cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leslie Lamport
LaTeX
Donald Knuth 1980aren hasieran TeX-en lehen zatiak argitaratzen hasi zenean, Lamport —liburu bat idazteko behar pertsonala zela eta— hartan oinarritutako makro batzuetan hasi zen lanean. Makro-multzo hau LaTeX izenez ezagutzen da gaur egun. 1983an Peter Gordon, Addison-Wesleyren argitaletxe amerikarreko editoreak, Lamporti bere erabiltzaile-eskuliburua liburu bihurtzea proposatu zion.
1984ko irailean, LaTeX makroen 2.06a bertsioa kaleratu zuen Lamportek, eta 1985eko abuztuan, LaTeX 2.09 —Lamporten LaTeX-en azken bertsioa—. Bitartean, Addison-Wesley argitaletxeak Lamport-en LaTeX erabiltzaile-eskuliburua argitaratu zuen, LaTeX: A Document Preparation System (LaTeX: Dokumentuak prestatzeko sistema), 1986an, ustez "ehunka mila kopia baino gehiago" saldu zirenak. 1989ko abuztuaren 21ean, Stanford-en TeX Erabiltzaile Taldearen bilera batean, Lamport-ek LaTeX-en mantentze eta garapena Frank Mittelbach, Chris Rowley eta Reiner Schöpf-en esku utzi zuen, ondoren LaTeX3 eta LaTeX 2e bertsionak argitaratuko zituztelarik.
K.a. 630eko hamarkada
Kristo aurreko 630ko hamarkadak K.a. 639etik K.a. 630. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Ganalto
Ganalto edo Ganaltoko Gurutzea Arabako mendia da, Badaiako mendilerroan eta Atxabal-Oroko mendigunearen hegoaldean kokatutakoa.
Tontorreko gurutzea hainbat aldiz berriztatu behar izan dute.
Patrick Keheille
Patrick Keheille —ofizialki frantsesez Queheille — (Oloroe-Donamaria, Bearno, 1964ko azaroaren 6a) zuberotar idazlea da; zehazki, barkoxtarra da, jaiotzez baizik ez baita oloroetarra. Kanpo ezizenaz ere ezaguna da (familiaren etxearen izena da) eta pastoralak idazteagatik nabaritu da.
Biografia
Barkoxeko Kanpo etxean bizi da familiarekin. Hiru alaba ditu: Otxanda, Kleina eta Margita.
Kultura ekimenak bultzatzen dituen Barkoxeko Etxahun elkarteko zein Sohütako Eperra ikastolako guraso elkarteko lehendakaria da.
Dantza munduan gaztetandik murgilduta, Zuberoako herrietako dantza eskolak koordinatzen dituen Aitzindariak elkartearen sorreran parte hartu zuen 1989an.
Lanak
Kobla idazle trebea da Davanten arabera; 1999an Etxahun-Iruri lehiaketa irabazi zuen. Ürrüstoitarrak bere antologian Xibero bat, bi Etxahun saritua biltzen du.
Pastoralak idaztea izan du lehentasuna. Bi hauek ditu idatzita, biak Barkoxe bere herriarentzat:
Ohikoa den bezala, pastorala egin aurreko urtean maskarada antolatu zuten 2009an barkoxtarrek eta bertan ere ibili zen Keheille parte hartzen.
Proxima Centauri
Proxima Centauri gertuen daukagun izarra da, eguzkiaren ostean, 4.22 argi-urteko distantziara. Alpha Centauri C izenarekin ere ezagutzen da, Centaurus konstelazioan dagoelako, beste bi izarrekin Alpha Centauri sistema osatuz. Nano gorri honen diametroa eguzkiaren 1/7 da, eta bere masa ere eguzkiaren 1/7 da.
Centaurus konstelazioan kokatzen da, bere izenak "Centaurusko [izarrik] hurbilena" esan nahi du latinez eta 1915ean aurkitu zuen Robert Innes astronomoak. Bere itxurazko magnitude oso ahulak, 11.13, ezinezko egiten du begi hutsez ikustea. Proxima Centauri Alpha Centauri sistemako hirugarren kidea da eta sarritan Alpha Centauri C gisa izendatzen da. Bere sistemako kide den Alpha Centauri AB izar bitarra beregandik 2.18º hego-mendebaldera kokatzen da. AB sistemarengandik 12,950 UAra (Saturno Eguzkitik 10 UA ingurura dago) kokatzen da eta izar bitar haren inguruan bira oso bat emateko 550.000 urte behar ditu.
Patrick Keheille
Lanak
Betiere herri-antzerkiaren munduan, molde berriko obra bat egin zuen 2002an: Lau bürü. Hau ere Barkoxen, udan eta bi emanalditan taularatua. Euskal kulturaren historiaren bilakaera zein balizko etorkizunaren ironiazko ikuspegia ematen du.
Proxima Centauri
Proxima Centauri nano gorri motako izarra da, Eguzkiaren masaren zortziren bat inguru duena eta batez besteko dentsitatea Eguzkiarena halako hogeita hamahiru duena. Lurretik hurbil kokatzen denez, bere diametro angeluarra zuzenean neurtu daiteke eta jakina da bere diametroa Eguzkiarenaren zazpiren batekoa dela. Batez bestean distira oso gutxi duen izarra bada ere, Proxima izar ñirñirkari bat da eta hortaz, noizean behin distira-areagotze ikaragarriak izaten ditu aktibitate magnetikoak eraginda. Izarrak bere gorputz osoan konbekzioa eginez lortzen du eremu magnetiko bat eratzea, bere burua ñirñirkari eginez eta horren ondorioz, Eguzkiak baino indar eta tamaina askoz txikiagoa duen arren, Eguzkiak haina X izpi igortzen ditu. Proximak bere nukleoan egiten duen erregai nahasketa (konbekzioaren bidez) eta haren energia-ekoizpen baxua aintzat hartuta, sekuentzia-nagusiko izarra izaten jarraituko du hurrengo lau trilioi urtetan.
Patrick Keheille
Lanak
2006an bere beste gai kutuna den dantza jorratu zuen Aitzina Pika ikuskizunarekin. Maulen (1300 ikusle) urriaren 28an eman eta gero Arrasate, Getxo, Biarritz eta Amurrio bisitatu zituen, berez ohikoa ez den moduan.
Proxima Centauri
2016an Proxima Centauri b planeta aurkitu zen, zeinak izarra 0.05 UAra orbitatzen duen eta orbita-periodoa gutxi gorabehera 11,2 egun lurtarrekoa duen. Masari dagokionean, gutxienez Lurraren masa halako 1,3 eduki beharko lituzke. Planeta honetako tenperatura ura egoera likidoan mantentzeko egokia izan daitekeelakoan daude astronomoak, bere izarraren gune bizigarrian kokatzen baita. Alabaina, ezin da ahaztu Proxima Centauri nano gorri ñirñirkari bat dela eta horrek zalantzan jartzen du planetak bizia edukitzeko aukera.
