cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Organo artifizial
Barrabilak
Sortzetiko testikulu-anormaltasunak dituzten edo lesioengatik edo gaixotasunagatik testikulua galtzen duten gizonek testikulu-protesi batekin ordezka dezakete kaltetutako organoa. Nahiz eta protesiak ugalketa-funtzio biologikoa leheneratzen ez duen, frogatu da gailuak gaixo horien osasun mentala hobetzen duela.
Musca aenea
Erromatarren garaian jolasten zen eta denbora pasa bat bezala hartzen zuten. Joku honetan nahi duzun jokalari kopuru jolastu ditzakete. Jokalari batek begiak estaltzen ditu zapi batekin eta esaten du: brontzezko hegoa ehizatuko dut!
China Grove (Ipar Carolina)
China Grove Ipar Carolinako herri bat da. Rowan konderrian kokatua dago. 2010ean 3,563 biztanle zituen, 5.5 kilometro koadrotan banatuta.
Musca aenea
Beste jokalariak izkutatu egiten dira eta euliaren zurrumurruak imitatzen dituzte. Begiak estalita dituenak besteak ikutu behar ditu eta ikutzen dion lehenengoari bera da begiak estaltzen dituena eta horrela aspertu arte.
Uta stejnegeri
Uta stejnegeri Uta generoko animalia da. Narrastien barruko Phrynosomatidae familian sailkatuta dago.
NGC 3495
NGC 3495 galaxia espiral bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Serranocirrhitus latus
Serranocirrhitus latus Serranocirrhitus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Sanada Nobutsuna
Sanada Nobutsuna (真田 信綱) Takeda klana zerbitzatu zuen XVI. mendeko samurai japoniar bat izan zen. Nobutsuna Matsuo gazteluan jaio zen, eta Sanada Yukitakaren seme nagusia izan zen. Adin nagusitasunera iristear zegoela, Takeda Shingenen izeneko shin kanjia (信) erabiltzea baimendu zioten, eta, beraz, Nobutsuma izena hartu zuen (信綱).
Uste denez, bere lehen kanpaina, Toishiko setioan izan zen. Takeda klanaren alde borrokatu zuen, honela, Takeda Shingenen hogeita lau jeneraletakotzat hartua izan zelarik. 1575eko Nagashinoko guduan, Nobutsuna, 200 zaldizkoren buru izan zen, gatazka honetan hil zelarik.
Bere iloba, Sanada Yukimura, bere garaiko samurairik ospetsuenetako bat bihurtu zen.
Valdagno
Valdagno Italiako udalerri bat da. Vicenzako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Valdagnok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Spencer Perceval
Spencer Perceval (Londres, 1762ko azaroaren 1a - ibidem, 1812ko maiatzaren 11) britainiar politikaria izan zen. Erresuma Batuko lehen ministroa izan zen 1809tik 1812ra.
Zuzenbide ikasketak egin zituen Cambridgeko Unibertsitatean eta abokatu lanetan aritu zen. 1796an Parlamentuko kide hautatu zuten eta Pitt "Gaztea"-ren aldekoetako bat izan zen. Katolikoen emantzipazioaren eta parlamentuaren erreformaren aurka agertu zen, eta Napoleonen aurkako gerra eta esklabutzaren abolizioa babestu zituen.
Ibilbide azkarra izan zuen boterean: Abokatu nagusia eta Fiskal nagusia Ingalaterra eta Galeserako, Finantza ministroa eta Komunen Ganberako burua izan zen hurrenez hurren.
1809an bihurtu zen lehen ministro. Bere agintaldian krisi askori aurre egin behar izan zien: Walcherenen kanpainari buruzko ikerketa, Jurgi III.a erregearen eromena, depresio ekonomikoa eta ludditen istiluak. Krisi guzti hauek gainditzea lortu zuen. Iberiar Penintsulako Gerrarekin arrakastaz jarraitzea lortu zuen eta Printze Erregeordearen laguntza jaso zuen.
Parlamentuan hil zuten 1812ko maiatzaren 11n, gobernuaren aurkako merkatari batek.
Brandonvillers
Brandonvillers Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Brandonvillers udalerrian erroldatutako biztanleak 154 ziren. Familiak 62 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 25 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Goi mailako domeinu
Goi mailako domeinuak (ingelesez, Top-level domain edo TLD) Interneteko domeinuen azken zatia dira; hots, azken puntuaren ondoren datozen letrak. Adibidez, zabaldu.com domeinuari dagokion goi mailako domeinua com da (edo COM, domeinuetan ez baitira letra larri eta xeheak bereizten).
Brandonvillers
Etxebizitza
2007an 71 etxebizitza zeuden, 62 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 70 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 62 etxebizitza nagusietatik 57 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 59 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Goi mailako domeinu
IANA erakundeak hiru taldetan sailkatzen ditu goi mailako domeinuak:
Brandonvillers
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 92 ziren, horien artean 65 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 65 pertsona aktiboetatik 55 lanean zeuden (31 gizon eta 24 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Brandonvillers udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Figareoko geltokia
Figareo Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Mieres udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Hypnogaja
Hypnogaja (hip-nō-gä-zhä ahoskatua) Los Angelesen 2000. urtean sortutako rock musika taldea da. Jason "ShyBoy" Arnold abeslariak, Mark Nubar Donikian teklatu-joleak, Adrian Barnardo bateria-joleak, Bryan Farrar baxu-joleak eta Abe Parker gitarra-jotzaileak osatzen dute taldea.
Hammurabiren Kodea
Hammurabiren Kodea Babiloniako zuzenbide-testua da, K. a. 1750 aldean Hammurabi Babiloniako seigarren erregeak promulgatu zuena. 1901-1902 aldean Susa hirian aurkitu eta gaur egun Louvre museoan dagoen dioritazko zutarri batean idatzirik dago. Ezagutzen den lege bildumarik zaharrena da, eta antzinako Mesopotamiako osoena. Arauez osatutako kodea da, ondorengo kodeentzako eredu izan zena, eta oso garrantzitsua izan zen Mesopotamiako gizartea ikertzeko.
Zutarria
Hammurabiren Kodea dioritazko zutarri zilindriko batean idatzirik dago. Zilindroaren behe-erliebean Xamax, justiziaren jainkoa, ageri da Hammurabiri legeak ematen, erregearen legea jainkoaren hitza dela adierazi nahiz. Zutarriaren bi aldeetan, molde kuneiformez (ziri erako moldez), akkadieraz idatzitako 282 epai daude, 34 zerrendatan.
