cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maria Jesus Ibaseta
Bizitza
1918an, Indautxuko eskoletako zuzendaria zen. Ibasetarekin batera, han ari ziren lanean Emiliana Bilbao Idoiaga, María Luz San Cristóbal, María Pilar Melendo, Patrocinio Izagirre Delgado, Concepción Elexpuru, Adelaida Zulueta, María Carmen Martinitz Goenetxea eta Consuelo Gartzia Kaltzada.
Papuligobius uniporus
Papuligobius uniporus Papuligobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Lizardi (Hendaia)
Lizardi Lapurdiko Hendaia udalerrian dagoen auzo bat da.
Kokalekua
Udalerriaren gainaldean dago, trenbidearen ekialdean, honek gainontzeko auzoetatik banatzen du.
Rabenau (Hessen)
Rabenau Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Iraultza Demokratikoaren Alderdia
Iraultza Demokratikoaren Alderdia (Partido de la Revolución Democrática edo PRD) Mexikoko alderdi politiko bat da, 1989ko maiatzaren 5ean sortua. 2006ko eta 2012ko hauteskundeetan koalizioen buru izan zen, eta bigarren indar elektorala izan ziren. Gaur egun Michoacán eta Quintana Roo estatuetan gobernatzen du. Bere leloa "demokrazia orain, aberria guztiontzat!" (¡Democracia ya, Patria para todos!) da.
Vojnatina
Vojnatina Eslovakiako udalerri bat da, Sobranceko barrutian kokatuta. 7,69 km²ko azalera du eta 242 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1336. urtekoa da.
Urola
Urola Gipuzkoako erdialdea hegoaldetik iparraldera zeharkatzen duen ibai bat da. 64,5 kilometro luze da. Arro estua du, batez ere sorburuan. Sortzen duen haranak hiru eskualde nagusi ditu: Urola Garaia, Urola Erdia eta Urola Kosta.
Ibilbidea
Aizkorriren magalean sortu eta Zumaian itsasoratzen da, Bizkaiko golkoan.
Bidean, ondoko udalerri hauek zeharkatzen ditu:
Halaber, ibaia bertatik igaro ez arren, badira Urola bailaran zatiren bat duten beste udalerri batzuk: Antzuola, Ezkio, Errezil, Beizama, Aia, Deba eta Getaria.
Ibaiadarrak
Bere ibaiadar nagusienak hurrengoak dira: Ibaieder, Aratzerreka, Errezil, Granadaerreka eta Arroaerreka.
Itsasoratzea
Azken kilometroetan, Zumaia eta Zestoa artean, bokalearen goialdean Bedua izeneko meandro gunea eta bertan dauden uharteak ditugu. IV. mendean Chronographus anni 354 idazlanak azaltzen duenez, Urola egungo Zestoaraino zen nabigagarria, bokaletik 10 kilometrora.
Bokalean bertan, bestela, eskuinaldean kirol portua dago gaur egun. Ezkerraldean, itsasadarretik ez urrunegi, Zumaiako flyscha famatua dago, Debarantz.
1935eko Kontxako Bandera
1935eko Kontxako Bandera (Banderaren 43. ekitaldia) urte honetako irailaren 1 eta 19an jokatu zen, eta San Pedrok bere 11. Kontxako Bandera eskuratu zuen.
Kontakizuna
Sei traineruk hartu zuten parte. Faboritoak Orio eta San Pedro ziren. Oriok pisu txikiko traineru berria aurkeztu zuen, ur lasaietarako bikaina, baina itsaso txarra atera zen eta abiatu bezain laister, uharte parean, urez bete eta erretiratu beharra izan zuen. San Pedrok beraz jardunaldi biak irabazi eta Bandera eskuratu zuen Hondarribia (Lurra) ontziaren aurretik. Bi hauek izan ziren ohorezko txanda jokatu zutenak eta gainerakoek kontsolazio txanda jokatu zuten, aurreko igandeko denborak kontutan hartu gabe.
Bigarren igandean Kontxako Banderaren aurretik Oriok eta Hondarribiako gazteen traineru batek exibizio gisa egin zuten arraun eta Oriok San Pedro irabazlearena baino denbora hobea egin zuen.
Emaitzak
Exibizio estropada:
K.a. 110
K.a. II. mendearen taula (K.a. III. mende | K.a. II. mende | K.a. I. mende)
K.a. 130ko hamarkada | K.a. 120ko hamarkada | K.a. 110ko hamarkada | K.a. 100ko hamarkada | K.a. 90ko hamarkada
K.a. 115 | K.a. 114 | K.a. 113 | K.a. 112 | K.a. 111 | K.a. 110 | K.a. 109 | K.a. 108 | K.a. 107 | K.a. 106 | K.a. 105
Kontsul (argipena)
Kontsul hurrengoa izan daiteke:
Volksunie
Volksunie (Herri Batasuna) alderdi nazionalista flandriarra izan zen, 1954. urtean sortua eta 2001. urtean deseginda.
1954ko abenduaren 14an sortu zen, CVV (Christelijke Vlaamse Volksunie) alderdiaren ondorengoa izanik. Bere hauteskunde-gailurra 1971ko Belgikako hauteskundeetan lortu zuen, Belgika osoko botoen %11 lortuta (21 diputatu Belgikako Ganbaran).
1978an Belgikako gobernuan sartu zen. Honen ondorioz, banaketa bat jaso zuen eskuinetik, Vlaams Blok (Bloke flandriarra) izeneko alderdi berria agertuz (geroago Vlaams Belang bihurtuko zena).
2001eko urrian alderdia hiru zatitan banatu zen: De toekomstgroep (Etorkizuneko taldea), Niet splitsen (Ez gaitezen banatu) eta Vlaams Nationaal (Nazio flandriarra). Azken honek irabazi eta alderdiaren azpiegitura bereganatu zuen. Gero, De toekomstgroep eta Vlaams Nationaal SPIRIT eta N-VA, hurrenez hurren, bihurtu ziren, eta Niet splitsenen jarraitzaileak CD&V eta VLD alderdietan integratu ziren.
Lonchura montana
Lonchura montana Lonchura generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Alberdania
Euskarazko eta gaztelaniako literatura eskaintzen dio irakurle orori, haur, gazte zein helduei. Argitaletxearen web-orrian, literaturaz gain, kultura, soziologia, politika, filosofia, eta abar jorratzen dituzten saiakera labur ugari aurki ditzakegu, baita lekukotasun liburuak ere. Adin guztietarako literatura argitaratzen du euskaraz (% 76) eta gaztelaniaz (%24).
