cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jiaohe hondarrak
Jushi erresumako hiriburua
Jiaohe hiria ibai baten ibilbidearen erdian zegoen uharte batean eraiki zen. Uhartea 20-30 metrotako garaiera zuen leutada bat izanik eta ibaiaren urek inguraturik hiriak babes naturala zuen eta ez zuen harresirik eraiki beharrik izan. Uhartea 1.650 metro luze zen iparraldetik hegoaldera eta punturik zabalenean 300 metro zituen. Hiriaren iparraldean budisten monasterio eta estupak kokatzen ziren. Lur azpiko tenplu bat ere aurkitu da. Kale nagusi batek hiria bitan banatzen zuen, ekialdean herritarren gehiengoa bizi zen eta mendebaldean agintarien barrutiak kokatzen ziren. Hego-ekialdean agintarien bulego handi bat zegoen. Tang dinastiaren garaiko agiriek diotenez 7.000 biztanle inguruko hiria zen, 6.500 hiritar eta 865 soldadu. Bi ate baino ez zituela uste izan da, gutxiegi tamaina honetako hiri batentzako, baina hirugarren baten aztarnak izan daitezkeenak aurkitu dira. Hiriko erauikin guztiak lurrez eginak daude eta egurrik ez zen erabili ia.
Konkistak eta hiriaren amaiera
450 urtean Tang dinastiako txinatarrek Tarim arroko erresuma guztiak konkistatu zituzten eta beren menpeko Jiao prefetura eratu zuten iguru honetan. IX. mendearen hasieran uigurren khaganatoko prefetura bihurtu zen. hauek hiria berreraiki egin zuten. XIII. mendean Genghis Khan-ek gidatzen zituen mongolek erasotu egin zuten. Zetaren Bidea gainbeheran sartu zen eta klima aldaketa batek ur eskasia ekartzean hiria berehala despopulatu zen, Turfan hiriaren mesedetan.
Indusketa arkeologikoak
XX. mendearen hasieran Aurel Stein arkeologo hungariar-britainiarrak Jiaohe hondarrak bisitatu zituen. "Loees lurzoruan eraikitako etxebizita eta tenpluen hondarren labirinto" gisa deskribatu zuen. 1950. hamarkadan indusketa arkeologikoak egin ziren eta 1961 urtean Txinako Herri Errepublikako gobernuak babestu egin zituen.
Indusketak tenplo budistetan egin dira gehienbat, eta eskuraturiko objetu gehienak budismoarekin erlazionaturikoak dira. Azken urteetan hiritarren barrutiak aztertzen hasi dira. Objetu guzti hauek ikusgai daude Turfan eko museoan eta Ürümqi ko Xinjiang museoan.
Maastricht
Maastricht Herbehereetako hego-ekialdeko hiria da, Limburgeko hiriburua.
Historia
382an apezpiku-egoitza zen. 1204tik aurrera Brabanteko dukerriaren barruan egon zen. 1632an Herbehereen mendean geratu zen. Espainiarren, orangetarren eta frantsesen mende egon ondoren, 1830-1832an belgikarren erasoari eutsi, eta Herbehereetako parte izaten jarraitu zuen. 1992an, Europako Erkidegoko herrialdeen ekonomia arautzen duen izen bereko hitzarmena izenpetu zen bertan.
Juan Carlos I.a antartikar basea
Juan Carlos I.a antartikar basea (gaztelaniaz eta ofizialki: Base Antártica Española Juan Carlos I) Espainiak Antartikan duen estazioa da, CSICek kudeatua. Livingston uharteko Hurd penintsulan dago, Hego Shetlandetan. Guztira 2150 m²-ko azalera du eta gehienez 50 lagun bizi daitezke bertan.
1988an eraikia, udan, azaroa eta martxo artean, bizi dira bertan eta 1991tik aurrera bertara ailegatzeko Espainiako Itsas Armadaren Hespérides eta BIO Las Palmas itsasontziak erabiltzen dituzte.
Ume bionikoa
Olivia Farnsworth (Huddersfield, 2009ko maiatzaren 9a). Bere neba, ahizpa eta gurasoekin bizi da. 2009an berezitasun batzuk zituela  konturatzen hasi ziren, baina bere gaitza ofizialki 2012an identifikatu zen, eskolara joaten hasi zenean.
Biografia
Haurtzaindegian zegoenean ere, jolasten zegoela erori eta beheko ezpaina apurtu zuen. Horren ondorioz, ebakuntza bat behar izan zuen zauria nahiko larria zelako, berak negarrik egin ez zuen arren.
Logaleari dagokionez, ez du sentitzen, eta hori dela eta somniferoak  (lo egiteko pilulak) hartu behar zituen. Hala ere hiru gau eta egunez itzarrik mantentzeko gai zen.
Maršovice (Jablonec nad Nisouko barrutia)
Maršovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 584 biztanle ditu eta 1,75 kilometro koadroko azalera. Jablonec nad Nisouko barrutian dago.
Ume bionikoa
Biografia
Adituek diotenaren arabera, Oliviak istripuak izan zituenean, ez zuen minik sentitu 6. pareko kromosoma bat falta zaiolako. Kausa  berdinagatik, ez du logalerik eta goserik sentitzen.
Merja Zerga
Merja Zerga (المرجة الزرقاء; aintzira urdina), baita gertuen dagoen herriagatik Moulay Bousselhamgo aintzira ere deitua, Marokoren Iparraldeko Atlantiko kostaldean dagoen itsas aintzira da, Kenitra hiritik 70 kilometrotara eta Rabatetik 130 kilometrotik iparraldera. 1978tik erreserba biologikoa da. 4.500 ha. ditu eta 1,5 metro sakonera, neguan eurien ondorioz gehiago. Marokkoko hezegune ederrenetariko bat da. Hala ere eraso handiak pairatzen ditu batez ere gizakien presioaren ondorioz; aintziraren inguruan 17.000 pertsona bizi dira aktibitate nagusiak arrantza eta nekazaritza izanik. Ramsar hitzarmenaren barruan dago batez ere hegazti migratzaileentzat duen garrantziari esker. Mendebaldeko bide migratzailearen inguru ezinbestekoa da.
