cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urrezko ahari-larrua
Interpretazioak
Mitoaren antzinako jatorria, literatura baino lehenagoko garaian, interpretazio guztiak beranduagokoak direla esan nahi du, eta, gehiago edo gutxiago, mito hau sortu zen kulturaren ez erabateko ezagutza jasaten duten razionalizazioak. Azalpen onargarriago bat emateko saiakera, kokapenaren bidez, kultura horretaz ezagutzen denean, lehen proposamenetako bat seinalatzen du, urrezko ahari larruak erregetasuna eta legitimitatearen ideia irudikatzen duela, alegia: hortik Jasonek horren bila egin zuen bidaiaren zergatia. Iolkosen gobernu legitimoa berriztatzeko.
Litoria humeralis
Litoria humeralis Litoria generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Kuku mokobeltz
Kuku mokobeltz (Coccyzus erythropthalmus) Coccyzus generoko animalia da. Hegaztien barruko Cuculidae familian sailkatua dago.
Pouan-les-Vallées
Pouan-les-Vallées Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pouan-les-Vallées udalerrian erroldatutako biztanleak 484 ziren. Familiak 194 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 75 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 63 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 287 ziren, horien artean 222 aktiboak ziren eta 65 inaktiboak ziren. 222 pertsona aktiboetatik 207 lanean zeuden (108 gizon eta 99 emakume) eta 15 langabezian zeuden (8 gizon eta 7 emakume). 65 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pouan-les-Vallées udalerrian 198 unitate fiskal zeuden, 524 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.792 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 2 margolariak.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jack Lang
Jack Mathieu Émile Lang (Mirecourt, Vosgeak, 1939ko irailaren 2a-) frantziar politikari sozialista da. Kultura ministroa izan da 1981etik 1986ra eta 1988tik 1992ra, Hezkuntza ministroa 1992tik 1993ra eta 2000tik 2002ra eta Blois hiriko alkatea 1989tik 2000ra. Azkenik, Frantziako Biltzar Nazionalaren kidea da Pas-de-Calais ordezkatuz.
Eptatretus octatrema
Eptatretus octatrema Eptatretus generoko animalia da. Arrainen barruko Myxinidae familian sailkatzen da.
Oyster Creek (Texas)
Oyster Creek Texasko hiri bat da. Brazoria konderrian kokatua dago. 2010ean 1,111 biztanle zituen, 4.89 kilometro koadrotan banatuta.
Fishers Island (New York)
Fishers Island Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Nerbio-sistema enteriko
Nerbio-sistema enterikoa nerbio-sistema autonomoaren azpibanaketa bat da, digestio-aparatua zuzenean kontrolatzeaz arduratzen dena eta goseaz eta asetasunaz ohartarazten duena; elikagaiekin substantzia inbaditzaileak eta kaltegarriak gorputzean sartzea saihesten du. Hestegorria, heste meharra eta kolona estaltzen dituzten ehunezko bilgarrietan dago. Neurogastroenterologiaren aztergai nagusia da.
Nerbio-sistema zentralak digestio-sistema erregulatzeko bide sinpatikoa eta parasinpatikoa erabiltzen ditu. Hala ere, digestio-hodia oinarrizko funtzio batzuk bere kabuz erregulatzeko gai da, hala nola jariapena, xurgapena, nahasketa eta edukiaren propultsioa. Hau posiblea da digestio-hodian aurkitzen den plexu enterikoari esker, hestegorritik uzkiraino hedatzen dena.
Nerbio-sistema enterikoak 100 milioi neurona inguru ditu, gutxi gorabehera bizkar-muinak bezala. Neurona hauetatik gehienak plexu mienterikoan eta mukosapekoan banatzen dira, baina badaude beste plexu batzuk geruza mukosoan.
Digestio-hodian lau geruza nagusi daude: mukosa, mukasapeko geruza, giharrezko geruza (barneko gihar geruza biribila eta kanpoko luzetarako gihar geruza ditu) eta adbentizia edo peritoneoa. Plexu mienterikoa eta mukosapekoa digestio-hodiaren geruza desberdinen artean kokatzen dira.
Plexu enterikoaren azpiplexu hauek beste organoen plexu propioekin ere konexioak egiten dituzte; hestegorriaren, urdailaren, gibela eta behazun-xixkuaren, arearen, heste mehe eta lodiaren plexuekin besteak beste.
Nerbio-sistema intrintsekoaz gain, hesteetako paretak muskulu lisoaren antzeko zelulak dauzka, Cajal Zelula Interstizialak (CIC) deiturikoak. Zelula hauek bihotzeko markapauso zelulen antzekoak dira, berez hasten baitute aktibitate elektriko erritmikoa. Beraien artean eta muskulu leuneko zelulekin konexioak dituzte, horrela hesteko muskulu leuneko geruzan zehar despolarizazio-uhin geldoak sortuz eta hedatuz. Hala ere, despolarizazio-uhin geldo hauek uzkurketa-uhin erabilgarri bihurtzeko nerbio-sistema enterikoa beharrezkoa da.
Funtzioak
Erreflexu peristaltikoa nerbio-sistema enterikoaren funtzio espezifiko garrantzitsu bat da. Horretan, hestera doan irentsitako materiak (elikadura-boloa) digestio-bideko uzkurketa eta erlaxazio mugimenduak abiarazten ditu, materia hori uzkiraino bultzatzeko. Erreflexu peristaltikoa bi eratara piztu daiteke. Alde batetik, irentsitako materia hesteko paretetan zehar jaistean eta neurona sentsitibo mekanoerrezeptore intrintsekoak aktibatzen dituenean; beste aldetik, estaldura epitelioko zelula enteroendokrinoek hesteko argiko materiaren aurrean erantzun bat ematen dutenean neurona sentsitibo kimioerrezeptoreei informazioa helaraziz. Edozein kasutan, neurona sentsitiboek plexu mieterikoko interneurona kitzikatzaile eta inhibitzaileak aktibatzen dituzte. Interneurona kitzikatzaileek elikadura-bolotik hurbil dauden motoneurona kitzikatzaileak eta elikadura-bolotik urrun dauden motoneurona inhibitzaileak aktibatzen dituzte. Interneurona inhibitzaileek motoneurona abiarazle distalak kitzikatzen dituzte. Horrela, boloaren gainealdeko heste zatia uzkurtuz eta boloaren azpiko heste zatia erlaxatuz elikadura-boloa uzkirantz bultzatuko da.
