cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grand-Camp (Eure)
Biztanleria
2007an Grand-Camp udalerrian erroldatutako biztanleak 427 ziren. Familiak 171 ziren, horien artean 31 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 23 bakarrik bizi ziren emakumeak), 70 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 66 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 205 etxebizitza zeuden, 175 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 202 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 175 etxebizitza nagusietatik 150 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 59 etxek lau zituzten eta 89 etxek bost zituzten. 149 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 79 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 83 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 279 ziren, horien artean 213 aktiboak ziren eta 66 inaktiboak ziren. 213 pertsona aktiboetatik 197 lanean zeuden (103 gizon eta 94 emakume) eta 16 langabezian zeuden (5 gizon eta 11 emakume). 66 pertsona inaktiboetatik 37 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Grand-Camp udalerrian 180 unitate fiskal zeuden, 448,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.972 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 4 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Grand-Camp udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 774 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Viverra tangalunga
Tangalunga (Viverra tangalunga) Viverra generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Viverrinae azpifamilia eta Viverridae familian sailkatuta dago.
Biberridoen familiako ugaztun haragijalea hau 160 cm inguru luzea da, isatsaren 60 cm barne. Itxuraz katajinetaren antzekoa da. Mutur luze zorrotza du, belarriak eta hankak, berriz, labur samarrak. Kolorez marroi iluna izaten da, baina orban eta zerrenda beltz asko du. Filipinetako eta Sondako uharteetan bizi da. Zernahi animalia mota txiki jaten du, baita fruituak eta landareen sustraiak ere.
Víctor Arrizabalaga
Víctor Arrizabalaga Salgado (Mañaria, Bizkaia, 1957 ) euskal margolari eta eskultorea da, batez ere, altzairu margoz egindako Pop eskulturengatik ezaguna.
Skares
, Eskoziako herri bat da, Ekialdeko Ayrshire konderrian. Cumnock herritik 3 milia hego-mendebaldera dago.
Víctor Arrizabalaga
Biografia
1980an Ekonomia eta Enpresa Zientzietan lizentziatu zen EHUn. 1990ean, Durangoko aire zabaleko Eskultura Museoaren sorrera bultzatu zuen. 1992an Lanarte enpresa sortu zuen, artea espazio publikoetan txertatzen espezializatua.
2015ean Arte Ederretan doktoratu zen EHU-n eta doktorego tesiaren amaieran ''Entre lo visible y lo invisible. El coleccionismo de arte en Vizcaya y Álava durante el siglo XX'' argitaratu zuen (2016).
2018az geroztik, Angurretako Harrobia berreskuratzeko proiektuan murgilduta dago, bere memoria gorde eta arte espazio bihurtzea helburu bikoitzarekin.
Pop Artearen mugimenduarilotuta egon da. Hala ere, bere lanetan erabiltzen dituen figurak, materialek eta eguneroko objektuek ebokaziorako gaitasun handia dute. Obra figuratiboak egin dituen arren, arte eraikitzailea eta abstrakzio geometrikoa ere interesatu da, labirintoak, erliebeak, eraikuntzak, etab. Erakusketa ugari egin ditu, besteak beste Espainia, Portugal eta Belgikan eta hurrengo kolekzioetan dira bere obrak: ONCE, Antonio Pérez de Cuenca Fundazioa, Evaristo Valle de Gijón Museoa, Gasteizko Sancho el Sabio Fundazioa, Bizkaiko Foru Liburutegia, Vivanco Dinastia Museoa eta Juan Manuel Lumbreras-Begoña Darriba Bilduma.
Víznar
Víznar Granadako probintziako (Espainia) udalerria da. 2007an 797 biztanle zituen.
Fuentelahiguera de Albatages
Fuentelahiguera de Albatages Guadalajarako udalerria da, Campiña de Guadalajara eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 146 biztanle zituen.
Pascual Madoz kalea (Iruñea)
Pascual Madoz kalea Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen kale bat da.
Méautis
Méautis Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Méautis udalerrian erroldatutako biztanleak 648 ziren. Familiak 238 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 79 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 103 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Pascual Madoz kalea (Iruñea)
Kokapena
Julio Ruiz de Alda kalea eta Cipriano Olaso kalearekiko paraleloki doa.
Méautis
Etxebizitza
2007an 256 etxebizitza zeuden, 237 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 251 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 237 etxebizitza nagusietatik 202 bere jabearen bizilekua ziren, 32 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 50 etxek lau zituzten eta 163 etxek bost zituzten. 166 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 81 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 142 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Nyctiphrynus ocellatus
Nyctiphrynus ocellatus Nyctiphrynus generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Van (Texas)
Van Texasko hiri bat da. Van Zandt konderrian kokatua dago. 2010ean 2,632 biztanle zituen, 7.73 kilometro koadrotan banatuta.
Méautis
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 404 ziren, horien artean 307 aktiboak ziren eta 97 inaktiboak ziren. 307 pertsona aktiboetatik 284 lanean zeuden (155 gizon eta 129 emakume) eta 23 langabezian zeuden (10 gizon eta 13 emakume). 97 pertsona inaktiboetatik 42 erretiraturik zeuden, 32 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Méautis udalerrian 244 unitate fiskal zeuden, 676 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.560 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 1 zurgina eta 1 iturgina.
2000. urtean Méautis udalerrian 38 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.587 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mozambikeko kanala
Mozambikeko kanala (Canal du Mozambique; Lakandranon'i Mozambika; Canal de Moçambique) Indiako Ozeanoaren mendebaldean dagoen ur-eremua da, Madagaskar eta Mozambike artean dagoena. Mozambikeko itsaslasterrak zeharkatzen du hegoaldeko Afrikarako bere ibilbidean.
Bobignyko barrutia
Bobignyko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 529.237 biztanle ditu 66 kilometro koadrotan. Guztira 15 udalerri ditu. Bere hiriburua Bobigny da.
Arantxa Elizondo Lopetegi
Arantxa Elizondo Lopetegi (Donostia, 1967ko otsailaren 26a) gipuzkoar politologoa da. EHUko Administrazio eta Politika saileko irakaslea da. Estatu Espainiarreko Administrazio eta Politika Zientzietako elkarteko lehendakaria da.
