cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zilbor-arteria
Zilbor-arteria edo zilborreko arteria barneko arteria iliakoaren aurreko enborraren adar biszerala da. Fetuan, arteria honek zilborra zeharkatzen du alantoidearekin eta plazentara odola garraiatzen du (kalibre handikoa baita). Pertsona helduan, ordea, bere hasierako zatian besterik ez da irekia (edo iragazkor) mantentzen maskuriaren ertz-inguruan hain zuzen, bertara hiru adar emanez, goiko maskuri-arteriak. Puxika, ureterra, semen-besikulak, hodi deferentea eta uretra odolez hornitzen ditu.
Alburnus battalgilae
Alburnus battalgilae Alburnus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
RTP (argipena)
RTP hauetako bat izan daiteke:
Beine
Beine Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beine udalerrian erroldatutako biztanleak 473 ziren. Familiak 192 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 247 etxebizitza zeuden, 195 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 33 hutsik zeuden. 232 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 195 etxebizitza nagusietatik 142 bere jabearen bizilekua ziren, 47 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 99 etxek bost zituzten. 161 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 80 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 101 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 318 ziren, horien artean 259 aktiboak ziren eta 59 inaktiboak ziren. 259 pertsona aktiboetatik 249 lanean zeuden (142 gizon eta 107 emakume) eta 10 langabezian zeuden (3 gizon eta 7 emakume). 59 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beine udalerrian 203 unitate fiskal zeuden, 525,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.733 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina, 2 iturginak eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Beine udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.344 hektarea erabiltzen.
Artur Davtian
Artur Davtian, armenieraz Արթուր Դավթյան, (Erevan, Armenia, 1992ko abuztuaren 8a) gimnastikan aritzen den kirolari armeniarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen Zaldi-arkuduna gizonezko kategorian, Armenia ordezkatuz; Shin Jea-hwan hegokorearraren (urrezko domina) eta Denis Abliazin errusiarraren (brontzezko domina) atzetik sailkatu zen.
Beine
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Schnepfenthaleko Salzmann Ikastetxea
Schnepfenthaleko Salzmann Ikastetxea bigarren hezkuntza ko zentro publiko alemaniar ra da, hizkuntzetako batxilergo an espezializatua. Schnepfenthal en dago, Turingia ko Waltershausen udalerriko auzo batean, eta filantropismo an oinarritutako lehen ikastetxe historikoetako bat izan zen.
Historia
Ikastetxea 1784an sortu zen, "Philanthropin Schnepfenthal" izenarekin, Christian Gotthilf Salzmann-en ekimenez, Philanthropinum Dessau ikastetxearen ereduari jarraituz filantropismoaren printzipioetan oinarriturik. Ikasleak Alemaniako leku guztietatik etortzen ziren. Ohiko ikasgaiez gain, gorputz hezkuntza eta lan praktikoa ere ematen ziren; orduko zenbait kirol ekipamendu oraindik zutik diraute, eta urtero erabiliak dira gimnasia erakustaldi tradizionaletan.
Scinax tigrinus
Scinax tigrinus Scinax generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Schnepfenthaleko Salzmann Ikastetxea
Ikasle eta irakasle ospetsuak
Ikasle izandako pertsona ospetsuen artean Johann Matthäus Bechstein, Carl Ritter, Carl André eta Franz von Schober daude. Irakasleen artean, berriz, ezagunena ziurrenik Johann Christoph Friedrich GutsMuths da, kirolaren eta geografia ikasgaien garapen zientifikoan ekarpen nabarmena egin zuena. Sortzaile eta irakasle asko bertako basoko hilerrian ehortzirik daude.
Gimnasia eremu historikoa
Schnepfenthaler kirol zelaiaren ondoan, basoan, Salzmannek sortutako eta GutsMuths-ek garatutako gimnasia eremu historikoa dago. Bertan eskolako gimnasia taldeak entrenatzen du, eta erakustaldietan jantzi historikoa berreskuratuz (praka zuriak, elastiko gorria).
Bilakaera
Gerra Hotza ren garaian bigarren hezkuntzako ikastetxe berezia izan zen, Alemaniako Errepublika Demokratikoa ren barruan. Atzerriko hizkuntzetan sakontzen zuen (ingeles a, frantses a, errusiera, italiera) eta barnetegi bat zuen. Berlingo Harresia eraitsi ostean, eta 2001. urteaz geroztik ("Hizkuntzen Europako Eguna" ren urteurrena) ikastetxea hizkuntzen batxilergo barnetegi berezia da.
Freundeskreis Salzmannschule izeneko elkarteak eskolako tradizioak jagoten ditu. 2015eko otsailean ikasleen laguntza-elkartea sortu zen.
Crăciunești
Crăciunești Errumaniako udalerri bat da, Mureș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Aurelio González
Aurelio González Puente (Turtzioz, 1940ko uztailaren 26a -) euskal txirrindulari ohia da, 1964 eta 1970 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean hainbat garaipen lortu zituen.
Kirol ibilbidea
Txirrindulari profesionala izan zen 1964 eta 1970 artean, beti Kas euskal txirrindulari talde indartsuan. Dauphiné Libérén (1966), Italiako Giroan (1967), Frantziako Tourrean eta Suitzako Itzulian (1968) etapak irabazi zituen.
Batez ere, etapakako lasterketetan Mendiko Sarian espezialista izateagatik gogoratzen da. Mendiko maillota irabazi zuen Italiako Giroan (1967) eta Frantziako Tourrean (1968), besteak beste.
Itzuli handietan, 1967ko Espainiako Itzulian lortu zuen hirugarren postua nabarmentzekoa da, proba honetan debutatu zuen urtean, Jan Janssen herbeheretarrarengandik 1m45era. 1968an erretiratu egin zen, 1969an 25.a izan zen eta 1970ean 11.a.
