cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
AEK Atenas F.C.
Historia
1920 urtean Atenas erdiko "Lux" kirol dendan sortu zuten AEK Konstantinoplako errefuxiatu tale batek. Urte gutxitan hiriko talde nagusia bihurtu zen eta 1950 artean Greziako bi liga eta lau kopa irabazi zituen. Bigarren urrezko aroa 1960 hamarkadan izan zuen hasieran Kostas Nestoridis eta ondoren Mimis Papaioannou golegile nagusi bihurtu zirelarik. 1969an Europako Kopako final laurdenetara iritsi zen eta 1977an UEFA Kopako finalerdietara.
Antxieta jauregia
Antxieta jauregia Gipuzkoako Azpeitia udalerriaren alderdi zahar edo erdigune historikoan kokatzen den jauregia da, Done Sebastian Soreasukoaren parrokiaren aurrean. Joanes Antxieta musikari eta Errege katolikoen kapilauak eman zuen eraikina egiteko agindua, XVI. mendean.
AEK Atenas F.C.
Historia
Bere historian lehenengo aldiz 2013an maila galdu zuen AEK Atenasek. 2015ean itzuli zen eta Philippe Montanier entrenatzailearen eskutik Ligan hirugarren egin eta 2016an Kopa irabazi zuen. 2018an 24 urteren ondoren berriz irabazi du liga.
Antxieta jauregia
Aurrealdea bereziki deigarria da, mudejar estilokoa baita. Hau da, arte kristauaren elementuak eta apaingarri arabiarrak bateratzen ditu. Zati ezberdinak ditu eta material ezberdinez (harria eta adreilua, esaterako) eginda dago. Dorretxearen dekorazio eredua ere bakarra da Gipuzkoan. Gotiko Errenazentista arkitektura erakoa da.
AEK Atenas F.C.
Historia
2022-23 denboraldia bikaina izan zuen eta Liga eta kopa eskuratu zituen.
Antxieta jauregia
Egun, eraikin hau Kutxaren jabegokoa da. Azpeitiko erakusketa-areto nagusia eta adimen urriko pertsonentzako eguneko zentroa daude bertan.
AEK Atenas F.C.
Euskal taldeen aurkako partidak
AEK Atenasek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:
Dompremy
Dompremy Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Dompremy udalerrian erroldatutako biztanleak 105 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 6 pertsona bakarrekoak ziren (3 bakarrik bizi ziren gizonak eta 3 bakarrik bizi ziren emakumeak), 10 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 17 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 3 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 43 etxebizitza zeuden, 38 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 4 hutsik zeuden. 42 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 38 etxebizitza nagusietatik 35 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 28 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 66 ziren, horien artean 53 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 53 pertsona aktiboetatik 48 lanean zeuden (26 gizon eta 22 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Dompremy udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Thunar
Thunar Xfce-ren fitxategi kudeatzaile lehenetsia da, Xffm ordezkatuz. Benedikt Meurer-ek garatua da. GNOME-ren Nautilus-en oinarrituta dago baina abiadura hobea, erabilerraztasuna eta memoria kontsumo txikiagoa eskeintzeko diseinaturik dago. Plugin-ak jasatzen ditu eta freedesktop.org-en ezarritako estandarrak [ext a https://web.archive.org/web/20091101161341/http://thunar.xfce.org/wiki/requirements:standards] betetzen ditu. Thunar izena Thor jainkoaren izenean du jatorria.
Interfazea
Thunar interfazea nukleoa baino lehenago garatua izan zen, RAD paradigma jarraituz. Python lengoaian idatzi zen lehen zirriborroa eta erabiltzaileek eskatu ahala ezaugarri berriak erantsi eta interfaze grafikoa aldatu zaizkio. Thunar-en helburuetako bat Unix-eko zuhaitz egituretan oinarrituriko beste fitxategi kudeatzaileez ezberdinduko duen interfaze grafiko bat eskeintzea da.
API
Thunar-ek beste garatzaileentzako API bat hornitzen du. Fitxategi sistementzat plataforma anitzentzako programazio interfaz bat lortzen da thunar-vfs erabiliz; Thunar-ek, aldiz, kudeatzailearentzat berarentzat luzapenak garatzeko liburutegi bat eskaintzen du.
Allaert van Everdingen
Allaert van Everdingen (Alkmaar, 1621ko ekainaren 18, Amsterdam, 1675ko azaroaren 8) Herbehereetako urrezko aroaren margolaria eta grabatzaile ospetsua izan zen.
