cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kataluniako Herrialdea
Gizateriaren Ondarea
Katalunia UNESCO erakundearen Gizateriaren Ondarea diren monumentu eta eraikin ugariren kokalekua da. Zerrenda horretara gehitu zen lehenbiziko eraikinak 1984an Antoni Gaudíren arkitektur lan modernistak izan ziren, denak izendapen berdineko multzoan bateratu zirelarik. Arkitektur lan hauek honako hauek dira: Güell parkea, Güell jauregia, Milà Etxea, Familia Santuaren tenplua, Vicens Etxea, Batlló Etxea eta Güell kolonia dira. 1991an zerrenda honi Pobleteko monasterioa gehitu zitzaion, bertan Aragoiko Koroaren errege ugariren hilobiak daudelarik. Zazpi urte beranduago, Iberiar penintsulako Mediterraneoko arkuko labar-pinturaren izendapenean Mediterraneoko kostaldean zehar hedatzen diren labar-pinturako kokaleku gehitu ziren, tartean Katalunian kokatutakoak. 2007an Lluís Domènech arkitektoak eraikitako Kataluniar Musikaren Jauregia eta Sant Pau Ospitalea eraikin modernistak multzo berdinean bateratu eta zerrendari gehitu zitzaizkion. 2000an zerrendari bi multzo beri gehitu zitzaizkion: La Vall de Boíko eliza erromanikoak eta Tarracoko Arkeologia Multzoa. 2005an azken gehikuntza egin zen, Bergako patum ospakizuna, Gizateriaren Ahozko eta Materiagabe Ondarea izendatu zelarik.
Zientzia eta tekonologia
Zientzia eta teknologia ikerketa luzaroan Kataluniako industria eta ekonomiaren oinarrietako bat izan da. Kataluniako zientzialari garrantzitsuenetako batzuk honak hauek dira: Narcís Monturiol, Josep Comas i Solà astronomoa, Eduard Fontserè klimatologoa eta Joan Oró biokimikaria. Ekonomia alorrean Andreu Mas-Colell ekonomilaria nabarmentzen da. Bestalde, Eduard Punset abokatu, ekonomilari eta zientzialariak telebistan, irratian nahiz aldizkarietan zientziaren hedapenaren alde burututako lana ere goraipagarria da.
Gaur egun, kataluniar gobernuak nahiz kataluniar enpresa pribatuek zientzia eta teknologia ikerketak bultzatu asmoz inbertsio ekonomiko handiak gauzatzen ari dira, ez bakarrik unibertsitateetan baita ikerketa erakunde pribatuetan ere. Betebehar honetan Kataluniako Zientzia Ikerketen Goi Kontzeilua nabarmentzen da («Consell Superior d'Investigacions Científiques de Catalunya»).
Zentzu honetan, eraiki berria den Bartzelonako Biomedikuntza Ikerketaren Parkea nabarmentzen da, biomedikuntza arloan Europa osoko garrantzitsuena dena, bai eta Bartzelonako 22@ auzoaren proiektua, honetan europar teknologia arloko enpresa aurreratu eta gorenen instalakuntza bultzarazi nahi da. Cerdanyola del Vallès udalerrian ere Sinkrotron bat martxan jarri nahi zen. Terrassa udalerrian Kataluniako Zientzia eta Teknikaren Museoa dago eta Bartzelona hiriburuan CosmoCaixa Barcelona museoa, antzina Zientziaren Museoa deitzen zena.
Gastronomia
Kataluniako gastronomiak usadio handia du. Jada XV. mendeko agirietan berau osatzen duten plateretako batzuk deskribatzen dira. Itsasoa, mendia nahiz baratzako produktu ugariz osatua dago. Kataluniar sukaldaritza arrain gisatuz eginiriko plater asko ditu, esate baterako, suquet edota sarsuela de peix, escudella (eltzekoa), calçotada eta salvitxada. Katalunian usadio handiko jakia Pa amb tomàquet delakoa da, hots, haragiz nahiz hestebeteez osatutako plateren lagungarria den ogi eta tomatezko ogitartekoa. Kataluniar sukaldaritzako saltsa nabarmenenak Alioli eta romesco saltsak dira.
Osona eskualden egiten diren hestebete moten ugaritasuna azpimarragarria da, bereziki Viceko fueta. Katalunian nahiz Kataluniatik kanpo oso ezagunak diren butifarrak hainbat osagaiez eginak daude.
Gozogintzari dagokionez, honako hauek nabarmentzen dira: kataluniar krema, Coca de Sant Joan opila, bereziki azaroan egin eta jaten diren panellets opilak, Menjar blanc delakoa, etab.
Katalunia ardo ekoiztaile garrantzitsua izateagatik ere nabarmentzen da. Penedés, Alella, Priorat eta Segre eskualdeak ardo mota ugariren ekoizpen-lekuak dira. Kataluniako ardo ezagun eta esportatuena Penedés eskualdeko cava da, cava ekoizle nagusiak Freixenet eta Codorníu enpresa familiarrak direlarik. Bestalde, Kataluniako beste edari alkoholdun eta ez hain ezaguna Ratafia da.
Katalunian Espainiako autonomia erkidego eta eskualde guztietako sukaldaritzak eskeintzen dituen jatetxea daudela adierazgarria da, bai eta nazioarteko sukaldaritza ere. Katalunian jatetxe kopuru eta sukaldaritza aniztasun gehien dituen hiria Bartzelona den arren, jatetxe prestigiotsu eta "Michelin izar" gehien dituzten jatetxeak hiriburutik kanpo daude: Ferran Adrià sukaldariaren El Bulli jatetxea (Roses, Gironako probintzia), Carme Ruscalleda sukaldariaren Sant Pau jatetxea (Sant Pol de Mar, Bartzelonako probintzia eta Santi Santamaria sukaldaria zenaren Can Fabes jatetxea (Sant Celoni, Bartzelonako probintzia). Beste kataluniar sukaldari nabarmen bat Sergi Arola da.
Kirola
Katalunia kirol usadio handia duen herrialdea da, bereziki XIX. mendearen amaieraldetik hasita, data honetan kirol arlo askotako kataluniar talde eta elkarte handiak sortu baitziren. Kirolik sustraituenak futbola, saskibaloia, tenisa, hockey dira. Katalunian eskiarekiko dagoen zaletasuna ere azpimarragarria da, Kataluniar Pirinioetan eski-estazio ugari daudelarik.
Buloi
Buloi bat muntatze edo mihiztatze elementu bat da, bi atalez osatua: torloju (edo hagaxka hariztatu bat) eta azkoin bat (eta batzuetan zirrindola bat). Normalean, gogortasun edo kalitate ezberdineko altzairuz edo burdinaz egiten dira. Hainbat buru mota dute, erabileraren araberakoa: hexagonalak, biribilak eta abar. Buloiaren haria metrikoa edo hazbetekoa izan daiteke.
