cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ukraina-Europar Batasuna harremanak
2002-2005
2005eko urrian, Jose Manuel Barroso Europako Batzordeko presidenteak «Ukrainaren etorkizuna EBn dago» esan zuen. Hala ere, 2005eko urriaren 9an, Europako Batzordeak, Garapen Estrategiko Dokumentuaren bertsio berri batean, handitze planak (Kroazia eta Jugoslaviako Errepublika ohiak) ezartzeak Ukraina, Bielorrusia eta Moldaviaren atxikimendua eragotzi zezakeela adierazi zuen. Olli Rehn Zabalkunderako komisarioak esan zuen EBk "handitze gehiegi" saihestu behar zuela, egungo handitze planak osatua dirudiela azpimarratuz.
Ukrainako funtzionarioek eta politologoek balizko kide izateko hainbat data zehatz aipatu bazuten ere, ordura arte Ukrainako Europako Auzo Politika baino ez zion ofizialki proposatu Ukrainari EBk. Lehendakaritzako administrazioa kritiko agertu zen proposatutako auzo harremanen egoerarekin.
2007-2014
2007ko martxoan, EBrekin Merkataritza Askeko Ituna eskaini zitzaion Ukrainari. Proposamen horrek Ukrainako estatuaren erreakzio askoz indartsuagoa eragin bazuen ere, Ukrainak ez zuen etorkizun hurbilean EBn sartzeko plan zehatzik jasotzen. Mendebaldeko Europako zenbait politikari Europako erakundeen behin-behineko "handitzearen nekeaz" hitz egin zuten. Ukrainako behatzaileek Ukraina EBn sartzeko "erresistentzia taldea" zeritzona identifikatzen zuten. Hain zuzen ere, 2007ko martxoan, Ukrainaren eta EBren arteko Akordio Hobetuaren testua amaitzean, kide izateko aukerari buruzko erreferentziak baztertu ziren. «Ukraina Europar Batasunean sartzeko aukerari buruzko edozein aipamenik Ukraina-EB akordio indartuaren zirriborrotik kanpo geratu da Frantziaren jarrera dela eta», idatzi zuen Frankfurter Allgemeine Zeitung Alemaniako eragin handiko egunkariak. Italiaren posizioa herrialde honen barne-egoera politikoaren araberakoa izaten da. Hala, herrialde honetako hauteskunde kanpainan, Silvio Berlusconiren gobernuak seinale diplomatikoak eman zituen Ukrainaren Europako integrazio asmoei laguntzeko prest zegoela. Bere aurkari politiko Romano Prodik, berriz, «Ukrainak EBn sartzeko aukerak Zeelanda Berriak dituen berberak dira».
Ekialdeko Lankidetza politikaren arabera, Ukraina Europar Batasuneko kide izan daiteke. 2014ko otsailaren 27an, Europako Parlamentuak ebazpen bat onartu zuen, zeinean Ukrainari «Batasuneko kide izateko eskaera egiteko eskubidea" onartzen zuen baldin eta demokraziaren printzipioei atxikitzen bazien oinarrizko askatasunak eta giza eta gutxiengoen eskubideak errespetatuz eta zuzenbide estatua bermatzen bazuen» . Europako Parlamentuak dio (EBrekiko Itunaren 49. artikuluaren arabera) Georgiak, Moldaviak eta Ukrainak, Europako beste edozein herrialdek bezala, Europako ikuspegia dutela eta EBko kide izateko eska dezaketela demokraziaren printzipioen arabera. Europako Parlamentuaren ebazpena, Bruselan, 2014ko maiatzaren 23tik 25era bitartean egin ziren Europako Parlamenturako hauteskundeen aurreko azken saioan onartua . 2014ko ekainaren 27an, Jose Manuel Barroso Europako Batzordeko presidenteak adierazi zuen Elkartze Akordioa Ukraina EBn sartzeko hasiera zela . Egun berean, EBko Zabalkunderako komisarioa zen Stefan Fuelek adierazi zuen uste zuela Ukrainak etorkizunean EBko kide izango zela.
2014-2022
2016ko martxoan, Jean-Claude Juncker Europako Batzordeko presidenteak adierazi zuen, gutxienez, 20-25 urte beharko zituela Ukrainak EBn eta NATOn sartzeko. 2018ko ekainean, berriz, Petro Poroxenko Ukrainako presidenteak esan zuen 2030erako Ukraina Europar Batasunean eta Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzea espero zuela.
2019ko ekainaren 8an Kieven amaitu zen Ukraina-Polonia-Lituania Parlamentu Arteko Batzarraren X. saioan, Ukraina EBn sartzeko epe gisa, alderdiek 2025 eta 2027ko estrategiari buruzko akordioa jasotzen zuen azken dokumentua sinatu zuten. 2027an, Lituaniak bigarren aldiz EBko presidentetza izango duenean, Ukrainako gaia izango da agendako gai nagusia. Aukera hori erabiltzen ez bada, hurrengo "leihoa" 2039an irekiko da, Polonia EBko buru izango baita eta Lituania 2041ean soilik izango baita buru.
2020ko uztailaren 23an, Poloniak, Lituaniak eta Ukrainak lankidetza politiko, ekonomiko, kultural eta sozialerako hiruko plataforma sortu zuten: Lublingo triangelua, Ukraina EBn eta NATOn integratzeari laguntzeko xede duena.
2021eko otsailean, Armin Laschet Alemaniako Batasun Kristau Demokratikoaren buruzagiak, Angela Merkel Alemaniako kantzilerraren oinordekotzat hartu zena, EB handitzearen eta Ukrainari Europako ikuspegia ematearen ideiaren alde egin zuen :
<blockquote class="templatequote">Ukraina EBn sartzeko auzia ez da momentuz sortzen, baina ezinbestean sortuko da etorkizunean. Ukrainari bere bide zailean lagundu behar diogu, eta, aldi berean, Europako ikuspegia ireki.