Ume bionikoa
6. kromosoma
23 pare kromosoma autosomikok osatzen dute  gizakion kariotipoa. 6. kromosoma parean, bi kromosoma daude. Bertan, 100 gene inguru aurkitzen dira eta organismoaren erantzun immunearekin erlazionatuta dago. Kromosoma pare honetan, kromosoma zati bat edo kromosoma bera faltatzeak, ondorio larriak ekar diezazkioke organismoari.
Merja Zerga
Espezieak
Migrazioetan 15.000 eta 20.000 arteko anatidoak babesa har dezakete aintzira honetan. Limikolen presentzia neguan era handia da, 100.000 mila inguru. Bertako espezien artean hauek aurki ditzakegu:
Garapen iraunkorra
Erakunde desberdinek garapen iraunkorra bultzatzeko proiektuak eraman dute aurrera Merja Zerga aintziran. Batetik pestiziden eragina gutxitzeko ekoizpen biologikoak bultzatzen; bestetik best diru iturriak bilatzen, bereziki artisautza eta turismo ekologikoarekin lotuta. Erakunde horien artean SEO/BirdLife eta WWF daude. Inguru honek, gainera, interes erlijiosoa du, oso zonalde txikian zazpi marabut baitaude.
Ervy-le-Châtel
Ervy-le-Châtel Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ervy-le-Châtel udalerrian erroldatutako biztanleak 1.191 ziren. Familiak 470 ziren, horien artean 164 pertsona bakarrekoak ziren (51 bakarrik bizi ziren gizonak eta 113 bakarrik bizi ziren emakumeak), 149 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 114 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 43 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 601 etxebizitza zeuden, 485 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 43 bigarren erresidentzia ziren eta 74 hutsik zeuden. 496 etxeak ziren eta 103 apartamentuak ziren. 485 etxebizitza nagusietatik 298 bere jabearen bizilekua ziren, 169 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 28 etxek bi zituzten, 111 etxek hiru zituzten, 138 etxek lau zituzten eta 197 etxek bost zituzten. 312 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 233 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 176 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 670 ziren, horien artean 465 aktiboak ziren eta 205 inaktiboak ziren. 465 pertsona aktiboetatik 391 lanean zeuden (218 gizon eta 173 emakume) eta 74 langabezian zeuden (30 gizon eta 44 emakume). 205 pertsona inaktiboetatik 100 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 63 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ervy-le-Châtel udalerrian 502 unitate fiskal zeuden, 1.113,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.292 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 68 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 9 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Oil City (Louisiana)
Oil City Louisianaeko herri bat da. Caddo parrokian kokatua dago. 2010ean 1,008 biztanle zituen, 4.62 kilometro koadrotan banatuta.
Ervy-le-Châtel
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 okindegiak, 3 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Ervy-le-Châtel udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Ervy-le-Châtel udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 233 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lenothrix canus
Lenothrix canus Lenothrix generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Nagaoka-kyo
Nagaoka-kyo (japonieraz 長岡京), Japoniako hiriburua izan zen 784 eta 794 bitartean. Bere kokapena, Otokuniko barrutian adierazi da, Yamashiroko probintzian eta Nagaokakyoko hirian, Kiotoko prefekturan, antzinako hiriburuaren izena hartu zuen hiria. Hiriburu honen zati batzuk, Nagaokakyo hirian egon ziren, baita Kiotoko Muko-ku eta Nishiyo-ku auzoetan ere.
784an, Kanmu Enperadoreak, hiriburua Heijo-kyotik (egungo Nara) eraman zuen. Shoku Nihongi testuaren arabera, hiriburua eramatearen arrazoia, kokapen berriak uretako ibilbide hobeak zituela izan zen. Beste azalpen batzuen artean, gorteen boteretik eta klero budistatik ihes egiteko nahia eta inmigranteen kanporatzea izan ziren, azken kasu honetan, enperadorearen ama inmigranteen oinordekoa zena.
785ean, hiriburu berriaren kargu zegoen gobernaria, Fujiwara no Tanetsugu, erahila izan zen. Enperadorearen anaia, Sawara Printzea, tartean egon zen, eta Awajiko probintziara erbesteratua izan zen, bertarantz zihoala hil zelarik.
794an, Kanmu Enperadoreak, hiriburua Heian-kyora pasa zuen (egungo Kiotoren erdialdean). Arrazoien artean, garraio hobe bat agintzen zuten ibaien ohiko uholdeak, uholdeek eragindako gaixotasunak, Enperatriza eta Printze oinordekoari eragin zietenak, eta Sawara Printzearen izpirituaren beldurra izan ziren.
Tokiaren indusketak 1954an hasi ziren, eta ate baten hondakinak argitara eman zituzten egoitza inperialean.
Apeiron
Apeiron, antzinako greziar filosofian definitu ezin diren gauzei erreferentzia egiteko erabiltzen den hitz bat da.
Etimologia
τὸ ἄπειρον (apeiron: mugarik gabea, definiziorik gabea) hitza kultismo bat da, hau da, definitugabea, zehaztugabea (grezierazko apeironetik, mugagabea). Anaximandro filosofo presokratikoak sortutako kontzeptu bat da, materia mugagabea, zehaztugabea, kualitate gabea eta beti mugitzen ari dena definitzeko. Gauza guztien amaigabeko aniztasuna, mundu guztiak, apeironetik eta kontraesan horien arteko borrokagatik abiatzen diren kontraesanen ondorioz sortu dira (beroa eta hotza, hezea eta lehorra). Apeiron kontzeptua antzinako materialismo greziarraren lorpen handi bat da materia eta substantzia zehatz baten (ura, airea) arteko nortasunari buruzko irudikapenekin alderatuz gero. Pitagorikoentzat, formarik gabeko printzipio bat da, mugarik gabea, eta bere aurkaria den "muga"rekin, existitzen den guztiaren oinarria da.
