cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antzinako Erregimenaren krisia Hego Euskal Herrian
Espainiako konstituzio ezberdinak
Herri erakunde berriek –udal konstituzionalek– eta probintzietakoek –1812ko konstituzioaren araberako diputazio probintzialek–, epaile berriek, zerga errejimen berriak eta zerbitzu militarrak erabat desegin zuten euskal probintzietako errejimena.
Udalak eta diputazioak 1812ko konstituzioaren arabera antolatu ziren eta ez foru sistema tradizionalaren arabera. Antolamendu berriak herrietako agintari taldeak aldatu bazituen ere, talde horiek probintzia mailan zuten ahalmenari zegokionez, eragina ez zen horrenbesterakoa izan. Foru diputazioak kontrolatzen zituzten agintari berberek, konstituzio errejimenaren garaian ere agintean jarraitu zuten. Nafarroan, buruzagi politikoaren kargua –ez baitzen hautetsia, erregeak izendatua baizik–, esaterako, Pedro Clemente Liguések, Erreinuko diputatu ohiak, hartu zuen.
Aldaketak, beraz, erakunde berrien izaerari zegozkion batez ere; hala, euskal lurraldeak monarkiako gainerako probintzien pareko ziren. Liberalismoak Espainiako nazio eremua eratu nahi zuela adierazten zuen horren bidez. Konstituzio bakarra osatu nahi zuela, alegia. Proiektu espainiar hori eta foru erregimenaren oinarri zen beste euskal proiektua kontrajartzea –historiografia foruzaleak lehenbizi eta nazionalistak ondoren egin zuten bezala– okerra da.
Konstituzioaren interpretazio liberala euskalduna ere bazen, izan ere, konstituzio hura euskal lurraldeetara aurrerapena ekarriko zuen aukera gisa ikusten zuten euskal liberalek ere parte hartu baitzuten hartan.
Zerga berdintasuna, jabegoaren segurtasuna, inprimatzeko askatasuna, ordezkaritza erakundeak izatea eta botereen banaketa, ziren konstituzioak biltzen zituen balioetako batzuk. Euskal liberalek nahiago zituzten balio horiek antolamendu tradizionalak baino, azken horiek zaharkituak eta pribilegioetan oinarritutako korporazio munduari lotuak iruditzen baitzitzaizkien.
Konstituzioaren lehen aldian ez bezala, bigarren aldi honetan ahalegindu ziren sistemaren benetako aldaketaren beharra adierazten eta foruen irakurketa liberala egiten.
Espainian eta euskal lurraldeetan izan zen aldaketa hari aurre egin zieten –Araban Berastegi esaterako– botere forma tradizionalaren eta garai hartan Aldare eta Tronuaren aliantza esaten zitzaionaren aldekoek, hau da, Espainiako monarkia katoliko tradizionalaren errejimen politikoaren aldekoek. Azken horiek behin eta berriro saiatu ziren errejimen konstituzionalaren kontrako azpikerietan: 1821ean Agurainen altxamendua izan zen eta Gasteiza iritsi zen; 1822an higikunde erregezalea sortu zen, eta 1823an, Aliantza Santuko Europako potentzien laguntzarekin, garaile irten zen.
Foru erregimena: despotismotik Estatu liberalera
Euskal lurraldeetako erakundeen bilakaera ulertzeko, oso garrantzi handia du Fernando VII.aren heriotzarekin eta gerra zibilarekin –Lehen Karlistaldia esaten zaiona– eta 1839ko urriaren 25eko legearekin hasi zen aldiak. Garai horretan, alde batetik, euskal lurraldeetako foru antolamendua “erregimen probintzial” edo “foru erregimen” bezala definitu zen, eta Espainiako antolamendu konstituzionalaren barruan sartu zen, bestetik, konstituzioaren araberako bideetatik kanpora izan bazen ere.
Liberalismoak 1823ko konstituzioaren kontra egin zuenean, zapalkuntza gogor ankerra jasan zuen, 1814koa baino are gogorragoa.
Ez zen soilik liberalen kontrako zapalkuntza izan, konstituzioaren eredu politikoaren kontrakoa baizik. Erregezaleen erreakzioaren ondoren berehala antolatu ziren berriro ere foru erakundeak, eta gogor aritu ziren liberalismoaren kontrako zapalkuntzan.
Euskal biltzarrek neurriak hartu zituzten iraganean konstituzioaren aldeko izan zirenek aukerarik izan zezaten probintzietako erakundeetan parte hartzeko.
Joaquín María Ferrer gipuzkoar liberalari, esaterako, hala gertatu zitzaion. Baina esetsaldi hura Araban izan zen, zalantzarik gabe, gogorren, Valentín Berastegi muturreko erregezalea (ezizenez Valentín I.a, botereari zion zaletasunagatik) diputatu nagusi zela. Neurri haiez gainera foru agintariek liburu eta idazki liberalak konstituzioarekin batera jendaurrean erretzeko agindua eman zuten.
Hizkuntz aldaketa hori ez zen, ordea, funsgabea. Izan ere, foru errejimenak, bere antolamendu berria zela eta, aukera ematen zien probintzietako buruzagiei gehien interesatzen zitzaizkien gaietan esku hartzeko: herri eta probintzietako aginpidea, errentak, bideak, merkataritza, polizia. Horretarako ez zen egoki konstituzio bat izatea, bizitza politiko bizia eragingo baitzuen probintzien barruan; egokiago zatekeen administrazio probintziala, lurralde bakoitza bere diputaziotik bertatik kontrolatzeko aukera emango zuena. Biltzarrak, esaterako, herri korporazioetako erakundeen ordezkari ziren aldetik, garrantzia galduz joan ziren eta diputazioak hasi ziren hartzen haien lekua. Konstituzioaren kontrako errejimenaren jarraitzaile izandakoek osatzen zituzten diputazioak –esandako Valentín I.a, edo Bizkaian Pedro Novia de Salcedo eta Valdespinako markesa, besteak beste–, eta saiatu ziren probintziaren eredu euskaldun bat osatzen. Garai hartan, jarduera politikoa urria zen, eta administrazio gaiak nagusitzen hasi ziren. Gai horiek kontrolatzea zen, hain zuzen, eredu haren helburua. Zergen inguruan monarkiak eta euskal diputazioek egin zituzten negoziazioek argi erakusten dute euskal diputazioek nola ikusten zuten beren burua monarkiaren barruan.
