cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
José Luis González Vázquez
Atezainaren ezaugarriak
Gonzalez erreflexu bizkorreko atezaina zen eta ikusgarria izan ez arren oso segurua zen atepean.
Bitxikeriak
1993-1994 denboraldiko azken jardunaldian, Gonzalez Valentzia CFen zebilelarik eta Deportivo de La Coruña izanik arerio, Lehen Mailako Ligako tituloa "eman" zion FC Barcelonari Deportivoko Djukic defentsak botatako penaltia gelditu ostean.
Jules Bordet
Jules Bordet (Soignies, Belgika, 1870eko ekainaren 13a - Brusela, Belgika, 1961eko apirilaren 6a) sendagilea izan zen. Zenbait behaketa egin ondoren, sueroa 55 °C-an irakin ezkero antigorputzak ez zirela desegiten ikusi zuen. 1906an kukutxeztularen baziloa aurkitu zuen, eta gaixotasun horren kontrako immunizazio modua ere bai. 1919an Medikuntzako Nobel saria eman zioten.
Eriboll
, 'Earabol', Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Sutherland barrutian.
Terra de Celanova
Terra de Celanova Galiziako barrualdean dagoen eskualdea da, Ourenseko probintziaren mendebaldean kokatutakoa.
Geotrygon chiriquensis
Geotrygon chiriquensis Geotrygon generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Terra de Celanova
Celanova bera da udalerri nagusia (6.012 biztanle 2002an).
Forth eta Clyde arteko ubidea
Forth eta Clyde arteko ubidea (Forth and Clyde Canal, Canàl Foirthe agus Cluaidh) Eskozia alderik alde zeharkatzen duen ubide artifizial bat da, Fortheko fiordoa eta Clydeko fiordoa lotzen dituena.
Eskoziako Behe Lurretako zatirik estuena zeharkatzen du, 56 kilometro baino ez baititu.
Historia
1768an hasi ziren eraikitzen John Smeaton ingeniari ingelesaren diseinua jarraituz baina diru arazoen erruz 1790 arte ez zuten bukatu. Hasieran izan zuen arrakasta itzela izan zen. XIX. mendean ordea itsasontzi handiagoak eraiki ziren eta hauentzat estuegia zen. Bestalde trenbidearen zabalkundeak ere garrantzia kendu zion eta 1930. hamarkadarako ia ez zen erabiltzen.
1960an itxi egin zen, berau zeharkatzen zuten zubien mantenamendu kostua handiegia zela argudiatuta. Errepidea egiteko asmoa izan arren bertan behera gelditu zen egitasmoa. 2000 urtean ubideak berreskuratzeko Loteria Nazionala antolatu zen.
Ibilbidea
Ekialdetik (Forth) mendebaldera (Clyde) honako herri hauek zeharkatzen ditu ubideak:
Keigo Tsunemoto
Keigo Tsunemoto (常本 佳吾) Japoniako futbolaria da.
Olšany (Vyškov barrutia)
Olšany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 574 biztanle ditu eta 18,7 kilometro koadroko azalera. Vyškov barrutian dago.
Fish Lake (Minnesota)
Fish Lake Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Jackson konderrian dago, Minnesota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Molfsee
Molfsee Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Étreillers
Étreillers Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an ÉtreillersÉtreillers udalerrian erroldatutako biztanleak 1.120 ziren. Familiak 401 ziren, horien artean 74 pertsona bakarrekoak ziren (33 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 145 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 156 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 26 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 423 etxebizitza zeuden, 400 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 419 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 400 etxebizitza nagusietatik 340 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 88 etxek lau zituzten eta 269 etxek bost zituzten. 285 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 154 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 197 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Hyperolius torrentis
Hyperolius torrentis Hyperolius generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Étreillers
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 689 ziren, horien artean 489 aktiboak ziren eta 200 inaktiboak ziren. 489 pertsona aktiboetatik 440 lanean zeuden (236 gizon eta 204 emakume) eta 49 langabezian zeuden (21 gizon eta 28 emakume). 200 pertsona inaktiboetatik 88 erretiraturik zeuden, 54 ikasten zeuden eta 58 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Étreillers udalerrian 429 unitate fiskal zeuden, 1.173 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.577 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 42 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 5 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Étreillers udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Geoffrey Palmer
Geoffrey Palmer zenbait gizon ezagunen izen-deiturak dira:
Étreillers
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Northern Exposure
Northern Exposure 1990eko hamarkadako telesail estatubatuarra da. 110 kapitulu ditu, 45 bat minutukoak, eta Joshua Brandek et John Falseyek sortu zuten. CBS telebista katean eman zuten 1990eko uztailaren 12a eta 1995eko uztailaren 26a bitartean.
Sinopsia
Joel Fleischmann (Rob Morrow), New Yorkeko mediku judua, ikasketak burutzeko jaso zuen diru laguntzaren ordainean, bost urte eman beharko ditu Alaskan bertako komunitateari zerbitzu ematen. Hasieran, Anchorage-n, Alaskako hiri nagusienean, aritu beharko zela uste bazuen ere, Cicely izeneko herrixka batera bidaliko dute, gogoz kontra.
Atalak
Telesaileko atal garrantzitsuen artean hauek daude: Pilotua (Emmy baterako izendatu zuten idazkera nabarmenagatik), hirugarren denboraldiko azken kapitulua, Cicely (Peabody saria irabazi zuen, Arte Sortzaileen hiru Emmy sari, eta Amerika Sariaren Zuzendaritza Kontseiluren bat), eta bosgarren sasoiko "I Feel the Earth Move" atala Estatu Batuetako telebistako sexu berekoen bigarren ezkontza azaltzen duena.
Leigné-les-Bois
Leigné-les-Bois Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Thomas Deng
Thomas Jok Deng (1997ko martxoaren 20a - ) Australiako futbolaria da.
Leigné-les-Bois
Biztanleria
2007an Leigné-les-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 570 ziren. Familiak 232 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 84 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 273 etxebizitza zeuden, 234 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 265 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 234 etxebizitza nagusietatik 188 bere jabearen bizilekua ziren, 40 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 14 etxek bi zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 78 etxek lau zituzten eta 102 etxek bost zituzten. 187 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 96 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 115 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 350 ziren, horien artean 279 aktiboak ziren eta 71 inaktiboak ziren. 279 pertsona aktiboetatik 263 lanean zeuden (141 gizon eta 122 emakume) eta 16 langabezian zeuden (8 gizon eta 8 emakume). 71 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 argiketaria eta 1 higiezinen agentzia.
