cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kawésqar
Kawésqar herria (kawashkar bezala ere ezagunak eta XIX. mendean europar nabigatzaileek alakalufeak, alakaluf edo halakwulup bezala deituak) Txile Australeko herri bat da. XX. mendearen erdialdera arte nomadak ziren, Mendebaldeko Patagoniako kanal australak kanoetan zeharkatzen zituztenak, Penasko golkoa eta Magallaes itsasartearen artean. Azken mendean, populazioa murriztu egin da sarraskiengatik eta gaixotasunagatiko heriotzagatik, baita taldea uzteagatik ere, eta bere bizimodu tradizionalak eraldaketa handia jasan zuen txiletarrekin eta atzerriko nabigatzaileekin kontaktua izan ondoren. XXI. mendean, taldearen zatirik handiena Puerto Edén herrixkan eta Puerto Natales eta Punta Arenas hirietan bizi da.
East Bloomfield (New York)
East Bloomfield Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Ontario konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lycodes cortezianus
Lycodes cortezianus Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Pickwick sindrome
Pickwick sindromea arnasketa eta zirkulazio sintomen multzoa da, gehiegizko loditasunarekin zerikusia duena. Charles Dickensen Pickwick Papersen lanean agertzen den pertsonaia aurpegi gorri eta gizenetik du izena. Sintoma nagusiak arnas egiteko nekea eta logura dira. Gerta daiteke, bestalde, azalak kolore urdinxka hartzea, bihotzaren taupadak areagotzea, odolaren presioa igotzea, gibela handitzea, eta globulu gorrien kopurua ohi ez bezala gehitzea. Sendabidea argaltzea da.
Sheila Márquez
Sheila Márquez (Gasteiz, 1985eko irailaren 19a - ) euskal modeloa da.
Ibilbidea
2007ko ekainean Mario Sorrentik argazkiak atera zizkion Lara Stoneekin batera. Urte hartan V Magazine.com aldizkariak udazkeneko modeloen artean 7. postuan sailkatu zuen.
Alessandro Dell' Acqua, Aveda, Ayres, Bergdorf Goodman, Cortefiel, Mango, Neiman Marcus, TopShop edo Zararen kanpainetan lan egin du.
Bartzelonako Traffic Models agentzian dago.
Ekonomia-eremu esklusibo
Ekonomia-eremu esklusibo (EEE) estatu batek jurisdikziopeko uretatik kanpora 200 miliataraino duen itsas eremua da. Jurisdikziopeko uren muga 12 miliatan dagoenez, 188 miliatako zabalera du eremu horrek, eta bertako baliabideak kudeatzeko eskubide esklusiboak ditu estatuak.
Nazio Batuen Itsas zuzenbideari buruzko Konbentzioak 56. artikuluan itsasertzeko estatuen eskubideak zehazten ditu.
Sebastes melanostomus
Sebastes melanostomus Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
NGC 2480
NGC 2480 galaxia espiral bat da, Gemini konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen n.
East Fishkill (New York)
East Fishkill Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Dutchess konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Nieblako konderria
Nieblako konderria, Henrike II.a Gaztelakoa erregeak, 1369an, Juan Alonso Pérez de Guzmán y Osorio, Sanlucarreko IV. Jaunari eman zion Espainiako erresumako noblezia titulua da, Henrikek, bere anaiorde Petri I.a Gaztelakoa Krudelaren aurka tronuagatik izan zuen gerran erakutsi zuen leialtasunagatik. Bere izena, Huelvako probintziako Niebla herritik hartzen du, eta Niebla bera eta inguruko herrixkak hartzen zituen. Hau da: Trigueros, Beas, Rociana, Villarrasa, Lucena, Bonares, Calañas, Facanias, la alquería de Juan Pérez, Paymogo, El Portechuelo, Peña Alhaje eta Campo de Andévalo. Errege familiatik kanpoko noble bati eman zitzaion lurralde jurisdikziodun lehen konterria izan zen.
Pérez de Guzmándarren leinuak, 1445ean, Medina-Sidoniako dukerria jaso zuenean, Juan Alfonso Pérez de Guzmánen aldetik, Nieblako konte titulua, dukearen lehen seme edo alabarekin lotua geratu zen, Medina-Sidoniako Etxearen barnean, "printzerri" moduko baten antzera.
Gaur egun, konterri honen lurraldearen zati handi bat, El Condado eskualdean dago.
Jon Kortajarena
Jon Kortajarena Redruello (Bilbo, 1985eko maiatzaren 19a) euskal herritar modelo bat da.
Biografia
2003an Agencia View izeneko agentzian hasi ondoren, Roberto Cavalli diseinatzaileak bere kuttunen artean aukeratu zuen. Tom Ford diseinatzailearekin lan egin ondoren, munduko hamar gizonezko modelo estimatuen artean kokatu da.
2009an Tom Forden film batean debutatu zuen zineman, A Single Man izenekoa hain zuzen ere.
Ibilbidea
Jon Kortajarenaren ibilbidea, modaren arloan, 2003an hasi zen. Lagun batek show batera, Bartzelonan, berarekin joatea eskatu zioenean. Han bertan, gaur egun den ordezkaria ezagutu zuen. Jon Kortajarenaren lehen desfilea Madrilen izan zen, Cibelesen hain zuzen ere. Bilbotik mundua ezagutzera joan zen. New Yorken izan zen hilabete batzuk.
2004an, Milanen eta Parisen, goi mailako marketarako desfileak egin zituen. Marka famatu haien artean zeuden Emporio Armani eta John Galliano. Jon Kortajarenak diseinugile askotarako lanak egin ditu, adibidez: Gianfranco Ferre, Dolce & Gabbana, Salvatore Ferragamo, Giorgio Armani, John Galliano, Chanel, Jean Paul Gautiel eta Missoni. Handik aurrera munduko diseinugile ospetsuentzat ezinbestekoa bihurtu zen.
