cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roncello
Roncello Italiako udalerri bat da. Monta eta Brianzako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Roncellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Aqesri
Amskroud (اقصري; ) Agadir-Ida-Ou-Tanane prefekturan dagoen herria da, Souss-Massa eskualdean, Maroko. Agadirretik 102 kilometrora dago, errepidez. 2014ko zentsoaren arabera 5.092 biztanle zituen.
Tantilla hobartsmithi
Tantilla hobartsmithi Tantilla generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Eirenis collaris
Eirenis collaris Eirenis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Silver Creek (New York)
Silver Creek  New York estatuko herri bat da. Chautauqua konderrian kokatua dago. 2010ean 2,656 biztanle zituen, 3 kilometro koadrotan banatuta.
Acinocheirodon melanogramma
Acinocheirodon melanogramma Acinocheirodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Kaltzitonina
Kaltzitonina tiroide guruinaren zelula parafolikularrek sintetizatzen duten hormona da. Hormona honek odoleko kaltzio eta fosfato kontzentrazioak murrizten ditu.
Izokinaren kaltzitonina hainbat gaixotasunen tratamenduan erabili izan da:
Chelidoperca maculicauda
Chelidoperca maculicauda Chelidoperca generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Hidroxilherderita
Ezaugarriak
Hidroxilherderita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.
Andrena perplexa
Andrena perplexa erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.
Fosbury jauzi
Fosbury jauzia (Fosbury Flop) altuera-jauziko teknika da, gaur egun gero eta atleta gehienek erabiltzen dutena. 1968an Dick Fosbury estatubatuarrak izeneko estilo erabat berria erabili zuen Mexikoko Olinpiadak 2,24 m. eginez irabazteko. Estilo hau azkar zabaldu zen, eta laster nagusitu zen jauzi-lehiaketa handietan ordura arte erabiltzen zuten sabel-arrabola baztertuz.
Ceków-Kolonia udalerria
Ceków-Kolonia Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Kalisz barrutian kokatuta. 88,31 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4782 biztanle zituen.
Legio I Germanica
Legio prima Germanica (Germaniar Lehen Legioa) k.a. 48. urtean sortutako erromatar legio bat izan zen. Litekeena da Julio Zesarrek sortua izatea, Ponpeioren aurkako bere gerrarentzat. 70. urteko Bataviar matxinadaren ondorioz, Legio VII Geminan bat egin zuten. Litekeena da bere ikurra zezen bat izatea,
Monastir Habib Bourguiba nazioarteko aireportua
Monastir Habib Bourguiba nazioarteko aireportua (arabieraz: مطار الحبيب بورقيبة الدولي, frantsesez: Aéroport International de Monastir–Habib Bourguiba) Monastir hiria zerbitzatzen duen aireportua da.
2012an 1.238.757 pertsonek erabili zuten.
Élincourt-Sainte-Marguerite
Biztanleria
2007an Élincourt-Sainte-Marguerite udalerrian erroldatutako biztanleak 826 ziren. Familiak 312 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 104 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 144 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 370 etxebizitza zeuden, 314 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 351 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 314 etxebizitza nagusietatik 274 bere jabearen bizilekua ziren, 36 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 18 etxek bi zituzten, 31 etxek hiru zituzten, 76 etxek lau zituzten eta 186 etxek bost zituzten. 255 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 115 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 184 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 577 ziren, horien artean 428 aktiboak ziren eta 149 inaktiboak ziren. 428 pertsona aktiboetatik 390 lanean zeuden (212 gizon eta 178 emakume) eta 37 langabezian zeuden (20 gizon eta 17 emakume). 149 pertsona inaktiboetatik 51 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 54 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Élincourt-Sainte-Marguerite udalerrian 332 unitate fiskal zeuden, 904,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.904 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 30 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 1 zurgina, 5 iturginak eta 2 argiketariak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Élincourt-Sainte-Marguerite udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 273 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Leurville
Leurville Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Leurville udalerrian erroldatutako biztanleak 91 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 48 etxebizitza zeuden, 35 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 48etxeak ziren. 35 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Zolfo Springs (Florida)
Zolfo Springs Floridako herri bat da. Hardee konderrian kokatua dago. 2010ean 1,972 biztanle zituen, 3.9 kilometro koadrotan banatuta.
Leurville
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 52 ziren, horien artean 33 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 33 pertsona aktiboetatik 32 lanean zeuden (23 gizon eta 9 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Zaldibia
Zaldibia Gipuzkoako hego-ekialdeko udalerri bat da, Goierri eskualdekoa. . urtean 0 biztanle zituen. Hegoaldean mugakide du Aralarko mendilerroa, eta hor hiru barrendegi ditu: Martxabaleta, Matxitxane eta Atxuripea. Zaldibia UEMAko kidea da.
Leurville
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden2 saltokiak eraikuntza enpresenak ziren.
Zaldibia
Mugakideak
Mugakide ditu iparraldean Arama eta Gaintza, hegoaldean Aralarko mendilerroa eta Ataun, ekialdean Abaltzisketa eta Aralar, eta mendebaldean Ordizia, Lazkao eta berriz ere Ataun.
Leurville
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 iturgina.
Zaldibia
Ibaiak
Udalerrian Arkakan iturburua duen Amundarain ibaiari Urtsuaran ibaiak bat egiten dute, ondoren Amundarain ibaia Ordizia eta Aramako mugaraino jarraitzen du, bertan Oria ibaiari batzen zaio.
Leurville
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Leurville udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 444 hektarea erabiltzen.
Zaldibia
Ausa-Gaztelu
1200an Gipuzkoa Nafarroako Erresumatik banandu eta Gaztelako Erresumara igarotzean, Nafarroako muga berriak gotortu egin ziren, eta muga horretako guneetako bat Ausa Gaztelu mendiaren gailurra izan zen. Bertan, gaztelu bat eraiki zen, hortik mendiaren izena, eta gaur egun eraikin honen aztarnak oraindik gailurrean ikusgai daude.
