cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xarma arrunt
Xarma edo pago-lizarra Igantzi eta Arantza inguruan (Carpinus betulus) betulazeoen familiako zuhaitz hostoerorkorra da, 25 metrorainokoa eta bitan zerratutako hosto txandakatu eta osoak, gerbatan elkartutako loreak eta akenio-motako fruituak dituena.
Euskal Herrian galtzeko arriskuan dagoen espezietako bat da pago-lizarra eta horren adierazle dira EAEko zein Espainiako Flora Baskularraren Zerrenda Gorriek erregistraturik izatea. Zuhaitz bitxia dugu, izenak dioen moduan pagoaren zein lizarraren zenbait ezaugarri konbinatzen dituena. Egun, Euskal Herrian Nafarroako ipar-mendebaldeko, Bortziritako zuhaizti txiki baten-batean eta Gipuzkoako Alegia inguruko gune bakarrean baino ez dago. Pirinioen hegoaldean ezagutzen diren eremu bakarrak dira. Europan zabalduta, baina batez ere erdialdean, eta Asia hego - mendebaldean. Hemengo jardin eta parkeetan apaingarri gisa nahiko edatua, batez ere fastigiata motakoak, luze itxurakoak eta piramidalak.
Big Leaguer
Istorioa fikziozkoa izan arren, Robinsonek antzezten duen pertsonaia Hans Lobert benetazko beisbolari, entrenatzaile eta Philadelphia Phillies taldearen presidentea zenan oinarritua dago.
Argumentua
AEB, Florida. John Lobert (Edward G. Robinson) entrenatzaileak New York Giants taldearen entrenamenduak zuzentzen ditu. Bera da Liga Txikietako 18-22 urte arteko besibolari gazte onenak hautatu eta kontratatzearen arduradun, ondoren Liga Handietan joka dezaten. Gazte guztiek beren amets eta talentuak dituzte, baina haien artean kontratua lortuko duten zorioneko gutxi batzuk besterik ez dira egongo.
Ortler
Ortler alemanieraz edo Ortles italieraz Italiako mendia da, Alpeetako mendikatean eta Trentino-Adige Garaia eskualdean kokatutakoa, Suitzako mugatik hurbil.
Xarma arrunt
Ezaugarriak
Zuhaitz honek 25 metrorainoko altuera har dezake. Enbor bihurria du, azal grisaxka eta leuna, pagoarenarekin antzekoa baina maiz saihets modukoekin. Kimu berriak, pagoenak ez bezala, zentimetro bat baino handiagoko lizera dute. Xarmak adakera biribildua du.
Hostoak
Xarmaren hostoak zumarrarenekiko nahiko antzekoak dira, baina hauek simetrikoak. Txandakatuak, erorkorrak eta bitan zerratuak dira, eta ertz obalatua eta oin biribila edo bihotz-formakoa daukate. 4-9 cm-ko luzera dute, eta itxura bereizgarria ematen dieten zain nabariak. Ernamuinak txandakatuak dira eta ardatz-itxurakoak, baina pagoarenak baino gutxiago. Udazkena aurrera joan ahala kolore berdea galdu eta hori deigarri bilakatzen dira hostoak, eta lurrera erori aurretik marroi argiak dira.
Loreak
Zuhaitz bakoitzak lore arrak eta emeak ditu, baina elkarrengandik bereizita daude, hau da, espezie monoikoa da. Lehenengoak gerba zintzilikaritan elkartzen dira, eta biluziak dira (ez dute ez sepalorik ez petalorik). Emeak muturreko gerbetan biltzen dira. Heltzen direnean, infruteszentziak hiru gingil dituen inbolukru batek babesten ditu. Erdiko gingila aldeetakoak baino askoz luzeagoa da.
NGC 3038
NGC 3038 galaxia espiral bat da, Antlia konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Xarma arrunt
Ekologia
Atlantikoko baso mistoetan bizi da (Quercus eta Fagus espezieekin maiz), lurzoru bigun eta freskoa duten mendi-hegal ospeletan. Tenperatura epelak behar ditu eta soilik itsas mailatik 600 metrora aurkitzen da.
Fenologia
Udaberrian loratzen da, eta fruituak udaren bukaeran eta udazkenaren hasieran heltzen dira. Hala ere, maiz haziak ez dira bigarren urtea arte hozitzen.
Espezieen arteko elkarrekintzak
Maiz izaten ditu landare-zorriak, kotxinilak eta Corythucha ciliata izeneko intsektuen plagak. Horrez gain, xarmaren mikorriza arrunta da Coprinus comatus onddoa.
Fay-les-Étangs
Fay-les-Étangs Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fay-les-Étangs udalerrian erroldatutako biztanleak 399 ziren. Familiak 152 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 158 etxebizitza zeuden, 148 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 157 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 148 etxebizitza nagusietatik 141 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 42 etxek lau zituzten eta 85 etxek bost zituzten. 109 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 61 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 83 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 254 ziren, horien artean 190 aktiboak ziren eta 64 inaktiboak ziren. 190 pertsona aktiboetatik 174 lanean zeuden (92 gizon eta 82 emakume) eta 16 langabezian zeuden (10 gizon eta 6 emakume). 64 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fay-les-Étangs udalerrian 151 unitate fiskal zeuden, 411,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.850 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 1 margolaria.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Huttonsville (Mendebaldeko Virginia)
Huttonsville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Randolph konderrian dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
C. W. Ceram
C. W. Ceram izengoitiarekin lan egin eta idatzi zuen Kurt Wilhelm Marek (Berlin, 1915eko urtarrilaren 20a - Hanburgo, 1972ko apirilaren 12a) idazle eta editore alemanak. Rowohlt argitaletxeko editorea izan zen, arkeologiari buruzko dibulgatzaile ezaguna. Izengoiti bat erabiliz idaztea erabaki zuen —bere izena atzerantz ortografiatuz ananym gisa, eta K latinizatuz C gisa—, Hirugarren Reicharen garaian propagandista gisa egin zituen lan filo-naziekin distantzia markatzeko.
