cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anubis
Historia
Ra-ren semea zen. Sarkofagoetako Testu etan, K.a. 2100 urte inguruan, Hesat edo Bastet jainkoen semea da. Beste ideia bat Ra eta Neftis jainkoen semetzat hartzen du.
Ptolomeik aroan, Hermes jainko grekerarekin batu zen eta Hermanubis jainkoa sortu zuten. Bi jainko horiek pertsonen arimak beste aldera gidatzen zituzten. Apuleio k, Urrezko astoa-ko XI. liburuan, jainko honen gurtzeari buruz idazten da. Hermanubis, Erdi Aroko literaturan ere deskribatzen da.
Izena
Anubis jainko egiptoarra jainko zaharrenetako bat da. Bere izena karaktere hieroglifikoetan idazteko moduak eboluzionatzen joan dira mendeetan zehar, etzanda dagoen txakurraren sinbolo bakarretik batzuetan txakurraren ikurra duten zeinu fonetikoen taldera joanez. Uste asko egon arren, izenaren esanahia nahasgarria eta ulertezina da. Azkenek onomatopeia bat proposatzen dute. Anubisen hileta-funtzio ezberdinak bere bost epiteto nagusietan islatzen dira eta hildakoen domeinuaren jaun bihurtzen dute.
Hieroglifikoa
Anubis jainkoa, edo Anubis motatako txakur-jainko bat, antzinako Egiptoko jainko zaharrenetako bat da. Dinastia aurreko garaitik ezagutzen da txakurraren hieroglifoa (lurrean edo kapera baten gainean). Umm el-Qaabeko indusketa arkeologikoak, Abidoseko nekropoli erreala, zeramikazko eta bolizko etiketen zatiak aurkitu zituzten, eta horien artean, txakur etzanaren ideograma. Hauek Eskorpion erregearen garaian datatuak dira, Egiptoko lehen dinastian 32oo eta 3000 K.a. Antzinako Inperioan sarritan aurkitzen dira testu hieroglifikoak, egiptologoek, oro har, Anubisen sinbolo gisa interpretatzen dituzten hileta-eskaintza formulekin. Oso zaila da honi jainkotasuna egoztea, Anubis izena ez baita hieroglifo fonetikoz idazten VI., 2000 K. a. inguru. Monumentuetan, ideograma da IV. eta V. dinastietan idazteko modu bakarra.
Ikonografia
Anubis gizon bat bezala irudikatzen zen, txakur burua edo txakur egiptoar edo txakal beltz bat bezala, gorputzen usteltzearen eta lur emankorraren koloreagatik, berpiztearen sinboloa. Noizbehinka Isisekin batera doan txakur bat bezala agertzen da. Txakalarekin duen lotura, ziurrenik, animalia horrek hilobietatik gorpuak ateratzeko eta elikatzeko duen ohiturari zor zaio. Anubis ilaje beltzarekin irudikatzen zen, nahiz eta txakalek ilaje gorrixka izan, kolore horrek berpiztea eta emankortasuna sinbolizatzen baitzituen, Nilok urtero ekarritako lokatzaren kolorearekin, zeinak soroen emankortasuna berritzen zuena. Hilobiko artean, Anubis agertzen da hildako momiari begira eta hilobiaren gainean eserita, hura babesten. Hilobien zigiluek, Egiptoko Inperio Berrian, Anubis txakala "bederatzi arkuen" gainean eserita ere erakusten zuten, Egiptoko etsaien gainean zuen nagusitasuna sinbolizatuz.
Mitologia
Osiris hildakoen munduan boterera igo zenean, Duatek, Anubisek bigarren mailako papera hartu zuen, hildakoen gorpuak baltsamatzen, hildakoek nekropolira gidatuz eta haien bizitzarekin babestuz. Anubiseko apaizek maskara erritualak erabiltzen zituzten baltsamatze zeremonian. Anubis ere arduratzen zen, Horusekin batera, Osirisen Epaiketan hildakoen bihotzak neurtzen zituen balantza zaintzeaz.
Lehen erlijio-testuek ez diote gurasorik esleitzen, nahiz eta Piramideetako testuetan bere alaba Qebehut izan, hildakoa garbitzen zuen jainkosa. Sarkofagoetako testuan, Bastet edo Hesat, bere ama bezala aipatzen ziren. Beste testu batzuetan Iheten (Esnaren mitologiako jainkosa) semea zen; baita Ra eta Neftis-en, Set eta Neftis-en, Sekhmet-Isis eta Osiris-en(Menfisen), edo Sopedu-ena ere.
Plutarkok idatzi zuen Anubis Osiris eta Neftisen semea zela. Osirisek haurdun utzi zuen Neftis, Isis-en arreba, emaztearen ordez, Neftis Isis-ez mozorrotu zelako, beste testu batzuen arabera. Horrela, Neftisek Anubis sortu zuen.
Anubis ere Set-en seme ez-legitimotzat hartzen da, Neftisek sortua. Set-ek erailtzea erabakitzen du bere jaiotzaren berri izatean, baina Neftisek haurra Isis-ri emango dio, Osirisen arreba eta emazteari, eta honek babestu eta hazi egiten du. Set-ek Osiris hiltzen duenean, Anubisek Isisekin batera jainkoa berpizten lagunduko dio. Horregatik, Anubis faraoiak baltsamatzeaz eta nekropolira eramateaz arduratzen zen.
Balsamatzaile
Osirisen mitoan, Anubisek Isis-eri lagundu zion Osiris baltsamatzen, hain zuzen ere, Osirisen mitoa sortu zenean, esan zen, Set-ek Osiris hil ondoren, honen organoak Anubisi eman zitzaizkiola opari gisa. Lotura honekin Anubis baltsamatzaileen jainko patroi bihurtu zen; Hilen Liburuko irudiek sarri erakusten dute apaiz bat momifikazio erritoetan, txakal maskara momia tenteari eusten.