Ordiziarekiko batasuna
Zaldibia izena agirietan lehenbiziko aldiz 1399an agertzen da, hain zuzen ere, Ordiziarekin elkartu zeneko garaian. 1399ko apirilaren 8an Zaldibia eta beste zenbait herri Ordiziara elkartu ziren, eta 1402ko abuztuaren 5ean Henrike II.a Gaztelakoak batasun hau berresti zuen. Jurisdikzio zibil eta kriminala Ordizian zetzan, halere Zaldibiak auzo eta mendiak bere jabetzan gorde zituen, bai eta bere berezko administrazio ekonomikoa ere. Batasuna mugan ohikoak ziren nafarren erasoez defendatzeko eta herrigune nagusi eta indartsuago bat osatzeko helburuz gauzatu zen, bai eta XIV. mendean zehar maiz jazotako jauntxoen liskar eta gipuzkoar banderizoen alde ezberdinen arteko borrokeei aurre egiteko ere.
Banaketa eta udalerria
Jada denboraren poderioz batasuna mantentzeko arrazoiak desagertzean, Zaldibia Ordiziatik banandu zen, eta 1615eko otsailaren 13an Filipe III.a Espainiakoak udalerri titulua eman zion. Udalerri titulua bereganatzean berezko jurisdikzio zibil eta kriminala ere eskuratu zuen. Guzti hau orduko 143 biztanleko 25 dukat ordaindu eta gero. Bere udalerri estreinaldia 1615eko Elgoibarko Batzarrean egin zuen, horretan Joan Urtesabel eta Joan Gartzia Estensoro ordezkariek Zaldibia ordezkatu zuten.
Garraioa
Zaldibia Donostiatik 45,5 kilometrora eta barruti judizialeko hiriburua den Tolosatik 20 kilometrora dago. Tren geltoki hubilera Ordiziako geltokia du. Zaldibiatik Ordiziara doan eskualde errepidearen bidez N-1 autobidearekin lotuta dago. Gainera, Ordiziara doan errepide horretatik ateratzen den beste errepide baten bidez Gaintza udalerriarekin ere badu lotura. Aldiz, eskualde errepide horren bestaldetik maldan gora igo, Larraitzetik igaro eta Abaltzisketa udalerriarekin lotuta dago. Arkakara doan errepidea hartuz gero ere, herrigunearen irteeratik ateratzen den errepidea hartu eta maldan gora eginez lotura du Lazkaomendirekin, eta hortik Lazkao eta Ordizia udalerrietara ere joan daiteke.
Demografia
2019an herriak 1.630 biztanle zituen, horietatik %20,67k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %13,07 ziren.
Tantilla impensa
Tantilla impensa Tantilla generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Zaldibia
Ekonomia
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak: Lehen sektorea BEGaren %3,5. Bigarren sektorea %29,2. Hirugarren sektorea %60,8. Eraikuntza %6,6.
2007ko udal hauteskundeak
2007an Aralar, PSE-EE eta PP alderdiek hartu zuten parte hauteskundeetan (legez kanpo utzi baitzuten EAEren zerrenda). Hona hemen emaitzak:
Halaber, EAEren hautagaitza legez kanporatua 435 herritarrek bozkatu zuten. Ondorioz, Aralar eta EAEren arteko itun ez-ofizial baten bidez gauzatu zen udalerriaren kudeaketa politikoa. Hitzarmenak 2 urte iraun zuen, Aralarrek 2009ko ekainaren bukaera aldera udala desadostasunengatik utziko zuela iragarri arte.
2011ko udal hauteskundeak
2011ko maiatzaren 22ko udal hauteskundeetan Bildu koalizioak bederatzi zinegotzi eskuratu zituen, eta Joxan Etxabe hautatu zuten alkate.
2015eko udal hauteskundeak
2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetan Joxan Etxabe hautatu zuten alkate berriro, Euskal Herria Bilduren bederatzi zinegotziei esker.
Campana (Korsika)
Campana Frantziako administrazioaren menpeko Korsika Garaia departamentuko udalerri bat da, Korsika eskualdean kokatua.
Hamden (New York)
Hamden Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Delaware konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 2876
NGC 2876 galaxia bat da, Hydra konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Zaldibia
2019ko udal hauteskundeak
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 518 boto (6 zinegotzi). EAJk 263 boto (3 zinegotzi). PSE-EEk 5 boto. Eztitxu Mujika (EH Bildu) aukeratu zuten alkate.
Joxe Arregi Izagirre
Carabanchelen hil zen
Hil aurreko egunean Joxe Arregi Carabanchelgo espetxeko ospitalera eraman zuten. Mediku txostenaren arabera, honako zauriak zituen Carabanchelen sartu zenean: «hematomas periorbitales con derrame conjuntival en ojo derecho, diversos hematomas en hombro derecho, caras internas de ambos brazos y piernas, grandes hematomas en ambos glúteos, heridas por quemaduras de segundo grado en plantas de ambos pies». Horrezaz gainera: ''«estado estuporoso del que se recuperaba paulatinamente, disnea intensa y dolor abdominal difuso sin signos de abdomen agudo». Egin zizkioten erradiografiek «un pulmón relativamente encharcado» zeukala erakutsi zuten.
Carabancheleko ospitalean ziren Iñaki Agirre (ETA (pm)), Xose Lois Fernández González (GRAPO), eta Lois Alonso Riveiro (PCE (r)) preso politikoek Arregirekin egon eta bere lekukotza jasotzeko aukera izan zuten: Gutun batean adierazi zutenez, oso latza izan da! esaldiarekin laburbildu omen zuen Joxe Arregik hamar egun haietan pasatakoa.
Haren egoera ikusita, Carabancheleko zuzendariak ospital zibil batera eramateko agindu zuen, baina ez zen kartzelatik bizirik irten.
Autopsiaren arabera, Joxe Arregiren heriotzaren eragile nagusia bronkoneumonia izan zen. Santi Brouard HASIko presidente eta sendagileak adierazi zuen "bañera" izenez ezagutzen den tortura motak baino ezin zezakeela eragin bronkoneumonia hori.
Jose Manuel Blanco, Poliziaren Zuzendari Nagusiak, Arregiren heriotza zabaldu orduko adierazi zuen "atxilotu horri egindako galdeketetan ez zaio inolako tratu txarrik egin". Handik gutxira dimisioa emango zuen.
Joxe Arregiren gorpuaren argazkiak
Joxe Arregi torturen ondorioz hil zela are begi bistakoagoa egin zen, pertsona anonimoei esker, bere gorpuari egindako argazkiak komunikabideetan zabaldu zirenean. Argazki haietan torturak eragindako zauri eta ubeldura nabarmenak ikus zitezkeen, hala nola, oinetan zituen erredurak.
