cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ogasawara uharteak
Historia
Iwo-jima eta Chichi-jima uharteetan aurrehistoriako tresna eta harri landuak aurkitu dira, honek argi erakiusten du aintzinatik populaturiko uharteak direla.
Trementinaireak
Aurrekariak
Haranean bertan, lanbide horretan aritzen ziren emakumeei “dones que anaven pel món/munduan zehar zihoazen emakumeak” edo“les que van a vendre herbes”/ “belarrak saltzera doazenak” deitzen zitzaien. Bergatik aurrera "trementinaires" deitzen hasi zitzaien trementinagatik, saltzen zuten produkturik eskatuenagatik eta beren kargaren ezaugarriengatik.
Ogasawara uharteak
Historia
1543an Bernardo de la Torre espainiarra izan zen uharteetara iritsi zen lehenengo europarra eta garai hartan uharteak populaturik ez zeudela idatzi zuen. Japoniarrak 1670 eta 1675ean egindako bi espediziotan iritsi ziren. Buninjima izena jarri zioten (biztanle gabeko uharteak) eta horregatik ingelesek Bonin izena eman zioten. Espainiarrek ordea Islas del Arzobispo deitu zieten.
Trementinaireak
Arrazoiak
XIX. mendetik aurrera munduan izandako aldaketa handiak eragin garrantzitsua izan zuten Vansa eta Tuixen ibarrean. Estatuak, baliabiderik gabe, txanponetan kobratzea eskatzen zuen, eta kobrantza horiek lortzea oso zaila zen haranaren barruan, biziraupen-ekonomian oinarritutako eta zirkuitu komertzial handietatik kanpoko idiosinkrasia zela eta. Diru-sarrerak handitzeko aldi baterako migrazioen hazkundea izan zen behin betiko hiri industrializatuetara joateko edo "Ameriketara" joateko garaia. Aldaketaren une hartan, berezko kontsumorako landarez eta basoko produktuez egindako erremedioak diru-sarrera berrien bila egokitu ziren. Eta helburu horrekin, oinez, transhumantziaren bide zaharrei jarraituz, emakumeak sendatzeko asmoz bailaratik atera ziren, ezagutza hori desagertu zen hiriguneetara.
Don Gordon
Don Gordon (Los Angeles, 1926ko azaroaren 13a - ib., 2017ko apirilaren 24a) estatubatuar zinema eta telebistako aktore bat izan zen, filma batzuetako kredituetan Donald Gordon bezala agertzen da, jaiotzez izenez Donald Walter Guadagno zen. Nagusiki bigarren aktore antzezpenetako aurpegi ezaguna izateagatik ospetsua da, tartean Bullitt (1973), Papillon (1973) eta The Towering Inferno (1974) filmeetan antzeztu zuelarik.
Ogasawara uharteak
Historia
Japoniak sarritan eskatu zuen uharteen jabetza eta horretarako 1875ean Ogasawara izena eman zien.
Bigarren Mundu Gerran uhartediko biztanleak ebakuatu egin zituzten eta base militar japoniarra ezarri zen Chichijiman. Bertan nagusi zen Suebo Matoba majorrak kanibalismoa praktikatu omen zuen gerra presoekin eta Gerra bukatzean exekutatua izan zen. Iwo Jimako gudua famatu bihurtu zen mundu mailan izan ere Ozeano Bareko gerrako bortitzenetakoa izan baitzen. Gerra bukatzean Estatu Batuetako Armadaren kontrolpean gelditu zen 1968an japoniarrei itzuli zien arte.
2013ko azaroan erupzio gogor baten ondoren uharte berria azaleratu zen eta Niijima izena eman zioten.
Flora eta fauna
Uharte bakoitzeko florak bere bideari jarraituz eboluzionatu du eta horregatik sarritan "Ekialdeko Galapagoak" ezizenaz ezagutzen dira. Landaretza subtropikal heze hostozabala da eta 500 espezie inguru biltzen dira, %43a endemikoa.
Aipagarriak diren hainbat espezie agertzen dira bertan, Pterodroma hypoleuca, Columba janthina eta Apalopteron familiare. Pteropus pselaphon saguzaharra ere uharte hauetako endemikoa da.
Leiothlypis virginiae
Leiothlypis virginiae Leiothlypis generoko animalia da. Hegaztien barruko Parulidae familian sailkatua dago.
Trementinaireak
Ibarraren egitura ekonomikoa
Oinarrizko unitate ekonomiko eta soziala etxea zen, eta "etxe handiak edo altuak" eta "beheko etxeak edo etxe apalak" bereizten ziren, eskura zeuden baliabide ekonomikoen eta giza baliabideen aberastasuna eta bolumena adierazten zuten adjektiboak. Etxe handiak, ibarreko lur onenetan kokatuak, behar adina baliabide zituzten krisia gainditzeko, ohiko funtzionamendua aldatu beharrik gabe. Etxe horietako emakumeek zein etxe apaletako emakumeek, zeregin aktiboa zuten familiaren ekonomian. Baina, etxe handietakoek, etxe apaletakoetako emakumeek ez bezala, ez zuten diru-iturri alternatiborik bilatu beharrik izan, lursail eta azienda handiak baitzituzten, eta baliabide horiek aski baitziren bizirik irauteko.
Calotes grandisquamis
Calotes grandisquamis Calotes generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Trementinaireak
Ibarraren egitura ekonomikoa
Baliabide gutxiago zituzten etxe apaletan, Estatuaren eskariei erantzuteko dirurik ez zegoelako eta herri-lurrak lantzen jarraitzeko aukerarik ez zegoelako, beste bide batzuk bilatzeko beharra izan zuten: gizonek lanbideak aukeratu zituzten, etxetik urrun eraman zituztenak (esaterako, azienda etxe handietatik transhumantzia egitea edo "pegaire" lanbidea, hau da, "pega griega" delakoa egiteko pinuen erretxina biltzea. Emakumeei dagokienez, batzuk hirira emigratzen zuten neskame aritzeko, eta beste batzuk trementinaire lanbidean aritu ziren.
