cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brčkoko Barrutia
Politika
Beste bi entitateetatik aldenduta, oso estatus berezia du; bere administrazioaren ardura bertako alkateak eta Bosnia-Herzegovinarako Goi Ordezkariaren menpean dagoen NBEk izendatutako begiraleak dute.
Barrutian hiru herriak berdin tratatuak izan daitezen, hizkuntza ofizialak "serbiera", "kroaziera" eta "bosniera" dira eta latindar alfabetoa zein zirilikoa erabiltzen dira. Barrutiko bandera eta armarriak Bosnia Herzegovinakoak dira.
Hautetsiak
Barrutiko biltzarrak 29 kide ditu (13 bosniako, 11 serbiar, 5 kroaziar) :
Kokalekuak
Brčko barrutiak 59 udalerri ditu: {{zutabeak|zenbakia=5|
Begiraleak
Brčko barrutirako nazioarteko begirale izendatu zuten. Ordezkari Goren]] diputatu-funtzioak ere betetzen ditu. Kargu hau 2012an bertan behera geratu zen. Kargu hau "arduradun" hauek betetzen dute:
Alkateak
Honako alkate hauek zeuden barrutian agintean:
Kirgizerazko Wikipedia
Kirgizerazko Wikipedia Wikipediaren kirgizerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 847 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 48.a zen.
Zonosaurus ornatus
Zonosaurus ornatus Zonosaurus generoko animalia da. Narrastien barruko Gerrhosauridae familian sailkatuta dago.
Pavel Nakhimov
13 urte zituela, San Petersburgoko Errege Naval Akademian parte hartu zuen. 1817an bere lehen itsas bidaia burutu zuen itsas, Suediako eta Danimarkako kostuen bidez. 1818an Flotsky Ekipazh-eko tripulatzaile izendatu zuten, Baltikoko flotaren ontzi bat.
Paper garrantzitsua izan zuen Krimeako Gerran. 1853ko azaroaren 30ean, otomandar flotaren aurka garaile izan zen Sinopeko guduan.
1855eko uztailaren 10eangreg., Malakoff-eko guduaren ostean defentsa-posizioak ikuskatzen ari zirela, Nakhimov frankotiratzaile batek larri zauritu zuen. Bi egun geroago hil zen.
Norton (Ohio)
Norton Ohioko hiri bat da. Summit konderrian kokatua dago. 2010ean 12,085 biztanle zituen, 52.22 kilometro koadrotan banatuta.
Makanda (Illinois)
Makanda  Illinoiseko herri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 561 biztanle zituen, 13.69 kilometro koadrotan banatuta.
Revenge (1990eko filma)
Revenge (euskaraz Mendeku), 1990eko Tony Scott ingeles zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko thriller film bat da. 1979an Jim Harrison idazleak Esquire aldizkarian argitaratutako eleberri batean oinarritua dago. Kevin Costner, Anthony Quinn, Madeleine Stowe, Miguel Ferrer eta Sally Kirkland aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Michael J. "Jay" Cochran (Kevin Costner) AEBetako Aire Armadan 12 urtetako zerbitzuaren ondoren ohoreekin erretiratu berria den pilotuak Mexikoko Puerto Vallarta udalerrian oporrak pasatzea erabaki du. Bertan, "Tibby" Mendez (Anthony Quinn) lagun zaharraren etxean ostatu hartu du, behinola bizitza salbatu baitzion, eta orain mafiako buruzagia da. Bere egonaldian, Tibbyren emaztea den Miryea Mendez (Madeleine Stowe) emazte eder eta erakargarria ezagutuko du, hura baina zaharragoa den senarraz aspertia eta bere eskontzarekin asebete gabea. Nahiz eta Cochran eta Tibby aspalditik lagunak izan, pilotua eta emakumearen artean erakarpena sortu eta biek ezkutuko erromantzea biziko dute, nahiz eta Tibby jabetuz gero mendeku odoltsu eta bortitz baten arriskupean daudela jakin izan.
An Alarc'h
An Alarc'h (euskaraz Beltxarga) Bretainiako abesti herrikoi bat da. Bretainieraz abestu ohi da. Abesti honek bretainiar folk abeslari eta musika talde ugariren bertsioak izan ditu: Alan Stivell, Gilles Servat, Tri Yann...
Abestiak atzerriratua egon ondoren Joan IV.a Bretainiakoaren (abestian Yann deitua) Bretainiarako garaipen itzulera azaltzen du.
Hitzak
Un alarc'h, un alarc'h tra mor (bis)
War lein tour moal kastell Arvor
Dinn, dinn, daoñ, d'an emgann, d'an emgann, o !
Dinn, dinn, daoñ, d'an emgann ez an
Neventi vad d'ar Vretoned
Ha mallozh ruz d'ar C'hallaoued
Dinn, dinn, daoñ, d'an emgann...
Erru ul lestr e pleg ar mor
E ouelioù gwenn gantañ digor
Degoue'et an Aotroù Yann en-dro
Digoue'et eo da ziwall e vro
D'hon diwall diouzh ar C'hallaoued
A vac'hom war ar Vretoned
Ken e laosker ur youc'hadenn
A ra d'an aod ur grenadenn
Ken e son ar menezioù Laz
Ha froen, ha trid ar gazeg c'hlas
Kant lev tro-war-dro, e pep kêr
Deut eo en-dro an Aotroù Yann
An Aotroù Yann a zo paotr mat
Ken prim e droad hag e lagad
Laezh ur Vreizhadez a sunos
Ul laezh ken yac'h evel gwin kozh
Luc'h a daol e c'hoaf p'hen horell,
Ken e vrumenn an neb a sell
Pa c'hoari kreñv, ken kreñv e tarc'h
Darc'h atav, dalc'h mat, aotroù dug,
Dav warnehe! ai-ta! bug-ho! bug!
Neb a drouc'h 'vel a douc'hez-te
N'en deus aotrou nemet Doue!
Dalc'homp, Bretoned, dalc'homp mat !
Arsav na truez ! Gwad oc'h gwad !
Itron Varia Breizh, skoaz da vro!
Kapilduiko radarra
Kapilduiko radar meteorologikoa Euskalmet euskal meteorologia agentziak ekaitzak iragartzeko Kapildui mendian (Arluzean, Araban) instala zuen radarra da. 2005eko urriaren 20an inauguratu zuten.
An Alarc'h
Hitzak
Dare' ar foenn; piv a falc'ho?