Berria egunkariak, 2009ko maiatzaren 24an Igandea gehigarrian argitaratutako erreportajean, argazki haiek Juan Kruz Unzurrunzagak eta Bixente Ameztoik egin zituztela argitu zuen.
Semestene
Semestene Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Sardinia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Joxe Arregi Izagirre
Torturaren gaineko auzia
Madrilgo Giza Eskubideen Batzordearen arabera, 73 poliziak hartu zuten parte Joxe Arregiren galdeketetan, Brigadas Regionales eta Central de Informacion taldekoak. Horietako bost atxilotu eta Joxe Arregiren heriotza eragin zuten torturen egile izatea leporatu zieten: Ricardo Sanchez, Juan Antonio Gonzalez, Juan Luis Mendez, Julian Marin Rios eta Juan Antonio Gil. Martxoaren 25ean libre gelditu ziren denak.
Simuxir
Simuxir (Симушир, 新知島, シムシㇼ) Kurileen uhartedian dagoen errusiar uharte bat da. Bere hedadura 353 kilometro karratukoa da eta erdialdeko Kurilak uharteen taldean dago. Erdialdeko talde honetako hegoaldereneko uhartea da.
Semestene
Mugakideak
Semestenek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Joxe Arregi Izagirre
Torturaren gaineko auzia
Antonio Gil Rubiales eta Julián Marín Ríos polizia kideak baino ez zituzten prozesatu. 1983. urtean epaitu zituzten Madrilgo Auzitegi Probintzialean. Epaiketan, Marinek, Joxe Arregi atxilotu eta galdekatu zuten polizia taldearen buruak, esan zuen "jakina eta ezaguna dela terroristak autolesionatu eta gero tratu txarren aurkako salaketak jartzen dituztela". Epaitegi horrek bi aldiz absolbitu zituen. 1989. urtean Espainiako Auzitegi Gorenak zigortu egin zituen: hiru hilabeteko atxiloaldia eta bi urtez lanik eta soldatarik gabe Gili, eta hiru hilabeteko atxiloaldia eta hiru urtez lanik eta soldatarik gabe Marini.
Simuxir
Geografia
Simuxir uhartea honako koordenatu geografiko hauetan dago:
Joxe Arregi Izagirre
Sendagileak ere bai
Beste aldetik, Bartzelonako Medikuen Elkargo Ofizialak eta Hego Euskal Herriko berrehun sendagilek Joxe Arregiren zaurien larritasuna estaltzen saiatu ziren lau mediku salatu zituzten, eta Deontologia Batzordearen zigorra eskatu: Santiago Martín Pachón, Estatuko Segurtasuneko Zuzendaritzaren mediku-zerbitzuen burua, Miguel Usieto Arvej, Isidro Alvarez García eta Javier Juan Etreros Huarte doktoreak ziren salatutakoak. Azken hiru horiei torturak estaltzeko txostenak manipulatzea leporatu zieten. Madrileko Medikuen Elkargo Ofizialak ez zuen inolako neurririk hartu mediku horien kontra.
Simuxir
Geografia
Ipar-ekialdean Ketoi uhartea dago. Bussol itsasarteak Simuxir uhartea hegoaldeko Kurilak uharteen taldetik banatzen du.
Joxe Arregi Izagirre
Sendagileak ere bai
Madrileko Giza Eskubideen aldeko elkarteak ere mediku hauek prozesatzea eskatu zuen, baina zabaldutako prozesamenduko espedientea itxi egin zuen Madrileko 13. instrukzioko epaitegiko Jose Antonio de la Campa epaileak. Espainiako Barne Ministro Juan Jose Rosonek Santiago Martin Pachon kargutik kendu zuen jendaurreko agerraldi batean, baina kasuaren oihartzuna iraungi zenean, berriro jarri zuen Estatuko Segurtasuneko Zuzendaritzaren zerbitzu medikoen buru, inolako publizitaterik gabe. Izanez ere, Martin Pachon Goi Mailako poliziaren inspektorea ere bazen.
Simuxir
Geografia
Administratiboki Sakhalingo oblastak kontrolatzen du.
Baiona-Euskal Herriko Merkataritza Ganbara
Baiona-Euskal Herriko Merkataritza Ganbara (frantsesez: Chambre de commerce et d'industrie de Bayonne Pays basque) zuzenbide publikoko eta kudeaketa pribatuko erakundea da. Halaber, Ipar Euskal Herriko ekonomiaren eta enpresen eskura dagoen organismoa da.
Joxe Arregi Izagirre
Torturatzaileen geroko ibilbidea
Juan Antonio Gil Rubiales 1985ean Iruñean inspektorea zela, kazetariek in fraganti harrapatu zuten kalez jantzitako beste 11 polizirekin batera, manifestazio bateko partaideak beisboleko bate eta katez jipoitzen. Mikel Zabalza hiltzeraino torturatu zutelako beren samina agertzen ari ziren herritarrak jipoitzen, hain zuzen ere.
Baiona-Euskal Herriko Merkataritza Ganbara
Merkataritza ganberaren xede nagusia enpresei laguntzea da, hainbat zerbitzu erabilgarri eskaintzen baitie bere kideak diren 13.000 Ipar Euskal Herriko enpresei, batik bat, aholkularitza eta prestakuntza arloan. Beste zazpi merkataritza ganberekin batera Akitaniako Eskualdeko Merkataritza Ganbara osatzen du.
Joxe Arregi Izagirre
Torturatzaileen geroko ibilbidea
Auzi honetan kondenatutako beste polizia, Julian Marin Rios, Poliziaren Artezilari Taldearen buru izendatu zuten 1987ko irailean. Orain, Julián Marínek, urteak daramatza Kitoko (Ekuador) Espainiako enbaxadan, «Agregado de Interior» gisa.
Hasieran auzipeturiko beste hiru polizien kasuan, Ricardo Sánchez «Brigada Central de Policía Judicial»-eko inspektore-nagusi zen dagoeneko 92an, eta Juan Luis Mendez Madrilgo «Brigada Provincial de Seguridad Ciudadana»-ko buru 94ean. Juan Antonio González Garcíak ere oso kargu garrantzitsuak izan ditu, eta gaur egun «Comisaría General de la Policía Judicial»-eko burua da.
