cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Láadan
Láadan Haden Elginek 1982. urtean sortutako eraikitako hizkuntza ginozentrikoa da, Sapir–Whorf-en hipotesia frogatzeko garatua; bereziki, emakumeen iritziak adierazteko hizkuntzaren garapenak kultura bat osatuko ote zuen zehazteko. Hizkuntza garatu zenean, bigarren olatuko feminismoaren hipotesi subsidiario bat zen Mendebaldeko hizkuntza naturalak egokiagoak izan zitezkeela gizonen iritziak adierazteko emakumeak baino. Native Tongue zientzia-fikziozko trilogian garatu zen hizkuntza. Láadanek zenbait hitz ditu, esaten ari denari buruz nola sentitzen den azaltzeko balio duten ezbairik gabeko hitz eta lokailu logikoak ditu. Elginek dioenez, emakumeek hizkuntza androzentriko batek duen mugei aurre egiteko diseinatuta dago, "badakit hori esan nuela, baina hori esan nahi nuen" erantzun behar izan gabe.
Deming (Mexiko Berria)
Deming Mexiko Berriko hiri bat da. Luna konderrian kokatua dago. 2010ean 14,855 biztanle zituen, 42.06 kilometro koadrotan banatuta.
Chester (Connecticut)
Chester Connecticuteko herri bat da. Middlesex konderrian kokatua dago. 2010ean 3,994 biztanle zituen, 41.52 kilometro koadrotan banatuta.
Fotis Katsikaris
Fotis Katsikaris (Korydallos, 1967ko maiatzaren 16a -) saskibaloi jokalari ohi eta entrenatzaile greziarra da, Bilbao Basket taldea entrenatu zuena.
Kirol ibilbidea
Katsikaris bere ibilbidearen hasieran Kostas Politis, Dusan Ivkovic edo Dragan Sakotaren laguntzailea izan zen AEK Atenas B.C., 2003 eta 2005 artean entrenatzaile nagusi bilakatu arte. Errusiako Dynamo San Petersburgok fitxatu eta bertan urtebete eman zuen kluba desagertu arte.
Valencia Basket Clubek fitxatu eta bertan urte bi eman zituen. 2009an etxera itzuli eta Aris BCek fitxatu zuen.
Nahiz eta kontratua indarrean izan, 2010ean Bilbao Basketek fitxatu zuen Txus Bidorreta ordezkatzeko.
Icíar Bollaín
Icíar Bollain Pérez-Mínguez (Madril, 1967ko ekainaren 12a) espainiar aktorea eta zinema-zuzendaria da.
Saint-Denis-le-Thiboult
Saint-Denis-le-Thiboult Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Denis-le-Thiboult udalerrian erroldatutako biztanleak 506 ziren. Familiak 180 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
NGC 1710
NGC 1710 galaxia bat da, Lepus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Saint-Denis-le-Thiboult
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 348 ziren, horien artean 268 aktiboak ziren eta 80 inaktiboak ziren. 268 pertsona aktiboetatik 248 lanean zeuden (138 gizon eta 110 emakume) eta 20 langabezian zeuden (11 gizon eta 9 emakume). 80 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Kuiatxo
Kuiatxoa (Cucurbita pepo var. pepo azpiespeziearen barietatea) kuien familiako udako landare bat da. Beste kuia mota batzuekin batera, Cucurbita pepo espezieko kidea da. Kuiatxoa horia, berdea edo berde argia izan daiteke, eta gehienetan luzoker tontorduna dirudi, nahiz eta zenbait aldaerek fruitu biribil edo botila formakoak ematen dituzten.
Saint-Denis-le-Thiboult
Diru sarrerak
2009an Saint-Denis-le-Thiboult udalerrian 185 unitate fiskal zeuden, 502,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.530 euro zen.
Liopholidophis
''Liopholidophis Lamprophiidae familiako narrasti genero bat da. Madagaskarren bizi dira.
Offlaga
Offlaga Italiako udalerri bat da. Bresciako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Clinton (Connecticut)
Clinton Connecticuteko herri bat da. Middlesex konderrian kokatua dago. 2010ean 13,260 biztanle zituen, 42.17 kilometro koadrotan banatuta.
Miguel Ángel Sanz Bocos
Biografia
Sanz Bocos Arganda del Rey herrian jaio zen, Madrilgo Erkidegoa n, 1918ko uztailaren 5ean. Haurtzaroan Vallecas hauzoko burdindegiko saltzailea ezaguna zen aitaren zaintzapean bizi izan zen. 1936an, gerra zibila hasi zenean, Errepublikaren aldeko armadan zerrendatu zen, Antigás unitatean. Hasieran Villanueva del Pardillon zegoen frontera eraman zuten; ondoren, Talaverako frontera. Beste soldauekin batera Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren Azerbaijanen zegoen Kirovabadeko pilotu-eskolara bidali zuten. Han Polikarpov I-16 hegazkina pilotatzeko aukeratua izan zen. 1938an pilotu-agiria lortu zuen. Gerrako borroka ugarietan hartu zuen parte eta baita zauritua izan zen ere.
Offlaga
Mugakideak
Offlagak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Miguel Ángel Sanz Bocos
Biografia
Gerra galduta, bere unitatearekin Tolosa Okzitanian lurra hartzeko agindua jaso zuen baina heldu baino lehen Kondor Legioaren eskuadrilla baten erasoa pairatu zuten. Buruan zaurituta baina bizirik, Frantziako muga igaro zuen. Frantziarrek hasieran Argelès-sur-Merren eta, ondoren, Gurseko kontzentrazio-esparruan sartu zuten. Bigarren Mundu Gerran Frantziako Erresistentziarekin kolaboratu zuen. Gerra ondoren Parisen erbesteratu zen eta han, Aire Armadako beste kideekin, Alas Plegadas elkartea sortu zuen.
Behin Espainiara itzulita, bere memoriak idatzi zituen. ADAR (Asociación de Aviadores de la República) elkartearen lehendakaria izan zen.
Holcosus orcesi
Holcosus orcesi Holcosus generoko animalia da. Narrastien barruko Teiidae familian sailkatuta dago.
Saint-Denis-le-Thiboult
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 2 zurginak.
2000. urtean Saint-Denis-le-Thiboult udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 335 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Orthochromis rubrolabialis
Orthochromis rubrolabialis Orthochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Kuiatxo
Historia
Kuiatxoaren arbasoa Ameriketakoa da. Hala ere, kuia mota gehienak Europara kolonizazioaren garaian iritsi baziren ere, kuiatxoa jatorriz europarra da. Berezko zenbait mutazioren ondorioz sortu zen, XIX. mendearen hondarretan, Italian. Milan en 1901ean argitaratu zen kuiatxoaren aurreneko deskribapena. Amerikako Estatu Batuetan 1920. hamarkadan azaldu zen, dirudienez italiar inmigranteek landatu zuten Kalifornian.
