cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ipar Lappi
Armarriak
Bestetik, Aarno Liuksialak ere Sodankylären eta naturaren arteko lotura nabarmendu nahi izan zuen udalerriarentzat sortu zuen armarrian; zelai beltzaren aurrean, sei puntako zilarrezko izarra eta, aurrean suzko gar gorriztak dituen eta zilarrezkoa ere den banda horizontala daude. Sei puntako izarrak Iparrizarra irudikatzen du, neguko gau ilun, hotz eta luzeetan zerua argiztatzen duen argi nagusia; honek, era berean, udalerriaren kokapena adierazten du, herrialdearen iparraldean eta zirkulu polar artikoaren gainean. Bestalde, suzko garrak ipar argiak dira. Oso ohikoa da Finlandian fenomenoa gar bidez irudikatzea, ipar argien finlandierazko izena revontulet baita, euskaraz, «azeriaren sua».
Azkenik, Gustaf von Numers autorearen Utsjokiko armarrian, Sodankylän agertzen diren ikur eta irudi berdinak agertzen dira; atzealde beltzaren gainean, zilarrezko lau puntako izarra eta Eguzkiaren garrak daude. Lau puntako izarrak Iparrizarra irudikatzen du eta Eguzkiaren garrak edo izpiak, aldiz, ipar argiak dira. Esan daiteke armarriak gau polarra adierazten duela.
Elkarteak eta Erakundeak
Zientzia eta ikerkuntzarekin, herrialdearen defentsarekin eta, batez ere, samiekin lotutako gune garrantzitsuak daude azpieskualdean:
Kirola
Azpieskualdeko kirol elkarte nagusiak negu kirolei lotua dauden Inarin Yritys, Sodankylän Pallo (SoPa) eta Tunturi-kiekko (TuKi) dira.
1978. urtean sortu zen Sodankyläko elkarteak emakumeen, gizonen eta juniorren taldeak dauzka eta kirol eskola arrakastatsua du hiru kiroletan, bandyan, futbolean eta izotz hockeyan. Ivaloko TuKi izotz hockey taldea, aldiz, 1983. urtean sortu zen eta herrialdeko 5. mailan jokatzen du SoParekin batera, Lappi-liiga izeneko multzoan.
Eski azpiegiturak
Ipar Lappiko kirol azpiegitura nagusiak Inari hegoaldean dagoen Saariselkä eta Sodankyläko Luosto eski estazioak dira.
Lehena da bietan handiena eta Inari hegoaldeko Saariselkä herrian dago, Urho Kekkonen Parke Nazionalaren alboan. Hurrenez hurren 438 eta 416 metro dituzten Kaunispää eta Iisakkipää mendien artean dago, eta, guztira, hamabost eski pista ditu –zortzi Kaunispään eta zazpi Iisakkipään–. Pista hauek luzera eta tamaina askotakoak dira; alde batetik, hasiberrientzako pista errazak (urdinak) eta oso errazak (berdea) daude, zazpi urdin eta bi berde; bestetik, maila ertaina duten eskiatzaile edo snowboarderrentzako lau pista daude (gorriak); eta, azkenik, adituenentzako bi pista beltz. Gainera, 1.200 metroko luzera duen jaitsiera bat ere badago, lera bidez botatzeko gordea dagoena. Pista horietatik zazpi argiztatuta daude, gauez ere ibili ahal izateko, eta Kaunispää mendian hasten diren pistetara igotzeko, aldiz, 950 metroko luzera eta hiru pertsonentzako lekua duen teleaulkia dago. Mendiaren tontorrean Saariselkä eski estazioko jatetxea dago. Sodankyläko eski estazioa, aldiz, 514 metroko garaiera duen Luosto mendiaren magalean dago. Pyhä-Luostoko Parke Nazionalaren sarrera atea da, Pelkosenniemin dagoen Pyhä eski estazioraino iristen dena; ondorioz, bisitari ugari jasotzen ditu urte guztian zehar. Guztira, hamabi eski pista daude: pista berde bat, bost pista urdin, bi pista gorri eta lau pista beltz. Lau horien artean, Kilparinne (euskaraz, «Lehiaketa jaitsiera») izeneko jaitsiera dago, 900 m-ko luzera duena eta txapelketetarako erabiltzen dena. Mendia igotzeko eta bertako eski pistetaraino iristeko hiru teleski daude. Luoston, gainera, hiru jatetxe, hotela, bungaloak eta karabanentzako aparkalekua daude.
Arrakasta handiena duten kirolak iraupen eskia, jaitsierako eskia, snowboarda, elur-erraketekin ibiltaritza eta orientazioa dira; izan ere, eski pistez gain, iraupen luzeko ibilbide sare zabala dago. Bestalde, azpiegiturak urria erdialdean ireki eta maiatza inguruan itxi ohi dira. Dena den, urte osoan zehar, Saariselkä eta Luosto herrietan, kirola eta naturarekin lotutako ekintza ugari eskaintzen dituzte, esate baterako, elur-motor safariak, husky txakurrek gidatutako lera safariak, arrantza eta txirrindularitza ikastaro eta lehiaketak, ametista meategira bisitak, izotzean eskalatzen hasteko ikastaroak, elur-orein basetxeak ezagutzeko bisitak, natura ibilaldiak, eta ipar argiak ikusteko txangoak.
Museoak
Ipar Lappiko museo garrantzitsuenak samiak eta azpieskualdeko historia eta artea gaitzat dutenak dira:
Era berean, aipatzekoak dira Sodankylän dauden Kakslauttanen Arte Galeria eta Sodankyläko Herriko Historia eta Kulturaren Museoa ere, urtero bisitari asko jasotzen dituztenak.
Ondasun nabarmenak
Azpieskualdeko ondasun nabarmenak erlijioarekin lotura duten leku eta eraikinak dira, besteak beste, udalerrietako eliza nagusiak (Inari herrikoa, Ivalokoa, Sodankyläko eliza berria eta Utsjokikoa) eta Inari ipar-ekialdean dauden skolt samien eliza ortodoxoak ere. Gainera, aipatzekoa da bertako eraikinen balio historiko eta kultural handiari esker, Angeli, Dálvadas, Kierinki, Lisma, Nellim eta Seipäjärvi herriak Finlandiako eraikitako kultur inguruneko zerrendan sartu zirela 1993. urtean. Horiekin batera, babestuak izan ziren Ivalo ibaiko urre ingurua -1868an egin zen urrearen aurkikuntzaren ondorioz garatutako meatzaritza eta urre sukarraren aztarna dena-, Lohisaariko eta Utsjoki ibai ertzeko arrantzaleen txabolak, Mantojärvi aintzira inguruko etxolak, aspaldian garraiorako erabiltzen zen Nivajoki-Alajalve bidea, Petsikkotunturi eta XIX. mendeko Sallivaara elur-orein haztegiak, XVIII. mende hasierako Pielpajärviko baseliza, mugan dagoen Raja-Joosepi etxaldea, Sodankyläko eliza zaharra, XX. mende hasierako Suomujokiko etxaldea eta Inari aintzirako Ukonsaari uhartea -samien sakrifizio gune garrantzitsua zena-.