Ezaugarriak
Buloi batek lotura "osoa, zurruna eta desmuntagarri" sortzen du zeharkatzen dituen piezen artean, eta bata bestearen kontra presionatzen du. Izan ere, buloiak malguki oso zurrunak balira bezala funtzionatzen dute, zeinen elastikotasunari esker piezen estutasuna mantentzen den, nahiz eta kanpoko faktoreen eragina izan, hala nola ekintza mekanikoak, bibrazioak edo tenperatura handitzeak. Piezen alde banatan jarritako zirrindola batek edo gehiagok, ahalbidetzen du konpresio-indarra hobeto banatzea edo oinarria nahi ez diren deformazioetatik babestea. Azkoin gehigarri batek ("segurtasun-azkoina") elkartzea geldiarazi eta berau askatzea ekidin dezake. Buloi izenak, hedaduraz, atal osagarri horiek hartzen ditu.
Kataluniako Herrialdea
Kirola
Kataluniako futbol talde ospetsuenak Bartzelona Futbol Kluba eta Reial Club Deportiu Espanyol dira, biek Espainiako futbol ligako lehen mailan jokatu ohi dutelarik. Beste futbol talde garrantzitsuak Espainiako futbol ligako bigarren mailan jokatu ohi duten Centre d'Esports Sabadell Futbol Club eta Girona Futbol Club taldeak dira. Bartzelona Futbol Kluba Espainiako futbol ligako lehen mailako 21 txapelketa irabazi ditu, lau UEFAko Txapeldunen Liga, 26 Futboleko Espainiako Errege Kopa eta beste hainbat titulu garrantzitsu ere, Europa nahiz munduko futbol talde garrantzitsuenetako bat delarik. 2008-2009ko denboraldia nabarmentzen da, bertan Bartzelona Futbol Klubak jokoan zeuden txapelketa guztiak irabazi baizituen (Espainiako futbol ligako lehen maila, Futboleko Espainiako Errege Kopa, UEFAko Txapeldunen Liga, Futboleko Espainiako Superkopa eta FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa), urte berean balentria hori lortu zuen lehenbiziko futbol taldea bilakatu zelarik.
Kataluniako futbol selekzio bat badago, baina Euskal Herriko futbol selekzioaren antzera oraingoz ez du ofizialtasunak lortu ahal izan.
Kataluniako gaur egungo saskibaloi talde garrantzitsuenak honako hauek dira: FC Barcelona, Club Joventut de Badalona, Basquet Manresa eta Girona Bàsquet.
Kataluniak nazioarteko kirol txapelketa eta lehiaketa ugari antolatu izan ditu: 1992ko Udako Olinpiar Jokoak Bartzelona hirian ospatu ziren, 1955an Mediterraneoko Jokoen egoitza izan zen, Munduko Atletismo Txapelketa, EuroBasket eta Munduko Igeriketa Txapelketaren egoitza izana da, gainera Bartzelona hiria Espainian ospatutako 1982ko Munduko Futbol Txapelketako egoitzetako bat ere izan zen. 1 Formula eta MotoGPko Espainiako Sari Nagusia Montmeló udalerrian dagoen Circuit de Catalunyan ospatu ohi dira, bai eta Kataluniako Rallya ere (Costa Brava Rallya).
Kataluniako hamabi kirol federazio nazioarteko kirol federazioen onarpena dute eta ofizialak dira. Kataluniar federazio hauek hamalau kirol disziplinetan heuren selekzioak dituzte, haietako bat bera ere ez da olinpiarra, baina nazioarteko txapelketetan Katalunia ordezkatuz modu ofizialean lehiatzen dira. Hamalau katalunia selekzio ofizial horiek honako kirol hauetakoak dira: areto-futbola, corfbola, pitch & putt, australiar futbola, kulturismoa, taekwondoa, twirling, kickboxing, karatea, icestock, raquetball, mendi lasterketa, mendiko eskia eta eskalada.
Hedabideak
Katalunia Espainiar Estatuan hedabide gehien dituen autonomia erkidegoa da, bai ikusentzunezkoa zein idatzizkoak. Katalan nahiz gaztelaniaz hedabide ugari daude, baita elebidunak ere.
Telebista
Televisió de Catalunya, Kataluniako Autonomia Erkidegoko telebista publikoa eta Kataluniako telebista talde garrantzitsuena da. Emankizun guztiak katalanez ematen ditu, eta sei kate ditu: TV3, El 33 (lehen Canal 33 deitua), 3/24 (24 orduko albiste katea), Esport3 (kirol katea) eta Canal Super3/3XL (haur eta gazteentzako kateak). TV3 kateak espainiar estatuko katalanezko telebista-kateekin lehiatzen da: bai Televisión Española telebista pubikoa (katalanezko saioak Sant Cugat del Vallès udalerriko estudioetan ekoizten dituelarik), nahiz telebista pribatuekin: Tele 5, Antena 3, Cuatro eta La Sexta. Telebista pribatu horietako azkenak Bartzelonan du egoitza nagusia; beste hirurek, berriz, egoitza nagusiak Madrilen dituzte, eta lurralde ordezkaritzak dituzte Katalunian, katalanezko saioak bertatik aireratzeko.
Prentsa
Kataluniako egunkari eta aldizkari argitaratzaile-talde nagusiak Grupo Godó eta Grupo Zeta dira. Talde horietako bakoitza albiste orokorrak, kirol albisteak, nahiz gai orokorretako albisteak dakartzaten egunkari eta aldizkari ugariren jabe da.
Katalunian bi egunkari nagusiak El Periódico de Catalunya (Grupo Zetaren jabetzakoa, katalan eta gaztelaniazko argitalpen banakin) eta La Vanguardia (Grupo Godó taldearen jabetzakoa eta gaztelaniaz osoki argitaratua) dira. Bi egunkari horiek dute Katalunian irakurle kopuru eta hedapen handiena. Bestalde, katalan hiztunen artean ongi sustraitua daude El Punt Avui eta Ara egunkariak. Bartzelona, Tarragona, Girona eta Lleidako probintzietan katalanezko tokian tokiko egunkari ugari ere badaude, garrantzitsuenak honako hauek dira: El 9 Nou, El Punt, Diari Segre, Regió 7, Diari de Girona eta Diari de Tarragona.
Kirol albisteei dagokienez, Kataluniako bi egunkari garrantzitsuenak Sport (Grupo Zeta) eta El Mundo Deportivo (Grupo Godó) dira, biak ere Bartzelona hiriburuan argitaratuak, osoki gaztelaniaz. Aldiz, katalanez El 9 Esportiu egunkaria nabarmentzen da.
Kataluniako egunkari edo hedabide digitalen artean garrantzitsuena VilaWeb da.
