cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neneh Cherry
Neneh Marianne Karlsson Cherry, izen artistikoa Neneh Cherry duena (Stockholm, Suedia, 1964ko martxoaren 10a) rap abeslari, disk jockey eta irrati esatari suediarra da.
Biografia
Sierra Leonako musikaria den Ahmadu Jah eta Monika Karlsson suediar artistaren alaba da, baina txikitatik Don Cherry aitaordarekin bizi izan zen eta honen abizena hartu zuen. Don Cherry jazz tronpetajotzaile estatubatuarra da eta musikarien familia osatu zuten, Nenehren anaiordea Eagle-Eye Cherry eta ahizpaordea Titiyo ere musikariak baitira.
Estokolmon jaio bazen ere haurtzaroa Hässleholm herrixkan igaro zuen. Don Cherry Europan zehar egiten ari zen bira batean amak ezagutu eta hurrengo egin zituen biratan familia guztia joan eraman zuen, Neneh bera ere bai. 1970 hamarkadan New Yorkeko apartamentu batetara aldatu ziren. 1978an, hamalau urte zituela, eskola utzi eta Londresera joan zen. The Cherries punk taldean hasi zen abesten, ondoren beste hainbat taldetan ere ibili zen, The Slits, New Age Steppers, Rip Rig & Panic eta Float Up CP. 1984 urtean Bruce Smithekin ezkondu eta alaba bat izan zuten, baina urte berean dibortziatu ziren. 1987an Japoniara modelo gisa joan zen eta han Cameron McVey produktorea ezagutu eta 1990an ezkondu ziren.
Cogne
Cogne Italiako udalerri bat da. Aostako Haranean kokatuta dago. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cognek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Neneh Cherry
Biografia
1982 urtean Stop the War abestia atera zuen, Falklandetako Gerraren aurkako protesta gisa, hau izan zen bere bakarkako aurreneko ana. 1989 urtean atera zuen bakarkako aurreneko disko osoa, Raw Like Sushi . Buffalo Stance abestia mundu mailan ezagutu zen. BBCko Top of the Pops saioan publikoari bizkarra emanez abestu zuen zazpi hilabeteko haurdunaldiarekin eta zer esan handia eman zuen. Erresuma Batuko zerrendatan 3. postua lortu zuen eta estatu Batuetan lehenera iritsi zen.
Arrakasta handiena 1994an lortu zuen. Youssou N'Dour abeslari senegaldarrarekin batera 7 seconds abestia grabatu zuen eta sei hilabetetan zehar mundu guztiko musika zerrendatan egon zen. MTV Europe Music Awards sarietan abesti onenaren saria eskuratu zuen.
2006an cirKus izeneko taldea sortu zuen, bere senarrarekin eta Tyson eta Karmil alabekin. 2011 urtean The Cherry Thing jazz taldea sortu zuen eta 2013an disko onenaren Grammy saria jaso zuen.
Bizitzan zehar toki askotan bizi izan da, Malagan, New Yorken, Londresen, Birminghamen... Gaur egun Malmön eta Londresen bizi da.
Haritzalde Naturzaleen Elkartea
Haritzalde Naturzaleen Elkartea Donostian 1991n sortutako naturzaleen taldea da. Haien helburuak izadi eta kultura ondarea defendatsea da. Naturkon koordinadoraren partaideak dira.
Historia
1991n naturzale batzuk elkartu ziren Kristina Enean egiten ari ziren zuhaitz mozketa handien aurka. Talde horretatik, 1992an, Donostiako Parkeen Lagunak taldea sortu zen, eta handik Haritzalde. Horrela legeztatu zen 1997an Haritzalde Parkeen Lagunak Elkartea, gaur Haritzalde Naturzaleen Elkartea.
Kanpainak
Mota askotako kanpainak burutzen dituzte:
Auldhame eta Scoughall
, Eskoziako Ekialdeko Lothian eremuan dauden bi herrixka dira. North Berwick eta Whitekirk eta Tyninghame udalerrietatik hurbil dago, eta Edinburgh hiriburutik 25 milia ekialdera.
Dagobertoren Tronua
Dagobertoren Tronua (Trône de Dagobert) edo Dagobertoren besaulkia Goi Erdi Aroko brontzezko eserlekua da, eta Saint-Denisko altxorraren parte zena. Suger abadeak XII. mendearen erdialdean lehen aldiz aipatu zuen. Tradizionalki, Dagobertoren Tronua deitu zaio, baina iturri historiko fidagarririk ez dago hori egiaztatzeko. Parisen dagoen Frantziako Liburutegi Nazionaleko Cabinet des Médailles museoan gordetzen da. Tronu honen egurrezko kopiak betidanik egin dira (Dagoberto izeneko eserlekuak eta besaulkiak).
Historia
Tronua Sugerrek, Saint-Denisko basilikako abade izan zena, XII. mendearen erdialdean. Horretaz hitz egiten du bere De Administrationne liburuan eta berritu egin zuela dio, oso hondatuta ikusten zelako: zeren «eserleku honetan, erregeak esertzen ziren beren erreinuko handien omenaldia jasotzera».
1076-1080 bitartean, Kapetar dinastiaren erregeak maiestatean eserita antzeko eserleku batean beren zigiluan irudikatzen dira.
1625ean, Dom Doublet abadeak Saint-Denis basilikako aldare nagusian meza ospatzen ari zen apaiza bertan eserita zegoela jakinarazi zuen.
1791n, tronua, Monuments des Arts et des Sciences edo Arte eta Zientzien Monumentutzat hartutako beste 13 altxor-objekturekin batera, Errege Liburutegira eraman zuten.
Erregren abantailzat hartzen zen eserleku honek balio sinboliko handia mantentzen du, hainbat subiranok haien zilegitasuna Frantziako errege “arraza” zaharrenarekin lotzeko erabili izan baitute. Altzari zahar eta hauskor honen azken erabilera Napoleon Bonapartek egin zuen, Boulogneko Camp-eko lehen Ohorezko Legioen banaketan, 1804ko abuztuaren 6an; kondairak dio bere gainean eserita hautsi zuela.
