cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jack Tripa-ateratzailea
Garaia
Pobretasun endemiko horrek emakume asko prostituzioan jardutera bultzatu zituen. Londresko Polizia Metropolitarraren arabera, 1888ko urrian Whitechapelen "oso behe mailako" 1.200 emagaldu eta 62 putetxe zeuden. Arazo ekonomikoekin batera, gizarte tentsioaren gorakada ere bazegoen. 1886 eta 1889. urteen artean, Londresko Poliziak sarritan aurre egin behar izan zien jendearen haserrea eta langabeziaren ondorioz sortutako liskar eta iskanbilei.
Ustez, Jack Tripa-ateratzaileak egin zituen hilketa gehienak 1888ko erdialdearen amaiera aldera gertatu ziren, nahiz eta Whitechapelgo hilketak gutxienez 1891 arte gertatzen jarraitu izan. Hilketa hauetako asko erabateko ekintza latz eta basatiekin lotuta zeuden: gorpuen mutilazio eta ebaketak, tripa edo barne erraien ateratzea... hauek garaiko komunikabideetan luze eta zabal agertu zirelarik. Hilketak euren artean lotuta zeudelako esamesak irailaren eta urriaren artean indartu ziren, zenbait kazetarik eta Scotland Yardek hilketa hauetako batzuen arduradunak zirela esaten zuen/zuten pertsona/pertsonen idatzizko mezu kezkagarriak jaso zituztenean. Mezu lazgarri hauetako bat George Luskek jaso zuen, Whitechapelgo Zaintza Batzordekoa, mezuak berarekin giza giltzurrun bat zekarrelarik.
Bai hilketen era basatiarengatik, bai eta komunikabideen gertakariak azaltzeko moduarengatik, garaiko jendearengan Whistechapelen serieko hiltzaile bat ari zelako ustea areagotuz joan zen, eta Albiste Agentzia Zentralera igorritako postal batean agertutako sinaduraren ondoren Jack Tripa-ateratzailea ezizena jarri zioten. Nahiz eta ikerketa 1888ko hilketen eta ondoren gertatutako beste erailketen arteko loturaren bat ezartzeko gai ez zen izan, Jack Tripa-ateratzailearen kondaira behin betiko denen oroimenean finkatu zen.
São Gabriel da Palha
São Gabriel da Palha Brasilgo udalerri bat da, Espírito Santo estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Jack Tripa-ateratzailea
Biktimak
Polizia Metropolitarraren agirien arabera ikerketa 1888an hasi zen, eta hiru urtez iraun zuen. Zehazki, ikerketa hau 1888ko apirilaren 3an hasi eta 1891ko otsailaren 13an amaitu zen eta euren arteko loturarik gabeko 11 hilketa bananduen ingurukoa izan zen. Garaiko poliziaren hizkeran «Whitechapelgo hilketak» izenez ezagunak izan ziren. Poliziak hamaika hilketa hauek jo eta ke ikertu zituen, eta hauetako bost gutxienez hiltzaile bakar baten lana izan omen zirelako adostasun orokor bat badago, bost hilketen multzo hau garai hartan «bost kanonikoak» (ingelesez canonical five) izenaz ospetsu egin zen. Beranduagoko idazle eta historialariek gutxienez beste zazpi erailketa eta eraso bortitz Jack Tripa-ateratzailearekin loturik daudela argudiatzen dute.
Bost "kanonikoak"
Ikerlariek biktima zerrenda honen arduraduna nor izan zitekenari buruzko iritzi ezberdinak dituzte, halere historikoki Metropolitar Polizia Zerbitzuko burua zen Sir Melville Macnaghtenen 1894ko oharretan oinarritzen dela uste da, honek zioenez "Whitechapelgo hilketek 5 biktima izan zituzten- eta 5 biktima besterik ez". Macnaghten hilketak gertatu eta handik urte batetara sartu zen indar polizialean; eta 1959an argitaratu ziren bere memorandum edo oroimenetan ustezko susmagarrieri buruzko hainbat akats aurki daitezke. Macnaghtenen ustezko biktimen kopuruen inguruko desadostasun handiak daude. Ikerlari batzuen ustez hilketa sailak ezin zitezkeen hiltzaile bakar baten lana izan, libreki jardun zuten hiltzaile ezezagun kopuru handi batena lirateke. Stewart P. Evans eta Donald Rumbelow bezalako idazleek diotenez "bost kanonikoak" direlakoak "Tripa-ateratzailearen kondaira" osatuko lukete eta biktimen kopurua hiru (Nichols, Chapman, eta Eddowes), sei (aurretik izantako hiru, gehi Stride, Kelly, eta Martha Tabram) edo gehiagokoa litzateke. Dena hiltzaile baten lana zelako Macnaghtenen iritzia ez da beste garaiko ikerlariek zutenaren berdina, adibidez Frederick Abberline Inspektoreak bestelako iritzia zuelarik. Thomas Bond polizia zirujauak Londresko CIDko burua zen Robert Andersoni 1888ko azaroaren 10ean igorritako gutunean dioenez bost biktima hauen arteko lotura bat bazegoen eta poliziak kasu bakar bat balitz bezala aztertu zituen.
Stride kenduta, bere aurkako erasoaldian hiltzailea bere jardunean eten egin zutenaren zantzuak daudelarik, hilketak aurrera zihoazen arabera "bost kanonikoen" biktimak gero eta era basatiagoan hiltzen joan ziren. Nichols eta Stridek ez zuten inongo errai edo organorik galdu; baina hiltzaileak Chapmanen umetokia berarekin bat eraman zuen, eta Eddowesen umetokia eta giltzurrunak lekuz atera eta aurpegia ebaki zioten. Aldiz Kellyren kasuan krimenaren eszenatokitik bere bihotza bakarrik eraman eta gorpua bere gelan laga zuten.
Els dies que vindran
Els dies que vindran 2019ko Carlos Marqués-Marcet kataluniar zinema zuzendariaren amodiozko film dramatikoa da.
Jack Tripa-ateratzailea
Bost "kanonikoak"
Orokorki "bost kanonikoen" hilketak gauez, leku itxietan edo asteburuz burutu ziren, jendea erraz sar ezin zitekeen toki isolatuetan, eta hilabete amaiera edo astean zehar bat egiten ez zuten data eredu batean. Halere jokabidearen aldetik kasu bakoitza aurrekoaren ezberdina izaten zen. Orain arte aipatutako ezberdintasunetatik hat, Eddowes andrea Londresko Cityan eraildako bakarra izan zen, Citya eta metropoliaren arteko mugan. Nichols berriz kale irekian aurkitutako biktima bakarra izan zen, nahiz eta kale hau ilun eta bakartia izan. Chapman andrea eguzkia atera orduko erail zuten, nahiz eta bere gorpua aztertu zuten polizia eta sendagileen iritzia hau ez izan. Kellyren hilketak hiltzailearen sei asteko jarduera ezari amaiera eman zion. (Nichols eta Chapmanen hilketen artean aste bat igaro zen; Chapman eta "gertakari bikoitzaren" artean ostera hiru aste igaro zirelarik.)