Fernando VII.aren ministroek, 1814an egin bezala, ahaleginean tematu ziren zerga salbuespena zuten eremuetan zerga sistema erregularra ezartzen.
Euskal diputazioen arazoa, ordea, ez zen zergak ordaintzea edo ez ordaintzea, nola ordaindu baizik. Printzipio horren arabera, probintziek Errege Haziendari dirua ematen ziotenean, ez zioten ordaintzen lurraldeek berez zergak ordaindu behar zizkiotelako, diputazioek halaxe erabakitzen zutelako baizik. Hala, emaitza edo eskaintza ideia horren bidez, probintziek errazago eutsiko zioten, ustez, berezitasun administratiboaren ideiari. 1824an diputazioek eman beharreko diru kopurua, esaterako, 1827an ordaintzeke zegoen oraindik, eta urte horretan berorretan, Bizkaiko diputazioak gogorarazi zion ministerioari diru emate horiek ez zirela “Estatuko errenta” gisa hartu behar, “borondatezko eta berezko” diru emate gisa baizik.
Euskal foruei garrantzi handiko beste bi gaitan eman zitzaien administrazio izaera.
Poliziaren kontrola batetik, eta udal aginpidearena bestetik. Garai hartan, gizarteko ordena higikunde iraultzaile liberaletatik babestea zen ardura nagusietako bat, eta helburu horrekin erabaki zen 1824ko abuztuan polizia talde berezia antolatzea. Gortean intendentzia orokorra sortu zen, eta horren mende probintziako eta alderdiko intendentzia. Probintzietako intendentziak berehala ohartu ziren beraiei zegokiela foru diputazioa; Gipuzkoako diputazioak, esaterako, Borondatezko Errege Soldaduen ordez Mikeleteen taldea sortu zuen udalen eta diputazioaren mende.
Justizia ministerioak –poliziaren intendentzia orokorraren arduradunak– behin eta berriro zioen probintziako intendentziaren jardunerako berezko agintaria (Bizkaian eta Gipuzkoan) korrejidorea behar zuela izan, baina, egiteei dagokienez, probintziek jarraitu zuten funtzio hori betetzen. Azkenik, 1831n Kontseiluak onartu zuen egokia zela horretan jarraitzea. Onarpen harekin argi ikusten zen euskal probintziek beren erregimena berregituratu zutela administrazioari dagokionez, hau da, eremu haien kudeatzea oso ondo betetzen zutela bertako erakundeek.
Arestian esan bezala, konstituzionala ez zen errejimen monarkikoaren aldeko “jaunen” mende zeuden erakunde horiek.
Estatua eta foru erregimena
Estatu liberalak eremu politiko bakarra sortzeko joera argia du, hau da, berdintasunez gobernatutako nazio bat sortzekoa.
Liberalismoaren ustetan, Estatuak merkatu bakarra eta armada bakarra baditu, eta neurri eta diru sistema berak erabiltzen baditu, Estatuko erakundeek antolamendu bera eduki behar dute. Alexis de Tocquevilleren ustez, Estatu liberalak absolutismoaren helburua bete zuen, jaun handien ordezkaritza erakundeak sortu baitzituen. Despotismo ilustratuak aurretik hasitako bidea amaitu zuen Estatu liberalak; despotismo ilustratuko erregeak eta bere gobernuak, “gizartearen ongiaren” edo “interes orokorraren” izenean, erabaki eta adierazi zituen gizarte pribilegioak (aitoren semeak, apaizak), profesionalak (gremioak, merkataritza kontsulatuak) eta lurraldeko pribilegioak (hiriak, probintziak) higatuz amaitu zen bidea.
Baina lehen prozesu horrek huts egiten duenean, absolutismoa erabat absolutista ez denean (ez gobernu monarkikoaren jardun zuzenaren eremua zabaldu nahi ez duelako, baizik aurrean oso egitura sendoak topatzen dituelako) zer gertatzen den galdetu behar da. Historiografiak prozesu horren inguruan garrantzizkoak izan ziren beste prozesu batzuk aztertu ditu, hala nola, desamortizazioaren prozesu luze eta aldizkakoa, edo nobleen ondasun errejimen bereziaren, hots maiorazkoaren, amaiera.
1808-1839 bitartean euskal probintzietan izan zen erakunde aldaketaren azterketarako ere prozesu horiek hartu behar dira kontuan.
Bizkaiko, Arabako eta Gipuzkoako erregimen probintzialen eraldatzea eta sendotzea gehienbat gobernu monarkikoaren ahalmen handieneko garaietan gertatu zela (XVIII. mende amaiera, 1814-1820 eta 1823- 1833) egiaztatu ahal izan da. 1823-1833 bitarteko aldian, hain zuzen, erakunde probintzialak “administrazio probintzial” edo garai hartan esaten zen bezala “barruko administrazio” gisa definitu ziren. Monarkia osorako aurreikusita zeuden erakundeen ordez (intendentziak, ordezkaritzak, udal aginpideak), probintziak kontrolatzen zituen beste erakunde batzuk (diputazioak eta foru udalak) sortu ziren poliki-poliki. Bestalde, monarkiak onez onartu zuen lurralde horiek kontrolatzeko eta kudeatzeko erakunde berri horiek zituela egokienak.
