cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kabulen erortzea (2021)
Eragina zibilen bizitzan
Bertako batzuk, batez ere emakumeak, talibanen erregimena berrezartzearen beldur ziren, eta batzuek Ghaniren Gobernuak eta NATOren aliatuek traizionatu eta bertan behera utzi zituztelako sentimendua adierazi zuten. Kabuleko kaleak aireporturantz presaka zihoazen egoiliarrekin trabatuta zeudela jakinarazi zen, eta batzuek autoak utzi eta trafikoaren artean oinez bidea irekitzen zutela. Ilara luzeak izan ziren aireportuaren eta atzerriko enbaxaden aurrean, erortzearen une gorenean, herrialdetik irteteko bisak edo hegaldiak lortzeko itxaropenarekin. Gobernuarekin eta nazioarteko erakundeekin lan egin zuten egoiliarrek jakinarazi zuten nortasun-agiriak suntsitu zituztela talibanen jomuga ez izateko, eta aireportura ihes egin zuten askok ez zuten jabetzarik eraman eurekin. Egoiliarren gutxiengo batek ospatu zuen talibanen aurrerapena. Erorikoaren bezperan, Timor Sharan Afghanistan Policy Labeko zuzendariak Radio Free Europe/Radio Liberty irratiari adierazi zionez, "gaur hirian erosketak egitean, jendea trabatuta zegoela sentitu nuen; trabatuta, etorkizun zalantzakor batean, amets egin, xurgatu, pentsatu eta inoiz gehiago sinetsi gabe". Zarifa Ghafari, Maidan Shar hiriko alkate ohia eta, Kabulen, Defentsa Ministerioarekin lan egiten zuena, hedabideei adierazi zienez, "ez dago inor niri eta nire familiari laguntzeko. Beraiekin eta nire senarrarekin bakarrik nago eserita. Eta ni bezalako jendearen bila etorriko dira eta hil egingo naute. Ezin dut nire familia utzi. Eta, nolanahi ere, nora joango nintzateke?".
Egoiliarrek jakinarazi zuten elikagaien prezioak izugarri igo zirela. Kabuleko saltzaile ugari euren izakinak likidatzen saiatzen ari zirela jakinarazi zen, herrialdetik ihes egiteko behar zuten dirua lortzeko itxaropenarekin. Era berean, kezka sortu zen talibanen aurrerapenetatik ihes egin eta orain Kabulen harrapatuta zeuden milaka errefuxiatuengatik.
Abuztuaren 16an, hiriko kale gehienak hutsik zeudela jakinarazi zen, aireportura zeramatenak izan ezik, negozioak itxita eta ANAren segurtasun-kontrolerako postuak langilerik gabe. Hala ere, taliban borrokalariak euren bandera eta armekin desfilatzen ikusi zituzten, Kabuleko tokirik esanguratsuenen ondoan selfieak eginez.
Erresistentzia
Kabul eroritakoan, Ahmad Massoud-ek eta Amrullah Saleh lehendakariorde-ohiak zuzendutako Iparraldeko Aliantzako kide ohiak eta Panjshir bailara base zuten beste indar antitalibandarrek osatutako talibanen aurkako erresistentzia antolatu nagusi bihurtu ziren Afganistanen, Panjshir erresistentzia modura ezaguna izan zena hasiera batetan. Tajikistango enbaxada afganiarrak Ghaniren erretratu presidentziala Salehen batekin ordezkatu zuen, eta bertako enbaxadoreak Interpoli Ghan atxilotzeko eskaera egin zuen, Fazel Mahmood aholkulari nagusiarekin eta Hamdullah Mohib segurtasun-kontseilari nazionalarekin batera, "herriaren dirua" lapurtzea leporatuta.
2021eko abuztuaren 17an, erregimen berriaren aurkako lehen manifestazioa ospatu zuten zenbait emakumek hiribiruan, emakumeen aldeko eskubideak eskatuz eta defendatuz. Abuztuaren 19an manifestazio bat egin zen Kabuleko aireportutik gertu, non autoek eta pertsonek Afganistango Errepublika Islamikoaren bandera astindu zuten, talibanei aurre eginez.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Kinross
Kinross, 'Ceann Rois', Eskoziako Perth eta Kinross eskualdean dagoen herria da. 2011ko erroldaren arabera 4.891 biztanle ditu.
Geografia
Leven aintziraren ertzean kokaturik dago.
Historia
Perthshire eta Fife arteko trenbidearen inguruan garaturiko merkatu herria izan zen. Gaur egun herri txikia den arren Kinross-shire konderriko hiriburua izan zen 1929an Perthshirekin ba egin zuen arte. 1975 eta 1996 artean ere konderri biak banaturik egon ziren, baina orain berriz elkarturik daude.
Nishitama barrutia (Tokio)
Geografia
Lurraldea hiru zatitan banatuta dago eta guztira lau herrik osatzen dute Nishitama:
Historia
1889an eratu zen Nishitama barrutia bi herri eta 30 herrizka zituela. 1893an Tokio prefeturaren barnean gelditu zen. XX mendearen 70. hamarkadatik aurrera hainbat herrik hiri estatusa lortu eta Nishitamatik atera egin ziren, hala nola, Fussa (1970), Akigawa (1972), Hamura (1991) eta Itsukaichi (1995).
Estereotipia
Esterotipia inprimatzeko xafla zen ez letra solteekin. XVIII. mendean mundu osora zabaldu zen eta egunkariak inprimatzeko erabilia izan zen. Egunkariaren orrialde bateko irudiak, letrak, argazkiak eta horrelakoak denak batera molde batean ezarri (mâché paperean gehienetan), eta molde hori lehortu ondoren inprimatzeko erabiltzen da. Fotopolimeroak eta litografia-xaflak hartu dute pixkanaka estereotipiaren lekua.
Craugastor greggi
Craugastor greggi Craugastor generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Hradiště Military Area
Hradiště Military Area Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 0 biztanle ditu eta 331,61 kilometro koadroko azalera. Karlovy Varyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1318 urtean egin zen.
Hughesville (Pennsylvania)
Hughesville Pennsylvaniako borough bat da. Lycoming konderrian kokatua dago. 2010ean 2,128 biztanle zituen, 1.67 kilometro koadrotan banatuta.
Cricetulus alticola
Cricetulus alticola Cricetulus generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Kunduz
Kunduz Afganistango hiri bat da, herrialdearen iparraldean dagoena. Izen bereko probintziako hiriburua, 2021ean 374.746 biztanle zituen, herrialdeko seigarren handiena izanda. Tokharistan eskualde historikoan dago, Kunduz eta Khanabad ibaien lotunetik gertu.
