cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Indar
Newtonen hirugarren legea.
Newtonek lege hau proposatu zuen kontuan izatean indarra jasaten zuen gorputzaren gaineko kanpo-indarra beste gorputz batek eginikoa izan behar zela, eta era berean lehenengo gorputzak indar bat egin behar ziola bigarrenari. Newton konturatu zen bi indar horiek elkarrekikoak zirela, biak aldi berean egindakoak, balio berekoak eta aurkako noranzkodunak. Era matematiko honetan formulatzen da hirugarren lege hau:non indarra 1 gorputzak 2 gorputzari egiten dion indarra den, eta, 2 gorputzak 1 gorputzari egiten diona.
Saint-Michel-de-Livet
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoak albaitaria ziren.
Indar
Newtonen hirugarren legea.
Lege honi akzio-erreakzioaren legea ere baderitzo. Lehenengo gorputzak bigarrenari akzio bat egitean, bigarrenak aurkako erreakzio bat egiten dio lehenengoari, aldi berean egin ere.
Saint-Michel-de-Livet
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Michel-de-Livet udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 300 hektarea erabiltzen.
Indar
Newtonen hirugarren legea.
Hortaz, bi gorputzek osatutako sistema gorputz bakartzat kontsideratuz gero, bien arteko indar netoa nulua da etengabe:Hortik, akzio-erreakzioko indarrak batera kontsideraturik eta lehenengo eta bigarren legea bi gorputzen sistemari aplikatuz, erraz ondorioztatzen da bi gorputzek osaturiko sistemaren momentu lineala konstantea dela. Horixe da, hain zuzen, bi partikulak osaturiko sistemaren momentu linealaren kontserbazioaren printzipioa:
Saint-Michel-de-Livet
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Indar
Indarra mekanika erlatibista
Einstein erlatibitate bereziaren teorian, indar kontzeptuaren definizioa mekanika newtondarrean bezala egiten da, alegia, momentu linealaren denborarekiko deribatua dela esanez:
Baina, kontuan izanez erlatibitatearen teorian baliokideak direla masa eta energia, eta abiadura handitzean masa ere handitzen dela, moldatu egin behar da momentu linealaren definizioa, modu honetan:non m_0 pausaguneko masa den, partikularen abiadura eta c argiaren abiadura.
Indarren adierazpen grafikoa
Hizkera arruntean gorputz bati indar bat egiten ari garela esaten dugunean, gorputzari sakatzen edo tiraka gabiltzala ulertzen dugu. Ulermen horretatik abiaturik, modu intuitibo bat dugu indarrak grafikoki adierazteko, zeren, sakatzean edo tiratzean, indarrek norabidea eta noranzkoa dutela adierazten baitugu, tamaina izateaz gain; alegia, indarrek izaera bektoriala dutela ulertzen dugu.
Horregatik, indarrak grafikoki adierazi nahi ditugunean, lerro gezidun modura adierazten ditugu espazio euklidearrean, bektore gisa. Eta gorputz berean aldi berean bi indar eragiten ari direnean, batuketa errekangeluarreko geometria aplikatzen diegu, bien eragin baliokidea izango duen indar erresultantea lortzeko; indarrak batzeko batuketa modu horri paralelogramoaren erregela esaten zaio, eta alboko irudian dago azalduta. Erregela hori aplikatuz, gorputz baten gainean ari diren indar guztiak indar erresultante bakar batez ordezka ditzakegu.
Indarren arteko oreka
Partikula puntual baten gainean eragiten ari diren indar guztien erresultantea nulua denean (hau da indarren batura bektorialaren balioa zero denean), indarren arteko oreka dagoela esaten da: partikula orekan edo ekilibrio-egoeran dago. Dena den, puntutzat hartu ezin den solido zurrun estentso baten gainean ari diren indarrak orekan egoteko, indar erresultantea nulua izateaz gain, indar-momentu erresultanteak (torke izenekoak) ere nulua izan behar du. Bi motatako orekak daude: oreka estatikoa eta oreka dinamikoa.
Oreka estatikoa
Oreka estatikoan dago, halaber, aldapa batean egon arren zoluko marruskadura-indar rari esker erortzen ez den kutxa bat; alegia, geldi dagoena. Kasu horretan, zoluak eginiko indarra bi osagaitan adierazi ohi da: osagai normala eta marruskadura-indarra. Eta horiek biek anulatu egiten dute kutxaren pisua, Lurraren grabitatearen ondorioa dena.
Zeharkako kolon
Zeharkako kolona abdomenaren goialdea eskuinetik ezkerrera zeharkatzen duen kolon zatia da. Peritoneoz erabat estalia dago, eta pankrearen beheko ertzarekin, mintz plikatura handi eta zabal batez lotzen da, zeharkako mesokolona deitua.
Indar
Indar-unitateak
Gaur egun, zientziaren arloan unitate fisikoen nazioarteko SI sistema erabiltzen da mundu osoan. Sistema horretan, indar-unitatea newton  deitzen da euskaraz, eta letra xehez idazten da. Unitatearen sinboloa \text {N}letra larria da. Sistema horretan indarra unitate eratorria da, eta oinarrizko unitateetan adierazirik baliokidetza hau du:
Bestelako sistemetako indar-unitateak ere erabili izan dira. Hauexek dira sistema horien izenak eta dagozkien unitateak, newtonetan dituzten balioekin.
Oinarrizko partikulen arteko indarrak
Oinarrizko partikulen arteko indarrak oinarrizko partikulen artean gertatzen diren elkarrekintzak. Lau motatako oinarrizko elkarrekintzak ezagutzen dira naturan: grabitatorioa, elektromagnetikoa, nuklear bortitza eta nuklear ahula. Unibertsoan gauzatzen den edozein elkarrekintza edo interakzio hauetako batetik dator.
Grabitazio-indarra
Masadun gorputz orok indar erakarle bat jasaten du beste edozein gorputzetatik, dagoen lekuan dagoela, elkarrekintza grabitatorioak irismen infinitua baitu. Beste elkarrekintzekin konparatuz, intentsitatez oso txikia den arren, masa oso handien kasuan izugarri handia da, hala nola Eguzkia ren eta Lurra ren artekoa, indar horri esker ari baikara biraka Eguzkiaren inguruan.
Indar elektromagnetikoa
Partikula elektrikoek jasaten duten interakzioa da, atomo en eta molekulen arteko aldaketen eragile nagusia. Indar honek ere distantzia infiniturainoko helmena du, baina indar grabitatorioa ez bezala, bi eratakoa izan daiteke, erakarlea edo aldaratzailea, kontuan izanik karga elektrikoa ere bi motatakoa dela (negatiboa eta positiboa).
Indar nuklear bortitza
Indar nuklear bortitza da atomoen nukleoa elkartuta mantentzen duena, protoi ak eta neutroi ak elkarrekin bilduz, eta oso distantzia laburretara baino ez du eragiten; hain zuzen ere, nukleoen barrukoa da.