Irratia
Katalunian entzule gehien dituen irrati-katea Catalunya Ràdio, Corporació Catalana de Mitjans Audiovisuals erakundearen jabetzako irrati-katea. Hedabideen Ikerketa Orokorraren azken txostenaren arabera 570.000 entzule inguru zituen, honek entzule kopuruari dagokionez, Espainiar Estatuko bosgarren irrati-katea bilakatzen duen, nahiz eta Kataluniako lurraldean eta katalanez bakarrik aireratzen den. Erakunde honek 24 orduz albisteak ematen dituen beste irrati-kate bat ere badu, Catalunya Informació delakoa.
Katalunian entzule kopuruari dagokionez bigarren postuan dagoen irrati-katea Cadena SER da, Radio Barcelona bere Kataluniako irrati-kate nagusia delarik (Espainian nahiz Katalunian sortu zen lehenbiziko irrati-katea). Jada, entzuke kopuru gutxiagoz gainerako irrati-kateak daude: lauek katalanez osoki aireratzen dira, COM Ràdio (Bartzelonako Aldundiaren jabetzako irrati-kate publikoa), RAC 1 (Grupo Godó), Ràdio 4 eta Onda Rambla; gainera gaztelaniaz osoki aireratzen diren Espainiar Estatuko irrati-kateak ere entzun ohi dira: Radio Nacional de España, Cadena COPE, Onda Cero eta Punto Radio.
Kataluniak hirugarren sektoreko irrati-kateak ere baditu (irabazi-asmorik gabekoak), heuren burua kudeatzen duten Radio Pica55 eta Radio Bronka irrati-kateak ezagunenak direlarik.
Hedabide eta ekoiztetxe taldeak
Katalunia hedabide talde indartsuen egoitza edo kokalekua da, ikusentzunezko arloan nahiz prentsa arloan, liburuen eta aldizkarien argitaratzean, eta zinemagintzan dagokionez ere bai. Azpimagarrienak Grupo Godó, Grupo Planeta eta Grupo Zeta dira. Ikusentzunezko arloari dagokionez, Gestmusic, El Terrat eta Mediapro ekoiztetxeak nabarmentzen dira. Corporació Catalana de Mitjans Audiovisuals enpresa publikoa ere nabarmentzekoa da, hedabide askoren jabetza izateaz gain, Televisión de Cataluña telebista-katea eta Catalunya Ràdio irrati-katearen jabea baita.
Euskal diaspora Katalunian
Hiri horretako Ciutat Vella barrutian dago Bartzelonako Euskal Etxea, Bartzelona hiriko nahiz Kataluniako euskal diasporaren topaleku.
Bartzelonako Euskal Etxea 1979. urtean jaio zen, bertako euskaldun eta katalanak elkartzeko leku bat sortzeko nahiarekin. Orduz geroztik Katalunian euskal kultura hedatuz lanean aritu da, horretarako ekintza-sorta ederra eskainiz: kontzertuak, antzerkia, euskara ikastaroak, liburu-aurkezpenak, hitzaldiak, euskal tradizioko jai nagusien ospakizunak (San Sebastian Eguna, Santa Ageda Eguna, Santo Tomas Eguna…), euskal musikaren instrumentu tradizionalen tailerrak, euskal dantzak…
Delhayelita
Delhayelita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Delhayelita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Andrés Sorel
Andrés Sorel, jaiotza-izenez Andrés Martínez López (Segovia, Espainia, 1937 - Madril, 2019ko urtarrilaren 7a) espainiar idazle eta kritikaria izan zen.
Lanak
Politika- eta gizarte-kezka sakonek ezaugarritzen dute bere obra, bai saiakera bai narratiba. Lehenengoen artean, aipagarriak dira, besteak beste: Guía popular de Antonio Machado (1975, "Antonio Machadoren gida herrikoia"); Miguel Hernández, escritor y poeta de la revolución (1976, "Miguel Hernández, iraultzaren idazlea eta poeta"); Yo, García Lorca (1977, "Ni, García Lorca"); Miseria de nuestra cultura (1980, "Gure kulturaren miseriak"); Castilla como agonía, Castilla como esperanza (1985, "Castilla agonia gisa, Castilla itxaropen gisa").
Literatura-lanei dagokienez, berriz, hauek dira lan nagusiak: Narraciones de amor y muerte en diez ciudades del mundo (1973, "Maitasun eta heriotzazko kontakizunak munduko hamar hiritan"); Free on board Carolina (1978); El perro castellano (1979, "Zakur gaztelaua"); Babilonia: La puerta del cielo (1990, "Babilonia: zeruko atea"); El libertador de su agonía (1992, "Bere agoniaren askatzailea").
Espainiako Idazleen Elkartearen idazkari nagusia eta República de las Letras aldizkariaren zuzendaria izan zen.
Obra
Berrogeita hamar liburu baino gehiago idatzi zuen. Haren lanak herri askotan argitaratu ziren: Estatu Batuak, Kuba, Portugal, Errumania, Ingalaterra eta Eslovakia.
Swahili (argipena)
Swahili hurrengoa izan daiteke:
Ja Morant
Temetrius Jamel Morant, Ja Morant izenaz ezagunagoa, (Dalzell (Hego Carolina), 1999ko abuztuaren 10a - ) Estatu Batuetako saskibaloi jokalaria da eta gaur egun, Memphis Grizzlies taldearentzat jolasten du NBAn. Ja Morant 1999ko abuztuaren 10ean jaio zen Dalzell, Hego Carolinan, dagoeneko 21 urte ditu.
2019ko NBAko draftean Memphis Grizzlies taldeak hautatu zuen bigarren postuan. Horrez gain, 2020ko NBAko urteko “Rookie” jokalariaren saria jaso zuen.
NBAren aurretik
Ja Moranten agerpena kasualitateari lotuta egongo da beti. Izan ere, 2016ko udan, James Kane, Murray State unibertsitateko jarraitzailea, aukeratu beharreko talentuak erakartzen eta ebaluatzen oinarritua, Spartanburgen (Hego Carolina) zegoela, etorkizun handiko gazte batzuk jolasten ikustera joan zen.
Horien artean, Tevin Brown izeneko jokalari bat ikustera joan zen, jakin gabe uztaileko asteazken hartan dena aldatzear zegoela. Eta ez, bereiziki, Brown izeneko indar handiko eskoltarengaitik.
Egun hartan zirkuitu amateurrean (AAU) ospe handieneko jokalariak kantxa nagusira joango ziren, gainerakoak bigarren mailako instalazioetara. Sarreran, bertan dauden kidego teknikoetako profesional guztiek txosten txiki bat jaso zuten kantxa bakoitzean zeuden jokalari nagusiekin, beren lana errazteko.