Bergarako besarkadaren ondoren (itun militar baterako baldintzak jarri zituena, eta Espartero eta Maroto agintari militarrek izenpetua), garrantzizko beste itun bat izenpetu zen, Madrilgo Gorteetan gehiengo aurrerazalearen eta Evaristo Pérez de Castro gobernu moderatuaren artean. Euskal foruak berresteko gobernuak ganbarara bidali zuen lege proiektuak eztabaida bizia sortu zuen. Eztabaida hartan garbi ikusi ahal izan ziren gai haren inguruan ziren jarrera elkarren kontrakoak. Talde aurrerazaleak antolamendu konstituzional bakarra nahi zuen ezarri, batez ere; hau da, erregetza bakar bat, horren legegintzan eta justizian izango zituen ondorioekin. Luzuriaga gipuzkoar diputatu liberal aurrerazaleak argi agertu zuen hori guztia bereizkuntza baten bidez: “foru politikoak”, onartu behar ez zirenak, eta “foru ekonomikoak”, onargarriak.
Liberal progresistek, baita euskaldunek ere, 1837ko konstituzioan adierazten ziren printzipioen arabera antolatu nahi zituzten zenbait gai, hala nola, nazioaren mugak, justizia administrazioa edo gudarostea. Hala ere, beste zenbait gai mantentzearen aldekoak ziren: udaletako eta probintzietako agintariak; kintoak ez izatea; zeharkako zergak ez izatea, edo beste zerga mota batzuk ordaintzeko era berezia. Probintzietako errejimen bereziaren antolamenduaren inguruan, beraz, erabat kontrako ikuspegiak zeuden; Donostiako udaletxea kontrolatzen zuten liberalek, esaterako, 1832an adierazi zuten Gipuzkoako gobernu probintzialetik bereizi nahi zutela. Nahiago zituzten (1844an oraindik ere hala zioten) “hiritarren eskubide politikoak” eta “batasun konstituzionala”, “talde pribilegiodun” baten mendeko foru eskubide guztiak baino.
Moderatuek, bestalde, nahiago zuten foru lurraldeen egoera bereziaren berrespenerako lege soil bat onartzea, eta ondoren, Estatuaren eta bere erakundeen inguruko auziari zegokionez, gobernuaren eta agintarien arteko hitzarmen bat izenpetzea.
Arrazoi ugari zituzten iritzi hori izateko, eta arrazoi nagusia Justizia ministroak adierazi zion Kongresuari galdera baten bidez, izan ere, Kongresuaren arabera ezinezkoa baitzen estatuaren antolamendua uniformea izatea eta gainera probintzietako berezitasunak elkarren parean egotea: “Eta zer axola dio konstituzioaren kontrakoak direlako mugatzen ditugun ala ez, Konstituzio eta guzti, foru ekonomiko desberdinak baldin baditugu probintzia batzuetan? Azkenik, hitzarmen bat izenpetu zen gutxieneko puntu batzuetan oinarrituta.
1839ko urriko 25eko legeak bi artikulu besterik ez zituen: lehenak Araba, Gipuzkoa, Bizkaia eta Nafarroako foruak berresten zituen “batasun konstituzionalari kalterik eragin gabe”; eta bigarrenak, arazoaren behin betiko konponbidea geroagoko beste lege baterako uzten zuen. Bigarren artikulu horri esker, gobernuak denbora izango zuen Estatuko erakundeak euskal foruen berezitasunera egokitzean sor zitezkeen arazoei behin behineko konponbidea emateko.
Behin betiko konponbidea emango zuen legerik sortu ez zenez gero, 1839ko legeak foruetako eta gobernuko agintarien arteko harreman administratibo zuzena onesten zuen. Lege hori bide egokia izan zen, beraz, euskal probintzien foruak, “barruko administrazio” gisa hartuta, Espainiako antolamendu politikoaren barruan sar zitezen. 1837ko konstituzioan ez zen gai hori bere horretan aipatu, eta ez zen hurrengoetan ere aipatu 1978ko konstituzioa onartu zen arte. Irtenbide federal guztikoa, beraz, saihestu egin zen; horretarako, gainera, ezinbestekoa izango zen burujabetasun iturburu oro onartzea. Hala ere, lege hura oinarrizkoa izan zen espainiar gobernu moderatuek eta foru lurraldeetako gobernu moderatu eta kontserbadoreek elkarrekin kudeatu zuten errejimenerako. Foru berrien neurrikoa zen, horregatik garai hartako foruzaleek “probintzietako konstituzio legea” esan zioten 1839ko legeari.
Urguri
Urguri Senpereko auzoa da.
Dianthidium simile
Dianthidium simile erle espezie bat da, Dianthidium generoan eta Megachilidae familian.
Czarny Dunajec udalerria
Czarny Dunajec Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Nowy Targ barrutian kokatuta. 217,35 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 22318 biztanle zituen.
Cueto (Artzena)
Cueto Araba eta Bursgos arteko mugan den mendia da, 1362 metro ditu, Artzenako mendilerroan kokatuta dagoena eta tontorrik altuena dena.
NGC 2954
NGC 2954 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Lindsay Kemp
Lindsay Keith Kemp (Birkenhead Merseyside, 1938ko maiatzaren 3a – Livorno, Toskana, 2018ko abuztuaren 25a) ingeles dantzari, aktore, irakasle, mimo eta koreografo bat izan zen.
Dantza egiteaz gain antzezlan eta filmetan aktore lanetan ere jardun zuen.
Herndon (Virginia)
Herndon Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Fairfax konderrian kokatuta dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Aljeriako geografia
Aljeria Afrika iparraldeko estatua da, Magreb eskualdekoa. 2.381.741 kilometro koadroko eremua hartzen du, alegia Afrikako estatuetan handiena eta mundu osokoetan hamargarrena.
Eskualde naturalak
Aljeriako eskualde natural nagusiak hauek dira:
Hidrografia
Itsasertzeko erreka batzuk daude herrialdearen ipar-ekialdean, esaterako Soummam, Medjerda, Rhummel, Sebaou, Aïn El Hammam, Hamiz, Macta eta Mazafran. Ibai nagusia, ordea, Xelif da. 725 kilometroko luzera du, eta Aljeriako ipar-mendebaldea zeharkatzen du; Tell-eko Atlasan du iturburua, eta Mediterraneora isurtzen da Mostaganemetik hurbil. Tell-etik hegoaldera ez da ur-gorputz iraunkorrik. Basamortuan aldi baterako aintzira ugari dago, gaziak gehienak, hala nola Chott ech Chergui eta Chott el Hodna.