Daniel Lemos
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Consadole Sapporo eta FC Gifu.
Dothideomycetidae
Dothideomycetidae Dothideomycetes onddoen barruko azpiklase bat da. Bertan hiru ordena sailkatzen dira: Dothideales, Myriangiales eta Capnodiales. Egitura sexualetako barrunbeak ez du zelula bertikalik (parafisiak, sasiparafisiak edo parafisoideak) hazten esporak daramatzaten zaku itxurako egituren artean.
Baionako lorategi botanikoa
Baionako lorategi botanikoa (frantsesez : Jardin botanique de Bayonne edo Jardin botanique des Remparts) Lapurdiko hiriburuko 3000 m²ko lorategi botanikoa da. Baiona Handian dago.
Ezaugarriak
Urte osoan, asteartetik larunbatera dago irekita eta sarrera doakoa da.
Baionako Santa Maria katedraletik gertu eraiki zuten 1990eko hamarkadaren amaieran Vaubanek diseinaturiko gotorleku baten gainean. Iturri, ur-jauzi, japoniar zubi eta bidexka batzuk ditu.
Uno straniero a Paso Bravo
Uno straniero a Paso Bravo, 1969an Salvatore Rosso zine zuzendari italiarrak zuzendutako spaghetti western azpigeneroko film bat da.
Istorioa
Urte luzeak kartzelan eman ondoren, Gay Paso Bravora itzultzen da, duela urte batzuk, hiltzaile batzuk, bere emaztearen arrantxoa suntsitu eta su eman zioten tokia. Gayk, guztiak suntsitzen saiatuko den mendeku bat hasiko du.
Parachaeturichthys ocellatus
Parachaeturichthys ocellatus Parachaeturichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Ginea Portugesa
Ginea Portugesa (Guiné Portuguesa) mendebaldeko Afrikan kokaturiko portugaldar kolonia izan zen 1474-1974 bitartean. Itsasoz haraindiko lurralde estatusa eman zitzaion 1951ko ekainaren 11n, eta 1974ko irailaren 10ean independizatu zen, Ginea Bissau izenarekin.
1482
Heriotzak
p
Manor Parsley
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Eunectes beniensis
Eunectes beniensis Eunectes generoko animalia da. Narrastien barruko Boidae familian sailkatuta dago.
Sopite-Agerria-Erlaitza
Sopite-Agerria-Erlaitza Lapurdiko Hendaia udalerrian dagoen auzo bat da. Beraz, Sopite, Agerria eta Erlaitza gune bananduek osatzen dute.
Kokalekua
Udalerriaren ekialdean dago, Urruña eta Zibururako errepidean.
Tatsuki Nara
Tatsuki Nara (奈良 竜樹, 1993ko irailaren 19a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Consadole Sapporo eta Kawasaki Frontale.
Feliz Natal (Mato Grosso)
Feliz Natal Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Manuel Montiano
Manuel Joaquín Montiano Sopelana (Bilbo, - Madril, ) bizkaitar jeneral eta politikaria izan zen. Espainiar Floridako gobernadore kolonial bezala aritu zen Floridako lehen espainiar aldian, baita Panamako errege-gobernadore bezala ere. 1740an indar britainiarren eraso batetik defendatu zuen Florida, eta, Asientoaren Gerraren garaian, Georgiaren bere inbasio propioa eta emaitzarik gabekoa jaurti zuen.
Bernard Quemada
Bernard Jésus Manuel Quemada (Donostia, - Paris, ) gipuzkoar hizkuntzalaria da, erromanista eta lexikografoa. Gurasoekin Frantzian bizitakoa, bere ibilbide osoa bertan egin zuen.
Turre
Turre Almeriako udalerria da. 2006an 3.045 biztanle zituen.
Marcq-en-Ostrevent
Marcq-en-Ostrevent Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Marcq-en-Ostrevent udalerrian erroldatutako biztanleak 544 ziren. Familiak 184 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 84 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 220 etxebizitza zeuden, 204 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 16 hutsik zeuden. 217 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 204 etxebizitza nagusietatik 180 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 55 etxek lau zituzten eta 117 etxek bost zituzten. 158 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 80 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 97 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 371 ziren, horien artean 269 aktiboak ziren eta 102 inaktiboak ziren. 269 pertsona aktiboetatik 249 lanean zeuden (142 gizon eta 107 emakume) eta 20 langabezian zeuden (7 gizon eta 13 emakume). 102 pertsona inaktiboetatik 25 erretiraturik zeuden, 36 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Marcq-en-Ostrevent udalerrian 207 unitate fiskal zeuden, 567 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.171 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 iturgina eta 1 ile apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
2000. urtean Marcq-en-Ostrevent udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 441 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Vicente Gómez Fernandez
Vicente Gómez Fernandez (Santurtzi, ) bizkaitar futbolaria ohi eta entrenatzailea da, atzelari moduan aritzen zena. Santurtzi Kirol Elkartean aritutakoa, futbola utzi ondoren entrenatzaile bilakatu zen. Lezamako harrobian hazia, laguntzaile moduan lan egin zuen 2019an FC Olimpik Donetskek sinatu arte.
Erich Dagobert von Drygalski
Erich von Drygalski (1865eko otsailaren 9a - 1949ko urtarrilaren 10a) alemaniar geografo, geofisikari, botaniko eta zientzialari polarra izan zen, Königsberg-en (orduan Ekialdeko Prusiako hiria) jaioa. Ezaguna da Gauss espedizioa (1901-1903) gidatzeagatik, Antartikako lehen esplorazio misio alemaniarra.
Biografia
1882 eta 1887 artean, Drygalskik matematika eta historia naturala ikasi zituen Königsbergeko, Bonngo, Berlingo eta Leipzigeko Unibertsitateetan. Iparraldeko eskualdeetako itsas-izotzari buruzko doktorego tesiarekin graduatu zen. Eta 1888tik 1891ra "Institutu Geodesikoaren", eta "Berlingo Nazioarteko Geodesiaren Bulego Nagusiaren" laguntzailea izan zen.
Drygalskik 1891 eta 1893 artean bi espedizio zuzendu zituen, Berlingo Geozientzien Elkarteak babestuta. Espedizio bat 1892-1893 neguan egon zen Mendebaldeko Groenlandian. 1889an geografo eta geofisikari gisa gaitu zuten bere espedizioetan bildutako ebidentzia zientifikoekin. 1898an Drygalski irakasle elkartua zen eta 1899an Berlinen geografia eta geofisikako aparteko irakaslea.