Jon Kortajarenak lan batzuk egin ditu telebista munduan ere, esate baterako, bere lehen iragarkia telebistan Fanta Z “Mediterraneo” izan zen, edari isotonikoa. Horrez gain, beste hainbat proiektu garrantzitsu egin ditu, besteak beste Guess Irina Shaykekin, David Yurman Kate Mossekin, eta HM Gisele Bundchenekin. Tom Ford diseinugilearentzat bederatzi urtez lan egin du.
Ptolomeo XIV.a
Ptolomeo XIV.a Teos Filopator II.a (K.a. 59 inguru-K.a. 44), Antzinako Egiptoko Ptolomeotar dinastiako faraoi bat izan zen K.a. 47 eta K.a. 44 bitartean.
Biografia
Ptolomeo XII.a Auletesen semea eta Kleopatra VII.a ospetsuaren eta Ptolomeo XIII.a Teos Filopator I.aren neba-anaia zen.
Kleopatrarekin batera, elkargobernari bezala izendatua izan zen euren anaia Ptolomeo XIII.a Alexandrian, Julio Zesarren aurka izan zuen gerran hil ondoren, honek, Kleopatrari laguntzea nahiago izan zuelarik. Bere arrebarekin ezkondua, honek Erromara eginiko lehen bidaian lagundu zion, Zesarrekin batera, K.a. 46an.
Zesar Erroman erahila izan (K.a. 44ko martxoak 15) eta gutxira hil zen Ptolomeo XIV.a, bere arreba, Zesarren heriotzaren ondoren Egiptora itzuli ondoren, nork, ustez, pozoitu egin zuen, tronuan, Zesarrekin izan zuen semeagatik, Ptolomeo XV.a Zesariongatik ordezkatzeko.
Daytona Beach Shores (Florida)
Daytona Beach Shores Floridako hiri bat da. Volusia konderrian kokatua dago. 2010ean 4,295 biztanle zituen, 2.4 kilometro koadrotan banatuta.
Godoy dorrea
Godoy dorrea Murtziako Eskualdeko (Espainia) bigarren eraikinik altuena da. 2005ean inauguratu zenean, 66 metroko altitudearekin, Murtziako eraikinik altuena zen. Hala ere, 2009an Talaia dorre bikiak gainditu zuten 95 metroko altuera eta 22 solairu izanik. Halaber, lurpeko hiru solairu ditu.
Simón del desierto
Simón del desierto 1965eko Luis Buñuel espainiar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Simon Kristau aroaren hasieran Ekialde Ertainean ugaldu ziren estilita ugarietako bat da, zutabe baten gainean igota basamortuaren erdian otoitz egiten duten santu edo aszeta horitako bat. Bere bizitzako azken 37 urteak Siriako basamortuko zutabe baten gainean igaro zituen Simeon Estilita pertsonaia historikoan oinarritzen da.
Basilisko arrunt
Basilisko arrunta (Basiliscus basiliscus) Basiliscus generoko animalia da. Narrastien barruko Corytophanidae familian sailkatuta dago.
Erdialdeko Amerikako jatorrizko muskerra da. Iguanen antzeko muskerrak dira, baina itxura bizkorragoduna eta oso lirainak, eta orokorrean, proportzio txikiagokoa. Gandor bat edo bi izateagatik desberdintzen dira baita ere, normalean bat buruaren gainean edo beste bat, handiagoa, bizkarraldean (bere buztanaren laurden bat izatera hel daitekeena). Alimentu mota asko kontsumitzen ditu.
Basiliskoek uraren gainetik ibiltzeko trebetasuna dute. Osteko hankek lobulu dermikoak dituzte hegats moduan funtzionatzen dutelarik, zeintzuek uraren gaineko sostengua areagotzen duten. Animalia lurretik dabilenean, hauek kiribilduta daude. Animaliak arriskua aurre ematen badu, laku edo erreka baten uraren gainetik korrika hasten da oso azkar, orduan osteko hanketako hegatsak irekitzen dira uraren gaineko sostengua handituz eta horrela uraren gainetik korrika egin. Abiadura geldotzean aldiz, basiliskoa urperatu egiten da eta beste edozein musker bezala era normal batean egiten du igerian.
Trebezi honek hainbat herrialdetan "Jesukristoren muskerra" edo "Jaunaren muskerra" ezizena eman diote, Bibliako Mateoren Ebanjelioaren pasarte bat gogoraraziz (Mateo 14:22-34). Uraren gainetik zehar, urperatu baino 4,5 metro arinago basiliskoak segundoko 1,5 metroko abiadura lor dezake, zeina pasa ondoren igerian hasten den. Abilezia hau dela eta, naturaz gaindiko boterea zuela esaten zen.
Bang Gang (Une histoire d'amour moderne)
Bang Gang edo Bang Gang (Une histoire d'amour moderne) 2016. urtean Éva Hussonek eginiko filma da.
Sinopsia
Biarritzen, Alex nerabea bakarrik bizi da, ama kanpoan ari delako lan egiten. Etxean sexu-festak (bang gangs deituak) antolatzen ditu.
Elementary (telesaila)
Elementary (Jakina, jatorrizko Sherlock Holmes pertsonaiak esan ohi duen elementary, dear Watson [«jakina, ene Watson»] esalditik hartua) AEBtako CBS telebista kateko telesail bat da. Sir Arthur Conan Doyle eskoziar idazlearen Sherlock Holmes literatur pertsonaia ospetsuan oinarritua dago. 2012ko irailaren 27an estreinekoz aireratu zen.