Klima
Iparraldean, Tell-eko Atlasan, klima mediterraneoa da, uda bero eta negu epelekin. Aljeriako eskualderik euritsuena da, urtean 400-1.000 milimetro euri jasotzen baitira, gehiago ekialdean mendebaldean baino. Prezipitazio handienak iraila eta abunduaren artean gertatzen dira. Udako batez besteko tenperaturak 21 °C eta 24 °C artekoak dira, eta negukoak 10 °C eta 12 °C artekoak. Udan, siroko izeneko haize idorra eta guztiz beroak jotzen du Saharatik iparralderantz. Hegoalderantz joan ahala, klima idorrago bilakatzen da: Goi Ordokietan eta Saharako Atlasan urteko prezipitazioak 200 eta 400 milimetro artekoak dira.
Saharak basamortuko klima du, oso beroa, idorra eta haizetsua. Tenperatura gorabeherak arinduko dituen lurrunik ez dagoenez, hedadura termikoa oso handia da, eta hogeita hamar gradurainoko aldea ere egon daiteke egunetik gauera; urtaroen arteko aldea ere oso handia izaten da, tenperatura gorenak berrogeita hamar gradu zentigradukoak dira udan, eta beherenak, berriz, zero gradukoak neguan. Bestalde, oso euri gutxi egiten du, urtean 130 milimetro baino gutxiago, eta euriak oso irregularrak izaten dira gainera.
Naturgune babestuak
Aljerian 9 parke nazional eta 2 parke kultural daude: {{legend|lightgreen|Parkea Unescoren biosfera erreserba baten barnean dago}}
Datu orokorrak
Kokapena: Afrikaren iparraldean, Mediterraneoaren ertzean, Maroko eta Tunisiaren artean
Koordenatu geografikoak: 28°0' N 3°0' E
Azalera:
Herrialdearen mugak:
denetara: 6.734 km
Erresuma mugakideak:
Itsasbazterra: 998 km
Lurraldea: gehiena goi ordoki eta basamortua; Atlasa iparraldean dago, eta Hoggar mendigunea hegoaldean; itsasertzeko lautada meharra eta etena.
Baliabide naturalak: petrolioa, gas naturala, burdina, fosfatoak, uranioa, beruna, zinka
Lurren erabilera:
Lur ureztatua: 13.600 km² (2014)
Lojako geltokia
Loja Andaluziako Granadako probintziako tren geltoki bat da, Loja udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Historia
Geltokia 2019ko ekainaren 26an ireki zen Antequera-Granada burdinbidea irekita, 1866ko abenduaren 10ean zabalera iberiarreko tren geltokia utzi ondoren. ADIF instalazioen titularra da.
Baiasis
Baiasis, edo Baiosis euskal mitologiako Pirineo aldeko jainkoa izan zen Akitania erromatarraren garaian.
Etimologia
"Ibaia"rekiko lotura nahiko argia ematen du. Hau dela eta, baliteke Baiasis ibai baten dibinitatea izatea. Hala ere euskal toponimian ikusten dugu batzuetan ibai hitza tamaina ertaineko errekei eman zaiela ere, ez bakarrik ibai handiei. Argia azltzen da dena den Baiosi eta Garona eta Neste ibaien arteko lotura.
Euskal toponimian gogoratu beharko genituzke Baias ibaia Araban, Baiakua Irunberrin edo Arbaiuneko arrolia Nafarroan, Baia Arroitzen, Baiartza y Kakueta Ameskoetan, Baibe, Imotz, Oltza eta Larraunen, Baibes Deierrin... Ahaztu gabe Baigorri toponimoa (begira Behigorri).
José Adriano Lizarralde
José Adriano Lizarralde Balerdi, "Aita Lizarralde" izenaz ezagunagoa, (Zaldibia, 1884ko martxoaren 17a - Bilbo, 1935eko uztailaren 25a), elizgizon frantziskotar, idazle eta historialaria izan zen.
Bere lanak Euskal Herriko historia erlijiosoan oinarrituak izan dira, batez ere Arantzazuko santutegian.
Biografia
Iruñean 1911an apaiz izendatua izan ondoren Filosofia eta Letrak ikasi zituen. Arantzazuko santutegian irakasle bihurtu zen.
Aránzazu aldizkaria zuzentzeaz gain, Anuario de Folklore, Eco Franciscano, Yakintza edo Revista Oñate aldizkarientzako idatzi zuen bai gaztelaniaz bai euskaraz. Historiako Erret-Akademiaren kidea izan zen.
Oñatiko Udalak bere omenez kale bati bere izena eman zion.
Astyanax dissimilis
Astyanax dissimilis Astyanax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Czastary udalerria
Czastary Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Wieruszów barrutian kokatuta. 62,73 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3967 biztanle zituen.
Finger
Finger (hatz]) ingelesezko hitza izan daiteke:
Pantherophis ramspotti
Pantherophis ramspotti Pantherophis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Assam
Assam (assameraz: অসম Ôxôm [ɔxɔm]) Indiako ipar-ekialdeko estatua da.
Geografia
Hiriburua Dispur da, Guwahatiren aldirietan kokatuta. Himalaiaren hegoaldean, Assamek Brahmaputra eta Barak ibaien haranak ditu bere 78.438 km²-ko azaleran. Mugakideak beste "Zazpi Ahizpak" izeneko estatuak ditu, hau da, Arunachal Pradesh, Nagaland, Manipur, Mizoram, Tripura eta Meghalaya. Estatu horiek Siliguri (edo Chicken's Neck, hots, "Oiloaren lepoa") izeneko korridorearen bitartez Indiako beste estatuekin lotuta daude. Assamek Bhutan eta Bangladesh ere mugakide ditu.
Banaketa administratiboa
Assamek 27 barruti ditu:
Warwick (New York)
Warwick  New York estatuko herri bat da. Orange konderrian kokatua dago. 2010ean 6,731 biztanle zituen, 6.26 kilometro koadrotan banatuta.
Rosalyn Yalow
Rosalyn Yalow (New York, 1921eko uztailaren 19a - ib., 2011ko maiatzaren 30a) estatubatuar fisikaria izan zen.
