cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Still
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.119 ziren, horien artean 808 aktiboak ziren eta 311 inaktiboak ziren. 808 pertsona aktiboetatik 780 lanean zeuden (411 gizon eta 369 emakume) eta 29 langabezian zeuden (13 gizon eta 16 emakume). 311 pertsona inaktiboetatik 93 erretiraturik zeuden, 99 ikasten zeuden eta 119 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Still udalerrian 593 unitate fiskal zeuden, 1.659,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.507 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 44 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean Still udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 309 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sigrid Undset
Sigrid Undset (Kalundborg, Danimarka, - Lillehammer, Norvegia, ) norvegiar idazlea izan zen. Marta Ulia anderea (1907) nobelarekin eman zen ezagutzera, eta haren ondotik Jenny (1911) eta Udaberria (1914) lanak argitaratu zituen. Bere garaiko feminismoaren aurka zegoen, eta nobela horietan maitasun librearen aldekoak kritikatu zituen eta emakumearen etxeko lana azpimarratu zuen ("Ez zaitezte feministak izan, izan zaitezte emakumeak, emazteak eta amak"). Kristin Lavransdatter (1920-1922) eta Olav Audunssön (1925-1927) nobelak dira ezagunenak; gizonaren eta emakumearen arteko lehia dute gaitzat. 1925ean, katolizismora bihurtu zen eta esperientzia hori kontatu zuen Gymnadenia (1929) eta Sasia sutan (1930) obren bidez. Erlijioaz zituen ideiak azaldu zituen Ida Elisabeth (1932), Emakume fidela (1936) eta Madame Dorthea (1936) lanetan. Nazismoaren aurka zegoen, eta alemaniarrek Norvegia okupatu zutenean, Estatu Batuetara erbesteratu behar izan zuen. 1928an Literaturako Nobel saria jaso zuen.
Régis Debray
Jules Régis Debray (Paris, 1940ko irailaren 2a) frantziar idazlea eta saiakeragilea da. Louis Althusserren ikasle izan zen. 1967an, Révolution dans la révolution (Iraultza iraultzan) argitaratu zuen, eta Hego Amerikako borroka armatuarekin bat egin zuen. Che Guevararen adiskide izan zen. Boliviako agintariek atxilo hartu zuten, eta hiru urte igaro zituen presondegian. Askatu zutenean, Frantziara itzuli zen, eta eleberriak idazten hasi zen: L'Indésirable (1975, Maltzurra), La neige brûle (1977, Elurrak erre egiten du). Intelektualen funtzio historikoari buruzko gogoeta hasi zuen (1979, Le Pouvoir intellectuel en France; 1980, Le Scribe), eta baita politikari buruzkoa ere (1981, Critique de la raison politique). François Mitterranden aholkulari izan zen, eta Estatuko Kontseiluko kide, 1985etik 1993ra. Azken lanetan, jakintza-arlo berri baten oinarriak definitu zituen, medialogiarenak: Cours de médiologie générale (1991) eta Vie et mort de l'image: une histoire du regard en Occident (1992).
Alvaro de Orriols
Alvaro de Orriols (Àlvar d'Orriols i Lletget; Bartzelona, 1894ko urtarrilaren 1a - Baiona, 1976ko azaroaren 18a) idazle katalana izan zen, olerkigintzan eta antzerkigintzan, batez ere, jardun zuena.
Arte ederrak ikasi zituen Madrilen, eta hiri horretan ere bere lehenengo idazlanak publikatu zituen. 1919an katalanezko Lo Ferrer de Tall antzezlana itzuli zuen gaztelaniarara, eta La Daga izenarekin arrakasta handiz estreinatu zuen Madrilen.
XX. mendeko 1920ko eta 1930eko hamarkadetan lan oparoa egin zuen, eta bi arrakasta handi lortu antzokietan: Rosas de Sangre eta Máquinas. Antzerki soziala lantzen zuen Orriols-ek, bere ideia errepublikanoak eta sozialistak oso ondo islatzen dituena. Horregatik, Espainiako Bigarren Errepublikaren eskuineko gobernuan (1933-1936) bere antzezlanak galarazita izan ziren.
Erbesteko bidea hartu zuen bere familiarekin Espainiako Gerra Zibila bukatzean (1939an), eta Baionara joan zen. Las Hogueras del Pertús liburuan bere exodo dramatikoa maisuki azaldu zuen. Ipar Euskal Herrian bizi zen hil arte, eta bertan idazten jarraitu zuen, gazteleraz eta katalanez. Bigarren hizkuntza honetara itzuli zituen Rubén Darío eta Federico García Lorcaren olerki batzuk, eta baita Edmond Rostanden Cyrano de Bergerac ere.
Esperantista trebea ere izan zen, eta hainbat idazleren lanak itzuli zituen hizkuntza horretara.
Streptocitta albicollis
Streptocitta albicollis Streptocitta generoko animalia da. Hegaztien barruko Sturnidae familian sailkatua dago.
Oxelösund udalerria
Oxelösund Suediako udalerria da. n kokatua dago. 746,54 km² ditu eta 11,729 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Junta de Traslaloma
Junta de Traslaloma Burgosko udalerria da, Merindadeetako eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 176 biztanle zituen.
Kengo Takushima
Kengo Takushima (多久島 顕悟, 1987ko maiatzaren 15a - ) Japoniako futbolaria da.
Biotzari
Biotzari Erromantzatua ibarreko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.
biztanle zituen.
Bertako biztanleak bioztarrak dira.
Armarria
Biotzariko armarria Erromantzatuko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:
Geografia
Biotzari Erromantzatua ibarran dago.
