cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joan Mari Torrealdai
Mendizalea
Azken 20 urteetan mendian 14.000 kilometro egin zituela Mikel Arrizabalagarekin. Ibilaldi horietako asko jasota daude Mikel Arrizabalagak berak Berria egunkariko Ibilkari atalean bildutako 300 testuen artean.
Jakin aldizkariko zuzendari (1969-2014)
Jakin Euskal Herriko kultura-taldea, aldizkaria eta argitaletxea da. Aldizkaria Arantzazun (Oñati) sortu zuten 1956an, frankismo betean, eta euskaraz kaleratzen direnen artean beteranoetarikoa da. "Kultura eta pentsamendua" jorratzen ditu. Jakin Taldeko kide historiko nabarmenak Joseba Intxausti, Joxe Azurmendi, Paulo Agirrebaltzategi eta Joan Mari Torrealdai bera dira. Jakin aldizkarian 1960an hasi zen, zuzendaritzan hasieratik eta zuzendari 1967-1969 eta 1977-2014 bitartean. Hain zuzen, lehen etapa horretan zuzendaria zela, hasieran Donostian hartu zuen egoitza eta aldizkariaren tankera aldatu zuen, Esprit Frantziako aldizkariaren itxura hartuta. 1969an, berriz, aldizkaria itxiarazi zuten, zentsurak bultzatuta. Franco hil eta gutxira taldea fisikoki berriro bildu zenean proiektu berriak abiarazi zituzten 1977an. Orduan UZEI sortu zuten eta argitaletxe bihurtu zen Jakin (Jakin Sorta); Torrealdai, Intxausti eta Agirrebalzategi izan ziren zuzendariak urte haietan. 1977an, aldizkaria berriz ere kaleratzen hasi zen L. A. Bilbaoren eta J.M. Torrealdairen zuzendaritzapean.
Diktadura osteko aro berrian Jakin aldizkaria kultur aldizkari kritikotzat definitzen zen, eta soziologia, zuzenbidea, filosofia, zientzia edo literatura gisako eremu ezberdinak landu zituen. Maila profesionaleko erronka handia izan zen Jakin berria sortzea. Arantzazuko EFA argitaletxearen lege babespean egoteari utzi eta, 1990ean, independente bihurtu zen aldizkaria argitaratzeko enpresa, elkarte anonimo. Torrealdaik aldizkariaren zuzendaritzaren jarraipena eta enpresa berriaren kudeaketa hartu zituen bere gain. 2006an Jakinek urrezko ezteiak handikiro ospatu zituen. Egindako lana aztertzeaz gainera, aurrera begira jarri zuten aldizkaria. Ondorioz, aldizkariaren 200. zenbakia argitaratzearekin batera, 2014n fundazio bihurtu zuten Jakin, etorkizunean ere, bere ezaugarri propioak manten zitzan. Orduan Torrealdai Jakin Fundazioko lehendakari hasi zen, eta Lorea Agirre kazetari eta gizarte antropologian adituak hartu zion errelebua aldizkariaren zuzendaritzan.
Elkar argitaletxearen sortzaile (1975-2020)
1975ean, Torrealdai Paristik itzuli zen, eta Elkar argitaletxea sortzen parte hartu zuen. Euskarazko liburuen produkzioa ia hutsaren hurrengoa zen orduan, eta Joan Mari Torrealdaik argitalpena eta banaketa hauspotu zituen Elkarren bitartez. Berez, Elkar (Euskal Liburu eta Kantuen Argitaldaria) Ipar Euskal Herriko 20 euskaldunek sortua zuten 1972an. Baina 1974an Joxe Azurmendi eta Joseba Jakarekin bildu zen Parisen.
Liburu sail berriak atera nahi zuen Jakak Elkar hura indartu nahian, Hegoaldeko beste 20 kide sartuz. Horrela, Iparreko eta Hegoko 40 lagunez birsortu zen Elkar 1974an. Urte asko geroago, 1996an, Elkar editoriala Euskalgintza Elkarlanean Fundazioko (gaur egun Elkar) kide izan zedila erabaki zuten aho batez. 1997az geroztik Elkar Fundazioaren Patronatuko kidea izan zen Torrealdai, urte horietan guztietan.
Euskaldunon Egunkariaren kontseiluko lehendakaria (2000-2003)
Egunkaria Sortzen taldeko arduradunetakoa izan ondoren,1990ean Euskaldunon Egunkaria sortu zenean, administrazio kontseiluko kide eta kontseilu editorialeko buru izan zen. 2000an, berriz, administrazio kontseiluko buru bihurtu zen. Aurretik urtebete pasatxo aritu izan ziren proiektua prestatzen. Erabat sinetsita zegoen Torrealdai euskarazko egunkari nazionala sortzeko erronka zailari ekiteko garaia zela hura: «Eztabaida utzi, eta egin dezagun». Torrealdairen moduan, beste hainbat euskaltzalek ere bat egin zuten proiektuarekin. Tartean izan ziren Imanol Murua Uria kazetari eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea, Nerea Azurmendi kazetaria, eta Txema Auzmendi kazetari eta jesuita.
1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990ekoaren hasieran egindako lan eskerga. Batzuek erredakzioan, beste batzuek bideragarritasun ekonomikoa antolatzen, eta beste batzuek «diplomazia lanetan». Nagusiki zeregin horretan aritu zen Torrealdai, «pixkanaka horma lodiak hausten eta ateak irekitzen». Eta ezina egina bihurtu zuten 1990eko abenduaren 6an Euskaldunon Egunkariaren lehen alea argitaratu zenean. Martin Ugalde Kultur Parkearen sorkuntzan ere parte hartu zuen. 2003an, Euskaldunon Egunkariaren itxieraren prozesuan, Guardia Zibilak atxilotu, torturatu eta espetxean sartu zuen administrazio kontseiluko beste kideekin batera (Txema Auzmendi, Martxelo Otamendi, Xabier Oleaga eta Iñaki Uriarekin). Orduko Espainiako Gobernuak abiatu zuen prozesua egunkaria ETArekin harremanetan egotea leporatuta. 2010ean, Auzitegi Nazionalak Torrealdai, Otamendi, Uria, Auzmendi eta Oleaga errugabe zirela onartu zuen, akusazioen argudioak gogor kritikatuz eta ETArekiko lotura ukatuz. Epai hori ez zuten akusazio bidegabeko kide ziren AVT eta Dignidad y Justicia elkarte espainiar nazionalistek onartu.