Nutrizio balioa
Energia balio txikia duen elikagaia da, 17 kcal 100 gramoko. Aipatzeko osagaiak dira azido folikoa, potasioa, A probitamina eta C bitamina.
Ekoizpena
Txina eta India dira gaur egun kuiatxo ekoizle nagusiak.
Erabilera
Sukaldaritzaren ikuspuntutik, kuiatxoa barazki gisa erabiltzen da, hau da, egosi edo frijitu egiten da. Hala ere, ikuspuntu botanikotik fruitu heldugabea da. Lorea ere jaten da.
Urobatis concentricus
Urobatis concentricus Urobatis generoko animalia da. Arrainen barruko Urotrygonidae familian sailkatzen da.
Ophichthus aniptocheilos
Ophichthus aniptocheilos Ophichthus generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Marguerite Joly
Marguerite Joly (1637-1681eko abenduaren 19a), pozoitzailea profesionala izan zen, Frantziako Pozoien aferan nahastuta egon zen. Heriotz zigorra ezarri zioten.
Akusazioak
Margarita Joly bihurtu zen lekuko nagusia Françoise de Dreuxen aurkako epaiketan. Dreux 1680ko apirilean absolbitu zuten, eta Jolyren aitorpenaren ondoren, haren aurkako bigarren atxilotze agindua eman zen. Jolyk ohiko bezerotzat jo zuen Dreux, eta aitortu zuen Dreuxek bere bi maitale, Pajot eta Varennes, hil zituela; Richelieuko dukesa, Richelieuko dukearen emaztea, hiltzen saiatu zela; bere anaia eta koinata, Monsieur eta Madame Saintot, hiltzeko asmoa zuela, bai eta bere maitalearen gertuko edozein aurkari, Richelieuko dukea, ere.
Lehen bi heriotzak ezin izan ziren hilketatzat jo, frogarik ez zegoelako, eta hilketa saiakerek, berriz, ez zuten arrakastarik izan, gertatu baziren. Dreuxek herrialdea utzi zuen Jolyren atxiloketaren ondoren. Nahiz eta Parisen ez izan, pozoitzailearen testigantzari esker epaitu eta kondenatu zuten.
Margarita Joly sutan erreta hiltzera kondenatu zuten, eta uraren tormentua jasan zuen hil aurretik. Torturan, Jolyk hilketa batzuk aitortu zituen eta Anne Meline bere konplizetzat jo zuen. La Poignarden ilobaren sakrifizioan, Mademoiselle de Saint-Laurens-entzako meza beltz batean haur baten sakrifizioan egon zela esan zuen, ezkontzeko desioak bete zitezen, eta pozoiak erosi zituela Jolyren senarra hil zuen Melinerekin elkarlanean.
Torturak amaitu ondoren, bere deklarazio guztietan atzera egin zuen, Saint-Laurensen aurka egindakoan izan ezik. Gau hartan bertan erre eta exekutatu zuten.
Frank Langella
Frank A. Langella Jr. (Bayonne, New Jersey, 1938ko urtarrilaren 1a), estatubatuar antzerki, zinema eta telebistako aktore bat da.
Gasteizko Arte Ederren Akademia Zaharra
Gasteizko Arte Ederren Akademia Zaharra Gasteizen dago, Eskola kalea ren 10. zenbakian.
Historia
1830 urtean eraki zuten eraiki hau, Gasteizko Marrazketa edo Arte Ederren Akademiaren egoitza izateko. Benigno Morazak diseinatu zuen. Solairu bakarrekoa da, San Frantzisko Xabierkoaren kantoia n dagoen eraikina da. 1889an Arte eta Lanbide Eskola bihurtu zen eta 1891an erakin berria altxatu zuten, bi solairukoa eta sarbidea Eskola kalean daukana. Oraingo honetan Jazinto Arregiren lana izan zen.
Bey
Bey edo bei (turkieraz bey, antzinako turkieraz beg) turkiar jatorriko titulua da. Otomandar Inperio zaharraren lurraldean hainbat gobernari-motak hartzen zuten, eta Tunisiako monarken titulua ere izan zen. Turkiar jatorriko beste titulu batzuk bezala, izenaren ondoren adierazten zen, hala nola Hasan bey Aghayev izenean.
Gasteizko Arte Ederren Akademia Zaharra
Historia
Gaur egun Erdi Aroko Hiriguneko Enpresa Zentroa da.
Bey
Historia
Jatorrian, Turkiako tribuek erabiltzen zuten titulu bat, buruzagiak izendatzeko. Orkhon inguruko inskripzio zaharretan agertzen da, non nobleak izendatzen dituen, Khan nagusiari loturako pertsonaiak, honen anairen edo koinatuaren bidez. Ilkhanerriko turkiarren artean emakume titulua ere bazen begum forman, eta titulu Indiara eramana izan zen.
Otomandar monarkek bey izendapena erabili zuten 1394 arte, non Bayezid I.ak titulu garaiagoa hartu zuen beretzat, sultanarena. Bey titulua probintzietako gobernadoreak izendatzen hasi zen orduan, eta batzuetan Istanbulekiko ia independenteak izatera iritsi ziren, adibidez, Bursa eta Edirnekoak 1453 baino lehen. Beyek, sarritan, beren banderak izaten zituzten.
1705ean, Tunisiako subiranoa izendatzeko bey edo dey terminoa erabiltzen hasi zen.
Leku batzuetan, hala nola Albanian, herrietako alkateei beg esaten zitzaien.
Bey titulua ohorezkoa ere bazen. Otomandar garaian, ingelesen sir hitzaren antzeko tratamendu gisa erabiltzen zen batzuetan. Turkiako Errepublika aldarrikatu ondoren, demokratizatu egiten da erabilera, eta 'jauna' esanahia har dezakeelarik testuinguru formal batean, edozein gizoni aplika dakioke.
Des Moines (Mexiko Berria)
Des Moines  Mexiko Berriko herrixka bat da. Union konderrian kokatua dago. 2010ean 143 biztanle zituen, 2.87 kilometro koadrotan banatuta.
1941eko Espainiako Itzulia
1941eko Espainiako Itzulia Itzuli Handi honen 3. edizioa izan zen. Espainiako Gerra Zibilaren ondorioz bertan behera geratu ziren 1937tik 1940 arteko edizioak, eta 1941eko hau Gerra ondorengo lehen edizioa izan zen. 1941eko ekainak 12 eta uztailak 6 artean ospatu zen, 22 etapatan banatutako 4406 kilometroko ibilbidea eginez. Madrilen hasi eta amaitu zen.
32 txirrindularik hasi eta 16k amaitu zuten proba.