Peristaltismoa sortzen duten bide intrintsekoez gain, beste zirkuitu neural lokal batzuek aldaketa erreflexuak eragiten dituzte beste jarduera batzuetan, hala nola xurgapenean, odol-fluxu lokalean edo jariaketan. Jariaketa prozesua epitelioan hasten da, hemen zelula enteroendokrinoek eduki luminalen konposaketa kimikoa monitorizatzen dute, eta neurona sentsitiboak aktibatzen dituzte. Neurona hauek zelula glandularrek eragindako jariaketa egokia izatea kontrolatzen duten bideak aktibatzen dituzte. Nahiz eta erreflexu peristaltikoa eta beste oinarrizko erreflexu batzuk kanpoko kontrol bat erabili gabe eman daitezkeen, normalean bide parasinpatikoek (normalean handitzea) zein sinpatikoek (gehienetan inhibitzailea) kanpoko erregulazioa izan ohi dute. Izan ere, digestio-traktuaren zenbait erreflexu konplexuago, hala nola defekazio- eta enterogastriko-erreflexuak, zirkuitu parasinpatikoek eta sinpatikoek sortzen dituzte.
Nerbio-sistema enterikoaren funtzioetan neurotransmisore eta neuromodulatzaileen konplexuak eragin handikoak izaten dira. Hauetan molekula txikiak, gas bakarra (oxido nitrikoa) eta polipeptidoak aurkitzen dira. Seinale kimiko batzuk aktibatzaileak zein inhibitzaileak izan daitezke, hauek elkartzen diren zelula efektorearen hartzailearen arabera. Seinalizazio molekular bide ugari hauek lagungarriak izaten dira tratamendu farmakologikoen garapenerako, motilitatearekin eta hesteen jariapenarekin erlazionatuta gehienbat. Horrela hainbat gaixotasun tratatzea ahalbidetzen da, neurotransmisore eta hartzaileetan agonista edo antagonista modura jokatzen duten osagaiak erabiliz.
Patologiak
Neurogastroenterologiak gaixotasun gastrointestinalak ikasten ditu, zehazki sistema sinpatikoaren eta parasinpatikoaren funtzionamendu desegokia.
Mugikortasun gaixotasunak
Gaixotasun hauek non gertatzen diren arabera, lau motatan banatzen dira, hestegorria, urdaila, heste meharra edo heste lodiari eragiten dieten arabera. Ohikoena errefluxu gastroesofagikoa da; gaixotasun honetan urdaileko azidoa hestegorriaren beheko zatira igotzen da.
Hesteko iskemia
Hesteko iskemiak nerbio-sistema enterikoa kaltetzen du.
Hestearen inflamazioa
Inflamazioak plexu enterikoan aldaketak eragiten ditu, egiturazkoak zein funtzionalak. Honek hesteko gaixotasun inflamatorioa eragin dezake, eta honek aldi berean Crohn gaixotasuna edo kolitis ultzerosoa eragiten du.
Mastaba
Mastaba («bankua» esan nahi duen arabierazko hitza) Antzinako Egiptoko eraikin bat da, hilobi bezala erabilia, oinarri bezala laukiluze bat duena eta forma enborpiramidala. Aberatsenek, Shepseskaf faraoiak eraiki zuenak bezala, hogei metroko garaiera izatera iritsi ziren.
Antzinako egiptoarrek nola deitzen zituzten jakiterik ez dagoenez, arabiarrek mastaba deitu zituzten, tokiko bankuen antza baitzuten, lehen esploratzaile europarrek hartu zuten hitza. Antzinekoenak, lehenengo dinastiatakoak dira.
Hypsoblennius proteus
Hypsoblennius proteus Hypsoblennius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Nerbio-sistema enteriko
Akalasia
Akalasia. Hestegorriaren ataleko plexu mienterikoaren neuronen gabeziak gaixotasun hau eragiten du. Honen ondorioz, hestegorriak janaria urdailera bultzatzeko gaitasuna galtzen du, janaria bertan metatzen delarik.
Sainte-Radégonde
Sainte-Radégonde Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sainte-Radégonde udalerrian erroldatutako biztanleak 145 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 84 etxebizitza zeuden, 68 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 82 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 68 etxebizitza nagusietatik 52 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 61 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 87 ziren, horien artean 63 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 63 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (32 gizon eta 21 emakume) eta 10 langabezian zeuden (4 gizon eta 6 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren eta 3 eraikuntza enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
Mastaba
Kokapena
Bere kokapena oso garrantzitsua zen: hilobi hauek Niloren uholdeak heltzen ziren tokitik kanpo egon behar zuten, eta mendebaldean, basamortuan, sartaldean, bertan hasten baitzuen hildakoak beste mundurako bere bidaia, euren sinesmenen arabera, behe mundurako edo Duaterako sarrera, sartaldean baitzegoen, eta, hildakoen izpirituei, "sartaldeko" deitzen zieten.
Sainte-Radégonde
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Isil-isilik
Isil-isilik euskal abesti herrikoi ezaguna da. Nahiz eta jende askok egile ezezaguneko abesti herrikoia dela uste izan, duela ia hirurogeita hamar urte sortua izan zen, bere egilea Eibarren jaio eta Ordizian bizi izan zen Fernando Goenaga Iribarren izan zelarik.
Hitzak
Isil-isilik dago kaia barrenian, ontzi txuri polit bat uraren gainean. (Bis)
Goizeko ordubietan esnatutzen gera, arrantzaliak beti joateko urrutira. (Bis)
Mastaba
Mastaba
Eraikin honek bi maila zituen: lurrazpikoa, hilobi ganberarekin, hona, putzu bertikal luzeen bidez heltzen zena, momia utzi ondoren itsutzen zena. Gorengo mailan, kapera, hildakoaren kapera imitatzen zuena. Hona, senideak pasa zitezkeen ofrendak uzteko, ate faltsu bat edo askorekin, erliebeekin apainduta, sortaldean kokatuak, izpirituari, hildakoaren bikoitzari, eraikinera sartu edo bertatik irtetzeko bidea adierazten ziona. Aberatsenek, oso modu aberatsean apaindutako hainbat gela zituzten, baita serdaba ere.
