cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
José Luis Caso
Bizitza
José Luis Caso Cortines Comillas herrian jaio zen, Kantabrian, familia ugari batean. Kantabrian jaio arren, 22 urte zituela Euskadira bizitzera joan zen, 1950eko hamarkada betean. Euskadiko Aliantza Popularraren fundatzaileetako bat izan zen 1982an. Geroago ere, Alderdi Popularraren Irungo Presidentea izan zen, eta udalerri horretako zinegotzia. Izan ere, Irunen bizi zen  1997. urtearen bukaeran hil zutenean, erretiratuta zegoen eta Errenteriako Udaletxean (Gipuzkoa) Alderdi Popularreko zinegotzia zen, 1995tik. Horrez gain, Gipuzkoako Alderdi Popularraren Zuzendaritza Batzordearen kide zen, bai eta Euskadiko Alderdi Popularraren Zuzendaritza Batzordearena. Irunen ehortzi zuten. Ezkonduta zegoen eta bi seme eta biloba bat zituen. Hil zutenean 64 urte zituen. Hilabete batzuk beranduago,1998ko ekainean, ETAk bere kargua hartu zuen zinegotzia ere hil zuen: Manuel Zamarreño Villoria.
Pradinas
Biztanleria
2007an Pradinas udalerrian erroldatutako biztanleak 370 ziren. Familiak 148 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
José Luis Caso
Hilketa
1997ko abenduan, Francisco Javier García Gaztelu «Txapote», Irantzu Gallastegui Sodupe, Amaya, Sebastián Lara Mendiaraz, Alfonso Sebastián Iriarte, Jesús María Lombide Lorente, María Cristina Gete Echevarría eta Ana Belén Egües Gurruchaga etakideek osatzen zuten Donostia komandoa. Beren helburua Euskadiko Alderdi Popularreko eta Langile Alderdi Sozialistako kargu eta zinegotziei erasotzea zen. 1997ko abenduaren 11n, José Luis Caso Irungo Trinche tabernan zegoen. Egunero joan ohi zen bertara. Lokaleko atzealdean zegoen, barran zerbait hartzen. 22:54etan tipo bat hurbildu zitzaion eta tiro egin zion. Balak eskuineko parietal-tenporal-okzipital eremuan jo eta José Luis Caso ia berehala hil zen. Terroristak bere pistolarekin tabernan zeuden bost bezeroei eta jabeari mehatxu egin zien, bere atzetik joan ez zitezen. Oraindik ez da bere identitatea egiaztatu. Polizia lokalera bertaratu eta gero, guardiako epaileak hilotza altxatzea agindu zuen hurrengo eguneko 00:30ak aldera. Hurrengo egunean zehar milaka lagun kalera atera ziren Donostian hilketa gaitzesteko.
Pradinas
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
José Luis Caso
Hilketa
2006ko ekainaren 30ean Auzitegi Nazionalaren Zigor-arloko Salaren Hirugarren Atalak 44/2006 epaia eman zuen. Froga nahikorik ez zegoenez, akusatuak absolbitu egin zituzten. Atentatu honen ondoren, ETAk ez zuen aldarrikapenik egin. Hala ere, epaiak frogatutzat ematen du erakunde terroristaren autoretza. Gertakari hauengatik inork ez zuen zigorrik jaso.
Pradinas
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 206 ziren, horien artean 153 aktiboak ziren eta 53 inaktiboak ziren. 153 pertsona aktiboetatik 145 lanean zeuden (82 gizon eta 63 emakume) eta 8 langabezian zeuden (6 gizon eta 2 emakume). 53 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pradinas udalerrian 153 unitate fiskal zeuden, 362 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.614 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Pradinas udalerrian 42 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.254 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Strix chacoensis
Strix chacoensis Strix generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Iritzi konparatiboaren legea
Iritzi konparatiboaren legea Louis Leon Thurstone ikertzaileak estimuluen neurketari buruz garaturiko eredu bat da, Thurstone eskala garatzeko erabilitakoa. Thurstoneren arabera, estimuloek (soinu bat edo inkestatuak baloratu beharreko galde sorta bateko baieztapen bat) erreakzio desberdinak izaten dituzte subjektu berdinaren eskutik une desberdinetan. Suposizio hauekin, erreakzioa une jakin batean banaketa normalaren araberakoa dela eta a eta b estimuloen arteko eskala-diferentzia honela kalkulatzen dela ezartzen ditu:
Informazio-sistema
Informazio-sistema (ingelesez, information system) bat datu-multzo bat da, helburu komun batekin elkar-eragiten duena.
Informatikan, informazio-sistemek erakunde bakoitzaren funtsezko prozesuetarako eta berezitasunetarako garrantzitsua den informazioa administratzen, biltzen, berreskuratzen, prozesatzen, biltegiratzen eta banatzen laguntzen dute.
Informazio-sistema bat diseinuagatik, erabiltzeko erraztasunagatik, malgutasunagatik, erregistroak automatikoki mantentzeagatik, erabaki kritikoak hartzen laguntzeagatik eta garrantzirik gabeko informazioetan anonimotasuna mantentzeagatik nabarmentzen da.
Normalean "informazio-sistema" terminoa oker erabiltzen da informazio-sistema informatikoaren sinonimo gisa; izan ere, kasu gehienetan, informazio-sistema baten baliabide material ia guztiak sistema informatikoz osatuta daude. Hertsiki esanda, informazio-sistema batek ez du zertan baliabide horiek eduki (nahiz eta praktikan hori ez den gertatzen). Beraz, esan liteke informazio-sistema informatikoak informazio-sistemen azpimota edo azpimultzo bat direla oro har.
Definizioa
Informazio-sistemak (IS) informazioa biltzeko, prozesatzeko, biltegiratzeko eta banatzeko diseinatutako sistema formalak, sozio-teknikoak eta antolakuntzakoak dira.
Aplikazioa
Informazio-sistemek erakunde batean informazioaren teknologiaren azpiegituraren garapena, erabilera eta administrazioa jorratzen dituzte.
Informazioaren aroan, konpainien ikuspegia aldatu egin da produktuarekiko orientaziotik ezagutzaranzko orientaziora; zentzu horretan, merkatua gaur egun prozesuaren eta berrikuntzaren terminoetan lehiatzen da, produktuaren terminoetan izan ordez. Enfasia ekoizpenaren kalitatetik eta kantitatetik ekoizpen-prozesura aldatu da, bai eta prozesu horrekin batera doazen zerbitzuetara ere.