XIX. mendearen hasieran egindako kopia bat oraindik ikusgai dago Saint-Denisko basilikan.
Wetmorella nigropinnata
Wetmorella nigropinnata Wetmorella generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Isuri (argipena)
Isuri aditzak adiera zenbait ditu:
Tagolsheim
Tagolsheim Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Tagolsheim udalerrian erroldatutako biztanleak 668 ziren. Familiak 246 ziren, horien artean 43 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 23 bakarrik bizi ziren emakumeak), 105 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 78 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 273 etxebizitza zeuden, 254 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 248 etxeak ziren eta 24 apartamentuak ziren. 254 etxebizitza nagusietatik 205 bere jabearen bizilekua ziren, 40 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 184 etxek bost zituzten. 236 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 88 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 158 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 450 ziren, horien artean 335 aktiboak ziren eta 115 inaktiboak ziren. 335 pertsona aktiboetatik 313 lanean zeuden (157 gizon eta 156 emakume) eta 22 langabezian zeuden (13 gizon eta 9 emakume). 115 pertsona inaktiboetatik 43 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Shun Aso
Shun Aso (麻生 瞬, 1985eko apirilaren 23a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kagoshima United FC.
Tagolsheim
Diru sarrerak
2009an Tagolsheim udalerrian 260 unitate fiskal zeuden, 686 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.751 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 eraikuntza enpresa eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Tagolsheim udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bolton (Ekialdeko Lothian)
Bolton, Eskoziako Ekialdeko Lothian eremuan dagoen herrixka bat da. Haddington udalerritik 3,2 kilometro hegoaldera dago, eta Edinburgh hiriburutik 32 kilometro ekialdera
NGC 614
NGC 614 galaxia bat da, Triangulum konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Eiherazain arrunt
Eiherazain arrunta (Callionymus lyra) Callionymidae familiako ur gaziko arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan, Itsaso Beltzan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena.
Óscar Diego Gestido
Oscar Diego Gestido Pose ( Montevideo, 1901eko azaroaren 28a - Ib., 1967ko abenduaren 6a ), Uruguaiko militarra eta politikaria, Errepublikako Presidentea 1967ko martxoaren 1etik abenduaren 6ra. Álvaro Gestido futbolari uruguaitarraren anaia zen.
Bellesia espanyoli
Bellesia espanyoli intsektuak kakalardo polifago Leiodidae familiakoa da. Bere generoko espezie bakarra da.
Banaketa geografikoa
Pirinioetan, Huescan, aurkitzen da.
Leptodeira septentrionalis
Leptodeira septentrionalis Leptodeira generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Amphisbaena microcephalum
Amphisbaena microcephalum Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Lakhimpur Kheri barrutia
Lakhimpur Kheri barrutia Indiako barruti bat da, Lucknow dibisioan, Uttar Pradesh estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Elisabet Foixkoa
Elisabet Foixkoa (1361 - † 1428) Foixko konde eta Bearnoko bizkondea izan zen.
Biografia
Aita Roger Bernart IV.a Castelbongo bizkondea eta ama Géraude Navailleskoa zituen.
1381ean Archambaud Graillykoa, Eduardo, Printze Beltzaren kapitaina zena. Bost seme-alaba izan zituzten:
1412an senarra hil zitzaionean, semeen artean banatu zituen bere lurraldeak.
Oskar Artetxe
Oskar Artetxe Pascual (Eibar, Gipuzkoa, 1966ko abenduaren 18a - ) Eibar Kirol Elkarteko futbolari eta kapitaina izan zen.
Taldeak
Oskar Artetxek honako taldeetan jolastu zuen:
Amphisbaena octostegum
Amphisbaena octostegum Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Meerut barrutia
Meerut barrutia Indiako barruti bat da, Meerut dibisioan, Uttar Pradesh estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Marcel Kint
Marcel Kint, (Zwevegem, 1914ko irailaren 20a - Kortrijk, 2002ko martxoaren 23a) txirrindulari belgikarra izan zen, profesionala 1935etik 1951ra. «Arrano beltza» goitizenarekin ezaguna, denera 77 garaipen lortu zituen
Gaio Mario
Gaio Mario (Gaius Marius; K.a. 157 — K.a. 86) Antzinako Erromako inperioko jeneral eta politikaria izan zen. Zazpi aldiz izendatu zuten kontsul eta, batez ere, Erromako armada zaharberritzeagatik da ezaguna. Izan ere, Erromako herritarrak ez zirenak ere errekrutatzea baimendu eta kohorteetan banatu zuen legioen osaketa.
Marcel Kint
Egun bakarreko klasikoetan aditua, bere kirol ibilbideko garaipenen artean Paris-Roubaix, Gante-Wevelgem, Paris-Brusela eta La Flèche Wallonne daude (azken hau, hiru urtez jarraian irabazi zuen). 1938ko Munduko errepideko txapelketa irabazi zuen (Bigarren Mundu Gerraren aurrean jokatu zen azken edizioa, hain zuzen).
Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan
-: ez zuen parte hartu
X: ez zen jokatu
UT: utzi, ez zuen amaitu
Coutières
Coutières Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Kutsidazu bidea, Ixabel
Kutsidazu bidea, Ixabel Joxean Sagastizabalek 1994an argitaratutako umore eleberri laburra da.
Coutières
Biztanleria
2007an Coutières udalerrian erroldatutako biztanleak 148 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Kutsidazu bidea, Ixabel
Erabat arrakastatsua, euskarazko fikzio-libururik salduenetarikoa da. Milaka euskaldunberri nobelako pertsonaiarekin identifikatu dira. Istorio barregarria eta entretenigarria kontatzen du, errealitateren ispilu delarik aldi berean. Izan ere, euskaldun berriek inoiz edukitzen dituzten beldurra eta lotsa erakusten ditu, euskaraz komunikatu ahal izateak sortzen duen poza ahaztu gabe.