Hilobien babeslea
Anubis hilobi eta hilerrien babeslea zen. Egiptoko testue tan eta inskripzioetan bere izenari erantsitako epiteto batzuk paper horri buruzkoak dira. Khenty-Amentiu, "Mendebaldekoen nagusia" esan nahi duena eta txakurren hileta-jainko ezberdin baten izena ere bazen, bere funtzio babeslea aipatzen zuen, hildakoak Niloren mendebaldeko ertzean lurperatzen zirelako. Bere hileta-funtzioari buruzko beste izen batzuk hartu zituen, hala nola, tpy-dwf (Tepy-djuef), «Bere mendian dagoena» (hau da, hilobiak goitik zaintzen), eta nb-t3-ḏsr (Neb-ta-djeser) «lur sakratuaren jauna», nekropolietako basamortuko jainko izendatzen duena.
Jumilhak papiroak istorio bat kontatzen du non Anubisek Osiris de Seten gorputza babestu zuen. Set Osirisen gorputzari eraso egiten saiatu zen lehoinabar bihurtuz. Hala ere, Anubisek Set geldiarazi eta menderatu egin zuen, eta honen larrua burdina gori batez markatu zuen. Gero Anubisek Set larrutu zuen eta bere azala erabili zuen hilobiak profanatzen zituzten gaizkileen kontrako ohartarazpen gisa. Hildakoei arreta ematen zieten apaizek lehoinabarren larruak janzten zituzten Anubisen garaipena ospatzeko.
Antzinako hilobi gehienek Anubiserako otoitzak zituzten, bertan zizelkatuak.
Arimen gida
Egiptoko Aro Berantiarrean (K. a. 664-332), Anubis hildakoak gidatzen margoztu zen. Hathor ere lan berdintsua egiten bazuen ere, gehienetan Anubis egiten zuen lan hori. Geroago, grekera estiloko erropekin dauden gizon eta emakumeak gidatzen ditu, Osirisen aurrean. Osiris, beste aldeko jainkoa zen garai honetan.
Bihotzen neurgailua
Anubisen paperetako bat "balantzen zaindaria" zen. Bihotzaren pisaketa irudikatzen duen eszena kritikoak, Hilen Liburuan, Anubis erakusten du, pertsona hildakoen erreinuan sartzeko duina zen ala ez zehazten zuen neurketa bat egiten (Duat izenez ezagutzen den azpimundua). Ma 'atekin ("egia") hildako pertsona baten bihotza neurtzean, sarritan ostruka-luma bat bezala irudikatzen zena,  Anubisek arimen patua diktatzen zuen. Luma bat baino astunagoak ziren arimak Ammitek irentsiko zituen, eta luma bat baino arinagoak ziren arimak bizimodu liluragarri batera sartuko ziren.
Sinkretismoa
Asiuten eta Menfisen Osirisekin erlazionatu zuten. Bere adierazpenetako batzuk Jentyamentiu, Tepydyeduef edo Nebtadyeser dira, gainera Horusekin (Heru-em-Anpu) eta Sokarrekin harreman estua zuen. Nemtyrekin ere zerikusia zuen.
Irudikapenak artean
Anubis, antzinako egiptoar artearen jainkorik ezagunenetako bat izan zen. Jada Lehen Dinastiako errege hilobietan irudikatua da. Jainkoa, normalean, errege baten gorpua tratatzen ari da, momifikazio erritualak eta hiletak egiten, edo zutik dago beste jainko batzuekin Arimaren Bihotzaren pisatzean, Bi Egien Aretoan. Bere irudikapen ezagunenetako bat bere buruarena da, gizon baten gorputzarekin eta belarri puntadun txakal baten buruarekin, zutik edo belauniko, urrezko balantza bat eusten arimaren bihotz Ma'at-en egiaren luma zuriaren kontra pisatzen ari den bitartean.
Dinastia goiztarrean, animalia moduan irudikatzen zen, txakur beltz gisa. Anubisen kolore beltz bereizgarriak ez zuen animalia irudikatzen, esanahi sinboliko bat baino gehiago zuen. Gorpuaren dekolorazioa irudikatzen zuen, natronekin tratatu ondoren, eta momifikazio garaian erretxinazko substantzia batekin bilgarriak zikintzea, haratago birsortzeko aukera. Nilo ibaiaren lupetz emankorraren kolorea izanik, egiptoarrentzat, beltzak, ugalkortasuna eta harantzago birsortzeko aukera ere sinbolizatzen zituen. [42] Inperio Ertainean, Anubis, sarritan, txakal-burua zuen gizon bat bezala irudikatzen zen. Bere irudikapen oso arraro bat aurkitu zen, erabat gizatiarra, Ramses II.aren kapera batean, Abidosen.
Anubis maiz irudikatzen da zinta bat jantzita eta irabiur bat duela besoaren makurduran. Anubisen beste ezaugarrietako bat imiut fetitxea zen, horrela deitua baltsamatzeko zuen rolarengatik. Hileta-testuinguruetan, Anubis hildako baten momia zaintzen edo hilobi baten gainean eserita agertzen da. Erresuma Berriko hilobi-zigiluek Anubis ere irudikatzen dute Egiptoko etsaien gaineko bere nagusitasuna sinbolizatzen duten bederatzi arkuen gainean eserita.
Quelea erythrops
Quelea erythrops Quelea generoko animalia da. Hegaztien barruko Ploceidae familian sailkatua dago.
Idiacanthus antrostomus
Idiacanthus antrostomus Idiacanthus generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Leppäjärvi
Leppäjärvi (iparraldeko samieraz: Leaibejávri) Enontekiön dagoen hogeita hamar bat etxez osaturiko herrixka bat da. Udalerriko Hetta herritik abiatzen den Norvegiarako errepide erdibidean dago, mugatik 15 bat km-tara. Natura basatiaren artean dago, oihan zarbatsuen erdian eta Enontekiöko iparraldeeneko pinudiak ikusi daitezke bertan. Lijankijärvi aintziraren ertzean dago. 100 bat biztanle dauzka.
