cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amont-et-Effreney
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Are
Lurrerantz zuzendutako burdinazko hortz batzuek egiten dure arearen lana. Helburuaren arabera hortz ezberdinak izan ditzake. Zur eta burdinazko eredu sinpleetatik, tresna mekanizatuetara eboluzionatu izan du. Mekanizazioaren aurretik, lan nekosoa eta amorragarria izaten zen, batez ere lurra lehorra zegoenean.
Colombiers (Hérault)
Biztanleria
2007an Colombiers udalerrian erroldatutako biztanleak 2.373 ziren. Familiak 908 ziren, horien artean 188 pertsona bakarrekoak ziren (92 bakarrik bizi ziren gizonak eta 96 bakarrik bizi ziren emakumeak), 312 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 328 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 80 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.491 ziren, horien artean 1.047 aktiboak ziren eta 444 inaktiboak ziren. 1.047 pertsona aktiboetatik 934 lanean zeuden (495 gizon eta 439 emakume) eta 113 langabezian zeuden (53 gizon eta 60 emakume). 444 pertsona inaktiboetatik 144 erretiraturik zeuden, 144 ikasten zeuden eta 156 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Colombiers udalerrian 904 unitate fiskal zeuden, 2.337 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.868 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 207 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 30 eraikuntza enpresak ziren, 59 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 13 garraio enpresak ziren, 11 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 8 higiezinen enpresak ziren, 16 zerbitzu enpresak ziren, 42 administrazio publikoko enpresak ziren eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 38 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 4 margolariak, 4 zurginak, 3 iturginak, 7 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 4 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 18 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 2 altzari dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Colombiers udalerrian 38 nekazaritza-ustiategi zeuden, 240 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 eta botika 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 4495
NGC 4495 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Stenocercus imitator
Stenocercus imitator Stenocercus generoko animalia da. Narrastien barruko Tropiduridae familian sailkatuta dago.
Trenton (Utah)
Trenton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Cache konderrian kokatuta dago, Utah estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Poliςiaco avisua
Poliςiaco avisua (gaur egungo grafiarekin, Poliziako abisua) 1842ko irailaren 4an Montevideoko (Uruguai) Le Messager Français egunkarian argitaratu zen euskarazko testu bat da, Amerikan argitaratu zen euskarazko testurik zaharrena. José Antuña Montevideoko buruzagi politiko eta polizialak sinatu zuen abisua, Uruguaiko Gerra Handiaren garaian. Egilea ezezaguna da. 2020ko irailaren 11an berraurkitu zen.
Testuingurua eta helburua
Informazioa ematea beste helbururik ez duen testua da, abisua izaki. Bertan, José Antuña buruzagi polizialak Uruguain bizi ziren euskaldunei zuzendu zien abisua, zeinetan adierazten zitzaien atzerritar gisa bereizi zitzaten kalean, beraien estatuko banderaren koloreak zituen bereizgarri bat eraman zezatela soinean. Izan ere, testua idatzi zen urtean Uruguai Gerra Handian murgilduta zegoen eta Montevideok Manuel Oribek zuzendutako bandoaren erasoa espero zuen berehalakoan. Eraso horri aurre egiteko Montevideon bizi ziren uruguaiarrak errekrutatzeari ekin zion Antuña kide zen bandoak, baina ez zuen arrakasta handirik lortu montevideoarren borondate faltagatik. Atzerritarrak ordea, gerran parte hartzetik salbuetsita zeuden. Hala, errekrutatzeari uko egiten zietenak atxilotzeko agindu zuen Antuñak, baina atzerritarrak atxilotzea ekiditeko (atzerritar ugari euskaldunak ziren), eskatu zitzaien kalean bereizgarri bat eramateko soinean.
Euskalkia
Argi dago idazlea Iparraldekoa dela, testuak erakusten dituen ezaugarrietatik ondoriozta baitaiteke:
XIX. mendearen hasieran lapurtar, baxenabartar eta zuberotarrek emigratu zuten gehienbat Uruguai aldera, baina 1839an Hego Euskal Herriko biztanleak ere hasi ziren Amerikako herrialde hartara joaten.
Zion (Illinois)
Zion  Illinoiseko hiri bat da. Lake konderrian kokatua dago. 2010ean 24,413 biztanle zituen, 25.4 kilometro koadrotan banatuta.
Txikizkari
Txikizkaria, halaber banatzaile txikizkaria edo xehekaria, azken kontsumitzaileari produktuak saltzen dizkion enpresa edo pertsona da. Banaketa-kanaleko azken katea dira, merkatuarekin harremanetan dagoena, alegia. Kontsumitzailearekin harreman zuzenik ez duen saleroslea handizkaria da.
Merkataritza tradizionala
Hiru elementu ditu: salmahaia, saltzailea eta biltegia. Eroslearen eta erosi nahi den salgaia ren artean dago; hala, salgaia ez dago eroslearen eskura. Saltzaile batek produktuak erakutsi, eroslearen eskura jarri eta salgaiaren ezaugarriak edo indarguneak azaltzen ditu (saldu edo argudiatu).
Erosleak saltzailearen bidez ezagutzen du artikulua. Gainera, biltegi bat dago, salmentarako gunetik bereizia, salgaiak gorde eta ezkutatzeko; erosleak ez daki artikulu jakin bat eskuragarri edo agortuta dagoen. Denda txikiak dira, harategiak, urdaitegiak, tabako-dendak, farmaziak, frutadendak, mertzeriak, paperdendak, kioskoak, zapata dendak,...
Zerbitzu libreko merkataritza
Kontsumitzaileari askatasuna ematen dio denda ren espaziotik mugitzeko, eta behar duen tokitik ibiltzen da bere “erosketa-otarra” egiteko, eta aukera zabala edo produktu-sorta zabala aukeratzen du, behar bezala paketatuta, etiketatuta eta identifikatuta. Saltzeko modu hori hartzen duten saltokiek aukera ematen dute bezeroa zuzenean salgaiarekin harremanetan jartzeko, hau da, saltzaileak esku hartu gabe.