Moara Vlăsiei
Moara Vlăsiei Errumaniako udalerri bat da, Ilfov konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Leigné-les-Bois
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Leigné-les-Bois udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.476 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Châtillon-la-Palud
Châtillon-la-Palud Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Olšany (Jihlavako barrutia)
Olšany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 76 biztanle ditu eta 7,3 kilometro koadroko azalera. Jihlavako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1346 urtean egin zen.
Lake Petersburg (Illinois)
Lake Petersburg Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Menard konderrian dago, Illinois estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
La Charce
La Charce Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Charce udalerrian erroldatutako biztanleak 43 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 54 etxebizitza zeuden, 18 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 50 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 18 etxebizitza nagusietatik 15 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 2 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 13 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Gorpuaren Sinodoa
Gorpuaren Sinodoa (Synodus Horrenda, baita ere Hilotzaren Epaiketa) Formoso aita santuaren hilondoko epaiketa izan zen, Erromako Done Joan Laterangoaren basilikan 897ko urtarrilean. Epaiketa Eztebe VI.a aita santuak gidatu zuen, Formosoren ondorengoa izan zen Bonifazio VI.aren ondorengoa. Eztebek Formosoren gorpua bere hilobitik atera zuen eta gortera eraman zuen, epaitua izan zedin. Eztebek zin faltsua egitea egotzi zion Formosori, eta aita santua izatera ilegalki iritsi izana. Epaiketaren bukaeran Formoso erruduna zela erabaki zuten eta bere aita santu izaera ezeztatu zuten modu erretroaktiboan.
La Charce
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra apaindegia zen.
Gorpuaren Sinodoa
Aurrekariak
Gorpuaren Sinodoa eta inguruan egon ziren gertakariak Italian estabilitate politiko eskaseko garaian gertatu ziren. IX. mendearen erdialdetik X. mendearen erdialdera iraun zuen epean pontifikatu asko kateatu ziren bata bestearen atzetik. Gehienetan aita santuen agintaldi labur hauek Erromako fakzioen makinazio politikoen ondorio ziren, baina oso iturri gutxi iritsi dira gaur egun arte gertakari horien inguruan.
Formoso Portoko apezpiku izendatu zuten 864. urtean, Nikolas I.a aita santu zelarik. Misionista jardun zuen, ostean, Bulgarian, eta hain izan zen arrakastatsua ezen bulgarriarren euren apezpiku izan zedila eskatu zuten. Nikolasek ez zuen ondo ikusi hau eta ez zion baimenik eman, Bulgarian apezpiku izendatzeak Portoko egoitza uztea ekarriko baitzuen, eta Nizeako Bigarren Kontzilioaren hamabosgarren kanonak espreski debekatzen zuen apezpiku batek bere egoitza uztea beste bat kudeatzeko.
875an Karlos II.a Burusoilaren koroatze inperialaren ostean, Formosok Erromatik hanka egin zuen Joan VIII.a aita santu berriaren beldurrez. 876an Santa Maria Rotundaren sinodoan Joan VIII.ak akusazio larriak egin zituen Formoso eta bere asoziatu batzuen aurka. Bere ustez Formosok bulgarriaren gogamena usteldu zuen "[Formoso] bizirik zegoen bitartean ez zutelako onartuko beste apezpikurik egoitza apostolikotik", Joanen aita santu kargua usurpatzeko konspiratu zuen bere kideekin batera eta, azkenik, Portoko bere egoitzatik desertatu zuen eta konspiratzen ari zen "estatuaren salbazioaren aurka eta hainbeste maite dugun Karlos Burusoilaren aurka". Formoso eta bere asoziatuak eskumikatu zituzten.
878an, Troyesen egindako beste kontzilio batean, Joanek eskumikatzea berretsi zuen. Era berean elizaren ondasunak xahutzen dituztenen aurkako legislazioa gogortu zuen. X. mendeko Auxilio Napolikoaren arabera, Formoso kontzilio honetan egon zen. Auxilioren arabera apezpikuari bere barkamenta erregutu zion, eta eskumikatzea altxatzearen truke geratzen zitzaion bizialdi osoan laikoa izango zela zin egin zuen, ez zela berriro inoiz ere Erroman sartuko eta ez zela saiatuko Portoko bere egoitza bereskuratzen. Kontakizun hau dudatan dago, ordea, sinodoaren beste deskribapen batean ez delako aipatzen Formoso bertan zegoenik eta esaten delako Joanek eskumikatzea berretsi zuela.
Joan VIII.a 882ko abenduan hil zen, eta Formosoren arazoak amaitu ziren. Portoko bere apezpikutza berreskuratu zuen, eta 891ko urriaren 6an aita santu aukeratu zuen arte bertan egon zen. Hala ere Joan VIII.arekin izan zuen gatazka hori izan zen Gorpuaren Sinodoan erabilitako akusazioaren oinarria. Liutprand Cremonakoaren arabera Eztebe VI.ak Formosoren gorpuari galdetu zion ea "zergatik usuerpatu zuen Erromako Egoitza unibertsala horrelako anbizio nahiarekin" Joan VIII.aren heriotzaren ostean, azken honek Troyesen egin zion akusazioa berriro aipatuz. Formosoren hilotzari beste bi akusazio egin zizkioten Gorpuaren Sinodoan: zin egite faltsua egin zuela eta apezpiku izaten saiatu zela laikoa izanda. Hauek Formosoren ustezko zin egitean daude oinarrituak.