Denen artean, ondokoak dira Ipar Lappiko ondasun nabarmenenak:
Ospakizun bereziak
Azpieskualdean antolatzen den ospakizun garrantzitsuena Sodankyläko Gauerdiko Eguzkia Zinemaldia da. Film jaialdia Mika eta Aki Kaurismäki anaiek sortu zuten 1986. urtean, eta beraien asmoa film moderno eta klasikoak eskainiko zituen zinemaldia sortzea izan zen. Ekitaldi honek ekainaren bigarren asteko bost egun hartzen ditu eta ez da lehiakorra. Bereizgarri nagusia gauerdiko eguzkia da, izan ere, filmak ekaineko eguzkiaren etengabeko argiarekin batera proiektatzen dira, goizez zein gauez. Urte hauetan izan diren film zuzendari ezagunen artean daude, besteak beste, Jonathan Demme, Bertrand Tavernier,Krzysztof Kieślowski, Terry Gilliam, Francis Ford Coppola, Miloš Forman, Fernando Trueba eta Fernando Meirelles. 2019an, guztira, 31.000 zinemazale gerturatu ziren aretoetara eta 100 film baino gehiago proiektatu zituzten. Udako klima epela aprobetxatuz, hainbat ekintza eta lehiaketa antolatzen da uztailean eta abuztuan. Hala nola, aipatzekoak dira Gauerdiko Eguzkia zaldi lasterketak, Tankavaarako Urre Bilaketa Txapelketa, Kitinen ibaiko ur-motor lasterketa, musika klasikoa eta natura uztartzen dituen Luostoko Soinuak jaialdia, eta iraileko azoka. Abuztuan ere Artikoko Artearen Astea nazioarteko arte sinposioa antolatzen da Kakslauttanen turismo herrian. Bestetik, neguan ere zenbait ekitaldi izaten da; esate baterako, Luostoko PoroCup eta Sattanengo elur-orein lasterketak, txakurrek tiratutako leren Urre Sukarra Lasterketa, Martinpilkki eta Lokan Aurinkopilkki arrantza lehiaketak eta Iparrizarra Rock 'n Roll & Blues Gauak. Bestalde, samien kultura eta usadioekin lotura duten ospakizun ugari daude, batik bat Inarin; hala nola, aipatzekoa da martxoaren bukaeran Inari herrian antolatzen den elur-orein txapelketa, Paliskunnat izenekoa. Partaideak, samiak izan ohi direnak, soka batzuen bitartez euren elur-oreinetara lotzen dira eta eskiak soinean dituztela helmugaraino lehen postuan iristen saiatzen dira. Bestetik, uztaileko Inariviikot edo Inariko astea izeneko ospakizuna dago. Astebete irauten duen udako jaialdi honek ekintzaz betetzen du Inari herria; antzerkiak, dantza ikuskizunak, umeentzako jarduerak eta jokoak, ibilaldiak, ur-motoen txapelketa, folk musika emanaldiak, kanoa irteerak, inariar istorio kontakizunak eta arte erakusketak antolatzen dituzte. Azkenik, samiekin zerikusia duten eta oso arrakastasuak diren beste bi ospakizun ere badira: Ijahis idja herri indigenen musikaldia, abuztu erdialdean ospatzen dena, eta Skábmagovat herri indegenen film eta telebista produkzioen jaialdia, 2019ko urtarrilean hogeigarren urteurrena ospatu zuena.
Saariselkä herrian, bestalde, turismoari begira antolatzen diren hainbat ospakizun daude. Guztietan arrakastatsuena azaroko gau ilun eta luzeak girotzeko sortu zen KaamosJazz jaialdia da; bertara, herrialdeko jazz musikari ospetsuenak joan ohi dira eta entzule nagusiak, jazz zaletuez gain, eski estaziora joaten diren elurzaleak dira. Gainera, ahulagoa izan ohi den udako turismoa berpizteko, azken urteotan abuztuan antolatzen hasi diren bi bilkura aipatu behar dira: Ipar Finlandiako motorzaleen batzar nagusia, Jänkhällä Jytisee, eta Rautaa Rajalle, autozaleen festa nagusia. Abuztuaren 31n hasi eta irailaren 1ean bukatzen den Saariselkä MTB mendiko bizikleta txapelketa, azkenik, uda sasoia agurtzeko antolatzen den ospakizuna da.
Ekonomia
Lappiko gainontzeko azpieskualdeen antzera, Ipar Lappiko jarduera ekonomiko nagusia zerbitzu-sektorean dago; guztira, langileen %74,85ek egiten du lan hirugarren sektorean, bai zerbitzu publikoetan, bai pribatuetan. Kopurua izugarri hazi da azken urteotan, batik bat, turismoak eta salerosketak Inarin eta Utsjokin izan duten hazkuntzari esker. Sodankylän, aldiz, ehunekoa ez da beste udalerrietakoa bezain altua, batik bat meatzaritzak herrian sortzen dituen lanpostuen ondorioz. Hain zuzen, bigarren sektorean lan egiten dutenak Ipar Lappiko langileen %16,47 dira, batik bat Sodankylä udalerrian. Azkenik, lehen sektoreko langileak %6,74 dira. Aipatzekoa da samien artean abeltzaintzak betetzen duen funtzioa, izan ere, elur-orein zaintza euren kulturaren bereizgarri garrantzitsua da. Langabezia tasa %8,1ekoa da (2020), eskualdeko baxuena Tunturi Lappikoaren ondoren.
Zaldi (argipena)
Zaldi hitzaren esanahiarekin artikulu ezberdinak daude :
Ipar Lappi
Ekonomia
XIX. mendera arte Ipar Lappi lehen sektoreko lurraldea izan zen. Samien elur-orein etxaldeak ziren herritarren diru-sarrera nagusia, eta arrantzak eta egoera klimatikoak guztiz baldintzatutako nekazaritzak irabazi horiek osatzen zituzten. Alabaina, mende hartan Ekialdeko Lappiko basoak ustiatzen hasi ziren eta baliabide naturalen erauzketak eta Tankavaaran edo Ivalo ibaian sortutako urre sukarrak herritar asko erakarri zituzten hegoaldetik. Hazkundearen eta Rovaniemi hiriburu izendatu berriaren eskutik lehen azpiegituark eraikitzen hasi ziren azpieskualdean; hala nola, Sodankylä-Ivalo errepidea.