Inguru naturala eta kokapena
Erromantzatua Zangozako merindadeko udalerria da eta Nafarroako hiriburutik 46 kilometrora dago. Udaletxea Domeñun dago. Erliebe handiko ibarra da. Mendebaldeko tarteak lautada bat osatzen du, Longida, Urraulbeiti eta Urraulgoiti ibarretatik jarraitzen duena, nahiz eta azken kasu horretan Ugarrongo arroilak eten egiten duen.
Klima
Basoa nahiko urria da, eta zuhaitz gehienak pinuak dira, Austriatik birlandaturiko zuhaitzak. Horrez gain, ameztiak eta zumeak ageri dira ibarreko gunerik lehor eta eguzkitsuenetan.
Estazio meteorologikoak
Erromantzatuan ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Urraulbeiti pareko udalerrian, estazio bat dagoen Artieda kontzejuan, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Dokumentazioan agertzen da jada, 890. urte inguruko Biozal grafiarekin, Semeno apezpiku iruindarrak bere elizako laurdenak Iturrozko Santa Maria monasterioari utzi zizkiolako. Bertako jauregi bat Leireko abadiari eman zion jabeak 1063an. Hiribildua, hala ere, errege-jaurerrikoa zen, eta Antso VII.a Nafarroakoak 1195ean eguneratu egin zituen bere biztanleen kargak: urtean 4 peta-soldata etxe bakoitzeko, gehi 15 soldaten batura osoa, «afaria» kontzeptupean. Henrike I.a Nafarroakoa erregeak Pedro Santxitz Monteagudori eman zion lekua trukaketa bidez 1273an. 1427an Xil Martinitz Erredinek zituen errentak, eta haren ondorengoei lotu zitzaien lekua baronia gisa.
Demografia
biztanle zituen Biotzarik.
Politika
Biotzariko kontzejua kontzejuburuak eta hiru kontzejukidek osatzen dute. Egungo kontzejuburua Fernando Ilincheta Barace da.
Kontzejua
Biotzariko kontzejua kontzejukidek eta kontzejuburuak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Kontzejuburua Fernando Ilincheta Barace da. Kontzejukideak 3 daude:
Saiphos equalis
Saiphos equalis Saiphos generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Biotzari
Kontzejuburuak
2011tik, Biotzarik 3 kontzejuburu izan ditu:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Erromantzatua ez-euskal-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Koldo Zuazok, 2010ean, Erromantzatua ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Izenak adierazten duen bezala, eremu honetan Nafar erromantzea izan da tradizioz hitz egiten den hizkuntza, duela gutxi gaztelaniak ordezkatu duena.
New Balance
New Balance Athletic Shoe, Inc. (NB), kiroletako osagarrietako fabrikatzaile bat da egoitza Bostonen (Estatu Batuak) duena. 1906an New Balance Arch Support Company izenarekin fundatu zen. Hazkunde handi baten ondoren, sektoreko enpresa garrantzitsuetariko bat bihurtu da.
Historia
1906an, William Riley, Erresuma Batu etako emigrantea, New Balance sortu zuen (New Balance Arch Support Conpany izenarekin), Boston en. Hasieran, enpresa galtzerdi eta oinetako ortopediko etan  espezializatuta zegoen. Bere lehen produktua, zapatari  erosotasuna eta oreka hobetzen zuen hiru soportekin indartutako galtzerdia izan zen. "New Balance" (Oreka Berria) izena,, ohiloen oinen behaketa ostean, Riley-ek jarri zuela uste da. Enpresaren sortzaileak esaten zuen, oiloaren oina "marrazteko" bidea, animaliari oreka perfektua ematen ziola, eta barregarria izango litzatekeela alderdi hori ez aprobetxatzea.
New Balance 1938an bere lehenengo korrikatzeko zapatillak egin zituen. 50. eta 60. hamarkadadetan enpresa korrikalarientzako erreferentea bilakatu zen. Orain, korrikatzeko zapatillak New Balance-ren jarduera nagusia bihurtu da.
James (Jim) S. Davis, gaur egungo jabea, New Balance erosi zuen 1972an. 1976an, line "320" merkatuko oinetako salduenak bihurtu ziren, horrela, enpresa mundu osoan ospetsua bihurtu zen.
2015ean, Warrior Sports markak New Balance erosi zuen, hortik aurrera, konpainia horretako kluben ekipazioak egiten ditu.
Courcelles-lès-Montbard
Courcelles-lès-Montbard Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 55 etxebizitza zeuden, 38 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 54 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 38 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 29 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 65 ziren, horien artean 51 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 51 pertsona aktiboetatik 48 lanean zeuden (26 gizon eta 22 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Malý Lapáš
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1394. urtekoa da.
Zikoina
Hegazti zangaluzeak dira, oro har, eta lepoa eta mokoa ere luzeak dituzte.
Donemiliagako Tresna
Donemiliagako Tresna Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Donemiliagan sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 68 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %16,11.
Zikoina
Taxonomia
Ciconiidae familiak 19 espezie ditu, sei generotan banaturik:
19 espezie horietatik, bi baino ez dira Euskal Herrian ikusten, zikoina beltza eta zikoina zuria, hain zuzen ere.
