cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Viktoriar Aroa
Egonkortasuna eta txandakatzea
Whigen ekonomia alorreko bandera truke librea bazen ere, aduana-eskubide britainiarren ezabatzea bi gobernuek burutu zuten, batak bestearen ondoren, 1840ko hamarkadan: Robert Peel buru zuen gobernu kontserbadoreak estreina, eta John Russellen gobernu liberalak gero.
Txandakatze politikaren gorena Benjamin Disraeli kontserbadorearen (lehen ministro 1868an eta 1874-1880an) eta William Ewart Gladstone liberalaren (lehen ministro 1868-1874an, 1880-1885ean, 1886an eta 1892-1894an) gobernualdietan harrapatu zen. Disraeli eta haren oinordeko politiko Robert Arthur Salisbury buru zituen tory partiduak bide militarraren aldeko apustua egin zuen, bai kolonietan, bai Irlandaren arazoan.
Whigek Irlandaren baketzearen alde egindako ahalegin politiko guztiak alferrik izan ziren, baina estatuaren erreforma nagusiak ere beraiek bultzatu zituzten. Bi partiduek elkar hartuta, irakaskuntza, etxebizitza, elkartze eskubidea, erlijio askatasuna eta beste hainbat gai hartzen zituen erreforma-egitarau luze bat gauzatu zuten.
1884-1885ean ezarritako sufragio unibertsalak (gizonezkoena) hautsi egin zuen Erresuma Batuko partidu sistema. Liberalen eta Trade Unionetako langileen ordura arteko lotura eten egin zen Alderdi Laborista sortzearekin, eta horrek botoak kendu zizkien liberalei. Gainera, irlandar burujabetzaren aldeko gutxiengo indartsu bat sartu zen Komunen Ganberan.
Sant Ildefonsko geltokia
Sant Ildefons Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Cornellà de Llobregat udalerrian dago.
Geltokia 1983n inauguratu zen.
Larruki koloreanitz
Larruki koloreanitza (Trametes versicolor) Polyporaceae familiako onddo espezie bat da. Sukaldaritzako interesik gabea. Japonian medikuntzan erabiltzen da. Sendagai asko ditu, horietako batzuk ikertzeko daude oraindik.
Deskribapena
Karpoforoa: Sesila, 3 eta 10 cm. bitarteko luzerakoa, 1 eta 5 cm. bitarteko proiekziokoa eta 1 eta 4 mm. bitarteko lodierakoa. Normalean, zurari atxikia irteten da, multzo inbrikatuetan zirkulu edo giltzurrun formak osatuz, lauak, hainbat koloretako gune zentrokidez apainduta, beltzetik zurira eta marroi-gorrixkatik okrera doazenak. Ertz uhindua, gainazal bilotsua, distiratsua eguraldi lehorrarekin.
Himenioa: Tutu motzak, zuriak edo krema kolorekoak, zahartuaz horitzen joaten dira. Poro oso txikiak, biribilak eta tutuen kolore berekoak.
Haragia: Oso mehea, larrukara eta zuria.
Etimologia: Trametes hitza latinezko “trama” hitzetik dator, ehun edo irun lodia esan nahi du, poroen itxuragatik. Versicolor epitetoa ere latinetik dator eta kolore aldakorrekoa esan nahi du.
Jangarritasuna
Ez da jangarria, larrukara eta gogorra delako.
Nahasketa arriskua
Deskribatutako espeziea oso aldakorra da bere forma eta koloreetan, eta, beraz, espezie honetako aldaera batzuk bereizi egin dira. Trametes zonatella perretxikoarekin nahas daiteke. Trametes multicolor perretxikoarekin ere bai, hau kolore anitzekoa da, baina ez du tonu beltzik eta urdinxkarik.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Afrika, Erdialdeko eta Hego Amerika, Antartikako uharteak, Asia, Australia, Zeelanda Berria.
Toru Kishimoto
Toru Kishimoto (岸本 徹, 1972ko urtarrilaren 14a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Henni Forchhammer
Henriette "Henni" Forchhammer, Margarete Forchhammer izenarekin ere ezaguna (Aalborg, 1863ko martxoaren 8a - Frederiksberg, 1955eko maiatzaren 31) daniar hezitzailea eta emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea izan zen.
Labeobarbus aspius
Labeobarbus aspius Labeobarbus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Winterlingen
Winterlingen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
São José do Cedro
São José do Cedro Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Toru Kishimoto
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Anicuns
Anicuns Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Julia Hernández Valles
Julia Hernández Valles (?, ?) gipuzkoar abokatu eta politikaria da.
Extremadurar jatorrikoa, PSE-EEko zinegotzia izan zen Errenterian. Zuzenbidean lizentziaduna da Salamancako Unibertsitatean, eta Kriminologian lizentziaduna Euskal Herriko Unibertsitatean. Clara Campoamor elkartearen ordezkari arduraduna izan zen Gipuzkoan. Zenbait jardunaldi eta biltzarretan parte hartu du, batez ere adingabeekin eta emakumeekin lotutakoetan, eta Euskalerriaren Adiskideen Elkartean sartu zen, kide numerario gisa, 2011ko otsailean.
Saint-Laurent-d'Aigouze
Saint-Laurent-d'Aigouze Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Laurent-d'Aigouze udalerrian erroldatutako biztanleak 3.210 ziren. Familiak 1.337 ziren, horien artean 397 pertsona bakarrekoak ziren (212 bakarrik bizi ziren gizonak eta 185 bakarrik bizi ziren emakumeak), 408 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 416 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 116 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.642 etxebizitza zeuden, 1.383 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 192 bigarren erresidentzia ziren eta 67 hutsik zeuden. 1.418 etxeak ziren eta 207 apartamentuak ziren. 1.383 etxebizitza nagusietatik 972 bere jabearen bizilekua ziren, 328 alokairuan okupaturik zeuden eta 83 doan lagata zeuden; 23 etxek gela bat zuten, 110 etxek bi zituzten, 304 etxek hiru zituzten, 462 etxek lau zituzten eta 484 etxek bost zituzten. 940 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 679 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 575 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.150 ziren, horien artean 1.589 aktiboak ziren eta 561 inaktiboak ziren. 1.589 pertsona aktiboetatik 1.355 lanean zeuden (721 gizon eta 634 emakume) eta 234 langabezian zeuden (96 gizon eta 138 emakume). 561 pertsona inaktiboetatik 201 erretiraturik zeuden, 174 ikasten zeuden eta 186 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Laurent-d'Aigouze udalerrian 1.375 unitate fiskal zeuden, 3.232,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.410 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 46 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina, 3 iturginak, 4 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 6 ile apaindegiak, 8 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 13 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 4 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 kirol-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Saint-Laurent-d'Aigouze udalerrian 67 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.720 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
1944ko Paris-Roubaix
1944ko Paris-Roubaix txirrindularitza lasterketa honen 42. edizioa izan zen. 1944ko apirilak 9an ospatu zen eta garailea Maurice Desimpelaere izan zen.