Hala ere, auzi ekonomikoak aurrera segitu zuen. 2012an, Estrasburgoko Giza Eskubideen Auzitegiak Egunkariako zuzendaritzako kide zen Martxelo Otamendik Guardia Zibilarengandik torturak jasan zituela frogatutzat eman eta Espainiako Gobernua zigortu zuen, ezer egin ez izana leporatuta; Otamendi Torrealdairekin batera atxilotu zuten. 2014an, Egunkariako auzi ekonomikoa artxibatu egin zuten epaitegiek. Orduan bukatu ziren auzi guztiak, 11 urte pasa eta gero.
PuntuEUS Fundazioko lehendakaria (2015-2017)
2015etik 2017ra PuntuEUS Fundazioko lehendakaria izan zen Joan Mari Torrealdai. , Andoni Sagarnarengandik hartuz errelebua. Torrealdairen bi urteak garrantzitsuak izan ziren: domeinua egonkortu zen, eta bideragarri bihurtu zuten.
Horrez gain, 2020. urtera bitarteko erronkak identifikatu zituzten, Fundazioaren Patronatua berriztatu zuten erakunde berriak integratuta: Kontseilua, Euskal Idazleen Elkartea, EKE, ESLE, Euskaltel, Euskaltzaindia, EHU, EITB eta PuntuEUS Elkartea. 2017ko urtarrilean, Iñaki Goirizelaiak hartu zion errelebua lehendakari lanetan, EHUren izenean.
Lanak
Joan Mari Torrealdairen argitalpen guztiak 2020an digitalizatu zituen Jakin Fundazioak Gipuzkoako Foru Aldundiaren laguntzarekin. Guztira, 593 idazlan eta 13.614 orrialde digitalizatu zituzten, 57 urtetan zehar idatzi eta argitaratutakoak. Hainbat ziren landu zituen gaiak: liburugintza, kazetaritza, euskararen historia soziala, euskal literaturaren soziologia, zentsura, euskal prentsa, politika eta gizartea, hezkuntza.
Hainbat aldizkaritan idatzitako artikulu ugariez gain, 20 liburutik gora argitaratu zituen. Orotara, 24 liburu, 47 liburu-atal eta 554 artikulu idatzi zituen. Artikulu horiek 41 egunkari eta aldizkaritan azaldu ziren. Aldizkariko artikuluak horien artean asko Jakin aldizkaria argitaratu zituen, baita honakoetan ere bai: (Zeruko Argia, Comun, Jakin, Anaitasuna, Egan, Elgar, Arantzazu, Guipúzcoa, Jaunaren Deia, Argia, RIEV, Euskera... Eta gainera, 3 liburu itzuli zituen eta beste bitan editore-lanak egin zituen.
1977az geroztik landu zuen lan bibliografikoak bi alor nagusi izan zituen: Euskaltzale sutsua izan zen, eta behin baino gehiagotan salatu zituen diglosiak dakartzan kalteak, eta bereziki prentsari buruz hauxe adierazi zuen:
Sariak eta errekonozimenduak
Besteak beste, sari hauek jaso zituen:
Welinita
Welinita silikato motako minerala da eta welinita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Welinita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Biziraupen-ekonomia
Biziraupen-ekonomia autokontsumoan oinarritu eta fluxu ekonomiko nagusietatik, hala nola merkataritza garatutik (trukea ordea ohikoa da), finantzaketatik eta inbertsiotik, at dagoen ekonomia, xedetzat oinarrizko beharrak asetzea bakarrik duena. Gehienetan abeltzaintzan, nekazaritzan eta arrantzan oinarritutako ekonomiak dira. Gizataldeak aukeratutako zein inguruneak ekarritako ekonomia-eredua izan daiteke.
Jon Benito
Jon Benito Aranberri (Zarautz, Gipuzkoa, 1981eko maiatzaren 24a - ) euskal idazlea. Historia ikerketa, prentsa-artikuluak eta poesia eta narrazio lanak egiten ditu.
Wexford
Wexford (irlanderaz: Loch Garman, antzinako eskandinavieraz: Veisafjǫrðr, yolaz Weisforthe), Irlandako Errepublikako hiri bat da eta Wexfordeko konderriaren hiriburua. 19.913 biztanle ditu (2011). Herrialdeko hiriburua den Dublin hiriarekin errepidez nahiz trenbidez loturik dago Wexford.
Elexalde (Leioa)
Elexalde Leioako (Bizkaia) auzoa da, herriko beheko aldean dagoena.
Wexford
Etimologia
Ingelesezko izena vikingoen Veisafjǫrðr izenaren aldaera da. Irlanderazko Loch Garman aldiz kondaira baten ondorio da; Garman Garbh izeneko mutil gazte bat sorginkeriaz sorturiko uholde batean hil zen lokatzetan itota. Uholde honen ondorioz sorturiko lakuari (estuarioari) Loch Garman deitu zioten, haren omenez.
Elexalde (Leioa)
Bertan San Joan Bataiatzailea eliza (1526), hortik auzoaren bizkaierazko izena, eta udaletxea (1891) daude.
Wexford
Geografia
Irlandako uhartearen hego-ekialdeko muturrean kokatzen da, Slaney ibaiaren estuarioan, Rosslare itsas Euro Portutik hurbil.
Historia
1649an eta 1798an britainiarren aurkako matxinadak ezagutu zituen. Bietan galtzaile atera ziren eta zigor bezala lehenengoan hiria harpilatua izan zen eta bigarrenean lealistek masakre handia eragin zuten matxinoak zubian exekutatzean.
