cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Auspoa argitaletxea
Argitaratutako liburuak
1961ean, bertsolaritzari buruzko lanak biltzeko Auspoa argitaletxea sortu zuen, Auspoa liburutegia deitua. Hasieran, Auspoan mota aski desberdinetako liburuak argitaratu ziren: bertsoak, antzerki herrikoiak, nobelak, itzulpenak, ipuinak... Baina, urteen poderioz, bertsoak eta bertsolariei buruzko liburuak nagusitu ziren; eta gero, azkenean, oroipen-liburuak eta biografiak, bertso-liburuekin batera. 1993an, Auspoa argitaletxearen barruan beste bilduma bat sortu zuen, Biblioteca de Narrativa Popular izenekoa, gaztelaniazko ipuinak argitaratzeko. Berrogei urtetik gorako bide horretan, 361 liburu argitaratu zituen guztira: 332 liburu, Auspoa sailekoak (310 ohikoak, eta 22 sail nagusikoak); eta beste 29 ale, Biblioteca de Narrativa popular sailekoak. Hor agertu dira bertsolarien bertso bildumak, biografiak eta pasadizoak; herriko jendearen kontakizunak; garai bateko bizimoduaren berri ematen duten liburuak; erromantzeak; narrazioak... Antonio Zavalaren gidaritzak ematen die liburu guztiei batasuna.
Castile (New York)
Castile  New York estatuko herri bat da. Wyoming konderrian kokatua dago. 2010ean 1,015 biztanle zituen, 3.5 kilometro koadrotan banatuta.
Auspoa argitaletxea
Balorazioa
Euskal herri-literaturaren gordailurik oparoena da gaur egun Auspoa liburutegia, eta bertsolaritzaren ikuspegitik ez ezik, antropologiaren, historiaren, soziologiaren eta literaturaren ikuspegitik ere berebiziko garrantzia du. Biltzaile, ikertzaile eta eragile izan da Zavala. Izan ere, biltzen eta ikertzen ez ezik, lan handia egin du zer kontatua bazuen jendea bilatzen eta horiek idaztera bultzatzen.
Bachia bresslaui
Bachia bresslaui Bachia generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
Relizaneko probintzia
Relizane (ولاية غليزان) Aljeriako wilaya edo probintzietako bat da. 4.870 kilometro koadro ditu eta 733.060 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Relizane da. Guztira 13 barruti eta 38 udalerri ditu.
Caltanissetta
Caltanissettak ondasun artistiko ugari ditu, bere iragan historiko aberatsaren isla. Ondasun horietako bat Pietrarossako gaztelua da, probintzian dauden hainbatetako bat. 1080. urtean eraiki zuten eta hiru dorrez osaturik zegoen. Zoritxarrez 1567. urtean lurrikara bortitz baten ondorioz erori egin zen. Beste eraikin esanguratsu bat katedrala da, estilo neoklasikoaren adibide ezin ederragoa. 1570. urtean eraiki zuten eta 1622an osatu zuten. Aipagarriak dira Guglielmo Borremans-en freskoak eta baita eliza barnea apaintzen duten estatua ugariak ere. Katedralaren ondoan, San Sebastiano eliza dago, XVI. mendeko eraikin petoa, baina estilo neoklasikoaren arauei jarraituz berriztatua. Caltanissettako monumentu interesgarrienetako bat Santo Spirito abadia da, Ruggero konde normandiarrak sortua eta 1151n sagaratua. Estilo erromanikoaren adierazle zoragarria da; barnealdea ez du oso betea, eta bataiarri erromaniko bat dauka. Hiriak best hiru museo garrantzitsu ditu: Elizbarrutiko Museoa, Mineralogia Museoa eta Santo Spirito aldean dagoen Eskualdeko Museo Arkeologikoa.
Amodiozko penak bertso berrietan
Amodiozko penak bertso berrietan Antonio Zavala k atondutako bertso-antologia da. 1976an plazaratua, egile eta iturri desberdinen ak bildu zituen.
Ezaugarriak
Hitzaurrean Antonio Zavalak aitortu zuen bertso hauek Bilintxen ehun urtemugarekin batera prestatzen ari zen lanekin aurkitu zituela. Bertsoak anonimoak dira, zenbait kasutan Bilintxenak izan daitezkeen zalantza adierazi zuen Zavala, eta gehienak Ipar Euskal Herrikoak eta Gipuzkoakok dira. Garaiari begira, oso urte desberdinetakoak dira, batzuk Bilintx aurretikoak, beste batzuk Zavalaren garaikideak.
Izenburua
Izenburua Zavalak Markesaren alaba poemaren bigarren bertsoaren hasieratik hartu zuen. Liburuaren gai nagusia amodiozko penak dira. Bertso Berriak, bestetik, bertso paperen betiko izenburua izan da.
Motatako bertsoak
Bi mota bereizi zituen antolagiaren egilea:
Pohnpei (estatua)
Pohnpei estatua Mikronesiako Estatu Federatuetako estatuetako bat da. Besteak, ekialdetik mendebalderantz, Kosrae, Chuuk eta Yap dira. Estatuko uharte nagusia Pohnpei da. Pingelap, Mokil, Ant, Pakin, Ngatik, Nukuoro, Oroluk eta Kapingamarangi uhartetxoak ere bertan daude.
Placidochromis milomo
Placidochromis milomo Placidochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Hemiaspis
Hemiaspis Elapidae familiako narrasti genero bat da. Australiako Queensland eta Hegoaldeko Gales Berrian bizi dira.
Munduko Bankua
Munduko Bankua (laburtua: MB) finantzan eta laguntzan espezializatutako erakunde multinazionala da. Adierazitako helburua pobrezia murriztea da, interes txikiko maileguen, banku mailako interesik gabeko kredituen eta garapen bidean dauden nazioentzako laguntza ekonomikoen bidez. 189 herrialdek osatzen dute. 1944ko ekainean sortu zen Bretton Woodseko akordioaren barruan. Washington Hiria n du egoitza, Ameriketako Estatu Batuetan.
1945ean, Bigarren Mundu Gerra amaitu aurreko negoziazioen esparruan, gaur egun Bretton Woodseko finantzasistema bezala ezagutzen dena jaio zen. Horrela deitzen zaio hirian zegoen hotel jabe baten izen konplexuarengatik, New Hampshire. XX. mendearen bigarren erditik aurrera izan ziren garapen-politikak ulertzeko funtsezko bi erakundeek osatzen zuten: berreraikuntzako eta Sustapeneko Nazioarteko Bankuak (BIRF) eta Nazioarteko Diru Funtsak (NDF).
Europako nazioei gerraostean hiriak berreraikitzen laguntzeko asmotan sortu zen, baina pixkanaka bere funtzioak zabalduz joan ziren eta beraiekin elkar lanean arituko ziren erakunde gehiago sortu ziren. Gaur egun Munduko Bankuaren Taldea (MBT) deritzona integratuz.