Els dies que vindran
Sinopsia
Urtebete elkarrekin egon ondoren, Virek eta Lluísek guraso izan behar dute, eta bederatzi hilabete horietan gertatutakoak jasoko ditu filmak: haien beldurrak, pozak...
Jack Tripa-ateratzailea
Bost "kanonikoak"
Garai honetan jasotako emakumeen aurkako erasoaldien kopuru handi eta ikaragarriak zalantza jarri zuen gizon berberak hil zituen biktimen zenbatekoa zehazteko unean. Aditu gehienen arabera zintzur edo eztarrietako ebaki sakonek, zilborralde eta ernaltza-organo edo genitalen mutilazioek, eta areagotuz joan ziren aurpegietako ebakidurek Jack Tripa-ateratzailearen modus operandi edo jokabidearen ezaugarri nabarmenak bilakatu ziren.
Whitechapelgo hilketen ikerketa agirietan agertzen ziren beste biktima batzuk
Aldi berean Polizia Metropolitarrak Whitechapelen jasotako beste sei hilketa ere ikertu zituen, bi "bost kanonikoak" baino aurretik gertatutakoak eta beste lau ondoren gertatutakoak. Biktima hauek garaiko ikerketan agirietan agertzen ziren eta beranduagoko ikerlariek Jack Tripa-ateratzaileari egozten dizkiote.
Aldiz beste hauek "bost kanonikoen" hilketen ondoren jaso ziren:
"Puck" aldizkarian agertutako irudi baten ondorioz Pinchin Street kaleko hilketaren inguruko interesak berpizkunde bat pairatu zuen; irudi horretan Jack Tripa-ateratzailea ageri da, bere aurrekaldean berriz, ispilu bati begiratu ezkero bere nortasunari edo lanbideari buruzko garai hartan puri-purian zuden espekulazio eta esamensen araberako jendea agertzen zen: sendagile bat, elizgizon bat, emakume bat, judu bat, lapur edo polizia bat.
Ikerketa
Gure garaira ailegatu ahal izan diren Whitechapelgo Hilketen inguruko agiriek Victoriar Garaiko ikerketa prozeduren xehetasunak agertzen dizkigute. Polizia talde handi batek etxez etxeko ikerketa zuzendu zuen, susmagarrien zerrenda osatu eta hauetako asko galdekatuak izan ziren, material forentsikoa bildua eta aztertua izan zen. Ikerkuntzaren irakurketa zehatz batek susmagarriak identifikatzeko oinarrizko prozedura bat zegoela erakusten digu, susmagarri hauek irudikatu eta hauek xehetasun handiagoz ikertu edota hauek zerrendatik at ezartzeko. Hau oraindik gaur egungo galdeketa gehienen eredua delarik. Hasiera batean ikerketa hau Whitechapelgo (H) Saileko C.I.D.ko burua zen Edmund Reid Detektibe Inspektoreak zuzendu zuen. Nicholsen hilketa ondoren Scotland Yardeko Bulego Nagusiak laguntza eman nahian Frederick Abberline, Henry Moore, eta Walter Andrews Detektibe Inspektoreak bidali zituen. Londresko Cityan gertatu zen Eddowesen hilketaren ondoren Hiriko Poliziak laguntza moduan ere James McWilliam Inspektore Detektibea bidali zuen. Dena dela, ikerketaren galdeketek hartu zituzten norantza ezberdinak nahiko nahasiak izan ziren eta azkenik Chapman, Stride eta Eddowesen erailketen garaian, C.I.D.ko buru zen Sir Robert Anderson ezarri zuten ikerketaren arduradun nagusi bezala. Azken honek Suitza irailaren 7a eta urriaren 15aren artean utzi eta Ingalaterrara bueltatu zelarik.
Poliziaren ahaleginekin gustura ez zeuden Londresko East End auzoko hiritar batzuek Whitechapelgo Zaintza Kontseilua delako bolondres taldea sortu zuten, euren eginbeharra itxura susmagarriko pertsonen bila Londresko kaleak patruilatzea zelarik, erakunde honen beste helburu batzuk gobernuari hiltzaileari buruzko argibide gehiago eskatzea eta poliziaren ikerketatik hat zegoen ikerketa bat bultzatuko zuten detektibe pribatuak alokatzea zen. 1888an Whitechapelgo Zaintza Kontseiluaren buru nagusia George Lusk zen. 1889an Albert Bachertek gisa bereko talde baten agintean zegoela aipatu zuen.
Hormako idazkia
Ikerlari eta idazle ugarik idazki honi "Goulston Streeteko Graffitoa" deitzen diote. Londres Hiriko Poliziaren detektibea zen Daniel Halse une hartan bertantxe ailegatu zen leku hartara eta idazkiaren beste bertsio ezberdin bat aipatu zuen:
Tripa-ateratzailearen gutunak ote?
Tripa-ateratzailearen hilketak gertatzen ziren bitartean, poliziak, egunkariek eta beste hainbatek kasu honekin ustezko lotura zuten milaka gutun jaso zituzten. Hauetako batzuk hiltzailea harrapatzeko aholkuak edo laguntza eskaintzen zuten asmo oneko pertsonek bidalitakoak ziren. Gutun hauen gehiengo handia baliogabekotzat jo eta erabat alboratu eta ahaztuak izan ziren.
Beharbada interesgarrienak mezu hauen idazleak hiltzailea bera zirela aipatzen zuten ehundaka gutunak izan ziren. Hauetako ia gutun guztiak iruzurtzat jo ziren, eta aditu askoren arabera bat bera ere ez zen benetakoa izan; baina gaur egungo ikerlarien ustez benetakoak izan litezkeen gutunetako batzuen artean bereziki nabarmenenak honako hiru hauek dira:
"Buruzagi Maitea" gutuna
Gutun honek irailaren 25eko data zuen eta Central News Agencyk 1888ko irailaren 27an jaso zuen, ondoren irailaren 29an Scotland Yardera bidali zutelarik. Hasiera batean iruzurtzat jo zuten, baina handik hiru egunetara Eddowes hilda eta belarri bat ebakirik agertu zenean ikertzaileak gutun honetan aipatzen den ...Hurrengo lanean anderearen belarriak moztuko ditut... esaldiak ikerlarien arreta berezia bereganatu zuen. Poliziak gutun hau urriaren 1an argitaratu zuen, norbaitek idazkera ezagutuko zuen itxaropenez, baina ekintza honek ez zuen inongo ondoriorik izan. Jack Tripa-ateratzailea izena lehendabiziko aldiz gutun honen amaierako sinaduran aipatzen da eta gutunaren argitalpenaren ostean mundu osoan ospetsu bilakatu zen. Erailketen ondoren poliziako ofizialek gutuna bertako kazetari baten iruzurra zela ondorioztatu zuten.
