Lurrikara
Sorrera
Lurrikarak, denboraldi luze batez, pilatuta egon den energiaren askatasunean du jatorri (Lurraren barne energiaren erakustaldi nabarienetako bat dira). Lur azalean edo mantuaren azaleko eremuan sortzen dira eta, uhin sismiko elastikoen bidez, norabide guztietan hedatzen diren dardarazko higidura modura agertzen dira. Energiaren pilaketa hau, plaken artean ematen da, izan ere, Lurra hainbat plaka desberdinez osaturik dago eta, plaka hauek, ezaugarri fisiko (lodiera, tamaina...) eta kimiko desberdinez osaturik egongo dira. Lurraren historian zehar, aipatutako plaka hauek, mugitzen joan dira, orain dauden eremuan kokatu arte, hau, plaka tektonikoen teoriaren bidez azaldu daiteke, eta teoria honetan, Wegenerren eta ozeano fosaren eraketaren plaken teoriak hartzen dira. Gaur egungo kontinenteen edo plaken mugimenduak, oso geldoak dira eta hau dela eta, ez ditugu nabaritzen. Batzuetan, bi plakek elkar talka egiten dute (beraien azpian, magma egongo da) eta, ondorioz, bata bestearen gainetik edo azpitik mugitzen hasiko dira, topografia aldaketak sortuz. Baina, beste batzuetan, orain aipatutako mugimendu hauek gertatzea oso zailak direnez, hasiera batean esan bezala energia pilatzen hasiko da. Azaldutakoaren ondorioz, momentu batean, aipatutako tentsio energia askatu egingo da (hau da, plaka bat bortizki mugituko da, bi plakek elkar talka egingo dute, haustura bat emango da eta, energia askatuko da). eta lurrikara emango da, hau, hainbat arrazoiengatik gertatu daiteke, ala nola sedimentuen gehiegizko pilaketaren edo sedimentazioaren ondorioz, ibaiek, errekek... eramaten duten ur kantitatearen aldaketen ondorioz, atmosferako aldaketen ondorioz... Eta sortzen dituzten kalteak, bere intentsitatearen araberakoak izango dira, ala nola; aktibitate bolkanikoa, tsunamiak... Beraz laburbilduz, lurrikara seismoen jatorria material zurrunen zartatzeak eragiten duen bat-bateko energia askatzearekin dago lotuta, eskala handian zein txikian. Lurrikarak, euria edo haizea bezain fenomeno arruntak dira izadian. Horren adibidea da, urtero gertatzen diren milioitik gora lurrikarak, hau da, lurrikara bat hogeita hamar segundoko batez beste. Horietako gehienak gizakiak sumatu ere ez ditu egiten, izan ere batzuetan, lurrikara bat gertatu baina lehenago adibidez, intentsitate txikiko edo oso txikiko lurrikara bat gertatzen da eta, batzuetan hauen intentsitatea oso txikia direnez, gizakiok ez ditugu sumatzen, baina bai ordea sismografoek edo tresna erregistratzaileek, lurrikara txiki edo intentsitate txikiko lurrikara horiek, orain aipatutako kasuan gertatzen baldin badira, intentsitate handiagoko lurrikara baten eremu berberean gertatzen edo ematen diren lurrikara txikiak direla esan daiteke. Egun, sismografiak tomografia sismikoa bezalako teknika berriak erabiltzen ditu, metodo horiek hiru dimentsiotan ematen baitute lurraren sakoneko geruzen irudia. Seismoak edo lurrikarak sismologiaren azterketa esparru berezia dira geofisikaren barruan. Sismologiaren helburua lurrikarak aurreikusi edo iragartzea da, non eta nola sortuko diren esatea, data finkorik zehaztu ezin badu ere. Adibiderik onena, Ameriketako Estatu Batuetako mendebaleko itsasertzeko San Andres failarena da. Hala ere, azken hamarraldietan sismologian eta tektonikan lorturiko ezagutzak, seismoak gertatzeko dauden aukerak zehaztea lortu da. Horrela, Estatu Batuetan iragarria zen ehuneko hogeita hamarreko probabilitatea zegoela 1988-2010 bitartean, San Frantziskoren hegoaldean 7 magnitudeko edo hori baino magnitude handiagoko lurrikara bat gertatzeko. 1989ko urriaren 18an, 7,1 magnitudeko lurrikara bat gertatu zen hiri haren hegoaldean. Baina, horrez gainera, beste helburu batzuetarako ere erabiltzen ditu sismologiak uhin sismikoen azterketak: petrolio eta meatze prospekzioetarako eta Lurraren barne anatomia aztertzeko, esate baterako.