Munduko Bankuaren Egitura
Munduko Bankuak 130 herrialde baino gehiagotan ditu bulegoak, 10 langiletik gora eta beste 5000 inguru aldi baterako edo aholkulari gisa. Munduko Bankuak 8.100 milioi dolar estatubatuar eman zizkien garapen-bidean dauden herrialdeei 2002. urtean, eta 11.500 milioi kreditu gehiago 35 eta 40 urte bitarteko eperako.
Munduko Bankuaren Taldeko (MBT) kideak
NFKk eta IBEAk, Ombudsman eta Aholkulariaren Bulegoa (CAO*) dute. Bulego horrek aholkularitza independentearen eta kaltetutako komunitateek egindako erreklamazioei erantzuteko funtzioak ditu.
Gobernadoreen batzarra
Estatu kide bakoitza Gobernadoreen Batzarrean ordezkatuta dago, eta herrialde horiek Bankuaren azken erabakiak hartzeko ahalmena dute. Bere eginkizunen artean daude estatu kideak onartzea edo bertan behera uztea, finantza-baimenak eta aurrekontuak egitea eta BIRFaren diru-sarreren banaketa zehaztea.
Gobernadoreak urtero biltzen dira, edo gehiengo ordezkariak, gutxienez botoen bi herenak, hala eskatzen duenean. Karguaren iraupena bost urtekoa izango da, eta berriz hautatzeko eskubidea izango du. Batzordeak, zuzendari exekutiboekin batera, Bankuaren lehendakaria aukeratzeko parte hartzen du.
Gobernadoreen Batzordeak zuzendari exekutiboen esku uzten du proiektu eta erabakien ardura, honako kasu hauetan izan ezik: kide berriak onartzea, kapitala Bankuaren akzioen bidez handitzea edo murriztea, kide bat etetea eta Bankurako sarrera garbien banaketa zehaztea.
Zuzendari exekutiboa
Zuzendari exekutiboen helburua proiektuak garatzea eta Bankuaren eragiketa eta gidaritza gauzatzea da. Direktorioa 12 zuzendari exekutibo titularrek eta 12 ordezkok osatzen dute (azken horiek erabakiak hartzen parte hartzen dute, baina ez dute boto-eskubiderik); bi urtean behin aukeratzen dira. 2010eko azaroaren 1etik aurrera, zuzendarien kopurua 25era igo zen. Hautatutako zuzendari exekutiboen kopurua handitzeko, Gobernadoreen Batzarraren erabakia behar da, boto-eskubide osoaren % 80ko gehiengoarekin. 1992ko azaroaren 1a baino lehen, 22 zuzendari exekutibo zeuden, eta horietatik 17 aukeratuak ziren. 1992an, Bankuan sartu ziren kide berrien kopurua ikusita, kopuru hori 20ra igo zen. Bi eserleku berriek, Errusiak eta Suitzaren inguruko talde berri batek, 24ra igotzea eragin zuten. 2010eko azaroaren 1etik aurrera, kopuruak bat egin zuen gora, 25 guztira izatera iritsi arte.
Akzio gehien dituzten bost kideek (gaur egun Estatu Batuak, Japonia, Alemania, Frantzia eta Erresuma Batua) bost zuzendari exekutibo izendatu dituzte. Horietako bat da, 2011tik, Caroline D. Anstey. Txinak, Errusiako Federazioak eta Saudi Arabiak bere zuzendari exekutiboa aukeratu dute. Gainerakoak beste kideek izendatzen dituzte. Botoa emateko eskubidearen banaketa aldatu egiten da erakunde batetik bestera, Munduko Bankuaren taldearen barruan.
Lehendakaria
MBko presidentea kideek aukeratzen dute, eta direktorio exekutiboko presidentea da, baina ez du boto-eskubiderik. Bere eginkizunen artean negozioak gidatzea dago; Bankuko funtzionarioak eta langileak antolatu, izendatu eta kargutik kentzea, pertsonal-buru gisa jokatuz.
Aholku Batzordea
Bankuaren egituraren barruan, Kontseilu Aholku-emailea dago, Gobernadoreen Batzordeak  izendatutako zazpi pertsonak osatua, gutxienez. Bankuen, merkataritzaren, industriaren, nekazaritzaren eta lanaren interesak biltzen ditu, Bankuari politika orokorreko gaietan aholku emateko. Kontseilari horiek bi urtez jarraituko dute karguan, eta berriro aukeratzeko eskubidea izango dute.
Dirua eta botoak
Munduko bankuan diruaren ekarpenak ehunekotan ezberdintzen dira, eta horrek boto-kopurua aldatzen du. Munduko Bankuaren Talde guztiak kide diren herrialdeenak dira. Herrialde bat Bankuan sartzen denean, kapital-harpidetza bermatzen du, berme horren ehuneko txiki bat bakarrik ordainduta. Diruaren gainerakoa ageriko ordainlekua da eta berme blindatua da, hau da, zorraren ordainketa ziurtatzen du. Esleitutako kapitalaren harpidetza herrialdearen aberastasunarekiko proportzionala da.
Bankuko kideak bi kategoriatan banatzen dira: herrialde garatuak (I. zatia) eta herrialde mailegu-hartzaileak (II. zatia), NGEren (Nazioarteko Garapen Elkartea) estandarren arabera.
Maileguetan erabil daitezkeen Bankuaren funts gehienak ez dira kapitalaren harpidetzetatik etortzen. Dirua munduko finantza-merkatuetan saldutako bonuetatik dator. Ondoren, mailegu-hartzaileei beren akziodunei ordaindu behar diena baino interes-tasa handiagoa ezartzen die. Bankuaren bonuak, azken batean munduko gobernuek bermatzen dituztenez, inbertsio nabarmen sendotzat hartzen dira. Inbertitzaile pribatu eta instituzional batzuek bonu horiek erosteko aukera dute.
Bozketa
Kapital harpidetzak herrialde bakoitzaren aberastasunarekiko proportzionalak dira, eta horietako bakoitzaren boto kopurua zehazten dute: adibidez, egunerako, AEBek botoen % 16,38 kontrolatzen dute; Japoniak, % 7,86; Alemaniak, % 4,48; Frantziak, % 4,30; eta Britainia Handiak, % 4,30. Aitzitik, Afrikako 24 herrialdek guztizkoaren % 2,85 baino ez dute kontrolatzen elkarrekin.
Mailegu motak
Arestian aipatutako erakundeen bidez, MBk bost mailegu mota erabiltzen ditu, eta 150 bat naziotako inbertsio, garapen instituzional eta politika publikoen alderdiak kontrolatzen ditu.
1) Proiektuentzako maileguak: horrelako maileguak berariazko proiektu bat garatzeko ematen dira, hala nola errepideak, arrantza-proiektuak, azpiegitura oro har.
2) Mailegu sektorialak, BSNB eta NSE bidez: mailegu horiek herrialde bateko ekonomiaren sektore osoa gobernatzen dute, hau da, energia, nekazaritza eta abar. Horiek sektore horretarako politika eta lehentasun nazionalak zehazten dituzten baldintzak dakartzate.