2021eko otsailaren 11n, Europako Parlamentuak txosten bat argitaratu zuen Ukrainak Europar Batasunarekin Elkartzeko Akordioa ezartzean izandako arrakastari buruz. Izan ere, dokumentuak bide horretan Ukrainak izan dituen arrakasta nagusiak nabarmentzen ditu, baita herrialdeko erreforma prozesua oztopatzen duten porrotak edo uneak ere. Oro har, Europar Batasuna oraindik ez dago prest Ukraina estatu kideen mailan sartzeko aukeren inguruan ofizialki hitz egiteko, baina Ukrainari Europako ikuspegia aitortzen zaio. 2021ean, Ukraina 2024an EBko kide izateko formalki eskatzeko prestatzen ari zen 2030eko hamarkadan Europar Batasunean sartzeko.
2022-gaur egun 2022ko Errusiak egindako Ukrainaren inbasioaren ondoren, atxikimendu prozesu formala hasteko dei gehiago egin ziren. Ukrainak Batasuneko kide izateko nahia berretsi zuen, eta Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak adierazi zuen Ukraina Europar Batasuneko kide dela. Eduard Heger Eslovakiako lehen ministroa atxikimendu prozesu bizkor baten alde agertu zen. Otsailaren 28an, Ukrainak kide izateko eskaera gutuna aurkeztu zuen ofizialki. Etengabeko krisia dela eta, Volodymyr Zelenskyy presidenteak prozedura berezi baten bidez Europar Batasunean berehala sartzeko eskatu zuen. 2022ko otsailaren 28an, Ukrainako presidente den Volodymyr Zelenskyk ofizialki sinatu zuen Ukrainarako EBko kide izateko eskaera, berehala onartzeko eskatuz. EBko zortzi estatuk eskutitz bat sinatu zuten Ukrainarako atxikimendu prozesu bizkor baten alde. Martxoaren 1ean, Péter Szijjártó Hungariako Atzerri ministroak adierazi zuen bere herrialdeak prozesu bizkor baten alde egingo zuela. Joan den martxoaren 2an, berriz, José Manuel Albares Espainiako Atzerri ministroak adierazi zuen EBko kide izatea ez dela prozesu kapritxoso bat edo erabaki politiko soil baten bidez egin daitekeen gauza bat, eta gogorarazi zuen herrialde hautagaiak erabaki sozial, politiko eta sozial batzuk eta estandar ekonomikoak bete behar dituela.
Jáchymov
Jáchymov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2.549 biztanle ditu eta 51,11 kilometro koadroko azalera. Karlovy Varyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1361 urtean egin zen.
Rimont
Rimont Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rimont udalerrian erroldatutako biztanleak 531 ziren. Familiak 231 ziren, horien artean 88 pertsona bakarrekoak ziren (33 bakarrik bizi ziren gizonak eta 55 bakarrik bizi ziren emakumeak), 70 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 66 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 331 etxebizitza zeuden, 243 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 73 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 301 etxeak ziren eta 26 apartamentuak ziren. 243 etxebizitza nagusietatik 183 bere jabearen bizilekua ziren, 45 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 49 etxek hiru zituzten, 62 etxek lau zituzten eta 116 etxek bost zituzten. 152 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 100 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 112 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 328 ziren, horien artean 231 aktiboak ziren eta 97 inaktiboak ziren. 231 pertsona aktiboetatik 208 lanean zeuden (107 gizon eta 101 emakume) eta 23 langabezian zeuden (13 gizon eta 10 emakume). 97 pertsona inaktiboetatik 39 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 38 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rimont udalerrian 254 unitate fiskal zeuden, 561,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.945 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 3 igeltseroak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Haurrak festa batean dantzan
Haurrak festa batean dantzan (Children Dancing at a Party), baita ere Barkatu eta Mutila neskaren oina zapaltzen, Norman Rockwell margolari estatubatuarrak 1918an egindako margolana da. 1918ko urtarrilaren 26ko The Saturday Evening Post aldizkariaren edizioaren azal gisa erabili zen. Jatorrizko pintura, oihal gaineko olioz egina eta 58,50 x 48 zm-koa, National Museum of American Ilustration erakundearen bilduman dago.
Deskribapena
Pinturak egoera umoretsu baina deseroso bat erakusten du, non, dantzan ari zirela eta, ume batek, ustekabean, neskaren oina zapaldu duen. Neskatxak oina eusten du eta mutikoari begira dago, "Zergatik egin duzu hori?" galdetuz bezala. Mutilak barkamena eskatu nahi duela dirudi, eskuak altxatuz, ahurrak neskarengana zuzenduz. Mutilaren masail gorrituek lotsa erakusten dute egoeragatik. Atzealdean bigarren bikote bat dantzan ari da; aurrean duten eszenagatik dibertigarriak ematen dute. Ospakizun formalaren sentsazioa dago haurrek janzten dituzten jantziengatik, nahiz eta festarako txanoak eraman.
Igeretxeko Bainuetxea
Igeretxeko Bainuetxea Algortako Ereaga hondartzan kokatuta dago, Getxoko udalerrian. 126 metro karratuko lur publikoan eraikita dago.
Eraikina
Eraikin honen deskribapena, 1913ko abenduaren 20an, honako hau zen: Beheko solairuak, gorputz zentralaren banaketa eta albo bikoak dituena, bere gorputz zentralean makina gela, garbitegia eta lehortzeko gela, 42 kabina, sukaldea, despentsa, erreskate ekipamendurako departamendua eta alboko gorputzetarako bi eskailera zituen. Solairu nagusia kai-bidearekin zuzenean komunikatzen zen hormigoi armatuzko zubi baten bidez, eta erdiko gorputzean dagoen aretoan, aretoan eta aretoan banatzen zen, aretoetatik alboko gorputzen aldera irteten ziren korridoreekin, gorputz horietako bakoitzean. bainugela beroetarako bi komun, komunak eta komunak, terraza estali bat, beheko solairua komunikatzeko eskailera eta bigarren solairura konektatzen ziren beste bat, jet gela eta dutxak, lehen sorospenerako kit bat, erreserbatuta, jatetxe egongela eta bi itxarongela. Bigarren solairua irakurketa gelan, bi sailetan, erdiko patio estalian eta alboko bi terraza handitan banatu zen. Hirugarren solairua administrazio eta ur gordailuak lortzeko hutsuneetan banatu zen.
