cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
San Marko esklaboa askatuz
Gaia
Gaia Jacopo da Varazzek idatzi zuen Legenda aurea (Santuen bizitzak) liburuan oinarritzen da. Proventzako zaldun baten morroia San Marko erlikia batzuk gurtu zituen eta, horregatik, zigorra jasotzeko arriskuan zegoen. Zigorra tortura metodo batean oinarritzen zen: morroiaren hezurrak puskatu behar zituzten, eta, gainera, itsu utzi. Zalduna, gorriz jantzita, eskuinean eserita dago. Esklaboa jendea eta torturatzaile inguratuta dago; jendeak kuriositateaz begiratzen du. Izan ere, azken unean, santuaren agerpena tortura gel arazi egin zuen, morroia salbatuz. Santua goitik behera ikusten dugu, lurrean etzanda dagoen esklaboaren gorputzaren paraleloan, margolanaren erdian. Esklaboa biluzik agertzen da, erabat abailduta.
Eszena inguru arkitektoniko batean kokatzen da. Anatomia eta eskortzoa ohikoa da Tintorettoren lanetan, ziur aski Michelangeloren lanetan oinarrituta. Koloreak, biziak, ohikoak ziren Veneziako Eskolan. Dena dela, margoaren benetako protagonista argia da.
Libertate zibilak
Libertate zibilak edo askatasun zibilak askatasunak dira, eta gobernuek konpromisoa hartzen dute ez murrizteko, dela konstituzio, legedi edo interpretazio judizial bidez, behar den prozesurik gabe. Terminoaren norainokoa herrialdeen artean desberdina bada ere, askatasun zibilek barnean har ditzakete kontzientzia-askatasuna, prentsa-askatasuna, erlijio-askatasuna, adierazpen-askatasuna, biltzeko askatasuna, segurtasunerako eta askatasunerako eskubidea, pribatutasunerako eskubidea, legearen eta dagokion prozesuaren aurreko tratu-berdintasunerako eskubidea, epaiketa justurako eskubidea eta bizitzeko eskubidea. Beste askatasun zibil batzuek barne hartzen dituzte jabetza-eskubidea, defendatzeko eskubidea eta gorputz-osotasunerako eskubidea. Askatasun zibilen eta beste askatasun mota batzuen arteko bereizketen barruan, bereizketak daude askatasun positiboaren/eskubide positiboen eta askatasun negatiboaren/eskubide negatiboen artean.
Laburpena
Nazio garaikide askok konstituzio bat, eskubideen lege-agiri bat edo askatasun zibilak zerrendatzen eta bermatzen saiatzen diren antzeko dokumentu konstituzionalak dituzte. Beste nazio batzuek antzeko legeak ezarri dituzte hainbat bide juridikoren bidez, besteak beste, funtsezko konbentzioak sinatu eta berrestea edo bestela indarrean jartzea, hala nola Giza Eskubideen Europako Hitzarmena eta Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna. Erreklamatutako askatasun zibil batzuen existentzia eztabaidagai da, baita eskubide zibil gehienen hedadura ere. Adibide eztabaidagarrien artean jabetza eskubideak, ugalketa eskubideak eta ezkontza zibila daude. Gobernuaren zentsurak hautemandako askatasun zibilak oztopatzen dituen erregimen autoritarioetan, askatasun zibilaren defendatzaile batzuek anonimotasun tresnak erabiltzea defendatzen dute, adierazpen askatasuna, pribatutasuna eta anonimotasuna ahalbidetzeko. Demokraziek askatasun zibilak aitortzen dituzten maila terrorismoaren eraginak eragiten du. Biktimarik gabeko delituak egoteak askatasun zibilak urratzen dituen ere eztabaidagai da. Eztabaidako beste gai bat gerra garaian edo salbuespen-egoeran zenbait askatasun zibil etetea edo aldatzea da, hala nola gertatu behar den eta zenbateraino.
Askatasun zibilen kontzeptu formala "Carta Magnatik" dator sarritan, 1215 ean adostutako ingeleseko foru juridiko bat, eta, aldi berean, aurretik zeuden dokumentuetan oinarritzen zen, hots, Askatasun Gutunean.
Erresuma Batua
Erresuma Batuko askatasun zibilak 1215eko Karta Magnaren ondoren hasi ziren, hala nola 1628ko Eskubide Eskaera, 1679ko Habeas corpus Legea eta 1689ko Eskubideen Deklarazioa. Lege horietako zati batzuek indarrean diraute gaur egun ere, eta Erresuma Batuko Konstituzioa kodetu gabea osatzen duten beste lege eta konbentzio batzuekin osatzen dira. Gainera, Erresuma Batuak Giza Eskubideen Europako Hitzarmena sinatu du, giza eskubidea k eta askatasun zibilak barne hartzen dituena. 1998ko Giza Eskubideen Legeak Konbentzioko eskubide gehienak zuzenean txertatzen ditu Erresuma Batuko legerian.
2008ko ekainean, orduko itzaleko Barne ministroak, David Davisek, uko egin zion bere eserleku parlamentarioari, eta, beraz, orduko gobernu laboristaren "askatasun zibilen higadura" gisa deskribatu zuen, eta askatasun zibilen plataforma batean berrautatu zuten (nahiz eta hautagaien aurkakotasunik ez izan). Hori lege antiterroristei eta, bereziki, espetxealdi prebentiboaren hedapenari erreferentzia eginez izan zen, askok Karta Magnan ezarritako habeas corpusaren arau-haustetzat hartzen
Frantzia
1789ko Frantziako Gizakiaren eta Herritarraren Eskubideen Deklarazioak askatasun zibil asko eskaini zituen, eta indar konstituzionala dauka gaur egun ere.
Zer dira eskubide zibilak?
ICCPRk eskubide ugari aitortzen ditu. Horien artean nabarmendu ditzakegu:
Txina
Txinako Herri Errepublikako Konstituzioak (Txina kontinentalari bakarrik aplikatzen zaiona, ez Hong Kongi, Macaori eta Taiwani), bereziki herritarren oinarrizko eskubide eta betebeharrak, askatasun zibil asko babestu nahi ditu. Taiwanek, Txina kontinentaletik bereizita dagoenak, bere Konstituzio propioa dauka.
1982ko konstituzioak askatasun zibilak bermatzen dituen arren, gobernu txinatarrak "estatuaren boterearen subertsioa" eta "estatuaren sekretuen babesa" klausulak erabili ohi ditu bere lege sisteman Txinako Alderdi Komunista (PCCh) eta estatua kritikatzen dituztenak kartzelatzeko.