3) Mailegu instituzionalak: gobernu-erakundeak berrantolatzeko balio dute, beren politikak merkataritza askera bideratzeko eta enpresa transnazionalak (ETN) merkatu eta eskualdeetara mugarik gabe iristeko. Bestalde, Legebiltzarraren onespenik gabeko gobernu-egiturak aldatzeko balio dute, Bankuaren jarraibideen arabera.
4) Egitura-doikuntzako maileguak: era horretako maileguak, teorikoki, kanpo-zorraren krisia arintzeko sortu ziren, baliabide ekonomiko nazionalak esportaziorako ekoizpen bihurtzeko eta enpresa transnazionalak ekonomia mugatu bihurtzeko. Hegoaldeko herrialdeek doikuntza horiek eta ondoriozko austeritate-neurriak izan dituzte.
5) Fondo Galdurako maileguak: Itzulerarik gabeko moneta-truke gisa sortu zen mailegu-emaile bat, mailegatutako diru hori berriz jasotzen ez duena.
1993. urtean, BGNB (Berreraikuntza eta Garapeneko Nazioarteko Bankua) izan zen bere mailegu-hartzaile nagusia, goitik behera, Mexiko, India, Brasil, Indonesia, Turkia, Txina, Filipinak, Korea, Argentina, Kolonbia, Maroko eta Nigeria. BGNBren maileguak banaka negoziatzen dira, bost urteko epea barne, amortizatu beharrik gabe; ondoren, gobernu mailegu-hartzaileek 15-20 urteko epea dute zorra merkatuko interes-tasetan amortizatzeko. Bankuak ez du inoiz zorra berregituratzen, ezta mailegu bat ezeztatzen ere. Iturri publiko eta pribatuetan duen eraginagatik, Bankua bezeroen lehen hartzekodunen artean dago.
Historia
Munduko Bankua 1944an sortu zen Bretton Woods-eko Konferentzian, beste hiru erakunderekin batera, Nazioarteko Diru Funtsa (NDF) barne. Munduko Bankuak eta NDFk Washington DCn dute egoitza, eta elkarrekin lan egiten dute. Hala ere, 1945eko abenduaren 27an Bretton Woods-eko Akordioak nazioartean berretsi ziren arte ez zen funtzionatu formalki.
Herrialde asko Bretton Woods-eko Konferentzian ordezkatu baziren ere, Estatu Batuak eta Erresuma Batua ziren presentzia handiena zutenak eta negoziazioak menderatu zituztenak.
1944-1969
1969 baino lehen, Munduko Bankuak garapenerako eta berreraikuntzarako emandako maileguak nahiko txikiak ziren. Bankuko langileek bazekiten bankuarekiko konfiantza sortu behar zela. Kontserbadorismo fiskala gobernatzen zuen, eta maileguek irizpide zorrotzei jarraitzen zieten.
Frantzia izan zen Munduko Bankuaren mailegu bat jaso zuen lehen herrialdea. Garai hartako Bankuaren presidenteak, John McCloyk, Frantzia aukeratu zuen beste eskatzaile batzuk baino lehen (Polonia eta Txile). Mailegua 250 milioi dolarrekoa zen, eskatutako kopuruaren erdia, eta baldintza oso zorrotzekin batera zegoen. Aurrekontu orekatua lortzeko, Frantziak onartu egin zuen, eta zor hori beste gobernu batzuen aurrean itzultzea lehenetsi behar izan zuen. Munduko Bankuak gertutik kontrolatu zuen funtsen erabilera, Frantziako gobernuak baldintzak betetzen zituela ziurtatzeko. Gainera, mailegua onartu aurretik, Estatu Batuetako Estatu Departamentuak Alderdi Komunistako kideak apartatu izan beharko liratekeela eskatu zion Frantziako gobernuari. Frantziako gobernuak eskakizuna bete eta gobernuko alderdi komunista atera zuen koalizioatik. Ordu gutxitan onartu zen mailegua Frantzian.
1947an Marshall Plana zabaldu zenean, Europako herrialde asko beste iturri batzuetatik laguntzak jasotzen hasi ziren. Lehia horri aurre eginez, Munduko Bankuak Europaz kanpoko herrialdeetara aldatu zuen bere gunea. 1968. urtera arte, maileguak diru-sarrerak sortuko zituzten azpiegiturak eraikitzera bideratuta zeuden, hala nola portuak, autobide-sareak eta energia-instalazioak, eta diru-sarrera nahikoa sortuko zuten herrialdea mailegua itzultzera bideratzeko.
Miren Egaña Goya
Bizitza
Donostian jaio zen 1946. urteko Apirilaren 16an, Alde Zaharreko Euskal Herria kalean. Maria Dolores Goya Mendiola eta Luis Egaña Mendioroz donostiarren alaba, etxean hiru senide ziren, zaharrena Xabier, gero Miren eta azkenik Peli Imanol. Donostiako Ikastolen Historian ikus daitekenez, bere amak, Maria Dolores Goya Mendiola, Errepubika garaian maistra titulua lortu eta gerra aurrean andereño gisa lana egin zuen ikastola batean Donostian. 1951. urtean klaseak ematen hasi zen berriro ere, bizi ziren etxean bertan, Francoren diktadura garaian, klandestinitatean arituz. Berak Ahotsak-en elkarrizketan esaten duenez "bere logelan ikastola bat omen zegoen". Ordurarte, Elbira Zipitria zen andereño bakarra Donostiako Alde Zaharrean klaseak euskaraz ematen zituena. Zipitria 1945an hasi zen andereño bezala lanean. 1960ean ikastaro berezi bat antolatu zuen andereño eta andereñogai izango zirenentzat eta bertan izan ziren ama-alabak, beste hainbat lagunekin: Maria Dolores Agirre, Karmele Esnal, eta Mari Karmen Mitxelena, besteak beste.
Munduko Bankua
1968–1980
1968tik 1980ra bitartean, garatze-bidean zen munduan, pertsonen oinarrizko beharrak asetzen jarri zuen arreta bankuak. Zerbitzu-emaileendako maileguen neurria eta kopurua handitu egin zen neurri handi batean, gizarte-zerbitzuen eta beste sektore batzuen azpiegiturak zabaltzeko mailegu gisa.
Miren Egaña Goya
Bizitza
Magisterio ikasketak egin zituen Donostian, eta haurrei euskaraz irakasten aritu zen klandestinitatean. Beranduago, Filologia ikasketak burutu ondoren, Batxilergoko Euskara Katedradun lanetan aritu zen Zubiri-Manteo Institutuan 2006an erretiroa hartu zuen arte, 42 urtez irakasle izan eta gero.
Lucía Artazcoz Lazcano
Lucía Artazcoz Lazcano (Donostia, Gipuzkoa, 1963ko maiatzaren 29a ) Medikuntza Prebentibo eta Osasun Publikoko eta Laneko Arriskuen Prebentzioko mediku espezialista da, Osasun arloko doktorea eta bertan ematen diren ezberdinkeria sozialen ikerlaria eta dibulgatzailea.