Istorioa
Eleberrian, 1978ko uztailean, Juan Martin, donostiar gazte bat, Tolosaldeko baserri batera doa euskaltegian ikasitako euskara hobetzera. Baserriko sendia amonak, gurasoek, seme bikiek eta bi alabek osatzen dute. Alaben artean, Ixabel ederra. Umore handiz, guztiz ezezaguna zaion mundu honetan Juan Martinek dituen arazoak kontatzen ditu: "benetako" euskararekin (berarentzat ulergaitza denez, "swahili" deitzen dio), baserriko lanekin eta Ixabelenganako amodiozko kontuekin.
Coutières
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 80 etxebizitza zeuden, 62 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 77 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 62 etxebizitza nagusietatik 46 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 61 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 34 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Kutsidazu bidea, Ixabel
Istorioa
Goizean eskolak hartu ondoren, laguntza eskainiko die etxeko baserritarrei haien zereginetan. Dena den, heldu bezain laster, konturatuko da Juan Martin gauzak ez direla berak pentsatu zuen bezain errazak.
Coutières
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 97 ziren, horien artean 69 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 69 pertsona aktiboetatik 65 lanean zeuden (37 gizon eta 28 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Coutières udalerrian 66 unitate fiskal zeuden, 161 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.205 euro zen.
Kutsidazu bidea, Ixabel
Istorioa
Alde batetik, herrixkako euskararen zailtasuna. Euskaltegian ikasitakoaren eta familiakoaren artean alde handia dago eta batzuetan ulertu ezinik dabil, bere esanahi pertsonalak asmatzen. Denboraren poderioz, pixkanaka-pixkanaka moldatuko da haien hizkera bereziaz eta etxeko elkarrizketetan parte hartuko du. Euskaltegian lankideak topatuko dituen arren, ez dira oso lagungarriak izango, bakoitzak hizkuntza bere moduan egiten baitu. Txarto pasatuko du protagonistak, bere hizkera "benetako" euskarara itzuli nahian.
Beste alde batetik, baserriaren bizimodura ohitu beharko da. Goiz altxatu, sardexka belarra erabili edo baratzean barazkiak aurkitzen ikaragarrizko abenturak biziko ditu Juan Martinek, baserritarren begi txundituen aurrean. Hala ere, guztia ez da hain latza izango, baserrian bizi den bere adineko neskari esker, Ixabeli esker, hain zuzen ere. Bi gazteak maiteminduko dira elkar, eta neska mutilaren aholkulari gisa arituko da, barregura ekiditen Juan Martinek hanka sartzen duen bakoitzean.
Antzerki eta zinemara
2003an liburuan oinarritutako antzezlana estreinatu zuen, Gorringo Antzerki Taldeak Tafallan. .
2006ko Donostiako Nazioarteko Zinemaldian filma aurkeztu zuten, Fernando Bernuések eta Mireia Gabilondok zuzenduta.. Urte berean, ETB 1ean Kutsidazu bidea, Ixabel telesaila emitizen hasi zen, filmeko argumentuari beste bilbeak gehitzen zizkion muntai batekin. Filmaren arrakastari ahalik eta zuku gehien atera nahian, Sagastizabalek, bigarren zatia, argitaratu zuen.
Antzezlanaren bertsioak
Gorringo Antzerki Taldeak estreinatu zuen antzezlana. Zuzendaria Anartz Zuazua izan zen. 2003an. Nagore Aranburuk egin zuen antzerkirako egokitzapena, Sagastizabalek partu zuen horretan eta liburuan ez zeuden eszena batzuk gehitu zituen.
Antzezlan hori mugarri bat izan zen euskarazko antzerkian, ia bi urtez iraun zuen, eta emanaldiak 180 izan ziren. Jatorrizko bertsioa 2003-2004an ikusi ahal izan zen. Bukaeran Euskal Telebistak grabatu eta zabaldu zuen telebistarako bertsio bat, oraindik ETB-Nahiera zerbitzuan ikusgai dagoena.
Geroago, antzezlanak sortzen zuen arrakasta ikusita, zenbait bertsio moldatu izan dira eta belaunaldi berriek ere gozatu ahal izan dute gidoiaren freskuraz. Esate baterako, Zurriola Antzerki Eskolan, zuzendari moduan Mikel Sarriegi bera izan dela, jatorrizko bertsioan aktore protagonista izan zena. Zurriolakoek bertsio hauekin bi sari jaso zuten Donostiako Gazteen Antzerki Topaketetan:
2020an Kutsidazu bidea Ixabel, musikala antzezlan musikala sortu zuen Demode Produzkioak.
Wetmorella tanakai
Wetmorella tanakai Wetmorella generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Coutières
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 igeltseroa.
2000. urtean Coutières udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 568 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
ATP World Tour Finals
ATP World Tour Finals (lehenago Tennis Masters Cup, Copa Masters edo Masters bezala ezaguna) urtero denboraldi amaieran jokatzen den tenis txapelketa da. Gainazal gogorrean jokatzen da eta bertan banakakoan ATP sailkapeneko 8 hoberenek eta binakako 8 bikote hoberenek parte-hartzen dute.
Uhin fardel
Fisikan, uhin fardelak, une konkretu batean espazio edo material baten puntu batean aplikatutako kitzikapen baten ondorioz hedatzen den perturbazio taldeari deritzo. Fourier-en analisia erabiliz, edozein funtzio perturbazio profila autofuntzio sinusoidalen menpe adierazi ahal daiteke, bakoitza amplitude eta  uhin zenbaki desberdinekin. Autofuntzio kopurua infinitua da. Hemendik ondoriozta dezakegu fardelak uhin ekuazioaren soluzioak izango direla.
ATP World Tour Finals
Beste txapelketa guztiekin ez bezala, txapelketa hau ez da kanporaketa zuzenekoa. 4ko bi talde egiten dira, eta beraien arteko partidak jokatu ostean (bakoitzak bere taldeko 3rekin), talde bakoitzeko 2 hoberenak final-erdietara sailkatzen dira. Hemendik aurrera kanporaketa normala egiten delarik.