Sauméjan
Sauméjan Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Rosalyn Yalow
1950eko hamarraldiaren bukaeran, Solomon Bergsonekin batera, intsulina hartzen zuten gaixoek hormona horren kontrako antigorputzak sortzen zituztela aurkitu zuen. Baieztapen horrek metodo irrati-immunologikoa lantzera eraman zuen, zeinak hormona peptidikoen dosifikazioa ahalbidetzen baitzuen. Metodo horiek aplikazio ugari izan zituzten fisiologia endrokrinoan eta zientzia berri baten bideak zabaldu zituzten, neuroendokrinologiarenak, hain zuzen ere. Lan horiei esker, Fisiologiako eta Medikuntzako Nobel saria jaso zuen 1977an, Roger Guillemin eta Andrew Schallyrekin batera.
Sauméjan
Biztanleria
2007an Sauméjan udalerrian erroldatutako biztanleak 80 ziren. Familiak 33 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 13 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 63 etxebizitza zeuden, 36 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 46 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 36 etxebizitza nagusietatik 15 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 7 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 13 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 57 ziren, horien artean 39 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 39 pertsona aktiboetatik 34 lanean zeuden (20 gizon eta 14 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hypotheses non fingo
Hypotheses non fingo (latinez Ez dut hipotesirik osatu) Isaac Newtonek ere General Scholium saiakeran erabilitako esaldia da, Philosophiae Naturalis Principia Mathematicaren bigarren edizioan argitaratu zena.
Grabitazioaren zergatiari buruzko azalpen bat emateko eskatu zioten guztiei emandako erantzuna izan zen, zinetikaren printzipio matematikoak soilik ematera mugatu beharrean. Ockhamen labanarekin batera, filosofia naturala kontzeptu aristotelikotik bereiztea ekarri zuen esaldietako bat da.
Andrena banksi
Andrena banksi erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.
Monique Wittig
Monique Wittig (Rhin Garaia, Alsazia, Frantzia, 1935eko uztailaren 13a – Tucson, Arizona, AEB, 2003ko urtarrilaren 3a) frantziar idazlea eta teoriko feminista izan zen, lesbofeminismoari funtsezko ekarpena egin ziona. Generoaren eraikuntza sozialaz idatzi zuen, eta "kontratu heterosexuala" esapidea erabili zuen lehendabizikoz. Lehen nobela 1964an idatzi zuen, L'Opoponax. 1969an bigarrena etorri zen, Les Guérillères, lesbofeminismoan mugarri bat ezarri zuena.
Teoriak
Wittigen teoriek lesbofeminismoaren oinarria osatu zuten. Teoria horiek postulatu feministetatik eratorriak dira —zehazki, postulatu feminista lesbianetatik—, eta gerora queer teoriak bere egin eta egokitu baditu ere, egiazki materialismo frantziarrean kokatzen dira. Izan ere, teoria lesbofeministaren arabera, sexuaren kategoria gizarte-eraikuntza bat da, ez aurrez zehazturiko kategoria natural edo biologiko bat, eta eraikuntza hori emakumeen eta gizonen arteko botere-harremanen ondorioz sortzen da; hau da, ez da sexuaren kategoria botere-harremana sorrarazten duena, ezpada alderantziz, botere-harremana da sexuen kategoriak zehazten dituena eta horien beharra daukana. Horregatik ulertzen dira gizonezkoak eta emakumezkoak klase gisa, eta ez talde biologiko legez; Wittigen ustez, emakumeak klase gisa definitzen dituena gizonekiko duten esklabotza-egoera da. Ildo horri jarraikiz, heterosexualitatea erregimen politiko bat legez ikusten du, mundua ulertu eta antolatzeko era bat, ez sexu-orientazio, sexu-lehenespen edo sexu-praktika gisa.
Bestalde, Wittigek hizkuntzaren funtzioa ere aztertzen du. Bere ustez, hizkuntzak boterearen bereizketa klasikoa iraunarazten du, eta betikotzen ditu, baita, bereizketa horretatik eratorritako definizio guztiak; hau da, hizkuntza eraikuntza maskulino hegemonikoaren esanetara dago, horren arabera sailkatzen da beste guztia.
Teoria horiek guztiak feminismo materialistaren jarraitzaile ziren beste hiru emakumerekin batera garatu zituen: Colette Guillaumin, Nicole-Claude-Mathieu eta Paola Tabet. 1970eko hamarkadan, hainbat artikulu argitaratu zituzten Nouvelles Questions Féministes aldizkarian.
Saint-Amand-Montrond
Saint-Amand-Montrond Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2007an 11.464 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Amand-Montrond udalerrian erroldatutako biztanleak 11.464 ziren. Familiak 5.490 ziren, horien artean 2.503 pertsona bakarrekoak ziren (986 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.517 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.583 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 884 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 520 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 6.444 etxebizitza zeuden, 5.576 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 255 bigarren erresidentzia ziren eta 613 hutsik zeuden. 4.080 etxeak ziren eta 2.326 apartamentuak ziren. 5.576 etxebizitza nagusietatik 2.778 bere jabearen bizilekua ziren, 2.597 alokairuan okupaturik zeuden eta 201 doan lagata zeuden; 277 etxek gela bat zuten, 673 etxek bi zituzten, 1.409 etxek hiru zituzten, 1.595 etxek lau zituzten eta 1.622 etxek bost zituzten. 2.751 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2.852 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.305 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 6.644 ziren, horien artean 4.457 aktiboak ziren eta 2.187 inaktiboak ziren. 4.457 pertsona aktiboetatik 3.778 lanean zeuden (1.935 gizon eta 1.843 emakume) eta 679 langabezian zeuden (311 gizon eta 368 emakume). 2.187 pertsona inaktiboetatik 790 erretiraturik zeuden, 602 ikasten zeuden eta 795 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Amand-Montrond udalerrian 5.339 unitate fiskal zeuden, 10.359 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.947 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 632 komertzioetatik, 11 erauzte enpresak ziren, 16 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 36 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 53 eraikuntza enpresak ziren, 185 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 16 garraio enpresak ziren, 47 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 32 finantziazio enpresak ziren, 34 higiezinen enpresak ziren, 63 zerbitzu enpresak ziren, 86 administrazio publikoko enpresak ziren eta 43 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 141 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 10 banku bulegoak, 3 funerariak, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 3 autoeskolak, 8 igeltseroak, 8 margolariak, 9 zurginak, 11 iturginak, 7 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 17 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 3 aldi baterako lan enpresak, 24 jatetxeak, 13 higiezinen agentziak, 4 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 101 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 6 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 4 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 11 okindegiak, 8 harategiak, 1 arraindegi zen, 4 liburu dendak, 21 arropa dendak, 4 etxerako tresna dendak, 7 zapata-dendak, 5 elektrotresna dendak, 2 altzari dendak, 7 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 2 drogeria, 3 lurrin-dendak, 6 bitxi-dendak eta 6 lore-dendak ziren.