Edukia
Kodeko artikuluek eguneroko bizitzako hainbat arau ezartzen dituzte. Batez ere honakoak arautzen ditu:
Seyhan Arman
Seyhan Arman (Adana, Turkia, 1980ko otsailaren 26a) turkiar aktore eta transgeroen eskubideen aldeko ekintzailea da.
Rann na Feirste
Rann na Feirste (irlanderaz eta ofizialki Ranafast) Irlandako Ulster probintziako Donegal konderrian dagoen udalerri bat da. The Rosses (Na Rosann) eskualdean kokatzen da.
Udalerri honetako eguneroko hizkuntza nagusia irlandera da, hortaz, Gaeltacht eremuaren barnean kokatzen da.
Herritar ezagunen artean Séamus Ó Grianna eta Seosamh Mac Grianna idazleak daude, Skara Brae musika taldea ere bertakoa da.
Deuterodon stigmaturus
Deuterodon stigmaturus Deuterodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Errepikapen tartekatu
Errepikapen banandua edo tartekatua ebidentzietan oinarritutako ikaskuntza teknika bat da, eta, normalean, hezkuntza-txartelekin egiten da. Sartu berri diren eta zailenak diren hezkuntza-txartelak maizago agertzen dira; aldiz, hezkuntza-txartel zaharrenak eta hain zailak ez direnak gutxiagotan agertzen dira eta maizago agertzeak laguntzen du zailenak buruz ikasten. Bitartean, errazenak ez dute maiztasun handirik behar behar bezala ikasteko. Errepikapen tartekatuaren erabilpenak buruz ikasteari laguntzen diola frogatutzat eman da.
Hyderabad (Pakistan)
Hyderabad edo Haiderabad Pakistango hiria da, Indus ibaiaren ibarrean. Sindh eskualdearen hiriburua izan zen 1947-1955 artean, eta Pakistan sortu arte Indiako Paris izenez ezagutu zuten bere kaleak ibaiko urarekin garbitzen zituztelako. Hyderabad barrutiko hiriburua da.
Bere inguru metropolitanoak 9 milioi biztanle zituen 2020 urtearen inguruan.
El Barcarès
El Barcarès Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Barcarès udalerrian erroldatutako biztanleak 4.005 ziren. Familiak 1.874 ziren, horien artean 735 pertsona bakarrekoak ziren (388 bakarrik bizi ziren gizonak eta 347 bakarrik bizi ziren emakumeak), 677 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 288 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 174 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 16.781 etxebizitza zeuden, 1.941 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14.765 bigarren erresidentzia ziren eta 75 hutsik zeuden. 5.537 etxeak ziren eta 9.166 apartamentuak ziren. 1.941 etxebizitza nagusietatik 1.245 bere jabearen bizilekua ziren, 577 alokairuan okupaturik zeuden eta 119 doan lagata zeuden; 117 etxek gela bat zuten, 480 etxek bi zituzten, 600 etxek hiru zituzten, 412 etxek lau zituzten eta 332 etxek bost zituzten. 1.460 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.181 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 522 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.547 ziren, horien artean 1.495 aktiboak ziren eta 1.052 inaktiboak ziren. 1.495 pertsona aktiboetatik 1.159 lanean zeuden (658 gizon eta 501 emakume) eta 335 langabezian zeuden (141 gizon eta 194 emakume). 1.052 pertsona inaktiboetatik 477 erretiraturik zeuden, 134 ikasten zeuden eta 441 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Barcarès udalerrian 2.872 unitate fiskal zeuden, 5.238 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.957 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 473 komertzioetatik, 15 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 39 eraikuntza enpresak ziren, 123 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 9 garraio enpresak ziren, 116 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 57 higiezinen enpresak ziren, 29 zerbitzu enpresak ziren, 31 administrazio publikoko enpresak ziren eta 34 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 147 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 14 igeltseroak, 6 margolariak, 3 zurginak, 5 iturginak, 4 argiketariak, 8 ile apaindegiak, 70 jatetxeak, 23 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 56 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 5 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 16 okindegiak, 4 harategiak, 2 arraindegiak, 6 liburu dendak, 5 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 2 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 6 kirol-dendak, 2 drogeria eta 2 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kirchhoffita
Kirchhoffita silikato motako minerala da eta zeolita taldearen kidea da. Gustav Robert Kirchhoff fisikari alemaniarraren omenez ipini zioten izen hau.
Perrexil
Perrexila (Petroselinum crispum edo Petroselinum hortense Hoffmann) landare belarkara biurterokoa da, Apiaceae familiakoa. Hostoak eta sustraia jangarri ditu. Gurean, espezia eta sendabelarra da. Patatak edo legatza egiterakoan saltsa berdearen protagonista ezinbestekoa da perrexila. Hitza grezieratik (petroselinon, harkaitzeko apioa) ekarri da, latinean barna. Hego-mendebaldeko Asiatik eta Afrika iparraldetik zabaldu zen mundu osora, erraz zabaldu, gainera, eskakizun urriko landarea baita, ikuspegi botanikotik: hezea eta epela izanez gero, aise bizkortu eta ugalduko da. Usain-zaporetsua guretzat, eta tuberkulu jangarrikoa Europa Erdialdeko jatunentzat: azenario edo txiribiaren antzekoa du sustraia, zuria, eta haragi eta arrainen lagungarri edo osagarri modura prestatzen da herrialde horietan.
Grezia rrek perrexil ugari jaten zuten alkohol a edan aurretik, honela honen ondoriorik okerrenak arintzeko asmoz. Klima epeleko munduko lurralde gehienetan hazten bada ere, Kanada, AEB, Erresuma Batua, Belgika, Hungaria, Alemania eta Frantzia bezalako herrialdetan ugaria da. Euskal Herrian ere bai.
Azalpena
Biurteroko belar-landarea bada ere, urtekorotzat ere landu daiteke. Hamaika zatitan puskaturik diruditen hostoek motots erako erroseta osatzen dute, 30 cm-ko garaiera hartzen duena, eta lore berde hori-beltz txikiz josiriko zurtoinak ditu, maiz 60 cm-tik gora doazenak.
Perrexilaren berri duela hiru mila urte baino gehiago dugu eta, egun, munduko gastronomiako landare aromatiko ezagunenetako bat da.