Azkenik, Teno ibaiko muga igaro eta udalerrira erosketak egitera iristen diren norvegiarrek ere pisu handia dute azpieskualdeko ekonomian. Finlandia 1995ean Europar Batasuneko herrialde bihurtu zenean, Norvegiaren eta Finlandiaren egoera ekonomikoa aldatu zen. Nahiz eta 1996. urtean bi herrialdeak Schengen eremuan sartu, 2002an euroa iritsi zenean produktuen prezioek gorabehera handiak izan zituzten. Ordutik, muga zeharkatu eta Utsjokiko dendetan erosketak merkeago egiten dituzten norvegiarrek diru-kopuru handia uzten dute. Irabazi gehien dituena Nuorgam eta Karigasniemi herrietan dendak dituen Alko enpresa da.
Aingeru gaizto
Kristau eta judutar doktrinetan, aingeru gaiztoak Jainkoaren aurka errebelatu eta horregatik zigortuta Zerutik kanporatutako aingeruak dira. Artean maiz irudikatutako figura izan da.
Zenbaki zuzena ez dago definitzeko zenbat izan ziren. Adibidez Joan XXI.ak 133 306 668 aingeru errebeldeen zifra eman zuen. Kristautasunaren arabera hauexek dira Jainkoak zerutik bidalitako aingeru ezagunenak:
Errepresentazioak artean
Aingeru gaiztoak askotan izan dira margolanen protagonistak. Ezagunenak, ziur aski, Gustave Dorék egindako marrazkiak izan daitezke baina Pizkundean ere margolari askoren interesa bultzatu zuten.
Izurri berria
Izurri berria Gotzon Garate idazle gipuzkoarrak idatzitako eleberria da, 1981ean argitaratua.
Camalèrs
Biztanleria
2007an Camalès udalerrian erroldatutako biztanleak 385 ziren. Familiak 156 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 180 etxebizitza zeuden, 163 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 176 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 163 etxebizitza nagusietatik 138 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 48 etxek lau zituzten eta 92 etxek bost zituzten. 124 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 69 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 80 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 233 ziren, horien artean 155 aktiboak ziren eta 78 inaktiboak ziren. 155 pertsona aktiboetatik 142 lanean zeuden (70 gizon eta 72 emakume) eta 13 langabezian zeuden (6 gizon eta 7 emakume). 78 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Camalès udalerrian 179 unitate fiskal zeuden, 440,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.981 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 margolariak ziren eta 2 higiezinen agentziak.
Zilarrezko gazteluaren kronika urratua
Zilarrezko gazteluaren kronika urratua Gotzon Garate idazle gipuzkoarrak idatzitako eleberria da, 1992an argitaratua "Gero" etxearekin.
Camalèrs
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 harategi zen eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Camalès udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 342 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Uch
Uch (اوچ; (Leku Garaia), askotan Uch Sharif (Uch noblea) deitua, Pakistango hiri historikoa da, Bahawalpurretik 60 kilometrotara, Punjab probintzian. Alexandro Handiak sortu zuen. Uch bertan dauden monumentu eta santutegiengatik ezaguna da. Gaur egun 22.000 biztanle ditu.
Ptyodactylus hasselquistii
Ptyodactylus hasselquistii Ptyodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Phyllodactylidae familian sailkatuta dago.
Biblioteka Historikoa
Biblioteka Historikoa (Βιβλιοθήκη ἱστορική) historia unibertsalari buruzko Diodoro Sikuloren lana da. Hau 40 liburuz osatuta dago eta hiru atalatan banaturik. Lehenengo 6 liburuak geografiazkoak dira eta haietan Egiptoko kultura eta geografia azaltzen da I. liburuan; Mesopotamiaz, Eszitiaz eta Arabiaz II.ean; Iparraldeko Afrika III. liburuan; Grezia eta Europa, berriz, IV.-VI. liburuetan. Hurrengo ataletan, (VII.-XVII. liburuak) munduko historiaz idazten du, Troiako gerran hasi eta Alexandro Handiaren heriotzan bukatuz. Azken atalak, (XVII. liburutik aurrera) Alexandroren ondorengoen gertaerak deskribatzen ditu K.a. 60 urterarte edo Galietako gerrak arte (K.a. 59). Amaiera galdu da, beraz, ez dago argi Diodorok Galietako gerraren gertaera guztiak idatzi zituen, lanaren hasieran agindu zuen moduan, edo zaharra eta nekaturik sentitzean, lana 60. urtean bukatu zuen. Biblioteka izena aukeratu zuen anitz informazio iturri erabili zituelako. Berak erabilitako egileak hurrengo hauek izan ziren, beste batzuen artean: Hekateo Abderakoa, Ktesias, Eforo, Teoponpo, Jeronimo Kardiakoa, Duris Samoskoa, Diulo, Filisto, Timeo, Polibio eta Posidonio. Diodororen lanak ez du osorik iraun: lehenengo bost liburuk diraute baita 11tik 20ra ere. Gainontzekoa zatiak dira Foziok gordetakoak eta Konstantino VII.aren laburpenak.
Kronologia
Diodororen lehenengo aipamena zen Egiptora egin zuen bisita 180eko Olinpiadetan (K.a. 60-56 artean). Bisita horretan, matxinada bat ikuslea zen non heriotz zigorra eskatzen baitzuten Erromako hiritar batentzat, nahi gabe katu bat hiltzeagatik. Katuak animalia sakratuak ziren antzineko egiptoarrentzat. Diodororen azken aipamena Oktavio Augustoren mendekua Tauromeniumekin izan zen. Izan ere, hiri honen enperadoregaia laguntzeko ezetzak tsas-porrot bat eragin baitzion K.a. 36an. Ez du ematen Diodorok jakingo zuenik Egipto erromatar probintzia zela -K.a. 30ean gertatu zena- beraz, litekeena da haren lana data hau baino lehenago bukatzea. Diodorok esan zuen bere lana amaitzeko 30 urte erabili zituela eta horretarako bide arrikutsuak egin behar zituela Europan eta Asian zehar. Gaurko kritikoek dudan jarri dute baieztapen hori, lanean agertzen diren zenbait akats ez zituelako lekuko batek egingo.