Saint-Laurent-d'Aigouze
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ranitomeya
Ranitomeya anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Dendrobatidae familian sailkatua.
Kauhaneva–Pohjankangas Parke Nazionala
Kauhaneva–Pohjankangas Parke Nazionala (Kauhanevan–Pohjankankaan kansallispuisto), Finlandia hego-mendebaldeko parke nazional bat da, Kauhajoki eta Karvia udalerrietan dagoena, Hego Ostrobotnia eta Satakunta udalerrien artean. Ramsarko hitzarmenaren barnean dago, bai eta Natura 2000 sarean ere.
Tromelin uhartea
Tromelin uhartea (Île Tromelin, ahoskatua) Indiako ozeanoan dagoen biztanlerik gabeko uharte tropikala da. 1,7 km²-ko azalera du eta bere hondartzetan dortoka berdeen errutegiak daude.
Frantziak 1776tik aurrera kudeatzen du, Frantziaren Lurralde Austral eta Antartikoen barnean baina Mauriziok bere jabetza aldarrikatzen du.
Tromelingo esklaboak
1761etik aurrera hamabost urtez Indiako Ozeanoko irla ia mortu batean Madagaskarreko 80 esklabo abandonatuta utzi zituzten. Esklaboak zihoazten itsasontzia urperatu zen eta bizirik atera ziren pertsonak uhartean hartu zuten babesa; itsas ontziak baimenik gabe 160 esklabo zeramatzan eta erdia naufragioan hil ziren. Esklabuekin batera eskifaiaren zuriak sabaltu ziren ere bai baina horiek, denen artean egindako txalupa batean, ihes egin zuten, aurretik laguntza bidaliko zutela esanez. Erreskatea 15 urte beranduago heldu zen; ordurako zazpi emakume eta uhartean jaiotako zortzi hilabeteko ume bat besterik ez ziren bizirik gelditzen. Itsasontzia Baionan egina zen.
Tragedia honen inguruan Frantziako Nantesko Historia Museoak eta Institut national de recherches archéologiques préventives erakundeak erakusketa prestatu zuten 2021ean.
Urre zuri
Urre zuria edo elektroa (grezierazko ελεκτρον, anbarra) urre eta beste metal zuriren batekin, zilarra, platinoa, paladioa edo nikela kasu, eginiko aleazio bat da, askotan, dizdira handiko rodioz estalia (ispilu amaitua), nahasketa batzuetan emaitza bezala lortzen den metalaren dizdira leunki itzaliagatik. Aleazio hau, bitxigintzan asko erabiltzen da, bereziki platinoarentzako alternatiba merke bezala, platinoak, kopuru berean, hiru aldiz gehiago balioko bailuke. Denbora batez oso erabilia izan zen nahasketa batek, bi eta lau urre zati artean eta zilar zati bat du.
Kilateak
Urrea, berez, 24 kilatekoa da, baina maneiagarri eta bigunegia da, eta, beraz, bitxigintzarako ez da batere egokia. Bitxigile, Zilargile eta Erlojugileen Espainiar Elkartearen arabera, Espainian gehien erabiltzen dena, 18 kilatekoa da, "lehen legeko urrea" bezala ezagutzen dena, eta %75 urre purua du, beste %25a, beste metal batzuei dagokielarik. Aleaziorik noble eta garestiena, paladioarekin da, argitu eta kolore zurixka bat ematen diona, "urre zuri" bezala ezaguna, zilarra erabiltzen denean lortzen denaren antzerakoa. Urrea eta kobrearen arteko aleazioari, "urre gorri" deritzo.
Azaleko narritadura
Pertsona batzuk (gutxi gora-behera %13,5ak), urre zuriari alergia diote, edo oso minberak dira. Hau, aleazioren batzuk duten nikelaren erreakzioagatik gertatzen da. Erreakzioak, arinak izaten ohi dira eta erupzio batzuetara baino ez dira mugatzen. Hala ere, gaur egun, azala narritatzeko aukerak murrizten dituzten aleazioak egiten dira.
Zaintzak
Batzuetan, urre zuria, 0,05 eta 0,5 nanometro arteko sendoera duen errodiozko kanpo geruza batekin galbanizatua dago. Sendoera txiki horren ondorioz, geruz honetan marraduraren bat gertatuz gero, metala laster herdoil daiteke, eta honek, are gehiago ahulduko du errodiozko geruza. Egokiena, 2 nanometroko geruza bat izango litzateke, denbora gehiago iraun dezan. Errodioa duen urre zurizko bitxi bat, berriz birlandu daiteke bitxitegi batzuetan.
Isabella Cortese
Isabella Cortese (fl. 1561) italiar alkimista eta idazle izan zen. Bere bizitza eta lanarengatik ezaguna den guztia alkimia da: 'Isabella Cortese andrearen sekretuak'.
Cortesek alkimia ikasi zuen hogeita hamar urtez, hala nola, Geber, Ramon Llull, eta Arnau de Vilanova alkimisten ezarritako lanak. Hala eta guztiz ere, bere lana nabarmenki baztertu zuen "mordoilo osoa, fabula eta errezeta eroz beteta, denbora eta dirua galtzen duzu soilik deitzen". Bere lana ikasten zuen baina "heriotza goiztiarraren aukera gehikuntza" irabazi ez zuela uste zuen. Bere prozesu propioek soilik sekretu alkimikoak agerian utzi zituela uste zuen. Ez da deus ere ezagutzen Cortese bere eleberriaz kanpo, espekulatu du, agian, 'Isabella Cortese andrearen sekretuak' tratatuaren egilea gizonezkoa izan zitekeela, emakumearen ustez emakumezkoen egileek salmentak handitu egingo lituzketen. Ezinezkoa da jakitea espekulazioa egiazkoa dela edo ez.