Gauss espedizioa
Drygalskik hegobururako lehen espedizio alemaniarra zuzendu zuen Gauss itsasontziarekin, Antartikako eremu ezezagunak Kerguelen uharteetatik hegoaldean aztertzeko asmoz. 1901eko udan Kiel- etik irten zen espedizioa. Espedizioko talde txiki bat Kerguelen uharteetan geratu zen, talde nagusia hegoalderago zihoala. Drygalskik ere bisita laburra egin zuen Heard uhartera eta uharteko geologiari eta bertako florari eta faunari buruzko lehen informazio zientifiko osoa eskuratu zuen. Ia hamalau hilabetez (1903ko otsailera arte) izotzak harrapatuta egon arren, espedizioak lurralde berri bat aurkitu zuen Antartikan: Gilen II.aren Lurraldea eta Gauss mendia sumendia. Espedizioa Kielera itzuli zen 1903ko azaroan. Gero, Drygalskik espedizioaren kontaketa idatzi eta datu zientifiko ugari editatu zituen. 1905 eta 1931 artean, espedizioaren hogei liburuki eta bi atlas dokumental argitaratu zituen.
Azken urteak
1906ko urritik erretiroa hartu zuen arte, Drygalski Munichen irakasle izan zen, eta berak sortu zuen "Institutu Geografikoa" ere zuzendu zuen hil arte. 1910ean, Ferdinand von Zeppelin kondeak Spitsbergenera egin zuen espedizioan parte hartu zuen, eta Ipar Amerikara eta Asiako ipar- ekialdera egindako beste espedizio batzuetan parte hartu zuen. 1949an hil zen Munichen.
Lajeado Novo
Lajeado Novo Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
K.a. 111
K.a. II. mendearen taula (K.a. III. mende | K.a. II. mende | K.a. I. mende)
K.a. 130ko hamarkada | K.a. 120ko hamarkada | K.a. 110ko hamarkada | K.a. 100ko hamarkada | K.a. 90ko hamarkada
Lonchura melaena
Lonchura melaena Lonchura generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Marazanvose
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Zelah herriaren hegoaldean.
Ranstadt
Ranstadt Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Alpetar eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan
Alpetar eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan Yanqing konderrian jokatu zen 2022ko otsailaren 6tik 19ra bitarte, Xiaohaituo Alpetar Eski Eremuan. Guztira 11 proba egin ziren, 5 gizonezkoenak, 5 emakumezkoenak eta bat mistoa. 306 kirolarik hartu zuten parte.
Kurt Schuschnigg
Kurt Alois Josef Johann Schuschnigg, 1919 arte Kurt Alois Josef Johann Edler von Schuschnigg gisa ezaguna (Riva del Garda, Austria-Hungariako Inperioa, 1897ko abenduaren 14 - Muters, Austria, 1977ko azaroaren 18a), austriar politikaria eta idazlea izan zen.
Biografia
Zuzenbide-ikasketak egin ondoren, Innsbrucken izan zen abokatu. 1927tik aurrera diputatu izan zen Alderdi Kristau Sozialaren eskutik. 1934an, Dollfuss hil zutenean, hautatu zuten Austriako kantziler.
Vicente Masarnáu
Vicente Santiago Masarnáu Fernández (Portugalete, - Madril, ) bizkaitar farmazialaria izan zen. Zientzietan doktorea, Madrilgo Unibertsitatean kimika eta farmazia katedraduna izan zen. Hainbat elkarte zientifikotako kidea izan zen.
Lonchura fuscata
Lonchura fuscata Lonchura generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Burgdorf (Suitza)
Burgdorf Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Eunectes notaeus
Eunectes notaeus Eunectes generoko animalia da. Narrastien barruko Boidae familian sailkatuta dago.
Joan Iturralde Suit
Joan Iturralde Suit (1840ko urriaren 23a, Iruñea, Euskal Herria - 1909ko abuztuaren 17a, Bartzelona, Katalunia) nafar historialari, saiakeragile eta margolaria izan zen. Nafarroako Euskal Elkargoa erakundeko kide nabarmenetako bat ere izan zen.
Biografia
Batxilergoa ikasi zuen eta ingeniaritza ikasketak hasi baina utzi egin zituen osasun arrazoiak zirela medio. Bere aita dela eta, Bankuko zuzendari zena, Merkataritza ikasketak burutu zituen Bordelen. Parisen marrazten eta pintatzen ikasiko zuen. Parisen Frantziako katolizismo liberalaren aitzindaria izan zen Montalemberteko kondearen lagun bilakatu zen.
Bigarren Gerra Karlista amaitua, Iturraldek garaiko izen handiko nafar intelektualen talde bat bildu zuen eta haiekin batera Nafarroako Euskara Elkargoa elkartea sortu zuen 1878an, ondoren Eusko Ikaskuntza izango zenaren aurrekoa. Bertako idazkari eta "Etnografia, Arte, Historia eta Legegintza" ataleko zuzendari izan zen. Honekin batera, Revista Euskara agerkaria zuzendu zuen ere, 1879 eta 1883 bitartean.
Espainiako Historiaren Errege Akademia eta Espainiako Arte Ederretako Errege Akademia erakundetako kide izan zen. Baita "Comision de Monumentos Históricos y Artísticos"-eko idazkari eta presidenteorde ere.
Arkeologo lanetan, aitzindari izan zen Nafarroako historiaurreari buruzko ikerketetan. Hainbat aldizkaritan kolaborazioak argitaratu zituen, hala nola El Eco de Navarra, Lau-Buru (1882), Euskal-Erria (1882-1888), El Arga, La Joven Navarra (1860), Revista Euskara, El Ateneo, La Ilustración Navarra (1886), Revista del Antiguo Reino de Navarra (1888) eta Boletín de la Comisión de Monumentos de Navarra aldizkarietan.
Ideologia
Euskal Foru eta Erakundeen defendatzaile sutsua izan zen. Euskal Herrian Hirugarren Gerra Karlistaren porrotaren ondorioz ezarritako zentsuratik ihesi joan ziren hainbat euskal foruzale batzuekin batera Madrilen La Paz aldizkaria argitaratu zuten.
Vyšná Rybnica
Vyšná Rybnica Eslovakiako udalerri bat da, Sobranceko barrutian kokatuta. 40,08 km²ko azalera du eta 376 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1418. urtekoa da.