Petroselinum sativum tuberosum barietate handiak txiribiaren antzeko sustrai loditua du, eta horixe kontsumitzen da gordin edo kozinaturik. Barietate honen hostoak perrexil arruntarenak baino handi eta zimurtsuagoak dira, basa-espeziearen antzekoagoak.
Etimologia
Petroselinum: latin berankorreko petrosilium generikoa, latin klasikotik (petroselinum) iritsi zen eta hau grezierazko hitzetik (Petroselinon): "harkaitzezko perrexila"; petra = harkaitza, harria, eta selinon = apioa, perrexila baino lehenago. Crispum, bere aldetik, "ile kizkur", latinez.
Hedapena
Baratze, lorategi, soro eta, batzuetan, bide bazter, horma, laboreetan… berez etortzen da Europa osoan eta Asiako eskualde batzuetan. Amerikako gune epel eta hezeetan ere egokitua dago.
Historia
Galenok, Pergamon eta Erroman mediku ziharduena, perrexila Mazedoniatik berariaz ekarrarazten zuen, horren hostoak zauriak sendatzeko egokiak zirelako. Iraganean, perrexilaren bertuteak sinesteko modukoak zirenez, hainbat gaixotasunen kontra erabiltzen zen, modu desberdinetan aplikaturik. Ongailua izateaz aparte, Hipokrates hasi eta Galeno arte, antzinateko terapeuta eta naturalistek xixa eginarazten eta hilekoa jariarazten zuen substantziatzat zuten perrexila.
Dioskorides, Neronen armadetako medikuak, urdaileko eta hesteetako gasen kontrakoa zela zioen eta soldaduei perrexil hostoak jatea gomendatzen zien, indarrak suspertzeko eta energia berreskuratzeko. Soldaduek, jakina, borroka aurretik kontsumitzen zuten, fede handiz kontsumitu ere.
Erromatarrek perrexila Mediterraneo aldetik Britainia Handira (Ingalaterrara) eraman zuten landarea; britaniarrek, eskarmentua izaki, landare honen bertuteak azaldu eta handik mundu osora zabaldu zituzten. Antzinako greziarrek perrexila (ereinotza baino lehenago) kirolari garaileak koroatzeko eta hildako senideen hilobiak apaintzeko ere erabiltzen zuten.
Sobietar inbasioa Polonian
Poloniaren inbasioa Sobietar Batasunaren eskutik, gerra adierazpen formalik gabeko operazio militar bat izan zen. 1939. urteko irailaren 17 an, Sobietar Batasunak, Poloniako ekialdea inbaditu zuen, Alemaniak Polonia mendebaldetik inbaditu eta hamasei egunera. Hurrengo 20 egunetan egin zituzten operazio militarrak eta 1939. urteko urriaren 6an amaitu ziren Alemaniako eta Sobietar Batasuneko erasoak, Poloniako Bigarren Errepublikako lurralde osoa anexionatuz. 1939. urteko abuztuaren 23an Molotov – Ribbentrop ituna sinatu ondoren, Alemaniak sekretuki onartu zuen Poloniaren inbasioa Sobietar Batasunaren eskutik.
Perrexil
Historia
Juduek biziki preziatua zutelarik, kristau merkatariak XIII. mendean hasi ziren opari ematen, juduen zekenkeria mespretxatzeko. Tradizio hori gaur arte iritsi da.
Sukaldaritzan
Kizkurtua (apaingarri fina), Ipar Euskal Herrian, baleko; laua, oliotan egiten diren lau euskal funtsezko saltsetako baten ezinbesteko osagaia:
Sukaldaritzan, inoiz osorik bai (eltzekariak lurrindu edo jakiak apaintzeko, adibidez), baina labana, ganibet edo aizto zorrotzaz xehatuta kontsumitzen da gehienetan, gordinik, frijituta edo jakian integraturik, azken unean erantsita, propietateak gal ez ditzan. Hori bai, ebakitzean ez omen da komeni gehiegi saiatzea, bestela belar hezeen zukuaren pareko azpi-produktua aterako da. Fresko eta lehorturik komertzializatzen da gurean, baina ontziratuta datorren erdi-hauts horrek ez omen du perrexil aromarik, ez zaporerik ere, adituen iritziz. Freskotan, ongailu (osorik, ehiza beratzeko, adibidez), apaingarri (adaxkatan) eta usain-zapore emaile modura (xehe-xehe ebakita, gordinik edo 2 minutuz frijituta) balia daiteke.
Lehenago eta aresti arte perrexila erregalatu izan da saltokietan, baina aspaldi honetan zernahik prezioa hartua duenez, arretaz zaintzea merezi du. Ekarritakoan, zain edo zurtoinak uretan sartzea komeni da, lore denekin ohi den bezala, unean bertan kontsumitzen ez dena; aldatu ura maiz eta utzi perrexila hor.
Nutrizioan
Oso-oso erabilia da usain-belar gisa ia edozein janaritan (piperbeltza bezala). Baratxuriarekin ederki uztartzen da, berakatzaren indar biziegia hein batean neutralizatzen duelako. Tradizioz, konbinazio hori asko erabili izan da “baratxuritan” formulan, arrain, itsaski eta berdura batzuk laguntzeko.
Sendagai
Petroselinum crispum batietateak diuresia areagotzen du Na+/K+-AT ponpa inhibituz. Giltzurrunetik igarotzen da, sodioa eta ura kanporatzea erraztuz, baina potasioaren birxurgapena eta areagotzea indartuz. Pubis eta umetoki aldeko odol zirkulazioa bizkortzen du eta onuragarria da giltzurrunentzat eta digestio aparatuarentzat, flatulentzia eta heste-minak arintzen dituelako. Historikoki, anemia, artritis eta minbiziari aurre egiteko erabili zen, eta espektoratzaile moduan, afrodisiako, tentsioa jaisteko, laxante eta ilearen hazkuntza suspertzeko ukenduan… efektu horietako gehienak, ordea, ez du inongo ikerketa zientifikok frogatu.
Perrexila digestioa sustatzeko erabiltzen da, flatulentzia suntsitzen eta apetitua pizten laguntzen du, karminatibo ona baita. Izaera diuretikoari esker, gorputzeko likidoak kanporatzeko hartzen da, batez ere gorputzean ura atxikitzearekin lotutako obesitate, erreuma eta bihotzeko gaixotasunetan.
