cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1979ko Euskal Autonomiari buruzko erreferenduma
1979ko urriaren 25ean, osteguna, Euskal Autonomia Estatutua onartzeari buruzko erreferenduma egin zen Euskal Autonomia Erkidegoan. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako lurralde historikoak Espainiako autonomia-erkidego batean antolatzen zituen Euskadiko Autonomia Estatutuaren lege-proiektua berretsi ote zuten nahi galdetu zitzaien boto-emaileei. Lege-proiektuaren azken zirriborroa 1978ko abenduaren 29an onartu zuen Euskadiko Parlamentuko Batzarrak, baina erreferendum loteslearen bidez berretsi eta Espainiako Gorte Nagusiek onartu behar zuten, 1978ko Espainiako Konstituzioaren 151. artikuluak ezartzen duenez.
Galdera hau zen: "Euskalerriarentzako autonomia-estatutuaren egitamua onartzen al duzu?". Erreferendumaren ondorioz, lege-proiektuaren aldeko boto baliodunen %94,6 izan zen, %58,9ko partaidetzarekin. Onartu ondoren, proiektua Gorte Nagusiek aztertu zuten, eta azaroaren 29an (Diputatuen Kongresuan) eta abenduaren 12an (Espainiako Senatuan) onartu zuten. Erregearen Irizpena abenduaren 18an jaso zen eta Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratu zen 1979ko abenduaren 22an.
Alice Domon
Desagerpena, bahiketa, tortura eta hilketa
Umorezko adibide batean, estatu-terrorismoan errepresioari lotutako marinelak garai hartan "moja hegalariak" aipatzen zituzten.
Gorpuen bilaketa
1977ko abenduaren 20an itsasotik zetozen gorpuak agertu ziren Buenos Aireseko hondartzetan, Santa Teresita eta Tuyu Itsaso bainuetxearen parean. Gorpuak aztertu zituzten eta polizia-medikuek erregistratu zuten heriotzaren arrazoia «objektu gogorren kontrako talka, altuera handitik» izan zen, heriotzaren aurretik gertatutako hezur-haustura egiaztatuek adierazten zuen bezala. Besterik jakin gabe, herriko agintariek berehala erabaki zuten gorpuak 'NN' gisa ehorztea Lavalle General hiriko hilerrian.
Demokrazia berrezarri ondoren, 1984an, CONADEPen eta Batzarrentzako Judizioaren ikerketaren esparruan, indusketak egin ziren Lavalle General hiriko hilerrian, eta hezur-hondakin ugari aurkitu ziren San Bernardo eta Lucila del Mar-eko hondartzetan aurkitutako hilotzetatik. Hondar horiek Batzarren aurkako epaiketan erabili eta gero 16 poltsatan gorde ziren.
Handik aurrera, desagertuei buruzko arrazoiak metatzen hasi zen Horacio Cattani epailea. Ikerketak geldiarazi zituzten Punto Final eta Obediencia debida legeak gorabehera, Cattanik 40 metro karratuko artxibo bat egitea lortu zuen 1995ean, proba horiek guztiak gordetzeko.
2003an, Lavalle General hiriko intendenteak jakinarazi zuen NN-hilobi berriak aurkitu zirela hiriko hilerrian. Cattani epaileak Argentinako Auzitegiko Antropologia Taldearekin (EAAF) indusketa berriak egiteko agindu zuen, eta bi hilobi-lerro aurkitu zituen, bata bestearen gainean. Hala, zortzi eskeleto aurkitu ziren, bost emakumezkoei zegozkienak, bi gizonezkoei zegozkienak eta bat, GL-17 gisa sailkatua, eta «seguruenik gizonezko» definitu zen.
Azterketa horien ondorioz, 1977ko abenduaren 8tik 10era bitartean bahitutako taldeko bost emakumeren gorpuzkiak aurkitu eta banatu ziren: Azucena Villaflor, María Ponce, Esther Ballestrino, Angela Auad eta Léonie Duquet ahizpa. Guztiak Santa Cruz elizaren lorategian lurperatu ziren.
Oraindik ez da aurkitu Alice Domonen gorpua.
Estatu Batuetako gobernua ezagutzea
Estatu Batuetako gobernuaren dokumentu sekretuek, 2002an desklasifikatu zirenek, AEBetako gobernuak bazekiela frogatzen dute, 1978az geroztik, Alice Domon eta Léonie Duquet moja frantsesen eta Azucena Villaflor, Esther Ballestrino eta María Ponce Maiatzeko Plazako Amen gorpuak Bonairako hondartzetan aurkitu zituztela. Informazio hori isilpean gorde zen, eta inoiz ez zitzaion jakinarazi Argentinako gobernu demokratikoari. Datu hori Raúl Castrok, Argentinan Estatu Batuetako enbajadore zegoenak, 1978ko martxoaren 30ean Estatu Batuetako Idazkariari zuzendu zion 1978-BUENOS-02346 zk. Informe sobre monjas muertas izeneko txostena. Hitzez hitz hauxe dio dokumentuak:"1. LH Martxoak 28 Parisen bildutako historiak dioenez, abenduaren erdialdean bahitu zituzten bi moja frantsesen gorpuak (Alicia Doman eta Renee Duguet) giza eskubideen aldeko beste hamaika ekintzailerekin identifikatu zituzten Bahía Blancatik hurbil zeuden gorpuen artean. 2. Buenos Airesen duela hilabete hasi zen zurrumurruz betetzen, Rio de la Platako ahotik gertu 300-350 milia inguru Bahia Blancatik iparraldera, itsaso atlantikoan zehar ohiz kanpoko haize bortitzek hondartzara eramandako gorpuen aurkikuntzaren konstantziei buruz. (Ikus Buenos Aires 1919 kontrolerako) 3. (Ezabatuta dago atala) Zurrumurru horiek arakatzen saiatu zen. Informazio konfidentziala du: mojak Argentinako segurtasun-agenteek bahitu zituztela eta, uneren batean, Buenos Airesetik 150 milia mendebaldera dagoen Junin herrira eraman zituztela. 4. Argentinako gobernuaren iturri (babestua) baten bidez lortutako informazio konfidentziala ere badu enbaxadak: duela aste batzuk zazpi gorpu aurkitu zituzten Atlantiko hondartzan, Mar del Platatik gertu. Iturri horren arabera, gorputzak bi mojenak eta bost amarenak ziren, 1977ko abenduaren 8tik 10era desagertu zirenak. Gure iturriak berresten du segurtasun-indarretako kideek bahitu zituztela gizabanako horiek, eta terroristen eta subertsiboen aurka jardun zutela beren agintaldi zabalean. Iturriak, gainera, adierazi zuen GOAn gutxi zeudela informazio horren jakinaren gainean. 5. Iturri horrek iraganean egiazko informazioa eman du, eta arrazoiak ditugu uste izateko badakiela desagerketak zer diren. Enbaxadak bere txostena babesteko eskatu du, galdutako edo desagertutako gizabanakoei buruzko informazioa emateko baliagarria izan dela frogatu duen iturri bat arriskuan ez jartzeko. CASTRO."
Memoria
Abenduaren 8an, San Kristobaleko Santa Cruz elizan, Léonie Duquet eta Alice Domon moja frantziarren eta giza eskubideen aldeko Maiatzeko Plazako Amen taldeko aktibisten desagertu zireneko urteurrena gogoratzen da.