1967ko Italiako Giroan parte hartu zuen, non etapa bat eta mendiko saria irabazteaz gain, sailkapen nagusian 11.a amaitu zen. Frantziako Tourreko hiru ediziotan parte hartu zuen, 24.a 1966an, 13.a 1968an eta 25.a 1970ean izan zelarik.
1969ko Frantziako Tourreko 5. etapan eroriko larri bat izan ostean, ezin izan zuen berriz ere aurreko sasoia berreskaratu eta 1971n utzi behar izan zion lehiatzeari.
Txirrindularitzatik erretiratu ostean, ez du kirol honekin harremanik izan.
Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
-: Ez zuen parte hartu Err.: Erretiratu zen
Luncarty
, 'Longartaidh', Eskoziako herri bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan.
Alburnus belvica
Alburnus belvica Alburnus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Pholidochromis marginatus
Pholidochromis marginatus Pholidochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Zuzenbide sozialista
Zuzenbide sozialista zentzu zabalean
Zuzenbide sozialistaren zentzu zabalean, berriz, herrialde kapitalisten ordenamendu juridikoetan integratu diren adar, instituzio eta printzipio juridiko jakin batzuk ditugu. Esaterako, langileriaren zuzenbidea eta langileriaren eskubideak, “in dubio pro operario” printzipioa, zuzenbide sindikala, kontratazio kolektiboa, lan-istripuetan nagusiaren erantzukizun objektiboa, justizia sozialaren nozioa, konstituzionalismo soziala eta bigarren belaunaldiko giza eskubidea k, langilearen eta enpresariaren arteko kogestioa eta langileek autogestionatutako enpresak, enpresen desjabetze eta nazionalizazioari buruzko arauak. Zuzenbide kooperatibista ere oso lotuta dago zuzenbide sozialistarekin, zentzu zabalean.
Zuzenbide sozialista zentzu hertsian
Zentsu hertsiko zuzenbide sozialistaren barruan, estatu sozialistetako printzipio eta sistema juridikoak aurkitzen ditugu.
Estatu sozialista gehienetan  onarturiko sistema juridikoak, ideologia marxista leninista n oinarritzen dira.
Mundu kapitalistaren sistema juridiko gehienak, jabetza pribatua babesten saiatu dira. Sistema juridiko sozialistek, berriz, ekoizpen bideetan oinarritzen dute jabetza banatzeko eta zehazteko modua. Ekoizpen bideek ongizate orokorrera bideratuta egon behar dute eta eta euren titulartasuna, estatuak edo erkidegoak izango du. Autogestionatuak ere izan daitezke. Sistema juridiko sozialista askok, jabetzarekiko eta honen banaketarako azpisistemak ezartzen dituzte, kooperatibismoaren printzipioetan oinarriturik. Horren adibide bat ``koljoses´´ izeneko azpisistema sobietikoa litzateke, adibidez.
Estatu sozialistetan, jabetza pribatua existitzen ez dela pentsatzen den arren, hori ez da egia. Sistema guztiek jabetza pertsonalaren figura barneratzen dute. Horrela gertatzen da, adibidez, Txinako zuzenbide komunista modernoarekin.
Sistema juridiko sozialista, Guda Hotza baino lehen, estatu sozialistetan ezarrita zegoen. Hala ere, hainbat adituk uste dute praktikan parekotasun gehiegi zeukatela sistema horiek sistema kapitalistekin.
Sobietar zuzenbidea
Zuzenbide sozialistaren lehen sistema sobietar zuzenbidea izan zen. 1917ko Errusiar Iraultza ren ondoren, Sobietar Batasun eko legegile eta juristek garatu zuten, bai teorikoki, baita praktikoki ere. Jurista nabarmenen artean Pēteris Stučka, Evgeny Pasukanis eta Andréi Vyshinski ditugu, besteak beste.
Sobietar zuzenbidea, beraz, herrialde komunisten ordenamendu juridikoen garapenerako oinarria izan zen. Hala ere, zenbait kasutan, sobietar zuzenbidetik aldendu ziren, eta sistema desberdinak sortu (Txina n eta Jugoslavia n, adibidez).
Amaitzeko, beharrezkoa da ordenamendu juridiko sozialistaren ekarpena azpimarratzea. Izan ere, aditu askoren ustez, balio ak, justizia eta berdintasuna lortzeko sistema eredugarriena izan zen.
Zuzenbide txinatar sozialista
Txina sozialistaren sistema juridikoak ezaugarri bereziak ditu, batez ere, 1978tik aurrera egindako erreforma juridiko ekonomikoei erreparatuz gero. Alde batetik, sistema juridiko zaharrenetako batetik dator, Txina inperialeko sistema juridikotik alegia. Txinatar zuzenbidea, batez ere, bere zorroztasun penalagatik eta epaileei utzitako malgutasunagatik da ezaguna. Beste alde batetik, Txinak erabakitako merkatu sistema sozialistak inbertsioei bermea ematen dien legeria bat garatu du, zuzenbide anglosaxoiaren equity printzipioan oinarrituz.
Historikoki, txinatar zuzenbidea Faren (lege idatzia) eta Liren (erritua) arteko tentsioan oinarritu da. Dinamika hori, hasierako hamarkadetan leundu arren, berpiztu egin da 1978ko erreformez geroztik.
Rear Window (1998ko filma)
Rear Window (euskaraz Atzealdeko Lehioa),1998ko Jeff Bleckner estatubatuarrak zuzendutako thriller film bat da. Alfred Hitchcockek zuzendutako 1954ko izenburu berdineko filmaren berregokitzapena da, biak ere Cornell Woolrich idazlearen "It Had to Be Murder" (Hilketa Izan Beharko Luke) kontakizun laburrean oinarrituak. Christopher Reeve, Daryl Hannah, Robert Forster eta Ruben Santiago-Hudson aktoreek antzeztu zuten.