Uhin fardel
Uhin ekuazioaren arabera, perturbazio honen profila konstantea gera daiteke denboran zehar (uhin fardel ez-dispertsiboak) edo alda daiteke (uhin fardel dispertsiboak).
ATP World Tour Finals
Historia
Txapelketa hau 1970. urtean jokatzen hasi zen txapelketa baten hirugarren bertsioa da. Garai horretan ITF erakundeak antolatzen zuen eta The Masters izenarekin ezaguna zen. Orain bezala, txapelketa, urte amaieran jokatzen zen, baina ez zuen punturik ematen sailkapenerako.
1990. urtean, ATP erakundeak ITFren lekukoa hartu zuenean tourra prestatzen, The Masters txapelketa ATP Tour World Championship txapelketarekin ordeztu egin zuen. Oraingoan ATP sailkapenerako puntuak ematen zirelarik. Grand Slam batek ematen zituen puntu haina lortzerik zegoen gainera, horretarako tenislari batek partidu guztiak irabazi behar zituelarik.
ITFk, zeinak oraindik Grand Slam txapelketen prestakuntza bere gain zuen, Grand Slam Cup txapelketa sortu egin zuen, ATP Tour World Championshipekin lehiatzeko asmoz. Txapelketa honetan, urte horretan Grand Slameko txapelketetan emaitza hoberenak lortutako 16 tenislarik parte hartzen zuten.
Uhin fardel
Hastapen historikoak
XX. mendea ren hasieran argi ikusten zen fisika klasikoa ren porrota egiten duela eskala atomiko eta subatomikoetan. Isaac Newton ek proposatu zuen bezala (argiarekin), mekanika kuantikoaren oinarri bezala erradiazio elektromagnetikoa ren energia ren diskretizazioa planteatu zuen Max Planck ek. Sorta bakoitza E=nh\nu energia izanez, non h Planck-en konstantea, \nu uhin elektromagnetikoaren maiztazuna eta n edozein zenbaki natural diren. Planck-en konstanetaren balioa hain txikia izateak, mundu makroskopiko an energia jarraitua irduitzearen arrazoia da.
ATP World Tour Finals
Historia
1999ko abanduan, ATP eta ITF erakundeek, bi txapelketekin aurrera jarraitzea onurarik ematen ez ziela ikusita, txapelketa bakarra egitea adostu zuten, Tennis Masters Cup txapelketa sortuz. Masters eta ATP Tour World Championshipen bezala 8 jokalarik baino ez dute parte-hartzen. Baina erregela berria ezarri zen, ordurarte ez bezala, urte horretako Grand Slam bakoitzaren irabazleek leku bat izango zuten ziurtaturik nahiz eta sailkapenean 8 lehenen artean ez egon (hau normalean gertatzen ez den arren, izan ere Grand Slameko irabazleek normalean lehen 8en artean egon ohi dira.)
Uhin fardel
Hastapen historikoak
Ideia hau oinarriz hartuta, zenbait fenomeno atomiko eta subatomiko azaldu ziren mekanika kuantiko zaharra deituriko marko teorikoan. Berehala agerian agertu ziren azaldu ezin ziren fenomenoak; Schrodinger-en uhin ekuazioan oinarritutako mekanika kuantikoa garatu egin zen, non edozein partikularen egoera espazioan deskribatzeko probabilitate uhinak erabiltzen diren.
ATP World Tour Finals
Historia
Urte askotan zehar, binakako txapelketa banakakoa baino aste bete beranduago antolatzen zen. Berriki ordea bi txapelketak aldi berean eta egoitza berean antolatzen dira. Banakakoan bezala, binakakoan 8 bikote hoberenek parte-hartzen dute, 4ko bi talde eginez (ligaxka bat egiteko beraien artean) eta bakoitzeko 2 bikote hoberenek finalerdietara sailkatzen direlarik.
Uhin fardel
Talde abiadura eta fase abiadura
Talde moduan, multzoaren abiadura uhin bakoitzaren fase abiaduraren bikoitza da. Mugitu egiten den ”multzoa” ematen du, baina ez dago hain lokalizatuta. Adierazpen hau zehatza da momentu jakin bat duen uhin bat kontuan hartzen dugunean.
ATP World Tour Finals
Historia
2009an ATP World Tour Finals izena hartuko du txapelketak, eta 2012. urte bitartean Londonen izango du egoitza.
Uhin fardel
Talde abiadura eta fase abiadura
Fase abiadura, uhinaren fasea zein azkar mugitzen den adierazten duen abiadura da, eta horrela definitzen da:
ATP World Tour Finals
Sailkatze sistema
Txapelketa jokatzeko 4 Grand Slam txapelketetako irabazleak, eta urtea amaitzean puntu gehien eskuratu dituzten tenislariak sailkatu egiten dira, totalean 8 tenislari izan arte.
Uhin fardel
Talde abiadura eta fase abiadura
Abiadura honek, partikula bat uhin bakar batekin fasean mugitzerakoan izango lukeen abiadura adierazten du.
ATP World Tour Finals
Sailkatze sistema
Puntuak zenbatzeko garaian, Grand Slam txapelketetan lortutakoak, ATP Masters 1000 txapelketetan lortutakoak eta beste 5 txapelketetan izandako puntuaziorik hoberenak batu egiten dira. Beraz normalena izan ohi da Grand Slam bat irabazi duenak zerrendan 8 lehenen artean ere egotea. Baina ez du zertan horrela izan behar.
Uhin fardel
Definizio formala eta konportamoldeak
Uhin fardela uhin funtzio mota bat da, posizio eta momentu zehatz bat duena. Horrela, uhin-fardelek jokabide klasikoa dutela eta erraz ikusten da. Jakina, ez momentua ezta posizioa ere ez dira zehazki definitzen, ziurgabetasun-printzipioak agintzen duen bezala.
