzen du. Azpiklase honi "Granny" Smith izena eman zitzaion lehen aldiz landatu zuen emakumearen omenez.
Big Cruncharen teoria
Egungo froga esperimentalek diotenez (zehazki urruneko supernobak kandela estandar bezala behatzeak eta hondoko mikrouhinen erradiazio kosmikoaren mapatze osoa) unibertsoaren hedapena, grabitatearen ondorioz, geratu ordez, bizkortzen ari dela iradokitzen dute. Alabaina, energia ilunaren izaera (hedapenaren iturritzat hartzen dena), ezezaguna dela eta oraindik posible da (orain arte behatutakoarekin bat ez datorren arren) unibertsoak bere hedapena gelditu, uzkurtzen hasi eta kolapsatzen amaitzea.
Uzkurtze fase honek beste erremediorik gabe jarraituko luke, eta, berarekin batera, erradiazioaren eta materiaren tenperatura handitzea. Halako une batean, galaxia guztiak bakar batean elkartuko lirateke (izarren arteko talkak oraindik arraroak izango liratekeen arren). Bitartean, hondoko mikrouhinen erradiazioaren tenperatura igotzen joango litzateke, une horretan egon litezkeen bizi formen biziraupena arriskuan jarriz, hasiera batean behintzat, gure Lurraren antzeko planetetan egongo liratekeenak. Halako une batean, tenperatura 300 kelvinekoa izango litzateke, aipaturiko planeta horiei metatutako beroa gainetik kentzea eragotziz eta biziezin bihurtuz. Beranduago, eta geroz eta bizkorragoa izango litzatekeen uzkurtzearekin, eta, honekin batera, hondoko mikrouhinen erradiazio kosmikoaren tenperaturaren handitze izugarri batekin, unibertsoa infernuzko toki biziezin bat bihurtuko litzateke, gu bezalako izakientzat eta teknologiaren laguntzarik gabe behintzat, tenperatura horretan egongo litzatekeen erradiazio kosmiko baten eta, geroz eta toki gutxiago izango luketen izarren arteko talken ondorioz.
Itxuraz, teoria honen arabera behintzat, izarrik gehienak ez lirateke euren arteko talken ondorioz suntsituko, baizik eta unibertsoaren tenperatura handitzeagatik. Hau hain izango litzateke beroa, izarrek ezingo luketela euren barnean metatutako beroa kanporatu, kanpotik xurgatzen hasiz (nolabait esanda, egosten hasiko liratekeelarik), eta eztanda eginez amaituz. Honen ondoren zulo beltzak baino ez lirateke geratuko (uzkurtze fasea hedapen fasetik ezberdinduko lukeen ezaugarririk nagusiena), baita geroz eta beroagoa izango litzatekeen plasma ere (unibertsoa sortu zenean zegoenarekiko ezberdina, jada desagertutako egiturek sortutakoa izango bait litzateke, ondorioz, puntu ezberdinetan izango lukeen dentsitateari dagokionez asimetria handia izango lukeelarik), non tenperatura igoerak lehenik atomoak eta, jarraian, funtsezko partikulak eurak suntsituz, quarkak baino geratuko ez liratekeelarik. Aldi berean, zulo beltzak euren artean fusionatzen hasiko lirateke, materia xurgatzen hasiz zulo beltz erraldoi bat sortu arte; eta, beraz, Big Bangaren aurretik zer zegoen galdetzeak zentzurik izango ez lukeen bezala, Big Cruncharen ondoren zer egongo den galdetzeak ere ez luke zentzurik izango.
Unibertso oszilakorra
Artikulu nagusia: Eredu zikliko
Teoria honen arabera, unibertsoa unibertso oszilakor bat bezala deskribatuko litzateke, non, Inplosio Handiaren ondoren beste Eztanda Handi bat gertatuko litzatekeen; unibertso hau aurretik bere Inplosio handian konprimatu zen beste unibertso batetik ere etorriko litzatekeelarik. Hau askotan gertatu izan balitz, unibertso oszilakor baten aurrean geundeke, non unibertso bakoitza bere Inplosio Handian amaitzen den eta Eztanda Handi batekin beste unibertso berri bat sortzen duen. Alabaina, halako errebotea zerk eragingo lukeen ez ezagutzea ezezik, unibertso oszilakorraren teoria termodinamikaren bigarren legearen aurka joango litzateke, ziklo bakoitzean unibertsoaren erabateko suntsipen eta berrabiaraztea gertatu ezean, existitzen ziren lege fisikoak desagertuz eta berriak sortuz, eta/edo entropia uzkurtze fasean atzerantz joan ezean (adibidez, fase honetan denbora atzerantz joango litzatekeela proposatu da), ziklo bakoitzean ez litzateke soilik zulo beltzen kopurua handitzen joango, baizik eta unibertsoko erradiazioa materiaren kontura handituko litzatekeela (izarren barnean gertatzen diren fusio erreakzioen ondorioz, non fusionatzen diren atomoak osatzen dituen materiaren zati bat energia bihurtzen den), ondorioz, errebote horiek geroz eta luzeagoak izango liratekeelarik eta etengabeko hedapenaren oso ezberdina izango ez litzatekeen egoera batera iritsiz. Guzti honen ondorioa, gaur egungoaren aurretik egon diren zikloak mugatuak izatea izango litzateke. Gainera, berriki energia iluna aurkitu izanak kosmologo askok unibertso oszilakorraren teoria baztertzera eraman ditu, eta, beste aurkikuntza batzuekin batera, baita unibertsoa itxia izatearen ideia baztertzera ere, energia ilunaren izaera oraindik ezagutzen ez denez, etorkizunean unibertsoa kolapsatzea baztertzerik ez dagoen arren.