Mendeetan zehar itsasportu garrantzitsua izan bazen ere XX mendean gainbehera etorri zitzaion areazko barraren aldaketa ugariak zirela eta. Horregatik kai berria eraiki zuten hiritik 20 kilometro hegoaldera dagoen Rosslare herrian.
Kultura
Musikari dagokionez, urrian Opera jaialdia izaten da Wexforden. 1951an izan zuen lehenengo ekitaldia.
Isabel Lete Landa
Isabel Lete Landa, Erregina deitua (1913ko irailaren 7a, Osintxu, Bergara, Gipuzkoa - 1941eko urriaren 13a, Eibar, Gipuzkoa) Ahizpa Mertzedariak ordenako euskal moja bat izan zen.
Biografia
1913ko irailaren 17an Bergara udalerriko Osintxu auzoan jaio zen. 5 urte besterik ez zituela ama hil zitzaion, hortaz Azpeitia inguruko senide batzuk berataz arduratu ziren. Bere beste ahizpak beste familia baten ardurapean gelditu ziren. Azpeitian Ahizpa Mertzedarien ordenako moja bilakatu zen.
Haurtzaroan, lehenik Zumarragara eta ondoren Madrilera bizitzera joan zen, azken honetan bere hezkuntza osatu eta aldi berean Espainiako Gerra Zibileko zauritu ugari zaintzeaz arduratu zen.
Ondoren, Eibar udalerrian lan egiteko deitu zuten, bertako San Andres egoitzaren instalakuntzen inguruan, tuberkulosia zuten gaixoei lagundu eta zaintzeko zegoen ospitalean.
Ahizpa Mertzedarien hitzetan «''Sor Isabel Lete Landak Aitaren eta Santa Teresa Avilakoaren loria bereganatu du, azken hau eredutzat zuen, espiritualitatearen sotiltasuna, txirotasuna, apaltasuna eta nabarmenkeriaren ezatik bizitza mistikoaren lekukoa da. Bere bizitza osoan Kristok erein zuen lur emankorra izan zen, Berak erein zezan laga baizuen, Bera gartxuki maitatuz. Bere bizitza osoa maitasunaren testigantza izan zen''».
Dohatsu
Benedikto XVI.a Aitasantuak dohatsu izendatu zuen.
Aerolabaingailu
Aerolabaingailua (hovercraft/air cushion vehicle) ur edo lur gainean ibiltzeko gai den ibilgailua da, bere azpian eratzen duen haizezko koltxoi bati esker mugitzen dena. Motor batez bere azpian aire konprimituzko geruza bat eratzen du, eta haren gainean ibiltzen da. Toki lauetan eta oztopotsuetan ere ibil daiteke. Ez ordea, malkarretan edo oztopo handiak daudenetan.
Miroși
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Physiculus cyanostrophus
Physiculus cyanostrophus Physiculus generoko animalia da. Arrainen barruko Moridae familian sailkatzen da.
Charpac
Biztanleria
2007an Charpey udalerrian erroldatutako biztanleak 1.201 ziren. Familiak 438 ziren, horien artean 93 pertsona bakarrekoak ziren (58 bakarrik bizi ziren gizonak eta 35 bakarrik bizi ziren emakumeak), 116 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 202 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 27 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 507 etxebizitza zeuden, 442 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 455 etxeak ziren eta 49 apartamentuak ziren. 442 etxebizitza nagusietatik 323 bere jabearen bizilekua ziren, 113 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 51 etxek hiru zituzten, 104 etxek lau zituzten eta 261 etxek bost zituzten. 347 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 151 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 270 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 756 ziren, horien artean 567 aktiboak ziren eta 189 inaktiboak ziren. 567 pertsona aktiboetatik 538 lanean zeuden (302 gizon eta 236 emakume) eta 30 langabezian zeuden (12 gizon eta 18 emakume). 189 pertsona inaktiboetatik 64 erretiraturik zeuden, 68 ikasten zeuden eta 57 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Charpey udalerrian 447 unitate fiskal zeuden, 1.182,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.329 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 45 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 2 iturginak, 2 argiketariak eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Danny Trejo
Danny Trejo (Los Angeles, 1944ko maiatzaren 16a - ) jatorri mexikarreko aktore estatubatuarra da. Hollywoodeko hainbat pelikuletan hartu du parte, beti ere bigarren mailako aktore lanetan, bere aurpegi eta gogor planta dela eta nagusiki izaera zakar eta bortitzeko pertsonaiak.
Ezaguna da, Con Air, xXx edota From Dusk till Dawn filmeengatik, bai eta Machete filmako protagonista izateagatik ere.
Saint-Patrice-du-Désert
Saint-Patrice-du-Désert Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Danny Trejo
Trejo, Debbie Trejorekin dago ezkondua eta 3 seme alaba ditu. Honez gain, Robert Rodriguez zien produktore eta zuzendariaren lehengusua da.
Saint-Patrice-du-Désert
Biztanleria
2007an Saint-Patrice-du-Désert udalerrian erroldatutako biztanleak 181 ziren. Familiak 80 ziren, horien artean 30 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Danny Trejo
Biografia
Danny Trejoren zine ibilbidea 1985ean hasi zen, Runaway Train filman parte hartu zuenean. Hasiera batean, pelikulako platora gerturatu zen bertako langile baten aholkularia zelako. Momentu horretan, filmerako papel bat eskeini zioten eta horrela hasi zen bere ibilbidea Hollywooden
Saint-Patrice-du-Désert
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Danny Trejo
Biografia
Ordutik aurrera, hainbat pelikuletan egon da murgildua. Desperado (1995), From Dusk till Dawn trilogian, Heat (1995) edota Six Days and Seven Nights trilogietako pelikuletan ikusi ahal izan dugu.
Saint-Patrice-du-Désert
Etxebizitza
2007an 120 etxebizitza zeuden, 81 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 119etxeak ziren. 81 etxebizitza nagusietatik 67 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 36 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bovenau
Bovenau Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Cize (Ain)
Cize (Ain) Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Danny Trejo
Biografia
2000. urtean, bere zine konpainia propioa sortu zuen (Starburst). Urte horretan bertan, Animal Factory, Steve Buscemiren pelikulan jardun zuen, baita Reindeer Games pelikulan ere.