San Pietro a Maida
San Pietro a Maida Italiako udalerri bat da. Catanzaroko probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Pietro a Maidak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Artois (Kalifornia)
Artois Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Glenn konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Manchester (Kansas)
Manchester Kansasko hiri bat da. Dickinson konderrian kokatua dago. 2010ean 95 biztanle zituen, 0.65 kilometro koadrotan banatuta.
Hannon (K.a. 206)
Biografia
Hasdrubal Giskon garaitua izan ondoren, K.a. 206an, eta Hannon Zaharrarekin eta Larorekin batera porrot pertsonala jasan eta gero Marko Junio Silanoren aurrean Zeltiberian, Magon jenerala Gadesen errefuxiatu zen eta Hannon bidali zuen Hispaniako tribuen artean mertzenarioak kontratatzera. Hannonek indar garrantzitsu bat kontratatu ahal izan zuen, baina bere burua antolatu aurretik Gaio Luzio Martzio Septimok eraso eta garaipena lortu zuen. Hannonek gudu zelaitik ihes egin ahal izan zuen tropa talde txiki batekin, baina, handik gutxira, mertzenarioek beraiek eman zioten erromatar jeneralari kudeaketa txarraren ondorioz. Tito Liviok horretaz hitz egiten du.
Anatol Josepho
Anatol Marco Josepho (Omsk, Errusia, 1894ko martxoaren 31a - San Diego, AEB, 1980ko abenduaren 16a) lehen fotomatoi automatikoa asmatu eta patentatu zuen asmatzailea izan zen.
Biografia
Anatol Josephewitz –abizena gero aldatu zuen– Alemaniara joan zen 15 urte zituela, eta han ikasi zuen argazkilari lanbidea. Lehen Mundu Gerra amaituta Shangaira joan zen, eta Txinako hiri horretan zegoela bururatu zitzaion asmakizuna. Baina New Yorkera iritsi arte ez zuen ideia egin ahal izateko beharrezko kapitala lortu: 11.000 dolar. Inbertsioa berehala bihurtu zen errentagarri.
1927ko apirileko Times aldizkariaren arabera, urte erdian 280.000 lagunek erabili zuten photobooth (argazki kabina) izeneko makina. Urte horren amaieran kabina Europara eta Kanadara iritsi zen eta Frantzian, lehenengoz, Photomaton esan zioten. Baina ordurako Anatol Josepho ez zen makinen jabe.
1927ko martxoaren 28an, The New York Times egunkariko azaleko albisteak zioen Josephok milioi bat dolarren truke saldu zituela argazki kabina ustiatzeko eskubideak. Josephok milioi erdia karitate egintzetarako eman zuen. Jendeak ez zuen ulertu Anatolek egindakoa eta, siberiarra zenez, altruismoa komunismoarekin nahastu zuten. Josepho 1928an Los Angelesera erretiratu zen.
San Pietro Apostolo
San Pietro Apostolo Italiako udalerri bat da. Catanzaroko probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Pietro Apostolok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Orkingo haritza
Orkingo haritza Nafarroa Garaiko Ultzamako Arraitz-Orkin kontzejuko Orkin auzotik gertu dagoen milaka urteko haritza da. Zuhaitza Monumentu Natural izendatu zuten 2009an. Zuhaitz eder hau Oianako larrean dago. Haritz honek eta bere inguruneak edertasun handiko paisaia osatzen dute.
Kokapena
N-121-A errepidetik, NA-4230 errepidea hartu Larraintzarrera. Lehenengo desbideratzeak, ezkerrean, Arraitz-Orkin adierazten du. Herria zeharkatu eta zelai batzuetara doan bide batetik jarraitu behar da. Ondoz ondoko bidegurutzeetan, ezkerra, eskuina, ezkerra eta ezkerra hartu behar dira. Gurutzatu ondoren ate batzuk, muinoa igotzen da eta zuhaitza zelai erdian ikusten da, herritik 1,4 kilometrora.
Deskribapena
Haritz ederra, motza, kopa zabal eta borobilarekin eta oinarri handi batekin. Baoak osatzen dituzten sakonerako sustraiak ugariak dira bertan; animalia batzuek gordelekuak osatzeko aprobetxatzen dituzte. Enbor lodian garatxoak irteten dira eta, bost bat metrora, altuera, metro bateko diametroko zulo bat irekitzen da. Alea 2009an izendatu zuten Monumentu Natural, bere tamaina, itxura eta adina zirela eta.
Ernst Cassirer
Ernst Cassirer (Breslau, 1874ko uztailaren 28a - New York, 1945eko apirilaren 13a) alemaniar filosofoa izan zen.
Irakasle izan zen Hanburgon (1919). 1933an, Suitzara joan behar izan zuen, judua baitzen. 1941ean, Estatu Batuetara alde egin zuen. Marburgoko Eskolako ordezkari izanik, Kanten kritizismoa garatu zuen ikuspegi historikotik. Obra nagusia: Philosophie der symbolischen Formen (1923-1929, Forma sinbolikoen filosofia).
Erreferentziak
]
Moses Malone
Moses Eugene Malone (1955eko martxoaren 23a, Petersburg, Virginia - 2015eko irailaren 13a, Norfolk, Virginia) estatubatuar saskibaloi jokalari bat izan zen. ABA eta NBA ligetako taldeetan 21 denboralditan zehar jokatu zuen.
Antoine-François Desrues
Antoine-François Desrues (Chartres, 1744-Paris, 1777ko maiatzaren 6a) Frantziako hiltzaile eta pozoitzaile ospetsua izan zen. Bere kasuak polemika handiak eragin zituen.
Biografia
Chartresen jaio zen, guraso xumeen familia baten altzoan. Parisera joan zen zortearen bila, eta han hasi zuen dendari gisa lanean. Bere pietate eta debozio handiagatik ezaguna zen gizona, eta bere negozioak ospe handia lortu zuen, baina 1773an bere diru xahutze pertsonalaren ondorioz denda utzi zuenean, haren egoera tamalgarria bihurtu zen.
Egoera horretan, La Motte jaunarekin negozioak egin zituen baserri bat erosteko. Ordaintzeko ordua iritsi zenean, Desruesek Parisen berarekin egotera gonbidatu zuen, diruaren transferentziaren zain, 130 000 libera. Bitartean, pozoitu egin zuen; ondoren, hamasei urteko semearekin gauza bera egin zuen. Bukatzeko, erosketa zuritzeko diruaren ordainagiria faltsutu egin zuen. Bere bizimodu berriari ekiteko Desrues de Bury-ren izen aristokratikoa hartu zuen.