Horrela, merkataritza tradizionala saltzeko prozedura eta metodoak ez dira egokiak, eta berrikuntza hori garatzeko egokitu eta ahalbidetuko diren salmenta-teknika berrien beharra agertzen da. Atal honetan sartzen dira hipermerkatuak, supermerkatuak, autozerbitzuak eta abar. Beste saltoki batzuk ere barne har ditzake, hala nola denetatik 100era bitarteko dendak, deskontu-dendak edo komenentzia-dendak.
Saltoki komertzialik gabeko salmenta
Hainbat motatakoak izan daitezke:
Urrutiko salmenta
Zuzeneko hainbat komunikabide erabiltzen ditu mota guztietako produktuak saltzeko, hala ondasunak nola zerbitzuak. Urrutiko salmenta mota batzuk hauek dira: posta bidezko salmenta, katalogo bidezko salmenta, telefono bidezko salmenta (telemarketina), telebista bidezko salmenta (telesalmenta), ordenagailu bidezko salmenta edo merkataritza elektronikoa.
Txikizkako merkataritza, bere agregazioaren arabera
Bere antolamendu juridiko eta finantzarioaren arabera (erosketa-sistemari eragiten diona), honela sailka daiteke: merkataritza independentea, merkataritza elkartua edo merkataritza integratua, banaketa handia, frankiziak eta kooperatibak.
Merkataritza independentea edo saltoki txikia
Auzo-denda tradizionala da, tamaina txikikoa eta mostradore bidezko salmenta-sistema dituena. Sektore bakar batean aritzen da: tindategia, ehungintza, oinetakoak, mertzeria, etab. Modu autonomoan funtzionatzen du, bere gremioko edo inguruko beste saltoki batzuetatik aparte.
Merkataritza elkartua edo merkataritza integratua
Banaketa-sisteman, merkaturatzeari dagozkion funtzio guztiak egitea errazten duten formulak daude, merkataritza txiki eta ertainari balioa eman nahi diotenak. Kontratuzko elkartze-formulak edo banaketa-sistema horizontalak dira, eta hauek dira nagusiak: kate sukurtsalista, kate frankiziatuak eta erosketa-zentralak. Denda independenteen elkarte batzuek ere eskaintza koordinatuak edo bestelako animazio-ekintzak (Gabonetako argiak, etab.) eskaintzen dituzte bezeroak ingurura erakartzeko. Lokal berean dauden dendak dira, hala nola merkatu edo elikadura-galerietan biltzen diren elikadura-establezimendu txikiak; beste adibide bat eraikin berezietan dauden merkataritza-galeriak dira.
Merkataritza-zentroak elkarte txiki horien garapenetik sortzen dira; oro har, hipermerkatu bat edo azalera handi bat eta beste denda txikiagoak dituzte inguruko bezero potentzialari ematen zaion eskaintza osatzen dutenak. Merkataritza zentro hauekiko azpimarratu daiteke, irudi jakin bat dutela eta bezero-profil jakin batera bideratuta daudela.
Banaketa handia
Handizkari eta txikizkari gisa aldi berean jarduten duten enpresa handiak dira. Fabrikatzaileei edo ekoizleei zuzenean erosten diete eta kontsumitzaileari saltzen diote. Normalean, talde multinazionalak dira. Banaketa handiak hipermerkatuak eta azalera handiak garatu ditu, marka zuriekin edo banatzailearen markekin batera.
Frankizia
Kate bateko dendak. Izen eta irudi berarekin antzeko produktuak saltzen dituzten dendak dira, herri berean edo herri desberdinetan. Dendak jabe berarenak izan daitezke edo kudeatzen duen frankiziatuarekin kontratua sinatu duen jabearen frankizia izan daitezke.
Kontsumo-kooperatiba
Garai bateko ekonomatoa ere deitzen zaio. Frankizia beste pertsona baten negozio-eredua erabiltzea da. Frankizia deribazio anglo-frantseseko hitz bat da. Espainiar  hiztegiak, honela definitzen du: "enpresa batek eremu jakin batean pertsona bati edo gehiagori, jarduera edo izen komertzial bat ustiatzeko eskubideak ematea"
Prezioak finkatzea
Prezioak finkatzeko tekniken barruan, xehekari gehienek erabiltzen dutena, kostua hartu eta  kostu honi portzentaia bat kargatzea da. Beste teknika bat ekoizleak aholkatutako prezio-zerrenda erabiltzearena da. Ekoizleak gomendatutako prezio jartzen da (prezio hau askotan produktuan bertan inprimatuta etortzen da).
Mendebaldeko herrialdeetan, prezio psikologikoak jarri ohi dira, adibidez, zenbaki oso batek (5,95) edo billete batek adierazten duen kopurua (9,95) baino zertxobait txikiagokoa. Txinako gizarteetan, prezioak zenbaki biribilak edo zortearekin zerikusia duten zenbakiak erabiliaz finkatzen dira.
Askotan, prezioak karteletan edo etiketetan jartzen dira. Beste batzuetan, prezio diskriminazioa egiten da. Kasu horietan, bezero batzuei beste batzuei baino prezio handiagoak aplikatzen zaizkie. Horrela jokatzen da, bezero batek erosteko gogo handia duela edo merkantziaren balioa ez dakiela ikusten denean. Salmenta mota hau ohikoa da antikuarioetan edo merkatu txikietan.