Egitura
Biblioteka Historikoan Diodorok nahi zuen historia unibertsal bat osoa idaztea, ezagutzen den mundu osoa eta aro guztiak sartuz. Liburu bakoitza hasten da edukien taula eta sarrera batekin, non historiaren garrantzia, arazoak eta gertaerak azaltzen diren. Hauek ez dira eztabaidatzen Diodoro egile bakarra delako. Beste iturri historikotik eratorritako testuen kalitatea eztabaidagarria da. Lehen bost liburuetan hainbat eskualdetako kultura eta geografia azaltzen da, baina saiatu gabe gertaeren kronologia zehazten. Diodorok berak dudan jartzen du posible zenik kronologia hori zehaztea atzerriko eskualdetan eta urruneko iraganean kontuan hartuz. Gainontzeko liburuak antza dute geografiazko lanekin. VI.-X. liburuak, (aro mitikoetatik aro arkaikoetara arte) gehienak galdu dira. X. liburuak analisi-egitura du non, urtez-urte, gertaera guztiak kontatzen dituen. XI.-XX. liburuak osoak dira, K.a. 480tik K.a. 302 arteko gertatutakoa azaltzen dute eta analisi-egitura dute ere. XXI.-XL. liburuak (K.a. 60. urtean bukatzen direnak) gehienak galdu dira.
I. liburua: Egipto
Liburu hau hasten da lanari buruzko hitzaurre batekin, non azpimarratzen duen historiaren garrantzia, bereziki historia unibertsalarena. Liburuaren enparaua Egiptori buruzkoa da, bi erditan banaturik. Lehenengo erdian munduko hasieraz eta Egiptoko zibilizazioaren bilakaeraz idazten du. Eztabaida luzeak (greziar ikerlariek emandakoak Niloren urteko ur-goraldiei buruz), adierazten du Diodorok asko irakurri zuela. Bigarren zatian Egiptoko historia azaltzen du, ohiturak eta erlijioa modu adeitsuan. Dirudienez, Diodororen informazio-iturri nagusiak Hekateo Abderakoa eta Agatarko Knidokoa izan ziren.
II. liburua: Asia
Liburu honek bakarrik hitzaurre labur bat du edukiera azaltzeko. Liburu honen parterik handiena Asirioei buruzkoa da, zentratuta Ninoren eta Semiramisen konkistetan, leinuaren eroria Sardanapalo emagizonaren garaian eta Mediaren jatorrian, tronutik kendu ziona. Atal honetan oinarritzen da Ktesias Knidokoak idatzitakoan (I-XXXIV. kapituluak). Gainontzekoan, Asiako beste herri batzuk deskribatzen ditu. Lehena India da, non Megastenes azaltzen duen (35-42 kapituluak), gero Eurasiako estepatik eszitiarrak, amazonak barne eta hiperborearrak (43-47 kapituluak) eta Arabia Felix (48-54 kapituluak). Diodorok liburua amaitzen du Ianbuloren bidaiarekin Indiako ozeanoaren zenbait irletara. Antza denez, bidaia hau nobela helenistiko batean oinarritzen da.
III. liburua: Afrika
Liburu honetan, Diodorok Afrikako iparraldeko geografia azaltzen du, Etiopia barne, Egiptoko urrezko meategiak, Pertsiar golkoa eta Libia, non pertsonaia mitikoak kokatzen dituen, hala nola, gorgonak, amazonak, Ammon eta Atlas. Agatarkoren idazkietan oinarriturik, Diodorok Egiptoko urrezko meategietako lan-baldintza gogorrak azaltzen ditu:
IV: liburua: Greziar mitologia
Liburu honetan, Diodorok greziar mitologia azaltzen du. Hark honako mito hauek azaltzen ditu: Dionisio, Priapo, musak, Herkules, argonautak, Medea, Teseo heroia eta Tebasen kontrako Zazpiena.
V. liburua: Europa
Diodorok liburu honetan Europako geografia azaltzen du. Beste batzuen artean Sizilia, Malta, Korsika, Sardinia eta Balear irlak. Britainia, Basilea, Gaul, Iberiar penintsula eta Liguria, eta Tirreniar eskualdeak italiar penintsulan, Azkenean, hegoaldeko ozeanoko Hiera eta Pantxaea eskualdeak azaltzen ditu baita Greziako irlak ere.
XI. liburua: (K.a. 480-455)
Liburu honek ez du hitzaurrerik, bakarrik edukiaren laburpen txiki bat. Liburua Grezian zentratuta dago, gehienbat pertsiarrek, Xerxesen garaian, egindako Greziako bigarren inbasioan (1-19, 27-39), Temistoklesen agindua Pireoren eta harresi luzeen berreraikitzeko, honen Pertsiara egin zuen ihesa (1-19, 27-39) eta Pentekontetzia (60-65, 78-84, 88). Honekin tartekaturik Siziliako gertaerak zeuden, Sirakusako Gelonen azpimarratuagoa zen kartagotarren kontra izandako gerran (20-26), eta horren ondorengoen oparotasuna eta erorialdia (51, 53, 67-68), eta Sirakusako gerra Duzetioren aurka (76, 78, 88-92). Orokorrean, pentsatzen da Diodororen Greziari buruzko historiaren informazio iturria Eforo Kumaskoa izan zela, baina zenbait ikerlariren arabera, honetaz gain, Herodoto, Tuzidides eta beste batzuen iturriak erabili zituela ere.
XII. liburua: (K.a. 450-416)
Liburu honen hitzaurrea da halabeharraren aldakortasunaz. Diodorok uste du okerreko gertaerek ondorio onak izan ditzaketela, adibidez Greziaren oparotasuna pertsiar gerren ostean. Diodoreren kontaketa Grezian zentratzen da, Pentakontetziaren amaiera (1-7, 22, 27-28), Peloponesoko Gerraren lehenengo erdia (30, 31-34, 38-51, 55-63, 66-73) eta Niziasko Bakean sortutako gatazkak (74-84). Gertaeren narrazio gehienak Italiako hegoaldean gertatu ziren: Turiosko fundazioa (9-21, 23, 35) eta secessio plebis Erroman (24-25). Leontini eta Sirakusaren arteko gerra. Liburua bukatzen da Georgiasen enbaxadarekin Atenasen (54-56), XIII. liburuko Atenastarren Siziliako espedizioa iragartzen duena. Antza denez, Diodorok, Greziako gertakizunei dagokienez, Efororen informazioa jarraitzen du, beharbada osatuta beste historialarien lanarekin, baina Greziako mendebaldekoaz, Timeo Tauromenikoak idatzitakoan oinarritzen da.