Baiona-Euskal Herriko Merkataritza Ganbara
Helburuak
Ganbararen helburuak lau ardatzetan banatzen dira:
Joxe Arregi Izagirre
Herriaren oroimena
Zizurkilen herriko plazari Joxe Arregi izena eman zioten 1981ean. Herrian gehiengoa zuen Ezker Abertzalea 2007ko udal hauteskundeetan legez kanpo utzi zutela baliatuta, 2008ko apirilaren 14an Angeles Lazkano (EAJ) buru zuen Zizurkilgo udalak izena aldatzea erabaki zuen «biktimen sentsibilitateari eraso» egiten ziola argudiatuta. Zinegotzi guztiek bozkatu zuten mozioaren alde, EAJko bost zinegotziek, EAko biek, eta PSE-EE, PP eta Aralar-EB koalizioko banak.
Benjamin Coriat
Benjamin Coriat (Rabat, Maroko, 1948ko azaroaren 14a) ekonomia industrialean, berrikuntzan eta jabetza intelektualean espezializatutako ekonomista frantsesa da. ekonomialari izutuak (économistes atterrés) taldeko kidea da.
Ezaguna ondasun komunalei buruz garatu dituen ikerketengatik.
Biografia
Filosofian lizentziaduna, irakasle agregatua eta Ekonomia Zientzietan doktorea, 1989az geroztik Sorbonne Paris Nord Unibertsitateko Ekonomia Zientzien eta Kudeaketaren Fakultateko irakaslea da.
Erregulazioaren teoria aztertzen dutenen artean dago, ekonomista izutuak kolektiboaren administrazio-kontseiluko kide da.
2015ean Komunen itzulera argitaratu zuen. Liburu horretan, komunen kontzeptuaz aritzen da Benjamin Coriat, partekatzeko modu bat gisa, software libretik hasi eta haurtzaindegi autogestionatuetara doana.
Komunaletan ikusten ditu lankidetza-ekonomia bat eta kapitalismoaren alternatiba bat.
Bisturi
Bisturia medikuek ebakuntzak egiteko erabili ohi duten labana zorrotz txikia da; tresna honi esker iristen da medikua eritasuna duen organora. Bisturiak altzairu nikelatuzkoak izaten dira, eta, infekziorik sor ez dezaten, esterilizatu egiten dira erabili aurretik. Kirten eta aho batez osatuta daude, eta sakonera desberdinetako ebakidurak egiteko erabili ohi dira. Hainbat bisturi-mota daude: neurri desberdinekoak (txiki-zorrotzak, begiko edo kirurgia ebakuntzetarako); itxura desberdinekoak (zorrotza edo kamutsa, lantza-itxurako ahoa duena, etab.); elektrikoak, etab. Ebakuntza txikietan eta txertoak jartzeko, kirtena eta kirtenari jartzen zaion ahoak osatutako bisturia erabiltzen da, lantzeta izena duena.
Motak
Jarraian gehien erabiltzen diren bisturiei buruz hitz egingo da:
Bisturi mediku klasikoa
Bisturiaren erabilpen eta kokapen anatomikoaren araberakoak izaten dira bere forma eta tamaina. Bisturiek xafla finkoa edo erabili eta botatzekoa eduki dezakete. Ebaketa-tresna bat denez, xafla oso zorrotzak ekoizten dira, ukituz gero ebazteko modukoak. Bisturiak normalean lauak eta zuzenak dira, ebaketa lineal eta zehatzak egin ahal izateko. Xafla trukagarriak dituztenek arteka zentral bat dute heldulekuan sartzeko. Azken hauek zenbakituta daude ebakidura motaren, beraz, formaren, arabera, bata besteengandik desberdintzeko. Heldulekuak uzkurtuta daude, hau da, moletaketa motako prozesutik pasatzen dira, segurtasun gehiagoz heltzeko. Hauek ere zenbakitu egiten dira 1etik 15eraino, non arruntenak 3, 4 eta 5 diren. Xafla trukagarri ohikoenak metalezkoak dira, baina plastikozkoak ere aurki daitezke merkatuan.
Bisturi elektrikoa
Bisturi elektrikoak irrati‐frekuentzietako maiztasuna daukan korronte elektrikoa erabiltzen du, bai edozein ehun (biologia) mozteko, koagulatzeko edota hau kentzeko. Prozesu honek beroa sortzen du ehunean bertan. Ehunaren inpedantziak eragiten du berotze prozesu hori, eta horregatik, tenperatura‐igoera sortuko duen kanpo-iturri baten beharra ekiditen du.
Korrontea giza gorputzatik igarotzea oso arriskutsua izan daiteke, fibrilazio bentrikularra 50-500 mA arteko korrontearekin eta 50-60 Hz-ko frekuentziekin ematen baita. Hala ere, irrati-frekuentzien baloreetan, nerbio-sistema eta muskuluek ez dira hori hautemateko gai. Korrontearen ezaugarri hauek shock elektriko bat gertatzeko aukerak baztertzen dute.
Giza gorputzak 5.000-10.000 Ω bitarteko erresistentzia elektrikoa erakusten du. Joule efektuak dionez, eroale elektriko batetik korronte bat igarotzerakoan beroa askatzen da. Kasu honetan, teorikoki, bero handia azaldu beharko litzateke.
Gehien erabiltzen diren bi bisturi elektrikoen deskribapenak jarraian emango dira :
Monopolarra
Bisturi elektriko monopolarretan, azalera txikiko elektrodo aktibo bat kokatzen zaio pazienteari zaurian, eta bertatik aplikatutako korrontea igaroko da. Gorputzaren beste eremu batean jarritako eta azalera handiko elektrodo pasibo bat egongo da. Elektrodo pasiboa egoteak zirkuitu itxia izatea ahalbidetzen du eta, aldi berean, konplikazioak saihesten dira, erredurak adibidez.
Hidroxilpiromorfita
Hidroxilpiromorfita mineral bat da eta apatite taldearen kidea da.
Bisturi
Bipolarra
Elektrodo pasibo eta aktiboen funtzioak bisturi bipolarrak dituen bi hankek egiten dituzte. Aipatutako hankak instrumentu kirurgikoarekin konektatuta daude, beraz, korrontea dispertsatuko duen elektrodorik ez da behar.