Kapilduiko radarra
Radarraren dorreak 58,8 metroko altuera du. Dorrea 8 modulu zilindrikoz osatua dago, zilindro bakoitzak 4,5 eta 6 metro arteko diametroa du eta radomoak, berriz, 9,2 metrokoa. Radomoaren barruan, 6 metroko diametroa duen radar parabolikoa dago. Radarraren transmisorea Klystron teknologiakoa da, C bandan (5.6 GHz) dabil eta 400 kilometroko erradioa fidagarritasunez aztertzeko gai da. Horrez gain, 250 km/h-ko arteko haize-boladekin lan egiteko prestaturik dago.
Xehetasunak
Selex-Gematronik (Selex-Gematronik, 2005b) enpresaren Meteor 1500C Doppler Meteorologia Radar Duala erabiltzen dute. Sistemak erreflektibitateari, erreflektibitate diferentzialari eta haize-eremuei buruzko informazioa ematen du 10 minutuero.
An Alarc'h
Hitzak
Dare' an ed; piv a vedo?
Ar foenn, an ed, piv o fako?
Ar roue gav' gantañ 'raio
Dont a ray a-benn ur gaouad
Gant ur falc'h arc'hant da falc'hat
Ha gant ur falz aour da vediñ
Mar plije gant ar C'hallaoued
Daoust hag int mank ar Vretoned?
Mar plije gant 'n Aotrou roue
Daoust hag-eñ eo den pe Zoue?
Skrignañ 'ra bleizi Breizh-Izel
O klevet embann ar brezel
O klevet ar youc'h, e yudont
Gant c'hwezh ar C'hallaoued e reont
En heñchoù, e-berr a welour
O redek ar gwad evel dour
Ken yey ruz-glaou brusk an houidi
Hag ar wazi gwenn o neuiñ
Muioc'h a dammoù goaf, e sklent,
Eget skoultroù goude barr-went;
Jamaat al-Tawhid wal-Jihad
Jamaat al-Tawhid wal-Jihad (جماعة التوحيد والجهاد, Monoteismoa eta Jihadaren Taldea) Abu Musab al-Zarqawi jordaniarrak sortutako talde armatu bat izan zen. Taldea askotan JTJ, Tawhid and Jihad, Tawhid wal-Jihad, Tawhid al-Jihad, Al Tawhid edo Tawhid bezala laburbiltzen zen. Taldea Jordanian sortu bazen ere, Irakeko insurgentziaren garaian sare deszentralizatu batean bilakatu zen, nazioarteko gudariekin, nahiz eta analista batzuek dioten Irakeko kidetza handia zuela. Al-Zarqawik Osama bin Ladenek zuzendutako al-Kaidari Bayah (batzea) eman zion 2004ko urriaren 17an, eta taldea hortik aurrera Tanzim Qaidat al-Jihad fi Bilad al-Rafidayn deitu zen, edo Al-Kaida Iraken (AQI). Hainbat izen, batze eta bereizte izan ditu hortik aurrera eta gaur egungo Estatu Islamikoaren aurrekaria izan zen.
Andoni Iturbe
Andoni Iturbe izan daiteke:
An Alarc'h
Hitzak
Eget e karnelioù ar vro
Paotred Bro-C'hall 'lec'h ma kouezhint
Betek deiz ar varn hag ar fust,
Gant an Trubard a ren ar rustl
An diveradur eus ar gwez
'Ray dour benniget war e vez !
Saint-Sauveur (Isère)
Biztanleria
2007an Saint-Sauveur udalerrian erroldatutako biztanleak 1.889 ziren. Familiak 585 ziren, horien artean 120 pertsona bakarrekoak ziren (54 bakarrik bizi ziren gizonak eta 66 bakarrik bizi ziren emakumeak), 191 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 228 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 46 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 662 etxebizitza zeuden, 592 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 51 hutsik zeuden. 595 etxeak ziren eta 55 apartamentuak ziren. 592 etxebizitza nagusietatik 467 bere jabearen bizilekua ziren, 110 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 61 etxek hiru zituzten, 169 etxek lau zituzten eta 344 etxek bost zituzten. 481 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 216 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 336 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
1999ko Munduko Alpetar Eski Txapelketa
'''XXXV. Munduko Alpetar Eski Txapelketa''' Mendi Harritsuetako Vail (Colorado, AEB) herrian ospatu zen, 1999ko otsailaren 2a eta 14a bitartean, Nazioarteko Eski Federazioak (NEF) eta AEBetako Eski Federazioak antolatuta.
Saint-Sauveur (Isère)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.147 ziren, horien artean 714 aktiboak ziren eta 433 inaktiboak ziren. 714 pertsona aktiboetatik 659 lanean zeuden (357 gizon eta 302 emakume) eta 55 langabezian zeuden (26 gizon eta 29 emakume). 433 pertsona inaktiboetatik 147 erretiraturik zeuden, 90 ikasten zeuden eta 196 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Sauveur udalerrian 604 unitate fiskal zeuden, 1.616,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.851 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 79 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 23 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 3 margolariak, 3 zurginak, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 arropa denda zen, 1 elektrotresna denda zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Saint-Sauveur udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 560 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Eva mitokondrial
Giza genetikaren arabera, Eva mitokondriala, afrikar emakumea izan zen, emakumezko ororen arbaso berriena zena. Genoma mitokondrialaren mutazio-tasen frogen arabera, Eva mitokondrialaren mitokondriak egungo gizaki guztien mitokondrien arbasoak ziren.
Terminoa
Eva mitokondriala Bibliako Hasiera liburuan agertzen den Evaren izena du. Hala ere, 1987ko urtarrilaren 1ean Allan Charles Wilson, Mark Stoneking eta Rebecca L. Cannek Nature aldizkarian «Mitochondrial DNA and human evolution» artikulua argitaratu zutenean, ez zituzten "Eva" izena ezta "Eva mitokondriala" terminoa erabili. Artikulua azaltzeko Jim Wainscoatek «Out of the garden of Eden» berria idatzi zuen, hedabideetan "Eva" kontzeptua zabaldu zuena. Urte bereko urtarrilaren 26an Time aldizkariak bere azalean «Everyone's Genealogical Mother - Biologists speculate that "Eve" lived in sub-Saharan Africa» izeneko artikulua argitaratu zuen. Allan Charles Wilsonek, berriz, "One lucky mother" terminoa nahiago zuen, "Eva" izena "deitoragarria" zela esanez. "Eva mitokondrial" terminoa Science aldizkarian 1987ko urriaren 2an agertu zen, Roger Lewinek idatzitako "The Unmasking of Mitochondrial Eve" artikuluan. 1988ko urtarrilaren 11n Newsweek aldizkariak gaizki-ulertua zabaldu zuen: «The search for Adam & Eve» azaleko-artikuluak Adam eta Evaren irudipena zuen.
