Andre_Mariaren_Jasokundearen_eliza_(Mutriku)
Ezaugarriak
Jasokundearen eliza Euskal Herriko neoklasizismoaren eredurik esanguratsuenetakoa dugu. Bertan, arkitektoak ez ditu soilik apaingarri barrokoak garai neoklasikokoengatik ordezkatzen, eliza eraikitzeko orduan guztiz eredu desberdina garatzen du. Horrela, oinplanoan bertan aldaketak txertatzen ditu, oinplano angeluzuzenaren aldeko apustua eginez eta abside erdi zirkularra batekin amaituz, alboetan beste bi txikiagoak baditu ere. Espazio angeluzuzen nagusiaren barnean oinplanoa zentratu egiten du, lau zutabe doriar eraikiz, horiek laukia osatzen baitute. Lau zutabe horietatik arku toralak irteten dira ganga esferikoari eutsiz. Beste sabaietan erdiko absideak esfera laurdeneko ganga du eta kanoi ganga albokoetan. Absidearen alde banatan gela angeluzuzena dago, sakristia izateko eginak, eta burualdean atxikita kanpandorrea, lauki baten formakoa. Kanpandorrearen behealdean arkupea dago, tenplu klasikoen atarien eragina nabaritzen delarik. Arkupe hori harroinik gabeko sei koloma dorikoaz osatuta dago eta zutabeek frisorik gabeko arkitrabea sostengatzen dute aurrealdean eta horren atzean frontoia dago, xumea eta sinplea, apaingarririk gabekoa. Gainera, atarian ere harmaila bat dago funtzio bikoitzarekin. Alde batetik, horren bitartez eraikina orubearen maldara egokitzen da, eta bestetik eraikinari kutsu klasikoagoa eskaintzeko asmotan burutu zuten. Harmaila igotzen den heinean, kanpandorrea ez da ikusten eta tenplu greko edo erromatar baten aurrean gaudela ematen du. Ziur asko kanpandorrea burualdean kokatzearen erabakia, atariaren ondoan ezarri ordez, beharrean, xede horrekin lotuta egongo zen, hau da, eraikina kristaua izanik kutsu klasikoa eman nahi zioten. Ataria eta kanpandorreaz gain, kanpotik elizan nabarmentzen den hirugarren elementua barneko ganga esferikoa babesteko linterna poligonala da eta horren azpian dauden hormak. Hiru hormetan zirkuluerdiko leihoak - leiho termalak ere esaten diete- aurki ditzakegu ipar, hego eta mendebaldeko hormetan alegia. Leiho horietan zein eraikinaren beste xehetasunetan sinpletasuna eta xumetasuna nabariak dira, apaingarririk ez baitugu aurkitzen. Moldurak ere oinarrizkoak dira, horman eratutako silueten hutsuneak besterik ez baitira. Berez, elizaren elementu adierazkor bakarra kanpoko bolumetria hierarkizatua da. Hormak leunak dira, barrokoan hain gustukoak zituzten argi jokorik gabekoak, eta eraikuntza bideratzeko elementu gehienak harlanduz eginda daude. Harlandu bikaina erabili zuten eta, Mutrikuko bertako harria izanik, bere garaian ospe handikoa zen eraikuntza esparruan. Altuera desberdinetako sabaiek, teila gorriz estaliak, dinamismoa eskaintzen diote eraikinari. Mutrikuko elizan Silvestre Perezek eliza kristauaren eredu berria proposatzeaz gain, herriko egitura ordenatzeko borondatea ere erakusten du, topalekua izango litzatekeen plaza sortuz eta herrira ailegatzen zen bide sarearekin bat eginez. Ordura arte, herria kaiaren ondoan izan zuen garapen handiena. Eliza eta plaza berriei esker, garaiko udala eta arkitekto aragoitarraren asmoa zera zen: herri egituraren ardatz nagusia malda gorantz ekartzea eta herrira heltzen ziren bide nagusiekin bat egitea. Gainera, guzti hori bideratzerakoan, Silvestre Perezek garaiko arkitektura estilo berritzailearekin bat egingo du, neoklasizismoaren alde egiten duen apustua benetakoa baita, itxurakeriarik gabekoa. Alde horretatik, Euskal Herrian neoklasizismoak izango duen garapena benetan harrigarria izango da. Horrela, aurreko garaietako estiloetan gure lurraldea beti atzetik ibili bazen ere, kanpotik zetozen usadioetara berandu egokituz, oraingoan Euskal Herriko arkitektura garaiz egokituko da neoklasizismora eta estilo horren itxurazko jarraipena egin beharrean, benetan berea egingo du. Horregatik, Jasokundearen eliza hain garrantzitsua da arkitekturaren historian, bertan neoklasizismoaren ezaugarri guztiak aurki ditzakegulako.