Munduari bira eman zion ontzia
"Munduari bira eman zion ontzia" ipuin ilustratua da, Joseba Sarrionandiak 2022an Pamiela-rekin argitaratu zuen Kubako Ares marrazkilari ospetsuaren ilustrazioekin. Liburuak jarrera kritikoz begiratzen dio Juan Sebastian Elkanoren bidaiaren kontakizunari, eta mundu globalizatuko botere harremanen inguruko hausnarketa proposatzen du. 'Ontzia' euskal hitzaren esanahi bikoitzarekin jolastuz (itsasontzia zein edukiontzia izan daiteke), liburua oroimenerako eta izpiritu kritikorako edukiontzia ere bada. Getariako itsasgizonak egindako bidaiaren saiakera da honakoa, «bainaz» betea, kontatu zaigun errelatoari interpelazioa.
Narrazioaren haria
Amona historia irakaslea izan arren, neskatoari ipuin umekoiak kontatzen dizkio beti, Neskatoak benetako istorio bat kontatzeko eskatzen dionean amonak XVI. mendean munduari emandako lehenengo bira esplikatzen dio, Magallaesen eta Elkanoren itsasaldi entzutetsua. Tarteka neskatoak galdera zailak egingo ditu, eta horrela antzinako itsas bidaia izan zitekeena, beste hainbat historiarekin tartekatuko da eta horrela bizi garen planeta arraro honi buruzko gogoeta-elkarrizketa bihurtuko da, umore puntu batekin ere bai. Esate baterako, tartekatutako historien artean hauek daude: Jemmy Button (Santi Botoi) Patagoniako yagan aborigena, Patagoniako patagoi aborigen handiak, Magallaesen esklabo gaztea (Enriquillo), itsasontzietako broma, Lapulapu eta Rajah Humaboben erregeak, truke ekonomiko desorekatua, arrazismoa, Australiako aborigenak eta lurraren propietaterako Terra nullius lege kristau lapurra, "ontziak" harrikoan garbitzeko garrantzia, globalizazioa, kolonialismoa, auzoaren eta herriaren garrantzia.
Germaine Tillion
Germaine Tillion (Allègre, Frantzia, 1907ko maiatzaren 30a – Saint-Mandé, 2008ko apirilaren 18a) antropologoa, etnologoa izan zen, Magreben etnografian aditua. Bereziki ezaguna izan zen kontzentrazio-eremuetako basakeria eta Aljerian 1950ean egindako lana aztertu zituelako. Frantziako erresistentziako kide izan zen, eta denbora bat eman zuen Ravensbrück-eko kontzentrazio-eremuan. Tillion ikerlaritzat hartzen da, behaketa eta hausnarketa zientifikoaren zentzua eta bizitza demokratikorako ezinbesteko eskakizun etikoa konbinatu zituen ikerlaritzat, eta, hala, haren bizitza eta lana humanismoko ikasgai bat dira. 1947an Pulitzer saria jaso zuen eta Parisko Panteoian lurperatuta dago.
Biografia
Lucien Tillion magistratuaren alaba zen, eta Émilie Cussac Tillion, artearen historialaria eta erresistentzia frantseseko borrokalaria. Francoise izeneko ahizpa izan zuen eta katoliko gisa hazi ziren.
Gaztaroa eta ikasketak
Tillionek gaztaroa familiarekin Clermont-Ferrand-en igaro zuen. Parisera joan zen Marcel Mauss eta Louis Massignonekin gizarte-antropologia ikastera, eta École pratique des hautes études, École du Louvre eta INALCOren tituluak lortu zituen. Lau aldiz egin zituen landa-lanak Aljerian 1934 eta 1940 artean, Aures eskualdean, Aljeriako ipar-ekialdean, berbereak eta chaouiak aztertuz, antropologiako doktoretza prestatzeko.
Bigarren Mundu Gerra
Bigarren Mundu Gerran frantziar erresistentzian nabarmendu zen, eta 1947an Pulitzer saria irabazi zuen, gerran egindako ekintza heroikoengatik. Ondoren, torturaren aurkako eta Aljeriako independentziaren aldeko borrokan ere parte hartu zuen.
Erresistentzia frantsesa
1940an Tillion Parisera itzuli zenean, Alemaniak Frantzia inbaditu zuen. Lehen erresistentzia-ekintza gisa, familia judu bati lagundu zion familiako paperak ematen. Frantziako Erresistentziako kide aktiboa bihurtu zen, eta, beste etnologo batzuekin batera, Red del Museo del Hombre izenekoa jarri zuen martxan, Paul Rivetek sortu berri zuen Pariserako erresistentziaren lehen erakundeetariko bat. Haren misioek presoei ihes egiten laguntzea eta 1940tik 1942ra aliatuentzat inteligentzia antolatzea zuten helburu.
Robert Alesch apaiz katolikoak traizio egin zion, eta, itxuraz, erresistentzia-sarean sartu eta bere konfiantza irabazi zuen. 1942ko abuztuaren 13an atxilotu zuten, eta 1943an Convoi des 31000 eraman zuten.
Ravensbrück
Ama gasez bete zuten mendian 1945eko martxoan. Tillionek Ravensbrücketik ihes egin zuen urte hartako udaberrian, Suediako Gurutze Gorriaren erreskate-operazio batean, Folke Bernadottek negoziatua.
1973an, Ravensbruck: An eyewitness account of a women's cumation campo argitaratu zuen. Bere esperientzia pertsonalak eta presoenak zehazten zituen, baita landa-eremuen funtzionamenduari, presoen mugimenduei, administrazio-eragiketei eta gizarte-zerbitzuek egindako ezkutuko eta ageriko krimenei buruzko ikerketa garaikide eta gerraosteko bikainak ere. Ravensbruckeko gas-kamera baten berri eman zuen, beste ikerlari batzuek mendebaldeko eremuetan ez zegoela bat ere idatzi zutenean, eta gerraren azken egunetan exekuzioek gora egin zutela, omenaldi beldurgarria egin baitzioten nazien "hiltzeko makinen" eraginkortasunari eta izaera automatizatuari.
Eremuen asmo bikoitzak, baina gatazkatsuak dokumentatu zituen; alde batetik, 'Azken Irtenbidea' ahalik eta azkarren gauzatzea, eta, bestetik, lan-indar esklabo handi eta errentagarria kudeatzea, gerra-ahaleginari laguntzeko.
Azken finean, presoen, espetxeko langileen eta "profesionalen" biñeta beldurgarriak eskaini zituen. Horiek funtsezkoak izan ziren gero eta nazi bitxiagoak operatzeko eta gauzatzeko, psikologia bihurria eta parte-hartzaileen portaera erabat gaiztoa aztertzeko ahaleginean, izan ere, funtsezkoak izan ziren askotan heriotza-makinak ahalbidetzeko eta ondoren elikatzeko.
Gerraren ondoren
Gerraren ondoren, Tillionek Bigarren Mundu Gerraren historian, nazien gerra-krimenetan eta sobietar gulagetan (preso politikoak kartzelaratzeko tokia) lan egin zuen, 1945etik 1954ra. Preso frantsesentzako hezkuntza-programa bati ekin zion. École des hautes études en sciences sociales erakundeko irakasle (ikasketa-zuzendaria) gisa, 20 misio zientifiko egin zituen Afrikako iparraldean eta Ekialde Hurbilean.