"Infernutik" gutuna
"Infernutik" gutuna, edota "Lusk gutuna" bezala ere ezaguna zena 1888ko urriaren 16an Whitechapelgo Zaindaritza Kontseiluko buru zen George Luskek jasotako gutunazala da. Lusk jaunak kutxatxo bat ireki eta bertan giza giltzurrun erdi bat aurkitu zuen, beranduago aipatu zenez aurretik sendagile batek "ardotan" (etanolen) gordetakoa omen zen. Ikerlarien iritziaren arabera giza organo hau medikuntza ikasle batzuek lortutakoa izan zitekeen, honela gutunarekin bat bidali eta gezurretazko froga bat edo iruzurra egin nahian. Hiltzaileak Eddowesen giltzurrunetako bat lekuzaldatua zuen. Gutunaren idazlearen hitzetan giltzurrun horren beste erdia "frijitu eta jan" egin omen zuen. Giltzurrun honen inguruan hainbat desadostasun daude: batzuen ustez Eddowes andrearen giltzurruna omen zen, bienbitartean beste batzuentzat "txantxa makabro bat, eta besterik ezer ere ez" zen.
Beste ikerketa iturrien arabera gutunaren data 1888ko irailaren 17koa litzateke, Jack Tripa-ateratzaileak bere izena lehenengo aldiz erabili zuenekoa. Ikerlari gehienen ustetan iturri hau XX. mendeko poliziaren artxibategietatik ateratakoa da, hilketak gertatu eta denbora askora. Bestalde gutunak bere benetako data zilegitzen duen inongo polizia zigilurik ez duela ere nabarmentzen dute, ez eta benetako froga bat ote zen ikertu zuen ikerlariaren izenaren lehen hizkiak ere. Gainera garai hartatik iritsi zaizkigun polizia agirietatik batek ere ez du bere aipamenik egiten.
Horretaz gain, gutun horri egindako DNA azterketek ez dute behin betiko ondorio jakinik eman.
Jatorrizko gutuna, bai eta berarekin bat zihoan giltzurruna ere, bata bestearen atzetik galdu egin ziren. Gauza berbera gertatu zen Poliziaren Artxibategian zeuden Jack Destripatazailearen ustezko gauzakin ere. Baliteke bai gutuna nahiz giltzurruna kasu honetan lanean ari zen poliziako ofizial batek oroigarri gisa moduan beraganatu edo lapurtua izana. Eskuinaldeko gutunaren irudia bere galtzearen aurretik eginiriko argazki bat da.
Zingira
Zingira edo istinga berritzen ez den sakonera gutxiko ur eremua da, non landareak hazten diren. Hezegune eta eremu lehorren arteko transiziotzat jotzen dira. Sarritan zingiretan zohikatza sortu ohi da.
Landaredia da zingiren ezaugarri bereizgarria, urteroko uholdeek bustiriko lurrean haz daitezkeen zuhaitz espezieez osaturiko oihanak ageri baitira bertan. Paduretan ez bezala, zingiretako flora nagusia ez dira landare belarkarak, enbor zurkaradun zuhaitzak baizik.
Kyburg
Kyburg Suitzako udalerria da. Zürich kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
1927ko Frantziako Tourra
1927ko Frantziako Tourra Itzuli Handi honen 21. edizioa izan zen. 1927ko ekainak 19tik uztailak 17 arte ospatu zen, 24 etapatan banatutako 5321 kilometroko ibilbidea eginez.
142 txirrindularik hasi eta 39k amaitu zuten proba.
Garailea izan zen Nicolas Frantzek proba, batez beste, 27,22 kilometro orduko abiaduran bete zuen.
Lindau
Lindau honakoa izan daiteke:
Triollo
Triollo Palentziako udalerria da, Montaña Palentina eskualdean dagoena.
Ane Landeta
Bizitza
2021 urtean "Azkena" zinema proiektua egin zuen Lorea Lyons rekin batera eta aurkeztu zuen Zinebi n eta "Premio AUX de Zinebi Express" saria lortu zuten.
Orga joko
Orga jokoaren funtsa orga bati ahalik eta bira gehien emanaraztea da. Orga lurrari lotuta dago mutur batean. Jokalariak orgari atzeko aldetik heldu behar dio eta birak eman behar dizkio, orgaren gurpilak lurra ukitu gabe.
Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa
Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa gaur egun lau urtetik behin egiten den bertsolari txapelketa da, Gipuzkoako Bertsozale Elkarteak antolatzen duena. Lehen aldiz 1959an egin zen, baina 1967tik 1991ra arte ez zen izan txapelketa gehiagorik.
Askvoll
Askvoll Norvegiako udalerria da. Sogn og Fjordane konderrian kokatua dago. 326.46 km² ditu eta 3,065 biztanle ditu.
Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa
Bertsolaritzak indar gehien duen lurraldea Gipuzkoa izaki, txapelketa honetan bertsolari handiek hartu izan dute parte. Aitor Mendiluzek eta Beñat Gaztelumendik bina garaipen lortu dituzte.
Askvoll
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Predjamako gaztelua
Predjamako gaztelua (Predjamski grad, Höhlenburg Lueg, Castel Lueghi) Esloveniako Karniola Beherea eskualdeko Predjama herrixkan (Postojna udalerria) dagoen gaztelu bat da. Postojna hiritik 11 kilometrora eta Postojna leizetik 9 kilometrora. Gaztelua leize baten sarbidean eraikia dago.
Etimologia
Eslovenierazko Predjama hitzak "leizearen aurrean" esan nahi du.
Sorrera
Gazteluaren lehen aipamena 1274koa da, orduan Luegg izen alemaniarra zeukan eta Aquileiako patriarkak eraiki zuen estilo gotikoan. Haitzulo baten sarreran altxatu zuten, harrizko horma bertikal baten gainean, gaztelua konkistatzeko zaila izan zedin. Luegg familia noblea sortu zen eta hauek gaztelua handitu egin zuten.
