cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Exhibition Road Courtyard
Exhibition Road Courtyard (Sackler Courtyard gisa ezaguna, 2017an inauguratu zenetik eta 2022 artean) Londresen dagoen plaza eta patio publikoa da, eta Londresko Victoria eta Albert Museorako sarrera gisa balio duena. Eraikin eta egitura hau 2017an osatu zen eta Amanda Levete arkitektoak sinatua, honen AL_A arkitektura-bulegoak diseinatu zuen.
Patioak kalera ematen du (Exhibition Road), arku multzo baten bidez. Zoruan eskuz egindako 11.000 teila daude,portzelana irristagaitzez eginak, apropos sortutako materiala, lehenago inon ez sortuak. Patioak kafetegi bat ere badauka.
Izen eztabaidatua
Ireki zenean Sackler Courtyard deitu zioten patioari, Sackler familiarengatik, Purdue Pharma konpainiarekin lorutako familia: Estatu Batuetako opioideen krisia elikatu izana zuzenean enpresa horri eta hartan erabakiak hartu zituzten Sacklertarrei leporatu izan zaie. Theresa Sackler familiako ordekaria Victorua and Alberteko zuzendaritza batzarrean zegoen patioa ireki zenean.
2019an, Nan Goldin argazkilari eta ekintzaile estatubatuarra eta P.A.I.N. talde aktibistak protesta egin zuten Sacklertarreen aurka patio honetan bertan. Museoak “Sackler izena ezabatzeko” eskatu zuten; familiari lotutako errotulo eta azpi-erakindeen izendapena kentzeko, eta dohaintzei uko egiteko. Goldin eta 30 manifestarik pilula botilak eta billete gorriz zikinduak zabaldu zituzten patioan.
2022an, Museoak presioa horien aurrean atzera egin zuen, eta izena kendu zion patioari. Orduan ez zen beste izenik iragarri, baina museoko 2023 mapek Exhibition Road Courtyard izena dute bertan.
Taxaceae
Taxaceae pinofito zuhaitz familia da, 30 espezieako landarean berez hiru generoko eta 7-12 dira hosto eta kareharriz osaturiko lursailetan haiz ohi dira.
Western Springs (Illinois)
Western Springs  Illinoiseko herri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean 12,975 biztanle zituen, 7.23 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 5876
NGC 5876 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Chouteau (Oklahoma)
Chouteau Oklahomako herri bat da. Mayes konderrian kokatua dago. 2010ean 2,097 biztanle zituen, 8.4 kilometro koadrotan banatuta.
Protohistoria
Protohistoria historiaurrearen eta historiaren arteko trantsizio aldia da, ahozko tradizioetatik jasotako argibideak dituena. Historiaurrea bukatu zenetik historia (idazkera) hasi arteko aldiari esaten zaio protohistoria; historiaren atariko aldia da, beraz. Dena den, ez du ez kronologia zehatzik eta ez kokaleku jakinik, zeren eta, Ekialde Hurbilean lehen zibilizazioak eta idazkerak sortu ziren garai bertsuan, Europa Eneolitoan bizi baitzen. Beraz, Europako herri gehienetan, oro har, Bigarren Burdin Aroan eamten da protohistoria; Ekialdeko Europa mediterraneoan lehenago eta Euskal Herrian, erromatarrak sartu ziren garaian, bigarren burdin aroaren amaieran alegia.
Ez da "aro" jakin bat, besteak diren moduan: brontze aroa, burdin aroa, antzinaroa, erdi aroa... kontzeptu historiografiko gisa erabiltzen da batez ere. Protohistoria ideia, idazkeraren lehen urratsekin dago lotutua erabat. Idatzitako iturrietan, eskualde edo herri bati buruzko lehen berriak ematen direnean, edota herri horrek idazten hasten denean, informazioa oso apurra eta sakabanatua izan ohi da eta horregatik, metodo arkeologikoak pisu handia du oraindik ikerketetan. Une horretan, banako pertsonai batzuren eta herrien izenak ezagutzen hasten gara, nahiz eta horiek kokatzea eta identifikazioa zaila izaten den.
Protohistoria Euskal Herrian
Erromatar historialarien (Estrabon, Ptolomeo, Plinioren eta Julio Zesar) izkribuak dira Euskal Herriko protohistoriaren iturri nagusiak. Haien arabera, garai hartan Euskal Herria sei leinu nagusitan banatua zegoen; akitaniarrak, baskoiak, barduliarrak, karistiarrak, autrigoiak eta beroiak. Akitaniarren lurraldea Behe Pirinioetatik Landetaraino iristen zen; baskoien eremuak Nafarroa eta Gipuzkoako ipar-ekialdeko muturra (Pasaia eta Bidasoako harana) hartzen zituen, eta, ekialdetik, Zaragozako eta Huescako probintzietaraino iristen ziren haien mugak; barduliarren lurraldea oraingo ia Gipuzkoakoa osoa, Araba ekialdea eta agian, Nafarroa mendebaldeko zati batean zablatzen diren; karistiarren eremua Deba ibaitik Nerbioi ibairaino hedatzen zen iparraldetik eta Arabako lautadarairo iristen zen hegoaldean; autrigoien lurraldea Bizkaiko Enkarterrietan kokatzen zen eta Arabako sartaldea eta Burgosko probintziako zenbait ibar ere hartzen zituen; beroiak gau egungo Errioxa inguruan bizi ziren.
Provenchère (Doubs)
Provenchère Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Provenchère udalerrian erroldatutako biztanleak 113 ziren. Familiak 42 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 13 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 13 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 60 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 54 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 47 etxebizitza nagusietatik 39 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 64 ziren, horien artean 45 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 45 pertsona aktiboetatik 43 lanean zeuden (24 gizon eta 19 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Provenchère udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Irailaren 9
Irailaren 9a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta berrogeita hamabigarren eguna da, 253.a bisurteetan. 113 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Irailaren 8 | Urteko egutegi | Irailaren 10
Cimarron City (Oklahoma)
Cimarron City Oklahomako herri bat da. Logan konderrian kokatua dago. 2010ean 150 biztanle zituen, 4.37 kilometro koadrotan banatuta.