Konpainia baten aktiborik handiena, gaur egun, bere informazioa da, bere pertsonalean, esperientzian, ezagutzan eta berrikuntzetan (patenteak, egile eskubideak, sekretu komertziala...) adierazten dena. Lehiatu ahal izateko, erakundeek informazio-azpiegitura indartsu baten jabe izan behar dute, eta azpiegitura horren bihotzean kokatzen da informazio-teknologiaren azpiegitura. Horrela, informazio-sistemak erakundearen barruan informazio-fluxuaren euskarri den teknologiaren erabilera hobetzeko moduak aztertuko ditu. Informazio-sistema batek datuak osatzen dituzten elementu guztiak eskaini behar ditu, egitura sendoan, etorkizuneko aldaketen aurrean modu malgu eta homogeneoan.
Informazio-sistema motak enpresan
Sailkapen hau erakunde baten hierarkian oinarritzen da, eta piramidearen eredua deitu zitzaion. Helburu duten funtzioaren arabera edo bukaerako erabiltzaile motaren arabera, informazio-sistemak ondorengo moduan sailka daitezke:
ERP
ERP terminoak enpresa baliabideen planifikazioa (ingelesez, Enterprise Resource Planning) esan nahi du. Programa hauek enpresaren barneko operazio ezberdinak kudeatzeaz arduratzen da, ekoizpen arlotik banaketara arte, eta baita giza-baliabideen arlora arte.
Modulu ezberdinez osatutako kudeaketa softwarea da, negozioaren prozesu ezberdinen euskarri izateko diseinatuak izan diren soluzioak eskaintzen dituena. ERP sistemek enpresa-prozesuak estandarizatzen dituzte eta funtzio-arlo ezberdinei, erakundeko edozein puntutan sortua izan den informaziora sarbidea eskaintzen diete.
ERP sistemen oinarrizko ezaugarriak honakoak lirateke :
Gaur egun merkatuan dauden ERP soluzio batzuk hauek lirateke: SAGE, SAP, Oracle, Microsoft Dynamics...
SCM
SCM terminoak hornikuntza katea kudeatzeko sistema (ingelesez, Supply Chain Management) esan nahi du. Sistema hauen helburua negozio-prozesuak azken erabiltzaile batetik hasi eta hornikuntza-kate osoan bezeroei balioa eransten dieten produktuak, zerbitzuak eta informazioa ematen dituzten ordezkoetaraino integratzea da.
Amundsen itsasoa
Amundsen itsasoa Marie Byrd kostaldean dago, Siple uharteko Dart lurmuturra eta Thurston uharteko Flying Fishla lurmuturraren artean, Antartikan. Nils Larsen esploratzaile norvegiarra izan zen 1928-1929ko bere espedizioan eremu hau 1929ko otsailean esploratu ondoren eremu honi izena eman zionean bere herrikide Roald Amundsen esploratzailearen omenez, Hego Polora iritsi zen lehena.
Informazio-sistema
SCM
Gaur egun merkatuan dauden SCM hornitzaileen adibide batzuk Oracle SCM, Microsoft Dynamics SCM, SAP SCM, Sage Software... dira.
CRM
CRM terminoak bezeroekiko harremanak kudeatzeko sistema (ingelesez, Customer Relationship Management) esan nahi du. Hauek erakundeak bezeroekin dituen harremanen informazio guztia biltzeko eta kudeatzeko aukera ematen dute, bezeroak identifikatu, erakarri eta eusteko, eta horrela, haiekin harreman onuragarria eta iraunkorra sortzeko, bi alderdien mesedetan.
Business Intelligence
Honen ezaugarri garrantzitsuenak jarraian laburbiltzen dira:
Hauek dira gaur egun ezagutzen diren programa garrantzitsuenetako batzuk: Oracle Data Mining, R, Pentaho, SPSS...
Petalostomella
Petalostomella Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Petalostoma lygrodes da.
Seguin (Texas)
Seguin Texasko hiri bat da. Guadalupe konderrian kokatua dago. 2010ean 25,175 biztanle zituen, 89.25 kilometro koadrotan banatuta.
Mamerseko barrutia
Mamerseko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 79.407 biztanle ditu 1.615 kilometro koadrotan. Guztira 134 udalerri ditu. Bere hiriburua Mamers da.
Melanophryne carpish
Melanophryne carpish Melanophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Microhylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Plagiotremus ewaensis
Plagiotremus ewaensis Plagiotremus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Kataluniako Errepublika
Kataluniako Errepublika (República Catalana) edo Katalan estatua (Estat Català) Kataluniak historian zehar izan duen izenetako bat da, estatu gisako aldarrikapen burujabeak izan dituenean. Era berean Kataluniar independentismoaren helburu politiko nagusia da. 2017ko urriaren 27ean Kataluniako parlamentuak errepublika aldarrikatu zuen, 2017ko Kataluniaren independentzia erreferendumaren emaitzek hala aginduta.
Bost aldarrikapen
Kataluniak bere burua Espainiatik bereizitako entitate politiko gisa bost aldiz aldarrikatu du historian zehar:
2015eko azaroan Kataluniako parlamentuak mozio bat onartu zuen 2017a bukatu aurretik errepublika independiente gisa bere burua aldarrikatzeko, independentzia erreferenduma irabaziz gero. Erreferenduma urte horretako urriaren 1ean egin zen eta hartan baiezko bozak %90,18tara heldu ziren. Carles Puigdemont presidentak Kataluniako parlamentari eskatu zion indepentzia aldarrikapen ofiziala atzeratzea, Espainiako gobernuarekin erreferendumaren emaitzen ezarpena negoziatzeko. Negoziazio nabarmenik ez zen geratu eta, beraz, Parlamentauk errepublika onetsi eta Kataluniako Errepublika aldarrikatu zuen urriaren 27ean.
Marlboro (New York)
Marlboro Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Ulster konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Orange (enpresa)
Orange, Frantziako telekomunikazio enpresa bat da. Telefono fijo, mugikor, internet eta telebista zerbitzuak eskeintzen ditu. Egoitza nagusia Paris hiriburuan du.