Behaketa
1915ean, Robert Innes astronomo eskoziarrak, Hegoafrikako Johannesburgoko Behatoki Batuko zuzendari zenak, Alpha Centauriren berezko mugimendu bera zuen izar bat aurkitu zuen. Hari Proxima Centauri izena jartzea proposatu zuen. 1917an Itxaropen Oneko Lurmuturreko Errege Behatokiko Joan Voûte astronomo herbeheretarrak izarraren paralaxia trigonometrikoa neurtu zuen eta 0.755″±0.028″-koa zela ebatzi zuen. Kalkulu horrek izar berria Alpha Centauri gutxi gorabehera Eguzkitik dagoen distantzia berera dagoela ondorioztatzera eraman zuen. Garai hartan ezagutzen ziren izarren artetik distira gutxien zuena ere bazen. Gerora, 1928an, Harold L. Alden estatubatuar astronomoak izar berriaren paralaxiaren neurketa berrikusi eta Alpha Centauri baino hurbilago dagoela ondorioztatu zuen, 0.783″±0.005″-ko paralaxiarekin.
2016an, Nazioarteko Astronomia Elkarteak Izarren Izenen Lantaldea eratu zuen izarren izenak katalogatu eta araupetzeko asmoarekin. 2016ko abuztuaren 21ean lantalde hark izar honen izena berretsi zuen eta egun horretaz geroztik NKEren onartutako Izarren Izenen Zerrendan ageri da.
Proxima Centauri Lurretik begiratuta hegoalderantz dagoenez, soilik 27º N latitudetik hegoaldera ikus daiteke. Hala ere, esan bezala, Proxima Centauri bezalako nano gorriak ahulegiak dira begi hutsez ikusteko. Alpha Centauri A edo Bn egongo bagina ere, Proxima Centauri bost magnitudeko izar bat izango litzateke, prismatikoekin ikusteko ere zaila. Lurretik ikusita hamaika magnitudeko izar bat da eta beraz, gutxienez zortzi zentimetroko irekiera duen teleskopio bat behar da izarra behatzeko, zerua oso garbi eta ilun eta izarra ortzi-mugatik oso gora badago ere.
2018an Proxima Centaurik inoiz ikusitako garrik handiena igorri zuen. Gar ikaragarri hark izarraren distira 6,8 magnitudera igo zuen, hau da, hirurogeita zortzi aldiz argitsuago egin zen denbora tarte labur batean. Hala ere, urtero halako bost bat gar igortzen dituela uste da, baina hain laburrak izateak zail egiten ditu behatzeko.
Distira
Proxima Centauri nano gorri bat da, izan ere, Hertzsprung–Russell diagramako sekuentzia nagusiko kide da eta M5.5 klase espektralaren baitan dago. M5.5 klasekoa izateak M motako izarren artean masarik baxuenetarikoa duela esan nahi du. Bere magnitude absolutua, hau da, hamar parsec-eko distantziara ikusita duen distira, 15.5ekoa da. Uhin-luzera guztietan duen distira Eguzkiarenaren halako % 0.17 da, baina begia sentikorrenena den uhin-luzeran Eguzkiaren distiraren %0.0056a du. Proxima Centaurik igortzen duen argiaren % 85a infragorrian egiten du. Izaera ziklikoa duen izarra ere bada.
Masa, diametroa eta dentsitatea
2002an Teleskopio Oso Handiak (Very Large Telescope, VLTl) Proxima Centauriren diametro angeluarra 1.02±0.08 miliarkusegundokoa dela zehaztu zuen, interferometria optikoa egin ondoren. Bere distantzia jakiteak kalkulagarri egiten du izarraren diametroa, eta jakina da Jupiterrena halako 1.5ekoa dela, edo Eguzkiarenaren zazpirena. Izarraren masa aldiz izarren teoria oinarri hartuta kalkulatzen da eta hori Eguzkiarenaren % 12,2koa da, edo 129 Jupiterren masakoa. Masa zuzenean kalkulatzea ere lortu da, baina zehaztasun txikiagoarekin: 0.15 M☉. Kalkulu hori mikroleiar gertakarien behaketek egin dute egingarri.
Sekuentzia nagusiko masa baxuko izarrek masa altukoek baino batez besteko dentsitate altuagoa dute eta Proxima Centauri ez da salbuesten. Bere batez besteko dentsitatea 47.1×103 kg/m3-koa da, edo 7.1 g/cm3-koa, Eguzkiarena 1.411×103 kg/m3-koa (1.411 g/cm3) den bitartean.
Errotazioa
1998an aldakuntza fotometrikoen ikerketa bat egin eta Proxima Centaurik bere buruaren inguran bira bat emateko 83,5 egun lurtar behar dituela ondorioztatu zen. Haatik, 2002an eginiko adierazle kromosferikoen azterketek errotazio periodo luzeago bat zuela aditzera eman zuten, 116.6±0.7 egun lurtarrekoa hain zuzen. Alabaina beranduago egin ziren azterketek periodo hori 82.6±0.1 egunera murriztu zuten.
Barnealdea eta konbekzioa
Masa gutxi edukitzeak izarraren barnealdea erabat konbektibo egiten du eta energia plasmaren mugimendu fisikoaren ondorioz garraiatzen da barnealdetik kanpoaldera, prozesu erradioaktiboek eragin gutxiago dutelarik. Beraz, hidrogenoaren fusio termonuklearrak sortzen dituen helio hondarrak ez dira nukleoan metatzen, izarrean zehar mugitzen egoten dira etengabe. Eguzkiak sekuentzia nagusia utziko du bere hidrogenoaren %10 inguru xahutu ondoren, baina Proxima Centaurik ia bere erregai guztia xahutuko du hidrogenoaren fusioa egiteari utzi aurretik. Horrek ematen dio hain bizitza luzea izarrari, lau trilioi urte ingurukoa.
Konbekzioa eremu magnetikoa eratu eta iraunaraztearekin lotuta dago. Eremu honen energia magnetikoa izarraren gainazalera igortzen da garrak askatzen dituenean, zeinak izarraren batez besteko distira areagotzen duten denbora tarte labur batez. Gar hauek izarra bezain handiak izatera iritsi daitezke eta haien tenperatura hogeita zazpi milioi kelvin ingurukoa izan ohi da, hau da, X izpiak igortzeko besteko beroa dute. Hori horrela, Proxima Centauriren ohiko X izpi argitasuna, gutxi gorabehera (4–16) × 1026 erg/s ((4–16) × 1019 W)-ekoa da, Eguzkia gehienez iritsi daitekeena bezalakoa. Baina gar indartsuenak igortzean argitasun hori 1028 erg/s (1021 W)-ra irits daiteke.