Biografía
Grabatzaile eta margolaria, haren espezialitatea paisaiak ziren. Caesar van Everdingen margolariaren anaia zen. Bere lehen maisua Roelant Savery izan zen; Saveryk Tirol ezagutzen zuen eta hortik ikuspegi menditsuen, bakartien eta basatien erakarpena sortu zitzaion, ondorioz baita Allart van Everdingeni. Hemezortzi urte zituelarik, Saveryren heriotzaren ondoren, Pieter de Molijnen eskolara joan zen. 1640. urtearen inguruan Ipar Europa, Eskandinavia ezagutu zuen; Danimarkan Herbehereetako familia ezagunak zituen eta han, Kopenhagen, Federiko IV. Danimarkakoaren zerbitzuan hasi zen. 1645an Haarlemgo gremioan sartu zen eta 1652an Amsterdamera joan zen bizi izatera.
Angirey
Angirey Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Angirey udalerrian erroldatutako biztanleak 128 ziren. Familiak 59 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 69 etxebizitza zeuden, 60 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 66 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 60 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 2 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 84 ziren, horien artean 68 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 68 pertsona aktiboetatik 59 lanean zeuden (30 gizon eta 29 emakume) eta 9 langabezian zeuden (3 gizon eta 6 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Angirey udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 138 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.046 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Angirey udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 660 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Pierre-Saint-Jean
Saint-Pierre-Saint-Jean Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Pierre-Saint-Jean udalerrian erroldatutako biztanleak 156 ziren. Familiak 83 ziren, horien artean 38 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 21 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 260 etxebizitza zeuden, 82 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 172 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 246 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 82 etxebizitza nagusietatik 68 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 17 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 60 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 46 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 25 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-Pierre-Saint-Jean udalerrian 62 unitate fiskal zeuden, 115 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.658 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
Monneville
Monneville Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Saint-Pierre-Saint-Jean
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Pierre-Saint-Jean udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 48 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Monneville
Biztanleria
2007an Monneville udalerrian erroldatutako biztanleak 830 ziren. Familiak 258 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 57 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 137 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 294 etxebizitza zeuden, 263 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 280 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 263 etxebizitza nagusietatik 224 bere jabearen bizilekua ziren, 32 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 70 etxek lau zituzten eta 150 etxek bost zituzten. 213 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 91 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 158 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 522 ziren, horien artean 377 aktiboak ziren eta 145 inaktiboak ziren. 377 pertsona aktiboetatik 349 lanean zeuden (193 gizon eta 156 emakume) eta 28 langabezian zeuden (14 gizon eta 14 emakume). 145 pertsona inaktiboetatik 43 erretiraturik zeuden, 65 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Monneville udalerrian 264 unitate fiskal zeuden, 761,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.362 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 33 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren eta 3 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Monneville udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 892 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Puigbalador
Puigbalador, batzuetan Puigbaladó idatzia (katalanez; ) Katalan Herrietako udalerri bat da, Capcir eskualdean kokatua. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Geografia
Udalerrian herri barneaz gain Riutort herriska ere dago; auzo-udaletxea du. Bets aldetik, Puigbaladorreko eski estazioaren inguruan urbanizazioa eraiki zen.
Biztanleria
2007an Puigbalador udalerrian erroldatutako biztanleak 90 ziren. Familiak 50 ziren, horien artean 25 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 5 bakarrik bizi ziren emakumeak), 5 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 15 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 5 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 417 etxebizitza zeuden, 50 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 349 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 279 etxeak ziren eta 132 apartamentuak ziren. 50 etxebizitza nagusietatik 33 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 11 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 63 ziren, horien artean 49 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 49 pertsona aktiboetatik 43 lanean zeuden (28 gizon eta 15 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Puigbalador udalerrian 56 unitate fiskal zeuden, 93 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.113 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Puigbalador udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Condé-Sainte-Libiaire
Condé-Sainte-Libiaire Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Condé-Sainte-Libiaire udalerrian erroldatutako biztanleak 1.410 ziren. Familiak 506 ziren, horien artean 88 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 64 bakarrik bizi ziren emakumeak), 167 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 219 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 586 etxebizitza zeuden, 516 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 44 bigarren erresidentzia ziren eta 26 hutsik zeuden. 565 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 516 etxebizitza nagusietatik 488 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 16 etxek bi zituzten, 85 etxek hiru zituzten, 112 etxek lau zituzten eta 301 etxek bost zituzten. 402 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 187 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 303 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.003 ziren, horien artean 725 aktiboak ziren eta 278 inaktiboak ziren. 725 pertsona aktiboetatik 684 lanean zeuden (360 gizon eta 324 emakume) eta 41 langabezian zeuden (24 gizon eta 17 emakume). 278 pertsona inaktiboetatik 94 erretiraturik zeuden, 108 ikasten zeuden eta 76 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Condé-Sainte-Libiaire udalerrian 523 unitate fiskal zeuden, 1.415 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.991 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 55 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 1 zurgina, 4 iturginak, 1 eraikuntza enpresa, 1 jatetxe eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
Strophurus williamsi
Strophurus williamsi Strophurus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Condé-Sainte-Libiaire
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Ancistrus galani
Ancistrus galani Ancistrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Belkovita
Belkovita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Belkovita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 7 da.