Denboraren igaroaz, eraikin hau geroz eta konplexuago egiten hasi zen eta gela gehiago, eskailerak, lapurrentzako tranpak etab... gehitu ziren, batzuk, berrogeitamar metroko luzera eta sei edo zazpiko altuera neurtzeraino iritsiz. Monumentalenak, noblezia, klase agintari eta gizarte posizio altuko pertsonentzako hilobi gisa balio izan zuten, baita faraoi batzuentzako ere.
Mastaba saitarrak
Egiptoko Aro Berantiarrean, saitar garaitik aurrera, mastabek euren jatorrizko forma galdu zuten, lur gainean altxatutako adobezko eraikin xaloak izanez, eta lurrazpiko ganbera kendu zuten. Garai honetan, mastabek, batzuetan, familiako panteoi bat izaten zuten, hilobiak bata bestearen gainean jarriz, kanpoko eskailera bat zutelarik gorenen zeudenetara iristeko. Jartze mota bitxi hau oso ohikoa izan zen Behe Egipton, gorpuak, uholdeen hezetasunetik babesteko.
Isil-isilik
Hitzak
Pasatzen naizenian zure leihopetik, negarra irtetzen zait begi bietatik. (Bis)
Mastaba
Mastaba saitarrak
Milaka mastaba dago Egipton, horietako asko, margo mural ederrekin apaindutako barne kaperekin. Piramideetako Testuak ez bezala, hauek beste munduko bizitzako formulak bakarrik zituzten, margolan hauek eguneroko bizitzako informazio iturri bikainak dira.
Isil-isilik
Hitzak
Zergaitik, zergatik, zergatik, zergatik? Zergaitik negar egin? Zeruan izarra dago Itsaso aldetik. (bis).
Mastaba
Mastaba saitarrak
Egiptoar piramideak, ziur aski, mastaben eboluzio bezala garatu ziren, adituen arabera, antzinakoena, Sakkarako Piramide Mailakatua, jatorrian, mastaba bat izan zen, geroago zabaldu zena.
Bokel (Pinneberg)
Bokel Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Kasetoidura
Kasetoidura, modu orokorrean, edozein egurrezko sabaia taila da, margo edo urreztatuak dotoretua. Zehazki kasetoidura zera da: edozein sabaia kasetoiekin apainduta.
Sabai-apaindura, kasetoizko sabai edo kasetoidun sabai sinonimoak ditu.
Paducah (Texas)
Paducah Texasko herri bat da. Cottle konderrian kokatua dago. 2010ean 1,186 biztanle zituen, 3.9 kilometro koadrotan banatuta.
Bucoșnița
Bucoșnița Errumaniako udalerri bat da, Caraș-Severin konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Alberto Munarriz
Alberto Munarriz Egaña (Iruñea, ) nafar waterpolo jokalaria da. 2013ko Munduko txapelketan aritutakoa, 2016ko Olinpiar Jokoetan hartuko du parte.
Erroizu
Erroizu edo Mintxate Nafarroako erreka, Uztarrozeren adarra; 11 km. Uztarroze eta Izabako udalerrietako lurrak ureztatzen ditu, ura Uztarroze ibaian isuri baino lehen.
Gurjant Singh
Gurjant Singh, (Amritsar, Punjab, India, 1995eko urtarrilaren 26a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari indiarra da.
Platymops setiger
Platymops setiger Platymops generoko animalia da. Chiropteraren barruko Molossinae azpifamilia eta Molossidae familian sailkatuta dago
Édouard Stephan
Édouard Jean-Marie Stephan (Niort, -Marseilla, ) frantziar astronomo bat izan zen.
Gurjant Singh
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Indiako taldearekin, Belgikaren eta Australiaren atzetik.
Édouard Stephan
Parisko École normale supérieure institututik (non matematikan lizentziatu zen) igaro ondoren, 1866an Urbain Le Verrierrek Marseillako Behatokiko zuzendari izendatu zuen. Kargua 1907ra arte beteko zuen.
1868an, Georges Rayetekin batera, Siamgo Erresuman eguzki-eklipse bat ikusteko espedizio bat zuzendu zuen. Eguzki hodien espektroa behatuz, ordura arte ezezaguna zen igorpen lerro bat aurkitu zuen, Stephanek, lasto kolore horikoa bezala deskribatuko duena. 17 urte beranduago elementu kimiko ezezaguna helio bezala bataiatuko dute eta Lurrean isolatuko dute.
Gurjant Singh
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Surender Kumar, Varun Kumar, Birendra Lakra, Vivek Prasad, Dilpreet Singh, Gurjant Singh, Harmanpreet Singh, Hardik Singh, Mandeep Singh, Manpreet Singh, Rupinder Pal Singh, Shamsher Singh, Simranjeet Singh, Nilakanta Sharma, P. R. Sreejesh, Sumit, Lalit Upadhyay eta Amit Rohidas-ek.
Joselu Anayak
Joselu Anayak 1977 urtean Araian sorturiko folk-rock talde ezaguna da. Euskal Herriko berbenetan jo izan dute baina diska ugari ere plazaratu dute.
Taldea
Javier, Andoni, Félix, Jesús eta Joselu Ruiz de Gordoa anaiek sortu zuten taldea. Hasiera batean berbenetan aritzeko asmoa zuten baina kanta propioak egiten hasi ziren eta 1989an lehen diska plazaratu zuten, Arabatik Jaliscora. 1991 urtean bigarrena etorri zen, Ondo ibili eta hurrengo urteetan berriak kaleratu zituzten, 2000an Ibili hadi egin arte.
Hamazazpi urteko hutsunearen ondoren 2017an, Beti eta Betiko plazaratu zuten, taldearen 40. urteurrena ospatzeko. Ez diote ordea kontzertuak emateri utzi denbora guzti honetan eta gogotsu azaldu dira etorkizunerako ere.
Heriotzaren Karabana
Heriotzaren Karabana Txile armadaren errepresio taldea izan zen. 1973an Augusto Pinocheten agindua betez, Txile osoa arakatu zuten militarren kolpearen ondoren atxilotutako pertsonen prozesuak "arintzeko". Haien helburua prozesuak «bizkortu eta berrikusi» zen. Gutxienez 97 preso politiko hil zituzten.