Laponiako Gerran, oso harrigarria bada ere, Leppäjärvi izan zen alemaniarrek suntsitu ez zuten herrixka bakanetarikoa. Herrixkako usteak dioenez, Alamattilari esker izan zen, herrixka erasoengandik babesten duen aztia.
Luciogobius guttatus
Luciogobius guttatus Luciogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
George Uhlenbeck
George Eugene Uhlenbeck (Batavia —egun Jakarta—, Ekialdeko Herbeheretar Indiak —egun Indonesia—, 1900eko abenduaren 6a - Boulder (Colorado), Ameriketako Estatu Batuak, 1988ko urriaren 31) fisikaria izan zen. Jatorriz herbeheretarra, estatubatuar hiritartasuna hartu zuen. Samuel A. Goudsmitekin batera elektroiaren spin kontzeptua proposatu zuen. Hainbat lan idatzi zituen atomoaren egituraz, mekanika kuantikoaz, materiaren teoria zinetikoaz, eta fisika nuklearraz.
Bizitza
1925ean Herbehereetako Leidengo Unibertsitatean doktoretza prestatzen ari zela, Goudmistekin batera elektroiak ardatz baten inguruan bira egiten duela aurkitu zuten. 1927an Utrechteko Unibertsitatean sartu zen, Michigango Fisika sailean izan ondoren. 1939. urtean, irakasle-lana hartu zuen Michigango Unibertsitatean. 1943-1945 urteetan, Massachusetts Institute of Technologyn aritu zen; eta, Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Herbeheretan aritu zen berriz lanean. 1960. urtean Rockefeller Medical Research Center erakundeko fisikari eta irakasle hautatu zuten.
Tantilla moesta
Tantilla moesta Tantilla generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
1641 Tana
1641 Tana asteroide gerrikoaan aurkitutako 1641. asteroidearen izena da. 1935eko uztailak 25ean aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1935 OJ zen. Bere izena Tana ibaiagatik jasotzen du.
Laàs
Laàs (okzitanieraz Lars) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Marley (filma)
Marley 2012ko Kevin Macdonald eskoziar zinema zuzendariaren film dokumentala da. Argiak euskaratu zuen.
Sinopsia
Bob Marleyren itzala musikagintzaz harago doa, mundu osoko pertsona askorentzat erreferente handia da. Dokumental honetan haren ibilbideari errepaso zabala egiten zaio; gainera, inoiz ikusi gabeko irudiak erakutsi zituzten, Marleyren familiak horretarako baimena eman baitzuen.
Tomášov
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1240. urtekoa da.
Moguer
Moguer Huelvako probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 51 m-ko altueran eta Huelvatik 19 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 18.381 biztanle zituen 204 km²-tan banaturik. Palos de la Fronterarekin batera Mazagón mankomunitatea kudeatzen du.
Donald Moffat
Donald Moffat (Plymouth, Devon, 1930eko abenduaren 26a - Sleepy Hollow, New York, 2018ko abenduaren 20a) britaniar jatorriko estatubatuar aktorea izan zen.
Santa Olalla del Cala
Santa Olalla del Cala Huelvako probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 535 m-ko altueran eta Huelvatik 149 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 2.142 biztanle zituen 204 km²-tan banaturik.
Puyravault (Itsas Charente)
Puyravault Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Puyravault udalerrian erroldatutako biztanleak 534 ziren. Familiak 217 ziren, horien artean 39 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 85 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 82 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 11 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 259 etxebizitza zeuden, 218 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 250 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 218 etxebizitza nagusietatik 175 bere jabearen bizilekua ziren, 37 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 75 etxek lau zituzten eta 123 etxek bost zituzten. 195 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 86 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 126 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 340 ziren, horien artean 275 aktiboak ziren eta 65 inaktiboak ziren. 275 pertsona aktiboetatik 250 lanean zeuden (140 gizon eta 110 emakume) eta 25 langabezian zeuden (9 gizon eta 16 emakume). 65 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Puyravault udalerrian 237 unitate fiskal zeuden, 596 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.777 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 8 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Puyravault udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.536 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nowy Zmigrod hilerri judua
Nowy Zmigrod hilerri judua XVI. mendearen hasieran sortu zen hilerria da, 2 hektareako azalerarekin. Bigarren Mundu Gerran suntsitu zuten hilerria. 250 bat hilarri kontserbatzen dira, eta horietatik 100 inguru egoera onean daude. Gordetzen den hilarririk zaharrena 1742koa da. Gerraren ondoren, bi ehorzketa egin ziren hilerrian. 1955ean izan zen azkena: Pinkas Wohlmut lurperatu zuten, Nowy Żmigródeko azken judua.
Cuitegi
Cuitegi Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Kaesong Eskualde Industriala
Kaesong Eskualde Industriala (개성공업지구) Ipar Koreako hiru eskualde administratibo berezietako bat da. Herrialdearen hego-mendebaldean dago, Hego Koreako mugan, Kaesong hiritik 10 kilometro hego-ekialdera, eta Seuletik 50 kilometro ipar-mendebaldera. Aipagarria da bertako Korea arteko industria gunea, bi Koreen arteko lankidetzaz eraikia, 66 kilometro koadroko eremua hartzen duena. 2012an 123 hegokorear enpresa zeuden Kaesongen, Ipar Koreako 50.000 pertsonari lana ematen zietenak.