Saint-Montan
Saint-Montan Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Montan udalerrian erroldatutako biztanleak 1.718 ziren. Familiak 650 ziren, horien artean 124 pertsona bakarrekoak ziren (66 bakarrik bizi ziren gizonak eta 58 bakarrik bizi ziren emakumeak), 191 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 265 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 70 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 797 etxebizitza zeuden, 652 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 118 bigarren erresidentzia ziren eta 27 hutsik zeuden. 748 etxeak ziren eta 46 apartamentuak ziren. 652 etxebizitza nagusietatik 507 bere jabearen bizilekua ziren, 134 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 21 etxek bi zituzten, 91 etxek hiru zituzten, 187 etxek lau zituzten eta 351 etxek bost zituzten. 494 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 240 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 376 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Acestridium triplax
Acestridium triplax Acestridium generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Saint-Montan
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.101 ziren, horien artean 844 aktiboak ziren eta 257 inaktiboak ziren. 844 pertsona aktiboetatik 749 lanean zeuden (400 gizon eta 349 emakume) eta 95 langabezian zeuden (41 gizon eta 54 emakume). 257 pertsona inaktiboetatik 97 erretiraturik zeuden, 73 ikasten zeuden eta 87 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Montan udalerrian 613 unitate fiskal zeuden, 1.653,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.185 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 67 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 16 eraikuntza enpresak ziren, 19 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 23 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 7 igeltseroak, 3 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 5 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 2 okindegiak eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Saint-Montan udalerrian 47 nekazaritza-ustiategi zeuden, 486 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ludwig Vogel
Georg Ludwig Vogel (Zurich, 1788ko uztailaren 10a - 1879ko abuztuaren 20a) Suitzar margolari erromantikoa izan zen, nazaretar mugimendukoa.
Vogelek bere denbora librea margotzeari ematen zion. 1808an Vienako Akademian sartu zen, Heinrich Friedrich Füger (1751-1818) ospe handiko margolaria buru zuen erakundean, Jacques Louis David frantsesaren eskola neoklasikoan.
Hala ere, ez zuen han nahi zuen asebetetzerik aurkitu eta Erdi Aroko gremioetan inspiratutako Lukasbund-en sortzaileetako bat izan zen, 1809ko uztailaren 10ean. Pinturaren oinarriak erlijioan eta eskulan onetan ezarri nahi zituzten. Egiari beti leial jarraituko zutela zin egin zuten, akademizismoari aurre egiteko eta artea bide guztietatik berpizteko.
Ludwig Vogel, Johann Friedrich Overbeck-ek, Franz Pforr-ek eta Johann Konrad Hottinger-ek Erromara joatea erabaki zuten, eta 1810eko ekainaren 10ean iritsi ziren. Erromako Frantziako Akademiako zuzendariari esker, San Isidoro abandonatutako monasterioan egon ahal izan ziren; han baitaratzeko existentzia ia monastikoa bizi zuten. Haien agindua lan gogorra eta bizitze santua zen; antzinate paganoa eta pizkundea faltsutzat hartzen zituzten; eta Perugino-ren, Pinturicchio-ren eta Rafael Sanzio gaztearen izaera sinplea eta arte serioa berreskuratzen saiatu ziren. Estilo horren ezaugarriak ideien noblezia, zehaztasuna eta are profilaren gogortasuna, konposizio eskolastikoa, eta argia, itzala eta kolorea gehituta ziren.
Erroman zegoela, beste artista batzuk ezagutu zituen, hala nola, Thorvaldsen eskultore daniarra, Koch (nazaretarren tutore ez-ofiziala) eta 1811n haiekin elkartu zen Cornelius.
Erroman egin zuen bere lehen obra handia: Suitzarren itzulera Morgartenekin izandako gudutik.
Florentzian denbora pixka bat eman ondoren, Vogel bere herrialdera itzuli zen, non 1860ko hamarkadaren erdialdera arte Suitzako herri-bizitzaren eta historiaren irudikapen sorta batean lan egin zuen. Bere lan ospetsuenetako bat Gonzenbach-ek 1307an erasotutako Suitzako batasuna.
Roger McGough
Roger McGough (Liverpool, Ingalaterra, 1937ko azaroaren 9a) britainiar poeta eta abesti-idazlea da.
Adrian Henri eta Brian Patten poetekin batera, pop musika-talde bat sortu zuen, The Scaffold, eta arrakasta handiko abestien hitzak idatzi zituen. Bere poemak, lakonikoak bezain umorez eta errukiz beteak, hitz-joko surrealistez beteta daude, eta oso tipografia bitxia dute. Hogeita hamar poesia liburu idatzi ditu, helduentzat zein gazteentzat. Lan aipagarrienak: Poema hautatuak 1967-1987 (1990), Poema hautatuak, bigarren liburukia (1991).
Clos-Fontaine
Clos-Fontaine Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Clos-Fontaine udalerrian erroldatutako biztanleak 250 ziren. Familiak 94 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 35 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 98 etxebizitza zeuden, 89 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 97 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 89 etxebizitza nagusietatik 82 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 71 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 197 ziren, horien artean 144 aktiboak ziren eta 53 inaktiboak ziren. 144 pertsona aktiboetatik 133 lanean zeuden (69 gizon eta 64 emakume) eta 11 langabezian zeuden (4 gizon eta 7 emakume). 53 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Clos-Fontaine udalerrian 90 unitate fiskal zeuden, 264 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.376 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 autoeskola zen, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Clos-Fontaine udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lugagnano Val d'Arda
Lugagnano Val d'Arda Italiako udalerri bat da. Piacenzako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hermopolis
Hermopolis edo, batzutan, Hermopolis Magna, («Hermesen hiria»; egiptoeraz, Kmunu; antzinako grezieraz: Ἑρμοῦ πόλις μεγάλη; gaur egun, Al-Ashmunayn). Antzinako Egiptoko hiria, Kairotik 300 km-ra, Tebaidako mugetan, Goi Egiptoko XV. nomoaren hiriburua zena. Antzinateko erlijiogune seinalatua, munduaren sortzaile ziren zortzi jainkoei eskainia (Amon, besteak beste). Gero Tot jainkoari (grekoen Hermes) eskaini zioten, eta, K. a. IV. mendetik, erromesgunea izan zen. Erromatarrek oparoaldia ekarri zioten. Handik 12 km-ra den hiriko nekropolian (gaur egungo Tuna al-Jabal), Petosirisen, Alexandro Handiaren garaian Toten apaiz nagusi zenaren hilobia aurkitu da.
Euroligako MVPa
Zerrenda honek, azken urteetako Euroligako Jokalaririk Baliotsuenaren saria (Most Valuable Player) irabazi duten jokalariak biltzen ditu:
Lugagnano Val d'Arda
Bertan dago erromatar garaiko Velleia hiri eta aztarnategi arkeologikoa.