Stade Toulousain
Stade Toulousain Frantziako errugbi taldea da, egoitza Okzitaniako Tolosa hirian duena. Top 14 Ligan parte hartzen du. Europako talderik indartsuenetako bat da, bai Frantziako txapelketan (21 titulu), bai Europako Txapeldunen Kopan (5 titulu) garaipen gehien lortu dituena.
Historia
XIX. mendearen iritsi zen errugbia Tolosa Okzitaniara, eta 1890eko hamarkadan unibertsitateko taldeak sortu ziren. Stade olympien des étudiants toulousains-ek, hiriko talde nagusiak, Frantziako errugbi txapelketaren finala jokatu zuen 1903an, Stade françaisen kontra; paristarrak 8 eta 16 nagusitu ziren.
Stade Toulousain 1907an eratu zen, Stade olympien des étudiants toulousains eta Véto-Sport toulousain batu zirelarik. Urte berean, "Les Amis du Stade Toulousain" elkarteak zazpi hektareako lur eremua erosi zuen lehenbiziko errugbi zelaia eraikitzeko: Stade des Ponts-Jumeaux.
1912an, Frantziako txapelketa irabazi zuen, finalean Racing Club de France Rugby 6 eta 8 garaiturik; denboraldi osoan partida bakar bat ere galdu ez zuenez, La Vierge rouge ("Birjina gorria") izengoitia jaso zuen. 1914-1918 bitartean, Stade Toulousaineko jokalari asko borrokatu ziren Lehen Mundu Gerran, eta 80 baino gehiago hil ziren Verdungo, Sommeko edota Marneko gudu-zelaietan.
1920ko hamarkadan, Frantziako talde nagusia izan zen, eta bost liga irabazi zituen 1922tik 1927ra. Besteak beste, Struxiano, Lubin-Lebrère eta Adolphe Jauregi baxenabartarra izan ziren talde mitiko hartako kideak. Bigarren Mundu Gerraren ondoren liga bat eta bi kopa lortu zituen, baina hurrengo hamarkadetan maila apalagoan ibili zen, eta 1969ko ligako bigarren postua izan zen emaitzarik aipagarriena.
1982an, Ernest-Wallon estadio berria inauguratu zen. 1984an, Frantziako hirugarren kopa lortu zuen, taldearen "urrezko aroari" hasiera eman ziona. 1996an, Europako Txapeldunen Kopa eratu zen, eta Stade Toulousain izan zen lehenbiziko txapelduna; hurrengo urteetan beste lau aldiz irabazi zuen kopa: 2003an, 2005ean, 2010ean eta 2021ean.
Alderdi Iraultzaile Instituzionala
Alderdi Iraultzaile Instituzionala (Partido Revolucionario Institucional edo PRI) Mexikoko alderdi politiko bat da, Plutarco Elías Calles presidente ohiak Alderdi Nazional Iraultzaile izenpean 1929ko martxoaren 4an sortua. Hirurogeita hamar urtez jarraian, 1930etik 2000ra, herrialdeko alderdi nagusia izan zen. 1988an bere zatiketarik handiena jasan zuen, Korronte Demokratikoa banandu zenean. Zatiketak Iraultza Demokratikoaren Alderdiaren sorrera eragin zuen.
Bederatzi hamarkadatan zehar, alderdiak ideologia ugari izan ditu, askotan presidenteak berak erabakitakoak. Bere hastapenetan, ezkertiar idealak zituen alderdi bezala definitu zen, amaitu berri zen Mexikoko Iraultzak markatua. 1980ko hamarkadan, alderdiari hainbat erreforma neoliberal egin zizkioten, eta erreforma horiek zentro-eskuineko politika gisa identifikatutariko egungo joera eragin zuten: Estatuko enpresen pribatizazioa, Eliza katolikoarekiko harremanak berrezartzea eta merkatu askeko kapitalismoa ezartzea, besteak beste.
Elisabet Neverskoa
Elisabet Neverskoa (1439ko abuztuaren 24a baino beranduago - 1483ko ekainaren 21a) Clevesko dukesa izan zen 1455tik hil zen arte Joanes I.a Cleves-Markekoarekin ezkondu eta gero. Cleves-Nevers etxeko matriarka zen, Neversko dukeen eta kondeen Cleves ildoko arbasoa. Lurraldearen oinordekoa izan zenez bere seme Engelberto Cleveskoak jaso zuen bere heriotzean.
Joanes II.a Neverskoaren eta Jacqueline d'Aillyren alabarik zaharrena zen. Elisabeten anairik gazteena bost ureterkin hil zenez eta bere aitak ez zuenez beste semerik izan, Nevers eta Euko konde bere alaba izendatu zuen. 1456ko apirilaren 22an bere bigarren mailako lehengusua zen Joanes I.a Cleveskoarekin ezkondu zen. Maria Borgoinakoa Adolfo I.a Cleveskoarekin ezkondu zenez Borgoinako etxea eta La Marckeko etxearen arteko aliantza sendoa eratu zen, ehun urtez iraungo zuena. Clevesko dukerriko lurraldeko ohiturak eta kudeaketa Borgoinaren parekoa izan zen garai horretan.
Adolfo Gueldersekoahil zenean ahizpa Katalina Gueldersekoak eta Maximiliano I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak dukerriarne oinordetza eskatu zuten. Enperadorearen eskaria Maria Borgoinakoarekin ezkonduta zegoela egin zuen. Elisabeten senarra Gueldersera joan zen Enperadoraren eskaria babestera, Cleves bere esku utzita.
1483ko ekainaren 21ean hil zen, bere aita baino lehen. Nevers eta Eu oinordetza jaso zituen Engelberto semeak.
Itsasertzeko Paul Jovet baratze botanikoa
Itsasertzeko Paul Jovet baratze botanikoa (frantsesez : Jardin botanique littoral Paul Jovet) Donibane Lohizuneko 2,5 hektareako lorategi botanikoa da.
Asteko zenbait egunetan irekita dago eta sarrera ordaindu behar da. 1980ko hamarkadan Biarrizko Historia Naturalaren Museoan lan egiten zuen Paul Jovetek (1896-1991) proposatu, 1991n lanak hasi, 1996an lehendabiziko zuhaitzak landatu eta 2003an landareen elkartrukeak hasi ziren. 2008an ireki zuten.