Andrearen eta semearen desagerpenak susmoak sortu zituen. Desrues atxilotu eta biktimen gorpuak aurkitu zituzten. Bizi osorako kartzela zigorra ezarri zioten, baina ihes egiten saiatu ondoren, berriro epaitu zuten eta mutilatu eta bizirik erretzeko zigorra ezarri zioten. Heriotzara kondenatua, bere exekuzioa Parisen gertatu zen, 1777an. Errautsak zabaldu ziren, ondoren. Desruesek bere errugabetasuna azken unera arte aldarrikatu zuen. Borreroa Charles-Henri Sanson izan zen, Luis XVI.a Borboikoaren borreroa izango zena. Emaztea Pitié-Salpêtrièreko Ospitalean entzerratu zuten eta, 1792an, Frantziako Iraultzaren Irailaren sarraskietan, matxinatuek hil zuten.
Desrues hil ondoren bere familiak izena aldatzea eskatu zuen; horrela Pierre Desrues 1777an Pierre Orée bihurtu zen (bere seme Louis Noël Marin, Chartresen jaioa, Orléansen bizi zena, Orée D´Aideville abizena hartu zuen) eta, 1813an, familiaren beste adar bat Dorée bihurtu zen.
Polemika
Hasiera batetik herria ez zegoen ados kondenarekin. Jende askoren ustez erregearen biktima bat zen. Haren errautsak herrian zabaldu eta saldu ziren zeren eta aberastasuna erakartzen baitzuten.
Desruesen heriotzak, bestetik, eztabaida sakona ireki zuen, Antzinako Erregimenaren justizia egiteko moduei buruz. Desruesen kasua garai iraultzailetik sortutakoekin alderatu zen. Honoré de Balzac, Victor Hugo eta Alexandre Dumas parte hartzaileen artean egon ziren. 1828an gertaeraren irudikapen dramatikoa egin zen Parisen.
Casement Park
Casement Park edota Páirc Mhic Asmaint Irlandako Belfast hiriko Andersonstown auzoan dagoen joko gaelikoetako estadio bat da, bertan futbol gaeliko nahiz hurling kiroletako partiduak jokatu ohi direlarik. Antrim GAA taldearen egoitza da.
Craugastor guerreroensis
Craugastor guerreroensis Craugastor generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Galiziar Antolakunde Errepublikar Autonomoa
Galiziar Antolakunde Errepublikar Autonomoa (jatorriz Organización Republicana Gallega Autónoma, ORGA) galiziar alderdi politiko bat izan zen, ideologia errepublikazale eta autonomista zuena. 1929an sortu zen A Coruñan bertako Irmandades da Fala elkarteen eskutik eta Kasino Errepublikarraren laguntzaz. Azken erakunde honen zuzendaria, Santiago Casares Quiroga, izan zen ORGAren lehen zuzendaria. Hasiera batean, alderdian galegistak nagusi zirenean, ideologia federalista izan arren, denborak aurrera egin ahala ideologia autonomistara jo zuen.
Ibilbidea
ORGA batzordeen bidez antolatuta zegoen, behe mailan tokiko batzordeak zeudelarik, erdi mailan probintzia mailakoak eta azken mailan zuzendaritza nagusia, Lurralde Asanbladak aukeratutako Lurraldeko Batzorde Exekutiboa hain zuzen. Alderdiko militante gehienak hiri inguruetako klase ertaineko pertsonak ziren, baina landaguneetara hurbiltzea ere lortu zuen Galiziar Nekazarien Antolakundearen bidez.
1930eko martxoan Galiziar Federazio Errepublikarra antolatu zuen eta bertan Alderdi Erradikalak eta Alderdi Errepublikar Erradikal Sozialistak parte hartu zuten besteak beste. Errepublika ezarri ostean aipatutako bi alderdietatik urrundu zen.
ORGAk Espainiako Errepublikako lehen gobernuan parte hartu zuen Santiago Casares Quirogaren bidez eta Galiziako lehen indar politikoa izan zen Gorte Konstituziogileetarako hauteskundeetan, 15 eserleku eskuratu baitzituen. Gainera Espainiako Kongresuan Galiziar Gutxiengoa taldea osatu zuen, zeinetan Castelaok eta Ramón Otero Pedrayok parte hartu zuten.
1932ko maiatzean ORGAk izena aldatu eta Alderdi Galiziar Errepublikarra izen hartu zuen (jatorriz Partido Republicano Gallego, PRG). Urte horretako urrian alderdia krisialdian sartu zen, Pontevedrako probintzia Ekintza Errepublikarraren mende geratu baitzen. 1933ko hauteskundeetan soilik bost eserleku eskuratu zituen Espainiako Kongresuan eta 1934an Ekintza Errepublikarrarekin eta Alderdi Errepublikar Erradikal Sozialistarekin batu zen Ezker Errepublikarra alderdia eratzeko.
Galiziako estatutua
ORGA bi korrontetan banatzen zela esan daiteke: bata galegista, Galiziako errealitate nazionalaz jabetua zegoena, herrialde harentzat autogobernua eskuratzea helburu nagusitzat zuena; bestea autogobernuarekiko axolagabeagoa, helburu nagusitzat hori ez zuena. Hala ere, Espainiako Errepublika aldarrikatu ondoren ORGAk 1931ko ekainaren 4an Galiziarentzako estatutu bat eratzeko asanblada bat antolatu zuen, zeinatik estatutu-proiektu bat atera zen, baina ez zuten lortu hura aurrera eramatea. Beste saiakera bat ere egin zen urte beraren amaieran, baina hura ere ez zen aurrera atera.
Horren ondoren, Santiago de Compostelako alkateak, ORGAko militantea zenak, 1932an udalerrien arteko asanblada bat deitu zuen eta hortik estatutu-proiektu berri bat eta Galiziako Autonomiaren Batzar Orokorra sotu ziren, azken hau Osorio Tafallek zuzendu zuelarik. Ezin aipatu gabe utzi proiektu berri horren bultzatzaile nagusia ez zela ORGA izan, baizik eta Alderdi Galegista, izan ere, garai hartarako ORGAren barnean zati galegistak gero eta pisu txikiagoa zuen, asko Alderdi Galegistara igarotzen hasiak zirelako. Gainera, ORGAko buru Casares Quirogak, Espainiako Gobernazio ministro ere bazenak, behin baino gehiagotan jarri zizkion trabak proiektu horri.
ORGAk berea izan zuen galegismoaren lekukoa Alderdi Galegistak jaso zuen hortik aurrera eta hori horrela, ORGAko sektore galegista ia bere osotasunean Alderdi Galegistara igaro zen. ORGAko azken buruzagi galegista Antón Vilar Ponte izan zen eta hau 1934aren hasieran igaro zen Alderdi Galegistara.