Centro para la Cultura y el Conocimiento
Centro para la Cultura y el Conocimiento (Kultura eta Ezagutzarako Zentroa), ezagunagoa CCC akronimoaz, urrutiko hezkuntzarako enpresa bat da, Donostian 1939 urtean sortua. Hizkuntza eta lanbide heziketarako ikastaro ez arautuak (balio ofizialik gabeak) eskaintzen ditu Espainia osorako.
C. W. Ceram
Ibilbidea
Bigarren Mundu Gerran, Propagandatruppe Armada alemaneko propaganda taldeko kidea izan zen. Garai horretako lan ezagunenak Marek izenarekin argitaratuak Wir hielten Narvik (1941) eta Rote Spiegel (1943) izan ziren.1949an, Ceramek bere libururik ospetsuena kaleratu, Götter, Gräber und Gelehrte: Jainko, hilobi eta jakintsuak. Arkeologiaren garapen historikoaren kontakizun dibulgatiboa da, hainbat hizkutzatan arrakasta lortu zuena 20. mendearen 2. zatian. Aurretik ere egina zuen dezifratze epigrafikoei buruzko lan bat 1935ean, eta ospea lortutakoan ere jarraitu zuen lan dibulgatiboak idazten, arkeologia ardatz hartuta.
Kurt Marek izan zen halaber, Eine Frau in Berlin memoria-liburuaren editorea, lan anonimo honen egilea, Marta Hillersen, pertsonalki ezagutu izanaren ondorioz. Lan hau polemikaz inguratua egon da Alemanian lehen aldiz argitaratu zenetik, bertan tabu izan den gaia kontatzen baita, nola Armada Gorriak bortxaketa masiboak egin zituen Berlinen eta Alemanian, sobietarrek 1945ean naziak azkenean garaitu zituztenean.
Hyde Park (New York)
Hyde Park Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Dutchess konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Calceranica al Lago
Calceranica al Lago Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Calceranica al Lagok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Jahnsita-(NaMnMg)
Jahnsita-(NaMnMg) fosfato motako minerala da eta jahnsita subtaldearen kidea da.
Ezaugarriak
Jahnsita-(NaMnMg) fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Dorohusk udalerria
Dorohusk Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Chełm barrutian kokatuta. 192,42 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6535 biztanle zituen.
Ibrahim
Ibrahim ibn Azar (إبراهيم, ), Hebrear Biblian Abraham gisa ezagutzen den pertsona da. Islamaren arabera profeta eta Allahren (الله‎) apostolua da, eta hainbat erlijio eta herrietako patriarka. Musulmanen sinismenen arabera Abrahamek Jaungoikoak jarritako frogak eta aginduak bete zituen bere bizitza osoan zehar. Jaungoikoarekiko zuen fede bukaezina dela eta Jaungoikoak zin egin zion munduko hainbat nazioetako liderra izango zela. Abrahamek, beraz, musulman perfektuaren itxura du eta Koranean Abraham gizateria osoarentzako eredu bat da. Islameko egutegiko Eid al-Adha egunean Abrahamek jarrera ospatzen da, eta musulmanek Kaabarako erromesaldia egiten dute, bera omentzeko.
Musulmanek uste dute Abraham bere garaiko pertsona zuzenen liderra izan zela, eta euren sinismenen arabera Arabia eta Israelgo jendea beraren askazikoak dira. Abraham, Islamaren sinismenen arabera, mundua idolatriatik askatzeko beharrezkoa izan zen. Paganismo ezabatu zuen Arabia eta Canaanetik. Ispiritualki purifikatu zituen bi lekuak eta hainbat otoi-leku santifikatu zituen. Abraham eta Ismailek Hajj edo Kaabarako erromesaldia ezarri zuten, gaur egun ere musulmanek jarraitzen duten errituala. Musulmanen arabera Abrahamek eskatu zion Jaungoikoari Ismail zein Ishaq semeak eta horren ondorengoak berdin babestea. Uste dutenez Mahoma bera Abrahamen ondorengoa da, Ismailen adarretik.
Epinephelus trophis
Epinephelus trophis Epinephelus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Boiga beddomei
Boiga beddomei Boiga generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Astyanax pirapuan
Astyanax pirapuan Astyanax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Auménancourt
Auménancourt Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Auménancourt udalerrian erroldatutako biztanleak 884 ziren. Familiak 312 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 104 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 144 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 339 etxebizitza zeuden, 324 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 323 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 324 etxebizitza nagusietatik 267 bere jabearen bizilekua ziren, 55 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 65 etxek lau zituzten eta 238 etxek bost zituzten. 300 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 122 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 196 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 583 ziren, horien artean 425 aktiboak ziren eta 158 inaktiboak ziren. 425 pertsona aktiboetatik 407 lanean zeuden (229 gizon eta 178 emakume) eta 18 langabezian zeuden (7 gizon eta 11 emakume). 158 pertsona inaktiboetatik 62 erretiraturik zeuden, 55 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Auménancourt udalerrian 337 unitate fiskal zeuden, 932,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.891 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2000. urtean Auménancourt udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 972 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Chersodromus
Chersodromus Dipsadidae familiako narrasti genero bat da. Mexikon bizi dira.
Epeolus scutellaris
Epeolus scutellaris erle espezie bat da, Epeolus generoan eta Apidae familian.