Hidroxilpiromorfita
Ezaugarriak
Hidroxilpiromorfita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
Bisturi
Bipolarra
Bisturi hauek sorgailu elektriko bati lotuta daude. Sorgailu elektriko honek hainbat formetako uhin elektrikoak sor ditzake. Uhina aldatzen den heinean, ehunean izango duen efektua ere aldatu egiten da. Uhin konstante bat, hau da, korronte jarraia erabiltzen denean, zirujauak ehuna lurrundu edo ebaki dezake, bero handia kontzentratzen baita oso denbora gutxian. Bestalde, aldizkako uhin forma edo korronte alternoa erabiltzen baldin bada, oso denbora gutxian bero handia kontzentratuko da. Koagulazio- eta ebaketa-prozesuetan modalitate desberdinak daude, aplikatzen den korrontearen araberakoak.
Blend prozesua
Ebakidura garbi bat egiteko, korronte jarraitua erabili behar da, potentzia eta tentsio handiarekin. Prozesu honek pikoak ez dituenez, arku elektrikoak agertzeko probabilitateak minimoak dira. Odola koagulatzeko, aldiz, kontrakoa gertatzen da, korronte alternoa, potentzia baxua eta pikoekin, arku elektrikoa agerrarazteko probabilitate altua ematen dizkionak.
Blend deritzon prozesuak aurretik azaldutako bi efektuak biltzen ditu; koagulazioa eta ebaketa. Tentsio piko gutxiko Blend-ak ehuna lurruntzeko ahalmena du, hemostasi minimoarekin. Piko asko dituen Blend-ak, hau da, arku elektrikoak eragiten dituenak, eraginkortasun gutxiko ebakidurak egiten ditu, baina hemostasiari dagokionez, bere maximoan dago.
Koagulazioa edota ebaketa lortzeko hiru prozesu ezberdin daude :
Ebaketa
Ebaketa ehuna txinparta elektrikoen bidez zatitu egiten da. Denbora-tarte laburretan sortutako beroak eta korronte maximoaren kontzentrazioak ehuna lurruntzen dute. Ehuna ez da gradualki berotzen, zelulen ura lurrundu egiten da eta horrek zelulen desintegrazioa dakar. Tenperatura altuak eta sorrarazitako ur-lurrunketari esker ebaketaren esterilizazioa ziurtatzen da.
Fulgurazioa
Fulgurazioa 200 °C-tik gorako tenperaturetan ematen da, pazientetik (ehunetik) distantzia jakin batera ipinitako elektrodoen anperaje baxuak sortua. Prozesu honetan, ehunaren gainazala karbonizatu egiten da tentsio altuko arku batekin. Transmititzen den beroa gutxitu egiten da, zelulak euren likidoetan irakiteko, eta horrela proteina zelularren desnaturalizazioa eragin eta koagulo bat osatzeko. Kasu honetan erabiltzen diren elektrodoak zabalak izan behar dira, azalera handiago batean eragin ahal izateko. Erabilitako boltaia altua izan beharko da, ebaketan erabilitakoa baino altuagoa, airearen inpedantzia gainditzeko. Teknika honekin sakonago dauden ehunek ez dute eraginik jasaten. Fulgurazioan garrantzi handia dauka puntu jakin batean denbora luzez ez egoteak, kalte seriorik ez sorrarazteko.
Desekazioa
Desekazioa pazientearekin kontaktuan dagoen anpere baxuko elektrodo batekin lortzen da. Ebaketako korronte berbera erabiltzen da, baina elektrodoa ukitzerakoan murriztu egiten da. Horren ondorioz, bero gutxiago sortzen da. Hots, ez da ebaketarik gertatzen, zelulak lehortu egiten dira eta koagulo bat sortzen da. Teknika honen abantaila esanguratsuena tentsio kantitate bajuagoak erabiltzeko aukera da.
Aldein
Aldino (Aldein Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Aldino/Aldeinek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Trygve Haavelmo
Trygve Magnus Haavelmo (Skedsmo, Norvegia, 1911ko abenduaren 13a - Oslo, Norvegia, 1999ko uztailaren 26a) norvegiar idazlea izan zen.
Biografia
Politika-ekonomiako ikasketak egin zituen, Osloko Unibertsitatean lehenbizi, eta Harvarden (Estatu Batuak), gero. Ekonometria-irakasle izan zen Osloko Unibertsitatean. Ragnar Frischen jarraitzailea zen, Keynesen eskolakoa.
Halterofilia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 109 kg
Halterofiliako 109 kg-ko gizonezkoen txapelketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 2021eko uztailaren 24an egin zen Tokioko Nazioarteko Foroan.
Legio I Iovia
Legio prima Iovia (Jupitetar Lehen Legioa) IV. mendean sortutako erromatar legio bat izan zen. Dioklezianok sortu zuen Eszitia Txikia babesteko. V. mendearen hasieran oraindik Danubioren ondoan kuartelaturik zegoen.
Trygve Haavelmo
Biografia
1989an Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen, ekonometrian eta aldi bereko ekonomia-egituren azterketan egindako lanarengatik.
Lan nagusiak: A Study in the Tehory of Economic Evolution (1954, Ekonomiaren bilakaeraren teoriari buruzko azterketa bat), A Study in the Theory of Investment (1960, Inbertsioen teoriari buruzko azterketa bat).
Eirenis decemlineatus
Eirenis decemlineatus Eirenis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Epeolus autumnalis
Epeolus autumnalis erle espezie bat da, Epeolus generoan eta Apidae familian.
Chelidoperca margaritifera
Chelidoperca margaritifera Chelidoperca generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Campi
Campi Frantziako administrazioaren menpeko Korsika Garaia departamentuko udalerri bat da, Korsika eskualdean kokatua.
Ksour mendiak
Ksour mendiak (جبال القصور, Monts des Ksour edo Djebel Ksour) Aljeriako mendikatea da, Bexar eta El Bayadh probintziak zeharkatzen dituena. Saharako Atlasaren zatirik mendebaldekoena da. Issa mendia da gailurrik garaiena (2.236 metro).
Acrobrycon ipanquianus
Acrobrycon ipanquianus Acrobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Senis
Senis Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Celestynów udalerria
Celestynów Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Otwock barrutian kokatuta. 88,92 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 11682 biztanle zituen.
Filon Atenasekoa
Filon Atenasekoa, K.a. IV. mende amaierako eta K.a. III. mende hasierako ingeniari militar greziar bat izan zen.
Vitruvioren arabera, Demeter eta Persefoneren tenpluan lan egin zuen, Eleusisen. Tenpluen proportzioei buruzko tratatu bat idatzi zuen, kontserbatu ez dena, eta, berari buruzko erreferentzia bakarra, Vitruvioren lanekoa delarik. Tratatu hau, modulu nozioari buruzko azterketaren aurkibide historiko bat da.