Prentsa
ORGAk hasieran ez zuen izan prentsa organo ofizial bat bere ideiak zabaltzeko, nahiz eta arrakastarik gabe koruñar aldizkari batzuk erosten saiatu. 1931ko ekaina eta 1932ko uztaila artean El Orzán izan zen bere aldizkari ofiziala. 1932ko apirilean El País-ek ere lagundu zuen (A Coruñako tokiko astekari bat), baina denbora tarte laburrez. Urte bereko azarora arte Pontevedrako El País-en babesa ere izan zuen. 1933an alderdiaren zuzendaritzak Casares Quirogak zuzentzen zuen aldizkari zahar bat berriz editatzen hastea erabaki zuen, Tierra Gallega izenekoa eta hura urte hartako urtarrilaren 25ean hasi zen argitaratzen, baina ez zuen lortu egonkortzea eta urte bereko ekainean itxi egin zuten.
Itziar Gómez
Itziar Gómez López (Iruñea, Nafarroa, 1965eko urtarrilaren 29a) nafar psikologoa eta politikaria da. 2015etik aurrera Geroa Bai koalizioaren eleduna izan zen Iruñeko udalean. 2017tik 2019ra bitartean udal gobernuko kide izan zen, Hiritarren Segurtasuna eta Bizikidetza alorreko zinegotzia. 2019ko abuztuaren 7an Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen kontseilari izendatua izan zen.
Bizitza eta ibilbide politikoa
Psikologia ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean, eta Emakume eta Gizonen Berdintasun masterra gauzatu zuen unibertsitate berean. Haur hezkuntzako teknikari gisa lan egindakoa da.
Careproctus macrophthalmus
Careproctus macrophthalmus Careproctus generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.
Itziar Gómez
Bizitza eta ibilbide politikoa
Bere ibilbide politikoa Herri Batasunan hasi zuen; koalizio horren parlamentari izan zen Nafarroako Parlamentuan 1991n. ETAk Gregorio Ordoñez hil zuenean alderdi hori uztea erabaki zuen, eta sufrimenduaren gizarteratzea zeritzon estrategiaren aurka azaldu zen. Gerora Aralarren jarraitu zuen, eta hau Nafarroa Bai koalizioan sartu zenean Iruñeko udalerako zerrendan aurkeztu zen 2007an, baita zinegotzi hautetsia izan ere. 2011n berriz aurkeztu zen, Nafarroa Bai 2011 koalizioaren baitan.
Aralarrek Nafarroa Bai koalizioa uzteko erabakia hartu zuenean Bildurekin batzeko, Itziar Gomezek alderdiko militantzia utzi zuen, baina udaleko zinegotzia izaten jarraitu zuen. 2015ean Geroa Bai koalizioko zerrendaburua izan zen Iruñeko udalerako, eta hirugarren indarra izan zen. Geroa Baik Joseba Asironen gobernua babestu zuen, hasiera batean gobernu-taldean sartu gabe, baina 2017ko urrian udal gobernuan sartu ziren. Ordutik legealdiaren amaierara arte Hiritarren Segurtasuna eta Bizikidetza alorraz arduratu zen.
2019ko udal hauteskundeetan ere Geroa Bairen zerrendaburua izan zen Iruñeko udalerako. Bi zinegotzi eskuratu zituzten, baina Navarra Sumak alkatetza eskuratzean udal gobernutik kanpo geratu ziren. 2019ko abuztuaren 7an Nafarroako Gobernuko Landa Garapen eta Ingurumen kontseilaria bilakatu zen PSN, Geroa Bai eta Ahal Duguk Izquierda-Ezkerraren babesarekin osaturiko gobernuan. Hori dela eta zinegotzi izateari uko egin zion.
FARC eta Santosen gobernuaren arteko bake elkarrizketak
FARC eta Santosen gobernuaren arteko bake elkarrizketak Kolonbiako gatazka amaitzeko 2012an hasitako elkarrizketak dira, Oslon (Norvegia) eta La Habanan (Kuba) burututakoak.
Minkler (Kalifornia)
Minkler Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Fresno konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
FARC eta Santosen gobernuaren arteko bake elkarrizketak
Lau urteko ibilbidearen ostean, emaitza moduan 2016ko irailaren amaieran Cartagena de Indiasen Gobernuak eta FARCek Bake Ituna sinatu zuten. Hala ere, urriaren hasieran antolatutako erreferendumean tarte txikiz irabazi zuten prozesuaren aurkakoek.
Negoziazio agendako bost puntuak
Bake elkarrizketetan negoziatu zituzten bost puntuak hauexek izan ziren :
2012
Urriaren 17an, negoziazioak egin zirela adierazi ondoren, gobernuaren eta FARCen negoziatzaileek elkarrizketa mahaia nortzuk osatuko zuten erabaki zuten, Oslon.
Azaroaren 19an, negoziazioak hasi ziren Habanan. Eztabaidai lehen puntua izan zuten, hau da, lurren jabetzaren inguruko auzia. Zerbait lehenago, FARCek esan zuen hurrengo egunean su-eten bat jarriko zuela indarrean, urtarrilaren 20ra arte. Gobernuari berdina egiteko eskatu zion, baina ez zuen kasurik egin.
2013
Urtarrilaren 20an, FARCen su-etena amaitu zuen.
Martxoaren 30ean, Santosek adierazi zuen bere nahia zela urte bukaerarako bake akordioa egotea.
Maiatzaren 26an, Gobernuak eta FARCek lehen puntuaren inguruko akordioa egin zuten.
Uztailaren 2an, Negoziazioen bigarren puntua, parte hartze politikoa, eztabaidatzen hasi ziren.
Uztailaren 6an, ELN Nazioa Askatzeko Armadak negoziazioekin bat egiteko gogoa adierazi zuen.
Abuztuaren 22an, bake akordio posible batean erreferendum batean bozkatzeko legea egiteko asmoa adierazi zuen Santosek. FARCek horren inguruan erabakitzeko geldialdi bat eskatu zuen.
Urriaren 20an, Santosek adierazi zuen hitzarmen orokorra ez zutela azarorako lortuko.
Azaroaren 6an, bigarren puntuaren inguruko hitzarmena egin zuten.
Azaroaren 28an, hirugarren puntua, drogen ingurukoa, eztabaidatzen hasi ziren.
2014
Maiatzaren 16an, drogen auziaren inguruko akordioa egin zuten.
Ekainaren 7an, laugarren puntua, biktimena, aztertzen hasi ziren.
Ekainaren 10ean, Gobernuak eta ELNk esan zuten negoziazio bat hastea pentsatzen ari zirela.
Ekainaren 22an, Santosek hauteskundeak irabazi zituen ezkerreko alderdien laguntzarekin, hala ere, bake akordioen aurkako eskuin muturreko hautagaiari alde txikia atera zion.