Lunar Orbiter programa
Lunar Orbiter 2
1966ko azaroaren 6an jaurti zen eta 1967ko urriaren 11an amaitutzat jo zen. Lehenengo laborategi fotografikoaren kopia izan zen. 2.870 agindu baino gehiago betetzeko gai izan zen eta 280 maniobra burutu zituen. Halaber, Ilargiari ateratako 422 argazki bidali zituen. Azkenean, 3º I, -119º E gunean talka egin zuen NASAk bideratuta.
Lunar Orbiter 3
1967ko otsailaren 5ean jaurtitako eta 1967ko urriaren 9an amaitutako misioa. Aurreko laborategien betebehar berdinak izan zituen. 422 argazki atera zizkio Lurraren satelite naturalari eta 14,6º I, -97,7º M puntuan talka egin zuen Ilargiako gainazalaren aurka.
Lunar Orbiter 4
1967ko maiatzaren 4an jaurtia eta 1967ko urriaren 6an amaitutako misioa. Ilargiako hego poloaren lehenengo argazkiak. Guztira 163 argazki bidali zituen Lurrera, Ilargiako gainazalaren aurka talka egin aurretik.
Lunar Orbiter 5
1967ko abuztuaren 1ean jaurti zen eta 1968ko urtarrilaren 31an amaitu zen zunda honen misioa. Kartografiatze-programa amaitutzat eman zen gainazaleko %99,5 ikertuz. Bereizmen ertaineko eta handiko 212 argazki bidali zituen Lurrera. Interes handiko 36 guneen informazioa bildu zuen, horietako 5 Apolo misioetarako, eta ,era berean, Ilargiaren alde ezkutua aztertu zuen. Azkenean, 1968ko urtarrilaren 31an Ilargiaren gainazalaren aurka talka egin zuen 2,79º H, -83º M puntuan. Zunda honen mugimenduak ikertzean, MASCONak aurkitu ziren.
Puerta de Toledo geltokia
, Madrilgo metroaren geltoki bat da, Espainiako Madril hiriburuko Centro eta Arganzuela barrutietan, Toledoko atearen parean.
Lunar Orbiter programa
Programaren emaitzak
Bost zunden bidez gure satelitearen gainazalren %99 kartografiatu zen metro bat pixel bakoitzeko gehiengo erresoluzioan. 2.180 argazki bereizmen handiz atera ziren eta 882 bereizmen ertainean. Era berean, 22 mikrometeoritok talka egin zutela begiztatu zen, beraz, Ilargiaren inguruan dagoen material fluxua espazioan dagoena baino bikoitza da, baina Lurraren inguruan dagoena baino askoz murriztuagoa. Halaber, Apollo programarako materialek erradiazioa aise jasan zezakeela frogatu zen. Zunda guztiak Ilargiaren gainazalaren aurka talka egiteko programatuta zeuden. Guztira, programak 200 milioi dolar balio izan zuen.
Puerta de Toledo geltokia
1968ko ekainaren 5ean inauguratu zen.
Noctuidae
Noctuidae lepidopteroen familia bat da. Barnean 35.000 espezie inguru ditu, agian guztira 100.000 izango zirenak, 4.200 generotan banaturik.
Dragacz udalerria
Dragacz Poloniako Kujavia-Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Świecie barrutian kokatuta. 111,81 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7271 biztanle zituen.
Alonso Martínezko geltokia
, Madrilgo metroaren geltoki bat da, Espainiako Madril hiriburuko Chamberí eta Centro barrutietan.
1944ko martxoaren 23an inauguratu zen. Manuel Alonso Martínez legegile eta politikariaren omenezko izena darama.
Fitilieu
Fitilieu Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 697 etxebizitza zeuden, 618 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 657 etxeak ziren eta 37 apartamentuak ziren. 618 etxebizitza nagusietatik 498 bere jabearen bizilekua ziren, 106 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 14 etxek bi zituzten, 62 etxek hiru zituzten, 188 etxek lau zituzten eta 354 etxek bost zituzten. 527 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 235 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 327 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 987 ziren, horien artean 703 aktiboak ziren eta 284 inaktiboak ziren. 703 pertsona aktiboetatik 664 lanean zeuden (355 gizon eta 309 emakume) eta 39 langabezian zeuden (17 gizon eta 22 emakume). 284 pertsona inaktiboetatik 116 erretiraturik zeuden, 58 ikasten zeuden eta 110 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fitilieu udalerrian 651 unitate fiskal zeuden, 1.635 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.759,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 61 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 16 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 5 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 albaitaria eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 2 arropa dendak eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Fitilieu udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 336 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Treceñoko geltokia
Treceño Espainiako Kantabriako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Jauregia dorretxea (Donamaria)
Jauregia Donamariako dorretxea da, Nafarroa Garaiko Malerreka eskualdean dagoena. XV. mendean eraikia, eraitsia izan ondoren baserri bilakatu eta goialdean sabai handi bat eraiki zioten. Taulen Etxea izena ere hartzen du. Gaur egun zaharberritua dago eta Kultur Ondare izendatuta dago, udalerriaren sarrera bidean talaia xume baten gainean kokatzen da.
Eraikina
Itxura ezohiko dorretxea da. Lau solairuz osatuta dago. Behealdetik erdialderaino (lehen eta bigarren solairuak) harlanduz eraikia dago, erdialdetik gorantz berriz egurrez (hirugarren eta laugarren solairuak). Inguruan erraz aurkitzen ziren materialak dira horiek.
Funtsean 'gotikoa da, eta lau angeluko oinplanoa dauka. Lau isurialdeko teila-estaldura batek burutzen du eraikin osoa.
Beheko solairuan defentsarako hainbat leiho saietera azaltzen dira horman, Erdi Aroko dorreetan hain ugari zirenak.
Jauregi hau interes kulturaleko ondasuna izendatu dute. Arkitektura zibilaren adibide onenetakoa da. Hau eta Arraiozko Jauregizarrea dorretxea ere Nafarroan gelditzen diren azkenetakoak dira.