Predjamako Erazemen kondaira
XV mendean Erazem Lueger ("Predjamako Erazem") zen gazteluaren jabea eta Habsburgotarrekin borrokan sartu zen armada inperialeko Pappencheim mariskala hiltzean. Matias I.a Hungariakoarekin bat egin eta Habsburgotarren Karniolako herriak erasotzeari ekin zion, Predjama gotorlekua bizileku zuela. Frederiko III.a enperadore austriarrak Triesteko gobernadoreari Erazem hartu eta hiltzeko agindu zion.
Urtebete eta egun batez setiatu zuten Predjamako gaztelua, baina Erazemek ongi eutsi zion, leizeak baliatu baitzituen Vipava herritik hornigaiak ekartzeko. Bukaeran zerbitzari batek traizioa egin zion, gaztelutik kanpora zegoen komunera joan zenean kandela batekin seinalea egin eta setiatzaileen kainoi bala bakarrarekin hil zuten.
Aro modernoa
Setioaren ondoren gaztelua suntsituta gelditu zen. Hondarrak Oberburg familiak hartu zituen eta ondoren Purgstall familiaren esku gelditu zen. Honek 1511ean gaztelu berria eraiki zuten baina XI mendean bertan lurrikara batek suntsitu zuen. 1567an Philipp von Cobenzl baroiak eskuratu zuen eta 1570an pizkundeko estiloan berreraiki zuen. Hau da gaur egunera iritsi dena. XVIII mendean Cobenzl familiaren udako egotza bihurtu zen.
XIX eta XX mendeetan Michael Coronini von Cronberg kondeak eta Windischgrätz familia izan ziren bertako jabe ta Bigarren Mundu Gerra bukatzean Jugoslaviako agintari komunistek hartu zuten.
Cadriu
Cadriu Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cadrieu udalerrian erroldatutako biztanleak 155 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Besançongo Komuna
Besançongo Komuna (frantsesez : Commune de Besançon) iraupen laburreko mugimendu iraultzailea izan zen 1871an sortua, Lyon eta Paris esperientzietan oinarritutako tokiko botere autonomo bat ezartzea helburu zuena. Bere jatorria hiriko aldaketa soziologikoetatik eta sindikatuen sorrerarekin batera zeinen Lehen Internazionalaren atal bat etorkizuneko Jura Federazioarekin lotuta, , , ,. Frantzia-Prusia Gerra, Bigarren Inperioa erorketak eta Hirugarren Errepublikaren etorrerak gertakariak piztu zituzten,. Pertsonaia ospetsu askok matxinada testuinguruaren lekuko dira eta Suitzako laguntza armatua antolatzen ari den bitartean, , , James Guillaume eta Mikhail Bakunin-ek , utzitako korrespondentziak aurreikusitako askatasuna egiaztatzen du maiatzaren amaieratik 1871ko ekainaren hasierara bitartean. Maiatzaren 21ean "Semaine sanglantearen" hasierarekin eta ekainaren 7ra arte barne kanpaina bat burutzearekin batera, edozein saiakera larriki arriskuan jarri zen. Berrabiarazteko itxaropena izan arren, matxinada ideia ondorengo asteak eta hilabeteak behin betiko bertan behera uzten dira 1875etik anarkistak deitutako talde eta jarduerak desagertzearen ondorioz.
Cadriu
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 97 ziren, horien artean 60 aktiboak ziren eta 37 inaktiboak ziren. 60 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (30 gizon eta 23 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 37 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ebomegobius goodi
Ebomegobius goodi Ebomegobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Cadriu
Diru sarrerak
2009an Cadrieu udalerrian 67 unitate fiskal zeuden, 160 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.026 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.
2000. urtean Cadrieu udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Opeatogenys gracilis
Opeatogenys gracilis Opeatogenys generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Jud Süß (1940ko filma)
Jud Süß ( ahoskatua, Süss judua) 1940an estreinatutako Veit Harlan zuzendariaren film alemaniarra da. Pelikula Joseph Goebbels Hirugarren Reicheko Informazio eta Propagandako ministroaren enkargua izan zen. Filmak Wurtemberg-ko dukea izandako Karlos I.a Alexandroren aholkularia izan zen Joseph Süß Oppenheimer-en (1698-1738) bizitza du ardatz bezala. Gidoiak bi eleberri ditu oinarrian, Wilhelm Hauff-ek (1827an) eta Lion Feuchtwanger-ek (1925ean) idatzitakoak, baina, filmak bezala, zerikusi gutxi dute Joseph Süß-en benetako biografiarekin.
Hirugarren Reich ean egindako propaganda zinema antisemitaren film adierazgarriena da, Betiereko Judua eta Die Rothschilds filmekin batera. Pelikulan judutarrak izaki immoral, manipulatzaile eta materialista bezala irudikatuak daude.
Filmean zehar agertzen diren estra judutar guztiak errodajean parte hartzera behartuak izan ziren.
Joseph Süß Oppenheimer
Filmaren protagonista Joseph Süß Oppenheimer da. XIIX. mendean bizi izan zen Wurtembergen eta Karlos I Alejandro dukearen aholkulari judutarra izan zen. Bizitzan zehar bere botere posizioa zela eta, hainbat etsai egin zituen. Gauzak horrela, dukea hil egin zenean Oppenheimer atxilotua izan zen eta hainbat delitu leporatu zitzaizkion, haien artean iruzurra, bahiketa, traizioa eta katolizismoa berrezartzen saiatzea. Jasandako epaiketan bere kontra probarik aurkitu ez zuten arren, heriotzara kondenatua izan zen. Joseph Süß Oppenheimer 1738ko otsailaren 4an urkatua izan zen. Hil baino lehen kristautasunera bihurtzeko aukera eman zioten, baina honek eskaintzari uko egin zion.
Dena den, filma bere bizitzan oinarritzen den arren oso elementu gutxi partekatzen ditu Oppenheimerren benetako biografiarekin.
Argumentua
Paraleloki Oppenheimer filmaren hasieran ezagutu duen Dorothea Sturmren atzetik doa eta honekin ezkontzen saiatzen da. Baina ezingo du lortu Dorotheak beste gizon batekin ezkontzen baita, Fabertekin. Mendeku bezala Oppenheimer Dorothearen aita kartzelatzen du, honek dukearen kontra konspiratzen duela baieztatuz. Geroago, Faber ere kartzelatzen du. Bien askatasuna lortzeko Dorothea Oppenheimerena jotzen du, baina honek neska bortxatzen du. Ondorioz Dorotheak bere buruaz beste egiten du. Gertaera hau, lurraldeak dituen lege neurrigabeekin batera, dukerrian erreboluzio bat eragiten du.