Nor zen Eva
Gizaki guztien zuhaitz genealogikoaren amaren lerroa jarraituz, Eva mitokondriala egungo Homo sapiens guztien emakumezko arbaso komuna da.
Erloju molekularren teknikan oinarrituta, ikerketa berriek (2009) arbaso hau duela 200 000 urte bizi zela diote, 1987an egindako lehenengo kalkuluak berretsiz. Ziur asko, gure arbaso hau ekialdeko Afrikan bizi zen.
Munduko eskualde ezberdinetako etnia ezberdinetako ADN mitokondriala ikertuta, sekuentzietan bilgarri molekular komun bat dago. Genoma mitokondriala amarengandik baino ezin dela hartu kontuan hartuta, lehendabiziko Homo sapiensak- Homo sapiens idaltua adibidez- jada sortuak zirenean, gizaki guztiek amarengandik arbaso komun dutela ondorioztatu daiteke.
Hala ere, Eva mitokondriala emakume bakarra zela pentsatzea akatsa da. ADN nuklearra ikertu ondoren, orduko giza biztanleria ez zen inoiz mila hamarreko batzuk baino txikiagoa izan; beraz, bazeuden egun ondorengoak dituzten hainbat emakume, gizonezko ondorengoak baino ez zituen belaunaldi bakar bat edo gehiago izango zituztenak.
Lerro mitokondrialen bidezko ondorengoak
Amak bere umeei mitokondrietan transmitituriko genomari esker ezagutzen dugu Eva. Mitokondria bakoitzak bere ADN du eta ADN honen sekuentziak alderatzeak filogenetika molekularra erakusten du.
Metaforaz hitz egiten, Eva mitokondriala guztion birramona da: baina ezin da gure birramona bakarra izan bestela, arriskuan dauden animalien moduan, gure espeziea genetikoki bideraezina izango litzateke. Lurran bizi diren etnien zuhaitz genealogikoak prozedura genetikoez adieraztean, bat datorren adarrak (haplotaldeak) agertzen dira; gero guztiek nolabaiteko adar komuna dute. Mutazio genetikoen antzinatasuna ikertuta, adar komun hau afrikar jatorri mitokondrialera begira dago.
Talde bat harik eta txikiagoa izan, orduan eta azkarrago bat etortzen du ADN mitokondrialak; talde txikien migrazioak jito genetikoari esker belaunaldi gutxi barru ADN mitokondrial komun sortzen dute. Horrela jatorri komuneko sorreraren teoria sortu zen, gizaki moderno (Homo sapiens) guztiek Afrikan duela 100 000 eta 200 000 urte artean sortu zirela proposatzen duena.
Eva mitokondriala eta Adam kromosomikoa
Mitokondriak amarengandik jasotzen dugun heinean, Y kromosomak aitarengandik jasotzen dugu. Beraz aurreko printzipioak Y kromosoman ere aplikatu ditzakegu. Aitarengandik dugun ororen arbaso berriena Adam kromosikoa deitu izan dena da. Y kromosomako populazio-genetikaren lehenengo ikerketen arabera, Adam kromosomikoa Eva mitokondriala baino berriagoa da, duela 60 000 edo 142 000 urtekoa hain zuzen ere. Beraz, gutxienez, 50 000 urteko diferentzia dago bion artean. Baina, Stanford Unibertsitatean egindako ikerketa batek denbora hori murrizten du. Mundu osoko 69 gizonen Y kromosoma ikertu ondoren, ADNren sekuentzian egun ezezagunak ziren 9.000 bariazio berri topatu zituzten. Bariazio horiek erabiliz, erloju molekular zehatzago bat sortu zuten, Adam kromosomikoa duela 120 000 eta 156 000 urte bizi zela adierazi zuena. Gizon beren ADN mitokondriala ikertuz, Eva mitokondriala duela 99 000 eta 148 000 urte bizi zela azaldu zuen. Ikerketa honen arabera, Adam kromosomikoa Eva mitokondriala baino zaharragoa zen eta litekeena da biek denbora berean sortuak izatea.
Talaia (Otoio)
Talaia Bizkaiko mendia da, 242 metro ditu eta Otoioko mendilerroan kokatuta dagoena.
Erika ekaitz tropikala (2009)
Erika ekaitz tropikala 2009ko 6. ekaitza izan zen.
Podocopa
Podocopa ostracodaren barruko krustazeo azpiklase bat da. Tradizionalki Myocopoda eta Podocopa izan dira Ostracodaren barruko bi azpiklaseak, baina dudak daude euren benetako erlazioen inguruan. Myodocopa azpiklasearekin konparatuta bigarren antena pareak egitura desberdina dute.
Sailkapena
Martin & Davis-en arabera (2001) Podocopa azpiklasean talde hauek daude:
Chauvirey-le-Vieil
Chauvirey-le-Vieil Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chauvirey-le-Vieil udalerrian erroldatutako biztanleak 32 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 19 etxebizitza zeuden, 13 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 6 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 19etxeak ziren. 13 etxebizitza nagusietatik 12 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 8 etxek lau gela zituzten eta 5 etxek bost zituzten. 8 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 7 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 20 ziren, horien artean 12 aktiboak ziren eta 8 inaktiboak ziren. 12 pertsona aktiboetatik 11 lanean zeuden (6 gizon eta 5 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 8 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 1 finantziazio enpresa zen.
2000. urtean Chauvirey-le-Vieil udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Malden (Illinois)
Malden  Illinoiseko herri bat da. Bureau konderrian kokatua dago. 2010ean 362 biztanle zituen, 0.71 kilometro koadrotan banatuta.
Rochester (argipena)
Rochester hau izan daiteke:
Minkowskiren diagrama
Minkowskiren diagrama unibertsoko gertaerak irudikatzen dituen bi dimentsioko grafikoa da, dimentsio espaziala eta denbora-dimentsioa dituena. Espazioaren eta denboraren propietateak erakusten ditu erlatibitate bereziaren teorian, eta hauei dagozkien fenomenoen ulermen kualitatiboa ahalbidetzen du; hala nola, denboraren zabalkuntza eta Lorentz-en uzkurdura bezalako fenomenoena. Diagrama hauek Hermann Minkowski fisikariak garatu zituen 1908an.