Gale Sondergaard
Gale Sondergaard (sortzez Edith Holm Sondergaard), (1899ko otsailaren 15a – 1985eko abuztuaren 14a) Ameriketako Estatu Batuetako aktorea izan zen.
Sondergaardek haiserako lanak antzerkian egin zituen, 1936an zinemari ekiteko. Urte horretan bertan Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen, Anthony Adverse (1936) filmean egindako lanagatik. 30eko eta 40ko hamarkadetan lan askotan jardun ostean, arrazoi politikoak tartean, zineman lan egiteari utzi arazi zioten. Herbert Biberman zuzendariaren emaztea izan zen eta hura babestu zuen antikomunistek jazarri zutenean.
Monte Viso
Monte Viso edo Monviso (Vísol okzitanieraz) Italiako mendia da, Alpeetako mendikatean eta Piemonte eskualdean kokatutakoa, Frantziako mugatik hurbil.
David Scott
David Randolph Scott (San Antonio, Texas, 1932ko ekainaren 6a) estatubatuar astronauta, ingeniari eta militar ohia da. Bere aitaren eragina zela eta, hiru urterekin abiazioaz interesatu zen. West Point akademia ospetsuan graduatu zen. Apolo 15 misioaren komandante gisa, Ilargian oina jarri zuen zazpigarren gizona izan zen. Bertan, Galileoren grabitatearen teoria frogatu zuen. Horrek esaten zuenez, luma eta mailu bat aldi berean eroriko dira airerik ez egotekotan. Hala gertatu zen Ilargian. 1971. urtean, 39 urte zituela, Ilargira heldu zen. Hurrengo sei urteetan zehar NASAn lan egin zuen. 2004. urtean, Two Sides of the Moon: Our Story of the Cold War Space Race liburua argitaratu zuen Aleksei Leonov astronautarekin batera, espazioan lehen aldiz ibili zuen gizona, alegia.
Garaioako udaletxea
Garaioako udaletxea Garaioa nafar udalerriko udaletxea da.
Garraldako Udalaren egoitza da eta erdialdean kokatuta da.
Eraikina
1913an eraiki zuten. Aurri-egoeran zegoenez, 1976an berreraiki zuten. Fatxadak harlangaitzezkoak dira, eta zokaloetan, eskantzuetan eta ate eta leihoen janbetan egindako harrizko xaflez aberastuta daude.
Iaeger (Mendebaldeko Virginia)
Iaeger Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. McDowell konderrian kokatuta dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Andrena fulvipennis
Andrena fulvipennis erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.
Epinephelus tuamotuensis
Epinephelus tuamotuensis Epinephelus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Boiga guangxiensis
Boiga guangxiensis Boiga generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Jaipurita
Jaipurita sulfuro motako minerala da.
Ezaugarriak
Jaipurita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
Menestreau
Menestreau Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Menestreau udalerrian erroldatutako biztanleak 131 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 132 etxebizitza zeuden, 63 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 69 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 128etxeak ziren. 63 etxebizitza nagusietatik 56 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 25 etxek bost zituzten. 36 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 67 ziren, horien artean 41 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 41 pertsona aktiboetatik 37 lanean zeuden (27 gizon eta 10 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Menestreau udalerrian 54 unitate fiskal zeuden, 115 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.076 euro zen.
NGC 3039
NGC 3039 galaxia espiral bat da, Sextans konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Menestreau
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Menestreau udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Palos de la Frontera geltokia
, Madrilgo metroaren geltoki bat da, Espainiako Madril hiriburuko Arganzuela barrutian.
1949ko martxoaren 26an inauguratu zen.
Berilio
Berilioa nahiko elementu arraroa da bai lur bai unibertsoan ez baita ohizko izarretako nukleosintesian eratzen. Ez da uste elementu kimiko hau bizitzeko beharrezkoa denik animalia eta landareetan.
The Wind That Shakes the Barley
The Wind That Shakes the Barley (euskaraz Garagarra Astintzen Duen Haizea) Irlandako abesti bat da. Berez, jaiotzez Limerick hirikoa zen Robert Dwyer Joyce (1836–1883) ingeles literatura irakasleak 1861ean konposatutako olerki eta balada bat da. Nahiko aire melankolikoa duen abestia da.
2006an Ken Loachek zuzendutako izenburu berdineko filmak abesti honen izenburutik izena jaso zuen, abesti hau bera ere filmaren eszena batean entzuten da.
Caldes
Caldes Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Caldesk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mary Elizabeth Winstead
Antzeztutako filmeen artean honakoak daude: The Ring Two (2005), Final Destination 3 (2006), Black Christmas (2006), Death Proof (2007), Live Free or Die Hard (2007), Scott Pilgrim vs. the World (2010), The Thing (2011), Smashed (2012), Abraham Lincoln: Vampire Hunter (2012), A Good Day to Die Hard (2013) eta 10 Cloverfield Lane (2016).
San Kristobal (Izki)
San Kristobal Arabako mendia da, 1057 metro ditu, Izkiko mendietan kokatuta dagoena eta tontorrik altuena dena.
Astyanax poetzschkei
Astyanax poetzschkei Astyanax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Adengo golkoa
Adengo golkoa (خليج عدن, Ḫalīǧ ʻAdan; somalieraz: Gacanka Cadmeed) Indiako ozeanoaren ipar-mendebaldeko golkoa da, Omango itsasoa, Yemen eta Somaliaren artean. Ipar-mendebaldean, Bab el-Mandeb itsasartearen bitartez lotzen da Itsaso Gorriarekin. 900 km luze eta 250 km zabal da, gutxi gorabehera.