Ukipen-indarrak: indar normala eta marruskadura-indarra
Bi gorputz solidok elkar ukitzen daudenean, akzio-erreakzioaren printzipioa betetzen duten indarrak egiten dizkiote elkarri. Honela, A gorputzak B gorputzari indarra egiten badio, B gorputzak  indarra egiten dio A gorputzari. Oro har, ukipen-indarra bi osagaitan banatu ohi da: indar normala (ukipen-gainazalaren perpendikularra) eta indar tangentziala (ukipen-gainazalaren tangentziala). Indar normala sortzen da ukipen-gainazalean gorputz bakoitzak besteari egiten dion konpresioaren kausaz, eta indar tangentziala bi gainazalen arteko marruskadura ren kausaz.
Tentsio-indarra eta konpresio-indarra
Soka bat tenkatzeko edo gorputz bat luzatzeko egiten den indarrari trakzio-indar deritzo. Alderantziz, zutabe batek gainean daukan pisuari eusteko egin beharrekoa konpresio-indarra dela esan ohi da. Likido baten barruan sartzen diren gorputzek konpresio-indarrak jasaten dituzte, likidoaren barneko presioa ren ondorioz. Bai tentsio-indarren zein konpresio-indarren norabidea gainazalaren prependikularra da, baina alderantzizko noranzkoak dituzte: tentsio-indarrek, gorputzetik kanporanzkoa; konpresio-indarrek, gorputzaren barruranzkoa. Horregatik, tentsio-indarrek gorputzak luza ditzakete, gehiago edo gutxiago, materialen elastikotasuna ren arabera, eta konpresio-indarrek gorputzak konprimatu eta tamaina txikiagotzeko eragina dute.
Indar elastikoa
Malguki bat (edo material elastiko bat) luzatzen edo konprimitzen denean, malguki an indar bat sortzen da hasierako egoera normalera itzultzeko: indar elastikoa deritzo. Indar horren balioa Hooke-ren legeaz kalkulatzen da, materialaren muga elastikoaren barnean. Lege hori eran adierazten da, indar elastikoa izanik, k malgukiaren elastikotasun-konstantea eta \Delta x luzatu edo konprimituriko distantzia. Minus zeinuak adierazten du indar elastikoak malgukiari eginiko luzapenaren edo konpresioaren aurkako noranzkoa duela, alegia, hasierako egoerara itzularaztekoa.
Fluidoen barneko konpresio-indarra: presio hidrostatikoa
Gorputz solido inpermeable bat fluido baten barnean murgiltzean, gainazaleko puntu guztietan fluidoak eginiko konpresio-indar bat jasaten du, gainazalaren perpendikularra eta gorputzaren barruranzkoa dena. Indar horren balioa presio hidrostatikoa deritzon magnitudearen bidez eman ohi da; presio hidrostatikoak gainazalaren azalera-unitateko indarra adierazten du. Likido batean sartzean, presio hidrostatiko handiagotu egiten da sakonerarekin, P = \rho gh formularen arabera, non \rho likidoaren dentsitatea den, g grabitatearen azelerazioa eta h sakonera; izan ere, presio hidrostatikoa puntuak gainean daukan likido-zutabearen pisuaren ondoriozkoa da. Atmosferako aireari dagokion presio hidrostatikoa presio atmosferikoa da, eta gure gainean dugun airearen pisuari dagokio.
Erreferentzia-sistema ez-inertzial etan kontuan hartu beharreko indar irudikariak
Erreferentzia-sistema ez-inertzialeko behatzaileak gorputz baten dinamika aztertzean Newtonen legeak modu egokian aplikatzeko, sistema inertzialekiko duen azelerazioaren ondorioz, kontuan eduki behar ditu sistema inertzialetan agertzen ez diren indar batzuk. Indar horiei indar irudikariak deritze. Mota desberdinetako indar irudikariak daude: indar zentrifugoa, Coriolisen indarra eta azelerazio angeluarraren ondoriozkoa.
Indar elektromagnetikoa
Elektrikoki kargaturik dauden partikulek eremu elektromagnetiko an higitzean jasaten duten indarra da. Batetik, eremu elektrikoa kontsideratu behar da: q karga elektrikoa daukan partikula geldi dagoenean, indar elektrostatikoa  jasaten du,  eremu elektrikoa ren kausaz. Baina partikula hori abiaduraz higitzen badabil,  eremu magnetikoa ren eragina ere jasaten du,  indarra hain zuzen. Bi eremuon eragina batera kontsideratuz, partikulak Lorentzen indarra  jasaten du,  formulaz kalkulatzen dena.
Indar kontzeptutik eratorritako magnitude fisikoak
Indarra funtsezko magnitudea da mekanika ren arloan, eta praktikan oso baliagarriak diren hainbat magnitude fisiko indar kontzeptuan oinarriturik daude. Horien artean aipagarriak dira magnitude hauek:
Anairetes agraphia
Anairetes agraphia Anairetes generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Indar
Presioa
Definizioz, gainazal batean eginiko presioa deritzo bertan kanpotik eginiko indar normalaren eta gainazalaren azaleraren arteko zatidurari. Hortaz,eran kalkulatzen da. Hauxe da presioaren izaera dimentsionala:
Puntu batekiko indar-momentua
Partikula puntual batean eragiten ari den indar batek puntu finko batekiko duen indar-momentua honelaxe definitzen da: indarrak partikularen puntu finkoarekiko duen posizio-bektorearen eta  indarraren arteko biderkadura bektoriala. Sinbolikoki idatzita:Solido zurrunaren kasuan puntu finkoa eta indarraren aplikazio-puntua solidokoak direnean, indar-momentuak birarazi egiten du solidoa, adibidez, torlojua ri indar eragiten dion giltzarekin gertatzen den bezala, ondorioz torlojua estutuz.
Indar-parea
Indar-parea deritzogu norabide bera, aurkako noranzkoa eta modulu berbera duten bi indarrek osaturiko multzoari, baldin biak aldi berean solido batean eragiten ari badira. Hori da, adibidez, autoaren gidagailua birarazteko egiten ohi duguna bi eskuekin. Indar-parearen indar-momentuari torke ere esaten zaio batzuetan eta balio hau du:non bektorea bi indarren aplikazio-puntuen arteko posizio-bektorea den. Indar-horren modulua \tau = Fd da, d hori indarren norabideen arteko distantzia perpendikularra izanik.
Lana
Fisikan, lana deritzo partikularen gainean ibilbidean zehar eragiten ari den indarraren integral espazialari. Definizioz, ibilbideko A eta B puntuen artean partikularen gainean indarrak eginiko lanada. Lana magnitude eskalarra da, Wsinboloaz adierazten da eta SI sisteman joule deritzon unitatetan neurtzen da. Oinarrizko magnitudeen arabera, lanak energia ren egitura berbera du:. Kontuan izan behar da, ezen, indarraren eta desplazamenduaren arteko biderkadura eskalarra denez, ibilbidearekiko perpendikularra den indarrak lanik ez duela egiten. Horixe gertatzen da, adibidez, higidura zirkular uniformea ren eta osagai normalaren kasuetan,non bi indar horiek eginiko lana nulua den.