1988an France Télécom izenez sortua izan zen eta 1994an gaur egungo izena izatera pasa zen.
Pontoporia blainvillei
Pontoporia blainvillei Pontoporia generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Pontoporiidae familian sailkatuta dago. Hego Amerikako kostalde eta estuarioetan bizi da.
Erabiltzailean Oinarritutako Diseinua (EOD)
Erabiltzailean Oinarritutako Diseinua (EOD) produktu baten amaierako erabiltzailearen behar eta mugetan oinarritutako diseinu-prozesua da. Etapa ugaritako arazoei hainbat konponbide ematen dituelako da prozesu hau berezia. Prozesuaren fase ezberdinetan diseinatzaileek berrikusi ditzaketen beharrei konponbidea emateaz gain, produktuaren benetako erabilera nolakoa izan daitekeen aurreikusi beharra dago. Gainera, fase bakoitzean (konzeptualizazio, erdibideko produkzioan eta post-produkzioan) beharrezkoak dira balioztatze-testak azkeneko erabiltzaileak produktuarekin duen jokaera eta beharrizanak identifikatu ahal izateko. Honela prozesu zikliko bat sortzen da (“proof back” delakoa), eta erabiltzaileetatik lortutako informazioa erabiliz produktua aldatu daiteke. Mota honetako testaketak oso baliagarriak dira. Izan ere, nahiko zaila izaten da produktua lehen aldiz erabiltzean jendeak izango duen jokaera antzematea. Erabiltzailea produktura moldatu beharrean, honen beharrizanak eta nahiak kontuan izanik produktuaren optimizazioa burutzen da EOD diseinu-prozesuan. Hain zuzen ere, ezaugarri nagusi hau da beste diseinu-prozesuetatik bereizten duena.
EOD modeloak eta ikuspuntuak
Erabiltzailean Oinarritutako Diseinu prozesua software-diseinatzaileentzako lagungarria izan daiteke erabiltzaileen beharrei erantzuna emateko. Prozesu-hasieran hartutako erabakiak, diseinuaren helburu nagusia eta beste hainbeste betebehar azterketa osoan zehar hartuko dira kontuan. Ez hori bakarrik, aurrera egin ahala, espezifikazioak gehiago zehaztuz joango dira erreminta ezberdinak erabiliz: etnografia ikerkuntza, kontestu-galdeketa, prototipaketa, erabilgarritasun-azterketa, etab. Modu berean, produktu analogoen azterketatik beste hainbeste detaile zehaztu daitezke. Ez da ahaztu behar, erreminta hauek dagoeneko erabaki diren espezifikazioak zehazteko ez ezik, berriak aurkitzeko ere balio dutela.
Dena den, zer da zehazki erabiltzailean oinarritutako diseinua? Laburki esanda, ISO “Sistema elkareragileentzako gizakian oinarritutako diseinua” (“Human-centred design for interactive systems (ISO 9241-210, 2010)") arauaren sei puntu nagusiak baitan hartzen dituen edozein diseinu. ISO arau honen gakoak hauek dira:
Helburua
EOD erabiltzaileari eta honen zeregin eta xedeei buruzko galderak planteatzen ditu, lortutako erantzunak aurrerago hartuko diren erabakietan lagungarriak izan daitezen. Esate baterako, web orri baten diseinuan hurrengo galderei erantzuna ematen zaie:
Analisi erremintak Erabiltzailean Oinarritutako Diseinuan
Erabiltzailean Oinarritutako Diseinuan analisi-fasea aurrera eramateko erreminta posibleak hiru dira: pertsona, egoera eta erabilera-unea.
Pertsona
EOD prozesuan zehar erabiltzaile nagusia islatzen duen pertsona bat sortu behar da. Ikerkuntza-fasea burutu eta gero, erabiltzailearen ezaugarri guztiak biltzen dituen fikziozko pertsonaia hau sortzen da. Batzuetan ia ezinezkoa da ezaugarri guzti hoiek biltzen dituen pertsona bakarra sortzea, beraz askotan pertsona osatzen duten zenbait gizabanako sortzen dira. Hauetaz gain, bigarren mailako pertsona ere sor daiteke. Nahiz eta bigarren mailako pertsona hau diseinuaren helburua ez izan, honen beharrak eta arazoak ahal diren neurrian konpondu behar dira. Normalean pertsonaiaren pertsonalitatea erakutsi ahal izateko, pertsonari izen, argazki, rol, ingurugiro, testuinguru eta arduraz gain, helburu eta zeregin, behar eta motibazio batzuk ematen zaizkio.
Erabiltzailea bere osotasunean ulertu ahal izateko pertsona oso baliagarria denez, diseinu-prozesua honen inguruan sortzen da. Honez gain, gehienetan diseinu-prozesuan zehar egin beharrekoak eta kontuan eduki beharrekoak lehenesten laguntzen duen erraminta baliagarria da.
Egoera
EOD prozesuan sortutako egoerak bizitza errealean oinarritutako istorioak edo gertakizun-sekuentziak dira. Normalean, aurretik sortutako pertsona izan ohi da istorio hauen protagonista. Bertan, indibiduo baten eguneroko bizitza era sinple eta zehatz batetan kontatzen da, pertsona horren izaera emozionala zein fisikoari buruzko informazio berria eskainiz. Hiru egoera mota bereiz daitezke: lehenik, “egoera ideala”, non gertakizun guztiak positiboak diren. Ondoren, eta lehenengoari kontra eginez, “egoera negargarria”, indibiduo honekin erlazionatutako gertakizunak ezin okerragoak izanik. Azkenik, “bataz-besteko egoera” deritzona dago, aurreko bien erdibideko bat izango litzatekeena. Egoeren bitartez, pertsona dagokion kontestu sozialean jarri eta errealitate fisiko batetan kokatzen da, honi buruz datuetan oinarritutako ikuspuntua zabalduz. Modu berean, egoeren istorio formatua dela eta, ulergarritasun handiko erraminta kontsideratzen da. Dena den, argitu beharra dago nahiz eta eszena hauek ikertzaile zein diseinatzaileen susmoak edo suposizioak diren, datu-sorta sendoetan oinarrituta daudela.