Zenbakien deskonposizio
Zenbakien deskonposizioa, zenbaki bat osatzen duten unitate ezberdinen arteko konbinazioak egitea da; hau da, zenbaki bat hainbat zatitan banatzea. Zenbakiak deskonposatzeko, zenbaki-sistema hamartarra erabili behar da. Zazpi zatitan banatzen da eta zenbakien deskonposizioa egiteko, garbi izan behar ditugu zenbaki-sistemaren atalak zeintzuk diren, horiekin egin beharko dugulako lan. Hona hemen zenbaki-sistemaren zatiak*: batekoa edo unitatea (U), hamarrekoa (H), ehunekoa (E), milakoa (M), hamar milakoa (HM), ehun milakoa (EM) eta milioikoa. Zenbakien deskonposaketa egiteko beraz, zenbaki-sistema hamartarraren taula hau izango dugu oinarri:
Zenbaki hauek deskonposatzeko, zenbaki hamartarren arteko banaketa eta batura egin behar da eta zenbakien banaketa hori egiteko, ondorengo taula huts hau erabiliko dugu, zenbakien zifrak taula honetan kokatuz eta bakoitza dagokion lekuan ezarriz:
ADI!: Zenbaki baten zifrak taulan kokatzerako orduan, beti atzetik hasi behar da!
Deskonposaketa {\displaystyle \scriptstyle \mathbb {C} }[x] -n
Polinomioak zenbaki konplexu en multzoan hartzen baditugu, izendatzailearekiko egiten den deskonposaketa faktore ireeduzibleak erabiliz egingo da eta honelakoa izango da: non  erro desberdinak izango dira eta berretzaile bakoitza multiplizitatea. Zenbait propietate aplikatu beharko dira k funtzio arrazional bat lortu arte. Horren ostean, honelako zerbait lortu beharko litzateke:, non deg.
Zenbakien deskonposaketen adibideak
78.593= 7HM + 8M + 5E + 9H + 3U
78.593= 70.000 + 8.000 + 500 + 90 + 3
70.000
+ 500
90
3
4.072.587= 4 Milioi + 3 EM + 7HM + 2M + 5E + 8H + 7U
4.072.587= 4.000.000 + 300.000 + 70.000 + 2.000 + 500 + 80 + 7
4.000.000
300.000
Bickenbach (Hessen)
Bickenbach Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
2013ko Brasilgo Sari Nagusia
2013ko Brasilgo Sari Nagusia Sao Pauloko Jose Carlos Pace Autodromoa n ospatu zen.
Zenbakien deskonposizio
Zenbakien deskonposaketen adibideak
+ 2.000
500
80
7
____________ 4.072.587
0-aren erabilera
Zenbaki batean 0 zifra agertzen bada, kontuan izan bere balio hutsa dela. Hona hemen adibide bat:
Pilõezinhos
Pilõezinhos Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Zenbakien deskonposizio
0-aren erabilera
3.074 = 3M + 7H + 4 U
3.074= 3.000 + 70 + 4
3.000 +      70          4 _____________      3.074
Deskonposaketa honetan, ez da ehunekorik agertzen, bere balioa 0 (0E) delako.
Egiaztapena
Egindako deskonposaketa ondo dagoela frogatzeko, deskonposaketaren atalak batu behar dira.
Adibidez: 345 zenbakia honela deskonposatzen da → 300E + 40H + 5U; hau da, 300 + 40 + 5= 345. Deskonposaketa hau zuzena da, zenbaki-sistema hamartarren atalen arteko baturak, lortu nahi den zenbakia ematen duelako.
Beste modu batzuk
Aipatutakoaz gain, deskonposaketa egireko beste zenbait modu ere erabil daitezke. Hona hemen, 35 zenbakiaren deskonposaketaren adibide bat;
35 = 25 + 10
35 = 20 + 15
Tantilla oaxacae
Tantilla oaxacae Tantilla generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Quelea quelea
Quelea quelea Quelea generoko animalia da. Hegaztien barruko Ploceidae familian sailkatua dago.
1276
1276.urtea (MCCLXXVI) asteazkenez hasitako bisurtea izan zen, egutegi juliarrean.
Lewarde
Lewarde Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lewarde udalerrian erroldatutako biztanleak 2.769 ziren. Familiak 1.060 ziren, horien artean 264 pertsona bakarrekoak ziren (116 bakarrik bizi ziren gizonak eta 148 bakarrik bizi ziren emakumeak), 304 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 412 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 80 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.143 etxebizitza zeuden, 1.073 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 70 hutsik zeuden. 978 etxeak ziren eta 110 apartamentuak ziren. 1.073 etxebizitza nagusietatik 667 bere jabearen bizilekua ziren, 394 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 59 etxek gela bat zuten, 29 etxek bi zituzten, 112 etxek hiru zituzten, 243 etxek lau zituzten eta 630 etxek bost zituzten. 765 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 496 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 391 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.841 ziren, horien artean 1.278 aktiboak ziren eta 563 inaktiboak ziren. 1.278 pertsona aktiboetatik 1.056 lanean zeuden (567 gizon eta 489 emakume) eta 221 langabezian zeuden (121 gizon eta 100 emakume). 563 pertsona inaktiboetatik 171 erretiraturik zeuden, 190 ikasten zeuden eta 202 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lewarde udalerrian 987 unitate fiskal zeuden, 2.682,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.675 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 49 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 15 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 1 argiketaria eta 2 ile apaindegiak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1, botika 1 bat eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tureň
Tureň Eslovakiako udalerri bat da, Seneceko barrutian kokatuta. 5,30 km²ko azalera du eta 1123 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1252. urtekoa da.
Cottus
Cottus ur geziko aktinopterigioak diren arrainen generoa da.
1642 Hill
1642 Hill asteroide gerrikoan aurkitutako 1642. asteroidearen izena da. 1951ko irailak 4ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1951 RU zen. Bere izena George William Hillengatik jasotzen du.
Cottus
Banaketa
Europa, Asia eta Ipar Amerikako ibaietan aurkitzen dira.
Ekologia
Ur gezako arrainak dira hondo gogor edo lohitsuetan, korronte ertain edo ahuletako erreken, ibaien eta lakuen harrien artean bizi direnak. Batzuetan, ur gazietako estuarioetan edo kostaldeko uretan ere agertzen dira. Ornogabe bentoniko txikiez elikatzen dira.