Aplikazioak
Osasunaren mesederako, perrexila kasu hauetan erabiltzen da:
Herri erabilerak
Perrexila era askotan erabiltzen da:
Toxikotasuna eta eragin kaltegarriak
Kaltegabetzat hartutako beste landare batzuk bezala, perrexila pittin bat toxikoa da, asko kontsumitzen denean. Apiolak, kantitate handian, nerbio-sistemari eragiten dio; horrela, hematuria, hipergluzemia eta muskulu-paralisia eragin ditzake. Horrez gain, miristizina narkotikoa da berez eta agente haluzinogeno gisa jokatzen du. Apigeninak, azkenik, nerbio-sistema zentralean eragin lasaigarria du.
Haurdun dauden emakumeek ez dute perrexil gehiegi kontsumitu behar: elikagaiekin hartu ohi den tamainan segurua da, baina kantitate handiegiak kontsumitzeak efektu uterotonikoak izan ditzake.[20]
Hazkuntza
Leku eguzkitsu batean eta trinkoegia ez den ia edozein lurretan etorriko da perrexila, hazi bidez. Hazia ernetzea, hala ere, ez da kontu erraza: hiru, lau edo sei aste ere egon daiteke ernetu gabe. Atzerapen honen errudunak haziaren kanpoko oskolean dauden furanokumarina izeneko konposatu kimikoak izan omen daitezke. Baliteke, era berean, konposatu horiek beste hazi batzuen ernetzea galaraztea ere, perrexilari inguruko landareekin lehiatzeko aukera emanez. Nolanahi ere, landareak berak nozitu ditzake bere furanokumarinen eragin kaltegarria. Haziak gau batean beratzeak ernetze-aldia murrizten du.
Caudaliako geltokia
Caudalia Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Mieres udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Perrexil
Hazkuntza
Lorontzietan haz daiteke, eta horrela hosto fresko eta samurrak edukiko ditu sukaldariak jakien ongailu osasuntsua. Beharrezkoak moztuta, landarea ureztatu besterik ez du behar, hazkuntza begetatiboa sustatzeko.
Bi urtekoa da. Urte batean zaina loditu eta hurrengoan lorea eman eta haziak ekarriko ditu. Martxotik hasi eta irail amaiera arte ereiten da. Mainatia da, erein eta hilabete inguru behar du azaltzeko. Haziak dituen osagai babesle batzuek zaildu egiten dute hozitzea.
Kultibarrak
Kultibarra, gizakiak lantzen duen baratzezaintza edo lorezaintzako teknikaren baten bidez sortutako landare-barietatea da, populazio naturaletan ageri ohi ez dena.
Laborantzan, perrexila hainbat kultibar multzotan banatzen da, azken erabilerarekin lotuta dagoen landarearen itxuraren arabera. Horiek, sarri, barietate botanikotzat hartzen diren arren, gizakiak landutako hautapenak dira, beren jatorria ez da botaniko hutsa.
Hosto-perrexila
Belar gisa kontsumitzen diren bi perrexil-multzo nagusiak dira frantsesa edo hosto kizkurra (P. crispum Crispum) eta, italiarra edo hosto laua (P. crispum Neapolitanum) Bi horietatik, Neapolitanum multzoak naturak berez ematen duen landarearekin antza handiagoa du. Baratzezain batzuek hosto lauko perrexila nahiago dute, lantzen errazago delako, euria zein eguzkia hobeki pairatzen duelako eta, zapore indartsuagoa omen dutelako (alderdi hau eztabaidan den arren). Perrexil hosto kizkurra nahiago dute beste batzuek, antolamenduan agertzen duen itxura apaingarriagoa delako.
Sustrai-perrexila
Beste perrexila mota bat tuberkulu gisa hazten da: Hanburgoko perrexila (P. crispum Radicosum, edo P. crispum var. tuberosum). Perrexil mota honek, hostoetarako hazten direnek baino askoz sustrai lodiagoak egiten ditu. Britainia Handian inoiz edo behin bakarrik erabiltzen den arren, erro-perrexila ohikoa da Europako erdialdeko eta ekialdeko sukaldaritzan. Bertan, gordinik hartzen da entsaladan nahiz aperitibo gisa (azenarioa bezala) edo, bestela, zopa eta eltzekarietan.
Perrexilaren sustraia txiribia edo pastinakaren antzekoa bada ere, honakoa Apiaceae familiako ahaide hurbilenetako bat duelarik, bere zaporea arras ezberdina da.
Gordetzea
Perrexilak etileno gutxi ekoizten du eta, gainera, fitohormona horren aurrean sentikortasun handia agertzen du: horregatik ez da komeni produktua etileno-ekoizpen handiko fruitu klimaterikoak dauden toki berean mantentzea. Biltegiratze-baldintza hoberenak hauek dira: 0 °C-ko tenperatura, % 95 – 100eko hezetasun erlatiboa. Horrelako egoeran, uzta ostean, hilabetetik bi hilabeteko bizitza baliagarria du; etxeko hozkailuan, berriz, fruitu klimaterikoetatik gertu eta 4 eta 8 °C bitarteko tenperaturan, kontserbazio-denbora aste batzuetara murrizten da orokorrean.
Luze kontserbatzeko, ebaki xehe, bildu estu-estu filmetan, zilindroak osatuz, eta gorde izozkailuan. Behar izan ahala, erauzi bilgarria eta kendu xerrak barratxo horri: era honetan, hobeki kalkula daiteke zenbat behar den. Lehortzeko, erauzi hostoak bakarrik eta antolatu zabal-zabal paper baten gainean, toki lehor eta ilunean. Hezetasuna galdutakoan, gorde paperezko xorroan. Honelakoa baliatzeko unean, beratu hosto horiek ur epelean ordu erdi bat eta hortik aurrera jardun landare freskoarekin bezala.
Edozein plateretan egoki dator eta asko bikain gozatzen ditu. Esaterako arrain zopa, minestrone zopa, barazki krema, edozein barazki plater, entsaladak, pasta eta arroz entsalada, tortillak, txahalkia, oilaskoa, arrainak edo itsaskiak. Eta, nola ez, ezinbestekoa da saltsa berdeak prestatzeko.
José Miguel de Barandiaran Fundazioa
Jose Miguel de Barandiaran Fundazioa Jose Migel Barandiaran Aierbek (Ataun, 1889-1991) eta Eusko Ikaskuntza k sortu zuten 1988ko ekainean. Patronatu batek zuzentzen du eta Eusko Jaurlaritza eta Nafarroako Gobernua, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Ataungo Udala dira Fundazioaren babesleak.