Erabilera-Unea
Labur esanda, erabilera-unea erabiltzailearen eta gainerako munduaren arteko interakzioa da. Erabilera-une bakoitzak deskribatzen du bizitza errealean denbora epe laburrean gertatutako ekintza bat. Ekintza horren zehaztasun korapilatsuak eta pertsona eta munduaren arteko interakzioak dira batez ere aztergaia. Erabilera -unea honela adierazten da: norbanakoaren helburuak lortzeko eman beharreko pausuak zerrendatzen dira kausa-ondorio formatua erabiliz.
Erabiltzailean Oinarritutako Diseinuaren beharrak eta emozioak
“Eguneroko gauzen diseinua” (“The Design of Everyday Things”) liburua 1986. urtean argitaratu zen lehen aldiz. Bertan, Donal A. Normanek diseinu zuzena eta okerraren ideiaren azpian ezkutatzen den psikologia deskribatzen du, diseinu on baten adibide eta printzipioak emanez. Eguneroko bizitzan diseinuak duen garrantzia azpimarratzen du, eta baita diseinu oker batek izan ditzakeen ondorio kaltegarriak.
Juan Carlos Guerra
Juan Carlos Guerra Barrena (Donostia, 1860ko abenduaren 27a - Arrasate, 1941eko urriaren 2a) gipuzkoar historialaria eta legegizona izan zen. Arrasaten bizi izan zen bizi guztian. Genealogia eta heraldika-alorrak landu zituen batik bat. Euskal-Erria, RIEV eta Euskalerriaren Alde izeneko aldizkarietan argitaratu zituen bere lanak. Harenak dira: Diccionario heráldico de la nobleza guipuzcoana (1883), Ensayo de un padrón histórico de Guipuzcoa según el orden de sus familias pobladoras (1928), Estudios de heráldica vasca (1910), ''Oñacinos y Gamboínos. Rol de banderizos vascos'' (1930). Euskal testu eta erromantze zaharren azalpenak ere egin zituen lan aberats batean: Los cantares antiguos del euskera (1924). Berak aurkitu zuen Pedro Ignazio Barrutiaren Acto para la Nochebuena (Gabonetako ikuskizuna) antzerkiaren eskuizkribua.
Caldercruix
, 'Cròcan Chaladair' eta 'Cauldercruix', Eskoziako udalerri bat da, Iparraldeko Lanarkshire konderrian.
Paralida
Paralida Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Paralida triannulata da.
Luis José de Chorroarín
Luis José de Chorroarín (Buenos Aires, 1757 - id., 1823) apaiz eta hezitzaile argentinarra izan zen, maiatzeko iraultzan eta herrialde horretako lehen gobernu independenteetan parte hartu zuena.
Strix rufipes
Strix rufipes Strix generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Eugenia Trinchinetti
Eugenia María Trinchinetti (Victoria, Argentina, 1997ko uztailaren 14a) argentinar kirolaria da, belar hockeyan lehiatzen dena.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu Argentinako taldearekin, Herbehereen atzetik eta Erresuma Batuaren aurretik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Agustina Albertario, Agostina Alonso, Noel Barrionuevo, Valentina Costa Biondi, Emilia Forcherio, Agustina Gorzelany, María José Granatto, Victoria Granatto, Julieta Jankunas, Sofía Maccari, Delfina Merino, Valentina Raposo, Rocío Sánchez Moccia, Micaela Retegui, Victoria Sauze, Belén Succi, Sofía Toccalino eta Eugenia Trinchinetti-k.
Hemicampinae
Hemicampinae Rhabdura azpiordenako Diplura ordenako eta Entognatha klaseko azpifamilia bat da. Campodeidae osatzen duten bost azpifamilietako bat da.
Ajdabiya
Ajdabiya Libiako udalerrietako bat da. Bere hiriburua Ajdabiya da. 91.620 kilometro koadro ditu eta 165.839 biztanle zituen 2003an.
Creeveroe
Creeveroe (irlanderaz An Chraobh Rua) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen baserri edo landa eremu bat da, Ulster probintzian.
Armagh konderri hibirubutik hiru milia eta erdi mendebaldera dago, eta antzinako Ulstergo Erresumako Conchobar Mac Nessa erregearen hiru egoitzetako bat izan zen Emain Macha gotorlekutik hurbil.
Jostun txiki ausarta
Jostun txiki ausarta edo Jostuntxo ausarta, Das tapfere Schneiderlein jatorrizko alemaneraz, Zazpi batera azpizenburupean, 1812. urtean lehen aldiz Grimm anaiek beren Kinder- und Hausmärchen (euskaraz, Etxeko eta haurren ipuinak), ipuin bilduman jasotako Europako herri ipuina da.
Haria
Marmelada ogi xerra batean zabaldu zuen dastatzeko, baina aurrena lana bukatzea nahiago izan zuen. Bitartean, euliak marmelada inguruan hasi ziren burrunban. Jostuna konturatu zenean, zapi batez behin eta berriz jo zituen euliak. Azkenean hogei euli akabatu zituela ikustean, guztiz txunditu zen eta egindako balentria herrian eta baita mundu osoan zabaldu behar zuela pentsatuz, gerriko bat hartu eta bertan hitz hauek idatzi zituen: "Zazpi batera". Bere balentria zabaltzeko bidaian abiatu aurretik, gazta bat eta zuhaixka batean aurkitu zuen txori bat hartu zituen.
Erraldoiak harri bat eskutan estutu zuen, halako indarrez, non ur tanta batzuk ateratzea lortu baitzuen. Jostuna orduan, bere gazta hartu, estutu eta zuku guztia atera zion. Erraldoia harri eta zur geratu zen.
Jarraian, erraldoiak harri bat hartu eta halako indarrez jaurti zuen non bistaz ezin baitzen ikusi. Azkenean harria lurrera erori zen ordea. Jostunak, berriz, txoria askatu eta honek zerurantz egin zuen hegaka, bistaz galdu arte. Erraldoiak jaurtiketan ere trebea zela aitortu behar izan zuen.