Azken urteak
Ohorezko irakaslea izan zen École des hautes études en sciences sociales de France (EHESS) hil zen arte.
Hainbat gai politikotan hartu zuen parte Tillionek: aljeriarren pauperizazioaren aurka, armada frantsesak Aljerian egindako torturaren aurka, Mediterraneoan emakumea emantzipatzeko... Eta beti jarraitu zuen bere veuperizazioaren aurka, Deklarazio intelektual ugari egin zituen Frantziako beste batzuekin batera.
Germaine Tillion 2008an hil zen.
Sergei Makarov (izotz-hockeya)
Sergei Mikhailovitx Makarov (1958ko ekainaren 19a) errusiar izotz hockey jokalaria eta bi aldiz txapeldun olinpikoa da (urrezko domina). Nazioarteko Izotz Hockey Federazioaren "Centenary All-Star Team"rako izendatutako sei jokalarietako bat izan zen 16 herrialdetako 56 adituz osatutako talde baten artean egindako inkesta batean.
Karrera
Makarov Sobietar Batasunean trebatu zen erabat. Junior mailako bi Munduko Txapelketa irabazi zituen eta 1978an lortu zuen bigarren garaipenan jokalari onena izendatu zuten. Makarov 1978, 1979, 1981, 1982, 1983, 1986, 1989 eta 1990ean eta Kanadako Kopan 1981ean urrea lortu zuen izotz hockey selekzio nazionalean ere egon zen. Neguko Olinpiar Jokoetan, urrezko domina irabazi zuen 1984 eta 1988an eta zilarrezko domina 1980an SESBeko taldekide gisa. Sobietar Batasunean, Makarov-ek 11 txapelketa-denboraldi jokatu zituen Moskuko CSKArekin (Armada Gorria), hiru aldiz irabazi zuen Urteko Jokalari Sobietar Saria (Sobietar MVP), Sobietar Ligako All-Star Taldeko hamar aldiz izendatu zuten eta ligako liderra puntuetan bederatzi aldiz eta hiru goletan. Igor Larionov eta Vladimir Krutov-ekin batera, KLM line deiturikoa eratu zuten, hockeyko lerrorik talentudunenetako eta beldurgarrienetako bat.
1989an, Sobietar Batasunak Makarov Hockey Liga Nazionalean eta Calgaryko Las Llamas taldean sartzeko baimena eman zion. Calder Memorial Trophy irabazi zuen urteko rookie gisa 31 urterekin (ondorioz, arauak aldatu ziren eta orain 26 urtetik beherako jokalariak bakarrik sailkatzen dira saria lortzeko: Makarov araua). % 25,9 batekin, bere jaurtiketa-portzentajea izan zen NHLko edozein jokalariren artean altuena. Makarov San Jose Sharks taldean ere jokatu zuen 1993tik 1995era. 1995-96 denboraldian, Makarov Sharks taldetik kendu zuten eta ez zuen jokatu eta Errusiako selekzioko entrenatzaile laguntzaile izan zen Munduko Kopan.
1996-97 denboraldian, Makarovek bi itzulera saiakera egin zituen, lehenik Dallas Stars-ekin, eta lau partida jokatu zituen azaroaren 15etik 29ra bitartean, eta gero HC Fribourg-Gottéron taldean jokatu zuen Suitzako Nationalliga A-n, Vyacheslav Bykov eta Andrei Khomutov taldekide ohiekin.
2001ean, Makarov IIHF Ospearen Aretoan sartu zen Alemaniako Izotz Hockeyko Munduko Txapelketan. 2016ko ekainaren 27an, 2016ko azaroaren 14an Eric Lindros, Rogie Vachon eta Pat Quinnekin (hilondoan) batera Hockey Aretoan sartuko zela iragarri zen.
Ezko hori-koniko
Ezko hori-konikoa (Hygrocybe acutoconica) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Oro har, haragi gutxi dute eta, beraz, ez dira jateko interesgarriak. Espezie batzuk toxiko samarrak ere badira.
Deskribapena
Orriak: zuri-horixka kolorekoak, goranzkoak.
Hanka: 5 eta 9 cm bitarteko garaierakoa eta 0,6 eta 1 cm bitarteko lodierakoa, leuna eta fibroso samarra, hasieran pixka bat likatsua, gero lehorra, kapelaren antzeko kolorekoa.
Haragia: Zurixka edo zuri-horixka kolorekoa. Ez du usain eta zapore berezirik.
Etimologia: Hygrocybe terminoa grekotik dator eta kapela buztiarekin esan nahi du.
Jangarritasuna
Ez du balio sukaldaritzarako.
Nahasketa arriskua
Hygrocybe konradii delakoarekin, honen orriak hori kolore biziagokoak dira eta kapela ez du hain puntazorrotza.
Sasoia eta lekua
Udazkenean, zelaietan eta baso irekietan.
Banaketa eremua
Mundu osoan, batez ere Europan eta Ipar Amerikan
Claus Michael Moller
Claus Michael Moller (1968ko urriaren 3a), danimarkako txirrindulari ohia da. Gurean, Balentziaga memorial irabazi zuen eta Bizkaiko Bira n ondo ibili zen profesionaletan pasa baino lehen.
Palmaresa
1993 1994 1995 1999 2000 2001 2002 2003 2005
Salpa
Salpa tunikadunen phylumeko generoa da.
Uzkurdura bidez mugitzen dira, gorputz gelatinatsuan zehar ura ponpatuz eta elikatzen diren fitoplanktona iragaziz.
Espezieen zerrenda
WoRMS erakundearen arabera:
Hermann Weyl
Hermann Klaus Hugo Weyl (1885eko azaroaren 9a - 1955eko abenduaren 8a) matematikari, fisikari teoriko eta filosofo alemaniarra zen. Bere lan-bizitzaren zati handi bat Zurichen (Suitza) eta, gero, Princetonen (New Jersey) igaro bazuen ere Göttingengo Unibertsitateko matematika tradizioarekin (David Hilbert-ek eta Hermann Minkowski-k ordezkatuta) lotuta dago.
Bere ikerketek garrantzi handia izan zuten fisika teorikorako eta matematika hutseko diziplinetarako, zenbakien teoria barne. XX. mendeko eragin handienetako matematikaria izan zen, eta Ikasketa Aurreratuen Institutuko kide garrantzitsu bere lehen urteetan.
Weylek, beraz, aparteko eremu sorta zabal baten lagundu zuen: espazioa, denbora, materia, filosofia, logika, simetria eta matematikaren historiari buruzko lanak barne. Erlatibitate orokorra elektromagnetismoaren legeekin uztartzea pentsatu zuen lehenetariko bat izan zen. Freeman Dysonek idatzi zuen, Poincaré eta Hilbertekin, XIX. mendeko azken Matematikari unibertsal handiekin, Weyl bakarrik aldera zitekeela. Michael Atiyah-k, bereziki, komentatu izan du matematikako gai bat aztertzen zuen bakoitzean Weyl aurretik zegoela ikusten zuela.
Biografia
Hermann Weyl Elmshorn-en jaio zen, Hamburgotik gertu dagoen herri txiki batean, Alemanian, eta Altonako Gymnasium Christianeum-en egon zen. Bere aita, Ludwig Weyl, bankaria zen; bere ama, berriz, Anna Weyl (Dieck jaioa), familia aberats batekoa zen.