Erabilera
Anaximandrok berarentzat guztiaren hasiera zenari erreferentzia egiteko erabilitako hitz bat da: zerbait definitu gabea, ura, airea, sua edo lurra ez zena, funtsezkotzat hartzen zituen elementuak.
Inger Hagerup
Inger Hagerup (Bergen, Hordaland, 1905ko apirilaren 14 - Østfold, Fredrikstad 1985ko otsailaren 6), emakume poeta, antzerkigile eta eleberrigile norvegiarra. Kritikoen iritziz XX. mendeko poeta handienetarikoa da.
Claude de Choiseul-Francières
Claude de Choiseul-Francières (1632ko urtarrilaren 1a - 1711ko martxoaren 15a) Choiseulgo kondea, Francièreseko markesa, Yroüerreko jauna eta Frantziako mariskala izan zen 1693an hasita.
Claude de Choiseul-Francières Louis de Francières-en semea zen, baroia eta geroago Francières-eko marquesa, Yroüerre jauna eta Catherine de Nicey-ren jauna.
Meitnerio
Meitnerioa elementu kimiko sintetiko bat da, Mt ikurra eta 109 zenbaki atomikoa dituena. 1982ko abuztuaren 29an sintetizatu zen Darmstadt-en (Alemania). Ikerlariek bismuto-209 isotopoa bonbardatu zuten burdina-58 erabiliz, eta horrela meitnerio-266 ekoiztu zuten:
Claude de Choiseul-Francières
Agurgarria egin zen Seneffeko guduan, Herbehereetako Errepublikaren aurka.
Meitnerio
Lise Meitnerren omenez izendatu zen elementua.
Claude de Choiseul-Francières
Brigadierra 1667an izan zen, zelai mariskala 1669. urtean, teniente jenerala 1676an eta, azkenik, Frantziako Mariskala, 1693an.
1558ko maiatzaren 5ean, Catherinekin (1710eko urriaren 17an hil zen) ezkondu zen, Gaston de Renty-ren (Landelleseko baroia) alaba. Picporen Ordenako elizan (57, rue de Picpus) ehortzia izan zen. 1860an gorpua hobitik atera eta berriz ehortzi zuten Père Lachaise hilerrian.
Dublin GAA
Dublin GAA edota Dublin County Board of the Gaelic Athletic Association (irlanderaz Cumann Lúthchleas Gael Coiste Chontae Átha Cliath) Irlandako Leinster probintzian kokatuko Dublin konderriko gaeldar jokoetako talde bat da. Taldearen koloreak urdina eta urdin argia dira, konderriaren kolore ofizialak hain zuzen ere. Gizonezko zein emakumezko futbol gaeliko eta hurling talde indartsuak ditu.
Elkarte Atletiko Gaelikoaren barnean dagoen Kerryko kirol saila 1888an sortu zen.
Herrialde osoan "The Dubs" edo "The Jacks" ezizenez ezagunak dira.
Futbol gaelikoa
Ligan laugarrena izan arren finala irabazi zuen Derryren aurka.
Hurlinga
Ligan bosgarrena izan da eta jeitsiera play-offa jokatuko du.
Hylarana chitwanensis
Hylarana chitwanensis Hylarana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Mozé-sur-Louet
Mozé-sur-Louet Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mozé-sur-Louet udalerrian erroldatutako biztanleak 1.951 ziren. Familiak 709 ziren, horien artean 142 pertsona bakarrekoak ziren (82 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 243 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 295 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 29 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.252 ziren, horien artean 943 aktiboak ziren eta 309 inaktiboak ziren. 943 pertsona aktiboetatik 888 lanean zeuden (484 gizon eta 404 emakume) eta 54 langabezian zeuden (26 gizon eta 28 emakume). 309 pertsona inaktiboetatik 106 erretiraturik zeuden, 129 ikasten zeuden eta 74 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 84 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 coque eta refinazio enpresa zen, 11 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 15 eraikuntza enpresak ziren, 22 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 4 igeltseroak, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Mozé-sur-Louet udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.302 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pseudomystus robustus
Pseudomystus robustus Pseudomystus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Galaxia lentikular
Galaxia lentikular bat (S0 deitua) galaxia mota bat da, sailkapen morfologikoko eskemetan galaxia eliptiko baten (E deitua) eta galaxia kiribil baten artean dagoena. Disko handia du, baina ez du beso kiribilik eskala handian. Galaxia lentikularrak izar arteko materia gehiena agortu edo galdu duten disko galaxiak dira, eta, beraz, izar eraketa oso gutxi dute bidean. Hala ere, diskoetan hauts asko gorde dezakete. Emaitza bezala, nagusiki, zahartutako izarrez osatuta daude (galaxia eliptikoak bezala). Desberdintasun morfologikoak gorabehera, galaxia lentikularrek eta eliptikoek ezaugarri komunak dituzte, hala nola ezaugarri espektralak eta eskala-erlazioak. Biak, eboluzio pasiboa duten goiz motako galaxiatzat har daitezke, Unibertsoaren tokiko zatian behintzat. E galaxiak S0 galaxiekin konektatuta daude ES galaxiak eskala ertaineko diskoekin.
Klasifikazioa
Galaxia lentikularrak bakarrak dira, disko-osagai ikusgarri bat eta protuberantzia-osagai nabarmen bat dutelako. Bulbo-disko erlazioa ohiko kiribilak baino askoz handiagoa da, eta ez dute galaxia berantiarren beso kiribilen egitura kanonikoa, erdiko barra bat izan dezaketen arren. Protuberantziaren nagusitasun hau galaxia lentikularren lagin baten ardatzen banaketan ikus daiteke (hau da, disko-galaxia baten axial txikiaren eta handiagoaren arteko erlazioa). Galaxia lentikularren banaketa etengabe handitzen da 0,25etik 0,85era bitartean, espiralen banaketa, funtsean, laua den bitartean. Erlazio axial handienak, aurre diskoko galaxiak ikusten diren edo galaxia esferoidalen lagin bat dagoen azal daiteke. Imajina ezazu kantu diskoko bi galaxia ikusten dituzula, bata protuberantziarekin eta bestea hura gabe. Protuberantzia nabarmena duen galaxiak protuberantziarik gabeko galaxiak baino ertz handiagoko erlazio axala izango du, erlazio axialaren definizioaren arabera. Beraz, osagai esferoide nabarmenak dituzten disko-galaxien lagin batek erlazio axial handiagoak dituzten galaxia gehiago izango ditu. Galaxia lentikularren banaketa behatutako erlazio axiala handitzearekin batera handitzeak esan nahi du lentikularrak protuberantzia-osagai zentral baten mende daudela.