Dozyita
Dozyita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Dozyita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Piritiba
Piritiba Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Saint-Laurent-Médoc
Saint-Laurent-Médoc Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Laurent-Médoc udalerrian erroldatutako biztanleak 3.774 ziren. Familiak 1.458 ziren, horien artean 353 pertsona bakarrekoak ziren (182 bakarrik bizi ziren gizonak eta 171 bakarrik bizi ziren emakumeak), 443 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 517 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 145 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.680 etxebizitza zeuden, 1.498 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 54 bigarren erresidentzia ziren eta 128 hutsik zeuden. 1.461 etxeak ziren eta 214 apartamentuak ziren. 1.498 etxebizitza nagusietatik 1.042 bere jabearen bizilekua ziren, 394 alokairuan okupaturik zeuden eta 62 doan lagata zeuden; 29 etxek gela bat zuten, 84 etxek bi zituzten, 209 etxek hiru zituzten, 435 etxek lau zituzten eta 741 etxek bost zituzten. 1.069 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 591 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 799 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 189 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 36 eraikuntza enpresak ziren, 35 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 15 higiezinen enpresak ziren, 23 zerbitzu enpresak ziren, 33 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 47 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 4 margolariak, 1 zurgina, 8 iturginak, 5 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 2 aldi baterako lan enpresak, 1 jatetxe, 5 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 11 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 arraindegi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Saint-Laurent-Médoc udalerrian 62 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.071 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Acentrogobius viridipunctatus
Acentrogobius viridipunctatus Acentrogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Fundulus confluentus
Fundulus confluentus Fundulus generoko animalia da. Arrainen barruko Fundulidae familian sailkatzen da.
Kuroniera zaharra
Kuroniera (Kurisch; kuršu valoda; kuršių kalba), edo kuroniera zaharra, kuroniarrek hitz egiten zuten hizkuntza da, ia arrastorik utzi gabe hila. Kuroniarrak Kurlandiako penintsulan (gaur Letoniako mendebaldean) eta inguruko kostaldean bizi zen tribu baltiko bat zen. Hizkuntza baltiko bat zen. Aditu batzuek uste dute ekialdeko hizkuntza baltikoetako bat izan zela, lituanieraren eta letonieraren artekoa,, baina beste batzuek, Vytautas Mažiulis bezala, mendebaldeko hizkuntza baltikoetan sailkatzen dute.
Kuroniera zaharra XVI. mendean zehar galdu zen, arrastoak utzirik letoniarren eta lituaniarren mendebaldeko hizkeretan, hau da, Samogitiako dialektoan. Ez dago kuronierazko idazkirik, baina mendebaldeko lituanieraz idatzitako testu zahar batzuetan kuronieraren eragina sumatzen da.
Forest-en-Cambrésis
Forest-en-Cambrésis Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Forest-en-Cambrésis udalerrian erroldatutako biztanleak 541 ziren. Familiak 204 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 84 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 225 etxebizitza zeuden, 206 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 224etxeak ziren. 206 etxebizitza nagusietatik 159 bere jabearen bizilekua ziren, 44 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 9 etxek bi gela zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 124 etxek bost zituzten. 148 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 98 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 69 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 348 ziren, horien artean 235 aktiboak ziren eta 113 inaktiboak ziren. 235 pertsona aktiboetatik 203 lanean zeuden (125 gizon eta 78 emakume) eta 32 langabezian zeuden (17 gizon eta 15 emakume). 113 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 59 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Forest-en-Cambrésis udalerrian 212 unitate fiskal zeuden, 550 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.962 euro zen.
Tadaomi Yasuda
Tadaomi Yasuda (安田 忠臣, 1987ko abuztuaren 4a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka.
Forest-en-Cambrésis
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Forest-en-Cambrésis udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.372 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Futbol gaeliko
Futbol Gaelikoa (irlanderaz Peil Ghaelach edo Caid, ingelesez Gaelic Football) nagusiki Irlandan jokatzen den kirola da. Irlandako kirol zaletuen artean, ospetsu, jarraitu eta herrikoiena da, hurlingarekin batera.
Gasteiz Izan
Gasteiz Izan Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Gasteizen sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 6.277 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %4,76.
Futbol gaeliko
Futbol gaelikoa 15 jokalariz osatutako taldeekin jokatzen da, belarrezko zelai laukizuzenetan, eta ateek H itxura dute (errugbi ko ateen antzekoak dira baina azpian sare bat dute, futbolekoen antzera). Jokoaren helburu nagusia puntuak lortzea da, baloia ostikoz edo eskuekin joz aurkariaren atean sar dadin. Norgehiagokaren amaieran puntu gehien duena irabazlea da.
Jokalariak zelaian aurrera doaz, baloia eskuz eraman dezaketela, ostikoz jo edo bere taldekideen artean elkar-pasatuz.
Futbol gaelikoa Gaelic Athletic Association (euskaraz "Elkarte Atletiko Gaelikoa") erakundeak arautzen dituen lau kiroletako bat da. Erakunde hori Irlandako mota horretako ospetsu eta handiena da. Arau zorrotzak ditu jokalarien baldintza amateur rari dagokionez eta kirolaren gailur nagusia All-Ireland Football Final da, Irlandako konderrien arteko urteko final nagusia. Uste denez, jokoa Caid izeneko irlandar antzinako futboletik eratorria omen da. 1537an jokatzen omen zen, nahiz eta gaur egungo jokoa eta bere araudia 1887an sortu.
Arauak
Futbol gaelikoaren arauak australiar futbolaren antzekoak dira.
Joko zelaia
Zelaia laukizuzena da, 130 eta 145 metro arteko luzerakoa eta zabaleraz 80 eta 90 metro artean. H tankerako ateak daude bi aldeetan, azpialdean sare banarekin. Zelai berbera erabiltzen da hurling ean jolasteko; Gaelic Athletic Associationek erabaki hori hartu zuen, bi kirolak zelai bakarrean jokatu zitezen. Marrak alde bakoitzeko 13, 20 eta 45 metroetan marraztuta daude. Hamalau urtez beherako umeentzat zelai eta ate txikiagoak erabiltzen dira.