Ziurgabetasun printzipioaren aplikazio klasiko bat uhin-fardelak ulertzean datza. Posizioa oso zehaztua duen uhin-fardel batek ez du momentu jakin bat izango, eta, horrela, azkar sakabanatuko da, osagai azkarragoak geldoen aurretik joan ahala. Alderantziz, uhin-fardela momentu zehatzaz eraikitzen bada, distantzia luzea egingo du sakabanatu gabe, baina zabal-zabala da jada espazio posiblean.
Leptodeira splendida
Leptodeira splendida Leptodeira generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Uhin fardel
Ez- Dispertsiboak
Fisika klasikoko uhin ekuazioa betetzen duen edozein pertubazio, ez-dispertsiboa izango da:
Deportivo Alavésen ibilbidea Europan
Emaitzak
Taldeak emaitza hoberenak lortu ditu 2001ean UEFAko finalera iritsiz.
Uhin fardel
Ez- Dispertsiboak
non v, uhinen propagazio abiadura den. Aldagai bereizketa erabiliz hurrengo soluzioa aurki daiteke; non  posizio bektorea den, eta  uhin bektorea den. Uhin hauetan, eta ondorioz uhin fardeletan, honako erlazioa betetzen duet uhin zenbakiak eta abidura angeluarrak:. Erlazio honi, dispertsio erlazioa deritzo. Kontsideratu dimentsio bakarreko honako soluzioa;  non uhinaren osagai bat noranzko positiboan hedatzen den, eta bestea noranzko negatiboan.
Batezbesteko orokortu
Estatistikan, batezbesteko orokortua batezbestekoak kalkulatzeko formula orokor bat da, kasu berezi moduan batezbesteko aritmetiko sinplea, batezbesteko geometrikoa, batezbesteko koadratikoa eta batezbesteko harmonikoa, batezbesteko pitagoratarrak alegia, biltzen dituena besteak beste. Honela adierazi eta kalkulatzen da, datuetarako:
p<q betetzen bada,
eta berdinak izango dira, datu guztiak berdinak direnean bakarrik.
Uhin fardel
Ez- Dispertsiboak
Uhin fardel bat sortzeko espazioko puntu zehatz batean, uhin zenbaki ezberdineko uhin-formak batu behar dira, hau da, u(x,t) kitzikapena sortzeko t=0 aldiunean A(k) anplitude funtzioaren arabera batu behar dira uhin-formak. Hau, Fourieren transformatua eta antitransformatuaren bidez adierazi ahal da, demagun kitzikapena duela hasierako aldiunean:
Batezbesteko orokortu
p balio ezberdinak hartuz:
Horrela, azaldutako batezbesteko guztietan, txikiena batezbesteko harmonikoa da, batezbesteko geometrikoa eta aritmetiko sinplea ondore, eta handiena batezbesteko koadratikoa da.
Tena
Tena izan daiteke:
Akira Akao
Akira Akao (赤尾 公, 1988ko otsailaren 15a - ) Japoniako futbolaria da.
Courmayeur
Courmayeur Italiako udalerri bat da. Aostako Haranean kokatuta dago. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Akira Akao
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kagoshima United FC.
Uhin fardel
Ez- Dispertsiboak
izango da batu behar diren uhin zenbaki bakoitzerako dagokion amplitudeak. Eta:
Courmayeur
Mugakideak
Courmayeurk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Uhin fardel
Ez- Dispertsiboak
izango da uhin fardelaren bilakaera denboran. Ondoko animazioan ikusi dezakegunez, uhin fardela espazioan zehar mugitzen da noranzko positiboan, forma mantenduz.
=== Dispertsiboak === Badago ere beste uhin fardel mota bat, non ingurune batean zehar joan ahala, beren  forma aldatzen dute bertan. Honen adibide bat, aurkitu ahal dugu Schrödinger ekuazioaren soluzioetan.
Demagun, Schrödinger-en uhin ekuazioaren soluzioa den erako uhin bat non  erlazioa betetzen duen, eta demagun honako kitzikapen bat dugula t=0 alduinean:
Fourieren analisia eginez, honako bilakaera ikusten da uhin fardelarako:
Eta haren probabilitate dentsitatea:
Hemen argi ikusten da (ondoko animazioan), nahiz eta talde abiadura (k_0) bera izan, denboran joan ahala dispertsioa handitzen da, hau da, probabilitatearen zati handiena denbora pasa ahala espazio mugatu handiago batean aurkitu ahal da, eta ondorioz, azkenean espazioan “desagertzen” da uhin fardela, hala ere, A(k) amplitude funtzioa konstantea mantentzen da. Fenomeno hau, bat dator Heisenberg-en ziurgabetasunaren printzipioarekin.
== Adibidea: Fardel Gaussdarrak == Erresoluzio finituko tresneria erabiltzen denean, ezin da uhin baten energia edo posizio zehatza jakin, honen ondorioz, “bariantzia” bat sartu behar da prozezu eta ekuazioetan. Uhin funtzio Gaussdarra (edo distribuzio normala) erabili daiteke adibide bezala portaera hau zehazteko; uhin profila hasieran izanez, sistemaren aztertu daiteke t=0 unean:
eta uhin bektoreen amplitudeak astertzen bada:
Posizioaren eta uhin bektoreen indeterminazioak kalkulatuz, eta  direla ikus daiteke, hau da, uhin fardela x=0puntuan zentratutakoa eta  zabalerakoa da, non partikulen momentu gehienak  tartean dauden. Emaitza hau, Heisenberg-en ziurgabetasun  printzipioarekin bat dator (konkretuki, da, beraz Heisenberg-en erlazioa minimizatzen du funtzio Gaussdarrak).
Gainera, sistemaren bilakaera aztertu daiteke. erlazioa betetzen denez, abiadura tartean egongo da, eta abiadura handiena hartuz uhin fardelaren luzera linealki handitzen da denborarekin, proportzionaltasun konstantea  izanik, hau da, uhin fardela dispertzatzen da espazioan zehar.