2000. urtean Saint-Amand-Montrond udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 469 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 tratamendu laburretarako ospitale, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, osasun-zentro 1 bat, 6 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 4 haur-eskola eta 6 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Saint-Amand-Montrond udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 2 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.026 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 577 eta lizeo teknologikoetan 564.
Saint-Amand-Montrond udalerrian 2 goi-mailako hezkuntza ez-unibertsitarioko zentroak zeuden, horietatik1 osasun-formakuntzako zentroa eta 1 bestelako formakuntzazentroa.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Xeromelecta californica
Xeromelecta californica erle espezie bat da, Xeromelecta generoan eta Apidae familian.
Astyanax dnophos
Astyanax dnophos Astyanax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
NGC 2955
NGC 2955 galaxia espiral bat da, Leo Minor konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Czchów udalerria
Czchów Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Brzesko barrutian kokatuta. 66,43 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9834 biztanle zituen.
Burgstall
Burgstall, italieraz Postal, Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Burgstallek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hersey (Maine)
Hersey Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Aroostook konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Xerrenda
Xerrenda Senpereko auzoa da, Amotzen ekialdean kokaturik dagoena.
Auzotarren gentilizioa "xerrendar" da.
Washingtonville (New York)
Washingtonville  New York estatuko herri bat da. Orange konderrian kokatua dago. 2010ean 5,899 biztanle zituen, 6.57 kilometro koadrotan banatuta.
Bilintx
Indalezio Bizkarrondo Ureña, ezagunagoa Bilintx goitizenaz (1831ko apirilaren 30a, Donostia, Gipuzkoa - 1876ko uztailaren 22a, Donostia, Gipuzkoa), bertsolaria eta euskal poeta erromantikoa izan zen, bere ideia progresista eta liberalistengatik ezaguna.
Mägo de Oz
Mägo de Oz (euskaraz Ozeko Aztia) 1988ko maiatzean Espainiako Madril hiriburuan Txus di Fellatio bilbotarrak sortutako folk metal taldea da. Hasiera batean, Transilvania zuten izena, Iron Maiden britainiar heavy metal taldearen omenez, talde haren kanta ezagun baten izenburua baitzen, azkenik, 1988an behin betiko Mägo de Oz izena bereganatu arte.
Argenteuil (konderriko eskualde-udalerria)
Argenteuil Quebeceko konderriko eskualde-udalerria da, Kanadan. Laurentides eskualdean dago eta hiriburua Lachute da.
Bilintx
Bizitza
Gaztetan eskaileretatik behera erortzeak aurpegia desitxuratuta utzi zion. Hortik zetorkion nonbait Moko beste goitizena.
Mägo de Oz
Historia
Mago de Öz Madrilen sortutako rock talde bat da. Taldea, 1988. urtean sortu egin zen "Transilvania" izenarekin (Iron Maiden talde britainiarrari ohorez egiteko asmoaz), hala ere, urte bat pasa ondoren "Mago de Öz" izenera aldatu ziren.
Bilintx
Bizitza
Zorigaiztoa lagun izan zuen bere bizitza osoan Bilintxek. Soka-muturrean behin zezenak adarkatu eta hanketan zauri larriak eragin zizkion; handik aitzina, herrenka ibili zen beti.
Mägo de Oz
Historia
Bestalde, taldea sortu zenetik, hard rock-a eta heavy metala,  oso desberdinak diren beste generoekin nahastu izan dituzte, nolabait, rock and roll-a, musika klasikoa edo  folk musikarekin. Taldea, Jesús María Hernández Gil, Txus di Fellatio ezizenarekin ezagutzen dena, deituriko bateria-jotzaile bilbotarrak sortu egin zuen.
Bilintx
Bizitza
Nikolasa Erkizia Makazaga azkoitiarrarekin ezkondu zen Donostian, 1869ko apirilaren 5ean. Hiru seme-alaba izan zituzten: Benito (1869, ezkondu aurretik jaioa), Pio Francisco (1871) eta Maria Ana (1874).
Mägo de Oz
Historia
Txus-ek txikitatik maitatu izan zuen heavy metala, hala ere, baita futbolean aritu zen Madrileko areto-futboleko atezain bezala. Arazoak izan zituen bertan, eta taldeko bi lagunekin gaur egun ezagutzen dugun Mago de Öz taldea sortzea erabaki zuen.
Bilintx
Bizitza
Bilintx liberala zen eta Donostiako liberalen laugarren batailoian gudukatu zen Hirugarren Karlistaldian, karlistek hiria inguratuta zutelarik. Antzoki Zaharrean bizi zen, bertako zaindari izan baitzen urtetan, eta 1876ko San Sebastian egunean, karlistek Arratzain menditik botatako granada bat sartu zitzaion leihotik. Granada lehertu eta zangoak moztu zizkion. Sei hilabete luzean oinaze izugarriak jasanda hil zen uztailaren 21ean, Hego Euskal Herriko foruak deuseztatu zituzten egun berean.
Mägo de Oz
Historia
Denbora pasa ahala, haien arrakasta eta ospea munduan zehar ikaragarria izan arren, taldean arazoak sortzen hasi ziren, eta  2011. urtean taldea banatzea erabaki zuten, abeslari, teklatu eta baxu jotzaile berri bat bilatuz.