Ezaugarriak
Gorputz biluzia edo gehiago edo gutxiago arantzaz estalita dute. Buruaren goiko aldea zertxobait armatuta dute. Hortzak masailezurrean dituzte. 31 eta 38 orno artean dituzte. Erruteak ehunka gutxien arrautza izan ohi dira, demertsalak. Garrantzi komertzialik ez dute.
Espezieak
Onartuta daude 67 espezie genero honetan:
Hauekin batera hiru espezie fosil ezagutzen dira:
Ledeuix
Ledeuix (okzitanieraz Laduish) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Hego Pyongan
Hego Pyongan (평안남도, P'yŏngan-namdo) Ipar Koreako erdi-mendebaldeko probintzia da. 12.330 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 4.051.696 biztanle zituen 2008an. Hiriburua Pyongsong da.
Alasdair Fraser
Alasdair Fraser (1955eko maiatzaren 14a, Clackmannan, Eskozia) eskoziar biolin-jole bat da. Skyedance folk musika taldeko kidea ere bada. Euskal Herrian Alboka musika taldea eta Mikel Laboa kantautorearekin batera ere jo izan ohi du. Mundu mailan aldiz, The Chieftains edota The Waterboys taldeekin elkarlanean aritu izan da.
Biebergemünd
Biebergemünd Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Idiacanthus fasciola
Idiacanthus fasciola Idiacanthus generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Anetz
Anetz bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Anetz udalerrian erroldatutako biztanleak 1.680 ziren. Familiak 596 ziren, horien artean 86 pertsona bakarrekoak ziren (39 bakarrik bizi ziren gizonak eta 47 bakarrik bizi ziren emakumeak), 212 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 255 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 43 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 675 etxebizitza zeuden, 603 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 34 hutsik zeuden. 665 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 603 etxebizitza nagusietatik 482 bere jabearen bizilekua ziren, 117 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 13 etxek bi gela zituzten, 77 etxek hiru zituzten, 159 etxek lau zituzten eta 355 etxek bost zituzten. 485 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 199 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 384 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.073 ziren, horien artean 840 aktiboak ziren eta 233 inaktiboak ziren. 840 pertsona aktiboetatik 779 lanean zeuden (418 gizon eta 361 emakume) eta 60 langabezian zeuden (22 gizon eta 38 emakume). 233 pertsona inaktiboetatik 107 erretiraturik zeuden, 72 ikasten zeuden eta 54 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Anetz udalerrian 681 unitate fiskal zeuden, 1.935,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.611 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 47 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 17 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 3 zurginak, 6 iturginak, 4 argiketariak eta 3 ile apaindegiak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Anetz udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 620 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Eskatologia (fisiologia)
Eskatologia (koprologia izenaz ere ezaguna) gorotzak eta gorputzeko hondakinak aztertzeko eskainitako fisiologiaren zatia da, hala nola gorozkien materia, gernua edo hilekoa, besteak beste.
Eskatologia terminoa grezierazko σκώρ hitzean du jatorria (genitibo σκατός, modernoa σκατό, plurala σκατά), 'gorotza' esan nahi duena, eta λóγος 'azterketa' gisa interpretatzen dena. Ez da nahastu behar esanahi erlijiosoa duen hitz homonimoarekin, jatorri etimologikoa ἔσχατος adjektiboan duena, bere esanahia 'azkena' delarik, eta λóγος.
Azor yatea (V-0)
Historia
Yateak 113 tona eta zurezko krosko zituen. 1925 eta 1928 artean Kielen egin zuten ingeles batzuentzat eta Margarette & Dorothea lehendabiziko izena izan zuen.
Eskatologia (fisiologia)
Gorotzen azterketa medikoa antzinatik ezagutzen da, nahiz eta diagnostikoaren bidez iritsi. Eskatologiak deposizioak egin zituen animaliari buruz gauza asko inferitzeko aukera ematen du, hala nola, bere dieta (eta non jan duen), osasun-gaixotasun maila, baita hesteetako parasito batzuen presentzia ere.
Azor yatea (V-0)
Historia
1935ean Felipe Cubas madrildarrak, Cubasko dukeak eta Fontalbako markesak, erosi eta Donostiara eraman zuen. Gainera, Loly II izendatu zuen.
Gerra Zibila piztu zuenean, Eusko Jaurlaritzak konfiskatu eta Industria Sailak Bilbo eta Baiona arteko bidaiak egiteko erabili zuen. Jaurlaritzak Severiano Asarta izendatu zuen Donostian hildako miliziano komunista baten omenez. 1937ko urtarrilean, Eusko Itsas Gudarosteak yatea bereganatu zuen baina helburu militarrik ez zuenez, hil horren amaieran Industria Sailara bueltatu zuen. Bilbo galtzean, hasieran Santanderrera eta, azkenekoz, Baionara bidali zuten.
Gerra amaitzean, Cubasko dukeak yatea berreskuratu zuen eta honek 1945ean Espainiako Itsas Armadari saldu zion kostazain izateko. Armadak, egoera hobeezinean zegoela ikusita, 1947ko maiatzean estatu-yate bilakatu zuen.
1948ko abuztuaren 25ean, Donostiatik 5 itsas milietara bertan Francisco Franco eta Joan Borboikoa bildu ziren. Yateraino bertaratzeko Bartzelonako kondeak Saltillo belaontzia erabili zuen. Bileran, kondearen gizonezko semeen hezkuntza erabaki zuten.