Epaiketa testuinguruan
Gorpuaren Sinodoa politikoki motibatua izan zela onartzen da. Formosok Lamberto Spoletokoa koroatu zuen Germaniako Erromatar Inperio Santuko ko-agintari 892an; Lambertoren aita, Guy III.a Spoletokoa Joan VIII.ak koroatu zuen. 893an Formosok beldurra zion Guyren kontraerasoari eta horregatik Arnulfo Karintiakoa karolingiarra gonbidatu zuen Italia inbaditu eta Inperioaren koroa jasotzera. Arnulforen inbasioak porrota jaso zuen eta Guy III.a garai berean hil zen. Formosok, beraz Arnulfo berriro gonbidatu zuen 895an eta hurrengo urtean azken honek Alpeak gurutzatu eta Erroman sartu zen. Bertan Formosok Germaniako Erromatar Inperio Santuko enpreadore izendatu zuen. Frankoen armada joan eta gutxira Arnulfo eta Formoso hil ziren, oso tarte laburrean. Formoso Bonifazio VI.ak ordeztu zuen, bi aste beranduago hil zena. Lamberto eta bere ama, Ageltrude enperatriza, Erroman sartu ziren Eztebe VI.a aita santu izendatu zutenean, eta Gorpuaren Sinodoa laster egin zen, 897ko urtarrilean.
XX. menderarte gertakari hauetaz egin den inprepretazio nagusia nahiko argia zen: Formoso beti izan zen Karolingiarren aldekoa, eta Lambertoren koroatzea 892an derrigortua izan zen. Arnulfo hil ostean eta Karolingiarren agintearen gainbeherarekin Erroman Lamberto hirira sartu eta Eztebe derrigortu zuen Gorpuaren Sinodoa egitera, berak Inperioko korora eskubidea zuela argi gera zedin, eta ziurrenik Formosoren aurkako hil osteko mendeku gisa.
Eleutherodactylidae
Eleutherodactylidae Anura ordenako familia da, iparraldeko Hego Amerikan, Kariben eta hegoaldeko Ipar Amerikan jatorria duena.
Gorpuaren Sinodoa
Sinodoa
897ko urtarrilean, ziurenik, Eztebe VI.ak Formosoren gorpua bere hilobitik aterata eta aita santuaren epaitegira eramateko eskatu zuen. Gorpua tronoan eseri zuten eta diakono bat izendatu zuten hildako pontifizearen izenean hitz egin zezan.
Formosoren aurkako akusazioak egin ziren: egoitzak transmigratzea lege kanonikoak zionearen aurka, zin egite faltsua, eta apezpiku izatea benetan laikoa zenean. Gorpua erruduna zela ebatzi zuten. Liutprandek eta beste iturri batzuek diotenez gorpuari bere aita santu arropak kendu zizkioten eta Eztebek eskubiko eskuko hiru hatz moztu zizkion, bizirik zegoenean horiek erabili baitzituen bedeinkazioak emateko. Formalki, horrela, bere ordenazio guztiak bertan behera geratu ziren. Ironikoki Eztebe VI.a Anagniko apezpiku Formosok izendatu zuen. Gorpua atzerritarrentzako hilerri batean lurperatu zuten, baina berriro ere atera zuten, pisuzko objetuetara lotu eta Tiber ibaira bota zuten.
Ondorioak
Hain espektakulo makabroa emanda, Erromako iritzi publikoa Ezteberen aurka oldartu zen. Zurrumurruak hedatu ziren hirian zehar Formosoren gorpua Tiberren egonda mirariak egiten hasi zela. Jendea matxinatu egin zen eta Ezteberi aita santu titulua kendu eta gartzelaratu zuten. Gartzelan zegoela, 897ko abuztuan, irato zuten.
897ko abenduan Teodoro II.a aita santuak Gorpuaren Sinodoa anulatzeko sinodo berria egin zuen, Formoso berrezarri eta bere gorpua Tiberretik hartu eta Done Petriko Basilikan berriro lurperatzea agindu zuen, aita santu arropak berriro ere jarrita. 898an Joan IX.ak berriro ere Gorpuaren Sinodoa anulatu zuen, horretarako Erroman eta Ravennan sinodo bana eginez, Teodoro II.aren sinodoa berretsuz eta Gorpuaren Sinodoaren akta deuseztea eskatuz. Era berean hildako pertsona baten gaineko epaiketak egitea debekatu zuen.
Hala ere Sergio III.ak (904-911), epailearen laguntzaile izan zena Gorpuaren Sinodoan, Teodoro II.a eta Joan IX.aren aginduak ezeztatu zituen eta Formoso berriro erruduna zela esan. Era berean Eztebe VI.aren hilobian lausengu epitafioa idatzi zuen.
Geoffrey Palmer (aktorea)
Geoffrey Dyson Palmer (Londres, Ingalaterra, 1927ko ekainaren 4a - Buckinghamshire, Ingalaterra, 2020ko azaroaren 5a) aktore ingelesa izan zen. The Fall and Rise of Reginald Perrin (1976-1979), Butterflies (1978-1983) eta As Time Goes By (1992-2005) sitcometan antzezteagatik ezaguna zen. Zineman ere antzeztu zuen, besteak beste, A Fish Called Wanda (1988), The Madness of King George (1994), Mrs. Brown (1997) eta Tomorrow Never Dies (1997) filmetan.
892 Seeligeria
892 Seeligeria asteroide gerrikoan aurkitutako 892. asteroidearen izena da. 1918ko maiatzak 31n aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1918 DR zen.
Evelix
edota Evelick, 'Èibhleag', Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Sutherland barrutian.
Edward Hicks
Edward Hicks ( 1780ko apirilaren 4a - 1849ko abuztuaren 23a) folklore margolari amerikarra izan zen, Friends of Societyko kristau ministro ospetsua eta, gainera, bere margolanengatik Quakkerren ikono bihurtu zen.
Ana Urkiza
Ana Urkiza Ibaibarriaga (Ondarroa, Bizkaia, 1969ko urtarrilaren 10a) euskal idazlea eta itzultzailea da.
Biografia
Informazio Zientzietan lizentziaduna eta enpresa-komunikazioan aditua da. Komunikazio aholkularia eta Deustuko Unibertsitateko irakaslea da ogibidez. Gainera, itzultzaile eta artikulugile ere bada, Deia egunkarian eta Karmel aldizkarian, besteak beste.
Ipuingintza landu du batez ere, eta hainbat sari irabazi ditu, Agustin Zubikarai eta Tene Mujika sariak, besteak beste.