Bilintx
Bizitza
Madrilgo egunkari nagusi batentzat kazetari lanetan, Hirugarren Karlistaldiaren berri ematen izan zen Donostian Manuel Curros Enríquez galiziar idazlea, Rosalia de Castrorekin batera Galiziako literaturaren berpiztea ekarri zuena. Curros Enríquezek 1876ko urtarrilaren 21ean El Imparcial egunkarian kronika lazgarri bat argitaratu zuen Bilintxen heriotzaz. Euskal poetaren gorazarrea egiteaz gain, azaltzen du Bilintxen etxera joan zela hura ikustera, zangoetan zauri izugarriak eragin zizkion leherketaren berri jakin orduko.
Mägo de Oz
Historia
Bestaldetik, haien ospea 1998. urtean hasi zen, "La leyenda de la Mancha" deituriko diskoa arrakasta handia izan zuenean.
Bilintx
Bizitza
Donostiako Udalak bere izenarekin kale bat izendatu zuen, Bilintx kalea alegia, bera bizi eta lan egin zuen Antzoki Zaharraren ondoan, hain zuzen.
Mägo de Oz
Historia
Gainera, bi urte pasa ondoren "Finisterra" diskoa salmentan atera zuten. Bi disko hauetan talde honen abesti oso ospetsuak aurki ditzakegu, "Fiesta Pagana" eta "Molinos de Viento" adibidez. Mago de Öz-ek, Espainian ospe handia duen arren, Latinoamerikan duten jarraitzaile kopurua ez da batere makala, eta beraien kontzertuetarako prestatzen dituzten dekoratuengatik nabarmentzen dira, izan ere, pirata itsasontziak, Erdi-aroko katedralak edo piroteknia ikuskizunak ikusi izan dira haien show-etan.
Dortoka ertz-zabal
Dortoka ertz-zabala (Testudo marginata) Testudo generoko animalia da. Narrastien barruko Testudinidae familian sailkatuta dago.
Mägo de Oz
Historia
Azkenik, esan beharra dago, abesten dituzten gaiak era askotakoak izaten direla. Batzuetan amodiozkoak izaten dira, beste batzuetan sexualitateari eta berdintasunari buruzkoak, bestetan adiskidetasunaren gainean eta aldi askotan erlijioaz abestu dute, gehienetan kritika moduan idatzitako abestietan.
Bilintx
Idazlea
Baserri munduko idealizaziotik urrunduta, amodiozko poesia landu zuen batez ere. Koldo Mitxelenaren iritzian, Bilintx da euskal literaturan ahots benetan erromantikoena.
Mägo de Oz
Datu interesgarriak
Txus di Fellatiok, lehen esan dudan bezala Bilbo-n jaiotakoa da, eta Athletic Club-eko jarraitzailea. Hori dela eta, kontzertuak hasi baino lehen Athletic-eko bandera bat ateratzen du, publikoari erakusten dio eta azkenik musu bat ematen dio. Geroxeago bere baterian jartzen du.
Azken 28 urteetan izan duten arrakasta hain izugarria izan da, platinozko 7 disko eta bi miloi disko kopia saltzea lortu dute mundu osoan zehar.
Czechowice-Dziedzice udalerria
Czechowice-Dziedzice Poloniako Silesiako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Bielsko barrutian kokatuta. 66,48 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 44970 biztanle zituen.
Mägo de Oz
Datu interesgarriak
Egun batean, kontzertu bat bukatu bezain laster gizon batek Txus-i "Fiesta Pagana" ukitzea eskatu zion. Txus-ek ezetz esan zion, zeren, dagoeneko kontzertu horretan jo izan zuten"Fiesta Pagana-ko" abestia. Orduan, gizona bere janzkia ireki egin zuen eta txaleko-bonba bat zuela ikusiz berriro jo behar izan zuten abestia.
Bilintx
Idazlea
Alabaina, ez da poeta erromantiko klasikoen gisara izakion zorigaiztoa txarrestera emana, baizik umore gazi-gozoko idazlea; umore itxuraz azalekoa edo mamirik gabea, baina munduaren garratzetik babesteko gotorlekutzat hartu zuena.
Sentimendu handiko idazlea zen, amodioaren aurrean biluzik agertzeko lotsarik ez zuena, hain zuzen ere literaturan barne-aitorpen oro bazter uztea agintzen zuen joera nagusi zen garaian. Horretan, Bilintx poeta bakartia izan zen bere garaian. Bilintxen begi zorrotza eta luma zorrotzagoa oso agerian gelditzen dira bere poema satirikoetan. Satiraren zertzelada nagusiak ongi marrazten zituen beti, baina gordinkeriarik gabe, mendekurik gabeko irribarre errukibera gordeta beti.
Literatura kritikariek hizkera arruntegi edo pobrea leporatu izan dioten arren, esan daiteke Bilintxen bertsoetan Donostiako euskara urbano zaharra mintzo dela garbi.
Oña
Oña Burgosko udalerri handi bat da, Burebako eskualdean (Merindadeak) dagoena. Historiaren aldetik garrantzi handia eduki du.
Astyanax eigenmanniorum
Astyanax eigenmanniorum Astyanax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Oña
2005ean 1.452 biztanle zituen. San Salvador monasterioa du bere historia ondasun garrantzitsuenetako bat.
Megachile concinna
Megachile concinna erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Llano
Llano hitzarekin honako artikuluak aurki daitezke:
Léon Bloy
Parisen hartu zuen egoitza 1864an, eta miseria gorrian bizitu zen. Katoliko sutsua, polemikoa. Haren artikulu bortitzek era guztietako jendearekin haserrarazi zuten, baita katolikoekin ere. Le désespéré (1886), eleberri autobiografikoak istiluak sortu zituen. Gainerako lanetan bere oinazeak, estutasunak eta argialdi izpiritualak azaltzen ditu : La Femme pauvre (Emakume pobrea, 1897) eleberria, Les Dernières colonnes de l´Église (Elizaren azken koloniak, 1903) saioa. Zortzi liburukietan azalduriko egunkaria da Bloyren lan nagusia.