Iraupena
Partida guztiek 60 minutu diraute, ordu erdiko bi denboratan zatituak, konderrien arteko senior mailako partidak salbu, horek 70 minutu baitiraute (35 minutuko bi denbora). Berdinketak jokoa berriz jokatzen erabakitzen dira edo bestela 20 minutuko denbora gehigarri bat jarriz (10 minutuko bi denboratan banatuta).
Taldeak
Talde bakoitzak 15 jokalari ditu (atezaina, bi alboko atzelari, atzelari oso bat, hiru erdi-atzelari, bi erdilari, hiru erdi-aurrelari, bi alboko aurrelari eta aurrelari oso bat) eta 15 ordezkari (haietatik, bost erabilgarri dira). Atezainak 1 zenbakia du eta horrela zenbatzen segitzen da; horrez gain, atezainak beste kolore bateko elastikoa darama.
Baloia
Larruzko baloia erabiltzen da, futbolekoaren antzekoa, baina zerbait astunagoa dena, eta lauki horizontalekoa, ez dira hexagonalak edo pentagonalak, eta boleibolekoen antzekoak dira. Ostikoz jo litezke, bai eta eskuekin paseak egin er. Hartarako, baloia hatz koskoez edo erpuruaz jotzen da.
Hurrengo jardunbide edo ekintza hauek falta teknikotzat hartzen dira:
Tantoak
Baloia aurkarien ateko langaren gainetik badoa, puntu bat lortzen da eta epaileak bandera zuria altxatuko du; baloia langaren azpitik igarotzen bada, hiru puntu balio dituen gol bat lortuko da eta epaileak bandera berdea altxatuko du. Atea beti atezainaren babespean dago. Emaitza gol kopurua eta puntu kopurua formatuan agertzen da. Adibidez, talde batek gol 1 eta 14 puntu lortu baditu, emaitza guztira 17 puntukoa da. Talde garailea denera puntu kopuru handiena lortzen duena da.
Plakaketak
Plakaketak (ingelesez, tackle) baimendurik daude eta futbolekoak baino gogorragoak dira, baina ez errugbikoak bezainbeste.
Baloia aurkariak eskuartean duela jotzea baimenduta dago, baina ondorengo jokaldi hauek faltatzat hartzen dira:
Milurtekoaren taldea
Haur izan zen, 1999an GAA agintariek eta Irlandako kirol kazetariek hautatutako taldea. Baldintza, bakoitza bere joko-postuan inoiz izan den jokalaririk onena izan zedin, GAA erakundea 1884an sortu zenetik 2000 arte. Noski, hautatuen zerrendak eta kanpoan gelditu ziren jokalariak zirela eta, eztabaida beroak egon ziren beren betiko zaleen artean Irlanda osoan.
Jatorria
Nahiz eta mendeetan jokatu izan den, modu formalean XIX. mendean antolatu zen, Elkarte Atletiko Gaelikoari esker (Gaelic Athletic Association GAA). Bi Liga daude: gizonezkoena eta emakumezkoena. Urteko Txapelketa Nagusiaren Finala Iraila aldera jokatu ohi da.
Penintsula Iberiarrean
Penintsula Iberiarrean Futbol Gaeliko 4 talde garrantzitsu daude.
Txorierri Garagardoak
Txorierri Garagardoak Euskal Herriko garagardogile bat da, egoitza Sondikan (Bizkaia) duena. 2016ko irailean hasi zen bere produktuak merkaturatzen. Artisau garagardo ekoizten du, antzinako prozedura naturalak erabiliz.
Flen udalerria
Flen Suediako udalerria da. n kokatua dago. 826,05 km² ditu eta 16,464 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Txorierri Garagardoak
Produktu-lerroa
Garagardoak egiteko osagai freskoenak eta esklusiboak besterik ez ditu erabiltzen. Garagar maltatuak eta lupuluen aukera fina garagardoari berezko mingostasuna emateko, belar sentsazioekin. Lau garagardo mota ekoizten dituː
Niveoscincus greeni
Niveoscincus greeni Niveoscincus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Txorierri Garagardoak
Produktu-lerroa
GOLDEN ALE: Urre koloreko garagardoa, arina, izaera gozo eta belusatua, fruta lurrina eta lupulu zaporekoa.
Rio Casca
Rio Casca Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Txorierri Garagardoak
Produktu-lerroa
AMBAR: Anbar kolorearekin, fruta lurrin delikatuarekin. Zaporean pixka gozoa, karamelatutako maltak erabiltzeak eta lantze prozesu singularrak, bere izaera berezia ematen diote.
BLONDE: Garagardo horia, arina eta freskagarria, amerikar lupuluekin lurrindua.
Amanda Sampedro
Amanda Sampedro Bustos (Madrid, Espainia, 1993ko ekainaren 26a) futbolari espainola da eta erdilari postuan jokatzen du Atletico Madril futbol taldean, ligako lehen mailan.
Txorierri Garagardoak
Produktu-lerroa
BEST BITTER: Brontze kolorea duen pale ale klasiko eta leuna. Belusatura orekatua eta britainiar lupuluen mingostasun dotoreko lurrinarekin.
Kanpo estekak
Txorierri Garagardoak, webgune ofiziala.
Wallace Beery
Wallace Beery (1885eko apirilaren 1a – 1949ko apirilaren 15a) Ameriketako Estatu Batuetako aktorea izan zen, berrehun film baino gehiagotan aritu izan zena eta Oscar saria irabazitakoa. Gogoangarria da Altxor uhartea filmean egin zuen Long John Silver pirataren antzezpena.