Hermopolis
Hondar arkeologiko nagusiak
Hermopolis "Hermesen hiria", Antzinako Egiptoko bi hiriren izen greziarra da, non Dyehuty (Hermes greziarraren baliokidea) jainkoa gurtzen zen: Hermopolis Magna eta Hermopolis Parva.
Lugagnano Val d'Arda
Mugakideak
Lugagnano Val d'Ardak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pleurako isuri
Pleurako isuria gehiegizko likidoaren presentzia da pleurako barrunbean baitan, kasu batzuetan arnasestua edota mina ere eraginez.
Diagnostikoa
Torakozentesiaren bidez egin behar da, hau da likido atera eta aztertuz.
Azterketa biokimikoa
Proteinak eta LDH bai pleurako likidoan (Prot-p eta LDH-p) bai odolean (Prot-s eta LDH-s) aztertzean bi aukera topa dezakegu: Exudatua edo transudatua.
Exudatua
Hiru irizpide hauetatik bat gutxienez bete behar du:
Signs (filma)
Signs (euskaraz, Seinaleak) M. Night Shyamalan indiar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko 2002 ko filma da. Mel Gibson, Joaquin Phoenix, Rory Culkin eta Abigail Breslin aktoreek antzeztu zuten.
Harvey (Ipar Dakota)
Harvey Ipar Dakotako hiri bat da. Wells konderrian kokatua dago. 2010ean 1,783 biztanle zituen, 4.88 kilometro koadrotan banatuta.
Signs (filma)
Filmak estralurtarren Lurraren inbasioa ardatz gisa hartuta, bestelako gai filosofikoagoak ukitzen ditu: naturaz gaindiko fenomenoek gizakiongan betidanik eragin izan dizkiguten zalantzak martxan jartzen dira, heriotza, pertsona maitatuen galera eta ondorengo etsipen sentimendua, fedearen eta bizi pozaren galera, etab.
Pleurako isuri
Exudatua
Tuberkulosia, Minbizia eta Neumonia dagoenean agertzen da.
Transudatua
Aurreko irizpideak betetzen ez dituenean. Bihotz-gutxiegitasun eta Biriketako Tronboenbolismoan ikusten da.
Only the Lonely (filma)
Only the Lonely (euskaraz Bakartiak Bakarrik), 1991ko Chris Columbus estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. John Candy, Maureen O'Hara, Ally Sheedy eta Anthony Quinn aktoreek antzeztu zuten. Marty (1953) filmean oinarritua dago.
Pleurako isuri
Tratamendua
Jatorrizko gaixotasuna tratatzeaz gain, askotan pleurarako hodiak ipini behar dira likido guztia atera arte. Isuria berriro ez sortzeko, paziente batzuei pleurodesia egiten diete, pleuraren bi mintz itsastearen bidez.
Signs (filma)
Argumentua
Egun batez, esnatutakoan, etxetik kanpo daudela eta baserriko txakurrak etengabe zaunka daudela ohartu da. Baserritik irten eta haurrak inguruko artadietan topatu ditu baina, era berean, beste gauza izugarri bat ere bai: artadian, 10 metroko diametroko biribil edo soro-zirkulu misteriotsua dago.
Only the Lonely (filma)
Argumentua
Danny Muldoon (John Candy) Chicagoko 38 urteko polizia ezkongabe eta bakartia ehorztetxe bateko jabe baten alaba den Theresa Luna (Ally Sheedy) neska gazte barnerakoi eta bakartiaz maitemindu da, baina bikotearen harremanak Dannyren ama den Roserekin (Maureen O'Hara) talka egingo du, eskola zaharreko irlandar emakume petrala.
Stenocercus iridescens
Stenocercus iridescens Stenocercus generoko animalia da. Narrastien barruko Tropiduridae familian sailkatuta dago.
Haizea (izena)
Haizea edo Haizene euskarazko emakumezko izena da. 2012an ume jaioberrien artean hobetsienetariko bat izan zen.
Bianca Walkden
Bianca Walkden (Liverpool, 1991ko irailaren 29aa) taekwondolari emakume britainiarra da.
Udako bi Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, brontzezko bi domina lortuz, 2016an Rio de Janeiron eta 2020an Tokion, biak +67 kg kategorian.
Urrezko hiru domina irabazi zituen Munduko Taekwondo Txapelketan 2015 eta 2019 artean, eta bost domina Europako Taekwondo Txapelketan 2010 eta 2021 artean. 3
Roussillon (Isère)
Roussillon Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Roussillon udalerrian erroldatutako biztanleak 7.933 ziren. Familiak 3.324 ziren, horien artean 1.070 pertsona bakarrekoak ziren (462 bakarrik bizi ziren gizonak eta 608 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.028 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 961 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 265 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.898 ziren, horien artean 3.513 aktiboak ziren eta 1.385 inaktiboak ziren. 3.513 pertsona aktiboetatik 3.078 lanean zeuden (1.760 gizon eta 1.318 emakume) eta 434 langabezian zeuden (164 gizon eta 270 emakume). 1.385 pertsona inaktiboetatik 383 erretiraturik zeuden, 423 ikasten zeuden eta 579 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 126 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 12 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 4 autoeskolak, 17 igeltseroak, 18 margolariak, 6 zurginak, 10 iturginak, 7 argiketariak, 4 eraikuntza enpresak, 16 ile apaindegiak, 4 aldi baterako lan enpresak, 9 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 5 apaindegiak.
2009an zeuden 32 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 8 okindegiak, 6 harategiak, 3 liburu dendak, 2 arropa dendak, 1 elektrotresna denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 5 lore-dendak ziren.
2000. urtean Roussillon udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 561 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, urgentzia zentro 1  bat, amatasun-klinika 1  bat, 2 osasun-zentro, 3 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Roussillon udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 508 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 595 eta lizeo teknologikoetan  401.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Errusia-Ukraina gerra
Errusia-Ukraina gerra  gatazka luze eta endekatua da, 2014ko otsailean hasi zena. Nagusiki Errusiak eta errusiazaleen indarrek parte hartzen dute, alde batetik, eta Ukrainak, bestetik. Gerra Krimearen estatusean eta Donbasseko zati batzuetan oinarritu da, nazioartean Ukrainaren zati gisa aitortzen direnak.