Argitaratu dituen liburuen artean aipatzekoak dira: Desira izoztuak (2000) eta Bekatuak (2005) ipuin-bildumak; Gela ilunetik (2000) eta Bazterreko ahotsa (2002) poesia-liburuak; haur eta gazte literaturan, ''Betaurrekoak ditut eta zer? (2001), Hondartzako kioskoa (2001), Ondarruko piratak (2003), Amak plastakoa eman dit (2004), Nire herriak ostadarraren koloreak ditu (2006) eta Nire hiriko poemak'' (2006).
2006an zortzi euskal idazle emakumezkori egindako elkarrizketak argitaratu zituen liburu batean: ''Zortzi unibertso. Zortzi idazle''.
2020ko irailaren 19tik Eusko Ikaskuntzaren presidentea da.
Lepidion inosimae
Lepidion inosimae Lepidion generoko animalia da. Arrainen barruko Moridae familian sailkatzen da.
Guillermo Gómez Rivera
Guillermo Gómez Rivera (Iloilo, 1936ko irailaren 12a) filipinar idazle eta hizkuntzalaria da.
Bizitza
Filipinar idazlea, kazetaria, poeta, dramaturgoa, historialaria, hizkuntzalaria eta espainiera irakaslea. Filipinetako Akademiako zuzendaria da, Espainiako Errege Akademiako kidea eta hispanista sutsua. Dantza espainiarreko irakaslea ere bada eta flamenkoaren maisutzat dute Filipinetan.
Dinglen (Iloílo) sortu zen 1936ko irailaren 12an. Iloiloko San Agustin Unibertsitatean ikasi eta Merkataritza eta Hezkuntza Zientzietako lizentzia gradua erdietsi zuen. Geroago, San Juan Letrangoaren Ikastetxean Bachelor of Arts-eko gradua erdietsi zuen.
Espainieraren katedradun izan da 2001. urtea arte Adamson Unibertsitatean eta Filipinetako Konstituzio Konbentzioaren Hizkuntzen Batzorde Nazionaleko kide izan zen 1971tik 1973ra arte, Ferdinand Marcos Filipinetako presidente zenean –tagaloaren eta espainieraren ofizialtasunaren gainean zituen ideiak oso kontuan izan ziren garai horretan–.
Guillermo Gómez Windhamen ilobaren semea –espainieraz idazten zuen Filipinetako idazlea izan zen hura, Zóbel saria 1922an irabazi zuen lehena.
Zirkulu hispanofilipinarren artean, "Filipinetako On Kixote" moduan ezaguna da, espainiarrek uharteetan utzitako herentzia kulturala hedatzen egin zuen lanagatik.
Intelektual nazionalista beligerantetzat hartzen dute espainiera eta espainiarrek Filipinetako kulturan egindako ekarpena defendatzeko ideiengatik. Filipinetako gaur egungo kultura osorako ezinbesteko erreferentzia-puntutzat eta pertsonalitatetzat hartzen da.
Hidetoshi Takeda
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Urawa Reds.
Hyperolius tuberculatus
Hyperolius tuberculatus Hyperolius generoko animalia da. Anfibioen barruko Hyperoliidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Lauburu
Lauburua antzinatiko euskal ikur esanguratsuena da. Izenak adierazten duen bezala, lau buru biribildun gurutze itxurako ikurra edo elementu estetikoa da. Euskal Herrian agerpen handia du, eta askotan euskal tradizio edo nortasunarekin lotzen da.
Etimologia
Lauburu hitzaren berezko esanahi eta jatorria lau buru da, lau mutur edo buru biribilduz osatutako ikurra baita. Hainbatek latinezko labarum hitzarekiko lotura ikusi dute (labarum hitzaren eratorritzat edo jatorritzat), hitz bion arteko antzekotasuna dela kausa; lotura horrek, ordea, ez du oinarririk hizkuntzalaritzaren ikuspegitik, euskal hizkuntzalaritza historikoan eta etimologian aditu Larry Trasken iritziz.
Manuel Larramendi idazle andoaindarra izan zen lauburu hitza lehendabizi idatzi zuena, 1745ean, agian berak asmatua. Urte hartan argitaratu zen Diccionario Trilingüe del Castellano, Bascuence y Latín liburuan ageri da.
Beste izen batzuez ere deitu izan zaio: euskal gurutzea, helizea, ikur obifiloa edo esbastika biribildua, adibidez.
Jatorria
Lauburuaren jatorria ez da argia. Esbastikarekin lotu du zenbaitek, jatorri germaniarra duelakoan. Azken batean, lauburua esbastika borobildu bat litzateke. Aldi berean, askok Indiaraino daramatzate lauburuaren erroak, gaur egun ere erabiltzen baitute bertan, zorte oneko ikur bezala. Aipatu beharra dago, ordea, ez aitzinako germaniarrek ezta indiarrek ere ez zutela, itxuraz, sekula esbastika borobildurik erabili, eta bestalde, aitzinako amerikar kulturetan ere esbastika motako irudiak topatu direla. Arrazoi horiek eta beste batzuk tarteko, lauburuaren jatorria beste nonbait kokatzen dute zenbait ikerlarik.
Esbastika eta lauburua
Esbastika (sanskritoz: स्वस्तिक svastika) Eurasian eta munduko beste hainbat tokitan zabaldurik den ikurra da, beso okerdun gurutzea. Esbastika eta lauburuaren arteko lotura badagoenez, edo balego zein eta noizkoa den jakitea arazo zaila da. Esbastika angeludunaren adibideak badira Euskal Herrian, nazien garaia baino lehenagokoak: EAJ k erabili izan zuen 1914an, eta Iruñeko katedralaren zutabeetako baten kapitelean XVI. mendeko esbastika bat dago zizelkaturik. Badirudi, gainera, esbastika zahar horiek zezen edo behiei loturik ageri direla, eta horrek zenbaiten ustean Indiarekin duten harremana salatzen du. Hala ere, esbastikaren presentzia Euskal Herrian askoz aitzinakogoa da. Lauburua esbastikaren aldaera bat izatekotan, euskaldunek esbastikarekin zein harreman zuten aztertu behar da.