Deportivo Alavésen ibilbidea Europan
2000-2001: UEFA
Espainiako Ligako 1999-2000 denboraldia 6. postuan amaitu zuen Alaves taldeak, lehenbiziko aldiz Europarako txartela lortuz.
2002-2003: UEFA
Ligako 2001-2002 denboraldia 7. postuan kokatu zen Alaves taldea, bainan Errege kopako bai txapelduna, bai txapeldunordea Txapeldunen Ligarako sailkatu zirelako UEFAko postua Arabako taldeari esleitu zitzaion.
Aurkarien kokapena
Gaziantep • • Lillestrom • Trondheim (Rosenborg) • Milano • Vallecas • Kaiserslautern • Liverpool • Dortmund • Ankara • Istanbul Alaves
Crenicichla johanna
Crenicichla johanna Crenicichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Mauquenchy
Mauquenchy Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 134 etxebizitza zeuden, 116 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 130 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 116 etxebizitza nagusietatik 98 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 79 etxek bost zituzten. 95 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 46 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 65 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Mauquenchy udalerrian 124 unitate fiskal zeuden, 330,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.637 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra eraikuntza enpresa zen.
2000. urtean Mauquenchy udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 876 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cockenzie eta Port Seton
, 'Cùil Choinnich' eta 'Cockennie', Eskoziako Ekialdeko Lothian eremuan dagoen kostaldeko udalerri bat da. Fortheko fiordoaren kostaldean dago, Musselburgh udalerritik lau milia ipar-ekialdera.
Dirleton
, 'Duighreach', Eskoziako Ekialdeko Lothian eremuan dagoen udalerri bat da. Edinburgh hiriburutik 32 kilometro ekialdera dago.
Brison-Saint-Innocent
Brison-Saint-Innocent Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Brison-Saint-Innocent udalerrian erroldatutako biztanleak 2.116 ziren. Familiak 827 ziren, horien artean 187 pertsona bakarrekoak ziren (94 bakarrik bizi ziren gizonak eta 93 bakarrik bizi ziren emakumeak), 332 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 255 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 53 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.038 etxebizitza zeuden, 850 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 137 bigarren erresidentzia ziren eta 51 hutsik zeuden. 934 etxeak ziren eta 100 apartamentuak ziren. 850 etxebizitza nagusietatik 701 bere jabearen bizilekua ziren, 118 alokairuan okupaturik zeuden eta 30 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 45 etxek bi zituzten, 107 etxek hiru zituzten, 223 etxek lau zituzten eta 464 etxek bost zituzten. 749 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 351 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 455 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.299 ziren, horien artean 939 aktiboak ziren eta 360 inaktiboak ziren. 939 pertsona aktiboetatik 871 lanean zeuden (477 gizon eta 394 emakume) eta 67 langabezian zeuden (20 gizon eta 47 emakume). 360 pertsona inaktiboetatik 139 erretiraturik zeuden, 102 ikasten zeuden eta 119 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Brison-Saint-Innocent udalerrian 869 unitate fiskal zeuden, 2.180 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.451,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 81 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 23 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 margolariak, 5 zurginak, 5 iturginak, 3 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 3 jatetxeak eta 2 apaindegiak.
2000. urtean Brison-Saint-Innocent udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 20 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
1238 Predappia
1238 Predappia asteroide gerrikoan aurkitutako 1238. asteroidearen izena da. 1932ko otsailak 4an aurkitu zuen L. Voltak Pino Torinesetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1932 CA zen. Bere izena Italiako Emilia-Romagna eskualdeko Predappio hiriagatik jasotzen du.
Amphisbaena polystegum
Amphisbaena polystegum Amphisbaena generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Nardoze Andurra
Nardoze Andurra (eguesibarreraz: Nardoxe Andurra edo Narduese Andurra) Urraulbeiti ibarreko leku bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.
biztanle zituen.
Bertako biztanleak nardoztarrak (eguesibarreraz: nardoxtarrak) dira.
Eiherazain
Eiherazain hitzak hainbat adiera ditu :
Xenojulis margaritaceus
Xenojulis margaritaceus Xenojulis generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Nardoze Andurra
Izena
Nardoze Andurra, Nardoxe Andurra edo Narduese Andurra toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Geografia
Nardoze Andurra Urraulbeiti ibarran dago.
Klima
Urraulbeitiko klima azpimediterraneoa da, eta urteko batez besteko tenperatura 12,5 °C ingurukoa da. Urteroko egun euritsuak 100 inguru dira, eta jausitako prezipitazioa 850mm-koa.
Basoa nahiko urria da, eta zuhaitz gehienak pinuak dira, Austriatik birlandaturiko zuhaitzak. Horrez gain, ameztiak eta zumeak ageri dira ibarreko gunerik lehor eta eguzkitsuenetan.
Estazio meteorologikoak
Urraulbeitin dagoen Artieda kontzejuan, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
XI. mendearen erdialdean, Leireko monasterioari 1060an herriko Semena, Gartzea Oriolen emaztearen jauregiak eta lursailak eman zizkiotela eta, jasota dago.
1835-1845eko udal-erreformak arte,ibarreko diputatuek eta herriko erregidoreak gobernatu zuten, eta txandaka izendatzen zen etxeen artean (1802an hamasei, 1847an hamar). Azken data horretan, XX. mendean bezala, haurrak Artiedako eskolara joaten ziren; auzotarrek beraiek aurkezten zuten parrokiako abadea gotzainak izenda zezan.
Demografia
biztanle zituen Nardoze Andurra.
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Urraulbeiti atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Koldo Zuazok, 2010ean, Urraulbeiti ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da eguesibarrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Urrozko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Sara Renner
Sara Renner (Golden, Kanada, 1976ko apirilaren 10a) iraupen-eskilaria zen. 4 Olinpiar Jokotan parte hartu zuen bere kirol-karreran zehar (1994tik 2010ra). Zilarrezko domina lortu zuen 2006ko Turingo Neguko Olinpiar Jokoetan.