Kanpoaldea
Proxima Centauriren kromosfera aktibo dago eta haren espektroan banaka ionizatutako magnesioaren igorpen-lerro indartsu bat ageri da, 280 nm-ko uhin-luzeran. Izar honen gainazalaren %88 inguru aktibo dagoela uste da, hori Eguzkia bere zikloetako maximoetan egoten dena baino askoz gehiago da. Gar oso gutxi edo bat ere ez igortzen dituenean Proxima Centauriren koroa 3,5 milioi kelvineko tenperaturara iristen da, Eguzkiaren koroa periodo inaktibo beretan bi milioi kelvineko tenperaturetara iristen den bitartean. Gainera, aldi horietan igortzen dituen X izpiak Eguzkiak igortzen dituenekin aldera daitezke. Hala ere, Proxima Centauriren aktibitate orokorra beste nano gorriena baino askoz apalagotzat hartzen da, eta hori bat dator bere adinarekin, 4.85 × 109 urte dituela kalkulatzen da. Izan ere, zenbat eta zaharragoa izan nano gorria, orduan eta aktibitate gutxiago izango duela uste da, haren errotazio-periodoak behera egiten duelako. Lasaitze hori milaka milioika urtetan gertatzen den prozesua da. Aktibotasun periodoa, hau da, izarraren zikloa 442 egun ingurukoa da, oso laburra Eguzkiarenarekin alderatuta, zeinarena hamaika urtekoa den.
Proxima Centaurik eguzki-haize erlatiboki ahula du, galtzen duen masaren % 20a baino ez duelako galtzen eguzki-haizean. Izar hau Eguzkia baino askoz txikiagoa denez, gainazal unitateko galdutako masa Eguzkiak gainazal berean galdutakoa halako zortzi izan daiteke.
Bilakaera
Proxima Centauri masa gutxidun nano gorri bat izaki, hurrengo lau bilioi urtetan sekuentzia nagusian jarraituko du. Helio proportzioa areagotu hala hidrogenoaren fusioaren ondorioz (fusio horretatik ateratzen den soberakina helioa da), izarra gero eta beroago eta txikiago egingo da, era horretan nano urdin bihurtuz. Periodo honen amaieran distiratsuago egingo da, Eguzkiaren %2,5eko distira lortu arte, eta bere inguruko gorputzak berotu egingo ditu milaka milioi urte iraungo dituen periodoan zehar. Hidrogenoa agortu orduko, Proxima Centauri nano zuri bihurtuko da, erraldoi gorri izatearen fasetik igaro gabe, eta poliki-poliki geratuko zaizkion azken bero-energia apurrak xahutuko ditu.
Distantzia eta mugimenduak
768.5004±0.2030 miliarkusegundoko paralaxian oinarriturik, 2018ko Gaia Data Release 2-n argitaratu zenaren arabera, Proxima Centauri Eguzkitik 4,244 argi-urte ingurura kokatzen da. Lehenago hainbat paralaxi datu argitaratu ziren eta horiek poliki-poliki zorrozten joan dira: 2014an Research Consortium On Nearby Stars-ek 768.13±1.04 mas-ekoa zela adierazi zuen; 771.64±2.60 mas-ekoa Hipparcos Katalogo berrituak, 2007an; 768.77±0.37-ekoa Hubble Espazio-teleskopioaren Orientazio-sentsore Finen arabera, 1999an; 772.33±2.42 mas-ekoa jatorrizko Hipparcos Katalogoan, 1997an. Arestian esan bezala, 2.18 graduk bereizten dituzten Alpha Centauri eta Proxima Centauri Lurretik begiratuz gero, hau da, Ilargi betearen diametro angeluarra lau aldiz. Proximak gainera mugimendu propio azkarra dauka erlatiboki, 2.85 arkusegundo mugitzen baita urtean zeruan. 22,2 km/s-ko abiadura erradiala dauka, Eguzkira zuzendua.
Ezagutzen diren izarren artean Proxima Centauri da gaur egun hurbilen daukaguna, hala izan da azken 32.000 urtetan eta hala izango da beste 25.000 urte ingurutan, Alpha Centauri A eta Alpha Centauri B hurbilago izan arte. Hori gertatzen denean 79,91 urte ingurutan behin txandakatu egingo dira izarrak eta bi horietako bat egongo da Lurretik hurbilen. 2001ean, J. García-Sánchez eta bere ikertaldeak hemendik 26.700 urtera Proxima Eguzkiarengandik inoiz baino hurbilago egongo dela aurreikusi zuten, 3,11 argi-urtera hain zuzen. 2010ean aldiz, V. V. Bobylev astronomoak hurreratze hori jazotzean 2,9 argi-urtera egongo dela aditzera eman zuen eta 27.400 urte barru gertatuko dela. 2014an ordea, C. A. L. Bailer-Jones astronomoak zuzenketa bat egin eta hurreratzea 3,07 argi-urtera kokatu zuen, hemendik 26.710 urtera. Proxima Centauri Esne Bidean Erdigune Galaktikoaren inguruan biratzen dabil izar guztiak bezala, harengandik gutxienez 27.000 argi-urtera eta gehienez 31.000ra, garaiaren arabera aldatzen da. Bere orbita-eszentrikotasuna 0.07-koa da.
Proxima aurkitu aurretik ere jada bazen Alpha Centauri sistema bitarrak beste kide bat izan zezakeen susmoa. Hipparcos sateliteak bildutako datuek eta Lurretik egindako behaketek susmo horri indarra eman zioten. Proxima Alpha Centauri sistemako hirugarren kidea da, beste biak izar-bitar bat direlarik eta horregatik izendatzen da batzuetan Alpha Centauri C. 2017an Kervella eta bere ikertaldeak zehaztasun handiko abiadura erradialaren neurketak egin zituzten eta Proxima eta Alpha Centauri grabitazionalki lotuak daudela ondorioztatu zuten. Alpha Centauri AB-ren barizentroaren inguruan duen orbita-periodoa 547,000 urtekoa dela diote gaurko azterketa berrienak eta 0.5±0.08-ko eszentrikotasuna duela orbita horretan. Periastroan Alpha Centauritik 4,300 UAra kokatzen da eta apoastroan 13,000 UAra. Egun, Proxima barizentro hartatik 12.947 ± 260 UAra kokatzen da, hau da, apoastrotik hurbil.