Igarobide garrantzitsua da Persiar golkotik datorren petrolioarentzako eta, beraz, munta handikoa munduko ekonomiarentzat. Aden Yemenen, Djibuti hiria Djibutin, Zeila eta Berbera Somalilandian eta Bosaso Somalian dira portu nagusiak. Gaur egun piratak dauden munduko leku bakarrenetarikoa da, eta arriskutsua da bertatik igarotzea.
James Irwin
James Benson Irwin (Pittsburgh, Pennsylvania, 1930eko martxoaren 17a – Glenwood Springs, Colorado, 1991ko abuztuaren 8a) estatubatuar astronauta bat izan zen eta, era berean, Ilargia zapaldu zuen zortzigarren gizona ere; izan ere, 1930eko martxoaren 17an jaio egin zen eta 71 urterekin, 1991n hil zen, bihotzekoa emanez, ilargia zapaldu zutenen arteko lehenengoa izanik. 1971. urteko uztailaren 31ren eta abuztuaren 2aren arteko tartean, Apollo 15 misioan parte hartu zuen; beste gauza askoren artean, James Irwin, ilargia buggy batekin igaro zuen lehenengo gizona izan zen. Bere bidaiatik bueltan, Irwinek 398 argazki saldu zizkion bildumazale alemaniar bati eta, horren ondorioz, NASAk debekatu egin zien berriro espaziora joatea berari eta bere Apolloko lagunei. Hurrengo urtean, 1972an, talde erlijioso bat sortu zuen, High Flight izenekoa; izan ere, talde horrekin Ararat mendira 7 bidaia antolatu zituen, Noeren arka bilatzen.
Balé probintzia
Departamenduak
Balé probintzian 10 departamendu daude:
Usera geltokia
1981eko maiatzaren 7an inauguratu zen.
Imboden (Arkansas)
Imboden Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Lawrence konderrian dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Presanella
Presanella Italiako mendia da, Alpeetako mendikatean eta Trentino-Adige Garaia eskualdean kokatutakoa.
Caldonazzo
Caldonazzo Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Caldonazzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Delicias geltokia (Madrilgo metroa)
Delicias geltokia, Madrilgo metroaren geltoki bat da, Espainiako Madril hiriburuko Arganzuela barrutian.
1949ko martxoaren 26an inauguratu zen.
Andrena fucata
Andrena fucata erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.
Roizko geltokia
Roiz Espainiako Kantabriako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Contia
Contia Dipsadidae familiako narrasti genero bat da. Ameriketako Estatu Batuetan eta Kanadan bizi dira.
Prozesu eoliko
Prozesu eolikoak, geologian, haizeak eragiten dituen meteorizazio, garraio eta sedimentazio prozesuak dira. Izan ere, baldintza egokietan, haizeak garrantzi handiko higadura eta sedimentazioa eragin ditzake Lurraren azalean, berak ez beste eragilerik ezin eragin ditzakeenak. Haizearen ekintzaz iraulitako eta metatutako materialaren masa osoa beste eragileek metatutakoa baino txikiagoa bada ere, oso garrantzitsua da basamortu eremuetan.
Haizearen higadura
Haizeak bi modutan higa dezake ingurunea. Alde batetik, lur azalean dauden zatiki askeak herrestan eramaten ditu, edo airean altxatzen ditu bestela. Prozesu horri deflazio esaten zaio (“deskarga” esan nahi duen latinezko hitzaren eratorria). Bestetik, zenbait lekutan haizeak hondarra eta hautsa eramaten ditu herrestan harkaitzen eta lurraren kontra; prozesu horri korrosioa edo abrasio eolikoa esaten zaio (“marraskatu” esan nahi duen latinezko hitzaren eratorria). Abrasioa gertatuko bada, haizeak zatiki zorrotzak garraiatu behar ditu; deflazioa, ordea, haize lasterren ondorioz baizik ez da gertatzen.
Deflazioa
Lur azala lehorra den eremuetan, eta harkaitzen meteorizazioren edo ura, izotza edo olatuen ondoriozko zatiki aske txikiz estalita daudenetan, eragiten du deflazioak. Beraz, deflazioa jasateko gune aproposak dira ibai lehorren uberkak, hondartzak, eta hormaguneetako metatzeen bidez estalitako inguruak. Klima lehorreko eskualdeetan ia lur azal guztia deflazioaren mende dago, harkaitzak eta lur azala agerian baitaude, inolako landare babesik gabe.
Airearen turbulentziek lur azaleko materialak mugitzen dituzte, materialen tamainaren arabera betiere. Zenbait esperimenturen bidez frogatu ahal izan da hondar fina eta tamaina ertaineko hondarra errazago higitzen dela. Haizeak hamabost metro segundoko lastertasuna hartzen duenean hasten da higitzen tamaina horretako hondarra, eta lur azaletik hamabost zentimetrotara igoarazten du. Lupetz zatiki finak, 0,025 milimetro baino diametro txikiagokoak, zailak dira mugitzen; dena dela, zatiki fin horiek mugi daitezke, baina bakarrik zatiki handiagoek lur azalaren kontra talka egin eta lurreko hauts fin pixka bat zipriztintzen badute haize lasterraren barruan. Legarra bezalako material lodia, aldiz, hamasei metro segundotik gorako lastertasuna duen haizeak ere ezin mugi dezake, normalean.
Haizeak materiala jaso ondoren garraiatu egiten du lur azalean zehar, prozesu hauen bitartez:
Abrasioa
Haize abrasioak osagai zorrotzak behar ditu haizearen energia higatuko den gainazalera igorri ahal izateko. Haizearen bultzadaz zatiki txikiek eta hondarrak agerian dagoen lur azalaren kontra jotzen dutenean, lur azalaren zati hori higatu egiten dute talka mekanikoaren ondorioz. Hondarra daraman haizearen higadurak labarren, muinoen edota ordoki batean dagoen edozein harri masaren oinarriari baizik ez dio eragiten, alegia, lehenengo zentimetroei, hondar pikorrak ezin baitira oso gora altxatu. Haizearen abrasioak zuloak eta erretenak eratzen ditu harkaitzetan. Hortaz, ordoki batean harri masa txiki bat nabarmentzen bada, lehen esan bezala, oinarrian higa daiteke, perretxiko itxura hartuz. Harri mota horiei onddo itxurako haitzak esaten zaie.