Barloworld (txirrindularitza taldea)
Barloworld 2003an Erresuma Batuan sortutako txirrindularitza talde profesionala. Taldearen Robert Hunter hegoafrikarra txirrindularia historiara pasatu zen 2007ko Frantziako Tourrean lehen afrikarra etapa bat irabazi zuelako.
Kanpo estekak
|Barloworld txirrindularitza taldea
Zuzenbide sozialista
Zuzenbide txinatar sozialista
Sistema juridiko honen bereizgarri nagusietako bat subjektu ahulenaren aurrean indartsuena babestea da, eta, horrela, negozioen efikazia bultzatzea.Txinako ondarezko sistema juridikoa ekoizpen bideen jabetza kolektiboan oinarritzen da; baina, aldi berean, inbertsio pribatuak bermatzen ditu eta horiekiko 70 urteko usufruktu eskubidea ezartzen du: ondorengotza objektu gisa utz daiteke inbertsioa. 1999an, konstituzio erreforma batek ekonomian jabetza propietatea egon zitekeela aitortu zuen, eta, aldi berean, nekazarientzat  landen usufruktu eskubidea ezarri.
Rear Window (1998ko filma)
Argumentua
Jason Kemp (Christopher Reeve) auto istripu larri bat jasan eta betirako gurdi-eserleku batean bizitzera derrigortua dagoen arkitekto ohi bat da. Egunerokotasuna etxean sartuta aspergarria zaionez, denborapasa gisa bere gelako lehiotik bizilagunak zelatatzen hasiko da. Egun batez, Jasonek Julian Thorpe (Ritchie Coster) bizilagun eskultoreak Ilene (Allison Mackie) emaztea joten ikusi ta erail duela susmatzen hasiko da.
Zuzenbide sozialista
Zuzenbide txinatar sozialista
Txinak, bestalde, korrupzioarekiko penalizazio sistema oso eraginkor eta gogorra dauka, non Alderdi Komunista botere judizial gisa aritzen baita. Indarrean dagoen konstituzioa 1954koa da, 1982an sartutako 31 zuzenketarekin. Sistema demokratiko parlamentarioa dauka, non herriak baitu boterea eta non herria parlamentu nazionalean ordezkaturik baitago. Txinako Alderdi Komunistaz gain beste zortzi alderdi badira, baina Alderdi Komunistaren autoritatea onartu behar dute eta, beraz, sinbolikoak dira.
1980an eginiko erreformek botere judizialaren eta abokatuaren lanbidearen indartze eta birbalioeste bat ekarri zuten. Txinako abokatuak, "Txina osoko abokatuak" deritzon elkarte nazional batean antolaturik daude eta ordainsari finkoa dute. Prozesu penalean, epaileek legeari jarraitu behar diote zorroztasunez, eta prozesu zibilean epaileak baimenduta daude analogia erabiltzeko.
Zuzenbide kubatar komunista
Kuban zuzenbideak, nahiz eta ideia marxista-leninistetan inspiratua egon, estruktura kontinental indartsua mantentzen du, Sozialismo Errealaren beste estatu batzuekin alderatuta. Horren arrazoia, faktore kulturalean oinarritzen da, non akademiak eta jarduera legegileak gogor eutsi batzioten sobietar kontzeptu juridiko eskematikoak gehitzeari. Bestalde,  zuzenbide erromatar frantsesaren estruktura formalak jarraitu eta sobietar zuzenbidearen tesi eta kategoriarekin nahastu zen. Ekoizpen bideen gaineko jabetza estatala ezarri zen; baina, Sobietar Batasunaren desegitearekin, erreforma batzuk egitera behartuta egon da, eta jabetza mistoa onartu da. Gainera, beti bermatu da jabetza pertsonalerako eskubidea (jabetza pribatuaren aldaera bat, baina eskala txikiago batean).
Gurtzeko askatasuna dago, eta kultu eta prozesioak onartzen dira herrialde guztian. Hala ere, eskola guztiak laikoak dira eta haien barruan jarduera erlijiosoa guztiz debekatuta dago.
Hauteskundeak bost urterik behin egiten dira eta presidentea zeharkako moduan aukeratzen da. Prozesua, aurre hautagaiekin hasten da. Bilerak egiten dira auzoz auzo eta 16 urtetik gorakoek parte har dezakete. Bozka publikoa da. Behin maila desberdinetako hautagaiak aukeratuta, bozketa unibertsal, aske eta sekretua egiten da. Asanblada Nazionalerako aukeratuak izan direnak saio publiko batean bildu eta Estatu Kontseilua aukeratzen dute (non presidente bat, lehenengo presidenteordea eta bost presidenteorde aukeratzen baitira), eta Errepublikako gobernua eratzen da.
Alderdi komunista da legezkoa den alderdi bakarra. Hala ere, alderdi horrek debekatuta dauka kanpaina egitea edota hautagaiak proposatzea.
Saint-Vigor-des-Mézerets
Saint-Vigor-des-Mézerets Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Vigor-des-Mézerets udalerrian erroldatutako biztanleak 247 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 140 etxebizitza zeuden, 101 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 139etxeak ziren. 101 etxebizitza nagusietatik 77 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 74 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 55 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 41 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 148 ziren, horien artean 119 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 119 pertsona aktiboetatik 107 lanean zeuden (70 gizon eta 37 emakume) eta 12 langabezian zeuden (6 gizon eta 6 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Vigor-des-Mézerets udalerrian 98 unitate fiskal zeuden, 243 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.962 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 4 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra arropa denda bat zen.
2000. urtean Saint-Vigor-des-Mézerets udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 472 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Madderty
, Eskoziako herri bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan.