Crotta d'Adda
Crotta d'Adda Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Crotta d'Addak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Elementary (telesaila)
Argumentua
Londres hiriko detektibe ospetsuena den Sherlock Holmes ikertzailea New York hirira bizitzera joan da. Droga adikzioaren aurkako tratamendu batetik irten berria da, ondorioz bere tutore zorrotza den Joan Watson doktore zirujauarekin bizitzera joatera derrigortua dago, Holmesen aitak bere semea drogetatik at mantentzeko kontratatu baidu, azkenik Holmesen ikerketa laguntzaile bilakatuko delarik. Holmesek xehetasunak ikusteko gaitasuna eta dedukzio ahalmenek eta Watson medikuaren eskarmentuak New Yorkeko Polizia Departamentuko (NYPD) kasu zailenak argitzea ahalbideratuko dute.
Recanati
Recanati Italiako udalerri bat da. Maceratako probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Recanatik honako udalerri hauekin egiten du muga:
María del Carmen de Lara
María del Carmen de Lara (Mexiko Hiria, 1957ko urtarrilaren 5a) zinemagile feminista eta irakaslea da, eta ezaguna egin zen En el pais de no pasa nada (2000), No les pedimos un viaje a la luna (1986) eta Nosotras también (1994) filmengatik.
Bere interesa gorputzean, eskubideetan eta haren inguruko ikuspegi atzerakoi patriarkalaren aurkako borrokan oinarritzen da. Horregatik, sexualitatea, indarkeria eta emakumeentzako askatasunaren aldarrikapena dira zinemagilearentzat bere ikusizko estetikaren ardatza, eta filmetara eramaten du jendea hunkitzeko, sentsibilizatzeko eta, gutxienez, hausnarketa-dosi txiki bat uzteko.
Biografia
Maria del Carmen de Lara (Maricarmen de Lara) Mexiko DF n jaio zen. Eskola aktibo batean hezia, "Parte har zezakeela eta ahoa ireki zezakeela" ikasi zuen, eta emakumeek gizartean beste leku bat bilatzen zuten belaunaldi batekoa zen. Pedagogiako ikasketak hiru lanekin konbinatu zituen, besteak beste Zinematografiako Prestakuntza Zentroan, zinema ikasteko interesa sortu baitzitzaion. CUEC-en ikasketak egin ondoren 1983an lizentziatu zen. Zinema dokumentaleko graduondoko ikasketak egin zituen Moskuko Zinema Institutuan, eta Teknologia Berrietan Kaliforniako Hegoaldeko Unibertsitatean.
70eko eta 80ko hamarkadetan, Maricarmen emakumeen eta boterearen arteko harremanaz interesatzen da, Kolontài eta beste feminista batzuk irakurtzen ditu. Ordutik, asko irakurtzen du bere filmak egiteko, betiere emakumeen gaiei buruzkoak, giro askotako eguneroko bizitzari lotuak.
Emakumeentzat, garai hartan zinean parte hartzea zaila zen. Bazekienez ez zituela zuzendari ezagun eta matxisten jazarpena eta autoritarismoa onartuko, Maricarmenek nahiago izan zuen haiekin lanik ez egitea, nahiz eta eskaini egin zioten. Bere lanik ezagunena emakumeengan zentratu da, baina "No les pedimos un viaje a la luna" (1986) dokumentalak, Mexiko Hiriko 85eko lurrikararen jostunei buruzkoak, Ariel sari ospetsua eman zion.
Hamazazpi urte geroago, bere lehen fikziozko filma estreinatuko zuen industrian: En el país de no pasa nada. Hamazazpi urte horietan, zinemagileak 16 mm eta bideoan obra oparo bat egiten jardun zuen. Lan horrek azken bi hamarkadetako Mexikoko emakumearen egungo egoera modu esanguratsuan dokumentatzea lortu du. Batez ere, lan-egoerari, sexualitateari eta herri-kantagintzari lotutako gaiak aztertzen ditu. Hiru gai horiek, nolabait, menderatze-egitura zalantzan jartzea ahalbidetu dute. Haren pertsonaiak mosaiko aberatsak dira, eta erakusten digute zein zaila den emakume mexikar batentzat tratu duina lortzea lanean, bikote-harreman osoa izatea eta sexualitatearen bidez bere gorputzaz askatasunez gozatzea.
Bere ekoizpen zabal eta zirraragarriaz gain, Maricarmenek belaunaldi berriak trebatu ditu, Metropolitar Unibertsitatean (UAM), non 20 urtez irakatsi duen, eta Andén A.C.-ren bitartez, komunitate indigenetan trebakuntza emateko sortu zuen elkartea, beraiek beren istorioak zinemaren bidez konta ditzaten.
María del Carmen de Lara 2015ean CUEC-eko zuzendaria izendatua izan zen. Bera izan zen bigarren emakumea zuzendaritza horren kargu egiten. Hainbat aldaketa egin eta gero, zentru hau Zinema Arteen Eskola Nazionala (UNAM) bihurtu zen.
Lanak eta sariak
No es por gusto, Preludio, Desde el cristal con se mira eta No les pedimos un Viaje a la luna film ertainak egin zituen. Azken hau, 58 minutuko dokumentala, 1985ean izan zen lurrikarari buruzkoa da. Zinta honek joskintzako langileen esplotazio-baldintzak kontatzen ditu, baita irailaren 19ko sindikatuaren sorrera ere. Dokumentalak Ariel Diosa de Plata eta Huelva España sariak jaso zituen, besteak beste.
Emakumearen Ikasketetarako Maisutzaren XV. urteurrenaren Esparruan bere ibilbide zinematografikoagatik errekonozimendua jaso zuen. Herrialdeko estatu ezberdinetako 100 emakume-erakundek baino gehiagok ere aintzatetsi dute, egindako dokumentu-lanagatik.
1994an, Nosotras también zuzendu zuen. Dokumental horrek modu didaktikoan erakusten du GIBdun emakume gehienak etxekoandreen sektorean daudela. Filmaren eszenek metodikoki erakusten dituzte erantzukizun-irizpide batzuk.
