cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
DES
Funtzionamendua
DESren aurka egin daitekeen eraso mekanismorik onena, indar gorria erabiltzean datza. Hau da, kodetutako testua deszifratzen saiatu gako posible guztiak probatuz (256 = 7.206 x 106 aukera) eta, emaitza logikoak lortu, edo testu argi zati bat izanez gero, lortutako emaitzarekin parekatu.
Algoritmoa teorikoki sendoa da eta ez du ahulune garrantzitsurik (erabili behar ez diren gako ezagun gutxi batzuk daude). IBMk egin zuen lehen bertsioa 128 bitekoa izanik, oraindik indar gorri motako erasoak gainditzeko gai da. Hala ere, gaur egungo bilakaera teknologikoa ikusirik, DES estandarrak ematen duen segurtasuna (soilik 56 biteko gakoekin) nahiko mugatua da, are gehiago, jada inoiz bortxatua izan da. (Batzuk diote NSAk hasierako 128 bitak 56ra murriztu zituela DESrekin kodetutako mezuak deszifratu ahal izateko). Honek guztiak, beste sistema simetriko batzuen bilaketa hasi du (3DES, IDEA,...).
Deskribapena
DES blokekako zifraketaren prototipo algoritmoa da — bit luzera jakin bateko testu garbi bat hartzen du algoritmo honek, eta eragiketa konplexu batzuen bidez luzera berdineko testu zifratuan eraldatzen du. DESren kasuan blokearen tamaina 64 bitekoa da. DESk gako kriptografiko bat ere erabiltzen du eraldaketa aldatzeko, modu honetan kodeketan erabilitako gakoa ezagutzen dutenek bakarrik egin dezakete deszifraketa. Gakoak 64 biteko luzera du, baina hauetatik bakarrik 56 erabiltzen dira algoritmoan. Gainontzeko 8 bitak paritatea egiaztatzeko bakarrik erabiltzen dira, eta gero baztertu egiten dira. Beraz, DESren gako luzera eraginkorra 56 bitekoa da, eta horrela zehazten da.
Beste blokekako zifratzetan bezala, DES blokekako zifratze eragiketa moduan erabili behar da 64 bit baino luzeagoko mezuetan (mezua 64 bit baino luzeagoa bada, mezua 64 biteko bloketan banatzen da, gero blokeak banan-banan kodetzen dira). FIPS-81ek DES erabiltzeko hainbat modu zehazten ditu, egiaztapenerako modu bat barne. FIPS-74ean DESren erabilpenerako beste dokumentu batzuk kontsulta daitezke.
Oinarrizko egitura
Algoritmoaren oinarrizko egitura 1 irudian irudikatzen da: prozesuak 16 fase berdin ditu, txandak deiturikoak (rounds). Hasierako eta bukaerako permutazioak ere ditu, IP eta FP, elkarren artean alderantzizkoak direnak (IPk FPren eragina "desegiten" du, eta alderantziz). IP eta FP kriptografikoki ez dira esanguratsuak, baina ustez 70eko hamarkada erdialdeko hardware-an blokeen karga eta deskarga errazteko sartu ziren. Txanden aurretik, blokea 32 biteko bi zatitan banatzen da eta txandaka prozesatzen dira. Gurutzaketa hau Feistel eskema bezala ezagutzen da.
Feistel eskemak zifraketa eta deszifraketa prozesuak oso antzekoak izan daitezen bermatzen du — ezberdintasun bakarra deszifraketan azpi-gakoak aurkako ordenean erabiltzen direla da. Algoritmoaren gainontzekoa berdin-berdina da. Honek inplementazioa izugarri errazten du, hardware-an bereziki, ez baitago zifraketarako eta deszifraketarako algoritmo ezberdinak erabiltzeko beharrik.
Feistel-en funtzioa (F)
F-funtzioak, 2 irudian irudikatzen da, 32 biteko bloke erdi baten gainean egiten du lan eta lau pausoz osatzen da.
S-kutxen ordezkapenen txandakatzeak, eta P-kutxaren permutazioaren eta E-hedapenaren txandakatzeak "nahasmena eta zabalkundea" dakartzate. Kontzeptu hau zifratze bat segurua eta praktikoa izateko derrigorrezko baldintza bezala identifikatu zuen Claude Shannon-ek 40ko hamarkadan.
Gako sorkuntza
3 irudiak zifraketarako gako sorkuntza irudikatzen du — azpi-gakoak emateaz arduratzen den algoritmoa. Lehenengo, hasierako gakoaren 64 bitetatik 56 hartzen dira Aukeraketa Permutazioa 1en bidez (PC-1) — beste zortzi bitak alde batera utz daitezke edo bestela paritatea egiaztatzeko erabili. 56 bitak 28 biteko bi zatitan banatzen dira; ondoren zati bakoitza bere aldetik maneiatzen da. Txanda bakoitzean, bi zatiak ezkerrera lekualdatzen dira bit bat edo bi bit (txandaren arabera), eta 48 biteko azpi-gakoa sortzen da Aukeraketa Permutazioa 2aren bidez (PC-2) — 24 bit ezkerreko zatikoa eta 24 bit eskuinekoa. Lekualdaketek (diagraman "<<<" ikurrarekin azaltzen da) azpi-gako bakoitzerako bit multzo ezberdina erabiltzen dela ziurtatzen dute; gutxi gorabehera bit bakoitza 14 aldiz erabiltzen da 16 azpi-gakoetan.
Deszifraketa prozesuan gako sorkuntza antzeko moduan egiten da — gakoak alderantzizko ordenean sortu behar dira. Beraz, desplazamenduak eskuinerantz egin behar dira ezkerrerantz beharrean.