1904tik 1908ra, Matematika eta Fisika ikasi zituen Göttingenen eta Munichen. Doktoregoa, Göttingengo Unibertsitatean lortu zuen, asko miresten zuen David Hilberten gainbegiratzepean.
1913ko irailean Göttingenen, Weyl, horrenbestez, Friederike Bertha Helene Josephekin ezkondu zen (1893ko martxoaren 30a - 1948ko irailaren 5a ) Helene izena zuen gustuko ("Hella" ezizena). Helene, izan ere, Bruno Joseph doktorearen alaba zen (1861eko abenduaren 13a - 1934ko ekainaren 10a), Alemaniako Ribnitz-Damgarten-en Sanitätsrat-en kargua zuen medikuarena. Helene filosofoa zen (Edmund Husserl fenomenologoaren dizipulua izan zen), eta gaztelaniazko literatura-itzultzaile, alemanera eta ingelesera (batez ere, José Ortega y Gasset filosofo espainiarraren lanak) itzultzen zituena. Hermannek, hala, Helenek Husserlekin zuen lotura estuaren bitartez ezagutu zuen Husserlen pentsamendua, eta Husserlen pentsamendua eragin handia izan zuen berarengan. Hermannek eta Helenek bi seme izan zituzten: Fritz Joachim Weyl (1915eko otsailaren 19a - 1977ko uztailaren 20a) eta Michael Weyl (1917ko irailaren 15a - 2011ko martxoaren 19a), biak Zürichen (Suitza) jaioak. Helene Princetonen (New Jersey) hil zen 1948ko irailaren 5ean. Bere omenezko oroit-elizkizuna Princetonen egin zen 1948ko irailaren 9an. Haietan, bere semea, Fritz Joachim Weylek, Oswald Veblen-ek eta Richard Courant matematikariak hitz egin zuten. 1950ean, Hermann Ellen Bär (Lohnstein jaioa) eskultorearekin ezkondu zen (1902ko apirilaren 17a - 1988ko uztailaren 14a), Richard Josef Bär irakaslearen alarguna zenarekin (1892ko irailaren 11 - 1940ko abenduaren 15a) , Zurichekoa bera.
Urte batzuetan irakasle kargua izan ondoren, Weylek Göttingen utzi zuen 1913an, eta Zürichera joan zen Matematika katedra hartzera Zuricheko ETHn, non Albert Einsteinen lankide izan zen, garaian erlatibitate orokorraren teoriaren xehetasunak lantzen ari zena. Einsteinek eragin iraunkorra izan zuen Weylengan, eta fisika matematikoak liluratuta utzi zuten. 1921ean, Weylek Erwin Schrödinger ezagutu zuen, garai hartan Zuricheko Unibertsitateko Fisika Teorikoko irakasle zena. Denborarekin, lagun minak bihurtuko ziren. Weylek seme-alabarik gabeko balizko maitasun-harremana izan zuen Schrödingerren emaztea zen Annemarie (Anny) Schrödingerrekin (Bertel jaioa), eta, aldi berean, Anny ari zen Erwinen alaba ez-legitimoa zen Ruth Georgie Erica March (1934an Oxforden (Ingalaterra) jaioa) hazten laguntzen.
Weyl Matematikarien Nazioarteko Kongresuko (ICM) hizlari osoa izan zen 1928an, Bolonian, eta ICMko hizlari gonbidatua 1936an, Oslon. American Physical Society-ko kide hautatu zuten 1928an, eta Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko kide 1940an. 1928-1929 ikasturtean, Princeton Unibertsitateko irakasle bisitaria izan zen, non, Howard P. Robertsonekin batera, «geometria infinitesimalaren oinarrietan sortzen diren taldeen teoriako problema bati buruzko artikulua» idatzi zuen.
Weylek, Göttingenen Hilberten oinordeko izateko, 1930ean utzi zuen Zürich, eta, naziek boterea hartu zutenean 1933an, alde egin zuen, bereziki, bere emaztea judutarra zelako. Princetoneko (New Jersey) Ikasketa Aurreratuen Institutu berrian, lehen fakultateko postuetako bat eskaini zioten, baina, bere jaioterria utzi nahi ez zuenez, ezezkoa eman zuen. Alemaniako egoera politikoa okerrera egin ahala, iritziz aldatu, eta kargua, berriro eskaintzean, onartu egin zuen. Bertan, 1951n erretiroa hartu zuen arte egon zen. Bere bigarren emazte Ellenekin batera, Princetonen eta Zurichen egon zen, eta bihotzekoak jota hil zen 1955eko abenduaren 8an, Zurichen bizi zela.
Weyl Zürichen erraustu zuten 1955eko abenduaren 12an. Bere errautsak esku pribatuetan geratu ziren 1999 arte, Princetongo hilerriko kanpoko kolunbario gangan lurperatu zituzten mementura arte. Hermannen semearen, Michael Weylen (1917–2011), gorpuzkiak Hermannen errautsen ondoan lurperatuta daude, kolunbario-ganga berean.
Weyl panteista zen.
Ekarpenak
.
Balio propioen banaketa
1911n, Weylek Über die asymptotische Verteilung der Eigenwerte (Balio propioen banaketa asintitikoari buruz) argitaratu zuen, eta bertan frogatu zuen laplaziarraren balio propioak domeinu trinkoan Weyl lege deritzonaren arabera banatzen direla. 1912an, froga berri bat proposatu zuen, aldakuntza-printzipioetan oinarrituta. Weyl hainbat aldiz itzuli zen gai horretara; elastikotasun sistema kontuan hartu, eta Weylen aierua formulatu zuen. Lan hauek analisi modernoaren esparru garrantzitsu bat hasi zuten —balio propioen banaketa asintotikoa.
Anizkuntzen eta fisikaren oinarri geometrikoak
1913an, Weylek Die Idee der Riemannschen Fläche (Riemann gainazalaren ideia) argitaratu zuen, Riemann gainazalen tratamendu bateratua eman zuena. Bertan, Weylek puntu-multzoen topologia erabili zuen Riemannen gainazalaren teoria zorrotzagoa egiteko, gero anizkuntzei buruzko lanetan jarraitutako eredua. Horretarako, LEJ Brouwer-en topologiako hasierako lanak bereganatu zituen.
Weylek, Göttingengo eskolako pertsonaia nagusi gisa, Einsteinen lana guztiz onartu zuen bere hasieratik. Erlatibitatearen fisikaren garapenaren jarraipena egin zuen bere 1918ko Raum, Zeit, Materie (Espazioa, Denbora, Materia) liburuan, 1922an 4. argitalpenera iritsiz. 1918an, eremu-nozioa sartu zuen, eta, gaur egun, eremu-teoria bezala ezagutzen denaren lehen adibidea eman zuen. Weylen eremu-teoria, hortaz, eremu elektromagnetikoa eta grabitazio-eremua espazio-denboraren propietate geometriko gisa modelatzeko saiakera hutsa izan zen. Geometria riemanndarrean, Weyl tentsoreak garrantzi handia du geometria konformalaren izaera ulertzeko. 1929an, Weylek, vierbein (sistema-eremu) kontzeptua, erlatibitate orokorrean sartu zuen.