Txina osoan giza eskubideen egoerak okerrera egin zuen. Giza eskubideen abokatu eta aktibistek jazarpena eta larderia, epaiketa bidegabeak, atxiloketa arbitrarioa inkomunikatuta denbora luzez, baita tortura eta bestelako tratu txarren berri eman zuten, adierazpen askatasunerako eta beste giza eskubide batzuetarako eskubidea erabiltzeagatik. Gobernuak Xinjiang-en bizi den populazio musulmanaren aurkako doktrinamendu politikoaren, atxiloketa masibo arbitrarioaren, torturaren eta behartutako asimilazio kulturalaren kanpainarekin jarraitu zuen. Milaka ume gurasoengandik banandu ziren. Hong Kongen, Segurtasun Nazionaleko Legeak Administrazio Eskualde Berezia sortu zenetik aurrekaririk gabeko giza eskubideen urraketak onartu zituen, eta LGBTI pertsonen eskubideak aitortzeko aurrerapen mugatuak izan ziren.
India
Konstituzioaren III. Zatian jasotako Oinarrizko Eskubideek, indiar guztiek beren bizitzak bakean eraman ahal izateko moduko askatasunak bermatzen dituzte, Indiako herritar gisa. Oinarrizko sei eskubideak honako hauek dira: berdintasunerako eskubidea, askatasunerako eskubidea, esplotazioaren aurkako eskubidea, erlijio-askatasunerako eskubidea, kultura- eta hezkuntza-eskubideak eta konstituzio-baliabideak izateko eskubidea.
Horien artean daude demokrazia libera l gehienetan komunak diren eskubide indibidualak, lurraldeko oinarrizko legeetan sartuak eta auzitegi batean betearaztekoak. Eskubide hauen urraketak Indiako Zigor Kodean ezarritako zigorrak eragiten ditu, botere judizialaren diskrezioaren menpe. Eskubide horiek ez dira erabateko edo konstituzio-aldaketetatik salbu. Independentzia aurreko praktika sozialen desberdintasunak iraultzea izan dute helburu. Zehazki, ukigarritasuna ezabatzea eragin zuten eta erlijioa, arraza, kasta, sexua edo jaioterria dela eta diskriminazioa debekatu zuten. Pertsonen trafikoa eta doako lana debekatzen dute. Gutxiengo etniko eta erlijiosoen kultura- eta hezkuntza-eskubideak babesten dituzte beren hizkuntzak gordetzeko eta beren hezkuntza-erakundeak administratzeko aukera emanez.
Oinarrizko Eskubideek berdintasuna azpimarratzen dute, herritar guztiei erakunde eta babes publikoen sarbidea eta erabilera bermatuz, haien jatorria edozein dela ere. Bizitzarako eta askatasun pertsonalerako eskubideak edozein nazionalitatetako pertsonei aplikatzen zaizkie, eta beste batzuk, esate baterako, adierazpen eta adierazpen askatasuna Indiako hiritarrei soilik aplikatzen zaizkie (egoiliar ez diren indiar herritarrei barne). Enplegu publikoaren gaietan berdintasunerako eskubidea ezin zaie Indiako atzerriko hiritarrei eman.
Oinarrizko Eskubideek, batez ere, pertsonak babesten dituzte Estatuaren edozein ekintza arbitrarioetatik, baina eskubide batzuk pertsona pribatuen aurka ere bete daitezke. Adibidez, konstituzioak ukiezina deuseztatzen du eta begar debekatzen du. Xedapen horiek egiaztapen gisa jokatzen dute bai estatuaren jardunaren eta bai partikularren ekintzen gainean. Oinarrizko Eskubideak ez dira absolutuak eta arrazoizko murrizketen menpe daude nazio-interesak babesteko beharrezkoak diren neurrian. Kesavananda Bharati vs. Kerala egoera auzian, Auzitegi Gorenak konstituzioaren xedapen guztiak alda daitezkeela erabaki zuen, Oinarrizko Eskubideak barne. Hala ere, Parlamentuak ezin du konstituzioaren oinarrizko egitura aldatu laikotasuna, demokrazia, federalismoa, botere-banaketa.
Askotan "Oinarrizko egituraren doktrina" deitua, erabaki hau Indiako historiaren zati garrantzitsutzat hartzen da. 1978ko Mahatma Gandh i Indiako Batasuna auzian, Auzitegi Gorenak doktrinaren garrantzia hedatu zuen edozein legedi parlamentarioren gainetik. Epaiaren arabera, parlamentuaren egintza ezin da legetzat hartu konstituzioaren oinarrizko egitura urratzen badu. Oinarrizko Eskubideen berme mugarri hau independentzia judizialaren adibide paregabetzat hartu zen Oinarrizko Eskubideen santutasuna zaintzeko. Oinarrizko Eskubideak konstituzio-aldaketa baten bidez soilik alda daitezke, eta, hortaz, horiek txertatzea botere betearazleari ez ezik, Parlamentuari eta estatuetako legegileei ere kontrolatzen die.
Salbuespen egoera ezartzeak segurtasun nazionala eta ordena publikoa zaintzeko 19. artikuluak (adierazpen, biltzeko eta mugitzeko askatasunak barne, etab.) emandako eskubideak behin-behinean bertan behera uztea ekar dezake. Lehendakariak, agindu bidez, konstituzio-idatzizko errekurtsoak ere bertan behera utzi ditzake.
Japonia
1947az geroztik, Japoniak, monarkia konstituzionala duen herrialdea eta sozialki "aldaketa pixkanaka doan gizarte kontserbadoreagatik" ezaguna den, konstituzio bat dauka oinarrian eskubideen deklarazio sendoa (III. kapitulua. Herriaren eskubideak eta betebeharrak). Zentzu askotan, 1964ko Eskubide Zibilen Legearen aurreko AEBetako Konstituzioaren antza du, eta hori Japoniako aliatuen okupazioaren garaian sortu zen. Konstituzio hau gobernu eliteentzat arrotz inposaketa bat bezala sentitu zitekeen, baina ez jende arruntarentzat "beren buruzagi desprestigiatuengan federik ez zutenak eta aldaketa esanguratsuak onartzen zituztenak". Laburbilduz, konstituzioak oinarrizko askatasun indibidualak ziurtatzen saiatzen da eta. eskubideak, zeinak 10. artikulutik 40. artikulura bitartekoak diren. Giza duintasunaren artikuluetan nabarmenena 25. artikuluaren 1. atala da, zeinak bermatzen baitu «pertsona guztiek izango dutela eskubidea bizimodu osasuntsu eta kulturako gutxieneko mailak mantentzeko».