Berari zor zaio Pireoko armategia, K.a. I. mendean Silak suntsitua, eta, berari buruz, oraindik Vitruvioren garaian ere erreferentzia zen lan bat idatzi zuelarik. Plutarkok, armategi hau, mundu guztiak miretsitakoa bezala aipatzen du, berari buruz, haitzurdinezko lauza batean grabatutako deskribapen bat kontserbatu delarik.
Poliortzetikari buruzko tratatu baten egilea ere izan zen. Filon Bizantziokoaren IV. eta V. liburuak, egokitze edo laburpen bat izango lirateke. Aldi berean, atenastarra, Eneas Taktikon inspiratuko zen, eta arte militarrari, Filipo II.a Mazedoniakoaren eta bere seme Alexandro Handiaren konkistek emandako elementuak gehitu.
Pamplona (Kolonbia)
Pamplona Kolonbiako ipar-ekialdeko Norte de Santander departamenduko hiria da. Cucutatik 75 kmra eta Bogotatik 410 kmra dago. Iparraldean Pamplonitarekin muga egiten du, hegoaldean Cacota eta Chitagarekin, ekialdean Labatecarekin eta mendebaldean Cucutecarekin. 2010ean 55.300 biztanle zituen.
Mehrabad nazioarteko aireportua
Mehrabad nazioarteko aireportua (persieraz: فرودگاه مهرآباد) Teheran hiria zerbitzatzen duen bi aireportuetako bat da, Khomeini Imana nazioarteko aireportuarekin batera.
Pamplona (Kolonbia)
Hezkuntza gunerik esanguratsuena Pamplonako Unibertsitatea da.
Mehrabad nazioarteko aireportua
2010ean 13.163.368 pertsonek erabili zuten.
Pamplona (Kolonbia)
Historia
Pedro Urtsuak eta Hortun Velazco de Velazques kapitainak sortu zuten 1549ko azaroaren 1ean eta Pamplona izena jarri zioten, sortzailearen jatorriaren omenez (Iruñea). 1555eko abuztuaren 3an Karlos Habsburgokoak hiri titulua eman zion.
Doolittle erasoa
Doolittle erasoa edota Doolittle sarraldia, baita Tokioko sarraldia, Doolittle Raid eta Tokyo Raid, 1942ko apirilaren 18an, Pazifikoko Gerran, Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadak Japoniako Tokio hiriburuan eta Honshu uharteko beste zenbait lekutan burututako erasoaldia izan zen. Japonian estatubatuar hegazkinek burututako lehenbiziko erasoaldia izan zen. Ekintza hau burutzeko arduradun gisa James H. Doolittle teniente kolonela hautatua izan zen, hortik erasoaren izendapena.
Egitasmo honen helburua, 1941eko abenduaren 7an Japoniako Aire Armada Inperialak burututako Pearl Harborreko erasoari erantzuna ematea izan zen, nahiz eta txikia izan, japoniarrei beren etxean jada seguru ez zaudela sentiarazteko asmoz. Horretarako, USS Hornet hegazkinontzia Japoniara ahal bezain gehien hurbildu eta beratik B-25 hegazkin bonbajaurtitzaile multzo bat aireratu zen. Hauetako bakoitzak berekin batera 250 kilogramo bana zituzten botere handiko 4 jaurtigai zituen.
Hamilton (Washington)
Hamilton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Skagit konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Seneghe
Seneghe Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Legio I Isaura Sagittaria
Legio prima Isaura Sagittaria (Isauriar Sagitarioen Lehen Legioa) III. mendean sortutako erromatar legio bat izan zen. Dioklezianok erabili zuen baina litekeena da Proboren garaian jada osatua izatea. V. mendearen hasieran Magister Militum per Orientem zuen agintaria.
Bizantziar-sasandar gerra (602-628)
Bizantziar-sasandar gerra Bizantziar eta Sasandar inperioen arteko azken gerra izan zen, baita odoltsuena ere.
Inperio bien arteko azken gerra 591n amaitu zen, noiz Maurizio enperadoreak Kosroes II.a sasandar erregeari tronua berreskuratzera lagundu zion. 602an, Fokasek Maurizio erail zuenean, Kosroesek gerra deklaratu zuen, Maurizioren heriotza mendekatzeko. Honek hamarkadak iraungo zituen gatazka bat piztu zuen, Ekialde Ertain osora hedatu zena: Egiptora, Levantera, Mesopotamiara, Kaukasora, Anatoliara, Armeniara, Egeora eta baita Konstantinoplako harresietaraino ere.
Gerraren hasiera, 602 eta 622 artean, persiarrek aurrea hartu arren- Levante, Egipto, Egeoko zenbait uharte eta Anatolia bereganatuz- egoera apurka apurka aldatuz joan zen. Herakliok tronua lortu zuenean, 610ean, inperioaren egoera ez zen batere xamurra. Alde batetik Fokasek Maurizioren kontra buruturiko matxinadak Danubioko muga babesik gabe utzi zuen abaroak Balkanetako penintsulan sartzea ahalbidetuz, bestetik ekialdeko mugan Kosroes II.a persiar agintariak Maurizio bere aliatu ohiaren erailketa Bizantzioren aurkako guda hasteko aitzakiatzat hartu zuen. Persiako Sha-aren gortean Teodosio izeneko erregegai bat bizi zen Maurizioren semea zela zioena eta persiarrak Teodosio tronuratu nahian zebiltzan. Guda hau Fokasen garaietan hasi zen persiarrek lehen garaipenak lortu zituztelarik besteak beste Siriaraino ailegatuz. Heraklio agintari bihurtu baino urte bat lehenago Shahrbaraz jeneral persiarrak Antiokia konkistatu zuen.