Teorian, izar hirutar bat naturalki sortzeko masa baxuko izar bat masa handiagoko izar bitar batek harrapatu behar du, kasu honetan 1.5–2 M ☉-ko masa duenak, eta hori kumulua sakabanatu aurretik jazo behar da. Hipotesi hau egiaztatzeko neurketa zehatzagoak behar dira ordea. Alpha Centaurik sistema sortzen zegoela lotu bazen Proxima sistemara, ziur aski hura osatzen duten hiru izarrek antzeko osaera elementala izango dute. Baliteke Proxima egote hutsak Alpha Centauriren disko zirkumestelarra astindu izatea iraganean. Honek substantzia lurrunkorren kopurua areagotuko zukeen (urarena adibidez) eta planeta harritsuak substantzia horiez hornituko lituzke. Ezin da baztertu ordea Proxima Alpha Centauri sistema eratu ondoren harrapatua izatea, hasieran orbita oso eszentriko batekin, baina denboraren poderioz egonkortu egin zena itsasaldi galaktikoek edo beste izarrekin izandako topaketek lagunduta. Horrek adieraziko luke Proximaren planetek askoz aukera gutxiago izan dituztela Alpha Centaurik mendean hartzeko edo hark orbitalki eraginak izateko.
Sei izar bakanduk, bi izar bitarrek eta izar hirutar batek Proxima Centaurirekin eta Alpha Centaurirekin batera bidaiatzen dute galaxian zehar, berdin mugituz. Izar guzti hauek Alpha Centauriren mugimendu berezitik 10 km/s-ra mugitzen dira. Beraz, mugimendu bera duten izar guzti horiek talde bat osatzen dute eta horrek jatorri bera dutela adieraz dezake, adibidez, izar-kumulu bat.
Proxima b
Proxima Centauri b, edo Alpha Centauri Cb, izarra 0.05 UAko distantziara orbitatzen duen planeta harritsu bat da, 11,2 egun lurtarreko orbita-periodoa duena. Bere masa gutxienez Lurrarena halako 1,3 dela uste da. Proxima b-ko batez besteko tenperatura ura egoera likidoan izateko bestekoa dela uste da, horrek izarraren gune bizigarrian kokatzen du.
Exoplanetaren lehen zantzuak Mikko Tuomik topatu zituen 2013an, zeinak Hertfordshireko Unibertsitatean jarduten duen. Aurkikuntza egiaztatzeko asmoarekin 2016ko urtarrilean astronomo talde batek Puntu Gorri Zurbila proiektua abiarazi zuten. 2016ko abuztuaren 24an mundu osoko hogeita hamaika zientzialarik osatutako talde batek, Londreseko Mary Erregina Unibertsitateko Guillem Anglada-Escudé buru, Proxima Centauri b-ren izatea egiaztatu zuen eta aditzera eman parekoen ebaluazioa jaso zuen Natureko artikulu batean. Neurketak bi espektrograforekin egin ziren: La Silla Behatokiko 3,6 metroko ESO Teleskopioaren HARPS eta Paranal Behatokiko Teleskopio Oso Handiko 8 metroko UVES. Planeta horren Proximan zeharreko iragate bat atzemateko hainbat saiakera egin ziren. 2016ko irailaren 8an iragate baten zantzuak atzeman ziren Bright Star Survey Teleskopioari esker, Zhongshan Estazioan, Antartikan. Aurkikuntza egin baino lehen izarraren abiadura erradialaren neurketek zehaztuta zuten atzeman bazitekeen, exoplanetak izan beharreko gutxieneko masa. Izarraren aktibitate mailak zarata gehitzen die abiadura erradialaren neurketei eta horrek zaildu egiten du metodo horren bidez exoplanetak aurkitzea. 1998an Hubble Espazio-teleskopioaren barneko Objektu Ahulen Espektrografoak Proxima izarra 0.5 UAra orbitatzen zuen planeta baten ebidentzia erakutsi zuen. Eremu Luzeko Kamera Planetarioa 2 Hubblek atzemandakoa egiaztatzen saiatu zen, baino ez zuen lortu. Bestalde, Cerro Tololo Amerikarteko Behatokiak eginiko neurketa astrometrikoek Proximak Jupiterren tamainako planeta bat zuela uste izatera eraman zituen astronomoak, zeinak bi eta hamabi urte hartuko orbita-periodoa izan beharko zukeen. Bigarren seinale bat ere atzeman zen, baina haren jatorriak zehaztu gabe dirau, izarraren aktibitatearengatik.
Corneilla-del-Vercol
Corneilla-del-Vercol Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Corneilla-del-Vercol udalerrian erroldatutako biztanleak 1.964 ziren. Familiak 750 ziren, horien artean 158 pertsona bakarrekoak ziren (61 bakarrik bizi ziren gizonak eta 97 bakarrik bizi ziren emakumeak), 251 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 280 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 61 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Proxima Centauri
Gerrikoak
2017an ALMAk Proxima Centauritik 1 eta 4 UA bitartean hauts eta hondakin hotzezko gerriko bat atzeman zuen. Hautsak 40 K inguruko tenperatura du eta guztira duen masa Lurrarenaren % 1 ingurukoa dela uste da. Beste bi ezaugarri berezi ere atzeman zituen ALMAk: 10 K-eko tenperaturadun gerriko hotz bat izarretik 30 UA ingurura orbitatzen eta igorpen trinkoaren iturri bat izarretik 1,2 arkusegundo ingurura. Betse gerriko baten zantzuak ere aurkitu ziren eta hau izarretik 0.4 UAra kokatuko litzateke. Ostera eginiko ikerketek ziurragotzat jo zuten aipatutako igorpenak 2017ko martxoan izarrak igorritako gar handi batek eraginak izatea. Ez da hautsik behar behaketak modelatzeko.