Ogwr ibaia
Ogwr ibaia (galeseraz Afon Ogwr eta ingelesez River Ogmore) Galesko hegoaldean dagoen ibai bat da. Bridgend konderriko lursailetan hasi, Craig Ogwr (527 metro) mendiaren magalean jaiotzen da, Ogmore Vale eta Gilfach Goch inguruan, eta Bridgend eta Ogmore-by-Sea udalerriak igaro ondoren, Merthyr Mawr eta Bro Morgannwg konderriko Ogmore-by-Sea udalerrien arteko dunetan itsasoratzen da.
Travilah (Maryland)
Travilah Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Montgomery konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Paracoelops megalotis
Paracoelops megalotis Paracoelops generoko animalia da. Chiropteraren barruko Hipposideridae familian sailkatuta dago.
Westfield (Illinois)
Westfield  Illinoiseko herri bat da. Clark konderrian kokatua dago. 2010ean 601 biztanle zituen, 2.59 kilometro koadrotan banatuta.
Uliako itsaslabarrak
Uliako Itsaslabarrak Donostiatik Pasaiaraino dagoen kostaldea da. Flora eta fauna aldetik duen balioarengatik Europako naturagune babestua da (BGL), Uliako parke barruan kokatuta dagoena.
Ctenopoma houyi
Ctenopoma houyi Ctenopoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anabantidae familian.
Uliako itsaslabarrak
1997ko abenduan, beraien habitat, fauna eta flora ikusita, Eusko Jaurlaritzak Uliako Itsaslabarrak Batasunaren Garrantzizko Lekua (BGL) izendatzea proposatu zuen, Bruselara horren fitxa bidaliz (Kodea: ES2120014; azalera: 43 ha).
2004ko abenduan eremu honen BGL izendapen ofiziala egin zen Europako naturagune babestua bihurtuz, Natura 2000 sarean sartuta.
3568 ASCII
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1936 UB izena zeraman. Ondoren ASCII (American Standard Code for Information Interchange, euskaraz: Informazioaren Elkartrukerako Kode Estatubatuar Estandarra) kodea, alfabeto latinean oinarritutako karaktereen kodea omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3568 ASCII asteroidearen orbitak batezbeste 2,7 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,333 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,068 distantziara. Eszentrikotasuna 0,136 da, eta makurdura orbitala 3,41ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.5 da.
Murelu Longidako geralekua
Iratiko bide berdean sartzea aurreikusi da.
Historia
Iruña eta Zangoza lotuko zituen trenbide baten ideiak bere aurrekariak 1868an ezagutuak zituen, zuraren ustiapena handitzearekin batera, eta berriz ere indartsu ekin zitzaion XX. mendearen hasieran, 1900ean Domingo Elizondo Cajen enpresariak bultzatutako "Electra de Aoiz" konpainia sortuz. Zenbait gorabeheraren ondoren, eta behin edo behin proiektuarekin talka egiteko zorian egon ondoren, azkenik eta Nafarroako Foru Aldundiaren laguntzarekin, 1906an proiektuaren espedientea Gerra Ministerioan aurkeztu zen, onar zezan, eremu polemikoen gaiari dagokionez.
1909 eta 1911 artean, laute-lanak egin ziren, trenbideak eta katenariak jarri ziren, geralekuak, etab. Azkenik, 1911ko apirilaren 23an, inaugurazio-bidaia eta ospakizun bat egin ziren Iruñeko Sarasate geltokian, garaiko irudietan jasoa.
1955eko apirilean, "El Irati S.A." sozietateak gutun bat bidali zien ibilbideko udal guztiei, laguntza ekonomikoa eskatzeko, eta urteko galerak milioi bat pezeta ingurukoak direla jakinarazi zien. Hilabete horretan bertan, enpresak trenbidea kentzeko eskatu zion Trenbideen Zuzendaritza Nagusiari, defizit handia zuelako. Orduan, burdinbidearen modernizazioak 24 milioi pezetako kostua izango zuela uste zen, enpresak zuen urteko defizit garrantzitsuari gehituta, jada diruz lagunduta baitzegoen, baina ez galerak arintzeko adinakoa.
Abenduan, iragarki hau jarri zen geltoki eta geraleku guztietan:
Egoera ekonomikoa onbideratzerik lortu ez zenez, 1955eko abenduaren 15ean, sozietate emakidadunak iragarri zuen abenduaren 31n izango zela Iratiren azken bidaia, eta berehala, 1956ko urtarrilaren 2tik, burdinbidea desegiteko lanak hasi ziren, trena berreskuratzeko itxaropen guztiak itotzen zituztenak, eta tentsio handiak eragin zituztenak kaltetutako antzinako erabiltzaile eta herriekin. Horren froga da geroago onartu zela Nafarroako prentsan zentsura-maila handia ezarri zela ekitaldi horiei dagokienez, giroa gehiago ez tentsionatzeko. 1956ko urriaren 12an trenbidea erabat deseginda geratu zen.
Egoera
Geralekua Iruña—Zangoza burdinbidearen 30,0 kilometro-puntuan zegoen, 451 metroko altueran, Aos eta Artaxo geltokien artean. Tartea bide bakarra eta elektrifikatuta izan zen.
Zatitzaile
Matematikan, zatitzailea zenbaki oso bat da, zenbaki oso bat zatitzean emaitza gisa zenbaki oso bat ematen duena. Adibidez: 10/2=5 denez, 2 zenbakia 10 zenbakiaren zatitzailea da, baina 10/3=3+1/3 denez, 3 ez da 10 zenbakiaren zatitzailea.
z zenbakia n zenbakiaren zatitzailea dela honela adierazten da: z|n, eta z-k n zatitzen duela esaten da. Adibidez: 2|10, 5|10. Zatitzaileari faktore ere deritzo, eta zatitzaile izatearen ezaugarria zatigarritasuna da.