Scinax trapicheiroi
Scinax trapicheiroi Scinax generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Sušice (Přerov barrutia)
Sušice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 325 biztanle ditu eta 4,84 kilometro koadroko azalera. Přerov barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1261 urtean egin zen.
Rosa Montero
Rosa Montero Gayo (Madril, 1951ko urtarrilaren 3a) espainiar idazlea da.
Bizitza
Banderillero eta etxekoandre baten alaba, Montero, Madrilgo Cuatro Caminos auzoan jaio zen. Jasandako tuberkulosiaren ondorioz, bost eta bederatzi urte artean zituelarik, etxean egon behar izan zuen, eta denbora luzez irakurtzen eta idazten hasi zen. Ondoren, Madrilgo Beatriz Galindo Institutuan ikasi zuen eta 17 urte zituela, Madrilgo Filosofia eta Letren Fakultateko ikasketak hasi zituen. Hurrengo urtean, Kazetaritza Eskolan sartu zen eta unibertsitate urte haietan zehar antzerki talde independienteetan hartu zuen parte.
Lanbidea eta idazle ibilbidea
Lanbidez kazetaria da, eta lanbide horretan lan egin du hainbat komunikabidetan, Antena 3 irratian eta El País egunkarian besteak beste. 1976tik aurrera El Paísentzat egin du lan, eta 1978an Manuel del Arco saria jaso zuen lehenengo emakumea izan zen, bere kazetaritza lanagatik. 1980an egunkari honetako gehigarri kulturalaren erredakzio buru izendatu zuten. Besteak beste, 1980an Kazetaritza Sari Nazionala irabazi zuen.
Crónica del desamor, bere lehen eleberria 1979an argitaratu zuen eta honen ondotik beste hainbat idatzi ditu, hala nola, La función Delta (1981), Te trataré como a una reina (1984), Amado amo (1988), La hija del caníbal (1997) eta beste.
Beste genero batzuk ere landu ditu, hala nola saiakera, biografia eta kazetaritza-artikuluak. Lan horien artean aipatzekoak dira: Cinco años de país (1982), La vida desnuda (1994), Entrevistas (1996) eta Historia de mujeres (1997).
Horrez gainera, hainbat kontakizun labur idatzi ditu, Relatos urbanos liburuan bilduak. Haur-eta gazte literaturan ere jardun du, El nido de los sueños (1991), Las barbaridades de Bárbara (1997) eta El viaje fantástico de Bárbara (1997) idatziz.
1997an Eleberriaren Udaberri saria irabazi zuen La hija del Caníbal lanagatik, gaztarotik heldutasunerako aldaketa nola gertatzen den aztertzen duena. 1998koa da Amantes y enemigos kontakizunez osatutako lana, gizonen eta emakumeen arteko harremanen zailtasunak aztertzen dituena. Sari ugari lortu ditu: La loca de la casa liburuarekin Qué Leer saria (2003) eta Grinzane Cavour saria Italian (2004); Historia del Rey Transparente eleberriarekin Qué Leer (2005) eta Mandarache saria (2007). 2010. urtean, Puerto Ricoko unibertsitatean Honoris Causa doktore izendatu zuten.
2017an Espainiako Letren Sari Nazionala irabazi zuen bere lan osoarengatik.
Monteroren obra hogei hizkuntzatara itzulita dago.
Sariak
Jaso dituen sari aipagarrienetako batzuk:
Heukewalde
Heukewalde Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Hilaire (Garona Garaia)
Saint-Hilaire Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Hilaire udalerrian erroldatutako biztanleak 965 ziren. Familiak 320 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 96 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 156 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 351 etxebizitza zeuden, 331 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 338 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 331 etxebizitza nagusietatik 285 bere jabearen bizilekua ziren, 38 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 107 etxek lau zituzten eta 203 etxek bost zituzten. 275 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 99 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 222 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 625 ziren, horien artean 476 aktiboak ziren eta 149 inaktiboak ziren. 476 pertsona aktiboetatik 436 lanean zeuden (244 gizon eta 192 emakume) eta 40 langabezian zeuden (13 gizon eta 27 emakume). 149 pertsona inaktiboetatik 56 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Hilaire udalerrian 367 unitate fiskal zeuden, 1.046,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.008 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 17 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 finantziazio enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 4 igeltseroak, 1 margolaria, 6 zurginak, 2 iturginak eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Saint-Hilaire udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 688 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Davide Astori
Davide Astori (San Giovanni Bianco, Italia, 1987ko urtarrilaren 7a - Udine, Italia, 2018ko martxoaren 4a) italiar futbolaria izan zen, zelaian atzelari jokatzen zuena. Italiako futbol selekzio nazionalarekin nazioarteko partidak jokatu zituen.
Contopus pallidus
Contopus pallidus Contopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Sorex bendirii
Sorex bendirii Sorex generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Soricinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Suplac
Suplac Errumaniako udalerri bat da, Mureș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Entregatze-agindu
Bidalketa-agindua edo entregatze-agindua kontsignatario baten dokumentua da. Dokumentu honen bidez, jabe batek edo bere agenteak salgai ak garraiatzeko agindua ematen du. Oro har, idatzizko eskaerari esker, salgaiak zuzenean biltegira, garraiolarira edo ohiko merkataritza-gaietan biltegiko ordainagiriak edo ontziratze-fakturak jasotzen dituen beste pertsona batengana eraman daitezke.
Merkataritza Kode Uniformearen arabera (Uniform Commercial Code, UCC ), entrega-agindu batek hau adierazten du: "ondasun en jabe batek ondasunen jabe den pertsona bati emandako agindua (garraiolariari edo biltegiratzeari dagokiona), ordenaren arabera izendatutako pertsona bati salgaiak entregatzeko pertsona horri zuzentzen zaiona.
Jaulkitzaile
Jaulkipena egiten duen pertsona edo erakundea.