1561. urtean, Isabella Corteseren sekretuak edo  I secreti della signora Isabella Cortese né quali si contengono cose minerali, medicinali, arteficiose e alchimiche, e molte de l'arte profumatoria, appartenenti a ogni gran Signora argitaratu zuten Venezian, alkimia zabalduz irakurle zabalagoetara. Medikuntza eta kosmetika erremedioak izan ziren, etxe bat nola exekutatzeko aholkuak, eta metal bihurtzeko urrezko eztabaida. Zenbait alderdi praktikotan, esate baterako, hortzetako pasta, kola, xaboia eta kosmetika praktikoak argitaratu zituen. Tratamendu batek kanfor finko, zilarbizi eta sufre konbinazio bat eskatzen du "medikuntza unibertsal" bat egiteko, kontuan, gorputz eta arimaren batasun metaforiko baten bidez. Beste batean galeper baten testikuluak, inurri baten hegal handiak, ekialdeko anbara, musketa, eta zaharraren eta estorax-ekin egindako olio baten nahasketa egiten du. Nahasketa hau zutitzearen disfuntzioaren ustezko tratamendua izan zen. Betiere jarraibide guztiak zehazki jarraitzen diren bitartean, liburuak bere sekretu guztiak erreklamatu egingo ditu irakurleak. Liburuaren arabera, naturaren zenbait atal ezezagun eta medikuntzan nola erabil daitezkeen erakusten du.
Harrera
Bere garaian, 'Isabella Cortese andrearen sekretuak' oso ezagunak ziren. Hogeita hamar edizio izan zituen 1561 eta 1677. urteetan, baita alemanezko itzulpenaren bi edizio ere. Honen arrakastaren zati bat Cortese bere irakurleei bere liburuaren sekretuak bere kabuz gordetzeaz arduratu ahal izango litzaieke. Bere irakurleei galdetu zien beren lantokiko alkimikatik urrun mantentzeko eta bere liburua bere sekretu guztiak ikasi zituztenean.
Viirelaid
Viirelaid (Paternoster), Itsaso Baltikoan dagoen uharte txiki bat da, Estoniarena. Viirelaid, Muhu uhartetik hego-ekialdera dago. Muhu eta gertu dituen Kesselaid, Võilaid eta Suurlaidekin batera, Muhu parrokia eratzen du (Muhu vald) Saare konderrian dagoen landa udalerri bat.
Uhartearen hedadura, 81 kilometro karratutakoa da. Itsasoaren mailatik 4,5 metroko garaieran dago, eta oso laua da. Uharteak, azkeneko garaietan, itsasontzi industriarentzat orientazio puntu bezala balio izan du. Uhartean, Viirelaiu tuletorn deituriko altzairuko itsasargi bat dago, 1882an eraikia eta 2004an berriztatua izan zena. Jatorrian, 1857an eraiki zen, zurez, eta, egitura, 11 metroko altuera duen dorre bat da.
Kongoko Errepublika
Kongo Errepublika (République du Congo; kitubaz: Repubilika ya Kôngo; lingalaz: Repubilika ya Kongó), batzuetan Kongo edo Kongo-Brazzaville deitua, erdialdeko Afrikako estatu burujabea da. Iparraldean, Kamerun eta Afrika Erdiko Errepublikarekin du muga; ekialdean eta hegoaldean, Kongoko Errepublika Demokratikoarekin; hego-mendebaldean, Angola (Kabinda probintzia) eta Ozeano Atlantikoarekin; eta mendebaldean, Gabonekin. 342.000 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 5,8 milioi biztanle zituen 2022an. Hiriburua Brazzaville da.
Mugak
Kongoko Errepublika Saharaz hegoaldeko Afrikaren erdi-mendebaldean dago, ekuatoreak zeharkatua, 4°N eta 5°S latitudeen eta 11° eta 19°E longitudeen artean. Iparraldean Afrika Erdiko Errepublika du, ipar-mendebaldean Kamerun, mendebaldean Gabon, hego-mendebaldean Angolako Kabinda probintzia eta Ozeano Atlantikoa, eta ekialdean eta hegoaldean Kongoko Errepublika Demokratikoa.
Erliebea
Herrialdea hiru eskualde nagusitan banaturik dago: Mendirik garaiena, Nabemba (1.020 metro), ipar-ekialdean dago.
Hidrografia
Kongo da ibai nagusia. Adar askoren urak biltzen ditu; aipagarriak dira, besteak beste, Ubangi eta Sangha. Brazzavilleren ondoan Pool Malebo aintzira eratzen du. Kostaldean Kouilou-Niari ibaia dago.
Klima
Klima beroa eta hezea da, ekuatoriala iparraldean eta tropikala hegoaldean.
Historia
Pigmeoak izan ziren lehenbiziko biztanleak. Ondoren bantu herriak iritsi ziren, erresuma batzuk eratu zituztenak Kongo ibaiaren arroan, hala nola Loango, Kongo eta Anziku. 1484an, Diogo Cão portugaldar esploratzailea Kongo ibaiaren bokalera heldu zen. Laster hasi ziren bantu erresumen eta europarren arteko merkataritza harremanak, bereziki esklaboen salerosketa. XIX. mendean, europar kolonizazio zuzena hasi zenean, bantu erresumen boterea gainbeheran zegoen.
Kongo ibaiaren iparraldea Frantziaren subiranotasunaren pean geratu zen 1880an, Pierre de Brazza-k Batekeko Makoko erregearekin egindako itunaren ondorioz. Makoko hil ondoren, bere erregina alargunak, Ngalifourou-k, itunaren baldintzak mantendu zituen, eta kolonizatzaileen aliatu bihurtu zen. Kongoko kolonia hori Kongo frantsesa bezala ezagutu zen; gero, Kongo Ertaina bezala, 1903an.
1908an, Frantziak Afrika Ekuatoriala (AEF) antolatu zuen: Kongo Ertaina, Gabon, Txad eta Ubangii-Xari (geroago Afrika Erdiko Errepublika izango zena) barne hartzen zituena. Frantziarrek Brazzaville izendatu zuten hiriburu federal. Kongoko gobernu kolonialaren lehen 50 urteetako garapen ekonomikoa baliabide naturalak ateratzean zentratu zen. Congo-Ocean trenbidearen eraikuntza, Lehen Mundu Gerraren ondoren, gutxienez 14.000 giza-bizitza kostatu zela kalkulatzen da.