Biografia
Soziologian lizentziaduna Deustoko Unibertsitatean. Politika-zientzietan eta Soziologian doktoraduna Euskal Herriko Unibertsitatean. 1991tik aurrera Euskal Herriko Unibertsitateko Politika-zientzia eta Administrazio Saileko irakasle titularra da. Euskal Herriko Unibertsitateko Emakume eta Gizonen Berdintasunaren Gaineko Masterreko fundatzailekide eta zuzendarikide 2000tik 2009ra bitartean, eta 2013tik aurrera. 2009. eta 2012. urteen artean Emakundeko Idazkari Orokorra izan zen.
Euskal Herriko Plazandreok plataforma politikoko kide da.
Lanak
Emakumeen eta gizonen jarrera politikoari buruzko eta berdintasun-politika publikoei buruzko hainbat lan argitaratu ditu. Horien artean azpimarratzeak dira: Mujeres en Política (1997), ​ La presencia de las mujeres en los partidos políticos de la Comunidad Autónoma del País Vasco (1999) ​ eta Participación social y política de las mujeres y los hombres en Euskadi (2005).
Erakunde publiko desberdinek finantziatutako ikerkuntza proiektu ugari zuzendu ditu​: “Genero ikuspegiaren integrazioa Bizkaiko Foru Aldundiko ekintzetan” (2000-2001); “Bilboko Udaleko Berdintasun Aukeren Beharren diagnostikoa eta II Planaren egitea” (2001-2002); “Elaboración de un estudio-diagnóstico para el conocimiento de la feminización de la pobreza en VitoriaGasteiz” (2005), beste batzuen artean. Horretaz gain, 2000. urtetik Emakunderen “Emakumeen eta Gizonen egoeraren gaineko kopuruak Euskadin” urteko ikerketa egiten duen taldearen koordinatzailea da.
Sariak eta esker onak
1998 Ikerketako Euskal Gizartearen Egoera Saria jaso zuen emakumeen partaidetza Euskadiko alderdi politikoetan lanarengatik.
Chocolat (2000ko filma)
Chocolat (euskaraz Txokolatea) 2000ko Lasse Hallström suediar zinema zuzendariaren amodiozko drama filma bat da. Joanne Harris idazlearen izenburu berdineko Chocolat eleberrian oinarritua dago. Juliette Binoche, Johnny Depp, Judi Dench, Alfred Molina, Carrie-Anne Moss eta Lena Olin aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Vianne Rocher (Juliette Binoche) bere alaba txikiarekin Frantziako landako herri lasai batera bizitzera joan den emakume bat da. Han, txokolate goxoa saltzeeko denda bat irekiko du. Dena den, herriko biztanleak harekiko mesfidatio xamarrak agertuko dira, herria usadio zaharrei atxikia baitago. Herriko alkatea Paul de Reynaud kondea (Alfred Molina) ere dendarekiko nahiko eszeptikoa izango da, herritarrak inoiz ikusi gabeko zerbait baita. Baina Vianne xarma berezia duen emakumea da, eta denbora gutxian herritarren nahiz alkate beraren estimua bereganatuko du.
Myobatrachus gouldii
Myobatrachus gouldii Myobatrachus generoko animalia da. Anfibioen barruko Myobatrachidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Arnoglossus andrewsi
Arnoglossus andrewsi Arnoglossus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Avery (Kalifornia)
Avery Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Calaveras konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Nyctophilus timoriensis
Nyctophilus timoriensis Nyctophilus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Wentworth Webster
Wentworth Webster (Uxbridge, Middlesex, Erresuma Batua, 1828ko ekainaren 16a - Sara, Lapurdi, 1907ko apirilaren 2a) idazle britaniar euskaltzalea izan zen; euskal ipuinen biltzaile eta foruzale apaiz anglikanoa izan zen.
Biografia
Donibane Lohizunera joan zen bertako anglikanoen kapilau izateko. Osasun arazoak zituela eta, Sarara joan zen bizitzera.
Websterrek argitaratu zuen Pierre d'Urteren Grammaire Cantabrique Basque (1712), 1900. urtean. Hari zor zaio, gainera, Altabizkarko kantuaren egileen auzia argitu izana. Baina lanik garrantzitsuena 1901ean argitaratu zuen Basque legends elezahar bilduma du. Horretarako, Sara inguruko pertsona zaharren ahotik elezaharrak jaso zituen, hitzez hitz, eta ondoren, ingelesera itzuli eta moldatu zituen.
1993an, euskarazko bertsioa argitaratu da, Xipri Arbelbidek paratuta, Ipuinak izenburupean (bi liburuki).
Po Nudo
Po Nudo Star Warsen fikziozko unibertsoan Errepublika Galaktikoan Ando planeta ordezkatzen zuen Aqualish arrazako senataria zen. Urte batzuk beranduago bere jende guztiarekin batera Errepublikako senatari karguari uko egin zion mugimendu separatistaren kide bihurtuz (Sistema Independenteen Konfederakuntza).
Bere merituengatik separatistak informatuta mantentzea ahalbidetzen zuen erakunde baten buru jarri zuten: Hiper Komunikazioen Kartela.
Mustafar planetan hil zen, bere laguntzaile Shi'idorekin batera Darth Vader iritsi ondoren, kontseilu separatistaren azken biltzarrean.
Viverricula indica
Viverricula indica Viverricula generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Viverrinae azpifamilia eta Viverridae familian sailkatuta dago.
Itsaso Nabaskues
Itsaso Nabaskues Lasheras (Donostia, Gipuzkoa, 1990eko urriaren 6a - ) futbolari ohia da. Erdilari postuan jokatzen zuen. Bere ibilbidean zehar futbol talde hauetako kide izan zen: Añorga, Real Sociedad, Athletic, Oud-Heverlee Leuven eta Oiartzun.
Sorn
, Eskoziako herri bat da, Ekialdeko Ayrshire konderrian.
Fuentelencina
Fuentelencina Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 349 biztanle zituen.
Valentziako probintzia
Valentzia (València, valentzieraz; Valencia, gaztelaniaz) Espainiako ekialdeko probintzia bat da. Valentziako Erkidegoan dago.
2006. urtean, probintziak 2.463.592 biztanle zituen. Hiriburua eta udalerri nagusia Valentzia hiria da.
Stair (Ekialdeko Ayrshire)
Stair, Eskoziako herri bat da, Ekialdeko Ayrshire konderrian.