Valdastico
Mugakideak
Valdasticok honako udalerri hauekin egiten du muga:
José Miguel de Barandiaran Fundazioa
Egoitza nagusia Ataun go Sara Etxean dauka, hain zuzen ere, Barandiaran erbestetik etorri eta hil bitartean bizi izan zen etxean. Halaber, Gasteiz en aurki daiteke aurrez-aurreko zerbitzua ematen duen bulegoa.
Helburuak
Helburu ugari ditu: Barandiaranen bizitza, pentsamendua eta zientzia eta kulturari egindako ekarpena aztertzea, eta haren obra eremu guztietan zabaltzea; bai eta haren zientzia produkzio osoa biltzea, hala argitaratua nola argitaragabea, eta haren obraren edizio kritiko arretatsua egitea ere.
Gainera, Jose Miguel Barandiaranek abiatu eta gauzatu zuen ikerkuntza lanari jarraipena ematen dio, bereziki historiaurrea, arkeologia, antropologia eta etnografia alorretan, Barandiaran Bekaren bidez, zein fundazioak berak sustaturiko argitalpenei esker.
Barandiaran Beka
Eusko Ikaskuntzak sortu zuen 1980 an, Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako Diputazioekin batera. Sorreratik, xede nagusia izan da Euskal Herriko Historiaurre-Arkeologia eta Antropologia-Etnografiarekin zerikusia duten lanak bultzatzea, urtero deialdia horietariko gai baten inguruan eginez.
Bekari esker sortu diren ikerketa lanak Barandiaran Bilduma sailaren barruan argitaratu izan dira, eta modu horretan, iraunarazi eta handiagotu egin dira euskal kulturaren aitalehenak urraturiko ikerketa bideak.
Barandiaran Bekak emaitza aberatsak eman ditu eta beka eskuratu duten ikerlariak profil ugaritakoak izan dira, eskarmentudunak batzuk, hasiberriak besteak (batez ere 2017az geroztik).
Argitalpenak
Jose Miguel de Barandiaran Fundazioak hainbat argitalpen ditu eskuartean, gehienak bildumak izanik:
Eusko Folklore Urtekaria
Jose Miguel de Barandiaranek 1921 ean sortu zuen argitalpenak batez ere etnografia-antropologia arloko lanak jasotzen ditu bere baitan. Ikerketarako zeukan grina handia zen eta hainbat bide jorratzera eraman zuen jakin-min hark; horietariko bat da Eusko Folklore Urtekaria.
Etapa ezberdinak bizi izan ditu: sorreratik gerra hasi bitartekoa; 1955-1978 urte artekoa (Aranzadi Zientzia Elkartea ren argitalpen gisa); 1979-1988 Eusko Ikaskuntza ren baitan eta 1989tik gaur arte, Jose Miguel de Barandiaran Fundazioaren argitalpen modura.
2021ean 100 urteko bidea egin duen agerkari zientifikoak aldaketa izan zuen 51. zenbakiaz geroztik: azalari, jorratzen den edukiari, hizkuntza erabilerari eta parte hartzen duten egileei dagokienez ere eraldatu da, Abel Ariznabarretak argitalpenaren zuzendaritza hartu zuenetik.
Mende bateko ibilbidean asko izan dira jorratutako gaiak: euskal etnografiaren inguruko ikerketa tradizionalek izan dute tokia batez ere bere orrietan, baina arkeologiaren ingurukoak ere irakurri ahal izan dira, gehien bat hasieran, eta baita 2020an kaleratutako monografikoan ere, Arkeologiari eskainia egon baitzen [http://www.barandiaranfundazioa.eus/index.php/eu/argitalpenak/eusko-folklorearen-urtekaria-eu/1998tik-2017ra/558-eusko-folklore-urtekaria-54-2019-2020 54. zenbakia].
2021ean mendea bete zuen Eusko Folklore Urtekariak, eta kaleratu zen [http://www.barandiaranfundazioa.eus/index.php/es/argitalpenak-2/eusko-folklorearen-urtekaria/1991tik-2017ra/582-eusko-folklore-urtekaria-55-2020-2021 55. zenbakian] Euskal Herriko etnografia/antropologiaren argazki gaurkotu bat egin nahi izan zen aldizkaritik; horretarako norbanako zein erakunde erreferenteen lanak jaso dira: Labayru Fundazioa, Ankulegi antropologia elkartea, Euskal Herriko Unibertsitatea, Aranzadi Zientzia Elkartea, Renoko Center for Basque Studies, Dimako Antzasti Etxea zein Artziniegako Museo etnografikoa ren historia jasotzen dira.
Sara Bilduma
Barandiaranen obra eskergaren artetik aukeraturiko obra esanguratsuenen edizio arretatsu eta kritikoa eskaini nahi zaio irakurleari zein ikertzaileari. Antropologia eta Etnologia, Prehistoria eta Arkeologia alorretako ikertzaile nabarmenek prestaturik, oharrez eta sarrerez horniturik eskaini nahi zaizkio irakurleari, prestatzaile horiek askotan haren kolaboratzaile eta ikasleak direlarik.
Sara Bilduman aurki daitezke baita ere Jose Miguel Barandiaranen biografia jasotzen duten bi liburu: 1917-1936 bitarteko etapakoa bata eta 1936-1953 bitartekoa bestea.
Bestelakoak
Bildumez gainera, Jose Miguel de Barandiaran Fundazioak bestelako argitalpenak ditu:
1,2,3 Barandiaran
1,2,3 Barandiaran' bideo labur sorta ( 2018 eta 2019)]]Fundazioak Barandiaran nor izan zen hedatzeko lanetan eta belaunaldi berrietara hurbiltzeko asmoz 1,2,3 Barandiaran izeneko bideo-sorta argitaratu zuen 2018 eta 2019 bitartean. Mugimendua duten marrazkien bidez Barandiaranen bizitza laburbiltzen duten 10 bideo argitaratu ziren bai Fundazioaren webean, baita Youtubeko bere katean ere. Hala, gazte eta ez horren gazteentzako hezkuntza edukia sortu da.
Lehendakariak
Fundazioko lehendakarigaia Eusko Ikaskuntzak izendatzen duen kide bat da eta gainerako patronokideek onartua izan behar da. 2022 bitartean honakoak izan dira lehendakariak:
Chocowinity (Ipar Carolina)
Chocowinity Ipar Carolinako herri bat da. Beaufort konderrian kokatua dago. 2010ean 820 biztanle zituen, 2.61 kilometro koadrotan banatuta.