Corneilla-del-Vercol
Etxebizitza
2007an 843 etxebizitza zeuden, 774 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 40 hutsik zeuden. 744 etxeak ziren eta 87 apartamentuak ziren. 774 etxebizitza nagusietatik 599 bere jabearen bizilekua ziren, 158 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 37 etxek bi zituzten, 111 etxek hiru zituzten, 282 etxek lau zituzten eta 336 etxek bost zituzten. 607 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 342 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 374 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Proxima Centauri
Bizigarritasuna
Proxima Centauri b aurkitu aurretik, Alien Worlds (euskaraz, Estralurtar Munduak) telebistako dokumentalak Proxima Centaurin edo beste nano gorri batean bizia izan dezakeen planetaren bat existitu daitekeela adierazi zuen. Halako planeta Proxima Centauriren gune bizigarrian kokatuko litzateke, hau da, izarretik 0.023 eta 0.054 UA artean eta 3,6 eta 14 egun arteko orbita-periodoa edukiko luke. Distantzia horretara kokaturiko planeta batek errotazio sinkronoa izan dezake. Planetaren orbita-eszentrikotasuna baxua balitz, Proxima Centauri gutxi mugituko litzateke planeta horren ortzian eta hortaz, planetaren lurrazalaren zati handienean eguna edo gaua izango litzateke beti. Planetak atmosfera balu, litekeena litzateke baliagarri izatea beti argiztaturiko aldean jasotako energia beti ilundutako aldera eramateko. Izan ere, atmosferarik gabe alde ilunean tenperatura hotzegia izango litzateke biziarentzat eta alderantziz beti argiztaturiko aldean, horrenbestez, bizia soilik ilunabar-aldeetan izango litzateke bideragarri.
Corneilla-del-Vercol
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Proxima Centauri
Bizigarritasuna
Proxima Centaurik aldian-aldian igortzen dituen gar sendoek gune bizigarriko edozein planetaren atmosfera higatu dezakete, baina dokumentaleko zientzialariek arazo hau gaindigarritzat jo zuten. Kaliforniako Unibertsitateko Gibor Basri zientzialariaren hitzetan, "ez du inork bizigarritasunarentzako oztoporik aurkitu". Astronomoen kezketako bat izarretik jaregiten diren garren partikula kargatuek hurbileko planeta baten atmosfera desagerrarazteko izan dezaketen gaitasuna da. Planetak eremu magnetiko sendoa badu, partikula horien aurkako ezkutu gisa jardungo du eta atmosfera babestu. Esan beharra dago orbita sinkronoan harrapatutako planeta baten, zeinak bere ardatzaren inguruan bira bat emateko izarraren inguruan bira emateko behar beste denbora behar duen, abiadura nahikoa dela halako eremu magnetiko bat sortzeko, betiere planetaren barneak urtuta irauten badu.
Corneilla-del-Vercol
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.291 ziren, horien artean 940 aktiboak ziren eta 351 inaktiboak ziren. 940 pertsona aktiboetatik 803 lanean zeuden (424 gizon eta 379 emakume) eta 138 langabezian zeuden (57 gizon eta 81 emakume). 351 pertsona inaktiboetatik 111 erretiraturik zeuden, 121 ikasten zeuden eta 119 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Proxima Centauri
Bizigarritasuna
Beste zientzialari batzuek, Lur arraroaren hipotesiaren jarraitzaileak gehienak, ez dute uste nano gorriek bizia mantendu dezaketenik. Zientzialari hauen iritziz izar honen eta antzekoen gune bizigarrian planeta gehienak orbita sinkronoan daude eta horrek momentu magnetiko erlatiboki ahulean jartzen ditu planetak; atmosferak higadura gogorra jasango du Proxima Centauritik askatutako koroko masa-eiekzioak direla eta.
Corneilla-del-Vercol
Diru sarrerak
2009an Corneilla-del-Vercol udalerrian 783 unitate fiskal zeuden, 1.971,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.841 euro zen.
Proxima Centauri
Etorkizuneko esplorazioa
Proxima Centauri izarrik hurbilena izateak izarrarteko bidai baten helmuga aproposa egiten du, eta ez dira gutxi izan hori egitea proposatu duten zientzialariak. Egun Proxima Centauri Lurrera gerturatzen dabil, 22,2 km/s-ko abiaduran eta hala egiten jarraituko du harik eta hemendik 26.700 urtera urruntzen hasiko den arte. Une hori izango da Lurretik hurbilen egongo den, 3,11 argi-urtera.
Gaur egun erabiltzen diren espazio-ontzi arruntek, erregai nuklearrik erabili gabe, Proxima Centauri orbitatzen duen planeta batera iristeko milaka urte beharko lituzkete. Adibidez, Voyager 1 zunda, zeina oraintxe 17 km/s-ko abiadurarekin urruntzen ari den Eguzkitik, Proximara hemendik 73.775 urtera iritsiko litzateke. Halako abiadura duen edozein espazio-ontzik edo zundak hamarnaka mila urte beharko lituzke Proxima Centaurira iristeko, izar hura momenturik hurbilenean balego ere bai. Hori iritsiko balitz, litekeena baita Proxima Centaurira inoiz ez iristea, izar hura urruntzen hastean espazio-ontziaren abiadura gainditu lezakeelako.
Propultsio nuklearrak egingarriago egin dezake izarrarteko bidaia, hala ere, mende bat beharko luke bertara iristeko eta beste bat itzultzeko, itzuliko balitz. Orion Proiektua, Dedalo Proiektua eta Longshot Proiektua ibili dira aukera hori ikertzen.
Oxynoemacheilus atili
Oxynoemacheilus atili Oxynoemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Proxima Centauri
Etorkizuneko esplorazioa
Breakthrough Starshot proiektuak aldiz Alpha Centaurira XXI. mendearen lehen erdian iritsi nahi du, horretarako mikro-prozesagailuak argiaren abiaduraren % 20an bidaliz jaurtiz. Hori egiteko Lurretik 100 gigawatt-eko potentziako laserrekin propultsatu nahi ditu mikro-prozesagailuak. Zunda horiek Proxima Centauritik gertu igaroko lirateke eta izarrari zein planetei argazkiak aterako lizkieke eta datuak bilduko lituzkete, batez ere planten atmosferari buruzko datu gehiago eskuratzeko. Hala ere, informazio horrek argiaren abiaduran bidaiatuko lukeen arren, 4,22 urte beharko lituzke Lurrera iristeko.
Corneilla-del-Vercol
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 61 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 16 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Proxima Centauri
Etorkizuneko esplorazioa
Proxima Centauritik ikusita, Eguzkia 0.4 magnitudeko izarra da, Kasiopeia konstelazioan dagoena. Lurretik Achernar izarra ikusten den bezala ikusten da, gutxi gorabehera; hau da, distiratsu.
Corneilla-del-Vercol
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria eta 2 jatetxeak.
Proxima Centauri
Kanpo estekak
Euskaraz
Corneilla-del-Vercol
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
Oak Ridge (Ipar Carolina)
Oak Ridge Ipar Carolinako herri bat da. Guilford konderrian kokatua dago. 2010ean 6,185 biztanle zituen, 39.83 kilometro koadrotan banatuta.
Proxima Centauri
Kanpo estekak
Portugaleraz
Corneilla-del-Vercol
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Palermo (New York)
Palermo Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oswego konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hyphessobrycon luetkenii
Hyphessobrycon luetkenii Hyphessobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Legnaro
Mugakideak
Legnarok honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 3813
NGC 3813 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Amoniolasalita
Ammoniolasalita mineral bat da.