Heraklio bake akordio bat lortzeko ahaleginetan aritu bazen ere Kosroesek ez zion jaramonik egin agintari izateko eskubiderik ez zuela arbuiatuz. Heraklioren lehen erabaki militarrek ez zuten ezer onik lortu persiarrak mendebaldera pixkanaka pixkanaka hurbiltzen ziozelarik. 613. urtean Damasko galdu zuen, 614. urtean Jerusalem non persiarrek Hilobi Santuaren eliza kaltetu eta Ktesifonera eraman zituzten erlikia kristau ugari bereganatu zituzten, besteak beste Gurutze Santua. Jerusalemen ostean Egipto konkistatu zuten, Bizantzioren zereal iturri nagusia, eta Anatolian tarteka sarraldiak egiten hasi ziren; Kaltzedoniaraino iritsi ziren, Bosforoaren ekialdeko ertzean. Zenbait iturriren arabera Konstantinoplatik bertatik ikus zitezkeen persiarren kanpamentuetako gaueko suak, bai eta su haiek uretan egindako isla.
Andriano
Andriano (Andrian) Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Andrianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bizantziar-sasandar gerra (602-628)
Armada berrantolatu ostean Heraklio bera aritu zen armadako buruzagi lanetan persiarren aurkako guda zuzendu zuelarik; Teodosio I.aren garaietatik halako lanetan zebilen lehen agintaria izan zen. Konstantinopla aski babesturik zegoela bermatu ondoren higadura-guda bati uko eginez etsaia zuzenean eta lehenbailehen erasotzea erabaki zuen. 622. urteko udaberrian itsasoz Issoseraino bidaiatu zuen Persia berbera inbaditzeko asmoz. Udazkenean Kapadozian nonbait Shahrbaraz garaitu zuen eta zenbait urteetan zehar frontea ekialderantz mugitu zuen kanpaina burutu zuen. 626. urtean agintaria frontean zen bitartean abaroek, persiarrekin aliatu ostean Konstantinopla eraso eta setiatu zuten. Bizantzioko armadak persiarrek abaroak lagun zitzatela ekidin zuen eta hiritarrak Sergio patriarkaren zuzendaritzapean erasoei aurre egin zieten abaroek setioa desegin zuten arte. Bere aldetik Herakliok khazariar eta beste zenbait herri turkiarren laguntza lortu zuen eta Sasandar Inperio barneko hika mika eta gatazkak areagotzearren aritu zen. Shahrbarazek Kosroes bere inbiditan zela eta horregatik erail zezatela agindu zuela sinistea lortu zuen jenerala neutral mantendu zelarik. 627. urtean bizantziarrek Niniveko guduan Razatesen agindupean zegoen Pertsiako armada garaitu zuten. Garaitua izan arren Kosroes bake akordioak sinatzeari uko egin zion Heraklio Ztesifonteraino, Inperio Persiaren hiribururaino, heldu zen arte. Bizantziarrak hiriburu bertaraino iritsi baino lehenago persiar aristokratek estatu kolpea jo eta Kosroesen semea zen Kavadh II.a izendatu zuten agintari. Persiako sha berriak Bizantziori harturiko lurralde guztiak itzuli zituen eta bake akordio bat sinatu behar izan zuen. sasandar dinastiak ez zuen guda aurretik zuen bezainbeste botere berreskuratu eta hura dekadentzia aro baten hasera izan zen. Garaipen itzel honen ondorioz 628. urteko irailaren 14ean Heraklio Konstantinoplara triunfoaren ohoreekin itzuli zen antzinako jeneral erromatarren antzera.
Navarra, las cuatro estaciones
Navarra, las cuatro estaciones 1972 urtean eginiko filma zen. Pio Caro Barojak egin zuen film etnografiko hau.
Bizantziar-sasandar gerra (602-628)
Gatazkaren amaieran, alde biak ahiturik zeuden: giza eta gerra baliabiderik gabe. Rasidar kalifaldiak egoera aprobetxatu zuen: musulmanek Sasandar Inperioa erabat konkistatu zuten eta baita bizantziar eskualde zabalak (Levante, Kaukaso, Egipto eta iparraldeko Afrika) ere.
Navarra, las cuatro estaciones
2007an, Nafarroako Gobernuak berrargitaratu zuen dokumentala.
Caro Baroja anaiek 1970 eta 1971 artean Nafarroako ohiturak grabatu zituzten: ihauteriak (Lantz, Ituren edo Zubieta), erromeriak (Uxueko Ama, Itzagako San Miel...), almadiariak, baserritarrak laiak erabiltzen eta abar.
Txinako Herri Errepublika
Txina (txinera tradizionalaz: 中國; txinera sinplifikatuaz: 中国; pinyinez: Zhōngguó), ofizialki Txinako Herri Errepublika, ekialdeko Asiako estatua da, munduko jendetsuena: 2020an 1.411.778.724 biztanle zituen, munduan bizi diren 5 pertsonatatik bat. Munduko laugarren herrialderik handiena da, CIA World Factbookaren arabera, eta hirugarrena, Indiak eskaturiko lurraldeak baina Txinak administratzen dituenak kontuan hartuz gero.
Munduko potentzia ekonomikorik handienetariko bat da eta Asiako ekonomiaren motorretako bat. Hamalau herrialderekin du muga. Pekin (Beijing, 北京) du hiriburua.
Izena
Euskaraz eta Europako hizkuntza gehienetan erabiltzen den Txina izenaren jatorria Qin dinastian datzala dirudi, lehenengo dinastia inperialean. Iraganean, Catay izena ere erabili zen, kitan herri altaikotik datorrena. Horixe da Marco Poloren bidaietan emaniko izena. XVII. mendean, Bento de Goes portugaldar jesuitak Txina eta Catay leku bera zirela frogatu zuen. Txineraz, Txina esateko Zhongguo izena erabiltzen da eta Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Txinako Herri Errepublika izena esateko.
Geografia
Azalera, berriz, 9.600.000 km²-koa du. Tibet konkistatu zuenetik, munduko hirugarren herrialderik handiena da, Errusiaren eta Kanadaren ondoren. Haren tamaina dela eta, hainbat klima eta inguru ditu, oso ezberdinak. Ekialdean, Itsaso Horiaren eta Txinako Itsasoaren kostaldean, ordoki oso populatu eta handiak daude. Hegoaldeko Txinako Itsasoko kostaldea menditsua da eta hegoaldean muino txikiak daude. Erdigunean, Ibai Horia eta Yangtze ibaiak daude, beren delta handiekin eta horiez gainera, besteak beste, Mekong, Brahmaputra, Amur, Huai He eta Xi Jiang ere bai.
Mendebaldean mendilerro erraldoiak daude, Himalaia kasu; hango gailurra Everest mendia, iparraldeko isurialdea Txinan duena. Goi ordokietan, badira klima erdi lehor edo desertuaren antzeko eremuak, Takla-Makan eta Gobi kasu.