Igerexe euskal molde berriari erantzuten dio, baina osasun eta bainuetxe izaerako arkitekturaren soiltasun funtzional tipikoa dario. Oin eliptikoa du, izan ere forma laukizuzena du, erdiko gorputza zabalagoa eta itxiturak erdizirkularrak. Erdiko gorputzak, albokoak baino altuagoak, behe-oina eta beste hiru solairu eta ganbara dauzka, eta teilatua isuri bikoa da. Sarreraren aurrean arranpa bikoitzeko eskalinata zabaltzen da. Alboetako gorputzak zabalagoak dira, behe-oina eta beste bi oin dauzkate.
Aspaldian terraza itxurako estalkia zuten, baina azken zaharberritzeen ondorioz, isuri biko teilatuak ipini dituzte haien ordez. Era berean, zeharo aldatu da jatorrian hondartzari begira zeuden terrazen itxura; egun, leihate hadi batzuez itxita daude. Kanpoko aldera begira dagoen hormigoi armatuzko egitura entokaturik eta pintaturik dago. Aspaldian euskal ereduak (itxurazko zurezko bilbadurak, erdi-puntuko arkuko ataundia, silarri txiki lodiz egina, suhesiak eta beste)aurkezten zituen dekorazioari dagokionez, gutxienera murriztuta dago egun. Penintsulan hormigoi armatua erabili zuten eraikin handietan aurrenekoetako bat izan zen honakoa. Getxo bezalako eremuan, non itsas Bainuetxeak funtsezko elementu izan diren hiriaren garapenean, erantsitako balioa da bainuetxe hau zutik irauten duen azkena izatea.
Historia
Bainuetako turismoak, eta batez ere itsas bazterbideak, oinarrizko elementua izan dira Getxoren garapen historikoan azken bi mendeetan. Bilbo industrialaren voracitateak eta gizarte ohituren aldaketak jarduera hori likidatu zuten, eta hala egin zuten ia arrastorik utzi gabe.
Hala ere, Abrako ertzean eraiki ziren hondartza eta instalazio turistiko guztien artean, Igeretxe eraikinaren silueta zutik dago oraindik. Bakarra da, eta iraganeko eta dagoeneko galdutako aro baten mugarria esan nahi du, baina gure orainan finko jarraitzen du eta etorkizunerako ilusio berriak proiektatzen ditu.
Bainuetxearen bizitzan zehar, kudeatzen zuen "ereagako bainuetxearen elkarte anonimoa" udaletxearekin gatazka amaitezinak eduki ditu. Legez kanpoko obrak, festak eta ebentu sizialak egiteagaitik, lizetzia bainuetxerako zen soilik.
1958ko abenduaren 17an, Ministro Aginduak 1913ko urtarrilaren 13an Getxoko Udalari emandako emakida iraungitzea deklaratu zuen, Ereagako hondartzan hondartza estazio bat ezartzeko. César Sans-i eskertu behar diogu Igeretxe eraikina gaur egun egoteak. 80. hamarkadan, mende hasieran bainuetxea izan zena erabat abandonatuta zegoen eta udaletxeak bota nahi izan zuen. Cesarrek 'Gorde Igeretxe' proiektua idatzi zuen bere balio historikoa, artistikoa eta sentimentala nabarmenduz. horregaitik 1987 urtean berrezkuratu zuten hotel bat irekitzeko baimenarekin.
Womb (filma)
Womb, 2010eko Benedek Fliegauf hungariar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko drama film bat da. Eva Green eta Matt Smith aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Rebecca (Eva Green) bere aiton-amonen etxera itzultzean, bere haurtzaroko maitasuna izan zen Thomasekin (Matt Smith) berriz topo egingo du. Bien arteko erakarpena hain handia denez, Thomasek Rebbecarekin egoteko bere neskalaguna lagako du, baina ondoren Thomas auto istripu batean hilko da. Rebecca guztiz lurjota gelditu eta bere buruaz beste egitea pentsatuko du, azkenean klonazioaren ideian kontsolamendua aurkituz. Gizarteak onartu ez arren, bere ideia Thomas erdibitu eta berriz ere bizia ematea da.
Last of the Dogmen
Last of the Dogmen (euskaraz Azken Txakurgizonak) 1995eko Tab Murphy estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigilearen abenturazko western filma bat da. Tom Berenger eta Barbara Hershey aktoreek antzeztu zuten.
Filmaren izenburuak Txeiene indiar herriko txakur gerlariei (ingelesez Dog Soldiers) aipamen egiten die. Filma Montana estatuko ipar-mendebaldean girotua dago, Idaho estatua eta Kanadako mugatik hurbil. Baina benetan Mexikoko Cuernavaca hiria, Kanadako Britainiar Columbia estatuko Yoho Parke Nazionala eta Alberta estatuko Banff eta Canmore hirietan filmatu zen.
Argumentua
Lewis Gates (Tom Berenger), Montanako aztarna-mihatzaile bakarti eta ehiztari aditua espetxetik ihes egin eta Montanako isolatutako mendietan barna ihes egin berri duten preso batzuk atzemateko kontratua izan da. Baso eta mendietan barna doalarik, Lewisek Gates (Barbara Hershey) emakume antropologoa topatuko du, Gates eskualde urrun hartan XX. mendearen amaieran oraindik AEBtako gizartetik erabat isolaturik bizi diren Txeiene herriko azken indiar askeen aztarnen bila dabilerarik.
Lyons (Pennsylvania)
Lyons Pennsylvaniako borough bat da. Berks konderrian kokatua dago. 2010ean 478 biztanle zituen, 0.92 kilometro koadrotan banatuta.