Zatigarritasunaren propietateak
Gainera, zatigarritasunak ordena-erlazio bat adierazten du \N-n, aurrez aipaturiko honako erlazio hauek betetzen dituelako:
Zatigarritasun irizpideak
Hurrengo irizpideei esker, zenbaki bat beste batekin zatigarria al den jakin dezakegu modu sinple batean, eragiketa handirik egin gabe.
Saint-Quentin-des-Prés
Biztanleria
2007an Saint-Quentin-des-Prés udalerrian erroldatutako biztanleak 274 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 121 etxebizitza zeuden, 100 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 120etxeak ziren. 100 etxebizitza nagusietatik 77 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 39 etxek lau zituzten eta 44 etxek bost zituzten. 66 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Jungfrau
Jungfrau ("neska birjina" alemanez) Suitzako Alpeetako mendia da, herrialdeko hegoaldean kokatutakoa.
Saint-Quentin-des-Prés
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Jungfrau
4.158 metro ditu. Berna eta Valais kantonamenduak bereizten ditu eta gailurretik hurbil igarotzen da Europan garaien dagoen burdinbidea, Jungfrau eta Mönch mendien artetik hain zuzen (3.457 metro). Turismo gune garrantzitsua da (negu kirolak). Meyer anaia suitzarrek iritsi zuten gailurra lehen aldiz, 1811. urtean.
Jungfrau-Aletsch-Bietschhorn izeneko eskualdea UNESCOk Gizateriaren Ondaretzat hartu du.
Saint-Quentin-des-Prés
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 176 ziren, horien artean 121 aktiboak ziren eta 55 inaktiboak ziren. 121 pertsona aktiboetatik 110 lanean zeuden (67 gizon eta 43 emakume) eta 11 langabezian zeuden (4 gizon eta 7 emakume). 55 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Quentin-des-Prés udalerrian 100 unitate fiskal zeuden, 294,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.836 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
2000. urtean Saint-Quentin-des-Prés udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.053 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dasmariñas
Dasmariñas, ofizialki Dasmariñas Hiria, Filipinetako hiria da, Luzon uhartean dagoena, Calabarzon eskualdean. 2015ean 659.019 biztanle zituen.
Euskaldunen kostako hondartza
Euskaldunen kostako hondartza Biarritzeko sei hondartzetako bat da.
Bertan Georges Hennebuttek 1956an Europako lehen surf saioa egin zuen. Marea handia denean, desagertu egiten da. Marbella hondartza ondoan du.
Thomas Krol
Thomas Krol (Deventer, 1992ko abuztuaren 16a), patinatzaile herbeheretarra da. 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan bi domina eskuratu zituen, urrezkoa eta zilarrezkoa.
Ibilbidea
2019an Inzellen Munduko txapelketa irabazi zuenetik lehiaketa ia guztietan podiuma osatu du 1.000 eta 1.500 metroko lasterketetan, Munduko zein Europako txapelketatan.
2022ko Peking Jokoetan txapeldun olinpikoa izan zen 1.000 metrotako distantzian eta zilarrezko domina eskuratu zuen 1.500 metrotako proban, Kjeld Nuis herrikidearen atzetik.
Rathkeale
Rathkeale (irlanderaz Ráth Caola, Caolan-en Ringforta esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren erdialdean dagoen udalerria da. Limerick hiritik 30 kilometro hego-mendebaldera dago, Tralee hirira doan N21 errepidean eta Deel ibaiaren ertzean.
Bertan, irlandar ijitu komunitate nabarmena dago.
3569 Kumon
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1938 DN izena zeraman. Ondoren Toru Kumon omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3569 Kumon asteroidearen orbitak batezbeste 2,239 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,09 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,388 distantziara. Eszentrikotasuna 0,066 da, eta makurdura orbitala 2,76ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.9 da.
Publio Cordón
Publio Cordón (Villar de Maya, Soria, 1935eko otsailaren 7a - 1995eko uztaila) espainiar enpresaburua izan zen, GRAPOk bahitua eta bahiketan zehar hilda. Previasa eta Quirón ospitale sareko presidente zelarik, GRAPO erakundeak 1995eko ekainaren 25ean nahitu zuen Zaragozan. Erreskatea ordanduta, GRAPO erakundeak egun batzuen buruan askatuk zuela jakinarazi zuen. Hala ere, askapena ez zen inoiz gertatuko. Fernando Silva Sande grapokideak bahiketan zehar ihes egiten saiatzen ari zela hil zela adierazi zuen urte batzuk geroago, baina Frantzian miaketak egin arren, haren gorpuaren arrastorik ez zen aurkitu eta 2012 urteko ekainean espainiar estatuar hiltzat jo zuen. Hilabete geroago, bahiketan parte hartu zuten kideak atxilotu eta Silva Sanderen bertsio berretsi zuten, bahitzaileengandik leihotik ihesi hil zela adieraziz.
Cordillera probintzia (Txile)
Cordillera probintzia (provincia de Cordillera) Txileko erdialdeko probintzia bat da. Santiagoko metropolitar eskualdean kokatuta dago. 2002ko erroldan, 511.565 biztanle zituen.
ASCII
American Standard Code for Information Interchange (Informazioaren Elkartrukerako Kode Estatubatuar Estandarra) alfabeto latinean oinarritutako karaktereen kodea da. 1963an sortu zuen Estatu Batuetako Estandarren Batzordeak (ASA) telegrafian erabilitako kodeen eboluzio bezala. Beranduago, 1967an, letra xeheak gehitu eta kontrol kode batzuk berriz definitu ziren, US-ASCII deritzon kodea sortuz.
Egungo sistema informatiko gehienek ASCII kodea edo haren hedapen bateragarriren bat darabilte, testuak adierazi eta testua maneiatzen duten gailuen kontrolerako.
Normalean ASCII kodea 8 bitetara zabaltzen da, kontrol bit bat gehituz, parekotasun-bita deritzona.