Ondoren, basoan eroritako zuhaitz bat basotik ateratzen lagunduko zion esan zion jostu txikiari. Jostunak enborretik heltzeko esan zion erraldoiari, berak adarretatik helduko ziola esanez. Erraldoiak halaxe egin zuen eta aurrera begira jarri behar izan zuen, jostunak adarretan igota lasai lasai zihoala. Erraldoiak nekatuta zegoela esan zion azkenean eta enborra lurrean utzi behar zuela. Jostun txikiak adarretatik berehala salto egin eta zuhaitza adarretatik heltzen zuela itxurak eginez, halako erraldoiak nolatan ezin zuen zuhaitz bat gainean hartu bota zion erraldoiari.
Gereziondo baten ondoan pasa zirenean, gereziondoa makurtu zuen erraldoiak jostuntxoak gereziak jan zitzan. Halako batean, gereziondoa askatu eta jostuntxo airean ibili zen eta lurrera minik hartu gabe erori. Erraldoiak gereziondoari nolatan ezin zion eutsi galdetu zion eta orduan jostuntxoak ehiztari batzuk tiroka ikusi zituelako egin zuela salto esan zion erraldoiari. Jostuntxoak ea berak berdina egiteko gauza zen galdetu zion eta horrela, erraldoia saiatu egin zen gereziondo gainetik salto egiten baina adar artean trabaturik geratu zen. Askatu zenean, erraldoiak bere etxera gonbidatu zuen. Erraldoiaren etxe handian jostun txikiak erraldoia beste erraldoi batzuekin bizi zela ikusi zuen. Lo egiteko, beraien ohantze zabal bat eskaini zion baina hura beretzat gehiegi zela-eta, jostuntxoak txoko batean lo egitea erabaki zuen azkenik. Erraldoiak gaueko ilunpean burnizko barra bat hartu eta ohantzea kolpatu zuen indarrez jostuntxoa hiltzeko asmoz. Goizaldean basora zihoazela, harri eta zur geratu ziren jostuntxoa beti bezala pozik eta alai ikustean eta ikaraturik arineketan ihesi egin zuten.
Jostuntxoak bere bidea jarraitu eta erregearen jauregi batera heldu zen. Belar gainean lo hartu eta jauregiko zaldun batzuk inguratu zitzaizkion. "Zazpi batera" zioen gerrikoa ikusi zutenean, gudari ausart baten aurrean zeudela pentsatu zuten eta erregeari eman zioten horren berri. Erregeak, jostuntxoak esnatu bezain laster, bere mesedetara jarri nahi ote zuen galdetzeko esan zien zaldunei. Jostuntxoak onartu egin zuen proposamena baino zaldunek begi txarrez ikusten zuten eta beldurrez ere bai, bere aurka hasiz gero, aldi bakoitzean beraietako zazpi garaituko zituela pentsatzen baitzuten. Horrela, zaldunek erretiroa eskatu zioten erregeari. Erregeak jostunak agintea ken ziezaiokeela beldurrez, erresuma birrintzen zuten bi erraldoi akabatzeko proposatu zion eta horrela eginez gero, erresumaren erdia eta printzesaren eskua beretzat jasoko zituela. Ehun zaldun ere jarri zizkion laguntzeko. Erraldoiak bizi ziren basora heldu zirenean, jostuntxoak bertan gertazeko esan zien zaldunei.
Erraldoiak lo egiten zuten tokitik gertu, zuhaitz baten gainera igo eta bertatik harri koskor bat bota zuen erraldoi baten gainera. Erraldoia esnatu eta beste erraldoiari bota zion errua. Berriro biek lo hartu eta berdina egin zuen jostun txikiak beste erraldoiarekin. Azkenean, bi erraldoiak borroketan hasi ziren: bi zuhaitz sustraietatik atera eta elkar joka hasi ziren, biak hil arte. Hala ere, jostuntxoak salto egin eta ezpataz ebaki zien bularra. Zaldunengana iritsi zenean, harro esan zien erraldoiek bi zuhaitzez gogor borrokatu arren, garaituak zituela.
Ordainsaria hartzera joan zenean, erregeak bere hitza ez zuen bete eta ordainsaria jasotzeko, aurretik kalte handiak egiten zituen adarbakar bat harrapatu beharko zuela esan zion. "Zazpi batera" leloa errepikatuz, basora sartu zen eskuan soka eta aizkora hartuta. Adarbakarra aurkitu zuenean, zuhaitz baten aurrean jarri zen. Adarbakarra berarengana oldartu zenean, zuhaitz atzera joan eta adarbakarra iltzaturik geratu zen zuhaitzaren enborrean. Jostun txikiak adarbakarra lotu, aizkoraz adarra moztu eta horrela eraman zuen jauregira.
Selma (Texas)
Selma Texasko hiri bat da. Bexar konderrian kokatua dago. 2010ean 5,540 biztanle zituen, 13.08 kilometro koadrotan banatuta.
Jostun txiki ausarta
Haria
Horrela ere ez zion erregeak ordainsaria eman nahi, aurretik basoan triskantza itzelak egiten zituen basurde bat, ehiztariak lagun, harrapatu behar zuela aitzakiaz. Ehiztariak baso bazterrean utzirik, horiek ere basurdearen beldur baitziren, basurde bila sartu zen basora jostuntxoa. Basurdeak ikusi zuenean, berarengana oldartu zen berehala baina jostuntxoa baseliza batera sartu, atzeko leiho txikitik berriz ere atera eta basurdea bere atzetik baselizara sartu bezain laster, baselizako aurreko atea itxi zuen. Ehiztariak harri eta zur geratu ziren jostuntxoak basurdea erakutsi zienean.
Phloeocecis
Phloeocecis Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Phloeocecis cherregella da.
Joaquín Jamar
Joaquín Jamar Domenech (Nagore, - Donostia, ) nafar ekonomialari, enpresaburu eta politikaria izan zen. Alderdi Liberalekoa, errepublikarra eta foruzalea izan zen.
Phelan (Kalifornia)
Phelan Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. San Bernardino konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Le Manseko barrutia
Le Manseko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 363.245 biztanle ditu 3.002 kilometro koadrotan. Guztira 170 udalerri ditu. Bere hiriburua Le Mans da.
Berardius arnuxii
Berardius arnuxii Berardius generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Ziphiidae familian sailkatuta dago.
Carfin
, 'An Càrn Fionn', Eskoziako udalerri bat da, Iparraldeko Lanarkshire konderrian.