Haizearen higadurarako baldintzak
Haizearen degradazioa lur azaleko edozein lekutan gerta daiteke, baina haizearen lastertasuna eta indarra hainbat faktoreren mendekoak dira. lur azalaren morfologia, esate baterako, garrantzizko faktorea da. Inguru malkartsu batean marruskadura handia izaten da eta, hortaz, gutxitu egiten da haizearen lastertasuna. Bestalde, erliebe mota batzuek haizearen erreten bezala jokatzen dute eta azeleratu egiten dute haizea.
Deflazioa ondorengo baldintzen mendekoa da: meteorizazioak prestatutako material mota, landaredia, mugitzeko prest dagoen materialaren egitura eta hezetasun maila eta, azkenik, lur azalaren tenperatura. Nahiz eta faktore horien guztien arteko harremana oso konplexua den, aipagarria da zeinek bere aldetik duten eragina. Adibidez, landareek haizearen eraginetik babesten dute lur azala eta, gainera, higadura gutxitzen dute, aglutinatzaile lana egiten baitute sustraiek. Landaredia desagertuko balitz, lurreko zatikiak haizearen higaduraren mende geratuko lirateke. Hezetasunak, bestalde, kohesioa ematen die zatikiei, hau da, bildu egiten ditu, eta asko gutxitzen du deflazioaren eragina. Inguruko ur kopurua gutxitu ahala gutxitu egiten da lur azaleko zatikien arteko kohesioa ere, eta lurreko zatikien inguruan dagoen ur geruza txikiegia da aglutinatzaile lana egiteko.
Haizearen eraginaren ondorio zuzena dira hauts ekaitzak. Basamortuetako eremu lauetan izaten diren haize indartsu eta bortitzek hauts fin ugari eramaten dute suspentsioan hodei handi eta trinko moduan, urtaro lehorretan batik bat: hauts ekaitzak dira horiek. Nekazaritzarako edo larretarako lurrari landaredia kentzen zaionean eta inguruneko klima baldintza lehorrek landareak jaiotzea eragozten dutenean gertatzen dira. Ekaitz horietan hautsez osatutako hodei ilun handiek ehunka metroko garaiera izaten dute eta ilun-ilun geratzen dira hodeiak biltzen dituen lekuak. Ezin da zenbait metrotara besterik ikusi, hautsak ez du arnasa hartzen uzten eta tarte guztietatik sartzen da; kalkulatu da aire kilometro kubo bakoitzeko bederatziehun tona hauts egon daitekeela suspentsioan.
Hautsak distantzia handiak ibiltzen ditu airean. Zenbaitetan, hauts ekaitzek lau mila kilometro ere egin izan dute. Sumendietako erupzioek oso hauts fina jaurtitzen dute, kopuru handietan. Hala, Krakatoako 1833ko eztanda ospetsuak hauts kopuru izugarria jaurti zuen; hauts horren zati handi bat eguratseko goi geruzatan egon zen denboraldi luze batez eta, ondoren, mundu guztian zehar zabaldu zen. Horrezaz gainera, Britainiar uharteetan XIX. mende bukaeran ikusi ahal izan ziren ilunabar distiratsu eta koloretsuak eguratsean zegoen Krakatoako hautsaren ondorio zirela ere esan izan da. Ilunabar horiei chelsea sunsets izena jarri zitzaien, eta garai hartako artista ingelesen gai gustukoena izan zen.
Baina basamortuko benetako hauts ekaitza higitzen den behe hodei bat da, lurretik dezimetro gutxitara egoten dena, eta gehienez, bi metrotara iristen dena. Hondar zatiki ugarik osatzen dute, eta haize bolada bortitzek garraiatzen dute batetik bestera. Hauts ekaitz batek pertsona bat inguratzen duenean, gerta daiteke lagun horrek burua eta sorbalda hodeitik kanpora edukitzea. Halakoetan hondarra ez da lurretik asko altxatzen, zatikiak jauzika higitzen direlako. Beraz, pikorrek ibilbide kurbatua egiten dute eta lurraren kontra indar handiz jotzen dute, baina angelu txikia osatzen dute. Lehen esan bezala, talkaren ondorioz pikorra errebotatu egiten da, eta berriro altxatzen da. Era berean, airearen noranzko berean higitzen da lur azaleko kanpoaldeko hondar geruza, geruza hori haizeak garraiatzen dituen zatikien talkek eratzen dutelako. Hondar ekaitz horien higadura lur azaletik 0,3 eta 0,6 metro bitartean dauden gainazaletan izaten da batez ere.
Higadura formak
Haizearen abrasioak sortzen dituen egitura fisikoak ez dira garrantzi handikoak. Hondarrezko eta buztinezko aglutinazio batean, edo beste sedimentu bigun eta kohesibo batzuetan, higaduraren ondorioz yardang (turkieraz alde aldapatsua edo hasiera esan nahi du) izeneko egiturak sortzen dira; egitura horiek, ordea, ez dute garrantzi handirik. Yardangak haize jarraituaren higaduraren eraginpean dauden lur azal soilduetan eratzen dira; horietan haizeak sakonera gutxiko ildo luzeak eta gailur zorrotzeko harkaitz edo masa harritsuak sortzen ditu. Bigarren mailako beste erliebe mota batzuk bentifaktoak dira, forma zorrotzeko aldeak dauzkaten hartxintxarrak.