ASCII deitzen zaio 8 biten bitartez karaktere gehigarriak definitzea ahalbidetzen duen ISO-8859-1 estandarrari ere, baina ez da egokia erabilpen hau.
Martin Sinković
Martin Sinković (Zagreb, 1989ko azaroaren 10a) kroaziar arraunlaria da.
Udako hiru Olinpiar Jokotan esku hartu zuen, hiru domina lortuz: zilarra 2012an Londresen skull laukoitzean, urrea 2016an Rio de Janeiron lemazain gabeko bikoan bere anaia Valent-ekin batera eta urrea 2020an Tokyon lemazain gabeko bikoan, berriro ere, bere anaiarekin batera.
Txileko errugbi selekzioa
Txileko errugbi selekzioa Txileren ordezkaria da errugbi partida ofizialetan. 1936an sortua, 2023an sailkatu zen aurreneko aldiz Munduko Errugbi Kopan parte hartzeko.
Munduko Errugbi Txapelketa
Honako hauek dira Munduko Errugbi Txapelketan izandako emaitzak:
Paraguaiko historia
Espainiarren aurreko garaia (1524 arte)
Espainiar konkistatzaileak ekialdeko Paraguaiko lurraldera iritsi zirenean (hau da, Paraná ibaiaren ekialdean eta Paraguai ibaiaren artean mendebaldean dagoen eremura), elkarrekin gerran zeuden hainbat etnia indo-amerikar bizi ziren. Talde etniko horiek hiru talde ezberdinetakoak ziren: panpidoarrak, lagidoarrak eta amazoniarrak. Hizkuntza aldetik, hiru talde nagusi zeuden: maskoiar herriak, Matako-Guaikuru herriak, Tupi-Guarani herriak eta Arawak herriko talde txiki batzuk (Txaneak, esaterako). Oraindik ez da argi lagidoarrak izan ote ziren lehenak lurraldea okupatzen, edo, aurretik, panpidoarrak izan ziren. Dokumentaturik dagoena da XV. mendearen inguruan amazoniarrak bertan zirela.
Avarearren (edo guaraníar) aurrean, ies edo lágidoar (adibidez, ašé-guayakí) eta panpidoarrak ehiztari-biltzaile talde etnikoak zeuden, bigarren talde horren artean guaraniek deitutako agazear eta payaguar etniak nabarmenduz.
Guaraniarrek, iberiarrekin izandako lehen topaketa dokumentatua, Alejo García esploratzaile portugaldarrarena da, espainiar ontzidiarekin batera Hego Ameriketarako hainbat espediziotan parte hartu zuena, eta, 1525ean, Santa Katarina uhartean hondoratu ondoren, 1533a baino lehen guaraniar andana indartsu bat zuzendu zuen, eta, gutxi gorabehera Pilcomayo ibaiaren ibilguan gora eginez, Tahuantinsuyuko mugetara iritsi zen (ziurrenik Cochabamba eremua), bertan borrokatuz Chiriguanoek lagunduta; zenbait gudu arrakastatsu egin, eta Atlantikoko kostaldera itzuli zen zilarrezko eta urrezko objektu ugarirekin, bidean hil zutelarik, baina bere balentriaren berri Atlantikoko kostaldean kokatuta zeuden europarrengana iritsi zen.
Java (programazio-lengoaia)
Java programazio-lengoaia bat da. James Gosling-ek diseinatu zuen, Sun Microsystems enpresan ziharduela, 1990eko hamarkadan. "Write once, run anywhere" filosofiari jarraitu zion; kodea plataforma desberdinetan exekutatu ahal izatea lortu nahi zen, behin eta berriz konpilatu beharrik izan gabe. Sintaxi aldetik C eta C++ programazio-lengoaien antza du. Objektuei orientatutako lengoaia bat da.
Aplikazio eta webgune askok ez dute funtzionatzen Java instalatuta eduki ezean. Java azkarra, segurua eta fidagarria da eta nonahi dago: konputagailu eramangarrietan, datu-zentroetan, jokoetarako kontsoletan, superkonputagailuetan, telefono mugikorretan, Interneten, etab. 2012az geroztik, programazio-lengoaia erabilienen artean dago, batez ere web bezero eta zerbitzarien aplikazioetarako.
Hasierako Java-konpiladoreak, makina birtualak eta liburutegiak Sun Microsystems enpresak garatu zituen software jabedun moduan. Gerora, ordea, Java teknologia gehienen lizentzia-motak aldatu eta GNU Lizentzia Publiko Orokor moduan jarri ziren. Badira teknologia horien ordezko diren beste inplementazio batzuk ere, Javarako GNU konpiladorea edo GNU Classpath, adibidez.
Historia
Telebista interaktiboa lortzea helburu zuen proiektu baten barruan sortu zen Java Sun Microsystems enpresan. The Green Project izeneko proiektua hamahiru lagunek osatutako taldeak garatu zuen James Gosling-en zuzendaritzapean. C++ programazio-lengoaiaren antzeko egitura eta sintaxia zituen lengoaia eta makina birtuala inplementatu nahi zituzten. 1994an proiektuan lanean ari zirela, eta sortu berri zen Mosaic web-nabigatzaileak Interneta interaktibo bihurtuko zuela sinetsita, proiektua Web-era bideratzea erabaki eta web-nabigatzaile prototipo bat sortu zuten: WebRunner, beranduago HotJava izenez ezagutuko zena. 1995ean Java programazio-lengoaia eta HotJava web-nabigatzailea argitaratu ziren. Netscape enpresaren sortzaile Marc Andreessen-ek haien Netscape nabigatzaileak Java jasango zuela iragarri zuen.