Ohiko distantzia-denbora grafikoetan ez bezala, distantzia ardatz horizontalean agertzen da, eta denbora ardatz bertikalean. Diagramako puntu bakoitzak posizio bat irudikatzen du, bai espazioan eta baita denboran ere: posizio hauetako bakoitzari deritzogu, hain zuzen ere, gertaera. Era honetan, objektu bakoitzak lerro zehatz bat irudikatzen du diagraman zehar: objektuaren unibertso-lerroa. Denbora eta espazioa neurtzeko unitateak aukeratzerako orduan, argiaren abiaduran mugitzen den objektu baten unibertso-lerroak diagramaren ardatzekiko 45º-ko angelua osatzeko moduan aukeratzen dira.
Denboraren araberako posizioaren grafikoak
Dimentsio bakarreko zinematikaren azterketan, denboraren araberako posizioaren grafikoek (d-t grafiko ere esaten zaie) mugimendua deskribatzeko baliabide erabilgarria dira. Objektuen mugimenduaren ezaugarriak grafikoetako lerroen forma eta maldaren bidez antzeman daitezke. Ondoko irudian, behatutako objektua jatorritik aldentzen da 1,66 m/s-ko abiadura uniformez sei segundoz, bost segundoz gelditu egiten da eta, ondoren, jatorrira itzultzen da zazpi segundoz, abiadura ez-konstantez.
Espazio-denbora diagramak
Mailarik oinarrizkoenean, espazio-denbora diagrama bat posizioaren araberako denboraren grafiko bat besterik ez da, ohiko d-t grafiko baten ardatzen norabideak elkarren artean trukatuta dituena. Hala, ardatz bertikala denbora-koordenatuaren balioei dagokie, eta ardatz horizontalak espazio-koordenatuaren balioak adierazten ditu. Erlatibitate bereziaren teorian (EBT) erabiltzen direnean, espazio-denbora diagrametako denboraren ardatza c argiaren abiadurarekin biderkatzen da, ct bezala etiketatuz. Horrek aldatu egiten du denbora neurtzeko erabiltzen den kantitate fisikoaren dimentsioa, luzera dimentsioarengatik.
Konfigurazio estandarra
Errazago ulertzeko erreferentzia-sistema ezberdinetan dauden behatzaileen espazioaren eta denboraren koordenatuak nola konparatzen diren, erabilgarria da konfigurazio sinplifikatu batekin lan egitea. Diagramak kontu handiz interpretatuz, mugimenduari dagokion matematika sinplifika daiteke, lortzen diren ondorioetan orokortasunik galdu gabe. Denbora koordenatua alde batera utzita, bi erreferentzia-sistema inertzial (hau da, hiru dimentsioko espazio konbentzionalean kokatutako bi sistema), S eta S'  (S prima), O eta O' behatzaile geldiekin (bakoitza bere sisteman), baina batak bestea ± v abiaduraz mugitzen ikusten duelarik, konfigurazio estandar batean daudela esaten da honako kasu hauetan:
Montedinove
Montedinove Italiako udalerri bat da. Ascoli Picenoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Montedinovek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Minkowskiren diagrama
Konfigurazio estandarra
Eskuineko irudian erakusten da konfigurazio espazial hau. Bertan, ordea, ez da ageri t=0 eta t' =0 aldiuneko egoera, eta beraz S' desplazatuta ageri da S sistemarekiko x ardatzean.
Are gehiago sinplifikatuz, sarritan posiblea da mugimenduaren ardatza (x, gehienetan) bakarrik kontsideratzea, beste bi dimentsio espazialak alboratuz. Honela, lehenago aipatu bezala, posiblea da higidura diagrama bidimentsionalen bidez irudikatzea. Horretarako, ct-ren balioak irudikatzen dira ardatz bertikalean, eta x-renak horizontalean.
Minkowskiren diagramak
Minkowskiren diagrama terminoa erlatibitate berezian maiz erabiltzen den espazio-denbora diagrama zehatz bati dagokio. Terminoa zentzu generikoan zein partikularrean erabiltzen da. Zentzu generikoan, Minkowskiren diagrama Minkowski-ren espazio-denboraren zati baten bi dimentsioko irudikapen grafikoa da, zeinetan, oro har, espazioa dimentsio bakar batera murriztu den. Diagrama horietako unitateak gertaera bateko argi-konoa gertaera horri lotutako grafikoaren puntutik pasatzen diren malda lerroak izan daitezen hautatzen dira. Lerro horizontalek aldibereko gertaeren ohiko ulerkerari dagozkio, jatorriarekiko geldi dagoen behatzaile batentzat.
Minkowski-ren diagrama partikular batek Lorentz-en transformazio baten emaitza irudikatzen du. Lorentz-en transformazioak bi erreferentzia-sistema erlazionatzen ditu, (0,0) gertakarian dagoen behatzaile batek bere x ardatzeko abiadura aldatzen duenean. Denboraren ardatz berriak α angelu bat osatzen du aurrekoarekin, non α < den. Erreferentzia-sistema berrian, aldibereko gertakariak kokatzen dira aurreko sistemako aldiberekotasun lerroekiko α angeluko inklinazioa duen lerrozuzen batekiko paraleloak diren lerroetan: lerrozuzen hau da x ardatz berria. Bai ardatz zaharrak bai eta berriak ere ortogonalak dira Minkowski-ren espazio-denborarekiko.
α edozein izanda ere, la línea t=x lerroa unibertsoaren erdibitzailea da.
Hasieran aipatu bezala, denboraren eta esapazioaren unitateak aukeratzen dira argiaren ibilbideak erdibitzailearekiko paraleloak izateko.
Espazio-denbora diagramak fisika newtondarrean
Ondoko irudian x eta ct bezala izendatutako ardatz beltzak x = 0 puntuan geldirik dagoen behatzailearen koordenatu-sistema dira. Behatzaile horren unibertso-lerroa ct denbora-ardatzaren berdina da. Ardatz horrekiko paraleloa den lerro bakoitza, halaber, geldirik baina beste posizio batean dagoen objektu bati dagokio. Lerro urdinak v abiadura konstantean eskuinerantz mugitzen den elementu bat deskribatzen du.
Irudian ageri den A gertakaria gertatzeko unea berdina da bi behatzaileentzat, espero bezala, baina posizioak balio ezberdinak hartzen ditu, mugitzen den behatzailea A gertakariaren posiziora hurbildu baita t = 0 aldiunetik. Oro har, x ardatzarekiko lerro paralelo bateko gertaera guztiak aldi berean gertatzen dira bi behatzaileentzat. Denbora unibertsal bakarra hartzen da, t = t' , posizio-ardatz komun bat inposatzen duena. Bestalde, bi kokapen-ardatz desberdin daudenez, behatzaileek koordenatu desberdinak neurtu ohi dituzte gertaera bererako. Matematikoki, x eta x' -ren eta t eta t'-ren arteko harremana Galileo-ren transformazioen bidez deskribatzen da.