Garraio-kudeatzaile
Salgaiak garraiatzeko behar diren izapide administratiboak eta logistikoak egiteaz arduratzen den pertsona fisikoa edo juridikoa; bereziki, portuetan eta aireportuetan aritzen da.
Kanpo-loturak
https://web.archive.org/web/20201028024655/https://dailylogistic.com/logistics-jargon/
Broset d'Alèst
Biztanleria
2007an Brouzet-lès-Alès udalerrian erroldatutako biztanleak 570 ziren. Familiak 232 ziren, horien artean 50 pertsona bakarrekoak ziren (23 bakarrik bizi ziren gizonak eta 27 bakarrik bizi ziren emakumeak), 87 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 65 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 30 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 319 etxebizitza zeuden, 240 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 53 bigarren erresidentzia ziren eta 26 hutsik zeuden. 301 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 240 etxebizitza nagusietatik 182 bere jabearen bizilekua ziren, 55 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 12 etxek bi zituzten, 35 etxek hiru zituzten, 71 etxek lau zituzten eta 120 etxek bost zituzten. 200 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 97 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 132 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 366 ziren, horien artean 251 aktiboak ziren eta 115 inaktiboak ziren. 251 pertsona aktiboetatik 218 lanean zeuden (116 gizon eta 102 emakume) eta 32 langabezian zeuden (19 gizon eta 13 emakume). 115 pertsona inaktiboetatik 56 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Brouzet-lès-Alès udalerrian 247 unitate fiskal zeuden, 583 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.213 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 38 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Chippewa konderria (Minnesota)
Chippewa konderria (Chippewa County) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Montevideo da. 2010eko zentsuaren arabera 12,441 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Julio I.a
Julio I.a (? - 352ko apirilaren 12a), Eliza Katolikoko 35. aita santua izan zen, bere aitasantualdia, 337ko otsailak 7tik 352ko apirilak 12ra arte iraun zuelarik.
Sušice (Uherské Hradištěko barrutia)
Sušice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 609 biztanle ditu eta 1,88 kilometro koadroko azalera. Uherské Hradištěko barrutian dago.
Julio I.a
Biografia
Julio I.a Mendebaldeko Erromatar Inperioan jaio zen 337ko otsailaren 7an eta Rustico izena zuen aitak. 337ko otsailak 7an, 35. aita santu egin zuten.
Chippewa konderria (Minnesota)
Geografia
Chippewa konderriak 152,233 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,724 ura dira. Beste 15,051 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 8,17 da.
Julio I.a
Arrianoekin izandako ika-mikak
Julio I.a arrianoekin aurrez-aurre jarri zen, haiek abdikarazitako bi kristau gotzain bere postuan berretsi zituenean. 341eko udazkenean, Julio I.ak, kontzilio batera deitu zuen eta e50 gotzain bertaratu ziren hara, arrianismoaren aurka egin eta hainbat gotzain bere tokikitik kentzeko grinan zebiltzenak kondenatzeko ideian.
Chippewa konderria (Minnesota)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 12,441 pertsonetatik 11,981 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 611 dira. 65 beltzak edo afroamerikarrak. 116 amerikar natiboak ziren eta 97 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 57 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 123 pertsonek kokatzen zuten.
Julio I.a
Arrianoekin izandako ika-mikak
Konstantino I.a Handia hil ondoren, inperioa hiru semeen artean banatu zen. Horietako bat, Konstantino II.a, laster desagertu zen historiatik, eta beste biak geratu ziren enperadore, Konstantzio II.a Ekialdean eta Konstante Mendebaldean. Konstante katolikoa zen bitartean, Konstantzio arrianoa zen. 350ean, Konstante hil egin zuten, eta Inperioa, Konstantzioren agindupean birbateratu zen. Enperadoreak, orduan, Eliza katolikoaren aurkako jazarpen izugarri bat abiarazi zuen.
Eguberri eguna, urtarrilaren 6ren ordez, abenduaren 25ean ezarri zuen Mendebaldeko elizarentzat, Epifaniarekin batera. Data hau hartu zuen juliotar egutegiarentzako, neguko solstizioa egun horretan gertatzen baitzen; gertaera hau, Ipar Hemisferioko herri askok, bizitzaren zikloaren berrabiarazte berri baten antzera ospatzen zutelarik.
Aulki Santuko Artxibategiaren sortzailetzat hartzen da, dokumentuen kontserbazioa agindu baitzuen.
Scinax trilineatus
Scinax trilineatus Scinax generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Heuthen
Heuthen Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Goi Erdi Aroa
Edonola ere, Mendebaldeko Erromatar Inperioaren gainbeherarekin estatu indartsu eta zentralizatua desagertu zen Mendebaldeko Europan. Rhin eta Danubio mugez haratatik zetozen herriek estatu berriak osatu zituzten, iraupen desberdinak izan zituztenak. Izan ere, erresuma batzuek besteak gailentzean desagerrarazten zituzten. Hala gertatu zen, esaterako, frankoek burgundiarrak garaintzean edo bisigodoek suebiarrak azpiratzean. Indartu jarraitzen zuen Bizantziar Inperioak, Ekialdeko Erromatar Inperioak alegia, beste erresuma batzuk, vandaloena eta ostrogodoena, menderatu zituzten, aurreko Erromatar Inperioaren hedadura lortu nahian.
Hortik gutxira, garaiko erresumek beste arrisku bat izan zuten: migrazio bigarren olatu bat. Iparraldetik bikingoek erasotu zuten Atlantikoko kostaldea (Mediterraneora ere iritsi ziren); hungariarrak Erdi Europan kokatuta, zonalde hori arpilatu zuten; eslaviarrek Bizantziarren mendean zegoen Balkanetako penintsulako iparraldea okupatu zuten; hegoaldetik arabiarrek Iberiar penintsula inbaditu zuten.