XIII. liburua: (K.a. 415-404)
Liburu honen hitzaurreak dio, informazio asko duenez, hasierako aurkezpena laburra izan behar dela. Liburua hasten da Siziliako atenastarren espediziorekin eta bukatzen da Sirakusan izandako bi hitzaldi luzeekin erabakitzeko nola tratatu behar ziren atenastar presoak (1-33). Honen ostean, bi atal ezberdin agertzen dira: Peloponesoko gerra ren Arginusetako eta Egospotamosko guduak (35-42, 45-53, 64-74, 76-79). Siziliari dagokionez, azalpena hasten da Bigarren Gerra Punikoarekin eta amaitzen da Dionisio Zaharraren igoera tiraniara (43-44, 54-63, 75, 80-96, 108-114). Orokorrean, onartzen da Eforo dela greziar narrazioarako informazio iturri nagusia eta Timeo, berriz, Siziliarako. Atenastar espedizioarako, Eforo eta Timeo proposatu dira. Sacksen ustez, amaierako bi hitzaldiak Diodororenak dira.
XIV. liburua: (K.a. 404-387)
Hitzaurrean, Diodorok dio jarrera txarrak kritikatu behar direla, herriarenak eta, bereziki, agintarienak. Agintariak saiatu behar dira jarrera txarrak ekiditzen etorkizunean kritikatuak ez izateko. Diodorok dio liburu honen gunea eredu txarrak direla, honela azpimarratu nahi du haren baieztapena. Liburua greziar eta siziliar narrazioen artean banatuta dago. Greziarren atalean, Atenasko Hogeita hamar Tiranoak agertzen dira (3-6, 32-33), Espartako hegemonia (10-13, 17, 34-36, 38), Ziro Gaztearen saioa Pertsiako tronua lortzearren hamar milakoen laguntzarekin (19-31), Agesilaoren Anatoliako inbasioa (79-80), eta Beoziako gerra. Siziliako narratiba hasten da Dionisio Zaharrak Siziliako tirania ezartzen duenean (7-9, 11-16, 18), bere bigarren gerra kartagotarrekin (41-78, 85-91, 95-96), eta Italiaren hegoaldeko inbasioarekin (100-108, 111-112). Ohar eskas batzuk aipatzen dituzte Erromari buruz: veiien kontrako gerra (93) eta Aliako gudua (113-117). Suposatzen da oraindik Eforos eta Timeo direla Diodororen informazio iturriak.
XV. liburua: (K.a. 386-361)
Liburu honen hitzaurrean, Diodorok baieztapen batzuk egiten ditu, oso garrantzitsuak iruditzen zaizkionak lan osoa ulertzeko. Hasieran, parresiaren garrantzia (hitzaldi askea) iragartzen du haren lanaren helburu moral guztietan. Era berean, Diodorok espero zuen jende onaren laudoriak eta txarraren mespretxuak lagunduko zituela irakurleak moralki jokatzeko. Bigarrenez, Diodororen ustez, Espartako inperioaren erorialdia gertatu zen menpekoak krudelki tratatzen zituelako. Sackek dioenez, inperioen erorialdia gai zentrala da Diodororen lanetan, Erromako menpekoa zelako. Liburu honetan honako hau adierazten da: Espartak Grezian izan zuen kontrola; Pertsiaren inbasioa; Olintoko gerran, Kadmearen kontrola (8-12, 18-23); Espartarren porrota Beoziako gerran, Tebasen nagusitasuna ekarri zuena. (25-35, 37-40, 62‑69, 75, 82‑88). Gai nagusienak Ebagorasen gerra Zipren, pertsiarren kontra (2‑4, 8‑9), Dionisio I.aren gerrak ilirioen, kartagotarren eta etruskoen aurka eta horren heriotza (13-17, 73-74), Artaxerxes II.aren porrota Egipto inbaditzean (41-43), skytalismos-a Argosen (57-58), Jason Feraskoaren cursus honorum (57, 60, 80, 95), eta Satrapa handien matxinada (90-93). Orokorrean, uste da Diodororen informazio iturri nagusiena Eforo dela, baina antza denez, beste batzuk erabili ditu ere, hala nola, Oxirrinkoko Helenikoak. Zalantzan dago Timeo Taorminakoa jarraitu zuen Siziliako gaiak azaltzeko, edo Eforo erabili zuen ere.
XVI. liburua: (K.a. 360-336)
Hitzaurrean adierazten da zer garrantzitsua den narrazioan koherentea izatea – liburu edo atal batek historia bat kontatu beharko luke hasieratik amaiera arte. Honen ostean, Filipo II.a Mazedoniakoa laudatzen du, eta haren igoera III. Gerra Sakratuan parte hartu ondoren. Hau da liburu honen gairik munta handikoena. Atal garrantzitsuenak Dionisio II.ak egindako Dion Sirakusakoaren uzkailtzea (5-6, 9-15), Gizarte Gerra (7, 21-22), Artaxerxes III.a, Okok Egiptoko berreskuratzea (40-52) eta Timoleonen espedizioa (65-90 interkalaturik). Hasierako informazio iturriak Efororenak dira, baina hauek K.a. 356an bukatzen direnez, beste iturriak eztabaidatuak dira. Beharbada, hurrengo egileak hauexek dira: Demofilo, Diulo, Duris Samoskoa eta Teoponpo. Ikusgai diren kontraesanek adierazten dute aldi berean hainbat informazio erabili direla, baina ez zela gai izan egokiro konbinatzean. Siziliari buruzko informazioa baliteke Timeorena izatea eta zenbait aipamen Atanis Sirakusakoarenak.
XVII. liburua: (K.a. 335-324)
Liburu honek Alexandro Handiaren bizitza kontatzen du tronura igo zenetik, Pertsiako kanpainen zehar, Babilonian heriotza aurkitu arte. Hitzaurrean agintzen badu ere beste gertakizun batzuk kontatuko zituela, ez du holakorik egiten, ezta Mazedoniako gertaerak aipatzen ere Alexandro Handia Babilonian dagoen bitartean. Liburua oso luzea denez, bi zatitan banatu du. Lehena Gaugamelako guduan bukaten da (1-63) eta bigarrenak bere heriotza arte jarraiten du (64-118). Diodororen Alexandrori buruzko iturriak eztabaidatuak dira. Hauen artean honako egileak daude: Aristobulo Kasandreakoa, Klitarko Alexandriakoa, Onesikrito eta Nearko, baina ez dago argi berak iturri hauek zuzenean erabili zituen. Zenbait ikerlariren arabera, kontaketaren batasunak adierazten du iturri bat baino ez duela erabili, agian Klitarkoarena.