Ordezkapen algoritmoak
DESren erabiltzaile zaharretako askok DES Hirukoitza (3DES) erabiltzen dute orain. Hau DESren patenteetako batean deskribatu eta aztertu zen (ikus FIPS PUB 46-3); DES hiru aldiz jarraian erabiltzean datza, aldi bakoitzean gako ezberdin bat erabiliz. Momentuz, orokorrean 3DES segurutzat hartzen da, nahiz eta nahiko geldoa izan. Konputagailu eragiketa aldetik alternatiba merkeago bat DES-X da, gako luzera handitzen duena XOR logiko bat eginez gakoaren aparteko elementuen gainean DES baino lehen eta gero. GDES kodetze prozesua azkartzen duen DESren aldaera bat da, baina kriptoanalisi diferentzialaren bidez apurtzeko aukera zegoela frogatu zen.
2001ean, nazioarteko txapelketa baten ondoren, NISTk DES ordezkatzeko algoritmo berri bat aukeratu zuen: AES (Advanced Encrytion Standard). AES izateko aukeratutako algoritmoa bere diseinatzaileek aurkeztu zuten Rijndael izenarekin. NISTk antolatutako AES txapelketako beste finalista batzuk RC6, Serpent, MARS eta Twofish izan ziren.
Orokorrean, ez dago erabilera guztietarako ezin hobeki moldatzen den algoritmorik. Erabilera orokorretarako makina batean erabiltzeko algoritmo bat (adibidez, SSH, edo posta elektronikorako zifratze mota batzuk), beti ez dabil ondo sistema txertatuetan edo txartel adimenduetan, eta alderantziz.
Segurtasuna eta kriptoanalisia
Blokekako beste edozein zifratzerekin konparatuz, DESren kriptoanalisiari buruzko informazio askoz gehiago argitaratu da. Nahiz eta hau horrela izan, gaur egungo erasorik praktikoena indar gorriaren bidez izaten jarraitzen du. Garrantzi txikiko propietate kriptoanalitiko asko ezagutzen dira, eta hiru eraso mota teoriko posible daude zeintzuak indar gorri bidezko eraso bat baino konplexutasun teoriko txikiagoa behar duten. Hala ere eraso mota hauek burutu ahal izateko testu garbi ezagun eta hautatu kopuru ezinezkoa behar dute. Arrazoi honengatik ez dira praktikan kontutan hartzen.
Indar gorri bidezko erasoa
Edozein zifratze motarako, eraso motarik sinpleena indar gorri bidezko erasoa da. Indar gorriak gako posible guztiak banan-banan egiaztatzen ditu. Gako luzerak gako posible kopurua zehazten du, eta beraz erasoaren bideragarritasuna ere. DESren kasuan, bere hastapenetan zuen gako luzera eztabaidatu egin zen, estandar moduan onartua izan baino lehen ere. Kriptoanalisi teorikoa baino gehiago, bere gako luzera motza izan zen algoritmoaren ordezkapena eragin zuena. Gauza jakina da NSA izan zela IBM bultzatu zuena, edo agian behartu zuena, gako luzera 128 bitetik 64ra murriztera, eta hortik 56 bitera moztera. Hau askotan froga moduan hartu izan da, 70eko hamarkada erdialdean NSAk tamaina honetako gakoak apurtzeko ahalmen konputazional nahikoa zuela esateko.
Akademikoki, DES apurtzeko makinen proposamen ugari aurreratu ziren. 1977an, Diffie-k eta Hellman-ek 20 milioi dolarretan balioztatutako kostua zuen makina bat proposatu zuten, honek DES gako bat egun bakar batean aurkitzeko gaitasuna izango zuen. 1993. urte inguruan. Wiener-ek gako bilaketarako makina bat proposatu zuen, honen kostua milioi bat dolarretan balioztatu zen eta gakoa 7 ordutan aurkitzeko gai izango zen. DESren ahultasuna praktikan 1998an frogatua gelditu zen Electronic Frontier Foundation (EFF) fundazioak, ziberespazioaren zuzenbide zibilari buruz arduratzen den talde bat, DES apurtzeko zuzenduta zegoen makina bat eraiki zuenean, 250.000 dolarreko gutxi gorabeharako kostuarekin (ikus EFF DES craker). DES apurtzea, bai teorian bai praktikan, posible zela frogatzea zuen helburu: "Jende asko dago ez duela egia sinetsiko bere begiekin ikusteko aukera izan arte. DES egun gutxi batzuetan apurtzeko gai den egiazko makina bat erakustea da jendea konbentzitzeko modu bakarra, ikus dezaten benetan ezin dutela beraien segurtasuna DESren eskuetan utzi.". Makina honek gako bat apurtu zuen indar gorria erabiliz, bilaketak 2 egun baino apur bat gehiago iraun zuen. Gutxi gorabehera aldi berean, AEBtako Segurtasun Saileko abokatu batek DES hauskaitza zela ziurtatzen zuen.
Indar gorria baino eraso azkarragoak
DESren 16 txandak indar gorri bidezko eraso bat baino konplexutasun txikiagoarekin apur dezaketen hiru eraso ezagutzen dira: kriptoanalisi diferentziala (KD), kriptoanalisi lineala (KL) eta Davies-en erasoa. Dena den, eraso guzti hauek teorikoak baino ez dira eta ezin dira praktikan aurrera eraman; eraso mota hauek batzuetan "egiaztapeneko ahultasunak" deitzen dira.
Txanda gutxiago erabiltzen duten algoritmo honen bertsioak existitzen dira, eta hauentzat pentsatuta dauden erasoak ere badaude, hau da, 16 txanda baino gutxiago duten DESren bertsioetarako. Analisi hauek segurtasuna lortzeko behar diren txanda kopuruaren ikuspegi bat ematen dute, eta bertsio osoak zein segurtasun-marjin ematen duen jakiteko ere balio dute. Langford-ek eta Hellman-ek kriptoanalisi diferentzial-lineala proposatu zuten 1994. urtean, eta kriptoanalisi diferentziala eta lineala eraso bakar batean batzen ditu. Eraso honen bertsio hobetu batekin 9 txandako DES bat apurtu dezake 215,8 testu garbi ezagun erabiliz eta 229,2ko denbora konplexutasuna dauka (Biham eta beste batzuk, 2002).