Klimontów udalerria
Klimontów Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-udalerri bat da, Sandomierz barrutian kokatuta. 99,78 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8220 biztanle zituen.
Domingo Zaldua
Domingo Zaldua Anabitarte (Donostia, 1903ko uztailaren 10a - Donostia, 1986ko ekainaren 17a) euskal herritar futbolaria izan zen.
Biografia
Real Sociedadek 1923an fitxatu zuen eta hantxe egon zen 1930ean futbola utzi arte.
Esloveniako saskibaloi liga
Esloveniako Saskibaloi Liga (1. Slovenska Košarkarska Liga) edo '''1. SKL''' Eslovenian 1991etik aurrera jokatzen den saskibaloi txapelketa nagusia da. Orain arteko edizio gehienetan Union Olimpija taldea nagusitu da.
Domingo Zaldua
Biografia
Espainiako futbol selekzio nazionalarekin bost partidutan izan zen internazional. Gainera, 1928ko Olinpiar Jokoetan aritu zuen.
Deuterodon supparis
Deuterodon supparis Deuterodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Claremont (Ipar Carolina)
Claremont Ipar Carolinako hiri bat da. Catawba konderrian kokatua dago. 2010ean 1,352 biztanle zituen, 7.05 kilometro koadrotan banatuta.
James Cosmo
James Cosmo (Clydebank, Mendebaldeko Dunbartonshire, 1948ko maiatzaren 24a) eskoziar zinema eta telebistako aktore bat da.
Antzeztu izan dituen film nabarmenen artean honakoak daude: Highlander, Braveheart, Trainspotting, Troy eta The Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe, eta Game of Thrones telesailan ere antzeztu du.
Serranus accraensis
Serranus accraensis Serranus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Duplum molendinum
Duplum molendinum Antzinako Erroman jolasten zen joku bat da. Erromatarrek gustokoen zuten jokuetako bat zen. Gaur egungo "̩Hiruko artzain-joko" edo “4 en raya” jolas ezagunaren antzekoa da.
Joku honen helburua tablero batean kolore berdineko 4 fitxa errenkada batean kokatzean datza.
Bi pertsonek jolasten dute. Tablero bat eta 24 fitxa behar dira jolasteko, 12 fitxa daude bakoitzarenatzat eta jokalari bakoitzak kolore bereko fitxak izango ditu. Jokalari batek fitxa bat jartzen du nahi duen lerroan eta ondoren, bigarren jokalariaren txanda izango da, horrela 4 fitxa lerrokatzen dituen arte, horizontalean, bertikalean edo diagonalean. Hori egitea lehenengo lortzen duenak irabazten du.
Uta tumidarostra
Uta tumidarostra Uta generoko animalia da. Narrastien barruko Phrynosomatidae familian sailkatuta dago.
NGC 3499
NGC 3499 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Vadstenako gaztelua
Vadstenako gaztelua (Vadstena slott) Suedia erdialdeko Vadstena hirian dagoen gaztelua da.
Historia
Gustavo I.a Vasak gotorleku bat eraiki zuen Stockholm babestu asmoz hegoaldetik zetozen etsaietatik. Vättern aintziraren ertzean zeuden hiru eraikinen multzoa izan zen hasieran, 31 metroko lodierako harresia, barneko patioa, putzua eta lau dorre zirkular. Gustavo I.a bertan ezkondu zen bere hirugarren emaztearekin eta gotorlekua bizitzeko gaztelu bihurtu zuen 1550 hamarkadan hasi eta 1620an osatu zen.
1716 arte erregeen gaztelua izan zen. Horren ondoren aleen biltegia bihurtu zen.
Kłoczew udalerria
Kłoczew Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Ryki barrutian kokatuta. 143,06 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7267 biztanle zituen.
Hereford behi
Hereford behia behi arraza britainiarra da, Ingalaterrako Mendebaldeko Midlandseko Herefordshiren jatorria duena. Herrialde askotara hedatu da – arraza puruko bost milioi behi baino gehiago daude mundu osoko berrogeita hamar nazio baino gehiagotan. Arraza Britainia Handitik esportatu zuten lehen aldiz 1817an, hasiera batean Kentuckyra. Estatu Batuetan eta Kanadan hedatu zen, gero Mexikon zehar, eta handik Hego Amerikako ganadu ekoizle handiak diren herrialdeetara. Gaur egun, Hereford arraza nagusia da Australasiatik Errusiako estepetaraino, besteak beste, Israel, Japonia, Europa kontinentala eta Eskandinavia; baita Kanada, Estatu Batuak, Kazakhstan, Argentinako erdialde eta ekialdea, Uruguai, Txile eta Zeelanda Berrian, non erregistratutako abelburuen proportzio handiena osatzen duten. Brasil osoan eta Afrikako hegoaldeko herrialde batzuetan daude, batez ere Hegoafrikan, Zambian eta Zimbabwen. Estatu Batuetako hego-mendebaldeko arrantxo-jabeen artean izan zuen ospeak Britainia Handi hotz eta hezean sortutako arraza baten gogortasuna erakutsi zuen, baina ia kontinente guztietan klima gogorragoetara moldatzeko gai zela erakutsi zuen. Herefordeko Mundu Kontseiluak Britainia Handian du egoitza. Gaur egun, 20 Hereford elkartu daude 17 herrialde kidetan eta beste zortzi kide ez diren beste 10 herrialdeetan.
Historia
XVIII. mendera arte, Herefordshireko behiak Ingalaterrako hegoaldeko beste behi batzuen antzekoak ziren: larruazal orobat gorria, lepazpiko zuri batekin, gaur egungo North Devon eta Sussex arrazen antzekoa. XVIII. eta XIX. mendeetan, beste behi batzuk (batez ere Shorthorns arrazakoak) erabili ziren esne eta haragirako beste arraza bat sortzeko asmoz. Honek hasieran kolorez aldakorrak izatea ekarri zuen, aziendak horitik grisera eta marroi argira zihoazelarik, eta zuri-kopuru aldakorrekin. XVIII. mendearen amaieran, arraza modernoaren aurpegi zuri bereizgarria ondo ezarria zegoen, XIX. mendean larruazal kolore modernoa bezala.
Hereford behiak oraindik ere Herefordshireko zelaietan ikusten dira eta askotan agertzen da nekazaritzako ikuskizunetan. Herefords behien lehen inportazioak 1817 inguruan egin zituen Henry Clay politikariak Estatu Batuetara, eta 1840ko hamarkadatik aurrera kopurua handiagotzen joan zen.