Mendebaldeko erresumen artean, arrakastatsuena frankoena izan zen. Batik bat Pepin Laburra eta Karlos Handia seme eta ondorengoari esker, agintea beste askoren gainean ezarri zuten, eta, 800eko abenduaren 24an, enperadore izendatu zuen Aita Santuak Karlos, Erromatar Inperioaren nagusitasun galdua berreskuratu nahi zuten ikurra.
Lehendabiziko fasea
Germaniarren migrazioak aspaldikoak ziren, godoak Itsaso Beltzara III. mendean ere iritsi baitziren. Hala ere, hunoen etorrerak (372-375) egoera aldatu zuen. Izan ere, hunoen gerrarako ahalmenaren aurrean, godoek ekialdera mugitu behar izan zuten, erromatarren lurraldera hain zuzen ere (376). Godoek Adrianopolisko batailan erromatar armada garaitu zuten 378an. Hortik aurrera, germaniarrak erromatarren buruhauste nagusia bilakatu ziren.
Hunoen presiopean ere, beste herri germaniarrak Inperioan sartu ziren. Vandaloak, suebiarrak eta alanarrak Rhin zeharkatu zuten 406ko neguan, Mainztik hurbil. Burgundiarrek eta alamanarrek laster jarraitu zieten.
Vandaloek, suebiarrek eta alanarrek, Galia zeharkatuta, Iberiar penintsulan sartu ziren 409an. Suebiarrak ipar-mendebaldean kokatu ziren, baina beste biak, 429an Afrikara igaro eta, Inperioko probintzia horiek azpiratu zituzten Genserikoren agindupean.
Bisigodoak 418an finkatu ziren Tolosaren inguruan itun (foedus) baten bidez. Burgundiarrek Lyon hartuta (457), Rodano eta Saonaren arroetan hedatu ziren hurrengo hurteetan. Frankoek Klovis zuten buru nagusia (481-511). Honen zuzendaritzapean, kristau bihurtzeaz gain, Galiako iparraldean gotortzetik bisigodoak garaitzera (506) eta hegoaldera mugiaraztera iritsi ziren.
Angloak, jutuak eta saxoiak Britainia Handira migratzen ziren, 442tik erromatar armadarik gabe. Hainbat britainiarrek kontinentera jo zuten, beste Bretainia bat sortuz. Teodoriko buru zuten ostrogodoek Italia okupatu zuten. Alamaniarrak, bavariarrak, turingiarrak eta saxoiak Rhin aldera finkatu ziren.
Bigarren fasea
Nolanahi ere, hauek ez ziren Goi Erdi Aroan Mendebaldeko Europak jaso zituen inbasio bakarrak. Bikingoak Europa osoan zehar VIII. mendez geroztik. Norvegiarrak Ozeano Atlantikoan mugitu ziren batik bat. Britainia Handia eta Irlanda arpilatu zituzten nagusiki, baina Frantzia eta Iberiar penintsula ere (Gartzia Iñigez Iruñeko buruzagia bahitu zuten). Islandiara (860) eta Groenlandiara era iritsi ziren. Daniarrek Mantxako Kanalean arpilatu zuten gehienbat. Ingalaterrako koroa lortu zuten Knut Handiarenkin, eta Frantzian, 911n, Normandian finkatu ziren. Suediarrak ekialdean mugitu ziren, Itsaso Baltikotik Beltzaraino. Salerosketarako kokaguneak finkatu ziren Errusiako estepetetan, eta Konstantinoplako merkataritzan parte-hartze handia izan zuten.
Beste aldetik, Erdialdeko Asiatik ere hainbat herri iritsi zen Europaraino. Balkanetara, bulgariarrak etorri ziren. Zonalde horretan, aurreko mendeetan emeki-emeki zabaldu ziren eslaboak botere-hutsuneaz probestuta. Hungariarrak Erdialdeko Europara IX. mendearen amaieran iritsi ziren. Hortik, ingurunea arpilatu zuten harik eta Oton I.ak 955ean garaitu zituen.
Islamaren hedapena (632-750)
Muhammad profetaren heriotzaren ostean, islamaren buru edo kalifa Abu Bakr (632-634) bihurtu zen. Haren zuzendaritzapean Arabiar Penintsularen erdialdea musulmanen menpean geratu zen. Umar I.a bigarren kalifarekin (634-644), "fededunen burua" (amīr al-mu 'minīn) titulua hartuta, Siria, Jordania, Palestina eta Irak bereganatu zituzten islamdarrek 630eko urteetan. Egipto Utman hirugarren kalifak konkistatu zuen 645ean Bizantziar Inperiotik. Ali ondorengoarekin batera, lehendabiziko lau kalifa hauek islam garbiaren urrezko aroan gobernatu zuten buruak dira musulmanen ikuspuntutik.
Ali Muhammaden suhiaren agintaldia Utmanen heriotzaren gaineko zalantzekin hasi zen. Hori zela eta, borroka eta Lehen Gerra Zibil Islamdarra piztu ziren, Muawiya Siriako gobernadoreak bultzatuta. Kufa hirian otoitzen ari zela Ali hil zutenean, Muawiya I.ak boterea bereganatu zuen Omeiatar leinua sortuz eta hiriburua Damaskon ezarriz. Aliren jarraitzaileak, azkenean, xii bilakatu ziren. Omeiarren erpina Abd al-Malik (685-705) kalifaren agintaldiarekin etorri zen. Izan ere, Erdialdeko Asia eta Iparraldeko Afrika azpiratzeaz gain, estatua arabiartu zuen, greziarren eta persiarren ordez, funtzionario arabiarrak jarri baitzituen.