Villafrechós
Villafrechós Valladolideko udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
Heriotzaren Karabana
Operazioaren jatorria
Kolpe militarra gertatu eta egun batzuetara (1973ko irailaren 11n), Augusto Pinochet diktadoreak adierazi zuen «ez dela gupidarik izango estremistekin». Horregatik, probintziako goarnizioko komandante batzuek Unidad Popularreko buruzagi ohiei ematen zieten tratu moderatuari buruzko berriak jaso zituenean, agintari «bigun» horiei presionatzea erabaki zuen, horretako ordezkari bat bidaliz; ordezkari horrek Pinochet ordezkatuko zuen eta bere izenean jardungo zuen. Guztia antolatzeko, Sergio Arellano Stark jenerala izendatu zuten, zeinak «Armadako komandante buruaren ofizial delegatu eta Gobernu Batzordeko presidente» gisa agertzen zen, presoak «prozesuak azkartzeko eta justizia-administrazioan irizpideak bateratzeko».
Villafrechós
2011ko erroldaren arabera 542 biztanle zituen. Famatua da bere almendra garrapiñatuei esker. Oraingo alkatea Miguel Ángel Gómez Vaquero da.
Heriotzaren Karabana
Karabanaren partaideak
Sergio Arellano Starkek operazioaren logistika prestatzeko agindua Juan Viterbo Chiminelli Fullerton tenienteari eman zion. Azkenean, Karaban parte hartu zuten ofizialen artean hauek ziren militar nagusiak:
Ibilbidea
Taldea 1973ko irailaren 30ean abiatu zen Tobalaba aerodromotik, Armadaren Puma helikoptero batean. Hasierako ibilbideak Txileko erdialdeko eta hegoaldeko hiriak hartu zituen: Rancagua, Curicó, Talca, Linares, Concepción, Temuco, Valdivia, Puerto Montt eta Cauquenes. Parean 26 hildako utzi zituen. Karabana urriaren 6an itzuli zen Santiagora.
Coccyzus lansbergi
Coccyzus lansbergi Coccyzus generoko animalia da. Hegaztien barruko Cuculidae familian sailkatua dago.
Heriotzaren Karabana
Ibilbidea
Txile iparraldera 1973ko urriaren 16an abiatu zen misioa, La Serena, Copiapó, Antofagasta, Calama, Iquique, Pisagua eta Arica hiriak zeharkatuz. Hildakoen saldoa 71 pertsonakoa izan zen. Santiagora urte horretako urriaren 22an itzuli zen.
Mika (abeslaria)
Michael Holbrook Penniman Jr. (Beirut, 1983ko abuztuaren 18an) libanoar-britainiar egile abeslaria da.
Miguel de la Quadra-Salcedo
Miguel de la Quadra-Salcedo Gaiarre (Madril, Espainia, 1932ko apirilaren 30a – 2016ko maiatzaren 20a) kazetaria eta jaurtiketa saioetan trebatutako atleta izan zen. Nahiz eta jaiotzez madrildarra izan, Iruñean hazi zen, eta bere burua euskal herritartzat jo izan zuen beti.
Ambrosio López
Ambrosio López Pinzón (Santafé de Bogotá, 1809ko abenduaren 9a - Ibid, 1897ko uztailaren 19a) kolonbiar artisau, militar, ekintzaile politiko eta merkataria izan zen.
Miguel de la Quadra-Salcedo
Telmo Aldaz nafar abenturazalearen osaba zen.
Ambrosio López
Amar y Borbón erregeordearen jostunaren semea zen, eta horri esker eskualdean prestigio eta eragina izan zuen. Oso gaztetatik, Lopezek bere gurasoengandik oinordetzan jasotako lanbideetara dedikatu zen, baita merkataritzara ere, istilu garaietan Armadan izena ematea lortu zuen, Antonio Nariño eta Francisco de Paula Santander bezalako pertsonaiekin harreman onak ezartzea lortuz.
Mika (abeslaria)
Bere lehen albuma, Life in Cartoon Motion, 2007an argitaratu zen eta 5,6 milioi ale saldu zituen; honekin Errebelazio artista onenaren Brit Saria irabazi zuen eta Grammy Sarietara izendatu zuten. "Grace Kelly" abestia britainiar single zerrendan salduena izan zen 2007ko urtarrilean. Ordundik, beste lau estudio-album grabatu ditu, eta epaile izan da The Voice reality showaren frantziar bertsioan eta X Factor  reality showaren italiar bertsioan. Italiako RAIn Stasera casa Mika saioaren aurkezle ere izan zen.
Miguel de la Quadra-Salcedo
Bizitza
Haurra zelarik, 4 urterekin, bere gurasoekin batera Iruñera lekualdatu zen. Nekazaritzako peritu ikasketak burutu zituen, baina kirolari gisa nabarmendu zen. Mailu, disko eta xabalina jaurtiketa lehiaketetan Espainiako bederatzi txapelketa bereganatu zituen, bai eta mailu eta disko jaurtiketako Espainiako hainbat marka apurtu ere. 1960an Erromako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen.
Ambrosio López
Lopezen ibilbidean eragin handia izan zuen garatu zituen jarduera politiko ezberdinek, bai Sociedad de Artesanos-en -sortzen lagundu zuen eta bertako zuzendarietako bat izan zen-, bai José Hilario López militarren presidentetzarako hautagaitzaren alde, eta horregatik Kolonbiako Alderdi Liberalaren hastapenekin lotuta egon zen, Tomás Cipriano de Mosqueraren gobernuaren merkataritza askeko neurrien aurka baitzegoen, zeinak zuzenean kaltetu baitzituen bere interesei eta bere gremioari.
Miguel de la Quadra-Salcedo
Bizitza
Xabalinan mundu marka hautsi zuenean, horretarako aurretik Felix Erauskin xabalina jaurtitzaileak egokitutako euskal barraren teknika erabili zuen. Teknika hori zerabilten esperientzia gabeko jaurtitzaileek eragindako arriskuaren aurrean, IAAFek bi alditan arautegia aldatu zuen, eta ez jaurtitzaileak eta ez xabalina ezin ziotela jaurtitze-noranzkoari bizkarra eman arautu zuten. Aitzakia horrekin, marka hura ez zioten baliozkotu, nahiz eta arau aldaketa geroagokoa izan.