Siple uhartea
Siple uhartea elurrez estalitako uharte bat da, 110 kilometroko luzerakoa, Wrigley golkoaren ekialdera Getz izotz hesian zehar, Bakutis kostaldean, Marie Byrd Lurraldean, Antartikan. Bere erdigunea 73º 39' hego latitudean eta 125º 12' mendebal longitudean dago.
Bere azalera 6390 kilometro karratukoa da, eta Siple Mendia izeneko ezkutu sumendi itzaliak domeinatzen du, 3110 metroko altuera duena, bere gehienezko altueragatik munduko 17. uhartea bihurtzen duena.
Uhartea eta mendia, hala deitu zituen Antartikako Izenei Buruzko Estatu Batuetako Kontseilu Aholkulariak 1967an Paul A. Siple (1908-1968 esploratzaile antartikoagatik, Richard Evelyn Bird almirantearen espedizioetako kide zena.
Plagiotremus flavus
Plagiotremus flavus Plagiotremus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Walter Wendelin
Walter Wendelin (Zürich, Suitza, 1957ko irailaren 3a) ezker abertzalearen eta Askapenaren kide internazionalista da. Alemaniar herritartasuna du.
2010eko martxoaren 28an Walterrek Mexikotik Venezuelara hegazkina hartu zuen eta Maiquetíako naziorteko aireportura iristean, Venezuelako zerbitzu sekretuek 36 orduz atxiki zuten solasaldi bat izateko.
Uraletako urubi
Uraletako urubia (Strix uralensis) Strix generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago.
Cijuela
Cijuela Espainiako udalerria da, Granadako probintziakoa. 2008an 2.665 biztanle zituen.
16 lore
16 lore 2009an plazaratutako Gari kantariaren estudioko grabazioa da, seigarrena bere izenarekin bakarlari moduan. Diskaren ezaugarri moduan datu pare bat aipa daitezke: kanta batean, "Zu gabe", Garik Patti Smithekin batera abestu zuela, eta beste batean, "Esperantzara kondenatuta", Berango Merana Ikastetxeko haurren laguntza izan zuela. Grabazioan kanta berriak zaharrekin nahasten dira.
Jose Manuel Lujanbio
Jose Manuel Lujanbio Retegi "Txirrita" (Ereñotzu, Hernani, Gipuzkoa, 1860ko abuztuaren 14a - Altza, Donostia, Gipuzkoa, 1936ko ekainaren 3a ) bertsolaria izan zen. Bere ospeak Gipuzkoako mugak gainditu zituen, eta XX. mendearen lehenbiziko erdialdean Euskal Herri osoan famatu zen. Mingain zorrotz eta bizkorreko bertsolaritzat nabarmendu zen, eta haren ateraldi umoretsuak herriaren gogoan gorde dira. Gai sozialak lantzen diren bertsoetan garai hartako herri-klaseen pentsamolde eta sentimenen berri ematen da.
Jaiotza eta familia
Jose Manuel Lujanbio Retegi 1860eko abuztuaren 14ko goizeko hiruretan jaio zen. Gurasoak Bautista Lujanbio Ganborena hernaniarra eta Juana Josefa Retegi Iraola oiartzuarra izan zituen. Aitaren aldeko aiton-amonak, Pedro Lujanbio eta Paskuala Ganborena, biak hernaniarrak, eta amaren aldeko aiton-amonak berriz, Inazio Retegi oiartzuarra eta Frantziska Iraola errenteriarra izan ziren. Txirrita Gipuzkoako Hernani udalerriko Ereñotzu auzoan dagoen Latze edo Latze-Zar baserrian jaio zen. Baserri hori Hernanitik Goizuetara bidean, Ereñotzu auzoko kaletik kilometro batera zegoen, Urumea ibaiaren eskuinaldean. Benta-txuri, Pago izarte eta Urdaburutik datorren eta Uxako-erreka deritzaion erreka baten ertzean. Baserria zegoen tokiaren parean Txirritaren busto bat jarrita dago.
Bere anaia-arrebak hauek izan ziren: Josefa Inazia Lujanbio Retegi (1858ko otsailaren 11an jaioa), Migel Jose (1862ko abenduaren 23an jaioa), Juan Maria (1865ko abenduaren 4an jaioa), Maria Aszension (1867ko azaroaren 20an jaioa), Juana Bautista (1870eko apirilaren 6an jaioa), eta azkenik Isabel Bizenta (1872ko azaroaren 5an jaioa).
Ereñotzutik Errenterira
Latze baserrian hamahiru urte arte bizi izan zen. Hijos de Jaime Puig - Destilería de Leñas y Fábrica de Productos Químicos fabrika zenak Latze baserriko soro eta larreak hartu zituen, eta familia osoa Errenteriako Txirrita baserrira aldatu zen. Latze baserriak denbora askoan oso-osorik iraun zuen, baina azkenean erori egin zen.
Gertaera honen beste bertsio baten arabera, oso hargin ona zela eta, berealdiko ospea zuen hargin andaluziar bat Ereñotzura etorri omen zen. Txirrita mutikoa, beste batzuekin batera hargin-mutil lanetan ibili ohi zen. Dirudienez aurreko egunean andaluziar harginak horma oker xamarra egin omen zuen (hargintzan honi bizkarra esaten omen zaio). Inork ez ikusteagatik, andaluziar hargina goizean goiz joanda, mailuarekin horma barrualdera kolpatuz ari omen zen Txirritak ikusi eta bertso ospetsu hori bota zion.
Txirrita baserrian
Antonio Zabalari kontatu ziotenez, Txirritagana jende asko joaten omen zen norbaiten kontrako bertso-paperak jar zitzan eskatzera. Desamodio kontuak eta mota guztietako arrazoiengatik sortutako ezin ikusiak ziren, besteak beste, bertso-sorta horietako gaiak. Enkargatutako gaiaren gainean bertso-sorta bat buruz konposatzen zuen Txirritak eta bere ilobak paperean jarri, gero inprentara eraman eta azoka egunetan saltzeko. Bertso asko galdu ez izana herriaren oroimenari eta Antonio Zabala bezalako bertso-paper biltzaileei zor diegu.