Ezaugarriak
Ammoniolasalita mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Saints-Geosmes
Saints-Geosmes Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saints-Geosmes udalerrian erroldatutako biztanleak 958 ziren. Familiak 362 ziren, horien artean 75 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 47 bakarrik bizi ziren emakumeak), 122 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 134 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 31 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 634 ziren, horien artean 449 aktiboak ziren eta 185 inaktiboak ziren. 449 pertsona aktiboetatik 409 lanean zeuden (207 gizon eta 202 emakume) eta 40 langabezian zeuden (20 gizon eta 20 emakume). 185 pertsona inaktiboetatik 72 erretiraturik zeuden, 66 ikasten zeuden eta 47 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saints-Geosmes udalerrian 373 unitate fiskal zeuden, 1.003 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.870 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 99 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 39 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 igeltseroak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 1 jatetxe eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 19 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 supermerkatua zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 3 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saints-Geosmes udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 456 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Łużna udalerria
Łużna Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Gorlice barrutian kokatuta. 56,27 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8451 biztanle zituen.
Rhinolophus siamensis
Rhinolophus siamensis Rhinolophus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Rhinolophidae familian sailkatuta dago.
Billy Celeski
Billy Celeski (1985eko uztailaren 14a - ) Australiako futbolaria da.
Eztebe (martiria)
Eztebe (grekoz: Στ γονος-Stéphanos, "koroa" esan nahi duena, eta, hedaduraz, "saria, ohorea, ospea, fama", sarritan izenburu gisa ematen dena eta ez izen gisa) edo Done Ezteba K.o. 36. urtean hil zen Jerusalemen ; bere eguna Abenduaren 26an ospatzen du eliza katolikoak. Kristautasunaren lehen martiria bezala gurtzen da tradizioz.
1777ko Bernard Larregiren Zenbeit sainduen bizitzea liburuan, Yaun-doni Eztebe izena ematen dio idazleak.
Nomads (1986ko filma)
Nomads (euskaraz Nomadak), 1986ko John McTiernan estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko film bat da. Lesley-Anne Down, Pierce Brosnan eta Anna Maria Monticelli aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Los Angeles, AEB. Jean-Charles Pommier (Pierce Brosnan) frantziar antropologoak jipoia jaso ostean hiriko ospital batean zendu berri da, hiltzear zela frantziar esaldi batzuk aipatuz. Hil aurretik berau zaintzen duen Eileen Flax (Lesley Anne Down) doktoreari sekretu bat komunikatzen saiatuko da: deabruzko izaki batzuen izatea. Ordutik aurrera doktorea ikuskari arraroak izaten hasiko da.
Xiao Jiaruixuan
Xiao Jiaruixuan (2002ko ekainaren 4a) txinatar kirol-tiratzailea da. Emakumezkoen 25 metroko pistola proban brontzezko domina irabazi zuen Tokion, Japonian, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Vitalina Batsaraxkina eta Kim Min-jung-en atzetik.
K.a. 640ko hamarkada
Kristo aurreko 640ko hamarkadak K.a. 649etik K.a. 640. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Podarcis vaucheri
Podarcis vaucheri Podarcis generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.
Aita Gurea (argipena)
Izen honek hainbat adiera du:
Puerta de Europa
Puerta de Europa edo Torres KIO, euskaraz Europaren Atea edo KIO Dorreak, Espainiako Madril hiriburuan dagoen bi etxeorratzez osatutako multzoa da, Gaztela plazan eta Castellana pasealekuan.
1989-1996 artean eraikiak izan ziren eta Philip Johnson eta John Burgee estatubatuar arkitektoek diseinatu zituzten.
Etxeorratz bakoitzak 114 metroko garaiera eta 26 solairu ditu, eta 14,3º bertikalki okertuak daude. KIO Dorreak izendapena hein handi batean Kuwait Investment Office (KIO) kuwaitar enpresak bultzatuak izan zirelako da.
Zinema
El día de la Bestia (1996) Alex Angulo bilbotarrak zuzendutako filman agertzen dira.
Beste film hauetan ere agertzen dira: Torrente 3: el protector, Carne trémula, Éxtasis eta Abre los ojos.​
Getariako Arraun Elkartea
Getariako Arraun Elkartea, taldetzat, 1976an sortu zen, nahiz eta Getariako herriak lehiaketetan askoz lehenagotik ere jardun duen.
Koloreak
Traineruaren izena Esperantza da. 1990. hamarkadatik kolore zurikoa izan zen baina 2015eko play-offerako traineru berria erosi zuen, kolore beltza duena, eta ordutik honekin dabil. Elastikoaren kolorea, ordea, marroia edo larru kolorekoa da, historikoki izan den bezala.
XIX mendea
Getariarren garairik onena arraunketaren hasierako urteetan izan ziren 1895 eta 1911 artean Kontxako bost banderaz jabetu zirelarik. Kontxako lehen parte hartzea 1881ekoa da, banderaren hirugarren edizioa hain zuzen ere. 1890 eta 1891ean bigarren egin ondoren 1985ean iritsi zen lehenengo garaipena Frantzisko Arregi patroi zuela. 1896an berriz irabazi zuen Kontxako Bandera, baita Bilbokoa ere, jokaturiko bi estropada bakarrak zirenez urte hartako traineru onena izan zela erakutsiz.
XX mendearen hasiera
1900an Donostiako Itsas Klubak antolatu zuen, baina belaontziak hobetsi nahian sariak nabarmen jaitsi zituen. San Pedroko traineru bi eta Donostiar guztiek uko egin zioten banderarik, eta Getariak bakarrik arraun eginez eskuratu zuen hirugarren Kontxako Bandera. 1903an Getaria eta Donostiaren arteko estropada izan zen eta getariarrak nagusitu ziren. 1906an bigarren San Pedroren atzetik eta 1911ean azkenengo garaipena, hau ere polemikoa. Getaria eta Orioren artean jokatu behar zen azken estropada, Getariak bi arraunlari aldatzeko eskaera onartu zuen antolakuntzak eta Oriok protesta gisa arraun ez egitea erabaki zuen. Francisco Arregi izan zen patroia 1895, 1896, 1903 eta 1911eko garaipenetan eta Domingo Cabañas 1900koan,
Garaipen gehiago izan ez arren Getariak zenbait urtetan parte hartu zuen eta emaitza onak lortu ere bai, 1922ko eta 1939ko bigarren postuak esate baterako. Bilbo aldean 1930ko estropadan bigarrena izan zen.