Bidaiak prestatzea
Trementinaireek urtaroen zikloari jarraitzen zioten: maiatzetik aurrera, eta uda osoan, sendabideak egiteko behar ziren sendabelarrak biltzen zituzten. Lehortzen uzten zituzten, xehatu eta sailkatu egiten zituzten, zeramaten burko-zorroetan ("coixineres") ontziratzeko. Abuztuan, pinuen trementina atera eta potoetan ontziratzen zuten. Abuztuaren amaieran, perretxikoak bildu, kotoi-hariz muntatu eta lehortzen uzten zituzten.
Trementinaireek ganaduaren transhumantziaren bideak jarraitzen zituzten eta ez ziren herri handietan sartzen. Nahiago zuten jendearekin harreman zuzena izatea, eta urteetan zehar irauten zuten loturak zituzten; hala, ondo jasotako etxe eta masien sarea sortu eta babesa aurkitu zuten. Elkarrekikotasunean eta konfiantzan oinarritutako harremana ezarri zuten; harreman horretan, aterpea eta janaria trukatzen ziren, erremedio eta platerekin.
Familia bereko kide izan ohi ziren bikoteetan ateratzen ziren: ama-alabak, biloba-amonak. Zaharrena aditua zen, eta gaztea ikastuna zen, aholkulariari laguntzen zion eta bide batez lanbidea ikasten zuen. Bidaia oso konplikatua zen, arrisku potentzialez gain (ekaitzak, istripuak, lapurretak), bidearen gogortasuna areagotu egiten zen garraiatzen zuten kargaren pisuarekin.
Garrantzi handia izan zuten emakumeen zaintzari eta agentziari lotutako historia naturala garatzeko. Gainera, emakume horiek aurre egin zieten ingurune naturalari buruzko ezagutzan oinarritutako familia-rol tradizionalei.
Janzkera
Jantzi hauek zituzten: mahuka luzeko blusa, bizkarra estaltzeko artilezko zapia, galtzerdi beltzak eta gonak oso zabalak. Mantal handi bat poltsa-forman tolestuta zuten, eta han balantza erromatar bat gordetzen zuten beren produktuak pisatzeko, laban bat belarrak biltzeko ibilbidean, dokumentazioa eta janaria. Gonen barruan poltsiko txiki batean ezkutatzen zituzten irabaziak. Haien gainean zapi bat eramaten zuten gerrian korapilo handi bat bizkarrean zutela, belar-poltsaren ("coixinera") pisua arintzearren, bizkarrean motxila baten moduan kargatuz. "Coixinera" horretan, 20 eta 25 kg bitarteko pisua izan zezakeena, sendabelar lehor, ebaki eta sailkatuen paketeak eramaten zituzten. Alboetan, pisua orekatzeko, olioz eta trementinaz betetako latak kargatzen zituzten.
Ibilbideak
Irteerak neguan antolatzen ziren nekazaritzako lanak gutxienekora murrizten zirenean eta emakumeen lana hain beharrezkoa ez zenean. Normalean, urtean bi irteera egiten zituzten. Lehena, Gabonak baino lehen, azaroaren hasieran, eta Urgel Plana, Penedés eta Tarragona aldera joaten ziren. Bidaia horretan belarrak eta, batez ere, perretxiko lehorrak saltzen zituzten, oso preziatuak, Gabonetako bazkarietan erabiltzen baitziren. Trementinaire batzuk Fragara eta Prioratera iristen ziren.
Gabonetan etxera itzultzen ziren eta Erregeen ondoren bigarren irteera hasten zuten. Meatze-arrotik eta Llobregat ibaitik abiatzen ziren, Vallésera eta Maresmera iritsi arte, eta, handik, kostaldetik jarraitzen zuten Ampurdan Garaira. Bidaia horretan, ondo saltzen ziren brea eta ipuru-brearen olioa, animalia transhumanteak sendatzeko produktuak. Gironako kostaldetik etxera itzultzeko bideari ekiten zioten, Garrocha eta Ripollès zeharkatuz. Pazkoatan itzultzen ziren haranera, martxoaren amaieran edo apirilaren hasieran.
Sendabelarrak
Trementinaireek erabiltzen zituzten erremedioak, olioak eta belarrak eskariaren araberakoak ziren. Gaixotasun berarentzako erremedio asko ezagutzen zituzten, eta suge olioa, perdigoiena, mihi/muérdago olioa,'zakute'/saúco xarabea eta antzeko produktuak erabiltzen zituzten... Gehien saltzen zituzten landareak hartzaren belarria, errege koroa, esfondiloa, zentaura, odol belarra, bretoia, agrimonia, arantza zuria eta abar ziren. Baina baita antzinatik erabiltzen zirenak ere: ezkia, oreganoa, ezkaia eta kuminoa.
Trementinaireen Museoa
Trementinaireen irudia berreskuratzea, balio historiko handiagoa ematea eta eredugarriak izan direla aitortzea XX. mendeko azken hamarkadetan lurraldean izan diren eraldaketen esparruan egiten da. 90eko hamarkadan, Josá-Tuixenteko Udalak Kataluniako Generalitatearen Hezkuntza Sailaren proiektu original bat egitea sustatu zuen, Kataluniako eskoletako ikasleak ingurunearen azterketarekin zerikusia duten gaietan prestatzeko ikastetxe-sare bat sortzeko. Proiektuak aurrera egin ez zuen arren, trementinaireen irudia berreskuratzeko lehen pausoa izan zen, desagertzeko bidean zegoen lanbide bateko protagonistei ahotsa eman zieten elkarrizketa ugari egin baitziren. Prozesu horrek informazioa biltzeko lana eragin zuen, eta, horren ondorioz, 1998an ireki zen Trementinairesen Museoa.