Konstituzio liberal hau onartu arren, sarritan "Gerraosteko Konstituzioa" (戦後憲法, Sengo-Kenpō) edo "Bakearen Konstituzioa" (平和憲法, Heiwa-Kenpō) deitzen zaion elite japoniarrak barneratzaile bat abiaraztearren. , gizarte irekia eta plurala. Bigarren Mundu Gerra amaitu eta 1952an Aliatuen okupazio gobernua alde egin ostean ere, Japonia nazioarteko kritiken jomuga izan da gerra krimenak, erlijio diskriminazio instituzionalak ez onartzeagatik eta prentsa askatasun ahula mantentzeagatik. haurren, gutxiengoen, atzerritarren eta emakumeen, bere zigor-justizia penalaren sistema, eta, berriki, LGBT pertsonen aurkako joera sistematikoa.
Japoniako eskubideen legearen lehen saiakera XIX. mendeko Meiji konstituzioan (1890) izan zen, Prusiar (1850) eta Britainia Handiko konstituzioak oinarrizko eredutzat hartu zituena. Hala ere, eragin eskasa izan zuen zuzenbide-estatuaren praktikan eta baita pertsonen egunerokotasunean ere. Beraz, eskubide pertsonalen eta gobernu/gizartearen inposizioen aurkako babesaren aldeko borroken historia labur eta nahita mailakatuak oraindik ez du Japonia askatasun unibertsal eta indibidualaren txapeldun bihurtu. Shigenori Matsui jakintsu konstituzionalaren arabera,
Kanada
Kanadako Konstituzioak Kanadako Eskubide eta Askatasunen Gutuna barne hartzen du, AEBetako konstituzioaren eskubide asko bermatzen dituena. Gutunak jabetzari buruzko edozein aipamen edo babesik baztertzen du.
Amerikako Estatu Batuak
Estatu Batuetako Konstituzioak, batez ere bere Eskubideen Bill, askatasun zibilak babesten ditu. Hamalaugarren Zuzenketa onartzeak askatasun zibilak gehiago babestu zituen, Pribilegio edo Immunitateen Klausula, Bidezko Prozesuaren Klausula eta Babesteko Berdintasun Klausula sartuz. Estatu Batuetako giza eskubideei eskubide zibilak deitzen zaizkie sarritan, hau da, pertsona guztiek dituzten eskubide, pribilegio eta immunitate horiek, eskubide politikoak bereizita, hau da, hauteskundeetan parte hartzeko eskubidea dutenek, hautagai edo hautagai gisa. hautesleak.
Sufragio unibertsala baino lehen, bereizketa hori garrantzitsua zen, pertsona askok botoa emateko eskubidea ez zutelako, baina hala ere bizitzarako, askatasunerako eta zoriontasunaren bilatze eskubideetatik eratorritako oinarrizko askatasunak zituztelako. Bereizketa hori ez da hain garrantzitsua orain estatubatuarrek sufragio unibertsala ia-ia dutenez, eta eskubide zibilak botoa emateko eta hauteskundeetan parte hartzeko eskubide politikoak barne hartzen dituzte, oro har, askatasun zibilekin eskubide positibo edo eskubide negatibo gisa sailkatuta. Amerikako indigenen gobernu tribalek tribuko kideen subiranotasuna mantentzen dutenez, AEBetako Kongresuak 1968an lege bat ezarri zuen, funtsean, Eskubideen Legeko babes gehienak tribuetako kideei aplikatzen dizkiena, tribu-epaitegiek batez ere betearazteko.
Hego Amerika
Latinoamerikarako Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Komisarioaren 2020ko Txostenak, ohartarazi du poliziaren militarizazio kasuez, eskubideen defendatzaileen eta kazetarien desagerpen eta hilketez, eta Kolonbia, Honduras, Mexikoko landa-indarkeria eta lurrik gabeko komunitateen desalojo kasuez. Brasilen, Mexikon eta El Salvadorren, parte hartze militar handiagoa dago segurtasun publikoarekin lotutako gaietan, indar militarrek giza eskubideen urraketen eta urraketen salaketak areagotuz, haien populazioen segurtasunean hobekuntza nabaritu gabe.
Amistia Internationalek (2020) bere txostenaren eguneraketetan oso datu kezkagarriak hartzen ditu Latinoamerikan giza eskubideen egoerari buruz. Dokumentuak 2019 an asiloa eta manifestazio eskubidea nola mugatu diren aztertzen du; 2018 eta 2019 urteetako manifestazio zibilak laburbiltzen ditu, zeinen adierazpen zibilak kalean ustelkeriarekin, desberdintasunarekin eta zigorgabetasunarekin lotutako aldarrikapen ezberdinen aurka, baina baita beren agintarientzat bizi-baldintza hobeak izateko aldarrikapenarekin ere, kalean egindako manifestazio masiboetan ikusi baitziren. Amnistia nternational-entzat, argi dago Amerikako Estatuek indarkeriari, desberdintasunari, ezegonkortasun instituzionalari, zigorgabetasuna gehitu zaien arazoei aurre egiteko herritarrei mesede egiten dieten politika publikoak formulatzeko ezintasuna.
Erdialdeko Amerikako eskualdeko indarkeria migrazio fenomenoarekin errepikatu zen; zehazki, beren jatorrizko herrialdea uzten duten pertsonen kanporatzearekin, indarkeria orokortua eta Estatuek babesteko ezintasunagatik. Horri gehitzen zaizkio igarobide- eta helmuga-herrialdeetan giza eskubideen urraketa-olatuak, esaterako, Mexikotik Estatu Batuetara igarotzen direnean. Azkenik, eskualdean okerrera egin eta Ameriketan hedatuta dagoen genero indarkeriaren egoera larria eta areagotzea azpimarratzen du.
Europa
Giza Eskubideen Europako Hitzarmenak, zeina Europako herrialde ia guztiak barne hartzen dituen (Bielorrusiaz gain), hainbat askatasun zibil biltzen ditu eta indar konstituzional ezberdina du Europako estatu ezberdinetan.
Europan giza eskubideak eta oinarrizko askatasunak babesteko nazioarteko hitzarmen bat da. 1950eko azaroaren 4an onartu zuen orduan sortu berria zen Europako Kontseiluak, eta 1953ko irailaren 3an sartu zen indarrean. Norbanakoen eskubideak judizialki kontrolatzea ahalbideratzen du.