Ezkontza-eraztun
Ezkontza eraztuna edo aliantza, ezkontza baten ospakizunean sinbolo bezala erabiltzen den eraztun bat da. Ezkongaien arteko konpromisoa adierazten du eta bikotearen eraztunetan, izenak grabatzen dira. Metalez egiten da, baina lehen, urrez edo beste metal preziatu batez egiten zen. Kulturaren arabera, ezkontza eraztuna eraztun-hatzean (hatz nagia) jartzen da ezkerreko edo eskuineko eskuan.
Historia
Eraztunen truke modernoa Erdi Aroko Europako ohituren ondorio izan zen, kristautasunaren parte gisa. Kanadan, ezkontza-eraztunak, hasiera batean, emazteek bakarrik erabiltzen zituzten, baina ohiko bihurtzen hasi zen bi ezkontideentzat XX. mendean zehar.
Historikoki, ezkontza-eraztuna ezkontzaren unean balio handiko objektuak trukatzearekin lotuta zegoen, betiko maitasun eta debozioaren sinbolo gisa baino gehiago, "Dirua ziurtasunean" zeinu gisa. Familien arteko kontratu bat bezalakoa zen, erlikia bat bezala. Familiak, orduan, bikote gaztearen segurtasun ekonomikoa bermatzeko irrikaz zeuden.
Eraztunen erabilera oso hedatua zegoen erromatarren artean, ez apaingarri hutsez, baizik eta kartak, tresnak eta beste elementu batzuk zigilatzeko asmoz; izan ere, horietan bakoitzak bere zigilua zeraman irekita, beren kontratuak egiteko, beti eskuan izaten zuten gauza bat baitzen. Clemente Alejandrinok dioenez, eraztuna emakumeari ematen zitzaion, ez apaingarri gisa, etxeko gauzak zigilatzeko.
Kristauek fedearen zeinua grabatzen zuten bertan, elkarrekiko maitasunaren eta adostasunaren sinbolotzat hartzen zena; hatz txikitik hurbilago zegoen behatzen jartzen zen, ezkerreko eskuan, hatz horretan bihotzeraino iristen den zain bat dagoelako. Garaiko ezkontza-eraztuna burdinezkoa zen eta ez zuen harririk, baina Elizaren bigarren mendean urrez egiten zen.
Materialak
Ezkontza-eraztunak egiteko prozesuan, bitxigileek urre preziatua erabiltzen dute, kobrea, eztainua eta bismutoa gehitzeko, gogortasuna areagotzeko. Platinoa ere erabiltzen da eraztunak egiteko, iraganean, urrea, nikeletik ateratako urrezko aleazio merkeenetik ordezkatua izan da, baina urte batzuez erabili ondoren berregin behar da.
Industrializazio modernoaren ondoren iraunkortasuna adierazteko, pieza mekanikoetarako garatutako material berri asko erabili ziren eraztunen fabrikazioan. Titanioa (hegazkin-egiturak egiteko) duela gutxi bihurtu da ezagun, bere iraunkortasunagatik, eskuragarritasunagatik eta gris ilun koloreagatik.
Zilarra, kobrea eta letoia oso gutxitan erabiltzen dira ezkontza-eraztunetarako material gisa, denborarekin herdoildu eta kolorez aldatzen direlako, horregatik ezin dute betiko esanahia sinbolizatu. Aluminioa, eztainua eta beruna oso gutxitan erabiltzen dira, sentsazio txarra dutelako.
Prad am Stilfserjoch
Prad am Stilfserjoch, italieraz Prato allo Stelvio, Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Prad am Stilfserjochek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Antequera-Granada burdinbidea
Antequera — Granada abiadura handiko burdinbidea Iberiar penintsulako burdinbide bat da, Antequera–Santa Ana eta Granada geltokiak lotzen ditu.
Burdinbidea 2019ko ekainaren 26an inauguratu zen Antequera–Santa Ana eta Granada geltokien artean.
Line zaharra
1866an iritsi zen trenbidea Granadara, Bobadillarekin lotzen zuen linearen bidez. Hainbat hamarkadatan, Espainiako trenbide-sarearekiko lotura bakarra izan zen, 1904an Granada-Moreda adarra inauguratu zen arte, trenen irteerak bi linea horien artean dibertsifikatzea ahalbidetu zuena.
1985ean, trenbideen itxiera masiboa egin zen Espainian. Andaluziako Juntak linea horren itxiera saihestu zuen erreforma jasotzen zuen plan batean. Lanak 2000. urtean hasi ziren, Loja-Tocón de Íllora zatian. Berriz ere abiadura handiko parametroekin egin zen zatia, baina bide bakarrean beste bide bat egiteko eta linea elektrifikatzeko espazioa prestatu zen.
Epinephelus daemelii
Epinephelus daemelii Epinephelus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Antequera-Granada burdinbidea
Proiektua
Espainiar Estatuan abiadura handiko sare bat aurreikusten zuen lehen plana, 1987ko Trenbide Garraioaren Plana, abiadura handiko ardatz nagusi bakar batean oinarritzen zen, eta ez zuen inolako aldaketarik aurreikusten Andaluzia ekialdeko trenbide-konexioetan. 2000. urtean, Kordoba-Malaga abiadura handiko burdinbidea eraikitzen ari zirenean, Espainiako Sustapen Ministerioak 2000-2007 aldirako Azpiegitura eta Garraio Plana aurkeztu zuen, abiadura handia linea nagusietatik haratago hedatzea proposatzen zuena.
Planak Kordoba-Malaga burdinbidearen bi adar zituen, bata Algecirasera sartzeko eta bestea Granadara sartzeko, Antequera inguruan kokatutako trenbide-korapilo batetik abiatuta. Antequera-Granada burdinbidea bide bakarreko linea berri bat izango litzateke eta 2007an amaituta egongo litzateke. Linea hau eraikitzeko egin beharreko jarduketen lehen harria 2004ko martxoaren 7an jarri zen.