2014an, Leopoldo Bestekin batera, Erdialdeko Amerikako Ikaroa irabazi zuen Alaide Foppa, la sin Ventura filmarekin.
Gibraltarko Markeserria
Gibraltarko Markeserria, Elisabet I.a Gaztelakoa erregina katolikoak, 1488ko irailak 30ean, Enrique Pérez de Guzmán y Menesesi, Medina-Sidoniako II. dukeari eman zion Espainiako Erresumako noblezia titulu hereditarioa da. Bere izena, gaur egun Erresuma Batuaren administraziopean, baina, garai hartan, Espainiaren administraziopean zegoen Gibraltar herritik hartzen du. Titulu hau, Gibraltar Gaztelako Koroara berbateratu ondoren ezabatua izan zen.
Piramide Gorria
Piramide Gorria, ez zen beti kolore horretakoa izan. Turako kareharri zuriz estalia zegoen, baina solik lauza hauetako batzuk baino ez dira mantentzen piramidearen oinarriko izkina batzuetan: urteetan zehar, kareharria, Kairoko eraikinentzat erabili zen, honela, bere barne egiturako granito gorria agerraraziz. Tokiko biztanleek, Piramide Gorriari, El-haram el-watwat bezala erreferentzia egiten diote, "piramidea itsua" esan nahi duena.
Historia
Snefru faraoiaren erregealdian eraiki zen honen hilobia izateko, eta Piramide Makurretik kilometro bat iparraldera kokatua dago. Piramide Makurraren goiko zatiaren 43ºko angelu berarekin eraiki zen, antzerako eskaladun beste egiptoar piramide batzuekin alderatuz, itxura nabarmenki zapaldua ematen diona.
Arkeologoren batzuk, Meidumeko piramidea, aurpegi lauko piramide baten eraikuntzaren lehen saiakera izan zela uste dute, eta Piramide Makurra eraikitzen ari zenean erori zela, azken hau ere, ezegonkortasun zantzu berak agertzen hasi zelarik, eraikuntza "juntek" eta barnean zurezko habe handi baten presentziak diotenez. Emaitza, Piramide Makurraren aurpegietan maldaren aldaketa eta Piramide Gorriaren hasiera izango zen, malda txikiago batekin, egonkorragoa izan zedin, eta, beraz, hain erraz eror ez zedin.
Hil multzoa
Hil multzoa oso xaloa da, eta piramide satelite multzo pribatu arraroetako bat da. Tenplu garaia, tamaina xumekoa den arren, beste piramide batzuetakoen oso antzekoa da. Korrika eta presaka amaitu zen adobez, ziuraski, faraoiaren heriotzaren ondorioz. Ez da galtzadaren, ezta Harrera tenpluaren ere arrastorik geratzen.
Piramidea
Tokiko harrobi batetik datozen harri gorriz eraikia dago, eta Turako kareharri zuriz estalia izan zen. Piramidearen oinarria, ez da karratu perfektu bat, baizik eta iparralderantz begira dagoela. Andrew Reisner egiptologoak, piramidearen neurriak neurtu zituen: mendebaldetik ekialdera, 221,50 metro neurtzen du, eta, iparraldetik hegoaldera, 218,50 metro. 104,40 metro garai da eta, beraz, kilometro bat hegoalderago duen Piramide Makurra baino zertxobait handiagoa.
Flinders Petriek, XIX. mendean, gizakien eta animalien hezur zatiak aurkitu zituen bigarren aurreganberan, eta Batrawi doktoreak 1950ean eginiko azterketek, hezur hauen gainean, momifikazio arrastoak aurkitzea ahalbidetu zuten.
1980ko hamarkadan, apaindura eta hierogliforik gabeko piramidioi bat aurkitu zen piramidearen inguruan. Egundaino iritsi den piramidioirik zaharrena da.
La Collancelle
La Collancelle Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 175 etxebizitza zeuden, 75 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 76 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 164 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 75 etxebizitza nagusietatik 61 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 58 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 36 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 101 ziren, horien artean 63 aktiboak ziren eta 38 inaktiboak ziren. 63 pertsona aktiboetatik 61 lanean zeuden (34 gizon eta 27 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 38 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Collancelle udalerrian 79 unitate fiskal zeuden, 187,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.912 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 zurgina.
2000. urtean La Collancelle udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.547 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dextrometorfano
Dextrometorfanoa botika antitusibo bat da. Hotzeria eta eztulerako sendagai askoren osagai aktiboetako bat da, generikoak eta patente-markak barne. Dextrometorfanoak beste erabilera batzuk ere baditu medikuntzan, mina arintzetik aplikazio psikiatrikoetaraino. Jarabe, konprimitu, lainoztagailu eta forma erronboideetan saltzen da. Bere forma puruan, dextrometorfanoa hauts zuri bat da.
Chasselay (Isère)
Chasselay Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chasselay udalerrian erroldatutako biztanleak 421 ziren. Familiak 160 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 248 ziren, horien artean 196 aktiboak ziren eta 52 inaktiboak ziren. 196 pertsona aktiboetatik 186 lanean zeuden (102 gizon eta 84 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 52 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chasselay udalerrian 160 unitate fiskal zeuden, 397,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.239 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2000. urtean Chasselay udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, 480 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bassiana duperreyi
Bassiana duperreyi Bassiana generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Lycodes diapterus
Lycodes diapterus Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
La Vizcaína S.A.
La Vizcaína S.A. Bilbon garagardoa, freskagarriak eta izotza egiten zituen enpresa izan zen. Bere edaririk ezagunena Iturrigorri gaseosa izan zen, fabrika zegoen Bilboko auzo eta iturriaren izena daramana. 1912an sortu zuten hainbat tabernari eta industrial bilbotarrek, euren taberna eta jatetxeak hornitzeko.
Historia
La Vizcaína S.A. Fábrica de cervezas, hielo y bebidas gaseosas 1912an sortu zen, Gaseosa Bilbaina 1907ko enpresa ordezkatzeko. Taberna, kafetegi, jatetxe eta edarien salmenta lekuetako berrehun jabek baino gehiagok jarri zuten dirua. Bere lehenengo lehendakaria Gerardo Arana Villar izan zen, lehenago Bilboko tabernarien elkarteko arduraduna izan zena. Martin Mokoroa Otaegi izan zen lehen garagardogile-maisua. Hasierako kapitala 350.000 pezetakoa izan zen, eta desegin zenean, 1969an, 14 milioi pezetako kapitala zuen, 500 pezetako 28.000 akzio.
1934an La Cervecera del Norte garagardo-enpresa bilbotarrarekin batu zen, eta negozioa horren esku geratu zen. Jose Gandariasbeitia Zalbidea izan zen enpresa bateratuaren lehen lehendakaria. Enpresa batu ostean, La Vizcaína bereziki gaseosak eta freskagarriak ekoiztu zituen. 1969an enpresa guztiz desegin zen La Cervecera del Norteren barruan.
Instalazioak
Enpresaren fabrika Errekalden zegoen, Iturrigorri izeneko auzoan. Bertan iturri bat zegoen, urak zuen burdinarengatik gorrixka ateratzen zena. Ur horiek gaur egun Bilbon lurperatuta dagoen Elgera errekan amaitzen zuten. Hala ere, enpresak ez zuen iturri hori erabili, baizik eta Elekorta eta Lejardi erreken jatorrian zeuden iturriak. Enpresak garagardoa, freskagarriak eta izotza egiten zuenez, eremu bereiziak zituen bakoitzarentzat. Baina, gainera, hozkailuak ere bazituen, jatetxeei alokatzen zizkietenak produktuak fresko mantentzeko. 1922an 30.000 gaseosa botila ekoizten zituzten egunean. Enpresaren sarreran taberna bat zegoen, eta igandetan irekitzen zen lorategi bat, garagardoa hartzera joateko.
1960ko hamarkadan edariak egiteari utzi zion, Basurtun zegoen La Cervecería del Nortera produkzioa igaro zenean, eta 1980ko hamarkadan eraitsi zen fabrika bera.
Gaseosak
Bere produktuen artean gaseosak zeuden, maiz "limonada" izenarekin saltzen zirenak, hala izan ez arren. Lehenengo botilek kristal leuna zuten, eta tapoia kanika bat zen, barruan sartzen zena eta likidoari ez ziona ateratzen baimentzen presioagatik. 1925an, ordea, txapa sartu zuten, hori egin zuen lehenengo enpresetako bat. 1927an botila berria erregistratu zuen, txapa erabiltzeko bereziki diseinatua. 1928an botila berriro aldatu zuen, baina ez zuen patentatu 1949ra arte. Botila berri honek fama handia eman zion: hiru gorputzekoa zen, erliebe karratuekin ; Bilboko Euskal Museoan ikusgai dago, bere diseinu esanguratsua dela eta. 1942an seltz sifoiak ere erregistratu zituen, nahiz eta lehenago produzitzen zituen.
1955an La Jirafa edari marka erregistratu zuen, hau ere gaseosak saltzeko. Botila handia zen, litro batekoa, eta etxeetan maiz kontsumitzen zen produktua zen.
Zaporezko gaseosak ere egin zituzten, adibidez Orange Iturri-Gorri (laranja zaporekoa), Chocolate Iturri-Gorri (txokolate zaporekoa), anana zaporekoa, Ginger Alea, alkoholik gabekoa. Okey marka ere sortu zuten beranduago, limoi eta laranja zaporekoak.
Coca-Cola eta Pepsi-Cola
1928an Coca-Cola egiteko eta komertzializatzeko esklusiba lortu zuen. 1929an iragarkia jarri zuten, edari hau promozionatzeko: "Exquisita y fresca, de gran aroma, el precio del botellín a 0,40 céntimos". 1950an, gainera, Pepsi-Cola egiteko eskumena lortu zuten, baina beste instalazio batzuetan egin zen.
DoceboLMS
Docebo SAAS / Cloud, e-learning plataforma da, sistema kudeatzeko ikaskuntza bezala ere ezaguna. Plataformaren izena Docere latin ezko hitzatik dator. Docebo ikaskuntza korporatiboan erabiltzen da eta bideokonferentzia eta HR sistemetarako interfazeak integratuta ditu. Ikasteko eta trebakuntzarako, online sistema bat erabiltzeak, materialak inprimatzeko eta banatzeko kostuak murrizten ditu, eta joan-etorri asko aurreztu ahal ditu. Docebo bateragarria da SCORM 1.2 eta 2004, eta Tin Can-rekin. Docebo Srl-k garatua, programa GPL V. 2.0 lizentziapean argitaratu zen jatorriz. Programa orain hodeian dagoen software gisa funtzionatzen du eta beste software batzuekin bateragarria den plataforma gisa ere funtzionatzen du.
LMS (Ikaskuntza Kudeatzeko Sistema edo e-Learning plataforma) ikastaroak online egiteko, materialak entregatzeko, jarraipena egiteko eta ziurtagiriak eskaintzeko diseinatutako ikaskuntza-softwarea da.
Docebo 30 hizkuntza baino gehiagotan dago erabilgarri. Doceboren erabiltzaile nagusiak tamaina ertaineko konpainiak diren arren, enpresa handiak eta ETE ak ere badira.
Historia
Claudio Erbak Docebo sortu zuen 2005ean. Erba lehenago Florentziako Unibertsitatean aritu zen informatikako aholkulari gisa. Lan horretan ari zela, bezero batek galdetu zion ea nola gorde irakasteko materiala. Biltegiratzeko proposamena hobetuz Docebo sortu zen. 2006an, Seeweb-ek 150.000 € inbertitu zituen enpresa martxan jartzeko.
2012an, Docebok 2,4 milioi euro jaso zituen Principia II finantzatzeko. 2013ko uztailean, Docebo Rystorekin aliantza bat egin zen. Urte hartan, Docebok bulego bat ireki zuen Atenasen (Georgia).
Docebok CMS, bideokonferentzia software, Google Apps, Wordpress, BigBlueButton eta Vivocha-rekin integrazioak ditu.
Cumignano sul Naviglio
Cumignano sul Naviglio Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cumignano sul Navigliok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Frampas
Biztanleria
2007an Frampas udalerrian erroldatutako biztanleak 150 ziren. Familiak 61 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 62 etxebizitza zeuden, 56 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 6 hutsik zeuden. 59 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 56 etxebizitza nagusietatik 47 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 95 ziren, horien artean 69 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 69 pertsona aktiboetatik 68 lanean zeuden (38 gizon eta 30 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Frampas udalerrian 58 unitate fiskal zeuden, 152 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.547 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Frampas udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
JMC dorreak
JMC dorreak edo Talaia dorre bikiak 90 metroko bulego-etxe orratzak dira, Murtziako hirian (Murtziako Eskualdea, Espainia). Murtziako Eskualdeko bigarren etxe orratz altuenak bihurtu dira, Murtziako Katedralaren dorrearen atzetik. Etxe orratz bakoitzak 23 solairu eta lau igogailu ditu, bi barrualdekoak eta bi panoramiko. Talaia dorreen inaugurazioa 2009ko udan izan zen.
Choisy-la-Victoire
Biztanleria
2007an Choisy-la-Victoire udalerrian erroldatutako biztanleak 195 ziren. Familiak 78 ziren, horien artean 11 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 7 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 30 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
JMC dorreak
Gaur egun, Fuertes negozio-taldearen egoitza hartzen du.
Choisy-la-Victoire
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
East Greenbush (New York)
East Greenbush Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Rensselaer konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Choisy-la-Victoire
Etxebizitza
2007an 85 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 78 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 61 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 47 etxek bost zituzten. 64 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 49 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 150 ziren, horien artean 123 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 123 pertsona aktiboetatik 109 lanean zeuden (64 gizon eta 45 emakume) eta 13 langabezian zeuden (3 gizon eta 10 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Choisy-la-Victoire udalerrian 79 unitate fiskal zeuden, 204,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.359 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Choisy-la-Victoire udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
DeBary (Florida)
DeBary Floridako hiri bat da. Volusia konderrian kokatua dago. 2010ean 19,447 biztanle zituen, 55.5 kilometro koadrotan banatuta.
Rayet
Rayet Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rayet udalerrian erroldatutako biztanleak 160 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 84 etxebizitza zeuden, 62 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 77 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 62 etxebizitza nagusietatik 54 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 8 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 50 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 38 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 98 ziren, horien artean 77 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 77 pertsona aktiboetatik 71 lanean zeuden (37 gizon eta 34 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rayet udalerrian 63 unitate fiskal zeuden, 163 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.631 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Rayet udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 486 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Modernitate berantiarra
Modernitate berantiarra (edo modernitate likidoa) gaur egungo gizarte globaletako karakterizazioa da, postmodernitatera garatu ordez, modernitaterantz garatuak ( edo hedatuak) izan direnak hain zuzen ere. “Modernitate likido” kontzeptu bezala ulertua Zygmunt Bauman soziologo poloniar-ingelesak sortarazi zuen, modernitate berantiarra ekonomika kapitalista globala, honen suposatzen duen zerbitzuen pribatizazio eta informazioaren iraultzarengatik markatua dago. Nahiz eta kontzeptuaren definizioak autore desberdinen arabera desberdintasunak izan, antzeko fenomenoak batzen dituzte, hori dela eta, era bateratu batean uler daitezke.
Kontzeptua
Scott Lash, Ulrich Beck, Zygmunt Bauman eta Anthony Giddens bezalako soziologo teorikoen arabera ( postmodernalisten kontra) modernitate jarraitua aro garaikidean hobe dela ulertzea modernitate berantiar bat bezala .1960.urtetik aurrera gertaturiko aldaketa sozial eta teknologikoen arabera, “ modernitate berantiarrak” proposatzen du gizarte garaikideak instituzioen trantsizio eta garapen kultural modernoen jarraipen bat bezala. Modernitate berantiarraren kontzeptua, konpetentzien identitate, kontrastea eta bizi modu eta kultura zatikatuak pairatzen duen mundu baten testuinguruan garatzen da. Modernitate berantiarraren jatorria, harreman sozial jariatuek indibiduoei eragiten dieten era anbiguoa da, horren ondorioz norbanako gogoetatsu eta aukera anitzekoa sorraraziz.
Kontzeptua berandu modernitatea eraikitzen da atzean aurka zatikatua mundu identitateen lehia eta kontrastea, kultura eta bizitza estiloa. matrizea nortasun moderno berandu da, beraz, anbiguoa duten gizarte-harremanak dira, arina eragina gizabanako, ekoizten auto islatzaileak eta multi-konbinatzeak.