Ondo finkatu gabeko materialak dauden inguruetan sortzen dira deflazio mota nagusiak. Basamortuko blowoutak deflazioak sortutako barrunbeak dira: oro har, metro gutxi batzuk izaten dira sakon eta diametroa, aldiz, kilometro eta erdi ingurukoa dute. Alabaina, bada beste blowout mota bat hondar ugariko hondartzetan izaten dena: haizearen eraginez hondarra metatu ondoren, landareek finkatzen dute piloa.
Gainera, ondo finkatu gabeko hondakinetan eta dimentsio desberdineko metatzeen inguruetan legarrez osaturiko azal bat sortzen du deflazio aktiboak; azal mota horri reg edo basamortuko zola esaten zaio. Haizeak gainazal horren gainetik jotzen duenean, partikula finak haizatu egiten dira eta hegan garraiatzen ditu haizeak; hondar zatikiak, aitzitik, jauzika eta narrastuz garraiatzen dira. Bertan geratzen den legarrak, denboraren joanean, harri koskor biribilduez osatutako eremua eratuko du. Reg-a osatzen denean asko gutxitzen da haizearen higadura eta, zenbaitetan, desagertu ere egiten da. Reg izeneko gainazal horiek, oro har, basamortu ingurune gehienetan azaltzen dira, baina mendebaleko Saharan hedatu dira ondoen, bertan reg-ak hamar milaka kilometro koadro betetzen baititu.
Sedimentazio formak
Haizeak mugiarazten dituen hondarra eta lohia mugitu ezinik geratzen dira denborarekin. Haizeak eragindako metatze horien ondoriozko formak zatikien tamainaren eta zatiki horiek metatzeko behar diren baldintzen araberakoak dira. Oro har, zatiki lodiak dauden lekuan bertan metatzen dira; lohia, aldiz, urrutirago meta daiteke, hauts geruza finak osatuz. Hauts finak, gehienetan, oso zati txikia hartzen du, gainalde osoko material guztia kontuan hartuz gero. Hala eta guztiz ere, antzina, lohi zatikiak oso leku sakonetan metatu ziren eta egitura fineko material biltegi garrantzitsuak osatu zituzten, loess izenekoak.
Dunak
Zatiki handienak beren jatorrizko puntutik hurbil metatzen dira, dunak osatuz, eta haizearen eraginaren mende. Dunak hondar zatikiak oztoporen bat topatzen duenean osatzen dira. Hori gertatzen denean, hondar aleak bertan itsatsita geratzen dira, eta bata bestaren gainean metatzen; azkenik, muino bat osatzen dute. Prozesu hori ez da amaitzen, harik eta muinoak oztopoaren garaiera gainditzen duen arte. Une horretan, zatikiak gailurrera iristen dira baina, haizeak sortzen duen zurrunbiloaren ondorioz, muinoaren atzeko aldetik erori eta bertan metatzen dira oreka maldaren arabera. Atzeko malda aurrealdekoa baino nabarmenagoa izaten da, ez baitago haizearen eraginaren mende. Haizearen eraginez hondar aleak aurreko isurialdetik atera, malda igo eta atzeko isurialdera erortzen dira; era horretan, dunak aurrerantz egingo du haizea gelditzen den arte, edo aleen garraioa galaraziko duen oztoporen bat (landareak esaterako) bidean aurkitzen duen arte. Bazterretako aleak errazago higitzen direnez gero, duna aurrerantz doan heinean, ilargierdi itxura hartzen du. Dunak ez dira, oro har, bakarturik egoten, multzoka baizik. Basamortuetako dune eremu horiei erg izen ematen zaie. Bi dunen arteko tartea haizearen indarraren araberakoa da; indarraren muga balio batetik gora ez da dunarik eratzen.
Loessa
Dunekin batera haizeak garraiatzen duen materialaz eratzen den beste erliebe mota bat loessa da, eremu handia hartzen duen ale fineko metatzea. Loessa osatzen duten zatikien mea osaera aldatu egiten da eskualde batetik bestera, baina, hala ere, zatikiak beti txikiak dira eta deskonposatu ez diren meak izan ohi dira. Ohiko loessa kareduna da, eta kaltzio karbonatozko zementuari esker geruza trinkoetan finkatzen da. Loessaren jatorri eolikoa zatiki harritsuen higadura partzialean oinarritzen da, eta baita erdialdeko Asiako, Txina iparraldeko eta Argentinako Panpako basamortuetan, haizearen aldean dauden loess inguru zabaletako alderdi batzuen egoeran ere.
Loessen sorrera azaltzen duen teoria nagusiaren arabera, deflazioa gertatzeko baldintza egokienak Europa eta Ipar Amerikako hormagune kontinentaletan izan ziren. Hormaguneetako higakinak (babesik gabe, kanpoan daudenak) batetik, eta fusioan sortutako ur kopuru handiek bestetik, eragin zuten ibaiek sedimentu kopuru handiz betetzea bailarak, ibaiek urtzen ari ziren hormaguneen hustuleku funtzioa betetzen baitzuten. Neguan jalkinak lehortu egin ziren eta, horren ondorioz, bailarako jalkin multzoa eta bailara horietako eremu soilak deflazioaren eraginpean geratu ziren. Mendebaldeko haizeek altxatutako hautsa bailaratako ekialdeko isurialdeetan metatu zen batez ere. Txinan daude loess metatzerik handienak, asko 30 metro dira lodi, eta 90 metroko bat edo beste ere bada. Txinako iparraldean ehundaka kilometro koadro hartzen ditu, eta Asia barrutik datorrela dirudi.