Armand-Emmanuel du Plessis de Richelieu
Armand-Emmanuel-Sophie-Septimanie de Vignerot du Plessis, Richelieuko dukea, (Paris, - ibidem, ) frantses militar eta politikaria izan zen. Richelieu marexalaren biloba zen, Fronsaceko dukea sortzez. Frantzia utzi zuen 1790ean eta Errusiako gudarostean borrokatu zen turkiarren aurka. 1803-1814 urteetan Odesako gobernari izan zen. Frantzian berriro monarkia berrezarri zenean itzuli zen, eta Lehen ministro izendatu zuten 1815eko azaroan. Aginpidean zegoela, ez zuen ezer egin erregezaleen izu-ekintzak eta mendekuzko hilketak galarazteko. 1818an Decazes liberalagoak hartu zuen haren lekua, eta 1820an berriro ezarri zuten Lehen ministro, eskuin-muturrekoek hala eskatuta. 1821ean utzi behar izan zuen kargua, inoren gogokoa ez zelako.
Sara Renner
Bizitza
Sara Renner Assiniboine Lodge urrunean hazi zen, Britainiar Columbia probintziako mugan. Bere gurasoek hiru hamarkada eman zituzten altitude altuko gremioan, eta gaztaroa bertan ematen du eskiatzeko bere arrakastagatik.
2001ean Renner Nordic Nudes izeneko egutegi batean agertu zen, Kanadako eski talde nordikoarentzat dirua biltzen laguntzeko. Beckie Scott, Milaine Thériault, Jaime Fortier eta Amanda Fortier taldekideek nude egutegia ezarri zuten.
Renner Thomas Grandi alpinista italiarrarekin ezkonduta dago.
Zaldun
Zaldun, zentzu zorrotzean, zaldizko edo zaldiz ibiltzen dena da, baina, normalean Erdi Aroan zaldiz borrokatzen zuen goi-mailako klaseko kidea izan ohi zen.
Sara Renner
Bizitza
2006ko irailaren 18an, Rennerrek adierazi zuen Thomas Grandi senarrarekin ume bat izateko asmoa. Renner bere haurra jaio ondoren itzuli zen, eta emakumezkoen taldea Vancouver 2010 era gidatu zuen.
2007ko otsailaren 2an, Rennerrek Aria izeneko neska bat erditu zuen Banffeko ospitale batean, Albertan. Bera eta Grandi Canmoren bizi dira, Albertan.
Ibilbidea
1994tik 2010era arte lehiatu zuen. 4 Olinpiar Jokotan eta 5 Munduko Txapelketatan hartu zuen parte. Bere lorpen handiena 2006ko Neguko Olinpiar jokoetako zilarrezko domina taldekako esprintean eta 2005eko Munduko Txapelketan lortutako brontzezko domina banakako esprintean dira.
Zaldun
Antzinako Grezia eta Erromako garaietatik, zalduna izateak entzute handia esan nahi zuen, zaldi bat mantentzea garestia zelako. Erdi Aroan, hauek zalduneria osatzen zuten, bere jokabide kodea zuen erakunde militar feudala. Artur erregearen kondairak Europa osotik zabaldu zuen jokabide hori baina feudalismoaren desagerpenarekin batera erakundea ere pixkanaka-pixkanaka itzali zen. Euskal Herrian, ikusgarriak dira zaldunen errepresentazioak Alaitzako elizako margo erromankoetan.
Paula Carballeira
Paula Carballeira Cabana, (Maniños, Fene, Coruña 1972ko irailaren 7a -) galiziar idazlea, ipuin kontalaria eta aktorea da.
Zaldun
Zaldunak, kontzeptu bezala, zaldi gainean ibiltzen diren soldadu ak dira eta hauek zalditeria osatzen dute, hots, armada baten barruan dagoen gorputz berezia, non soldaduek zaldi gainean egiten duten gerra. Hala ere, kontzeptua zabalagoa da, Erdi Aroa n zehar zaldunak noble kondiziokoak izan ohi ziren, eta arau zein kode bereziak bereganatu zituzten. Zaldunen basailutza sistemaren bidez, errege edota beste botere feudal bati leialtasuna eskaintzen zieten eta ordain sari baten truke defendatzen zuten botere feudala. Zaldunen garai gorena XI. mendea ren hasieran eman zen Frantzia n eta XI. mendea n zehar mediterraneo ko zonaldeetan zabaldu zen.
Paula Carballeira
Ibilbidea
1989tik Santiago de Compostelan (Coruña ) bizi da eta bertan Filologia Hispanikoa ikasi zuen. Haur eta gazte ipuinak idazten ditu, eta Berrobambán antzerki konpainiako kide da.
Zaldun
Zaldunen jatorria
Zaldunen fenomenoa, Europako mendebaldea n, XI. eta XII. mendee tatik aurrera agertzen hasi zen. Hala ere, Europa ko historian zehar III. mendetik X. mendera arte zaldunen pertsonaia existitzen zen dagoeneko. Gainera, ekarpen handia egin zien aurrerapen teknologikoek, horien artean, estribuaren garapenak (VIII. mendea n, Asia tik ekarritakoa). Zaldunen nabarmentzea, zehazki, sistema politiko baten aldaketatik dator. Zehazki, Frantzian IX. mendean Inperio Karolingioa banatzen hasi zenean hasi zena. Lurralde hain zabal batean era zentralizatuan gobernatzea ezinezkoa zela konturatu zen Frantziako enperadorea. Beraz, denborarekin konderriak eta dukerriak boterea hartzen hasi ziren inperioa ren mendebaldean. Horren eskutik dator konderri horiek jaurgo autonomoak bilakatzea, haren poblazioa gaztelu en eta gizon armatuen bidez (milites) gobernatzen zutelarik, eta hemen gauzatzen da “zaldunen goiztiria”.