Fisikako bere ikuspegi orokorra Edmund Husserlen filosofia fenomenologikoan oinarritzen zen, zehazki, Husserlen 1913ko ''Fenomenologia hutserako eta filosofia fenomenologikorako ideiak. Lehen Liburua: Sarrera Orokorra''. Husserlek gogor erreakzionatu zuen Gottlob Fregek aritmetikaren filosofiari buruzko bere lehen lanari buruz egindako kritikei, eta Fregek erreferentzia enpirikotik bereizten zituen egitura matematikoen eta bestelakoen zentzua ikertzen ari zen.
Talde topologikoak, Lie taldeak eta irudikapen sozialen teoria
1923tik 1938ra, irudikapen matrizialei dagokienez, Weylek talde trinkoen teoria garatu zuen. Lie talde trinkoaren kasuan, oinarrizko izaera-formula frogatu zuen.
Talde-oinarri teorikoan jarri zituen emaitza hauek, oinarrizkoak dira mekanika kuantikoaren simetria egitura ulertzeko. Horrek barne hartzen zituen espinorrak. Mekanika kuantikoaren formulazio matematikoarekin batera, neurri handi batean John von Neumann-i esker, horrek tratamendu ezaguna eman zion 1930etik. Talde ez-trinkoak eta haien irudikapenak, bereziki Heisenberg taldea, testuinguru zehatz horretan ere erraztu ziren 1927ko Weyl kuantizazioan, fisika klasikoaren eta kuantikoaren arteko zubirik onena orain arte. Ordutik aurrera, eta Weylen aurkezpenak asko lagunduta, Lie taldeak eta Lie aljebrak matematika hutsaren nahiz fisika teorikoaren zati nagusi bihurtu ziren.
Bere Talde klasikoak liburuak teoria aldaezina berraztertu zuen. Talde simetrikoak, talde lineal orokorrak, talde ortogonalak eta talde sinplektikoak eta haien aldaezin eta irudikapenei buruzko emaitzak biltzen zituen.
Analisi harmonikoa eta zenbakien teoria analitikoa
Weylek batura esponentzialak hurbilketa diofantinoan nola erabili ere erakutsi zuen, banaketa uniformearen modulu 1 irizpidearekin, zeina zenbakien teoria analitikoko oinarrizko urratsa izan baitzen. Lan hori Riemann zeta funtzioari aplikatu zitzaion, baita zenbaki gehigarrien teoriari ere. Beste askok garatu zuten.
Matematikaren oinarriak
The Continuum-en, Weylek analisi predikatiboaren logika garatu zuen Bertrand Russell-en moten teoria ramifikatuaren beheko mailak erabiliz. Kalkulu klasikoaren zatirik handiena garatzeko gai izan zen hautaketaren axioma eta kontraesanaren bidezko froga erabili gabe, eta Georg Cantorren multzo infinituak saihestuz. Weylek, garai horretan, Fichte idealista erromantiko eta subjektibo alemaniarren konstruktibismo erradikalera jo zuen.
The Continuum argitaratu eta gutxira, Weylek guztiz aldatu zuen bere posizioa Brouwer-en intuizionismora. The Continuumen, puntu eraikigarriak entitate diskretu gisa existitzen dira. Weylek puntuen batuketa izango ez zen continuum bat nahi zuen. Artikulu polemikoa idatzi zuen berarentzat eta LEJ Brouwerrentzat «iraultza» aldarrikatuz. Artikulu horrek askoz eragin handiagoa izan zuen ikuspegi intuizionistak zabaltzen Brouwerren beraren jatorrizko lanak baino.
Hala ere, urte gutxiren buruan, Weylek erabaki zuen Brouwerren intuizionismoak murrizketa handiegiak ezartzen zizkiola matematikari, kritikariek beti esan zuten bezala. Krisia artikuluak, bada, Weylen irakasle formalista, Hilbert, asaldatu zuen, baina, geroago, 1920ko hamarkadan, Weylek partzialki bateratu zuen bere jarrera Hilbertekin.
1928.aren inguruan, Weylek, itxura guztien arabera, erabaki zuen intuizionismo matematikoa ez zela bateragarria Husserlen filosofia fenomenologikoarekiko zuen ilusioarekin, lehenago, itxuraz, pentsatzen zuen bezala. Bere bizitzako azken hamarkadetan, Weylek matematika «eraikuntza sinboliko» gisa azpimarratu zuen, eta Hilbertengandik ez ezik Ernst Cassirer-engandik hurbilago zegoen posizio batera joan zuen. Weylek, ordea, oso gutxitan egiten dio erreferentzia Cassirerri, eta artikulu laburrak eta pasarteak baino ez zituen idatzi jarrera hori adierazten.
Weylen ekuazioa
1929an, Weylek Dirac ekuazioaren ordez erabiltzeko ekuazio bat proposatu zuen. Ekuazio horrek masarik gabeko fermioiak deskribatzen ditu. Dirac fermioi normal bat bi Weyl fermioitan zatitu liteke, edo bi Weyl fermioietatik eratu. Noizbait, neutrinoak Weyl fermioiak zirela uste izan zen, baina, gaur egun, masa dutela ezaguna da. Weyl fermioiak elektronika aplikazioetarako bilatzen dira. Weyl fermioi gisa jokatzen duten kuasipartikulak 2015ean aurkitu ziren, Weyl erdimetalak izenez ezagutzen den kristal forma batean, material topologiko mota bat
Bibliografia
Weyl, Hermann (2012), Peter Pesic (argt.), Levels of Infinity / Selected Writings on Mathematics and Philosophy, Dover ISBN 978-0-486-48903-2
Puy Oria
Puy Oria Rubio (Torres del Río, 1962) nafar zinema ekoizlea da, Oria Films enpresako burua.
1986an Filosofia eta Hezkuntza Zientzietan lizentziatu zen Nafarroako Unibertsitatean. Ingurumen-hezkuntzaren arloan egiten zuen lan, Elias Kerexeta ekoizleak Las cartas de Aloun lan egiteko kontratatu zuen arte. Harrezkero zinema munduan lan egin du, El sol del membrillo (1990), Jamón, jamón (1992), Días contados eta La pasión turca, Historias del Kronen (1994), Profundo Carmesí (1996) Secretos del Corazón (1996) eta beste film asko eginez.
1999an, Montxo Armendárizekin batera Oria Films ekoiztetxea sortu zuen. 2006an Obaban egindako lanagatik Goya Sarietarako izendatu zuten.
Ezko hori
Ezko horia (Hygrocybe chlorophana) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Sukaldaritza-baliorik gabea katalogatzen da, eta, kalterik egiten ez duen arren, haragi urria eta zapore eskasa duenez, ez du kontsumitzea merezi.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 4 cm arteko diametrokoa, kanpai itxurakoa, ganbila, gero kamutsagoa; hori-limoi kolorekoa edo hori-laranja kolorekoa, ertz argiagoarekin, batzuetan leuna, beste batzuetan ildaskatua eta hortzekin; eguraldi hezearekin oso likatsua, eta oro har, hezea eta distiratsua.
Orriak: Zabal, adnatak, lodiak eta argizari-itxurakoak, kapelaren kolorekoak baino horixka argiagoak.