Sundamys maxi
Sundamys maxi Sundamys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Saint-Patrice-du-Désert
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 121 ziren, horien artean 82 aktiboak ziren eta 39 inaktiboak ziren. 82 pertsona aktiboetatik 75 lanean zeuden (40 gizon eta 35 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 39 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Patrice-du-Désert udalerrian 84 unitate fiskal zeuden, 206 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.975 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
Danny Trejo
Biografia
2001ean The Salton Sea pelikulan jardun zuen. 2001ean berriz, Vin Diesel eta Samuel L. Jacksonekin batera, xXx pelikulan irten zen. 2003an, Once Upon a Time In Mexico filman aktore lanetan ere ibili zen.
Saint-Patrice-du-Désert
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 zurgina.
Danny Trejo
Biografia
Zineaz gain, telebistako telesailetan ere ikusi ahal izan dugu Trejo. The District edota The X-Files telesailetan ikusi ahal izan ditugu esaterako.
Saint-Patrice-du-Désert
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Patrice-du-Désert udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 630 hektarea erabiltzen.
Danny Trejo
Biografia
2007ko Grindhous filmean, Machete izeneko trailer faltsu batean irten zen, Machete pertsonaiaren papelean. Trailer faltsu honek izan zuen arrakasta ikusita, Robert Rodriguezek filma burutzea erabaki zuen eta Trejo izango da protagonista. Pelikula hau, 2010ean irtetea espero da.
Trejok, hainbat aktorerekin aritzeko aukera izan du bere ibilbide guztian. Hala nola, Nicolas Cage, Steve Buscemi, George Clooney, Quentin Tarantino, Robert De Niro, John Malkovich edota Johnny Depp bezalako pertsonekin lan egin ahal izan du.
Couville
Biztanleria
2007an Couville udalerrian erroldatutako biztanleak 937 ziren. Familiak 348 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 132 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 148 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Vanmanenia multiloba
Vanmanenia multiloba Vanmanenia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.
Couville
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Euzkeldun Batzokija
Euzkeldun Batzokija Bizkaiko Bilbo hiriburuan egon zen elkarte edo bilgune abertzale eta jeltzale bat izan zen. Gaur egungo batzokien aitzindaria izan zen.
Orbita geoestazionario
Orbita geostazionario bat (ingelesetik geosynchronous equatorial orbit), orbita geosinkrona mota bat da: Lurraren ekuatoreak sortzen duen planoan kokaturik dagoen eta eszentrizitaterik ez duen orbita da, bere norantza mendebaldetik ekialdera doa. Lurraren ekuatoretik 35.786 kilometroko distantziara dago eta lurraren zentzu berean biratzen du. Bere kokapena beti latitude berdinean dago (0 gradu) beraz oso erraza da topatzen eta gainera 23 ordu 56 minutu eta 4,09 segundo behar ditu bira osoa egiteko.
Couville
Etxebizitza
2007an 376 etxebizitza zeuden, 355 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 369 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 355 etxebizitza nagusietatik 306 bere jabearen bizilekua ziren, 46 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 11 etxek bi gela zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 79 etxek lau zituzten eta 235 etxek bost zituzten. 294 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 112 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 230 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Euzkeldun Batzokija
Historia
Sabin eta Luis Arana anaiek Bilboko Posta kaleko 22. zenbakian, Dorre kalearen izkinan eta Done Jakue katedralaren alboan, euren elkartea sortzeko egoitza egokia topatu zuten (gaur egun Zelaia arropa denda dagoen solairuan), leku hura Areatzako parketik hurbil zegoen, hiriaren erdi-erdian. Elkarte hau ez zen alderdi politiko bat, bai ordea garai hartan puri-purian zeuden britainiar usadioko klub edo biltoki bat. Bertan Bizkaitarra aldizkariko ideiak onartzen zituzten pertsona edo kideak bildu ahalko ziren.
Couville
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Hypogeophis rostratus
Hypogeophis rostratus Hypogeophis generoko animalia da. Anfibioen barruko Indotyphlidae familian sailkatuta dago, Gymnophiona ordenan.
Euzkeldun Batzokija
Historia
1894ko uztailaren 14an, larunbata, arratsaldeko seietan elkarte hau Euskeldun Batzokija izenez formalki inauguratu zen. Irekiera ekitaldian egoitza honetako balkoian elkarteko bazkiderik zaharrena zen Ziriako Iturri karlista ofizial ohiak bandera berri bat zintzilikatu zuen: Ikurrina. Aurretik, Sabin eta Luis anaiek bandera hau Bizkaiko ikur izateko diseinatua zuten, hau diseinatzeko unean beren ohiko lema politikoan inspiratu ziren: Gurutze zuriak Jainkoari erreferentzia egiten zion, gurutze orlegiak Lege Zaharra eta Gernikako Arbolari, eta hondo gorria Bizkaiko armarritik hartu omen zuten.
Couville
Diru sarrerak
2009an Couville udalerrian 364 unitate fiskal zeuden, 1.026,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.344 euro zen.
Euzkeldun Batzokija
Historia
Igandean, uztailaren 15ean, Begoñako basilikan meza bat eman zen, behin hau amaitu eta kanpoan zeudela elkarte berri hartako bazkideek Gernikako Arbola abestu zuten, ondoren egoitzara joan eta bertan aurreneko Batzar Orokorra burutu zuten. Honetan, Sabin Arana Zuzendaritza Batzordeko presidente edo Batzokiko buru hautatu zuten. Hura amaitzean, txistulari talde bat balkoira atera eta beheran zegoen jendea asaldatu zuen, lehenengoan, Udal Bandak Arenalen musika joko zuela espero baitzuten. Festa gau osoan luzatu zen, eta gainera San Inazio egunean ere jaia berriz errepikatu zen, ondorioz bizilagun bat ernegatu eta elkartearen aurka zalaparta edo iskanbila sortzeagatik salaketa bat jarri zuen. Elkarteari "abestu, atabala jo eta lurzorua ostikatzeagatik" 500 pezetako isuna ezarri zitzaion. Salaketa hura Sabin Aranaren lehenbiziko espetxeratzearen arrazoia izango zen.