Kane behatzera mugatu zen. Eta nahikoa izan ziren minutu batzuk jakiteko Ja Morant izeneko mutiko hura jokalari bikain bat izango zela jakiteko.
Kanek telefonoa hartu eta Matt McMahoni deitu zion, Murray Staten talde teknikoko bere nagusiari. “Hau ikusi beharko zenuke. Aparteko mutil bat ikusten ari naiz, elitera iritsiko da”. Astebete geroago, aparkalekuan, Greensboron (Ipar Carolina) beste txapelketa bat jokatu ondoren, McMahonek berak beka bat eskaini zion Moranti.
Aurrez aurre ikusi ahal izan zuen, bere laguntzaileak gomendatu zion bezala. “Sinestezina zen, haren lehergarritasuna, ahalmen fisikoa… baina, batez ere, jokoari buruz zuen ezagutza”, zioen. Hitzezko akordio hura, gero, teknikariaren etxean bertan itxiko zen, non Morantek behin betiko konpromisoa hartu zuen Murray State Unibertsitatearekin. Momentu hartan, gutxik zekiten tratu haren garrantzia.
Kredentzial horiekin, Murray Staten aukera ez zuen alferrik galduko. Urte berri iradokitzailea, minutu askokoa eta teknikarien kidegoaren erabateko konfiantzakoa izan zen bigarren urtea, non haren eztanda modu globalean entzun zen. Bigarren denboraldi haren aurreko udan batez ere, haren izena neurri handiagoan agertzen hasi zen, batez ere Chris Paulen campusera egin zuen gonbitearen ondorioz, han biltzen baitziren herrialdeko jokalari onenak.
Denboraldi bikain haren ondoren, 2019ko Draftean lehen hautatua izateko aurreikuspenak ere izatera iritsi zen, Zion Williamson jokalariaren haurretik. Azkenean, “Memphis Grizzlies” taldeak hautatu zuen Drafteko bigarren postuan. Beren lehia-zikloa aldatuz, Mike Conleyren etapari agur esan eta Ja Moranten aroa irekiz.
Memphis Grizzlies (2019–oraina):
Memphis Grizzlies-ek, NBA ko 2019ko Draftean bigarren postuan aukeratu zuen Morant. 2019ko uztailaren 2an, Morantek bi urterako 17.897.040$ko kontratua sinatu zuen, Grizzlies taldearekin.
2019ko urriaren 23an, Morantek NBAn debutatu zuen: 101-120ra galdurik Miami Heat taldearen aurka, baina 14 puntu, 4 errebote, 4 asistentzia, lapurreta bat eta tapoi bat egin zituen.
2020ko abuztutik aurrera, Morant izendatu zuten bilkuretarako jokalari hasiberri guztien ordezkari edo burua.
2020ko Otsailaren 9an, bere karrerako lehen “hirukoitz-bikoitza” egin zuen, Washington Wizards taldearen aurka irabazi zuenean.
Bizitza Pertsonala
Morantek ahizpa txiki bat du, Teniya. Atzeko patioan saskibaloian jokatuz hazi zen. Orain, Hillcrest Middle Schoolen jokatzen ari da, Dalzellen. Moranten artista gogokoena Lil Baby rap abeslaria da. Morant-en joko biziak, sarritan, konparazioak ekartzen ditu Russell Westbrook jokalariarekin. Gainera, Morantek esan zuenez bere jokalari gogokoena da.
Morantek eta haren neska-lagunak, KK Dixonek, alaba bat izan zuten 2019ko abuztuaren 7an, Kaari Jaidyn Morant izenekoa.
Soineko arrosa
Soineko arrosa (La Robe rose) Frédéric Bazille margolari inpresionistaren margolana da. 1864an margotu zuen, 23 urte zituelarik. Orsay museoan erakusten da. Urte horietan familiaren gaia ohikoa zen margolari honen lanetan (Réunion de famille (1867), Vue de village (1868)).
Deskribapena
Margolan honetan margolariaren lehengusina ikus dezakegu, Thérèse des Hours. Emakumea harrizko ertz batean eserita dago, familiak Domaine de Méric-en Montpellier zuen jabegoan. Aurrez aurre Castelnau-le-Lez du, Okzitaniako Hérault barrutian.
Neska gazte hau ikusleari bizkarrez emanda dago. Soineko arrosa darama eta altzoan mantala beltz bat. Gaztea lehen planoan egonda, herrian hobeto nabaritzen da. Argiak garrantzi handia du lan honetan: herria eguerdiko eguzkipean dago eta alboetako zuhaitz ilunek ikuslearen begirada haruntza eramaten du; teknika hau Barbizongo eskolaren ohikoa zen.
Neurriak
Oihalaren neurriak hauek dira: 147 zm garaia eta 110 zm luzera.
Zure besoetan
Hitzak
Jatorrizko bertsioa Eusko Ikaskuntzaren webgunean dago: 1. Amorez eri nago Aspaldi onetan zuregaitic maitea gau ta egun penetan. Arqui nezaque poza Arqui nezaque poza badaquit nic certan Sendatuco nitzaque Zure besoetan. (bis)
2. Biotz baten lecuan Milla banituque Guztiyac zuretzaco Izango liraque; Baña millaren lecuan Bat besteric ez det, Artu zazu maitea Bat au milla bider.
3. Nere maite polita Zutzaz oroitzean Odola pill pill dabil Nere biotzean: Campora irten nairic Aleguin gucian Miñ char au bearco zait Sendatu iltzean.
4. Berotasun gozo bat Zañetic zañera Nere gorputz guztian Maitea sentitzen da; Guztoaren pasioz Sartzen zait icara, Itzican ere ecin Asmatu dedala.
5. Adios nere maitea Seculan betico, Esconduco zerade Ni natorreneco; Maiteac erantzun dit Pena andibatequin Ez naiz ni ezconduco Ez bada zurequin."
Richard Wagner
Wilhelm Richard Wagner (Leipzig, Saxonia, 1813ko maiatzaren 22a - Venezia, Italia, 1883ko otsailaren 13a) konpositore, orkestra zuzendari eta poesiagile alemaniar handia izan zen, Erromantizismoaren garaikoa. Wagnerren konposizioak aipagarriak dira ehundura konplexuengatik, armonia aberatsengatik eta orkestrazioengatik. Aipagarrienak azken aldikoak dira. Leitmotivak erabiltzen zituen: pertsona, leku, ideia, argumentu edo ezaugarrien aldagai melodikoak. Operako konpositore gehienek ez bezala, Wagnerrek musika ez ezik librettoa ere idazten zuen.