Condé-Sainte-Libiaire
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cimabue
Cenni di Pepo Cimabue (Florentzia, 1240 aldean - Pisa, 1302) italiar margolari eta mosaikogilea izan zen, Giottoren maisua eta Italiako pinturaren eraberritzailea. Ordura arteko ohiko estiloa alde batera utzi zuen eta errealismo handiz landu zituen bere irudiak.
Bizitza
Cenni di Pepo zuen izena, baina Cimabue deitzen zioten goitizenez. Itzal handiko artista izan zen bere garaian, hartaraino, ezen Dantek Jainkotiar komedian aipatu baitzuen (Purgatorioa XI, 94-96); baina Giotto ere aipatzen zuen bertso berean, eta Cimabueren gainetik jartzen :
Credette Cimabue nella pintura Tener lo campo, ed one ha Giotto il grido Si che la fama di colui s' oscura.
(Cimabuek pintore handiena zela uste zuen, Giottok ospea kendu zion eta orain ahazturik dago)
Giorgio Vasarik Le vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori liburua idatzi zuenean, Cimabue jarri zuen zerrendako lehen tokian, eta hona zer zioen Florentziako pintoreaz:
Nolanahi ere, oso dokumentu gutxi daude haren bizitzari eta obrari buruz. Horietako baten arabera, 1301-1302an, Pisan, katedraleko absideko mosaiko baten eta Santa Klara ospitalerako egindako Maestà baten (egun desagerturik) ordain diruak kobratu zituen. Data horietatik berehala hil zela uste da.
Larée
Larée Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Cimabue
Lan nagusiak
Florentziako Santa Trinita elizarako margotu zuen Maestà-n (egun Uffizi Galerian dago), bizantziar ikonoen finkotasunari -artean nabarmena aurpegietan eta keinuetan- adierazgarritasun handiago bat kontrajarri zion, eta espazioaren zentzua eta gorputzen bolumena bereziki landu zituen, aingeru eta profeten irudietan, batez ere.
Larée
Biztanleria
2007an Larée udalerrian erroldatutako biztanleak 232 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Cimabue
Lan nagusiak
Garrantzi handikoa izan zen Cimabueren esku hartzea Asisko San Frantzisko elizako lanetan. 1277tik 1288ra bitartean, goiko elizako koruko eta transeptuko freskoak pintatu zituen, bere laguntzaile taldearekin batera -Duccio eta Giotto taldekoak zirela uste da-, eta baita Apokalipsia, Apostoluak eta Andre Maria gaitzat zituen ziklo handi bat ere. Horiez gainera, ez dira ahaztuta uztekoak Gurutziltzatzea eta gangako Lau ebanjelariak, denak arrisku larrian, gaur egun, hormetako materialen egoera txarra dela-eta.
Larée
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 125 etxebizitza zeuden, 102 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 124 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 102 etxebizitza nagusietatik 79 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 16 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 67 etxek bost zituzten. 62 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 41 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 54 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 147 ziren, horien artean 107 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 107 pertsona aktiboetatik 97 lanean zeuden (47 gizon eta 50 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Larée udalerrian 105 unitate fiskal zeuden, 235 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.782 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Larée udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 525 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Courniou
Courniou Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Courniou udalerrian erroldatutako biztanleak 626 ziren. Familiak 266 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 93 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 492 etxebizitza zeuden, 277 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 187 bigarren erresidentzia ziren eta 28 hutsik zeuden. 467 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 277 etxebizitza nagusietatik 212 bere jabearen bizilekua ziren, 55 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 56 etxek hiru zituzten, 86 etxek lau zituzten eta 113 etxek bost zituzten. 179 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 110 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 120 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Esquièze-Sère
Esquièze-Sère Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Courniou
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 382 ziren, horien artean 283 aktiboak ziren eta 99 inaktiboak ziren. 283 pertsona aktiboetatik 246 lanean zeuden (127 gizon eta 119 emakume) eta 35 langabezian zeuden (17 gizon eta 18 emakume). 99 pertsona inaktiboetatik 38 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Esquièze-Sère
Biztanleria
2007an Esquièze-Sère udalerrian erroldatutako biztanleak 407 ziren. Familiak 212 ziren, horien artean 94 pertsona bakarrekoak ziren (30 bakarrik bizi ziren gizonak eta 64 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 42 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Courniou
Diru sarrerak
2009an Courniou udalerrian 287 unitate fiskal zeuden, 628,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.561 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
Esquièze-Sère
Etxebizitza
2007an 828 etxebizitza zeuden, 210 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 586 bigarren erresidentzia ziren eta 32 hutsik zeuden. 361 etxeak ziren eta 465 apartamentuak ziren. 210 etxebizitza nagusietatik 144 bere jabearen bizilekua ziren, 58 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 59 etxek hiru zituzten, 52 etxek lau zituzten eta 85 etxek bost zituzten. 143 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 89 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 87 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Courniou
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 1 argiketaria eta 4 jatetxeak.