Adar gabeko Hereford behiak
Adarrik gabeko Hereford behia arraza nagusiaren aldaera bat da, gene baten aldaketaren eraginez. Mutazio genetiko natural hori 1889tik aurrera arraza bereizi bat sortzeko hautatu zuten.
Iowako Warren Gammon ganaduzaleak adarrik gabeko Hereford behiak ustiatzeko ideia aprobetxatu zuen eta naturalki adarrik gabe jaiotako 11 behirekin hasi zuen erregistroa. 1910ean elkarte berezi bat sortu bazuten ere, adarrik gabeko Hereford behia eta Hereford arraza amerikarra Hereford Elkarte Amerikarrean elkartu ziren 1995ean.
Hereford tradizionala
Hereford behien jabe askok beste arraza batzuk erabili dituzte nahi zituzten ezaugarriak inportatzeko, eta horrek aldaketak ekarri ditu arraza osoan. Hala ere, andui batzuk bereizirik mantendu dira, eta aurreko arrazaren ezaugarriak mantendu dituzte, hala nola gogortasuna. Hereford Tradizionala kontserbazio genetikorako balioa duen arraza minoritarioa da orain.
Osasuna
Begietako minbizia (begiko zelula ezkatatsuetako kartzinoma) Herefords behietan ematen da, batez ere eguzki-argi distiratsu etengabea duten herrialdeetan eta begiaren inguruan pigmentazio gorri gutxiko ezaugarriak nahiago dituztenen artean. AEBetan eta Kanadan Herefordeko behi-azienden begietako minbiziari buruzko ikerketen arabera, herentziazkoak direla betazal eta korneokleroko pigmentua, eta litekeena dela minbizi-arriskua gutxitzea. Baginako prolapsoa herentziazko arazotzat hartzen da, baina nutrizioak ere eragina izan dezake. Beste arazo bat errapetako azalean ematen da, pigmentazio arinekoa izanda eguzki-erredurekiko oso ahula baita.
Jakina da enanismoa Herefordeko aziendan gertatzen dela, gene autosomiko errezesibo batek eraginda. Zekor eta zezenetan maiztasun berdinarekin agertzeak esan nahi du enanismoa ez dela sexuari lotutako ezaugarritzat hartzen.
Kłobuck udalerria
Kłobuck Poloniako Silesiako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Kłobuck barrutian kokatuta. 130,01 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 20519 biztanle zituen.
NGC 3500
NGC 3500 galaxia espiral bat da, Draco konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Nelson (Georgia)
Nelson  Georgiako estatuko hiri bat da. Effingham konderrian kokatua dago. 2010ean 1,314 biztanle zituen, 3.75 kilometro koadrotan banatuta.
Milo (Maine)
Milo Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Piscataquis konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Írguite
Írguite (Altxa zaitez) Darréu Asturiasko gazte erakunde independentistak 2006ko hasieratik argitaratzen duen aldizkaria da, bere nazio bozeramalea izan nahi duena.
Lehenengo zenbakien argitaraldia mila alekoa izan da. Eduki kultural eta politikoak dauzka eta elkarrizketa eta iritzi artikuluak aurki daitezke bertan.
Zenbait tabernatan, Darréuren saltokietan eta bere webgunean aurki daiteke.
Bigarrena da argitaratutako azken zenbakia eta hurrengo hilabeteotan kalean izango da hirugarrena.
Aekuorina
Aekuorina (EC zenbakia 1.13.12.5) marmoka lumineszenteetatik isolatutako fotoproteina bat da, hala nola Aequorea generoko espezieetatik (adibidez, Aequorea victoria) eta beste itsas organismo batzuetatik. Hasiera batean zelenteratuetik isolatu zuen Osamu Shimomurak.
Monza eta Brianzako probintzia
Monza hiri nagusia eta hiriburua da.
Valli del Pasubio
Valli del Pasubio Italiako udalerri bat da. Vicenzako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Serranus aequidens
Serranus aequidens Serranus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Monza eta Brianzako probintzia
Herriak
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:
Valli del Pasubio
Mugakideak
Valli del Pasubiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lios Póil
Lios Póil (ingelesez Lispole) Irlandako hego-mendebaldean dagoen Kerry konderriko udalerria da. Munster probintzian kokatzen den Dingle penintsulan kokatzen da, horretaz gain, Gaeltacht eremuan dago, hots, irlandera mintzatzen den eremua.
Mieresko geltokia
Mieres Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Mieres udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Diapoma pyrrhopteryx
Diapoma pyrrhopteryx Diapoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Valstagna
Valstagna Italiako udalerri bat da. Vicenzako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Valstagnak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Newborn (Georgia)
Newborn  Georgiako estatuko herri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 696 biztanle zituen, 4.13 kilometro koadrotan banatuta.
Kłodawa udalerria (Polonia Handiko voivoderria)
Kłodawa Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Koło barrutian kokatuta. 128,93 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 13068 biztanle zituen.
Atropos
Greziar mitologian, Atropos (grezieraz Ἄτροπος, eragotzezina), batzuetan Aisa deitua, hiru Moiratatik nagusiena zen, heriotza gertatzeko modua erabakitzen zuena eta hilkor bakoitzaren bizitzaren amaierarekin amaitzen zuen haria bere "artazi nazkagarriekin". Klotorekin, haria harilkatzen zuena eta Lakesisekin, hariaren luzera neurtzen zuena, batera lan egiten zuen. Hirurak ziren Zeus eta Temisen, ordenaren jainkosaren edo Nix, gauaren jainkosaren alabak. Ez dago argi Zeus Moiren gainetik edo hauen mende zegoen, gizaki hilkorrak bezala. Erromatar mitologian, bere baliokidea, Morta (heriotza) da.
Philochortus hardeggeri
Philochortus hardeggeri Philochortus generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.
Kirkiita
Kirkiita mineral bat da eta jordanita homologous series taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Kirkiita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Ikuma Horishima
Ikuma Horishima (堀島 行真) eski akrobatikoan lehiatzen den atleta japoniarra da, koskak modalitatean espezialista.
Neguko Olinpiar Joko bitan hartu zuen parte, 2018 eta 2022 urteetan, brontzezko domina lortuz Pekin 2022an, koskak modalitatean.
Hiru domina irabazi zituen Estilo-askeko Munduko Txapelketan, 2017 eta 2021 urteetan.