Loessak garrantzi handikoak dira nekazaritzan, oso erabilgarriak baitira. Loess ordoki eta goi ordokietan, esate baterako, laboreak lantzeko egokiak diren lur beltzak, oso emankorrak, eratu dira. Bestalde, loess metatzeez osatu dira Errusia hegoaldeko ordoki emankorrak, Argentinako Panpa eta Txinako iparraldeko lurralde emankorrak. Estatu Batuetan, euri nahikoa egiten duen estatuetako loess ordoki zabaletan lantzen da artoa, Iowa eta Illinoisen adibidez; garia, berriz, mendebalerago lantzen da, klima lehorragoa den lekuetan, Kansas eta Nebraskako ordokietan eta Washington estatuaren ekialdean, esaterako.
Usoa Zumeta
Usoa Zumeta Sanz (Donostia, Gipuzkoa, 1969ko urtarrilaren 17a) serigrafia-egile usurbildarra da. Jose Luis Zumetaren eta beste hainbat artistaren lanen serigrafiak egin ditu.
Prozesu eoliko
Loessa
Loessek bailara ertzetan horma bertikalak osatzen dituenez gero, eta higadura eragileen mende gelditzen direlarik, eta horietan lur jausirik ez baita gertatzen eta, bestalde, horma horiek zulatzen errazak baitira, bizilekuak egiteko erabili dituzte Txina eta Europa erdialdean.
Usoa Zumeta
Biografia
Usoa Zumeta Donostian jaio zen, 1969ko urtarrilaren 17an. Usurbilen hazi zen, eta gaur egun ere han bizi da. Aita Jose Luis Zumeta margolari ezaguna zuen, eta ama, berriz, Nani Sanz dendari donostiar erretiratua. Arte Ederrak ikasi zituen EHUn. Hasiera batean ikus-entzunezkoetara eta pinturara jo bazuen ere, gero pinturarekin bakarrik jarraitzea erabaki zuen. Bigarren mailan zegoela, serigrafia-ikastaro bat egin zuen Artelekun, eta hori izan da, berak dioenez, serigrafian egin duen formakuntza bakarra. Ikasle zela, aitak esan zion: “Serigrafia ikasten baduzu, nik lana emango dizut”. Eta horrela ekin zion serigrafiagintzaren ibilbideari.
Ibilbide artistikoa
Lehendabizi aitaren lanak inprimatzen hasi zen, eta, gerora, beste artista batzuen lanak ere serigrafiatu ditu: Nestor Basterretxea, Dora Salazar, Blami, Juan Luis Goenaga, Judas Arrieta, Sistiaga, Miguel Balliache, Rafa Ruiz Balerdi, Koldobika Jauregi, Hugh McCarthy eta abar. Batzuetan, berak egiten dizkie proposamenak margolariei eta eskultoreei, eta elkarrekin lan egiten dute. Serigrafiak egiteko, eskuzko makinak erabiltzen ditu. Aita-alabek Usurbilgo Txikierdi auzoan 2012an eraikitako egurrezko estudioan egiten dute lan, nork bere txokoan, horrek bien arteko elkarlana errazten duelarik. Estudioaren goiko solairuan, erakusketak eta bestelako ekitaldiak egiten dituzte.
Araneoidea
Araneoidea armiarma araenomorfoen goifamilietako bat da. Barnean zortzi familia ditu:
Boiga multifasciata
Boiga multifasciata Boiga generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Epinephelus tukula
Epinephelus tukula Epinephelus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Zaporizhia Oblasteko errusiar okupazioa
Zaporizhia Oblasteko errusiar okupazioa 2022ko otsailaren 24an hasi eta egun dirauen okupazio militar bat da, errusiar indarrek Ukraina inbaditzen hasi eta Zaporizhia Oblasteko eskualdek bereganatzen hasi zirenean. Otsailaren 26an, Berdiansk hiria Errusiaren kontrolpean geratu zen; ondoren, martxoaren 1ean, Errusiak garaipena lortu zuen ere Melitopolen. Errusiako Indarrek ere Enerhodar hiria hartu setiatu eta bereganatu zuten, non Zaporizhiako Zentral Nuklearra kokatzen den, martxoaren 4tik Errusiaren kontrolpean dagoena.
Berdiansk
2022ko otsailaren 26an, Errusiako tropek Berdianskeko Portua eta Berdianskeko Aireportua bereganatu zituzten. Hurrengo egunean, Errusiako Armadak hiriaren kontrol osoa lortu zuen ere.
Martxoaren 14tik, Berdianskeko Portua erdigune logistiko gisa erabili zuten indar errusiarrek Ukrainako Hegoaldeko erasoaldian baina, bereziki, Mariupolgo setioa indartzeko. Martxoaren 21ean, Zvezda errusiar telebista-kateak Berdianskerako garraio anfibioen etorreraren berri eman zuen. Errusiako Armadako ofizial batek "Itsaso Beltzeko Itsas Armadari aukera logistikoak irekiko dizkion gertaera garrantzitsu" bezala deskribatu zuen Berdiansk hiriaren kontrola.
Martxoaren 24an, ukrainar indarrek aire-eraso bat hasi zuten Saratov Alligator-klaseko lehorreratze-ontziaren aurka, suntsitu eta hondoratu zena; era berean, bi Ropucha-klaseko lehorreratze-ontzik ere kaltetu zituzten, hondoratu gabe portutik irten ahal izan zirenak. Garai hartan, Errusiak inbasioan jasandako itsas galerarik handiena izan zen, bai eta Ukrainako arrakasta militar garrantzitsuenetako bat ere.
Melitopol
2022ko martxoaren 1ean, Melitopol hiria hartu eta gutxira, Melitopolgo herritarrek kale-protestak egin zituzten hiriaren okupazio militarraren aurka; hala, manifestariek kalera jeitsi eta euren gorputzak erabili zituzten Errusiaren ibilgailu militarren konboia blokeatzeko.
Drawsko udalerria
Drawsko Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Czarnków-Trzcianka barrutian kokatuta. 163,03 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5885 biztanle zituen.