Louvatange
Louvatange Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Louvatange udalerrian erroldatutako biztanleak 108 ziren. Familiak 43 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 19 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 65 ziren, horien artean 46 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 46 pertsona aktiboetatik 43 lanean zeuden (24 gizon eta 19 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Louvatange udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 160 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Max Frisch
Max Rudolf Frisch (Zurich, 1911ko maiatzaren 15a – Zurich, 1991ko apirilaren 4a) arkitekto eta idazle suitzarra izan zen, antzerkia eta eleberria bereziki landu zituena. Bigarren Mundu Gerraren ondoren alemanezko literaturak duen egilerik nabarmenetarikoa da, bai eta XX. mendeko suitzar idazlerik ezagunenetarikoa ere.
Lanbidez arkitektoa zen. Antzerkigintzan aritu zen batez ere. Haren lanak parabolen antzekoak dira; psikologiak, ohiturek ez dute garrantzirik; pertsonaiak alegorikoak dira, lirismoa eta umorea guztiz alde batera uzten ez baditu ere. Brecht-en eragina igartzen zaio. Biedermann und die Brandstifter (1958, Su-emailleak, Antonio Labaienek itzulia), Zurich-eko burgesiaren aurreiritzi eta ahulezien satira da; Don Juan oder die Liebe zur Geometrie (1953, Don Joan edo geometriarekiko maitasuna), maitasunaren eta bikotearen ukapena; Andorra (1961), arrazismoaren salaketa. Eleberri garrantzizkoak idatzi zituen gizon modernoaren alienazioa gai hartuta: Ez naiz Stiller (1954), Homo faber (1957), eta Mein Name sei Gantenbein (1964, Demagun Gantenbein naizela) esaterako.
Ancretteville-sur-Mer
Ancretteville-sur-Mer Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ancretteville-sur-Mer udalerrian erroldatutako biztanleak 177 ziren. Familiak 70 ziren, horien artean 18 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 26 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 26 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 102 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 97 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 72 etxebizitza nagusietatik 59 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 68 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 41 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 115 ziren, horien artean 84 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 84 pertsona aktiboetatik 77 lanean zeuden (48 gizon eta 29 emakume) eta 9 langabezian zeuden (2 gizon eta 7 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Ancretteville-sur-Mer udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 231 hektarea erabiltzen.
David Acaz
David Acaz Martínez (Iruñea, Nafarroa, 1975eko maiatzaren 19a - ) futbolari nafar ohia da. Erdilari edo atzelari postuan jokatzen zuen. Erretiratu eta gero entrenatzaile bilakatu zen.
Ibilbidea
''2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Huangze tenplua
Huangze tenplua Guangyuanen (Sichuan) dagoen Budari omenezko tenplua da. Jialing ibaiaren ondoan dago, Wulongshan mendiaren oinean, Milaka Buden amildegitik gertu, hiritik bost kilometrotara. Bereziki ospetsua da leizeetan dauden Budaren eskulturei esker, Tuoba Weiren dinastietan eginak (557-581), Sui (581-618) et Song (960-1279).
Historia
Tenplua Wu Zetian (624-705) enperatrizaren garaietan altxatu zen. enperatriz probintzia honetan jaioa zen. Wunusi (乌奴寺) eta Chuanzhu miao ( 川主庙) izenak izan zituen. Gaur egungo eraikinak Qing dinastiaren urtetan altxatu ziren (1644-1912). 1961tik babestuak daude Sichuan mailako garrantzi handiko leku historiko eta kulturalen zerrenda barruan.
Shun dinastia
Shun dinastia Txinako dinastia inperiala izan zen, labur Ming eta Qing dinastien artean herrialdea gobernatu zuena.
Historia
1644ko otsailaren 8an, txinatar ilargi egutegiaren lehen egunean, Li Zichengek, nekazarien matxinada handi baten buruzagiak Xi'anen dinastia sortu zuen. Lik, ordea, errege titulua baino ez zuen hartu, ez ordea enperadorearena. 1644ko apirilean Shun indarrek Pekin hartu izanak Ming dinastiaren amaiera ekarri zuen, baina Lik ez zuen bere agintaldia sendotzea lortu: maiatzaren amaieran, Wu Sangui mingtarren jeneralaren eta Dorgon printze mantxuaren indarrek Shanhaiko pasabideko guduan garaipena erdietsi baitzuten. Ekainaren hasieran Pekinera itzuli zenean, Lik bere burua Txinako enperadore izendatu zuen eta presaka alde egin zuen hiriburutik. Shun dinastia 1645ean Li hil zenean amaitu zen.
Anastasia Txetverikova
Anastasia Andriivna Txetverikova, ukrainieraz Анастасія Андріївна Четверікова, (Kherson (Ukraina), 1998ko apirilaren 13a) piraguismoan lehiatzen den kirolari ukrainarra da.
Lanbide Heziketa Garatzeko Europako Zentroa
Lanbide Heziketa Garatzeko Europako Zentroa (CEDEFOP) Europar Batasunean lanbide-heziketa eta etengabeko prestakuntza sustatzea eta garatzea helburu duen zentroa da. 1975ean sortua, Tesalonikan du egoitza. Gobernuei ikerketak, analisiak, aholkularitza eta informazioa eskaintzen dizkie.
Anastasia Txetverikova
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina irabazi zuen C-2 500 m modalitatean, Liudmila Luzan herrikidearekin batera, 1.57,499ko denboraz, Txinako bikotearen atzetik (urrezkoa) eta Kanadakoaren aurretik (brontzezkoa).
Marker
Marker Norvegiako udalerria da. Østfold konderrian kokatua dago. 412.91 km² ditu eta 3,463 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Paueko barrutia
Paueko barrutia (frantsesez Arrondissement of Pau) Frantziako barrutia da, Akitania Berria eskualdeko Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoena. 13 kantonamendu eta 269 udalerri edo communne ditu. Prefektura Paue hirian dago.