Hasieran Weber eta Meyerbeerren tradizioa jarraitu zuen, esaterako Der fliegende Holländer edo Tannhäuser lanetan. Gerora Wagnerrek bere opera Gesamtkunstwerk ("artelan totala") egin zuen. Artelan horiek sintesi poetiko, bisual, musikal eta dramatikoa sortu nahi zuten, eta horren inguruan saiakerak idatzi zituen 1849 eta 1852 artean. Kontzepzio horren aplikazio ikusgarriena Der Ring des Nibelungen ("Nibelungoen eraztuna") lan ikaragarrian ikus daiteke.
Wagnerrek aurrerapen handiak egin zituen musika lengoaian: kromatikotasuna muturrera eraman zuen, tonu erdiguneak periferietara bultzatu, eta horrek Europako musika klasikoa errotik aldatu zuen. Bere Tristan und Isolde lana musika modernoaren hasieratzat jotzen da. Wagnerrek filosofiaren, literaturaren, ikusizko arteen eta antzerkiaren eremura eraman zuen musika. Bere lanen garrantzia azpimarratzeko Bayreutheko Festspielhaus antzokia eraikiarazi zuen: han baino ezin ziren bere lanak interpretatu.
Espresionismo eta inpresionismoa garatu zituen. Bere lan nagusia Der Ring des Nibelungen izeneko opera da. Hainbat urtez bizi izan zen Bayreuth herrian (Bavaria).
Samory Turé
Samory Turé (Manyambaladugu, egungo Ginea, 1830 aldean - Ndjolé, egungo Gabon, 1900eko ekainaren 2a) jola etniako merkatari eta gudaria izan zen, Wassoulou Inperioaren sortu zuena.
Bizitza
Merkataria zen, eta 1870. urtean Bisanguduko buruzagi hautatu zuten. Sanankoron ezarri zuen hiriburua, Kankango hiria hartu zuen, eta estatu bat eratu zuen Wassoulou. Frantsesen mende zeuden, ordea, iparraldeko eta hegoaldeko estatuak, eta Niger eta Senegal Garaiaren artean burdinbidea eraikitzeko ahaleginetan ari ziren. Samoryk Niger zeharkatu zuen frantsesei aurre egiteko, baina 1882. urteko gudua galdu ondoren, bi hitzarmen sinatu behar izan zituen (1886 eta 1887an), eta Tinkissoren eta Niger Garaiaren arteko lurraldea utzi behar izan zuen.
Simão Pereira
Simão Pereira Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Zalužice
Zalužice Eslovakiako udalerri bat da, Michalovceko barrutian kokatuta. 19,61 km²ko azalera du eta 1150 biztanle 2017ko datuen arabera.
Neodon medogensis
Neodon medogensis Neodon generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetidae familian sailkatuta dago.
Khepri
Khepri, eguzki jainkoa, autosortua, betiereko biziaren ikurra, egiptoar mitologian, existentziaren etengabeko aldaketaren irudia zen.
Ikonografia
Zerutik eguzki diskoa bultzatzen ari zen kakalardo bat bezala irudikatua izan zen. Baita kakalardo burudun gizon bat bezala ere, batzuetan, uas zetroa eta ankha zeramatzana.
Mitologia
Kheprik bere burua sortzen zuen goizero, Eguzki "berri" bezala birsortuz, eta, horregatik, Atumekin lotua izan zen. Betiereko bizitzaren ikur bezala, goizeko eguzkia zen, Ra jainkoaren manifestazio bat. Piramideen testuen arabera, Lurra, Khepri jainkoaren kerru bat zen.
Sinkretismoa
Atum jainkoarekin lotua izan zen, autosortutako eguzki jainkoa, batzuetan, Ra jainkoaren manifestazio bezala goiza argitzean.
Gurtza
Bere santutegi nagusia, Iunun, (Heliopolis)en zegoen, Kairotik gertu.
Kakalardo sakratua, hil errituetan erabilitakoa, Antzinako Egiptoko kuttunik ezagunenetako bat izan zen.
Espainiako futbol ligako lehen mailako 1998/1999ko denboraldia
Espainiako futbol ligako lehen mailako 1998/1999ko denboraldiko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.
Esloveniako futbol selekzio nazionala
Esloveniako futbol selekzio nazionala herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. Lau hiri nagusitan jokatzen ditu etxeko partidak, Ljubljana hiriburuan, Mariborren, Celjen eta Koperren.
Munduko Futbol Txapelketa
Bi aldiz sailkatu da, 2002 eta 2010an. 2010an 18. postua eskuratu zuen.
Europako Futbol Txapelketa
Behin sailkatu da, 2000an eta 13. postuan gelditu zen.
Jokalari aipagarrienak
2018ko ekainaren 2an eguneratua. {|
Arrazionalizazio (matematika)
Matematikan, arrazionalizazioa prozesu bat da zatiki baten izendatzaileko erroketak kentzeko.
Matematikako hitzarmen baten arabera, egokiagoa da adieraztea zatikiak erroketarik gabe izendatzailean. Eta izendatzailean erroketaren bat daukan zatiki batekin topo egiten dugunean, beste zatiki baliokide bat, erroketarik gabekoa, bilatzen dugu.
Abididez:
Arrazionalizatzeko metodoa
Zatiki bat arrazionalizatzeko, honako propietate hauek erabiltzen dira:
Beraz, izendatzailean erroketa bakar bat badago, arrazionalizatzeko aski da erroketa hori biderkatzea zenbakitzailean eta izendatzailean:
Izendatzailean batuketa bat badago, honako propietate hau erabiltzen da:
Atkinson indize
Kalkulua
Honela kalkulatzen da \epsilon desberdintasun-abertsio parametro jakin baterako:
Turvolândia
Turvolândia Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Regulus (izarra)
Regulus (α Leonis bezala izendatua, latinizatuta Alpha Leonis eta hori laburtuta, Alpha Leo, α Leo, batzuetan gaztelaniaren eraginez Regulo) Lehoiaren konstelazioko izarrik distiratsuena da eta gaueko izarrik distiratsuenetako bat ere bada, Eguzkitik 79 argi-urtera kokatuta dagoelarik, gutxi gorabehera. Begi hutsez ikusita Regulusek izar bakarra ematen du, baina izar lautar bat da, bi izarreko bi taldek osatzen dutena. Regulus A izar bitarraren espektroskopiak erakutsi du sistema sekuentzia nagusiko izar urdin-zuri bat dela eta bere bizilaguna, zeina oraindik ez den zuzenean behatzea lortu, ziur aski nano zuri bat da. HD 87884 176″-k banatzen dute Regulusetik. Regulusek eta beste bost izar zertxobait ahulagok (Zeta Leonis, Mu Leonis, Gamma Leonis, Epsilon Leonis eta Eta Leonis) osatzen duten taldeari "igitaia" izena ipini zaio, zeina Leoren burua irudikatzen duen asterismo bat den.