Programazio-lengoaiak hasieran Oak izena hartu zuen, Goslingen bulegoaren kanpoaldean zegoen haritzagatik. Marka komertzial hori dagoeneko erregistratuta zegoela ikusi zenean, lengoaiak Green izena hartu zuen, baina azkenean Java izenez izendatu zuten. Egia esan, ez dago argi Java izenaren jatorria zein den. Iturri batzuek diotenez, lengoaia diseinatu zutenen izenetatik eratorritako akronimo bat da: James Gosling, Arthur Van Hoff, eta Andy Bechtolsheim, baina badira akronimoak beste jatorri bat duela diotenak ere: Just Another Vague Acronym. Beste hipotesi batek dio, gertuko kafetegian ematen zuten Java uharteko kafeagatik aukeratu zutela izena. Horrek azalduko luke lengoaiaren logoa kafe kikara bat izatea eta konpilatzaileak sortzen dituen .class fitxategien hasiera 0xCAFEBABE izatea, idazkera hamaseitarrean. Hala ere, izena hitzen ausazko zerrenda batetik atera zutela dioten teoriak ere badira.
Sortu zenetik, Javak aldaketa ugari jaso ditu. Hona hemen bertsio egonkorrenen zerrenda, hasieran Java Development Kit (JDK) moduan izendatua, eta gerora Java Standard Edition (JSE) laburduraz emana:
Lengoaiaren bilakaera Java Community Process (JCP) taldeak arautzen du eta Java Specification Requests (JSRs) dokumentuan zehazten dira proposatu nahi diren aldaketak.
Filosofia
Java programazio-lengoaia bost helburu nagusirekin sortu zen:
Duten garrantziagatik, objektuetara bideratua izatea eta plataformaren independentzia (1. eta 2. ezaugarriak) sakonago azaltzen dira behean. Sareko lanerako euskarria eta urruneko kodearen exekuzioa lortzeko (3. eta 4. helburuak), Javako programatzaileek batzuetan, CORBA (Common Object Request Broker Architecture), Internet Communications Engine edo OSGi moduko hedapenak erabiltzen dituzte.
Objektuetara bideratua
Programazio-lengoaia bat objektuetara bideratua dagoela esaten denean, programazio-metodoari eta lengoaiaren diseinuari egiten zaio erreferentzia. Horrek funtsean esan nahi duena da, datu-mota bakoitza harekin eragiteko definitu diren eragileekin lotu dela diseinu fasean; datuak eta kodea (funtzioak edo metodoak) batera datoz objektuetan. Horrela, objektua "egoera" (datuak) eta "portaera" (kodea) gordetzen dituen paketea dela esan daiteke. Aldatzen dena aldatzen ez denetik bereiztea da ideia. Izan ere, datu-egitura bat aldatzeak datu-mota horrekin lan egiten duen kodea aldatzea dakar, gehienetan. Banaketa horrek software-sistema bat diseinatzeko oinarri egonkorragoa eskaintzen du. Proiektu handiak garatzean, kudeatzen errazak izatea lortu nahi da, haien kalitatea hobetuz.
Objektuetara orientatutako programazioaren beste helburu bat objektu entitate generikoen sorrerarekin software-proiektuen artean softwarea berrerabili ahal izatea da; Izan ere, software-ingeniaritzaren funtsezko premisetako bat da hori. Objektu generiko batek portaera-multzo bera izan beharko luke hainbat proiektutan, batez ere proiektu horiek neurri batean bat datozenean, erakunde handietan gertatzen den bezala. Alde horretatik, objektuak berriz erabiltzeko moduko pieza gisa ikus daitezke, hainbat proiektutan erabil daitezkeenak. Horrela, softwarearen industriak tamaina handiko proiektuak eraiki ahal izango ditu, lehendik sortuak dauden eta kalitate onekoak diren osagaiak erabiliz, garapen-denbora izugarri murriztuz.
Adibide bat jartzearren, demagun objektua "Aluminioa" dela. Datuak (dentsitatea, xaflakortasuna, etab.) eta bere "portaera" (bi pieza soldatu, etab.) definitu ondoren, "Aluminio" objektua berrerabil daiteke eraikuntzaren hainbat esparrutan: automobilen eraikuntzan, hegazkingintzan etab. Hala ere, softwarearen berrerabilpenaren ideiak bi zailtasun nagusi aurkitu izan ditu: benetan generiko diren objektuen diseinua ez da ondo ulertua izan, eta berrerabilpenerako aukeren komunikaziorako metodologia falta da. Badira arazo horri aurre egiteko laguntza eskaintzen duten komunitateak.
Plataformaren independentea
Java programazio-lengoaia plataformaren independentea dela esaten denean, Java lengoaian idatzitako programak edozein hardwaretan exekuta daitezkeela esan nahi du, Javaren "Write once, run anywhere" axiomak dioenari jarraituz. Java-n idatzitako iturburu-kodea konpilatu ondoren, Java bytecode izeneko kode eramangarria sortzen da. Jatorrizko iturburu-kodearen eta konputagailuak ulertzen duen makina-kodearen artean dagoen kode hori Java virtual machine (JVM) makina birtualean exekutatzen da. Kontuan izan behar da, nahiz eta konpilazio-fase jakin bat egon, sortutako kode eramangarria Just In Time (JIT) konpiladoreak exekuzio-fasean interpretatu eta bihurtzen duela makina-kode. Dispositibo bakoitzaren ezaugarrietara iristeko, liburutegi gehigarriak ere eskaintzen dira.
Kodearen eramangarritasuna lortzeko, hasierako inplementazioek makina birtual interpretatu bat erabiltzen zuten. Baina horrela exekutatutako programak C edo C++ lengoaietan idatzitako programak baino motelagoak ziren. Horrela irabazi zuen Javak errendimendu moteleko lengoaia izatearen ospea. JVMren azken inplementazioekin aurrekoekin baino askoz azkarrago exekutatzen dira programak, nahiz eta oraindik ere beste lengoaia batzuk baino motelagoak izaten jarraitzen duten.