Abuztuaren 6an, erabaki zen FARCeko gerrillariek kargu publikoak hartu ahalko zituztela, baina soilik gizateriaren aurkako krimenik egin ez zutenek. Besteek, deliturik egin ez zutenek edota soilik delitu politikoengatik eta gerra delituengatik zigortuak izan zirenak, horiek izango zuten politikagintzan aritzeko aukera. Horren aurretik, ordea, Kongresuak lege bat adostu behar zuen, gerrillari horiek bete beharreko kartzela zigorra zenbatekoa izango zen zehaztuko zuena. Orduan, gizateriaren aurkako krimenak egozten zitzaizkien FARCeko buruzagi gehienei, ondorioz, Konstituzionalaren erabakiak politikagintzako ateak betirako itxiko zizkien gerrillari buruei. Adituek ohartarazi zuen erabakia oztopo bilaka zitekeela bake elkarrizketetarako.
Abuztuaren 13an, FARCek eta Kolonbiako Gobernuak biktimen auziari heldu zioten Habanan. Hauteskundeen osteko lehen bake elkarrizketa saila izan zen. Biktima taldeak ere Habanara bildu ziren bi ordezkaritzekin hitz egiteko. Elkarrizketak oztopatzeko saialdiak salatu zituen FARCek. 50 urte baino gehiago irauten duen gatazkak 220.000 pertsona hil zituen, 25.000 desagerrarazi, eta 5,7 milioi iheslari eta 27.000 bahitu, Memoria Historikoaren Zentroaren datuen arabera.
Abuztuaren 22an, su-etena eta gatazka armatuaren amaiera negoziatzeko azpibatzorde bat izendatu zuen Kolonbiako Gobernuak. Armadako ordezkariek osatzen dute nagusiki, eta FARC Kolonbiako Indar Armatu Iraultzaileek izendatutako beste batzorde batekin negoziatu beharko du. Egun horietan, Habanan bilduta zeuden bi aldeak; Historiaren Batzorde bat ere sortu zuten.
Abuztuaren 24ean, Juan Manuel Santos Kolonbiako presidenteak Armada kolonbiarrak eta Kolonbiako Indar Armatu Iraultzaileak (FARC) La Habanan egiten ari ziren negoziazioak defendatu zituen, eta "edozein soldadurentzat eta poliziarentzat bakea garaipena" zela nabarmendu zuen.
Abuztuaren 26an, Kolonbiako armadako hiru soldadu hil eta beste lau zauritu zituen FARC gerrillak, Venezuelako mugaldean egindako eraso batean. Borroka Arauquita herrian izan zen, petrolioaren ustiapenetik bizi zen departamenduan.
Irailaren 25ean, Habanako negoziazioetan lortutako akordioen behin-behineko bertsioa argitaratu zuten Kolonbiako Gobernuak eta FARC Indar Armatu Iraultzaile Kolonbiarrek. Bi urteko elkarrizketa saio «luze eta zailen emaitza» zen; eta, hasieran jakinarazi zutenez, «ezer ez dago adostuta, guztia adostuta egon arte». Zurrumurruak uxatzearren, hiru gairi buruzko akordioen berri eman zuten Bogotak eta FARCek.
Urriaren 20an, ELNk zioen "elkarrizketa prozesuen bat egitea bilatzea" adostu zuela FARCekin. Nazioa Askatzeko Armadak jakinarazi zuenez, bi prozesuak batzeak helburu bakarra izango zukeen: bakea.
Urriaren 21ean, ELNk azaldu zuenez, gerrillek bilerak egin zituzten, «bi elkarrizketa prozesuen bat egitea lortzeko». Aitortu zuten zaila zela bi prozesuak batzea «garapen eta ikuspuntu desberdinak» zituztelako. Bestalde, Kolonbiako Fiskaltzak ebatzi zuen UP Batasun Patriotikoa alderdiko kide, jarraitzaile eta buruzagien aurkako 34 hilketa gerra krimenak eta gizateriaren aurkako krimenak zirela. Jorge Fernando Perdomo Torres fiskal nagusiak azaldu zuenez, 1986 eta 1996 bitartean talde paramilitarrek, askotan estatuko eragileen laguntzarekin, herritarren aurkako bereizi gabeko erasoak egin zituzten. Fiskaltzak armadako hainbat kide lotu zituen krimenekin. Gizateriaren aurkako krimenak zirenez, 34 kasu horiek ez zuten preskribatuko.
Urriaren 22an, Kolonbiako Konstituzio Auzitegiak ontzat jo zuen gobernuaren eta FARC gerrillaren arteko balizko bake akordioak herritarrek erreferendum baten bidez berresteko legebiltzarrak onartu zuen legea. Auzitegiak ebatzi zuen herri galdeketa hori hauteskundeekin batera ere egin zitekeela.
Urriaren 30ean, zibilei kalte egin izana aitortu zuen FARCek. Zehaztu zuenez, zibilak sekula ez ziren izan "ez lehen ez bigarren mailako helburu", baina hala ere jardun armatuaren eragina pairatu zutela onartu zuen gerrillak.
Urriaren 31ean, FARC gerrillak proposatu zuen Kolonbiako gizarteak erreferendum batean erabakitzea gerrillarien amnistiaren inguruan, behin gobernuarekin bakea sinatzean. Ricardo Tellez Rodrigo Granda gerrillako negoziatzaileak eman zuen proposamenaren berri.
Azaroaren 17an, FARCen eta Kolonbiako Gobernuaren arteko bake negoziazioak bertan behera uzteko agindu zuen Santosek. Horren atzean, jeneral bat eta beste bi lagunen bahiketan zegoen. Azaroaren 19an, bi urte beteko ziren bi aldeek Habanako bake elkarrizketak hasi zituztenetik. Egun berean, Ruben Dario Alzate jeneralak bere burua entregatu zuela adierazi zuen FARCek. Bere ustez, Habanan egiten ari ziren bake prozesuari boikota egin nahi zioten. Sortuk bi aldeei eskatu zien tentsioa baretu eta elkarrizketekiko konpromisoari eusteko.
Azaroaren 18ko arratsaldean, FARCek elkarrizketen etenari buruzko iritzia eman zuen. Bertan, Alzate jenerala gerrillaren esku zegoela onartu zuen FARCek. FARCek su-etena eskatu zion Santosi. Zioen «bertan behera utzi beharrekoa gerra» zela, «ez negoziazioak». Bestalde, gerrillak Bogotari eskatu zion argitzeko zertan ari zen militarra.
Azaroaren 19an, bake elkarrizketek aurrera egiteko nahia adierazi zuen Santosek. Bestalde, 2012an hasitako negoziazioen balorazio "baikorra" egin zuen FARCek. Gerrillaren negoziatzaileek esan zuten Ruben Dario Alzate Kolonbiako armadako jenerala eta bere bi laguntzaileak aske uzteko eztabaida ez zegoela bake elkarrizketetan ari zirenen esku. Kolonbiako presidenteak etenda zituen elkarrizketak, baina espero zuen Alzate jeneralaren kontuagatik sortutako «geldialdia» konpontzea.
Azaroaren 20an, jenerala askatzeko baldintzak hitzartu zituzten FARCek eta Kolonbiako Gobernuak. Bera eta bahitutako gainerako lagunak askatu eta gero negoziazioei berriro helduko zietela esan zuen gobernuak. FARCek ez zuen trukean ezer jasoko armadako jenerala askatzeagati, izan ere, elkarrizketekin jarraitzeko «borondatearen adierazpena» zela adierazi zuen. Norvegia eta Kuba aritu ziren bitartekari lanetan.
Luis Elizalde (argipena)
Luis Elizalde zenbait pertsonaiaren izena da:
Tigrisoma fasciatum
Tigrisoma fasciatum Tigrisoma generoko animalia da. Hegaztien barruko Ardeidae familian sailkatua dago.
Ama Birjinaren Iragaitza (Mantegna)
Mantuako kapera hori desegin ondoren, koadro hau Ferrarara eraman zen. Egun han gordetzen dira koadro hau osatuko lukeen beste zati bat, Jesus Ama Birjinaren arimarekin alegia (horregatik agertzen dira zutabeak bukatu gabe goiko aldean). Ondotik, Ingalaterrako Karlos I.aren bildumara pasa zen, baina, hura 1649an exekutatuta, haren ondasunak enkatean saldu zituzten, eta Espainiako Filipe IV.ak erosi zuen margolan hau.
FARC eta Santosen gobernuaren arteko bake elkarrizketak
2014
Azaroaren 21ean jakin zenez, Kolonbiako bake prozesua babesteko nazioarteko topaketa bat egongo zen Donostian.
Azaroaren 22an jakin zenez, Santosen ustez, FARCek zetorren astean askatuko zuen Alzate jenerala, izan ere, bahituak aske uzteko tokiaren «koordenatuak» jaso zituzten. Berarekin batera bahitutako biak eta azaroaren 9an bahitutako bi soldadu utziko zituzten libre.
Azaroaren 26an, Santosek esan zuen Alzate jenerala azaroaren 29an askatuko zuela FARCek. Gainera, Ozeano Bareko kostaldeko operazioak bertan behera uzteko ere eskatu zuen, izan ere, horrela FARCen koordenatuei jarraituz jeneralaren askatze prozesua erraztuko zen.
Azaroaren 27an jakin zenez, Donostian hiru adituk Kolonbiako gatazkaren egoera eta erronkak aztertuko zituzten. Horretarako Kolonbiako Bake Prozesua Babesteko Nazioarteko Topaketa egingo zuten. Egun berean, FARCek su-etenik gabe 'presoak egiteko eskubidea' zuela adierazi zuen eta “atzerapenik gabe” Europan Kolonbiako bake prozesua babesteko “babes adierazgarriak” egotea espero zuela ere adierazi zuen.
Azaroaren 28an, nazioarteko hainbat pertsonek Kolonbiako prozesuari babesa adierazi zioten eta horretarako, 15 ordezkarik adierazpen bat sinatu zuten Donostian.
Azaroaren 29an, FARCek baieztatu egin zuen hurrengo egunean jenerala askatuko zuela.
Azaroaren 30ean, Juan Manuel Santosen arabera, FARCek aske utzi zuen bahitutako jenerala.
Abenduaren 1ean, Kolonbiak Habanara bere ordezkariak bidali zituen FARCekin negoziatzeko. Azken gertakarietaz hitz egingo zuten hasierako bi egunetan. Bestalde, Alzate jenerala Bogotara iritsi zen.
Abenduaren 2an, Alzate jeneralak armada utzi zuen eta Kolonbiako Gobernua eta FARC Habanan bildu ziren bertan behera egotetik lehen aldiz. Bake negoziazioetan «eztabaida utzi eta ekintzak egiten hasi» nahi zuen Bogotak. Horrela bi aldeek bukatutzat eman zuten jeneralaren bahiketak piztutako krisia.
Abenduaren 10ean jakin zenez, Kolonbiak eta FARCek negoziatzen jarraituko zuten, krisia konpondu ostean.
Abenduaren 17an, FARCek alde bakarreko su-etena adierazi zuen. Bake elkarrizketak hasi zirenetik lehen aldia zen su-etena mugagabea zela zehazten zuena eta gbernuak ontzat jo zuen. “Aldebakarreko su-etena gure egiturak indar publikoen erasoen jomuga baldin badira bakarrik amaituko da”, esan zuen gerrillak agiri batean. Hala ere, Santosen Gobernuak ez zuen onartu borroken etena egiaztatzeko FARCek egindako eskaintza. Santosek FARCen su-eten mugagabea ere ez zuen onartu.
Abenduaren 19an, martxan hasi zen FARCek iragarritako alde bakarreko su-eten mugagabea. Santos presidenteari eskatu zioten Obamaren eta Kubaren arteko jarrerari jarraitzea kasu honetan eta Kolonbian ‘’armak isilaraztea’’. NBEk esan zuen ezin zuela su-etena egiaztatu.
Abenduaren 25ean jakin zenez, FARCek askatu egingo zuen Becerra soldadua, "bakeari beste keinu bat" egiteko eta horretarako martxan jarri zuen protokoloa.
Abenduaren 26an, FARCek bahitutako Kolonbiako soldadua askatu zuen.
2015
Urtarrilaren 6an, FARCekin hasitako bake prozesua ondo zihoala esan zuen Kolonbiako Gobernuak, eta urrats gehiago egiteko asmoa zuela adierazi zuen. Urtarrilaren erdian hasiko ziren negoziaketak berriz Habanan.
Urtarrilaren 7an, armak uzteko prest agertu zen ELN, Kolonbiako prozesuari laguntzeko. Gerrillak parte hartu egingo zuen gobernuaren elkarrizketetan bere borondatea zein zen ikusteko. Bestalde, Habanako ituna erreferendum bidez onartzeko legea indarrean sartu zen.
Urtarrilaren 14an, su-eten mugagabea adosteko negoziazioei ekin zien FARCek eta Bogotak. Gerrillak ondo ikusi zuen gobernuaren jarrera, baina adierazi zuen su-etenak bi aldetakoa behar duela izan.