Miren Egaña Goya
Ikasketak
Mirenek eskola frantsesetan, frantsesez ikasi zuen, amak ez zituelako etxeko ikastolan eduki nahi seme-alabak. Beraz eskolatzean etxeko euskara eta eskolako frantsesa zituen bere hizkuntzak. Beranduago, batxilergoa egitera moja marianisten eskolara bidali zuten Miren, bere amak beraiekin ikasi baitzuen, eta bertan hobetu zuen bere gaztelania eskasa. Orduan batxiler txikia deitzen zena, 4 urtez mojekin egin ondoren errebalida institutuan egin zuen, beste eskola pribatu guztietako ikasleak bezala. Udara hartan Magisterioko ingreso egin zuen eta 1961ean magisterio ikasketak egiten hasi zen, Donostiako Nuestra Señora de Aranzazu magisterio eskolan
Corvino San Quirico
Corvino San Quirico Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bonanza
Bonanza Ameriketako Estatu Batuetako Mendebalde Urrunari buruzko telesaila ospetsu bat izan zen. 1959ko irailaren 12an emititzen hasi eta 1973ko urtarrilaren 13an amaitu zen, denera 14 denboralditan zehar 430 atal aireratu zirelarik. Estatu Batuetan nahiz mundu mailan sekulako arrakasta eta ospea bereganatu zuen, gaur egun ere herrialde askotako telebistan kateetan emititzen jarraitzen delarik.
Corvino San Quirico
Mugakideak
Corvino San Quiricok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Miren Egaña Goya
Ikasketak
Hiru urte beranduago magisterio bukatu eta 1964. urtean lanean hasi zan bere amaren ikastolan, “bere logelan” klaseak ematen. Hurrengo bi udetan, hau da 1965 eta 1966 Gipuzkoako zenbait ikastolek, Hernaniko Urumea tartean, antolatutako lehenbiziko euskarazko udalekuetan ibili zen, Arabako Barrian.
Lucía Artazcoz Lazcano
Ibilbidea
Lucía Artazcoz Lazcano Donostian jaio zen 1963an eta Donezteben (Nafarroa) bizi.
Munduko Bankua
1968–1980
Aldaketa horiek Robert McNamarari egotzi behar zaizkio, zeina Lyndon B. Johnsonek izendatu baitzuen 1968an lehendakaritzarako. McNamarak bankuaren diruzainari, Eugene Rotbergi, eskatu zion kapital-iturri berriak bilatzeko, iparraldeko bankuetatik harantzago, horiek izan baitziren ohiko lehen iturriak Rotbergek bono globalen merkatua erabili zuen bankuaren kapital erabilgarria handitzeko. Pobrezia arintzearen ondorioz, hirugarren munduaren zorra azkar hazi zen. 1976tik 1980ra, munduko garapen-zorra urteko batez besteko % 20ra igo zen.
Lucía Artazcoz Lazcano
Ibilbidea
Nafarroako Unibertsitatean Medikuntza Ikasi (1987) eta Kataluniako Osasun Publikoaren Institutuan Masterra egin zuen 1991n. Pompeu Fabra Unibertsitatean Medikuntzan Doktoregoa egin zuen 2004ean.
Munduko Bankua
1968–1980
1980an, Munduko Bankuaren Administrazio Auzitegia sortu zen, Munduko Bankua Taldearen eta bere langileen arteko liskarrak erabakitzeko, okupazio-kontratuak ez betetzeagatik egindako alegazioei edo erabakiei buruzkoak.
Miren Egaña Goya
Hizkuntzak
Artean, Mirenek Elbira Zipitriaren euskarako klaseak hartuak zituen, baita Donostiako Udalak "Academia de Lengua y Declamacion Vasca" Maria Dolores Agirreren zuzendaritzapean antolatuak zituen euskarako klasetan ere Izena ematen saiatu zenean, funtzionaria nekez konbentzitu behar izan zuen, ez baitzuen betetzen eskatzen zen adina. Horrela garai ilun haietan Miren euskaraz alfabetatua zegoen magisterio amaitu zuenerako eta eskuratua zuen Cambridgeko Unibertsitateko ingeleseko "First Certificate" titulua. Frantsesa hobetzeko helburuarekin 1967an Parisko Sorbona Unibertsitatera joan zen "Cours de Langue et Civilisation Françaises" udako ikastaroa egitera, frantses kultura, literatura eta gramatika ikastera, alegia, eta goi mailako titulua eskuratu zuen.
1968an beste zerbait egin nahian, Deustuko Jesuitek Donostian zeukaten  campusean, beste ikasketa batzuk egiten hasi zen: Filologia Erromanikoa, orduan bost urtetako karrera osoa. Horretarako egunez ikastolan lan egiten jarraitu zuen eta gauaz filologiako lizentziatura ikasten hasi zen. 5. mailan estatuko errebalida egitera Bilbora joan zen 1974an. Bertan ezagutu zuen Mikel Zarate, biak estatuko tribunal baten aurrean azterketa egiten ari zirela.
Munduko Bankua
1980–1989
1980an, Alden W. Clausen-ek, Jimmy Carter AEBetako presidentearen hautagaiak, ordeztu zuen McNamara. Clausenek McNamara taldeko kide asko ordezkatu zituen eta ikuspegi ideologiko berria sortu zuen. Ikuspegi berri horren adierazgarri izan zen 1982an Anne Kruegerrek Hollis B. Chenery ekonomialaria bankuaren buru izateko hartu zuen erabakia. Krueger garapenerako finantzaketari buruz eta Hirugarren Munduko gobernuak "errenta-bilatzaileak" deskribatzeari buruz egin zuen kritikagatik nabarmendu zen.
Lucía Artazcoz Lazcano
Ikerketa lerroak
Bere ikerketan Osasunaren arloko determinatzaile eta desberdintasun sozialetan zentratzen da, genero-desberdintasunei bereziki erreparatuz. Ondorio nagusietako bat da lanaren banaketa sexualak eragina duela emakumeengan; emakumeek luzaro bizi badira ere, gizonek baino osasun txarragoa izan ohi dutela inguru sozioekonomiko babesgabearen ondorioz. Ikerkuntzan entsegu klinikoak gizonengan zentratuta egiten direla salatzen du.
Miren Egaña Goya
Hizkuntzak
1975an Doostiako Karkizano kaleko ikastola itxi eta Hernaniko Urumea ikastolara joan zen 4. mailakoei eskolak euskaraz ematera eta 7. eta 8. mailakoei frantsesa ere.
Bonanza
Euskal Herrian ETB2 kateak igorri zuen.
Argumentua
Telesaila Ameriketako Estatu Batuko Nevada estatuan dagoen Tahoe aintziraren alboan kokatutako La Ponderosa arrantxoan girotua dago. Arrantxo honen jabea Cartwright familia da, bere kideak Ben Cartwright (Lorne Greene) aita eta familiaburua eta bere semeak dira: Adam Cartwright (Pernell Roberts), dotore eta galaia; Hoss Cartwright (Dan Blocker), lodikote eta onbera; eta Little Joe Cartwright Michael Landon), gazte eta odolberoa.