Galaxia lentikularrak, galaxia kiribil eta eliptikoen artean gutxi ezagutzen den trantsizio egoera bezala hartzen dira, euren tarteko kokapena Hubbleren sekuentzian ematen duena. Horren arrazoia da lentikularrek osagai nabarmenak dituztela diskoan eta bulboan. Diskoaren osagaiak, ez du ezaugarririk izaten, galaxia kiribilen antzeko sailkapen sistema bat eragozten duena. Erraboilaren osagaia esferikoa izan ohi denez, galaxia eliptikoen sailkapenak ere ez dira egokiak. Beraz, galaxia lentikularrak azpiklaseetan banatzen dira, dagoen hauts kantitatearen edo barra zentral baten gorakadaren arabera. Barrarik gabeko galaxia lentikular motak S01, S02 eta S03 dira, non azpiindizeek diskoaren osagaiaren hauts-xurgapen kopurua adierazten duten; barra zentrala duten lentikularrei dagozkien klaseak SB01, SB02 eta SB03 dira.
Sérsic deskonposizioa
Galaxia lentikularren azaleko distiraren profilak ondo deskribatuta daude osagai esferoidalerako Sérsic eredu bat gehi diskorako esponentzialki beheranzkoa den eredu bat (n ≈ 1eko Sérsic indizea) batuz, eta sarritan barrarako hirugarren osagai bat batuz. Batzuetan, diskoaren ~ 4 eskalako galaxia lentikularren gainazaleko distiraren profilak eten egin direla ikusten da. Ezaugarri hauek bat datoz galaxia kiribilen egitura orokorrarekin. Hala ere, lentikularren erraboilaren osagaiak lotura handiagoa du galaxia eliptikoekin, sailkapen morfologikoari dagokionez. Eskualde esferoidal honek, galaxia lentikularren barne egitura menperatzen duena, diskoaren osagaiak baino azaleko distira profil nabarmenagoa du (Sérsic indizea n = 1 eta 4 bitartekoa izan ohi da). Galaxia lentikularren laginak diskorik gabeko galaxia eliptikoen populaziotik bereizten dira (disko nuklear txikiak alde batera utzita) gainazaleko distira profilen analisiaren bidez.
Barrak
Galaxia kiribilak bezala, galaxia lentikularrek barra zentraleko egitura bat izan dezakete. Lentikular normalak sailkatzeko sistema hauts edukiaren araberakoa den bitartean, galaxia lentikular barratuak barra zentralaren nagusitasunaren arabera sailkatzen dira. SB01 galaxiek, hain definitua ez den barra egitura dute, eta, soilik, gainazaleko distira bat izateagatik sailkatzen dira, erdiko protuberantziaren kontrako aldeetan pixka bat handitua. Barraren handitasuna indize kopuruarekin handitzen da, eta, beraz, SB03 galaxiek, NGC 1460 kasu, oso ondo definitutako barrak dituzte, bulboaren eta diskoaren arteko trantsizio eremuan heda daitezkeenak. NGC 1460, izatez, galaxia lentikularren artean behatutako barra handienetako bat duen galaxia da. Zoritxarrez, galaxia lentikularretako barren propietateak ez dira xehetasun handiz ikertu. Propietate horiek ulertzeak eta barrak eratzeko mekanismoa ulertzeak galaxia lentikularren eraketa edo eboluzioaren historia argitzen lagunduko luke.
Kutxa itxurako fardelak
NGC 1375 eta NGC 1175 kutxa formako fardelek dituzten galaxia lentikularren adibideak dira. SB0 pec gisa sailkatzen dira. Kutxa formako protuberantziak ertzak dituzten galaxietan ikusten dira, gehienak espiralak, baina oso gutxitan lentikularrak.
Edukia
Alderdi askotan, galaxia lentikularren konposizioa eliptikoenaren antzekoa da. Adibidez, biak, nagusiki antzinakoagoak eta, beraz, gorriagoak diren izarrez osatuta daude. Uste denez, bere izar guztiek, mila milioi urte baino gehiago dituzte, Tully-Fisher harremanetik abiatutako bere desplazamenduaren arabera (ikus aurrerago). Izar atributu orokor hauez gain, kumulu globularrak maizago aurkitzen dira galaxia lentikularretan antzeko masa eta argitasun galaxia kiribiletan baino. Gas molekular gutxi edo bat ere ez dute (hortik dator izar eraketa falta) eta ez dute α edo 21-cm hidrogeno isuri esanguratsurik. Azkenik, eliptikoek ez bezala, litekeena da hauts kantitate esanguratsua izatea.