XVIII. liburua: (K.a. 323-318)
Liburu honek Alexandroren jeneralen hil ondorengo borrokak azaltzen ditu eta Diadokoen gerren hasiera. Kontakizuna gehienbat Jeronimo Kardiakoaren idazkietan oinarriturik dago. Ekialdeko Mediterraneori buruzko gertakizunak ez dira azaltzen, nahiz eta zeharkako erreferentziek adierazi. Diorodo saiatu zen Siziliako gaietaz arduratzen.
XIX. liburua: (K.a. 317-311)
Liburu honen hitzaurreak azaltzen du, askotan, gizartearen kide indartsuenek, ez ahulenek, demokrazia bertan behera jartzen dutela. Agatokles Sirakusakoa izan zen adierazpen horren adibideren bat. Liburuak jarraitzen du Diadokoen bigarren eta hirugarren gerrak kontatzen, Babiloniako gerra ez bada batere aipatzen ere. Narratiba honekin jarraitzen du Agatokles Sirakusakoaren igoera eta Kartagorekin izan zuen gerra. Eztabaidatuta dago kontakizunetarako zein zen hurrengo egileren oinarria, hots, Kalias Sirakusakoa, Timeo Tauromenikoa edo Duris Samoskoa.
XX. liburua: (K.a. 310-302)
Liburu honen hitzaurrean Diodoro ez dago ados greziar historialariek egiten dutenarekin, hau da, hitzaldiak inbentatzearekin aurkeztu behar dituzten pertsonaientzat. Diodorok uste du genero honetarako desegokia dela. Hala ere, onartzen du, neurritasunez, hitzaldi horiek aniztasuna gehitu dezaketela eta baliagarriak izan daitezkela helburu didaktiko baterako. Liburuan bi kontakizun paralelo egiten dira, batean Agatoklesen Kartagoko arrakastarik gabeko inbasioa, eta bestean diadokoen gerra non Antigono Monoftalmos eta Demetrio I.a Mazedoniakoa irabazi zuten. Nabarmentzekoa da Kleonimo Espartakoaren gerrak Italian (104-105).
XXI.-XL. liburuak
Liburu hauek ez diraute haien osotasunean, baina bizantziar bildumariek, Konstantino VII.aren esanetara lan egiten zutenek atal batzuk gorde zituzten, baita Fozio bezalako laburpengileek ere. Erresuma Helenistikoak azaltzen dira Ipsos gudutik (K.a. 301), Erroma eta Kartago gerren zehar, K.a. 60 urtera arte edo Zesarren Galietako gerrak K.a. 59. urtean. XXI.-XXXII. liburuetarako Diodoro Polibioren historian oinarritu zen, luzaro iraun zuena. Hala ere, beste galdutako historialari batzuk har izan litzake. XXXII.-XXXVIII. edo IXL. liburuen informazio iturria, agian, Posidoniorena da.
Antzinaroan eta Erdi Aroan
Plinio Zaharrak Historia Naturalean Diodoro aipatzen du oso bakuna izan zelako, greziar historialarien alderantziz, haren lana modu errazean aipatzean.
Aro garaikidean
Diodorok aurreko historialarien lana modu askean erabili zituenez, 1911ko Encyclopædia Britannican Biblioteka Historikoaren artikulu baten egileak kritikatu zuen.
Nahiz eta adierazpen hau oso gorrora iruditu, gure garaiko beste ikerlari batzuk harago joaten dira. Diodoro ospe txarrekoa izan da haren kontakizunak ad maiorem Graecorum gloriam egokitzeagatik (greziarrek loria gehiago izateko), nabarmentzen den egile baten arabera, antzinitateko bi gezurtietatik bat Diodoro izan zen, bestea Ktesias izan zen.
C.H. Oldfatherrek iritzi positiboago zuen Diodorori buruzko itzulpengintzan:
Argitalpenen historia
Biblioteka Historikoaren lehenengo eskuizkribuak X. mendekoak dira. Editio princeps Diodororen lehenengo bost liburuetako argitalpena latinezko itzulpena zen, Poggio Bracciolinik Bolonian egindakoa 1472an. Inprentatik grekeraz sortutako lehen originala (Basilea 1535) 16-20 liburuak ditu baino ez, eta hau Vincentius Opsopoeusen lana izan zen. 1559an, Stephanusek gainontzeko liburuak eta 21 liburutik azkeneraino zati guztiak Genevan argitaratu zituen.
Argitalpenak eta itzulpenak
Vol. 1 (Books 1-2.34). Tr. C. H. Oldfather. LCL 279 (1933). ISBN 978-0-674-99307-5. Vol. 2 (Books 2.35-4.58). Tr. C. H. Oldfather. LCL 303 (1935). ISBN 978-0-674-99334-1. Online: Internet Archive PDF Vol. 3 (Books 4.59-8). Tr. C. H. Oldfather. LCL 340 (1939). ISBN 978-0-674-99375-4. Vol. 4 (Books 9-12.40). Tr. C. H. Oldfather. LCL 375 (1946). ISBN 978-0-674-99413-3. Online: Perseus Vol. 5 (Books 12.41-13). Tr. C. H. Oldfather. LCL 384 (1950). ISBN 978-0-674-99422-5. Vol. 6 (Books 14-15.19). Tr. C. H. Oldfather. LCL 399 (1954). ISBN 978-0-674-99439-3. Vol. 7 (Books 15.20-16.65). Tr. Charles L. Sherman. LCL 389 (1952). ISBN 978-0-674-99428-7. Vol. 8 (Books 16.66-17). Tr. C. Bradford Welles. LCL 422 (1963). ISBN 978-0-674-99464-5 Vol. 9 (Books 18-19.65). Tr. Russel M. Geer. LCL 377 (1947). ISBN 978-0-674-99415-7. Vol. 10 (Books 19.66-20). Tr. Russel M. Geer. LCL 390 (1954). ISBN 978-0-674-99429-4. Vol. 11 (Fragments of Books 21-32). Tr. Francis R. Walton. LCL 409 (1957). ISBN 978-0-674-99450-8. Vol. 12 (Fragments of Books 33-40). Tr. Francis R. Walton. LCL 423 (1967). ISBN 978-0-674-99465-2.