Erreboluzioa eztanda egin eta gutxira, Karlos Alejandro bihotzekoak emanda hiltzen da. Matxinoak Oppenheimer atxilotzen dute eta heriotzara kondenatzen dute traizioagatik eta, batez ere, arraza purutasunen legea apurtu izanagatik (filman agertzen den lege hau antz handia du Naziak ezarritako lege batekin, zeinak juduen eta kristauen arteko erlazio sexualak debekatzen zituen).
Carfury
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Saumos
Saumos Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saumos udalerrian erroldatutako biztanleak 489 ziren. Familiak 177 ziren, horien artean 27 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 69 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 77 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 206 etxebizitza zeuden, 186 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 202 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 186 etxebizitza nagusietatik 144 bere jabearen bizilekua ziren, 34 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 55 etxek lau zituzten eta 89 etxek bost zituzten. 156 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 41 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 139 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 322 ziren, horien artean 244 aktiboak ziren eta 78 inaktiboak ziren. 244 pertsona aktiboetatik 223 lanean zeuden (127 gizon eta 96 emakume) eta 21 langabezian zeuden (9 gizon eta 12 emakume). 78 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saumos udalerrian 200 unitate fiskal zeuden, 532 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.230 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Saumos udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Carey Park (Kornualles)
Carey Park, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Polperro herritik 600 metro ipar-ekialdera.
Tarabai
Tarabai Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Iñaki Aurrekoetxea (argipena)
Iñaki Aurrekoetxea hainbat euskal herritarren izen-deiturak dira:
Saxicola maurus
Saxicola maurus muscicapidae familiako hegazti paseriformea da, ekialdeko Europan eta Asian bizi dena, Kaukasia eta Turkiatik Himalaia eta Txinaraino. Taxoi eztabaidatua izan da, berriki arte Saxicola torquatus-en subespezietzat hartzen baitzen.
Pušovce
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1352. urtekoa da.
Årdal
Årdal Norvegiako udalerria da. Sogn og Fjordane konderrian kokatua dago. 976.42 km² ditu eta 5,562 biztanle ditu.
Årdalsfjordenen amaieran dago, Sogn barrutian. Årdalstangen herria da udalerriaren gune administratiboa. Beste herri nabarmena Øvre Årdal da. Årdal udalerria 1860an sortu zen Lærdaleko udalerritik banatu zenean.
Årdal gaur egun gune industrializatu modernoa da, nahiz eta abeltzaintza eta arrantza tradizionalaren arrastoak geratzen diren. Natura ikusgarriaz inguratua dago, mendiak eta ur-jauziak ugariak baitira. Klima nahiko epela da eta euri gutxiago egiten du Norvegiako mendebaldearekin alderatzen badugu. Årdal abiapuntu egokia da Jotunheimen parke nazionala esploratzeko eta udako zein neguko jarduera anitz eskaintzen ditu. Vettisfossen ur-jauzia (Norvegiako garaiena) udalerriaren barruan dago.
2016an poliziaren buruak polizia-etxea ixteko eskaera formala egin zuen.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
247 Eukrate
247 Eukrate, asteroide gerrikoan aurkitutako 247. asteroidearen izena da. 1885eko martxoak 14an aurkitu zuen Karl Theodor Robert Lutherrek Düsseldorfetik. CP motako asteroide bat da, ziuraski, karbonoz osatua dagoena, eta tamaina handienekoetako bat da.
Bere izena, greziar mitologiako Eukrate izeneko ninfagatik jasotzen du.
Staylittle
, 'Penffordd-las', herri hizkeran Y Stay edota Y Stae, Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. B4518 errepidean dago, Llanidloes eta Llanbrynmair udalerrien erdi bidean.
Carkeel
, 'Karkil', Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Saltash herriaren iparraldean.
Saxicola stejnegeri
Saxicola stejnegeri Saxicola generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Fjaler
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Saxicola sibilla
Saxicola sibilla Saxicola generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Valbuena de Pisuerga
Valbuena de Pisuerga Palentziako udalerria da.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 60 biztanle zituen.
Child's Play (2019ko filma)
Child's Play 2019ko Lars Klevberg norvegiar zinema zuzendariaren slasher filma da, izen bereko film klasikoaren berregokitzapena dena.
Sinopsia
Amak semeari panpina bat oparituko dio urtebetetzerako, barnean izaki maltzurra ezkutatzen duela jakin gabe.
Parvicrepis parvipinnis
Parvicrepis parvipinnis Parvicrepis generoko animalia da. Arrainen barruko Gobiesocidae familian sailkatzen da.
Echinogobius hayashii
Echinogobius hayashii Echinogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Carlidnack
edo Carlinack, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Myriopholis cairi
Myriopholis cairi Myriopholis generoko animalia da. Narrastien barruko Leptotyphlopidae familian sailkatuta dago.
Radatice
Radatice Eslovakiako udalerri bat da, Prešoveko barrutian kokatuta. 19,14 km²ko azalera du eta 800 biztanle 2017ko datuen arabera.
Kitzikapen
Kitzikapena, kitzikadura edo narritadura libido edo sexu-gogoa piztearen ondorioa da, sexu harremana izan baino lehen. Kitzikapenak eragin fisiko narbamenak ditu gizon eta emakumearen kasuan. Gizonaren kasuan, zakila handitu, gogortu eta tentetu egiten da, eta emakumearen kasuan, bagina zabaldu eta busti eta titiburuak gogortu egiten dira. Erreakzio fisiko hauen helburua gizona eta emakumea sexu-harreman eta koitorako prestatzea da. Bestelako eragin fisikoak ere badakartza kitzikapenak, bihotz-maiztasuna gehitzea esaterako. Kitzikapen-egoerara heltzeko musuak, laztanak eta bestelako sexu jolasak behar izaten dira, pizgarri moduan.
Edmund Gosse
Edmund William Gosse (Londres, 1849ko irailaren 21a - ibidem, 1928ko maiatzaren 16a) ingeles olerkari eta kritikaria izan zen.
Londresen jaio zen gutxiengo sekta protestante bateko familia batean, eta haurtzarotik bizi izan zen Devonen. Hemezortzi urterekin aitarekin harremanak eten eta literaturari ekin zion. Museo Britainiarreko liburuzain laguntzaile gisa lan egin zuen lehenengo, eta olerki liburuak argitaratzen hasi zen. 1872-1874an, Danimarkara eta Norvegiara bidaiatu zuen, eta Hans Christian Andersen eta Frederik Paludan-Müller ezagutu zituen. Bidaiaren ondoren, Eskandinaviako literaturari buruzko kritikak idazten hasi zen. Itzutzaile eta Cambridgeko Unibertsitateko ingeles irakaslea ere izan zen.