Eramangarritasuna lortzea teknikoki zaila da eta Javak neurri batean eramangarri izatea lortu badu ere, haren arrakasta ez da erabatekoa izan. Egia da posible dela arkitektura desberdineko plataformetan ondo exekutatzen diren Java programak idaztea, baina erroreak izaten dira. Horrek eraginda, Sun Microsystems-en "Write once, run anywhere" eslogana ("idatzi behin, exekutatu edonon") beste "Write once, debug everywhere" ("idatzi behin, zuzendu leku guztietan") esloganarekin parodiatu izan da.
Esan beharra dago, Javaren eramangarritasunak arrakasta handia izan duela web-zerbitzarien aplikazioetan, txertatutako Java inguruneak erabiliz: Web zerbitzuetan, zerbitzarien ahalmenak hedatzen dituzten servlets-etan, JavaBeans-etan, Open Services Gateway initiative (OSGi)-etan oinarritutako sistema txertatuetan, etab.
Aplikaziorako esparruak
Informatikaren industriaren hainbat esparrutan Java izan da hazkuntza handienetakoa eta erabilera zabalenetakoa lortu dituen programazio-lengoaia, haren diseinuari, eskaintzen duen sendotasunari eta lortu duen eramangarritasun mailari esker. Honakoetan aurkitzen da, batez ere:
Ohikoenak diren plataforma guztietarako existitzen da JVM makina birtuala: Microsoft Windows, Apple Mac OS, GNU/Linux, etab. nahiz eta denek ez duten hura lehenetsita ekartzen.
Erlazionatutako industria
Sun Microsystems enpresak, Java programazio-lengoaiaren eta Java Development Kit (JDK) garapenerako ingurunearen sortzaile izanik, lengoaiaren eta makina birtualaren espezifikazio bat mantentzeko politika sendoa dauka. Ahalegin horri esker, Java de facto estandar bat da, Java Community Process (JCP) mekanismo formalak kontrolatua.
Javarako aplikazioak garatzen dituzten edota teknologia horrekin buru-belarri lanean ari diren konpainiak asko dira. Hona hemen batzuk:
Sintaxia
Javaren sintaxia C++ lengoaiatik dator neurri handi batean. Hala ere, C++ ez bezala, Java hasieratik objektuetara orientatua izateko diseinatu zen. Javan dena da objektu bat (salbuespen batzuk izan ezik), eta dena dago klaseren batean (klasea objektuak sortzeko moldea da).
C++ek ez bezala, Javak ez du eragileen gainkargarik onartzen, hau da, ez da posible izen bereko eragile desberdinak definitzea eta klaseek ez dute herentzia anizkoitzik onartzen, hau da, ezin dituzte super-klase bat baino gehiagotatik portaerak edo ezaugarriak hartu
Datu-motak
Aldagaiei hasierako balio bat esleitu ohi zaie, horrela aldagaiari balioaren mota hori lotzen baitzaio.
Javak ondoko oinarrizko datu-motak ezagutzen ditu:
Agindu-motak
Oinarrizko aginduak esleipena (datu_mota aldag_izena = balioa) eta datu-idazketak (System.out.println) dira.
Adibidea:
Baldintzapeko egiturak
if egiturak balio du agindu-multzo bat soilik kasu batzuetan egikaritzeko, baldintza bat betetzen denean, alegia. Kontrol-egitura hau programazio-lengoaia guztietan dago. Egituraren eredua hau da:  Adibidea:  Baldintza espresio boolear baten bidez adierazten da. Baldintza betetzen bada, segidan duen agindu multzoa egikarituko da. Baldintza bete ezean, else adarra baldin badago adar horri dagokion agindu-multzoa egikarituko da. Ez badago else adarra, berriz, egitura honetan ez da ezer egingo. Hautazkoa da else adarra idaztea.
if egiturak konplexuagoak egin daitezke else if erabiliz :  Adibidea:
while loop kontrol-egitura
Egitura errepikakor orokorrena da while. Honela erabiltzen da :  Adibidea:
do...while loop kontrol-egitura
while loop kontrol-egituraren antzekoa da baina honetan baldintza agindua exekutatu ondoren ebaluatzen da :
for loop kontrol-egitura
Egitura errepikakor honekin posible da zerrenda eta datu-egitura batzuetan (zerrendak, bektoreak edo matrizeak, batez ere) elementu bakoitzerako agindu batzuk errepikatzea. Honela idazten da :  Adibidea:
foreach loop kontrol-egitura
foreach kontrol-egiturak multzo bateko elementu guztietatik banan-banan iteratzea ahalbidetzen du adierazitako datu-mota mantentzen den bitartean :  Adibidea:
Azpiprogramak, funtzioak
Funtzioek, agindu multzo bat exekutatu eta emaitza bat itzultzen dute. Oso erabilgarriak dira algoritmo zailak ebaztean, gure problema azpiproblema sinpleagotan banatzea eta azpiproblema bakoitza bere aldetik ebaztea ahalbidetzen dutelako. Emaitza, sarrera-parametroen araberakoa izan daiteke, eta honela eraikitzen da :
Aplikazio autonomoak
Adibide honek azalpen txiki bat behar du.
Kaixo mundua -ren adibideak:
Java applet-ak
Java applet bat Java programazio-lengoaian idatzitako aplikazio txiki bat da, Java bytecode edo kode eramangarri moduan konpilatu dena eta erabiltzaileei banatzen zaiena. Normalean web-orrietan txertatuta egoten dira applet-ak eta erabiltzailearen Java virtual machine (JVM) makina birtualean exekutatzen dira, web-nabigatzailean baina aparteko prozesu baten moduan.
normalean, nabigatzaile batean to Java bytecode, and delivered to users in the form of Java bytecode. The user launched the Java applet from a web page, and the applet was then executed within a A Java applet could appear in a frame of the web page, a new application window, Sun's AppletViewer, or a stand-alone tool for testing applets.bat. Gaur egun, HTML 5 ek etiketaren erabilera ezabatu du. Hala ere, oraindik badago HTML5en erabiltzeko modua. (Ingelesezko testua) Java Applets in HTML5.