Esquièze-Sère
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 246 ziren, horien artean 189 aktiboak ziren eta 57 inaktiboak ziren. 189 pertsona aktiboetatik 180 lanean zeuden (88 gizon eta 92 emakume) eta 8 langabezian zeuden (5 gizon eta 3 emakume). 57 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Esquièze-Sère udalerrian 210 unitate fiskal zeuden, 419 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.444 euro zen.
Boba Fett
Boba Fett Star Wars film saga ospetsuan agertzen den pertsonaia bat da. Sagako Star Wars II. Atala: Klonen Erasoa, Star Wars IV. Atala: Itxaropen Berria, Star Wars V. Atala: Inperioaren Kontraerasoa eta Star Wars VI. Atala: Jediaren Itzulera filmetan eta unibertso hedatuko komiki, eleberri eta bideo-jokoetan agertzen da, pertsonaiarik ospetsuenetako bat delarik, atal klasikoetan Jeremy Bullochek interpretatua.
Courniou
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Courniou udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 511 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Langdon (Ipar Dakota)
Langdon Ipar Dakotako hiri bat da. Cavalier konderrian kokatua dago. 2010ean 1,878 biztanle zituen, 4.28 kilometro koadrotan banatuta.
Boba Fett
Jango Fett klonatua izateko aukeratua izan zen ordainsari bilatzaile bat zen, honela beraren berdin-berdinak ziren kopia armada bat eginez. Klon hauek hazkuntza azkartu bat izango zuten helduarora azkar iristeko eta horrela borrokatzeko adinean egoteko. Klon armadaren eredua izateagatik ordain bezala, dirutza handiaz gain, beraren kalterik gabeko klon bat eskatu zuen, seme bezala adoptatu zuena: Boba Fett.
Boba Fett Kamino planetan jaio zen, non hamar urte bete zituen arte bizi izan zen. Handik arrapaladan ihes egin behar izan zuen Esklabo I izeneko bere ontzian, Obi-Wan Kenobi Bobaren aita harrapatzen saiatu zenean, baina Jediak ontziaren kroskoan igortzaile bat jartzea lortu eta Geonosis planetara jarraitzea lortu zuen. Iritsi baino lehenxeago Jangok eta Bobak Obi-Wan Kenobiren Jedi ehizaontzia aurkitu zuten eta honekin borrokan hasi ondoren, suntsitu zutela uste izan zuten eta planetan lehorreratu ziren. Geonosiseko Harean Jango Fett Mace Windu Jediaren esku hil zen. Bobak burua moztu zioten bere aitaren kaskoa bildu zuen, eta hau da Boba agertzen den ''Star Wars II. Atala: Klonen Erasoa'' filmeko azken eskena.
Bobak bere aita Jangoren pausoak jarraitu zituen eta bere lanean eraginkor bihurtu zen, maila galaktikoan ordainsari bilatzailerik hoberena izatearen ospea zuelarik. Bere lehen lan ofiziala Jabba Huttarentzat egin zuen, Gilramos Libkath hiltzea izan zena, Tatooine planetako lapur talde batetako buruzagia.
Nola ez, inperioaren egoera ustelak mesede handia egin zion bere misioak betetzerako orduan. Gatazkaren batzuk izan zituen Aliantza Errebeldearekin Bespin eta Tatooine planetetan, non askok Sarlacc ahalguztidunaren urdailean hil zela uste duten (baina Unibertso Hedatuaren sagan Boba Fett Sarlaccen urdailetik irteten dela eta bizitzen jarraitzen duela erakusten da). Bobak Han Solo harrapatuta zegoen karbonitazko blokea eraman zuen Bespinetik Tatooinera eta pertsonalki zaindu zuen Jabba Huttaren jauregian.
Boba Fett mandaloriar gerlari arraza berri baten Mandalorea bihurtuko zen (mandaloriarren buruzagia) Raxus Primen base bat zuela eta Han Solorekin lan eginez yuuzhan vong inbasioaren azken etapetan.
Azkenik Boba Fettek Kyle Katarnen ikastuna zen Jaden Korr Jedi zaldunarekin borrokatu zuen, Desann Lord Sitharen ikastuna zen Tavionek Marka Ragnos galaxiako toki askotatik lortutako indar pila bat metatu zuen botere zetruarekin berpizten saiatu baino lehen.