Nomenklatura
α Leonis (latinizatuta Alpha Leonis) da izar-sistemaren Bayerren izendapena. Ohiturazko izena den Rēgulus hitzak latinez "printze" edo "errege txiki" esan nahi du. 2016an, Nazioarteko Astronomia Elkarteak Izarren Izenen Lantaldea sortu zuen, zeinaren helburua izarrak katalogatu eta euren izenak estandarizatzea den. Lantalde horrek 2016ko uztailean argitaratu zuen buletinak Regulus izena eman zion izar honi. Hortaz, izen hori agertzen da gaur egun NAEren Izarren Izenen Katalogoan.
Behaketa
Regulus izarra gaueko zeruko hogeita batgarren izarrik distiratsuena da, +1.35-eko itxurazko magnitudea baitu. Argi gehien igortzen duen izarra Regulus A da. Regulus B bakanduta ikusiko balitz, +8.1-eko itxurazko magnitudedun gorputza izango litzateke ete bere bizilagun Regulus C izarrak +13.5-eko itxurazko magnitudea duenez, teleskopio sendo bat beharko litzateke begiztatzeko. Regulus A izar bitar bat da, baina bere bizilaguna ezin izan da behatu, bi izarren arteko distira desberdintasun handia dela eta. BC bikotea Regulus A-tik 177 arkusegundoko distantzia angeluarrean dago, hortaz, bikote hori teleskopio arruntekin beha daiteke.
Artizarra izan zen Regulus estali zuen azken planeta, 1959ko uztailaren 7an. Hurrengo estalketa, Artizarrak burutuko duena, 2044ko urriaren 1ean gertatuko da. Beraien nodo-posizioak direla eta, beste planetak ez dira gai izango Regulus estaltzeko hurrengo milurtekoetan. 2005eko urriaren 19an 166 Rodope asteroideak Regulus estali zuen eta gertaera hori Portugal, Espainia, Italia eta Greziako hamabi ikerlarik behatu zuten. Argiaren kurbadura diferentziala behatu eta hura erlatibitate orokorrarekin bat datorrela egiaztatu da. 163 Erigona asteroideak ere estali zuen Regulus, 2014ko martxoaren 20an. Asteroideak Lurrean eragindako itzalezko bidea Ontario ekialdean hasi eta New Yorkeraino zabaldu zen, alabaina, inor gutxik ikusi zuen, eguraldi hodeitsua zegoelako.
Ipar hemisferioan izan hau ikusteko garairik egokiena neguaren amaiera eta udaberria da. Hala ere, Regulus izarra abuztu aldean izan ezik (Eguzkia gainjartzen baitzaio) urte osoan zehar ikus daiteke gaueko uneren batean, gehienetan ilunabarrean. Otsailean ordea, izarra gau osoan zehar ikus daiteke, zeru osoa zeharkatzen. Regulus Eguzkia gainjartzen zaionean igarotzen da SOHOren LASCO C3tik. Izarra goizaldean, argitzen ari duenean, ikusi nahi bada iraila da hilabeterik egokiena Lurreko toki gehienetan. Zortzi urtetan behin Artizarra Regulus estaltzekotan egoten da iraileko egun jakin batzuetan, azken aldia 2014ko irailaren 5a izan zelarik.
Izar-sistema
Regulus gutxienez lau izarrez osatutako izar-sistema bat da. Regulus A da izar nagusia, bere bizilaguna 177"-ra duelarik eta hura fisikoki erlazionatuta dagoela pentsatzen da. Regulus D 12-ko magnitudea duen bizilaguna da, 212"-ra kokatua, baina ez dirudi izar nagusiarekin fisikoki erlazionatuta dagoenik.
Regulus A sekuentzia nagusiko izar bitar urdin-zuri bat da B7V espektro motakoa. Izar-bitar hori beste izar ustez nano zuri batek orbitatzen du, zeinak 0,3 eguzki masa izan beharko lituzkeen gutxienez. Bi izarrek berrogei egun behar dituzten beraien masa-erdigune komuna orbitatzeko. Izar nagusiaren forma desitxuratua dela eta, litekeena da izar-sistema hau ez izatean Keplerren bi gorputzen eszenario puru bat, izan ere, baliteke eszenario honetan mespretxatu ezin diren perturbazio orbitalak gertatzea, adibidez, orbita-periodoari lotutakoak. Hau da, Keplerren hirugarren legea ez da balizkoa Regulus izar-sisteman. Urte askotan zehar Regulus A izar oso gaztea zela pentsatu zen, soilik 50 eta 100 milioi urte artekoa. Kalkulu hori egiteko bere tenperatura, distira eta masa hartu ziren kontuan. Alabaina, nano zuri bat egoteak gaztetasun hori ezinezko egin eta sistemak gutxienez mila milioi urte dituela pentsatzera eramaten gaitu, denbora hori behar baita nano zuri bat sortzeko. Gaztetasun tankera hori, agian, garai batean Regulus A eta beste izar baten artean masa-transferentzia egon zelako da. Hori hala bada, Regulus A garai batean askoz txikiagoa izan zen.
Regulus A izar bitarreko izar nagusiak Eguzkiaren masa halako 3,5 du. Bizkortasun handiz biratzen dabil, 15,9 orduko errotazio periodoarekin, horregatik du itxura obalatua. Honek grabitatearen iluntzea deritzon prozesua eragiten du: ekuatorerekin alderatuta, Regulusen poloetako fotosfera beroagoa da eta azalera-unitateko bost aldiz distiratsuagoa. Ekuatorean, izarraren gainazalak 320 kilometro segundoko abiadurarekin errotatzen du, hau da, haustura gertatzeko abiadura-angeluar kritikoaren %96,5ean. Aipatutakoagatik, argi polarizatua igortzen du.
Regulus BC Regulus Atik bost mila unitate astronomikora kokatzen da. Berezko higidura berdina dute eta euren artean orbitatzen dutela uste da. Regulus B eta Regulus C izarrek osatzen dute bigarren bikotea, zeinak Henry Draper Katalogoan HD 87884 izendapena jasotzen duen. Lehen izarra K2V motakoa da eta bigarrena M4V motakoa. Bikoteak 600 urteko orbita-periodoa du eta 1942an 2,5"-ko banaketa.
Neodon nyalamensis
Neodon nyalamensis Neodon generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetidae familian sailkatuta dago.
Acerodon mackloti
Acerodon mackloti Acerodon generoko animalia da. Chiropteraren barruko Pteropodidae familian sailkatuta dago.
Baily (kraterra)
Baily kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ05 lau-angelukoan dago. 25,7 kilometroko diametroa du. Izena Francis Bailyren omenez darama.
Barrios de Colina
Barrios de Colina Burgosko udalerria da, Montes de Oca eta Alfoz de Burgos eskualdetan dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 68 biztanle zituen.