Miren Egaña Goya
Hizkuntzak
1978an Donostiako Usandizaga Batxilergoko Institutuan euskarazko PNN bezala kontratatua izan ondoren 1979. urtean Estatuak lehenengo aldiz Euskara Hizkuntz eta Kulturako Katedra eta Agregaduritzen azterketen deialdia egin zuen. 1980. urtean azterketa egin eta Eibarko Zuloaga Batxiler Institutuko katedra lortu zuen, hurrengo urtean Donostiara joan zen Bidebieta B.I.ra eta azkenik bere etxe ondoko Zubiri–Manteo Institutuan eman zituen euskarako klaseak jubilatu arte 2006ean.
1968tik aurrera Aranzadiko etnografia saileko partaidea da. 1978z gero Eusko Ikaskuntzako kidea da.
1978an eta 1983an Derioko uda ikastaroko irakasle izan zen Gipuzkerako Literatura eta Euskararen historia irakatsi zuelarik.
Ikerketa-lerroak
1985ean esku hartu zuen Labradorrera 1. euskal espedizioan. Bale-ehizaren aztarnen bila joan ziren hamar ikerlari, aurkitu berria zen San Juan baleontzia agertu zen mila gutxitara zegoen uharte batera Belle Ile itsasestura. Lehendik hasia zuen jakin min hori betirako geratuko zitzaion, paraje haiek bisitatu eta gero. Bere ikerlanak topatu daitezke toponimian, Euskal Herriko Atlas Etnolinguistikoan, euskal arrantzaleek gaurko Kanadan utzitako aztarna linguistikoak,  eta Ternuako euskal hilarriez egindako argitalpenetan.
Pasaiko badian dagoen Albaola Elkartea 2015ean hasita XVI. mendeko San Juan baleontziaren erreplika zientifikoa eraikitzen ari da jendaurrean, garaiko teknikak eta materialak erabiliz. Hori dela eta 2015. urtean baleontziaren eraikuntza prozesuak UNESCOren babesa lortu zuen.
Munduko Bankua
1980–1989
1980ko hamarkadan, Hirugarren Munduaren zorra ordaintzeko maileguak eta garapen-bidean dauden nazioen ekonomiak optimizatzeko diseinatutako egitura-doikuntzako politikak izan zituen ardatz bankuak. 1980ko hamarkadaren amaieran, UNICEFek jakinarazi zuen Munduko Bankuaren egitura-doikuntzen programek "Asiako, Latinoamerikako eta Afrikako dozenaka milioi haurren osasuna, elikadura- eta hezkuntza-mailak murriztea" eragin zutela.
1989–oraina
1989aren hasieran, talde askoren kritika gogorrari erantzunez, bankua bere maileguetan ingurumen-taldeak eta GKEak sartzen hasi zen, hainbeste kritika eragin zituzten garapen-politiken aurreko ondorioak arintzeko. Halaber, agentzia bat sortu zuen, Montrealgo Protokoloaren arabera, ozono-geruza eta Lurreko atmosfera babesteko neurriak ezartzeko, eta 2015erako, atmosferan ozonoa suntsitzen duten substantzia kimikoen erabilera % 95 murrizteko. Ordutik, "Sei Gai Estrategiko" izenarekin ezagutzen dituenekin bat, bankuak hainbat politika gehigarri aplikatu ditu ingurumena zaintzeko eta, aldi berean, garapena sustatzeko. Adibidez, 1991n, bankuak iragarri zuen deforestaziotik babesteko, bereziki Amazoniatik, ez zuela finantzatuko ingurumenean eragin negatiboa duen garapen komertzialik edo azpiegitura-proiekturik.
Iñaki Kijera Zelarain
Iñaki Kijera Zelarain (Donostia, Gipuzkoa, 1961eko apirilaren 30a – Donostia, Gipuzkoa, 1979ko irailaren 1a) Espainiako Polizia Nazional batek tiroz hil zuen errefuxiatu eta preso politikoen aldeko manifestazio batean.
Munduko Bankua
1989–oraina
Ildo horretatik, 2010ean proiektu bat jarri zuen abian Seychelleetan, MAGIC izeneko tokiko turismoa sustatzeko. Haren atzetik, TIME proiektua abiatu zen 2012an.
Iñaki Kijera Zelarain
Iñaki Kijera gaztea
Iñaki Kijera gurasoekin bizi zen Antigua auzoko Aitzgorri kalean. 18 urte zituen hil zutenean.
Munduko Bankua
1989–oraina
Tradizioz, eta Estatu Batuen eta Europaren arteko isileko akordio baten bidez, Munduko Bankuaren lehendakaria beti hautatu izan da Estatu Batuek proposatutako hautagaien artean.
Iñaki Kijera Zelarain
Euskal iheslari politikoen aurkako jazarpena
1979. urtean zehar euskal errefuxiatu politikoen aurkako atentatuek (ikus: gerra zikinaren kronologia ) eta Frantziako poliziaren jazarpenak erantzun zabala eragin zuen Euskal Herrian. Itxialdiak eta gose-grebak egin ziren errefuxiatuen estatutua aldarrikatzeko: Hendaia, Hazparne, Gasteiz, Bilbo, Durango, Donostia, Iruñea... Frantziak urte hartan Ipar Euskal Herrira ihes egindako euskal herritarrei errefuxiatu politikoen estatusa ukatzea erabaki zuen, Espainian jada demokrazia ezarri zela eta. Horren aurka, 1979ko irailean euskal iheslariak gose greba egiten ari ziren Ipar Euskal Herriko hainbat herritan, Euskadin bizi nahi dugu lelopean. Hego Euskal Herrian, aldiz, elkartasun agerraldiak nagusitu ziren: hautetsien itxialdiak, gose grebak... eta manifestazio odoltsuak.
Munduko Bankua
1989–oraina
2012ko martxoaren 23an, AEBko lehendakariak, Barack Obamak iragarri zuen Estatu Batuek Jim Yong Kim izendatuko zutela Bankuko lehendakari eta 2012ko apirilaren 27an hautatu zuten.
Iñaki Kijera Zelarain
Manifestazioa Donostian
1979ko abuztuaren 31n, ostiralez, HB, EE, LKI, PTE eta EMK-OICko berrogeitik gora hautetsik Gipuzkoako Aldundian itxialdia egin zuten Iparraldeko errefuxiatuen babes eskubidearen alde.
Munduko Bankua
Kritikak
MBk gutxien garatutako herrialdeetan egiten duen lana kritikatzen da. Honako alderdi hauek aipatzen dira:
Iñaki Kijera Zelarain
Manifestazioa Donostian
Biharamunean, Amnistiaren Aldeko Batzordeek Hegoaldeko lau hiriburuetan manifestazioak deitu zituzten.
Munduko Bankua
Kritikak
Beharbada kritikarik gogorrena, MBren eta Nazioarteko Diru Funtsaren artean partekatutakoa, honakoa da: erakunde horiek bultzatutako egiturazko doikuntza-politikek kostu sozial izugarriak ezarri dizkietela garapen bidean dauden herrialdeetako talde kalteberei.