Minkowskiren diagramak erlatibitate berezian
1905ean, Albert Einstein-ek deskubritu zuen deskribapen newtondarra ez zela zuzena, eta 1908an Hermann Minkowski-k deskribapen grafikoa garatu zuen. Espazioaren eta denboraren propietateen ondorioz, koordenatuen translaziorako arauak aldatu egiten dira mugitzen diren behatzaileentzat; zehazki, behatzaile batentzat aldiberekoak diren bi gertakari, une ezberdinetan gertatzen dira honekiko mugitzen den behatzailearentzat.
Minkowski-ren diagraman, aldiberekotasunaren erlatibitate hau adierazteko, mugimenduan dagoen behatzaileari dagokion x' koordenatua gehitzen da. Lehen aipatu bezala, behatzaile bakoitzak aldibereko bezala interpretatzen ditu bere x ardatzaren paralelo berdinean dauden gertakariak.
Denbora-ardatzetan t esleitu beharrean ct esleitzen bada, x eta x' -ren ardatzen arteko α angelua ct eta ct' denbora-ardatzen artekoaren berdina izango da. Hau erlatibitate bereziaren bigarren postulatutik ondoriozta daiteke; postulatu honen arabera, argiaren abiadura berdina da behatzaile guztientzat, haien mugimendu erlatiboa edozein izanda ere. Ardatzen arteko α angelua honela adierazten da:
x eta t-tik x'  eta t' -ra (eta alderantziz) igarotzeko formula matematikoa Lorentz-en transformazioen bidez lortzen dugu:. x'  ardatzean t' = 0 denez, bertan izango da eta, beraz, x' -ren malda  da. Transformazio honen bitartez sortutako espazioko eta denborako ardatzak edozein izanda ere, Minkowski-ren diagrama batean, ardatzek hiperbola baten diametro konjokatuei dagozkie. Behatzaile ezberdinetako ardatzen eskalak honela erlazionatzen dira: ct eta x ardatzen luzera-unitatea U bada, ct'  eta x' ardatzena honako hau da:
S-rekiko geldinuean dagoen objektu bat badugu, bere luzera x ardatzean irudikatuz gero, luzera horri objetuaren luzera propio deritzogu. Halaber, S-rekiko geldiunean dagoen erloju bat badugu, honek neurtutako denbora, ct ardatzean irudikatuta, denbora propioa izango da. Beste hainbeste gertatzen da S'  sistemarekiko geldirik dauden objektu eta erloju batekin, haien neurriak x'  eta ct' ardatzetan irudikatuz gero.
Denboraren zabalkuntza
Demagun alboko irudiko ardatz beltzek ematen duten erreferentzia-sistema duen behatzailea O jatorritik A-ra mugitzen dela. Mugimenduan dagoen erlojuak ardatz urdinek emandako erreferentzia-sistema du, eta O-tik B-ra mugitzen da. Behatzaile beltzaren kasuan, A gertaeraren une berean gertatzen diren gertaera guztiak haren ardatz espazialarekiko paraleloa den eta A-tik igarotzen den lerro zuzen batean daude. Lerro horrek A eta B zeharkatzen ditu eta, beraz, A eta B aldiberekoak dira ardatz beltzeko erreferentzia-sistematik. Behatzaile beltzarekiko mugitzen den erlojuak, aldiz, gertaeraren aldiunea denboraren ardatz urdinean markatzen du, O-tik B-rainoko distantzian ageri den bezala. Beraz, A-n dagoen behatzaile beltzak ikusten du bere erlojuak O-tik A-rainoko tartea markatzen duela, beste erlojua berarekiko mugitzen dela ikusten duen bitartean, O-tik B-rainoko distantzia markatuz, azken hau O-tik A-rako distantzia baino txikiagoa delako eta, beraz, ondorioztatzen du berarekiko mugitzen den erlojuan denbora motelago igaro dela, bere erlojuan igarotakoarekin konparatuz.
O-tik B-ra erlojuarekin batera mugitu den bigarren behatzaile batek, ordea, argudiatuko du beste erlojua ez dela C-ra iritsi une horretara arte eta, beraz, erloju horretan denbora motelago igarotzen dela. Itxuraz paradoxikoak diren bi baieztapen hauen arrazoia da kokaleku desberdinetan modu sinkronikoan gertatzen diren gertaeren zehaztapen ezberdina. Erlatibitatearen printzipioaren ondorioz, arrazoia nork duenaren galderak ez du ez erantzunik ez zentzurik ere.
Luzeraren uzkurdura
Luzeraren uzkurdura erlatibistak esan nahi du behatzaile batekiko mugitzen den objektu baten luzera propioa txikitu egiten dela, espazioa bera ere uzkurtu egiten delarik sistema horretan. Berriz ere, suposatzen da behatzailea ct ardatzean mugitzen dela. Suposatzen da objektu baten amaierako puntuen unibertsoko lerroak, harekiko mugitzen direnak, ct' ardatzean mugitzen direla eta A eta B zeharkatzen dituen lerro paraleloan. Behatzaile horren aburuz, objektuaren muturreko puntuak, t = 0 denean, O eta A dira. Segundo batez, behatzailea objektuarekin batera mugitzen da eta, beraz, objektua geldirik dago berarentzat, eta OB luzera propioa du, t' = 0 denean, OA < OB. Lehenengo behatzailearentzat, objektua uzkurtu egiten da.
Bigarren behatzaileak argudiatuko du lehenengoak muturreko puntuak une ezberdinetan neurtu dituela, eta beraz emaitza okerra lortu du objektua mugitzen ari delako. Bigarren behatzaileak beste objektu baten luzera aztertzen badu, zeinaren muturrak ct ardatzean eta C eta D puntuetatik pasatzen den lerro paraleloan mugitzen diren, ondorioztatzen du, era berean, objektua uzkurtu egiten dela OD-tik OC-ra. Behatzaileetako bakoitzak ikusten du beste behatzailearekin batera mugitzen diren objektuak uzkurtzen direla. Itxuraz paradoxikoa den egoera hau, berriz ere, aldiberekotasunaren erlatibitatearen ondorio bat da, Minkowskiren diagramaren analisiaren bidez frogatzen den bezala.