sententziak, Javako konpilatzaileari '''java.applet. Applet eta java.awt. Graphics''' klaseak barne har ditzala adierazten dio, izenen arabera aipatu ahal izateko, iturburu-kodean erabili nahi diren bakoitzean ibilbide osoa lehenetsi behar izan gabe.
klasea  klasera hedatzen  da, hau da, honen azpiklasea da. klaseari esker, aplikazioak appletaren egoera erakutsi eta kontrolatu dezake. klasea AWT (Abstract Window Toolkit) delakoaren osagaia da, eta appletak erabiltzaile-interfaze grafikoa edo GUI (Graphical User Interface) erakustea eta erabiltzaileak sortutako gertaerei erantzutea ahalbidetzen du.
klasea paint (Graphics) metodoaz gainkargatzen da (, kasu honetan), marrazteaz arduratzen den kodean sartzeko. metodoak   objetu bat jasotzen du, appleta marrazteko testuinguru grafikoa duena. metodoak objektuaren drawString (String, int, int) metodoari deitzen dio.
Adierazpenak
Adierazpenak elementu edo token segida bat dira, literalekin ere bai, emaitza bat kalkulatzeko ebaluatu behar direnak. Tokenak programetako elementu txikienak dira, konpilatzailearentzat ulergarriak direnak. Javan tokenak bost kategoriatan banatzen dira:
Identifikatzaileak: Javaren kodean aldagai, mota, pakete, metodo eta konstanteei esleitutako izenei ematen zaizkien irudikapenak dira, konpiladoreak identifika ditzan eta programatzaileak uler ditzan. Javan, identifikatzaileek letra larriak edo xeheeak bereiz ditzakete, case sensitive delako; beraz, "Nirealdagaia" izena duen aldagaia ez da "nirealdagaia" ren berdina, Javak aldagai desberdin gisa identifikatzen baititu. Zenbakiak ere erabil daitezke, edo "_" zeinua, identifikatzaile bat esleitzeko.
Gako-hitzak: Javak kodean eta konpiladorean helburu espezifiko bat betetzeko erreserbatutako identifikatzaileak dira, modu mugatuan eta kasu espezifikoetan erabiltzen direnak. Javak erabiltzen dituen hitz gakoak honako hauek dira: Letra lodiz dauden hitzak, gaur egungo Javaren bertsioan erabiltzen ez badira ere, hitz gakoak dira, hurrengo bertsioetan txertatu nahi direnak.
Literalak eta konstanteak: Literalak, aldagai bati balioak esleitzeko elementuak dira, hau da, aldagai batek har dezakeen balioa (zenbakizkoa izan daitekeen balio konstante bat ere bada). Konstanteak, balio finkoa duten aldagaiak dira, kodean zehar alda ezin daitezkeenak; final eta static aldatzaileen bidez deklaratzen dira. Operadoreak: Identifikatzaile edo konstante bati buruz objektu edo datu bati aplikatzen zaion ebaluazio bat adierazten digutenak dira. Operadoreen adibide batzuk batuketa, kenketa edo biderketa izan daitezke.
Bereizgailuak: Javako konpiladoreari kodeko elementuen kokapena adierazteko erabiltzen dira. Javak onartzen dituen bereizgailuak hauek dira: { },:;
Javako konpiladoreak iruzkinak ere identifikatzen eta ezabatzen ditu, baita espazio hutsak eta tabulaziokoak ere, eta, beraz, ez dira token baten zatitzat hartzen.
Adierazpenak aldagaien, operadoreen eta metodoen konbinazioa izan daitezke. Adierazpenak kalkuluak egiteko, aldagaiei balioak esleitzeko edo programaren fluxua kontrolatzeko erabiltzen dira.
Operadoreak
Javaren adierazpenak dira, eragiketa bat egin ondoren emaitza bat itzultzen dutenak. Operadore batek maneiatzen duen operadore kopuruaren arabera, bi motatakoa izan daiteke: unarioa edo bitarra.
Operadore unarioak balio bat itzultzeko operadore bakarra behar dutenak dira. Operadore bitarrak balio bat itzultzeko bi operadore edo gehiago behar dituztenak dira. Adibidea:  BIT mailako operadoreak
~ 1-ari osagarriak digituak inbertitzen ditu, 0tik 1era eta 1etik 0ra aldatuz. Adibide bat izan daiteke: 11001011 ~ 11001011 emaitza 00110100 Ikus daitekeenez, balioak 0tik 1era eta 1etik 0ra aldatzen dira.
& AND bit-mailan, AND eragiketa egiten du bit-zenbaki biren artean. Eragiketa horretan, bi bitak 1 baldin badira, emaitza 1 izango da; bestela 0 izango da. Adibide bat izan daiteke: egoera 01001101 & 10011011 ______________   00001001 | OR bit-mailan, OR eragiketa bat egiten du. Eragiketa horretan, bi bitetako bat 1 bada, emaitza 1 izango da. Adibide bat izan daiteke: 11001101 | 01011101 ______________  11011101 ^ XOR bit-mailan, XOR eragiketa egiten du. Eragiketa horretan, bi zenbakiak berdinak badira, emaitza 0 izango da; bestela, 1 izango da. Adibide bat izan daiteke: 00101001 ^ 01101101 ______________ 01000100 < < Desplazamendua ezkerrera, operadore horrek bitak n posizio mugitzen ditu ezkerrera. Adibidez, n=1 izanda: 01101110 01101110 << 1 = 11011100 Desplazamenduan ikus daitekenez, 0 digitu bat txertatzen da eskuinetara.
Operadoreen lehentasuna
Operadoreak adierazpenen zati nagusi bat dira, eta erabilera mota eta modua funtsezkoa da programatzeko orduan, baina horiek erabiltzeko arau batzuk hartu behar dira kontuan, operadoreen lehentasuna, esaterako.