Euskal Herriko hizkuntzak Antzinaroan
Antzinaroko Euskal Herrian, aintzineuskararekin batera, beste hizkuntza batzuk hitz egiten zirela proposatu da: galiera, zeltiberiera, iberiera eta beste hizkuntz indeuropar batzuk. Hizkuntza horiek txanponetako, hilarrietan, eta bestelako objektuetan aurkitu diren inskripzioei ezker ezagutzen dira, batzuetan hizkuntza horietan idatzita daudelako eta bestetan, hizkuntza horietako izenak (onomastika) agertzen zaigulako.
Testuingurua
Euskararen aurrekaria den aitzineuskara edo akitanera askoz lurralde zabalagoetan mintzatzen zen, batez ere sortaldean eta iparrean, Akitania aldean. Hiru herri indartsu inguruan zituela –galiarrak iparretik, hegotik eta sartaldetik zeltiberiarrak eta sortaldetik iberiarrak–, herri horien hizkuntzak euskal lurraldean sartzen dira, eta elebitasun egoerak sortzen dira toki batzuetan eta besteetan. Behin latina alde guztietan nagusitu zenetik, hizkuntza horren eragin sakona jasan zuen euskarak.
Datuen arazoa
Hizkuntza baten historia osatzeko ezinbestekoa da ahalik eta datu gehien edukitzea esku artean, antzinako beste edozein gertaeraren historia osatzeko bezala. Euskal Herrian antzina erabiltzen ziren hizkuntzen historia berregiteko izaten diren arazo berak izaten dira, beraz, Antzinaroko historiaren beste alorretan ere: dokumentu urritasuna, alegia. Hizkuntzaren datuek, oro har, nolakotasun berezia dute; izan ere, onomastika arrasto batzuk nahikoak izan daitezke lurralde jakin batean hizkuntza bat edo bestea zela frogatu ahal izateko. Datu horiek adierazgarriak izanez gero, hizkuntza baten berezko bilakaera edo familia bereko beste hizkuntzekiko izan duen bilakaera ere hauteman daiteke. Baina, hizkuntza horren garrantzizko alderdiak ezagutu nahi baditugu, adibidez hizkuntzaren erabileraren muga geografikoak, gizataldearen barruko egoera soziolinguistikoa, kontuan hartu gabe hizkuntzaren barruko egitura eta egitura horrek denboran izan duen bilakaera, ezinbestekoa da informazio masa aberats eta trinko bat izatea eskura. Euskarari dagokionez, informazio masa trinko hori ez da XVI. mendera arte sortzen, eta ez oso nabarmen gainera.
Dena dela, erraztasun handia du hizkuntzalaritzak, aipatutako beharrak alde batera utzita, onomastika arrasto txikiena hizkuntza bati dagokiola esateko. Erdi Aroan esaterako (informazio eta datu ugariko garaian) on façendu afaria bezalako zergaren inguruko dokumentazioak Nafarroako gizarteko erakundeen alderdi bat argitu dezake; toponimiaren ikerketek, bestalde, muga geografikoak edo kronologikoak jartzen dizkiote ekonomia jarduera bati. Beraz, datu linguistikoek ematen duten laguntza areagotu egiten da gainerako datu historikoak falta direnean. Antzin Aroan Erdi Aroaren behe edo erdi aldeko mendeetan baino askoz ere datu gutxiago dago, eta aro hartan erabiltzen ziren hizkuntzei buruzko hipotesiak ezinbestekoak dira erromatarren aurreko herri bat etnia batean edo bestean sailkatzeko; izan ere, literatura iturriek zenbaitetan herri baten izenaren berri besterik ez dute ematen.
Antzinaroko hizkuntzei buruzko datuak era eta balio askokoak izan daitezke. Herri autoktono batek erabiltzen duen hizkuntzan, testu idatziak dira, zalantzarik gabe, daturik garrantzitsuenak. Dokumentu mota horiek, herri autoktonoen inskripzioak alegia, hizkuntza komunitate horrek idazte sistema bati buruz duen ezagutzaren araberakoak izaten dira. Hala bada, berez hizkuntzaren arazo dena arazo kulturalaren mende dago, hau da idazketaren ezagutzaren mende. Zenbat eta hurbilago egon herri bat zibilizazioaren erdigunetik (Mediterraneoaren ekialdetik), orduan eta aukera gehiago izango da idatzizko dokumentuak aurkitzeko. Mediterraneo inguruko herri nagusiak sartu ziren Iberiako Penintsulan eta gaur egun Frantzia den lurraldean, eta zabaldu zuten idazkeraren erabilera, hau da, feniziarrak eta haien ondorengo kartagotarrak lehenbizi, greziarrak gero, eta erromatarrak azkenik.