Txekiar Errepublika
Belusezko Iraultzaren ondoren, Txekoslovakian konstituzioaren berrikuspena egin zen. 1991n, Oinarrizko Eskubideen eta Oinarrizko Askatasunen Gutuna onartu zen, Konstituzioaren legezko izaera bera zuelarik. Txekiar Errepublikak Gutuna bere osotasunean mantendu du Txekoslovakia desegitearen ondoren, 2/1993 Legearen Kol. (Konstituzioa 1. zenbakia izanik).
Alemania
Alemaniako konstituzioa, "Grundgesetz" ("Oinarrizko Legea"), askatasun zibilen eta estatuen zerrenda landu batekin hasten da. 1 "Gizakiaren duintasuna ukiezina da. Hori errespetatzea eta babestea botere publiko guztien betebeharra izango da". "Austriako sistemari" jarraituz, herritarrek eskubidea dute Alemaniako Konstituzio Auzitegi Federalera ("Bundesverfassungsgericht") errekurritzeko eskubidea, eskubide zibilak urratzen ari direla sentitzen badute. Prozedura honek Alemaniako zuzenbidea nabarmen moldatu du urteetan zehar.
Carnotako hondartza
Carnotako hondartza, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Carnota udalerrian dagoen hondartza bat da, Coruñako probintzian. Zazpi kilometro luze ditu eta Galiziako luzeena da. Itsasbeherarekin zenbait zatitan 500 metroko zabal dauzka.
Pindo mendiaren alboan dago, Natura 2000 sareak kontserbazio gune berezi bezala sailkatutako eremu batean.
Libertate zibilak
Europa
Erresuma Batua
Erresuma Batuko askatasun zibilak 1215eko Magna Cartakoak dira eta XVII. mendeko lege arrunta eta estatutuen legeak, hala nola 1628 ko Eskubidearen Eskaera, 1679ko Habeas Corpus Legea eta 1689 ko Eskubideen Billa. Lege horien zati batzuk estatutuan jarraitzen dute gaur egun. eta Erresuma Batuko kodetu gabeko Konstituzioa kolektiboki osatzen duten beste legedi eta hitzarmen batzuekin osatzen dira. Horrez gain, Erresuma Batua Giza Eskubideen Europako Hitzarmenaren sinatzailea da, zeinak giza eskubideak zein askatasun zibilak hartzen dituena. 1998 ko Giza Eskubideen Legeak Konbentzio-eskubideen gehiengo handia zuzenean txertatzen du Erresuma Batuko legedian.
2008ko ekainean David Davis orduko Itzaleko Barne ministroak bere parlamentuko eserlekuari utzi zion orduko gobernu laboristak "askatasun zibilen higadura" gisa deskribatu zuenagatik, eta askatasun zibilen plataforma batean berriro hautatu zuten (hautagaien aurka ez zegoen arren. beste alderdi handi batzuena). Hau terrorismoaren aurkako legeei eta, bereziki, espetxealdi prebentiboaren luzapenari erreferentzia egin zien, askoren ustez Carta Magnan ezarritako habeas corpus-aren urraketa dela.
Errusia
Errusiar Federazioko Konstituzioak teorian AEBek dituzten eskubide eta askatasun zibil berberak bermatzen ditu armak edukitzea izan ezik, hau da: adierazpen askatasuna, erlijio askatasuna, elkartzeko eta biltzeko askatasuna, hizkuntza aukeratzeko askatasuna, prozedura egokia izateko, epaiketa justua, pribatutasuna, boto askatasuna, hezkuntza eskubidea... Hala ere, Amnesty International bezalako giza eskubideen taldeek ohartarazi dute Vladimir Putinek adierazpen askatasuna, biltzeko askatasuna eta elkartzeko askatasuna larriki murriztu dituela autoritarismo gero eta handiagoaren artean
Frantzia
"Segurtasun globalari" eta "balio errepublikanoak betearazteari" buruzko legeek zaintza masiboaren inguruko kezkak sortu zituzten Frantzian, baita adierazpen eta elkarte askatasunerako eskubideei buruz ere. Agintariek zigor xedapen lausoak eta zabalegia erabiltzen jarraitu zuten manifestari baketsuak atxilotzeko eta epaitzeko, eta arma arriskutsuak erabili zituzten elkarretaratze publikoetan ordena mantentzeko. Ekainean, poliziak gehiegizko indarra erabili zuen musika jaialdi batean modu baketsuan bildutako ehunka pertsona sakabanatzeko. Uztailean, erakundeen koalizio batek demanda bat aurkeztu zuen, gobernuak ez zuela neurririk hartu poliziaren arraza profila eta arraza diskriminazio sistemikoa saihesteko. Transgeneroek in vitro ernalkuntzarako sarbidean baztertuta jarraitzen zuten. Agintariek txetxeniar etnikoak itzuli zituzten Errusiara, bertan giza eskubideen urraketa larriak jasateko arrisku handia bazen ere. Otsailean, administrazio epaitegi batek lehen aldiz ebatzi zuen klima aldaketari buruz agintarien eza legez kanpokoa zela.
Espainia
Adierazpen, elkarte eta biltzeko askatasunaren inguruan Espainian giza eskubideen mehatxuei dagokienez, azken urteetako legegintza-erreformak arlo penalean eta herritarren segurtasunarekin zerikusia dutenek arriskuan jartzen dute adierazpen askatasuna bezalako eskubideen erabilera.
Adierazpen askatasuna ez dago soilik mehatxatuta. Eskubide ekonomikoak, sozialak eta kulturalak ere mehatxatuta daude: Osasun Sistema Nazionalaren iraunkortasuna bermatzeko lege dekretu baten ezarpenarekin, Espainiako Estatua osasunerako eskubidea mugatzen ari da eta horrek kalte egin diezaioke ahulenetako batzuen bizitzarako eskubideari. gizartean dauden taldeak. Etxebizitza eskubidearen urraketa ere kezkagarria da. Pertsona guztiek dute etxebizitza egokia izateko eskubidea. Dena den, eskubide hori urratzen da kaleratze bat agintzen den bakoitzean, behar bezalako bermerik gabe.