1949an Azor berria zerbitzuan hasi zenean, arrantza zelatatzeko erabili zuten eta izena galdu zuen, V-1 izanik. 1960ko hamarkadan eskola-ontzi bihurtu zen. 1980ko irailaren 1ean patruilari ontzi bilakatu eta, V-0 izenaren ordez PVZ-01 izendatu zuten. 1982an Itsas Armadak baja eman eta hurrengo urtean Maríngo enpresari batek erosi zuen 500 000 pezetaren truke. Honek herbereetar bikote bati saldu zion eta hauek bertoko armadore bati. Ibai-gurutzaldiak egiteko erabili zuten. 2005ean Amsterdamen zegoen, salgai.
Omega (Enrique Morente)
'Omega' Enrique Morente flamenko abeslariaren musika disko ospetsua da. Lana Granadako Lagartija Nick rock-taldearekin batera grabatu zuen, 1996an. Lanaren oinarria Federico García Lorcaren Poeta New Yorken liburua dago eta, baita ere, Leonard Cohenek haren poemen egindako bertsioak. Diskoa El Europeo Música zigiluak plazaratu zuen. Arrakasta handia izan zuen eta 2008n berriro argitaratu zen. Askorentzat flamenkora benetako iraultza eraman zuen lan horrek.
2016ko abenduaren 2an, Enrique Morenteren seme-alabak (Estrella Morente, Soleá Morente eta José Enrique Morente diskoaren hogeigarren urtemuga kontzertu berezi batekin ospatu zuten. Kontzertua Madrilen egin zen, La Riviera aretoan.
Tantilla rubra
Tantilla rubra Tantilla generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Bosc-le-Hard
Bosc-le-Hard Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bosc-le-Hard udalerrian erroldatutako biztanleak 1.438 ziren. Familiak 586 ziren, horien artean 169 pertsona bakarrekoak ziren (31 bakarrik bizi ziren gizonak eta 138 bakarrik bizi ziren emakumeak), 200 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 189 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 623 etxebizitza zeuden, 584 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 481 etxeak ziren eta 90 apartamentuak ziren. 584 etxebizitza nagusietatik 350 bere jabearen bizilekua ziren, 224 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 50 etxek gela bat zuten, 33 etxek bi zituzten, 83 etxek hiru zituzten, 152 etxek lau zituzten eta 265 etxek bost zituzten. 480 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 305 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 178 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 831 ziren, horien artean 577 aktiboak ziren eta 254 inaktiboak ziren. 577 pertsona aktiboetatik 541 lanean zeuden (294 gizon eta 247 emakume) eta 38 langabezian zeuden (19 gizon eta 19 emakume). 254 pertsona inaktiboetatik 78 erretiraturik zeuden, 75 ikasten zeuden eta 101 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bosc-le-Hard udalerrian 607 unitate fiskal zeuden, 1.498 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.039 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 93 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 31 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 28 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 4 iturginak, 3 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 jatetxe, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 12 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 okindegi zen, 2 harategiak, 1 arraindegi zen, 2 liburu dendak, 1 altzari denda zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Bosc-le-Hard udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 988 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
1644 Rafita
1644 Rafita asteroide gerrikoan aurkitutako 1644. asteroidearen izena da. 1935eko abenduak 16an aurkitu zuen Rafael Carrascok Madrildik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1935 YA zen.
Lerista micra
Lerista micra Lerista generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Louvie-Juzon
Louvie-Juzon (okzitanieraz Lobièr de Baish) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.
Veľký Biel
Veľký Biel Eslovakiako udalerri bat da, Seneceko barrutian kokatuta. 10,16 km²ko azalera du eta 2494 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1209. urtekoa da.
Tyssedaleko zentrala
Tyssedal Power Station (baita Tysse I edo Tysso I deitua) zentral hidroelektriko eta monumentu kultural tekniko-industrial zerrendatua da, Tyssedalen, Vestlandeko Ullensvang udalerrian, Norvegia.
Zentrala 13. errepide nazionalean dago, Oddatik sei kilometro iparraldera. Tyssedal Power Station Europa Iparraldeko presio handiko lehen zentral elektrikoa izan zen eta gaur egun osorik dagoen presio altuko zentral zaharrena da. Zentralak 400 metro inguruko desnibela erabili zuen Tyssovassdraget-eko behealdean, Vetlevann-etik Sørfjorden-era, eta Ringedalsdammen atzean dagoen urtegiko ura. Zentrala Oddako karburo eta zianamida lantegiei elektrizitatea hornitzeko eraiki zen. Eraikina 1918an eraikitzen amaitu zenean, Pelton turbinak dituzten 15 unitate instalatu ziren guztira 100 MW- ko potentzia sortuz. Zentralak 25 Hz ko maiztasunarekin korronte alternoa sortzen zuen eta urteko batez besteko ekoizpena 700 GWh- koa sortzen zuen. Bere garaian, 15 sorgailuek Norvegiako elektrizitate-sorkuntza osoaren %10a sortzen zuten. Zentrala ez zen aurrerapen teknologikoa izan soilik, arkitektura eta eraikinaren kokapenak fiordoan izan zuen eragina nabarmenak izan zen. Thorvald Astrup eta Victor Nordan eraikinaren bi arkitektoek Italiako eliza eta katedraletan inspiratu ziren, baita Berlingo Unibertsitate Teknikoan ere, bertan ikasi baitzuten biak.
Laburbilduz, eragin estetiko handia duen eraikin industriala da. Zentrala Tusenårssted gisa bozkatu zuten, Odda udalak eta Vestland ek. Sogn og Fjordane- ko biztanleek "1905-2005 mendeko eraikina" izendatu zuten.
Via Panispernako taldea
Via Panispernako taldea (I ragazzi di Via Panisperna) Enrico Fermik zuzendutako fisikari italiar gazteen taldea izan zen. 1934an, Erroman, euren aurkikuntzarik ezagunena burutu zuten: erreaktore nuklearrak sortzea ahalbidetu zituen neutroi geldoak. Hortik, bonba nuklearra sor zitekeen. Taldearen izena Erromako La Sapienza Unibertsitateko Fisika Sailaren kalearen izenetik dator. Kaleak Panispernako San Lorentzo izeneko gertuko monasterio batetik hartzen du izena.