Argiaren abiadura konstante izatea
Erlatibitate bereziaren beste postulatu bat argiaren abiadura konstantea dela da: Erreferentzia-sistema inertzial bateko behatzaile batek, hutsean, argiaren abiadura neurtuz gero berekiko, balio bera lortuko du bere argi-iturriarekiko abiadura edozein izanda ere. Baieztapen horrek paradoxikoa dirudi, baina berehala ondorioztatzen da bere mugimendua arautzen duen ekuazio diferentzialetik eta, gainera, Minkowskiren diagrama bat dator postulatu horrekin. Michelson-en eta Morley-ren esperimentuaren emaitza ere azaltzen du, zeina ezin zitekeen azaldu erlatibitatearen teoria sortu aurretik. Garai horretan, uste zen fotoiak ingurune hautemanezin baten bidez (eterra-ren bidez) mugitzen ziren uhinak zirela uste zen.
Jatorritik hainbat norabidetan igarotzen diren fotoien unibertsoko lerroetarako, x = ct eta x = -ct mantentzen da. Horrek esan nahi du unibertso-lerro horretako edozein posizio bat datorrela balio absolutu bereko x eta ct ardatzetako urratsekin. Koordenatuak ardatz inklinatuak dituen koordenatu-sisteman irakurtzeko arautik, ondorioztatzen da bi unibertso-lerroak x eta ct ardatzek osatutako angeluaren erdikariak direla. Minkowskiren diagraman ikus daitekeenez, x'  eta ct' ardatzetako erdikari angeluarrak ere badira. Horrek esan nahi du bi behatzaileek c abiadura bera neurtzen dutela bi fotoientzat.
Minkowskiren diagrama honi koordenatu-sistema gehigarriak gehi dakizkioke, abiadura arbitrarioak dituzten behatzaileei dagozkienak. Sistema horientzako guztientzako, fotoien bi unibertso-lerroek ardatzak osatzen dituzten angeluen erdikariak osatzen dituzte. Abiadura erlatiboa argiarenera hurbildu ahala, ardatzak hurbilago egongo dira dagokien angeluaren erdikaritik. x ardatza beti da handiagoa, eta denbora-ardatza beti da fotoien unibertso-lerroak baino aldapatsuagoa. Bi ardatzetako eskalak berdinak dira beti, baina, oro har, beste koordenatu-sistemetakoez bestelakoak.
Argiaren abiadura eta kausalitatea
Jatorritik igarotzen diren lerro zuzenek fotoien unibertso-lerroek baino malda handiagoak dituzte, eta argiaren abiadura baino mantsoago mugitzen diren objektuei dagozkie. Hori objektu bati aplikatzen bazaio, behatzaile guztien ikuspuntutik aplikatzen da, fotoien unibertso-lerroak angeluaren erdikariak baitira edozein erreferentzia-sistema inertzialetarako. Beraz, bi fotoien unibertso-lerroen artean eta jatorriaren gainetik dagoen edozein puntura argiarena baino abiadura txikiagoaz mugituz hel daiteke, eta jatorriarekiko kausa- eta efektu-erlazioa izan dezake. Eremu hori etorkizun absolutua da; izan ere, gero gertatzen den edozein gertaera jatorriak adierazitako gertaerarekin alderatzen da, behatzailea edozein izanda ere, eta hori argi ageri da grafikoki Minkowskiren diagraman.
Argudio bera jarraituz, jatorriaren azpiko eta fotoien unibertso-lerroen arteko tarteak jatorriarekiko iragan absolutua adierazten du. Han gertatzen den edozein gertaera iraganekoa da behin betiko, eta jatorrian eragina izan dezake (kausa- eta efektu-erlazio bat sortuz berarekin).
Gertaera bikote horietako edozeinen arteko harremanari denborazko esaten zaio, behatzaile guztientzat Δt < 0 denbora tartea dutelako elkarren artean. Bi gertaera horiek lotzen dituen lerro zuzena behatzaile posible baten denbora-ardatza da beti, eta behatzaile horrentzat leku berean gertatzen dira biak. Argiaren abiadurarekin bakarrik konekta daitezkeen bi gertaerari luminiko deritze.
Printzipioz, espazio-dimentsio gehigarri bat erants dakioke Minkowskiren diagramari, eta horrek hiru dimentsioko irudikapena dakar. Kasu horretan, etorkizuneko eta iraganeko tarteak kono bihurtzen dira, eta erpinak elkar ukitzen dute jatorrian, ondoko irudian gertatzen den bezala. Kono horiei argi-kono deritze.
Urizaharra, Lagran eta Lañuko Komunitatea
Urizaharra, Lagran eta Lañuko Komunitatea edo Urizaharra, Pipaon eta Lañuko Komunitatea Arabako lur komunala da. 513 hektareako azalera du. Arabako Mendialdeko eskualdean dago, eta Lurralde Antolakuntzako Artezpideetan Arabako Erdialdea delako eremu funtzionalean.
Rochester (Kent)
Rochester Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen Kent konderriko kostaldeko udalerri bat da. Medway eskualdean kokatua dago, izen bereko Medway ibaiaren ertzean. Londres hiriburutik 48 kilometro hego-ekialdera dago. Chatham, Gillingham eta Strood udalerriekin muga egiten du.
Niko Eeckhout
Niko Eeckhout (Izegem, 1970eko abenduaren 16a), belgikako txirrindulari ohia da. Belgikako Txapelduna izan zen.
Sandfields East
, 'Dwyrain Traethmelyn', Galesko hegoaldeko hauteskunde eremu eta komunitate bat da, Neath Port Talbot konderrian.
2011ko erroldaren arabera 6.895 biztanle zituen.
Norwalk (Ohio)
Norwalk Ohioko hiri bat da. Huron konderrian kokatua dago. 2010ean 17,012 biztanle zituen, 22.97 kilometro koadrotan banatuta.
Sendabide sintomatiko
Sendabide sintomatikoak gaixotasunen sintomak sendatzeko baino ez dira erabiltzen. Hau da, eritasunaren eragilea beraren aurka ez dute balio. Esate baterako, aspirinak sukarra kentzen du baina ez du sendatzen sintoma honen balizko eragileak, izan mikrobio arinak ala agresiboak.
Kausak sendatzen saiatzen dira sendabide espezifikoak.
Hawaiierazko Wikipedia
Hawaiierazko Wikipedia Wikipediaren hawaiierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 1.722 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 161.a zen.
Transiberiarra (filma)
Transiberiarra, ingelesezko jatorrizko izenburua Transsiberian, 2008ko Brad Anderson estatubatuarrak zuzendutako suspensezko thriller film bat da. Woody Harrelson, Emily Mortimer, Kate Mara, Eduardo Noriega, Thomas Kretschmann eta Ben Kingsley aktoreek antzeztu zuten.
2008ko Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen.