Udalerriak
Paueko barrutiko udalerri eta beraien INSEE kodeak:
Scincella barbouri
Scincella barbouri Scincella generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Eutropis clivicola
Eutropis clivicola Eutropis generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Bagat de Carcin
Bagat de Carcin Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 136 etxebizitza zeuden, 87 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 130 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 87 etxebizitza nagusietatik 67 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 68 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 34 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 110 ziren, horien artean 85 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 85 pertsona aktiboetatik 77 lanean zeuden (44 gizon eta 33 emakume) eta 8 langabezian zeuden (3 gizon eta 5 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bagat-en-Quercy udalerrian 87 unitate fiskal zeuden, 202 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.960 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 2 higiezinen enpresak ziren.
Presidente Castelo Branco (Paraná)
Presidente Castelo Branco Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Bagat de Carcin
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Bagat-en-Quercy udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 880 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Korpuskularismo
Korpuskularismoa teoria fisiko bat da, materia guztia korpuskuluz (partikula txikiak edo materiaren oso zati txikiak) osatuta dagoela dioena. Teoriak XVII. mendean hartu zuen garrantzia, eta korpuskularzale nagusien artean Thomas Hobbes, René Descartes, Pierre Gassendi, Robert Boyle, Isaac Newton, eta John Locke ditugu.
Ikuspegi orokorra
The Skeptical Chemist (El químico escéptico (1661)) (euskaraz, Kimikari Eszeptikoa) lanean, Boylek, korpuskularismoaren alde, elementu klasikoen ideia aristotelikoak alde batera utzi zituen: lurra, ura, airea eta sua. Bere hurrengo lanean, The Origin of Forms and Qualities (1666) (euskaraz, Forma eta nolakotasunen jatorria), Boylek aristotelismoaren kontzeptu nagusi guztiak azaltzeko korpuskularismoaz baliatu zen, aristotelismo tradizionaletik aldenduz.
Thomas Hobbes filosofoak korpuskularismoa erabili zuen Leviathanen bere teoria politikoak justifikatzeko. Newtonek bere argiaren teoria korpuskularraren teoriaren garapenean erabili zuen, bitartean Boylek bere filosofia mekaniko korpuskularra garatzeko erabili zuelarik, Iraultza Kimikoaren oinarriak ezarri zituena.
Korpuskularismo alkimikoa
William R. Newman-ek Aristotelesen laugarren liburuaren jatorrietara bueltatzen da, Meteorologia. Aristotelesen harespen "lehorrak" eta "hezeak" Jābir ibn Hayyān (721-815) VIII.mendeko alkimista islamikoaren 'sufre' eta ' merkurioa n' bihurtu ziren. Pseudo-Geber- en Summa perfectionis -ak teoria alkimiko bat dauka, non sufre eta merkuriozko korpuskulu bateratuak purutasun, tamaina eta proportzio erlatiboetan desberdintzen diren. Hauek prozesu askoz korapilatsuago baten oinarria osatzen dute.
Viplaix
Viplaix Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Viplaix udalerrian erroldatutako biztanleak 274 ziren. Familiak 135 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 47 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 277 etxebizitza zeuden, 136 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 81 bigarren erresidentzia ziren eta 59 hutsik zeuden. 269 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 136 etxebizitza nagusietatik 110 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 19 etxek bi gela zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 34 etxek lau zituzten eta 55 etxek bost zituzten. 112 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 62 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 52 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 171 ziren, horien artean 121 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 121 pertsona aktiboetatik 106 lanean zeuden (56 gizon eta 50 emakume) eta 15 langabezian zeuden (9 gizon eta 6 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Viplaix udalerrian 156 unitate fiskal zeuden, 313,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.993 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Viplaix udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.650 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ziordia Eraikiz
Ziordia Eraikiz Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Ziordian sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
1995eko Eurovision Abesti Lehiaketa
1995eko Eurovision Abesti Lehiaketa urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 40. edizioa izan zen. Dublingo Point Theatre aretoan ospatu zen, Irlandan, maiatzaren 13an. Aurkezlea Mary Kennedy izan zen.
Garailea Norvegiako Secret Garden taldea izan zen, "Nocturne" kantuarekin. Norvegiaren bigarren garaipena izan zen. Eurovision lehiaketa irabazi duen nagusiki instrumentala den abesti lehena eta bakarra da "Nocturne"
Hogeita hiru herrialdek hartu zuten parte. Aurreko edizioko azken zazpi sailkatuak (Errumania, Eslovakia, Estonia, Finlandia, Herbehereak, Lituania eta Suitza) urte batez lehiaketatik kanporatu zituen Europako Irrati-Telebista Batasunak. Bestalde, aurreko ediziotik kanpo utzitako bost herrialdek itzultzeko aukera hartu zuten (Belgika, Danimarka, Eslovenia, Israel eta Turkia).
Siersthal
Siersthal Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 253 etxebizitza zeuden, 224 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 226 etxeak ziren eta 26 apartamentuak ziren. 224 etxebizitza nagusietatik 170 bere jabearen bizilekua ziren, 41 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 143 etxek bost zituzten. 213 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 79 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 119 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 395 ziren, horien artean 289 aktiboak ziren eta 106 inaktiboak ziren. 289 pertsona aktiboetatik 253 lanean zeuden (146 gizon eta 107 emakume) eta 37 langabezian zeuden (15 gizon eta 22 emakume). 106 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 36 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 iturgina eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzial guztiak okindegiak ziren.
2000. urtean Siersthal udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gare de Lyon (Parisko metroa)
Gare de Lyon (Lyongo geltokia, euskaraz) Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko XII. barrutian kokatuta dagoena, boulevard Diderot eta rue de Bercy bidegurutzearen artean.
Geltokia 1900eko uztailaren 19an ireki zen, Parisko metroaren paris 1linea inauguratzearekin batera.