Arkadi eta Boris Strugatski
Arkadi Natanovitx Strugatski (Аркадий Натанович Стругацкий; Leningrad, 1925eko abuztuaren 28a – San Petersburgo, 1991ko urriaren 12a) eta Boris Natanovitx Strugatski (Борис Натанович Стругацкий; Batumi, 1933ko apirilaren 14a - Mosku, 2012ko azaroaren 19a) elkarlanean idatzi zuten bi idazle errusiar izan ziren, batez ere zientzia fikzioan aritu zirenak.
Biografia
Arkadi 1925an sortu zen Batumi hirian, Sobietar Batasunean. Haurra zelarik familia Leningradera (gaur egun San Petersburgo) joan zen, eta bertan sortu zen Boris, anaia gaztea, 1931an. Leningradeko setioa zela eta hiritik ihes egin behar izan zuten II. mundu gerran.
Arkadi armadan sartu zen gerran zehar, eta Mosku ra joan eta ingeles eta japoniera itzultzaile titulua eskuratu zuen. Borisek astronomia ikasketak burutu zituen eta Pulkov begiratokian konputazio-matematikari lanpostua eskuratu zuen. Arkadik interprete jardun zuen desmobilizatu zuten arte, eta gero sobietar argitaletxe eta aldizkariekin elkarlanean aritu zen. Handik aitzina zientzia fikziozko obrak idazten hasi zen bere anaiarekin elkarlanean.
Obra nagusiak
Beren obrarik famatuenak Zaila da jainko izatea (Trudno byt bogom - 1964), Astelehena larunbatez hasten da (Ponedel’nik nachinaetsia v subbotu - 1965), eta Piknik estralurtarra (Piknik na obochine - 1977) dira. Azken hau zinemara moldatu zuen Andrei Tartovski zuzendariak, bere Сталкер (Stalker, ingelesez) filmean. Beren lanak hainbat hizkuntzatara itzuliak izan dira, eta haietariko hainbatek arrakasta handia izan dute beren herrialdetik kanpo ere.
Beren lanean kritika soziala, humanismoa eta umorea ageri dira. Gizabanakoaren erabakitze gaitasuna eta botere absolutuaren ondorioak dituzte aztergai, askotan.
Lucknow
Lucknow (लखनऊ; لکھنؤ Lakhnaū) Indiako iparraldeko hiria, barrutia eta Uttar Pradesh estatuko hiriburua da. 895.721 biztanle ditu hiriak, 1.007.604 hirialdeak eta 2.014.574 biztanle barrutiak (1981).
Historia
XIV. mendean sortu zen Lakhnauko hiria; Oudheko erreinuko hiriburu bihurtu zuten 1724. urtean.
Ekonomia
Nekazaritza eta merkataritza garrantzitsuak dira. Mea-ustiakuntza (burdina), industria (janari-industria, burdinbiderako gaiak) eta eskulangintza.
Ondasun nabarmenak
Aipagarri dira bertako monumentuak (Great Imambara, Rumi Darwaza edo Turkiarako Atea, Residency), museoak (20 baino gehiago), lorategiak, eta abar. Unibertsitatea du.
Domeinu
Domeinu terminoak hainbat esanahi izan ditzake:
Clarkton (Ipar Carolina)
Clarkton Ipar Carolinako herri bat da. Bladen konderrian kokatua dago. 2010ean 837 biztanle zituen, 3.22 kilometro koadrotan banatuta.
Homalopsis
Homalopsis Homalopsidae familiako narrasti genero bat da. Asiako hegoaldean eta ekialdean bizi dira.
Pedro Sainz Rodríguez
Pedro Sainz Rodríguez (Madril, 1897ko urtarrilaren 14a - ib., 1986ko abenduaren 14a) espainiar bibliografo eta politikaria izan zen. Espainiako Bigarren Errepublikako Gorteetan diputatu monarkikoa, Francoren lehen gobernuko Hezkuntza Nazionaleko ministroa, konspiratzaile monarkikoa, Portugalera erbesteratua eta Juan Borboikoaren kontseilari politikoa izan zen.
Konspiratzaile sutsua, 1936ko altxamendu militarrean parte hartu zuen, José Sanjurjo jeneralaren laguntzaile gisa jardunez.
Interneteko domeinu
Interneteko domeinuak hainbat ordenagailu edo sistema elkartzen dituen izen bat da. Honek ordenagailuei gogoratzeko errazak diren ordenagailu izenak ipintzea ahalbidetzen du, zenbakizko IP helbide baten ordez. Izen hauek sareko-zerbitzuei interneteko topologiaren leku desberdinetara mugitzea ahalbidetzen die, beste IP helbide bat izango dutenak.
Newington (Georgia)
Newington  Georgiako estatuko herri bat da. Bulloch konderrian kokatua dago. 2010ean 274 biztanle zituen, 2.1 kilometro koadrotan banatuta.
Interneteko domeinu
IP helbide bat edo gehiagori erraztasunez gogoratu ahal izateko esleitzen zaizkion zerbitzari izena da. Esleipena ez da finkoa; izenak mugitu egin daitezke IP helbide berri bat ezarriz.
Adibideak
Hurrengo adibidea URL eta domeinu izen baten arteko desberdintasunak barneratzen ditu.
Goi mailako domeinuak
Interneteko domeinu guztiak goi mailako domeinu izen batekin amaitzen dira. Domeinu izen hau hiru edo karaktere gehiagoko izen orokor bat, edo ISO 3166 estandarrean oinarritutako bi karaktereko herrialdeentzako izen bat izan ohi da.
Goi mailako domeinu orokorrak honakoak dira:
Herrialdeentzako goi mailako domeinuak hauek dira:
Herrialdeentzako goi mailako domeinu
Herrialdeentzako goi mailako domeinua (ingelesez, Country code top-level domain edo ccTLD) herrialde edo menpeko lurralde batentzako gordetako goi mailako domeinua da. Domeinu hauek bi karakterek osatzen dituzte, eta kasu gehienetan ISO 3166 estandarrarekin bat datoz.
Interneteko domeinu
Beste maila batzuetako domeinuak
Goi mailako domeinuez gain, bigarren mailako domeinuak ere badaude. .com, .net eta beste goi mailako domeinuen ezkerraldean dauden izenak dira bigarren mailako domeinuak. Esate baterako, mail.yahoo.com adibidean, yahoo bigarren mailako domeinua da, eta mail hirugarren mailakoa.