Couville
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
Euzkeldun Batzokija
Historia
Batzokia irekitzean 94 bazkidek izena emana zuten, hurrengo hilabeteetan ehundik gora ziren eta 1895. urtearen hasierarako 120 kidek eman zuten izena. Kideetako gehienak Bilbo edo inguruko gizon gazteak ziren, Sabin Aranaren adin berdintsukoak (berak orduan 29 urte zituen), gehienen adina 20-35 urte artekoa zelarik. Batez ere, hiriko burges katoliko txikiak ziren: artisauak, enplegatuak, merkatariak... langile apalak eta enpresaburu handiak askoz ere gutxiago. Bazkide osoak izateko euskal abizenak izan behar zituzten; baldintza hori betetzen ez zutenak ere bazkide izan zitezkeen, baina eskubide gutxiagoekin.
Gallicolumba xanthonura
Gallicolumba xanthonura Gallicolumba generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Euzkeldun Batzokija
Historia
Elkarte edo Batzokia teorian ez zen osoki politikoa, aisialdirako jarduerak ere burutzen zirelarik: kafea hartu, billarrean edo kartetan jokatu, pianoa jo, abestu, etab. Praktikan egoitza aisialdi jarduera horietaz gain Bizkaitarra aldizkaria irakurri eta komentatu, albiste politikoei buruz solastatzeko eta sabindar ideietan doktrinatzeko erabili zen. Benetako asmoa, bazkideen artean JEL doktrinaren ideiak bazkideetan finkatu, bazkideak gehiago gehitu eta ondoren Batzokia oinarritzat hartuz hauteskundeetara aurkeztu ahal izango zen alderdi politiko berri bat sortzea zen. Sabin Arana desbideraketa ideologikoen beldur zenez, Batzokia modu tinkoan gidatu zuen: bertako araudia zorrotz betetzen ez zuten bazkideak zalantzarik gabe kanporatu zituen. Edonola ere, bazkide batzuk kanporatuz gero beste batzuk sartu ohi ziren eta Batzokiak 110-130 bazkide inguruko kopuru finkoa mantendu ahal izan zuen.
Eusko Batzokijaren araudiaren testua Sabin Aranak zehaztasun eta xehetasun handiz landu eta idatzi zuen. Denera 10 kapituluetan banatutako 110 artikuluk osatzen zuten.
Jazarpena eta itxiera
1895eko abuztuaren 14an Espainiako Agintaritzak Sabin Arana espetxeratu egin zuen. Horretarako abiapuntu gisa salaketa partikular bat oinarritzat hartu zuten, baina azken epaia jazarpen politiko giro bete-betean etorri zen. Sabin espetxeratu eta bi astetara Euskeldun Batzokija elkartea itxiarazi zuten, bai eta elkarte honetako Zuzendaritza Batzordeko gainontzeko bederatzi kideak espetxeratu ere. Gainera Euskeldun Batzokija elkarteko 100 bazkide ere prozesatu zituzten. Handik hamar egunera Bizkaitarra aldizkaria itxiarazi zuten.
Funtsean Sabin Aranaren jazarpena bere ideia edo pentsamolde politikoearengatik izan zen: Espainiaren ohorea zalantzan jartzeagatik eta proiektu nazional alternatibo bat eskeintzeagatik, laburbilduz, "rebelión contra España" (euskaraz, Espainiaren aurkako matxinada) delitua leporatu zioten. Garai hartan abertzaleek ez zuten gatazka bortitzik sortu, aldiz beren ideiekin eta modu baketsuan espainiar nazio proiektuari aurre egin zioten. Sabin Arana sei hilabete espetxean egon eta isun ugari ordaindu behar izan zituen.
Suhiltzaile-etxe
Suhiltzaile-etxea hiri bateko suhiltzaile kidegoari ostatu emateko diseinatutako instalazio osoa da. Suteen aurka babesteko behar den materiala gordetzen du esparruak, ibilgailuak, ponpa hidraulikoak, babes-ekipamenduak eta langileentzako atsedenlekuak barne.
Gune komunak goiko aldean daude; beheko solairuan, berriz, ibilgailuen parkina eta ekipamendu espezializatua uzteko beste puntu batzuk daude. Sorospen-seinale bat jasotzen denean, suhiltzaileak garajera jaitsi daitezke, metalezko barra batetik irristatuz. Parke handienek kamioientzako, materialentzako, bulegoentzako, entrenamendu-zentroentzako eta logelentzako gune bereiziak dituzte. Aitzitik, etxea solairu bakarrekoa bada, ibilgailuen espazioa eta material-biltegiak partekatzen dira.
Andrevaldo de Jesus Santos
Andrevaldo de Jesus Santos (Valdo, 1992ko otsailaren 10a - ) Brasilgo futbolaria da.
Couville
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
La Chapelle-Hareng
La Chapelle-Hareng Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Carlinhos Júnior
Carlos Antonio de Souza Júnior (1994ko abuztuaren 8a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako FC Lugano eta Shimizu S-Pulse.
Couville
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Couville udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 640 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Chapelle-Hareng
Biztanleria
2007an La Chapelle-Hareng udalerrian erroldatutako biztanleak 82 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 50 etxebizitza zeuden, 32 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 50etxeak ziren. 32 etxebizitza nagusietatik 24 bere jabearen bizilekua ziren eta 8 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 2 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 21 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 46 ziren, horien artean 32 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 32 pertsona aktiboetatik 30 lanean zeuden (21 gizon eta 9 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra material elektrikoaren fabrikazioko enpresa batena zen.