Hanka: Leuna, likatsua, zilindrikoa, kolore hori-limoi bizikoa, 4 eta 8 cm arteko diametrokoa eta 3 eta 9 cm arteko luzerakoa.
Haragia: Fina, mintzezkoa, horixka, usain eta zapore bereizgarririk gabe.
Etimologia: Hygrocybe terminoa grekotik dator eta kapela hezearekin esan nahi du. Chlorophana epitetoa grekotik dator eta berdexka esan nahi du.
Jangarritasuna
Jangarria, baina sukaldaritzarako baliorik gabea
Sasoia eta lekua
Udazkeneko espeziea da, belar baxuko zelaietan ohikoa.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Asiako iparraldea, Australia.
Alan Shugart
Alan Field Shugart (Los Angeles, 1930eko irailaren 27a - 2006ko abenduaren 12a, Monterey) estatubatuar ingeniari, enpresaburu eta negozio-exekutiboa izan zen, bere ibilbideak ordenagailu modernoko disko-gogorren industria definitu zuen.
Biografia
Kaliforniako Los Angelesen jaio; Redlands Unibertsitatean graduatu, eta ingeniaritza fisikoko diploma jaso zuen.
Shugart hiru seme-alaben aita zen: Joanne Shugart (1951-1954), Christopher D. Shugart (1953an jaioa) eta Teri L.K. Shugart (1955ean jaioa). Shugart, 1951tik 1973ra ezkonduta egon zen Esther Marrs (sortzez Bell) bere hiru seme-alaben amarekin. 1981an, Rita Shugartekin (sortzez Kennedy) ezkondu zen, hil zen arte.
1951n hasi zen IBMn, San Josen (Kalifornia), txartel zulatuen kontularitza-makinak konpontzen. IBM RAMAC 305 (ingelesez, Random Access Method of Accounting and Control) proiektuan lan egin zuen, 5 milioi datu-karaktere gordetzeko aukera ematen zuen. Proiektuen artean, IBM 1301ean ere parte hartu zuen, 50 mb-ko diskoa, zeina zerbitzu enpresa askoren oinarri izan baitzen.. Postu garrantzitsuak bete zituen Sarbide zuzeneko biltegiratze produktuen kudeatzaile izan arte, biltegiratze-produktuen arduraduna, une hartan, IBMn negozio onuragarrienetako bat zena. Shugarti berri ematen zion taldeen artean, disko malgua (disketea) asmatu zuen taldea zegoen.
1969an, IBM utzi, eta Memorexera joan zen; 1972an, Memorex utzi zuen Shugart Associates sortzeko 1973an; geroago, Xerox-ek erosi zuen Gero, bera eta Finis Conner, 1979an, Shugart Technologyrekin hasi ziren, Seagate Technology izenera aldatuz.
Shugart zuzendari exekutibo zela, Seagate disko gogorren eta zegokien osagaien munduko ekoizle independente handiena bihurtu zen.
1997an, IEEEren «Reynold B. Johnson Informazio Biltegiratze Sistemen Saria» jaso zuen.
1998ko uztailean, dimisioa aurkeztu zuen Seagaten.
Shugart 2006ko abenduaren 12an hil zen, Monterreyn (Kalifornia), sei aste lehenago bihotzeko kirurgiak eragindako konplikazioengatik.
Sariak
1997ko IEEE Reynold B. Johnson Informazio Biltegiratze Sistemen Saria jaso zuen. 2005ean, Informatika Historia Museoko kide izendatu zuten, «disko-unitateen industria modernoa sortzen egindako ekarpenengatik».
Jarduera politikoa
1996an, Shugartek arrakastarik gabeko kanpaina bat egin zuen Ernest bere txakurra, bernatar mendiko txakur arrazakoa, Estatu Batuetako Kongresurako aukeratua izateko. Ondoren, Shugartek esperientzia horri buruzko liburu bat idatzi zuen: Ernest txakurra Washingtonera (Beno, ez zehazki). Shugartek, 2000n, porrot egin zuen erreferendumeko ekimen baten alde egin zuen: hauteskundeetan «aurreko bat ere ez» aukera ahalbidetzeko Kaliforniako boto-emaileei.
Ezko berdeska
Ezko berdeska (Hygrocybe psittacina) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Ez da kontsumitzen, likatsuegia eta txikiegia da.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 4 cm arteko diametrokoa, ganbila, lepomakurra, kanpai itxurakoa, amaieran laua eta titi apur batekin. Kolorazio oso aldakorrekoa, orokorrean hori-argizari koloreko, geruza likatsu lodi batez estalita, berdexka gaztetan, itxura berdexka ematen dio, geroago, koloregabetu eta zurbildu egiten da. Ertz ildaskatua.
Orriak: Itsatsiak, lodiak, zabal, zabalak eta sabeldunak. Horiak erreflexu berdeekin. Orritxoekin, motzagoak eta luzeagoak.
Hanka: Berdea goian, gainerakoa horia eta gaztetan lirdinga berde batez estalia. Hauskorra, barnehutsa eta liraina.
Haragia: Zuria, horiz eta berdez tindatua, hauskorra.
Etimologia: Hygrocybe terminoa grekotik dator eta kapela hezearekin esan nahi du. Psittacina epitetoa berriz latinetik dator, "psittacus" hitzetik, loro esan nahi duena. Bere kolore biziengatik.
Jangarritasuna
Ez du sukaldaritzarako baliorik, lirdinga eta tamaina txikia baititu.
Nahasketa arriskua
Hygrocybe laeta delakoarekin, honek orri dekurrenteak ditu eta ez du kolorazio berderik. Izeietan ''Hygrocybe psittacina var. abietina'' ateratzen da.
Sarah E. Goode
Sarah Elisabeth Goode, jaiotzez Sarah Elisabeth Jacobs (Toledo, Ohio, AEB, 1855 - Chicago, 1905eko apirilaren 8a) Estatu Batuetako asmatzailea izan zen. MOST, Estatu Batuetako patentea, jaso zuen bigarren emakume afroamerikarra izan zen. 1885ean eman zioten. Patente bat jaso zuen lehen emakume afroamerikarra Judy W. Reed izan zen 1884ko irailaren 23an, baina Reed-ek bere markarekin sinatu zuen bere patentea (X bat), ez bere sinadurarekin.
Ezko berdeska
Sasoia eta lekua
Udaren amaieran, batez ere udazkenean, belardietan eta larreetan. Batez ere pinudietatik gertu dauden larreetan.
Sarah E. Goode
Biografia
Goode Sarah Elisabeth Jacobs gisa jaio zen 1855ean Toledon (Ohio), Esklabo Iheskorren Legea aldarrikatu zen urte berean. Sarah Goode Oliver eta Harriet Jacobsen zazpi seme-alabetatik bigarrena izan zen. Erregistro publikoetan gurasoak mulato gisa deskribatu ziren. Oliver Jacobs, Indianakoa, arotza zen. Esklabotzan jaio zen aitari, Estatu Batuetako Gerra Zibila amaitu zenean, askatasuna eman zioten. Orduan, familia Chicagora, Illinoisera, joan zen bizitzera. Han ezagutu zuen Archibald "Archie" Gooderekin ezkondu zen, Wise konderrikoa, Virginiakoa. Sei seme-alaba izan zituen, eta horietatik hiru helduarora iritsi ziren. Archiek bere burua erregistroetan "eskailera-eraikitzaile" eta tapizatzaile gisa deskribatu zuen; Sarah-k altzari-denda bat ireki zuen.