Energia zinetikoa
Erreferentzia-sistema inertzial batetik indarrak eginiko lana aztertzean, indarraren eta deplazamendu infinitesimalaren balioak aldiuneko abiaduraren funtzioan adieraziz, eta eragiketa matematikoak eginez, azkenean honelaxe adierazi ahalko dugu A eta B puntuen artean indarrak eginiko lana A eta B puntuetako abiaduren bitartez: Horrela egitean, higitzen ari den partikula bati dagokion magnitude berri bat definitu dugu, energia zinetikoa, modu honetan:Energia zinetikoa magnitude eskalarra da, E_\text {k}sinboloaz adierazten da eta SI sisteman joule deritzon unitatetan neurtzen da, lana bezala. Oinarrizko magnitudeen arabera energia orok bezalako egitura du:. Magnitude honetan oinarriturik esan dezakegu ezen, ibilbideko bi punturen artean partikula baten gainean eragitean indar batek egiten duen lana partikularen energia zinetikoaren aldakuntza sortzeko erabiltzen dela.
Indar kontserbakorrak eta energia potentziala
Matematikaren ikuspuntutik hitz eginez, esan behar da lanaren definizioan integral kurbilineoa egin behar dela; hau da, integrala partikularen ibilbidea jarraituz kalkulatu behar dela. Horregatik, oro har, ibilbide bat hartu edo beste bat hartu, emaitza desberdina izan daiteke. Hala ere, naturan badira ezaugarri berezia duten indar batzuk: indar kontserbakorrak. Horien kasuan, ibilbidea edozein izanik, baina hasierako eta amaierako puntuak berdinak izanez gero, beti lortzen da emaitza berbera. Horrelakoak dira indar-eremu kontserbakorrak, eta kasu horretan, indarrak egiten duen lana funtzio eskalar batek hasierako Apuntuan eta bukaerako Bpuntuan dituen balioen arteko kendura da: Funtzio eskalar horri energia potentziala deritzo. Energia potentziala ere magnitude eskalarra da, E_\text {p}sinboloaz adierazten da eta SI sisteman joule deritzon unitatean neurtzen da, lana eta energia zinetikoa bezala. Alboko irudian ageri denez, indar-eremua kontserbakorra izanik, emaitza berbera lortuko da edozein bidetatik joanik. Eta ibilbidea itxia den kasuan, Apuntutik hasi eta Apuntuan bukatuz, guztira eginiko lana nulua izango da. Alegia, eremu kontserbakorretan:izango da.
Plouvien
Plouvien (bretainieraz Plovien) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.
Adrianichthys kruyti
Adrianichthys kruyti Adrianichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Adrianichthyidae familian.
Lake St. Croix Beach (Minnesota)
Lake St. Croix Beach Minnesotako hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 1,051 biztanle zituen, 1.42 kilometro koadrotan banatuta.
Peterloo (filma)
Peterloo, 2018ko Mike Leigh ingeles zinema zuzendariaren historia drama film bat da. 1819ko Peterlooko sarraskian oinarritua dago. Rory Kinnear, Maxine Peake eta Pearce Quigley aktoreek antzeztu zuten.
Veneziako Zinemaldian lehiatu zen.
Argumentua
1819ko Peterlooko sarraskia nola jazo zen kontatzen da, honetan zehar britainiar agintariek militarrei Manchester hirian baketsuki protestatzen ari zen jendetzari eraso egiteko agindu zien, sekulako sarraskia burutuz.
Casas de Benítez
Casas de Benítez Cuencako udalerria da, Manchuela conquense eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.052 biztanle zituen.
John Schlesinger
John Richard Schlesinger (Londres, 1926ko otsailaren 16 - 2003ko uztailaren 25) Ingalaterrako zinema zuzendaria zen, zuzendari onenaren Oscar sariaren irabazlea.
Rhombophryne serratopalpebrosa
Rhombophryne serratopalpebrosa Rhombophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Microhylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Finlandiako Gerra Zibila
Finlandiako Gerra Zibila, I. Mundu Gerrak eragindako gerra izan zen. Gerra, Finlandian izan zen 1918ko urtarrilaren 27tik maiatzaren 15era. Finlandiako Armada Gorria eta Armada Zuriak izan ziren aurkari, lehenengoak sobietarren laguntzarekin eta bigarrenak alemaniarren eta suediarren laguntzarekin.
Crocidura wimmeri
Crocidura wimmeri Crocidura generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Crocidurinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Finlandiako Gerra Zibila
SESB beheraka jauzi zen Lehen Mundu Gerrako porrota eta Urriko Iraultzaren ondorioz. Finlandiar gizartea kezkatua zegoen. Iraultza baino lehenago, sozialistek independentzia eskatzen zuten, baina iraultza ondoren, sobietarrek eskaintzen zuten independentzia ez zuten nahi. Dirudunek eta atzerakoiek aldiz, dukerri handiko garaian independentzia nahi ez zutenak, orain hau aldarrikatzen zuten komunisten hatzaparretatik ihes egiteko. SESB egoera politiko nahasian zegoenez, poliziak ez ziren Finlandiara iristen, eta hemengo gizartea txartzen hasi zen. Sozialistak eta eskubikoek beraien poliziak sortzea erabaki zuten, armada gorria eta armada zuria. Alemaniarren itzala armada zuriaren atzean zegoen, eta Finlandiako polizia nagusia aldarrikatu zutenean 1918ko urtarrilean, armada gorria haserretu eta hauen aurka jotzea erabaki zuten. Gerra, Armada Zuriak irabazi ostean Alemaniaren zati bilakatu zen, baina honek egun gutxi batzuk ondoren Lehen Mundu Gerra galdu zuenez, Finlandia, herrialde independiente eta demokratiko bihurtu zen.
Nahiz eta gerra zibila 3 hilabete baino ez zituen iraun, Finlandiako gerra krudelena izan zen, eta hilketak eta izu politikoak ekarri zituen. Gerra amaieran, ekonomiak hondoa jo zuen eta politikak ere oso nahasia iraun zuen. Finlandia, bi zatitan banatua gelditu zuen, alde batetik sobietarren aldekoak, eta bestetik eskubikoak.
Ehrenberg (Turingia)
Ehrenberg Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Soběchleby
Soběchleby Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 589 biztanle ditu eta 6,64 kilometro koadroko azalera. Přerov barrutian dago.