Eo (argipena)
Eo edo EO izan daiteke:
Gare de Lyon (Parisko metroa)
Historia
Hasieran lau bide zituen, sei metroko zabalera zuten bi nasa zentralekoak, line zirkularra (garaiko paris 2linea) hartu ahal izateko, eta hori ez zen egin.
Hala eta guztiz ere, 1906ko abuztuaren 1etik abenduaren 17ra bitartean, hegoaldereneko bideak Gare d'Austerlitz geltokitik ekarritako paris 5linearen amaiera jasotzen du behin-behinean.
paris 1linearen automatizazio-lanen barruan, 2009ko uztailaren 18 eta 19an arteko asteburuan jaso ziren horren nasak, eta, ondoren, 2012ko abenduaren, ate tranpalez hornitu zituzten.
Konexioak
Geltokia RATP Buseko line eta Noctiliengo  lineen geldialdien inguruan dago.
Saguzar
Saguzarrak edo —Ipar Euskal Herrian eta Nafarroan— gauenarak (Chiroptera) ugaztun hegalariak dira. Saguzarren aurreko besoak hegal gisa garatu dira eta horregatik hegan egiteko gai diren ugaztun bakarrak dira, planeatzeko gai diren beste batzuekin alderatuta. Hegan egiteko modua hegaztiena ez bezalakoa da, ez baitituzte besoak mugitzen, baizik eta hatzak. Hatzen artean mintz fin bat dago, patagio izenekoa. Chiroptera izena grezieratik dator: χείρ, txeir, «esku», eta πτερόν, pteron, «hegal».
Kalkulatzen da saguzarren 1.100 bat espezie daudela mundu osoan, hau da, ugaztun guztien % 20 gutxi gorabehera. Gorputzaren zati handi bat hartzen duen bihotz erraldoia dute, hegan egiteko energia ugari behar baitute. Euskal Herrian 25 espezie inguru daudela estimatzen da. Txikienek 29-33 mm. artean neurtzen dute eta 2 gramoko pisua dute; handienek berriz 1,5 metroko tamaina eta 1,2 kilogramoko pisua.
Landare tropikal batzuek behar-beharrezkoa dituzte saguzarrak, saguzarrak direlako landare horiek beren haziak hedatzeko duten bide bakarra.
Bizitokia
Espeziaren arabera hiru portaera nagusitzen dira: urte osoan leizeetan bizi direnak (haitzulotarrak), urteko garai batzuk soilik pasatzen dituztenak (erdi-haitzulotarrak) eta urte osoan zehar kanpoan bizi direnak (kanpozaleak).
Hainbat adibide:
Anatomia eta fisiologia
Ugaztunen artean saguzarrek oso anatomia bereizgarria azaltzen dute, benetan hegan egiteko gai diren talde honetako bakarrak baitira. Eboluzioan zehar gaitasun hau garatzeko aukera eman dieten ezaugarriak ugariak dira.
Eskeletoa eta hortzeria
Saguzarren eskeleto eta hortzeriaren forma aldakorra da espezierik espezie. Saguzar handietan mutur handiagoak, begi orbita handiagoak eta belarri txikiagoak dituzte. Bestalde, saguzar txikiek mutur luzeagoak (nektariboroekin asoziatua) garatu dituzte eta banpiro saguzarrek, aldiz, muturra murriztu dute hortzeriara moldatzeko. Hortz kopurua ere aldakorra da saguzarraren elikadura motaren arabera moldatua. Saguzar txikien hozka-indarra abantaila mekanikoen bidez sortzen da, eta intsektuen kutikula gogortuaren edo frutaren azalean zehar hozka egiteko aukera ematen die.
Hegoak eta hegaldia
Hegaldiari euts diezaioketen ugaztun bakarrak dira (beste ugaztun batzuek planeatu bakarrik egin dezakete) eta 160 km/h arteko abiadura lor ditzakete. Hatzamarretako hezurrak beste ugaztunenak baino malguagoak dira kaltzio kontzentrazio baxuagoak baitituzte eta hatzamar luzangak izatea ezaugarri garrantzitsua da hegoen garapenerako. Hegaldian hezurrak tolestu eta zizailatu egiten dira; flexio-tentsioak txikiagoak dira lurreko ugaztunen kasuan baino; aldiz, zizailatze-tentsioa handiagoa da. Saguzarren hegoko hezurrek haustura-estresa txikiagoa dute hegaztiek baino. Beste ugaztunenak bezala, eta hegaztienak ez bezala, erradioa da besaurreko osagai nagusia. Saguzarrek bost atzamar luze dituzte, eskumuturraren inguruan. Erpuruak aurrerantz egiten du eta hegalaren aurreko ertza bermatzen du;  beste digituek, berriz, hegalaren mintzean bermatzen dute tentsio jarraitua. Bigarren eta hirugarren digituak hegalaren puntan zehar doaz eta hegala arraste aerodinamikoaren aurka bultza dadin ahalbidetzen dute. Laugarren eta bostgarren digituak eskumuturretik azken ertzera doaz eta aireak eragindako flexio-indarra aldaratzen dute, mintz zurrunaren kontra gorantz bultzatuz. Bere artikulazio malguen ondorioz, saguzarrak ugaztun planeatzaileak baino maniobragarriagoak eta trebeagoak dira. Saguzarren hegoak askoz meheagoak dira eta hegaztien hegoak baino hezur gehiago dituzte. Horri esker, saguzarrek azken horiek baino zehaztasun handiagoz maniobra dezakete eta igotze eta arraste gutxiagorekin egin dezakete hegan. Igoeran hegoak gorputzerantz tolesten denez, hegaldian energiaren % 35 aurrezten dute. Hegoen gainazalak ukimenarekiko sentikorrak diren zelula-hartzaileak ditu Merkel-en zelula izeneko protuberantzia txikietan eta protuberantzia bakoitzak ile ñimiño bat du erdian. Horri esker, saguzarrak aire aldakorraz hauteman eta egoki daiteke. Hegan egiteko abiadurarik eraginkorrena kalkulatzea da erabilera nagusia. Saguzar intsektiboroek, halaber, ukipen-ileak erabil ditzakete maniobra konplexuetan laguntzeko eta hegaldian harrapakinak harrapatzeko.