Manchester (Washington)
Manchester Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kitsap konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Crepidophryne epiotica
Crepidophryne epiotica Crepidophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Liparis atlanticus
Liparis atlanticus Liparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Isoleuzina
Isoleuzina (Ile) proteinen osagaia den 20 aminoazido esentzialetako bat da, beraz dieta bidez hartu beharrekoa. Azido 2-amino-3-metilpentanoiko honen formula kimikoa HO2CCH(NH2)CH(CH3) da eta AUU, AUC eta AUA kodonen bidez adierazten da.
Molekula hidrofobikoa da, uretan disolbagaitza. Bere konposaketa kimikoa leuzinaren berdina da, baina atomoak beste modu batetara antolatuta ditu. Bere albo katea sec-butilo edo metilpropilo bat da.
Isoleuzinak lau esteroisomero posible ditu.
Sant'Eufemia d'Aspromonte
Sant'Eufemia d'Aspromonte Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sant'Eufemia d'Aspromontek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mimon cozumelae
Mimon cozumelae Mimon generoko animalia da. Chiropteraren barruko Phyllostominae azpifamilia eta Phyllostomidae familian sailkatuta dago
Warnécourt
Warnécourt Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Warnécourt udalerrian erroldatutako biztanleak 362 ziren. Familiak 143 ziren, horien artean 26 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 45 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Donghu Barrutia
Donghu Barrutia (txinera sinplifikatuz: 东湖区; pinyineraz: Dōnghú Qū), Nanchang osatzen duten barrutietako bat da. 2003ko erroldaren arabera 529.000 pertsona bizi ziren 18,35 kilometro koadroko azaleran.
Warnécourt
Etxebizitza
2007an 151 etxebizitza zeuden, 140 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 139 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 140 etxebizitza nagusietatik 112 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 100 etxek bost zituzten. 118 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 91 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 240 ziren, horien artean 170 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 170 pertsona aktiboetatik 160 lanean zeuden (80 gizon eta 80 emakume) eta 11 langabezian zeuden (7 gizon eta 4 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Warnécourt udalerrian 145 unitate fiskal zeuden, 369 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.550 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Magadan oblasta
Magadan oblasta (Магаданская область) Errusiako subjektu federal bat da, oblast bat zehazki, Ekialde Urruneko Barruti Federalean dagoena. 461.400 km²ko eremua du, eta 2010ean 156.996 biztanle zituen.
Zentro administratiboa Magadan hiria da. Oblasteko biztanle gehienak hiriburuan bizi dira. Barnealdeak oso klima hotza du, baina kostaldea pixka bat epelagoa da. Hala ere, euren latituderako batezbestekoa baino hotzagoa da.
Erbi arrunt
Erbi arrunta (Lepus europaeus) Eurasian bizi den erbi espeziea da. Ehizaki arrunta da.
Azpiespezieak
Erbi honek hainbat azpiespezie ditu:
Balina
Balina (Val) proteinen osagaia den 20 aminoazido esentzialetako bat da, beraz dieta bidez hartu beharrekoa. Azido 2-amino-3-metilbutanoiko honen formula kimikoa HO2CCH(NH2)CH(CH3)2 da eta GUA, GUG, GUU eta GUC kodonen bidez adierazten da.
Molekula hidrofobikoa da, hau da, uretan disolbaezina eta bere albo katea isopropilo bat da.
Albaceteko probintzia
Albacete Espainiako hego-ekialdean dagoen probintzia bat da eta Gaztela-Mantxako autonomia erkidegoan kokatuta dago.
2005. urtean, probintziak 354.358 biztanle zituen. Hiriburua Albacete hiria da.
Mugakideak
Iparraldean Cuenca, ekialdean Valentzia eta Alacant, hegoaldean Murtzia eta Granada eta mendebaldean Ciudad Real eta Jaen ditu mugakide probintziak.
Inguru naturala
Guadiana ibaia probintzia honetan sortzen da.
Fermanagh konderria
Fermanagh konderria, (Irlanderaz, Contae Fhear Manach edo Fear Manach, esanahia "Monach-eko Gizonak"), Erresuma Batuko Ipar Irlandaren sei konderrietatik mendebaldeena dagoena da, Ulster eskualdean. Fermanagh askotan "Lakuen Konderria" bezala ezaguna da. Enniskillen/Inis Ceithleann da hiriburua eta herri handi bakarra.
Natura
Eremu guztia nahiko laua da. Erne aintzirek, goikoak eta behekoak, bitan banatzen dute konderria, eta aintziren artean kokatzen da Enniskillen hiriburua. Beste aintzira batzuek, Macnean aintzirek, muga egiten dute Irlandako Errepublikarekin hego-mendebaldean. Hauen ondoan daude Marble Arch leizeak.
Historia
Fermanagh konderria Magire leinuaren jabegoa izan zen Erdi Aroan. Britainiarrek 1607an konkistatzerakoan lur zati batzuk ingeles eta eskozesen esku gelditu ziren, baina irlandarrek ere mantendu zituzten hainbat eremu. Elisabet I.a Ingalaterrakoaren erregealdian eratu zen gaur egun ezagutzen dugun Fermanagh konderria.
Irlandako zatiketa gertatu zenean konderriak Ipar Irlanda osatzea erabaki zuen.
Ekonomia
Abeltzaintza da nagusi Fermanaghen. Behiak, ardiak eta zerriak hazten ditu eta landa lurrak abereak hazteko erabiltzen ditu. Turismoa ere nabaria da, batez ere aintzirei eta Enniskillen hiriburuari lotuta.
McAdoo (Pennsylvania)
McAdoo Pennsylvaniako borough bat da. Schuylkill konderrian kokatua dago. 2010ean 2,300 biztanle zituen, 0.9 kilometro koadrotan banatuta.
Parkwood (Washington)
Parkwood Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kitsap konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Zuhaitz-etxe
Zuhaitz-etxea, zuhaitz baten adarretan, enbor inguruan edo zuhaitzen artean eraikitako etxe bat da. Gizakien etxebizitza nahiz haurren aisialdileku izateko diseinatuak daude.