Zigorgabetasunaren aurkako borrokari dagokionez, gure erakundeak hainbat kezka izan ditu aspalditik, segurtasun indarrek pertsonei egindako tortura eta tratu txarrekin eta gertaera hauek gertatzen direnean biktimen kontuak eta erreparazio mekanismo eraginkorrik ez izateari lotutakoak. baita inkomunikatuta dauden pertsonen atxiloketa ere. Gainera, eskumen unibertsalari dagokionez, Espainiak atzerapauso argia eman du nazioarteko zuzenbideko krimenen zigorgabetasunaren aurkako borrokan, giza eskubideen urraketa larrien biktimei Espainiako auzitegietara sartzea eragotziz. Zentzu honetan, eta gainera, Gerra Zibilean eta frankismoan egindako nazioarteko zuzenbideko krimenen biktimen egiarako, justiziarako eta erreparaziorako eskubideak ukatuta jarraitzen dute Espainian, egindako ikerketekin ez ikertzen ez kolaboratzen. beste herrialde batzuek, eta hori izugarri kezkagarria da.
Amnesty International Espainian kezkatzeko beste arrazoi bat arma-merkataritza da. Urtean bitan, gure erakundeak, Greenpeace, FundiPau eta Oxfam Intermónekin batera, Espainian fabrikatutako arma-esportazioei buruzko datu ofizialak aztertzen ditu, Espainiako agintariei gomendioak emateko.
Horrez gain, atzerritarren aurkako tratu txar eta diskriminazio salaketak izaten jarraitzen dute. Diskriminazio mota horietako bat arrazakeria da eta Espainian, atzerriko herritarrek zein gutxiengo etnikoek pairatzen dute hori. Ez dira kasu isolatuak, baina diskriminazio-ekintzen gorakada kezkagarria antzeman da lantokian, hezkuntzan, etxebizitzarako sarbidean, aisialdi lekuetan, etab. Horrek guztiak, estatuko agenteek etorkinen edo gutxiengo etnikoen aurkako tortura eta tratu txarren kasuen hazkunde kezkagarria dakar. Beraz, beharrezkoa da Espainiako agintariek arrazakeria, xenofobia eta diskriminazioari aurre egitea.
Italia
Eskubide Zibilen eta Askatasunen Italiako Koalizioa (CILD) 2014an jaio zen, Italiako 30 GKE inguru elkartu zirenean erakunde bakarra sortzeko, hau da, askatasun zibilen eta giza eskubideen inguruko erabilera anitzeko lehen erakunde italiarra.
Australia
Nahiz eta Australiak eskubide-adierazpen sagaraturik edo antzeko lege-dokumentu loteslerik ez izan, uste da askatasun zibilak arau eta konbentzio batzuen bidez babestuta daudela. Australiak parte-hartze nagusia izan zuen eta NBE ren Giza Eskubideen Deklarazio Unibertsalaren (1948) funtsezko sinatzailea izan zen.
Australiako Konstituzioak (1900) eskubideen babes oso mugatua eskaintzen du:
Konstituzioko Auzitegi Nagusiaren zenbait interpretaziori esker, zenbait eskubide inplizitu ezarri dira, hala nola adierazpen-askatasuna eta boto-eskubidea, baina beste batzuk, hala nola bilera-askatasuna eta elkartzeko askatasuna, oraindik ez dira identifikatu.
Errefuxiatu-gaiak
Azken hamarkadan, Australiak gero eta eztabaida handiagoa izan du asilo-eskatzaileei ematen zafen tratuari dagokionez. Nahiz eta Australia Errefuxiatuei buruzko Nazio Batuen Konbentzioaren (1951) sinatzaile izan, ondoz ondoko gobernuek mugak gero eta gogorrago daudela erakutsi dute; bereziki, ur-ontzi txikien bidez igaro nahi dutenen aurka.
Abbotten gobernuak (2013), aurrekoak bezala (Gillard-en eta Howard-en gobernuak), zailtasun berezia izan du asilo-eskatzaileak itsasoz geldiarazteko, gero eta gehiago "legez kanpoko immigrazioa" deitzen zaie. Australiako Armadak iheslarien erreskate-operazioetan berriki parte hartu duenez, Amnistia Internazionala eta beste giza eskubideen talde asko kezkatuta daude errefuxiatuekiko tratuaren eta Australiako giza eskubideen auziarekin. Gaur egungo "itzulera" politika bereziki zatitzailea da, errefuxiatuak gobernuaren salbamendu-txalupetan jarri eta Indonesiara eramatea eskatzen baitu. Hala ere, nahiz eta oposizioa izan, Abbotten gobernuak orain arte emandako erantzunean Australiako bidegurutze arriskutsuari ekiten dioten balizko errefuxiatuen kopurua murriztu egin da, eta hori bere politikaren arrakastaren adierazle gisa argudiatzen du gobernuak.
Těškov
Těškov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 301 biztanle ditu eta 14,17 kilometro koadroko azalera. Rokycanyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1394 urtean egin zen.
Klettstedt
Klettstedt Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Andikoa
Andikoa Berriz udalerriko auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 101 biztanle ditu.
Phelpsia inornata
Phelpsia inornata Phelpsia generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Franklin D. Roosevelt (Parisko metroa)
Franklin D. Roosevelt Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 8. barrutian kokatuta dagoena.
Mondragón Club de Fútbol
Mondragón Club de Fútbol edo Arrasateko Futbol Taldea (Mondra deitu ohi zaio) Arrasateko (Gipuzkoa) futbol talde nagusia da. Gipuzkoako talderik zaharrenetakoa da, Real Unión (1902), Beasain (1905) eta Errealaren (1909) atzetik laugarrena.
Speleomantes ambrosii
Speleomantes ambrosii Speleomantes generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Mondragón Club de Fútbol
Taldeak Musakola auzoan kokatuta dagoen Mojategi futbol zelaian jokatzen ditu etxeko partidak.
More eta zuria
Gerra Zibila pasa ondoren 1942 urtean talde berria sortu zen, Fundación de la Juventud Deportiva de Mondragón izenekoa, eta honek hartu zituen gaur egungo koloreak; morea eta zuria. Gipuzkoako Ohorezko Erregionala hasi eta berehala, 1951ean, Mondra txapelduna izan zen. Sei urte egin zituen jarraian Hirugarren Mailan emaitza onak lortuz gainera, bi aldiz hirugarrena izan baitzen (kontuan hartu behar da bigarren B maila ez zela oraindik existitzen). 1957an jeitsi eta 1962an itzuli zen, berriz ere sei urtetarako eta birritan laugarren eginez gainera. 1965-66 denboraldian gaur egungo izena hartu zuen, Mondragón Club de Fútbol. Azken aro bikaina 1987 eta 1996 artean izan zuen, hirugarren mailan 9 urte jarraian eginez. Ordurako Atxabalpeko futbol zelaian jokatzen zuen, Gesalibar auzoan. 1992-93 denboraldian hirugarrena izan zen eta Bigarren B mailarako igoera fasea jokatu zuen. Utebo, Egüés eta Escobedo izan zituen aurkari eta ligaxkan partida bat irabazi (Escobedori), bi berdindu eta hiru galdu zituen.