Zozo papargorri
Zozo papargorria (Turdus migratorius) Turdus generoko animalia da. Hegaztien barruko Turdidae familian sailkatua dago.
Saguzar
Hegoak eta hegaldia
Patagioa, hegoa eratzen duen mintza, beso eta atzamarren hezurretara dago moldatua eta hanka eta buztanera luzatzen da. Ehun konektiboz, zuntz elastikoz, nerbioz, muskulu zuntzez eta odol hodiz osatua dago.
Ekologia
Saguzarrek habitat guztietan betetzen dituzte nitxo ekologikoak, eskualde polarretan, ozeanoetan eta mendi garaietan izan ezik. Nitxo eta habitat hauek espeziearen eta urte-sasoiaren arabera alda daitezke. Saguzarren elikadurari dagokionez gehienbat intsektiboroak izaten dira, baina bestelako estrategiak ere badituzte. Esate baterako, badira nektariboroak, poliniboroak, hematofagoak, frugiboroak eta bestelako ornodunen harrapakariak diren espezieak. Bestalde, batzuk estenofagoak dira (elikagai gutxi batzuez elikatzen dira) eta beste batzuk, ordea, jaki ugariez elika daitezkeen omniboroak. Oro har, saguzarrak gautarrak izaten dira eta egunez kobazulo, pitzadura, eraikin edota aire zabalean atseden hartzen dute. Espezie batzuk bakartiak izaten dira, baina kolonia handietan ere batzen dira (Handienak 50 milioi banakokoak izaten dira). Saguzarren ugalketari dagokionez bibiparoak dira, ugaztunetan ohikoa izaten den moduan.
Bizi-zikloa
Saguzarrek 12 hilabeteekin lortzen dute heldutasun sexuala eta, euren arteko erlazioei dagokienez, batzuk poligamoak dira eta jokabide promiskuoa dute. Beste espezie batzuetan, aldiz, monogamia gailentzen da. Eskualde epeletan bizi diren espezieetan, ernalketa urte-sasoiaren arabera gertatzen da eta gehienetan hibernazioa hasi baino lehen jazotzen da. Eremu tropikaletan bizi diren taldeetan, aldiz, ernalketa ez dator bat sasoiarekin. Eskualde epeletako espezieen jokabide hau baliagaien eskuragarritasunarekin dago lotuta, eta honek jaioberrien biziraupena bermatzea izaten du helburu, euren mantenua ziurtatzen baitu.
Urtean zehar modu honetan garatzen da euren jarduera:
Ugalketa
Saguzarrak bibiparoak dira eta euren garapen enbrionarioa motela izaten da (oro har 3-6 hilabetetakoa). Euren ugal-arrakasta areagotzeko, saguzarrek hainbat ezohiko estrategia garatu dituzte. Horien artean honakoak aipatzekoak dira: atzeratutako obulazioa, enbrioiaren sorgorraldia eta espermaren biltegiratzea. Laburbilduz, estrategia hauek guztiek ernaldiaren epeen moldapena ahalbidetzen dute, kumeen jaiotzea ahalik eta momentu aproposenean eman ahal izateko.
Bizi-itxaropena
Saguzarrak tamaina antzeko ugaztunak baino hiru eta erdi aldiz luzeago bizi dira. Espezie batzuk hogeita hamar urtez bizi daitezke aske daudenean. Ezaugarri hau azaltzeko hipotesi batek honakoa dio: saguzarrek hibernazioan zehar euren metabolismoa geldotzen dute eta honi esker lortzen dute bizitza luzatzea. Izan ere, hibernatzen duten saguzarrek hibernatzen ez dutenek baino bizitza luzeagoak dituzte oro har. Beste hipotesi batek dio hegan egiteko ahalmenak euren mortalitatea murrizten duela, hegaztiekin eta ugaztun planeatzaileekin gertatzen den moduan. Bestalde, kume ugari izaten dituzten saguzar-espezieek batezbesteko bizi-itxaropen laburragoa izaten dute, eta kobazuloetan bizi direnek biziraupen luzeagoa dute, bertan predazioa ez baita hain handia.
María del Villar Berruezo
María del Villar Berruezo (Tafalla, Nafarroa Garaia, 1888ko abenduaren 9a - Donostia, Gipuzkoa, 1977ko uztailaren 26a) dantzaria, idazlea, hizlaria eta aktorea izan zen.
Saguzar
Elikadura
Bestelako elikadura ereduak badituzte ere, gutxi gorabehera saguzarren % 70 intsektujaleak dira (halakoxeak ditugu Europako espezie guztiak); eta beste gehienak, fruitujaleak. Oso espezie gutxi dira haragijaleak. Intsektujale direnek, harrapakinen alde gogorrak bota egiten dituzte, eta usu saguzar kolonia baten pean horrelako hondakinak ageri dira.
María del Villar Berruezo
Biografia
Ikasketak hasi zituenetik bazekien artearen munduan sartu nahi zuela, eta lanean hasi zen, Carpia izeneko emakume apal baten konplizitatearekin eta familiaren harridurarekin. María, lau neba-arrebetatik txikiena izan zen. Behatzaile, bihurri eta jatorra, gauza handietarako prestatzen zen ezkutuan, eta aita hil zenean, Madrilera joatea erabaki zuen. 1910. urtearen amaieran, bere herriko geltokian igo zen trenera, eta hiriburura abiatu zen, han, ametsak eta asmoak egia bihurtuko zirela susmatzen baitzuen.