Garailea izan zen Julián Berrenderok, hala bere lehen Espainiako Itzulia irabaziz, proba, batez beste, 26,108 kilometro orduko abiaduran bete zuen, edizio hau historiako motelena bihurtu zuena. Alabaina, ez da hau izango edizio honek izango duen errekor bakarra, kilometro gehien eta partehartzaile gutxien izan dituena ere bada eta.
Edizio honetako berrikuntza bezala, liderraren maillota zuri kolorekoa izan zela da, lehen bi edizioetako maillot laranjaren ordezkoa hartuz. Beste berrikuntza bat Itzuli Handi honen historian jokatu zen lehen banakako erlojupekoa izan zen, Delio Rodríguezek irabazi zuena.
Etapa gehien irabazi zituen txirrindularia Delio Rodríguez bera izan zen, 12 etaparekin.
Sailkapenak
Hiru sailkapen jokatu ziren: Nagusia, mendikoa eta taldekakoa. Honakoak izan ziren emaitzak:
<br style="clear:both" /> <br style="clear:both" />
Teresa Meana
Teresa Meana Suárez (Gijón,1952) ekintzaile feminista da, hizkuntza inklusiboan eta ez-sexistan aditua.
Ibilbidea
Sei urtez Latinoamerikan egon zen, Atlantikoaren bestaldeko gaztelaniaren ezaugarrietan espezializatu zen eta Santo Domingon (Dominikar Errepublika) hizkuntzaren erabilera ez-sexistari buruzko argibide liburua argitaratu zuen eta gai berari buruzko ikastaro bat eman zuen Dominikar Errepublikako hiriburuko unibertsitate batean.Beste emakume batzuekin batera bidaiatu zuen Mexiko, Guatemala, Nikaragua, Costa Rica, Panama, Kolonbia, Ekuador, Peru. Bolivia, Argentina, Uruguai eta Txilera,beti, herrialde horietako feministek jaso, lagundu eta ostatu emanda.
Gloria Guzmán
Gloria Guzmán (Gasteiz, 1902ko apirilaren 15a - Buenos Aires, 1979ko irailaren 18a) arabar aktorea izan zen.
Teresa Meana
Ibilbidea
Hizkuntzalari ezaguna da eremu akademikoan, diskurtso sozialaren opakotasun androzentrikoaren inguruan egindako azterketa kritiko eta proposamenagatik. Emakumeak hizkuntzan ikusezin bihurtzeari buruzko hainbat artikulu argitaratu ditu. Eta 2002. urtean hizkuntzaren erabilera ez-sexistari buruzko eskuliburu bat argitaratu zuen Porque las palabras no se las lleva el viento. 2016an, gonbidatu berezi gisa joan zen Montevideoko Eztabaida Feministako Jardunaldietara. Halaber, hizkuntzari, sexismoari eta komunikazioari buruzko jarduera bat egin zuen Espainiako Lankidetzaren Prestakuntza Zentroan.
Valentziara iritsi zenetik, Meanak aktiboki parte hartzen du Donaren Etxean. 2018an, adopziozko valentziar izendatu zuten, gizarte inklusiboagoa, irekiagoa eta feministagoa sortzeko helburuarekin hirian egindako lanagatik.
Lanak
Artikulu ugari argitaratu ditu emakumeek hizkuntzan, eta zehazki, gaztelanian, jasaten duten diskriminazioaren auziari buruz.
Gloria Guzmán
Biografia
1920ko hamarkadan Argentinara joan zen vedette moduan lan egiteko. 1931n Luces de Buenos Aires filmean, Adelqui Millarreki zuzendua eta Carlos Gardel eta Pedro Quartuccirekin batera debutatu zuen. Filma gutxi egin zituen batez ere antzerkian lan egin zuelako.
Madagascarophis
Madagascarophis Lamprophiidae familiako narrasti genero bat da. Madagaskarren bizi dira.
Saint-Paul-en-Gâtine
Saint-Paul-en-Gâtine Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Paul-en-Gâtine udalerrian erroldatutako biztanleak 442 ziren. Familiak 182 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 67 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 59 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
2011ko Nafarroako lau eta erdiko txapelketa
'''XIII. Nafarroako lau eta erdiko txapelketa''' 2011n Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatutako esku pilota txapelketa izan zen.
Saint-Paul-en-Gâtine
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 240 etxebizitza zeuden, 185 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 237etxeak ziren. 185 etxebizitza nagusietatik 157 bere jabearen bizilekua ziren eta 29 alokairuan okupaturik zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 59 etxek lau zituzten eta 97 etxek bost zituzten. 161 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 91 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 80 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 272 ziren, horien artean 184 aktiboak ziren eta 88 inaktiboak ziren. 184 pertsona aktiboetatik 171 lanean zeuden (100 gizon eta 71 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 88 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Paul-en-Gâtine udalerrian 194 unitate fiskal zeuden, 441,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.208 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 1 eraikuntza enpresa.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ricardo Puga
Ricardo Puga (Gasteiz, 1898 - Miranda Ebro, 1967) arabar aktorea izan zen.
Gábor Csapó
Gábor Csapó (Budapest, 1950eko irailaren 20a - ibidem, 2022ko azaroaren 27a) hungariar waterpolo jokalaria izan zen.
Ricardo Puga
Biografia
Gazte gaztetik hasi zen antzerkian lan egiten. Matilde Morenoren konpainian hasi baina María Guerrero eta Fernando Díaz de Mendozarekin lortu zituen lan ospetsuenak.
Colchester (Connecticut)
Colchester Connecticuteko herri bat da. New London konderrian kokatua dago. 2010ean 16,068 biztanle zituen, 127.06 kilometro koadrotan banatuta.
Fabiola Mora y Aragón
Fabiola Belgikakoa —jaiotza izen-deiturez Fabiola Fernanda María de las Victorias Antonia Adelaida de Mora y Aragón— (Madril, Espainia, -Brusela, ) aristokrata izan zen. 1960tik 1993ra Belgikako erregina izan zen.
Biografia
Belgikako erregina izan zen 1960tik 1993raino. Jatorriz espainiarra, Casa Rierako markes Gonzalo de Mora Fernándezen eta Blanca de Aragón y Carrillo de Albornozen alaba. Erizaintza-ikasketak egin zituen, eta Madrilgo ospitale batean lan egin zuen. Balduin I.a Belgikakoarekin ezkondu zen 1960an. Hainbat lan egin du kulturaren, hezkuntzaren eta osasun publikoaren arloetan. Buruko gaixotasuna dutenei laguntzeko Reina Fabiola Espainiako Fundazioaren sorrera babestu zuen, baita Haurrentzako Reina Fabiola Unibertsitate Ospitalearen sorrera ere. Senarra hil zitzaionean (1993), erregina izateari utzi zion, titulua gorde zuen arren.