Enrico Fermiz gain, Edoardo Amaldi, Oscar D'Agostino, Ettore Majorana, Bruno Pontecorvo, Franco Rasetti eta Emilio Segrèk osatzen zuten. Denak fisikariak ziren, D'Agostino kimikaria izan ezik.
Gurutz Ansola
Gurutz Ansola Larrañaga (Azpeitia, 1924ko maiatzaren 2a - Donostia, 2019ko otsailaren 1a) gipuzkoar ikertzaile eta irakaslea izan zen.
Biografia
Ekonomia Zientzietan lizentziatua Deustuko Unibertsitatean eta Zuzenbidean Valladolidekoan. Ekonomia-irakaslea izan zen Deustuko Unibertsitatean, Donostian. Makroekonomia euskaraz irakasten aitzindari izan zen unibertsitate horretan eta baita euskaraz ekonomiaren gaineko testuak idazten ere.
Euskal Herriko ekonomia-egiturak eta haien aldaketa, nazioarteko diru-sistema dolarraren mende, eta ongizate-estatuaren krisia eta etorkizuna izan ziren bere ikerlan nagusiak. Eusko Ikaskuntzaren Gizarte eta Ekonomia Zientziak Saileko lehendakaria izan zen 1978tik 1980ra.
Kaleratu zituen lanen artean: Euskal Herriko ekonomiaz (1971), USAren agintaritza eta dolarraren ahulezia (1972), Ongizate-estatuaren krisialdia eta etorkizuna eta Europar banku zentralaren moneta-politika bakarra.
Gipuzkoako Ikastolen Federazioaren sortzaile eta elkarte horren lehendakari izan zen; Gasteizko Legebiltzarreko kide eta Gipuzkoako Batzar Nagusietako lehendakari ere izan zen. EAJko kide izan zen, harik eta Eusko Alkartasunarren sorreran parte hartu zuen arte.
The Eddy
The Eddy 2020ko franko-estatubatuar telesaila da, Jack Thorneek sortua.
Sinopsia
Istorioaren ardatza da telesailaren izen bereko jazz kluba. Protagonistak, berriz, haren jabea, musika banda eta Paris garaikidea. Telesailak musikaren gazi-gozoak erakutsi ditu: eguneroko eginbeharrek eragiten dute artisten sormen prozesuan, oholtzatik kanpoko eztabaidek oihartzuna dute emanaldietan, eta bakardade emozionalean idatzitako doinuak modu magikoan eraldatzen dira ikus-entzuleen aurrean, zuzenekoetan.
Luciogobius pallidus
Luciogobius pallidus Luciogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Buriti dos Lopes
Buriti dos Lopes Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Tormesko itsumutila
Tormesko itsumutila (jatorrizkoan El Lazarillo de Tormes edo berez La vida de Lazarillo de Tormes y de sus fortunas y adversidades) egile ezezaguneko gaztelaniazko eleberria da, edizio ezagunik zaharrena 1554koa duena. Eleberri pikareskoaren adibide bikaina da. Salamancako ume baten bizitza kontatzen du egileak lehenengo pertsonan, haurtzarotik ezkontza arte. Inkisizioak debekatua izan zuen hainbat hamarkadaz.
Juan Bautista Brasategiren zuzendaritzapean, Lotura Films enpresak 2012an marrazki-bizidunetako film luze bat egin zuten ETB eta Canal Sur telebisten laguntzarekin. 2014an zinemetarako ere egokitu zuten. Orixek egindako itzulpena erabili zuten euskarazko bertsioan.
Gertakizuna
Eleberrian gizarajo batek bere bizitza kontatzen dio "gizarte oneko" gizon bati. Lazaro (I. atala) Salamancatik gertu jaio da, Tormesko errota batean. Aitak, ondoko herriko mandazaina bera, errota horretara eraman ohi zuen alea. Lapurretaz salatua, erbesteratua, Djerbako espedizioan hil da. Ama alarguna Salamancan garbitzailea eta sukaldaria da, eta esklabo baten konkubina bihurtu da. Laster eskaini dio semea morroi bila dabilen itsu bati. Mutikoak eskean ikasi du itsuarekin eta, orobat, iruzurrean eta amarruan.
Gizon hura utzita, hurrengo nagusia (II. atala) Maquedako apaiz zikoitza da, eta maltzurkeriaz jokatu beharra du Lazarok goseak hilko ez bada. Apaizak bidali egin du, eta Lazarok Toledon  denboraldi bat eman du, ezkutari gosetu baina oso duin baten zerbitzura. Txunditurik utzi du nagusi berriak ohoreaz duen ardurak baina, haren estutasunak hunkituta, eskean hasi da nagusiari jaten emateko. Ezkutariak ospa egin du etxeko jabea altzarien bila etortri den egunean, grabatu bat besterik ez dagoen arren. Egun batzuetan (V. atala) Mesedetako fraide baten zerbitzuan jardun ondoren, Gurutzadetako bulda predikari baten morroi egin da Lazaro, eta harekin ikasi iruzurraren antzea. Margolari baten zerbitzura ibili ondoren, Lazarok (VI. atala), heldua jada, nolabaiteko beregaintasuna lortu du lau urtez honenbestean lan eginez, Toledon, katedraleko apaiz baten ur eramaile. Hark lau pegar, asto bat eta zartailua utzi dizkio zain ditzan.
Orain Lazarok eros ditzake arropa dezentea eta ezpata bat eta, hala (VII. atala), herrizain baten zerbitzari jarri da. Azkenean, aurkitu du lanbide bakeatsuago eta egonkorrago bat: herriko pregoilari. Haren bezeroetako batek, San Salbadorko artzipresteak —ardoen pregoia egiten du Lazarok han—-, goraldi sozialaren gailurrera jaso du Lazaro eta bere neskamearekin ezkondu du. Ezkontzaz dabiltzan zurrumurruei —neskamea artziprestearen maitalea ote den— batere jaramonik ez egiteko deliberamendu sendoan datza Lazaroren zoriona.