Neska zarra
Neska zarra Donostiako Orfeoiak 78 RPMko 1924an plazaratutako diskoa da. Bertan kanta herrikoi bat Secundino Esnaolaren kanta bat bildu ziren.
Iranen banaketa administratiboa
Iranen banaketa administratiboa lau mailatan egiten da. Probintziak (ostānhā pluralean) dira lehen mailako administrazio-azpibanaketa; probintziako agintaria gobernadorea da, Barne ministroak aukeratzen duena. 1950 arte, 12 probintzia baino ez ziren, baina urte horretan beste horrenbeste sortu ziren; 2004an Khorasan zatitu zen, eta azkena, Alborz, 2010ean sortu zen, Teherandik bereizia. Gaur egun 31 probintzia dira.
Probintzia bakoitza konderrietan banaturik dago, eta horietako bakoitza barrutietan. Hiri gutxi batzuk eta landa barrutiak  izan ohi dira konderri bakoitzean.
Shawangunk (New York)
Shawangunk Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Ulster konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Enderika
Enderika Kortezubiko (Bizkaia) herrigune nagusia da, udaletxea bertan dagoelarik. Gernika (hegoaldean) eta Gautegiz-Arteaga (iparraldean) lotzen dituen errepidean dago, eta Forua mendebaldean eta udalerriko auzoa den Basondo ekialdean mugakide ditu.
NGC 4215
NGC 4215 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Elorriaga-Santa Ana
Elorriaga-Santa Ana Kortezubiko (Bizkaia) herrigune nagusiaren hegoaldean dagoen auzoa da, Gernikatik eta hegoaldetik datorren errepidean kokatuta.
Dmitri Khokhlov
Dmitri Valrievitx Khokhlov, errusieraz Дмитрий Валерьевич Хохлов, (Krasnodar, Errusia, 1975eko abenduaren 22a - ) errusiar futbol jokalari bat da. Futbol zelaian, erdilari antolatzaile bezala jokatzen du. Bere oraingo taldea, Moskuko Dinamo da.
Futbol karrera
Jokalari profesional gisa, bere futbol karrera, Moskuko CSKA taldean hasi zuen. Talde honetan, 1993tik 1996 arte eman zuen. Ondoren, Moskuko Torpedo taldera pasa zen, bertan 1997an bakarrik jokatuz. 1997tik 1999rarte, PSV Eindhoven taldean eman zuen, Herbehereetako Eredivisie ligan. 1999 an, Real Sociedad taldera pasa zen. Bertan, 2003 arte egon zen. 2003an, 6 urte Errusiako ligatik kanpo eman ondoren, Moskuko Lokomotiv taldera joan zen, bertan, 2005 arte egonez. Eta 2006. urtetik egundaino, Moskuko Dinamo taldean dabil.
Errusiako selekzioa
Errusiako selekzioarekin, 53 partidu jokatu ditu, 6 gol sartuz. Bere debuta, 1996. urtean izan zen. 2005. urtean erretiratu zen selekziotik. Gainera, selekzioarekin, 2002ko Japonia eta Koreako Munduko Futbol Txapelketa jokatu zuen.
Oligosarcus bolivianus
Oligosarcus bolivianus Oligosarcus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Louisburgh (Mayo konderria)
(irlanderaz Cluain Cearbán) Irlandako udalerri bat da, Mayo konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 811 biztanle zituen.
Parisko Biltzarra (Dubufe)
Parisko Biltzarra (Le Congrès de Paris) Édouard Dubufe frantziar margolariak 1856an egindako olio-pintura da. Versaillesko jauregian dago erakusgai. Margolanean, 1856ko otsailaren 25etik martxoaren 30era izandako topaketa bat agertzen da. Krimeako Gerrari buruzko bakea sinatzea zuten helburu.
Historia
1853ko urritik 1856ko otsailaren 1era, Krimeako Gerra gertatu zen, eta bertan uztartu ziren Britainiar Inperioa, Frantziako Bigarren Inperioa, Otomandar Inperioa eta Sardiniako Erresuma Errusiar Inperioaren kontra, errusiarren hedakuntza eta Balkanen gaineko eragina geldiarazteko.
Tenente
Tenente Erdi Aroan Iberiar Penintsulan jaun batek izendaturiko tenentzia baten arduraduna izan zen. Tenentzia aldi baterako eskubidea izan zen eta ez zuen jabetza-eskubidea sortzen. Bere betebeharrak erregea edo jaunaren izenean justizia ezartzea, zergak biltzea eta lurraldea defendatzea ziren. Bildutako zergen zati bat tenenterentzat zen eta horrela mantentzen zen.
Longueil-Annel
Biztanleria
2007an Longueil-Annel udalerrian erroldatutako biztanleak 2.287 ziren. Familiak 840 ziren, horien artean 227 pertsona bakarrekoak ziren (74 bakarrik bizi ziren gizonak eta 153 bakarrik bizi ziren emakumeak), 257 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 283 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 73 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 955 etxebizitza zeuden, 877 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 63 hutsik zeuden. 775 etxeak ziren eta 180 apartamentuak ziren. 877 etxebizitza nagusietatik 586 bere jabearen bizilekua ziren, 274 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 92 etxek bi zituzten, 192 etxek hiru zituzten, 280 etxek lau zituzten eta 305 etxek bost zituzten. 552 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 421 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 309 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.471 ziren, horien artean 1.004 aktiboak ziren eta 467 inaktiboak ziren. 1.004 pertsona aktiboetatik 880 lanean zeuden (495 gizon eta 385 emakume) eta 124 langabezian zeuden (52 gizon eta 72 emakume). 467 pertsona inaktiboetatik 125 erretiraturik zeuden, 173 ikasten zeuden eta 169 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Longueil-Annel udalerrian 943 unitate fiskal zeuden, 2.349 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.664 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 110 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 20 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 30 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 29 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 4 margolariak, 2 zurginak, 4 iturginak, 2 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 2 ile apaindegiak, 6 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 3 okindegiak, 2 harategiak, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cannabis indica
Cannabis indica edo Indiako kalamua Cannabaceae familiako landare bat da. Cannabis generoaren barruan sailkatzen da, baina ez dago argi ea benetan den Cannabis sativa landarearen ezberdina. C. indica landarea landatzeko arrazoi asko daude, adibidez, bere zuntzekin kalamu zuntza egin daiteke, arropak edo sokak egiteko baliagarria. Tetrahidrokanabinol asko sortzen du, eta horregatik droga gisa ere erabiltzen da, euforia handia sortuz.