Itsasotik 50 metroko altuera duen itsaslabar batean dagoen, kostaldeko landareengan biltzen da, euskal haritz eta pinuak mantenduz. Honako bildumak ditu:
Al Unser
Al Unser —jaiotzako izen-deiturez Alfred Unser— (Albuquerque, Mexiko Berria, Ameriketako Estatu Batuak, 1939ko maiatzaren 29a - Chama, Mexiko Berria, 2021eko abenduaren 9a) auto-pilotua izan zen. Indianapolisko 500 milietan egindako balentriengatik da ezaguna. Aita, osabak, anaiak eta semeak ere automobilismoko pilotuak izan ditu.
Bizitza
1957an egin zuen debuta, eta 1965ean parte hartu zuen lehen aldiz Indianapolisko lasterketan; bederatzigarren bukatu zuen. 1970ean, INDY formulako hamar lasterketa irabazi zituen, Indianapoliskoa barne. 1971n, berriro irabazi zuen Indianapoliskoa. Hurrengo urteetan, pilotu onenen artean egon zen, baina ez zuen garaipen handirik lortu 1978 arte: Poconoko eta Ontarioko lasterketez gainera, Indianapoliskoa irabazi zuen hirugarren aldiz. 1985ean, Champiosnship Auto Racing Teams (CART, Estatu Batuetako taldekako auto-lehiaketa) irabazi zuen, eta 1987an, Indianapoliskoa laugarrenez. 1992an, hirugarren gelditu zen: bere seme Al Unser gazteak irabazi zuen.
Moriez
Moriez Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Félix María Zuloaga
Félix María Zuloaga Trillo, (Álamos, Sonora, 1813ko martxoaren 31-Mexiko Hiria, 1898ko otsailaren 11a) Tacubayako Plana ren buru izan zen militar eta politikari mexikar bat izan zen, 1857ko Konstituzioa onartzen ez zuena, eta, honen bidez, Mexikoko Presidente izendatu zuten bitarteko bezala, Benito Juárez presidente konstituzionalaren aurka. Bere izendapena Erreforma Gerraren hasieran eman zen, garai horretan errepublikak bi presidente izan zituelarik.
Moriez
Biztanleria
2007an Moriez udalerrian erroldatutako biztanleak 188 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 228 etxebizitza zeuden, 95 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 116 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 207 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 95 etxebizitza nagusietatik 70 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 64 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 111 ziren, horien artean 70 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 70 pertsona aktiboetatik 62 lanean zeuden (30 gizon eta 32 emakume) eta 8 langabezian zeuden (5 gizon eta 3 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Erdialdeko Amerikako eta Karibeko VIII. Jokoak
'''Erdialdeko Amerikako eta Karibeko VIII. Jokoak''' Venezuelako hiriburu Caracasen jokatu ziren. Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Jokoak hartu zituen Hego Amerikako bigarren hiria izan zen.
Moriez
Diru sarrerak
2009an Moriez udalerrian 104 unitate fiskal zeuden, 203 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.532 euro zen.
Erdialdeko Amerikako eta Karibeko VIII. Jokoak
Historia
VIII. Joko hauek, 1958ko abenduak 2 eta 18 bitartean ospatuko zirela iragarri zen, baina, Marcos Pérez Jiménezen diktadura haustearen ondorioz, joko hauen ospakizuna, hiru aste inguru atzeratzen da, 1959ko urtarrilak 6tik 15 arte, Venezuelako hiriburu den Caracasen. Joko hauen VIII. edizio honetan, 1150 kirolarik parte hartu zuten, 17 kiroletan.
Moriez
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Erdialdeko Amerikako eta Karibeko VIII. Jokoak
Historia
Dominikar Errepublikak, Haitik, Hondurasek eta Kubak ez zuten parterik hartu, azken honen falta izan zelarik gehien nabaritu zena, berriki garaile irten zen Fidel Castroren iraultzaren ondorioz. Beste alde batetik, Guyanak lehen aldiz parte hartu zuen joko hauetan.
Azken emaitzak, Mexiko utzi zuen garaile, bigarren, herrialde antolatzailea bera geratu zelarik, Venezuela.
Moriez
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra arropa denda bat zen.
2000. urtean Moriez udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 875 hektarea erabiltzen.
Fracassi etxea
Fracassi etxea (Casa Fracassi) Santa Feko probintziako Rosarioko erdigunean dagoen etxe ospetsua da. Ángel Guido arkitektoak 1925an diseinatu zuen. Estiloa eklektikoa eta neokoloniala da.
Historia
Ángel Guidok diseinatutakoa, Víctor Avalleren eskuetan egon zen; azken honek 1925ean bukatu zuen. Barrualdea Alfredo Guidok, Ángelen anaiak, margotu zuen. Etxean margolariaren mural batekin batera Luis Rovatti eskultorearen eta José de Bikandi zeramikagilearen lanak ikus daitezke. Beheko solairuan merkatal gunea kokatu zen eta goiko solairuan Teodoro Fracassi psikiatraren etxea zegoen; azken honek izena eman zion etxeari zeren eta, berez, etxea berarena zen. Hiriko ondarea izendatuta, gaur egun kulturgune moduko funtzioak betetzen ditu.
Murala
1927an margotua Alfredo Guidok, Andeetako paisaiak erakusten ditu: Limako katedrala, inauterietako irudiak, festa desberdinak... Muralaren beste aldean Titicacaren paisaiak jasotzen dira.
Espainiako Gerra Zibila Jataben
Espainiako Gerra Zibila Jataben ere nabaritu zen, eta asko izan ziren bertan izandako biktimak. Jata mendiaren azpian egonda, bertan eman zen guduak eta, ondoren, bi gudarosteen arteko guda herri izateak eragina izan zuen.
Emakumezkoak
Maruri – Jatabeko Gerra Zibilak atsekabe ugari ekarri zizkion herriari. Bi armaden artean geografikoki kokaturiko herria izateak, eta 1937ko maiatza eta ekaina bitartean izandako batailak direla eta, bertako biztanle asko Bizkaiko beste zonalde batzuetara ebakuatuak izatea ekarri zuen, etxeak eta tresnak atzean utziz. Itzultzean, horietako batzuk arpilatuta aurkitu zituzten z edo bonbardaketen ondorioz kalte handiak eragindakoak. Bestalde, sufrimendu hori biztanleriaren zati batek ere jasan zuen, Errepublikari edo matxinatuei inplikatu baitzen babesa emanez eta honek zigorra ekarriko zien batzuei.