Nicollet konderria (Minnesota)
Nicollet konderria (Nicollet County) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua St. Peter da. 2010eko zentsuaren arabera 32,727 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Mondragón Club de Fútbol
More eta zuria
1995-96an maila galdu zuen eta ordutik Gipuzkoako Ohorezko Erregionalean aritu da. Diru arazoengatik maila apalean ibili izan da ordutik.
Nicollet konderria (Minnesota)
Geografia
Nicollet konderriak 120,886 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,726 ura dira. Beste 116,159 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 27,07 da.
Mondragón Club de Fútbol
Mendeurreneko partida
2013an ehungarren urteurrena ospatzeko Errealaren aurka partida jokatu zuen denboraldi aurrean. Nabarmen gelditu zen maila desberdintasuna, Mondra Erregional Preferentean ari baitzen eta Erreala Lehen mailan.
Nicollet konderria (Minnesota)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 32,727 pertsonetatik 31,170 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,226 dira. 658 beltzak edo afroamerikarrak. 74 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 429 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 15 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 380 pertsonek kokatzen zuten.
Mondragón Club de Fútbol
Ereserkia
Taldeak badu ereserki ofizial bat. Bere leloak horrela dio:
Dena dela herriko RIP musika taldeak egindako abestia da ezagun bihurtu dena, Liverpool taldeko "You'll never walk alone" ereserkiaren moldaera bat da, ingelesez abesten dena.
Datuak
2023-24 denboraldia barne:
Emakumezkoen taldea
1987an Emakumezkoen taldea sortu zuen klubak, Euskal Herri mailan aurrenekotakoa izan zen. 2017an Arizmendi Futbol Taldeak (Arrasate-Aretxabaleta) Euskal Ligara igotzea lortu zuen eta denboraldi berrirako Aretxabaleta Kirol Elkarteak eta Arrasateko Futbol Taldeak bat egin zuten proiektuarekin. 2017-18 denboraldian taularen erdialdean gelditu bazen ere uko egin zion mailari.
Cannizzarita
Cannizzarita sulfuro motako minerala da.
Ezaugarriak
Cannizzarita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.
Spring Hill (Minnesota)
Spring Hill Minnesotako hiri bat da. Stearns konderrian kokatua dago. 2010ean 85 biztanle zituen, 1.88 kilometro koadrotan banatuta.
Těškovice
Těškovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 836 biztanle ditu eta 9,16 kilometro koadroko azalera. Opava barrutian dago.
Pseudochromis wilsoni
Pseudochromis wilsoni Pseudochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Těškovice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1356 urtean egin zen.
Anabarilius songmingensis
Anabarilius songmingensis Anabarilius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Abies lasiocarpa
Abies lasiocarpa Abies generoko izeia da, Pinaceae familiakoa
Jatorria
Ameriketako Estatu Batuak eta Kanada artean zabaldurik dago, Ipar Amerikaren mendebaldean. Banaketa eremuaren iparraldean 300-900 metrotako altueran agertzen da, hegoaldean aldiz 2.400-3.650 metro artean.
Ezaugarriak
Hosto azikulatuek 1'5-3 cm-ko luzera dute, berdeak goialdean eta bi marra zuri azpian. Pinaburu tenteak ditu, 6-12 cm-ko luzerakoak eta more ilunekoak.
Erabilera
Egurra ustiatzeko erabiltzen da.
Taxonomia
Abies lasiocarpa (Hooker) Nuttallek deskribatu zuen eta liburu honetan argitaratu zen: The North American Sylva 3: 138. 1849. Abies: latinezko Abies alba-tik dator.
Felix Malaxetxebarria
Palmaresa
1955
Emaitzak lasterketa nagusietan
-: Ez zuen parte hartu Err.: Erretiratu zen X: Ez zuten egin
San Clemente (Cuenca)
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 7.093 biztanle zituen.
Ur irekietako igeriketa
Ur irekietako igeriketa jatorri naturaleko ur-masetan (ibai, aintzira, itsaso edo ubideetan) egiten den igeriketa-proba edo igeriketa-lehiaketa da.
Historia
Ur irekietako igeriketaren aro modernoaren hasiera 1810eko maiatzaren 3a da, Lord Byronek Dardaneloen itsasartea Europatik Asiaraino zeharkatzeko kilometro batzuk igeri egin zituenean.
Olinpiar Jokoen lehen edizioan igeriketa lehiaketak Zeako badian egin zituzten. 2000. urtean, ur irekiak lehen aldiz sartu ziren Joko Olinpikoetako programazioan triatloi lehiaketak 1.500 metroko igeriketa baitzuen; eta 2008an, ur irekietan 10 kilometroko lehiaketa sartu zen. FINAk ur irekietako ekitaldiak barne hartzen ditu 1992tik. Ur Irekietako Igeriketako Munduko Txapelketak 2000tik 2010era bitartean egin ziren. 2007tik, ur irekietako igeriketako 10 kilometroko munduko kopa munduko hainbat lekutan egiten dute.
Ur irekien ospea handitu egin da azken urteetan, Kate Rew eta Daniel Start bezalako egileek Wild Swimming eta Roger Deakinek Waterlogs bezalako bestsellerrak argitaratu baitituzte. Hegoafrikako "The Midmar Mile" eta Erresuma Batuko "Great swim" bezalako ekitaldiek lagundu dute ur irekietan interesa sortzen eta hazten.
Igerilekuko igeriketa baino zorrotzagoa izan ohi da, eta ahalegin fisiko handiagoa eskatzen du, ur-gorputz naturalek mugimendu oso gogorrak izaten dituztelako batzuetan, baita igerilari eskarmentudun batentzat ere (itsaslasterrak, erresaka, zurrunbiloak, olatuak, etab.).
Maieru
Maieru Errumaniako udalerri bat da, Bistrița-Năsăud konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Zabalburu ikastetxea
Zabalburu ikastetxea Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eraikin bat da. Antzinako Itxaropenaren komentua delakoan dago.
Kokalekua
Zazpikaleak auzoan dago, Itxaropen kalearen 12. zenbakian.