Zailtasunak eta neurtzeko teknikak
Galaxia lentikularrek propietate zinematikoak partekatzen dituzte galaxia espiral eta eliptikoekin. Hori gertatzen da protuberantziaren eta lentikularren diskoaren izaera garrantzitsuagatik. Protuberantziaren osagaia galaxia eliptikoen antzekoa da, presioa erdiko abiaduraren dispertsioan oinarritzen baita. Egoera hau globo baten antzekoa da, non aire partikulen mugimenduak (izarrak protuberantziaren kasuan) ausazko mugimenduek menderatzen dituzten. Hala ere, galaxia lentikularren zinematika errotazioan oinarritutako diskoak menderatzen du. Errotazioaren babesak, diskoan izarren batez besteko mugimendu zirkularra galaxiaren egonkortasunaren arduraduna dela esan nahi du. Horrela, zinematika, askotan, galaxia lentikularrak eta eliptikoak bereizteko erabiltzen da. Galaxia eliptikoen eta galaxia lentikularren arteko bereizketaren zehaztapena abiaduraren dispertsioaren neurketetan (σ), errotazio-abiaduran (v) eta eliptikotasunean (ε) oinarritzen da. Lentikularrak eta eliptikoak bereizteko, v/σ erlazio finkoa ikusi ohi da ε finko baterako. Adibidez, galaxia lentikularrak eta eliptikoak bereizteko gutxi gorabeherako irizpide bat, galaxia eliptikoek, v/σ < 0,5 dutela da, honentzat ε = 0,3. Irizpide honen motibazioa galaxia lentikularrek protuberantzia eta disko osagai nabarmenak dituztela da, galaxia eliptikoek disko egiturarik ez duten bitartean. Horrela, lentikularrek eliptikoek baino askoz erlazio handiagoak dituzte beren errotazio-abiadura ez mespretxagarriengatik (diskoaren osagaiaren ondorioz), galaxia eliptikoekin alderatuta hain nabarmena den protuberantzia-osagairik ez izateaz gain. Hala ere, galaxia bakoitzarentzat erlazio bakarra erabiltzen duen ikuspegi hau problematikoa da, v/σ erlazioaren mendekotasuna dela eta, zenbait galaxia goiztiarretan neurtzen den erradioarekiko. Adibidez, E eta S0 galaxien zubi bezala balio duten galaxiak, euren tarteko eskalako diskoekin, v/la erlazio altua dute tarteko erradioetan, ondoren, irrati handietan erlazio baxu batera jaisten dena.
Disko-galaxien zinematika Hα edo 21 cm-ko emisio lerroetatik abiatuta zehaztu ohi da, galaxia lentikularretan agertzen ez direnak gas hotzaren euren gabezia orokorraren ondorioz. Beraz, informazio zinematikoa eta galaxia lentikularren masaren gutxi gorabeherako estimazioak izar xurgatze lerroetatik datoz, emisio lerroen neurketak bezain fidagarriak ez direnak. Galaxia lentikularrentzako errotazio-abiadura zehatzak lortzeko ere zailtasun handia dago. Hau, lentikularren inklinazio neurketen, bulbo-disko interfazearen eskualdeko proiekzio efektuen eta benetako errotazio abiadurei eragiten dieten izarren ausazko mugimenduen efektu konbinatu bat da. Efektu hauek, galaxia lentikularren neurketa zinematikoak disko-galaxia normalekin alderatuta askoz zailagoak izatea eragiten dute.
Tully-Fisher harremanaren konpentsazioa
Galaxia kiribil eta lentikularren arteko lotura zinematikoa argiagoa da lagin kiribil eta lentikularren Tully-Fisher erlazioa aztertzen denean. Galaxia lentikularrak galaxia espiralen etapa eboluzionatu bat badira, Tully-Fisher erlazioa espiralen antzekoa izan beharko lukete, baina ardatzean argitasun/magnitude absolutua duen desplazamendu batekin. Hau, izar gorri eta distiratsuenek, lentikularren izar populazioak menderatzearen emaitza izango litzateke. Efektu honen adibide bat ondoko grafikoan ikus daiteke. Argi ikus daiteke galaxia kiribileko eta galaxia lentikularreko datuetarako doikuntza hobereneko lerroek malda bera dutela (eta, beraz, Tully-Fisher erlazio bera jarraitzen dute), baina ΔI ≈ 1.5 desplazatuak daude. Honek, bere garaian, galaxia lentikularrak, bere garaian, galaxia kiribilak izan zirela esan nahi du, baina, orain, izar gorri eta zaharrek menderatzen dituzte.
Formazioaren teoriak
Galaxia lentikularren morfologiak eta zinematikak, neurri batean, galaxiak eratzeko modu bat iradokitzen dute. Bere disko itxurak, beharbada hautsez betea, galaxia espiral zorabiatuetatik datozela iradokitzen du, bere beso hazpegiak desagertu egin zirelarik. Hala ere, galaxia lentikular batzuk galaxia kiribilak baino argitsuagoak dira, galaxia kiribilen hondarrak soilik ez direla iradokitzen duena. Galaxia lentikularrak, galaxien fusio baten emaitza izan daitezke, izar masa osoa handitzen duena eta bat egindako galaxia berriari, besorik gabeko disko itxura eman diezaiokeena. Bere diskoak, akrezio gertakarien bidez (gas eta fusio txikienak) hazi zirela ere proposatu da. Aurretik, galaxia lentikular argidunen bilakaera galaxia eliptikoenarekin estuki lotuta egon zitekeela iradoki zen, lentikularrik ahulenak, berriz, ahariaren presiotik kendutako galaxia kiribilekin estuago lotuta egon zitezkeen, galaxien aurkako jazarpenaren azken eszenatoki hau ordutik zalantzan jarri den arren, galaxia lexilutsu eta oso isolatuen existentziagatik, hala nola LEDA 2108986.
Zimeldutako espiralak
Gasik eza, hautsaren presentzia, duela gutxiko izar eraketarik eza eta errotazio euskarria bere gas guztia izar eraketan erabiliko zuen galaxia kiribil batengandik espero daitezkeen ezaugarri guztiak dira. Aukera hori indartu egiten da galaxia kiribil pobreak daudelako gasean edo "anemikoetan". Orduan patroi kiribila desagertzen bada, ateratzen den galaxia lentikular askoren antzekoa izango litzateke. Moore et al.-ek ere dokumentatzen dute mareen jazarpenak -hurbileko beste galaxia batzuen grabitazio-efektuak- prozesu honetan lagundu lezakeela eskualde trinkoetan. Hala ere, teoria honekiko sostengurik argiena arestian aipaturiko Tully-Fisher harremanaren bertsio apur bat desplazatuarekiko atxikimendua da.