Saint-Hilaire-sous-Romilly
Saint-Hilaire-sous-Romilly Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Hilaire-sous-Romilly udalerrian erroldatutako biztanleak 378 ziren. Familiak 128 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Nannophryne apolobambica
Nannophryne apolobambica Nannophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Saint-Hilaire-sous-Romilly
Etxebizitza
2007an 158 etxebizitza zeuden, 133 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 152 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 133 etxebizitza nagusietatik 120 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 21 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 71 etxek bost zituzten. 93 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 78 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Xau
Xau Donostian (Gipuzkoa) sorturiko musika taldea da. Euskal Herritik dauden beste talde batzuekin bezala, euren soinuetan, rock, funky, nu-metal, hip-hop, musika klasikoa edo techno soinuak sortzen dituzte. Xauren bereizgarria, taldearen ustez, estilo nahaste handi hori da, eta eurek sortu duten WOFL (Whatever One Feels Like edo Gogoa ematen dizuna) izeneko estiloa.
Saint-Hilaire-sous-Romilly
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Xau
Historia
Xau proiektua 2006ko urrian sortu zen, Unai eta Gontxas Egiako lokal batean elkartzen hasi zirenean. Gutxi geroago Joseba (Nekez) eta Aizpea gehitu ziren, tadeak gorputza hartzen hasten zuelarik.
Saint-Hilaire-sous-Romilly
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 225 ziren, horien artean 157 aktiboak ziren eta 68 inaktiboak ziren. 157 pertsona aktiboetatik 151 lanean zeuden (80 gizon eta 71 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 68 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Xau
Historia
2007ko udan Piraten lehen musika lehiaketan parte hartzeko asmoarekin demo bat grabatu zuten, behin behineko bateriajole bezala Naizroxa taldeko Iban hartuta. Hala ere, udaren bukaerarako Julen (Exum) gehitu zen bateriajole finko bezala.
Hiper Komunikazioen Kartela
Hiper Komunikazioen Kartela Star Warseko fikziozko unibertsoko erakunde bat da, Sistema Independenteen Konfederakuntzaren arteko komunikazioak antolatzeaz arduratzen dena.
Separatistei egin zizkien ekarpen garrantzitsuengatik, San Hillek (Banketxeen Galaxiarteko Klanaren presidentea zena) eta Wat Tamborrek (Tekno Batasunaren presdientea zena) Hiper Komunikazioen Kartelaren buru bezala Po Nudo senataria jarri zuten.
Saint-Hilaire-sous-Romilly
Diru sarrerak
2009an Saint-Hilaire-sous-Romilly udalerrian 134 unitate fiskal zeuden, 332 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.355 euro zen.
Hiper Komunikazioen Kartela
Po Nudo senataria aqualish espeziekoa zen, senatari askok Errepublika Galaktikoa uztea eta hauek Sistema Independenteen Konfederakuntzara batzea lortu zuena.
Saint-Hilaire-sous-Romilly
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 2 argiketariak eta 2 jatetxeak.
2000. urtean Saint-Hilaire-sous-Romilly udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.057 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Van Alstyne (Texas)
Van Alstyne Texasko hiri bat da. Collin konderrian kokatua dago. 2010ean 3,046 biztanle zituen, 10.55 kilometro koadrotan banatuta.
Trabboch
, Eskoziako herri bat da, Ekialdeko Ayrshire konderrian.
Le Raincyko barrutia
Le Raincyko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 506.374 biztanle ditu 123 kilometro koadrotan. Guztira 16 udalerri ditu. Bere hiriburua Le Raincy da.
Auberry (Kalifornia)
Auberry Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Fresno konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lehe (Saxonia Beherea)
Lehe Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Antrostomus carolinensis
Antrostomus carolinensis Antrostomus generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Nyctiphrynus rosenbergi
Nyctiphrynus rosenbergi Nyctiphrynus generoko animalia da. Hegaztien barruko Caprimulgidae familian sailkatua dago.
Nannophryne cophotis
Nannophryne cophotis Nannophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Nyctophilus walkeri
Nyctophilus walkeri Nyctophilus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Arnoglossus arabicus
Arnoglossus arabicus Arnoglossus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bothidae familian.
Sarah Bernhardt
Sarah Bernhardt (Paris, Frantzia, 1844ko urriaren 22a - 1923ko martxoaren 26a) antzerki eta film-aktore judutarra izan zen. Batzuen iritziz "munduko historiaren emakumezko aktorerik famatuena" izan zen Hollywood eta bere izarrak agertu aurretik.1870eko hamarkadan Europako antzokietan famatua egin zen, eta Amerika eta Europa n zehar antzeztu zuen.
Biografia
Besteak beste, Gustave Doré artista frantziarraren, Alphonse Mucha artista txekiarraren, Victor Hugo idazle frantsesaren, Oscar Wilde idazle ingelesaren edo Louise Abbéma margolari frantsesa bezalako garaiko pertsonaien lagun eta maitale izan zen. Baita Louise Abbéma rena ere: bere erretratugile ofiziala izateaz gain, bere bizitzaren zatirik handiena berarekin partekatu zuen.
Artista
Bere izen-abizenei H letra erantsi zien bere izen artistikoa osatzeko, Sarah Bernhardt. Gainera, bere osaba Édouard Bernardten izena bere aitaren izena bezala erabili zuen.
1862. urtean antzezten hasi zen Comédie-Françaisen ikasten ari zenean. Hasieran ez zuen arrrakasta handirik izan, baina 1870eko hamarkadan Europako antzokietan famatua egin zen eta laster New Yorkeko eta Europako eskaintzak jasotzen hasi zen.
1899an rol maskulino bat antzezten lehena izan zen; 55 urterekin literaturaren historiako pertsonaia gizon garrantzitsuenetako bat antzeztu zuen: Hamlet.
Zuzendaria
Aktore lanbidea eskultura, pintura eta literaturarekin uztartu zuen, eta ikuskizunaren munduko lehen enpresaria izan zen, Parisko hainbat antzokitako ekoizpenak izapidetu eta zuzentzeaz arduratu zelarik. 1893an Bernhardt Théâtre de la Renaissance delakoaren zuzendari bihurtu zen, eta 1899an Théâtre des Nations zaharrera aldatu zen, Théâtre Sarah Bernhardt izena hartu eta 1923an hil zen arte.