Hargin ona omen zen Txirrita, baina euskal iruditerian ezagunago izan da eskola zaharreko bertsolari mutilzahar, parrandazale eta pikaroaren prototipoa bihurtu delako. Nahiko zabalduta zegoen ez omen zitzaiola lan egitea asko gustatzen eta ahal zuen guztietan jai hartzen omen zuela tabernan edanean eta jokoan aritzeko. Baina Juanjo Uria bertsozale hernaniarraren aitona, Txirritaren lagun eta lankide izan zena ez zen uste horretakoa. Bere iritziz, oso gizon langilea eta jakin­tsua zen, oro har, kontrakoa uste bada ere.
Tritocampa
Tritocampa Rhabdura azpiordenako Diplura ordenako eta Entognatha klaseko genero bat da. Campodeidae osatzen duten Hemicampinae azpifamilian sailkatzen da.
Jose Manuel Lujanbio
Txirrita baserrian
Koldo Izagirrek dioenez, Txirritak bere bertsoetan erakutsitako lirika xumearen parekorik ez duela ezagutu berak poesia kultuan: «ez zen poeta, baina poetika zeukan, horregatik da hain bertsolari haundia... poetika naif-a, apaina eta liluragarria». Izagirre­ren iritziz, Txi­rri­taren bertsoak ikusi egiten dira, irudiz bete­tzen ditu, eszenatokiak sortu, adibidez, zuhur­tzia esateko «zazpi pausu aurrera eta beste zazpi atzera», dio.
Eskolarik gabea zen; inprentako hizkiak irakurtzeko gai bazen ere, ez zekien idazten, baina hainbat bertso argitaratu zituen, Joxe Manuel Eraus­kin Lujanbio ilobari diktatzen zizkion berak kantatutako sortak.
Kristau Katoliko sutsua zen eta gai erlijioso asko landu zituen bere bertsoetan. "Denbora, leku zeru ta lurrak" bezalako bertsoak sortu zituen, non ikuspegi katolikoaren araberako Jainkoaren kreazioa goresteaz gain, garaiko gazteentzako mezu moralizatzaile bat igortzen zuen, betiere Eliza Katolikoaren dotrina jarraituaz.
1935ean lehen Euskal Herriko Bertsolari Txapelketako txapeldunorde izan zen, eta hurrengo urteko edizioan txapela eman zioten, bertsolariarentzako omenaldi gisa.
1936ko maiatza aldean Goizuetan izandako krisi baten ondorioz 1936ko ekainaren 3an hil zen Altzako Gazteluene baserrian.
Carnbroe
, Eskoziako Coatbridge udalerrian dagoen auzune bat da, Iparraldeko Lanarkshire konderrian.
Jose Manuel Lujanbio
Txirrita baserrian
Bilbon, Hernanin eta Altzan hiru kalek bere izena daramate. Oreretan bada Txirrita-Maleo izeneko industrialde bat: Bere izena Txirrita eta Maleo baserrien artean egoteagatik datorkio.
Bertsolari honi buruz Juanba Berasategiren zuzendaritzapean sortutako marrazki bizidunetako Txirrita telesaila zabaldu zuten ETB-1ean 1999 eta 2000n.

Seminole (Texas)
Seminole Texasko hiri bat da. Gaines konderrian kokatua dago. 2010ean 6,430 biztanle zituen, 8.71 kilometro koadrotan banatuta.
Phanerophalla
Phanerophalla Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Phanerophalla knysnaensis da.
Hemicampa
Hemicampa Rhabdura azpiordenako Diplura ordenako eta Entognatha klaseko genero bat da. Campodeidae osatzen duten Hemicampinae azpifamilian sailkatzen da.
Castlecary
, Eskoziako udalerri bat da, Iparraldeko Lanarkshire konderrian.
Jude Law
David Jude Heyworth Law (Londres, 1972ko abenduaren 29 - ), Ingalaterrako aktorea da.
Plagiotremus goslinei
Plagiotremus goslinei Plagiotremus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Saranap (Kalifornia)
Saranap Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Contra Costa konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Metatactis
Metatactis Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Metatactis griseobrunnea da.
Châtillon-sur-Chalaronne kantonamendua
Châtillon-sur-Chalaronne kantoia Frantziako Ain departamenduko kantonamenduetako bat da. Bourg-en-Bresse barrutian dago kokatua. Honako udalerriak ditu bere baitan:
Milhac-d'Auberoche
Milhac-d'Auberoche Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Strix davidi
Strix davidi Strix generoko animalia da. Hegaztien barruko Strigidae familian sailkatua dago. Davidi horrek Armand David zoologoari egiten dio erreferentzia.
Milhac-d'Auberoche
Biztanleria
2007an Milhac-d'Auberoche udalerrian erroldatutako biztanleak 513 ziren. Familiak 208 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 80 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 267 etxebizitza zeuden, 211 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 264 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 211 etxebizitza nagusietatik 168 bere jabearen bizilekua ziren, 36 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 31 etxek hiru zituzten, 67 etxek lau zituzten eta 106 etxek bost zituzten. 168 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 87 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 104 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 323 ziren, horien artean 248 aktiboak ziren eta 75 inaktiboak ziren. 248 pertsona aktiboetatik 232 lanean zeuden (130 gizon eta 102 emakume) eta 16 langabezian zeuden (7 gizon eta 9 emakume). 75 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 30 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
Ávilako probintzia
Ávila Espainiako probintzia bat da. Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoan dago. 2006. urtean, 168.818 biztanle zituen. Hiriburua Ávila hiria da.
Milhac-d'Auberoche
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Milhac-d'Auberoche udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.219 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aydoilles
Aydoilles Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Seven Oaks (Texas)
Seven Oaks Texasko hiri bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 111 biztanle zituen, 3.62 kilometro koadrotan banatuta.
Melanophryniscus alipioi
Melanophryniscus alipioi Melanophryniscus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Aydoilles
Biztanleria
2007an Aydoilles udalerrian erroldatutako biztanleak 1.060 ziren. Familiak 396 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 148 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 164 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 425 etxebizitza zeuden, 397 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 395 etxeak ziren eta 27 apartamentuak ziren. 397 etxebizitza nagusietatik 336 bere jabearen bizilekua ziren, 56 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 74 etxek lau zituzten eta 286 etxek bost zituzten. 348 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 128 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 246 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 724 ziren, horien artean 532 aktiboak ziren eta 192 inaktiboak ziren. 532 pertsona aktiboetatik 500 lanean zeuden (270 gizon eta 230 emakume) eta 32 langabezian zeuden (12 gizon eta 20 emakume). 192 pertsona inaktiboetatik 81 erretiraturik zeuden, 69 ikasten zeuden eta 42 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 32 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 iturgina, 2 argiketariak eta 3 ile apaindegiak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Aydoilles udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Berardius bairdii
Berardius bairdii Berardius generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Ziphiidae familian sailkatuta dago.