Heriotzaren Karabana
Hilketak
Militarrek preso politikoak basakeria bereziz exekutatu zituzten. Fusilatu aurretik, behin baino gehiagotan zauritu zituzten korbo izeneko aiztoekin. Ondoren, biktimak inskripziorik gabeko hilobietan lurperatzen zituzten. Urte batzuk geroago, Joaquín Lagos Osorio jeneral ohiari — Armadako Lehen Dibisioko komandantea eta Antofagastako setio-egoerako zonako burua — galdetu ziotenean ea zergatik ez zitzaizkien eman exekutatuen gorpuak beren familiei, Lagosek azaldu zuen lotsatu egiten zuela ofizialek Antofagastako hamalau presoak nola hil zituzten jakiteak: «Txikitu zituzten». «Bai, begiak labanaz ateratzen zizkieten, masailezurrak hausten zizkieten, hankak hausten zizkieten... Azkenean grazia tiroa ematen zieten». Lagosen testigantza garrantzia handia izan zuen Pinochet diktadorea epaileen aurrera eramateko.
Miguel de la Quadra-Salcedo
Bizitza
1961 eta 1963 artean Kolonbiako Gobernuak kontratatua, etnobotanikari aritu zuen Amazonasen. 1963an, Madrila itzulita, Televisión Españolak kontratatu zuen, eta haientzat lanean Kongoko Gerraren, Vietnamgo Gerraren eta Txileko Augusto Pinocheten estatu-kolpearen berri eman zuen. Arrisku handiak jasan zituen: besteak beste, Kongon heriotza-zigorra ezarri zioten, 300 presoren fusilamendua grabatu zuelako.
Heriotzaren Karabana
Kasu judiziala
Juan Guzmán Tapia epaile txiletarra Lagosen eta Calamako emakumeek Heritozaren Karabanaren inguruan aurkeztutako testigantzak ezagutu zituen. Horietan oinarrituta, Baltasar Garzón espainiarrak eta diktadorea Londresen zegoenean, hau atxilotzea agindu zuen. Karguak bahiketa eta homizidioa ziren.
Miguel de la Quadra-Salcedo
Bizitza
Abenturaz betetako bizitza hark pertsonaia garrantzitsuen ondoan izateko aukera eman zion, eta halaxe elkarrizketatu zituen Dalai Lama, Salvador Allende, Indira Gandhi, Pablo Neruda...
Ia galzoriko espezie
Espezie bat ia galzoriko espezie gisa sailkatzeko (ofizialki NT gisa laburbildua, ingelesezko izenetik eratorria: Near Threatened) NKNE erakundeak balorazio bat egin behar dio eta bertan, espezieak erakundeak sorturiko Zerrenda Gorrian sartzeko irizpide guztiak betetzen ez dituen arren, erritmo edo baldintza berdinetan jarraituz gero, laster bete ditzakeela ebatzi behar du.
Miguel de la Quadra-Salcedo
Bizitza
Lanez lepo, 1965ean, 20.000 km egin zituen Asian. Ez zen dena lana, ordea, Marisol Azurmendirekin ezkondu baitzen Tokion.
Heriotzaren Karabana
Kasu judiziala
1999ko ekainan Guzmanek beste bost militarren atxiloketa agindu zuen: Sergio Arellano Stark jenerala, Pedro Espinoza brigadierra, Marcelo Morén Brito eta Sergio Arredondo koronelak eta Patricio Díaz Araneda kapitaina. Eragotzitako deliktua Heriotzaren Karabana operazioaren barruan 19 pertsonen bahiketa zen. Hilabete bat geroago Txileko Gorte Gorenak prozesamendua baieztatu zuen. Erabaki hori historikoa izan zen zeren eta, desagertuak agertzen ez ziren bitartean, bahiketarena deliktu iraunkorra gisa interpretatzen zuen, beraz, 1978ko Aministiaren Legean ez jasoa.
Ia galzoriko espezie
Mehatxatutako espezie bihur ez daitezen gizakiaren laguntza behar dutenak ere talde honetan sailkatzen dira. Aurrez aipatutako zerrendaren 2.3 bertsioan, espezie hauek kontserbazioaren mendekoak kategoriaren barnean kokatzen ziren. Zehazki, ia galzoriko espezieak bertsio horretan "arrisku txikia" (LR) azpikategorian sailkatuta zeuden, haren laburdura ofiziala LR/nt edo (nt) zelarik.
North Bellport (New York)
North Bellport Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Murols
Murols Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Ia galzoriko espezie
2008ko Zerrenda Gorriaren bertsioan, talde hau 2448 animalien taxoik eta 1065 landareek osatzen zuten. Adibide gisa jar ditzaket igaraba arrunta, errinozero zuria edo belatz urdina.
Antzeko sailkapenetan
Badira arriskuan dauden espezieak sailkatzeko beste hainbat sistema, haietako batzuek ia galzoriko espezieen taldeari erreferentzia egiten diote. Jarraian esanguratsuenak:
Murols
Biztanleria
2007an Murols udalerrian erroldatutako biztanleak 106 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 83 etxebizitza zeuden, 51 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 80 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 51 etxebizitza nagusietatik 46 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 49 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Miguel de la Quadra-Salcedo
Bizitza
Miguelen lan nabarmenenetakoa 1989an hasi zen, Aventura 92 telebista saioa, gaur Ruta Quetzal-BBVA. UNESCOk mundu mailako intereseko programa izendatu zuen eta 58 herrialdeetako gazteen elkartrukean datza, Iberoamerikako Geografia, Historia eta Ingurunea aztertzeko xedean. 7.000 gazte baino gehiago dira beka jaso dutenak. 1989z geroztik, ekain-uztailetako 45 egunez, 16–17 urteko gazteak joan-etorrian ibiltzen dira Amerika eta Espainia artean. 2007an, hurrengo urtean Urdanetaren jaiotzaren V. mendeurrena ospatzen zutela-eta, Ordiziako festen txupinazoaren ardura hartu zuen Miguelek, eta udaletxe azpian 7 autobusetan etorritako mundu guztiko ia 400 gazte bildu ziren.
Murols
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 61 ziren, horien artean 37 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 37 pertsona aktiboetatik 35 lanean zeuden (20 gizon eta 15 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Murols udalerrian 52 unitate fiskal zeuden, 105 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 9.749 euro zen.
Miguel de la Quadra-Salcedo
Bizitza
2009ko maiatzaren 26an, Nafarroako Gobernuak Karlos III.a Nafarroakoaren domina eman zion, Nafarroa ezagutarazteko egindako lanagatik.
Murols
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Miguel de la Quadra-Salcedo
Bizitza
2016ko maiatzaren 20an hil zen, 84 urte zituela, gaixotasun luze baten ondorioz.