Hizkera argia eta erraza
Hizkera argia eta erraza idazmolde erraz eta eraginkorra da, zeinak irakurleei adierazitakoa, idatziz zein ahoz, erraz ulertzea ahalbidetzen duen. Tradizioz, idatzizko komunikaziotzat hartua izan da, baina truke linguistikoa egon eta gizakion bizitzan eragin dezaketen egoeretan (adibidez, prozesu judizialetan), ahozko komunikazioak ere esku-hartze handia du.
Goi Erdi Aroa
Islamaren hedapena (632-750)
Iberiar penintsularen konkista 711n hasi zen, Guadaleteko batailan bisigodoak garaitzean. Hurrengo zortzi urteetan penintsula osoa bereganatu zuten, gehienetan tokian tokiko nobleziarekin izandako bake itunen bidez. Euskal Herrira ere iritsi ziren, Iruñean Gazteluko Plazako azken indusketek erakutsi duten moduan. Iparralderago ere joan ziren, harik eta Toursko guduan Karlos Martel frankoen buruzagiak garaitu zituen arte (732).
Konstantinopla bera ere hartzen saiatu ziren (717). Porrot egindakoan, Omeiarren ospeak behera egin zuen. Azkenean, 750ean, Abasidar leinuak Omeiarrak boteretik kendu zituen, hiriburua Bagdadera mugituz. Ia-ia omeiarren klan osoa erail zuten, baina printze bat, Abd al-Rahman I.a, bizirik Iberiar penintsulara heldu ahal izan zen. Hor, Kordobako Emirerria sortu zuen (756), abasidarren inperiotik at. Musulmanen estatu batua bereizteko lehendabiziko pausua izan zen hori, IX. mendean zehar desegin baitzen.
Hizkera argia eta erraza
Ezaugarriak
Eskuarki uste da, hizkera argia eta erraza bilatzen duen nazioarteko mugimendua idazmolde laburra izateagatik nabarmentzen dela, eta honako ezaugarri hauek batzen dituela: Alabaina, aipaturiko ezaugarri horiek eztabaida arrazoia dira:
Goi Erdi Aroa
Karolingiarrak
Mendebaldeko Erromatar Inperioaren desagerpenaren ondoren sortu ziren erresumen artea, frankoena boteretsuena izan zen. Hala ere, VI. eta, batez ere, VII. mendeetan barne borroka andana gertatu ziren erresuma horren eratorritako Neustria eta Austrasia izeneko erresumen artean. Azkenean, merovingiar errege horien boterea oso ahulduta suertatu zen, haien menpe teorikoko seneskalen mesederako. Seneskal horietako bat Karlos Martel izan zen, musulmanak Toursko batailan garaitu zituena (732). Honen semeak, Pepin Laburrak, boterea de jure hartu zuen azkenean 752an, zilegizko erregea, Txilderiko III.a, kanporatuta.
Hizkera argia eta erraza
Historia
XX. mendea baino lehen, ohikoa zen Europako hizkuntzen (ingeles, gaztelania, aleman, eta abarren) idazle eta legegileentzat, irakurtzeko zaila zen hizkera korapilatsuak erabiltzea. Perpaus batek orrialde-erdiko luzera izan zezakeen, mendeko perpaus eta esaldi korapilatsuz beteak.
Guy Verhofstadt
2009 tik Europako Parlamentu ko kide da eta bertako Europarako Liberalen eta Demokraten Aliantza taldeko (ALDE) liderra da. 2014ko Europako Parlamenturako hauteskunde etan Liberalen eta Demokraten aliantza bera aukeratu zuten Europako Batzorde ko lehendakari izateko.
Hizkera argia eta erraza
Historia
Ohitura honen jatorria ez dago garbi, baina, dirudienez, latin klasikoarekin batera sortu zen, bertan mota horretako prosa guztiz onartua baitzegoen.
Goi Erdi Aroa
Karolingiarrak
Nolanahi ere, karolingiarren errege nabarmenena Pepinen semea izan zen, Karlos Handia edo Karlomagno zeritzona. Boterea 768an hartuta, laster konkista-kanpainari ekin zion: Iparraldeko Italia (774), Iberiar penintsulako iparraldea —Bartzelona 800ean konkistatu zuen, baina Orreagako guduan (778) galtzaile atera ziren frankoak—, zein saxoien, bavariarren, avararren eta eslaviarren aurkakoak. Hori zela eta, Karlos Handiaren mendean lurralde itzela geratu zen, erromatar garaietatik ezagutzen ez zen bezalakoa. Honela, 800ko gabonean, Aita Santuak Karlos Handia enperadore izendatu zuen, hain handia ikusten zen bere boterea. Lurralde eskerga horretan justizia-sistema berria, eliza-erreforma (liturgia bakarra izan zezan) eta kultura-suspertzea bultzatu zituen Karlos Handiak. Izan ere Karolingiar Pizkundeaz hitz egiten da garai honetako kulturaz mintzatzerakoan.
Hizkera argia eta erraza
Amerikako Estatu Batuak
XIX. mendearen amaieran, hainbat prosistek, Abraham Lincolnek esaterako, hizkera argia eta erraza zuzen erabili ezkero dotorea izan zitekeela ikusarazi zuten, Gettysburgeko hitzaldia da honen adibide, baina horiek beren garairako aurreratuak zeuden.