Roy J. Plunkett
Roy J. Plunkett (1910eko ekainaren 26 - 1994ko maiatzaren 12) estatubatuar kimikaria izan zen. Politetrafluoroetilenoa (PTFE), hau da, teflona, 1938an asmatu zuen.
Biografia
Roy Plunkett 1910eko ekainaren 26an jaio zen Orange konderrian (Kalifornia). Geroago, New Carlislera (Ohio) joan zen bizitzera, eta, ondoren, Pleasant Hill-era (Ohio), non bigarren hezkuntzako Newton Eskolan ibili zen. Manchester Collegen (Indiana), BA Kimika (1932) eta Ohio Estatuko Unibertsitatean, Ph. D. Kimika (1936) ikasi zuen. 1936an, EI du Pont de Nemours and Companyk kontratatu zuen kimikari ikertzaile gisa, Deepwaterreko (New Jersey) Jackson laborategian.
Gainera, Plunkettek, kimikari buru gisa, parte hartu zuen berunezko tetraetiloren fabrikazioan, gasolinaren gehigarri bat (1939tik 1952ra, DuPont Lan Ganberak). Gero, DuPonten freon-ekoizpena zuzendu zuen 1975ean erretiroa hartu zuen arte. 1973an, Plastikoen Famaren Aretoan eta, 1985ean, Asmatzaileen Famaren Aretoan sartu zen. Plunkett 1994ko maiatzaren 12an hil zen, 83 urte zituela.
Sarah E. Goode
Biografia
Goodek ohe-armairu tolesgarria asmatu zuen, etxebizitza estuetan bizi ziren pertsonei beren espazioa modu eraginkorrean erabiltzen laguntzeko. Asmakizunean, New Yorkeko etxebizitzak gorantz zabaltzen ari ziren, baina 1885ean mugatu egin ziren, New Yorkek 80 oinetik beherako eraikinen muga-legea onartu zuenean, merkataritza-eraikinak altuegiak izateari aurre egiteko. Etxebizitza-eraikinek 25 oin eta 100 oin izaten zituzten. Giro horietan, metro koadro bakoitza garrantzitsua zen, eta lekua aurreztea beharrezkoa zen. Goodek arazo horretaz hitz egiten entzun zien Chicagoko bere altzari-dendako bezeroei, eta irtenbide bat ematea proposatu zuen. Gooderen ohea tolestu egin zitekeen eta gauzak gordetzeko lekua zuen idazmahai baten itxura zuen. 1885eko uztailaren 14an patente bat jaso zuen eta 322,177 zenbakia eman zioten. 1900ean patentatutako ohe eraisgarriaren aitzindaria izan zen haren asmakuntza. Haren helburua ohea tolestearen pisua orekatzea zen, altxatu, tolestu eta erraz zabaltzeko, eta alde bakoitzean ohea bermatzea, tolestean bere lekuan egon zedin. Gainera, euskarri osagarri bat eman zion ohearen erdiguneari, zabalduta zegoenean.
Roy J. Plunkett
Biografia
Roy Plunketten omenez, DuPontek eta Chemoursek, 1988az geroztik, Plunkett Sariak aurkeztu dituzte.
Sarah E. Goode
Biografia
Goode 1905eko apirilaren 8an hil zen eta Graceland hilerrian hobiratuta dago.
Roy J. Plunkett
Tefloiaren aurkikuntza
Bestalde, Plunkettek, erabiltzen ziren TFEzko zilindroek, gutxi gorabehera, kg batekoak zirela (2,2 libra) ere adierazi zuen, eta zilindro txiki samarrak izango zirela, demo-tamainakoak, ez zilindro handiak.
Ezko berdeska
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Ipar Afrika, Erdialdeko eta Hegoaldeko Amerika, Asiako iparraldea.
Roy J. Plunkett
Tefloiaren aurkikuntza
Edukiontziaren tetrafluoroetilenoa politetrafluoroetilenoan polimerizatu zen. Politetrafluoroetilenoak propietate harrigarriak zituen, hala nola korrosioarekiko erresistentzia, azaleko marruskadura txikia eta beroarekiko erresistentzia handia. Plunkettek, txiripazko aurkikuntza horren historia, Ameriko Kimika Elkartean topaketa nazionaleko udaberriko bileran azaldu zuen, Kimikaren Historia atalean, 1986ko apirilean, New Yorken, eta bileraren aktetan argitaratu zen (Sinposioaren aktak).
Sarah E. Goode
Ohe tolesgarria asmatzea
Artikulu batzuen arabera, Sarah E. Goode da AEBetako patente bat jaso zuen lehen emakume afroamerikarra. Beste artikulu batzuen arabera, lehenengoak Judy Reed, oratzeko makina asmatu zuena, eta Miriam Benjamin, hoteleko aulkia asmatu zuena, zerbitzarien zerbitzua seinalatzeko izan ziren.
Roy J. Plunkett
Tefloiaren aurkikuntza
Gasolinarako gehigarria zen berun-tetraetiloren ekoizpenean parte hartu zuen kimikari nagusia izan zen DuPont-eko Lan Ganberetan, 1939tik 1952ra. Ondoren, freon-ekoizpena zuzendu zuen DuPonten, 1975ean erretiratu arte.
Sarah E. Goode
Ohe tolesgarria asmatzea
Patentea ohe tolesgarri baterako zen, eta ohe eraisgarriaren aitzindari bihurtu zen. Ohe-armairu bat zen, idazmahai biribilgarri batean tolesten zena, eta idazteko eta papertegirako konpartimentuak zituen.
Legatua
2012an, Sarah E. Goode STEM Academy (lehen Southwest Area High School proiektua zena) inauguratu zen, bere ohorez. Sarah E. Goode STEM Academy Chicagoko hegoaldean dagoen bigarren hezkuntzako eskola da. Chicagoko eskola publikoetako Urban Model High School-en (UMHS) parte da.
Eskolak zientzia, teknologia, ingeniaritza eta matematika ditu ardatz, ikasleei etorkizuneko ikasketetarako prestatzen laguntzeko. IBMrekin elkartuta daude, eta industria-ziurtagirien bidez graduatzera eta bi urteko unibertsitate-kredituekin graduatzera animatzen dira ikasleak. Ikasleek aholkulari profesionalak eta praktikoak ere dituzte.
Danail Petrov
Danail Petrov (1978ko otsailaren 5a) bulgariar txirrindulari ohia da.
2002
Minho Tourreko etapa bat
Ezko mingots
Ez du balio sukaldaritzarako.
Danail Petrov
2004
Alentejo Itzuliko etapa bat
Ezko mingots
Deskribapena
Kapela: 3 cm arteko diametrokoa, hemisferikoa edo konikoa, gero ganbila, ertza krenulatu samarra eta gardentasunagatik ildaskatua. Eguraldi hezean azala pixka bat likatsua, higrofanoa, leuna, gorri-eskarlata kolorekoa, laranja koloreraino koloregabetzen da eta ertza horixkagoa du.
Danail Petrov
2004
Joaquim Agostinho Sariko etapa
Ezko mingots
Deskribapena
Orriak: Zabal, desberdinak, Itsatsiak, koska batez dekurrenteak, gorri-laranja koloretik gorri-laranja kolorera doaz, ertza osoa eta argiagoa dute. Espora-jalkin zuria.