2012ko artikulu batek sailkapen-sistema berri bat iradokitzen du, lehen aldiz Sidney van den Bergh astronomo kanadarrak proposatua, galaxia lentikular eta esferoide nanoentzat (S0a-S0b-S0c-dSph), Hubbleren sekuentziarekin paraleloa dena espiral eta irregularrentzat (Sa-Sb-Sc-Im), eta ideia berri hori indartu egiten du, eta sekuentzia oso irregularra dela erakusten du.
Bat-egiteak
Burstein eta Sandageren azterketek, galaxia lentikularrek, beste espiral mota batzuk baino azaleko distira handiagoa izaten dutela erakutsi zuten. Uste denez, galaxia lentikularrek, bulto-disko erlazio handiagoa dute galaxia kiribilek baino, eta hau, espiral baten zorabio soilarekin bateraezina izan daiteke. S0ak beste espiral batzuen fusioen bidez eratuko balira, behaketa horiek bat egingo lukete eta kumulu globularren maiztasun handiagoa ere azalduko lukete. Hala ere, aipatu behar da protuberantzia zentralaren eredu aurreratuek, Sersic-en profil orokor bat eta barra bat barne hartzen dituztenek, protuberantzia txikiagoa adierazten dutela, eta, beraz, funtsik eza txikiagoa. Fusioek ere ezin dute azaldu Tully-Fisher harremanaren desbideratzea, bat egindako galaxiak gaur egun ikusten ditugunetatik nahiko ezberdinak zirela onartu gabe.
Akrezio bidezko diskoaren hazkundea
Gutxienez galaxia lentikular batzuetan, gasaren akrezioaren bidez, eta galaxia txikietan, aurretik existitzen zen egitura esferoidal baten inguruan diskoak sortzea, lehen aldiz, gorriranzko desplazamendu handiko galaxia esferoide masibo konpaktuek hurbileko galaxia lentikular masiboetan ikusten diren fardel masibo berdin-konpaktuekin bat egiteko azalpen bezala iradoki zen. "Tamaina murrizteko" agertoki batean, galaxia lentikular handienak lehenik eraikiak izan zitezkeen -unibertso gazteago batean, gas gehiago zegoenean- eta masa txikiagoko galaxiak motelagoak izan zitezkeen euren diskoak eraikitzeko materiala erakartzeko, LEDA 2108986 galaxia goiztiarraren kasuan bezala. Jakina, galaxien kumuluen barruan, ahariaren presioa ezabatzeak gasa ezabatzen du eta diskoaren garapena bultzatzeko gai izan daitekeen gas berriaren akrezioa eragozten du.
Maršovice (Benešoveko barrutia)
Maršovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 767 biztanle ditu eta 24,17 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Olla (Louisiana)
Olla Louisianaeko herri bat da. La Salle parrokian kokatua dago. 2010ean 1,385 biztanle zituen, 10.19 kilometro koadrotan banatuta.
Stiltia isabella
Stiltia isabella Stiltia generoko animalia da. Hegaztien barruko Glareolidae familian sailkatua dago.
Paragunnellichthys springeri
Paragunnellichthys springeri Paragunnellichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Microdesmidae familian sailkatzen da.
Purple Sage (Wyoming)
Purple Sage Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sweetwater konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Zaria
Historia
1536 inguruan sortu zen hiria. Gerora Zazzau estatu hausaren hiriburua izan zen.
Galmsbüll
Galmsbüll Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Cuirieux
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 162 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 67 etxebizitza zeuden, 60 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 62 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 60 etxebizitza nagusietatik 45 bere jabearen bizilekua ziren eta 15 alokairuan okupaturik zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 104 ziren, horien artean 74 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 74 pertsona aktiboetatik 68 lanean zeuden (37 gizon eta 31 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cuirieux udalerrian 59 unitate fiskal zeuden, 164 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.952 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Cuirieux udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Basalus (Altsasu)
Basalus Altsasuko dermioa da. Bertan dago Altsasuko armarrian agertzen den gaztelua.
Gabriel de Castilla basea
Gabriel de Castilla basea (gaztelaniaz eta ofizialki: Base Antártica Española Gabriel de Castilla) Espainiak duen estazio antartikoa da, Espainiako Lurreko Armadak kudeatua. Deception uhartean dago, Hego Shetlandetan. Gabriel Gaztelakoa espainiar esploratzailearen izena daraman base honetan gehienez 14 lagun bizi daitezke.
1990ean eraikia, udan, azaroa eta martxo artean, bizi dira bertan eta 1991tik aurrera bertara ailegatzeko Espainiako Itsas Armadaren Hespérides eta BIO Las Palmas itsasontziak erabiltzen dituzte.
Arnayon
Arnayon Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Arnayon udalerrian erroldatutako biztanleak 33 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 28 etxebizitza zeuden, 13 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 28etxeak ziren. 13 etxebizitza nagusietatik 11 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 6 etxek bost zituzten. 12 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 24 ziren, horien artean 17 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 17 pertsona aktiboetatik 16 lanean zeuden (7 gizon eta 9 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 7 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Arnayon udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Concordia basea
Concordia basea (frantsesez: Base antarctique Concordia; italieraz: Base antartica Concordia) Frantziak eta Italiak duten estazio antartikoa da, Antartikako ordokian, Dome C izeneko eremuan, dagoena. Belgrano II argentinarra, Amundsen-Scott estatubatuarra eta Vostok errusiarrarekin batera urte osoan martxan dagoen base bakarretako bat da. Basamortu batean kokaturik, Lurreko klimarik latzenetariko bat du.
Oskar Alegria
Oskar Alegria Suescun (Iruñea, 1973ko otsailaren 18a) euskal kazetari eta zinema-zuzendaria da. Emak Bakia baita (2012) film dokumental luzea du lanik ezagunena, Man Ray zinemagilearen 1926ko Emak Bakia pelikulan ageri den etxearen bilaketa ardatz duena; munduko zinemaldi ugaritan erakutsi du, eta hainbat sari jaso ditu. Euskal dantzei buruzko film laburren sorta bat ere egina du, Euskal Kultur Erakundearen eskariz, bai eta Jorge Oteizari buruzko liburu bat ere, non eskultura-egileak beraren irakurgaien orri-bazterretan hartutako oharrak jasotzen baitituen, haren hainbat gidoi-zirriborrorekin batera. 2013-2017 bitartean, Punto de Vista Nafarroako Zinema Dokumentaleko Nazioarteko Jaialdiko zuzendari artistikoa izan zen.