Sindicato Náutico de Pesca
Sindicato Nautico de pesca de Guetaria izenarekin traineru indartsua osatu zuten getariarrek 1972an eta Kontxan bigarren, Espainiako Txapelketan laugarren eta Nerbioiko Sari Handian bigarren egitea lortu zuten. 1972an Espainiako Trainerilla Txapelketan garaile izan zen. Azaroan Orioreki desfaioa egin zuten eta Getarian eta Orion jokaturiko estropadak irabazi zituzten.
Hurrengo urtean ere atera zuten trainerua eta emaitzak apalagoak izan arren (Kontxan 5.) garaipen pare bat lortu zituzten, etxean eta Kontxarako sailkapen estropadan.
Hasierako urteak
1976an sortu eta 1979an egin zuen debuta traineruetan, lau estropada jokatuz baina Ondarroako Arrantzaleen Eguneko Bandera irabaziz. 1980an bi estropada baino ez zituen jokatu. 1982an Espainiako eta Gipuzkoako Batel Txapelketak irabazi zituen eta 1983an trainerua atera zuen emaitzak onak izan ez baziren ere.
90. hamarkada
1993ean itzuli zen Esperantza trainerua eta 1995ean Zarauzko arraunlariekin batera oso emaitza onak lortu zituen Euskal Ligan zazpigarren eginez eta bost bandera irabaziz. Itsasoan bikain moldatzen zen eta Kontxara sartzeko zorian egon zen, 8. postu madarikatu lortu baitzuen sailkapen estropadan. Bolada onari jarraitu zion hurrengo urteetan, 1996an Ligan bosgarren eta bandera bat, 1997an Ligan 7. eta bi bandera, 1998an Ligan 11. baina hiru bandera.
2001ean Zumaiarekin bat egin eta Paternina-Indaux eratu zuten, bakoitzaren babesleen izena hartuz. Sekulako denboraldia osatu zuten elkarrekin, Kontxako Banderan bosgarren, Euskal Ligan laugarren, Gipuzkoako txapelketan bigarren eta Ligakoa zen Plentziako Banderan garaile izan baitziren.
KAE Ligan baina jarraitutasunik gabe
Hurrengo bi urtetan ez zuen jenderik lortu trainerua osatzeko eta 2004ean itzuli zen estropadetara Federazio Ligan aritu zelarik. 2007an izan zuen azkenengo urte ona. Orioko arraunlari batzuk hartuta KAE Liga irabazi zuen eta TKE Ligara igotzeko zorian izan zen, play offean lehenengo jardunaldian 10 ehunenekok eta bigarrenean 52 ehunenekok saririk gabe utzi zutelarik.
Gero, bi urteko etena etorri zen traineru mailan gizonezkoei dagokienez, eta kluba gaztedia sortzean zentratu zen, gainerako lanak alboratuz. Aitzitik, 2009an, esaterako, infantil mailako gipuzkoar nahiz euskal batel txapelketak eskuratu zituen klubak, bai eta mutil jubenil nahiz neska absolutuetan Euskadiko trainerila txapelketak irabazi ere, garaipen probintzialez gain. Espainiako txapelketan ere lan txukuna eginik, jubenilek 2. postua eta neskek 5. eskuratuz, beste garaipen ugariren artean.
2010ean Getariak, bere historian lehen aldiz bi traineru uretaratzea lortu zuen, aldi berean: Neskena eta mutilena. Azken hau, Leandro Andreano entrenatzaile zuela, azpitik bultzaka zentozen gazteei herrian bertan arraun egiteko, eta klubak bere erakustoki onena berriz ere abian jartzeko atera zen. Hasieran asmo hutsa zena egi bihurtu zen KAE 2 ligan, bi bandera irabazteraino: Donostiarra bandera eta Mundakako ikurrina.
KAE1 Ligara itzulera
2011 ere urte oparoa izan da Esperantzarentzat, getariar petoz osaturiko traineruak play-offetarako txartela lortu zuen eta, liga erregularrean 5 bandera eskuratu ondoren: Pasaiako ikurrina, Pasai San Pedroko Kofradiaren bandera Asón Ibaiko bandera (Colindres), Erandioko Bandera eta Mundakako Ikurrina, azken hau bigarren urtez jarraian. Gainera, KAE 1 ligara igotzea lortu zuen Pasaian eta Colindresen jokatutako play-off kanporaketetan, garaile suertatuaz Ondarroa, Getxo eta Arkoteren aurka bi estropadak era loriatsuan irabazi ondoren.
2012an seigarren egin zuen ligan eta 2013an, entrenatzailea aldatu eta Gorka Etxeberriaren eskutik, laugarren izatera iritsi zen. Hurrengo bi urteetan liga irabazi zuen, bakoitzean launa estropada irabazita baina bi aldietan play-offean huts egin zuen. Hurrengo urteetan goiko postuetan ibili da baina play-offetara sailkatu gabe. Gorka Etxeberriaren eskutik jarraitu zuen urte haietan, eta hala segitu zuen 2017 eta 2018. urteetan ere.
2019an ziklo aldaketa eman zen Getarian. Ion Larrañaga harrobiko arraunlariak, zenbait urtez beste klubetan aritu eta gero herriko taldea gidatzeko ardura hartu zuen. Lehendabiziko urtean laugarren sailkatu zuen Esperantza ontzia, hiru bandera eskuratu zituztelarik, KAE 1 ligan, eta 2020an hirugarren postua erdietsi zuten getariarrek. 2020 urte horretan ez zuten banderarik eskuratu.
TKE Ligarako igoera
2021 denboraldia mugarria izan zen getariarrentzat. Negu partean Andoni Galarraga arraunlaria hil zen eta haren omenezko estropadan lortu zuen denboraldiko aurreneko garaipena. Uztaila erdaldera lidertza eskuratu zuen eta amaieran KAE Liga laugarren aldiz eskuratzeaz gain Espainiako Txapelketa irabazi zuen. Denboraldia borobiltzeko jokaturiko laugarren play-offetan TKE Ligara igotzea lortu zuen.
2022ko denboraldia bikaina izaten ari da. Bi estropadaren faltan bosgarrena da TKE Ligan eta 49 urteren ondoren Kontxako Bandera jokatzeko sailkatu da, sailkapen estropadan laugarren denbora onena eginez. Lehenengo egunean ere laugarren egin zuenez Ohorezko Txandan aritu zen.
Emakumezkoen trainerua
Emakumezkoen estropadak hasi zirenetik, 2005ean Txingudi Bandera, beti aritu izan dira getariarrak arraunean.