Argumentua
Pekinen egonaldi bat egin ondoren, Roy (Woody Harrelson) eta Jessie (Emily Mortimer) estatubatuar senar-emazteak Moskura bidaiatzea erabakiko dute, horretarako Errusia eta Ekialde Urruna elkarlotzen dituen Transiberiar Trena erabiliz. Trenean doazen bidaiariak bitxi samarrak izan arren, bikoteak Carlos (Eduardo Noriega) eta Abby (Kate Mara) bikotearekin adiskidetuko dira, bai eta droga-trafikoarekinz erikusia duen hilketa bat ikertzen ari den Grinko (Ben Kingsley) errusiar inspektorea ezagutu ere. Baina laisterrera, gauzak hasieran ziruditenak baina bestelakoak direla jabetuko dira.
Zonosaurus quadrilineatus
Zonosaurus quadrilineatus Zonosaurus generoko animalia da. Narrastien barruko Gerrhosauridae familian sailkatuta dago.
Malta (Illinois)
Malta  Illinoiseko herri bat da. DeKalb konderrian kokatua dago. 2010ean 1,164 biztanle zituen, 1.49 kilometro koadrotan banatuta.
Sukar
Sukarra edo kalentura gorputzaren tenperaturaren igoera da, 38 gradu zentigradotik gorakoa. 37 eta 37.9 graduen artean dagoenean, aldiz, sukar-puntu edo febrikula hitza erabiltzen da teknikoki.
Giza gorputzaren tenperatura normala 36-37 °C bitartekoa da (besapean hartuta, ahoan harturik gradu erdi bat garaiagoa baita)
Sukarra gorputzak infekzioaren aurrean garatzen duen defentsa-mekanismoa da. Teoria honen alde hainbat argudio aipa daitezke:
Interfase (kimika)
Interfase materiaren bi egoera desberdinen, edo dispertsio baten bi faseen arteko ukitzegunea edo muga da. Faseak era askotakoak izan daitezke:
Sukar
Gizakiak ez ezik, narrasti eta arrainek bezalako ornodunek ere tenperatura garaiak dituzte infekzioak harrapatzen dituztenean
Interfase (kimika)
Elkar ukitzen duten bi gairen arteko interfasean indar fisikoak eta kimikoak agertzen dira; faseen artean tentsioak daudela esaten da. Tentsio horien eraginez buztinaren eta gisako solidoen aletxoak urak ez ditu bustitzen, eta olio tantatxoak ez dira nahasten urarekin. Hori dela eta, olioz zikinduta dauden arropak garbitzeko garbikariak erabiltzen dira; garbikariek uraren eta olioaren arteko interfasean sortzen diren tentsioak gutxitzen dituzte, eta era horretan ura eta olioa elkar daitezke, eta arropak garbi ditzakete. Interfaseko gertaeren azterketa koloideen kimikaren ikerketa alor garrantzitsua da.
Sukar
Gorputzeko tenperatura erregulatzen duen egitura hipotalamoa da. Egitura hau burmuinean dago eta termostato baten gisa jarduten du. Burmuineko egitura honetara -odolaren bidez- substantzia pirogenoak heltzen direnean tenperatura aldaketak gertatzen dira.
Sukarra sortzen duten eragile nagusiak bi dira: mikrobioak (kanpo-eragileak) eta immunitate-sistemaren zelulak (barne-eragileak). Bakterioek, esaterako, endotoxinak eta peptidoglikano dute, eta immunitate-sistemaren zelulek (linfozitoek, makrofagoek...) zitokina izeneko substantziak sortzen dituzte. Biek ala biek pirogeno indartsuak dira, hots, sukarraren eragileak.
Birusek edo bakterioek eragindako infekzioak sukar gehienen jatorriaren atzean daude. Hala ere, infekzioak ez diren beste gaixotasun batzuek ere (minbizia, gaitz hormonalak, estres berak ere...) sukarra sor dezakete. Ariketa fisiko handia sukarraren eragilea ere izan daiteke.
Sukarraren ondorio aipagarrienak hauek dira: takikardia, takipnea (arnasketaren erritmo azkarragoa), nekea, deshidratazioa, hotzikarak eta konbultsioak (haurrengan, batez ere).
Sukarra jaisteko erabiltzen diren sendagaiek "antipiretiko" izena dute. Azido azetilsalizilikoa, dipirona eta parazetamola dira antipiretiko nagusiak.
Nöggerathita-(Ce)
Nöggerathita-(Ce) mineral bat da.
Ezaugarriak
Nöggerathita-(Ce) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.
Sandfields West
, 'Gorllewin Traethmelyn', Galesko hegoaldeko hauteskunde eremu eta komunitate bat da, Neath Port Talbot konderrian.
2011ko erroldaren arabera 6.725 biztanle zituen.
Ligurierazko Wikipedia
Ligurierazko Wikipedia Wikipediaren ligurierazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 2.626 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 142.a zen.
Yo soy Fulana de Tal
Yo soy Fulana de Tal 1975eko Pedro Lazaga espainiar zuzendariaren film komikoa da.
Norwich (Ohio)
Norwich Ohioko herri bat da. Muskingum konderrian kokatua dago. 2010ean 102 biztanle zituen, 0.26 kilometro koadrotan banatuta.
Yo soy Fulana de Tal
Argumentua
Mapi Sánchez baserriko neska, arazo sentimentalek bultzaturik, prostituta bilakatuko da.
Brasilgo kroaziarrak
Brasilgo kroaziarrak (Croato brasileiro) jatorria, partzialki edo osoki Kroazian duten, eta Brasilen bizi diren taldea dira.
Ragtime
Ragtime musika estiloak bere gailurra 1899 eta 1918 urteen bitartean izan zuen Ameriketako Estatu Batuetan. Egia esan, ragtimea izan zen EE.BB.-tako lehen egiazko musika mota, jazza ekarriko zuena geroago.
Brasilgo kroaziarrak
Kalkuluen arabera, 45.000 kroaziar etniko bizi dira Brasilen. Gerra arteko garaian, emigratzaile kroaziarren prestakuntza- eta lan-arloko kualifikazioak ez ziren aldatu aurreko aldiekin alderatuta; etorkin gehienak kalifikaziorik gabeko nekazariak ziren, eta emigratu zuten artisauen kopurua aurrekoa baino pixka bat handiagoa baino ez zen.
Ragtime
Gehienbat pianoarekin edo pianolarekin lotutako estiloa da. Mota honetan sartzen diren lanei rag deritze. Rag-ek ez zuten inprobisaziorako lekurik uzten, dena baitzegoen idatzita.