Abertsio
Abertsioa zerbaitek eragiten duen sentsazio pairagaitza edo desatsegina da, higuinaren antzekoa. Bereziki arlo akademikoan erabiltzen da, erabilera hauekin:
Philippe Boesmans
Philippe Boesmans (Tongeren, 1936ko maiatzaren 17a - Brusela, 2022ko apirilaren 10a) belgikar musikagilea izan zen.
Balboa (kraterra)
Balboa kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ10 lau-angelukoan dago. 69,2 kilometroko diametroa du. Izena Vasco Núñez de Balboaren omenez darama.
Alepocephalus umbriceps
Alepocephalus umbriceps Alepocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alepocephalidae familian.
Erythrolamprus almadensis
Erythrolamprus almadensis Erythrolamprus generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Carral
Carral izenburuak honako adiera ezberdinak eduki ditzake:
Ipar-Ekialdeko Rhodesia
Ipar-Ekialdeko Rhodesia, Afrikako hego-erdialdean lurraldeak ziren British South Africa Company-k sortu eta administratuak zirenak beste erdia bezala, Ipar Mendebaldeko Rhodesia. Lurralde zabal hauek Zambezi ibaiaren iparraldera geratzen ziren lurrak ziren. Bemba eta Chewa bertako agintariekin hitzarmenak sinatu arren, ez zuten lurraldeen kontrol osoa eduki Bemba-ren erresistentzia armatua garaitu zuten arte 1899an. 1900ean Britainiako protektoratua izatera pasatzea aldarrikatu bazuten ere hau ez zen 1924rarte izan.
1911n Ipar Ekialdeko Rhodesiak eta Ipar Mendebaldeko Rhodesiak bat egin zuten Rhodesia eratuaz.
Justino I.a
Flabius Iustinus edo Justino I.a (k.o. 450 - 527ko abuztuaren 1a) Bizantziar Inperioko agintaria 518 eta 527 urteen artean. Bederiana hiritik gertu zegoen herrixka batean jaioa Dardaniako probintzian, Daziako diozesian. Garai hartan Dazia eta Mazedoniako diozesiek Ilirikoko pretorioaren prefektura osatzen zuten barbaroen etengabeko erasoen helburu. Eraso hauengandik ihesi gaztea zen artean Konstantinoplara iritsi zen. Armadan izena eman eta bere argitasunari esker azkar gora egin zuen urteen poderioz agintariaren goardiako komandante bihurtu zen arte. Garai hartako agintaria Anastasio I.a zen. Agintariaren guardia Konstantinoplan egoitza zuen ejertzitoko atal bakarra zenez eta Justinok zuen izen onari esker 518. urtean Anastasio I.a hil zenean honen oinordeko izendatu zuten Justino I.a agintari izena jaso zuelarik, ordurako hirurogeita hamar urte inguru bazuen jada.
Justino militar abila bazen ere kudeaketa aproposa burutzeko gaitasunik ez zuenez aholkulari trebeez inguratu zen. Gorteko aholkulari erabakigarrirena ezbairik gabe Justinoren iloba izan zen, Flabius Petrus Sabbatius izenekoa. Justinok iloba oinordeko izendatu zuen eta honek ostera oroitua izango den izena hartu zuen, Justiniano. Prokopio historialariak dioenez Justino agintari bazen ere Justiniano zen inperioko benetako zuzendaria. Prokopio hala ere oker egon liteke Justinok iloba oinordeko hil baino zenbait hilabete lehenago izendatu baitzuen soilik eta agian garrantzi gehiegi egozten zaio Justinianori bere osabaren aginteaz aritzerakoan.
525. urtean Justinok leinu senatorialeko jendea klase baxuagokoekin ezkontzea debekatzen zuen legea baliogabetu zuen. Legearen baliogabetzeak garai hartan zenbait aristokrata asaldatu bazuen ere osteara eragin handia izan zuen inperiroarengan zenbait agintarik leinu umileko emazteak izango baitzituzten, bereziki Justinianok zeina Teodora izeneko iragan ez oso argia zuen dama batekin ezkondu zen. Justiniano eta Teodora inperioarengan eragin handien izan duten agintari-enperatriz bikoteetako bat izan ziren.
Justinoren azken urteetan ostrogodoen eta pertsiarrekin gatazka ugari izan zen bere oinordeko Justinianok jasoko zituenak. 526. urtetik aurrera edadeak edo gaitzak jota gaixotzen hasi zen 527. urteko apirilaren 1ean Justiniano ofizialki oinordeko izendatu zuelarik. Urte hartako abuztuaren 1ean bertan hil zen.
Spalax istricus
Spalax istricus Spalax generoko animalia da. Karraskarien barruko Spalacidae familian sailkatuta dago.
Port Bell
Port Bell Ugandako industria-hirixka da, herrialdearen hegoaldean dagoena, Victoria aintziraren iparraldeko ertzean, Kampalako metropoli eremuan. Anezka lotura garrantzitsuena da, bai Kenyarekin, bai Tanzaniarekin, Victoria aintziran barrena.
Justino I.a
525. urtean Anazarbusgo hiriari Justinopolis izena egotzi zitzaion Justinoren omenez.
Saint-Martin-de-Bréthencourt
Saint-Martin-de-Bréthencourt Frantziako udalerria da, Yvelines departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 258 etxebizitza zeuden, 217 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 247 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 217 etxebizitza nagusietatik 179 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 33 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 142 etxek bost zituzten. 184 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 79 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 125 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 388 ziren, horien artean 300 aktiboak ziren eta 88 inaktiboak ziren. 300 pertsona aktiboetatik 271 lanean zeuden (144 gizon eta 127 emakume) eta 29 langabezian zeuden (13 gizon eta 16 emakume). 88 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 46 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Martin-de-Bréthencourt udalerrian 234 unitate fiskal zeuden, 678,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.256 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Delhuyarita-(Ce)
Delhuyarita-(Ce) mineral bat da eta chevkinite subtaldearen kidea da.
David Copperfield (eleberria)
Idazlearen beste idazlanen antzera hau ere hilabetero argitaratua izan zen. Eleberrian agertzen diren elementu asko Dickens beraren bizitzarekin loturik daude, beharbada eleberri hau berak idatzitako guztien artean autobiografikoena izan zelarik. Istorioa bera lehen pertsonan azaldua dago.
Aurrekariak
Charles Dickens idazleak David Copperfield eleberria idazten 1848 eta 1850 bitartean aritu zen, bere egitura eta argudioa tentu handiz landu zituelarik. Aurretik zazpi eleberri idatzi zituen, eta gerora ere zazpi eleberri idatziko zituen, David Copperfield eleberria bere idazle ibilbidearen erdialdean kokatzen delarik.