Iberiar idazkera
Iberiako Penintsulako zenbaitek atzerriko idazkerak erabili zituzten beren hizkuntzan idazteko; Alacant eta Murtzia inguruan, esaterako, K. a. IV. mendeko zenbait idazki iberiar aurkitu dira greziar-joniar alfabetoan idatziak. Herri kolonizatzaileekin izandako harreman kulturalaren ondorio nagusia, zalantzarik gabe, idazkera sistema propio baten sorrera izan zen. Idazkera sistema horrek hiru aldagai zituen, eta horiexek izan ziren, hain zuzen, Iberiako Penintsulako inskripzio gehienak erredaktatzeko erabili zen idazkeraren oinarria. Hiru aldagaietatik, sortalde-ekialdekoak edo iberiarrak izan zuen hedadurarik handiena: Jucar ibaitik (hegoaldeko mugan) Narbonaraino (Frantziako hegoaldean), Ebro ibaiaren ibar osoa eta erdialdeko goi-ordokiaren ekialdea hartzen zituela, K. a. IV. mendetik hasi eta Augustoren garaia arteko aldian, gutxi gorabehera.
Euskal Herriko hegoaldean eta ekialdean K. a. I. milurtekoaren azken bi mendeetan ezagutu zuten iberiar idazkera hori, nahiz eta, badirudien oso erabilera mugatua izan zuela eta dirua jotzeko erabili zela batez ere, errepublikar numismatika hispaniarraren egituraren baitan. Bildu diren datuengatik, bi hizkuntza desberdinetan idazteko balio izan zuen idazkera horrek: batetik, eta batez ere, iberiera (ez zuen beste idazteko sistemarik izan), eta bestetik, zeltiberiera (Augustoren garaitik aurrera latindar alfabetoan idazten hasi zen, denbora tarte laburrean desagertu zen arte).
Onomastika
Beste datu mota batzuk onomastika informaziotik bildutakoak dira (pertsona, jainko edo leku izenak). Izen berezi horiek autoktonoek era naturalean adierazten dituzte latinez, bai epitafioetan, bai gurtza aldareetan; bestalde, erromatarrek garrantzizko gertaera historikoak kontatzeko garaian azaltzen dituzte izen horiek. Hau da, bigarren hizkuntza batean, latinez alegia, aditzera emandako informazioa da. Datu mota horiek, hizkuntzari buruzko informazioari dagokionez, testuek baino balio gutxiago izateaz gainera, kontuan hartu beharreko beste arazoak izaten dituzte. Batetik, izen nagusi direnez gero, azpimultzo bat osatzen dute hizkuntzaren barruan, eta hizkuntzarekin harreman bereziak izaten dituzte: baliteke, izen bereziak izen arrunt izatea aldi berean, edo dagoeneko erabiltzen ez diren antzinako izenak izatea; baliteke jatorri ezezaguneko izenak izatea, eta arrazoi kulturalengatik bereganatu izana. Bestetik, latinezko inskripzio baten bidez aditzera eman denez gero, izen autoktonoa latindar testuaren eskakizun morfologikoetara eta sintaktikoetara egokitu ohi da; horregatik, latinaren flexioek eta hondarkiek izenaren jatorrizko formak ezkutatu ohi dituzte. Hizkuntza autoktonoen eta latinaren arteko harremanak estutu ahala bertakotu egin zen moldatze prozesu hori: idatzi errepublikazale interesgarrienetako batean, hau da, Ponpeio Estrabonek turma salluitanako zaldunei hiritartasuna eman zienean (Ascoliko brotzea izenaz ezagutzen den plakan jasoa), Ebro arroako zaldunen izenak, ilergeteak izan ezik, latindar sistemako flexioetara egokitu gabe daude, oro har; goi inperioko epigrafe latindarretako izenak, aldiz, latindar hondarkiak dituzte. Moldatze prozesu horren maila gorena Erdi Aroko hainbat euskal zaindariren izenetan ikus daiteke: esaterako Enecoiz eta Berascoiz izen patronimikoak, Eneco eta Berasco izenetan oinarrituak dira, latinezko genitiboaren bidez (adibidez, Eneconis).
Esquièze-Sère
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 44 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 11 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 argiketaria zen, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2000. urtean Esquièze-Sère udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 96 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Euskal Herriko hizkuntzak Antzinaroan
Hizkuntzalaritzaren prozedura eta baliabideak
Hiru eratakoa izan daiteke historia gertaerak argitzeko hizkuntzalaritza historikoak eta konparatuak eskaini dezakeen laguntza:
Ezagutzen den edo berria den hizkuntza bateko hizkuntza datuak
Hizkuntza datuak aurkitu (testuak edo onomastika arrastoak), eta aurretik ezagutzen den edo berria den hizkuntza bati dagozkiola adierazi. Hizkuntzaren datu horiek aurkitu diren inguruan herri bat edo hizkuntza bat bazela ziurtatzeko informazio historikoa baldin badago, bi informazio iturriak elkartzeko aukera izango da.