Urtarrilaren 15ean, bi aldetako su-etena hitzartzearen alde agertu zen Kolonbiako Gobernua eta FARCi ondo iruditu zitzaion erabakia. Horregatik, hitz egiteko prest azaldu zen.
2016
2016ko irailaren 26an Santosen gobernuak eta FARCek Bakearen Ituna sinatu zuten Cartagena de Indias hirian, hainbat agintari atzerritarren aurrean.
Urriaren 2an erreferenduma antolatu zuten herritarrek ere gobernua eta gerrillaren arteko bake akordioak ontzat emateko, baina aurreikuspenen aurka ezezkoa garailea atera zen oso tarte txikiarekin, Uribe presidente ohiak bultzatutako jarrera alegia. %38a baino txikiagoa izan zen parte hartzearekin, 6.377.464 herritarrek baiezkoa eman zuten (%49.79a) eta 6.431.372k ezezkoa (%50.21a).
Urriaren 7an, hala ere, Santos presidenteak Bakearen Nobel Saria jaso zuen "bere herrialdeak pairatutako gerra zibilari 50 urte igaro eta gero amaiera ematen tinko ahalegintzeagatik".
Manhattan (Kansas)
Manhattan Kansasko hiri bat da. Pottawatomie konderrian kokatua dago. 2010ean 52,281 biztanle zituen, 48.59 kilometro koadrotan banatuta.
Hulmeville (Pennsylvania)
Hulmeville Pennsylvaniako borough bat da. Bucks konderrian kokatua dago. 2010ean 1,003 biztanle zituen, 0.92 kilometro koadrotan banatuta.
Los Angeles konderria
Los Angeles konderria (ingelesez Los Angeles County) Ameriketako Estatu Batuetako Kalifornia estatuko 58 konderrietako bat da. 2010. urteko erroldaren arabera, 10.486.832 biztanle zeuden, 937,1 bizt./km²-ko dentsitatearekin: Estatu Batuetan biztanle gehien zituen konderria zen. Konderriko hiri nagusia Los Angeles da, biztanle gehieneko bigarren hiria.
Historia
Los Angeles konderria 1850. urtean sortu zuten, Kalifornia Estatu Batuetan sartu zenean. Gerora, Los Angeles konderriko lur zati batzuetatik San Bernardino konderria sortu zen 1853. urtean (konderri horretatik sortu zen aurrerago Riverside konderria, 1893. urtean); Kern konderria 1866. urtean, eta Orange Konderria 1899. urtean.
Geografia
Metropoli-Eremuak Los Angeles konderriko mugak gainditzen ditu, eta konderri hauetara ere hedatuta dago: Orange, San Bernardino, Riverside eta Ventura.
Hiri handienak
Los Angeles konderrian 88 hiri daude. 2008. urtean biztanle gehien hemen zeuden:
Hellboy (2019ko filma)
Hellboy, 2019ko Neil Marshall ingeles zinema zuzendariak zuzendutako naturazgaindiko superheroi film bat da. Mike Mignola komikigilearen Darkness Calls, The Wild Hunt eta The Storm and the Fury eleberri grafikoetan oinarritua dago. David Harbour, Milla Jovovich, Ian McShane, Sasha Lane, Daniel Dae Kim eta Thomas Haden Church aktoreek antzeztu zuten.
2004ko izenburu berdineko filmaren berregokitzapena da, eta Hellboy II: The Golden Army (2008) aurrekaria ere badu.
Argumentua
Naturazgaindiko Ikerketa eta Defentsa sailak Hellboyri (David Harbour) antzinako espiritu bat garaitzeko ardura eman dio: Nimue (Milla Jovovich), "Odolaren Erregina" ezizenez ezaguna. Arturo erregearen agintaldian Nimue erregina Merlin (Brian Gleeson) aztiaren maitalea izan zen, harengandik sorgin boteretsuenetako bat bilakatu zuten sorginkeriak ikasi zituen, baina erregina erotu eta aztia betiko preso egin. Duela mende asko erregina garaitzea lortu zuten, sakon lurperatuz, baina bere sorginkeria beltzarekin gizateria suntsitzeko asmoz hildakoen artetik itzuli da.
Mortero (arma)
Morteroa jaurtigai lehergaiak edo su-eragileak berrogeita bost gradu baino gehiagoko angeluan eta abiadura baxuan jaurtitzen dituen arma da. Ezaugarri hauek artilleria-piezen bestelakoak dira, hauek abiadura handian eta jeneralean tiro-angelu txikiarekin jaurtitzen baitute.
Historia
Jatorria non duen zehaztea erraza ez bada ere, badirudi lehen aldiz Konstantinoplaren erorialdian erabili zela. XVI. menderako morteroaren erabilera nahiko zabaldua zegoen, eta izen hori hartu zuen lehen aleak biribil-antzekoak eta eltze-itxurakoak zirelako.
1915ean, britainiarrek arima lauko hodi bi oinekoa zuen diseinu trinkoa lortu zuten, eta hori lehen mortero modernotzat hartu izan da. Stokes morteroa deitu zioten, haren sortzaile Wilfred Stokes-en omenez.
Bigarren Mundu Gerran, herrialde guztiek hobetu zituzten beren diseinuak, eta horien artean nabarmentzekoak dira Sobietar Batasuneko 120 milimetroko kalibredunak eta AEBetako 82 milimetroko kalibredunak.
Krzysztof Kamil Baczyński
Krzysztof Kamil Baczyński (Varsovia, 1921eko urtarrilaren 22a - ibidem, 1944ko abuztuaren 4a) poloniar olerkari eta militarra izan zen.
Gurasoak Stanisław Baczyński idazle eta militarra eta Stefania Zieleńczyk izan zituen. Ama katolikoa zen, sustrai juduak zituen, eta naziek judutzat tratatu zuten.
1938an, Spartakus Gazteria Sozialistaren Erakundeak argitaratutako Strzała aldizkarian argitaratu zituen lehen poemak.
Ezin izan zuen Varsoviako Arte Ederren Akademian ikasi, Bigarren Mundu Gerraren hasieran. Alemaniako okupazioak iraun zuen bitartean, ezkerreko prentsa klandestinoan lanean jarraitu zuen eta poloniar hizkuntza ikasi zuen Varsoviako Unibertsitate Klandestinoan. 1943tik aurrera, alemanen aurkako erresistentzian baino ez zen aritu, eta sabotaje-ekintza askotan parte hartu zuen. 1942an Barbara Drapczyńskarekin ezkondu zen.
1944an hil zen Varsoviako altxamenduan.
Poema eta eleberri laburretan tradizio erromantikoak eta katastrofismoa uztartu zituen. Olerkiek gerraren basakeria kritikatu zuten, eta maitasuna defendatu zuten, harengandik defendatzeko indar bakartzat.