Historia
Txina milaka urtez okupatua izan den lurraldea da, eta oso historia luze eta zabala du.
Antzinaroa
Gaur egungo Txinako lurraldea oso antzinatik populatua izan da. Historiaurreko hainbat herriren aztarnak aurkitu dira. Ibai Horiaren inguruan aztarnategi ugari aurkitu dira eta txinatar kulturaren jatorria toki hori dela jotzen da.
Homo sapiensa orain dela 40.000 urte iritsi zen Txinara. Lehenagoko Homo erectus espeziearen hainbat aztarnategi aurkitu dira. Orain dela 10.000 urte, gutxi gorabehera, arroza Yangtze ibaiaren ertzetan ereiten hasi ziren. Handik gutxira, Henan probintzian artatxikia ereiten zuten. K.a. 8. milurtekoan Ibai Horiaren ertzetan bizi zirenak sedentario bilakatu eta lehenengo herriak sortu ziren. Haietan, milurteko bat geroago, abeltzaintza hasi zen.
Ibai Horiaren kostaldean Shang dinastiaren aztarnak aurkitu dira, lehenengo txinatar kulturarenak. Dinastia hark K.a. XVII. mendetik K.a. XI. mende arte iraun zuen. Haren ondoren Zhou dinastiak hartu zuen boterea, K.a. XI. mendetik K.a. 256 urtera. Zhou dinastiaren garaian jaio ziren Konfuzio, Mencio, Laozi eta Zhuangzi pentsalari eta filosofo handien ideiak.
Acrobrycon tarijae
Acrobrycon tarijae Acrobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Salzuit
Salzuit Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Txinako Herri Errepublika
Antzinaroa
Sima Qianek, bere memorietan, haien aurretik Xia dinastia bizi zela idatzi zuen. Baina ez da oso datu fidagarria, kontuan hartuta liburu hori 15 mende geroago idatzi zela (Xia dinastiak K.a. XXII. mendetik K.a. XVII. mende arte iraun zuela idatzi zuen).
Salzuit
Biztanleria
2007an Salzuit udalerrian erroldatutako biztanleak 354 ziren. Familiak 148 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Txinako Herri Errepublika
Qin dinastia
Qin dinastia Txinaren batasuna aldarrikatu zuen lehenengoa izan zen. K.a. 221. urtean euren erregeak bere burua 皇帝 (huángdì) izendatu zuen, enperadore, baina inplikazio erlijiosoak ere bazituen. Modu horretan errege (王 wáng) izena albo batera utzi zen. Lehenengo Qin Enperadorearekin Txina batu, zentralizatu eta indartsua sortu zen. Neurriak eta pisuak batu ziren eta idazkera ere unifikatu zen. Aurrekoen liburuak erre ziren, ez baitzetozen bat pentsaera berriarekin. Qin Shihuangen heriotzaren ondoren, Ershi Huangdi semeak (Bigarren Enperadorea) hartu zuen boterea, K.a. 209an. Hala ere, presioak handiak ziren eta K.a. 206an Liu Bangek bere burua enperadore izendatu eta Han dinastiaren erregealdia hasi zen.
Salzuit
Etxebizitza
2007an 199 etxebizitza zeuden, 149 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 186 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 149 etxebizitza nagusietatik 109 bere jabearen bizilekua ziren, 35 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 31 etxek hiru zituzten, 41 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 99 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 64 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 67 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Txinako Herri Errepublika
Han dinastia
Han dinastiaren erregealdia bi ataletan bereizten da. Lehenengoak kortea mendebaldean zuen eta bigarrenak, presioak zirela eta, kortea ekialdera eraman zuen, Luoyang hirira. Bi epeen artean, Xin dinastiako Wang Mangek bere burua enperadore izendatu zuen eta konfuzianismoan oinarritutako estatu bat sortzen saiatu zen, baina ez zuen lortu.
Onura ekonomiko eta kultural handiko epea izan zen. Zetaren bidea sortu zen eta Sima Qianek Txinako historia idatzi zuen. Xian enperadorea, Han dinastiako azkena, erresistentzia militarren eskuetan erori eta ezin izan zuen lortu militarrek boterea hartzea. Haren heriotzaren ondoren 192an estatu kolpe bat egin zuen Cao Caok, baina horrek Txina batzea ez zuen lortu.
Hiru erreinuak
Cao Caok Luoyangen zuen boterea txikia zen eta Liu Bei eta Sun Quan militarrekin liskarrak izan zituen. 206an Hegi Gorrietako Bataila n, inperioa hirutan zatituta geratu zen. 220an Cao Pik hartu zuen boterea eta azken Han enperadorea garaitu eta Wei dinastia sortu zuen. 221an Liu Bei]]k bere burua Han dinastiaren ondorengoa izendatu zuen Chengdun, eta Shu estatua aldarrikatu. Sun Quanek Yangziaren inguruan Wu erreinua aldarrikatu zuen 222an eta 229an enperadore izendatu zuen bere burua. Modu horretan, hiru erreinu sortu ziren Txinan, bakoitzak Han dinastiaren ondorengoa zela zioela.
Salzuit
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Txinako Herri Errepublika
Jin dinastia
265tik 420ra Jin dinastiak berriro ere bildu zuen Txina osoa. 263an Weiren tropek Shu estatua konkistatu zuten, eta modu horretan hiru erreinuetatik bira igaro ziren. 265ean Sima Yanek, Sima Qianen ondorengoak, Wei enperadorea boteretik kendu eta Caoren familiaren boterearekin bukatu zuen, Jin dinastia ezarriz. 280an Jinek Wu erreinua konkistatu zuten eta beraz iraganeko Han inperio osoa biltzea lortu zuten.
304tik aurrera ezegonkortasun handia egon zen Txinako iparraldean eta berriro hautsi zen batasuna. Jin dinastiaren kortea Nanjingera mugitu zen eta bertan egon zen 420 urtea arte.
Salzuit
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 217 ziren, horien artean 168 aktiboak ziren eta 49 inaktiboak ziren. 168 pertsona aktiboetatik 161 lanean zeuden (95 gizon eta 66 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 49 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Txinako Herri Errepublika
Hamasei erreinuak
304tik 439ra Txinako iparraldea Jin dinastiaren kontroletik aldendu zen, eta hantxe hainbat tribuk euren erreinuak ezarri zituzten, hamasei guztira.