Prozedura mota horren adibide ugari daude. Hispaniar goi-ordokiko idazkiak –iberiar idazkeraz idatziak–, esaterako, zeltiberiar herriaren hizkuntzan idatziak zirela prozedura horren bidez asmatu zen; izan ere, erromatar iturriei esker ondo ezagutzen da zeltiberiarren geografia eremua eta historia.. ) Toponimoen inguruan egindako analisia historiaurrera proiektatu. Toponimoek irauteko duten joera kontuan hartuta, nahiz eta, zenbaitetan sortu zituen hizkuntza desagertu den, hizkuntzalariak baiestea dauka, inguru bateko toponimo multzo sistematikoa eta homogeneoan oinarrituta, garai batean erabiltzen den hizkuntza baino lehenago beste hizkuntza bat izan dela.
Aurreko hizkuntza hori beste lekuren batean ezagutzen bada, hizkuntza hori beste leku batera eraman zuten gertaera historikoen inguruko galderak sortzen dira, alegia, jendearen mugimenduak, bateratze politikoak, etab. Esaterako, Bielorrusiako ibai izenek, sustrai baltikoak dituztenak eta, beraz, Lituania edo Letoniarekin lotura dutenak, adierazten dute historiaurrean hizkuntza baltikoak izan zirela ondoren eslaviar hizkuntzen mendeko izan zen lurraldean.. ) Hizkuntza familiak osatu. Hizkuntza bat hizkuntza familia bati dagokiola baieztatzeak garrantzizko ondorioak ditu; izan ere, familia bateko kide izateak alderdi ugari argitzen ditu hizkuntza horren jatorriaz eta erabiltzen duen herriaz. Indoeuropar hizkuntza familia (mendebaldeko Europatik hasi eta ekialdeko Indiako muturrerainoko hizkuntzak biltzen ditu indoeuroparrak) izan zela jakiteak, Europako historiaurrearen mugak zabaldu zituen, eta arkeologiak aurkitutako kultura materialen nahaspila argitu zuen. Hispaniako zeltiberiera zelta hizkuntzen multzoan sailkatua da, eta ahaide ditu Galiako zelta, Italiaren iparraldeko lepontikoa, eta uharteetako hizkuntza zeltikoak, galesa eta irlandera; izan ere, hizkuntza horiek guztiek arbaso bera dute, baina zoritxarrez ez dago horren dokumentu idatzirik. Ez dago hizkuntzalaririk hizkuntza horien jatorria Iberiako Penintsulan dagoela esango duenik, izan ere, indoeuropar hizkuntzek osatzen duten zuhaitz handiaren adarrak baitira; hizkuntza horien banaketaren arabera, bestalde, ekialderagoko herri batean sortuak behar dute hizkuntza horiek.
Askoren ustez, aski da euskal hizkuntza erromatar aurrekoa izatea ia Harri Aroan kokaturiko gizarte primitibo baten ordezkari gailena dela esateko. Dena dela, datu gehiago ditugu K. a. IV. milurteko indoeuroparren gizarte, familia, ekonomia eta sinesteen egiturari buruz, garai hartako euskaldunen egiturari buruzkoak baino. Proposamen guztien artetik bi dira ikerlarien arreta gehien piztu dutenak.
Hizkuntz kamitikoekiko erlazioa
Lehen hipotesiak kamita-semita familiarekin (azken urteotan afro-asiar esaten zaionarekin) elkartzen du euskal hizkuntza, berbere hizkuntzekin (familiaren adar kamita osatzen dutenekin) duen harremanaren bidez.
Hipotesi hori Hugo Schuchardtek defendatu zuen antzekotasun morfologiko gutxi batzuetan oinarrituta: esaterako, -en genitibo singularra, jenero markak (maskulinoa edo femeninoa) aditzaren bigarren pertsonan, eta partizipioaren egitura. Alabaina, berbereen hizkuntzek eta hizkuntza semitikoek parekotasun nabarmenak dituzte egitura ezaugarrietan, euskal hizkuntzan ezagutzen direnetatik oso urrunekoak: Ablaut edo bokalen apofoniaren erabilera funtzio gramatikalean, aditzaren antolamendua, erroaren egitura, edo bi terminoen arteko anexioa gramatika mendekotasuna adierazteko; beraz, ezinezkoa dirudi euskara hizkuntza familia horretako kide dela pentsatzea. Duela gutxi, euskararen eta berbereen hizkuntzen arteko loturaren aldekoak entzun dira, hizkuntzalaritza argudioetan baino areago herrien genetikan oinarrituak. Euskaldun eta berbere biztanle gutxi batzuen genetika ikerketak munduko herrien genetikaren barruan balioztatu behar dira ordea, Cavalli-Sforzak eta bere lankideek egin zutenaren antzera. Bestalde, herrien arteko konparazio genetikotik ateratako emaitzak hainbat hipotesiren bidez argitu daitezke; hipotesi horien artetik ondorio historikoak dituztenak –eta aleloen bilakaera hutsaren bidez esplikatu ezin direnak–, beste adierazpen historikoekin lotu behar dira, hizkuntzalaritza konparatuak ematen dituen adierazpenekin esaterako.