Versus Postmodernitatea
Autore hauek modernitate gogoetatsu bati egiten dieten erreferentzia. Giddens-en hitzetan: “ Praktika sozialak etengabe ikuskatuak dira, praktika hauen informazioaren argipean berreginak, modu honetan beraien izaera osagarria aldatuz”. Modernitatea orain auto- erreferentziala izatera jotzen du, modernitate klasikoan ematen zen tradizionalismoaren aurkari bezala definitua izan ordez. Anthony Diddens-ek ez du ezeztatzen modernitatearen sorkuntzatik hainbat aldaketa eman direla, baina azaltzen du ez dugula modernitatea alde batera utzi. Aitzitik, aro garaikideko modernitatea, modernitate garatu, erradikal, berantiarra dela esaten du, baina azken finean modernitatea oraindik eta ez postmodernitatea. Ikuspuntu hori kontutan hartuta, postmodernitatea, modernitatearen bertsio hiper- teknologiko bat bezala agertzen da.
Modernitate Likidoa
Zygmunt Bauman izan zen modernitate likidoaren kontzeptua garatu zuena. Kontzeptu honek norbanakoetan izan zezakeen ondorioei buruz idatzi zuen, zehazki, zalantza sentimenduak handituz eta anbibalentziaren pribatizazioari erreferentzia eginez. Autore honen arabera, modernitatearen jarraipen kaotiko bat da, non pertsona bat alda daiteke posizio sozial batetik bestera era jariatuan. Nomadismoa gizon moderno likidoaren ezaugarri orokorretik dator, bere bizitzan zehar turista bat izango balitz bezala doan bitartean, bizi estiloak aldatzen, lan postuak aldatzen, bikotekideak aldatzen, baloreak aldatzen eta batzuetan are urrutiago joanda, bere joera politiko eta sexuala aldatuz. Baumanek azpimarratzen du, modernitate likidoak norbanakoei jartzen dizkien sama berriak, non tradiziozko patroiak auto-aukeratutako beste patroiez ordezkatuak diren. Modernitate likidoa esamoldeak bilatzen du, elkarrenganako konpromisoa defendatzen zuen eredu baten haustura definitzea, non eremu publikoak atzera pausu bat ematen duen eta indibidualismoak indarra hartzen duen “ herritartasuna” kontzeptuaren desintegrazio geldoa sortaraziz. Gizarte globalizatua, edonori zabaldua aurkitzen da. Honen emaitza mentalitate arauemaile bat da non aldaketetan jartzen den indarra iraunkortasuna alde batera utziz.
Luisa Etxenike
Luisa Etxenike Urbistondo (Donostia, Gipuzkoa, 1957ko uztailaren 10a) idazlea da. Gaztelaniaz idazten du.
Bizitza
Zuzenbidean lizentziatua da. Emakumeek idatzitako literatura ondo ezagutzen du, eta hainbat literatura-lanetan parte hartu du. Horrez gainera, emakumeei zuzendutako irakurketa eta idazketa-lantegiak kudeatu izan ditu Donostian eta Gipuzkoako hainbat herritan. Donostian antolatzen ziren Emakume Idazleen Jardunaldien antolatzaile nagusietakoa. Eta Emakume idazleen mundu bat jaialdi literarioaren zuzendaria.
Komunikabide desberdinetan kolaboratzen du, prentsa idatzian zein irratian. Grand Place aldizkariaren idazketa batzordearen partaidea da. Eta itzultzaile-lanetan ere aritu da. El ángulo ciego (2008) eleberriarekin Euskadi Literatura saria irabazi zuen 2009an.
2007an Frantziak Arte eta Letren Ordenako Zaldun izendatu zuen. 2013an Donostiako Udalak Donostiako Hiritar merituaren domina eman zion.
Bibliografia
"Eleberriak" "Kontakizun liburuak" "Olerki liburuak" "Itzulpenak"
Crayola
Crayola argizari-arkatzen, koloretako arkatzen, errotuladoreen, klarionen eta hainbat arte-tresnen marka da. Hasiera batean Binney & Smith-ek fabrikatu zituen, gaur egun Crayola LLC. Konpainia arte-tresna ez-toxikoak ekoizten lehenetariko bat izan zen, eta horrek izugarri ezaguna egin zuen Estatu Batuetan, Kanadan, Australian, Erresuma Batuan eta Hego Amerika osoan.
Historia
Konpainia New Yorken sortu zuten 1885ean Binney & Smith bezala Edwin Binney eta C. Harold Smith lehengusuek. Lehengusuek egindako lehen produktuak industria erabilerarako koloratzaileak izan ziren, oxido gorriko pigmentuak eta karbonoa barne, automobiletako hagunei kolore beltz bereizgarria emateko.
1900. urtean arbelezko arkatzak gehitu zizkion produktuen paletari, eta horrek material industrialekin esperimentatu zituen, hala nola, zementua, arbela eta talkoa. Esperimentu horiei esker usainik gabeko lehen klarion zuria asmatzea lortu zuten, eta horrekin urrezko domina irabazi zuten 1902ko St. Louis Missouriko Munduko Azokan.
1903an Binney & Smith-ek haurrentzako lehen argizari-arkatzak asmatu zituzten, "Crayola" izenarekin saltzen zituztenak. Alice Binney, sortzailearen emaztea eta eskola-irakasle ohia, izena jarri zuen, frantsesezko "craie" (klarion) eta "ola" (oleaginosoa) hitzetatik datorrena. Garai hartako crayolak argizarizkoak ziren, kolore opakoekin eta industrian erabiltzen ziren batez ere.
Konpainia Hallmark Cards-en filiala da 1984az geroztik, eta 2007an behin betiko aldatu zuen bere izena "Crayola-ra", "Crayola" marka 80 herrialde baino gehiagotan eta AEBetako etxeen % 99tan ezaguna dela adierazi ondoren.
Aragoi (ibaia)
Aragoi Ebroren ezkerraldeko ibaiadarra da, Aragoiko Pirinioetan sortu eta Nafarroako Erriberan Ebrora isurtzen dena. 195 kilometro luze da, eta 8.521 kilometro koadroko arro hidrografikoa drainatzen du.