Tropikoetako zenbait herrialdeetan, adibidez, Mendebaldeko Papuan usadioz etxeak zuhaitzetan eraikitzen dira. Etxe mota hauek arriskuetatik salbu egoteko helburua dute, bai eta elikagaien biltegi izan eta animaliek jan ez itzaten ekiditeko ere. Bestalde, gaur egun oihan eta basoetan bertako flora eta fauna ikertzeko behatoki bezala ere erabiltzen dira.
2008an Ipar Amerika eta Europan zuhaitz-etxeak eraikitzen zituzten 28 enpresa zauden, bai haur-atsedenleku nahiz etxebizitza sofistikatu izateko. Alemania, Frantzia, Erresuma Batua eta AEBetan hotel bezala erabiltzen diren zuhaitz-etxeak ere badaude, Euskal Herrian helburu horrekin Bizkaiko Zeanuri udalerrian daude.
La Celle-en-Morvan
Biztanleria
2007an La Celle-en-Morvan udalerrian erroldatutako biztanleak 452 ziren. Familiak 182 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 69 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 57 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 267 etxebizitza zeuden, 191 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 67 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 256 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 191 etxebizitza nagusietatik 154 bere jabearen bizilekua ziren, 31 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 11 etxek bi gela zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 61 etxek lau zituzten eta 89 etxek bost zituzten. 136 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 63 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 107 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 300 ziren, horien artean 220 aktiboak ziren eta 80 inaktiboak ziren. 220 pertsona aktiboetatik 202 lanean zeuden (118 gizon eta 84 emakume) eta 17 langabezian zeuden (5 gizon eta 12 emakume). 80 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Celle-en-Morvan udalerrian 190 unitate fiskal zeuden, 460 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.386,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa eta 4 iturginak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
Olagizon
Olagizonek burdinoletan lan egiten zuten. Langile hauen lana, uda arte izaten zen, hau da,  udako hilabeteetan izan ezik. Burdinolak XII. mendean hasi ziren sortzen. Lehenengo lantegiak izan ziren. XIX. mendean desagertzen joan ziren. Langileak txano bat eta amantal oso luze janzten zuten ez erretzeko. Burdinolak eraikin handiak, zaratatsuak eta beroak ziren. Burdina egiteko hartzen zuten burdin bola bat eta mailuarekin kolpatuz intxaur bezalako zati txikiak lortu arte. Ostean, pieza hauek labean sartzen zituzten burdinezko barrak lortzeko.
La Celle-en-Morvan
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Liparis bikunin
Liparis bikunin Liparis generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Penalosa (Kansas)
Penalosa Kansasko hiri bat da. Kingman konderrian kokatua dago. 2010ean 17 biztanle zituen, 0.18 kilometro koadrotan banatuta.
Kirol eskalada 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan kirol-eskalada lehiaketak abuztuaren 5etik 10era San Deniseko Le Bourget Kirol Eskalada Zentroan egiteko programatuta daude, eta hiru urte lehenago Tokio 2020an kirolaren debut ofiziala eta gero bigarren aldiz itzuliko da olinpiar egitaraura. Aurreko edizioan eman ziren dominen bikoitza emango da guztira, boulder eta lead konbinadaren eta abiadura-formatuaren artean. Gainera, Paris 2024k Tokio 2020rekin alderatuz lehiatzen diren kirol-eskalatzaileen kopurua nabarmen handitu da, eta zerrenda 40tik 68ra handituko du.
Heinrich Schmid
Heinrich Schmid (Zürich, 1921eko apirilaren 6a — ib., 1999ko otsailaren 23a) hizkuntzalari suitzarra izan zen, erromantxera batuaren sortzailea izan zena.
Jaiotzetik entzumenaren arazoak eduki arren, hizkuntzatan interesatu zen gazte-gaztetatik. Hain zuzen ere, erromantze mintzairak ikasi zituzten, eta 15 urtez "Dicziunari Rumantsch Grischun" hiztegian lan egin zuen beste pertsona batzuekin batera.
Kirol eskalada 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan
Txapelketaren formatua
2020ko Udako Olinpiar Jokoetarako Olinpiadetan kirol-eskalada sartu zenetik, Kirol Eskaladako Nazioarteko Federazioak (IFSC) hiru domina bereiziren alde egin du: bouldering, lead eta abiadura; hala ere, Tokio 2020ko kirol-eskalada formatua konbinatu bakar batera mugatu zen genero bakoitzerako. Formatuak, diziplina bakoitzaren kokapena biderkatzen duen puntuazio-sistemarekin batera, atleten kritikak erakarri zituen, eta boulder eta lead konbinadaren eta abiadura-eskaladako espezialisten arteko gainjartzea eragin zuen.
Heinrich Schmid
1982an, sei asteko lan trinkoaren ondoren, sortu zuen Rumantsch Grischun eredua, bost dialektotik abiaturik.
Kirol eskalada 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan
Txapelketaren formatua
Paris 2024rako, Nazioarteko Batzorde Olinpikoak lau domina ematea erabaki zuen generoz bereizitako bi diziplinatan, hots, boulder-and-lead-en konbinazioa eta abiadura.
Heinrich Schmid
1998an, hil baino urte bat lehenago, "Aufbau einer gemiensamen Schriftsprache der Dolomitenladiner" ("Dolomitetako Latin idatziaren bilduma garatzeko gidaliburua") lana argitaratu zuen.
Xihu Barrutia (Nanchang)
Xihu Barrutia (txinera sinplifikatuz: 西湖区; pinyineraz: Xīhú Qū), Nanchang osatzen duten barrutietako bat da. 2006ko erroldaren arabera 441.600 pertsona bizi ziren 41,3 kilometro koadroko azaleran.
Josu Intxaustegi
Josu "Txitxo" Intxaustegi (Bilbo, ?) zinemako argazki-zuzendari bizkaitarra da.
Zinemagintzan, kamerari moduan hasi zen lanean baina argazkilaritzari ekin eta zenbait lan garrantzitsu egin ditu, baita zuzendari ospetsuekin ere (Antonio Cuadri, Oskar Santos, eta abar).