Maruri-Jatabekoa bezalako landa-populazio batean, joan den mendeko hogeita hamarreko hamarkadan emakume izateak, botere eta erabaki-guneetan batez ere maskulinoa zen gizarte baten barruan zuen zeregin eskasa izen zuen arren, ez zuen eragotzi haietako kopuru bat errepresio biktima izatea, gatazkan inplikatuta egon zirelako. Konpromiso horrek espetxea eta erbestea ekarriko lituzke berekin. Hainbat artxibo kontsultatzeak ahalbidetu du gaur egun haien izenak ezagutzea, ahanzturatik erreskatatuz.
Fidela Arruza Oleaga
Fidela Arruza Oleaga (Maruri-Jatabe, 1916ko azaroaren 5a - Bilbo, 2003ko ekainaren 1a) Espainiako Gerra Zibilean preso izan zen. Pedro Arruza Bilbao eta Leonzia Oleaga Libaronaren alaba, neskame ogibidez. Bilboko Orue izeneko kartzelan sartu zuten 1938ko otsailaren 19an baina osasun arazoak zirela eta, Deustuko Unibertsitatean zegoen gerra presoen militar ospitalera eraman zuten, eta han geratu zen 1938ko ekainaren 21era arte.
Ezezaguna da zergatik atxilotu zuten, baina gerra presoen militar ospitale batera eramateak pentsarazten du altxamenduaren aurkako delituren bat egotzi izana.
Bere aita ere Santutxuko Karmelo espetxean sartu zuten 1937an, Matxinadari laguntzea leporatu baitzioten, zinegotzi nazionalista izateagatik, eta gerra garaian, Maruri-Jatabeko Errepublikako Defentsa Batzordeko Ikerketa Batzordeko presidentea izateagatik.
2003ko ekainaren 1ean, Bilbon hil zen.
Julia Echevarria Arrieta
Julia Echevarria Arrieta (Gatikan jaioa 1871ean baina Maruri-Jatabeko bizilaguna) Espainiako Gerra Zibileko biktima izan zen. Nekazaria eta alfabetatugabea zen, eta dakigunez, alarguna.
Ordena publikoaren kontrako delitua leporatu zioten eta Bilboko Orueko emakumeentzako kartzelan sartu zuten 1938ko urriaren 30ean. 1939ko urtarrilaren 9an aske utzi zuten, Mungiako Guardia Zibilarenera joateko aginduaz
Emakume hau, Ignacio Beitia Echevarriaren ama zen, tropa faxistengandik alde egin zuena Errepublikako gudarostera joateko, non Euskal Pirinioetako brigadan borrokatu zuen. 1939ko otsailean Argeles sur Mer-en zegoen kontzentrazio esparruan sartu zen, urte horretako martxoan hil zelarik.
Agustina Torrontegi Oleaga
Agustina Torrontegi Oleaga(Maruri-Jatabe, 1912 - ) Espainiako Gerra Zibileko biktima izan zen. Ogibidez, maistra zen. Maruri-Jataben jaioa 1912 inguruan baina Bilbon bizi zen.
Nazionalista. 1937an abiatu zen, laguntzaile gisa Britaina Handira, euskal agintariek antolatutako adingabeen espedizio batekin. 1940an itzuli zen, “ondasunik gabe”, agintari frankisten aurrean aurkeztuz. 1940ko irailaren 30ean atxilotu zuten, Santutxuko Orueko emakumeen kartzelan sartzeko. Urte bereko urriaren 12an aske utzi zuten, Bizkaiko Gobernadore Zibilaren aginduz. Irakasleak “garbitzeko espedientea” ireki zitzaion.
1941ean, Erantzukizun Politikoen Auzitegiak bere aurka egin zuen, nazionalista zelako eta Eusko Jaurlaritzarekin lankidetzan aritzeagatik. Hori dela eta, 200 pezetako isuna jarri zioten. Trinidad, bere ahizpa zenak eta bera bezalako irakasleak, euskal agintariekin ere lan egin zuen Frantzian, herrialde horretan ebakuatutako umeei laguntzeko..
Josefa Bilbao Larrazabal
Josefa Bilbao Larrazabal (Maruri-Jatabe, 1918 - ) Espainiako Gerra Zibileko biktima izan zen. Maruri-Jataben jaio zen 1918an, Marcelino Esles-ekin ezkondu zen eta Mª Angeles izeneko alaba zeukan.
Gerra zibilean zehar, Euzko Gudarosteko batailoi batzuetan aritu zen erizain.
1946an, Frantziako Ainay de Chateau-n bizi zen errefuxiaturik.
Concepción Arandia Escuza
Elorrion jaioa 1849an. Irakasle erretiratua. Maruri-Jatabeko herritarra.
Maruri-Jataben atxilotu zuten 1937ko maiatzaren 24an, bere etxean, Jose Marcet Soler suhia eta Aurora Zorrozua Arandia alabarekin batera, “estaltze” delitu bat egotzita. Badirudi, Ildefonso Asensio Sánchez suhiari (postetxeko ofiziala) eta 16 urteko Jesus Asensio Zorrozua bilobari ihes egiteko aukera eman zietela. Bi hauek matxinatuekin batera joan ziren, gerrako frontetik hurbil bizi zirela aprobetxatuz.
Bosgarren Euskal Dibisioaren egoitza den Butroeko gaztelutik igaro ondoren, Bilboko Segurtasun Zuzendaritza Nagusira eraman zuten. Deklaratu ondoren, 88 urte zituela, Euzkadiko Herri Auzitegiko 1 zenbakiko Instrukzio Epaitegiak hilabete bereko 25ean aske uztea erabaki zuen, aldez aurretik, estaltze delitua dela eta, 500 pezetako isuna ordaindu behar izan zuela.
Aurora Zorrozua Arandia
Maruri-Jataben jaioa, 1890an.
1937ko maiatzaren 24an atxilotu zuten bere amarekin batera, “estaltze” delituaz egotzita. Espetxeratu zuten, eta hurrengo egunean deklarazioa hartu ondoren, epaileak hilaren 29an aske utzi zuen. José Marcet senarra ere aske utzi zuten ekainaren 4an, arazo psikiatrikoak zituela-eta bere ekintzen arduragabe deklaratu ondoren. Auroraren anaia, Federico, apaiza zena, indar frankistek atxilotu zuten, hainbat urtez hainbat espetxetan (Karmelo Bilbon, Langraiz Okan, Dueñasen eta Carmonan).