Iñaki Kijera Zelarain
Manifestazioa Donostian
Joaquin Argote Gipuzkoako gobernadore zibilak debekatu egin zuen Donostiako protesta. Ordena Publikoko Indarrek, "grisek", Donostia guztiz hartu zuten manifestazioaren egunean, irailaren 1ean. Manifestazioa jendetsua izan zen, ordea, 2000 lagun inguru edo, eta horiei Donostiako udaletxean eta Gipuzkoako Foru Aldundian itxialdian zeudenak gehitu zitzaizkien. Manifestazioa Boulevardetik hasi orduko Espainiako poliziak bortizkeria handiz jo zuen manifestazioaren aurka.
Munduko Bankua
Kritikak
Munduko Bankuaren ekintza askotan kontrako bi arrazoirengatik ere kritikatzen da. Alde batetik, garapen bidean dauden herrialde askotan jardunean dauden gobernuak uzkur dira ustelkeriaren aurkako neurriak hartzeko eta benetako hauteskundeak antolatzeko. Bestalde, globalizazioaren aurkako mugimenduek Munduko Bankuari leporatzen diote hobeto asetzen dituela nazioz gaindiko enpresa handien beharrak tokiko biztanleenak baino. MBko (eta Nazioarteko Diru Funtseko) legitimitate-krisiek erreforma-proiektuak sortzen dituzte, gardentasunaren eta demokraziaren nahia komunean dutenak, batetik, eta erakunde horien helburuak eta esku hartzeko metodoak zalantzan jartzen dituztenak, bestetik.
Iñaki Kijera Zelarain
Iñaki Kijeraren hilketa
Iñaki Kijerak lagunekin batera hartu zuen parte manifestazioan. Polizia Nazionalak manifestazioa sakabanatu zuenean Parte Zaharrean babestu zen, polizia mordoa kalearte hartan sartu arte. Orduan, neska batekin batera, Alderdi Ederreko lorategietara iristen saiatu zenean polizia batek tiro egin zion fusil batekin, hamar metrotik. Bala eskuin aldetik sartu eta bizkarretik atera zitzaion. Lurrera jausi zen bularretik odola zeriola. Udaletxe atzealdean gelditu zen, lurrean. Hamabost minutu egin zituen espaloian etzanda. Grisek Kijerarengana hurbiltzea kolpeka eta pilotakadaka eragotzi zieten horretan saiatu zirenei. Gurutze Gorriko mediku eta erizain bi hurbildu zirenean poliziek borrekin kolpatu zituzten, Gurutze Gorriko kideak zirela identifikatu ondoren ere. Borrokaldi baten ostean hilaurrean zen Iñaki artatu ahal izan zuten. Azkenean, lagunek pilotakada artean Iñaki auto partikular batean sartu eta anbulantzia bateraino eramatea lortu zuten. Ospitalera iritsi ondoren hil zen.
Munduko Bankua
Kritikak
Beste kritika hedatu bat AEBen eragin handia da. Askok uste dute Munduko Bankua Estatu Batuen gehiegizko eragin politikoaren pean dagoela, blokeatzeko duen gaitasunagatik, MBren jabetzan duen pisu handiagatik (munduko ekonomian duen pisuaren ondorio bat). Joseph Stiglitzek Europako herrialdeak kritikatu zituen jabetzaren banaketa hau baimentzeagatik eta, beraz, Munduko Bankuak igarotako garai txarren erantzule izatea leporatu zien.
Iñaki Kijera Zelarain
Iñaki Kijeraren hilketa
Egun horretan hainbat zauritu larri izan ziren. La Vanguardia egunkariak Jon Artola Lopez, Javier Atorrasagasti eta Oiartzungo bi zinegotzi aipatu zituen, bai eta ospitalera eramandako beste lau pertsona ere.
Munduko Bankua
Kritikak
Munduko Bankuari ere kritika gogorrak egin dizkiote. Paul Wolfowitz MBko presidente izendatu zuten 2005ean AEBek. Bi urte geroago, faboritismo kasu batean sartu zuten Munduko Bankuaren barruan Shaha Riza kolaboratzailearekin, eta 2007ko ekainean uko egin behar izan zion. Horrez gain, 2018ko txosten batean langileen % 25ek sexu-abusuaren biktima izan zela salatu zuen. 2010ean akziodunen erreforma bat jarri zen abian, garapen bidean dauden herrialdeei pisu handiagoa eta ordezkaritza hobea emateko.
Laudelino Cubino
Laudelino Cubino González (Béjar, Salamancako probintzia, 1963ko maiatzaren 31) espainiar txirrindulari profesional ohi bat da. Bere ibilbide profesionala 1986-1996 artean burutu zuen. Eskalatzaile bikaina zen.
Munduko Bankua
Kritikak
2007an Robert Zoellicken izendapena ere kritikatu zuten. Joseph Stiglitz Ekonomiako Nobel saridun eta Munduko Bankuko buru ohiak esan duenez, Robert Zoellicken izendapena "Paul Wolfowitzenaren jarraipena da. Robert Zoellickek nekazal protekzionismo estatubatuarra defendatu zuen AEBko merkataritza negoziazioen ardura zuenean. Munduko Bankuko presidente izango denez, herrialde txiroen aurrean herrialde garatuen alde egiten duten nekazaritza-laguntzak desegin nahi ditu.
Laudelino Cubino
Bereziki Pirinioetako etapetan fin aritzen zen, Frantziako Tourra eta Espainiako Vueltan Luz Ardidenen helmuga zuten etapa bana irabaziz.
2017an Equipo Bolivia taldearen kirol zuzendaria izan zen.
Iñaki Kijera Zelarain
Greba orokorra
Hurrengo eguna, estropada eguna zen Donostian. Ekitaldi guztiak bertan-behera utzi ziren, eta Jose Maria Alkain alkateak (PNV) dolu-egun ofiziala dekretatu zuen Donostian.
Donjeux (Marne Garaia)
Donjeux Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Iñaki Kijera Zelarain
Greba orokorra
Astelehenean greba orokorra egin zen Hego Euskal Herrian. Gipuzkoa osorik gelditu zen. Gasolindegiak ere itxita egon ziren. Irratiek musika klasikoa eman zuten egun osoan. Donostian janari denda batzuk besterik ez zuten zabaldu, eguerdira artean zabaldu ere. Donostian, kalean ez zebilen ez autobusik ez taxirik ere. Ordena Publikoko Indarrak alde batetik bestera zebailtzan. Hiriaren erdigunea eta auzoetako sarbideak barrikadaz itxita egon ziren.
Donjeux (Marne Garaia)
Biztanleria
2007an Donjeux udalerrian erroldatutako biztanleak 401 ziren. Familiak 140 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Iñaki Kijera Zelarain
Greba orokorra
Donostiako alkate Jesus Maria Alkainek, Euskadiko Ezkerra, PSOE, UCD eta PNVko ordezkariekin batera, Gipuzkoako gobernadore zibilarekin hitz egin zuten, hileta eginkizunetan eta ondoko manifestazioan polizia ez oldartzeko eskatzeko.