Svabita
Svabita fosfato motako minerala da eta apatita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Svabita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Eskua bularrean duen zalduna
Eskua bularrean duen zalduna (gaztelaniaz, El caballero de la mano en el pecho) El Grecok egindako erretraturik ospetsuenetakoa da. 1578-80an inguruan margotu zuen, Espainiako lehendabiziko etapan.
Zaldunak, eskua bularrera eramanda, behatzaileari begiratzen dio, zin bat eginen balu bezala. Erretratatutako zalduna ezezaguna da, baina egun uste da Montemayorko markesa dela, Toledoko notario nagusia.
Azken zaharberritze lanetan, hauteman zen atzealdea ez zela beltza, gris argia baizik. Horrek erretratatuaren irudia nabarmentzen du, eta kanpoko argi batek begitartean jotzen du. Halaber, agerian gelditu ziren arropa ilunen ñabardura ugariak, eta horrek Veneziako eskolaren eragina berersten du.
Hradištko (Nymburk barrutia)
Hradištko Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 611 biztanle ditu eta 18,24 kilometro koadroko azalera. Nymburk barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1379 urtean egin zen.
2003ko Nafarroako lau eta erdiko txapelketa
V. Nafarroako lau eta erdiko txapelketa 2003an Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatutako esku pilota txapelketa izan zen.
Hradištko (Prague-West barrutia)
Hradištko Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2,142 biztanle ditu eta 11.89 kilometro koadroko azalera. Prague-West barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1289 urtean egin zen.
Craugastor gulosus
Craugastor gulosus Craugastor generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Gyula Andrássy
Gyula Andrássy von Czíkszentkirály und Krasznahorka Kondea (Oláhpatak, Hungariako Erresuma, Austriar Inperioa, 1823ko martxoaren 3a - Volosca, Austria-Hungariako Inperioa, 1890eko otsailaren 18a) hungariar estatu-gizona izan zen.
Hungariako lehen ministroa izan zen 1867tik 1871ra eta Austria-Hungariako Kanpo Harremanetako ministroa 1871tik 1879ra. 1848an aukeratu zuten Hungariako Parlamentuko kide eta urte horretan Hungariako taldean parte hartu zuen kroaziarren aurkako gerran. 1848ko Hungariako Iraultzaren porrotaren ondoren, Londresen eta Parisen erbesteratu zen.
1858an erbestetik itzuli zen. Austria-Hungaria sortu zuen 1867ko konpromisoaren idazketan parte hartu zuen. 1867an Frantzisko Josef enperadoreak Hungariako lehen ministro izendatu zuen. Ideia kontserbadoreko politikaria izan zen eta Inperioa Hego-ekialdeko Europara hedatzea defendatu zuen, ahal izanez gero britainiarren eta alemaniarren laguntzarekin. Errusia jo zuen aurkari nagusitzat eta ez zen fidatu eslaviar mugimendu nazionalistekin. 1871tik aurrera, Inperioko Atzerri ministroa izan zen, eta 1879an dimisioa eman behar izan zuen, Bosniaren anexioak eragindako kritiken ondoren.
Desert Aire (Washington)
Desert Aire Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Grant konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hranice (Chebeko barrutia)
Hranice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2.098 biztanle ditu eta 31,8 kilometro koadroko azalera. Chebeko barrutian dago.
Mankato (Kansas)
Mankato Kansasko hiri bat da. Jewell konderrian kokatua dago. 2010ean 869 biztanle zituen, 2.62 kilometro koadrotan banatuta.
Martín (Hache)
Martín (Hache), 1997ko Adolfo Aristarain argentinar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. Federico Luppi, Juan Diego Botto, Cecilia Roth eta Eusebio Poncela aktoreek antzeztu zuten. Musika Fito Páez musikariak konposatu zuen.
Argumentua
Martín Echenique (Federico Luppi) Madrilen hogei urte baina gehiago bizitzen daramazkin argentinar zinema zuzendari bat da. Bere herrialdea ez du gogoko eta nostalgia eta oroimenei uko egiten die. Familiaren usadioari jarraituz, haren 19 urteko semea ere Martín (Juan Diego Botto) deitzen da, baina denek Hache ezizenez ezaguna, eta amarekin batera Buenos Airesen bizi da. Ez du ikasten ezta lanik egiten ere, kalez-kale ibili eta gitarra elektrikoa jotzen du.
Bost urtez elkar ikusi gabe egon ondoren, Hachek istripu larri bat izan ondoren, aita-semeak berriz elkartuko dira. Martínen emazte ohiak familia berri bat du, baina hartan Hacherentzat lekurik ez dagoela dirudi, hortaz amak Hache aitarekin bizitzen jarri dadila proposatuko dio.
Madrilen aita-semeek bi pertsona zain dauzkate: Alicia (Cecilia Roth), Martínen maitalea eta bera baina askoz ere gazteagoa den eta inongo kronpormezurik bereganatzeko asmorik erakusten ez duen gizon batetaz nahiko nazkatua dagoen emakumea; eta Dante (Eusebio Poncela), Martínen lagunik onena eta ia bakarra den aktore ona, bere zaletasuna bizitza amildegiaren ertzetik bizitzean datza. Martínek bere bizitza jende sutsuarekin elkarbanatzen du, baina berak ez dio bere buruari sentitzeko baimenik ematen. Maite duenak bere burua min eta izuikarari agertarazten die.
Hurrita
Hurritak (idazkera kuneiformez: Ḫu-ur-ri) antzinatean Mesopotamiaren iparraldean bizi izan zen herria da. Lurralde horrek gaur egungo Turkiaren hego-ekialdea, Siriaren eta Iraken iparraldea eta Iranen ipar-ekialdea hartuko lituzke.
Jatorria
Haien jatorria ez da oso ondo ezagutzen. Jatorriz Anatoliako mendietakoak ziren eta Mesopotamian eta Sirian finkatu ziren (K.a. XXI-XII. m.). Hainbat erresuma sortu zituzten; horien artean, K.a. XVI. mendean Mitanni erresuma. Hurritak aztertzeko orduan zailtasun nabarmena da haiei buruzko zuzeneko iturrien eskasia. Hititen artxibo zenbait garrantzitsuak dira hurriten ezagutzarako.
Iturri arkeologikoak
Aztarnategi hurrita garrantzitsuenak Sirian, Iraken eta Turkian daude. Hondakin arkeologiko gehienek Neolitoan hasi eta gutxienez erromatar garairaino iristen ziren hiriak bistaratzen dituzte. Materialaren datazioa egiteko, oso erabilgarria izaten da Khabur-eko zeramika deitua, zeramika hori hurriten kulturan oso tipikoa baitzen.