Brasilgo kroaziarrak
Hala ere, Lehen Mundu Gerraren ondoren Hego Amerikako herrialdeak migrazio helburu garrantzitsua ziren, nekazaritzako langileak edo beste langile batzuk oraindik behar zituztelako. Etorkin gehienek lanpostuak betetzen zituzten nekazaritzan (Argentina eta Brasil) edo meategietan (Txile eta Bolivia).
Ragtime
Ragtime konpositoreak
Dudarik gabe ragtime konpositore famatuena Scott Joplin izan zen. Joseph Lamb eta James Scott, Joplinekin batera, ragtime konpositore onenak bezala ezagutzen dira. Beste batzuen artean hauek ere baditugu: May Aufderheide, Eubie Blake, George Botsford, Zez Confrey, Ben Harney, Charles L. Johnson, Luckey Roberts, Paul Sarebresole, Wilber Sweatman, eta Tom Turpin. Ragtime konpositore berrien artean, ordea, William Bolcom, David Thomas Roberts, Frank French, Trebor Tichenor, Mark Birnbaum eta Reginald R. Robinson daude.
Brasilgo kroaziarrak
Historia
1830eko hamarkadatik aurrera, Mundu Berriko herrialdeetara emigratu zuten jende askok. Garai hartako Europako migrazio-fluxuen testuinguruan kroaziarrak ere sartu ziren. Arrazoi asko zeuden kroaziarrek atzerriko herrialdeetara emigratzeko: azpigarapen ekonomikoa, arrazoi politikoak eta abentura eta esplorazio arrazoiak. Baina une horretan etxetik alde egin zuten pertsona gehienentzat arrazoi nagusia egoera ekonomikoa izan zen. Horren adibiderik nabarmenena "Ardoaren klausula" izenekoa izan zen, Austro-Hungariar Inperioaren eta Italiaren arteko 1891ko merkataritza-hitzarmen batean ezarritakoa, eta bereziki kaltegarria izan zena Dalmaziar ardogintzarako. Ardoaren klausulak aukera eman zuen ardo italiar merkeak baldintza oso onuragarrietan inportatzeko. Dalmaziako ardoaren industrian eragin handia izan zuen Vienako agintarien ebazpen horrek, Kroazian bertan merkatua murriztu baitzuen. Hitzarmenak hainbat hamarkada iraun zuen eta ez zen denboraldi batez berrikusi.
NGC 5339
NGC 5339 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Guillaume Bigourdanek aurkitu zuen n.
Montefiore dell'Aso
Montefiore dell'Aso Italiako udalerri bat da. Ascoli Picenoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Montefiore dell'Asok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Segobriga
Segobriga (Segóbriga) antzinako hiri zelta da, Iberiar Penintsularen erdialdean (Saelices, Cuenca). Caput Celtiberiae («Zeltiberiako hiriburua») izena eman zion Pliniok. Erromaren aliatua izan zen K.a. II. mendearen hasieratik aurrera, eta Viriatok hartu zuen K.a. 140. urtean. Carthago Novako (Cartagenako) herrialdearen barnean egon zen hiria Erromako inperioaren garaian. Harresiaren, anfiteatroaren eta inguruko mika-meatzeen hondakinak daude ikusgai gaur egun; baita bisigodoen garaiko basilika baten aztarnak ere.
Margaret Mee
Margaret Ursula Mee (Whitehill, Chesham, Buckinghamshire, Britainia Handia, 1909ko maiatzak 22 - Seagrave, Leicestershire, Britainia Handia, 1988ko azaroak 30) artista botaniko britainiarra izan zen, Brasilgo Amazoniako landareetan aditua. 1976an Inperio Britainiarraren Ordenako kide egin zuten. Eskala handiko mehagintza ustiapenen eta Amazonasko basoen basomozketaren kalteaz hitz egin zuen lehen ingurumen ikerlarietako bat izan zen.
Gaztaroa
Margaret Ursula Brown Whitehill-en, Chesham, jaio zen 1909an.
Dr. Challoner doktorearen Bigarren Hezkuntzako eskolan ikasi zuen, Amershamen, eta ondoren Watfordeko Arte, Zientzia eta Merkataritza eskolan.
Liverpoolen epe laburrez irakasle izan ostean, atzerrira bidaiatzea erabaki zuen.
1933an, Berlinen zegoela, Reichstag-aren eraikinaren erretzearen lekuko izan zen eta ondorengo juduen boikot antinazia, bere pentsaera ezkertiarra indartu zuena.
Bigarren Mundu Gerran Hatfielden (Hertfordshire) egin zuen lan marrazkilari, Havilland hegazkinen lantegian.
Helduaroa
Reginald Bruce Bartlettekin ezkondu zen 1936ko urtarrilean.
Zeinu, Beira eta Txartel idazleen sindikatoko kide aktibo bihurtu zen eta Britainia Handiko Alderdi Komunistako kide egin zen, bere senarra bezala. 1937an hitzaldia eman zuen Sindikatuen Kongresuan, non proposatu zuen eskolako irteerako adina atzeratzea eta eskaini zioten lana Ernest Bevinekin, baina ezetz esan zuen.
Ez zen oso zoriontsua izan bere ezkontza eta banaketa luze baten ostean, dibortziatu egin ziren 1943an.
1940ko hamarkada amaieran San Martin Arte Eskolara ere joaten zen Greville Mee-rekin ezkondu zen.
Heriotza
Margaret Mee auto istripuaren ondorioz hil zen Seagraven (Leicestershire), 1988ko azaroak 30ean. 79 urte zituen. 1989ko urtarrilean, bere bizitza, lan botaniko eta ingurumen kanpainei buruzko memoriala egin zuen Kewko Errege Lorategi Botanikoan.
Lana
Gerra ostean, Artea ikasi zuen San Martineko Arte Eskolan. 1950ean Camberwell Arte Eskolara joan zen eta han bere ilustrazio estiloa landu zuen eta pintura eta diseinuan diploma nazionala lortu zuen.
Brasil era joan zen 1952an Greville Mee bere senarrarekin, artea irakastera São Pauloko eskola britainiarrean.
Belem era, Amazonas en arroan, lehen espedizioa 1956an egin zuten.
1958an São Paulo ko Botanika Institutuarentzat lanean hasi zen artista botaniko gisa. Oihan tropikala, Amazonas estatura zehazki, 1964an. Landareak marrazten zituen bitartean, landare berriak aurkitu zituen eta aurrerago ilustratzeko ugari ere jaso zituen. Guztira 400 ilustrazio folio sortu zituen gouache teknikarekin, zirriborroen 40 koaderno eta 15 eguneroko.