Donostian
Fabiola Belgikakoak nahiko harreman izan zuen Donostiarekin. Horrela gogorarazten du Udalak San Martin elizaren kanpoaldean jarri zuen plaka batek; antza denez eliz horretan 1938ko abuztuaren 25ean lehen jaunartzea egin zuen. 50. hamarkadaren amaieran, bestetik, erizaintzaren bere lan praktikak hiri horretan egin zituen.
Urobatis jamaicensis
Urobatis jamaicensis Urobatis generoko animalia da. Arrainen barruko Urotrygonidae familian sailkatzen da.
Ridolfo Ghirlandaio
Domenico Ghirlandaio margolariaren semea izan zen. Davide Ghirlandaio osabaren eta Frai Bartolomeoren ikaslea izan zen. Erretaulen, freskoen eta erretratuen margolari florentziar nabarmenetako bat izan zen. Gertakari publikoak oroitzeko lanak egin zituen, eta mosaikoekin ere esperimentatu zuen.
Gammagrafia
Gammagrafia edo eszintigrafia erradioisotopoek igorritako gamma izpien bidez gorputz opakuen barne-egitura aztertzeko prozedura da. 50-140 mm lodiko gorputzak aztertzeko egiten da batez ere, eta substantzia erradioaktibo naturalak (radioa eta radioren gatzak) edo sintetikoak (iridio 192, kobalto 60, eta abar) erabiltzen dira. Isotopo erradioaktiboak dituzten substantzia horiek arnastu egiten dira edo injektatu egiten dira, eta aztertu nahi den organoak bereganatzen duen erradioaktibitate-maila neurtzen da. Detektagailu batek jaso egiten du gorputzak isotopo erradioaktiboak hartu ondoren igortzen duen erradiazioa, eta, datuak informatikoki prozesatu ondoren, hiru dimentsioko irudi bat eratzen da.
Lotario I.a
Lotario I.a (795 - Prümeko abadia, 855eko irailaren 29a) Italiako erregea izan zen 818-855 bitartean, Mendebaldeko enperadorea 840-855 bitartean eta Erdialdeko Frantziako erregea 843-855 bitartean.
Bizitza
Luis Errukitsua enperadorearen eta Ermengarda Hesbayekoaren seme nagusia zen. 815ean, Bavariako agintari bilakatu zen. Bi urte beranduago, aitak Ordinatio Imperii kapitularra promulgatu zuen, Lotario izendatzen zuena inperioaren oinordeko bakar. 822an Italiako errege izendatua izan zen, eta 823an Paskoal I.a aita santuak enperadore-kide koroatu zuen. 824ko azaroan, Constitutio Romana promulgatu zuen, enperadorearen eta aita santuaren arteko harremanei buruzkoa, aginpide gorena enperadoreari ematen ziona.
Begi txarrez ikusi zuen Karlos anaia erdiari aitak eman nahi zion ondarea, eta 833an, Pepin eta Luis anaiekin elkar harturik, aitaren aurkako konplota burutu zuen; baina 834an, aitak koroa berreskuratu zuelarik, Italiara erbesteratu behar izan zuen.
Fort William (Eskozia)
Fort William (An Gearasdan eta Fort Weelum), Inverness hiriaren ondoren Eskoaziako Lur Garaietako herri ezagunena da, bertan baitago Erresuma Batuko mendirik altuena den Ben Nevis mendia.
Lotario I.a
Bizitza
Aita 840an hil zenean, inperio osoa bereganatzen saiatu zen, baita enperadore koroa ere, baina Karlos Burusoila eta Luis Germaniarra elkartu ziren haren aurka. Fontenoy-en-Puisayeko gudu erabakigarrian garaitua izan ondoren, Verdungo Hitzarmena onartu behar izan zuen. Lotariok, enperadore tituluaz gain, Erdialdeko Frantzia, jaso zuen: Italiar penintsulako iparraldea eta Frisiatik Proventzarainoko lur zerrenda. Frisian normandiarren aurka borrokatu behar izan zuen, eta Italian sarrazenoen aurka. 855ean, eri zegoela, erresuma semeen artean banatu zuen:
Ondoren, Prümeko abadiara erretiratu zen; bertan hil zen, 855eko irailaren 29an.
Fort William (Eskozia)
Etimologia
Izena Gilen III.a Ingalaterrakoa eta II.a Eskoziakoaren omenez ezarritako gotorlekuak ematen dio eta inguruan eratu zen herriari Maryburgh izena eman zitzaion, Gilen III.aren emaztearen omenez. Ondorengo mendeetan Gordonsburgh eta Duncansburgh izenak ere izan zituen baina azkenean hasierakoa berreskuratu zuen.
Gaelerazko An Gearasdan izenak "goarnizioa" esan nahi du eta bitxia da, izan ere frantsesezko garnison hitzaren gaelizazioa baita.
Lotario I.a
Ezkontza eta seme alabak
821ean Ermengarda Toursekoarekin ezkondu zen; zortzi seme alaba izan zituzten:
Sasiko seme bat ere izan zuen:
Fort William (Eskozia)
Historia
Cameron leinuaren lurraldea zen eta hainbat asentamendu zeuden sakabanatuta. Garai hartako herri nagusia Inverlochy zen. XVII mendean Oliver Cromwellen inbasioa gertatu zen eta lurraldea kontrolatu ahal izateko ingelesek gotorleku bat eraiki zuten eta inguruan herria eratuz joan zen. XVIII mendeko Jakobiten matxinadan hiria setiatu egin zuten jakobitek baina ez zuten Fort William eskuratu.
Geografia eta kirol turismoa
Hiri honetako 726 pertsona (biztanleri guztiaren %7.33a) Gaeleraz hitz egiteko gai dira.
Ome
Ome Italiako udalerri bat da. Bresciako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Omek honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 1713
NGC 1713 galaxia bat da, Orion konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Orthochromis rugufuensis
Orthochromis rugufuensis Orthochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
The Thief of Bagdad (1940ko filma)
The Thief of Bagdad (euskaraz Bagdadeko Lapurra), 1940ko Michael Powell, Ludwig Berger, Tim Whelan, Alexander Korda, Zoltan Korda eta William Cameron Menziesek zuzendutako fantasiazko film bat da. Conrad Veidt, Sabu, John Justin, June Duprez eta Rex Ingram aktoreek antzeztu zuten.
Hiru Oscar Sari irabazi zituen: Efektu berezi onenen Oscar Saria (Lawrence W. Butler eta Jack Whitney), Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Georges Périnal) eta Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Vincent Korda).
Argumentua
Bagdad, Ahmad (John Justin) Bagdadeko kalifa da, baina Jaffar (Conrad Veidt) visir gaiztoak jauregitik kanporatzea lortu eta printzesarekin (June Duprez) ezkondu nahi du, horrela erresuma bereganatzeko asmoz. Ahmad hiriko jende xehe eta txiroen artean dabil eta azkenean espetxeratua izango da. Kartzelan dagoela, Abu (Sabu) lapurra ezagutu eta biak batera ihes egitea lortuko dute. Abuk botila batean Jenio bat topatu eta hiru desio eskatuko dizkio, tartean Ahmadek bere erresuma berreskuratzea.