Palaiseau
Palaiseau Frantziako udalerria da, Essonne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 30.149 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Palaiseau udalerrian erroldatutako biztanleak 30.149 ziren. Familiak 11.916 ziren, horien artean 3.633 pertsona bakarrekoak ziren (1.572 bakarrik bizi ziren gizonak eta 2.061 bakarrik bizi ziren emakumeak), 3.251 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 3.920 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 1.112 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 13.193 etxebizitza zeuden, 12.225 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 238 bigarren erresidentzia ziren eta 731 hutsik zeuden. 4.861 etxeak ziren eta 8.273 apartamentuak ziren. 12.225 etxebizitza nagusietatik 6.992 bere jabearen bizilekua ziren, 4.862 alokairuan okupaturik zeuden eta 372 doan lagata zeuden; 729 etxek gela bat zuten, 1.741 etxek bi zituzten, 3.229 etxek hiru zituzten, 2.998 etxek lau zituzten eta 3.528 etxek bost zituzten. 8.069 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6.371 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 3.864 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 20.628 ziren, horien artean 15.498 aktiboak ziren eta 5.130 inaktiboak ziren. 15.498 pertsona aktiboetatik 14.348 lanean zeuden (7.423 gizon eta 6.925 emakume) eta 1.150 langabezian zeuden (582 gizon eta 568 emakume). 5.130 pertsona inaktiboetatik 1.231 erretiraturik zeuden, 2.916 ikasten zeuden eta 983 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Palaiseau udalerrian 12.136 unitate fiskal zeuden, 29.523 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.705 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.409 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 13 janari enpresak ziren, 14 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 47 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 149 eraikuntza enpresak ziren, 342 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 35 garraio enpresak ziren, 72 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 81 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 62 finantziazio enpresak ziren, 59 higiezinen enpresak ziren, 281 zerbitzu enpresak ziren, 178 administrazio publikoko enpresak ziren eta 74 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 258 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 2 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 16 banku bulegoak, 2 funerariak, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 3 autoeskolak, 24 igeltseroak, 16 margolariak, 16 zurginak, 28 iturginak, 12 argiketariak, 11 eraikuntza enpresak, 18 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 8 aldi baterako lan enpresak, 42 jatetxeak, 23 higiezinen agentziak, 6 tintoreriak eta 8 apaindegiak.
2000. urtean Palaiseau udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 psikiatriko, 10 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 11 haur-eskola eta 10 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Palaiseau udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 3 hezkuntza orokorreko lizeo eta lizeo teknologiko bat zegoen.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.646 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 1.702 eta lizeo teknologikoetan 264.
2 ingenieritza eskolak zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Elza Dunkels
Elza Laimite Dunkels (Umeå, Suedia, 1960ko ekainaren 26a) zientzialaria eta ikertzailea da, pedagogian eta Interneten erabileran aditua, baita blog zalea.
Elza Dunkels irakasle gisa trebatu zen hainbat jakintzagaitan. Suediako hezkuntza-sisteman, jakintzagaietako irakasle batek eskola-irakasgai batean edo gehiagotan irakasten du nagusiki. Suedian, XIX. eta XX. mendeetan, jakintzagaietako irakasleak ohikoagoak ziren hezkuntza-erakundeetan, goi-mailako bigarren hezkuntzan, lehen hezkuntzan eta goi-mailako bigarren hezkuntzan.
2007an filosofian doktore gisa graduatu zen Umeåko Unibertsitatean. Lan pedagogikoko irakasle elkartua da Suediako unibertsitate publiko honetan, irakasle eta ikertzaile era berean.
2017an, Surf Lugnt saria eman zioten, "adin txikikoen eta helduen arteko on-line komunikazioa sustatzeko".
Dunkels familia ekintzaile eta ezagun batekoa da. Ama Kerstin Vannman da, Luleåko (Suedia) Unibertsitate Teknikoko matematika-irakaslea; aita Andrejs Dunkels matematikaria da, anaia Adam Dunkels enpresaburua eta haren seme-alabak Erik eta Joel Dunkels dira Caotico pop taldean.
Peromyscus fraterculus
Peromyscus fraterculus Peromyscus generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Bonelli arrano
Bonelli arranoa (Aquila fasciata edo Hieraaetus fasciatus), aztore-arrano izenez ere ezaguna, accipitridae azpifamiliako hegazti harraparia da.
Neurri ertaineko arranoa da. Hegoaldeko Europa eta Afrikatik hasi (Saharako ipar eta hegoaldean) eta hegoaldeko Asia eta Indonesiaraino banatzen da, baina bere populazio handienak Iberiar penintsulan eta Magreben daude. Azken hamarkadetan atzerakada handia jasan duen espeziea da, bereziki giza presioaren ondorioz, eta dagoeneko hiru bikote ugaltzaile baino ez dira geratzen Euskal Herrian, bat Araban eta bi Nafarroan.
1815ean Franco Andrea Bonelli italiar ornitologoak espeziea topatu zuenez, Louis Vieillot frantziarrak 1822an bere izena eman zion.
Deskribapena
Beste arrano handiekin alderatuz hego motzagoak, zabalagoak eta biribilkatuagoak ditu, eta horrek bere hegoen luzera/zabalera erlazioa txikitzen du. Baldintza horrengatik eta hegoen kurbadura txikiagatik, maniobrabilitate handiko baina mantenu eskaseko hegaldia du; horrek erlazioa izan dezake bere banaketa termofiloarekin, aire-masa beroek hegaldiaren kostu energetikoa murriztuko bailiokete. Neurri ertaineko arranoa da; buru txikiduna, lepo luze samarduna, eta behatz eta erpe oso handiduna. Bere neurrirako buztan luzea du. Lumajea adinaren arabera aldatzen da; ondorengo adinak bereiz daitezke egutegi-urteen (eu) arabera (Jaiotzatik abenduaren 31 arte lehen egutegi-urtekoa izango litzateke):
Dimorfismo sexuala du tamainan: hego bakoitzaren luzera 476 mm arrek eta 483 mm emeek, eta buztanaren luzera 251 mm arrek eta 261 mm emeek (neurriak Mediterraneoko populazio batean hartu ziren).