Eskulturan espezializatutako arte-kritikari garrantzitsuenetako bat izan zen, eta George Bernard Shawekin batera Henrik Ibsenen literatura sartu zuen publiko ingelesean. 1904tik 1914ra Lorden Ganberako Liburutegiko liburuzaina izan zen.
Valdeolmillos
Valdeolmillos Palentziako udalerria da, El Cerrato eskualdean dagoena.
Edmund Gosse
Bere libururik ospetsuena Father and Son (Aita eta semea) autobiografia da, aitarekin izan zuen harremanari buruzkoa.
Valdeolmillos
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 67 biztanle zituen.
The Violent Men
Argumentua
Lew Wilkinson (Edward G. Robinson) piskanaka-piskanaka haran batez jabetzea lortu duen abeltzain bat da, horretarako Martha (Barbara Stanwyck) eta Cole (Brian Keith) anaiaren laguntza izanik. Haren asmoei aurre egiten dion bakarra John Parrish (Glenn Ford) soldadu ohi unionista gaztea da. Baina Judith (Dianne Foster), Wilkinsonen alaba, Parrishez maitemindu eta haien etxetik ihes egitean Parrishen laguntza bilatuko du.
Lindau (Suitza)
Lindau Suitzako udalerria da. Zürich kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Brejetuba
Brejetuba Brasilgo udalerri bat da, Espírito Santo estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Gaular
Gaular Norvegiako udalerria da. Sogn og Fjordane konderrian kokatua dago. 581.97 km² ditu eta 2,748 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Carloggas
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Maribel Castello
Maribel Castello Goienetxea (Irun, Gipuzkoa, 1957) politikari abertzalea da.
Bizitza
1987-1991an Gipuzkoako Batzar Nagusietan batzarkidea izan zen. 1987 eta 1999 urte bitartean Irungo Udal Gobernuan alkateordetza postua eskuratu zuen, Euskara, Kultura, Hirigintza, Udaltzaingoa eta Ingurugiro sailetan aritu zelarik legegintzaldi ezberdinetan. Bidasoaldeko Emakumeak deituriko talde feministak eta herriko beste eragile batzuk eskatuta, Maribelek bat egin zuen emakumeek Alardean parte hartzeko aldarriarekin, eta horren ondorioz udal gobernuan, alderdi barnean eta herrian presio latzak jasan behar izan zituen, mehatxu eta guzti.
1999ko hauteskundeetan Eusko Alkartasunak zerrendatik kanpo utzi zuen eta Alardean emakumeen parte hartzea defendatzen zuten guztien alborapena gauzatu zen Irungo gainerako alderdi gehienetan bezala,EAJ-EA koalizioak Alkatetza eskuratzeko tradiziozaleen bozkak eskuratzeko estrategia bultzatu zuen eta Maria Elena Echegoyen Gaztelumendi, Betiko Alardearen abokatua hautatu zuen zerrendaburu.
Udalgintzatik kanpo, talde feministekin elkarlanean jarraitu zuen Bidasoaldeko Alarde Publikoen aldeko ekimenetan. 2003an Aralarreko zerrendetan independiente gisa parte hartu zuen eta hauteskundeen ondoren Irunen Aralarren herri talde bat osatzeko bileretan parte hartu zuen eta Batzar Nagusietako ordezkariarekin, hots, Aintzane Ezenarrorekin kolaboratu zuen. 2005 urtean Aralarren Oarso Bidasoko batzordeko arduraduna izendatu zuten, ondorioz Gipuzkoako Aralarren Zuzendaritzako kide izan zen, Oxel Erostarbe koordinatzailearekin batera, 2006an ardura hori utzi eta Gipuzkoako Zuzendaritza berria hautatzeko hauteskundeetan hautatua izan zen. 2009an Gipuzkoako batzarrak berriro hautatu zuen 2011ra arte. Era berean, Castello 2006an Bilbon ospatu zen III. Kongresuan Aralarren Hegoaldeko Zuzendaritzako kide hautatua izan zen 2009ra arte, garai hartan Alderdiaren kontuhartzailetza lanak eraman zituen zuzendaritzan eta, 2009ko hauteskundeez geroztik Eusko Legebiltzarreko aholkularia izan zen. Bere arduren artean, Emakundeko Zuzendaritza Kontseiluko kide izendatu zuen Aralarrek.
2010 urtean, Irungo Udalean EB-Aralar udal taldeko aholkulari izendatu zuten eta 2011 udal eta foru hauteskundeetan joan zen, ordezkaritzarik lortu gabe. 2011ko V. Kongresuaren ondoren Alderdiko barne arduren berritze prozesuari ekin zitzaion eta, irailean Maribel Castello Bidasoaldeko Eskualde Batzordean arduraduna izendatu zuen militantziak %75eko babesarekin. Horren arabera, Gipuzkoako Zuzendaritzako kide izango zen. Haatik, 2011ko urriaren 22an Irunen Gipuzkoako Aralarrek egin zuen batzarrean, Aralarrek bizi zuen barne krisia agerian geratu zen eta Ernesto Merino ofizalistak 45 bozka eskuratu zituen Andoni Ibarguren zinegotzi zarauztarrak 43 lortu zituelarik. Maribel Castellok bigarren honen aldeko apustua egin zuenez, Bidasoko batzordea desegin eta Oarsoaldeko komitearekin fusionatzea erabaki zuen Zuzendaritza berriak, Bidasoko batzordearekin talka eginez.
Gauzak horrela, Maribel Castellok Gipuzkoako Aralarren baitan sortu zen Aizkorri Taldea deituriko ildo kritikoan militatzen hasi zen, baina estatutoen arabera onartua izan behar zen ildoaren legalizazioa gauzatzen ez zenez, beste kritiko batzuekin batera 2012ko martxoan Aralarrek Gasteizen ospatu behar zuen Batzarrean ez parte hartzea eta alderdia uztea erabaki zuten kritikoek. 2012ko maiatzean Nahia alderdi berria osatu zutenen artean aurkitzen da, lehendakari gisa. 2012ko abuztuan Aintzane Ezenarrok Eusko Legebiltzarrean utzitako postua bete zuen.
Águia Branca
Águia Branca Brasilgo udalerri bat da, Espírito Santo estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Saxicola tectes
Saxicola tectes Saxicola generoko animalia da. Hegaztien barruko Muscicapidae familian sailkatua dago.
Wildberg (Suitza)
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Carluddon
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, St Austell herriaren iparraldean.
Beldurrezko zinema
Beldurrezko zinema beldurrari lotutako zinema generoa da. Lehendabizikoak literaturaren klasikoetan oinarrituta zeuden: adibidez, Dracula, Frankenstein, The Phantom of the Opera etao Dr. Jekyll and Mr. Hyde. Gero, literaturaren munstroetara jotzen segitu arren, egungo bizitza modernoaren ziurtasun-gabeziak ere landu dira.