2000. urtean La Chapelle-Hareng udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 228 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fruitridge Pocket (Kalifornia)
Fruitridge Pocket Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sacramento konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ořechov (Brno-Landako barrutia)
Ořechov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2.733 biztanle ditu eta 19,68 kilometro koadroko azalera. Brno-Landako barrutian dago.
Suhiltzaile-etxe
Suhiltzaileen parkeek alarma-sistema bat izaten dute, sute baten berri ematen den unean aktibatzen dena. Hala ere, txikienetan larrialdietako telefonoa da seinale bakarra. Suhiltzaile boluntarioen kasuan, irrati, mugikor edo mensafono bidez jasotzen dute abisua, behar izanez gero etxera joateko.
Jesús María Lacruz
Jesús María Lacruz Gómez, (Iruñea, 1978ko apirilaren 25a - ) euskal herritar futbolaria da, egun Bartzelonako RCD Espanyolen aritzen duena.
Suhiltzaile-etxe
Suhiltzaile-etxe baten inguruetan zirkulazio-seinale horizontal eta bertikalak daude, suhiltzaileen ibilgailuek abiadura bizian irten behar baitute larrialdiren bat gertatzen denean.
Jesús María Lacruz
Nafarroako futbol selekzioarekin bitan aritu zuen.
Andrevaldo de Jesus Santos
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse.
Graniteville (Kalifornia)
Graniteville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Nevada konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kumulu globular
Kumulu globular bat (globular cluster), elkarren artean grabitate bidez lotutako 100.000 eta 1.000.000 izar zaharrek (II populaziokoak) osatutako izar elkarte bat da. Gutxi gora-behera esferikoki banatzen dira eta galaxia baten inguruan ilargi baten antzera orbitatzen dute. Izar zahar hauek dira kumulu globularrei euren urre kolore bereizgarria ematen diena, soilik kolorezko argazki bidez ikus daitekeena.
Osaketa
Kumulu globularrak, oro har, ehundaka milaka izar zaharrez osatuta daude, galaxia espiral baten erraboil galaktikoa osatzen dutenen mota berekoak, baina soilik parsec kubiko gutxi batzuko bolumen batean mugatuak. Kumulu globularren batzuk (Esne Bidean dagoen Omega Centauri eta Andromedako G1 kasu) bereziki masiboak dira, zenbait milioi eguzki masa dutenak. Beste batzuk, M15 kasu (Esne Bideko beste kumulu bat), nukleo biziki masiboak dituzte, euren erdigunean zulo beltzak egon daitezkeela pentsarazten duena.
Kumulu globularrek izar dentsitate oso altua dute, berau osatzen duten izarren artean elkarreragin indartsuak daudelarik, eta euren arteko talkak ere nahiko ohikoak izaten dira. Izar mota exotikoren batzuk, atzeratutako izar urdinak (blue stragglers) milisegundo pultsarrak eta masa gutxiko izar bitar X izpi igortzaileak, askoz ohikoagoak dira kumulu globularretan.
Edukia metaletan
Kumulu globularrak, ohi, II populazioko izarrez osatuak daude, metal eduki txikia dutenak, gure eguzkia bezalako I populazioko izarrekin alderatuta (astronomoek metal deitzen diete helioa baino astunagoak diren elementu guztiei, karbonoa, oxigenoa etab. Astronomian "metal" bat hidrogenoa, helioa eta litioa ez diren beste edozein elementu da, hiru elementu hauek baitira modu naturalean aurki daitezkeenak izarretan gertatzen diren fusio nuklearreko erreakziorik gabe).
Galaxia askotan (bereziki galaxia eliptiko masiboetan) metaltasun ezberdineko kumulu globularren bi populazio egon daitezke. Kumuluen azpipopulazio hauek ohi "metaletan pobre" eta "metaletan aberats" bezala ezagutzen dira, metal gehiago duen populazioaren metaltasuna gure eguzkiarenera iristen ez den arren. Zenbait teoria iradoki dira azpipopulazio hauek azaltzeko, fusio galaktiko bortitzak, galaxia nanoen akrezioa eta galaxia bakar batean izar eraketaren fase anitzak kasu. Esne Bidean, metaltasun gutxiko kumuluak halo galaktikoarekin lotuta daude, "aberatsak" erraboil galaktikoarekin lotuta dauden bitartean.
Menthonnex-en-Bornes
Menthonnex-en-Bornes Frantziako udalerria da, Savoia Garaia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Menthonnex-en-Bornes udalerrian erroldatutako biztanleak 843 ziren. Familiak 312 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 88 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 140 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 355 etxebizitza zeuden, 319 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 36 bigarren erresidentzia ziren. 303 etxeak ziren eta 52 apartamentuak ziren. 319 etxebizitza nagusietatik 256 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 21 etxek bi zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 70 etxek lau zituzten eta 183 etxek bost zituzten. 269 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 110 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 199 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 554 ziren, horien artean 440 aktiboak ziren eta 114 inaktiboak ziren. 440 pertsona aktiboetatik 418 lanean zeuden (229 gizon eta 189 emakume) eta 22 langabezian zeuden (5 gizon eta 17 emakume). 114 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Menthonnex-en-Bornes udalerrian 273 unitate fiskal zeuden, 758,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.188 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 5 zurginak, 2 argiketariak, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Menthonnex-en-Bornes udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 552 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ořechov (Uherské Hradištěko barrutia)
Ořechov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 755 biztanle ditu eta 5,93 kilometro koadroko azalera. Uherské Hradištěko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1337 urtean egin zen.
Apple I
Wozniaken adiskidea zen Steven Jobs enpresariak salgai jartzea otu zitzaion. Honela bada, Apple konpainiaren lehenbiziko produktua bilakatu zen. 1976an Homebrew Computer Club elkartean aurkeztua izan zen.
1977an Apple II modeloak jarraitu zion.