Aitzinaroko esbastikak
Dirudienez, erromatarren garaian esbastika nahiko zabaldua zen Pirinioetako bi aldeetan, euskal lurretan beste tokietan bezainbeste presentzia ez badu ere. Oso litekeena da jatorri zeltarreko migrazioek ekarri izana Euskal Herrira, erromatarrak heldu baino lehenago. Gerora, bertakoek beren modura moldatu zutela pentsa dezakegu, baina aitzinako esbastika horien zein lauburuaren agerpen garaiak ikusirik, hori ere zalantzan jartzekoa da. Izan ere, azken mendeak alde batera utzita, esbastikaren kasuak oso bakanak dira, eta lauburuaren aztarnarik ez da erdi-aroa igaro arte. Laburbilduz, zaila da aintzinako esbastika horiek lauburuarekin zein lotura duten zehaztea.
Erdi aroko esbastikak
Lauburuak Erdi Aroa bukatzean agertzen direla kontuan harturik, Erdi Aroko esbastiketan oinarritua dela ere pentsa daiteke. Ikuspuntu horren arabera, euskaldunek esbastika Erdi Aroan zehar "berraurkitu" egin zuten, nolabait. Garai hartan ez dago bertako esbastiken aztarnarik; beraz, agian kanpotik ekarriak dira, germaniar bidaiarien eskutik, adibidez. Beste aukera bat euskaldun bidaiariren batek esbastika kanpoko lurretan ikusi izana da, baina kontuan hartu behar da Euskal Herri inguruan ez zela esbastika askorik, garai haietan.
Esbastikaren jatorria
Esbastikaren beraren jatorria eta esanahia ere eztabaidatuak direla esan beharra dago. Europan eta Asia zaharrean ugariak dira arrastoak eta Ipar Amerikan ere ikus daitezke. Lehen India edo Txinatik zetorrela pentsatu arren, hangoak baino arrasto zaharragoak topatu dira Brontze Aroko Europan eta Asia Txikian, beraz jatorria Anatolia inguruan egon litekeela uste da. Jatorriz esanahi sakratua zuela uste dute zenbaitek, gerora sinbolikoa eta, azkenik, balio estetikoko ikur bihurtu zela, toki askotan. Beso okertuak errotazioarekin lotu dituzte ikerlari askok, eta esbastikak Eguzkiarekin lotura zuela pentsatzen dute, nahiz eta froga argirik ez egon, Europako esbastiken kasuan behintzat.
Jatorriari buruzko beste teoriak
Beste batzuen ustean, lauburuak ez omen du inolako harremanik esbastikarekin. Koma edo galoiak konbinatuz eginiko iruditzat hartzen du P. Veyrin ikerlariak, adibidez. Izan ere, koma itxurako elementu horiek ohikoak dira euskaldunen apaingarri lanetan. Esan bezala, elementu solteen konbinazio balitz, esanahia are ilunagoa litzateke, edo agian funtzio nagusia irudi apaingarriarena izan liteke.
Gruiu
Gruiu Errumaniako udalerri bat da, Ilfov konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lauburu
Jatorriari buruzko beste teoriak
Bestalde, M.L. Colasek Parazeltsoren signe oviphile (ikur obifiloa) zuen lauburuaren jatorritzat, baina iritzi horrek ez du adostasun handirik erakarri.
Lauburuen lehen aztarnak eta interpretazioak
Lauburuaren historia eman dioten interpretazioek markatu dute. Garai bakoitzeko pentsalariek esbastikarekin, eguzkiarekin, gurutze kristauarekin, erromatarren garaiko tribuekin, alkimiarekin... lotu zuten, froga handirik gabe. Hegoaldeko lau probintzien batasuna irudikatzen zuela ere esan zen.
Esanahia zein jatorria edonolakoa izanik ere, egungo lauburuaren lehen aztarnak XVI.-XVII. mendeetakoak dira : Barandiaranek berak ez zuen uste lehenak askoz zaharragoak zirenik. Zaharrenetako bat Makeakoa da : badirudi gehienbat Iparraldean agertu zirela, hasieran.
Gabriel Henao k agian "lauburu" eta ikurra lotu zituen. Labaro ikur kantabriarra (ikusi ez baina erromatar kroniketako aipamenak irakurri zituena) euskalduna zitekeela eta ikur hori zeramatenak erromatarren garaiko euskaldunak zirela adierazi zuen. Ikurra euskalduna zela azpimarratzeko, "labaro" (erromatarrek, latinez, labarum) hitzaren jatorritzat "lau-buro" euskalduna proposatu zuen XVII. mende bukaeran. Geroago, 1745. urtean, izendatu zen euskal ikurra "lauburu" gisan, Larramendiren eskutik. Larramendi apaizak kristau gurutzearekin lotu zuen "labaro" delakoa eta, beraz, baita lauburua ere.
1847an beste zentzu bat ikusi zion Agosti Xahok: Henaoren "labaro" eta laubururen etimologia ontzat hartu eta aitzinako euskaldunen borroka ikurtzat hartu zuen lauburua. Gainera, hitzez hitz "lau buru" zirela pentsatzen zuen, alegia lauburuaren beso bakoitza giza buru bat zela, eta Hego Euskal Herriko lau probintzien batasuna irudikatzen zuela. Zaila da ordea jakitea Xahoren hitzetan zenbat den hipotesi hutsa, eta zenbat arrazoizko argudioa.
Fidel Fita k bere teorian lauburua, labarum edo labaro eta esbastika erlazionatu zituen. Ingalaterran topatu zuen barduliarren hilarri batean esbastika bat zegoela, eta horixe zela, hain zuzen, labarum deitua zena, adierazi zuen. Aurkikuntza hori zalantzazkotzat jotzen da egun, baina garai hartan onarpen handia izan zuen. Interpretazioak nahasten hasi ziren, kantabriar gerra-ikur, lau giza buru, esbastika, gurutze kristau... Aragoiko zenbait armarritan agertzen diren lau mairu buruak lauburuaren ondorengotzat ere jo ziren.
Egunotan, teoria horiek alde batera utzi edo zalantzan jarri dira. Labarum eta lauburu hitzen arteko loturak ez du jarraitzaile askorik; Azkuek, adibidez, loturari "fantasia" zeritzon bere hiztegian, eta Campionek, 1907an labaroarekiko lotura hori "lausoa eta iluna" zela zioen.