Lanbide hori berreskuratzeko beste ekimen bat Tuixenten 1999tik egiten den trementinaireen festa da.
Filippino Lippi
Filippino Lippi italiar margolaria izan zen (Prato, 1457 - Florentzia, 1504). Fra Filippo Lippiren semea zen. Florentziako Eskolako Errenazimentuaren amaierako margolaria izan zen, eta eragin handia izan zuen Toskanako margolari manieristengan. Aitarekin eta Botticellirekin ikasi zuen. Lorenzo Medicirentzat lan egin zuen beste pintore batzuekin batean Spadettoko hirian, eta 1482an amaitu zuen Florentzian Peruginok Palazzo della Signoria jauregian utzitako lana. 1480-1486 urteetan egin zuen San Bernardo Ama Birjinaren aurrean bere lan ospetsuena (Badia, Florentzia). Ondoko pintoreengan berebiziko eragina izan zuen lana egin zuen Filippino Lippik Erromako Caraffa familiaren kaperan (Santa Maria sopra Minerva eliza). 1491n Florentziara itzuli zen, eta XVI. mendearen hasierako manierismoa iragartzen duten lanak egin zituen han.
Oak Hill (Alabama)
Oak Hill Alabamako herri bat da. Wilcox konderrian kokatua dago. 2010ean 26 biztanle zituen, 17.9 kilometro koadrotan banatuta.
La Limouzinière
La Limouzinière bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Autmont d'Aubrac
Biztanleria
2007an Aumont-Aubrac udalerrian erroldatutako biztanleak 1.099 ziren. Familiak 468 ziren, horien artean 172 pertsona bakarrekoak ziren (80 bakarrik bizi ziren gizonak eta 92 bakarrik bizi ziren emakumeak), 144 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 116 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Sicyopus lord
Sicyopus lord Sicyopus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Autmont d'Aubrac
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
La Limouzinière
Biztanleria
2007an La Limouzinière udalerrian erroldatutako biztanleak 2.049 ziren. Familiak 712 ziren, horien artean 140 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 88 bakarrik bizi ziren emakumeak), 204 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 312 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 56 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Autmont d'Aubrac
Etxebizitza
2007an 739 etxebizitza zeuden, 497 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 190 bigarren erresidentzia ziren eta 52 hutsik zeuden. 586 etxeak ziren eta 145 apartamentuak ziren. 497 etxebizitza nagusietatik 350 bere jabearen bizilekua ziren, 128 alokairuan okupaturik zeuden eta 19 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 31 etxek bi zituzten, 93 etxek hiru zituzten, 154 etxek lau zituzten eta 209 etxek bost zituzten. 301 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 231 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 198 etxetan bat baino gehiago zituzten.
La Limouzinière
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Autmont d'Aubrac
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
La Limouzinière
Etxebizitza
2007an 772 etxebizitza zeuden, 717 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 761 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 717 etxebizitza nagusietatik 584 bere jabearen bizilekua ziren, 124 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 40 etxek bi zituzten, 113 etxek hiru zituzten, 201 etxek lau zituzten eta 360 etxek bost zituzten. 585 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 251 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 418 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Autmont d'Aubrac
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 627 ziren, horien artean 485 aktiboak ziren eta 142 inaktiboak ziren. 485 pertsona aktiboetatik 446 lanean zeuden (235 gizon eta 211 emakume) eta 39 langabezian zeuden (18 gizon eta 21 emakume). 142 pertsona inaktiboetatik 64 erretiraturik zeuden, 35 ikasten zeuden eta 43 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
La Limouzinière
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Autmont d'Aubrac
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 91 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 16 eraikuntza enpresak ziren, 22 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 12 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
La Limouzinière
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.233 ziren, horien artean 1.010 aktiboak ziren eta 223 inaktiboak ziren. 1.010 pertsona aktiboetatik 950 lanean zeuden (533 gizon eta 417 emakume) eta 60 langabezian zeuden (16 gizon eta 44 emakume). 223 pertsona inaktiboetatik 68 erretiraturik zeuden, 87 ikasten zeuden eta 68 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Autmont d'Aubrac
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 30 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 5 iturginak, 1 argiketaria, 2 eraikuntza enpresak, 3 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
La Limouzinière
Diru sarrerak
2009an La Limouzinière udalerrian 707 unitate fiskal zeuden, 1.984 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.915 euro zen.
Autmont d'Aubrac
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 etxerako tresna denda zen eta 2 drogeria ziren.
Indietako Ontziteria
Indietako Ontziteria edo Espainiar Altxorraren Ontziteria, Flota de Indias edo Flota del Tesoro Español, Espainiar Inperioaren barnean, Espainia eta Amerikako merkatal monopolioa ahalbideratzeko ontziteri sistema zen. Alegia, Espainiako nabigazioan oinarritutako ekonomia motorra eta Amerikaz gain beste hainbat munduko lekuetako ondasuank Espainiaratzeko modua ere, tartean Filipinak.
La Limouzinière
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 52 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Autmont d'Aubrac
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Aumont-Aubrac udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.914 hektarea erabiltzen.
Indietako Ontziteria
XVI-XVIII. mendeetan Indietako Ontziteriak Ameriketako espainiar erregeordetzetako aberastasunak Gaztelako Korora garraiatzen zituen. Garraiatutako produktuak zilarra, urrea, harribitxiak, espeziak, kakaoa eta bestelakoa ziren. Galeoiak Mexikoko golkoan dagoen Veracruz hiriko portutik itsasoratu eta Guadalquivir ibaian sartuz Sevilla hirira iristen ziren, beranduago Cádiz hirira.
Indietako Ontziteriek Espainia Berria (gaur egungo Mexiko) eta Filipinen arteko merkatal itsas ibilbidea zuten, Manilako galeoia bezala ezaguna.
La Limouzinière
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 5 margolariak, 3 zurginak, 2 iturginak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
Autmont d'Aubrac
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
La Limouzinière
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
Autmont d'Aubrac
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
La Limouzinière
Ekonomia jarduerak
2000. urtean La Limouzinière udalerrian 56 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.829 hektarea erabiltzen.
Autmont d'Aubrac
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Limouzinière
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
K.a. 403
K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
K.a. 420ko hamarkada | K.a. 410ko hamarkada | K.a. 400ko hamarkada | K.a. 390ko hamarkada | K.a. 380ko hamarkada
K.a. 408 | K.a. 407 | K.a. 406 | K.a. 405 | K.a. 404 | K.a. 403 | K.a. 402 | K.a. 401 | K.a. 400 | K.a. 399 | K.a. 398
Oakman (Alabama)
Oakman Alabamako herri bat da. Walker konderrian kokatua dago. 2010ean 789 biztanle zituen, 98.9 kilometro koadrotan banatuta.
K.a. 404
K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
K.a. 420ko hamarkada | K.a. 410ko hamarkada | K.a. 400ko hamarkada | K.a. 390ko hamarkada | K.a. 380ko hamarkada
K.a. 409 | K.a. 408 | K.a. 407 | K.a. 406 | K.a. 405 | K.a. 404 | K.a. 403 | K.a. 402 | K.a. 401 | K.a. 400 | K.a. 399
Diccionario Vasco-Español-Francés / Dictionnaire basque-espagnol-français
Azkueren hiztegi hirueleduna (euskara-espainiera-frantsesa) edo Diccionario Vasco-Español-Francés / Dictionnaire basque-espagnol-français Resurrección Maria Azkuek 1905 ean argitaratu zuen liburu erraldoia da. Bere obra eskergan liburu hau gailentzen da.
1904an hasi zen bilketa-lana, 1904. urtean Azkuek Bilbo utzi eta Europan zehar ibili zen bost urtez, lehenik Tours-en (Frantzia) bere hiztegi hirueledunerako materialak jasotzen eta ondoren Bruselan (Belgika) eta Kolonian (Alemania) musika ikasketak osatzen. 1905ean kaleratu zuen hiztegiko lehen liburukia, eta hurrengo urtean bigarrena.
Hiztegi hori ordu arte ezagutzen ziren eskuizkribu, hiztegi eta euskal liburu guztiak arakatuz gotortu zuen, baina haren baliorik handiena herri-hizkera jasotzea izan zen. Azkue herriz herri ibili zen Euskal Herri osoan barna eta han-hemengo hamaika berba eta esapide batu zituen.
Azkueren jarduera guztien atzean euskara eta herri tradizioak jasotzea eta modernizatzea zegoen. Euskara biziberritzeko aldizkariak sortu zituen, eta hiztegi honekin hizkuntza estandarizatzeko bidea hasi zen urratzen... Bere proiektu guztien funtsa izan zen euskal nazio kultural moderno bat sortzea, eta horrek lotzen zituen Azkueren jarduera eremu guztiak.
Ferri-fluoro-katophorita
Ferri-fluoro-katophorita silikato motako minerala da eta katophorite root name taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Ferri-fluoro-katophorita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Aizkorri-Arazko natura parkea
Aizkorri-Arazko natura parkea Aizkorri-Aratz mendigunearen zati handi bat babesten duen natura parkea da, Euskal Autonomi Erkidegoko natura parke guztietatik izendatutako zortzigarrena. 194 kilometro koadro dituelarik, Euskal Autonomi Erkidegoko natura parkeen artetik bigarrena da hedaduraz. Gipuzkoa eta Araba arteko mugan dauden mendiak hartzen ditu barne, eta hortik datorkio izena: Aizkorri Gipuzkoatik, eta Aratz Arabatik. Barruan du Araba eta Gipuzkoako partzuergo nagusia oso-osorik.
Eusko Jaurlaritzak 1994ko apirilaren 26an izendatu zuen natura parke. 2011ko otsailean, Aizkorri-Aratz parketxea inauguratu zuten Arantzazu (Oñati) auzoan, Gandiaga zentroan.
Hidrologia
Natura parkearen barnean, guztien artean ia Gipuzkoa osoa hartzen duten hiru ibaik dute euren iturburua: Deba ibaiak, Urolak eta Oriak. Halere, Aizkorri-Aratzeko natura parkearen eragin hidrologikoa, Nafarroa, Bizkaia eta Arabara ere heltzen da, natura parkean bertan, lehen aipaturiko Deba eta Oria ibaien ibaiadarrek baitute jatorria beste hiru probintzia hauetan. Ego eta Aramaio ibaiak, lehena Bizkaikoa eta bigarrena Arabakoa, Debaren aldetik, eta Leitzaran ibaiak, Nafarroakoa, Oriaren aldetik. Gainera, Ebroren ibaiadar den Zadorra ibaiak ere, natura parkearen barnean du bere iturburua.
Bestalde, hiru dira natura parkearen barnean aurkitzen diren urtegiak: Urkulukoa, Aretxabaletan, Jaturabekoa, Oñatin, eta, azkenik, Urdalurrekoa, natura parkearen ekialdeko muturrean, Ziordia nafar herriarekin duen mugan.
Mainar
Mainar Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 187 biztanle zituen 34 kilometro koadroko azaleran.
Aizkorri-Arazko natura parkea
Deskribapena
Aizkorri-Aratz aldea Gipuzkoa eta Arabako lurralde historikoen arteko mugan dago, eta bi lurralde historikoak banatzen dituen mendi-kordala hartzen du, gutxi gorabehera Arlaban eta Otsaurte mendateen arteko eremua. Geografiak Zaraia, Elgea, Urkilla, Aizkorri eta Altzania mendilerroak hartzen ditu alde horretan, non nabarmentzekoak diren Aitxuri (1.551 metroko altitudea) eta Aratz (1.442 metrokoa) tontorrak. Kantauri-Mediterraneoko uren banalerroa ere mendilerro horretan da. Administrazioaren aldetik, berriz, alde hori lau arabar udalerrik (Asparrena, Zalduondo, Donemiliaga eta Barrundia) eta zazpi gipuzkoarrek (Leintz Gatzaga, Eskoriatza, Aretxabaleta, Oñati, Legazpi, Zerain eta Zegama) osatzen dute, baita Gipuzkoa eta Arabako Partzuergo Orokorraren lursailek ere.
Geomorfologiaren aldetik, ostera, Aizkorri-Aratz aldeak erliebe malkartsua du, izan ere, haran sakon eta tontorren artean 1.000 metro inguruko kota-aldea dago; ekialdean Aizkorri, Aratz eta Egino bezalako kareharrizko fronteak gailentzen dira, baita Elgea eta Urkilla bezalako silize-harriak ere. Badira interes handiko beste elementu geomorfologiko batzuk, hala nola, sakonuneak, aldapak, arroilak, dolinak eta arro karstikoak. Deba, Urola eta Oria ibaiek ura Kantauri itsasora isurtzen dute; Mediterraneora, berriz, Arakilek eta Barrundiak. Kontuan izan behar da, baina, lurrazaleko ibilguen ur-emaria lurrazpiko akuiferoen sistemen garatzeak baldintzatuko duela.
Alde horren jabetza publikoa eta pribatua da, zati berdinean. Araban, baina, lursail pribaturik ez dago ia-ia; aldiz, Gipuzkoan lur gehiena pribatua da. Lurrak batik bat dira, basoko eta abeltzaintzako aprobetxamendua egiteko. Gainera, ur-hornidurarako hainbat urtegi, harrobi bat eta bi parke eoliko daude; baita hainbat ur-hartune ere, inguruko zentraletan hidroelektrizitatea produzitzeko. Aisialdiko jarduerak ere garrantzizko erreferentzia dira, mendirako zaletasunagatik eta ibiliengatik; baita Arantzazuko santutegiak duen sinbologiagatik ere.
Shuhei Kawata
Shuhei Kawata (川田 修平, 1994ko apirilaren 5a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija eta Tochigi SC.
The Last Samurai
Filmak Oscar Sariak eta Urrezko Globo sarietarako hainbat izendapen jaso zituen.
Sinopsia
1876. Nathan Algren kapitaina (Tom Cruise) Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila eta Indiar Gerretan jasandako bizipenekin oinazetua bizi den estatubatuar militar bat da, haietan maiz bizia arriskuan jarri zuelarik. Ordutik aurrera mundua asko aldatu da: pragmatismoak kemena ordezkatu du, eta interes pertsonalek sakrifizioaren lekua hartu du, ohoreren zentzua desagertuz. Japonia urrunean beste gerlari batek bere bizimodua eta aspaldiko usadioak nola desagertzen diren ikusten ari da, gerlari hau Katsumoto da (Ken Watanabe), antzinako gerlari leinu baten buruzagia, samurai ohoretsuak, heuren bizitzak enperadorearen alde eman eta milaka urte dituen japoniar kulturaren babesleak.
Nördlingen
Nördlingen Alemaniako hegoaldeko hiri bat da, Bavariakoa, 898. urtean sortua. 19.023 biztanle zituen 2010ean.
Historia
Batez ere, Hogeita Hamar Urteko Gerraren hirugarren aldian, suediarrena deituan, izan ziren bi gatazkengatik da ospetsua. Garrantzirik handienekoa 1634koa izan zen. Austriako eta Espainiako gudaroste katolikoek Nördlingen hiria inguratu zuten. Saxonia-Weimarko Bernardo eta Gustav Horn suediarra setioa haustera joan ziren 27.000 soldadurekin. Bi egunez (1634ko irailaren 5a eta 6a) borrokan aritu ondoren, katolikoen alde erabaki zen gudua, Horn suediarra preso hartu eta hil egin zuten, eta Nördlingen katolikoen esku geratu zen. 1645ekoan, berriz, Frantziako gudarosteak bavariarrei gailendu zitzaizkien, eta gatazkan Mercy mariskala, bavariarren burua, hil zuten haiek.
Saizenay
Saizenay Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saizenay udalerrian erroldatutako biztanleak 110 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Saint-Vincent-les-Forts
Biztanleria
2007an Saint-Vincent-les-Forts udalerrian erroldatutako biztanleak 259 ziren. Familiak 103 ziren, horien artean 33 pertsona bakarrekoak ziren (33 bakarrik bizi ziren gizonak), 37 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 25 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Saizenay
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 49 etxebizitza zeuden, 39 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 44 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 39 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek hitu gela zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 32 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Saint-Vincent-les-Forts
Etxebizitza
2007an 271 etxebizitza zeuden, 111 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 148 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 234 etxeak ziren eta 27 apartamentuak ziren. 111 etxebizitza nagusietatik 79 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 8 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 82 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Saizenay
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 70 ziren, horien artean 53 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 53 pertsona aktiboetatik 52 lanean zeuden (32 gizon eta 20 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 17 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saizenay udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 295 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Vincent-les-Forts
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 165 ziren, horien artean 136 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 136 pertsona aktiboetatik 124 lanean zeuden (68 gizon eta 56 emakume) eta 12 langabezian zeuden (2 gizon eta 10 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Vincent-les-Forts udalerrian 119 unitate fiskal zeuden, 276,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.720 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 11 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 igeltseroa, 1 argiketaria eta 3 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Vincent-les-Forts udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 711 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lepthoplites
Lepthoplites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Lehen agerpena Albiarreko goiko estratuetan eman zen.
Odenville (Alabama)
Odenville Alabamako herri bat da. St. Clair konderrian kokatua dago. 2010ean 3,585 biztanle zituen, 102.1 kilometro koadrotan banatuta.
Arrés
Arrés (aragoieraz eta Arrés) Bailo udalerriko herria da, Jazetania eskualdean dagoena. 826 metroko altueran dago eta bertan XV. mendeko gaztelu bat dago.