Blackhawk (Kalifornia)
Blackhawk Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Contra Costa konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Melanophryniscus admirabilis
Melanophryniscus admirabilis Melanophryniscus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Pambikalbae
Pambikalbae Ediacararra garaian bizi izan ziren fosilen genero bat da. Sifonoforoen arbasoak zirela uste da. 570 eta 542 milioi urte bitartean bizi izan ziren. Espezie bakarra ezagutzen da, Pambikalbae hasenohrae.
Aurkikuntza eta etimologia
Australia Hegoaldean dagoen Flinders mendilerroko Nilpena eremuan aurkitu zen, Ediacara aztarnategitik gertu. Richard Jenkins geologoaren taldearekin lanean ari zen Pamela Hasenohr geologo amateurrak aurkitu zuen eta bere omenez Pambikalbae hasenohrae izena eman ztzaion espezieari. Richard Jenkins eta Chris Nedinek 2007an argitaratu zuten Pambikalbae-ren deskribapena.
Itsasoaren zikloak eragindako hareazko kanaletan aurkitu dira Pambikalbae aleak. Lurperatuak izan aurretik bere ganbaretan harea partikula ugari zegoen eta honek hiru dimentsiotan kontserbatzea ekarri zuen.
Deskribapena
Pambikalbae-k hosto zabal itxurako gorputza zeukan, erdiko adatz batetatik hainbat "ganbara" lerrokatzen zitzaizkion alboetara, zigi-zaga. Ganbara hauek antzeko organismoenak baino handiagoak ziren, honek egiten zuen berezi Pambikalbae . 20 eta 30 zentimetro arteko luzera duten fosilak aurkitu dira, punturik zabalenean 12 cm-ko zabalera dutenak.
Bizimodua
Lurrean finkarutik bizi zen organismo bentiko eta sesila zen. Bere ganbarak ireki eta itxi egiten ziren itsasoko uraren zirkulazioa ahalbidetuz eta uretako partikulak iragaziz elikatzen zen. Ganbara hauetako zelulak ziliatuak edo fladelatuak izango ziren partikula horiek eskuratu ahal izateko.
Taxonomia
Pambikalbae generoa Cnidaria filumean kokaturik dago, marmoka eta polipoekin batera. Hasiera batean pennatulazeoen taldean sartua izan bazen ere ganbaren anatomia ikusita sifonoforoen taldean kokatu da.
Marie Byrd Lurraldea
Marie Byrd Lurraldea (Marie Byrd Land) Antartikako lurralde bat da, Ross izotz hesiaren ekialdetik Ross itsasoaren mendebalderaino hedatzen den lur zatia, gutxi gora-behera Ross izotz hesiaren muturra eta Eights kostaldearen arteko lerro batera eta Ozeano Barearen hegoaldean. 158º eta 103º 24' mendebal latitudeen artean hedatzen da. Rockefellerren ordokia eta Eights kostaldearen artean dagoen eremuaren gehikuntza Richard Evelyn Byrd kontralmiranteak eremu honen esplorazioan izan zuen lider paperean oinarritzen da. Izena, Byrd almiranteak 1929an bere emaztearen omenez eman ziona, jatorrian eremu honen ipar-mendebaldeko zatiari eman zitzaion, urte horretan esploratua izan zen zatia.
Bere urruntasuna dela eta, baita Antartikako estandarrentzat ere, Marie Byrd Lurraldearen zatirik handiena (150º mendebal longitudetik ekialdera dagoena) ez du nazio bakar batek ere aldarrikatu. Ez da nazio errekonozitu bat, eta, beraz, askogatik, mundu osoan aldarrikatu gabeko lurralderik handiena da, 1.610.000 kilometro karraturekin (Eights kostaldea barne, hain zuzen ere Marie Byrd lurraldearen ekialdean). 1939an, garai horretan AEBetako presidentea zen Franklin Delano Rooseveltek Antartikarako espedizioan parte hartuko zutenei Antartikaren zati ba lurralde bezala aldarrikatzeko neurriak har zitzatela agindu zien. Hau espedizio honetako eta beranduagoko beste espedizio batzuetako kideek egin duten arren, aldarrikapen hauek ez ziren 1959 baino lehenago formaldu, Itun Antartikoaren sistema sortu zenean. Argitalpenen batzuk Estatu Batuetan lurralde hau Estatu Batuetako lurralde bezala erakutsi dute tarteko garaian, eta AEBetako Gobernuko Defentsa Departamenduak Estatu Batuek Antartikan aldarrikapen bat egiteko oinarri sendo bat dutela adierazi du, 1959 baino lehenago eginiko aktibitateen ondorioz. 150º mendebal longitudetik mendebaldera dagoen zatia Ross Dependentziaren zati da.
Bost kostalde bereizten dira, mendebaldetik ekialdera zenbatzen direnak:
Okupazioa
Marie Byrd Lurraldeak, aurretik, Deep Freez Operazioaren basea zen Byrd basea izan zuen, 1957an hasiz, Bakutis kostaldearen barnean. Byrd estazioa Mendebaldeko Antartikaren barnealdeko estazio nagusi bakarra izan zen. 1968an hemen zulatu zen Antartikako izotz geruza osorik zeharkatu zuen lehen izotz nukleoa. 1972an estazioa abandonatua izan zen, duela urte askotik udan aldi baterako kanpamendua den arren, Byrd Superficie Camp, Estatu Batuetako Programa Antartikoak (United States Antarctic Program, USAP) irekia, Mendebaldeko Antartikako iparraldean operazioak laguntzeko.
1998-1999an kanpamentu bat operatua izan zen Ford mendilerroan, Marie Byrd Lurraldearen mendebaldean, UCSBk hasitako eta Texaseko Unibertsitateko Geofisika Institutuak operatutako USAPen aire kanpaina bati laguntza emanez.