Esbastika eta lauburua
XVIII. eta XIX. mendeetan eztabaida akademiko hutsa zen lauburuaren jatorri eta esanahiarena. XX. mende hasieran, ordea, politikan erabiltzen hasi zen, euskal identitatea eta kultura adierazteko. Hala ere, ideia ugari eta kontrajarriak zeuden lauburuaren jatorri eta esanahiari buruz, askotan esbastikarekin nahasten baitzen. Hori dela eta ez da harrigarria Sabino Aranak 1901ean argitaraturiko Euzkadi aldizkariaren lehen alean honakoa esatea: Euzkadi zela euskaldunen herria, eta izena "eguzki" hitzetik zetorrela. Hori azaltzeko, lauburua esbastikarekin eta esbastika eguzkiarekin lotzen zuten teorietan oinarritzen zen, batez ere. XX. mendeko lehen hamarkadetan, lauburua edo "euskal esbastika" askotan erabili zen euskaldunak edo euskal abertzaleak identifikatzeko. EAJk lauburua ezezik, esbastika ere erabili zuen askotan. Hala egin zuen Euskal Unibertsitatea sortzeko kanpainan, 1931n. Izan ere, garai haietan esbastika eta lauburuaren arteko mugak lausoak ziren oso.Esbastika edo lauburu ikurrak indarra hartu zuen: 1930ean sortu zen lehen abertzale ezkertiarren alderdiak, EAE-ANV k, adibidez, halako bat zuen bere banderan. Aldi berean, Ipar Euskal Herrian, lauburua gero eta erabiliagoa zen, kutsu politikoa hain agerikoa ez bazen ere. Iparraldean, gainera, "lauburu" ikurra izendatzeko gehien erabilitako izena zen, Hegoaldeko zirkulu politikoetan indarra zuen "euskal esbastika" horren ordez.
1930ko hamarkadan Alemanian Alderdi Nazia boterera heltzean eztabaida sutsua piztu zen akademia eta politikarien zirkuluetan. Naziak esbastika erabiltzen zen tokiekiko interes bizia zuten, eta lauburua esbastikaren oso antzekoa zen. Naziek ez zuten begirune handirik sortzen; horren ondorioz, lauburuaren erabilera apaldu egin zen politikaren eta kulturaren munduan, munduko beste hainbat txokotan esbastikarena bezalaxe. Espainiako Gerra Zibila eta II. Mundu Gerraren ostean, esbastikaren erabilera behin betiko alboratu zen. Edonola ere, 1944an alemaniarrek Euskal Herrian grabaturiko Im Lande der Basken dokumentalean esbastika batzuk ikus daitezke.
Lauburua gerra-ostean
Lauburuak zentzu politikoa hartu zuen Iparralden, eta Hegoalden oso kontuz erabiltzen zen, frankismoaren kontrako borrokaren eta euskal naziotasunaren ikur gisa. Frankismoaren amaierako urteak arte ez zen lauburua modu irekian erabili, betiere ekintza kulturaletan. Gerora lauburuaren erabilera mantendu da, bai nortasun ikur gisa (kultura edo politika arloetan) baita apaingarri gisa ere.
Erabilera
Euskal tradizioan, lauburuaren erabilera bi esparrutan eman da: hilarrietan eta eraikin, altzari eta objetuetan, apaingarri gisa. Aztarnak ikusirik, zaila da erabilera edo esanahi bat esleitzea lauburuari, hilarriek esanahi sinboliko handia duten arren, apaingarri funtzioan ez baitzaio helburu berezirik ikusi.
Nahiz eta euskal ikur zabalduenetakoa izan, ez da erabili inongo armarri edo banderatan, hau da, ez du XX. mendea arte erabilera instituzionalik izan. Gaur egun sarri erabiltzen da euskalduntasuna adierazteko, balio kulturala eta politikoa baititu. Askotan agertzen da euskal jatorriko produktu eta dekorazioan.
Interpretazio modernoak
Lauburuak harreman estua du zelten gurutze gaeliko eta hiruburuekin, baita arioen esbastika ikurrarekin ere (mundu osoan erabilita, kasurik famatuenetariko bat India izanez, gero naziek hartu eta endekatua). Ahaide urrunagoak ere baditu, Txina eta Koreako hainbat tenplutan agertzen da bizitza edo zortearen ikurra, esaterako.
Lauburua Euskal Herritik kanpo
Lauburuaren erabilera tradizionalagoari bagagozkio, Biarnon eta Pirinioetan (ipar eta hegoaldean) topa daitezke, Euskal Herritik hurbil. Agian Euskal Herrikoekin lotura dute; urrunago ere aurkitu dira, Alsazian eta Austrian, esaterako. Hala ere, lauburu modernoagoak dira, XIX. mendekoak.
Bestalde, azken urteetan euskaldunek beren lurraldetik kanpo eraman dute, eta badu presentzia munduko hainbat txokotako euskal elkarteetan. Horrez gain, hainbat tokitan imitazioz ikusgarri da.
Galizia eta Asturiasen ere badira, agian galiziar triskelen moldaera direnak (tetraskel esaten zaie).
Rodenbek
Rodenbek Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Floraville (Illinois)
Floraville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. St. Clair konderrian dago, Illinois estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Encyclopédie
Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers 1751 eta 1772 artean Frantzian Denis Diderot eta Jean d'Alemberten zuzendaritzapean editatutako entziklopedia da.
Haren ezagutzagatik, ordezkatzen duen ahaleginagatik eta egileek eman zizkioten asmoengatik, Ilustrazioaren proiektuaren ikur, arma politiko, eta editoreen, erredaktoreen eta botere sekular eta eklesiastikoen ordezkarien arteko eztabaida ugariren arrazoia izan zen.
Aurrekariak
André Le Breton editore frantziarrak, liburuzain arrakastatsua eta lan ingelesen itzulpenean aditua zenak, 1745ean Chambersen entziklopedia frantsesera itzultzeko baimena jaso zuen. Le Bretonek hasiera batean John Mills, Frantzian bizi zen ingeles bat, eta Jean Paul de Gua de Malves abadea proiekturako buru gisan aukeratu zituen, baina utzi egin zuten. 1747an Le Bretonek Dideroti eta d'Alemberti eman zien Encyclopédie argitaratzeko lana.
Garapen editoriala
Dideroten eta d'Alemberten parte hartzeak erabat eraldatu zuen proiektua, itzulpen soila izan gabe, lan askoz handiagoa izan zelako, garaiko ezagutzak arrunt bilakatzeko, argitaratu gabeko lanekin eta grabatu ugarirekin.