Finlandiako Gerra Zibila
Aurrekariak
Finlandiako Gerra Zibilaren eragile nagusia Lehen Mundu Gerra izan zen. Gerratearen presio eta porrotek Errusiar Inperioa geldiarazi zuten, eta, ondorioz, 1917ko Otsaileko eta Urriko iraultza arrakastatsuak iritsi ziren. Bi iraultza hauek botere hutsune handia ekarri zuten Inperioaren eraginpeko lurraldeetan, batik bat, Ekialdeko Europan; eta horrek, era berean, borroka eta liskar sutsuak eragin zituen. Finlandiako Dukerri Handian, esate baterako, istiluak 1918ko hastapenetan hasi ziren, nahiz eta Alemaniar Inperioaren eta Errusiarraren arteko gerrak 1914ko abuztutik finlandiar gizartea aztorarazia zuen. Izan ere, bi inperioek, bai Alemaniar Inperioak, bai Errusiarrak interes politiko, ekonomiko eta militarrak zituzten Finlandian: Dukerri Handia Errusiar Inperioko hiriburuaren (San Petersburgo edo Petrograd), Kronstadteko itsas-armadaren eta Kareliako istmoaren babesa eta sarrera-atea zen, eta, gainera, hiriburua janariz, industria produktuz eta langilez hornitzen zuen lurralde nagusia zen.
Soběchleby
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1239 urtean egin zen.
Finlandiako Gerra Zibila
Aurrekariak
Hain zuzen, Lehen Mundu Gerrak irauten zuen bitartean, Alemaniar Inperioak ere Bigarren Reicharen produktu eta material hornitzaile nagusitzat ikusten zuen Ekialdeko Europa, bereziki, Errusiaren mendeko lurraldeak. Finlandiak basogintza industria garatua zuen, eta hau mendean izanez gero, ipar-ekialdeko lurrak ere kontrolpean izango zituzkeen. Kolako penintsulan, zehazki, meatzaritza bultzatzeko lehengai ugari zeuden. Ondorioz, Errusiar Inperioak egonkortasuna gal zezan, alemaniarrak diruaz baliatu ziren barne gatazkak bultzatzeko. Alde batetik, Boltxebike eta Alderdi Sozialista Iraultzailea moduko taldeak finantzatu zituzten, eta, bestetik, herrialdetik alde egin nahi zuten talde separatistak, kasu honetan, finlandiar ekintzaileak (Germanismo mugimenduak ere eragin izugarria izan zuen Dukerri Handian). Errusiara, guztira, 30-40 milioi alemaniar marko iritsi zirela uste da.
1809tik 1898ra, Pax Russica izenaz ezaguna den garaian, finlandiar eta errusiarren arteko hartu-emana bereziki baketsua eta egonkorra izan zen, Errusiar Inperioaren mende zeuden gainontzeko eskualdeekin alderatuz gero. Hain zuzen ere, 1850eko hamarkadan, Krimeako Gerrako porrotaren ostean, errusiarrek Inperioa zahaberritzeari ekin zioten. Herrialdeak eta Finlandiako Dukerri Handiak hazkuntza izugarria bizi izan zuten hurrengo 50 urteetan, bai ekonomikoa, bai industriala, bai kulturala, baita hezkuntza arlokoa ere. Aipatzekoa da, era berean, garai hartan finlandierak izan zuen berpizte eta sustapena. Bultzada eta aurrerapen guzti horiei esker, finn nazionalismoa eta kultura hazi egin ziren, eta mugimendu fennomanoa deituraz ezagutzen den joera nagusitzen hasi zen gizartean. Mugimenduaren jarraitzaileek finlandiarren autogobernua bultzatu nahi zuten eta Dukerri Handia Errusiar Inperio barneko estatu autonomotzat hartzen hasi ziren.
XIX. mendeko azken urtean, baina, Errusiar Inperioaren politikak bide berri bat hartu zuen: Alemania eta Japoniaren hazkuntzaren ondorioz, Errusiaren egoera militar eta estrategikoa zailtzen hasi zen; eta, hala, Inperioak Finlandian zuen kontrol militar eta administratiboa sendotzeko, Dukerri Handia integratzeko mekanismoak jarri zituen abian. Bestalde, San Petersburgo hiriburuan eta bertako gobernuan Paneslavismo ideia zabaldu zen garaia ere izan zen. Mugimendu honek, errusiarren zuzendaritzapean, Inperio erraldoi eta anitzaren bat egitea eskatzen zuen, eta horrekin nazio anitzeko batasun dinastiko bat ezartzea. Finlandiarrek, autonomiaz gozatzen zuten arren, "Lehenengo Zapalkuntza Aldia (1899-1905)" izena eman zieten urte haiei, eta autogobernua haztearen edo Inperiotik banatzearen aldeko ahotsak entzuten hasi ziren lehenengo aldiz gizartean. Errusiarekiko proposatzen zen harreman motaren arabera, alderdi politiko ugari sortu ziren. Kateak hautsi behar zirela aldarrikatzen zuten alderdi muturrenekoak langile anarkistak eta suediar hiztunak izan ziren, eraso eta atentatuak ere egin zituztenak. Lehen Mundu Gerrak iraun zuten bitartean, gainera, germanismoaren garaian, Svecomanak Alemaniar Inperioaren laguntzaile bihurtu ziren, eta 1915-1917 artean entrenamendua jaso zuten Bigarren Reichean; bertan osatu zen Gerra Zibilean parte hartu zuen "Jäger" ("Jääkärit") izeneko 1.900 laguneko batailoia.
Honek, Errusia inperialaren gainbehera ekarri zuen, eta honen ezegonkortasun politikoa. Finlandia, Errusiar inperioaren parte zenez, ondorioak izugarriak izan ziren, eta SESB eta Alemaniaren begiko bihurtu zen. Biek bere botere politiko, ekonomiko eta militarraren interesa zeukaten. 1899. urtean, Errusiar inperioak, batasuna mantentzeko, poliziei, finlandiarrak eta hauen autonomia askea zanpatzeko eskatu zien, eta horrek, finlandiarren independentzia nahiak bultzatu zituen. Nekazariak, botere politikorik ez zutenak, eta errusiarren opresioa gehien bat bizitzen zutenak altxatzea erabaki zuten eta Alemaniarekin kolaboratzea.
Otsaileko Iraultzaren ondorioak
Finlandiarrek jasan behar izan zuten bigarren opresioa 1908-1917 urte bitartean izan zen, baina 1917ko martxoaren 15ean opresioa amaitu egin zen Otsaileko Iraultzaren ondorioz. Errusiar Iraultzak txar-a erregetzatik kendu zuen eta gobernu berri bat jarri zuten abian, Errusiak zekarren barruko-krisiak amaitzeko asmotan. Errusiar Iraultzak, parlamentu finlandiarrari benetako boterea eman zion orduan. 1917ko martxoan, finlandiarrei itzulia izan zitzaien kendutako autonomia egoera, eta parlamentu konplexuagoa eratu zuten eskubi eta ezkertiak bananduz. Banaketa honek, eta batez ere eskuin aldean zeuken desadostasunek Finlandiar gizartea banandu zuten 1917. urtean.