Félicie de Fauveau
Félicie de Fauveau (Livorno, Italia,1802 - Florencia, 1886) eskultorea izan zen, estilo trobadorearen artista adierazgarrienetako bat. Haren lanak eragin handia izan zuen Alfred de Musset eta Alexandre Dumas bezalako autore erromantikoengan, eta prerrafaelismoa iragarri zuen.
Haurtzaroa eta familia
Fauveauko Félicie 1801eko urtarrilaren 24an jaio zen Livornon. Bere aita, Fauveauko Alexandre, Iraultza baino lehentxeago Italian finkatu ziren lau belaunalditako erregearen idazkari-karguarekin nobletutako finantza-familia batetik zetorren. Ama, Anne, Jean Véry de La Pierreren, Ruango aduana-biltzailearen eta Marie-Archange Palyarten alaba zen. Lau neba-arreba izan ziren, eta Félicie zen nagusiena. Haren izeba, Constance de La Pierre, artelan marrazkilaria zen, 1776ko urtarrilaren 4an jaioa Ruanen, Louis Lézurier de La Martelen emaztea eta Jacques -Antoine-Marie Lemoineren ikaslea.
Eskulturagile hastapenak
1814an, Berrezarkuntzan, Fauveau familia Frantziara joan zen, inbertsio txarren ondorioz porrot egin ondoren. Félicie Berryko dukesaren aretora joan zen, adin berekoa baitzen, eta artista izatea erabaki zuen. Pintatzen hasi zen, Louis Hersent-en tailerrean lan egin zuen, eta, gero, Paul Delarocheren inspiraziopean, eskultura ikasi zuen bere kabuz Hippolyte neba gaztearekin. Bernard Gaillot margolari frantsesaren ikaslea ere izan zen.
Ary Scheffer margolariaren lagun minak, Fauveauko Félicie de Fauveauk, Erdi Aroarekiko pasioan aurkitu zuen inspirazioa. Marie d'Orléans-ekin batera, eskultore aitzindaria izan zen, eta Walter Scott- engan inspiratutako bi behe-erliebe erakutsi zituen 1827 Aretoan: Sujet tiré du roman de l'Abbé, par Walter-Scott y Christine reine de Suède, refusant de faire grâce à son grand écuyer Monaldeschi. Bisitan, Alexandre Dumas hartaz maitemindu zen eta Christine, idaztea erabaki zuen sei hilabete geroago Théâtre-Françaisen aurkeztu zen antzezlana. Christine à Fontainebleau behe-erliebe taldeak Stendhal-en goraipamenak jaso zituen.
Vendée auzia eta kartzela
Bere independentzia eta gizonezko gustuak aldarrikatuz, aktiboki parte hartu zuen Frantziako mendebaldeko matxinada monarkikoan, 1832an, eta Félicie de Durasekin, La Rochejaqueleineko kondesarekin, harremanak izan zituen. Atxilotu egin zuten eta zortzi hilabete eman zituen espetxean, azkenean aske utzi baino lehen. Orduan, Vendée-ra itzuli da, baina, azkenean, herrialdetik ihes egin behar izan zuen, Berryko dukesa atxilotu ondoren, bere buruari prezioa jarri baitzioten.
Erbesteratzea
Bruselaren ondoren, 1834an Florentzian babestu zen, Lorenzo Bartolini eskultoreak hartu zuen han, eta bere artean buru-belarri aritu zen Hippolyte nebarekin. 1830 baino lehen sortutako Danteren monumentua 1830etik 1836ra zizelkatu zuen. Han Hanski eta Honoré de Balzac ezagutu zituen, Chambordeko kondea ere bisitatu zuen Erroman 1840ko urtarrilean eta Nicolas I tsarraren bisita jaso zuen 1845eko abenduaren 9an.
Florentzian, bost hamarkadatan, estetika neogotiko eta neorrenazentista inspiratuaren formak prestatu zituen, monumentu-estatuagintzan eta etxe-estatuagintzan. Bere Lampe de Saint Michel eta haren liburuxka (Paris, Didot, 1832) izan ziren manifestua. Nostalgiari ihes egin gabe, eta erromantikoen argitasunarekin, Félicie de Fauveauk Frantziako erresuma zaharra osatzen zuten pentsamenduaren eta moralaren arauak eskulturan sartzen jarraitu zuen. Ez da harritzekoa arte kontrairaultzaile baten adierazpenak eta objektuak XIX. mendeko Frantziaren historiografiak ez ezagutzea, neurri handi batean gobernu-batzordeen eta horiek babesten zituzten erakundeen agindupean.