Valerie Adams
Valerie Kasanita Adams (Rotorua, Ipar uhartea, 1984ko urriaren 6a) zeelandaberritar pisu-jaurtitzailea da. Olinpiar Jokoetan bi aldiz eskuratu du urrezko domina, Munduko Txapelketetan hiru aldiz eta Pista Estaliko MundukoTxapelketetan bitan. Londresko Olinpiar Jokoetan bigarren gelditu zen, 20,70 mko jaurtiketa batekin. Baina, Nadzeia Ostaptxuk irabazleak doping kontrolean positiboa eman zuenez, urrezko domina kendu, eta Valerie Adamsi eman zioten.
Weloganita
Weloganita karbonato motako minerala da eta donnayita taldearen kidea da.
Nicolas Viar Eguzkitza
Nicolas Viar Eguzkitza (Bilbo, 1865eko apirilaren 16a- ib.,1945eko martxoaren 17a ) idazle eta politikari abertzalea izan zen. Miguel Unamunoren ikaskide izan zen Bizkaiko Institutoan. Abokatua, zinegotzia eta idazle emankorra, mende aldaketako euskal bizitza politikoan eta lehenbiziko Eusko Jaurlaritzan aktiboki parte hartu zuen.
Weloganita
Ezaugarriak
Weloganita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Nicolas Viar Eguzkitza
Ibilbide politikoa
Euskal-Erria elkarte foruzaleko kide izan zen, batzordekidea 1886tik eta Bilboko udalean zinegotzi elkarteko kide gisa. 1899an Euskal-Erria elkarteko korronte batek eta EAJk bat egin zutenean sortutako Euskal Zentroko idazkari aukeratu zuten. Lagun izan zuen Sabin Aranaren heriotzaren ondoren, 1906an bere ideia liberalengatik EAJtik kaleratua izan zen.
1936an Jesus Maria Leizaolak lehenbiziko Eusko Jaurlaritzaren zuzenbide-batzorde aholku-emailearen kide izendatu zuen. Bere independentzia politikoa mantendu zuen beti, baita partaide zen gobernuarekiko ere, Wakonigg Austriako kontsula defendatu baitzuen, espioitzaz salatua izan ondoren exekutatua izango zena. Bilboren erorketaren ondoren, Agirreren gobernuan parte hartzeagatik kartzela-zigorra jaso zuen.
Obra
Bere obraren gehiena bilbotar kostunbrismoan kokatzen da, zeinean antzerkia, poesia eta kontakizun laburrak nabarmentzen diren. Antzerki nazionalistaren eta "antimaketismo" literarioaren adierazgarri nagusienetakoa izan zen.
Ksar el-Kebirreko gudua
Ksar el-Kebirreko gudua (معركة وادي المخازن) edo Hiru erregeen gudua (معركة الملوك الثلاثة) iparraldeko Marokon, Ksar el-Kebir eta Larachetik gertu, 1578ko abuztuaren 4an egindako gudua izan zen. Kargutik kendu zuten Abu Abdallah Mohammed II.a sultanak Sebastian I.a Portugalgoaren laguntza eskatu zion Abu Marwan Abd al-Malik I.a sultan berriaren kontra. Sebastianek gurutzada bat prestatu zuen Abu Abdallah laguntza eskatu zion ondoren. Abu Abdallahren osabak, Abd Al-Malikek, otomandar laguntzari esker lortu zuen boterea. Portugaldarren porrota eta erregea oinordekorik gabe hil zenean, izugarrizko ezbehar politikoa izan zen: Aviz leinua amaitu zen eta 60 urtez Espainiarekin bat egin zuen.
Nicolas Viar Eguzkitza
Obra
Euskalduna aldizkarian eta Resurreccion Maria Azkuek euskal letren lantzea sustatzeko xedearekin sortutako Ibaizabal astekarian idatzi zuen. Euskal-Erria elkarteko argitalpena zen La Unión Vasco-Navarra egunkarian ere kolaboratu zuen. Hedabide honetan "Euskaria" poema abertzalea argitaratu zuen 1886an eta "Pachi, el de los paliques" bere pertsonaia ezaguna ezagutzera eman zuen.
Los Paliques de Pachico
"Pachico Achalandabaso", Bilboko Zazpikaleetako Dendarikalean tailerra duen zapatari burutsua, Viarrek sortutako pertsonaiarik ezagunena izan zen. Lehenbizikoz Tercero sin principal antzerki-lanean agertu zen bigarren mailako pertsonaia moduan. Bere abentura eta desbenturak Euzkadi egunkarian argitaratu ziren kontakizun labur gisa eta 1932an liburu batean bilduak izan ziren.
Gallicolumba stairi
Gallicolumba stairi Gallicolumba generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Vanmanenia nahangensis
Vanmanenia nahangensis Vanmanenia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.
Zangozako armarria
Zangozako armarria Nafarroa Garaiko Zangoza hiriko armarri ofiziala da.
Historia
Armarri hau 1312koa da, Luis I.a Nafarroakoa erregeak, zangozarrek Aragoiko tropen aurka lortutako garaipenarekin pozik, armarrian erabiltzen zuten gazteluaren ondoan Aragoiko lau barra gorriekin blasoitutako beste kuartel bat jartzea eta armarria aipatutako enpresarekin enblematzea onartu zienean. Ordura arte, gaztelu bat izan zen zigiluan erabilitako arrazoia.
Borroka Nafarroa eta Aragoi banandu ondoren gertatu zen, Alfontso I.a Borrokalaria hil ondoren. Mugako lerroa argi eta garbi zehaztu gabe zegoen, eta lur-banaketa horrek liskarrak eta tirabirak sortu zituen, eta desadostasunak ere bai. Eta testuinguru horretan, 1139. urtean, Gartzia V.a Ramiritz Nafarroako erregea bere tropekin sartu zen, Zangozatik Sause ingurura, berea zela ulertzen zuena berreskuratzeko. Eta lehenik Sause hiribildua hartu zuen, gero Filera hartu zuen (Sause ondoko herria, desagertua), eta azkenik Petilla konkistatu zuen urte hartako abenduan.