Hasiera bateko zaldunen egoera soziala definitzea ez da oso ziurra. Zaldunak ez ziren noblea k; zalditeriaren eta nobleen arteko identitatea zonalde batzuetan XIII. mendea n gauzatu zelako. Hala ere, azpimarratu beharra dago zalditeria ren bidez, XI. eta XII. mendeetan, nekazari lurjabe asko maila sozialean igo zirela, aristokrazia ko maila baxuenetan kokatuz. Kontzeptu hau Jean Flori historialariak bigarren mailako aristokrazia bezala definitzen du. Kontuan hartzekoa da mende horietan zehar zaldunak ez zirela gizon libreak izaten eta beti haren jaunaren ikurraren menpe agertzen zirela. Beraz, zaila da talde sozial bezala definitzea, ez baditugu ordo militum-ean sartzen. Hori esanda, ondorioztatu daiteke zaldunak XI. eta XII. mendee tan jaunen eta printzipeen baitan egon ziren elitezko soldaduak izan zirela eta hauek aginte betearazle bezala jardun zutela horien lurraldeetan.
NGC 617
NGC 617 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Donnas
Donnas Italiako udalerri bat da. Aostako Haranean kokatuta dago. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Alberto Héber Usher
Alberto Héber Usher, ( Montevideo, 1918ko maiatzaren 1a - Ib., 1981eko urtarrilaren 19a ), Uruguaiko Alderdi Nazional eko politikaria, Gobernu Kontseilu Nazionaleko presidentea (Estatu eta Gobernu Buruzagitza kolegiatua) 1966ko martxoaren 1etik 1967ko otsailaren 28ra bitartean. «Titito» ezizenez ezagutua.
Añezkar
Azpiegitura eta garraioak
La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak elkartzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia dauka herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honakoa da:
Donnas
Mugakideak
Donnask honako udalerri hauekin egiten du muga:
Alberto Héber Usher
Familia
Alberto Gustavo Héber Uriarte eta Blanca Usher Conderen semea zen. Aitaren aldeko aitona-amonak Alberto Heber Jackson eta Margarita Uriarte Olascoaga izan ziren.
Mario Heber politikari nazionalistaren anaia izan zen.
Zaldun
Zaldunen jatorria
Zaldunen inbestidura ren inguruan, badirudi denborarekin gero eta esklusiboagoa bihurtu zela zalduna izatea. XIII. mende ra arte oso gutxi ziren zalduna izateko baldintzak; alde batetik, fisiko ona izatea (emakumeak, umea k eta argalak kanpoan geratzen ziren) eta bestetik, haren armamentua ordaintzeko beharrezko gaitasun ekonomikoa eta entrenatzeko denbora librea izatea, militia n sartzeko. XIII. mende tik aurrera hainbat murrizketa juridiko agertu ziren. Alemania ko zonaldean adibidez, debekatuta zegoen nekazari en semeak militian sartzea eta zaldun estatusa oinordetzan oinarritzen hasi zen. Horrek zera suposatzen zuen, zaldunen semeek bakarrik zeukatela zaldun izateko eskubidea. Frantzia n aldiz, zaldunen titulua k itxura noble bat hartu zuen, hasieran tasa eta zerga k ordaintzeagatik libre zeuden, baina ordutik aurrera zalduna izateko jaiotzatik edo mesede erreal baten bitartez bereganatu behar zuten estatus hori. Horrek berarekin zakarren ondorioa gero eta zaldun gutxiago egotea izan zen, militia gero eta garestiagoa zen eta balio handiko titulua bihurtu zen.
Erasotzeko armak
Zaldunen elementurik garrantzitsuenak, zaldia alde batera utzita, ezpata eta lantza (lancea/hasta, latinez) izan ziren. Egia da beste arma batzuk ere erabiltzen zirela, hala nola; arkuak, balezta k, aizkora k eta borra k, baina, arma mota hauek maila askoz ere txikiagoetan erabiltzen zituzten. Zaldunen ezpatak simbolo bihurtu ziren Erdi Aroan zehar; hauek hasiera batean esku batekin erabiltzen ziren, baina, XV. mendetik aurrera bi eskuak erabiltzen hasi ziren, armarik hilgarriena bihurtuz. Lantza k, aldiz, egurrezkoak ziren eta denborarekin haien luzera handitu zen oso arma pisutsuak bilakatuz.
Ratnagiri barrutia
Ratnagiri barrutia Indiako barruti bat da, Konkan dibisioan, Maharashtra estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Zaldun
Zaldun kodeak
Zalduneriaren sorreraren testuinguruan, non botere harremanak basailutza ren bidez egituratzen ziren, zaldunek haien kode zein harreman sistema propioa garatu zuten. Hau, Erdi Aro betean zehar garatzen joan zen fenomenoa izan zen. Behe Erdi Aro ko sistema feudalaren ahultzearekin ez ziren guztiz desagertu, baina asko indargabetu ziren.
Ratnagiri barrutia
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Zaldun
Leialtasuna eta omenaldia
Leialtasuna k, ohorea k, traizio ak… gaur egun daukatenaren dimentsio eta garrantzia ezberdinak irabazi zituzten. Zaldunek nobleari leialtasuna erakutsi ezean beraien basailutza zor zioten, eta omenaldia bezalako erritualak garatu ziren hori adierazteko. Omenaldiko errituala ohikoan bi elementuz osatua zegoen berez: immixtio manuum eta volo-az. Lehenik basailuak jaunaren aurrean belaunikatu eta bien eskuak elkartu behar zituen, inmixtio manuum edota Handgebärde deiturikoa. Honen bitartez, jaunak bere propioekin basailuaren eskuak besarkatzen zituen, bere pean jarriz enkomendatua. Immixtio manuuma egina, basailu bilakatuko zenak borondate adierazpena (voloa) egin behar zuen jarraian. Hala ere, hauetatik benetan garrantzitsua immixtio manuuma zen, garaiko mentalitate eta kontzepzio juridikoetan kontratuek akto material baten beharra eskatzen baitzuten, orokorrean balio sinbolikoduna.