XX. mendearen hasieran, gizartea, etorkizuna izango zen demokraziaren eta antzineko estatutuaren artean zegoen banandua. Tentsio politikoa handia zen, eta askotan gatazka odoltsuak egon ziren, baina sozialista demokratak gutxinaka finlandiarrak irabazten joan ziren, eta atzerakoiak aldiz, laguntza, boterea eta eragina galduz.
Eskuin muturreko partaideek, Errusian gertatutako iraultzaren ondoren eta Finlandia, sozialisten eraginpean geratzeko beldurraren ondorioz, gizartea mobilizatu zuen errusiarren aurka, urte batzuk lehenago, sozialistek, Errusia inperialaren aurka egin zuten antzera.
Finlandiaren ekonomia izugarri hazi zen Lehen Mundu Gerraren ondorioz, baina Otsaileko Iraultzak hazkundea eten zuen, eta ekonomia krisi sakon batean sartu zen. Nekazari eta langileak jasan zuten batez ere krisi hau eta, landa-guneetatik hirietara joan behar izan zuten industrian lan egitera. Janaria, murrizten hasi zen eta finlandiarrak gosetzen hasi ziren. Arazoa ikusita, diru gehien zeukatenek merkatu beltz bat eratu zuten eta prezioak igoarazi zituzten. Politikariek gainera, egoeraz aprobetxatzea erabaki zuten eta arazoak heuren irabaziak handitu zituzten. Azpiko klaseko nekazari eta langileak nazkantzen hasi ziren eta hainbat matxinada sortu ziren gobernari eskubitarren aurka, komunista finlandiarren gorakada etorri zen orduan.
Buruzagitzaren kontrola
Egoera ikusita, sozial demokraten eta atzerakoien borroka iritsi zen 1917ko uztailean. Lehenengoek kontrola lortu zuten eta akordio bat idatzi zuten Errusiako gobernuari eta eskuin muturrekoei Finlandiaganako kontrola murriztuz. Denek sinatu zuten akordioa, eta sozial demokratak irabazten atera ziren Leninen laguntzaz, iraultza bat burutzen ari zelarik. Hala ere, iraultza gertatu baino lehen errusiar indarrak Finlandian sartu ziren indarrez eta gobernua deuseztatu zuten hauteskunde berriak iragarriz. Hauteskunde hauetan, eskuindarrak atera ziren garaile, iruzurra ziren emaitzekin, eta atzerakoiak Errusiarren alde egingo zutela adierazi zuten.
Otsaileko Iraultzak nahastea ekarri zuen Finlandiara, eta errusiarrek bertan zeukaten kontrola murriztu zen. Orduan, eskuindarrak gobernuan zeudenean, polizia espezial bat eratzea erabaki zuten Armada Zuria deitzen zena eta dirudunen interesen alde borrokatzen zutenak. Aldi berean, sozialistek langileentzako eta nekazarientzako polizia eratu zuten, Armada Gorria. Hasieran, herri txikietan ibiltzen ziren, baina udazkenerako bi poliziak, Finlandiako armadari eraso egiteko gizon kopuru nahikoarekin aritzen ziren. Biek, estatuaren polizia nazionala bilakatu nahi zuten, eta bien arteko borroka Gerra Zibilaren lehenengo zantzuak izan ziren.
Raúl Iturriaga Neumann
Raúl Eduardo Iturriaga Neumann (Linares, 1938ko urtarrilaren 23a) Txileko militarra da, erretiratutako Armadako General Nagusia eta DINA, Augusto Pinocheten diktadura militarrean jardun zuen inteligentzia zerbitzua. 2007ko ekainaren 11an, Iturriaga matxinatu zen Alejandro Solís epaileak ekainaren 17an desagertutako Luis San Martin MIReko militantea bahitzeagatik emandako 10 urteko kartzela zigorraren aurka (Auzitegi Gorenak 5 urtera murriztu zuena) 1974an. 2018ko irailean, 17 urteko kartzela eraginkorra ezarri zioten, Christoph Willeke Flöelekin batera, zazpi pertsonen bahiketagatik eta bost pertsonen hilketagatik.
BZK Pro Basic
BZK Emakumeen Bira-Smurfit Kappa (UCI kodea: BPD) euskal txirrindulari-taldea da, Iurretan egoitza duena. Iurretako Emakumeen Bira Ziklismo Kirol Elkarteak, Emakumeen Biraren antolatzailea, sortu zuen eta Iurretako Udala, Smurfit Kappa eta Carletti babesleak ditu.
Adrianichthys oophorus
Adrianichthys oophorus Adrianichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Adrianichthyidae familian.
Soběkury
Soběkury Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 600 biztanle ditu eta 11,84 kilometro koadroko azalera. Plzeň-Hegoaldea barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1362 urtean egin zen.
Hasdrubal Burusoila
Hasdrubal Burusoila latinizatua: Hasdrubal Calvus; Punikoeraz: 𐤏𐤆𐤓‬‬𐤁‬𐤏𐤋‬, ʿAzrubaʿal, (Baalen Laguntza) jeneral kartagotarra izan zen Bigarren Gerra Punikoan. K.a. 215ean, Kartagok Hasdrubal bidali zuen Sardiniako erromatar lurralde matxinatua hartzera, baina, bidean zegoela, ekaitz batek flota hondoratu zuen, Balear Uharteetan. Berriro elkartu eta iritsi zenerako, Tito Manlio Torkuatok lurraldea baretuta zuen neurri handi batean, Hiostus garaitu zuen, Hanpsikora Sardiniako buruzagiaren semea, ondo prestatuta zegoena Hasdrubal iritsi zenerako. Manliok Kartagoko eta Sardiniako indar konbinatuak garaitu zituen Kornusko guduan, non Hasdrubal Burusoila harrapatu baitzuten.
Soběhrdy
Soběhrdy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 404 biztanle ditu eta 10,12 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Hofmann
Hofmann abizena da:
Soběhrdy
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1359 urtean egin zen.
Lake Shore (Minnesota)
Lake Shore Minnesotako hiri bat da. Cass konderrian kokatua dago. 2010ean 1,004 biztanle zituen, 32.89 kilometro koadrotan banatuta.
Hydrochoeris
Hydrochoeris Caviidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Goranzko kolon
Goranzko kolona heste itsutik igotzen den eskuinaldeko kolon zatia da. Atzeko sabelaldeko paretarekin kontaktua mantentzen du peritoneoarekin, zeinak bere aurreko eta alboko azalerak estaltzen dituen, bere atzealdeko aurpegia, ehun konektiboaren bidez, iliakoarekin, gerrialdeko karratuarekin, sabelaldeko muskulu transbertsalaren aponeurosiarekin eta eskuin giltzurruneko zati inferolateralaren aurreko zatiarekin kontaktuan mantentzen da.
Crocidura xantippe
Crocidura xantippe Crocidura generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Crocidurinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Faramir
Faramir Tolkienen Eraztunen Jauna lanean ageri den pertsonaia bat da. Gondorko seneskal erregeorde Denethor II.aren eta Finduilas Dol Amrothekoaren seme txikia da. Haren anaia nagusia Boromir da.
Faramir bere anaiaren oso ezberdina da: berarentzat ezagutza eta jakinduria indarra eta boterearen gainetik daude. Aragornekin batera Eraztun Bakarraren tentaldiari eusten dion gizaki bakarra da, are miresgarriagoa bihurtzen duena. Gizaki gidari bikaina, bere herriak eta ezagutu zuten guztiek maitatua eta ohoratua zen.
Bere anai miresten zuen (oso elkartuta zeuden) eta bere aitaren maitasuna bilatzen zuen, beragatik maitasun gutxi sentitzen zuena eta bere anaia nahiago zuena, honek, Eraztunaren Gerraren amaiera aldean ia hiltzera eraman zuelarik. Bere aitak bidali zuen Osgiliatheko postua defendatzera, bertan hiltzeko arriskua nolakoa zen jakinda. Hil zorian itzuli zen Minas Tirithera, Nazgûlek erasoa izan ondoren.
Denethorrek, halako batean, kontzientzia txarra sentitzen du bizirik zuen bere seme bakarra behar haina maitatu ez izanagatik (Boromir lehenago hil baitzen), baita desesperazioa ere bere erresuma, itxuraz, erortzear baitzegoen, eta bere semearekin batera hiltzea erabakitzen du, hau hilda dagoela usterik.
Pippinek, ikaratua, Gandalfi abisatzen dio, Faramir salbatzeko garaiz iristen dena, baina ez Denethor salbatzeko. Ondoren Sendatze Etxeetara eramaten dute eta Aragornek athelas direlakoak erabiliz sendatzen du.
Aragorn Gondorreko errege bihurtu zenean, Faramirrengan agintari bikain bat ikusi zuen, leiala eta zuzena. Erresumako Seneskal eta Gondorreko kapitain bezala berresteaz gain, Ithiliengo Printze titulua eman zion.
Sendatze Etxeetan eman zuen denboran Eowyn ezagutu zuen, Rohango Anderea eta Rohirrimen erregea zen Eomerren arreba zena, eta euren artean benetako maitasuna sortu zen. Eraztunaren Gerra amaitu ondoren berarekin ezkondu zen eta elkarrekin Elboron izeneko seme bat izan zuten. Azkenik Emyn Arnenen bizitzen jarri ziren.
Pippinek, Gondorreko Seneskalarekiko zuen maitasuna eta miresmenaren ondorioz Faramir deitzen du bere emazte Haustura Luzeko Diamantea izeneko emaztearekin izan zuen lehen semea, ondoren Sam Gamgee eta Rosita Kotoren Urre Kizkur izeneko alabarekin ezkonduko zena.
Faramirrek Tolkienekin eta honen seme txikia zen Christopher Tolkienekin gai bezala Atlantida duen etengabeko amets bat banatzen du. Ametsean olatu erraldoi batek herrialde bat suntsitu eta urpean hondoratzen du, Tolkienen munduan Numenor izango dena, Dunedainen jatorrizko aberria.
Faramirren papera Peter Jacksonen trilogia ospetsuan David Wenham aktore australiarrak egiten du. Liburuan ez bezala, zinemako trilogian Faramirrek bai erakusten du eraztunarenganako interesa Frodo Zorrozabali joaten utzi aurretik. Hala ere, ez da gainontzekoek eraztunaren eraginpean jasaten duten gutizia kasu bera, baizik eta bere aitaren aurrean ondo geratzeko egiten duela, honek Faramir gaitzetsi egiten baitzuen.
Eichenberg (Hildburghausen)
Eichenberg (Hildburghausen) Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Sarasate pasealekua
Sarasate pasealekua, ofizialki Pablo Sarasate pasealekua, Nafarroako Iruñea hiriburuko (Euskal Herria) pasealeku ezaguna da, Alde Zaharra eta Bigarren Zabalgunearen artean kokatzen da. Iruindarren artean Valentzia pasealekua (euskaraz modu herrikoian Paseo Balentzi) bezala ere oso ezaguna da. Izena Pablo Sarasate musikari iruindarraren omenez darama.
Hiri honetako bilgune, manifestapen eta topagune garrantzitsuenen kokalekua ere izan ohi da.
Kokalekua
Alde Zaharra, Bigarren Zabalgunea eta Lehen Zabalgunearen artean dago.
Pasealeku honetako ekialdeko muturrean Foruen monumentua, Nafarroako jauregia, Gazteluko plazaren sarbidea, Baleztena etxea, Banco de España eraikina eta San Ignazio etorbidearen hasiera daude, erdialdean San Nikolas eliza eta Posta Bulego Nagusia, eta mendebaldeko muturrean Nafarroako Parlamentua.
Historia
Erdi Aroan Iruñeko harresiaren hegoaldeko zatia pasealeku honen zenbaki parea duten etxebizitza lerroan zehar igarotzen zen, hots, Iruñeko Alde Zaharraren alboan dagoena, San Nikolas eliza harresi horren zati zelarik. Honenbestez, gaur egun Sarasate pasealekua dagoen gunea harresitik kanpo gelditzen zen, hau da, hiritik kanpo.
Gracita Morales
María Gracia Morales Carvajal edo Gracita Morales (Madril, 1928ko azaroaren 11 - Madril, 1995eko apirilaren 3a), Espainiako aktorea izan zen. 1960ko hamarkadan bere ahots bereziagatik famatu egin zen eta hainbat pelikuletan lan egin zuen.
Sarasate pasealekua
Historia
1911an Zangoza-Agoitz-Iruñea trenbidearen geltokia eraiki zen bertan.
Nafarroako jauregia
Nafarroako jauregia Nafarroako Gobernuaren egoitza da eta pasealekura begira duen atari nagusia, gainontzeko eraikina bezala, XIX. mendean estilo neoklasikoan eraiki zen. Halere, bertan ikusgai dauden Nafarroako bi erregeen irudiak (Antso Nagusia eta Antso Indartsua) eta frontoiaren Nafarroaren alegoria (bi nafar izaerak: menditarra eta erriberarra) XX. mendekoak dira. Arkupeko eskuinaldeko zutabeetan oraindik 1937an Espainiako Gerra Zibilan jasandako hegazkin bonbardaketa baten ondorioz jasandako kalteen aztarna ikus daiteke.
Banco de España eraikina
Banco de España eraikina pasealekuaren ekialdean eta 1. zenbakian, Nafarroako jauregia eta Foruen monumentuaren alboan, eta San Inazio etorbidea hasten den lekuan dago. 1925-1927 artean eraiki zen eta Jose Astiz eta José Yarnoz Larrosaren lana da. Erakunde ofizialen bultzadaz burututako eraikina zenez estilo klasikoa (1920eko hamarkadan teoria novecentistak nagusi zirenez erakundeek heuren eraikin eta egoitzetan hura erabili ohi zuten) eta proportzio orekatuak ditu, Nafarroako jauregiaren neoklasiko estiloaren isladaz. Zati noblea pasealekura begira dagoen frontiseko lau zutabe eta pilastrez nabarmentzen da. Diputazioaren jauregiaren doriar ordena erabili beharrean multzo honek joniar ordena erabiltzen duenez, jauregia baina itxura arinagoa du. Arbelezko mansardak frantziar burgesiaren arkitekturarekin lotzen du.
Posta Bulego Nagusia
1921an Joaquín Pla arkitektoak diseinatu eta eraiki zuen. Harri eta adreiluz eginiriko eraikin neoklasiko dotore bat da. Sarasate pasealekua eta Vinculo kalearen arteko izkinan dago.
Foruen monumentua
1903an altxatu zen Foruen monumentua Nafarroako askatasunaren ikur da. Gamazadaren ondoren herritarren diru laguntzaz eraiki zen (Espainiako Ogasun ministroa zen Germán Gamazok Nafarroako errejimen fiskala deuseztu nahi izan zuen, Nafarroa osoan horren erabaki horrn aurka eta Foruen aldeko erantzun erraldoia piztu zen, azkenean hori eta beste zenbait arrazoiengatik ez zen erabaki hori ezarri). Monumentuaren goialdean Nafarroa irudikatzen duen andere handi batek eskuan Foruak ditu, eta beherago, Lana, Bakea, Justizia, Autonomia eta Historia irudikatzen dituzten bost figura daude. Foruen defentsari buruzko bost plaka ere badauzka. Bi euskaraz (haietako bat iberiar hizkiz idatzia) eta hiru gaztelaniaz.
San Nikolas eliza
XII. mendean San Nikolas eliza eliza-gotorlekua mezak eman eta alboko Nabarreria eta San Zernin burguetatik defendatzeko gotorleku militar izateko ere eraiki zen. Sarasate pasealekuaren iparraldeko etxebizitzen lerroan dago. Gaur egungo eraikina XIII-XIV. mendeen artean eraikia izan zen, gainera XIX. mendeko gehigarriak ditu. Hainbat dorre izan ditu baina gaur egungoa 1924. urtekoa da.
Nafarroako Parlamentua
Nafarroako Parlamentua pasealekuaren mendebaldean dago eta 1892an Justizia Jauregi gisa eraiki zen, 1996. urterarte funtzio hori betez. Gaur egun, eta 2002tik aurrera aurrealdea zaharberritu ondoren Nafarroako Parlamentuaren egoitza da. Zati nagusia nagusiki harriz bakarrik egina dago eta klasizismora hurbiltzen da, aldiz, bigarren mailako frontisak eklektizismora hurbiltzen dira. Nahiz eta gaur egun erabilpen berria izan, eraikinak teilatuan garai batean Justizia Jauregia zeneko Justizia (balantzarekin) eta legearen taulen alegoriak mantendu ditu.
Erregeen estatuak
Sarasate pasealekuaren erdialdeko gunean Nafarroako erregeak irudikatzen dituzten harri zuriz egindako sei estatua daude, jatorriz 1750-1753 bitartean egin ziren eta proiektu baten arabera Madrilgo Errege Jauregian (Sortaldeko Jauregia) jarri behar ziren apaindurak ziren, baina azkenean gauzatu ez zenez XIX. mendean Iruñeko Udalak eskuratu eta bertan jarri zituen. 1972an ordurarte Iruñean zeuden bi estatua Nafarroako erregeak irudikatzen zituzten beste biren truk Madrilera itzuliarazi ziren: Fernando VI.a Espainiakoa eta haren emazte Barbara Braganzakoaren estatuak itzularazi eta Filipe III.a Nafarroakoa (Joana II.a Nafarroakoaren senarra) eta Gartzea IV.a Ramirez nafar erregeen estatuak ekarri ziren.
Azken bi estatua hauek pasealekuan dauden guztietan oinarrian heuren izena daramaten bakarrak dira. Gainontzeko lau estatuen nortasuna ezezaguna da.
Baleztena etxea
1840ean Nazario Karrikiri nafar abeltzainaren bizilekua izateko eraiki zen. 1852an eraikina Baleztenatarrek erosi zuten. Familia honetako senide nabarmenena Ignacio Baleztena Azkarate abokatu karlista eta euskaltzale izan zen.
Iruñeko Aurrezki Kutxa Munizipalaren egoitza eta etxebizitzak
1934ean eraikia izan zen eta Joaquin Zarranz arkitektoak diseinatu zuen, Sarasate pasealekua eta García Castañón kalearen arteko izkinan dago.
Azpiegiturak
Sarasate pasealekuan, Iruñerriko Eskualdeko Hiri Garraioa honako linea hauek eskaintzen dute:
Eskantzu
Eskantzua, horma edo beste harlan baten ertza da, bereziki harlanduz egina. Batzuk egiturazkoak dira, sendotasuna emanez harlanduxkaz eginiko hormari, baina beste batzuk guztiz estetikoak ertza nabarmentzeko. . Eskantzuak indarra, iraunkortasuna eta gastua iradokitzen du, eta horrek guztiak egituraren presentziaren zantzua indartzen du ikuslearengan.
Ohikoak dira Euskal Herriko arkitektura tradizionalean eta bereziki nabarmentzeko joera dago, hormaren beste atalekin alderatuta. Honen arrazoi nagusia eraikuntzakoa da: eraikin eta hormen ertza atal ahulagoa denez (bermerik gabea edo kolpeak izateko aukera gehiagorekin) eskantzuak kalitate hobea behar izaten dute, bai material aldetan bai forma aldetik. Horregatik, nahiz-eta askotan eraikina harlanduxkaz edo adreiluz egina izan, eskantzuak harlanduzkoak dira.
Estetikoak bakarrik badira, urratze edo esgrafiatu teknika gisa egin daitezke, are margotuz trompe-l'oeil bezala.
Historia
Harlanduzko eskantzuak erabiltzea ohikoa zen etruskoen artean. Antzinateko eta Erdi Aroko harrizko eraikin askotan, eskantzuak dira zehaztasunez zizelkatutako harri bakarrak.
Anil (tindagaia)
Anil izen bereko kolorea sortzen duen konposatu organikoa da (C16H10O2N2), indigo izenez ere ezaguna. Historikoki, tindagaia landareetatik lortzen zuten baina egun sintesiz lortzen dute. Jeansen kolorea da.
Hasieran Indian ekoiztua, handik mundu zabalera hedatu zuten. 1865ean Adolf von Baeyer alemaniar kimikariak sintesi lortzeko lanak hasi eta 1897an, BASFek sintesi komertziala lortu zuen.
Sodio hidrosulfitoa disoluzio alkalino batean jarriz gero, anil edo indigoa urtu egiten da, eta indigo zuriko disoluzio kolorgea sortzen da; gero, airearen edo beste konposatu oxidatzaileen eraginez, oxidatu, eta anila prezipitatu egiten da. Hauts kristalino urdin ilunak eratzen ditu. 1900. urtea arte, Indigofera generoko landare batzuetatik (Indigofera tinctoria eta Indigofera suffruticosa) ateratzen zen anila.