Goi Erdi Aroa
Karolingiarrak
Karlos Handiak ondorengo bakarra izan zuen, Ludoviko Pio. Honen heriotzean, halere, bere semeek borrokatzeari ekin zioten boterea bereganatu nahian. Azkenean Inperioa bereizi behar izan zen hiru semeen artean Verdungo Itunari esker (843). Lotario I.ak, zaharrenak, enperadore titulua, Italia (zonalde honek enperadore-titulua eramateko legitimazioa ematen baitzuen), frankoen erresumaren muina, Aachenen ingurua (Rhinen ahoa) eta bi hauek lotzen zituen zonaldea, hau da, inperioaren erdialdea. Ludwig Germaniarrak Ekialdeko Frantzia jaso zuen eta Karlos Burusoilak Mendebaldekoa. Hurrengo urteetan, erresuma horiek areago banandu ziren, harik eta, 887an, enperadore-titulua desagertu zen arte, ez baitzegoen ohore hori eramatea merezi zuen inor. Urte horietan mehatxu ugari pairatu behar izan zituzten Mendebaldeko Europan, bikingoen zein Erdialdeko Asiatik etorritako herrien (hungariarrak esaterako) eskuetatik. Arrisku horiek X. mendean desagertuta edo gaindituta, 955ean enperadore titulua berreskuratu zen, baina horko horretan soilik Ekialdeko Frantziari, Germaniako Erromatar Inperio Sainduari hain zuzen ere, zegokion.
Hizkera argia eta erraza
Amerikako Estatu Batuak
1920. urteetan, hizkera argi eta errazean idazteko ideia sustatu zuten William Strunk Jr. en The Elements of Style (Estiloaren Elementuak) bezalako estilo eskuliburuek. Hala ere, Amerikako Estatu Batuetan, 50 bat urte igaro behar izan ziren Strunken ideiak unibertsalki onartuak izan zitezen.
Goi Erdi Aroa
Bizantziar Inperioa
Erromatarren ondorengotzak ekialdean jarraitu zuen, Konstantinopla hiriburu zuen Bizantziar Inperioan hain zuzen ere. Ekialdeko merkataritza-bideak kontrolpean, inperio aberatsa zen. Gainera, armada boteretsuagoa eta diplomazia garatuagoa edukita, barbaroen migrazioei eutsi ahal izan zien.
Hizkera argia eta erraza
Amerikako Estatu Batuak
Geroago, 1970eko hamarkadan, hizkera argi eta errazaren iraultza abiarazi zen zuzenbide eta gobernuko arloetan, Plain English for Lawyers (Ingeles argia eta erraza Abokatuentzat) liburuaren ospe eta 1976ko lege bereziaren onarpenaren adierazle gisa, zeinetan hizkera argi eta erraza sustatzen den AEBko arau juridikoetan.
Goi Erdi Aroa
Bizantziar Inperioa
Mendebaldean galdutakoa ere berreskuratzen saiatu ziren Justiniano I.aren agintaldian (527-565). Izan ere, Italian, Iparraldeko Afrikan eta Iberiar penintsulako hegoaldean ere bere agindua zabaltzea lortu zuten. Horretaz gain, Justinianok erromatar legea kode batean idatzi zuen, (zeinek Europako hainbat tokitan XIX. mendera arte ere iraun zuen), eta garaiko eraikinik teknikoki garatuena eta handiena, Hagia Sofia, altxatu zuen.
Contopus latirostris
Contopus latirostris Contopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Hizkera argia eta erraza
Amerikako Estatu Batuak
1998an Bill Clinton presidenteak, bere gobernuko arau eta erregulazio guztiak hizkera horretan egiteko eskakizuna egin zuen.
Goi Erdi Aroa
Bizantziar Inperioa
Inperioa oso ahulduta suertatu zen, nahiz eta Heraklioren ondorengoek Konstantinopla salbon utzi zuten bi arabiar setioetatik (674-677 eta 717). VIII. eta IX. mendeetan inperioa Ikonoklasiaren Auziak suntsitu zuen, gorteko alderdien ezberdinen arteko borrokek areagotuta. Bulgariarrak eta eslaviarrak gatazka horietaz probestu ziren Iliria, Trazia eta Grezia bera inbaditzeko.
Hizkera argia eta erraza
Amerikako Estatu Batuak
2010. urtean Barack Obama presidenteak Plain Writing Act izeneko legea sinatu zuen; bertan, agentziei hizkera argi eta errazean idaztea eskatzen zaie.
Goi Erdi Aroa
Bizantziar Inperioa
Mehatxu hauei aurre egiteko, administrazio-sistema berria abian jarri zen. Tokian tokiko administrazio zibila zein militarra jeneral baten esku utzi ziren. Dena den, mazedoniar leinuaren eskutik (867) baino ez ziren arazo horiek gainditu, beste urrezko aro bati hasiera emanez. Nizeforo Fokas gisako jeneral arrakastatsuei esker mugak hedatu ziren, eta Leon VI.a eta Konstantino VII.a gisako enperadoreekin kultura loratu zen berriro Konstantinoplan.
Hizkera argia eta erraza
Kanada
1971. urtean Kanadako gobernuak Legeen Erreformarako Batzordea sortu zuen. Batzordeak, lege federalak berrikusteko ardura zuen eta horien hobekuntzarako gomendioak argitaratzea.
Goi Erdi Aroa
Bizantziar Inperioa
Enperadore hauek, berriz, ez zeukaten Mendebaldean gertatzen zenaren gainean interes handirik, nahiz eta Karlos Handiaren koroazio inperialaren aurrean (800) protestak zabaldu zituzten. Nolanahi ere, frankoen hedapenen ondorioz, eslaviarrek hegoaldera jo zuten. Izan ere, VII. mendean, Danubioaren hegoaldera eta Dnieperren ekialdera mugitu ziren.
Hizkera argia eta erraza
Kanada
1976. urtetik aurrera, Hizkera Uniformearen Hitzaldiaz geroztik, Idazkera Legislatiborako batzarrak sortu ziren, hizkera argi eta errazaren printzipioak erantsiz, eduki arauemailea duten dokumentuen idazkera berritzeko asmoz. Momentu horretatik aurrera, gobernuak esfortzu handia egin zuen Hizkera Argi eta Erraazaren Batzorde Intersekretarioan eta Alfabetatzeren Idazkaritza Nazionalaren bitartez, hizkera mota honen tekniken erabilera hartzeko.