Historia
1867an Miguel Garrastatxu arkitektoak proiektatu eta eraiki zuen. Hasiera batean Itxaropenaren komentua izan zen. 1981an bertan Zabalburu ikastetxea sortu eta ezarri zen.
Myiozetetes cayanensis
Myiozetetes cayanensis Myiozetetes generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Speleomantes flavus
Speleomantes flavus Speleomantes generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Silkhak-Inshushinak
Silkhak-Inshushinak, Elam eta Babiloniako errege bat izan zen. K.a. 1150ean hasi zen gobernatzen, bere anaia Kudur-Nahhunte III.a hil ondoren. Mesopotamiarantz egin zituen kanpainak aipatuz idazkun ugari utzi zituen, baita eraiki edo zaharberritutako tenpluak gogoratuz ere (hilarri bakar batek, hogei bat tenplu gogoratzen ditu). Bere kanpainen artean, ezaguna da Asiriara bidalitako bat, Dijala iparraldetik abiatua eta Tigris ibaitik eta Zagros mendietatik jarraitu zuena, gaur egungo Arbela hiritik gertu, eta guduak libratu behar izan zituen Bit Nappakhe eta Shabarbaren Zab txikia ibai inguruan (Nuzi eta Assur artean), baita Ukarsilla-Epekhten ere (Ebek mendia, gaur egun Djebel Hamrin), Maqtan (Djebel Kumar), Kibraten (Kifri), Nuzin, Araphan (gaur egun Kirkuk), Anzugalli (Nuzitik gertu), Khambati eta Sanishen, elamitar boterearen garai gailena adieraziko duen kanpaina.
Bere erregealdia hastean, Marduk-Kabitahheshu, Isingo gobernaria matxinatu zen, independente bihurtu zena eta bere kontrola Sumerren zati batetatik hedatu zuena, baina oraindik Silkhak gobernatzen ari zela hil zen. Hala ere, Marduken seme zen Itti-marduk-balatuk, K.a. 1135 inguruan, Babilonia eta ia Sumer osoa bereganatzea lortu zuen.
K.a. 1120an hil zen, Babilonia berreskuratu gabe.
Spring Lake Park (Minnesota)
Spring Lake Park Minnesotako hiri bat da. Anoka konderrian kokatua dago. 2010ean 6,412 biztanle zituen, 5.13 kilometro koadrotan banatuta.
Těšovice (Sokoloveko barrutia)
Těšovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 240 biztanle ditu eta 1,18 kilometro koadroko azalera. Sokoloveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1088 urtean egin zen.
Sintea Mare
Sintea Mare Errumaniako udalerri bat da, Arad konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Corme eta Laxeko itsasadarra
Corme eta Laxeko itsasadarra, Galiziako Costa da Morten dagoen itsasadar bat da, Rias Medias eta Coruñako probintziaren ipar-mendebaldeko kostaldean.
Anllóns ibaiaren bokalean sortzen da, eta itsasadar honen sarbidean dauden Corme eta Laxe udalerrietatik izen hartzen du.
Pseudoplesiops annae
Pseudoplesiops annae Pseudoplesiops generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Oscar Pistorius
Oscar Leonard Carl Pistorius edo Oscar Pistorius (Sandton, Hegoafrika, 1986ko azaroaren 22 - ), atleta paralinpiko hegoafrikarra da. Hamaika hilabete zituenean, peronerik ez zuela-eta, bi hankak belaunetik behera anputatu zizkioten eta anputazio bikoitza jasan duten atleten arteko marka mundialak dauzka 100, 200 eta 400 metro lisoko probetan. Korri egiteko, transtibial protesiak erabiltzen ditu, karbono zuntzez eraikiak. Nahiz eta hanka artifizial hauek lehiatzea baimentzen dioten Pistoriusi, hauen erabilerak kexak sortu ditu beste korrikalarien artean bidegabeko abantaila bat ematen dioten inguruan. 400 metrotan 46,34 segundu egin ditu, edo 2004ko Atenasko Joko Paralinpikoetan gehieneko abiadura. 2012ko Londresko joko paralinpikoetan urrezko bi domina eta zilarrezko domina bat lortu zituen.
2013ko otsailaren 14an Pistorius bere neska-laguna zen Reeva Steenkamp hil izanaz salatu zuten; Reeva etxean hil zen, Pistoriusen jabetza zen suzko arma batek eragindako zauri baten ondorioz.
Biografia
Oscar Pistorius Sandtonen jaio zen, Johannesburgon, Transvaal (gaurko Gauteng) (Hegoafrika) 1986ko azaroaren 22an. Gurasoak Henke eta Sheila Pistorius izan zituen eta senide zaharrago bat, Carl, eta gazteago bat ere, Aimée, baditu. Amak 43 urte zituen hil zenean, Pistoriusek 15 urte besterik ez zituenean.
Oscar hemimelia peronearekin jaiozen, peronerik gabe bi hanketan. 11 hilabete zituenean, 2 hankak anputatzea erabaki zuten, belauna eta txonkatila artean.
Constantia Kloof haur eskolara joan zen eta, gero, Pretoria Boys High Schoolera, rugbyan jokatzen hasi zelarik. Waterpolo eta tenisa ere jokatu zituen 11 eta 13 urte zituenean, eta borroka paralinpikoan ere parte hartu zuen.
IAAF-ek ez zuen Pistorius egoki ikusi Federazioarako, 2008ko Pekingo olinpiadak barne, eta Pistoriusek erabakia apelatu egin zuen, azkenean Kirol Arbitrajearen Auzitegiak (TAS) Pekingo olinpiadetan lehiatzea baimendu zion arte.
2011ko Daeguko mundialean (Hego Korea) parte hartzeko aukeratu zuten, 400 metroko proban eta 4x400 erreleboko proban, non finalaurrekora iritsi zen eta zilarrezko domina irabazi zuen hegoafrikako taldearekin 4x400 erreleboko proban.
2012ko uztailaren 4an, Hegoafrikako Olinpiar Batzordeak 2012ko Londresko olinpiar jokoetara joateko baieztatu zuen eta anputazio bikoitzarekin joko olinpiarretan egongo zen lehen atleta bilakatu zen.
Abuztuaren 4an, larunbata, Oscar Pistoriusek Londresen 2012an gogoangarria izango zen zerbait lortu zuen, sailkatzea lortu baitzuen 400m-etako finalaurrekoetara.