Otsailaren 22an Euromaidaneko protestak egin eta Viktor Janukovitx Ukrainako presidentea kargutik kendu ondoren, eta Ukrainako errusiazaleen istiluen erdian, intsigniarik gabeko soldadu errusiarrek Krimeako lurralde ukrainarrean posizioak eta azpiegitura estrategikoak kontrolatu zituzten. 2014ko martxoaren 1ean, Errusiako Federazioaren Kontseiluak aho batez erabaki zuen Vladimir Putin Errusiako presidenteari Ukrainan indar militarra erabiltzeko eskatzea. Ebazpena egun batzuk geroago hartu zen, Errusiaren "Krimeako itzulera" operazio militarra hasi ondoren. Ondoren, Errusiak Krimea anexionatu zuen, Krimeako Parlamentua hartu ondoren Errusiak antolatutako tokiko erreferendum kritikatu baten ondoren. Horren ondorioz, Krimeako Errepublika Autonomoa Errusiar Federazioari atxiki zitzaion. Apirilean, talde errusiazaleen manifestazioak Ukrainako Gobernuaren eta Errusiak Donetsk eta Luhansk herri aldarrikapenetatik babestutako indar separatisten arteko gerra bihurtu ziren. Abuztuan, Errusiako ibilgailu militarrek muga zeharkatu zuten Donetsk eskualdeko hainbat herritan. Errusiar militarren erasoaldia Ukrainako indarren porrotaren erantzuletzat hartu zen irailaren hasieran.
2014ko azaroan, Ukrainako militarrek jakinarazi zuten tropa eta ekipo asko mugitu zirela Errusiatik Ukraina ekialdeko separatisten kontrolpeko eremuetara. Associated Pressek jakinarazi zuen 40 ibilgailu militar ibili zirela markatu gabe matxinoen kontrolpeko eremuetan. Europako Segurtasun eta Lankidetzarako Erakundearen Behaketa Misio Bereziak arma astunen eta tankeen konboiak ikusi zituen DHEak kontrolatutako lurraldean, intsigniarik gabe. OSCEko behatzaileek adierazi zuten, gainera, munizioak eta soldaduen gorpuak zeramatzaten ibilgailuak ikusi zituztela, laguntza humanitarioko konboi itxura hartuta muga errusiar-ukrainarra zeharkatzen ari zirenak. 2015eko abuztuaren hasieran, mota horretako 21 ibilgailu baino gehiago ikusi zituen OSCEk, borrokan hildako soldaduen Errusiako kode militarrarekin markatuta. The Moscow Times egunkariaren arabera, Errusia giza eskubideen langileak beldurtzen eta isilarazten saiatu da, gatazkan soldadu errusiarren heriotzei buruz hitz egiten dutelako. OSCEk jakinarazi duenez, "Errusiar-separatista indar konbinatuek" kontrolatutako eremuetara sartzea ukatu zieten behatzaileei.
2015eko urrian, The Washington Post-ek jakinarazi zuen Errusiak bere eliteko unitate batzuk berriro zabaldu zituela Ukrainatik Siriara, Baxar al-Assad presidente siriarrari babesa emateko. 2015eko abenduan, Errusiako Federazioko presidenteak, Vladimir Putinek, onartu zuen Errusiako inteligentzia militarreko ofizialak Ukrainan ari zirela lanean, baina azpimarratu zuen ez zirela tropa erregularren gauza bera. 2019ko otsailean, Ukrainako gobernuak Ukrainako lurraldearen % 7 aldi baterako okupatutako lurralde gisa sailkatu zuen. 2021 eta 2022 artean krisia areagotu zen, eta 2022ko otsailaren 21ean Errusiak Luhanskeko Herri Errepublika eta Donetskeko Herri Errepublika onartu zituen.
Azkenean, 2022ko otsailaren 24an aurretik gerra deklaraziorik egin gabe Errusiak Ukrania inbaditu zuen gerra latz bati hasiera emanez.
Otxanda Andrearen dorrea
Otxanda Andrearen dorrea Gasteizko (Euskal Herria) Alde Zaharrean dagoen dorretxe bat da. Arabako Natura Zientzien museoaren egoitza da.
Historia
XV. mendean eraikia, dorrearen kanpoaldea hiriko harresiaren parte zen. Aldabeko ataria babestea zuen helburu. Zapardiel errekaren ertzean zegoen eta ibai honek foso funtzioa betetzen zuen Gasteizko harresien eremu horretan.
Hasieratik Iruña leinuaren dorrea izan zen. XVI. mendean Andres Martinez Iruña eta Katalina Araba senar-emazteek dorrea berreraikiarazi zuten Badaia utzi eta Gasteizera bizitzera joan zirenean, eta beren alaba Otxandaren izena jarri zioten. Beraiek izan ziren etxeari dorrea erantsi ziotenak. Hurrengo mendeetan hainbat familiaren eskutatk pasa zen, Alava Uriarte (XVIII. mendearen hasiera), Alava Arista (XVIII. mendea), Belasko (XIX. mendean) eta azkenik Fresnoko markesen eskutan gelditu zen harik eta 1971 urtean Gasteizko Aurrezki Kutxak erosi zuen arte.
1968 eta 1971 urteen artean zaharberritu egin zuten Emilio eta Luis Ángel Apraiz-en gidaritzapean. Babes osagai batzuk kendu zitzaizkion eta dorrea luzatu egin zen goikaldean almenak ezarriz. Estilo gotiko-pizkundetar lonbardiarraren trazak eman zitzaizkion. 1984 urtean Arabako Natura Zientzien museoaren egoitza da bihurtu zen.