2008 arte Zumaiarekin bat eginda aritu ziren. 2005ean egin zuen Zumaia-Getariak debuta Urola Kosta izenarekin. Txingudi Banderan izan zen, Hondarribian, eta hirugarren egin zuten Cabo da Cruz eta Hondarribiaren atzetik. 2007 eta 2008an ere berriz aritu ziren elkarrekin emaitza onak lortuz; Gipuzkoako Txapelketa irabazi, Euskadiko Txapelketan bigarren eta Kontxako Banderan hirugarren.
2009tik aurrera Tolosarekin batera aritu ziren, Getaria-Tolosa osatuz talde indartsua osatuz. Emaitza aipagarriak izan zituzten, tartean 2011ko Emakumezkoen Traineru Liga eta Euskadi zein Gipuzkoako hainbat txapelketa. Kontxako lau edizioetan ere finalean izan ziren. 2013an bikotea desegin zen eta ez zuen arraunlari nahikorik izan trainerurik ateratzeko.
2014 denboralditik aurrera Zarautzekin batera aritu dira. Lehenengo urtean Gipuzkoako Ligan bosgarrenak izan ziren eta 2015ean bi bandera eskuratu zituzten. 2016an Kontxan debuta egin eta ohorezko txandarako sailkatu ziren. Azkenean 5. postuan amaitu du.
Antolaturiko estropadak
80. hamarkadaren bukaeran Getariatik Donostiarako trabesia ere antolatu izan zen Kontxako Banderaren errebantxa gisa.
Ocean Isle Beach (Ipar Carolina)
Ocean Isle Beach Ipar Carolinako herri bat da. Brunswick konderrian kokatua dago. 2010ean 550 biztanle zituen, 8.77 kilometro koadrotan banatuta.
K.a. 650eko hamarkada
Kristo aurreko 650ko hamarkadak K.a. 659etik K.a. 650. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Quenten Martinus
Quenten Martinus (1991ko martxoaren 7a - ) Curaçaoko futbolaria da.
Frederiko Augusto I.a Saxoniakoa
Frederiko Augusto I.a Saxoniakoa (Friedrich August I.; Dresden, 1750eko abenduaren 23a - ib., 1827ko maiatzaren 5a), Frederiko-Augusto III.a (Friedrich August III.) ere deitua, Saxoniako hauteslea izan zen 1763-1806 bitartean, eta Saxoniako lehen erregea 1806-1827 bitartean.
Bizitza
Augusto III.a Poloniako erregearen biloba zen. Ez zuen Frantziako Iraultzaren kontrako jarrerarik hartu eta Napoleonen aliatu izan zen; hark bere estatua erreinu bihurtu eta Varsoviako Dukerri Handiko buru egin zuen. 1813an aliatuek preso hartu zuten eta 1815ean Saxoniako zati handi bat Prusiaren mendean utzi behar izan zuen.
Old Fort (Ipar Carolina)
Old Fort Ipar Carolinako herri bat da. McDowell konderrian kokatua dago. 2010ean 908 biztanle zituen, 3.16 kilometro koadrotan banatuta.
Jokin Bildarratz
Jokin Bildarratz Sorron (Tolosa, Gipuzkoa, 1963ko martxoaren 15a - ) EAJko euskal herritar politikaria da, Tolosako alkatea izan zen bi legegintzalditan (2003-2011) eta EUDELeko elkarteburua. Espainiako Senataria izan zen 2016tik 2019ra bitarte. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntzako sailburua da 2020ko irailetik.
Irakasle-ikasketetan Natur Zientzien esparruan diplomatua eta Zientzia Politiko eta Soziologian lizentziatua da. Irakasle bezala lan egin eta Anoetako ikastolako zuzendari izan ondoren, kazetari ibili zen Euskal Irrati Telebistan.
EAJko Eusko Legebiltzarkide izan zen 2001eko irailaren 27tik urte bereko abenduaren 10era arte, Josu Jon Imaz ordezkatuz.
Leioako Karmelo Sainz de la Mazaren ondoren EUDELeko lehendakari kargua hartu zuen.
2011ko udal hauteskundeetan alkatetza galdu zuen, Tolosako EAJ bigarren zerrenda bozkatuena izan zen Tolosan, 7 zinegotzi atera zituztelarik, Bilduren 8 zinegotzien aurrean. Aralarrek zinegotzi bat atera zuen eta PSEk beste bat.
Hezkuntza legea berriztatzeko prozesua 2022an
Eusko Jaurlaritzako Hezkuntzako sailburu gisa Jokin Bildarratzen erronka nagusia Hezkuntza Legea berriztatzea zen. Bide horretan, 2022ko martxoan hezkuntza-ituna adosteko Eusko Legebiltzarrean sortutako lantaldean akordioa lortu zuten EAJk, PSE-EEk, Elkarrekin Podemos-IUk eta EH Bilduk. Behin betiko testua apirilaren 7an egin zen Eusko Legebiltzarreko osoko bilkuran onartuko zen. Sei hilabete geroago, 2022ko irailaren 14an Hezkuntza Lege horren aurreproiektuaren zirriborroa aurkeztu zuen Eusko Jaurlaritzak. Eragileek zehaztasuna eskatu zioten Jaurlaritzari zenbait puntutan, eta Bildarratzek berretsi zuen aurreproiektua sinatutako akordioari «fidel» zitzaiola, Ikastetxe bakoitzak bere egoera soziolinguistikoari erantzun beharko ziola (hartu behar dituzten neurriak desberdinak direla); beti ere Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza bukatzerako euskaraz eta gazteleraz B2 maila lortzea dela denentzako helburua; eta segregazioak sortzen duen zaurgarritasuna landuko zutela hurrengo ikasturtetik.
Oxynoemacheilus banarescui
Oxynoemacheilus banarescui Oxynoemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Oroko Andre Mariaren Santutegia
Oroko Andre Mariaren Santutegia Zuiako (Araba) udalerrian dago, izen bereko haitzen ondoan, eta Atxabal-Oro (892 m) tontorretik oso hurbil, 774 metroko altueran, eta Bitoriano, Domaikia, Aperregi eta Jugo herrien artean.
Maiatzeko erromesaldiak tradizio handikoak izan dira.
Eraikina
Lehenengo aztarnak XII. mendekoak direla ematen duen arren, gaurko tenplua XV.-XVI. mendekoa da, eta Oroko Andre Mariaren irudi gotikoa dauka.
Hainbat sute nozitu du, eta berriztatze-lan ugari egin dizkiote. Erabat zaharberritu zuten 1973an.
Laflammeita
Laflammeita sulfuro motako minerala da.
Oroko Andre Mariaren Santutegia
Antzinako biztanleak
Jose Miguel Barandiaranek ingurune horretan Brontze Aroko aztarnategi bat aurkitu zuen.