Operadoreak beren lehentasunaren arabera exekutatzen dira: lehentasun handiagoa badute, lehentasun txikiagoko operadoreak baino lehenago ebaluatuko dira; kasualitatez lehentasun-maila bereko operadoreak aurkezten badira, horiek eskuinetik ezkerrera ebaluatuko dira; eta operadore bitarrak badira (esleipen-operadoreak izan ezik), ezkerretik eskuinera ebaluatuko dira. Hala ere, "" parentesien bidez, Javari adieraz dakioke zein operadore ebaluatu behar duen lehendabizi, bere lehentasuna kontuan izan gabe; horrela, Javaren konpiladoreak, lehenik parentesien barruan dauden eragiketak gauzatu behar dituela interpretatzen du, eta gero gainerako operadoreekin jarraitu.
Taula honetan Javan erabilitako operadoreak sailkatzen dira haien lehentasun-mailaren arabera, maila altuena goian kokatua egonik: Javako operadoreen lehentasunaren adibide bat honako hau izan daiteke: kode bat dugu, eragiketa aritmetiko batzuk egiteaz arduratuko dena: Operadoreen lehentasunaren arabera, "*" biderketak, "+" batuketak baino lehentasun handiagoa du; beraz, lehenik biderkatzea gauzatzen da eta gero batuketa egiten da. Kasu horretan, emaitza aldatu egiten da; izan ere, lehenik, parentesiaren barruan dauden parametroak ebaluatzen dira, eta ondoren gainerakoak. Javak garapenerako ematen duen gomendioetako bat 3 operadore baino gehiagoko eragiketetan parentesiak erabiltzea da; horrela, kodea irakurtzea errazagoa egiten da eta akatsak saihesten dira konpilatzeko unean.
Sententziak
Sententziak, egiten diren ekintza sekuentzia baten irudikapena dira. Javako sententziak, esleipen-sententziak, baldintzazko-sententziak, begizta-sententziak eta jauzi-sententziak izan daitezke, eta oro har, instantzia batek eta operadore batek osatzen dituzte. Sententzia bat amaitu dela eta hurrengoarekin jarrai dezakeela adierazten duen adierazlea puntu eta koma zeinua da. Adibide bat esleipen-sententzia da, aldagai bateko instantzia batek, esleipen-zeinuak eta esamolde batek osatzen dutena. Hona hemen adibide bat: Esleipen-sententzietan, balio bat esleitzen zaio aldagai edo konstante bati. Baldintzazko-sententziak, programaren exekuzio-fluxua definitzeko baldintza bat adierazten dutenak dira; besteak beste, if-else eta switch ditugu. Begizta-sententziek ekintza bat egiten dute denbora jakin batez, edo baldintza bat bete arte; horien artean ditugu while, do-while, eta for. Jauzi-sententziek konpilatzailea  programako puntu zehatz batera edo hurrengo sententziara eramaten dute konpilatzailea; besteak beste, break, continue eta return ditugu.
Kritikak
Java software konplexuaren kudeaketan bide berri bat irekitzeko sortua izan zela esan ohi da, bere “Write once, run anywhere” filosofiari jarraituz, eta oro har, ondo moldatu dela esan daiteke. Hala ere, Javak badu zer hobetua. Eramangarritasunaren aldetik izan ditzakeen akatsez gain honakoak aipoatu izan dira: exekuzio-abiadura, koma higikorreko aritmetikaren inplementazioa, segurtasuna, etab.
Hannah Arendt (filma)
Hannah Arendt 2012ko Margarethe von Trotta alemaniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Hannah Arendten bizitzan oinarrituta.
Argumentua
Adolf Eichmann naziaren epaiketa da eta The New Yorker egunkariak Hannah Arendt filosofoa bidaltzen du berriemaile. Bere testigantzak eztabaida bizia piztuko du. Filma Arendt-en Eichmann Jerusalemen liburuko pasarteak eta garaia erakusten ditu.
Huilly-sur-Seille
Huilly-sur-Seille Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Huilly-sur-Seille udalerrian erroldatutako biztanleak 291 ziren. Familiak 131 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 59 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 193 etxebizitza zeuden, 130 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 44 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 191 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 130 etxebizitza nagusietatik 110 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 10 etxek bi gela zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 120 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 56 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 65 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 180 ziren, horien artean 132 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 132 pertsona aktiboetatik 120 lanean zeuden (72 gizon eta 48 emakume) eta 12 langabezian zeuden (4 gizon eta 8 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Huilly-sur-Seille udalerrian 138 unitate fiskal zeuden, 304 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.006 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak igeltseroa ziren.
2000. urtean Huilly-sur-Seille udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 750 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mikhail Baryxnikov
Mikhail Nikolaievitx Baryxnikov (Михаи́л Никола́евич Бары́шников; Riga, ) errusiar dantzari, koreografo eta aktorea da.
Bizitza
Vaganovaren eskolako ikasle izan zen, eta ondoren Leningradoko Kirov balleteko dantzari. Bere garaiko bakarlari handienekotzat hartzen da bere teknikari eta antzezle gaitasunari esker. 1974an sobietar dantzari talde batekin egindako bira baten ondoren, Estatu Batuetan bizilekua hartzea erabaki zuen. American Ballet Theatre taldearekin dantzatu du batez ere, eta bertako zuzendari izan da 1980-1989 bitartean. 1989an White Oak Dance Project dantza konpainia sortu zuen, dantza garaikidean aritzen dena batez ere. Barixnikovek bi filmetan parte hartu du: Herbert Rossen The Turning Point (1977) eta Taylor Hackforden White Nights (1984). Oso teknika ona erabiltzen du eta askotariko obrak landu ditu, ballet klasikotik hasi eta ballet modernoraino.
Oiry (Marne)
Oiry Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Oiry udalerrian erroldatutako biztanleak 901 ziren. Familiak 342 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 105 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 149 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 361 etxebizitza zeuden, 343 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 347 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 343 etxebizitza nagusietatik 281 bere jabearen bizilekua ziren, 44 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 64 etxek lau zituzten eta 245 etxek bost zituzten. 301 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 138 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 196 etxetan bat baino gehiago zituzten.