Kritikariek beldurrezko filmek biolentzia, aurrekontu urriko B filmak edo exploitation aldeak gehiegi erabiltzen dituzten arren, ekoiztetxe eta zinema zuzendari nagusiek, tartean Alfred Hitchcock, Roman Polanski, Stanley Kubrick, Martin Scorsese edo Francis Ford Coppola, genero horretako filmak moldatu dituzte. Zenbait filmek zientzia fikzio, fantastiko, komedia beltz edo thriller atalak ere dituzte.
The Brave One (2007ko filma)
The Brave One (euskaraz Ausarta), 2007ko Neil Jordan irlandarrak zuzendutako thriller psikologiko film bat da. Jodie Foster, Naveen Andrews, Terrence Howard, Nicky Katt, Zoë Kravitz, Mary Steenburgen eta Luis Da Silva aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEB, New York, Erica Bain (Jodie Foster) irratiko esatari bat da. Gau batez, bera eta David Kirmani (Naveen Andrews) senargaia kalean daudela, biek jipoituak izan eta David hiltzean, Ericaren bizitza hankaz gora geldituko da. Tragedia hori ezin gainditurik, Ericak bikotea erasotua izan zen eremua zelatatzen eta hiltzaileak atzemateko aztarnen bila hasiko da. Sean Mercer (Terrence Howard) polizia detektibeak Ericaren asmoez jabetu eta justizia bere eskutik har ez dezan ekiditen saiatuko da.
Myriopholis filiformis
Myriopholis filiformis Myriopholis generoko animalia da. Narrastien barruko Leptotyphlopidae familian sailkatuta dago.
Valderrábano
Valderrábano Palentziako udalerria da, Vega-Valdavia eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 57 biztanle zituen.
Idi-ohoinak
Idi-ohoin edo Itohoinak, Gurdi edo Karroa,, zazpi izar distiratsuk osatzen duten asterismo zabala da, Hartz Handiaren konstelazioaren barnekoa. Zazpi izar horietatik sei bigarren magnitudekoak dira eta zazpigarrena, Megrez (δ) hirugarren magnitudekoa. Lau izarrek "gorputza" edo "kazoa" irudikatzen dute eta beste hirurek "kirtena" edo "heldulekua". Munduan zehar ez dira gutxi asterismo hau aintzat hartu duten kulturak. Iparrizarrak (Polaris), egun iparraldea seinalatzen duen izarra, Hartz Txikiaren isatsaren punta irudikatzen du eta bertara iritsi daiteke asterismo honen aurreko muturreko bi izarretatik (Merak eta Dubhe) pasatzen den irudizko lerro zuzen bat margotuz. Horrek nabigaziorako asterismo baliagarria egiten du.
Beste izen arruntak
''Gurdia tokiko euskarazko testuetan: ''Gurdia; ''Idi-ohoinak (Itohoinak) ; ''Zazpi-ahuntzak; batzuetan ''Itzaina bere idiekin; ''Zazpi lapurrak; ''Zazpizarra.
Izarrak
Hartz Handiaren konstelazioan egonik, Gurdiko izarrek Bayerren izendapenak dituzte, zeintzuen izenek alfabeto grekoko letren ordena jarraitzen duten gorputzetik hasi eta kirteneraino. Mizar izarraren ikuste-norabide berean baina argi-urte bat atzerago, Alcor (80 UMa) izarra dago. Izar hori eta Mizar izarra "Zaldia eta Zalduna" direla esan ohi da. Alcor izarra laugarren magnitudekoa da eta beraz, normalki erraza ikusteko begi hutsez, baina Mizar izarretik hain hurbil egoteak zailago egiten du bereiztea, eta tradizionalki ikusmena neurtzeko erreferentziatzat erabili izan da. Mizar izar lautarra da eta optikoki izar bitarra, izan ere, aurkitu zen lehen bitar teleskopikoa da (1617an aurkitua) eta baita ere aurkitutako lehen bitar espektroskopikoa (1889an aurkitua).
Zartagineko zazpi izarretatik bost Hartz Handiaren Talde Higikarian daude, haren nukleoan zehazki. Muturretako bi izarrak, Dubhe eta Alkaid, ez dira talde horretako kide eta aurkako noranzkoan mugitzen dabiltza. Taldea osatzen duten bost izarrak mapan behe-eskuinaldera mugitzen dabiltza. Horrenbestez, poliki-poliki Hartz Handiaren itxura aldatu egingo da eta bere kirtena gero eta makurtuagoa izango den bitartean, kazoa gero eta zabalagoa izango da. Hemendik berrogeita hamar mila urtera Idi-ohoina ez da ezagutzen dugun bezala existituko, alabaina, beste zartagin bat eratuko da kontrako noranzkora begiratuko duena. Hori gertatzean Alkaid eta Phecda izarrek Idi-ohoinaren gorputza osatuko dute eta Phecda, Merak eta Dubhe izarrek kirtena.
Kulturan
Kulturan zeresan handia izan du asterismo honek.
Euskal Herrian
Euskal Herrian gurdi baten formarekin lotu izan da tradizionalki zazpi izarren forma, eta gurdi zein karro deitu izan zaio. Gurdia Ursa Majorrekin lotua den bezala, Gurdizain (Burtzaiñ, Andima Ibiñagabeitiak jasotako testigantzan) izena ere erabili izan da zeruan haren atzean ageri den Auriga konstelaziorako.
Gurdiaren irudia, lotua egon daiteke halaber idiarekin, eta hortik beste izen batzuk Darrikarrerek 1912ko lan batean aipatu zituenak, eta bere iritziz erabiliak izan direnak Lapurdin, Nafarroa Garaian eta Beherean, eta Zuberoan, idi-ohoinak, ithohoinak edo idi-uhuiñak, hau da idien lapur edo ebasleak.
Darrikarrerek etimologia latindar interesgarri batekin lotzen ditu euskal izenak, Ursa Minor konstelazioko ipar izarrra (Ipharreko izar, edo Norteko izar Darrikaburunean), Septemtrion dela latinez, zazpi idiak literalki, eta hortaz, analogia egiten du Ursa Minorreko zazpi idien ideiarekin lotua egon daitekeela beste zazpi izarreko multzo hau, Ursa Majorreko zazpi ohoinena.