Saguzar
Elikadura
Ehizatzeko eta mugitzeko ekolokazioa edo ekokokapena deitzen den sonar sistema natural bat baliatzen dute. Kiropteroak ultra-soinuak bidaltzen ditu ahotik edo, espezie batzuen kasuan sudurretik (Ferra-saguzar handiak, adibidez). Uhin horiek inguruko objektuetan islatzen dira atzera gauenararen belarrietara itzuliz; honek hiru-dimentsiotako mapa bat sor dezake bere buruan uhinek itzultzeko behar izan duten denbora distantziak neurtzeko erabiliz. Saguzarrek sortutako ultrasoinu horiek ez dira entzungarriak gizakiarentzat, eta espezieen arabera iraupena eta frekuentzia aldatu egiten da. Halere, gai dira gizakiak entzun ditzakeen moduko soinuak eta garrasitxoak sortzeko, baina horien helburua arrunt ezberdina da (kexazko oihu sozialak, plazerezkoak, ama eta umearen artekoak, oldarkorrak, defentsazkoak, limurtzaileak eta abar). Harrapakina ehizatzeko ahoa erabiltzen dute edo, bestela hegoak, salabardoak bezala. Ehiza eremuak 3 kilometrotik 25 km-ra heda daitezke, espeziearen arabera. Saguzar batek 3000 intsektu harrapa ditzake gau bakar batean; arratoi-belarriak kilo 1 intsektu inguru harrapatzen du martxoa eta azaroa artean.
Ehiza moduak espeziearen arabera aldatzen dira:
Espezie ezberdinek ehiza-eremu eta harrapakin ezberdinak dituztenez, ez dute elkarrekiko lehiarik. Harrapakin mota ugariek erabilitako eremu naturalen aniztasuna erakusten digute: kakalardoak, eltxoak, euliak, gaueko tximeletak, armiarmak, matxinsaltoak...
María del Villar Berruezo
Antzezle
Antzerkiaren munduaz interesaturik, laster letretako eta farandulako jendearekin harremanak izan zituen, María Tubau aktoreak gomendatuta deklamazio-eskolak hartuz. 1911n lehenengo lan dramatikoa antzeztu zuen.
Saguzar
Hibernazioa
Eskualde epeletan bizi diren saguzar-espezieek neguan hibernatzen dute, tenperatura baxuak eta elikagai eskasia saihesteko. Fase honetan zehar euren gorputz-tenperatura eta tasa metabolikoaren murrizpena ahalbidetzen dizkieten hainbat aldaketa fisiologiko gertatzen dira animalia hauen baitan. Latitudean gora egin ahala hibernazio-egoera hauen luzeera handiagoa izaten da. Egoera honetarako prestatzeko, udazken edo uda bukaeran zehar elikagai kantitate handiak irensten dituzte elikagai-erreserbak sortzeko. Horren ondorioz, euren pisua handitzen da eta azalaren azpian gantz-metaketa handiak garatzen dituzte. Hauek begi bistan ikus daitezke eta animaliaren pisu osoaren herena izan daitezke. Behin hibernazio-egoeran sartu direla, saguzarrak tarteka esnatzen dira, hondakinak kanporatzeko eta modu honetan euren gorputzen oreka fisiologikoa berrezartzeko, edota beste toki batera mugitzeko. Oro har, hibernatzeko orduan, saguzarrek leku hezeak aukeratzen dituzte, lurrunketa bidez galtzen duten ur-kopurua murrizteko eta esnaldi bakoitzaren artean igarotzen den tartea ahalik eta gehien luzatzeko. Horrez gain, hibernatzeko gai diren espezieak edozein momentutan sar daitezke antzeko atseden-egoera batean elikagai nahikorik eskuratzen ez dutenean, baina kasu hauetan euren gorputz-tenperatura hibernazioan zehar baino askoz ere altuagoa izaten da.
María del Villar Berruezo
Dantzari
Julia Castelao irakasleak ematen zituen dantza-eskoletara ere joan zen. Ikaskuntza hori interes handiz jaso zuen, ondo prestatzea arrakastaren ateak irekiko zizkion giltza izango zela jakinda. Bere antzezlan laburraren ondoren, dantzari-karrera luzea egin zuen. "Noré" izenarekin, hispaniar-portugaldar antzoki nagusiak zeharkatu zituen eta "María del Villar" izenarekin hispanoamerikarrak
1920an, Parisko Olinpia Antzokian egin zuen emanaldiaren arrakastak Nazioartean ospetsu egin zuen.
Idazle
1936tik aurrera hizlari eta errezitatzaile jardun zuen. Bigarren Mundu Gerran Angolan egon zen errefuxiatuta, kazetaritzan buru-belarri murgilduta. Bere benetako literatura-ekoizpena 1953an hasi zen, non Alma desnuda argitaratu zuen, olerki liburua, Francis Miomandrek hitzaurrea egin zion eta itzulpena.
Heriotza
Donostian hil zen La odisea gitana eleberria argitaratu gabe utziz.
Montalchez
Montalchez Suitzako udalerria da. Neuchâtel kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gibberichthys latifrons
Gibberichthys latifrons Gibberichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Gibberichthyidae familian sailkatzen da.
Rømskog
Rømskog Norvegiako udalerria da. Østfold konderrian kokatua dago. 183.13 km² ditu eta 649 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Eutropis floweri
Eutropis floweri Eutropis generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Walt Disney World Resort
Walt Disney World Resort, Walt Disney World edo Disney World bezala ere ezaguna, Floridako entretenimendurako eraikin-multzoa da, Bay Lake eta Lake Buena Vista herrien artean dagoena. The Walt Disney Companyk 1971n eraiki zuen eta bere 101 km2-ko azaleran lau parke tematiko (Magic Kingdom, Epcot, Disney's Hollywood Studios eta Disney's Animal Kingdom), bi ur parke, hainbat hotel, zenbait golf-zelai, kanpaleku bat eta merkataritza-guneak ditu.
Emilia Landaluce
Emilia Landaluce Galbán (Madril, Espainia, 1981) espainiar kazetaria eta idazlea da. Gaur egun El Mundo egunkarian egiten du lan. Aurretik, ABC egunkarian idatzi zuen.