Microphis dunckeri
Microphis dunckeri Microphis generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
Calotes jerdoni
Calotes jerdoni Calotes generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
En thérapie
En thérapie (terapian) frantziar telesail dramatikoa da, Éric Toledanok eta Olivier Nakachek Arterako sortua.
Leucopeza semperi
Leucopeza semperi Leucopeza generoko animalia da. Hegaztien barruko Parulidae familian sailkatua dago.
Janari laster
Elikatzeko estilo honek bereizgarri hauek ditu:
Catering molde honen helburua, bezeroak eskaturiko jan-edanak ohiko jatetxean baino azkarrago eta merkeago entregatzea da, ohi baino lasterrago kontsumi ditzan. Elikagaien zerrenda laburra da, oro har, eta mastekatu behar ez izatea du bereizgarri nagusia: hanburgerrak, hot-dog edo saltxitxak, ogi guriko sandwichak, pizza, oilaskoa, patata frijituak eta edari gasdun freskoak. Horiek, denak antzekoak, mundu zabalean globalizaturik, zenbaitetan ukitu kultural batez: takoak, kebab, sushi, pasta, etab.
Erositakoa, bezeroak establezimenduan bertan kontsumitu edo nahi duen lekura eraman ahal izango ditu, bilgarri soil batean, geroago hartzeko, edo etxeraino ekarriko diote, telefono dei bat eginik. Taberna horietan ez da mahairik, ezta mahai-tresneriarik, zerbitzaririk ez dabil hor eta ez dira praktikatzen ohiko janari-erritualak. Horiei esker, bezeroen errotazio handia eragin eta denbora eta zerbitzu-kostuak jaitsi egiten dira, janariaren prezioa murriztuz eta, aldi berean, errentagarritasun handia lortuz. Enpresa horien hazkundea nabaria izan da azken urteotan ingurune globalizatuetan, gehienetan frankiziaren bitartez.
Bezeroaren ikuspuntutik
Fast food jatetxe tipiko batean, bezeroak zerbitzu-mahaiarekin egiten du topo: horren gainaldean, panel batean, menu, janari-edari eta prezioak agertzen dira (tamainak, edaria barne edo aparte, eskaintza bereziak...), maiz, argazkiez horniturik. Bezeroa ilaran jarri eta, bere txanda iritsita, eskaerak jasotzen dituen langileari nahi duen jan-edana jakinaraziko dio. Langile horrek, eskaera pantaila batean jaso eta sukaldera igorriko du, modu telematikoan. Baina ez da tabernaraino zertan joanik, telefonoz ere jasotzen baitira eskaerak, janaria bezeroaren helbidera eramateko, motozikletaz gehienetan. Banaketa zerbitzuetan garatu diren aplikazio eta enpresa gehigarrien zerbitzuetan ere, lan baldintzen arazoak biderkatu egin dira aspaldi honetan [2].
Jasotako eskaerak sukaldean prestatuko dira, laster batean, aukerako menuen osagaiak gutxi eta prestaketak erraz-errazak direlako (frijitzea baizik ez, gehienetan). Eskaria prestatuta, bigarren ilara batean jarri eta bertan eman eta kobratuko zaio. Janaria tabernan hartzekoa bada, erretilu soil batean entregatuko zaio, paperezko ezpainzapi pare batekin. Mahai-zerbitzua ezinago urria da: bezeroak mahai bat aukeratu eta jan-edana bertan kontsumituko du. Bukatutakoan, plater, edalontzi eta hondarrak bertan utzi eta langile batek jasoko ditu.
Badira janari lasterreko drive-in motako jatetxeak ere. Hauetan, bezeroak eskaera egingo du autotik jaitsi gabe: leihatila batean eskatu eta, aurrerago, beste batean jaso eta ordainduko du.
Honelako enpresak izugarri biderkatu dira azken urteotan, gehienak frankizia bitartez, hala nola McDonald´s, Burger King, Subway (munduan jatetxe gehien dituena), Wendy´s, Pizza Hut, Taco Bell, Dunkin Donuts, Domino´s Pizza, Kentucky Fried Chicken, Hooters, etc. Establezimendu horiek biltzen dituzten bezeroak denetarikoak badira ere, gazteak eta familiak bertan ikustea ohikoa da, prezio merkeak erakarrita.
Jan-edanak
Janari lasterreko jatetxeetan eskaintzen diren elikagaien aukera urri-urria izaten da, kostuak kontrolatzeko ezarria duten estandarizazioa dela-eta. Era berean, prozesua laster bete dadin, enkarguak di-da batean kudeatu behar direnez, janariak aurrez prestatuta, gordinik edo frijituta entregatuko dira, gehienetan. Menu arruntari edari gozoak laguntzen dio (Coca Cola...). Fast food enpresa zein den, produktu-mota aldatuko da batetik bestera: McDonald's eta Burger King enpresetan hanburgerra eskaini ohi da, Telepizzak pizza saltzen ditu nagusiki eta Bocatta eta Pans & Company enpresek, ogitartekoak.
Jarduera ekonomikoa
Hauek dira, gutxi-asko, funtzionamenduari buruz eta lan antolaketa eta ekonomia ikuspegi batetik, fast food jatetxeen ezaugarriak:
Kostuak zorrozki kontrolatu beharrak bultzaturik, honelako jatetxeetako langileek jasaten dituzten lan-egoerak eta lansariak zorrotz kritikatu dituzte langileek eta gizarteko sektore anitzek. Globalizazioaren aurkako sektoreek eta talde ekologistek ere salatu izan dute janari lasterreko jatetxeen ugalketa, janariak merke saldu beharrak lehengaiak modu ez ekologikoan ekoiztea ekartzen duelako. Jatetxe horiek dakarten kutsadura kulturala ere kritikatu da, bertako herrien nortasuna eta ohiturak errespetatzen ez dituztelako, elementu arrotzak sartuz. Hori guztia dela eta, fast food edo janari lasterraren ereduaren aurka, bertako elikagaiak eta sukaldaritza tradizionala bultzatzen dituen slow food izeneko mugimendua planeta osoan garatu da.