Hasierako lanak
Kansas Cityn jaio zen 1885ean eta anaietako bi ere aktoreak izan ziren. Hamasei urte zituenean Ringling Brothers zirkuan hasi zen lanean, elefanteen hezitzailearen laguntzaile. Bi urtean ibili zen jardun horretan, leopardo batek zauritu zuen artean. New Yorkera jo zuen lan bila eta aktore hartu zuten musikal baterako. Handik gutxira zinemarako lehen lanean hartu zuen parte: His Athletic Wife (1913). 1915ean emazte zuen Gloria Swanson handiarekin batera agertuko da Sweedie Goes to College filmean. Zurrutak eta jeinu txarrak harreman hura pikatura bidali zuten. Sasoi horretan Wallacek gaiztoen rolak osatuko ditu pantailan.
Zinema mutua zen garai hartakoak dira Beeryren lan garrantzitsu asko. Arthur Conan Doyleren izen bereko eleberrian oinarritutako The Lost World filmean Challenger maisuarena egin zuen (1925) edo Robin Hood delakoan Rikardo erregearena egin zuen Douglas Fairbanks alboan zuela (1922). Hor dira honako film hauek ere: Last of the Mohicans (1920), The Round-Up (1920; Roscoe Arbucklerekin), Old Ironsides (1926), Now We're in the Air] (1927), The Usual Way (1913), edo Beggars of Life (1928; Louise Brooksekin).
Aldirik onena
Zinemak ahotsa eta soinua bereganatu zituenean, Beery aldi batean lan barik gertatu zen, baina handik gutxira Irving Thalberg ekoizleak ez zuen erreparorik izan Metro-Goldwyn-Mayerera erakartzeko.
Kartzela gai zuen 1930eko The Big House filmean agertu zen, eta lan horrek Oscarrerako izendapena ekarri zion. Hurrengo urtean irabazi zuen aipatu saria, The Champ filmean egindako lanagatik. 1934an klasiko bihurtu den Altxor uhartean, Long John Silver pertsonaia biribildu zuen; eta urte berean Venezian saritu zuten Viva Villa! filmagatik; Pancho Villa zen pelikula horretan. Hauek ere Beeryren antzezpenak izan ziren: Billy the Kid (1930), The Secret Six (1931), Hell Drivers (1931), Grand Hotel (1932), China Seas (1935)… 30eko hamarkadan Beery Hollywooden ondoen ordaindutako aktoreetako bat izan zen, eta MGM estudioetan soldata onena jasotzen zuena, horrela ezarria baitzuen kontratuan: edozein aktorek baino $ 1 gehiago irabazteko eskubidea zuen. Hurrengo urteetan bere ibilbidea gainbehera etorri zen. 64 urte zituenean, 1949an, bihotzekoak jota hil zen.
Filmografia
Akademiako Sariak eta Izendapenak
Streptocitta albertinae
Streptocitta albertinae Streptocitta generoko animalia da. Hegaztien barruko Sturnidae familian sailkatua dago.
Amanda Sampedro
Bizitza
2016an, emakumezkoen Atletico Madril taldearentzako lorpen historikoa egin zuen, Erreginaren kopa irabaziz eta Vicente Calderon zelaian 14.000 lagunen aurrean FC Bartzelonaren aurkako partidan garaipena lortuz.
Nazio-txapelketak
<table style="text-align: center; font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" data-ve-attributes="{"style":"text-align: center; font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;"}" cellspacing="0" cellpadding="3" border="1" bgcolor="#f7f8ff" align="center"><tr bgcolor="DDDDDD"> Tituloa Taldea Herrialdea Urtea   Erreginaren kopa  Atletico Madril   Espainia  2016    Superliga  Atletico Madril   Espainia 2016-17
Nazioarteko txapelketak
<table style="text-align: center; font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;" data-ve-attributes="{"style":"text-align: center; font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;"}" cellspacing="0" cellpadding="3" border="1" bgcolor="#f7f8ff" align="center"><tr bgcolor="DDDDDD"> Tituloa Taldea Egoitza Urtea   Algarbeko kopa  Espainiako selekzioa  Portugal 2017    Emakumezkoen Munduko kopa (17urtetik beherakoa)  Espainiako selekzioa  Trinidad eta Tobago  2010    Europako txapelketa (17 urtetik beherakoa)  Espainiako selekzioa  Suitza  2010
Simone Iribarne
Simone Iribarne, ezkontzaz, Simone Lafargue edo Simone Lafargue Iribarne (Baiona, Frantzia,1914ko abuztuaren 6a - Marseilla, Frantzia, 2010eko maiatzaren 18a) tenis-jokalari a izan zen, 1933 eta 1947 artean aktibo egon zena. 1943an Frantziako Txapelketan emakumezkoen banakako txapelduna izan zen.
Kirolari ibilbidea
Marseillako Tenis Elkarteko kidea izan zen. Gutxienez zortzi txapelketa irabazi zituen, lehena Biarritzen 1933an eta azkena Nizan 1947an.
1934an Madrileko nazioarteko txapelketetan jokatu zuen, eta Bely Maier eta Bella Dutton espainiarrak nagusitu ziren.
1935eko irailean, Simone eta bere ahizpa Paulette Iribarne izan ziren Donostiako nazioarteko txapelketaren irabazleak. Txapelketa Ondarretan jokatu zen, eta Pepa Chávarrik eta Bely Maierrek osatutako bikoteak irabazi zuen (1/6, 6/2 eta 6/3). Simonek ere irabazi zuen banakakoa, Belgikako Adamson txapeldunari (6/4, 3/6 eta 6/2) irabazita. Titulu horrek bi urte geroago Roland Garroseko finalerdietara eraman zituen ibilbide luze baten hasiera izan zen.
1942an, Frantziako rankingeko lehen postuan egon zen, eta urtebete geroago, Frantziako txapelketako emakumezkoen banakako txapelketa irabazi zuen. Vichyren erregimenak sortu zuen txapelketa, Roland Garros txapelketaren ordez. Azkenean, Alice Weiwersi irabazi zion finalean.