Adrianichthys poptae
Adrianichthys poptae Adrianichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Adrianichthyidae familian.
Crocidura yankariensis
Crocidura yankariensis Crocidura generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Crocidurinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Soběraz
Soběraz Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 98 biztanle ditu eta 3,1 kilometro koadroko azalera. Jičíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1338 urtean egin zen.
Casas de Fernando Alonso
Casas de Fernando Alonso Cuencako udalerria da, Mancha de Cuenca eskualdean dagoena.
Soběnov
Soběnov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 366 biztanle ditu eta 12,51 kilometro koadroko azalera. Český Krumloveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1381 urtean egin zen.
Casas de Fernando Alonso
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.462 biztanle zituen.
Serpophaga cinerea
Serpophaga cinerea Serpophaga generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
1978ko Tolosako tren istripua
Tolosako tren istripua 1978ko martxoaren 28an gertatu zen Tolosako geralekuaren eta geltokiaren artean. 55 tona azido zianhidriko zeraman trena errailetatik atera zen eta hondamendi izugarri bat gertatzeko zorian egon zen.
Gertaera
Istripua 1978ko martxoaren 28an 01:30ean gertatu zen, asteartez, Lyondik Burgoserako bidea egiten zuen trena errailetatik atera zenean. 80 kilometro orduko abiaduran zioan. Trenak trenbide osoa hartu zuen eta lau errailak moztuta geratu ziren. Trenak garraiatzen zuen materialaren arriskua ikusita, Iñaki Linazasoro orduko alkateak berehala inguruko etxebizitzetako bizilagunak ebakuatzeko agindua eman zuen. Tolosarren %5ak herria utzi behar izan zuen. Halere, jende mordoa gerturatu zen istripua ikustera horrek zekarkeen arriskuaz jabetu gabe.
Azido zianhidrikoaren arriskua zela eta, adituen hiru fasetan aurreikusi zuten trenaren lekualdatzea. Edukiaren %70a zisterna batetik bestera mugitu zuten lehenik, eta zisternak erabat hustu zituzten gero. Azkenik, deposituak zutik jarri, eta azido guztia lekualdatu zuten. Trenaren lekualdatzean 90 pertsonek lan egin zuten, baita mediku talde batek ere. Suhiltzaile batek intoxikazio arin bat izan zuen eta Tolosako klinikara eraman zuten baina aise osatu zen.
Zorioneko atzerapena
Azido zianhidrikoaren arriskua gutxi ez balitz, istripua are larriagoa gerta zitekeen, izan ere, Parisera zihoan Puerta del Sol trena zuzenean joaten zen Gasteiztik Donostiara, eta berez, zegokion ordutegiari jarraitu izan balio, errailetik irtendako trenarekin talka egingo zuen. Horrek sekulako hondamendia eragingo zukeen. Alta, aipatu trena ordu erdiz atzeratu zen eta horri esker ez ez tragediarik gertatu.
Azido zianhidrikoa
Istripuaren garaian, industriak CNHa plexiglas izeneko plastikoa eskuratzeko baliatzen zuten. Horrez gain, CNHa pentsuak indartzeko erabiltzen zen ere. Hain zuzen ere, Tolosan istripua izan zuen trenak azken helburu horretarako garraiatzen zuen azidoa. Burgoseko Sodeti lantegira bidean zen merkantzia.
Azidoa garraiatzen zuen zisternak ez zuen isuririk izan, baina horrela gertatu izan balitz, gas kutsakorreko laino bat sortu zatekeen Tolosan eta horrek hildako ugari eragin izan zitzakeen. Aski dira CNHren 0,05 gramo gizaki bat akabatzeko. Errailetatik ateratako trenak gas hilkor horren 55 tona zeramakien.
Bardóc
Bardóc (Brăduț) Errumaniako udalerri bat da, Kovászna konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko luze-zabalean banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
1978ko Tolosako tren istripua
Segurtasun hedapena
Aipatzekoa da tren gidariek ere ez zekitela garraiatzen ari ziren material arriskutsuaren berri. Istripua gertatu eta kargarako gidak ikusi zituztenean konturatu ziren. Iñaki Lizanasoro alkateak aurrerago egin zuen elkarrizketa batean onartu zuen bere bizitzan pasatako egunik txarrena izan zela.
Lakeville (Minnesota)
Lakeville Minnesotako hiri bat da. Dakota konderrian kokatua dago. 2010ean 55,954 biztanle zituen, 93.38 kilometro koadrotan banatuta.
Beheranzko kolon
Beheranzko kolona ezkerraldeko kolon zatia da, zeharkako kolonaren eta S iliakoaren bitartekoa. Lumen txikia du eta bere goranzko analogoa baino sakonago dago.
Rhombophryne testudo
Rhombophryne testudo Rhombophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Microhylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Casas de Garcimolina
Casas de Garcimolina Cuencako udalerria da, Serranía de Cuenca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 31 biztanle zituen.
Soběšice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1293 urtean egin zen.
Málagako taifa
Málagako taifa (طائفة مالقة) Al Andalusko taifa erreinu musulmana izan zen. 1026an independizatu ziren Kordobako kaliferritik eta 1238an Granadako Erresumaren eskuetan erori zen. Sorrera eta desagerpenaren artean lau aro izan zituen.
Zelenograd
2002 erroldaren arabera 215.727 biztanle ditu.
Udal barrutiak
Zelengrad honako udal barrutiek osatzen dute:
Soběšín
Soběšín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 146 biztanle ditu eta 7,23 kilometro koadroko azalera. Kutná Horako barrutian dago.
The Grudge (2020ko filma)
The Grudge (euskaraz Arrangura), 2020ko Nicolas Pesce estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Takashi Shimizu japoniar zuzendariaren Ju-On: The Grudge (2004) filmearen berregokitzapena da. Andrea Riseborough, Demián Bichir, John Cho, Betty Gilpin, Lin Shaye eta Jacki Weaver aktoreek antzeztu zuten.
Sam Raimi, Rob Tapert eta Taka Ichisek ekoitzi zuten.
Argumentua
Espiritu gaizto ta mendekuzale baten bizilekua den sorgindutako etxe batean sartzen den jende oro madarikatzen du, heriotz bortitz batera bultzaraziz.
Lake Wilson (Minnesota)
Lake Wilson Minnesotako hiri bat da. Murray konderrian kokatua dago. 2010ean 251 biztanle zituen, 1.08 kilometro koadrotan banatuta.
Norfolk konderria (Massachusetts)
Norfolk konderria (Norfolk County) Massachusettsko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Dedham da. 2010eko zentsuaren arabera 670,850 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Norfolk konderriak 115,085 kilometro koadro ditu. Horietatik 12,494 ura dira. Beste 102,591 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 582,92 da.