Azken urteak
Bernhardt Ohorezko Legio ko kide egin zuten 1914an. 1905ean, Hego Amerikako bira batean, eskuineko belaunean min hartu zuen Tosca ko azken eszenan salto egitean. 1915ean gangrena sartu zitzaion eta hanka moztu behar izan zioten. Ezer esan gabe, Lehen Mundu Gerran Bernhardtek behin eta berriz bisitatu zituen frontean zeuden soldaduak, aulki batean eginez agerraldiak. 1916an ekin zion bere azken birari Estatu Batuetan zehar 18 hilabetez. 1918ko azaroan Frantziara itzuli zen, baina laster Europako beste bira bati ekin zion, eserita zegoela antzezteko moduetan arituz. 1920an Bernhardtek eleberri bat argitaratu zuen, Petite Idole: egilearen ibilbide eta anbizioen idealizazioa.
Lisosoma primario
Lisosoma primarioak erretikulu endoplasmatikoko sistemaren deribatuak dira. Lisosoma primario bakoitza Golgiren aparatutik askatutako besikula da, entzima hidrolitikoak dituena (hidrolasak). Entzima hauek erretikulu endoplasmatiko bikortsuan (EEB) sintetizatzen dira eta garraio-besikulen bidez Golgiren aparaturaino heltzen dira. Bertan glukosilazioa jasan (gluzido bat beste molekula bati gehitzen zaioneko prozesua) eta manosa-6-fosfatotan aberatsak diren katea gluzidikoak bihurtzen dira. Hau identifikatzaile molekularra da; entzimak lisosomenganantz bideratzen ditu. Hidrolasek identifikatzailea ez daramaten gaixotasuna ikertu izan da; Golgiren aparatuko mintzek ez dituzten direna bezala ezagutzen eta jariatze-besikuletan enpaketatzen dituzte exozitosi bidez kanporatzeko. Gaixotasun hau pairatzen dutenek matrize estrazelularrean hidrolasak metatzen dituzte, haien zelulek entzimon gabezia duten bitartean.
Agosti Xaho
Agosti Xaho Lagarde (Atharratze, Zuberoa, 1811ko urriaren 10a - Baiona, Lapurdi, 1858ko urriaren 23a) kazetaria, idazlea, hizkuntzalaria eta politikaria izan zen. Xahoren izen-deitura ofizialak, frantsesez, Joseph-Auguste Chaho ziren; berak J.-Augustin edo Augustin izenpetzen zuen erdaraz, eta Agosti euskaraz. Haren pentsamoldea, ezkertiar euskal abertzaletasunaren lehen aurrekaritzat hartzen da. Erromantiko sutsua zen. Euskaldunen jatorriaren eta historiaren inguruko hainbat kontakizunen asmatzaile izan zen, hala nola Aitorren kondairarena.
Haurtzaroa
Aitak, André Xahok, hogeita hamalau urte zituen Agosti jaio zenean. Amak, Rose Lagardek, hamazazpi urte besterik ez. Xahotarrak, aita André eta aitatxi Joseph, Atharratzekoak ziren, Erregearen Zuzentzaren ordezkariak. Mauleko lagardetarrak ere ongi jarritako funtzionarioak ziren. Xahotarren artean, bazen idazlerik: osaba Pierrek saiakera bat idatzi zuen euskararen jatorriaz, eta gramatika bat, biak argitaragabeak. Agosti eta haren hiru anaiak tradizio horri lotuko zitzaizkion.
Ikasketak
Hamaika urte zituela, Oloroeko apaizgaitegira joan zen bigarren hezkuntzako ikasketak egitera. Berehala gai intelektualek kezkatu zuten, Filosofoa izengoitia irabazi baitzuen.
1830ean, hemeretzi urte zituela, ama galdu zuen. Orduz geroztik «Umezurtza» (Orphelin) izendatuko zuen bere burua. Urte horretantxe edo, agian, hurrengo urtean, Agostik Parisa jo zuen. Haren asmoa zuzenbidea ikastea zen, baina denbora gehiago eman zuen filosofia eta mitologia ikasten legeak aztertzen baino. Parisko zirkulu literarioetan buru-belarri ibili zen eta asko interesatu zen garai hartan boladan zegoen esoterismoarekin.
Handik lasterrera sanskritoa eta euskara lotu nahi zituen saio bat idatziko zuen. Paristik Tolosa Okzitaniara bizitzera joan eta, Parisa itzulirik, Revue des voyans aldizkaria sortu zuen.
Kezka politikoak
1835ean, Hego Euskal Herria Lehen Karlistaldian sartua zela, Nafarroara bidaiatu zuen, eta handik bildutako bizipenetatik Voyage en Navarre pendant l'insurrection des basques («Bidaia Nafarroara euskaldunen oldartzearen denboran») idatzi zuen, 1836an. Tomas Zumalakarregi jeneralarekin liluratuta zegoen, eta liburuaren atal batean bera eta jeneral karlistaren arteko elkarrizketa baten berri ematen du, ziurrenik asmatua. Aldi batez karlismoan interesatua egon bazen ere, handik euskaldunen errepublika etor zitekeelakoan, laster aspertu zen karlismoaren klerikalismo eta katolizismoarekin. Errepublikazale sutsua zen heinean gaitzetsi zituen gerra karlistetako bi alderdiak, biak monarkikoak. Urte hartan bertan, Anton Abadiarekin batera, Études grammaticales sur la langue euskarienne idatzi zuen, eta «zazpi uskal-herrietako uskalduner» (zazpi euskal herrietako euskaldunei) eskaini zieten; eskaintza hura izan zen «Zazpiak Bat» goiburuaren aurrekari. Bukatu gabe argitaratu zen lau hizkuntzako hiztegia ere idatzi zuen (euskara, frantsesa, gaztelania eta latina).