Azkenik, herriaren eta hizkuntzaren arteko harremana ezin izan daiteke biunibokoa; izan ere, gerta daiteke herri autoktono egonkor batek hizkuntza galtzea, edo herri etorkinek iritsi diren lekuko hizkuntza bereganatzea.
Kaukasiar hizkuntzarekiko erlazioa
Bigarren hipotesiak kaukasiar hizkuntzekin lotzen du euskal hizkuntza. Kaukasiar hizkuntza horiek, Kaukaso mendien inguruan erabiltzen direnak, ez dute familia bakarra osatzen. Azterketa nagusien arabera hiru multzotan biltzen dira, gaur egun arte banatu ezinak: hegoaldeko hizkuntzak edo kartveliarrak (georgiera, besteak beste), ipar-mendebalekoak eta ipar-ekialdekoak.
Gehiegitan bildu izan dira kaukasiar hizkuntza guztietako terminoak eusko-kaukasiar kidetasuna frogatzeko, haien artean batasuna badela segurutzat jota, nahiz eta batasun hori frogatu gabe egon. Joera honen adar tradizionalak euskararen eta georgieraren arteko harremanak ezarri nahi izan ditu; beste batzuen iritziz, aldiz, ipar-ekialdeko hizkuntzekin kidetu behar da euskara. Mitxelenak eta Vogtek gogor kritikatu zituzten hurbilpen horiek, batez ere metodologiaren aldetik. Gaur egun esan daiteke, beraz, ez dagoela oinarri sendorik hipotesi horietan, onartuz gero ez baita adar horien historiaurre linguistikoaren ezaguera osatzen. Litekeena da euskara batetik eta kaukasiar hizkuntzak bestetik hizkuntza egoera homogeneo batean bizirik iraun zuten uharteak izatea, indoeuropar hizkuntzen nagusitasuna baino lehen; hala ere, ezin froga daiteke benetan hala izan zenik.
Hizkuntzalaritza konparatuak ez badigu batere argitzen euskararen historiaurrea, hizkuntza horren dokumentu zaharrak, inguruko hizkuntza ezagunetatik hartutako maileguak eta hizkuntzaren egituraren analisia izango dira gure ezagutzaren iturburua.
Latinezko maileguak
Dokumentu idatziei dagokienez bada gertaera bat nabarmentzekoa: euskal hizkuntzari buruzko datuak, X. mendetik aurrera, eta hurrengo mendeetan gero eta nabarmenago, gaur egun arte betidanik euskara erabili den eremuan bildu dira, lehenbizi glosa eta latindar edo erromantze kartularioetako izen nagusien bidez, eta zuzenean ondoren, lan idatzien bidez. X. mendearen aurreko dokumentu gehienak Erromako goi-inperioko garaikoak dira, beraz, zortzi menderen eta milurteko baten arteko hutsunea dago, Goi Erdi Aroko hileta inskripzioak eta bisigodoen eta frankoen kronika batzuk salbu. Susmoa dago Goi Erdi Aroko mende ilun horiek ez ote diren erabakigarriak izan Euskal Herriaren osaketan, ez bakarrik politikari eta erlijioari dagokienez, baita hizkuntzari dagokionez ere. Bigarren milurtekotik aurrerako egoera ez dakigu erromatar aldiaren eta erromatar aurreko aldiaren jarraipen leiala den ala gorabehera handiak ekarri zituen Euskal Herriko hainbat ingurutara.
Antzinako eta Erdi Aroko dokumentuek batetik, eta euskararen lexikoak bestetik, argi adierazten dute euskararen eta latinaren artean izan zen harreman luze eta jarraitua. Euskal Herrian latina edo erromantzea izatea baino aipagarriagoa izan zen inperioaren alderdi honetan euskarak bizirik iraun izana; izan ere, Britainia ez bezala, Euskal Herria Erromaren mende egon baitzen bai politikan, bai hizkuntzaren mailan.
Maria Teresa Etxenikek berak ere Euskal Herriko erromantze bat izan zela esan izan du.
Dokumentuen izaera eta antzinako iturriekin zerikusia duten beste hainbat alderdi kontuan hartuz gero, atal honetan ikertuko den eremua hainbat inguru geografikotan bana daiteke.