Geografia
Aragoi ibaiaren iturburua Huescako Astun ibarrean dago. Handik behera, hegoalderako norabidean egiten ditu Jakarainoko tartea. Hiri honetatik Esako urtegiraino mendebalderako norabidea dauka. Tarte honetan hartzen ditu Pirinioetako gailurretatik beheiti datozen ibaiadarrak: Aragoi Subordan, Veral eta Ezka. Esatik atera eta, orduko Nafarroa Garaian sartua, hego-mendebalderako norabidea hartu eta Iratiren ura jasotzen du. Hau oso ibaiadar emaritsua da, Erro, Urrobi, Zaraitzu eta Areta ibaien ura biltzen duelako. Handik behera, emari txikiagoa duten Onsella eta Zidakosen ura jasotzen du. Azkenik, Funesen Argarekin elkartu eta Milagro herritik hurbil Ebro ibaira isurtzen da. Nafarroan zeharkatzen duen zatiaren behereneko aldean —Zarrakaztelutik Milagroraino— Aragoi beherea izeneko eskualde geografikoa eratzen du.
Esakoa da Aragoi ibaiko urtegirik garrantzitsuena. 1960an jarri zen abian, 470 hm³ko edukierarekin, eta Bardeako ubidearen bidez 60.000 hektarea lur sail ureztatzeko erabiltzen da.
Hidrometria
Aragoi ibaiaren emaria 1912-2010 bitartean neurtu zen Caparroson, Argarekin batu baino lehenago. Ibaiak 5.469 kilometro koadroko eremua drainatua du gune horretan, arro osoaren %64. Urteko batez besteko emaria 51,44 m³ segundoko da. Emari handiena otsailean du (101,9 m³/s), eta txikiena abuztuan (17,9 m³/s). Beti ere, kontuan hartu behar da emarien erregimena aldaturik dagoela 1960an Esako urtegia inauguratu zenetik.
Monseko gudua
Monseko gudua Lehen Mundu Gerrako Mendebaldeko Frontean geratutako gatazka bat izan zen, 1914ko abuztuaren 23an. "Mugen gudua" ezizenez ezagutzen zen Mendebaldeko Frontearen lehen fasearen parte, honen azken guduetako bat izan zen. Monsen Britainiatik etorritako Britainiar Armada Espedizionarioak (BAE) lehen aldiz borrokatu egin zuen Alemaniar Inperioaren armaden aurka Frantzia-Belgika mugan. Belgikako herrian Britainiar Armadak Mons-Condé izeneko kanalaren lerroa mantentzen saiatu ziren alemaniar 1. armadaren erasoen aurka. Britainiarrek luzez frontea mantendu izan arren hainbat aldiz tropa gehiago zeukan etsai baten aurka, amaieran atzera egitera behartuta egon ziren haren alboan zegoen frantziar bosgarren armadak atzera egin zuenean, Lanrezac jeneralaren aginpean. Hasiera batean erretiratze sinplea izango zenak hurrengo asteetan Atzerakada Handia izena jasoko zuen, ia Parisko kanpoaldera iritsi arte.
Aurrekariak
Britainiak 1914ko abuztuaren 4an gerra deklaratu zion Alemaniar Inperioari; handik bost egunetara BAE kontinentera igarotzeko enbarkatzen hasi zen. Hala ere, armada hori jada borrokan zeuden unitateekin alderatuta oso tamaina txikikoa zen. Gerraren hasieran Alemaniak zein Frantziak milioi bat soldadu prest zituzten borrokarako, lehenak zortzi armada nagusitan antolatuta eta bigarrenak bostetan. BAEk, ordea, 80.000 soldadu inguru zituen soilik, bi armada-gorputzetan antolatuta. Hala ere, tropa txiki hori denbora luzez armadan parte hartu izan zuten soldaduz zein erreserbistaz osatuta zegoen; Europa osoko armadarik profesionalena 1914an. Britainiar entrenamenduak lehentasuna ematen zion tiroaren azkartasuna eta zehaztasunari, soldadu gehienek pertsonaren neurriko panpina bat hamabost aldiz minutu batean 300 yardatara (270 metro) tirokatzeko ahalera izanik. Gaitasun hauek BAEren 1914ko kanpainian oinarrizkoak izango ziren bere amaierako salbazioa bermatzeko.
Monseko gudua Mugen gudua izena hartu zuen kanpainia handiagoaren parte izan zen, zeinean aurreratzen ari ziren alemaniar armadek Aliatuen aurka borrokatu zuten, nagusiki Frantzia-Belgika eta Frantzia-Alemania mugetan. BAE aliatuen unitateen lerroaren ezkerrean kokatuta zegoen, Alsazia-Lorrenatik Monseraino zihoana, Belgikako hegoaldean. Britainiar posizioak frantziar armadaren mendebaldeko hegalean alemaniar 1. armadaren bidean egongo zirela esan nahi zuen, alemaniar erasoaren eskuineko hegala, Schlieffen-Moltke planak zioen bezala. Azken armada honen helburua geratzen ziren Aliatuen armadak mugetatik kanporatzea zen suntsipena sahiets zezaten, baita Parisko bidea zabalik mantentzeko ere.
Britainiarrak Monsera abuztuaren 22an iritsi ziren. Egun bereko egunsentian Charles Lanrezac frantziar Bosgarren armadaren agintariak Sir John French-i mezu bat bidali zion, von Bülowren hegala erasotzea eskatuz. Frantziar Bosgarren armada, BAEren ekialdean kokatuta, Charleroiko guduan alemaniarren 2. eta 3. armaden aurka borrokatzen ari zen. Frenchek ezetz esan zuen, Condé–Mons–Charleroi Kanala hogeita lau orduz mantentzea zin eginez alemaniarren 1. armadaren aurka; azken honek Lanrezac-en hegala erasotu ez zezan. Britainiarrek eguna eman zuten kanalaren beste aldean errotzen.