Banaketa
Banako ugaltzaileen banaketa-area ondorengoa da: hegoaldeko Europa, iparraldeko Afrika, Ekialde Hurbila eta Ertaina, India, Txina hegoaldea eta Sondako uharteak (Indonesia).
Habitata
Espezie termofiloa da, eta tenperaturak ez du ugaltzeko bakarrik mugatzen, bizitzeko ere udako tenperatura maximo altuenak dituzten lurraldeak hautatzen ditu , eta neguko hilabete hotzenean 2 ºC-ko isoterma baino baxuagokoak ekiditen ditu. Zona ia desertikotatik ondo kontserbatutako baso-formaziotaraino ager daiteke, oso habitat mota desberdinetan, baina badirudi lursailak aldapa handia izatea aldagai garrantzitsua dela bizilekua hautatzerakoan. Ez da harritzekoa aldapa handiak hautatzea, habia egiteko trokarteak erabiltzen baititu, eta horiek ohikoak dira erliebe aldapatsutan. Ikusi da habia jartzeko altuera handieneko arrokak hautatzen dituztela, baina handien faltan arroka txikiak ere erabil ditzakete, beti ere giza presiotik urrun badaude. Arroka altuak hautatzea logikoa da, espezieak askotan bat egiten baitu giza presio altuko guneekin, eta altuerak nolabaiteko isolamendua eskaintzen dio ugal garaian; gainera, habia utzi duteneko kasu asko zitatu dira, inguruan errepide bat eraikitzeagatik edo berritze-lanetan aritzeagatik.
Elikadura
Bonelli arranoak harrapakin mota ugari ehiza ditzake; Iberiar penintsulan ugaztunetan, hegaztietan eta narrastietan oinarritzen da bere dieta. Hegazti handia izaki superharrapari gisa portatzen da zenbait kasutan: azeria (Vulpes vulpes), belatz gorria (Falco tinnunculus), gabiraia (Accipiter nisus) edo belatz handiaren (Falco peregrinus) moduko harrapakin harrigarriak aurkitu dira bere dietan, nahiz eta bikoteen dietan duten garrantzia oso txikia izan. Erbiak, untxiak, eperrak, katagorriak, hegazti txikiak, sugeak, muskerrak, kaioak, usoak, beleak, arratoiak... ere ehizatzen ditu, lurralde eta urtaro bakoitzean espezie ugarienera moldatzeko gaitasuna du. Tarteka sarraskiak ere jaten ditu. Tamaina handiko beste hegazti harrapariekin alderatuz hegazti asko ehizatzen ditu, bere hego motz eta zabalek eta buztan luzeak eskaintzen dioten maniobrabilitateari esker.
Bizimodua
Leku berean igarotzen du urte osoa, baina fideltasuna murriztu egiten da ugalketaren ostean.
Beste hainbat hegazti harraparitan gertatzen den legez, banako gazteek gurasoen lurraldea utzi eta dispertsioari ekiten diote; fase horretan behin-behineko bizilekuak erabiltzen dituzte, harrapakin ugarikoak eta bidaliko dituzten bikote lurraldekoirik ez dagoenak. Badirudi Penintsularen iparraldeko populaziotako gazteek hegoaldera dispertsatzeko joera dutela, eta horrek arazoak eman ditzake iparraldeko populazioak berritzeko garaian.
Espezie lurraldekoia da, eta zona batzuk bereziki erabiltzen ditu bere lurraldearen baitan; halere, bikotearen lurraldea oso ondo ezagutzen den lekutan, ohikoa da helduak bertatik urrun aurkitzea ehizatzen, kasu batzuetan 20 kilometrotik gora.
Ugalketa
Urrian jada ikus daitezke Bonelli arranoak adartxoak habiara garraiatzen, bi sexutakoek egiten dute hori. Eztei-hegaldiak azaroan hasten dira, eta kopulak abenduan hasi eta apirileraino luzatzen dira. Bere izaera termofiloarekin harrigarria den arren espezie goiztiarrenetakoa da ugal garaia hasterakoan; aipatutako errunaldi goiztiarrena urtarrilaren 15ekoa da eta berantiarrena apirilaren lehenengo astekoa. Inkubazioa emeak egiten du ia esklusiboki, beste hainbat hegazti harraparitan bezala arrak ez du ia parterik hartzen.
135 lagineko ikerketa batean ikusi zen, errunaldi bakoitzean 1,9 arrautza jartzen dituztela batez beste. Inkubazioak 37-41 egun irauten du, asko jota 46.
Ontogenia
Txitoek jaio eta 60-67 egun igarotzen dituzte habian. 57-95 egunez izaten dute gurasoekiko dependentzia, eta lehenengo aldiz hegan egitetik 77-113 egunera uzten dute jaio ziren lurraldea.
Espezieen arteko elkarrekintzak
Iberiar penintsulan hainbat hegazti harrapari aipatu dira Bonelli arranoak utzitako habiak erabiltzen: arrano beltza (Aquila chrysaetos), sai arrea (Gyps fulvus) , belatz handia (Falco peregrinus) ... eta Bonelli arranoa ere aipatu da arrano beltzaren habia erabiltzen.
Bera harrapakina izatea oso arraroa da, baina aipatu dira, hontz handia (Bubo bubo) gaztetxoak ehizatzen eta lepazuria (Martes foina) arrautzak lapurtzen.
Baditu parasito batzuk:
Kontserbazio egoera
Estatu espainiarrean bere mehatxu faktore nagusiak ondorengoak dira: ehiztariak eta uso-hazkuntzako langileak nagusiki; jarraian paisaiaren eraldaketak, hala nola, presen eta errepideen eraikuntzak eta meategien jarduera; eta azkenik giza presioaren gorakada 1980-1990 urteetan.
Tuiko katedrala
Tuiko Santa Maria katedrala Tui hirian dagoen tenplu katolikoa da, Miño ibaiaren ondoan. Gaur egungo eraikina 1120. urtearen inguruan hasi zen estilo erromanikoan, eta 1225. urtearen inguruan amaitu zen, estilo gotikoko fatxadarekin. 1931n Interes Kulturaleko Ondasun (BIC) izendatu zuten.