Jatorria
Antzinatik ere izan dira horrelakoak munduan: Erroma klasikoan era askotako otilak, Ekialde Hurbilean falafel eta, lehenago, Txina eta Koreako hiri handietako kaleetan ere elikagaiak kozinatu eta herritarrari jateko prest zerbitzatzen zitzaion… New Yorken (AEB) XX. mendearen hasieran sortu zen egungo kontzeptua, hots, jana leiho batetik eman eta arteka edo zirrikitu batetik bezeroari kobratzea. Hasierako helburua, beharginei lantegian zerbait jan-edateko aukera ematea izan zen, horretan denbora asko sartu gabe. Handik, multinazionalak osatuz, mundu osora zabaldu den janari-mota bat bihurtu da.
Egun, Euskal Herrian hirietako erdiguneetan eta merkataritza-zentroetan McDonalds, Burger King, Telepizza eta beste multinazional eta enpresa handietako establezimenduak ikustea ohikoa da. Gurean, baina bestelako ikuspegi batetik, erromerietan eta, aresti, herriko festetako txosnetan antzekoak prestatu eta zerbitzatu izan dira aspalditik: edariak ez ezik, kauserak, txurroak, ogitartekoak, taloak, erroskilak, txistorra, etab.
Kalitateaz, zalantzak
Elikagaien prestaketa lasterrak jana azkarregi atondu behar izatea edo aurretik denbora luzez gerturik izatea agintzen du, kalitatearen kalterako. Kostuak kontrolatu nahian, kalitate eskaseko produktua erabiltzen da, orokorki. Bestalde, epe luzera, janari horiek (ogitartekoak, pizzak, hanburgerrak...) dakartzaten osasun-arriskuak kontuan izaki, zabor jana (are frankensfood ere) terminoa aplikatu zaie.
Horrelako establezimenduetan barazki edo frutarik aurkitzea zaila zelarik, horrelakoak sartu dituzte enpresa batzuek beren menuetan. Baina horrek efektu psikologiko paradoxikoa eragin du: entsalada osagai duen menuan produktu ustez okerrak daude, hala nola hirugihar eta gazta, kantitate larriko hanburgerrak errazago kontsumitzen dira, jaki osasungarriak bistan edukitze hutsak aukera horretara bultzatzen baitu bezeroa, bestelakoak bezain kaltegarriak ez direla pentsatuta edo[1].
Kostuak zorrotz kontrolatu beharrak bultzaturik, janari lasterreko jatetxeetako langileek jasaten dituzten lan-egoerak eta lansariak kritikatu izan dituzte langileek eta gizarteko sektore anitzek. Globalizazioaren aurkako sektoreek eta talde ekologistek ere salatu izan dute janari lasterreko jatetxeen ugalketa, janariak merke saldu beharrak lehengaiak modu ez-ekologikoan ekoiztea ekartzen duelako. Jatetxe horiek dakarten kutsadura kulturala ere kritikatu izan da, tokian tokiko herrien nortasuna eta ohiturak errespetatzen ez dituztelako, elementu arrotzak txertatuz. Hori guztia dela eta, fast food ereduaren aurka, slow food izeneko mugimendua garatu da, bertako elikagaiak eta sukaldaritza tradizionala, besteak beste, bultzatzen dituena.
Funtzionamendua
Janari lasterrekoa XX. mendearen hasieran Estatu Batuetan sortutako jatetxe-mota bat da. Handik, multinazionalak osatuz, mundu osora zabaldu zen. Egun, Euskal Herrian hirietako erdiguneetan eta merkataritza-zentroetan McDonalds, Burger King, Telepizza eta beste multinazional eta enpresa handietako establezimenduak ikustea ohikoa da. EAEn, 2015eko datuetan, urtean euskal herritar bakoitzak 10 kilo janari laster kontsumitu zituen[5].
Janari lasterreko jatetxe bateko funtzionamenduak taylorismo eta fordismo antolaketa-moduak aplikatzen ditu. Bezeroa sartzen denetik, eskaerak, eskaeren prestaketa, kobraketa eta bestelako zerbitzuak guztiz programaturik daude, zerbitzu-denborak nabarmen murriztuta.
Sukaldean jasotako eskaerak prestatu egiten dira, oso laster, aukeran dauden menuen osagaien kopurua eta hauek behar duten prestaketa oso txikia delako (egosia, esaterako, ez da eskatzen, duen denbora luzearengatik fast food jatetxeetan lantzen den sukaldaritza-mota bat). Menuen estandarizazio horrek sukaldeko lanak sail gutxi batzuetan bereizten ditu, sukaldeko lana sinplifikatu eta azkartuz horrela. Eskaerak prestatuta, zerbitzu-mahaian osatzen den bigarren ilara batean eman eta kobratzen dira. Janaria jatetxean bertan jateko bada, erretilu batean ematen da. Kostuak murriztu eta prezio merketzeko betiere, mahai-zerbitzua oso murritza da: bezeroek beraiek mahai bat aukeratu eta janariak erretilu batean jaten ditu. Bukatutakoan, platerak, edalontziak eta hondarrak bertan utzi eta beste langile batek jasotzen ditu. Janari lasterreko drive-in motako jatetxeak ere badaude. Bertan, bezeroa bere autotik jaitsi beharra ere ez dauka, eskaera egiteko: leihatila batean eskatu eta aurrerago jaso eta ordaindu egiten du.