Satira eta erasmismoa
Lazaro kontalari naif eta zorrotza bainoago, interesgarriagoak dira, sarritan, haren nagusiak. Zenbait kritikariren iritziz, itsuaren, apaizaren eta ezkutari pobrearen trilogiak XVI. mendeko espainiar gizartea ispilatzen du. Izan ere, luzaroan ahaztua egon ondoren, XIX. mendean obra berraukirtu zenean, XVI. mendeko Espainiako bizimodu sozial eta erlijiosoaren kritika bat ikusi zen liburuan. Harrigarria gertatzen da zenbait pasartetako antiklerikalismoa, Tormesko itsumutila liburu debekatuen indizera eraman zuena (1559). Antiklerikalismo hori dela eta, hispanista batzuek pentsatu izan dute -eta pentsatzen dute- egilea ez ote zen Alfonso eta Juan de Valdés humanisten taldeko kidea. Erasmoren jarraitzaile espainolak ziren haiek. Gogoratu beharra dago idazki batzuetan (Colloquia familiarra, 1518) biziki kondenatu zituela Erasmok garai hartako apaizen ohiturak eta eginak. Erasmoren dotrinaren eragina, edo oihartzuna, ez dago ordea prediku edo komentario teorikoetan. Aitzitik, inplizitoak dira, eleberriko pertsonaietan eta gertaeretan daude, protagonistaren jarreran eta, batez ere, amaierako onarpen etsian.
Amaieran, kristau moralaren balio absolutuak baztertu behar ditu Lazarok, eta bizi den gizartean benetan axola duenaren erlatibotasunarekin bat egin. Nolanahi dela ere, Tormesko itsumutila erasozko obra da, giro garratzekoa. Jarrera erasotzaile hori argudioa izan da Américo Castrorentzat, adibidez, egilea, erasmista izan ezik, jatorri juduko kristau berria zela pentsatzeko.
Egileak bere kontaeraren bidez bizitzaren beraren irudia islatzen asmatu bazuen ere, eta zenbaitek protagonistaren benetako eredua aurkitu omen duen arren -Toledoko pregoilari bat, Lope de Rueda zeritzana, izen bereko egile komikoa izan daitekeena-, Tormesko itsumutilaren ikerketa kritikoaren aurrerapena, eleberriak baliatzen dituen iturrien aurkikuntzaren parez pare doa. Izan ere, zenbat eta hobeto ezagutzen diren egileak erabiltzen dituen materialak, orduan eta argiago ikusten da nolako trebetasunaz erabili zituen gai horiek, bizitza baten eta haren iraupenaren irudipena -denbora historiko batean txertatuz denbora bizitu baten irudipena- sortzeko (Djerbako bidaldi baten eta Toledoko Gorteen artekoa: 1510-1525 bitartea, edo 1520-1538 bitartea), urtaroak eta geografia inportanteak diren denboraldi batean.
Trebetasun horrek (eta ez dago horrelakorik Till Eulenspiegelen bizitzan, garai bereko beste heroi amarrutsu bat den arren, Alemaniakoa, hura ere pasarte bakunez osatutako bizitza duena) ezkutariaren pasartean jotzen du gorena. Azpimarratzekoak dira bizitza honi batasuna ematen dioten loturazko guneak: bai kontalariak iraganeko gauzak gogoratzen dituenean, bai etorkizuna asmatzen diotenean, baita egileak irakurleari lotura fin-finak eskaintzen dizkionean ere. Hala, adibidez, Salamancatik irteterakoan, itsuak, inozentearena eginez, mutikoaren burua zubiko harrizko zezenaren kontra jotzen du. Horren erantzun gisa, mutikoak itsuari agur esaten dionean, Escalonako pilare baten kontra bultzatuko du. Lazaroren gurasoen apaltasunarekin bat dator Lazaro ezkonduaren desohorea, batere larritu gabe, amaren aholkuari jarraitzen dionean: "Jende zintzoari lotu beti". Azken finean, ezkontzaren bitartez, haurtzarora itzuliko da protagonista.
Francisco Rico eta Fernando Lázaro Carreter kritikariek ikusmolde horren ironia azpimarratu dute: alegia, liburu hasieran aipatzen den kasua, esplikatzeko liburu osoa behar duena, eta bukaera arte berriz aipatuko ez dena, senar tronpatuaren kasua baino ez da. Lázaro Carreterrek gai hori Erasmoren Moriarekin lotzen du gainera, non senar engainatuen sinesberatasuna goresten baita, gizadiaren zorionerako txikikeria funtsezkoetako bat delakoan.
Sam Elliott
Samuel Pack Elliott (Sacramento, Kalifornia, 1944ko abuztuaren 9a) aktore estatubatuarra da. Bi alditan Urrezko Globoak sarietarako izendatua izan da. Bere fisiko garai, ihar eta mehea, bai eta ahots ozenarengatik, Elliotek sarritan betiko cowboy klasikoa irudikatu izan du.
Inxeba
Inxeba 2017ko John Trengove hegoafrikar zinema zuzendariak egindako amodiozko film dramatikoa da. Xhoseraz grabatua, bere herrialdea ordezkatzeko hautatu zuten Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Sarian.
Sinopsia
Xolani nerabe bat da, eta gizon bihurtzeko zeremonietan ari da parte hartzen, bere adinako beste hainbat gaztetxorekin batera. Horietako bat Kwanda da, hiritarra eta minbera. Egun batean, Kwandak aurkituko du Xolanik taldeko mutil batekin dagoela maiteminduta.
Saint-Jean-sur-Couesnon
Saint-Jean-sur-Couesnon Bretainiako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ille eta Vilaine departamenduan dago Bretainia eskualdean. 2013an biztanle zituen.