Markak
Hona hemen lortutako markarik onenak:
Litoria impura
Litoria impura Litoria generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Anna Wintour
Anna Wintour (Londres, 1949ko azaroaren 3a - ) Vogue aldizkariaren argitarazlea da 1988tik.
Murols
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Murols udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 403 hektarea erabiltzen.
Heriotzaren Karabana
Kasu judiziala
2006ko martxoan Víctor Montiglio epaileak armadaren 13 ofizialohien atxiloketa agindu zuen. Karguak homizidiokoak ziren. 2006ko uztailaren 17an Txileko Gorte Gorenak, Pinochetek kasuan zuen inplikazioa zela eta, presidente ohiaren forua kendu zion. 2006ko azaroaren 28an diktadorearen atxiloketa bere etxean agindu zuen.
Murols
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Estenebea
Estenebea edo Antea (grezieraz Ἄντεια) greziar mitologian liziar printzesa bat da, Iobates erregearen alaba. Greziar tradizioek Preto erregearen emaztea ere Estenebea deitzen dela diote. Pretorekin ezkonduta dago, Tirintoko erregea dena, eta honekin Maeraren ama izango da. Bere senarrak Belerofon apopilo hartzen duenean, Estenebea heroia limurtzen saiatzen da, baina honek uko egiten dio, eta, ondorioz, Estenebeak, mendeku hartu nahian, heroia, limurtzeaz eta bortxatzen saiatu izanaz faltsuki salatzen du bere senar Pretoren aurrean, eta honek, salaketa hori sinetsiz, bere apopiloa Iobates erregearengana bidaltzen du honek hil dezan. Alabaina, urte batzuren buruan, heroia garaile itzultzen da, eta Estenebea, heroiaren mendekuaren beldur, suizidatu egiten da, edo beste tradizio batzuren arabera Pegaso hegodun zalditik erortzen da ihes egiten ari zenean.
Anna Wintour
Modarekiko zaletasuna gaztetik agerian utzi zuen. Bere aita "Evening Standart" egunkariaren argitarazlea zen, eta maiz, bere alabarekin kontsultatzen zituen bere egunkariaren azalak, Londresko 1960ko hamarkadako gazteria erakartzeko.
Ane Barandiaran
Ane Barandiaran (Ordizia, Gipuzkoa, 1992ko irailaren 8a - ) sofbol jokalaria da, jaurtitzaile postuan aritzen da.
Anna Wintour
16 urterekin eskola utzi zuen eta Moda kazetari karrera hazi zuen. Bere karrera Ameriketara eraman zion, "New York Magazine"-en eta "Home&Garden"-en lan egin zuen arrakasta handiarekin. Etxera bueltatu zen denboraldi motz batez Vogue britainiarrean lan egiteko. Berriro New Yorkera bueltatu zen, Estatu Batuar bertsioa gidatzeko. Momentu horretan Estatubatuar bertsioa guztiz hondatuta zegoen baina Anna Wintour aldizkaria berpiztu zuen eta orain salduenetariko bat da.
Ane Barandiaran
Ibilbidea
Bere herrian bertan hasi zen sofbolean jokatzen, lau denboraldi jokatu zituen bertan. 2008an, kadete izanda, Espainiako txapelketa irabazi zuten. Urte horretan bertan, irailean, ez zen Ordiziako talderik osatu eta Orioko Bate Bizkorrak taldera joan zen. 2009an hasita, sei denboraldi egin zituen bertan. Honen ondoren Donostiako Atletico San Sebastianera joan zen. Donostiako taldean aritu zen talde honek bere bidea amaitu zuen arte, hainbat txapelketa irabazi zituen talde honekin: Europako Txapelketa 2019an, Espainiako Liga 2015, 2016 eta 2018an eta Erreginaren Kopa 2017 eta 2018an. 2019ko udazkenean, Kataluiniako Sant Boi taldearekin urtebetez aritzeko akordioa lortu zuen. Han amaitutakoan CBS Rivas taldera joan zen baina lesio bat izan zuen besoan taldera iritsi eta berehala.
Anna Wintour
Familia
Bere aita, Charles Vere Wintour "Evening Standart" egunkariaren argitaratzailea zen eta Order of the British Empire titulua dauka. Bere ama,Eleanor (Nonie) Trego Baker, Charles Vere Wintour en lehenengo emaztea izan zen. Harvard unibertsitatearen irakasle baten alaba. 1940tik 1979ra egon ziren ezkonduta. Anna Wintouren amaordea "Audrey Slaugther" da, Petticoat eta Honey aldizkari britainiarrak sortu zituen argitaratzailea.
Ane Barandiaran
Ibilbidea
Nazioarte mailan ere aritu izan da. 2012an Poloniako Varsovia Diamonds taldeko prestatzaile lanak egin zituen astebetez eta horren ondoren beraiekin jokatzera itzuli zen. Bost urtez aritu zen bertan jokatzen (Espainiako Liga eta Poloniakoa, biak batera jokatzen zituen) eta guztira Poloniako lau liga eta lau kopa irabazi zituen.
Anna Wintour
Gaztaroa
Wintour gaztea North London Collegiate School ean ikasi zuen, eta maiz eskolaren janzkera kodearen aurka erreboltatzen zen bere gonak laburtuz. 14 urtekin, bere ikurra den garçon orrazkera erabiltzen hasi zen.
Gaztea izan arren, bera baino zaharragoak ziren gizonekin ateratzen hasi ze, baino bakarrik kontaktua bazituzten. Bere nerabetasunaren amaieran, Nigel Dempster marmarti kazetariarekin ateratzen hasi zen. Berarekin, Londresko kluben zirkuituaren ohizko batean bihurtu zen. Txantxetan, lagun batek "Gutun baten zabaldurara ere joango zela" ezan zuen.
Jacinda Ardern
Jacinda Kate Laurell Ardern (/dʒəˈsɪidə ˈɑːrdɜːri/; 1980ko uztailaren 26a) Zeelanda Berriako politikari bat da eta 2017tik 2023ra herrialde horretako 40 Lehen Ministroa izan zen. Alderdi Laboristako kidea da.