Hilketa
2013ko otsailaren 14an, bere neska-laguna hiltzeagatik salatu zuten garai hartan 26 urte zituen Pistorius. Goizeko 04:00etan, 30 urteko Reeva Steenkamp modeloak lau tiro jaso zituen eta segituen hil zen. Ez zen inor gehiago Silver Woodseko etxaldean eta, 9 mm-ko pistola aurkitu ondoren, atxilo hartu zuten atleta.
Atletak emakumea lapur batekin nahastu zuela eta 4 aldiz egin zuela tiro errorez bere etxeko komuneko atetik zehar esan zen, baina poliziak ez zuen bertsio hori baieztatu. Gainera ez zen lehen aldia Pistorius, ehiztari, arma zale eta, lokartu ezinean zebilenean, tiroa praktikatzeko ohitura zuena genrran balego bezala ibiltzen zena.
2013ko otsailaren 22an, Pretoriako (Hegoafrika) auzitegi batean, 113.000 dolarreko fiantza ordaindu eta gero, Pistorious baldintzapeko askatasunean geratu zen. Hegoafrikar poliziak ez zuen froga nahikorik, baina pasaportea kendu zioten eta aireportura hurbiltzea debekatu, poliziarengana astelehenero eta ostiralero aurkeztu beharko zuelarik.
2014ko irailean hasi zen epaiketa eta Thokozile Masipa epaileak ez zuen errudun aurkitu. Homizidioa izan zitekeen, baina ez aurrez prestatua. 2014ko urriaren 21ean, 5 urteko kartzela zigorra esleitu zioten atletari .. Horrez gain, epaileak beste 3 urteko kartzela zigorra eman zion Pistoriusi, armak izateagatik . 2015eko urriaren 19an, 12 hilabete geroago, aske utzi zuten eta Pretoriako etxean bete beharko zuen pena.
Těšovice (Prachaticeko barrutia)
Těšovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 305 biztanle ditu eta 8,37 kilometro koadroko azalera. Prachaticeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1104 urtean egin zen.
Carçan
Carçan Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Carsan udalerrian erroldatutako biztanleak 634 ziren. Familiak 227 ziren, horien artean 38 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 77 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 93 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 19 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 276 etxebizitza zeuden, 234 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 268 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 234 etxebizitza nagusietatik 207 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 62 etxek lau zituzten eta 145 etxek bost zituzten. 190 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 72 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 155 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 444 ziren, horien artean 316 aktiboak ziren eta 128 inaktiboak ziren. 316 pertsona aktiboetatik 282 lanean zeuden (155 gizon eta 127 emakume) eta 34 langabezian zeuden (14 gizon eta 20 emakume). 128 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 46 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 8 igeltseroak ziren, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Carsan udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 150 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Louis L'Amour
Louis Dearborn L'Amour (Jamestown, Ipar Dakota, AEB, 1908ko martxoaren 22a - Los Angeles, Kalifornia, AEB, 1988ko ekainaren 10a) ingelesezko idazlea izan zen.
Biografia
Ahozko tradizio aberatsa jaso zuen etxean, txikitatik Mendebalde Urruneko lehen konkistatzaileen abenturak eta indiarrekiko borroken istorioak entzun baitzituen. Hortik atera zuen bere nobeletarako gaia. Bere bizimodua ere nobeletakoa izan zen. Hamabost urte zituela utzi zuen eskola, eta mendebaldera jo zuen, era bateko eta besteko lanak eginez.
Hogei urte inguru zituela, Ekialde Urruneko zenbait tokitan ibili zen. Han ere ez zuen zorte handirik izan, ordea, eta berriro bere sorlekura itzulita, boxeolari egin zen. Gero, Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen, eta bere soldadu-lagunek behin eta berriz eskatzen zioten Mendebaldeko lehen kolonoen istorioak kontatzeko. Istorio horiek pizten zuten interesa ikusita, idazten hasi zen.
1951n argitaratu zuen lehen nobela, Tex Burns ezizenaz: Hopalong Cassidy eta High Rockeko zaldunak. 1953an kaleratu zuen Sakona, bere nobelarik ezagunenetakoa. Arrakasta handia izan zuen, bai kritikaren aldetik eta baita irakurleen aldetik ere. 1953tik 1958ra bitartean, 15 eleberri kaleratu zituen. Oso eleberri originalak idatzi zituen: bere heroiek, betiko gogortasunaren atzean, erromantizismo kutsu bat zuten, eta ekintzaren erritmoa oso azkarra zen, indarkeria gehiegi gabe. Bere azken nobelak familia-sagak izan ziren. Europatik etorritako zenbait familiaren arrastoa jarraitu zuen, eta 40 nobela idazteko gaia atera zuen, bere ikerketetatik. Sackettarrei buruzko nobelak dira, esate baterako, Urruneko mendi urdinetarako bidean (1976), Gizon bakartia (1971) eta Broken Hillseko gizona (1975).
Momuy
Momuy Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Momuy udalerrian erroldatutako biztanleak 435 ziren. Familiak 170 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 43 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 63 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Jazarraldi
Jazarraldi edo altxadia (Pronunciamiento Pronunciamento) militar-matxinada mota bat da, Espainian, Hispanoamerikan eta Portugalen XIX. eta XX. mendeetan sarritan eman zena.
Momuy
Etxebizitza
2007an 198 etxebizitza zeuden, 172 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 182 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 172 etxebizitza nagusietatik 132 bere jabearen bizilekua ziren, 38 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 108 etxek bost zituzten. 141 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 62 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 96 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Jazarraldi
Kontzeptua
Jazarraldian ez dago armen erabilerak, ez dago borroka-armatua, edo gutxienekoa da: errebeldeek aldeko jarrerak ez badituzte lortzen, orduan, ihes egin behar dute edo preso hartzen dituzte. Armadaren gehiengoa haien alde kokatzen bada, orduan gobernuak agintea utzi behar du. Hori lortu zuen, adibidez, Francisco Javier Elio jeneral absolutistak, haren soldaduak Fernando VIIa.ren mende jarri zuenean, 1814an.
Lehendabiziko jazarraldia 1814an baldin bazen, kontzeptua Rafael del Riego jeneralak sortu zuen Fernando VII.aren gobernuaren aurka hitz egin zuenean, 1820an, Las Cabezas de San Juanen (Sevillan).
Momuy
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 260 ziren, horien artean 198 aktiboak ziren eta 62 inaktiboak ziren. 198 pertsona aktiboetatik 185 lanean zeuden (108 gizon eta 77 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 62 pertsona inaktiboetatik 25 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Momuy udalerrian 179 unitate fiskal zeuden, 437 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.491 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.