Dagoeneko Baionan bizi zela, L'Ariel (1844) eta Uskal-Herriko Gaseta (1848) aldizkariak sortu eta politikari lanetan aritu zen Alderdi Errepublikanoan. Departamenduko kontseilu nagusiko kide izateko hautatu zuten 1849-1851 agintaldirako. Xaho eskolaz eta herria kulturatu beharraz ere arduratua zegoen. 1849ko bozetarako programan haur guztiak, ez dirudunak bakarrik, behar bezala eskolatu behar zirela aldarrikatu zuen. 1848ko Baionako iraultzan buruzagi aritu zen. Louis Napoleonek 1851n estatu kolpea eman zuenean, Xahok Hegoaldera ihes egin behar izan zuen. Gasteizen urte batez egon zen bizitzen, eta handik Baionara itzuli zenean hizkuntza gaietan soilik aritu zen, jardun politikoak oro debekaturik baitzituen.
1858ko urriaren 24an hil zenean, euskal hiztegi batean lanean ari zen. Esan izan denez, euskaldun bati eginiko lehen hileta laikoa Agosti Xahorena izan zen.
Pentsamendua
Xahoren historia kosmikoaren kontzeptua ziklikoa da. Horren arabera, jatorrian gizakia Jainkoaren eta kreazioaren misterioen jakitun zen errebelazio originalari esker. Errebelazio horren zantzuak euskaldunena bezalako antzinako kulturetan aurkituko lirateke. Zorion betean bizi ziren kultura horiek osatuko lukete Hegoaldeko Herriak. Ondoren, iparraldetik etorritakoen inbasioarekin, hondamendiaren bigarren zikloa abiatu zen. Inbasio horietatik ihesi euskaldunak Pirinioetan babestu omen ziren. Hirugarren zikloa Iparraren eta Hegoaren, gaizkiaren eta ongiaren, arteko borrokarena litzateke. Xahoren ustez 1830eko iraultzak edo 1848koak eta gerra karlistak aro negatiboaren amaiera datorrela adieraziko lukete eta ziklo berri bat martxan jarriko litzateke.
Erdijainko
Erdijainko hitzak, mitologian, jainko batek pertsona hilkor batekin izan duen seme edo alaba deskribatzen du. Aro helenistikoan, garai honetako musikari eta olerkariak ere erdijainkotzat hartzen ziren, jainkoen bizitzari buruzko istorioak kontatzen zituztenak. Erdijainkoei, heroi ere deitzen zaie.
Erdijainko greziarrak
Heroi greziarren izaera bitarraren zatia, erdijainko hitza sorrarazi zuena, euren jaiotzan parte hartzen zuen gurasotasun bikoitza da, oso gai erabilia, errege batek eta jainko batek parte hartzen baitzuten. Izan ere, heroiaren ama, bi aitekin oheratu daiteke gau berean, Teseoren ama zen Etraren kasuan bezala, edo, sekretuki jainko batek bisitatua ere izan zitekeen, Pertseoren ama zen Danaeren kasuan bezala. Antzinatean uste zenez, bi aiten hazia umetokian nahasten zen, eta, semeek, jainkoen ahalmen batzuk zituzten. Adibidez, ohiz kanpoko energia eta indarra, bizitza eta heriotzaren arteko muga igaro eta minik jaso gabe itzuli, edo, heriotzaren ondoren, jainko eta gizaki hilkorren arteko bitartekari lanak egin.
Zeus heroi askoren aita izan zen, bere maite-joko ugarien ondorioz. Heroi hauek, hil ondoren, ohorez betetzen ziren, hauen ondorengo izatea aldarrikatzen zuten greziarren artean bereziki, eta jainkoren baten babesa eta patroitza lortzea espero zutenak heroi hauen bitartekaritza lanaren bidez. Heroien gurtza, Antzinako Greziako erlijioaren erritu ktonikoen zati izan zen. Erdijainkoak hilkorrak ziren, gainontzeko gizaki hilkorrekiko lehentasuna zuten arren, eta, batzuk, ez ohiko botereak zituzten. Salbuespen bakarra Herakles izan zen. Hil zenean, olinpiar jainkoen artean onartua izan zena, honela, pribilegiozko posizio bat lortuz.
Egiturari dagokionez, heroien mito narratiboak, eleberriaren generoaren barnean sartzen dira. Alexandro Handiak, bere segizioko mitografoak, bere sekretuzko aitatasun olinpikoaren elezaharra zabaltzera animatu zituen. Arrakasta izan zuen, eta bere elezaharrak bizirik iraun zion antzinateari, bere pertsonaiari buruzko Erdi Aroko eleberri ziklo bat eratzera heltzeraino.
Pharotis imogene
Pharotis imogene Pharotis generoko animalia da. Chiropteraren barruko Vespertilioninae azpifamilia eta Vespertilionidae familian sailkatuta dago
Cryptoprocta ferox
Cryptoprocta ferox Cryptoprocta generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Euplerinae azpifamilia eta Eupleridae familian sailkatuta dago.
Saint-Denisko barrutia (Sena Saint-Denis)
Saint-Deniseko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 34.725 biztanle ditu 47 kilometro koadroko eremuan. Guztira 9 udalerri ditu. Hiriburua Saint-Denis da.
White Shield (Ipar Dakota)
White Shield Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. McLean konderrian dago, Ipar Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lehe (Schleswig-Holstein)
Lehe Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Caruthers (Kalifornia)
Caruthers Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Fresno konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mikel Cabieces
Miguel Ángel "Mikel" Cabieces García (Zugaztieta, ) bizkaitar politikaria da.
Zuzenbidea ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean. UGTn eta PSE-EEn lan egin ondoren, 1995 eta 2008 artean Portugaleteko alkate hautatu zuten. 2008ko apirilean gobernuko ordezkari izendatu zuten.
Cabieces auzia
2012ko hasieran, Cabiecesek Espainiako Gobernuaren ordezkaritzaren ardura utzi eta gutxira, bi alderditako "goi mailako politikariek" telefonoz deitu zioten Mario Fernández Kutxabankeko orduko presidenteari, eta Cabiecesentzat "lan irteera bat" bilatzeko eskatu zioten. Baina Kutxabankek Cabieces zuzenean kontratatzeari egoki iritzi ez eta Rafael Alkorta abokatuaren bulegora jo zuten. Kutxabankentzat aholkularitza lanak egiten zituen Alkortaren bulegoak. Cabieces hasi zen hilero Alkortaren bulegotik diru sariak kobratzen, eta bulegoak horren fakturak igortzen zizkion Kutxabanki, Cabiecesek bankuarentzat egindako lanak balira bezala.