Hamilton- en jaioa, Ardern Morrinsville-n eta Murupara- n hazi zen eta han eskola publikora joan zen. 2001ean Waikatoko Unibertsitatean graduatu ondoren, Ardernek ikertzaile gisa hasi zuen Helen Clark lehen ministroaren bulegoan. Gero Londresen lan egin zuen, Kabinete Bulegoan, eta Gazte Sozialisten Nazioarteko Batasuneko lehendakari hautatu zuten. Ardern lehen aldiz parlamentari hautatu zuten 2008ko hauteskunde orokorretan, Laboristek boterea galdu zutenean bederatzi urteren ondoren. Geroago Mount Alberteko hautesleak ordezkatzeko hautatu zuten 2017ko otsailean.
Behi-tenia
Behi-tenia edo tenia kakogabea (Taenia saginata) Cestoda klaseko bizkarroi platelmintoa da. Helduak gizakien heste meharraren hasieran bizi dira eta 2 eta 5 metro arteko luzera (22 metroko espezimenak ere izan dira) dute. Txerri-teniek bezala, Teniasi izeneko gaixotasuna sortzen dute.
Jacinda Ardern
Ardernen Gobernuak arreta berezia jarri du Zeelanda Berriko etxebizitza krisiaren, haurren pobreziaren eta gizarte desberdintasunen gainean. 2019ko martxoan, herrialdea Christchurch meskitetako tiroketen ondotik lideratu zuen, armen jabetzaren aurkako legeak azkar ezarriz. Zeelanda Berrian COVID-19 pandemia manipulatzeagatik goraipatu da.
Ane Barandiaran
Ibilbidea
Kluben arteko txapelketez gain, selekzioen arteko lehian ere aritu da, Euskal selekzioarekin eta Espainiakoarekin jokatu du.
Anna Wintour
Modatikan kazetaritzara
Charles Wintour bere alabaren lehenengo enplegua lortu zion, "Bilba Boutiquen" bakarrik 15 urterekin. Hurrengo urtean North London Collegiate School utzi zuen. Anna Wintour unibertsitatera ez joatea erabaki zuen eta bere ordez Harrods prestakuntza programa batean sartu egin zen. Gurasoak aholkatu zioten bezala, moda ikazketa batzuk hasi zituen baina laster utzi zituen "moda buruz badakizu edo ez dakizu" adieraziz.
Kontaktuak zituzten gizonekin ateratzen segi zen, denboraldi horretan Petter Gitterman ekin, Georg Solti London Philharmonic Orchestraren zuzendariaren semeordea.
1970ean moda kazetaritzaren arloan sartu zen "Harper's Bazaars" aldizkaria "Queen" aldizkaria batzerakoan. "Harper's&Queen" berria argitaratzaileak behar zituen eta Anna Wintour lanean hasi zen. Or zegoen bitartean, berarekin lan egin zutenei Vogue argitaratu nahi zuela adierazi zien. Annabel Hodin modeloa aurkitu zuen, North London Collegiate School klasekide bat. Wintourren kontaktu sareari esker, leku batzuk lortu zituen nabarmen argazkiak lortzeko, Helmut Newton eta beste argazkilari berriztatzaileen eskuz. Ateratako argazki sesio bat, Renoir eta Maneten margoak errepresentatzen zituen, baina erabilitako modeloak bota zabalak zeramaten. Gaur egun New Yorkeko Metropolitan Museum of Art-en dago argazki sesio hori. 1975. urtean aldizkaria utzi zuen Min Hogg, argitarazle berriarekin ezberdintasun handiegiak izateagatik. Baina benetako arrazoia, Anna Wintour postua berarentzat espero zuela zen. Orduan, New Yorkera bizitzera joan zen bere mutil-lagunarekin. Mutil-lagun hori berriro bera baino zaharragoa zen, Jon Bradshaw, freelance kazetaria eta Playboy-a.
Umbriel (satelitea)
Umbriel, edo Urano III, Urano planetaren satelite naturaletariko bat da.
Aurkikuntza
William Lassellek aurkitu zuen 1851ko urriaren 24an, Ariel satelitearekin batera. Bi satelite horiek aurkitu baino lehen, Uranoko bi satelite baino ez ziren ezagutzen: Titania eta Oberon.
Izendapena
Alexander Poperen Ile-xerlo lapurtua ("The Rape of the Lock") poemaren espiritu baten izenaz bataiatua izan zen.
Teniasi
Teniasia Taenia generoko zestodoek eragiten duten bizkarroi-gaixotasuna da. Gaitza sortzen duten espezie nagusiak Taenia solium (txerrien tenia) eta Taenia saginata (behien tenia) dira.
Gizakiak bizkarroi horiekin infektatzen da zizarearen larbak dituen okela jaterakoan (txerri edo behien okela). Larbak heste meharrera iritsi eta bertan finkatu eta heltzen dira, tenia heldua agertuz. Kutsatutako gizakiek zestodoaren arrautzak gorozkiekin askatzen dituzte. Arrautza horiek txerriek edo behiek irensten dituzte kutsatutako bazka edo urak hartzerakoan, teniaren bizi-zikloa osatuz.
Okela gutxi eginda jateko ohitura duten herrialdeetan teniasiaren eragite-tasak handiak dira (Hego Amerikan, adibidez). Euskal Herrian, aldiz, gaixotasuna arraroa da.
Teniasi gehienak asintomatikoak dira. Infekzioak ez du hanturazko erantzuna sortzen, eta nahiko isila da. Horregatik, haien heste meharrean tenia handiak (batzuek 10 metroko luzera dute) dauzkaten gizabanakoek gehienetan ez dute susmatzen infektatuta daudenik. Sintomak daudenean, hauek dira ohikoenak: tripako mina, pisuaren galera, beherakoak eta jangura falta.
Gaitza gaixoaren gorozkiak aztertzean diagnostikatzen da: behaketa mikroskopikoan zestodoaren arrautzak antzematen dira. Odol-analisian eosinofilia -eosinofiloen kopuru handiak- ere hauteman daiteke.
Niklosamida eta prazikuantela dira gaitzari aurre egiteko eta teniak hiltzeko erabiltzen diren botikak.
Teniasi mota bat -zistizerkosia- larriagoa izan daiteke. Teniasi honetan infekzioa giza-gorozkien kutsaduraren bidez harrapatzen da, okela kutsatua jan ordez. Larbak ehunetan kokatzen dira, eta organo batzuk ere (gibela, giltzurrunak, burmuina...) kaltetu ditzakete
Jackass
Jackass 2002ko otsailaren 27tik aurrera MTV estatubatuar telebista kateko saio bat izan zen. Bertan gazte talde batek ekintza berezi eta xelebreak gauzatu ohi zituen, ekintza hauen ondorioz gazte hauek euren buruei sekulako mina eginarazten zieten, bai eta egoera arriskutsuak nahitan bilatu ere. Guzti honen ustezko helburua astakeria hauen bidez ikusleak dibertitzea izaten zen.