Egitura
Hiru solairutako etxea eta dorre garai batek osatzen dute eraikina. Etxearen beheko solairua harginlanezko hormez eraikia dago eta goiko solairuak egurrez eta adreiluz eginak daude. Herreria kaleko aurpegian Armarri handi bat dago; Iruña, Gebara eta Alava leinuen armarriek osatzen dute.
Otxanda Andrearen dorrearen inguruan XVII eta XVIII. mendeko etxeak daude.
Paris Blues
Film honetako pasarterik ezagunena Louis Armstrong, Sidney Poitier, Paul Newman eta Serge Reggiani elkarekein batera jazz klub batean musika joz agertzewn direnekoa da.
Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen, izan ere, soinu banda Duke Ellington jazz musikari ospetsuak konposatu zuen.
Argumentua
Paris. Ram Bowen (Paul Newman) tronboijolea eta Eddie Cook (Sidney Poitier) saxofoijolea bi estatubatuar jazz musikari dira, hiriko gau klub batean jo ohi dute. Saint-Lazare geltokira Wild Man Mooer (Sidney Poitier) estatubatuar tronpetajole paregabeari harrera egitera joando da. Han bi turistekin topo egindo du, Connie eta Lillian (Diahann Carroll eta Joanne Woodward), eta biei gau klubera joateko gonbitea egindo die. Bestalde, Wild Manek Rami haren musikalana enpresari argitaratzaile handi bati bidaliko diola hitzemango dio.
Juan Antonio San Epifanio
Juan Antonio San Epifanio Ruiz edo "Epi" (Zaragoza, 1959ko ekainaren 12a-) saskibaloi jokalari espainiarra izan da.
Europako saskibaloi jokalaririk onentzat edukia 1980ko hamarkadan, bere bizitzako taldea FC Barcelona izan zen, hemeretzi urtez bertan jokatuz. 1'98 metroko altuera eta hegal posizioan itzela zen bere kanpoko saskiraketengatik. Beti 15 zenbakia eraman zuen bere kamisetan.
Hasiera
Zaragozan hasi zen saskibaloiarekin.
Hura uztear izan zen jubenila zela, C.N. Helios taldean, izan ere bertako entrenatzaileak saskibaloirako kualitaterik ez zion ikusten, Epi taldetik kanpo utziz. Egoera horrek, bere ilusioa maldan behera bota ordez, biderkatu egin zuen.
1974. urtean berebiziko gertaera jazo zen: FC Barcelonak bere anaia zahar Herminio kontratatu zuen Kas taldetik (Epi I ezizenduna). Herminiok baldintza bakarra jarri zuen taldean sartzeko: bere 15 urteko anaia Juan Antonio fitxatzea. "Traketsa eta motela nintzen" dio Epik sasoi hartaz gogoratzen den bakoitzean.
Anaia zaharra lehen taldean jokatzen zuen bitartean, gaztea Bartzelonako Alpe eskolan hasi zen jokatzen. Talde hartan hazten hasi zen, bai teknikoki zein fisikoki eta jubenila zela bere estreinako titulu garrantzitsua irabazi zuen: eskola mailako munduko txapelduna. Hortik aurrera azkar asko hasi zen nabarmentzen eta Espainiako Selekzio jubenilerako deialdietan hasi zen sartzen, 1976ko Santiagoko Eurobasketean brontzezko domina irabaziz. Junior mailan zilarrezko domina lortu zuen 1978ko Rossetoko Eurobasketean. Profesionala bihurtu aurretik 8 aldiz izan zen internazionala jubenilekin, 26 juniorrekin eta 13 bider 22 urte azpikoekin.
FC Barcelona, bere betiko taldea
Taldera iritsi eta 5 urtera sartu ahal izan zen lehen taldean, Ranko Zeravica entrenatzaile jugoslaviarraren eskutik.
Egundoko taldekideak zituen FC Barcelonan: Nacho Solozabal antolatzailea, Chicho Sibilio hegalekoa, De la Cruz eta Audie Norris pibotak... Haiekin talde ederra osatu eta Real Madriden nagusitasuna hankaz gora jarri zuten, 1980ko hamarkadako Europako talderik garrantzitsuenetarikoa bilakatuz.
Barcelonan, 19 urtez profesional izan ondoren, lehen mailako 20 titulu lortu zituen:
Lortu izan ez zuen titulu bakarra Europako kopa izan zen, nahiz eta azken fase asko jokatu eta hirutan finala galdu.
1984ko Los Angelesko joko olinpikoetan zilarra lortu ondoren sekulako kontratua sinatu zuen Barcelonarekin garairako: 100 milio pezeta zazpi denboraldiren truke. 1990. urtean berritu zuen kontratua 1992-93 sasoira arte.
Espainiako Selekzioa
1978an FC Barcelonaren lehen taldean sartuz gain Espainiako Selekzio nagusiarekin debutatu zuen Turingo Eurobasketean sailkatzeko txapelketan.
Selekzioan 239 bider jolastu zuen, Nino Buscatoren jolastutako partiden errekorra hautsiz. Selekzioan puntu gehien sartu duen jokalaria da (3.358 puntu) eta denbora gehien internazionala izan dena: 15 urte, 3 hilabete eta 19 egun. Gainera, Espainiako Selekzio nagusiarekin nazioarte mailan bakarra da lau Joko Olinpikoetan jokatzen: ( Mosku'80, Los Angeles’84, Seul’88 eta Bartzelona’92). Bestalde, haietan 30 bider jokatu duen bakarra da.
Arrakasta nabaria lortu zuen Epik selekzioarekin, Nantes´83ko Eurobasketeko zilarra testigu SESBko taldeari final aurrekoetan irabazi ostean, azken segundoetan lortutako bere saskiratze bati esker.
1984. urtean hasierako bostekoan zegoen Los Angeles´84ko olinpiadetako zilarra irabazi zuen taldean.
1991n Romako Eurobasketean izan zen eta brontzezko domina irabazi zuen.
Nahiz eta agur esan selekzioari 1992ko Bartzelonako olinpiadetan, berriro deitu zioten selekziora 1993ko Eurobasketerako, Lolo Sainz hautesle zelarik. Seigarren jokalari moduan ibili zen eta taldeko kapitain.