Entziklopedia egitura eta gaien arabera sailkatzeko, Diderotek eta d'Alembertek Novum organum-en (1620) Francis Baconek adierazten zuen giza ezagutzen zuhaitza hartu zuten eta Descartesen eta haren Metodoaren diskurtsoaren (1637) eragina ere jaso zuten.
Henrike IV.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Henrike IV.a (Goslar, 1050eko azaroak 11-Liege, 1106ko abuztuak 7), germaniar errege izan zen 1056tik, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea 1084tik 1105ean kargua utzi zuen arte. Saliar dinastiako hirugarren enperadorea izan zen. Henrike III.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa enperadorearen eta Agnes Poitoukoaren semea izan zen.
Biografia
1056an, bere aita Henrike III.a hil ondoren, errege germaniar bihurtu zen bere amaren erregeordetzapean, eta, ondoren, Anon Koloniakoa eta Adalberto Bremengoa gotzainen erregeordetzapean. Bere erregealdian (adin nagusitasunera 1065ean iritsi zen), errege germaniar eta enperadore bezala zuen boterea sendotzeaz arduratu zen, hirien boterea babestuz eta saxoien aurka borrokatuz. Bere boterea, onura eta titulu eklesiastikoak emanez ere sendotzen saiatu zen, arrazoi honegatik, 1077ko urtarrilean, Gregorio VII.a aita santuarekin bere ika-mika hasiz, Henrike IV.ak Wormsen kontzilio bat deitu zuenean. Honekin, aita santua kargutik kendu zuen, nork, hilabete bat beranduago, boterea berreskuratu eta enperadorea eskumikatu zuen, Gregorio VII.aren autoritatea publikoki onartu behar izan zuena Canossako gazteluan urte horretan bertan. Erdi Aroan aita santuek eta errege kristau batzuk izan zuten gatazkaren hasiera izan zen, inbestiduren auzia bezala ezagutzen den gatazka.
Printze alemaniarrek, Rodolfo Suabiakoa eta Hermann Salmekoa buruzagi zituztela, ez zuten onartu Henrike IV.ak enperadore titulua berreskuratu izana, eta bere aurkako borroka bat hasi zuten. Berriz Gregorio VII.aren aurka eginez, bigarren aldiz eskumikatua izan zen. Henrike IV.ak, orduan, aita santu bezala (antipapatzat hartzen dena), Ravenako antzinako artzapezpikua izendatu zuen Klemente III.a izenarekin, eta honen bidez koroatu zen enperadore 1084an.
Bere erregealdiko azken urteetan, bere seme nagusia zen Henrike V.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak eta bere bigarren emazteak ere parte hartu zuten matxinadei aurre egin behar izan zien. 1105ean, Mainzeko Dietak tronua uztera behartu zuen.
Liege hirian hil zen 1106an.
Seme-alabak
1066ko uztailak 13an, Trebur alemaniar hirian ezkondu zen lehen aldiz, Berta Savoiakoarekin, Oton I.a Savoiakoa markesa eta Adelaida Susakoaren alaba zena. Bertarekin, honako seme-alaba hauek izan zituen:
Fanagmore
, 'An Fheannag Mhòr', Eskoziako Highland eskualdeko herri bat da, Sutherland barrutian.
Campephagidae
Campephagidae Passeriformes ordenako ugaztunen izen bereko familiako dira. Afrikako, Asiako eta Australasiako izena 85 espeziek buru gaineko lumak zutikorrak dituzte.
Rattus villosissimus
Rattus villosissimus Rattus generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Celanova
Celanova Galiziako barnealdeko udalerria da, Ourenseko probintziaren mendebaldean kokaturik dagoena eta Terra de Celanovako eskualdearen herri nagusia dena.
6.079 biztanle zituen 2004an.
Parrokiak
Acevedo do Río (San Xurxo) | Alcázar de Milmanda (Santa María) | Amoroce (Santiago) | Ansemil (Santa María) | Barxa (San Tomé) | Bobadela (Santa María) | Cañón (San Lourenzo) | Casardeita (Santiago) | Castromao (Santa María) | Celanova (San Rosendo) | Fechas (Santa María) | Freixo (Santa Cristina) | Milmanda (Santa Eufemia) | Mourillós (San Pedro) | Orga (San Miguel) | Rabal (San Salvador) | A Veiga (San Paio) | Vilanova dos Infantes (San Salvador) | Viveiro (San Xoán)
Geotrygon frenata
Geotrygon frenata Geotrygon generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Olšany (Šumperk barrutia)
Olšany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.065 biztanle ditu eta 6,47 kilometro koadroko azalera. Šumperk barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1285 urtean egin zen.
Igor Xafarevitx
Igor Rostislavovitx Xafarevitx (Игорь Ростиславович Шафаревич, 1923ko ekainaren 3a - 2017ko otsailaren 19a) matematikari errusiar bat izan zen, zenbakien teoria aljebraikoa eta geometria aljebraikoa lagundu zuena. Sozialismoa kritikatzen duten liburuak eta artikuluak idatzi zituen, eta Sobietar erregimenaren garaian disidente garrantzitsu bat izan zen.
Xafarevitx 2017ko otsailaren 19an hil zen Moskun, 93 urte zituela.
Joanes Urtubiakoa
Joanes Urtubia edo Joanes Urtubiakoa (Nafarroako erresumako Iruñeako Agiritegian Durthubie edo Durthubia bezala agertzen da, eta Aragoiko erresumako Bartzelonako Agiritegian berriz Ortobia edo Ortubia bezala) XIV. mendeko Urtubia leinu lapurtarreko zalduna izan zen. Albaniarako Nafar Espedizioaren partaide nabarmena, Atenasko dukerria inbaditu eta Tebas konkistatu zuen. Berari buruzko albisteak urriak dira. Nafarroako konpainiarekin Tortosan itsasoratu baino urte batzuk lehenago bere errege zen Karlos II.a Nafarroakoaren esker ona jaso ahal izan zuen: 1374an 1.000 florin aragoiarren esleipena eta Tuterako zubiko erroten zerbitzu-sariak jaso zituen. 1374eko agiri bat erregearen interesako ziren negozio batzuen inguruan Petri Urtubiak Gaskonian izandako gastuei buruz mintzo da, beharbada gastu hauek aipatutako Pirinioez bestaldeko herrialde honetako jende alistaketan sorturikoak lirateke.