Frontball Planet
Frontball Planet 2023ko, Gammera Nest ekoiztetxearen laguntzarekin, Relevo Videogames bilbotar estudioak garatutako bideo-joko bat da.
Hygrocybe persistens
Hygrocybe persistens Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Danail Petrov
2005
Joaquim Agostinho Sariko etapa bat
Ezko mingots
Deskribapena
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Danail Petrov
2006
Joaquim Agostinho Saria eta etapa bat
Ezko mingots
Deskribapena
Hanka: 6 cm arteko garaierakoa eta 0,5 cm arteko lodierakoa, barnehutsa, sarritan okertua eta bihurria, gaztetan pixka bat likatsua, leuna, distiratsua, askotan, erreflexu desberdineko eremu horizontalekin, gorri-laranja kolorekoa, eremuka horiraino koloregabetuta.
Haragia: Oso mehea, laranja kolorekoa edo hori-laranja kolorekoa, antzemanezineko usaina du eta zapore mikatz samarra.
Etimologia: Hygrocybe terminoa grekotik dator eta kapela hezearekin, esan nahi du. Reai epitetoa pertsona izen batetik dator.
Jangarritasuna
Jan daiteke, baina ez du sukaldaritzarako baliorik.
Hygrocybe persistens
Deskribapena
Orriak: Libreak, zabalak, sabeldunak, zabal, tartekatutako orritxoekin, hori kolorekoa argitxoagoa edo iluntxoagoa, ertza koskekin.
Ezko mingots
Sasoia eta lekua
Udazkenean, belardietan eta basoetako eremu belartsuetan.
Mario Lemieux
Mario Lemieux (Montreal, Quebec, 1965eko urriaren 5a) Kanadako izotz hockey jokalari profesional ohia da, eta hamazazpi denboraldiz jokatu zuen Hockey Liga Nazionaleko Pittsburgh Penguins taldeekin. 1999tik Penguins taldearen frankiziaren jabekidea da. Hiru alditan egon zen aktibo: 1984tik 1993ra, 1995etik 1997ra eta 2000tik 2006ra.
Hygrocybe persistens
Deskribapena
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Liraina, zilindrikoa, luzetara ildaskatua, likatsua, kapelaren antzeko kolorekoa, zuria oinarrian,
Hygrocybe aurantiosplendens
Hygrocybe aurantiosplendens Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Mª Nieves Elizalde Matxikote
Mª Nieves Elizalde Matxikote, OCD (Bera, Nafarroa Garaia, 1890 - Lesaka, Nafarroa Garaia, 1983) Karmeldar moja eta organista izan zen.
Mario Lemieux
Bere ibilbide profesionalean, Lemieuxek Pittsburghekin bi Stanley Kopa irabazi zituen, eta urrezko domina olinpiko bat irabazi zuen Kanadako selekzioarekin. Banakakoan, hiru Hart trofeo, sei Art Ross trofeo irabazi zituen ligako goleatzaile onena gisa eta bi Conn Smythe trofeo jokalari baliotsuen gisa playoffetan. Behin betiko erretiroa hartu zuenean, eta bere ibilbidean hainbat lesio eta baita minbizia ere jasan zituen arren, hortik sendatu baitzen, Lemieux ligaren historiako zazpigarren goleatzaile gisa sailkatu zen, 690 gol eta 1.033 asistentzia eginda (1723 puntu).
Hygrocybe aurantiosplendens
Espezie jangarria, baina kalitate eskasekoa.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 8 cm arteko diametrokoa, hasieran kanpai itxurakoa, edo koniko kamutsa, sarritan titi ez oso nabarmenarekin, inoiz ez zorrotza, hori-laranja kolorekoa, zuritzeko joerarekin, hori-arrautza kolorera edo hori-urre kolorera. Azal likatsua, distiratsua, hezetasunarekin ildaskatua.
Jojo Maronttinni
Jordana Gleise de Jesus Menezes, artistikoki Jojo Maronttinni (Rio de Janeiro, Brasil, 1997ko otsailaren 11) Brasilgo abeslari, musikagile eta aktorea, Brasilgo telebistan ezaguna.
Hygrocybe aurantiosplendens
Deskribapena
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Jojo Maronttinni
Ibilbidea
Bangu auzoan jaio eta hazitakoa, Jojo Maronttinni disko-kontratua sinatu zuen Universal Music Group-ekin 2017ko lehen seihilekoan, eta horren bidez Sentada diferente singlea kaleratu zuen. 2017ko abenduaren 29an Que tirol foi esse singlea aurkeztu zuen, eta horrek Pro-Música Brasil-en bi diamante diskoak irabazi zituen Brasilgo lurraldean saldutako 600.000 aleengatik eta Portugalen ere arrakasta handia izan zuen. 2018an Vou com tudo kaleratu zuen, Brasilen saldutako 40.000 aleei esker Urrezko Diskoa lortu zuena, eta Seakret eta Anittarekin elkarlanean aritu zen Perdendo a mão singlean.
2020ko irailetik abendura arte A Fazenda realityaren hamabigarren edizioan lehiakide gisa parte hartu zuen, eta irabazle izan zen beste hiru finalisten aurka ikusleen lehentasunen %52rekin.
Hygrocybe persistens
Deskribapena
Etimologia: Hygrocybe terminoa grekotik dator eta kapela hezearekin, esan nahi du.
Danail Petrov
2010
Bulgariako Txapelketa
W. G. Grace
William Gilbert Grace (1848ko uztailaren 18a - 1915eko urriaren 23a), WG izenez ezagunagoa, ingeles kriket jokalaria izan zen, "kriket modernoaren aitatzat" hartua.
Hygrocybe aurantiosplendens
Deskribapena
Hanka: Luzea, zilindrikoa edo konprimatua, kapelaren antzeko kolorekoa.
Haragia: Mehea, mintzezkoa, hori-limoi kolorekoa, baina laranja kolorekoa kapelaren azalaren azpian.
Etimologia: Hygrocybe terminoa grekotik dator eta kapela hezearekin esan nahi du.
Hygrocybe citrina
Hygrocybe citrina Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Hygrocybe aurantiosplendens
Jangarritasuna
Jangarri erdipurdikoa.
W. G. Grace
22 aldiz ordezkatu zuen Ingalaterra eta 1880an, bere lehen nazioarteko partidan (Test cricket), kirolaren maila gorenean, Nazioarteko Kriket Kontseiluak, nazioarteko federazioak, aitortutako herrialdeen artean jokatzen dena, 152 run (lasterketa) lortu zituen, lehen eguneko bere 251 minutuko sarreran zehar, Ingalaterrako kriket taldeak century bat (100 lasterketa) lortu zuen lehen aldia Australiako kriket taldearen aurka.
Hygrocybe citrina
Nahiz eta jateko modukoa izan haragi urria du eta horregatik ez da kontsumitzen.
Hygrocybe aurantiosplendens
Sasoia eta lekua
Udaren amaieran eta udazkenean, larre eta belardietan.
Hygrocybe persistens
Jangarritasuna
Ez dakigu.
Mario Lemieux
Lemieux 1997az geroztik Hockey Ospearen Aretoan dago eta bere izena Kanadako Ospearen Pasealekuan dago 2004az geroztik.