Bizkaiko Probintzia Auzitegiko 6. atalak 2017ko martxoan eman zuen epaia: seina hilabeteko kartzela zigorra eta 4.500 euroko osuna Fernandezentzat eta Alkorta abokatuarentzat, bere garaian Espainiako Gobernuaren EAEko ordezkari ohi Cabiecesi modu irregularrean ordaintzeagatik 243.592 euro; "dirua bidegabe erabiltzea" egotzi zien. Bizkaiko Auzitegiak Cabiecesi urtebeteko kondena ezarri zion, eta 9.000 euroko zigorra.
Nabarrismo
Nabarrismoa Nafarroa Garaiaren interesak eta nortasun desberdina babestea beste helbururik ez duen doktrina edo mugimendu politikoa da. Egungo testuinguru politikoan, UPNk babesten duen posizio politikoari deitu ohi zaio nabarrismoa, Nafarroa gainerako euskal lurraldeetatik espresuki bereizten duena. Alde horretatik, Nafarroaren egitura administratibo-politikoaren iraupena aldezten dute, beste euskal lurraldeekin lotuko dituen egitura berririk sortu gabe.
Nabarrismo hori, espainiar nazionalismoarekin identifikazio teoriko handikoa, XX. mende hasieran hasi zen umotzen Diario de Navarra egunkariaren eta Victor Praderaren teoria katoliko tradizionalisten inguruan, Espainiako monarkiari biziki atxikia. 1932an, euskal abertzaletasunarekiko harremanak hautsi zituen, Lizarrako Euskal Herriko estatutuaren kontra indar berezia eginez eta Espainiako Errepublikaren kontrako estatu kolpea antolatzen parte hartuz. 1936an hasita, diktadura erregimenaren Nafarroako erakundeetan hartu zuen gorputz instituzionala, ikuspegi ideologiko nazional-katoliko batez.
Politikan joera hori gailendu den arren, bada gizarte multzo bat eta talde nabarristak, nafartzaleak, Nafarroak historikoki Euskal Herrian izan duen protagonismoa eta haren euskal estatu izaera babesten duena. Arturo Kanpionek adierazi du ildo hori: euskaltzalea eta euskal abertzaletasunarekin harreman handikoa. Egun, batzuetan, Nafarroaren ikuspegi politiko progresista bati lotuta ageri da, euskal abertzale izan edo ez.
Vega (Texas)
Vega Texasko hiri bat da. Oldham konderrian kokatua dago. 2010ean 884 biztanle zituen, 2.78 kilometro koadrotan banatuta.
Nabarrismo
Nabarrismo eskuindar espainolista
Nafarroa Garaiaren nortasuna Espainiaren barnean garatu eta Euskal Herriko beste lurraldeetatik bereizi nahi duen jarrera politikoa da. Nabarrismo ezagunena da hau, egun bereziki UPN eta Nafarroako Alderdi Popularra alderdien inguruan harilkatua. 2011 arte existitutako Nafarroako Demokraten Konbergentzia nabarrista zen, ñabardurak ñabardura, eta, azken hamarkadetan, Nafarroako Alderdi Sozialista hor kokatu da, Nafarroa Garairako Foru Hobekuntza erregimenaren epelean. Ideologiaz, neurri desberdinetan espainiar nazionalistak eta euskal abertzaletasunaren aurkari sutsuak, historikoki eskuinera lerratuak eta muturreko katolizismoaren aldekoak.
Sustraiak
XX. mendeko historian, jarrera politiko honen kide nagusiak Raimundo García García "Garcilaso", Víctor Pradera, Eladio Esparza, Jesús Aizpún, eta Jaime Ignacio del Burgo izan dira. Nabarrismo espainolistak 1841eko Lege Hitzartuan bilatu nahi izan ditu bere erroak. Hala ere, jarrera hori ere XX. mendeko bilakaera bat izan da, nabarrismo espainolistaren hainbat aldezle garrantzitsuk gaitzetsi egin baitzuten 1841eko konponbide hori, edo onartu bederen nafar herriak haserre edo traiziotzat hartu zuela (Jose Maria Iribarren). 1841etik aurrera, Nafarroa Garaiak, alde batetik, eta mendebaldeko euskal lurraldeek, bestetik, hartu zituzten bide desberdinek bi eredu politiko adierazi zituzten: lehena Espainiako probintzia izateko ia asimilatua, baina ezohiko estatus baten jabe; bigarrena, berriz, aurreko egitura instituzionalari atxikia.
1865 ingururako, Nafarroa Garaiko eskola katoliko tradizionalista berezi bat identifika zitekeen, Espainiako beste euskal lurraldeekin lankidetzan aritu eta hurbiltzearen aldekoa eta foruzalea; liberalismoaren eta separatismoaren kontrakoak ziren, «"nabarrismoko eskola banandu bat", teokrazian oinarritua», progresistek deitu ziotenez. Gamazadak, 1893-1894. urteetan, 1841eko probisioak hausten zituen Gamazo Espainiako ogasun ministroaren erabakiaren kontra harrotu zituen nafarrak; ondorioz, 1841eko Foruak Eraldatzeko Legea nafar identitatearen ikur bihurtu zituen askorentzat. XIX. mende amaieran eta XX.aren hasieran nabarrismoaren zati handi batek identifikazio oso nabarmena zuen euskaltzaletasunarekin. Joera eskuindar erreakzionarioek eta katolikoek ontzat ematen zuten euskozaletasuna. Are, hori izan zen Diario de Navarra egunkariak izan zuen posizioa sortu berritan (1903). Nafarroako Aldundia k Euskaltzaindia eta Eusko Ikaskuntza sortzen parte hartu zuen, baita Euskalerriaren alde aldizkaria ere, eta euskal unibertsitatearen proiektuan lan egin zuen. Bat zetozen joera horrekin Raimundo Garcia Garcilaso, Victor Pradera, Rafael Aizpun, Julio Ruiz de Alda, Joaquin Beuntza eta abar, guztiak ere kontserbadoreak, katolikoak eta espainiazaleak, baita Eusko Ikaskuntzako kideak ere.