1945ean, binakako partida irabazi zuen Paulette ahizparekin, eta Lolette Payot suitzarraren aurka galdu egin zuen Frantziako Txapelketako finalean.
Wimbledonen izan zuen parte-hartze bakarra 1946an izan zen, Joan Curryren aurka galdutakoa.
Bizitza pertsonala
1937 eta 1938 bitartean Louis Lafargue frantsesarekin ezkondu zen. Bere ahizpa Paulette (Paulette Fritz, ezkondu ondoren) ere tenis-jokalaria izan zen, eta 1956an Paulette Fritz-Iribarne izenarekin  'Eskola-umeek ezagutzen ez zuten euskal pilota'-ren kirolari buruzko artikulu bat idatzi zuen.
Alexandre da Silva Gabriel
Alexandre da Silva Gabriel (1987ko maiatzaren 9a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka.
Zukugailu
Zukugailua garrazki, laranja eta limoiei zukua ateratzeko asmatua eta diseinatua dagoen gailua da.
B hepatitis
Gaixotasunak 2 prozesu jarrai ditzake: akutua edo kronikoa. Kronikoan zailtasunak ager daitezke; gibeleko zirrosia, gibeleko minbizia, gutxiegitasun hepatikoa, sukarra, ikterizia edota heriotza.
Casablanca Handia
Casablanca Handia (جهة الدار البيضاء الكبرى; ; amazigeraz: Tamnaḍt Tamqqṛant n Anfa) Marokoko 16 eskualdetako bat da. Marokoko iparraldean kokatuta dago, 1157. km2 ditu, 4.270.750 biztanlerekin 2014ko erroldan. Hiriburua Casablanca da.
Zukugailu
Historia
Kütahyan-en (Turkian) aurkitu zen alerik zaharrena XVIII. mendean. Sorbete ak egiteko buztinezko tresna zen. XVII – XVIII. mendeetan, Turkian limoiondorik ez bazegoen ere kantitate handitan ekartzen ziren Konstantinopla ra.
B hepatitis
Larritasuna
B hepatitisa gaur eguneko munduko gaixotasunik garrantzitsuenetariko bat da. Nahiz eta bere tratamendu rako txerto segurua eta eraginkorra (%98tik %100erainoko eraginkortasuna duena) 1982tik existitu, osasun publikoaren arazo handi bat da planeta osoan zehar.
Zukugailu
Historia
XIX. mendean, Estatu Batuetan hainbat eredu patentatu ziren (200 ale baino gehiago). Hauen artean zaharrena burdin urtuz eginda zegoen, Lewis Chichesterrek 1860an sortua. Honen helburua etxean erabili ahal izatea zen.
XX. mendean, aurrerapenak eman ziren, hala nola, tamaina txikiagoak, ekipo mekaniko konplexuak, presio txikiagoa eskatzen zutenak, eta abar.
B hepatitis
Banaketa geografikoa
B hepatitisa infektatutako pertsonaren listua ren, odol aren, semen aren edota beste gorputz-fluido baten kontaktuaren bidez kutsatzen da (horretarako listua odolarekin kontaktuan egon behar da, adibidez, aho-zauri ekin edota karies arekin).Transmititzeko modu arruntenak definitzen du leku bakoitzeko gaixotasunaren forma kroniko aren prebalentzia.
VHB ren prebalentziaren arteko desberdintasun horiek azaltzen dira herrialde bateko maila sozio-ekonomikoaren eta txertaketaren arteko erlazioaren bidez. Adbidez, Reunion uhartean (Frantziari dagokiona) prebalentzia %0,7koa da, nahiz eta Ozeano Indikoan egon. Baina, Madagaskar ren %16ekoa izan daiteke, preserbatiboen erabilera eskasa eta ama-ume transmisioa direla eta.
Txertaketa zabaldu zenetik, txertoei buruzko politika faboragarria duten herrialdeetan B hepatitisaren prebalentzia k behera egin du.
Nork paira dezake gaixotasuna modu kronikoan?
VHB-ren bidezko infekzioa kronifikatzeko probabilitatea hura hartzearen adinaren araberakoa da. 6 urte baino gazteagoak diren umeak daude arrisku larrienetan.
Zukugailu
Ekoizleak
Gaur egun, etxe-tresnak ekoizten dituzten fabrikatzaile nagusiek ere zukugailuak egiten dituzte. Esate baterako: Cecotec, Philips, Braun, Moulinex, Princess, Taurus, Ufesa,…
B hepatitis
Bularreko haurretan eta ume txikietan.
Hurrengo neurrietan hartzen dute infekzio kronikoa:
Casablanca Handia
Bi probintzia daude bere barnean:
Écoyeux
Écoyeux Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Zukugailu
Bitxikeriak
Diseinuari dagokionez, dekoraziorako helburuarekin Philippe Starck-ek sortu zuen gailua oso hedatuta dago. Bestalde, Lemon press gailua ere badago, erabilpen berdina du baina intxaurrak puskatzeko mekanismoa dauka.
Écoyeux
Biztanleria
2007an Écoyeux udalerrian erroldatutako biztanleak 1.152 ziren. Familiak 468 ziren, horien artean 113 pertsona bakarrekoak ziren (43 bakarrik bizi ziren gizonak eta 70 bakarrik bizi ziren emakumeak), 164 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 164 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 27 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 536 etxebizitza zeuden, 473 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 44 hutsik zeuden. 517 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 473 etxebizitza nagusietatik 346 bere jabearen bizilekua ziren, 116 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 65 etxek hiru zituzten, 158 etxek lau zituzten eta 231 etxek bost zituzten. 370 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 181 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 256 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 745 ziren, horien artean 582 aktiboak ziren eta 163 inaktiboak ziren. 582 pertsona aktiboetatik 521 lanean zeuden (274 gizon eta 247 emakume) eta 62 langabezian zeuden (21 gizon eta 41 emakume). 163 pertsona inaktiboetatik 72 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 51 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Écoyeux udalerrian 489 unitate fiskal zeuden, 1.217,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.169 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 38 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 3 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
B hepatitis
VHB eta GIB arteko koinfekzioa.