Txapelketa honetan bosgarren geratu eta gero 221 nazioarteko partida zituen jolasturik Epik, Buscatok zuen errekorretik partida bakarrera geratuz. Eta azkenean errekorra hautsi zuen, 1995eko Eurobasketerako sailkapen fasean hiru partidatan parte hartu ostean. Urtebete geroago, Epi selekziorako deialdian sartu zen 1994ko Torontoko Mundobasketa jolasteko, errekorra 239 partidatan utziaz.
Bestalde, nazioarteko jokalari moduan Europako Selekzioan jokatu zuen batzuetan.
Erretiroa
Bere erretiroa 1994- 95 denboraldian izan zen. Bere azken partida ofiziala FC Barcelonak irabazi zuen playoffean izan zen, Unicajaren aurka, 1995eko maiatzaren 25ean. 73-64 irabazi zuen Barcelonak eta Epi txapeldun bihurtu zen berriro. Epik azken 26 segundoak jokatu zituen bakarrik eta sartu zituen saskiratzeak bi jaurtiketa libre izan ziren: Palau Blaugrana zutik jarri zen bi jaurtiketetan. Partida amaitzean, Epi bere taldekideen sorbalda gainean jarri eta pistatik eraman zuten garaile moduan. Orduan, mikrofonoa hartu eta bere azken partida profesionala izan zela esan zuen. Gainera, Unicajako entrenatzaileak, bere penak alde batera utzi zituen porrotarengatik eta hitz ederrak izan zituen Epirentzat: "Eskerrak eman behar dizkiogu saskibaloiarengatik egin duen guztiagatik". Egun batzuk geroxeago, Kataluniako Generalitateak Kirol Merituaren Domina eman zion.
1995eko abenduaren 26an, Palau Blaugranan, Epik omenaldi itzela jaso zuen. Partidan FC Barcelonak Europako Selekzioa izan zuen arerio. Barcelonak bere kamiseta erretiratu zuen eta COIko Juan Antonio Samaranch presidenteak Meritu Olinpikoaren Ordena ezarri zion.
Gironan 1995. urtean ospatu zen Izarren Partidan, egundoko omenaldia jaso zuen ACBren partez. Kirol elkarteak izar baten eskubideak erosi zituela esan zuen partidan Epi izena jartzeko.
Plà bulebarra (TRAM Alacant)
Bulevar del Plà Alacantiko Burdinbide Metropolitarraren geltoki bat da, Alacant udalerrian dagoena.
Lurraren egitura
Lurraren barne egitura edo geosfera, lur planetaren barnealdeko geruza sortak osatzen du. Beste planeta telurikoak bezala (bolumena nagusiki materia harritsuz okupatua duten planetak), gero eta dentsitate handiagoko geruzatan banatua dago. Lurrak silikato solidifikatuzko kanpo geruza dauka, mantu lirdingatsu bat, eta nukleo bat beste bi geruzekin, kanpoko geruza likido bat, mantua baino askoz jariakorragoa, eta barneko geruza solido bat. Geruza hauek konposaketa kimiko ezberdina dute eta izaera geologiko ezberdina. Euren izatea uhin sismikoen bitartez iker daiteke, eta baita hainbat neurketagrabitazionalekin ere. Azala osatzen duten arroka askoren adina 100 milioi urte baino baxuagokoa da, asko periodo kretazikoan sortu baitziren. Hala ere, ezagutzen diren mineral formazio zaharrenak 4 400 milioi urte dituzte; horrek adierazten du orduan jadanik planetak lurrazal solidoa zuela.
Lurraren barnealdeari buruz ditugun ezaguera gehienak zeharkako behaketetatik datoz. Adibidez, grabitatearen indarra neurtuz lurraren masa ondoriozta daiteke. Planetaren bolumena jakin ondoren, bere dentsitatea kalkulatu daiteke. Gainazalaren arroken masaren eta bolumenaren kalkulua, eta uraren masenak, kanpoko gainazalaren dentsitatea estimatzea ahalbidetzen dute. Izan ere, atmosferan edo gainazalean ez dagoen masa lurraren barnealdeko geruzetan dago.
Egitura
Lurraren egitura bi irizpide ezberdinen arabera azter daiteke. Bere konposizio kimikoaren arabera, lurra gainazalean, mantuan eta nukleoan bana daiteke (kanpoaldekoa eta barnealdekoa); bere propietate geologikoen arabera litosfera, astenosfera, mesosfera eta nukleoa bereizten dira (kanpoaldekoa eta barnealdekoa).
Geruzak hurrengo sakontasunetan aurkitzen dira: Lurraren banaketa geruzatan zeharka ebatzi da uhin sismiko erreflektatuek eta errefraktatuek hauek zeharkatzeko behar duten denbora erabiliz, lurrikaren bidez sortuak. Zeharkako uhinak (S, edo bigarren mailakoak) ezin dute nukleoa zeharkatu, material lirdingatsua edo elastikoa behar dutelako hedatzeko, hedapenaren abiadura beste geruzetan desberdina den bitartean. Abiadura horren aldaketek errefrakzio bat sortzen dute Snellen legearengatik. Islapenak abiadura sismikoaren areagotzearen ondorioz sortuak dira (hedapen abiadura) eta ispilu batean islaturiko argi baten antzera jokatzen dute.
Lurrazala
Lurrazala kanpo geruza da, eta hortxe bizi gara. Arrokaz osaturik dago, batez ere basaltoz eta granitoz. Aztertu ahal izateko, bitan sailkatu ohi da: lurrazal kontinentala eta ozeanikoa. Beste geruzekin alderatuz, lurrazala fina da; haren lodiera ozeano dortsaletan 12 kilometro artekoa da (80 kilometroko lodiera izatera irits daiteke), eta kontinente dortsaletan 70 kilometro artekoa, Andeetan eta Himalaian adibidez.