Beste herri batzuetan
Galizian adibidez, galizieraz setestrelo izenez ezagutzen da, "zazpi izarrak" esan nahi duena. Irlandan eta Britainia Handian the plough izena jasotzen du, "goldea" alegia. Ingalaterra eta Eskandinaviako zenbait tokitan "Karlosen Gurdia" izenez ezagutzen da. Karlomagno enperadoretik datorrela ematen duen arren, dirudienez, gizonaren gurdia (churl's wagon) esan nahi du jatorriz, emakumearen gurdiaren (Hartz Txikia) aurkakoa. Herbehereetan zartaitzat hartzen da. Finlandian Otava (izokinaren sarea esan nahi du) izena da zabalduena. Orokorrean, kultura bakoitzak bere izena ipini dio, Hungarian (Göncölszekér), Indian (Saptarshi), etab.
Banderetan ere sarritan agertzen dira asterismo honi erreferentzia egiten dioten ikurrak:
Economidichthys pygmaeus
Economidichthys pygmaeus Economidichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Al Jawf gobernantzia
Al Jawf' (arabieraz الحديدة) Yemengo 21 gobernantzietako bat da. Bere hiriburua Al Jawf da. 39.500 km²ko azaleran 451.462 biztanle zituen 2004an.
Total Recall (1990eko filma)
Total Recall 1990eko Paul Verhoeven herbeherear zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma bat da. Bertan, Arnold Schwarzenegger, Rachel Ticotin, Sharon Stone, Michael Ironside eta Ronny Cox aktoreek antzetu zuten.
2012an filma honek izen berdineko Total Recall berregokitzapena izan zuen, bertan Colin Farrell, Kate Beckinsale, Jessica Biel, Bryan Cranston, John Cho eta Bill Nighy aktoreek antzeztu zutelarik, biak ere 1969an Philip K. Dick idazlearen Zure ordez den-dena gogora dezakegu kontakizun laburrean oinarritua daude.
Argumentua
2084. urtea, Douglas Quaiden (Arnold Schwarzenegger) ametsa Martera oporrak pasatzera joatea litzateke. Baina bere emazte Lorik (Sharon Stone) ez du asmo berdina, ondorioz, Douglas gezurrezko oroitzapenak burmuinean txertatzen espezializatutako Rekall konpainiara joango da, bertan Marterako bidai baten oroitzapenak bere burmuinean txertatzeko asmoz. Halere, inoiz ez du susmatu izan burmuinean oroitzapen faltsu bat txertatzea zein arriskutsua izan daitekeen: txertaketa akats baten ondorioz, Quaid agerian gelditu eta hil nahi duten agente sekretu bat dela sinistuta egongo baita. Laster, norbaitek bera benetan hil nahi duela konturatuko da, bai eta egoera nahasian dagoela ere, hortaz, gauzak argitu asmoz Martera bidaiatuko du.
Rahotep
Sobekemsaf II.arekin lotuta dago bere semea, Ameny, Sobekemsafen alabarekin ezkondu baitzen.
Turineko Errege Kanoneko 11.1 erregistroan aipatzen den Sekhemra 3... izan daiteke, hiru urteko erregealdiarekin.
Zaldiko Maldiko kultur elkartea
Haren izena Iruñeko Erraldoi eta Buruhaundien konpartsaren pertsonaia batetik dator.
Kokapena
Elkartearen egoitza Iruñeko Ansoleaga karrikako 9-11 zenbakian dago, hiriaren alde zaharrean.
Anderexo
Anderexo, edo "Anderixo" Akitania zaharrean erromatar garaiko jainkosa baten izena izan dela uste dute batzuek, eta besteentzat pertsona izena da bakarrik. Izen hori zenbait inskripziotan azaltzen da.
Zaldiko Maldiko kultur elkartea
Hastapenak eta sorrera
80ko hamarkadaren hasieran, Iruñerriko euskaldunen sakabanaketa eta konpaktazio falta ikusirik, euskaltzale talde bat bildu zen eta Iruñean euskaldunen biltoki bat egitea deliberatu zuen. Urte horietan, Iruñean, euskarazko kultur ekitaldiak bakanak baino bakanagoak ziren. Horrela sortu zen Zaldiko Maldiko elkartearen proiektua.
Elkartea Nafarroako Gobernuaren elkarteen erregistroan 1981. urteko urtarrilaren 28an eman zuen alta.
Kultur jarduera
Hasiera-hasieratik elkartearen lan-ildo nagusietariko bat euskarazko kultur ekitaldiak eskaintzea izan da. Urritik ekainera bitartean euskarazko kultur programazio bat du urtero.
Rahotep
Rahotep, Koptoseko Min jainkoaren tenplu kaltetua zaharberritu zuelako ezagutzen da.
Anderexo
Garai hartako beste zenbait jainko-jainkosen kasuan bezalaxe ez dugu bere ezaugarriren berri.
Zaldiko Maldiko kultur elkartea
Kultur jarduera
1981. urtetik, hainbat eta hainbat hitzaldi eta mahainguru izan dira bertan, euskal kulturaren inguruko ahotsik garrantzitsuenak pasatu direla Zaldiko Maldiko elkartetik. Bakar batzuk aipatzearren, bertan izan dira Bernardo Atxaga, Unai Elorriaga, Joseba Tapia, Pako Aristi, Antton Luku, Pello Zabala, Koldo Zuazo, Hasier Etxeberria, Arantxa Urretabizkaia, Iban Zaldua, Asisko Urmeneta, Alfonso Martinez Lizarduikoa, Roldan Jimeno, Mikel Belasko, Mikel Urdangarin, Patziku Perurena, Pablo Sastre, Xabier Erize, Anjel Lertxundi, Txillardegi, Itxaro Borda, Patxi Zabaleta, Kike Amonarriz, Xabier Kintana, eta beste asko eta asko. Horrez gainera, eguneko gizarte gaiei buruzko hainbat hitzaldi eta mahai-inguru antolatu izan dira (Euskal Selekzioak, Euskararen Legea, Irlandako Bake Prozesua, Iruñea-Andoain autobia, Abiadura Handiko Trena, Itoizko urtegia, Euskal musikaren egoera, Gazteak eta telebista, unean uneko nazioarteko gatazkak,...).
Anderexo
Etimologia eta beste zenbait izen
Anderexo, antza, andere edo andereño esan nahi du. Balizko jainkosaren izenaren zenbait aldaera:
Gogoan izan da Mariren inguruko elezahar eta sinismenetan hura izendatzeko sekula ez dela "Jainkosa" hitza erabiltzen, eta bai ordea "Andre" (bizkaieran eta Goierriko gipuzkeran, "Andra"), "Dama" edo "Señora" deiturak; hala nola Andra Mari Munoko, Andra Mari Muiroko, Anbotoko Señora, Amuteko Damie, Damatxo, Arroilbeltzeko Andra...