VHBk infektatutako pertsonen %1ek (2,7 milioi pertsona inguru) GIB a ere harrapatu dute. Bestalde, GIB positiboen artean VHBek infektatuta daudenen prebalentzia %7,4 da. Horregatik, sintomen larritasuna edozein dela ere, 2015etik aurrera, MOE k GIBa duten pertsonak tratatzea errekomendatzen du.
Etiologia
B hepatitisaren eragilea VHB birusa da eta honek infektatzeko bi bide ditu: odola eta gorputz fluidoak (esperma, baginako fluidoak).
Infekzio-bideak, beraz, honako bi hauek dira:
Bestetik, B hepatitisa pairatzeko kausak honakoak dira:
Hauek, ordea, ez dira B hepatitisa pairatzeko kausak :
B hepatitis akutua
15- 45 eguneko inkubazio epea izango du. Epe hau guztiz asintomatikoa izango da, hurrengo 3-7 egunetan gaixotasun birikoen sintoma orokorrak agertuko dira:
Hurrengo egunetan aurreko sintomak pixkanaka nagusitzen doaz, batez ere nekea, gose falta eta sukarra. Gaixo gehienek koluria (gernuaren kolore iluna), akolia (kolore argiko gorotzak) eta ikterizia (begi eta larruazalaren kolore horia) aurkeztuko dute.
Sintomak hurrengo 4-6 asteetan zehar desagertzen joango dira.
Kolon eta ondesteko minbizi
Epidemiologia
Euskadin, urtero, 1.800 kasu baino gehiago detektatzen dira: emakumeetan bigarren tumorerik ohikoena da, bularreko minbiziaren ondoren, eta gizonetan ere bigarren ohikoena, prostatako minbiziaren ondoren.
Alkohola
Gai honi buruz egin diren ikerketen kopurua handia den arren, alkoholaren eta minbizi honen arteko erlazioa ez da zehatza oraindik.
Estatu Batuetako Minbiziaren Institutu Nazionalak ez du alkoholismoa kolon eta ondesteko minbizia izateko arriskutzat hartzen. Institutu bereko beste artikulu batzuek, aldiz, alkoholdun edarien gehiegizko kontsumoak minbizia izateko arriskua handitu dezakeela diote.
Patogenia
Patologia koloneko tumore bat da, normalean biopsia batean lorturiko ehunaren analisi batetik edota ebakuntza batetik erdiesten dena. Txosten patologikoak zelula motaren deskribapena eta aurrerapen maila biltzen ditu. Zelula kantzerigeno ohikoena (kasuen %95ean agertzen da) adenokartzinoma da, gainerakoak linfomak eta zelula ezkatatsuen kartzinomak izan ohi dira.
Kolon itsu ko eta goranzko kolon eko minbizietan (eskuin aldeko minbizietan) tumorea argirantz hazten da mukosako paretatik hasita. Mota honetako tumoreak oso gutxitan eragiten du gorotzen buxadura, normalean sintoma modura anemia aurkezten du.
Ezker aldeko minbizietan, aldiz, tumorea zirkunferentziala izaten da, eta heste lodiaren buxadura eragin dezake koloneko argia inguratzean.
Anatomia patologikoa
Adenokartzinoma epitelio zelula gaiztoen tumore bat da, kolon eta ondesteko mukosako epitelio glandular retik sortzen dena. Zenbaitetan tumoreko zelulek mukia jariatzen dute, interstizioa inbaditu eta hutsune mukosoak eta koloideak sortuz. Mukia zelula gaiztoaren barnean geratzen bada, nukleoa periferiarantz bultzatzen du “zigiluko eraztun zelula” eratuz. Adenomak hiru desberdintzapen gradu aurkezten ditu: urria, neurrizkoa eta ona.
Sintomak
Kolon eta ondesteko minbiziak ez du sintomarik adierazten minbiziaren fase aurreratuetara iritsi arte, eta hori dela eta, pazienteen gehiengoek heste lodiko pareta osoa hartu duten edo eskualdeko gongoiletan eragiten duten tumoreak izaten dituzte. Sintomak agertzen direnean hauek aldakorrak eta ez-espezifikoak izaten dira. Ohikoenak digestio-hemorragia baxua, ondesteko hemorragia ( rektorragia), gorotzetan aldaketak eta min abdominala dira. Sintomen agerrera eta hauek adierazten diren modua tumorearen lekuaren eta gaixotasunaren hedapenaren araberakoak dira:
Eskuineko koloneko minbizia
Sintoma nagusiak min abdominala, anemia, eta noizbehinka, tumore abdominalaren haztapena dira. Balbula ileozekala igaro eta eskuineko kolonera iristean heste lodiko eduki gehiena likidoa denez, tumoreak nahiko handiak izatera iritsi daitezke. Hori dela eta, estenosi garrantzitsuak eragin ditzakete heste lodiaren argian, betiere buxadura sintomak eragin gabe. Min abdominala kasuen %60an ematen da, barrunbe abdominalaren eskuineko aldean. Anemia ere kasuen %60an ematen da tumorearen azalera ultzeratuko odoljario jarraia dela eta. Odol-galera honek, ordea, ez du gorotzen itxura aldatzen.