Bizitza
Oskar Alegria Suescun Iruñean jaio zen, 1973ko otsailaren 18an. Gurasoak artazuarrak ditu, eta Iparraldean eta Iruñean bizi da, tarteka batean eta tarteka bestean, urtaroaren arabera.
Kazetaritza-ikasketak egin zituen Nafarroako Unibertsitatean, eta 1996an lizentziatu zen. Geroztik, lanbide horren hainbat arlo jorratu ditu: bidaiei buruzko erreportajeak idatzi ditu El País egunkariaren El Viajero gehigarrian; Euskal Telebistarako egindako hainbat dokumentaletan parte hartu du zuzendari-laguntzaile eta gidoilari lanetan (adibidez, Sukalde Maisuak); Telemadrid telebistako "Los Cinco Sentidos" kultura-programako erreportaria izan zen, non nazioarteko hainbat idazle ezagun elkarrizketatu baitzituen (Saramago, Vargas Llosa, Tavernier, Kapuscinski, Galeano, Lobo Antunes eta abar); Euskal Telebistako "Sautrela" saioko koordinatzailea izan zen 2004-2006 bitartean, eta horrako ere han-hemengo zenbait idazle elkarrizketatu zituen; Nafarroako Unibertsitateko Ikus-entzunezko Gidoien Masterreko irakasle jardun zuen; eta beste hainbat kultura- eta arte-proiekturen sortzaile eta koordinatzailea izan da.
"Hiri ikustekoak"
Oskar Alegria "Hiri Ikustekoak" izeneko argazki-proiektu artistikoaren egilea da, zeina hainbat pertsona ezagunek babestu baitute: Enrique Vila-Matas idazle kataluniarrak, Isidoro Valcárcel Medina artista plastiko eta kontzeptual espainiarrak, Esteban Peicovich poeta eta kazetari argentinarrak eta Esther Ferrer euskal artistak. Italo Calvino italiar idazlearen Hiri ikusezinak (1972) nobelan inspiratutako arnasa luzeko lan poetikoa da, hirien paisaian ohargabean igaro ohi diren istantak argazki-kamerarekin eta hitzarekin harrapatzea helburu duena. Londres, Berlin, Erroma, Tokio, Paris eta Buenos Aires-eko argazkiak jasotzen ditu.
Begirada
Alegriak desagertzen ari diren kontuak izaten ditu maiz langai: pertsonak, dantzak, hitzak, lanbideak; alta, pertsonen eta bestelakoen "azken distira" jasotzea du gogoko, bere hitzetan. Gauzak ohikoa ez den begiradarekin ikustea atsegin du, eta ikuspegi berri hori irudietara ekartzea; esate batera, harriaren arintasunaz jabetzea, harri-jasotzaileak berak erakusten digun arintasun horretaz, ez soilik harri-jasotzailearen indarraz.
2016an euskal dantzei buruzko film laburren sorta bat aurkeztu zuen, Euskal Kultur Erakundearen eskari bati erantzunez egina: Arintasunaz, Margo dantza, Galtzerdi berdeak eta Enbor beretik. Lan horretan ere, zoriak eta haizeak badute beren lekua.
Jorge Oteizaren orri-bazterretako oharrak
2017an, ''[https://web.archive.org/web/20170910174221/http://www.museooteiza.org/2017/03/oteiza-marjinan-argitalpen-berrianueva-publicacion-oteiza-al-margen/ Oteiza al margen. Notas manuscritas de cine y arte]'' ["Oteiza marjinan. Zinemari eta arteari buruz eskuz idatzitako oharrak"] liburua argitaratu zuen, non Jorge Oteiza eskultura-egileak beraren irakurgaien orri-bazterretan hartutako oharrak jasotzen baitituen. Esate batera, lan honetan jasotako liburuetako batean Oteizak Jorge Luis Borges idazlearekin eztabaidatzen du espazioari eta espazioak denborarekiko duen harremanari buruz. Hala, liburuak aukera ematen du Oteizaren ideiak nondik sortzen ziren ikusteko, bai eta ezagutzeko zer bide ibiltzen zituen beraren inspirazioak.
Horrez gain, Oteizak idatzitako bederatzi gidoi-zirriborro argitaragabe ere jasotzen dira, hainbat gairi buruzkoak: denbora, zuhaitz bat, Borgesen Los Inmortales kontakizuna, Velazquez, Joyceren Ulises, Mallarmé, eta abar.
Hitzen zaindaria
Gaur egun, besteak beste, tximeleten izenen xerka dihardu: Luis Luziano Bonaparteren eta besteren antzinako izen-zerrendak hartuta, ikusi nahi du haietan agertzen diren ehundik gora tximeleta-izenetatik zenbat bizi diren oraino. Ez ikuspuntu filologiko hutsetik, baina; entomologia, etnografia, geografia... denak hartu nahi ditu kontuan. Bere hitzetan: "Filologoek hartzen ez dutena da interesatzen zaidana: nor da hitz jakin baten azken zaindaria? Zergatik gorde du orain arte? Zein balditzatan?".
Landa-lan horrekin, arau zientifiko batzuk apurtu nahi ditu; erantzunak bilatzeari utzi, eta galderak aurkitu. Izan ere, Oskar Alegriak behin baino gehiagotan agertu du desagertzen ari diren hitzekiko kezka: "Soziolinguistarena eginez, esango dut gure azken hitzak erretreta etxeetan daudela. Eta, kazetariarena eginez, informante askok galdetu didatela: «Non daude gure txoriak?». Ia ez baita txoririk geratzen inguruotan. Ez txori, ez txori izenik".