Historia
Ziurtzat jotzen da aurretiaz beste tenplu bat egongo zela leku hartan. Alde batetik, VI. mendetik Tuiko elizbarrutiaren existentziari buruzko datu fidagarriak daude. Bestalde, eraikin zaharraren arrastoren bat dago.
Eraikin nagusia eta klaustroa
Eraikuntza 1120. urtean hasi zen, estilo erromanikoan. Estilo horretakoa da gurutze latindar formako oinplanoa eta iparraldeko portada, eta garai hartakoa izan behar da baita ere XII. mende hasierako gela kapitularra. Eraikin nagusia estilo gotikoan (edo erromaniko berantiarrean) errematatu zen, ganga eta ate nagusia eginez.
Estilo-jauzi horrek, eta karga-horma erromanikoen eta amaiera gotikoen arteko desberdintasunek —hasieran uste baino askoz altuagoak zirenak—, epe luzera egitura-arazoak eragin zituzten, eta arazoa konpentsatzeko tiranteak ipini zituzten, katedral honetan hain bereizgarriak direnak. Lehen tiranteak XV. mendean jarri ziren eta azkenak XVIII. mendearen hasieran.
Zistertar gotiko estiloan eraiki zen klaustroa. Denboran zehar hainbat erreforma izan zituen:
Kaperak eta bestelako gehigarriak
XIV. mendean Santa Katarinaren kapera eraiki zen, gaur egungo katedral-museoa, XVII. mendearen amaieran eta XVIII. mendearen hasieran eraberritua.
Trenbide-zabalera
Trenbide-zabalera trenbideko errailen barneko aurpegien arteko distantzia da. Munduan hamar trenbide-zabalera estandarizatu daude, eta beste batzuk aplikazio berezietarako (meatzaritza, harrobiak, etab.). Herrialde batzuetan bat baino gehiago egon daitezke.
Tuiko katedrala
Kaperak eta bestelako gehigarriak
1419 eta 1464 urteen bitartean Juan Fernández de Soutomaior gotzainak Sakramentuaren kapera eraikitzeko agindua eman zuen, kanpotik defentsa-dorrea dena.
1530ean Diego de Avellaneda gotzainak zinborioa berregiteko agindu zuen, estilo errenazentistan.
San Telmoren kapera bi fasetan eraiki zen. Diego de Torquemada gotzainak 1578an eman zuen lehen zatia eraikitzeko agindua. 1732an bigarren zatia eraikitzea agindu zen, estilo barrokoan eta kupula batez errematatua.
Erretaulak eta dekorazioa
XVI. mendekoa da katedraleko erretaula nagusi zaharra, baina zati batzuk gordetzen dira bakarrik.
Barne-dekorazioan nagusi den garaia barrokoa da, XVII. eta XVIII. mendeetakoa:
Arkitektura
Katedrala Tuiko ondare artistikoaren adierazle nagusia da. Herriaren goiko aldean dago, aurretiaz egon behar zuen antzinako Tide kastroaren lekuan. Gurutze latindar formako oinplanoa du, gehi eranskinak, eta hiru nabe.
Erromanikoaren garaikoak dira oinplanoa, iparraldeko portada eta kapitelen ikonografia. Halaber, estilo gotikoko elementuak ditu eraikitako azken zatian, fatxada nagusian (1225. urtekoa, gutxi gorabehera). Datu horrek garrantzia du, Iberiar Penintsula osoko estilo gotikoko lehen eraikuntza izan baitzen.
Iparraldeko ataria
Estilo erromanikokoa da, baina gainean eranskin gotikoa dauka. Ateak zirkuluerdiko arkua du, eta arkiboltak ditu dekorazio geometrikoekin (azkena xake-itxurarekin), eta tinpanoa leuna da, ahariaren eta otsoaren itxurako animalia-buruen bidez eutsia. Atearen gainean dago San Epitazioren irudia, tradizioaren arabera, Tuiko lehen gotzaina.
Errege-arkupea
Mendebaldeko fatxadan dago, XIII. mendearen erdialdeko ikonografiarekin. Zortzi zutabe pare ditu, estatua eta guzti. Hauek agertzen dira, ezkerretik eskuinera: Moises, Isaias, San Pedro eta Joan Bataiatzailea; beste aldean, Daniel, Jeremias eta Berengela edo Portugalgo Urraca eta Alfontso IX.a edo Fernando II.a, katedrala eraikitzen lagundu zuten errege-erreginak.
Fatxada honen tinpanoan, bi mailatan banatua, eszena hauek agertzen dira:
Arku zorrotzeko arkiboltak, ate osoa ixten dutenak, lore-motiboekin apainduta daude.
Barruko aldea
Katedralak gurutze latindar formako oinplanoa du, eta hiru nabetan banatuta dago. Bere arkitekturan zutabetik zutabera doazen tiranteak nabarmentzen dira, egiturari irmo eusten laguntzen diotenak.
Sant'Ilario dello Ionio
Sant'Ilario dello Ionio Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tuiko katedrala
Barruko aldea
Tiranteak beharrezkoak dira katedralaren egitura zertxobait okertuta dagoelako eta errefortzu horiek gabe hondoratuko litzatekeelako. Egitura-arazo horren arrazoia katedralak eraiki zenetik dituen zutabe-arazoak dira.
Barrualdean hauek nabarmentzen dira:
Kaperak
Arkupe nagusiaren eskuinetik zirkulatuz, kapera hauek ditu:
Klaustroa
Klaustroa Galiziako katedral guztietan gorde den gotiko bakarra da. XIV. mendean eraiki zuten, estilo gotiko zistertarrean.
Klaustroaren barruan honako hauek ere gordetzen dira:
Jakartovice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1447 urtean egin zen.
William Garbutt
William Thomas Garbutt (Hazel Grove, 1883ko urtarrilaren 9a– Warwick, 1964ko otsailaren 24a) Ingalaterrako futbolari eta entrenatzailea zen.