Haietako asko karlistak ziren, edo karlismotik ateratakoak. Urte gutxiren buruan, ordea, jarrera aldatuz joan ziren, eta euskal asmo politikoekin mesfidati agertzen hasi ziren. Euskal Herria bai, baina subjektu pasibotzat hartuta. Floren Aoizek, historialari eta ezker abertzaleko bozeramaile izandakoak, euskal lurraldeen arteko polarizazio batean aurkitu du horren arrazoia. Garapen industrial bizkorraren epelean, nekazaritzan oinarritutako nafar lurjabeek eta kazike ek errezeloz ikusten zuten Bizkaiko eliteek hartutako nagusitasuna eta lurralde horren demografia hazkundearen indarra. Bizkaian ideia berriak ere puri-purian ziren, eta nafar jauntxoek arriskugarritzat zeuzkaten berrikuntza horiek guztiak. 1917 tik aurrera, beste euskal lurraldeetara baino, jauntxo horiek Madril era joan ziren babes bila, baita euskal lurraldeen arteko edozein batasuni gogor egin ere; izan ere, langile mugimendu laikoaren eta euskal zein katalan nazionalismoaren goraldiak indar handiz piztu zuen Espainia aberri mehatxatuaren ideia, eta nafar eliteek bat egin zuten osoki harekin.
Artean, nabarrismo honen gehiengoak Espainiako Bigarren Errepublikaren garai arte euskal abertzaletasunarekin harreman nahiko ona izan zuen, baita helburu askotan bat egin ere; izan ere, biek ere foruzaletasunean eta karlismoan zuten jatorria neurri txiki edo handiagoan. 1931n, ordea, Araba, Bizkai, Gipuzkoa eta Nafarroa Garaiko Lizarrako Estatutua zela eta, tradizionalisten barruan zatiketa handi bat izan zen, eta buruzagi batzuek Nafarroa politikoki Euskal Herriko beste lurraldeetatik aparte uztearen alde egin zuten (Iruñea, 1932). Karlismotik kanpora, Rafael Aizpunen Unión Navarra alderdia Lizarrako Estatutuaren alde agertu zen, Nafarroa Madrilgo eta Espainiako politikatik kanpora uztea hobe zelakoan, baina Espainiaren batasuna auzitan jarri gabe eta Nafarroaren egitura instituzionala kolokan jarri gabe, gero haien posizioa aldatu bazuten ere.
Espainiako Gerra Zibilaren hasieran, matxinoen estatu guztiko aba ngoardia osatu zuten, adibidez, Ignacio Baleztenak 1936ko estatu-kolpeari atxikimendu karlista erabaki zuen Emilio Molarekin 1936ko uztailaren 12an. Karlista k eta falangistak elkarrekin lehiatu ziren Nafarroan agintea eskuratzeko, tentsio handiz batzuetan. Frankismoko karlistek, baina, ez zioten uko egiten Nafarroaren euskaltasunari. 60ko hamarkadan, Nafarroako frankismoko eliteek botere-banaketa egin zuten Nafarroako Aldundiaren inguruan, eta Nafarroako familia ezagunek posizioak hartu zituzten orduan, tartean Jaime del Burgo (Kultura Departamendua) eta Jaime Ignacio del Burgo semea (Industria Departamendua). Hurrengo hamarkadetako Nafarroako erregimenaren zutarriak ezarri zituzten orduan.
Nafarroarako Hobekuntza erregimena
1977 an, Nafarroako Aldundi ko hainbat buruzagik bat egin zuten UCD rekin. 1977ko hauteskundeetan, Hego Euskal Herriaren estatutua sortzearen aldeko alderdientzako bozkak kopuruz irabazle atera arren, UCDk atera zituen diputatu gehiago. 1978an, UCDko zenbait buruzagik uko egin zioten Eusko Kontseilu Nagusi sortu berrian sartzeari, ezta aukera hori irekita uzteari ere. Ate hori erabat itxi behar zelakoan, UCD k onartutako Espainiako Konstituzioko Laugarren Xedapen Iragankorrari uko egiteko sortu zen Unión del Pueblo Navarro. Nabarrismo horren sortzailea Jesús Aizpun izan zen, 'foruen berrezarpen osoa'ren aldeko iritzi sutsukoa, baita Nafarroako estatusaren ustezko izaera itundu tradizionalaren zalea ere.
Nafarroa Garaia bereizita geratu zen gainerako lurraldeetatik, Amejoramiento edo Hobekuntza ren bitartez (LORAFNA ere deitua). Antolamendu administratibo eta politiko hori ez zen erreferendum bidez berretsi ahal izan, nabarrismoaren (espainolistaren) aldezleek horretarako hauxe argudiatuta: ez zela horren beharrik, ordu arteko erregimena egokitu egin zutelako, eta ez berri bat sortu. Aldiz, eragile nabarrista horiek berek gehiengo kualifikatuak erreklamatu zituzten beste euskal lurraldeekin erakunde bat osatzeko, erakunde berri bat sortzen ariko liratekeelako. Jaime Ignacio del Burgok bat egin zuen UPNrekin, baita Euskadiko Alderdi Sozialista ko nafarrek (Victor Manuel Arbeloa) bide horretan haiekin bat egin ere 1982tik aurrera. Gabriel Urralburuk bide berari heldu zion, eta PSN sortu zuten PSEtik aparte.
Garai honetan, UPNk ez zuen, hala ere, nafar euskaltasunaren kontra jo zuzenean, ezta PSNk ere, baina UCDrekin batera, Euskararen Foru Lege murrizgarria onartu zuten, eta Nafarroa Garaiaren euskaltasun osoa bakarrik lurralde horren iparraldeari onartu. Patxi Zabaleta k UPNren sorreran ez du ideologia jakinik identifikatzen, "euskal nazionalismoa ren kontra egotea besterik ez". Garaikoetxea k dio PSE ren Nafarroako adarrak men egin ziola "botere estamentuen eta batik bat komunikabide baten presioari", eta 'traizio' egin. Denboraren poderioz, alderdi horietako buruzagiek ikuspegi oso kontraesankorrak hartzen joan ziren Nafarroaren euskaltasunari buruz, hasieran inondik ere zalantzan ez jartzetik 90eko hamarkadatik aurrera erabat ukatzeraino.