Labur, eta modu orokorrean, hauek dira, funtzionamenduari buruz eta lan antolaketa eta ekonomia ikuspegi batetik, fast food jatetxeen ezaugarriak:
Baina beste ikuspegi batzuetatik ere kritika zorrotza jasotzen dute etengabe ekologista, altermundialista eta Slow Food mugimenduaren aldetik, presio soziala areagotuz doan heinean:
Kalitateaz zalantzak
Janariaren prestaketa lasterrak janariak azkaregi atondu behar izatea edo aurretik denbora luzez gerturik izatea eskatzen du, janariaren kalitatearen kalterako askotan. Jatetxe horietako kostuak kontrolatu nahian, kalitate eskaseko produktuak erabiltzen dira janarietan. Bestalde, epe luzera, janari horiek (ogitartekoak, pizzak, hanburgesak...) dakartzaten osasunerako arriskuak aipatu izan dira eta horrela zabor janari terminoa ere erabili da haietaz hitz egiteko.
Ferri-fluoro-leakeita
Ezaugarriak
Ferri-fluoro-leakeita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Janari laster
Kalitateaz zalantzak
Osasun kezken aurrean, janari lasterra eskaintzen zen tokietan barazkirik edo frutak aurkitzea zaila bazen ere, kate askok sartu dituzte halakoak beren menuetan. Baina horrek psikologikoki paradoxikoa den efektua ere eragin du: entsaladaz hornitutako menuan aurkitutako ohiko produktu ustez okerrak, hala nola hirugihar eta gazta errazio bikoitza daukaten hanburgerrak, errazago kontsumitzen dira, jaki osasungarriak bistan edukitze hutsak aukera horretara bultzatzen baitu bezeroa, besteak hain txarrak ere ez direla izango pentsatuta edo.
Kostuak zorrotz kontrolatu beharrak bultzaturik, janari lasterreko jatetxeetako langileek jasaten dituzten lan-egoerak eta lansariak kritikatuak izan dira langileen beraien eta gizarteko sektore anitzen aldetik. Globalizazioaren aurkako sektoreek eta talde ekologistek ere salatu izan dute janari lasterreko jatetxeen ugalketa, janariak merke saldu beharrak lehengaiak modu ez ekologikoan ekoiztea ekartzen duelako. Jatetxe horiek dakarten kutsadura kulturala ere kritikatu da, bertako herrien nortasuna eta ohiturak errespetatzen ez direlako, elementu arrotzak sartuz. Hori guztia dela eta, fast food edo janari lasterraren ereduaren aurka, slow food izeneko mugimendua garatu da, bertako elikagaiak eta sukaldaritza tradizionala bultzatzen dituena.
Lagoa Grande (Minas Gerais)
Lagoa Grande Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
José León de Carranza zubia
José León de Carranza zubia edo Carranza zubia, Espainiako Cádiz hiria eta Puerto Real udalerriak elkarlotzen dituen zubi bat da, Andaluziako Cádizko probintzian. Cádizko badia zeharkatzen du, bertatik N-443 errepidea doalarik.
1967-1969 artean eraiki zen eta 1.400 metroko luzera du.
Manchones
Manchones (aragoieraz Manchons Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 38 biztanle zituen 29,4 kilometro koadroko azaleran.
Sicyopus multisquamatus
Sicyopus multisquamatus Sicyopus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Vallvidrera, el Tibidabo i les Planes
Jatorriz, Vallvidrera udalerri independientea zen, halere 1890ean antzinako Sarrià udalerriari gehitu zitzaion. Ondoren Vallvidriera handituz joan eta aisialdirako leku ere bilakatu zen, gaur egun bartzelonar batzuen bizileku edo lolekua da.
Bailo (herria)
Bailo (aragoieraz eta Bailo) izen bereko udalerriko herriburua da, Jazetania eskualdean dagoena.
Cléverson Gabriel Córdova
Cléverson Gabriel Córdova, Cléo (1985eko abuztuaren 9a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashiwa Reysol.
Ohatchee (Alabama)
Ohatchee Alabamako herri bat da. Calhoun konderrian kokatua dago. 2010ean 1,170 biztanle zituen, 76.6 kilometro koadrotan banatuta.
Leubsdorf (Saxonia)
Leubsdorf Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Nova América da Colina
Nova América da Colina Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Paternoy
Paternoy (Paternoi; Paternoy) Bailo udalerriko herri hustua da, Jazetania eskualdean dagoena. 730 metroko altueran dago.
Bara (Trebišoveko barrutia)
Bara (Báry) Eslovakiako udalerri bat da, Trebišoveko barrutian kokatuta. 6,25 km²ko azalera du eta 293 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1296. urtekoa da.
Saint-Pierre-de-Juillers
Saint-Pierre-de-Juillers Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Pierre-de-Juillers udalerrian erroldatutako biztanleak 375 ziren. Familiak 172 ziren, horien artean 46 pertsona bakarrekoak ziren (38 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 42 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 225 ziren, horien artean 167 aktiboak ziren eta 58 inaktiboak ziren. 167 pertsona aktiboetatik 148 lanean zeuden (79 gizon eta 69 emakume) eta 18 langabezian zeuden (9 gizon eta 9 emakume). 58 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Pierre-de-Juillers udalerrian 156 unitate fiskal zeuden, 366,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.151 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 3 margolariak ziren eta 1 iturgina.
2000. urtean Saint-Pierre-de-Juillers udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.028 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Migrazio saldo
Demografian, migrazio saldoa eskualde eta epe jakin batean migrazioak direla eta izandako biztanleria mugimenduen saldoa edo balantzea da, etorkin kopurua ken emigratzaile kopurua kalkulatuz.
K.a. 405
K.a. V. mendearen taula (K.a. VI. mende | K.a. V. mende | K.a. IV. mende)
K.a. 420ko hamarkada | K.a. 410ko hamarkada | K.a. 400ko hamarkada | K.a. 390ko hamarkada | K.a. 380ko hamarkada
K.a. 410 | K.a. 409 | K.a. 408 | K.a. 407 | K.a. 406 | K.a. 405 | K.a. 404 | K.a. 403 | K.a. 402 | K.a. 401 | K.a. 400