Bigarren Mundu Gerran naziek Frantzia okupatu zutenean, Brazzaville Frantzia askearen hiriburu sinboliko izan zen 1940 eta 1943 bitartean. Kongok etekina atera zion gerraosteko administrazio eta azpiegitura gastu kolonialari AEFen eta Brazzavilleko hiriburu federalean zuen kokapen geografikoaren ondorioz. Tokiko legislazioa izan zuen 1946ko Konstituzioak IV. Errepublika ezarri zuenean.
1958an V. Errepublika ezarri zuen Frantziako Konstituzioa berrikusi ondoren, AEF desegin egin zen, eta horietako bakoitza kolonia autonomo bihurtu zen Frantziako Erkidegoaren barruan. Erreforma horietan, Kongo Ertaina Kongoko Errepublika bezala ezagutu zen 1958an, eta, 1959an , bere lehen Konstituzioa argitaratu zuen. Mbotxien (Jacques Opangaulten alde egin zutenak) eta Laris eta Kongoen (Fulbert Youlouren alde egin zutenak, Afrika Ekuatorialean aukeratutako lehen alkate beltza) arteko antagonismoak 1959ko otsailean izandako istilu batzuk eragin zituen Brazzavillen, Frantziako Armadak menderatu zituenak.
1960ko abuztuaren 15ean, Kongoko Errepublika erabat independizatu zen Frantziatik. Youlouk herrialdeko lehen presidente gisa gobernatu zuen harik eta laneko elementuek eta alderdi politiko aurkariek 3 eguneko altxamendua bultzatu zuten arte. Kongoko militarrek herrialdea hartu, eta behin-behineko gobernu zibil bat ezarri zuten, Alphonse Massamba-Débat buru zuena.
1963ko konstituzioaren arabera, Massamba-Débat 5 urterako izendatu zuten presidente. Massamba-Débaten agintaldian, erregimenak sozialismo zientifikoa hartu zuen herrialdeko ideologia konstituzionaltzat. 1964an, Kongok lehen aldiz bidali zuen talde ofizial bat Olinpiar Jokoetara, atleta bakarrarekin. 1965ean, Kongok harremanak ezarri zituen Sobietar Batasunarekin, Txinako Herri Errepublikarekin, Ipar Korearekin eta Ipar Vietnamekin. Ekonomia eta gizarte mailan, Massamba-Débatek kudeaketa osasuntsu eta zorrotza egin zuen. Bere lehendakaritzapean, Kongo industrializatzen hasi zen, eta kongoarren bizi-maila hobetu egin zen. Ekoizpen-unitate handi batzuk eraiki ziren, lan-indar handiekin: Kinsoundiko ehun-fabrika, Etoumbiko palmondoak, Betouko pospolo fabrika, Yoroko ontziolak eta abar. Osasun-zentroak sortu ziren, baita eskola-taldeak ere (unibertsitateak eta oinarrizko eskola). Herrialdeko matrikulazio tasa Afrika Beltzeko altuena bihurtu zen. Aldi berean, Brazzaville Erdialdeko Afrika osoko erbesteratuen zentro bihurtu zen. 1965eko otsailaren 14tik 15erako gauean, Kongoko Errepublikako 3 funtzionario publiko bahitu zituzten: Lazare Matsocota (Errepublikako fiskala), Joseph Pouabou (Auzitegi Goreneko presidentea) eta Anselme Massouémé (Kongoko Informazio Agentziako zuzendaria). Gizon horietako 2ren gorpuak Kongo ibaiaren ondoan aurkitu zituzten. Massamba-Débaten erregimenak Kubako armadako ehun soldadu inguru gonbidatu zituen herrialdera bere alderdiko milizien unitateak entrenatzera. 1966an, Marien Ngouabi presidente izango zenari leialak ziren paraxutistek gidatuta, tropa horiek bere gobernuari estatu-kolpe batetik bizirik ateratzen lagundu zioten. Massamba-Débat ez zen gai izan herrialdeko alderdi instituzionalak, tribalak eta ideologikoak uztartzeko, eta bere erregimena odolgabeko estatu kolpe batekin amaitu zen, 1968ko irailean.
Estatu-kolpean parte hartu zuen Marien Ngouabik 1968ko abenduaren 31n hartu zuen presidentetza. Urtebete geroago, Ngouabik Kongoko Afrikako lehen herri errepublika aldarrikatu zuen, Kongoko Herri Errepublika, eta Mugimendu Iraultzaile Nazionalak izena Kongoko Alderdi Laboristatik (PCT) aldatzeko erabakia iragarri zuen. 1972an, estatu-kolpe saio batetik bizirik atera, eta 1977ko martxoaren 16an hil zuten. Orduan, 11 kideko Alderdiko Batzorde Militar bat (CMP) izendatu zuten behin-behineko gobernu baten buru, Joachim Yhombi-Opango presidente zela. 2 urte geroago, Yhombi-Opango boteretik kendu zuten, eta Denis Sassou Nguesso bihurtu zen presidente berria.
Sassou Nguessok herrialdea Ekialdeko Blokearekin lerrokatu zuen, eta Sobietar Batasunarekin 20 urteko adiskidetasun ituna sinatu zuen. Urteetan zehar, Sassouk, bere diktadurari eusteko, gehiago fidatu behar izan zuen errepresio politikoan eta gutxiago mezenasgoan. 1991n, Sobietar Batasuna erori zenean, erregimena indartzeko sobietarren laguntza amaitu zen, eta botereari uko egin zion.
Pascal Lissouba, Kongoko lehen presidente hautatua izan zena (1992 – 1997) alderdi anitzeko demokraziaren garaian, ekonomia liberalizatzeko erreforma ekonomikoak ezartzen saiatu zen NDFren babesarekin. 1996ko ekainean, NDFk 3 urterako egitura egokitzeko instalazio indartuak (ESAF) 69,5 milioiko (100 m US Dolar) igorpen-eskubide berezi  bat onartu zuen (IEB), eta, 1997an, Kongon gerra zibila hasi zenean, urteko akordio berritu bat iragartzear zegoen.
Kongoren aurrerapen demokratikoak porrot egin zuen 1997an, Lissouba eta Sassou gerra zibilean boterea lortzeko borrokan hasi zirenean. 1997ko uztailerako aurreikusita zeuden hauteskunde presidentzialak hurbiltzen ari zirenean, Lissouba eta Sassouren arteko tirabirak sortu ziren. Ekainaren 5ean, Lissouba presidentearen gobernuaren indarrek Sassouren barrutia inguratu zuten Brazzavillen, eta Sassouk bere milizia pribatuko kideei (Sugeak izenekoak) aurre egiteko agindu zien. Horrela hasi zen 4 hilabeteko gatazka, Brazzavilleko alde batzuk suntsitu edo kaltetu eta dozenaka mila zibil hil zituena. Urrian, Angolako gobernuak Kongoko inbasioa hasi zuen Sassou boterean jartzeko, eta Lissoubaren gobernua erori zen. Ondoren, Sassouk bere burua presidente izendatu zuen.
2002ko hauteskundeetan, Sassou nagusitu zen botoen ia % 90ekin. Bere bi aurkari nagusiei, Lissouba eta Bernard Kolelasi, lehiatzea galarazi zitzaien. Andre Milongok hauteskundeak boikotatzeko aholkatu zien bere jarraitzaileei. Konstituzio batek, 2002ko urtarrilean erreferendum bidez onartua, botere berriak eman zizkion presidenteari; 7 urtera luzatu zuen bere agintaldia, eta bi ganberetako batzar berri bat aurkeztu zuen. Nazioarteko begiraleek ez ziren bat etorri hauteskunde presidentzial eta erreferendum konstituzionalarekin, zeinak alderdi bakarreko Kongoren garaiak gogorarazten baitzituzten. Presidentetzarako hauteskundeen ondoren, borrokak hasi ziren berriz Pool eskualdean gobernuaren indarren eta Ntumi agurgarriak buru zuten matxinoen artean. 2003ko apirilean, bakea ezartzeko ituna sinatu zen.
Sassouk hurrengo hauteskundeak irabazi zituen 2009ko uztailean. Giza Eskubideen Kongoko Behatokiaren arabera (gobernuz kanpoko erakundea), parte-hartzea oso txikia eta iruzurra eta irregulartasunak izan ziren. 2015eko martxoan, Sassouk iragarri zuen beste agintaldi baterako aurkeztu nahi zuela, eta, urrian, erreferendum konstituzional batek konstituzioa aldatzea ekarri zuen, 2016ko hauteskunde presidentzialetan aurkeztu ahal izateko. Hauteskundeak irabazi zituen, batzuen ustez iruzurtiak izan zirelako. Hiriburuan protesta bortitzak egin ondoren, Sassouk Pool eskualdea eraso zuen, non gerra zibileko ninja matxinoak bizi ziren; distrakzio bat zela uste zen. Horrek, 2016ko apirilean, armadaren aurkako erasoak egin zituzten ninja matxinoak berpiztea eragin zuen, eta, ondorioz, 80.000 pertsonak ihes egin zuten euren etxeetatik. 2017ko abenduan su-eten akordioa sinatu zen.
Politika
2015ean onartutako konstituzioaren arabera, errepublika presidentzialista da. Presidentea da estatuburua, eta lehen ministroa gobernuburua. Presidentziarako hauteskundeak 5 urtetik behin egiten dira. Parlamentuak bi ganbera ditu: Senatua (72 kide) eta Nazio Biltzarra (151 kide). Denis Sassou-Nguesso presidentea 1997an iritsi zen agintera, zati batean bederen Elf enpresak finantzatu zuen gerra zibil baten ondoren. Harrezkero, hauteskunde guztietan nagusitu zen; oposizioak iruzur egitea egotzi zion.
Biztanleria
5,8 milioi biztanle zituen 2022an. Adinari dagokionez, honela dago banaturik biztanleria: 0-14 urte bitartekoak, % 41,5; 15-24 urte bitartekoak, % 17,1; 25-54 urte bitartekoak, % 33,5; 55-64 urte bitartekoak, % 4,6; eta 65 urtetik gorakoak, % 3,2. Bizi itxaropena 61,7 urtekoa da: 60,2 urtekoa gizonezkoena eta 63,2 urtekoa emakumezkoena (2021eko zenbatespenak). Biztanleen % 68,7 hirietan bizi dira.
Banaketa etnikoa
Biztanleen % 90 bantuak dira, lau multzo etnikotan banatuak. Kongo da talde nagusia; biztanleen % 40,5 dira, eta hiriburuan eta hiriburu inguruan bizi dira. Herrialdearen erdialdean tekeak bizi dira (% 16,9), eta iparralderago, sanghak (% 5,6) eta mbochiak (% 13,1).
Hizkuntzak
Estatuko hizkuntza ofiziala frantsesa da, bertako hizkuntzekin batera erabiltzen dena; lingala, monokutuba eta kikongoa dira zabalduenak.
Erlijioa
Katolizismoa (% 33,1), mendekostismoa (% 22,3) protestantismoa (% 19,9) eta animismoa dira sinesmen zabalduenak.
Ekonomia
Baliabide naturaletan oso aberatsa da Kongo, baina ekonomia atzeratua du eta garatze bidean dago. Nekazaritza da biztanleen bizibide nagusia: arroza, artoa eta manioka lantzen dituzte oinarrizko elikagai gisa, eta olio palmondoa, tabakoa, azukre kanabera, kakaoa, kakahuetea eta kafea, berriz, kanpora esportatzeko. Oihana ere oso aberatsa da, eta zur erreserba handiak eskaintzen ditu (ebanoa, okumea, eta abar). Abeltzaintzak, berriz, ez du pisu handirik, ezta arrantzak ere, nazioaren ekonomian.
Industria gehiena, beraz, zurgintzara bideratua dago. Zerratokiez gainera, ehunak egiteko fabrikak, nekazaritzako produktuak eraldatzeko lantegiak eta ontziolak daude. Dena dela, meatzaritza da Kongoko ekonomia jarduera nagusia: gas naturala, beruna, burdina, uranioa, diamanteak eta potasio gatzak ustiatzen dira, eta batez ere petrolioa, bai barnealdean bai itsasaldean. Kongo da Afrika beltzeko bosgarren petrolio ekoizle handiena. Beraz, herrialdeak zura eta petrolioa esportatzen ditu, nekazaritzako gaiez gainera, eta batez ere elikagaiak inportatzen ditu, barne kontsumorako, nekazaritzak ez baititu oinarrizko beharrak asetzen.
The Crucifixion
The Crucifixion 2017ko Xavier Gens frantziar zinema zuzendariaren filma da.
Sinopsia
Moja bat hiltzeaz akusatuko dute Anton apaiza Errumanian, eta kartzelatu egingo dute. Ustez exorzismo bat egiten ari zirela hil zuen moja. Nicole Rawlins kazetari estatubatuarra gaia lantzen hasiko da.
Arabio jauregia
Arabio jauregia Elorrion dago, Durangaldean (Bizkaia). 1570ean eraikita, berau da Elorriok duen Berpizkunde estiloko arkitektura-alerik ederrenetakoa. Fatxada da horren erakusgarri, marmol zuriko armarri ikusgarriarekin, baina baita atzeko loggia dotorea ere, manierista estilokoa.
Gaur egun, Elorrioko elizak erabiltzen du eraikinaren alderdi bat. Bestea, berriz, fatxada nagusiko bebarrua, Kutxabank aurrezki-kutxaren bulegoa da.
Historia
Erdi Aroan beste hiribildu hesituen antzera, Elorrion ere, behin bando-gerrak amaituta, bakealdi bat iritsi zen. Egoera hartan, leinu nagusiek auzoetako dorretxeak utzi eta herrian kokatu ziren.
Oparoaldi ekonomiko hartan, herriko eliza eraiki zen 1459 eta 1506 artean, Bizkaiko handiena, iturri publikoak egin ziren, eta mugak markatzeko gurutzeak, oparo landuak.
Oraingoz ez da arrastorik aurkitu, baina seguruenik Arabio jauregia Otsa dorrearen orubearen gainean eraiki zen. XVII. eta XVIII. mendeetan, familiak sekulako arrakasta izan zuen merkataritzan. Ondorioz, aldaketa nabarmenak egin zizkion jauregiari. Garai hartakoa da fatxadako marmol zuriko armarri ikusgarria.
Ezaugarriak
Berpizkunde estiloko jauregitxo hau dotorea da. XVI. mendeko moda artitektonikoak agintzen zuen gustuen arabera eraiki zen, kalitatezko materialak erabilita. Horren erakusgarri da eraikinaren atzealdeko loggia dotorea, manierista estilokoa. Galeria ederra da, arkuteria bikoitzarekin. Behekoan, zirkulu erdiko arkuak zutabe jonikoetan bermatzen dira; goikoan, berriz, zutabe korintiarrak erabiltzen dira, arku apalduekin.
Ikus, gainera
Ondare zibila ikusgarria da Elorrion, batez ere arkitekturari dagokionez. Behin XV. mendean leinuen arteko gerrak atzean utzita, Elorrio aldatu egin zen: apurtu egin zen hiribilduaren harresia, eta herria errebaletara zabaldu zen, jarduera ekonomikoa bizkortu egin zen eta, ondorioz, “aberats berriak” agertu. XVI, XVII eta XVIII. mendeetan Elorrioko zenbait familia Sevillara joan eta buru-belarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan —burdin fabrikatuen salerosketan bereziki—, eta horrek dirua barra-barra ekarri zuen herrira, batez ere familia horien eskuetara. Eta familia horiek diruaren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko.
Horrek markatzen du, dudarik gabe, Elorrioko arkitektura zibilaren urrezko aroa, zeinak hartzen baititu XVI, XVII eta XVIII. mendeak batez ere. Horra Elorrioko eraikin zibil nabarmenen zerrenda bat, mendeen arabera banatuta:
Saint-Omer (Pas-de-Calais)
Saint-Omer Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2007an 14.848 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Omer udalerrian erroldatutako biztanleak 14.848 ziren. Familiak 6.899 ziren, horien artean 3.203 pertsona bakarrekoak ziren (1.326 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.877 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.478 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.477 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 741 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 7.837 etxebizitza zeuden, 7.077 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 108 bigarren erresidentzia ziren eta 652 hutsik zeuden. 3.370 etxeak ziren eta 4.331 apartamentuak ziren. 7.077 etxebizitza nagusietatik 2.480 bere jabearen bizilekua ziren, 4.477 alokairuan okupaturik zeuden eta 120 doan lagata zeuden; 826 etxek gela bat zuten, 1.080 etxek bi zituzten, 1.550 etxek hiru zituzten, 1.354 etxek lau zituzten eta 2.267 etxek bost zituzten. 2.465 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 3.560 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.207 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 9.879 ziren, horien artean 6.496 aktiboak ziren eta 3.383 inaktiboak ziren. 6.496 pertsona aktiboetatik 5.144 lanean zeuden (2.895 gizon eta 2.249 emakume) eta 1.352 langabezian zeuden (678 gizon eta 674 emakume). 3.383 pertsona inaktiboetatik 736 erretiraturik zeuden, 1.146 ikasten zeuden eta 1.501 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Manuel Lezertua
Manuel Lezertua Rodríguez (Bilbo, 1957ko otsailaren 6a) bizkaitar abokatua da.
Saint-Omer (Pas-de-Calais)
Diru sarrerak
2009an Saint-Omer udalerrian 6.801 unitate fiskal zeuden, 14.592,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.203 euro zen.
Manuel Lezertua
Zuzenbidean lizentziaduna da eta legeriako master bat egin zuen Londresko Unibertsitatean. 1983 eta 1985 artean Eusko Jaurlaritzaren abokatu gisa hasi zuen bere lan-ibilbidea eta gero Estrasburgora joan zen, Giza Eskubideen Europako Auzitegiko eta Auzitegi Konstituzionaleko letradu moduan lan egitera. Europako Kontseiluaren Finantza-kriminalitatearen kontra borrokatzeko Alorreko buru izan da, eta erakunde horretako aholkulari juridiko.
Saint-Omer (Pas-de-Calais)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.080 komertzioetatik, 15 erauzte enpresak ziren, 15 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 23 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 70 eraikuntza enpresak ziren, 295 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 14 garraio enpresak ziren, 106 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 13 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 75 finantziazio enpresak ziren, 58 higiezinen enpresak ziren, 150 zerbitzu enpresak ziren, 163 administrazio publikoko enpresak ziren eta 82 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 222 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 1 lan bilaketa bulegoa, 2 posta bulegoak, 13 banku bulegoak, 4 funerariak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 4 autoeskolak, 11 igeltseroak, 6 margolariak, 11 zurginak, 15 iturginak, 7 argiketariak, 4 eraikuntza enpresak, 30 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 6 aldi baterako lan enpresak, 66 jatetxeak, 19 higiezinen agentziak, 6 tintoreriak eta 5 apaindegiak.
2000. urtean Saint-Omer udalerrian 62 nekazaritza-ustiategi zeuden, 312 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu luzeetarako ospitale 1, 2 osasun-zentro, 10 botika eta 3 anbulantzia zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 12 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Saint-Omer udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 3 hezkuntza orokorreko lizeo eta 2 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.635 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 2.160 eta lizeo teknologikoetan 1.490.
Saint-Omer udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.bestelako goi-mailako ikasketa zentro bat zegoen.
Hasan sultanaren meskita-madrasa (Kairo)
Hasan Sultanaren madrasa-meskita Kairoko (Egipto) barruti historikoan dagoen eraikina da. 1356 eta 1363 artean eraiki zen, mamelukoen garaian.
Historia
Meskitaren eraikuntza 1356 urtean hasi zen.
Meskitaren eraikuntzari buruzko iturririk funtsezkoena al-Maqrizi idazlea da, eta sei hamarkada geroago idatzi zuen. Maqrizik dioenez, eraikuntzaren kostua 30.000 dirhamekoa izan zen egunero. Eraikuntzaren kostu osoa milioi bat dinar baino gehiagokoa izan zen, eta horrek Erdi Aroko Kairoko meskita garestiena bihurtu zuen.
Faulquemont
Faulquemont Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Hasan sultanaren meskita-madrasa (Kairo)
Historia
Proiektuaren garrantziak Mamelukoen inperio osoko artisauak erakarri zituen, Anatolia urruneko probintziak barne, eta horrek azal ditzake meskitaren diseinuaren eta dekorazioaren aniztasuna eta berrikuntza. Halaber, uste da Gizako piramideen kareharria meskita eraikitzeko erabili zela.
Meskita behin baino gehiago erabili zen gotorleku gisa, edo erasoak egiteko leku modura. 1517. urtean, mamelukoen azken sultana, Tumanbay, meskitan gorde zen, otomandarrek Kairo konkistatu ondoren. Horregatik, otomandarrek meskita bonbardatu zuten. Kronikek diotenez, 1660an oraindik ikus zitezkeen bonbek egindako zuloak.
Faulquemont
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.394 etxebizitza zeuden, 2.291 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 93 hutsik zeuden. 1.401 etxeak ziren eta 986 apartamentuak ziren. 2.291 etxebizitza nagusietatik 1.235 bere jabearen bizilekua ziren, 912 alokairuan okupaturik zeuden eta 145 doan lagata zeuden; 23 etxek gela bat zuten, 149 etxek bi zituzten, 378 etxek hiru zituzten, 581 etxek lau zituzten eta 1.161 etxek bost zituzten. 1.709 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.076 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 763 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.565 ziren, horien artean 2.305 aktiboak ziren eta 1.260 inaktiboak ziren. 2.305 pertsona aktiboetatik 1.922 lanean zeuden (1.022 gizon eta 900 emakume) eta 383 langabezian zeuden (178 gizon eta 205 emakume). 1.260 pertsona inaktiboetatik 441 erretiraturik zeuden, 337 ikasten zeuden eta 482 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Faulquemont udalerrian 2.233 unitate fiskal zeuden, 5.428,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.761 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 294 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 30 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 47 eraikuntza enpresak ziren, 65 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 10 garraio enpresak ziren, 17 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 16 finantziazio enpresak ziren, 13 higiezinen enpresak ziren, 32 zerbitzu enpresak ziren, 27 administrazio publikoko enpresak ziren eta 20 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 83 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 2 funerariak, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 9 igeltseroak, 4 margolariak, 5 zurginak, 6 iturginak, 5 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 7 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 12 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 7 apaindegiak.
2009an zeuden 31 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 6 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 6 arropa dendak, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 3 altzari dendak, 3 drogeria, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Faulquemont udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hasan sultanaren meskita-madrasa (Kairo)
Historia
1869an beste meskita bat eraiki zuten alboan, ar-Rifa'i meskita. 1912an amaitu zuten.
Bossugan
Bossugan Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Faulquemont
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Hasan sultanaren meskita-madrasa (Kairo)
Deskribapen arkitektonikoa
Eraikinak 500 metro luze ditu, 68 metro zabal eta 36 metro garai. Meskita guztiak bezala, Mekara begira dago.
Faulquemont
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 3 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Faulquemont udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 823 ikaslekin.
Hasan sultanaren meskita-madrasa (Kairo)
Deskribapen arkitektonikoa
Gaur egun, meskitak bi minarete ditu. Iparraldekoa 1659an kolapsatu zen eta 1671-72an berreraiki zen.
Bossugan
Biztanleria
2007an Bossugan udalerrian erroldatutako biztanleak 45 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Faulquemont
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hasan sultanaren meskita-madrasa (Kairo)
Deskribapen arkitektonikoa
Sarrerako ataria erraldoia da, eta 38 metroko altuera du.
Bossugan
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 21 etxebizitza zeuden, 17 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 21etxeak ziren. 17 etxebizitza nagusietatik 13 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 2 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 12 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 5 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 11 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Hasan sultanaren meskita-madrasa (Kairo)
Deskribapen arkitektonikoa
Eraikinaren kanpoko hormak harrizkoak badira ere, barrualdearen zati handi bat adreiluzkoa da.
Bossugan
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Cazolako Ituna
Cazolako Ituna edo Cazorlako Ituna Gaztelako errege Alfontso VIII.aren eta Aragoiko errege Alfontso II.aren arteko hitzarmena izan zen, 1179ko martxoaren 20an Sorian sinatu zena. Haren bitartez, Xàtiva, Dénia, Biar, eta Valentzia konkistatzeko eskubidea ematen zitzaion Aragoiko Koroari. Murtziako Erresuma, berriz, Gaztelako Erresumarentzat izanen zen. Horrezaz gainera, Iruñeko Erresuma banatzea ere adostu zuten, lehenago Carrióngo, Tudejengo, Lleidako eta Cuencako itunetan egin zuten bezala.
Bossugan
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 30 ziren, horien artean 23 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 23 pertsona aktiboetatik 22 lanean zeuden (11 gizon eta 11 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 7 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Cazolako Ituna
Tudejenen adosturikoarekin alderatuta, Aragoik Murtziako Erresuma okupatzeko eskubidea galdu zuen. Hala ere, ituna osorik bete ez zutenez gero, 1244an Almizrako Ituna sinatu behar izan zuten.
Bossugan
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Bossugan udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 180 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tadeusz Mazowiecki
Tadeusz Mazowiecki (Plock, 1927ko apirilaren 18a - Varsovia, 2013ko urriaren 28a ) poloniar idazle, kazetari, gizarte-langile eta politikari kristau-demokrata izan zen. Solidarność sindikatuko sortzaileetako bat izan zen, eta Bigarren Mundu Gerraren ondoren Polonian egon zen aurreneko Lehen Ministro ez komunista.
Bizitza
Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Varsoviako Unibertsitatean egin zituen zuzenbide-ikasketak, baina kazetari-lanetan jardun zuen. Wiez egunkari independentea sortu zuen 1958. urtean. 1961ean legebiltzarreko kide hautatu zuten, eta Znak diputatu katolikoen taldean sartu zen, oposizioan. Solidarnosc sindikatua sortzen eta antolatzen lagundu zuen, eta 1980an Lech Walesaren laguntzaile izan zen, gobernuarekin izandako negoziazioetan. Gobernuarekin lortu zuten hitzarmenari esker, Solidarnosc izan zen herrialde komunista bateko lehenengo sindikatu independentea. Harrezkero Walesaren aholkulari nagusietako bat izan zen Mazowiecki. 1981ean, ordea, sindikatua legez kanpo utzi zutenean, atxilo hartu zuten beste zenbait buruzagirekin, eta espetxean egon zen 1982 arte. 1989an lan handia egin zuen Solidarnosc legeztatzeko, eta hauteskunde libreak antolatzeko elkarrizketetan. Hauteskundeetan arrakasta handia lortu zuten ez komunistek, eta Mazowiecki izendatu zuten Lehen Ministro. 1945az geroko lehenengo buruzagi ez komunista izan zen. 1989-1990 bitartean iraun zuen kargu horretan, baina tirabirak izan zituen Walesarekin, eta 1990eko hauteskundeetan, Walesa, Mazowiecki eta beste hautagai bat aurkeztu zirelarik, azken postuan gelditu zen, eta bertan behera utzi zuen kargu hura.
Arsenal Football Club
Arsenal Football Club Londresko futbol taldea da, Ingalaterrako onenetakoa historikoki. Herrialdeko Lehen Mailako Liga 14 alditan irabazi du, eta beste 13 Kopa ere bai, azken txapelketa honetan titulu gehien lortu duen taldea izanik.
Europa mailan, 1994an Europako Futbol Errekopa irabazi zuten. 2006an Txapeldunen Ligako finala jokatu zuen FC Barcelonaren aurka.
Sorrera eta hasierako urteak
Arsenal 1886an sortu zuten Woolwicheko Royal Arsenaleko langileek. Lantegi honek Britainiar Armadarentzako armak egiten zituen. Hasieran Royal Arsenal izena hartu zuen, ondoren Woolwich Arsenal. 1893an bigarren mailan jokatzen hasi zen eta lehenengo denboraldian goren mailara igotzea lortu zuen.
Herbert Chapman eta bere jarraitzaileak
Arsenalek Herbert Chapman entrenatzailea fitxatu zuen 1925ean. Chapman Liga txapelduna izana zen aurreko bi urteetan Huddersfield Town taldearekin eta honen taktka iraultzaileei esker 1930eko hamarkadan Ingalaterrako talde nagusi bihurtu zen Arsenal 1931, 1933, 1934, 1935 eta 1938ko ligak irabaziz. Tartean 1930 eta 1936ko kopak ere bai.
Chapman bera 1934ean hil zen bapatean pneumoniak jota baina Joe Shaw eta George Allisonek bide berari jarraitu zioten.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren beste bi liga eta kopa bat irabazi zituen. Entrenatzailea Tom Whittaker zen, Allisoni jarraipena eman ziona.
Titulu gabeko garaiak
50. eta 60. hamarkadak maila apalean eman zituen. 1970-71an urte arrakastatsuak izan bazituen ere, Ferietako Kopa eta Ingalaterrako Liga eta Kopa irabaziz, taldearen mailak ez zuen aldaketa nabarmenik izan hurrengo 15 urteetan ere.
1943ko Paris-Roubaix
1943ko Paris-Roubaix txirrindularitza lasterketa honen 41. edizioa izan zen. 1943ko apirilak 25ean ospatu zen eta garailea Marcel Kint izan zen.
Arsenal Football Club
George Graham: bigarren urrezko aroa
Aurrez Arsenaleko jokalaria izan zen George Graham eskoziarra entrenatzaile hautatu zuten 1986an eta aro arrakastatsu berri bati hasiera eman zion. 1989an eta 1991an Liga irabazi zuten eta 1994ean Europako bigarren titulua, Errekopa hain zuzen ere.
Arsène Wenger: Txapeldunen Ligako finala
1996an Arsène Wenger frantziarra fitxatu zuten. 1992an Premier League txapelketa abiarazi zenetik Manchesterko bi taldeekin eta Chelsearekin batera Liga hau irabazi duen taldea da, hiru aldiz gainera. Taldearen une gorena 2006an iritsi zen FC Barcelonaren aurka UEFAko Txapeldunen Ligako finala jokatu zuenean. 2-1 galdu egin bazuen ere Ingalaterrako talde indartsuenetakoa kontsideratua izan da ordutik aurrera.
Azken urteotan maila bikaina lortu du. 2014-15eko Premier Ligan hirugarren postuan amaitu zuen eta 2015-16an bigarren. 2014, 2015 eta 2017 urteetan Kopa irabazi du, 13 garaikurrekin talderik arrakastatsuena bihurtuz. 22 urtetan taldea gidatu ondoren erretiroa hartu zuen 2018ko denboraldia amaitu zenean.