K.a. 112
K.a. II. mendearen taula (K.a. III. mende | K.a. II. mende | K.a. I. mende)
K.a. 130ko hamarkada | K.a. 120ko hamarkada | K.a. 110ko hamarkada | K.a. 100ko hamarkada | K.a. 90ko hamarkada
Aurre-alboko sistema
Aurre-alboko sistema edo  bizkar lemniskoa zehaztasun gabeko informazioa edo informazio protopatikoa entzefalora garraiatzeko goranzko bide sentsoriala da. Garraiatzen duen informazio protopatikoa somatikoa zein erraietakoa izan daiteke.
Sarrera
Bizkarmuinaren gai zuria funikulu edo kordoietan antolatzen da (gai grisa nukleoetan antolatzen den bezala).
Aurre alboko sistemak aurreko funikulua eta alboko funikuluaren atal bat hartuko ditu. Sistema honetan 3 traktu egongo dira:
Bizkarmuin-talamo traktua
Bizkarmuin-talamo traktuko zuntzek bi bide desberdin har ditzakete: aurrekoa (aurreko kordoitik bideratzen dena) eta albokoa (alboko kordoitik bideratzen dena). Nolanahi ere, bi traktuek informazio bera eramaten dute.
Informazio hori bizkarmuineko gai grisaren atzeko adarretako eremu lateraletik sartzen da, mielina gutxiko zuntzen bidez. Zuntz horiek bazterreko nukleoan (Rexed-en I lamina) zein berariazko nukleoan edo nukleo propioan (Rexed-en III eta IV laminak) sinaptatuko dute. Berariazko nukleoaren gain minaren kontrol mekanismo batek eragingo du, baina bazterreko nukleoaren kasuan ez da minaren erregulazio mekanismorik egongo.
Bazter nukleo nahiz berariazko nukleoan sinapsia egin ondoren, axoi eferenteak alde kontralateralera bideratuko dira komisuraren aurreko ataletik eta aurreko zein alboko funikuluan sartuko dira. Bertatik, gorantz bideratuko dira eta talamora helduko dira. Hemen, atze-alboko sabelaldeko nukleoan egiten dute sinapsia.
Beraz, bizkarmuinean bi traktuak desberdinduta dauden arren, enbor entzefalikoan biek bat egiten dute.
Bizkarmuin-erretikulu traktua
Informazioa bizkarmuin-erretikulu traktura bidaliko duten zuntzak atzeko sustraietatik heldu eta gai grisaren atzeko adarretik sartuko dira bizkarmuinera. Sinapsia Rexed-en V, VI eta VII laminetan egingo dute (Rexed-en I, III eta IV laminetan egin beharrean), non informazio integratua eta erraiekin erlazionatutako informazioa biltzen den.
Sinapsia egin ostean, zuntzak alde kontralateralera bideratuko dira, aurreko komisuratik pasatuz, eta alboko kordoian sartuko dira, goranzko bidea hartzeko. Ondoren, bat egingo dute bizkarmuin-talamo traktuarekin. Hala ere, enbor entzefalikoaren mailan, talamorantz zuzenean bideratu beharrean, sinapsia egingo dute erretikulu formazioan eta horren ondoren jarraituko dute goranzko bidea. Talamoan orri barruko nukleoan egingo du sinapsia.
Alboko kordoian, zuntzek somatotopia izango dute: idun aldeko zuntz sentsitiboak aurre-erdialdetik bideratuko dira. Errai aldekoak, aldiz, albo-atzealdetik bideratuko dira.
Bizkarmuin-talamo traktuaren eta bizkarmuin-erretikulu traktuaren arteko desberdintasunak
Bi traktuen arteko desberdintasun funtzionalari dagokionez, nahiz eta informazio berdina eraman (minaren informazioa eta informazio protopatikoa) desberdintasunak ageri dira. Formazio erretikularreko informazioa primitiboagoa da eta mingorra edo denboran zehar mantentzen den mina garraiatzen du. Bizkarmuin-talamo traktua aldiz, garatuagoa eta min akutuari buruzko informazioa garraiatzen du.
Bizkarmuin-tektu traktua
Bizkarmuin-tektu traktuak bizkarmuina eta goiko kolikulua lotzen dituen bidea da; begirada eta buruaren mugimendu koordinatuekin erlazionatuta dago. Aurrekoek bezala, traktu honek ere, tenperatura, mina eta ukimenaren informazio sentikorra garraiatzen du, informazio protopatikoa.
Glanes
Glanes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Amaia Perez Orozco
Amaia Perez Orozco (Burgos, 1977) ekonomilari a, doktorea, eta ekintzaile feminista da
Glanes
Etxebizitza
2007an 140 etxebizitza zeuden, 115 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 133 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 115 etxebizitza nagusietatik 81 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 41 etxek lau zituzten eta 63 etxek bost zituzten. 86 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 57 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Amaia Perez Orozco
Ibilbidea
Getafe ko Carlos III Unibertsitatean Ekonomia ikasi zuen. Laugarren mailan zegoela, aukera libreko ikasgai batek bere ibilbidea erabat markatu zuen: Ikuspegi ekonomiko kritikoak. Orduan izan zuen Ekonomia Ekologikoa eta Feministaren berri.
Glanes
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Amaia Perez Orozco
Ibilbidea
Teoria feministan topatu zituen bizitza eta harremanak beste modu batez aztertzeko gakoak eta 2005 ean Madrilgo Complutense Unibertsitatean Nazioarteko Ekonomian eta Garapenean doktore izatera iritsi zen. Bere tesiaren izena ''Ekonomiaren inguruko ikuspegi feministak. Zaintzen kasua. (Perspectivas feministas en torno a la economía. El caso de los cuidados.)'' Urte bete beranduago, 2006 an, izenburu bereko liburua argitaratu zuen. Madrileko Unibertsitate Complutenseko Ekonomia Aplikatuko irakaslea da.
Glanes
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 174 ziren, horien artean 142 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 142 pertsona aktiboetatik 131 lanean zeuden (69 gizon eta 62 emakume) eta 10 langabezian zeuden (4 gizon eta 6 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Amaia Perez Orozco
Ibilbidea
Perez Orozcok ekofeminismoa rekin lotura estua du. Emakumeen sustapenerako Nazio Batuen Ikerketa- eta trebakuntzarako Nazioarteko Institutuan (UN-INSTRAW) zaintzak berrantolatzeko proposamenen ikerketen ardura izan zuen.