Leopoldamys ciliatus
Leopoldamys ciliatus Leopoldamys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Pseudomystus rugosus
Pseudomystus rugosus Pseudomystus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Martiněves
Martiněves Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 795 biztanle ditu eta 20,11 kilometro koadroko azalera. Litoměřiceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1470 urtean egin zen.
Neus Català
Erizain izan nahi zuen, baina lehenengo kurtsoa bukatu ondoren Gerra Zibilaren leherketak moztu zuen bere asmoa. Herrian geratu zen, eta PSUC-eko (Kataluniako Alderdi Sozialista Bateratuta) gazteei lagundu zien, baita herriko Udalari ere, gerra antolatzeko.
Frantziara ihes egin egin eta nazien aurka borrokatu zuen makisean. 1943an salaketa baten ondoren bere senarrarekin batera atxilotu zuten eta Limogesera preso eraman zituzten. Han beste emakume batzuekin munizio eta makina ugari saboteatu zituzten, erabilezin bihurtzea lortu zuten. 1944an Ravensbrückeko kontzentrazio-esparru nazira bidali zuten; leku honetatik bizirik atera zen espainiar estatuko hiritar bakarra izan zen.
Hylarana crassiovis
Hylarana crassiovis Hylarana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Olanoiko zakurra
Olanoiko zakurra Euskal Herriko mitologiaren irelu bat da, beste asko bezala leizezuloei lotuta. Beizamako Olanoi kobazuloko zaindaria da txakur irelu handi hau, eta bertara hurbiltzen diren lagunei eraso egiten die.
Doudelainville
Doudelainville Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Doudelainville udalerrian erroldatutako biztanleak 245 ziren. Familiak 90 ziren, horien artean 19 pertsona bakarrekoak ziren (3 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 39 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 3 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Adolf Eichmann
Otto Adolf Eichmann (1906ko martxoaren 19 - 1962ko maiatzaren 31) Alemania Naziko SSetako goi-mailako ofiziala izan zen. Azken Konponbidea (Endlösung) deitu zitzaionaren arduradun zuzenetako bat izan zen, Polonian nagusiki eta, II. Mundu Gerra garaian, deportatuen kontzentrazio-esparruetarako garraioaren ardura ere izan zuen.
Doudelainville
Etxebizitza
2007an 108 etxebizitza zeuden, 88 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 103etxeak ziren. 88 etxebizitza nagusietatik 77 bere jabearen bizilekua ziren eta 11 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Adolf Eichmann
Hori dela eta, Hirugarren Reich-eko hiltzaile nagusitzat jo ohi da. Gerra ostean, Argentinan ezkutatu zen, baina, 1960an, Israelgo zerbitzu sekretuek aurkitu, bahitu eta Estatu Judura eraman zuten epaitua izateko. Heriotza zigorra ezarri eta 1962an urkatu zuten.
Biografia
Otto Adolf Eichmann Solingenen (Alemania) jaio zen, baina sendia Linzera (Austria) joan zen bizitzera. 5 senideren artean zaharrena, haurra zen ama hil zitzaionean eta ez zuen sekula Matilda amaorde berria onartu.
Doudelainville
Diru sarrerak
2009an Doudelainville udalerrian 112 unitate fiskal zeuden, 308 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.352 euro zen.
Adolf Eichmann
Biografia
Nerabezaroan, Realschulen ikasi zuen eta hantxe ezagutu zuen Salomon laguna. Maiz joango zen haren etxera bazkaltzera, Adolf ez baitzen berean gustura sentitzen. Lagun honen etxean ikasi zuen yiddish eta hebreeraz hitz egiten.
Doudelainville
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
Shoku Nihongi
Shoku Nihongi (続日本紀), enperadorearen enkarguz idatzitako Japoniako historiari buruzko liburu bat da, 797an amaitu zena. Nara aroari buruzko informazio iturririk garrantzitsuenetako bat da, eta Rikkokushi lana osatzen duten sei liburuetatik bigarrena, Japoniako historia nazionalari buruzko liburu bilduma, Nihon Shokiren jarraipena da eta, bere ondorengoa, Nihon Koki da. Bere editore nagusiak, Fujiwara no Tsugutada eta Sugano no Mamichi izan ziren.
Lan honek, Monmu Enperadorearen erregealdiaren hasieratik, 697an, Kanmu Enperadorearen erregealdiaren hamargarren urtera arte, 791 arte doazen 95 urteak hartzen ditu, bederatzi enperadore ezberdinen erregealdiak hartuz. Liburua, 14 liburukiz osatua dago, eta erabat kanbunez idatzia dago, txinera klasikoaren aldaera japoniar bat, garaiko testuen idazketa modu formala zena.
Doudelainville
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Doudelainville udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 468 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Adolf Eichmann
Biografia
Senide gazteenak austriarrak baziren ere, Adolf atzerritarra zen herri hartan eta lana ezin aurkiturik ibili zen. Aitaren lagunetako bat Ernst Kaltenbrunner zen, austriar jatorriko buruzagi nazia, eta alderdiak bazuen egoitza Linzen. Horrela, Hitlerren 1932ko apirilaren 1eko dotrinaren jarraitzaile sutsua, Eichmann austriar alderdi nazian (NSDAP) sartu zen, 899.895 zenbakia zuelarik. Egun berean, SSetan ere sartu zen, 45.325 zenbakiarekin, eta, 1934ko urriaren 1ean, Berlinera transferitu zuten.
North Rock Springs (Wyoming)
North Rock Springs Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sweetwater konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Adolf Eichmann
Biografia
1935eko martxoaren 21ean, Eichmann Veronika Lieblekin (1909-1997) ezkondu zen eta lau seme eduki zituzten: Klaus Eichmann (Berlin, 1936), Horst Adolf Eichmann (Viena, 1940), Dieter Helmut Eichmann (Praga, 1942) eta Ricardo Francisco Eichmann (Buenos Aires, 1955).
Erantzukizunak
Holokaustoren garraioaren ardura izan zuen. Gizon zorrotza bere lanean, eskatutakoa betetzeko aproposa zen eta juduak hori besterik ez ziren Adolfentzat, estatistika xumeak.