Argumentua
Eleberriak David Copperfield gaztearen bizitza haurtzarotik helduarora azaltzen digu. David 1820ean Ingalaterran jaio zen. Bere aita bera jaio aurretik hil zen, eta bere ama ere jaio eta handik zazpi urtera Murdstone jaunarekin ezkondu zen. Davidek aitaordekoa desatsegin du eta Murdstone jaunaren arreba den Janekiko ere sentimendu berbera du, azken gau familiaren etxe berdinera bizitzera igaroko delarik. Murdstone jaunak Davidi bere ikasketetan atzeratzea aurpegiratu ohi dio. Liskar hauetako batean Davidek Murdstone jaunari hozka egin eta honek Salem-House izeneko ikastetxera bidaliko du, bertako zuzendaria Creakle jaun ankerra da. Leku honetan James Steerforth eta Tommy Traddles gazteen lagun bilakatu eta azken hau ohiko dickensiar estiloan desagertu eta eleberrian aurrerago berragertuko da.
Oporretan David etxera itzuli eta bere amak haur bat izan duela ohartuko da. Ondoren David gaztea Salem-House ikastetxera itzuli eta bere ama hil egiten da, hortaz jaiotetxera itzultzera behartua egongo da. Murdstone jaunak Londres hiriburuko lantegira batetara lan egitera bidaliko du, gainera Murdstone jauna lantegi honetako zati baten jabe ere bada. Gazteak leku hartan jasandako eskarmentu latza bera Dickensek bere haurtzaroan betun lantegi batean jasandakoaren adinakoa da. Orain David bizi den lekuko jabea den Wilkins Micawber jauna bere zorren ondorioz espetxeratua izango da, ondoren lantegiak porrot egin ondoren Davidek bertatik ihes egingo du.
Londrestik Dover hirira doan bidean bere gelditzen zaion senitarteko bakarra ezagutuko du: Betsy Trotwood izeba bitxia. Honek Daviden heziketaz kargu hartzea onartuko du, nahiz eta aurretik Murdstone jaunak haiek bisitatu eta David bere etxera itzultzeko saiakera bat ere egin izan. Daviden izebaren babespean dagoen Dick jaunak Davidi izena aldatu eta Trotwood Copperfield izena ipiniko dio, "Trot" ezizenara moztuz, eta gainontzeko eleberrian zehar modu horretan deituko du. Bi izen izatearen ondorioa bera ezagutzen duten bigarren mailako pertsonek ezagutzen duten izenaren arabera bi taldetan banatzean datza.
Daviden istorioak bere helduaroan jarraitzen du, eta berak ongi ezagutzen dituen pertsonez alaitua da, baizik istorioa utzi eta bere bizitzan aurrerago berragertuko direlarik. Hauen artean honako hauek daude: Pegotty langile leiala, bere familia, eta beren artean bizi den Emily umezurtz txikia, azken hau Daviden oso gogokoa delarik; Steerforth, Daviden eskolako lagun erromantiko eta bere buruz askia dena, honek Emily maiteminduarazi eta deohoreko du, eleberriko tragediarik handiena eraginez; eta Agnes Wickfield, etxeko nagusiaren alaba eta "etxeko aingeru" ideala, azken hau Daviden konfiantzazko lagun bilakatuko da. Bi pertsonai ezagunenak betioro zorretan eta noizbait Daviden tutorea izan zen Wilkins Micawber jauna; eta iruzurrezko eta okerrekoa zen Uriah Heep langilea, azkenean bere delituak Micawberren laguntzaz argitara aterako direlarik. Micawber gizon prestu gisa deskribatua da, idazleak bere finantzekiko axolagabekeriari muzin egin arren. eta Micawber, Dickens beraren aitaren antzera, denbora labur baten eta bere zorren ondorioz giltzapean jarria izango da.
Dickensen ohiko estiloan, pertsonai nagusiak merezitakoa lortzen dute, eta istorioaren korapilo gutxi gelditzen dira konpontzeke. Pegotty jaunak Emily bizimodu berri batetarako Australiara darama; bi pertsonaia hauei Gummidge andereak eta Micawber senitarteak lagunduko die. Azkenean herrialde hartako euren bizimodu berrian denek babesa eta zoriona topatuko dute. David lehenbizi Dora Spenlow eder baina xaloarekin ezkonduko da, baina gaixotasun hilkor baten ondorioz ezkontzaren hasieran hilko da. Ondoren, Davidek nolabaiteko barne gogoeta bat egin eta gerora sekretupean maitemindurik zegoen Inesekin benetako zorion bat topatu nahizik ezkonduko da. Biek hainbat haur izango dituzte, horietako batek Daviden izebaren izena bere ohorez eramango du eta beste Dora deituko da.
Erythrolamprus carajasensis
Erythrolamprus carajasensis Erythrolamprus generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Palmeira do Piauí
Palmeira do Piauí Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
San Miguelgo badia
San Miguelgo badia (golfo de San Miguel) Panaman dagoen ur gorputz handi bat da, Darién probintziako kostaldean hain zuzen ere. Panamako golkoaren zati honetan Tuira eta Chucunaque ibaiek bere bokalea dute.1513an Vasco Núñez de Balboak bertatik Hegoaldeko Itsasoak ikusi zituen.
Alfred Russel Wallace
Alfred Russel Wallace (Usk, Gales, 1823ko urtarrilaren 8a - Broadstone, Ingalaterra, 1913ko azaroaren 7a) naturalista izan zen. Biogeografiaren eta zoogeografiaren sortzaileetakoa izan zen, eta ekarpen handiak egin zituen eboluzioaren teoria finkatzeko.
Bizitza eta obrak
1848an espedizio bat egin zuen Amazonas ibaian gora, hango landareak eta animaliak aztertzeko; eta 1854-1862 bitartean, Malaysiar penintsularen itzulia egin zuen. Bidaia horretan egindako ikerketen ondorioz, eboluzioaren teoria bat finkatu zuen, Charles Darwinenaren oso antzekoa, Darwinek berea proposatu zuen garai bertsuan. Teoria hori On the Law which has regulated the Introduction of New Species (1855, Mota berrien sarrera arautu duten legeez) liburuan azaldu zuen.
Beste zenbait obra: A Narrative of Travels on The Amazonas and Rio Negro (1853, Bidaiak Amazonas eta Rio Negro ibaietan barrena); The Malay Archipelago (1869, Malaysiako uhartedia).
Asiako hego-ekialdeko animaliak Australiakoetatik bereizten dituen lerroa proposatu zuen Alfred Wallace naturalistak, ordutik Wallace Lerroa deitua, eta geroztik Aldus Huxleyk zuzendua.
Moulay
Moulay Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Moulay udalerrian erroldatutako biztanleak 955 ziren. Familiak 403 ziren, horien artean 79 pertsona bakarrekoak ziren (29 bakarrik bizi ziren gizonak eta 50 bakarrik bizi ziren emakumeak), 191 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 112 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 21 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.