Tenentzia
Tenentzia errege edo jaun batek bere basailuari egindako lurren lagapena izan zen, beti jaunak jabetza galdu barik eta inolako jaraunspen-eskubiderik gabe. Tenentzia hauen arduraduna tenente zuen izena. Erdi Aroan Iberiar penintsula osoan, Katalunian izan ezik, erabilitako instituzioa izan zen, mendebaldeko Europan existitzen ziren feudoen ez bezalakoa izanik.
Nahiz eta Claudio Sánchez Albornozen ustetan bisigodoena izan, XI. mendearen bukaeran agertu zen. Aragoi eta Iruñeko Erresumetan la honor edo honor regalis zuen izena.
Hasieran jaraunspen-eskubiderik gabekoa izan arren, XII. mendearen hasieran Alfontso I.a Nafarroakoak Soria eta Teruelgo extremaduran zeuden bere tenente batzuei semeei emateko baimena eman zien. Gaztelako Erresuman XIII. mendean gauza bera gertatu zen, nahiz eta Alfontso VIII.a Gaztelakoak kontra azaldu.
Canadian Tire Centre
Canadian Tire Centre Kanadako Ontario probintziako Ottawa hiriaren Kanata auzunean dagoen kirol pabilioi bat da. Ottawa Senators taldearen jokalekua da.
1996an amaitu zen.
Gondrin
Gondrin Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gondrin udalerrian erroldatutako biztanleak 1.127 ziren. Familiak 488 ziren, horien artean 164 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren gizonak eta 108 bakarrik bizi ziren emakumeak), 180 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 120 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 661 etxebizitza zeuden, 502 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 96 bigarren erresidentzia ziren eta 63 hutsik zeuden. 591 etxeak ziren eta 62 apartamentuak ziren. 502 etxebizitza nagusietatik 364 bere jabearen bizilekua ziren, 114 alokairuan okupaturik zeuden eta 24 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 17 etxek bi zituzten, 79 etxek hiru zituzten, 132 etxek lau zituzten eta 267 etxek bost zituzten. 350 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 251 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 195 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 666 ziren, horien artean 482 aktiboak ziren eta 184 inaktiboak ziren. 482 pertsona aktiboetatik 422 lanean zeuden (226 gizon eta 196 emakume) eta 60 langabezian zeuden (24 gizon eta 36 emakume). 184 pertsona inaktiboetatik 77 erretiraturik zeuden, 63 ikasten zeuden eta 44 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gondrin udalerrian 509 unitate fiskal zeuden, 1.135 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.692 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 78 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 19 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 22 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 6 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 okindegiak, 1 liburu denda zen eta 2 arropa dendak ziren.
2000. urtean Gondrin udalerrian 55 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.162 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Diaphorolepis wagneri
Diaphorolepis wagneri Diaphorolepis generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Ameriketako Estatu Batuetako Defentsa Saila
Ameriketako Estatu Batuetako Defentsa Saila Ameriketako Estatu Batuetan segurtasunaz eta armadaz arduratzen den ministerioa da. DOD edo DoD akronimoez ezaguna da.
Antolaketa
Defentsa Idazkaritza
Je ne suis pas là pour être aimé
Je ne suis pas là pour être aimé 2005eko Stéphane Brizé frantziar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Jean-Claude Delsart, berrogeita hamabost urteko aguazil batek, zoriontsu izan nahi du, baina ez dirudi hori lortzeko gauza denik. Etengabeko malenkonian murgilduta bizi da, gaizki bukatu duten harreman-segida gisa ikusten baitu bere bizitza.
Litiowodginita
Litiowodginita oxido motako minerala da eta wodginita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Litiowodginita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 da.
Triplophysa brevibarba
Triplophysa brevibarba Triplophysa generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Komenentziako pabiloi
Komenentziako pabiloia itsasontzi batek jasota daraman bandera da, itsasontziaren jabearen estatukoa ez dena. Beste estatu bateko bandera erabiltzeko, arrazoi ekonomiko edo administratiboak izan ohi dira gehienetan. Herrialde horiek gutxieneko kontrolak dituen erregistro-sistema bat eskaintzen dute, baita jatorrizko herrialdearekiko abantaila ekonomiko garrantzitsuak ere. Horiei ere erregistro irekiak deitu zaie.
Enpresa armadoreek komenientziazko banderak bilatzen dituzte kostu operatiboak murrizteko eta segurtasunari edo tasa fiskalei dagokienez erregulazio zorrotzak saihesteko, bestela ordainketa gehigarria bete beharko bailukete.
Estatu askok kabotajean aritu nahi duten enpresei, hau da, herrialde bereko bi porturen arteko garraioari, trafiko horren eraginpean dauden ontziek bandera nazionala izan dezatela eskatzen diete, komenentziako pabiloi bat erabiltzeak ekarriko lukeen tranpa saihestuz.
Valentziako etxe orratz garaienak
Hau Valentziako eraikin garaienen zerrenda da:
Teheran (probintzia)
Teheran Irango 31 probintzietako bat da, herrialdearen iparraldean dagoena, Elburz mendien hegoaldeko magalean. Iparraldean Mazandaran probintziarekin muga, ekialdean Semnanekin, hegoaldean Qomekin, hego-mendebaldean Markazirekin eta ipar-mendebaldean Alborzekin. 18.814 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 12.183.391 biztanle zituen. Biztanleriaren %92,8 hirietan bizi da. Hiriburua Teheran da.
Valentziako etxe orratz garaienak
Valentziako puntu garaiena
Valentziako puntu garaiena l'Assut de l'Or zubiak du, 127 metro garai delarik baina ez da etxe orratz kontsideratzen bizigarria ez bait da.
Baltasar de Echave Rioja
Baltasar de Echave Rioja (Mexiko, 1632 - 1682) Mexikoko pintorea izan zen, Baltasar de Echave Orioren iloba. Pintura-ikasketak egin ondoren, Gipuzkoan eta Bizkaian jarri zen bizitzen. Margotu zituen koadrorik gehienak Mexikoko San Carlos akademian eta Europako hainbat herritan daude sakabanaturik. Gaztetako obretan Zurbaranen tenebrismoaren eragina begi bistakoa den arren, lan barrokoagoak egin zituen ondoko urteetan. Margolan nagusiak: Santa Katalinaren Martiritza, Elizaren Tenplua eta Erlijioaren Garaipena horma pinturak, San Pedroren Martiritza eta Kristoren Hilobiratzea.
Lívian Aragão
Lívian Taranto Aragão (Rio de Janeiro, 1999ko otsailaren 23a - ), aktore brasildarra da.