Arrazoi ezezagunengatik, arraza beltzeko pertsonek arraza zuriko pertsonek baino koloneko zaurien intzidentzia handiagoa dute. Oharkabeko igaro daiteke tumorea gibeleko angelua n (eskuineko angeluan) agertzen bada.
Ezkerreko koloneko minbizia
Eskuineko koloneko minbizian gertatzen den bezala paziente batzuen kasuan anemia garatu daiteke. Pazienteek gorotzetatik ez ezik sudur-zulo etatik edo aho tik odol galerarik izan ez dezaten ziurtatu behar da. Oso probablea da gorozkietan aldaketak eta ondesteko hemorragiak izatea, koloneko argiaren murrizpena dela eta. Tumorearen hazkuntzak honako koadro klinikoa adierazten du: hesteetako buxadurak eragindako min kolikoa, distentsio abdominala, okada eta hesteen itxiera.
Sigmoide eta ondesteko minbizia
Zeharkako kolona eta beheranzko kolona zeharkatu ostean gorotzak biltzen joaten direnez, maila honetan kokaturiko tumoreek gorotzen iragatea ekiditen dute. Honek min abdominala eragiten du, zenbaitetan heste buxadura eta heste zulaketarekin batera. Eskualde honetako minbizietan oso ohikoa da ondesteko hemorragia (rektorragia), tenesmo rektala eta gorotzen diametroa ren gutxitzea ematea. Zenbaitetan ondesteko hemorragia eta tenesmo rektala hemorroides aren sintomak izaten dira, baina rektorragia agertzen den guztietan (beherako edo idorreria koa zein gabekoa izan daiteke) ondeste ukipena eta proktosigmoidoskopia egin behar izaten dira. Tumorea uretra tik gertu kokatzen denean, eta hau zanpatu eta infekzio urinarioak eragin ditzakenean uretritisa ematen da.
Diagnostikoa
Hainbat froga erabiltzen dira ondeste eta koloneko minbizia hautemateko. Hala ere, lehenik eta behin, pazienteak medikuari kontatutako sintomak kontuan hartuz historia kliniko bat egingo da, non sintomak, aurrekari familiarrak eta anamnesiaren arrisku faktoreak zehaztuko diren. Horrez gain, medikuak berak bilaketa fisikoa egingo du; ondesteko ukipena, besteak beste. Azkenik, froga desberdinetan lortutako emaitzak izanik, froga zehatzagoak eta  bilaketa gehigarriak eskatuko dira diagnostikoa konfirmatzeko.
Ondesteko ukipena
Froga honen bidez ondeste eta koloneko kartzinomen 20% ukitzeaz gain, horien itsapen-maila inguruko ehunekiko baloratu daiteke. Ondesteko ukipena lerro pektineoa baino ia 8 zentimetro gorago izatera iritsi daiteke. Dena den, ondesteko minbizi baten kasuan arretatsu burutu beharko da minbiziaren tamaina, itsaspen-maila, ultzerazioa... baloratu ahal izateko.
B hepatitis
B hepatitis akutua
BAT- BATEKO HEPATITISA
B motako hepatitisak duen agerpen larriena da, normalean heriotzean bukatzen du (%92). Hepatitis akutuaren sintomekin hasi ohi da baina denbora oso laburrean sintoma larriagoak agertzen dira. Adibidez gutxiegitasun hepatikoa eta odol galera handiak. Garapena oso azkarra da, ordu edo egun batzuk irauten ditu heriotza baino lehen.
B hepatitis kronikoa
Sintoma orokorrek sei hilabete baino gehiago irauten dutenean eta hurrengo sintoma berriak agertzen direnean :
Diagnostikoa
Gibel biopsiak ere egiten dira, gibelaren egoera aztertzeko.
Prebentzioa
Ezinbestekoa da umeek eta arrisku altuko pertsonek B hepatitisaren aurkako txertoa jasotzea.
Birusarekin kontaktuan egon eta 24 ordu pasa ostean txertoa edo B hepatitisaren aurkako inmunoglobulina txertoak lagungarriak izan daitezke infekzioa saihesteko. Azken 25 urteetan txertoari esker B hepatitis kasuen jeitsiera nabarmena egon da.
Hartu beharreko neurriak:
B hepatitis akutua
Noramlean ez da tratamendurik behar akutua denean, denborarekin desagertuko baita berez. Funtzio hepatikoa eta gainerako funtzioak odol analisien bitartez kontrolatuko dira. Hala ere, gomendioak atseden hartzea, elikagai osasuntsuak hartzea eta likido asko hartzea dira. Kasu larrienetan medikamentu antibiralak hartu behar dira baita ospitalizazioa ere zailtasunak eragozteko.
B hepatitis kronikoa
Orokorrean ezinbestekoa izango da betirako tratamendu bat jasotzea. Tratamenduak gaixotasun hepatiko bat jasateko arriskua murrizten du eta gainera beste pertsona batzuei transmititzea eragozten da. Tratamenduak:
Birusari aurre egiteko lagungarriak dira, horrela birusak gibela hondatzeko duen gaitasuna murrizten da. Antibiralen artean hauek topa daitezke: entecavir (Baraclude), tenofovir (Viread), lamivudina (Epivir), adefovir (Hepsera) eta telbivudina (Tyzeka).
Tratamendu bezala alfa-2b interferon (Intron A) txertoak erabiltzen dira. Alfa-2b interferona gizakiak sortutako substantzia bat da, gorputzak berez infekzioei aurre egiteko erabiltzen den substantziaren antzekoa dena.
Ana Risueño
Ana Risueño Neila (Madril, - ) espainiar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.
B hepatitis
B hepatitis kronikoa
Gibela oso kaltetuta dagoenean (gibel akatsa, zirrosia…) egiten da.