Glanes
Diru sarrerak
2009an Glanes udalerrian 111 unitate fiskal zeuden, 271 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.007 euro zen.
Amaia Perez Orozco
Ibilbidea
Ekonomia Feministan aditua da eta beraren inguruko gakoen dibulgazioan aritua bai idazle gisa, bai hizlari gisa.
Silvia Piris Lekuona eta Valentina Longorekin batera Colectiva XXK. Feminismoak, pentsamendua eta ekintza proiektu feministaren sortzaile da.
Glanes
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ile apaindegia zen.
2000. urtean Glanes udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 279 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Parachaeturichthys polynema
Parachaeturichthys polynema Parachaeturichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Lo-belar
Lo-belarra edo opio-belarra (Papaver somniferum) landare espezie bat da, mitxoletaren familiakoa, hainbat droga ekoizteko erabiltzen dena. Lo-belarretik sortzen dira opioa eta horren eratorriak: heroina, morfina, tebaina, kodeina, papaberina eta noskapina. Haziak jateko onak dira eta olio osasungarriak ekoizteko erabiltzen dira.
Ezaugarriak
Lo-belarra urteroko landarea da. Zurtoina 1,5 m luze izatera irits daiteke eta lore zuri handia du, baina lila kolorekoa ere izan daiteke eta erdialdea morea ere izan dezake. Kapsula handia eta biribila ekoizten du haziak gordetzeko.
Erabilera
Loreak apaingarri gisa erabiltzen dira.
Haziak sukaldaritzan erabiltzen dira, batez ere Europa ekialdean, ogiari eta opilei usaina emateko.
Ohiko sendabelarra da landatzen den herrialdeetan, batez ere bere eragin somniferoa dela-eta.
Heldu gabeko kapsulak ebakitzean lika esnekara jariatzen du. Lika edo latex hau opioa ekoizteko erabiltzen da, batez ere heroina moduan hartzeko. Opioak alkaloide ugari du, aktiboenak morfina eta kodeina izanik.
Ekoizpena
Badirudi antzinakoa dela mitxoletaren familiako espezie honen ekoizpena, Neolito garaitik herrixken inguruan landatzen baitzen. Belarraren eta haren eratorrien merkaturatze eta ekoizpena nazioartean arautua dago, 1921ean lehen aldiz opioaren nazioarteko biltzarrean eta 1961an drogei buruzko biltzarrean.
Afganistan bilakatu da munduko opio ekoizlerik handiena, talibanen erregimena erori ondoren, Ameriketako Estatu Batuek eta hauen aliatuak egindako gerrari esker. 2004an estatu horrek munduko kontsumoaren % 75 hornitzen zuen. Lo-belarraren landaketa da lurralde txiro eta urrutikoetako nekazariek lortu dezaketen ogibide onuragarri bakarrenetakoa, ur gutxi eta zainketa urri behar baititu.
Ekoizpena Euskal Herrian
Euskal Herriari dagokionez, lo-belarra Arabako eta Trebiñuko hainbat tokitan landatzen hasi zen XXI. mendearen hasieran, eta ekoizpena handitzen ari da. 2013. urtean Gasteizko udalerriaz gain, Trebiñu, Berantevilla, Langraiz Oka, Erriberabeitia, Armiñon eta Zanbranan lantzen zen.
Notocheiridae
Notocheiridae arrain ateriniformeen familia da, Indiako eta Ozeano Bareko ur epel eta tropikaletan bizi dena.
Genero eta espezieak
Iso generoak batzutan bere familian sailkatzen dute, Isonidae izenekoa.
Macrocheira kaempferi
Japoniar karramarro erraldoia (タカアシガニ) (Macrocheira kaempferi), Brachyura infraordenaren krustazeo dekapodoa da. Armiarma karramarroaren taldekoa da. Bere ezaugarri nagusiak hauek dira: oskol triangeluarra eta hanka luzeak; bere lau metroko hanken luzera kontutan hartuta inoiz izan den artropodo luzeena dela esan daiteke, Arthropleura baino gehiago zeren eta azken honek hiru metro baititu.
Ezaugarriak
Karramarro hau Ozeano Barearen ur sakonetan bizi da, Japoniako kostaldetan. Itsua da baina, aldiz, entzumena zorrotza du; gainera itsas azpiko soinu-uhinen aurrean oso ile sentiberak ditu eta horri esker, entzuten ez dituen soinu uhinak atzeman ditzake. Laranja kolorekoa da, puntu zuriekin hanketan.
Bizi den munduko artropodo handiena da. Hankek bi metro baino gehiago ditu; hori gehi gorputz txikiaren tamainua lau metroko diametroa ematen dio. Bere pisua 20 kilo baino gehiagokoa da. Entzerratuta 70 urte inguru bizi daiteke baina, askea dagonean, ehun inguru ere.
Haginak dituzten hankak besteak baino luzeagoak dira. Hagin horiek oso indartsuak dira; krokodiloen masailezurrekin konparatuak izan dira. Depredatzaileengandik haren burua defenditzeko, bestetik, antikoagulante baten dosi txikiak injekta dezake.
Kamuflatzeko ahalmen handia du. Askotan itsasoan dauden gauzetan itsasten dira eta haien koloreak hartzen dituzte.
Henrik Dam
Carl Peter Henrik Dam (Kopenhage, 1895eko otsailaren 21a - Kopenhage, 1976ko apirilaren 17a) daniar biokimikari eta fisiologoa izan zen. 1943 urtean Medikuntzako Nobel Saria eman zioten, Edward Doisyrekin batera, K bitamina hauteman eta bere funtzioak aztertzeagatik.
Biografia
Carl Peter Henrik Dam Kopenhagen jaio zen 1895eko otsailaren 21ean. Aita Emil Dam botikaria izan zuen eta ama, berriz, haren emaztea zen Emilie Peterson irakaslea.
Henrik gazteak kimika ikasi zuen Kopenhageko Institutu Politeknikoan eta 1920an graduatu zen. Urte berean egin zuten kimikako laguntzaile Nekazaritza eta Albaitaritzako Medikuntza Eskolan eta, 1923an, biokimikako irakasle izan zen Kopenhageko Unibertsitateko Fisiologia Laborategian.
Irakasle lanetan aritu zen Kopenhagen 1939ra arte eta, 1940an, AEBetara joan zen bizitzera, 1942 eta 1945 artean, Rochesterko unibertsitateko irakasle izan zelarik.