Urteak joan ziren, eta aragoiarren aldetik ez zen kexarik eta erreklamaziorik falta izan, harik eta XIII. mendearen amaieran Felipe I.a Nafarroakoak bere eskariak baretu nahi izan zituen arte, herri batzuk beren terminoekin itzuliz. Baina itzulketa horrek Aragoiko lurrez inguratuta utzi zuen Petilla, eta horrek Aragoiko herritarren kexak areagotu zituen, argudiatuz ez zela normala Petilla hiribildua Nafarroakoa izaten jarraitzea, "Aragoiko lurraldean bi legoa gehiago sartuta zegoenean". Kexa horiei Petilla armak erabiliz berreskuratzeko proposamena gehitu zieten.
Proposamen hori 1308. urtean gauzatu zen, eta Luis I.a Nafarroakoa izan zen Nafarroan errege, Aragoiko armadak Nafarroako Petilla hiribildua inguratu eta setiatu zuenean. Gerra horren aurrean, Zangozak hainbat konpainia bildu zituen, zangozarrez eta piriniotarrez osatuak, eta, aldi berean, errege nafarrari zaldieria eskuadroi batzuk bidaltzeko eskatu zion. Luis Hutinak berehala bidali zuen beharrezko laguntza militarra eta Fortuño Almoravid, Nafarroako Errege Estandartearen alfereza, jarri zuen gudarostearen buru. Beraz, Zangozatik armada handi bat atera zen Petillarantz; hiribildua inguratzen zuten tropa aragoarrak elkartu eta nafarren bila irten ziren, eremu lau batean zain, nafar piriniotarrek abantailarik izan ez zezaten. Borroka oso gogorra eta odoltsua izan zen, eta indar aldetik ere oso parekatua; nafar armadaren abangoardiak, zangozar gehienekin, arerioen erresistentzia haustea lortu zuen arte. Camporrealeko parajean hornidura guztiak kendu zizkieten, eta harrapakin horrekin, nafarrek zeramatena baino gehiago, Petillako goarnizioa eta hornidura indartu ziren.
Oibar eta Tafalla arpilatu ondoren protesta gisa, eta Aragoi gerra deklaratu ondoren Nafarroari, oibartarrek inbaditzaileei gaua bertan kanpatzeko adina denbora entretenitzea lortu zuten. Eta une horretan, Zangozak, Oibarren laguntzarekin, laguntza iritsi arte zain egon ezin zirela jakinik, hurrengo eguneko egunsentian aragoiarrei erasotzeko erabakia hartu zuen. Aragoiarrek ez zekiten gau hartan Zangozako eta Oibarreko bizilagunek haiengandik oso hurbil kanpatu zutela, Onsellaren bokaletik gertu, Aragoi ibaian.
Bitartean, Urrotzen erresumaren defentsa antolatzeko prestaketekin jarraitzen zuten. Eta haraino iritsi ziren Zangozako ordezkariak Aragoiko Errege Estandartearekin, erregeari eskaintzeko eta garaipen garrantzitsua kontatzeko, eta horrek berekin ekarri zuen prest zeuden tropak berehala desegitea. Luis erregeak, estandartea jaso ondoren, horren dohaintza egin zion Zangoza hiribilduari. Dohaintza horrekin batera, armarrian erabiltzen zuten gazteluaren ondoan beste kuartel armarridun bat jarri zuten, Aragoikoaren lau barra gorriekin, urrezko gutun-azalaren ordez zilarrezko zelai baten gainean, erreinu haren armak baitziren, eta gainera blasoia "inoiz falta izan ez dena" izenburuarekin blastatu zuten.
Banaketa
1977n argitaratutako Zangozako merindadeko Udal armagintzaren bere liburuan, Jesus Otazuk honela deskribatzen du hiriaren armarria:
Deskribapen hau oraindik ere baliozkoa da, hiriko armarria zati hauek osatzen baitute:
Haßmoor
Haßmoor Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Antonin-Artaud saria
Antonin-Artaud Saria 1951ko maiatzaren 24an Rodezen (Okzitanian), Antonin Artauden oroimenez, Jean Digotek eta poeta batzuek sortu zuten frantsesezko literatur saria zen. 2008an eman zuten azken aldiz.
Helburua
Sari honen helburua, 1943 eta 1946 artean Rodezeko psikiatriako asiloan barneratua egon zen idazlea omentzeaz gain, irakurleen eta liburuen profesionalen artean poesia-lan bat ezagutaraztea zen. Horrekin kontutan hartzea merezi zuen poeta eta, halaber, frantses hizkuntzan gaur egungo poesian ezinbesteko lana gailendu nahi zituzten. Maiatzean ospatzen ziren “Rodez Poesia Egunak” ekitaldian urtero ematen zen saria. 2006tik aurrera, lan multzo bat koroatu zuen. Argitaletxeen esku zegoen epaimahaiaren arretarako egile bat izendatzea, hau da, proposamen bat aurkeztea.
Body art
Body art ingelesez, gorputz artea euskaraz, arte kontzeptual barruko estiloa da. Joera honek arrakasta handia izan zuen 1960 hamarkadan Europan eta Ameriketako Estatu Batuetan. Zenbait herrialdetan, bestetik, aspaldiko ohitura etnikoa da, esaterako Indiako Keralan non kathakali dantza-antzerki klasikoa egiten den. Arabiar munduan eta Indian ere hennaz gorputza, bereziki eskuak, margotu egiten da (mehndi).
Ezaugarriak
Body arten arabera giza-gorputza gai plastikoa da: margotu egiten da, tatuatu, piercingak jartzen zaizkion... Gorputza oihala bezalakoa da. Askotan, body art performanceaz lotuta doa. Ekintza guztia dokumentatu egiten da argazkiez zein bideoaz.
Yves Klein, Bruce Nauman, Vito Acconci eta Youri Messen-Jaschin body art barruako garaia izan zuten.
Raoul Dufy
Raoul Dufy (Le Havre, Frantzia, 1877ko ekainaren 3a - Forcalquier, Frantzia, 1953ko martxoaren 23a) frantses margolaria, marrazkigilea eta grabatzailea izan zen.