Suge
Sugeak (Serpentes azpiordena) hankarik gabeko narrasti haragijaleak dira. Hankarik gabeko sugandiletatik bereizten dira ez dutelako betazalik ez eta kanpo belarririk. Squamata guztiak bezala Vertebrata ektotermiko amniotak dira eta ezkatak dituzte. Sugandilek bezala burezurrek ez dute artikulazio sendorik eta euren burua baino handiagoak diren animaliak jan ditzakete. Euren gorputz estuak izan ahal izateko binaka dituzten organoak (adibidez giltzurrunak) bata aurrean eta bestea atzean dituzte. Gehienek birika funtzional bakarra dute. Espezie batzuek aldaka bestigial bat dute, kloakaren bi aldeetan.
Antartikan ezik beste kontinente guztietan aurki daitezke sugeak. Gaur egun 15 familia ezagutzen dira, 456 genero eta 2.900 espezierekin. Era guztietako tamainak dituzte, oso txikitik (10 cm) oso handira (7,6 metroko anakondak). Titanoboa fosila 13 metro luze zen. Uste denez, Kretazeoan uretako edo zuloak egiten zituzten sugandilatik eboluzionatu zuten. Gaur egungo dibertsitatea Paleozenoan lortu zen.
Espezie gehienak ez dira pozoitsuak eta pozoia dutenek batez ere hiltzeko erabiltzen dute, autodefentsarako baino gehiago. Espezie batzuek duten pozoia nahikoa indartsua da gizakiak hiltzeko.
Kokava nad Rimavicou
Kokava nad Rimavicou Eslovakiako udalerri bat da, Poltárko barrutian kokatuta. 66,27 km²ko azalera du eta 2899 biztanle 2017ko datuen arabera.
Épernay-sous-Gevrey
Biztanleria
2007an Épernay-sous-Gevrey udalerrian erroldatutako biztanleak 170 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Suge
Eboluzioa
Anatomia konparatua eginez gero kontsentsua dago sugandilen ondoren sortu zirela. Pythonidae eta Boidae familietako lehen kideen artean aldaka bestigialak zeuden, txikiak, behatz txikitxoekin, kopulazioan erabiltzeko. Leptotyphlopidae eta Typhlopidae familiek ere badute arbasoen aztarna hau, batzuetan adar baten antzarekin.
Belcaire
Belcaire Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.
Épernay-sous-Gevrey
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Suge
Eboluzioa
Gaur egungo sugeen talde gehienak Paleozenoan agertu ziren. Hau ugaztunen erradiazio ebolutiboarekin batera gertatu zen, hegaztiak ez ziren dinosauro guztien desagerpenaren ondotik. Colubridae, talderik handienetako bat, karraskariak ehizatzen egin zen hain zabala, ugaztun talde horren arrakasta dela eta.
Épernay-sous-Gevrey
Etxebizitza
2007an 67 etxebizitza zeuden, 60 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 66 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 60 etxebizitza nagusietatik 54 bere jabearen bizilekua ziren eta 6 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 52 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Suge
Jatorria
Sugeen jatorria oraindik ere misterio bat da. Bi hipotesi nagusi daude, bakoitza bere onarpen mailarekin.
Épernay-sous-Gevrey
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Suge
Sugandila zulatzailearen hipotesia
Fosil ezberdinetan oinarrituta sugeak zuloak egiten zituzten sugandiletatik eboluziona zitezkeen, adibidez Varanidae edo antzeko talde baten ondotik, Kretazeoan. Najash rionegrina fosilak bi hanka zituen, zuloak egiteko aproposak, sakroa zuen eta guztiz lur-lehorrekoa zen. Borneoko Lanthanotus-etan animalia hauen antzekoa litzateke, nahiz eta honek bizitza ur-lehortarra egiten duen. . Lurrazpiko hainbat espeziek euren besoak galduko zituzten, ahalik eta finenak izateko. Hipotesi honen arabera, transparentzia, betazal fusionatuak eta kanpoko belarrien galera zulaketako zailtasunari aurre egiteko lirateke, adibidez kornean arazoak eta lokatza belarrietan. Suge primitibo batzuek bazuten sorbaldarik, baina euren aldakako hezurrak ez zeuden konektatuta ornoekin. Adibidez Haasiophis, Pachyrhachis eta Eupodophis generoak, Najash baino zertxobait zaharragoak.
Épernay-sous-Gevrey
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 114 ziren, horien artean 91 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 91 pertsona aktiboetatik 85 lanean zeuden (49 gizon eta 36 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Suge
Mosasauro urtarraren hipotesia
Beste hipotesi baten arabera, morfologian oinarritua, sugeen arbasoak desagertutako mosasauroei lotuta egongo lirateke, Kretazeo aldeko desagertutako narrasti urtarrak. Hauek, era berean, Varanidae motako narrastien eboluzioz sortu zirela uste da. Hipotesi honen arabera sugeen betazal fusionatuak sortuko lirateke itsas-urari aurre egiteko, hau da, osmosi bidezko ur galera ekiditeko teknika gisa. Belarriak ere ez ziren beharrezko ur barnean. Honek gaur egungo itsas suge baten antzeko animalia sortuko luke. Kretazeo berantiarrean sugeak berriro ere lur-lehorrera iritsiko lirateke, eta hortik eratorriko ziren talde ezberdinak. Kretazeo berantiarreko itsas-suge fosilak ezagunak dira, eta horrek bertsio honi logika emango lioke. Najash rionegrina lurtarra baino zaharragoak dira fosil hauek. Burezurraren egituran antzekotasunak daude, sorbaldak desagertu dira edo txikiak dira eta beste egitura anatomiko batzuek kladistikan hipotesi honi indarra ematen diote, nahiz eta hauetariko batzuk baranoetan ere agertzen diren.
São João da Serra (Piauí)
São João da Serra Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Épernay-sous-Gevrey
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.