Ameiva plei
Ameiva plei Ameiva generoko animalia da. Narrastien barruko Teiidae familian sailkatuta dago.
Ophichthus apachus
Ophichthus apachus Ophichthus generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Dexter (Mexiko Berria)
Dexter  Mexiko Berriko herri bat da. Chaves konderrian kokatua dago. 2010ean 1,266 biztanle zituen, 1.93 kilometro koadrotan banatuta.
Awa'uqeko sarraskia
Awa'uqeko sarraskia  edo Refuge Rockeko sarraskia Koniag taldeko Alutiiq etniaren aurkako eraso eta sarraskia izan zen. 1784ko apirilean gertatu zen Awa'uqen (ingelesez: Refuge Rock), Kodiak uhartearen ondoan. Grigori Xelikhov errusiar larruen merkataria eta bere esku zegoen Xelikhov-Golikov Konpainiako (errusieraz: Северо-Восточная компания, Severo-Vostotxnaia kompaniia, «Ipar-ekialdeko konpainia») 130 gizon errusiar armatu eta artillari izan ziren sarraskiaren egileak.
Sarraskia
1775. urteaz geroztik, Xelikhov Alaskako indigenekin aritu zen trukeak egiten Kuriletan eta Aleutiarretan. 1784ko apirilean Alaskara itzuli zen, Kodiak uhartean eta Alaska kontinentaleko kostaldean kolonia bat sortzeko asmoz. Bertan bizi zen jendeak, hasieran, eutsi egin zion, eta gero Awa'uqera ihes egin zuten. Awa'uq Sitkalidak uharteko Partition Cove badian dagoen haitz batek sortutako uharte isolatua da. Honelako tokiak garrantzitsuak izan ziren alutiiq jendearen historian zehar, babesleku moduan; alutiiqeraz nagaayuq izena hartzen dute eta ingelesez refuge rock («babesleku haitza»).
Promyxlennik errusiarrek uharteko jendea erasotu zuten pistolekin tiro eginez eta kanoiak jaurtiz, eta 200-3.000 pertsona sarraskitu zituzten Awa'uqen. Erasoaren ondoren, Xelikhovek 1.000 pertsona harrapatu zituela ziurtatu zuen, horietatik 400 inguru bahitu moduan atxilotuz, umeak barne. Errusiarren artean ez zen biktimarik egon.
Sarraski hau gertakari isolatua izan zen arren, indarkeriaren eta bahituak hartzearen ondorioz merkatari errusiarrek alutiiq jendea erabat menderatu zuten handik aurrera. Qaspeq alutiiq etniako gizon bat zen, umetan Kodiaketik bahitu zutena. Morrontzan hazi zuten errusiarrek Aleutiarretan. Errusiera ikasi ondoren, beraientzako interprete aritu zen, alutiiq jendearekin komunikatu ahal izateko. Qaspeqek Unalaska uhartearen ondoan zegoen babeslekurako uharte baten kokapena salatu zuen behin.
Sarraskia gertatu eta bost hamarkada baino gehiago igaro ondoren, Arsenti Aminakek, sarraskitik bizirik atera zen alutiiq gizon zahar batek, gertakari hauen berri eman zion Henrik Johan Holmberg (batzuetan Heinrich Johann izenarekin ezaguna) finlandiar naturalista eta etnografoari. Holmberg Alaskako Errusiako gobernadorearentzako datuak biltzen ari zen.
Aminakek esan zuen:
Ondorioak
1784–1818 urteei «sugpiaqen (alutiiqen) historiako garairik ilunena» deitu zitzaien, errusiarrek jendea gaizki tratatzen baitzuten. Halaber, errusiarrek nahi gabe sartutako gaixotasun infekziosoen ondorioz heriotza-tasa handia jasan zuten. 1818an orduan Errusiar-amerikar Konpainia deitzen zenaren kudeaketa aldatu zen, Ipar Amerikan jarduten zuten errusiarrei erreferentzia eginez. 1827an yasak (errusieraz: ясак) zerga biltzea debekatu zuen Katalina II.a Errusiakoak. Pud 1 = 16,38 kg.
Lilian Calmejane
Lilian Calmejane (Albi, Frantzia, 1992ko abenduaren 6a ) frantziar txirrindulari profesional bat da. Gaur egun Direct Énergie taldean lasterka egiten du.
2016ko Espainiako Vueltan eta 2017ko Frantziako Tourrean etapa bana irabazi zuen.
Palmaresa
2016 2017 2018 2019 2020
Itsasorako Lasterketa
Itsasorako Lasterketa (Course à la mer; Wettlauf zum Meer; Race naar de Zee) 1914ko irailaren 17tik 1914ko urriaren 19ra ingurura arte gertatutako ofentsiba-eraso militar bat izan zen, Mugen guduan (Abuztuaren 7tik irailaren 13ra arte) alemaniarrek garatutako lehenengo erasoak gelditzean. Aipatutako eraso honen amaieraren kausa nagusiena Marneko lehen gudua (Irailaren 5etik 12ra arte) izan zen. Aliatuen lehen garaipen nagusia Mendebaldeko Europan, Alemaniarrei Pariserako bide zuzena moztea lortu zuten. Jarraian Aliatuek antolatutako Aisneko lehen gudua (Irailaren 13tik 28ra arte), alemaniarren armada iparraldetik erasotzeko intentzioarekin, Itsasorako Lasterketaren aurrekari gisa identifikatu egin da, aurrerago garatuko zen posizio gerraren oinarriak finkatu zituelako. Eraso honen emaitza zalantzatia da, bi aldeek bere burua garaile izendatuz. Honen ondorioz, gerraren hurrengo fasean Aliatuek zein alemaniarrek elkar inguratzen saiatuko zuten, iparreko hegalak erasotuz. Gudaren amaieran inork lortuko zuen aurrerapen garrantzitsurik eta lubaki-gerrari hasiera emango zen, 1918ra arte iraungo zuena.
Aipagarria da baita hainbat egileek azkenengo mendean zehar Itsasorako Lasterketari hainbat hasiera eta amaiera data ezberdin eman diotela, adostasunera iritsi gabe. Lehenengoa data zehatzak proposatu zituenak James Edmonds britainiar historialaria izan zen, 1925. urtean. Haren ustez Irailak 15 - Urriak 15 artean garatu egin zen, hala ere, hurrengo urtean Irailak 17 - Urriak 19ra iraun zuela aldarrikatu zuen. Handik aurrera hainbat proposamen gehiago egon dira, adostasuna lortu gabe. Hala ere, historialari gehienek ados daude Azaroaren hasierarako lubaki-gerra jada hasi zuela.
Borroka garatu zen lurraldeak; Pikardia, Artois eta Frantziar Flandria, hurrengo bost urtetan fronte estatiko baten guda-lurrak bihurtuko ziren.
XVII Plana
XVII Planaren garapenaren ondorioz, Joseph Joffre jeneralak 1911an sortutako ofentsiba-estrategia, frantziar estatuaren bakealdiko armadak bost armada-gorputza osatu behar izan zituen, erreserbako dibisio talde bat erantsita, erreserbako beste sail batekin hegaletan. Honen arrazoia Europa mailan gerra piztean, Frantzia eta Alemaniar Inperioaren artean nagusiki, estatuak galdutako Alsazia eta Lorrenako lurrak errekuperatzeko prest egotea zen. Guztira, bi milioi soldaduk Épinal, Nancy eta Verdun-Charleville-Mezières lerroaren inguruan kokatuko ziren, baita erreserbako armada bat Sainte-Menehould eta Commercy inguruan. 1871. urteaz geroztik hamasei trenbide-lerro eraki ziren Frantziako Estatu Nagusiak Alemaniako mugara tropak azkar garraiatzeko. Honen helburua mugaren beste aldean kokatutako Alemaniako hamairugarren armadaren kontra modu eraginkorrean eraso egitea zen. Frantziako hedapenak gertu egon behar zuen Lorrainen edo Belgikan. Germaniarrek erreserbako tropak erabiliko zituztela aurreikusten zen, baita alemaniarren armadaren zati handi bat errusiar mugan kokatuta egongo zela bazekiten ere. Honen ondorioz mendebaldeko alemaniar armadak tropa nahiko izango zituen Belgikan zehar erasotzeko. Hegoaldeko Alsazia-Lorrenako lurrak nahiko desbabestuta utziko zirela aurreikusten zuen XVII Planak. Honekin batera, Lehen Mundu Gerran eragin erraldoia izango zuen artilleriaren garapenak azkar eta ondo egokitu zen gerraurreko Frantzian, oraindik ere produkzioa hurrengo urteekin alderatuta baxua izan arren. 1913ko urrian Frantziako Estatu Nagusiaren kontseilu batean, Joffrek zuzenduta, agindu egin zen armada bakoitzaren menpe zeuden erregimentu zehatz batzuek soilik artilleria izango zutela. Distribuzio honen helburua armaden arteko artilleria eskaerak asetzea izango zen, baita dibisio gehienen mobilitatean eragina izatea ere. Honekin, historialariek interpretatu dute Joffreren intentzioa artilleria berria setio-artilleria bihurtzea zela, ez landa-artilleria. 1905ean frantziar inteligentziak alemaniar Estatu Nagusiari mapa ariketa bat lapurtzea lortu zuen, non alemaniar tropen posizioak mendebaldean azaltzen ziren. Maparen idatziak jarraituz, alemaniar armadak belgiar hiri-gotorlekuak setiatuko zituztela jakin izan zuten.
Eraso alemaniar bat Belgikako hego-ekialdetik Mézières aldera eta Lorraine iparretik Verdun, Nancy eta Saint Dié aldera aurreikusi ziren. Alemaniar intentzioak jakinda, aurretik 'XVI Plana' izeneko ofentsiba eraldatu egin zen, XVII Plana bihurtu arte. Plan berri honen helburua Belgikatik sar litekeen germaniar ofentsiba kontuan izatea zen. Egoera berrira egokitzeko frantziar Lehenengo, Bigarren eta Hirugarren armadek Épinal eta Verdunen artean kontzentratu behar zuten bere tropak, Alsazia-Lorrenaren aurrean. Bitartean, Bosgarren armada Montmédy-tik Sedan eta Mézières hirieen inguruan kokatuko zen, Laugarren armadaz lagunduta, Verdungo mendebaldean kokatuta. Azken honen helburua ekialderantz abiatzeko prest egotea, Alemaniaren inbasio baten hegoaldeko hegala erasotzeko, edo hegoalderantz abiatzeko prest egotea, Lorrenako iparraldeko hegalaren kontra zen. Ez zen xedapen formalik ezarri Britainiar Armada Espedizionarioarekin (BAE-BEF) bateratutako operazio bat antolatzeko, hala ere, 1911n Marokoko Krisiaren testuinguruan britainiarrek Frantziako Estatu Nagusiari sei dibisio Maubeuge aldean kokatuko zirela gerra egoteko kasuan zin egin zuten.
Schlieffen-Moltke Plana
Alemaniar estrategiak lehentasuna eman zion Frantziaren aurkako erasoari, Errusiarekiko frontea hasieran egoera defentsibo batean kokatuko zen, Paris erori arte. Pentsaera honek 1891tik, lehenengo plana garatu zenetik, aurrera ez zuen aldaketa handirik jasan. Frantzian aurrez aurreko erasoak suntsigarriak eta ugariak izango zirela espero zen, arrakasta mugatuak ekarriko zituztenak, batez ere frantziarrek eta errusiarrek Alemaniarekin mugan zituzten gotorlekuak modernizatu ondoren. Honengatik, Alfred von Schlieffen, Alemaniar Inperioaren Oberste Heeresleitungaren (OHL, "Estatu Nagusia") agintariak, 1891-1906 urteetatik aurrera Frantziako mugan kokatutako gotorlekuak gailentzeko planak sortu zituen. Alboetatik garatutako eraso bat izan zen oinarrizko ideaia, zeinak tokiko nagusitasuna izango zuen eta garaipen erabakigarria azkar lortu ahal izango zuen. 1906. urterako jada zehaztu egin zen maniobrak neutrala zen Belgika gurutzatuko zuela, zuzenean Pariserantz abiatzeko. Schlieffen-en ondorengoak, Helmuth Von Moltke, plana moldatu zuen frantziarren erantzun posibleen aurka prest egoteko. Haren ustean erasoa oraindik Belgikatik garatu beharko liteke, baino zuzenean Frantziaren erditik eraso bat garatzera prest egon beharko ziren baita. Guztira 1.700.000 gizonek garatuko zuten erasoa. Alemaniako armada nagusiak Belgikan zehar joatean hegoalderantz joko zuen Frantziara. Maniobra honen ondorioz frantziar armadak ezkerreko hegalean bilduta geratuko ziren, atzera egin ahal gabe; bakea eskatzera behartuta bere burua ikusiz.
Mugen Gudua: Abuztuak 7 - Irailak 6
Abuztuaren 5ean, Alemaniako indar aurreratuak Lieja eta Liejaren inguruko Posizio Gotortuko gotorlekuak harrapatzen saiatu ziren. Egun berean BAEko lehen unitateak Frantzian lehorreratu ziren eta Frantziako tropek Alemaniako muga zeharkatu zuten berriz ere. Liejako hiria abuztuaren 6an erori zen, oraindik inguruko gotorlekuak harrapatu gabe zeudenean. Abuztuaren 12an Halengo gudua gertatu zen, non Belgikar metrailadoreek Alemaniar zalditeriaren zati handi batekin guztiz akabatzea lortu egin zuen. BAEren tropa mugimenduak Abuztuaren 16an amaitu ziren. Guztira lau infanteria-dibisio eta zalditeria-dibisio bat Frantziara garraiatu zuten. Abuztuaren 12an baita lehenengo bost super-20 mm-ko alemaniar Howitzer (17 tona) eta lau bateria austriar 305 mm-koak (12 tona) iritsi ziren Liejako ingurura, eta geratzen ziren forteen defentsak bonbardatzen hasi ziren sistematikoki, harik eta azken gotorlekua abuztuaren 16an erori zen arte. Abuztuaren 18an, alemanak Meuse ibaian aurrera egiten hasi ziren Namur aldera, eta Belgikako zelaiko armadak atzera egiteari ekin zion Gete aldean zituen posizioetatik. Belgikako gobernuak abuztuaren 18an Bruselatik ihes egin zuen eta Frantziarako bidea zabaltzeko borroka hasi zen, Geten belgikarren alemaniarren erasoak gelditzen saiatu zutenean. Abuztuaren 20an, Alemaniako 1. Armadak Brusela oposiziorik gabe hartu zuen, eta Belgikako armada Anberesera iritsi zen, germaniar unitate aurreratuen interferentzia gutxirekin. Beste fronteetean, Tienen inguruan, belgikarrek 1.630 hildako izan baitzituzten. Hurrengo egunean Belgikako armadak Anberes aldera erretiratzen hasi zen, alemaniarrentzat Namurrerako bidea irekita utzita. Hauek denbora galdu gabe Longwy eta Namur Abuztuaren 20an setiatzen hasi zuten. Mendebaldera, frantziar Bosgarren Armadak Sambre ibaian multzokatu egin zen, Charleroiko bi aldeen kontrola mantenduz. Ezkerreko hegalean frantziar Zalditeria Gorputzak, André Sordet Jeneralaren aginpean, Mons-en BAErekin lotzea lortu zuen.
Belgikako erresistentziak eta alemaniarrek frankoen aurrean zuten beldurrak, alemaniarrek Schrecklichkeit ("Beldurgarri") politika ezarri zuten Belgikako zibilen aurka inbasioa gertatu eta gutxira, non sarraskiak, exekuzioak, bahituak hartzea eta hiri eta herrien erreketa gertatu ziren, eta Belgikako bortxaketa bezala ezagutu zen. Frantziar Bosgarren Armadak alemaniar 2. eta 3. Armadei aurre egin zien ekialdetik eta iparraldetik. Bosgarren Armadak Sambre ibaiaren beste aldetik erasotzeko ahalmena izan baino lehen 2. Armadak Charleroiko guduan eta Namurren eraso egin zuen abuztuaren 21ean. Alemaniar 3. Armadak Meuse ibaia zeharkatu eta frantziarren eskuineko hegala erasotu zuen. Abuztuaren 23an Bosgarren Armadak hegoalderantz atzerakada hasi zuen inguratuta geratzea saihesteko. Saint-Quintineko guduan jasotako porrotaren ostean frantziar atzerapenak jarraitu zuen. Abuztuaren 22an BAEk aurrera egin zuen eta hurrengo egunean Monseko guduan borrokatu zuen, alemaniar 1. Armadaren aurkako ekintza batean. Borrokaren helburua Alemaniar Inperioaren erasoa moteltzea izan zen, eta hau lortu zuten. Hala ere, BAEk atzera egin behar izan zuen bi egun geroago, 1. Armadak britainiarren eskuineko hegalaren defentsa gainditzen hasi zutean. Frantziar Bosgarren Armadak Sambreren berriz ere gurutzatu zuen, Frantzian barrena ihes egiten. Mugimendu honek britainiarren hegalaren zati bat inguratuta utzi zuen. Namur abuztuaren 25ean errenditu egin zen, egun berean Anberesetik garraiatutako Belgikar armada batek Malineseko guduan alemaniarren aurka borrokatzen zuen bitartean.
Frantziar porrotaren ostean Lorrenako guduan, irailaren 3rako Frantziako Bigarren Armadak Nancy-tik gertu dagoen Grand Couronné-ko altueretara erretiratu zen, Pont-à-Mousson, Champenoux, Lunéville eta Dombasle-sur-Meurthe herrien inguruan defentsa-arku bat osatuz. Grand Couronné-ko gudua (Irailaren 4a -13a) hurrengo egunean hasi zen; alemaniar 7. eta 6. armadek aldi berean St. Dié eta Nancyko hiria bera erasotzean, frantziar Bigarren Armadak Hirugarren Armadari errefortzuak bidaltzen ari zen bitartean. Borroka odoltsua izan arren frantziar jeneralek lau gorputz baino gehiago erretiratu ahal izan zituzten ezker hegaleko armadak indartzeko. Irailaren 13an, kontraeraso batean, frantziarrek Pont-à-Mousson eta Lunévilleko herriak berreskuratu zituzten eta Seille ibaitik gertu aurreratzen jarraitu zuten. Momentu honetan frontea egonkortu zen.
Atzerakada Handia: Abuztuak 24 - Irailak 7
Frantziar Bosgarren Armadak Sambre ibaiatik 10km-ra atzeratu egin zen Charleroiko guduaren ondorioz (abuztuak 22), hurrengo egunean, 23an, Sambreko hegoaldetik orokorrean ihes egin zuen. BAEk abuztuaren 24an Monsen borrokatu zuen, alemaniar 7. eta 6.armadek Frantziako Lehen eta Bigarren armadak atzera bota zituzten bitartean Saint Dié eta Nancyren artean erasotuta, Hirugarren armadak Verdunetik ekialdera posizioak hartu zituen 5. armadaren erasoen aurka, Laugarren eta Hirugarren Armadek Montmédyko hegoaldean, Sedan, Mezières eta Fumay hirien artean, 4. alemaniar armadaren aurrean. Bostgarren armada Fumayren ekialdean zegoen. Frantziarren mendebaldeko hegalean, BAEk Maubeugetik Valenciennesera zihoan lerroa luzatu zuen, 1. armadaren aurka eta von Beselerren destakamentua Anberesen garaitu zuen Belgikako Armada. Abuztuaren 26an, germaniar indarrek Valenciennes hartu eta Maubeuge hiriaren setioa agindu zuten, Irailaren 7ra iraungo zuena. Alemaniarrek Lovaina suntsitu zueten eta Le Cateau-n BAEk eta 1. armadak borrokatu zuten. Longwyko goarnizioa handik gutxira errenditu zen eta hurrengo egunean Royal Marines eta Royal Naval Air Service (RNAS) britainiar unitateek Ostenden lehorreratu ziren; egun berean alemaniar tropek Lille eta Mezières okupatu zituzten. Arras abuztuaren 27an erori zen eta frantziar kontraeraso bat Saint Quentingo guduari hasiera eman zion. Abuztuaren 29an Bosgarren Armadal alemaniarren 2. armada eraso zuen Oise ibaiaren hegoaldean, Vervinsetik Mont d'Orignyra, baita ibaiaren mendebaldetik ere, Mont Dorignytik Moy aldera Somme ibaiaren ertzean. Britainiarrek bitartean La Fèreko mendebaldean Oise ibaiaren lerroa mantendu zuten. Laon, La Fère eta Royeko herriak alemaniarren eskuetan geratu ziren Abuztuaren 30ean eta Amienseko zentru neuralgikoa hurrengo egunean ere bai. Amiens aurreko asteetan BAEren operazio zentrua izan zen Monsera mugitu baino lehen. Irailaren 1ean Craonne eta Soissons erori ziren eta 5ean BAEk bere atzerakada gelditu zuen, alemaniarek Clayera iritsi ziren (Parisetik 10km-ra), Reims erori zen, alemaniar tropak Lilletik alde egin zuten eta Marneko lehen gudua hasi egin zen; dena egun berean. Marneko gudua 12ra arte iraungo zuen, Atzerakada Handiaren amaiera markatu zuena.
Irailak 4rako Aliatuen erasoek 7. eta 6. alemaniar armaden aurrerakada moteltzea lortu zuten St. Diéko mendebaldean eta Nancyko ekialdean, non bigarren armadak bere ezkerreko hegala erretiratu zuen Nancy eta Toulgo hirien artean iparralderantz begiratzeko. Zulo bat sortu egin zen Bigarren eta Hirugarren armaden artean Verdunen, ipar-mendebaldeko Revignyrako bidean, 5. alemaniar armadaren aurrerakadaren ondorioz. Laugarren armadak Sermaizerantz erretiratu zen, Marne ibaiaren mendebaldean, jarraian ibaia berriz gurutzatuz Somponserantz mugitzeko, alemaniarren 4. armadaren aurka, Châlons eta Retheletik zetorrena. Bederatzigarren armada berriak Mailly-n hasten zen lerroaren defentsan aritzen zen, 3. armadaren aurka, Mezièresetik erasotzen zuena. 2. Armadak aurrera egin zuen Marletik, Aisne eta Vesle ibaiak zeharkatuz, Reims eta Fismes artean Montmorterantz, Bederatzigarren eta Bosgarren Armaden bidegurutzetik iparraldera Sézanne-n. Bosgarren Armadak eta BAEk Oise, Serre, Aisne eta Ourq hegoaldera erretiratu ziren, 2. Armadak Guise-tik Laon, Vailly eta Dormans-era zihoan lerroa jarraituta. 1. Armadak Montdidierretik, Compiègne aldera eta gero hego-ekialderantz alde egin zuen, Montmirailera. Frantziako Seigarren Armada berriak BAEren ezkerrarekin elkartu egin zen Marneren mendebaldean Meaux-en, Pontoiserantz Parisko barrutiaren iparraldean. Alemaniarrek frantziar goarnizioak Estrasburgon, Metzen, Thionvillen, Longwyn, Montmédy-n eta Maubeugen setiatu zituzten (azken hau jada aste batez setiatuta egon zen). Belgikako armada Anberesen inguruan kokatuta zegoen orokorrean eta Liejan, gerraren hasiera alemaniarrek azkar babesleen gainetik igaro arren, gotorlekuko tropek kokaleku estrategiko batzuetan oraindik defentsan jarraitu zuten.
Ekialdeko frontearen egoera
Uztailaren 28an Austria-Hungariako Inperioak Serbiako Erresumari gerra deklaratu zion eta handik egun batzuetara; Abuztuaren 1ean, Polonian lehenengo talkak hasi ziren. Alemaniarrek Libau (egungo Letoniako Liepāja) Abuztuaren 2an bonbardatu zuten itsasotik eta Abuztuaren 5ean Montenegrok Austria-Hungariari gerra deklaratu zion. Abuztuaren 6an Austria-Hungaria eta Errusiaren arteko gerra egoera ofizialtu egin zen eta Serbiak Alemaniar Inperioari gerra deklaratu zion. Montenegrok eta Alemaniak elkarri gerra deklaratu zioten 8an. Errusiar Inperioak, bere partetik, hasierako erasoa bitan banatu zuen. Armadaren zati batek Ekialdeko Prusia inbaditu zuen, Königsbergeko forte-hiria azkar hartzeko helburuarekin. Armadaren beste zatiak, bitartean, Galitzian Austriarren aurka borrokatu zuen. Abuztuaren 12an Britainiak eta Frantziak Austria-Hungariari gerra deklaratu zioten austriarrek Sava ibaia gurutzatzen zuten bitartean. Hurrengo egunean Lehen Serbiar Inbasioa hasi egin zen. Abuztuaren 17an, Stallupönengo guduan, Hermann von François alemaniar generalak errusiarrak garaitu zituen lehen aldiz austriarrek Cergo guduan Serbiarren aurka talka egiten zuten bitartean. Abuztuaren 19 - 20 artean Gumbinnengo gudua gertatu zen Ekialdeko Prusian, non Errusiako armadak garaipen txiki bat lortu zuen.
Abuztuaren 21ean Austria-Hungariarrek Serbiatik ihes egin zuten jasotako porroten ondorioz. Austriar jeneralek inbasioa prestatu gabe hasi egin zuten, etsaiak aste batean errendituko zela pentsatuz eta armadak azkar janari eta hornidurarik gabe geratu zen. Honekin, gainera, serbiarrek metro bakoitzaren defentsa egin zuten, heriotza austro-hungariarrak milaka izatera arte iritsiz. Serbiarrek gerrilla taktikak erabili zituzten inbasioa moteltzeko, Austriako armadak aurre egiteko prest ez zegoena. Honen ondorioz heriotza zibilak milakakoak izan ziren baita Estatu Nagusiak agindutako fusilamenduengatik, argazkietan "arazorik gabe" erakusten zirenak, beste serbiar guztientzat mezu izateko intentzioarekin. Abuztuaren 26tik 30era Tannenbergeko guduan Alemaniako armada txikiago batek Errusiarren lehen armada suntsitu zuten, Ekialdeko Prusiako erasoaldiarekin ia guztiz akabatuz. Galitzian, bitartean, Kraśnikeko lehen gudua gertatu egin zen. Lembergeko gudua hasi zen egun berean, baita Komarów eta Gnila Lipako guduak ere, guztiak Errusiar Polonian. Ålanden alemaniar SMS Magdeburg itsasontziak lehorreratu zen errusiar eskuadroi baten erasoaren ondorioz.