Donjeux (Marne Garaia)
Etxebizitza
2007an 174 etxebizitza zeuden, 149 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 169 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 149 etxebizitza nagusietatik 104 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 94 etxek bost zituzten. 120 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 64 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 63 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Iñaki Kijera Zelarain
Greba orokorra
CCOO eta UGT sindikatuek grebarik ez egiteko ahaleginak egin arren grebak jarraipen zabala izan zuen Bizkaian, Nafarroan eta Araban ere.
Donjeux (Marne Garaia)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 263 ziren, horien artean 171 aktiboak ziren eta 92 inaktiboak ziren. 171 pertsona aktiboetatik 154 lanean zeuden (87 gizon eta 67 emakume) eta 17 langabezian zeuden (8 gizon eta 9 emakume). 92 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Iñaki Kijera Zelarain
Lisardo Cano Calvo hilzorian
Istiluak Euskal Herri osoan zabaldu ziren.
Donjeux (Marne Garaia)
Diru sarrerak
2009an Donjeux udalerrian 152 unitate fiskal zeuden, 402 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.532 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria eta 1 iturgina.
Iñaki Kijera Zelarain
Lisardo Cano Calvo hilzorian
Donostian, Herrera auzoan, 21:30etan Espainiako Polizia Nazionala aurre egiten ari zitzaion barrikada bati. Guardia Zibil batzuk auto batetik jaitsi eta beste barrikada bat zabaltzen hasi zirenean pertsona batzuek irainak eta harriak bota omen zizkieten. Orduan guardia zibilek tiro egin zuten. Lisardo Cano (edo Calo, hainbat hedabideren arabera), 16 urteko gaztea, Bidebietako etxera zihoan une hartan, eta Guardia Zibilek botatako metraileta rafaga haietako bala batek jo zuen. Hogei minutu beranduago bertatik pasatu zen neska batek aurkitu zuen lurrean, poliziari abisatu eta inspektore bik Aranzazu erresidentziara eraman zuten poliziaren auto kamuflatu batean. Hiru orduko ebakuntza egin zioten. Hainbat egunez hilzorian izan zen, Erresidentziako arreta intentsiboen unitatean. .
Donjeux (Marne Garaia)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Donjeux udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Iñaki Kijera Zelarain
Kijera hil zuen polizia
Iñaki Kijera hil zuen polizia identifikatu eta bederatzi urte beranduago epaitu zuten. Donostiako epaitegiak urte beteko espetxe zigorra ezarri zion Salvador Méndez Villatoro poliziari, zuhurgabetasunez Iñaki Kijera hiltzeagatik. Akusazio partikularrak 20 urteko espetxe zigorra eskatu zuen.
Donjeux (Marne Garaia)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Iñaki Kijera Zelarain
Kijera hil zuen polizia
Epaiketan, akusatuak, Salvador Méndez Villatorok esan zuen konturatu gabe benetako bala sartu zuela fusilean, pilotak botatzeko balekin nahastuta. Manifestazioaren kontra oldartu zen istiluen aurkako konpainiako kapitainak lekuko gisa deklaratu zuen. Haren esanetan itsu batek ere bereiziko zuen benetako bala bat fogeokoen aldean. .
Donjeux (Marne Garaia)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Iñaki Kijera Zelarain
Oroitarriak
Iñaki Kijeraren oroitarria dago Antiguako (Donostia) Miramar jauregiko parkean.
Igentea kalean, Kijera hil zuten lekuan, beste plaka bat dago. 2009ko apirilean ezezagun batzuek kendu egin zuten. Irailean berriro jarri zuten.
2018ko urriaren 6an, aste batzuk lehenago okupaturiko Donostiako Alde Zaharreko gaztetxeari Kijera Gaztetxea izena jarri zioten. Izan ere, gaztetxea Iñaki erail zuten Kanpandegi kalean berean dago kokatua.
The Assistant
The Assistant Kitty Greenek idatzi, zuzendu, ekoitzi eta editatu duen 2019ko film estatubaruarra da. Aktore nagusiak dira Julia Garner, Matthew Macfadyen, Makenzie Leigh, Kristine Froseth, Noah Robbins eta Jon Orsini.
Mundu mailako estreinaldia izan zuen Telluride Zinemaldian 2019ko abuztuaren 30ean. 2020ko urtarrilaren 31n kaleratu zen AEBetako zine areto komertzialetan.
Berastegi
Berastegi Gipuzkoako Tolosaldea eskualdeko udalerria da. Bertakoek eta ingurukoek Beasti deritzote herriari.
Itsasoaren mailarekiko 390 metroko garaiera du. 45,83 km² ditu (Tolosaldeko udalerri zabalena da) eta 0 biztanle zituen. urtean. Gipuzkoa eta Nafarroaren arteko mugan dago.
Historia
Berastegi herri zaharra da oso. Haren lehen aipamena XI. mendekoa dugu: 1027an, Nafarroako errege Antso Handiak Iruñeko apezpikutzari emandako mugei buruzko idazki batean ageri da Berastegiko Harana. Dena dela, bertan gizakia askoz lehenagotik bizi izan dela uste da. Aspaldian tokia Aberastegi deitua izan bide zen; ez zelako ur, egur nahiz janaririk falta.
XIII. mendean Gipuzkoa Nafarroako Erresumatik banandu zen, Berastegi muga bihurtu zelarik. Zirikaldi eta lapurreta espedizioak irten ohi ziren muga borrokalaria zen, "gaizkileen muga" izenez ezagutzen zena. Horren ondorioz, 1321eko irailaren 18an, Beotibarko gudu famatuaren bezperan alegia, nafarrek Berastegi erre egin zuten.
Garai hartan lur erabilgarriaren zatirik handiena Ahaide Nagusiena zen eta hauei hamarrenaren zerga ordaindu behar zitzaien. Horrek haserrea sortzen zuen eta berastegiarren artean altxamendu etengabeak izan ziren, 1374an herria Tolosari lotu zitzaion arte. Elkarketa horrekin biek irabazi zuten: Berastegik Ahaide Nagusiekiko uztarria hausten zuen eta Tolosak areagotu egin zuen bere botere eta eragina. Hala ere, elkarren artean tirabirak izan zituzten: Berastegik Andoainekin komunikabide zuzen bat nahi zuen bere meatzeak eta Leitzarango burdinolak babesteko, eta Tolosa horren guztiz aurkakoa zen.
Egoera horretan, bi mende baino gehiagoko liskarren ondoren, 1615ean Filipe III.a Espainiakoa erregeak hiribildu titulua eman zion Berastegiri (ordura arte Berastegiko Harana zen) eta handik aurrera burujabe bihurtu zen. Leitzarango bidea irekitzearekin komunikabideak hobetu egin ziren, eta nahiz eta Bizkaian burdina erauztea errazagoa izan, errentagarria zen Leitzaranera garraiatzea; bertan erregai nagusia -egurra- ugaria baitzen. Oparotasun horretan, beraz, behar beste egur eta uren jabe izanik, Berastegik arazo larririk gabe aurrera egin zuen zenbait gatazka eta Lehen Gerra Karlista izan arren.