1379ko lehenbiziko hilabeteetan Urtubiak Atenasko dukerria inbaditu zuen. Gero Bernardo Ballesterren ez egoteaz baliatuz Tebas hiria bereganatzea erabaki zuen, agian Ballester Beoziako kataluniar dominazioaren euskarri garrantzitsuena zen, hiriko handikiak arduraezan bizi baitziren. Hiriko defendatzaileen izenak ezezagunak dira, nahiz eta hauen artean pertsonaia gaituak egon. Setioak kataluniarren artean izandako liskarrak baretzeko arao baten eraginkortasuna izan zuen eta nafarren agerpenari aurre egiteko beharrezkoa zen batasuna lortu zuten.
Galzeran Peraltakoa, antzinako gaztelarra zena, eta Petri Balter, bertako notarioa, hautatutako tropekin bertaratu ziren. Borroka bortitza gauzatu zen, kataluniarren aurkakoa, eta azken hauen buruzagiak preso erori ziren. Galzeran Peraltakoa Aragoitar Etxeko mantentzailea zen, egoera hartan etxe honek ezin izan zuen kolpe latzagorik jaso izan. Hurrengo urtean bikario nagusia zen Luis Fadrique Aragoikoak Tebas birkonkistatu nahi izan zuen baina nafarrek Rodasko Hospitalarioekin bat eginik asmo hori saihestea lortu zuten. Aipatutako hiri horren barnean Dukerria Kataluniara batzearen aurkako etsaiak azpilanetan zebiltzan, horien artean ez kataluniar gutxi. Esaten denez, arrazoi hauengatik ados ez zeudenek nafarrei ateak ireki zizkieten, hauei lurralde hartan bizi ziren atzerritar askok nahiz bertakoek lagundu zietelarik.
Tebasko konkistak Greziako nafar jabetzaren gainbeheraren hasiera finkatu zuen. Euren Moreako boterearen inguruko iraupena eta pasarteen inguruko albiste gutxi ailegatu dira guregana, azken hiri honetan lau bosturtekoz egon zirelarik. 1382an Nafarroako konpainia kataluniarren buruzagia zen Rocabertiko bizkondearekin aliatu zen, honek Beoziatik atzeratu eta bere anaiekin batu zela suposarazten digu. Joanes Urtubiak, bere kide izan zen Mahiot de Coquerellen antzera, ezin izan zuen printzerririk sortu ahal izan, 1382ko urtarrilaren 2an bakea sinatu zutenen artean ez da bere izenik agertzen, ez eta 1390ean Peloponesoko jabegoak elkarbanatu zituzten nafarren zerrendan ere.
Olšany (Klatovyko barrutia)
Olšany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 210 biztanle ditu eta 3,18 kilometro koadroko azalera. Klatovyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1523 urtean egin zen.
Satyendra Nath Bose
Satyendra Nath Bose (সত্যেন্দ্র নাথ বসু Shottendronath Boshū, ahoskatua; Kalkuta, Britainiar Raj,  - Kalkuta, India, ) bengalar fisikaria izan zen. Hipermaiztasunei buruzko lanen egilea; Einsteinek gerora hobetu zuen kuantu-estatistika sortu zuen. "Bose-Einsteinen estatistika"ren oinarriak ipini zituen. "Bose-Einstein-en estatistika" Quantumen estatistika, Pauliren baztertze hatsapena betetzen ez duten partikula berdinen multzoari aplikatzen zaiona.
Wattersita
Wattersita sulfato motako minerala da.
893 Leopoldina
893 Leopoldina asteroide gerrikoan aurkitutako 893. asteroidearen izena da. 1918ko maiatzak 31n aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1918 DS zen. Bere izena Leopoldina Alemaniar Zientzien Akademiagatik jasotzen du.
Wattersita
Ezaugarriak
Wattersita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.
John Mills (entziklopedialaria)
John Mills (c. 1717 - c. 1794) L'Encyclopedieren entziklopedialari bat izan zen. Nekazaritza kontuez arduratutako idazle ingelesa, Frantziara joan ondoren André Le Bretonek L'Encyclopedie Gottfried Sellusekin, Halle eta Göttingenen irakasle izan eta Herbehereetan bizi ondoren Parisen bizitzen jarri zen Gdańskeko hiritar bat zenarekin zuzentzea proposatu zion.
Grumman F6F Hellcat
Grumman F6F Hellcat, AEBetako Bigarren Mundu Gerrako ehiza-hegazkin bat izan zen. 1942ko ekainaren 26an lehen hegaldia egin zuen. Grumman hegazkingintza konpainiak 12.275 unitate ekoitzi zituen, Grumman F4F Wildcat modeloaren ondorengotzat.
Denera etsaien 5.223 hegazkin suntsitu zituen.
Kaprijke
Kaprijke (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Kaprijke bera eta Lembeke. 2013ko urtarrilaren 1ean 6.318 biztanle zituen.
Historia
Kaprijke izena Galo-Erromatar "Capricum" which hitzetik dator, "Capriusen lurrak" esan nahi duena. Erromatar guarnizio baten gunea izan ohi zen oraindik ere ikusi daitekeena udaletxe zaharraren aurreko plazan.
José Luis González (argipena)
José Luis González honako pertsonaiak izan daitezke:
General Carrera probintzia
General Carrera probintzia (gaztelaniaz: Provincia de General Carrera) Txileko hegoaldeko Aisen (XI) eskualdeko lau probintzietako bat da. Chile Chico hiriburua da.
Geografia eta demografia
Estatistikako Institutu Nazionalaren (INE) 2002ko erroldaren arabera, probintzia 11.919,5 km2 eta 6.921 biztanle zituen (3.735 gizon eta 3.186 emakume). Datu horien arabera, biztanleriaren dentsitatea 0,6/km2. Herrialdeko biztanle gutxien duen seigarren probintzia da. Horietatik 3.042 (% 44) hirietan bizi ziren eta 3.879 (% 56) landa-eremuetan. 1992 eta 2002ko errolden artean, biztanleria % 6 hazi zen (392 pertsona).