Juan Cruz Allí Nafarroako presidentea UPNtik atera zen (1995ean), besteak beste Nafarroan euskal gaiekiko alderdi horrek zuen jarrera baztertzailea gaitziritzita, eta CDNko buru bihurtu. Politikari horren ustez, 2000. urtearen bueltan, UPNk Euskararen Foru Legea hutsaldu egin zuen, hizkuntz lurralde mistoa erdal lurraldearekin parekatuz. EAErekin 1980ko hamarkadatik Nafarroa Garaiko eskuinaren eta PSNren ahotan zebilen EAErekiko organo komun iraunkorra sortzea 1995ean jarri zen abian, uda horretan Juan Cruz Alli k, PSNko Otano k eta EAko Errazti k gobernua osatu zutenean. UPNko Miguel Sanzek, berriz, berehala erreakzionatu zuen, eta egitasmo hori eragozteko konpromisoa eskuratu zuen Espainiako presidente Jose Maria Aznarrengandik, Madrilera espresuki bidaiatuz. Diario de Navarrak PSNren Suitzako banku kontu sekretu baten existentzia azaleratu zuen, eta gobernua berehala desegin zen, baita organo komun iraunkorraren egitasmoa deuseztatu ere. Trukean, UPN-CDNren gobernua eratu zen, Miguel Sanzen buruzagitzapean, eta Yolanda Barcina Iruñeko alkatetzara heldu zen handik gutxira, biak ere Nafarroako euskaltzaletasunaren aurkakoak.
Euskaltasunaren bazterketa
Euskal aurrezki kutxak federazio solte batean elkartuta zeuden 1924tik. Bada, 90eko hamarkadan Nafarroako agintari berriek uko egin zioten beste euskal kutxekin bat egiteari, CAN bere aldetik aritzeko. Aldi berean, ordu arte ikusi ez bezala, euskal kultura eta euskaltzaletasunaren kontrako jarrera esplizitu eta ausart bat azaleratzen hasi zen UPN alderdian eta eskuinean. Iruñeko Udaleko Yolanda Barcinak eta UPNk auzoetako elkarte eta ekimenen kontra ekin zioten, tartean ere Korrika eta AEK ri jarritako debekuak. 2011-2015eko aldia bereziki polemikoa izan zen Nafarroan, haserrea handitu egin zen, UPN eta PSN rekin: CAN auzia, euskararen kontrako jazarpena, pribatizazioak.
Hegoburua
Hegoburua edo Hego poloa  planeta batean hegoalderen dagoen puntua da, biraketa ardatzak planetako hegoaldeko lurrazala zeharkatzen duen lekua. Lur planetan, hegoburua Antartikaren gainean ezarria dago, iparburutik 20.000 bat kilometrora, lurrazaletik neurtuta.
Roald Amundsen norvegiarra izan zen lehena leku horretara heltzen, 1911. urtean. Geroztik ailegatu direnen artean aipatzekoa da Sir Edmund Hillary (1958). Hego Sandwich uharteak kontutan hartu gabe, hegoburutik gertuen dagoen lekua Txile da, eta Ushuaia da gertuen dagoen hiria, Argentinan kokatua, eta gertuen dagoen herria Puerto Williams da, Txilen. Hala ere Ameriketako Estatu Batuen Amundsen-Scott basea dago bertan, 1956ean eraiki zenetik etengabe pertsonal zientifikoa eta militarra izan duena.
Hegoburu geografikoa ez da Hegoburu magnetikoa, Lurraren magnetismoaren arabera definitzen den puntua. Era berean, ez da Antartikaren zentro geografikoan kokatzen.
Geografia
Helburu gehienetarako, Hego Polo Geografikoa Lurraren errotazio ardatzak bere azalera mozten duen bi puntuen hegoaldeko puntua bezala definitzen da (bestea Ipar Polo Geografikoa da). Hala ere, Lurraren errotazio-ardatza "banboleo" oso txikiei lotuta dago (mugimendu polarra) eta, beraz, definizio hori ez da egokia oso lan zehatz baterako.
Hego poloaren koordenatu geografikoak 90°S besterik ez dira, bere luzera geometrikoki zehaztugabea eta garrantzirik gabekoa baita. Luzera bat nahi denean, 0° gisa eman daiteke. Hego Poloan, norabide guztiak iparraldera begira daude. Horregatik, Poloko norabideak "sarearen iparraldearekin" lotuta daude, meridiano nagusian zehar iparralderantz apuntatzen duena. Latitudeko oso txikiak eman behar direnean, erlojuaren orratzen noranzkoa ekialdera da, eta erlojuaren orratzen kontrako noranzkoa mendebaldera da, Ipar Poloan gertatzen denaren aurkakoa.
Hego Polo geografikoa, gaur egun, Antartikako kontinentean dago, Lurraren historia osoan zehar hala izan ez den arren, kontinenteen jitoa dela eta. Bereizgarririk gabeko goi-ordoki baten tontorrean dago, haizeak eta izotzak astindua, itsasoaren mailatik 2.835 metroko altueran, eta hurbilen dagoen itsaso irekitik 1.300 km (800 milia) ingurura dago, Baleen badian. Uste denez, izotzak 2.700 metroko (9.000 oin) lodiera du Poloan, eta, beraz, izotz geruzaren azpiko lur azalera, benetan, itsas mailatik gertu dago.
Izotz geruza polarra urtean 10 metro inguruko abiaduran mugitzen ari da, ipar saretatik 37° eta 40° mendebaldera, Weddell itsasorantz. Beraz, ikerketa-estazioaren kokapena eta polo geografikoari lotutako beste ezaugarri artifizial batzuk pixkanaka mugitzen dira denborarekin.
Hego Polo Geografikoa izotzean hesola batez markatua dago kartel txiki baten ondoan; hauek urtero Urte Berri egunean zeremonia batean birkokatzen da izotzaren mugimendua konpentsatzeko. Kartelak Roald Amundsen eta Robert F. Scott Polora iritsi ziren datak erregistratzen ditu, ondoren gizon bakoitzaren esaldi labur bat, eta "9.301 FT", oinetan duen altuera. Hesola markatzaile berri bat urtero diseinatzen eta fabrikatzen dute bertako langileek.
Hegoburu zeremoniala
Hegoburu Zeremoniala Amundsen-Scott basearen kanpoaldean argazkiak egiteko dagoen leku bat da. Hego Polo Geografikotik metro batzuetara dago, eta zutoi labur baten gainean dagoen esfera metaliko bat da, Itun Antartikoaren jatorrizko estatu sinatzaileen banderek inguratzen dutena.