1848an gertaera garrantzitsua gertatu zen: Berastegik eta Elduainek elkarrengandik banantzea erabaki zuten, larre eta baso komunei buruzko eztabaidak zirela eta. Horrela, biek osatzen zuten 71 km2 lurretik gaur egungo 45,83ra igaro zen Berastegi.
Demografia
Datuak daudenetik behintzat, Berastegiko biztanleria beti mantendu izan da 1.000 lagunen inguruan, nahiz eta gorabeherak izan historian zehar.
2019. urtean 1.053 biztanle zituen eta horietatik %18,8k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %2,94 ziren.
Politika
2015eko udal hauteskunde etan hauek izan ziren emaitzak. EH Bildu k 325 boto. EAJ k 146 boto. PSE k 2 boto. Amaia Azkue (EH Bildu) aukeratu zuten alkate.
2019ko udal hauteskunde etan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 398 boto. Beasti Bizik 254 boto. PSEk 6 boto. Amaia Azkue (EH Bildu) aukeratu zuten berriro alkate.
Ekonomia
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: lehen sektorea BEGaren %3,7. Bigarren sektorea %66,4. Hirugarren sektorea %24,3. Eraikuntza %5,6.
Euskara
Berastegiko euskara gipuzkera ren aldaera bat da, erdiguneko euskararen parte den Tolosaldeko euskara da, hain zuzen. Beterriko hizkerek eta Tolosaldekoek osatzen dute Erdiguneko azpieuskalkia. 2010 eta 2011 urteetako datuen arabera, herriko euskaldun kopurua %84.22 zen, eta euskararen erabilera %64.1. 2016an euskaldunen kopurua %91,37 zen.
Jaiak
Juan Garmendia Larrañaga etnografoak bere "Euskal Inauteria" liburuan honela deskribatzen ditu Berastegiko garai bateko inauteriak:
Bombus mucidus
Bombus mucidus erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.
M-30
M-30 Madril inguratzen duten eraztun itxurako autobideetako bat da. 1920ko hamarkadaren amaieran eraikitzen hasi zenean hiriaren kanpoaldea inguratzen bazuen ere, ordutik Madrilek bizi izandako hirigintza hazkundeak eraginda, gaur egun hiriaren erdigunea edo “erdialdeko intxaurra” deritzona inguratzen du.
2000ko hamarkadan injeniaritza lan handiaren ondoren, autobidearen hego-mendebaldeko tarte bat lurperatu eta hiriaren eta Manzanares ibaiaren arteko lotunea hobetu zen inguruko auzoak eta Casa de Camporen arteko lotunea Madrid Río izeneko parke erraldoiarekin elkartuz.
Colletes halophilus
Colletes halophilus erle espezie bat da, Colletes generoan eta Colletidae familian.
What You're Proposing
What You're Proposing (euskaraz Proposatzen ari zarena) Status Quo ingeles rock musika taldearen abesti bat da. 1980an izen bereko Just Supposin' diskoaren barnean kaleratu zuten.
Israelgo Defentsa Indarrak
Israelgo Defentsa Indarrak (צְבָא הַהֲגָנָה לְיִשְׂרָאֵל; جيش الدفاع الإسرائيلي), normalean Tzahal (צה״ל) bere akronimoarekin izendatuta, Israelgo Estatuko indar armatuek hartzen duen izen generikoa da.
Israelgo Defentsa Indarrak 3 armada dauzka: Aireko Armada, Itsas Armada eta Lehor Armada. David Ben-Gurion defentsa ministroak 1948an sortu zuen Haganah osatzen zuten paramilitarrak militar bilakatu zituenean. Bere egungo buruzagi nagusia edo Ramatcal Benny Gantz jenerala da. Israelek 187.000 soldadu aktibo profesional ditu eta 565.000 erreserban. Guztira 700.000 soldadu mobilizatu ditzake, hau da, biztanleriaren %10a.
Placidochromis minor
Placidochromis minor Placidochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Cottageville (Hego Carolina)
Cottageville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Colleton konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bachia guianensis
Bachia guianensis Bachia generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
Costa de' Nobili
Costa de' Nobili Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Costa de' Nobilik honako udalerri hauekin egiten du muga:
2023ko Kanadako Sari Nagusia
2023ko Kanadako Sari Handia (ofizialki, Formula 1 Pirelli Grand Prix du Canada 2023) 1 Formulako lasterketa bat da. 2023ko ekainaren 18an izango da, Gilles Villeneuve zirkuituan (Montreal, Quebec, Kanada).
Aurrekariak
Ekitaldia 2023ko ekainaren 16tik 18ra burutuko da, eta 2023ko 1 Formulako munduko txapelketaren zortzigarren lasterketa izango da. Sute batzuen ondorioz, bertan behera geratzeko arriskua zegoen; hala ere, ekainaren 9an, 1 Formula kontrolatzen duen erakundeak (FOMek) uko egin zion aukera horri.
Aipagarriak dira Aston Martin taldeak bere autoei egindako hobekuntzak.
Txapelketa, lasterketaren aurretik
Zazpigarren lasterketaren ondoren, Max Verstappen da Gidarien Txapelketako lehen postuan dagoena, 170 punturekin. Bigarrena bere taldekidea da, Sergio Perez, 53 puntuko aldearekin. Hirugarrena Fernando Alonso da, 18 puntuko aldearekin. Taldeen Txapelketan, lehen postuan Red Bull Racing dago, bigarrenean Mercedes (135 puntuko aldearekin) eta Aston Martin (153 puntuko aldearekin).
Parte-hartzaileak
Gidariak eta taldeak denboraldiaren hasierako berberak dira, eta ez dago parte-hartzaile berririk lasterketa honetan.
Pneumatikoen aukerak
Pirelli gurpil-hornitzaileak C3, C4 eta C5 gurpil-motak aukeratu ditu lasterketan taldeek erabil ditzaten. C3 gurpil gogorra da, C4 tartekoa, eta C5 biguna.
Entrenamenduak
Bigarren entrenamendu-saioak 90 minutu iraun zuen eta Lewis Hamilton-ek ezarri zuen markarik azkarrena. Bigarren George Russell izan zen, taldekidea, eta hirugarren Carlos Sainz Jr. izan zen. Bandera gorria bi aldiz astindu zen saioan zehar, Esteban Ocon-en eta Nico Hülkenberg-en autoekin izandako arazoen ondorioz.
Sailkapen-saioa
Sailkapen-saioa 2023ko ekainaren 17an burutuko da, 16:00etan (tokiko orduan).
Hasiberri-sari
Hasiberri-sariak, hasiberriarenak edo hasiberriari eginiko txantxak eskola, unitate militarretan eta beste elkarte eta talde formal nahiz informaletan hasiberriak direnei egiten zaizkien sarbide-errituak edo probak dira, maiz hasiberriaren borondatearen aurkakoak eta isekaz, umiliazioz edo bestelako abusu fisiko nahiz psikologikoz burutzen direnak.
Abeslari burusoila
Abeslari burusoila (frantsesez La Cantatrice Chauve) Eugène Ionesco antzerkigile errumaniera-frantziarraren lehen antzezlana da, 1950eko maiatzaren 11an, Théâtre des Noctambules aretoan estreinatua.