Ségurreko kondesa
Sofia Fiodorovna Rostoptxina (Sophie Rostopchine; Софья Фёдоровна Ростопчина) edo Ségurreko kondesa (San Petersburgo, Errusiar Inperioa, 1799ko abuztuaren 1agreg./uztailaren 19ajul. - Paris, Frantzia, 1874ko otsailaren 9a) jatorri errusiarra izanik, frantsesez idatzi zuen idazle ospetsua izan zen. Oso berandu hasi zen idazten, 58 urterekin, alegia. Haren liburuak eduki moralizantea izaten dute.
Biografia
Konde alaba zen. Haren aita, Fiodor Vasilievitx, Paulo I.a Errusiakoa tsarren Kanpoko Harremanetarako ministroa izan zen. 1812an, Moskuko gobernaria zela eta, Frantziak Errusiari eraso zionean Fiodorrek ez zuen Mosku babestu nahi izan, eta biztanleak aterarazi zituen handik. Frantsesak iritsi eta biharamunean gertatutako sutearen ardura leporatu zioten gobernariari, hark beti ukatu bazuen ere. Izan ere, sute horren ondorioz Napoleonek atzera egin behar izan zuen. Dena dela, familia erbesteratu behar izan zen Alexandro I.a Errusiakoak Paulo I.ari ordezkatu zionean. Hasiera batean Prusian zegoen Varsoviako Dukerri Handian bizi ziren, ondoren Italian eta, azkenik, 1817an, Frantzian.
Parisen Sofia katolikoa egin zen. Eugène de Ségur kondearekin ezkondu eta zortzi seme-alabak izan zituen. Nahiz eta titulua izan, senarra pobrea zen, 1830 arte behintzat zeren eta urte horretan Frantziako Parea izendatu baitzuten. Bere kondesarekiko harremana nahiko hotza izan zen.
Lehen eleberria 58 urte zituelarik idatzi zuen. Ornetik gertu zuen Nouettes jabegoan haurrei zuzendutako narrazio moralizanteak idatzi zituen. Lehenengoa Nouveaux Contes de fées (Maitagarrien Ipuin Berriak) izan zen eta arrakasta itzela izan zuen. Hortik aurrera, ia hamabost urtetan, 1857 eta 1871 artean, lan nekaezina burutu zuen. 1990ean, Œuvres de la comtesse de Ségur izenburupean, bere lan guztiak berrargitaratu ziren.
Obra
Ségur-eko Kondesaren lanak [Hachette Livre|Hachette]]k 1857 eta 1872 artean argitaratu zituen, 1860tik Bibliothèque rose izeneko bilduman. 1990ean Robert Laffontek Bouquins bilduman plazaratu zituen azken aldian.
Enrique Maya
Enrique Maya Miranda (Montevideo, Uruguai, 1959ko apirilaren 7a ) arkitektoa eta politikaria da. Nafar Herriaren Batasuneko (UPN) kide izanik, Iruñeko alkatea 2011-2015 bitartean eta 2019-2023 bitartean.
Txiki-txikitatik Iruñean bizi da, eta horko udalean funtzionario sartu zen 1989an. Hainbat lan argitaratu du Iruñeko hirigintzari buruz.
Alkatetza
2011n Iruñeko izendatu zuten. 27 zinegotzitatik 11 lortu zituen, baita 13 aldeko boto ere guztira (UPN + PP); era horretan, Uxue Barkos beste hautagaiaren aurretik gelditu zen (11 aldeko boto: NaBai, Bildu eta Izquierda-Ezkerra).
2015ean alkate postua galdu zuen, Joseba Asironen mesedetan.
2019an alkate postua berreskuratu zuen.
Pontivyko barrutia
Pontivyko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 114.237 biztanle ditu 2.399 kilometro koadrotan. Guztira 78 udalerri ditu. Bere hiriburua Pontivy da.
Mévouillon
Mévouillon Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Buntești
Buntești Errumaniako udalerri bat da, Bihor konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Mévouillon
Biztanleria
2007an Mévouillon udalerrian erroldatutako biztanleak 212 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 198 etxebizitza zeuden, 108 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 75 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 187 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 108 etxebizitza nagusietatik 80 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 38 etxek bost zituzten. 103 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 56 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 129 ziren, horien artean 92 aktiboak ziren eta 37 inaktiboak ziren. 92 pertsona aktiboetatik 80 lanean zeuden (48 gizon eta 32 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 37 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 3 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 2 zurginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Mévouillon udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 798 hektarea erabiltzen.
Hypsoblennius robustus
Hypsoblennius robustus Hypsoblennius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Wang Lili (saskibaloi jokalaria)
Wang Lili, txineraz 王 丽丽, (Jiamusi, Heilongjiang, Txina, 1992ko irailaren 8a) saskibaloi jokalari txinatarra da.
Biografia
Txinako emakumezkoen saskibaloi taldearekin, urrea irabazi zuen 2018ko Asiako Jokoetan.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabaziko du Txinako taldearekin; AEBren (urrezkoa) eta ROC taldearen (zilarrezoa) atzetik sailkatuko dira. Hauek osatuko dute Txinako taldea: Wan Jiyuan, Wang Lili, Yang Shuyu eta Zhang Zhiting-ek.
Eptatretus okinoseanus
Eptatretus okinoseanus Eptatretus generoko animalia da. Arrainen barruko Myxinidae familian sailkatzen da.
William Stephen Finsen
William Stephen Finsen (1905eko uztailaren 28a - 1979ko maiatzaren 16a) hegoafrikar astronomo bat izan zen.
Zenbait izar bikoitz aurkitu zituen, baita Marte planetaren zenbait argazki hartu ere. Finsen interferometroa garatu zuen izar bikoitzak ahal bezain hurbiletik neurtzeko. 1961ean Republic Observatory berrizendatua izan zen Union Observatoryko azken zuzendaria izan zen 1957 eta 1965 artean, azken urte honetan itxi zelarik.
1794 Finsen asteroidea eta 433 Eros asteroideko Finsen Dorsum izeneko eraketa geologikoa bere omenez izendatu ziren.