Ozeanoak dortsal ozeanikoz osatuta daude. Arroka mafikoz osatuta daude (burdin eta magnesio silikatoak) eta 3,0 g/cm3-ko dentsitatea dutenak. Kontinenteak dortsal kontinentalaz osatuta daude. Arroka felsikoz osatuta daude (sodio, potasio eta aluminio silikatoak) eta 2,7 g/cm3-ko dentsitatea dutenak. Lurrazalaren eta mantuaren arteko muga bi fenomeno fisikoz azaldu daiteke. Alde batetik, etenune bat dago abiadura sismikoan, Mohorovičić etenunea bezala ezagutzen dena. Uste da fenomeno hau arroken konposizioen aldaketagatik dela, batzuk feldespato plagioplasikoz (goi aldean kokatuta dagoena) osatuta eta beste batzuk feldespatoa ez dutenak (beheko aldean). Bestetik, desjarraitasun kimiko bat dago dortsal ozeanikoen hondoetan behatu dena.
Mantua
Mantua lurrazalaren eta nukleoaren artean dagoen geruza da. 2900 kilometroko sakonerara iristen da. Planetako geruzarik handienean bihurtzen duena. Mantua batez ere peridotitaz osatua dago. Behe mantuan presioa 1,4 M atm-koa da. Lurrazalarekin konparatuz mantuak magnesio eta burdin kantitate handiagoa du. Tenperatura altuek eragiten dute silizeozko materialak behar adina harikor izatea jariatzeko. Lurrazalaren eta mantuaren arteko banaketa Mohorovičić etenunean gertatzen da. Mantua goi eta behe mantuan banatu daiteke. Biak ezberdintzen dituen puntua Repetti etenunea da. Mantuaren konbekzioa plaka tektonikoen mugimenduen araberakoa da. Sustantzia baten fusio puntua eta likatasuna presioaren araberakoa da. Hortaz, behe mantua goiko mantuarekin konparatuz zailtasun handiagoa du mugitzeko baina fenomeno honetan garrantzia izan ditzakete aldaketa kimikoek.
Zergatik da barne nukleoa solidoa, kanpo nukleoa likidoa eta mantua erdisolidoa?
Eragiten duten faktoreak gehien bat geruza bakoitzaren fusio puntu desberdinak dira. Hortaz gain, tenperaturaren eta presioaren igoerek lurrazaletik nukleorantz mugitzen garen bitartean. Lurrazalean, burdin eta nikel aleazioak baita silikatoak ere behar bezain hotzak daude solidoak izateko. Goi-mantuan, silikatoak normalean solidoak dira (nahiz eta puntu batzuetan urturik egon), baina tenperatura altuetan eta presio baxuetan aurkitzen dira, goi-mantuko arrokak likatasun nahiko baxua dute. Aldiz, behe-mantuan presioa altuagoa da eta horrek eragiten du likatasun handiagoa edukitzea goi-mantuarekin konparatuz. Kanpo nukleoa, burdinaz eta nikelez osatuta dago, eta likidoa da bere presioa izan arren. Mantuko silikatoek baino fusio puntu baxuagoak dituztelako. Barne nukleoa solidoa da bere presio altua dela eta.
Nukleoa
Nukleoa 3.475 kilometroko lodiera duen geruza bat da. Mantutik Gutenberg etenuneak bereizten du. Lurraren bataz besteko dentsitatea 5515 kg/m3-koa da. Datu honek eguzki sistemako planetarik dentsoenean bilakatzen du. Kontuan izanda lurrazalaren bataz besteko dentsitatea 3000 kg/m3-koa dela gutxi gorabehera, nukleoa osatzen duten materialak oso dentsoak dira. Nukleoa gehien bat burdinaz (Fe, % 80) eta nikelez (Ni) osatuta dago.
Nukleoa bi zatitan banatzen da: kanpo nukleoa eta barne nukleoa. Bien arteko ezberdintasuna Lehmann etenunean ematen da. Barne nukleoa 1220 km-ko erradioa du eta solidoa da. Inge Lehmannek aurkitu zuen 1936-an. Kanpo nukleoa, aldiz, likidoa da eta 3400 km-ko sakonera du. Kanpo nukleoa barne nukleoa inguratzen du.
Uste da, kanpo nukleoaren konbekzio mugimenduak lurraren errotazio mugimenduekin konbinaturik kanpo magnetismoa egotearen arduradun direla. Barne nukleo oso bero dago kanpo magnetismoa iraunkor mantentzeko baina segur aski egonkortzen du kanpo nukleoak sortutakoa.
Duela gutxiko zenbait probek erakusten dute barne nukleoa planeta baino azkarrago biratzen duela. 2005-eko abuztuan geofisiko talde batek Science aldizkarian argitaratu zuten barne nukleoak urtero planetak baino 0,3 eta 0,5 gradu gehiago biratzen duela. Azken aldiko teoria zientifikoek lurreko tenperatura-gradientea esplikatzen dute. Elementu erradioaktiboen desintegrazioa eta barne nukleoa hoztearen eraginez gertatzen da.
Litosfera
Litosfera (antzinako grezieratik: líthos, «harri» + sféra, «esfera») Lurtar motako planeten eta satelite naturalen kanpoko geruza gogorra da, eta beren propietate mekanikoek definitzen dute. Lur planetan lurrazalaz eta mantuaz dago osatua eta izaera elastikoa du. Geruza hau bere konposizio kimikoaz eta mineralogiaz dago definitua.
Litosfera plaka tektonikoetan azpibanatua dago. Honen gaineko zatiak kimikoki atmosfera, hidrosfera eta biosferarekin erreakzionatzen du, lur eraketa prozesuaren bitartez pedosfera eratuz. Litosferaren azpian astenosfera dago, ahulagoa, beroagoa eta sakonera handiagoko mantuaren zatia dena. Litosfera-Astenosfera muga hauen erantzuteko eraren arabera definitu daiteke: litosfera zurruna mantentzen da periodo luzeetan zehar, non elastikoki deformatzen den; astenosfera, ordea, erraz deformatzen da. Paisaiaren eraketa iraganean eta gaurkotasunena aztertzen duen zientziari geomorfologia deitzen zaio.
Bi litosfera mota daude: