cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Islandiera
u-umlauta
U-umlauta femenino nominatibo singularrean gertatzen denez eta forma horrek hiztegian ere lema osatzen duenez, hori bereziki garrantzitsua da flexioan.
Aditzak
Alemanez bezala, islandierazko aditz-sistema aditz talde sendoan eta aditz talde ahulean banatzen da. Hala ere, badaude bi taldeen artean oszilatzen duten aditz batzuk. Aditz ahulen barruan lau talde daude: handiena W4 da. Adibide gisa hjálparen "lagundu"-ren paradigma jartzen da: haren subjektu bokala -a- da, eta ondoko amaierak letra etzanez agertzen dira:
Bide batez, hjálpa (islandiera zaharrean: hjalpa ) jatorriz alemanez bezala aditz sendoa zen. Horren aztarna bat adjektiboan dago (jatorriz iraganean) hólpinn, "salbatu".
Aditz tauletan ezkerraldeko zutabeetan orainaldiko forma adierazgarriak azaltzen dira, eskuinaldeko erdian iraganekoak, zeina W4 klaseko aditzekin eratuta dagoen -að- (singularra) edo -uð- (pluraleko) atzizkiarekin.
Gainera, i-klaseko aditz adibide bat -i- bokala duen orainaldi singularrean: reyna "saiatu". Lehenaldiko atzizkiak -d- forma erakusten du hemen:
Zero aditz ahulen klase deiturikoari telja "zenbatzea"ri dagokio, eta horrek iraganeko denboran e > a/ö umlauta erakusten du. Aditz hauek ez dute subjektu bokalik baina j - atzizkia erakusten dute orainaldiko pluralean:
Aditz sendoek W1 klasea bezala flexioa egiten dute orainaldian, baina ahal den guztietan umlautak singularrean erakusten dituzte (a > e, o > e, ó > æ, ú > ý). Iraganaldia ez da hortz-atzizki baten bidez eratzen, (alemanez bezala) bokal nagusiaren soinuaz baizik - adibide gisa 6. denboratik taka "hartu". Aditz sendoen multzoa (ablaut seriea):
Aditz klase indibidualen subjuntibo-formak ez dira zerrendatzen.
Aditz ahulen eta sendoen ikuspegi determinatua Islandiaren Wiktionary- n aurki daiteke.
Izenlagunak
Islandieraz deklinabide adjektibo sendoak eta ahulak daude, eta horien aukeraketa izenaren determinazioaren araberakoa da. adjektiboaren posizio predikatiboaren araberakoa da. Adjektiboaren kasua, zenbakia eta generoa komunztadura dute izenarenekin.
Deklinabide gogorra hiru generoetan veik- "gaixo" adjektiboaren adibidea erabiliz erakus daiteke:
Pertsona-izenordainekin bezala, pluralean dauden adjektiboak ere bereizten dira generoen artean; hala ere, unitate-amaierak daude genitiboan eta datiboan:
Deklinabide ahula izen deklinabide ahulei dagokie singularrean eta rík- "aberatsa" adjektiboaren adibidea erabiliz ikus daiteke:
Genero guztien plural arrunta u da adjektibo flexio ahulean.
Islandieraren hiztegiko adjektiboen eranskina zehaztasun handiagoa lortzeko erabil daiteke.
Gonzalo N. de Arámburu
Gonzalo N. de Arámburu Rosas (Lima, 1899ko martxoaren 10a - Westminster, 1980 ) Peruko diplomazialaria izan zen.
Biografia
Liman jaioa 1899an, Narciso de Arámburu Dorca eta Victoria Rosas y de la Puenteren semea zen. Aita hil eta gutxira, ama (Francisco Rosasen alaba eta Villafuerteko markesaren birbiloba) Alejandro Deústua filosofo eta politikariarekin ezkondu zen. Mercedes González Morales uruguaiarrarekin ezkondu zen.
Arámburu Limako Institutuan amaitu zituen eskola ikasketak eta San Markoseko Unibertsitatera joan zen, non Filosofia eta Letretan lizentziatura, eta Zientzietan eta Ekonomian lizentziatura lortu zitun, eta Madrilgo Unibertsitate Zentralean, non Zuzenbidean lizentziatu zen 1924an.
1920an, bere herrialdeko zerbitzu diplomatikoan sartu zen Liman Kanpo Arazoetarako Ministerioko laguntzaile gisa. Bigarren idazkaria izan zen Berlingo eta Erromako legazioetan, Washingtoneko DC ( 1922 - 1924) Tacna eta Aricaren Kasuko Batzorde Bereziko idazkaria eta Madrilen (1929) eta Rio de Janeiron (1933) lehen idazkaria. Azken legazio horretako negozio karguetara igota, denbora gutxian Kolonbia-Peru Gerra amaitu zuen Rio de Janeiroko Protokoloa hain zuzen negoziatu zuen misioaren agintea izan zen. 1936an, legazioko zinegotzi izendatu zuten Londresen eta, 1940an, Kantzelaritzara itzuli zen Protokolo Zuzendaritzako buru gisa.
Devil (2010eko filma)
Devil edota The Night Chronicles: Devil (euskaraz Deabrua edota Gaueko Kronikak: Deabrua) 2010eko John Erick Dowdle estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko suspense filma bat da. Chris Messina, Logan Marshall-Green, Geoffrey Arend, Bojana Novakovic, Jenny O'Hara eta Bokeem Woodbine aktoreek antzeztu zuten, narratzailea Jacob Vargas aktorea izan zelarik.
Gonzalo N. de Arámburu
Biografia
1944an, Peruk erbesteratutako de Gaulle-ren gobernua aitortu zuen eta Arámburu Aljerreko Nazio Askapenerako Batzorde frantziarreko ordezkari izendatu zuen eta, Pariseko desokupatzearen ondoren, ministro guztiahalduna. Egoera horrekin, 1946an Londresen egin zen Nazio Batuen lehen Batzar Nagusian Peruko ordezkaritzako kide izan zen. Azken urte horretako ekainean, enbaxadore izendatu zuten Kolonbian eta, 1952an, Ekuadorren, non, mugan gertatutako istilu militar baten ondorioz, persona non grata izendatu zuten 1953an, eta herrialdea utzi behar izan zuen. 1953ko apirilean, bere herrialdeko lehen enbaxadore bihurtu zen Alemaniako Errepublika Federalean, kargu hori 1955 arte izan zuen. Urte horretan Uruguaira joan zen eta, 1963an, Erresuma Batura, 1969ra arte zuzenduko zuen azken eginkizuna izanik.
Devil (2010eko filma)
Argumentua
Bost pertsona, zein baina zein ezberdinagoak, Philadelphiako orratz-etxe bateko igogailu baten ez gora eta ez behera atera ezinik gelditu dira: Vince McCormick (Geoffrey Arend), iruzur fiskalagatik ikertuta dagoen eskrupulurik gabeko negoziogizona, Sarah Caraway (Bojana Novakovic), bere senarraren dirua eskuratu eta bertan behera utzi nahi duen familia aberatseko emakume kutizizalea, Ben Larson (Bokeem Woodbine), bortizkeriaz beteriko iragana duen orratz-etxeko zaintzaile liskarzalea eta Jane Kowsky (Jenny O'Hara), adineko ustezko emakume lapurzalea. Igogailuan aurkezten den bosgarren pertsona Tony (Logan Marshall-Green) misteriotsua da. Txoko estu horretan gauza bitxi eta azalpenik gabekoak jazotzen hasiko dira, eta pixkanaka bost pertsonek haietako bat Deabrua berbera dela pentsatzen hasiko dira, honela bata besteaz susmatzen hasiz.
Gonzalo N. de Arámburu
Biografia
Zerbitzu aktibotik erretiratuta, bere herrialdeko Londresko enbaxadako aholkulari kulturala izan zen 1980an hil zen arte. Bere ondasunak Peruko Akademia Diplomatikoaren Fundazioa sortzeko erabili ziren.
Muddy (Illinois)
Muddy  Illinoiseko herri bat da. Saline konderrian kokatua dago. 2010ean 68 biztanle zituen, 0.78 kilometro koadrotan banatuta.
Passau
Passau (aurretik latinez Batavis edo Batavia) Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiria da, Bavaria Behereko bigarren hiria hain zuen ere.
Etimologia
Passau izena Batavis kolonia erromatarraren aldaera da. Batavis aldi berean bertan bizi ziren Batavi germaniarren omenez ipinitako izan da.
Geografia
Hiru ibaien hiria izenaz ezagutzen da, Danubio, Inn eta Ilz ibaiek bat egiten baitute bertan. Danubio eta Enok osatzen duten penintsulan kokatzen da hiriaren alde zaharra.
Historia
La Tène kulturako herrixka zelta bat izan zen bertan erromatarrak iritsi aurretik. Hauek Retia probintzian Batavis kolonia sortu zuen, hiru ibaien elkargunea toki estrategikoa zela iritzita. 476an erromatarrek lur hauek utzi egin zituzten.
739an apezpikutza eskuratu zuen, urteetan zehar Germaniako Erromatar Inperio Santuko zabalena izan zena, eta Frederiko I.a Bizargorriak Niedernburgeko Konbentua eraiki zuen bertan XII mendean. 1225ean hiri aske bihrutu zen Passau.
XI mendetim aurrera Passau famatu bihurtu zuen bertan egiten ziren ezpaten kalitateak. Armarriko otsoaren irudia grabatzen zuten eta mitikoa bihurtu zen Passauko otsoa. Ipar Renania-Westfaliako Solingen hiriak ere kalitatezko armak egiten zituen eta azkenean Passauko otsoa ezarri behar izan zuen bere ezpatetan.
Sute batek hiria suntsitu zuen 1662an. Italiatik arkitektoak ekarri ziren hiria berreraikitzeko eta honen ondorioz eraikin barrokoetan kutsu mediterranearra nabari zaio hiriari. Ibaiek ere sarritan uholdeak sortu izan dituzte, larriena 1954ean.
Adolf Hitler eta bere familia bertan bizi izan ziren 1892 eta 1894 artean. 1920ko hamarkadan gutxienez lau hitzaldi eman zituen bertan eta Bigarren Mundu Gerraren garaian Mauthausen-Gusen kontzentrazio-esparruaren hiru azpiesparru izan ziren bertan.
Mulberry Grove (Illinois)
Mulberry Grove  Illinoiseko herri bat da. Bond konderrian kokatua dago. 2010ean 634 biztanle zituen, 2.57 kilometro koadrotan banatuta.
Valentín Paz-Andrade
Valentín Paz-Andrade (Pontevedra, 1898ko apirilaren 23a - Vigo,1987eko maiatzaren 19a) idazle eta kazetari galiziarra izan zen.
Dia das Letras Galegas ekitaldia bere omenez ospatu zuten 2012an.
Codegua
Codegua Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. O'Higgins eskualdeko Cachapoal probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 10.796 biztanle zituen.
Toponimia
Codegua hitzak Mapudungunez arratoien uren lekua esan nahi du.
Olga Syahputra
32 urterekin hil zen, 2014ko apirilean antzemandako meningitis baten ondorioz.
Nikelschneebergita
Nikelschneebergita fosfato motako minerala da eta tsumcorita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Nikelschneebergita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 4,5 da.
Holly Humberstone
Holly Humberstone (Grantham, Ingalaterra, 2000-) abeslari eta kantautore ingelesa da.
Biografia
Humberstone Grantham hirikoa da, Lincolnshire konderrikoa. 2019an Liverpool Institute for Performing Arts akademian ikasketak egiten ari zela Lewis Capaldi abeslari eskoziarraren biran abesti tartetan abestiak jotzen hasi zen. Berehala hartu zuen sona handia eta Glastonbury jaialdiko BBC-ren eskenatokian abestu zuen. Urtarrilaren 30ean aurreneko singlea atera zuen, Deep End izenekoa. Bigarren singlea Falling Asleep at the Wheel martxoaren 19an atera zen eta hirugarrena Overkill ekainaren 26an.
2020ko abuztuaren 14an EP bat kaleratu zuen, aurreko hiru singleez gain hiru abesti berri zituena.
Mayfield (Cork konderria)
Mayfield, historikoki Ballinamought (irlanderaz Baile na mBocht, Txirotasunaren Herria esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork hiriaren ipar-ekialdean dagoen eremu edo auzunea da.
Pierre-Charles Villeneuve
Pierre-Charles-Jean-Baptiste-Silvestre de Villeneuve (Valensole, 1763ko abenduaren 31 - Rennes, 1806ko apirilaren 22a) frantziar militarra izan zen, Frantziako Itsas Armadako almiranteordea.
Bizitza
1798an Egiptorako espedizioan hartu zuen parte, eta urte berean Maltako defentsan jardun zuen. 1805ean britainiarren aurka borrokatu zen Finisterren. Napoleonen aginduei muzin eginez (Bresta abia zedin agindu baitzion), Cadiza joan zen, eta frantses-espainiar itsas armadaren buru jarri zen. Trafalgarko gudua galdu ondoren atxilotu zuten. Aske utzi zutenean, Rennesa joan eta bere buruaz beste egin zuen.
Le Poujol-sur-Orb
Le Poujol-sur-Orb Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Poujol-sur-Orb udalerrian erroldatutako biztanleak 1.045 ziren. Familiak 445 ziren, horien artean 147 pertsona bakarrekoak ziren (78 bakarrik bizi ziren gizonak eta 69 bakarrik bizi ziren emakumeak), 167 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 98 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 33 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 644 etxebizitza zeuden, 472 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 84 bigarren erresidentzia ziren eta 87 hutsik zeuden. 583 etxeak ziren eta 60 apartamentuak ziren. 472 etxebizitza nagusietatik 292 bere jabearen bizilekua ziren, 164 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 39 etxek bi zituzten, 122 etxek hiru zituzten, 154 etxek lau zituzten eta 148 etxek bost zituzten. 323 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 234 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 172 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 630 ziren, horien artean 437 aktiboak ziren eta 193 inaktiboak ziren. 437 pertsona aktiboetatik 370 lanean zeuden (194 gizon eta 176 emakume) eta 67 langabezian zeuden (35 gizon eta 32 emakume). 193 pertsona inaktiboetatik 78 erretiraturik zeuden, 38 ikasten zeuden eta 77 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Poujol-sur-Orb udalerrian 465 unitate fiskal zeuden, 997,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.646 euro zen.
Pseudancistrus reus
Pseudancistrus reus Pseudancistrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Le Poujol-sur-Orb
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 53 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 17 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 9 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 2 iturginak, 2 eraikuntza enpresak eta 2 ile apaindegiak.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak eta 1 etxerako tresna denda zen.
2000. urtean Le Poujol-sur-Orb udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 60 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 5421
NGC 5421 galaxia bat da, Canes Venatici konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Hipposideros obscurus
Hipposideros obscurus Hipposideros generoko animalia da. Chiropteraren barruko Hipposideridae familian sailkatuta dago.
Elapomorphus spegazzinii
Elapomorphus spegazzinii Elapomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Richfield (Ohio)
Richfield Ohioko herri bat da. Summit konderrian kokatua dago. 2010ean 3,648 biztanle zituen, 24.14 kilometro koadrotan banatuta.
Salagnon
Salagnon Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Salagnon udalerrian erroldatutako biztanleak 1.149 ziren. Familiak 414 ziren, horien artean 69 pertsona bakarrekoak ziren (42 bakarrik bizi ziren gizonak eta 27 bakarrik bizi ziren emakumeak), 111 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 192 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 42 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 466 etxebizitza zeuden, 420 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 434 etxeak ziren eta 28 apartamentuak ziren. 420 etxebizitza nagusietatik 365 bere jabearen bizilekua ziren, 48 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 20 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 134 etxek lau zituzten eta 234 etxek bost zituzten. 358 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 141 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 263 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 779 ziren, horien artean 623 aktiboak ziren eta 156 inaktiboak ziren. 623 pertsona aktiboetatik 577 lanean zeuden (309 gizon eta 268 emakume) eta 47 langabezian zeuden (15 gizon eta 32 emakume). 156 pertsona inaktiboetatik 46 erretiraturik zeuden, 75 ikasten zeuden eta 35 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Salagnon udalerrian 425 unitate fiskal zeuden, 1.214,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.624 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 40 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 6 igeltseroak, 1 zurgina, 2 argiketariak eta 2 higiezinen agentziak.
2000. urtean Salagnon udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 200 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Machalí
Machalí Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. O'Higgins eskualdeko Cachapoal probintzian dago. 2002ko erroldan, 28.628 biztanle zituen.
Okondo
Okondo (gaztelaniaz Oquendo) Arabako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Aiaraldeko kuadrillakoa. Sei herri edo auzo ditu: Irabaien, Villachica, San Roman, Ugalde, Jandiola eta Zudibiarte.
Ingurune naturala
Ganekogorta mendiaren azpian kokatuta dugu.
Udalerri mugakideak
Iparraldean Gueñes eta mendebaldean Gordexola udalerri bizkaitarrak eta hegoaldean Aiara eta ekialdean Laudio herri arabarrak mugakide ditu.
Historia
Historiaurreko aztarnak topatu zituen Jose Miguel Barandiaranek herrian dagoen Mariazuloko koban, giza hezurrak hain zuzen ere.
Erdi Aroan, Okondo Aiarako Jaurerrian sartu zen 1020. urtean, eta 1521ean Bizkaiko jaurerriko foruei atxeki zitzaien, hurrengo ia 70 urteetan udalerri bizkaitarra izan zen. 1590ean, beraz, Aiaraldeko Batzarretara itzuli zen nolabaiteko autonomiaz, eta 1841ean udaletxe propioa lortu zuten, Aiaratik banatuta.
Alkateak
Hauek izan dira Okondoko azken alkateak: a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
b 2009. urtean Andres Alcalde alkateak dimisioa aurkeztu zuen.
Garraioa
Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote udalerri honi:
Ekonomia
Tradizioz, abeltzaintza eta nekazaritza izan dira udalerri honetako jarduera nagusiak, bai eta industria ere. Izan ere, XVII. mendearen amaieran irina egiteko bederatzi errota eta burdinola bat zeuden Okondon.
Urtero, martxoan, Baserri azoka egiten dute, Okondoko Udalak antolatua; eta, harekin batera, Enkarterriko billano txakurraren jardunaldia.
Muncie (Illinois)
Muncie  Illinoiseko herri bat da. Vermilion konderrian kokatua dago. 2010ean 146 biztanle zituen, 0.46 kilometro koadrotan banatuta.
Selimiye meskita (Nikosia)
Selimiye meskita (Selimiye Camii), aurrez Santa Sofia katedrala, Nikosia hiriburuko eraikin historikoa da. Hiriaren iparraldean dagoenez, Ipar Zipreko Turkiar Errepublikari dagokio.
Eraikuntza eta frankoen aroa
Gaur egungo elizaren eraikuntza noiz hasi zen ez da jakina baina data ofizialtzat 1209. urtea hartzen da eta iturriaren arabera Thierry edo Albert izeneko Nikosiako artzapezkpiku latindar bat izan zen eraikuntza lanak bultzatu zituena. Lanak lehenago hasi zireneko ebidentziak ere azaldu dira ordea, eta hainbat adituren iritziz tenplarioen agintaldian izan zitekeen (1191-1192). Eustorge de Montaigu artzapezpikuaren agintaldian (1217-1250) bultzada nabarmena izan zuen eta 1228rako ia bukaturik zegoela esaten da. Zazpigarren Gurutzadaren barnean 1248an Luis IX.a Frantziakoa Ziprera iritsi zen eta aditu batzuen ustez hau izan zen katedrala osatu zuena, baina adierazpen honen proba argirik ez dago.
1267an eta 1303an izandako lurrikarek katedrala kaltetu egin zuten. Giovanni del Conte artzapezpikuak konponketa lanak bideratu zituen. Habeartea eta nartexa 1319an osatu ziren eta absidea, aurrealdea, kapera eta bataiotegia 1326an amaitu ziren. Katedrala freko, eskultura, marmolezko horma eta margolanekin apaindu zuen eta 1326an katedrala sagaratu egin zen ospakizun handien artean. Lusignan ahintaldian zehar Zipreko erregeak bertan koroatu ziren. Genovarrek famagusta konkistatu ondoren Lusignan erregeak Jerusalemgo errege ere izan zuiren eta beranduago Armeniako errege ere bai. Aurrez 1310ean Tenpluko Ordenaren epaiketak ere Santa Sofia katedralean izan ziren.
1359an Aita Santuaren bidali zuen Peter Thomasek Zipreko apezpiku greziar ortodoxo guztiei deia egin eta katedralean giltzapetu zituen. Beraiek katolizismora bihurtu zitezen nahi zuen. Oihuak entzunda katedral inguruko jendea matxinatu egin zen eta ateak errez barrura sartzea lortu zuten. Zipreko erregeak Peter Thomas aska zezaten eskatu zien eta Aita Santuaren bidalia zigortua izan zen.
1373an genovarrek hiria erasotu zutenean Santa Sofia katedralak kalte ugari jasan zituen.
Veneziarren aroa
1491n, beste lurrikara batek kalte handiak izan zituen katedralak. Koroa erori egin zen eta ondoan zuen sakramentuen kapera ere bai. Hugh III.a Ziprekoaren hilobia ere kaltetu zen eta gorpua jantzi ederrekin eta urrezko erlikiekin agerian gelditu zen. Veneziarrek urrezko altxorra berentzat hartu zuten. Veneziako senatuak konponketa lanak abiatzeko agindu zuen eta horretarako berariaz sortuziko komisio batek 250 dukat jaso zituen artzapezpikuarengandik. 1507an Pierre Mésengek idatzi zuenaren araberam erabat berriztuta zegoen katedrala. Veneziarrek Nikosiako harresiak eraiki zituztenean, Santa Sofia katedrala erdigunean gelditu zen, Europan ohikoa zen eran.
Otomandarren aroa
Moravizade Ahmet Efendi izan zen meskitako lehen imama, Otomandar Inperioko Morea probintziatik etorritakoa. Ordutik aurrera izan diren imam guztiek ostiraleko errezuaren aurretik minbarreko eskailera Nikosiako konkistan erabilitako ezpata aldean dutela igotzen dituzte, Nikosia konkistatua izan zela adierazteko.
Sultan Selim Fundazioak hartu zuen meskita mantentzeko ardura. Mantenimendua bermatzeko hainbat fundazio gehago sortu dira ondoren eta XVI. mendean Okçuzade Mehmed Paşa gobernadoreak denda bat jartzeko baimena eman zuen diru gehiago lortu ahal izateko. Otomandarren garaian uharteko meskita handiena izan zen eta XVIII. mendean ostiralero zalditeriak eta infanteriak desfilea egiten zuen meskitara. Fededun ugari erakartzen zituen honek eta inguruan merkatu zabala garatuz joan zen.
1874an Turkiako Abdulaziz I.a sultana etorriko zela jakinda Lusignan garaiko lehio bat zegoen tokian ate berri bat ireki zen, Aziziye atea, eraikinaren ekialdean. Atea oso apainduta dago, Es-Seyyid Ahmet Şukri Efendi kaligrafoaren lanekin eta alboetan altzifreak margoturik ditu. Gerora emakumezkoentzako atea bihurtu zen eta gaur egun jadanik ez da erabiltzen.
XX. mendea
1949an imamek minbarrera igotzeari utzi zioten eta bozgorailuak erabiltzen hasi ziren. 1954ko abuztuan Zipreko Muftiak ofizialki Selimiye meskita izendatu zuen Selim II.a sultanaren omenez, bera baitzen Otomandar Inperioko buru Zipre konkistatua izan zenean.
Arkitektura
Eraikin handa da. Barnealdeak 66 metroko luzera eta 21 metroko zabalera du.
Koroa inguratzen duen anbulatorioa badago baina ez dauka abside kaperarik. Parisko Notre-Dame katedralaren antzeko egitura du. Transeptuan kapera ugari daude, alboetan aurkitzen diren tamaina berekoak. Horretan Poitierseko katedralaren antza du, Lusignan familiaren Frantziako jatorrizko herria zen hain zuzen ere. Iparraldeko eta hegoaldeko ateak habeartearen laugarren tartean kokaturik zeuden eta Aziziye atea ekialdean.
Montalto di Castro
Mugakideak
Montalto di Castrok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Petronas dorreak
Petronas dorreak edo Petronas Dorre Bikiak Malaysiako hiriburu den Kuala Lumpur hiriko bi etxe orratz dira. 1998 eta 2004 urteetan zehar munduko etxe orratzik garaienak izan ziren. 2004an Taipei 101 dorreak Petronas dorreak gainditu eta eraikin altuenaren titulua kendu zien. Dorreek 88 solairu ditu eta 452 metroko garaiera.
Ezaugarriak
Dorreen datu garrantzitsu eta bitxienen artean honako hauek daude:
• Azalera osoa: 395 000 m2 (bi dorreak kontuan hartuta)
• 88 etxebizitza
Historia
César Pelli arkitekto argentinarrak diseinatu zituen eta 1998an bukatu zituen. Batez ere hormigoia, altzairua, aluminioa eta beira (fatxada)erabilita. Baseak, hasieran Salomongo izarraren forma zuten (zortzi puntako izarra). Pellik, diseinu geometriko islamiar bat erabili zuen bere oinplanoan bi karratu elkartzen zituenean. Goialdean tamaina gero eta txikiagoa zuen, eta kultura islamikoan oso ohikoa den motibo batean oinarrituta dago: zortzi puntei erreforzatzeko, lobulu irten batzuk gehitu zizkien, eta, teknika horrekin, zortzi puntako izar bat lortzen da. 1992an hasi ziren dorreak eraikitzen.
41. eta 42. solairuetan (170 m garai) zeruzubi bat dago, bi solairukoa eta 58 m luze dena.
Bitxikeriak
2009ko irailaren 1eko goizean, Alain "El Trepador" Robert hiri-igokari frantsesak, eskuak eta oinak bakarrik erabiliz eta segurtasun-gailurik gabe, bigarren dorrearen gailurrera igo zen, aurreko bi saiakerak gelditu ondoren. 1997ko martxoaren 20an, poliziak 60. solairuan gelditu zuen. Bigarren saiakera bat egin zuen 2007ko martxoaren 20an, hamar urte geroago, eta berriz ere solairu berean atxilotu zuten, baina beste dorrearen gainean.
Topaketa (argipena)
Topaketa hitzak adiera zenbait ditu:
Gaz de France
Gaz de France frantses estatuko gas natural ekoizle, hornitzaile eta banatzaile bat da. Sozietate anonimo gisa eratu zuten 1946an Électricité de Francerekin batera. Europako beste herrialdeetan lan egin zuen 2008an Suezekin bat egin zuen arte. Biek GDF Suez sortu zuten, egun Engie dena.
Mendraka
Mendraka Elorrioko (Bizkaia) iparraldean dagoen auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 50 biztanle ditu.
Suez (enpresa)
Suez frantziar, ur, elektrizitate eta gas natural ekoizle, hornitzaile eta banatzailea izan zen. 1997an sortu zuten Compagnie de Suez eta Lyonnaise des Eaux batuz. Munduko beste herrialdeetan lan egin zuen 2008an Gaz de France bat egin zuen arte. Biek GDF Suez sortu zuten, egun Engie dena.
Reuil-sur-Brêche
Reuil-sur-Brêche Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Reuil-sur-Brêche udalerrian erroldatutako biztanleak 266 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 96 etxebizitza zeuden, 92 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 95etxeak ziren. 92 etxebizitza nagusietatik 79 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 1ek bi zituen, 8 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 52 etxek bost zituzten. 77 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 179 ziren, horien artean 148 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 148 pertsona aktiboetatik 131 lanean zeuden (71 gizon eta 60 emakume) eta 17 langabezian zeuden (6 gizon eta 11 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Reuil-sur-Brêche udalerrian 103 unitate fiskal zeuden, 300 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.204 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 2 argiketariak.
2000. urtean Reuil-sur-Brêche udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.071 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Jardunaldi
Kongresua, bilkura eta, gehienetan pluralean, jardunaldiak eta topaketak' gai bati buruzko hitzaldi eta solasaldi saioen multzo bat dira, horri buruzko informazioa jaso, eztabaidatu, ekimenak proposatu eta erabakitzeko. Toki desberdinetako aditu eta interesatuak biltzen dituztenak egun batzuetan zehar (2-5 egunetan zehar, gehienetan) eta maiz aldiro ospatzen direnak. Jardunaldietako gaian interesatuta egon nahiz horretan lan egiteagatik bertaratzen direnek elkar ezagutzeko aukera izateko ere balio izaten dute, egunerokoan harreman zuzena ez duten pertsonak izaten baitira. Denetariko kongresu eta topaketak izan daitezke: aisialdi-taldeetan aritzen diren pertsonak, zaletasun baten inguruan biltzen direnak nahiz gaixotasun baten inguruan sendagile berezituak biltzen dituztenak. Batzuetan, kongresu eta topaketek harrera-ahalegin handia eskatzen dute: aurrez komunikazio-lana egin eta kongresu hitzaldiak eta topaketak programatzeaz gainera, horietarako azpiegitura osatu eta bertaratutakoei ostatu, janaria eta aisialdirako aukerak eskaini behar zaizkie. Horrek guztiak eragin ekonomiko handia izan dezake hiri batean; horrela, kongresu-turismoa terminoa sortu da kongresuen inguruan sortzen den jarduera ekonomikoa izendatzeko. Hori dela eta, hiriek marketin-kanpainak egiten dituzte kongresuak eta topaketak erakartzeko.
Richmond (Ohio)
Richmond Ohioko herri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 481 biztanle zituen, 1.43 kilometro koadrotan banatuta.
Carlos Iturgaiz
Carlos Jose Iturgaiz Angulo (Santurtzi, Bizkaia, 1965eko urriaren 20a ) politikaria da. Euskadiko Alderdi Popularraren presidentea izan zen 1996tik 2004 arte, Eusko Legebiltzarreko kidea, eta Europako Legebiltzarreko parlamentaria. 2019ko apirilaren 3an utzi zuen politika, baina 2020ko otsailaren 23an 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan PP-C's koalizioan zerrendaburu izendatu zuten.
Bizitza
Santurtzin nafar karlisten familia batean jaio zen eta Portugaleteko Santa Maria ikastetxean ikasi. Hasieran, lanbide heziketa ikasi bazuen ere, gero hizkuntza klasikoak ikasteari ekin zion. Ez zituen ikasketak bukatu eta akordeoi irakasle bilakatu zen.
Euskaldun berria da, eta seme-alabak D ereduan izan ditu.
Ibilbide politikoa
1993an Euskadiko Alderdi Popularraren idazkari nagusia izan zen, eta 1996an, presidentea, 2004 arte.
1998ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundetan zerrendaburu izan zen eta bere alderdiaren emaitzarik onenak lortu zituen, bigarren bozkatuena izanik. 2004an eurodiputatu bilakatu zen.
2020an, berriro ere Euskadiko Alderdi Popularraren presidente eta EAEko hauteskundeetarako zerrendaburu izendatu zuten. Egun, EAEko legebiltzarkidea da.
Eztabaida
Carlos Iturgaiz politikari eztabaidatua da. Bere ideologia politikoak bultzatuta, abertzaletasunaren eta ezkertiar ideologiaren aurka sutsu borrokatu da, hala Euskal Herrian nola kanpoan. Adibidez, 2009an Luis Herrero alderdikidearekin batera, Venezuelatik kanporatua izan zen.
San Pedro eliza (Gasteiz)
San Pedro eliza edo Done Petri apostoluaren eliza XIV. mendeko tenplu gotikoa da, Gasteizen dagoena. Barneko arkitekturaren eta eskulturen aberastasunagatik, Espainia iparraldeko tenplu gotiko ederrenetarikotzat hartua da. 1931n, multzo historiko izendatu zuen Espainiako Gobernuak; eta, 1984an, monumentu historiko artistiko izendatu zuen Eusko Jaurlaritzak.
Elizaren deskribapena
Eliza latindarra da, gurutze oinplanoa daukana. Hiru nabe motz ditu hiru ataletan banatuta daudenak. Nabe bakoitza ganga formako arkuez estalita dago. Bere barnean, erretaula asko ikus daitezke. Horien artean, Erregeen erretaula aipagarria da, XVI. mendekoa eta estilo platereskoa duena. Aipatzekoa da antzinako eliza harresiari lotuta zegoela.
Elizak 1892 eta 1896 bitartean berriztapen ugari jasan zituen. Berriztapen horien ondoren, Fausto Iñigitz de Betolatzak egindako portiko neogotikoa eta Bordelen 1861 eta 1901 bitartean sortutako beirateak bakarrik kontserbatu ziren.
Familien hilobiak
Ikuspuntu historiko batetik, tenpluaren hainbat kaperatan dagoen ehorztetxe eskulturak oso nabarmenak dira.
Alaba leinua
Alabatarren leinutik, Diego Martinez de Alaba (XVI. mende), Pedro Martinez de Alaba (XVI. mendearen lehen erdia) eta azken honen semea Diego Alaba Eskibelen hilobiak dira aipagarrienak. Diego Alaba Eskibel Astorgako, Avilako eta Kordobako apezpikua izan zen eta Trentoko kontzilioan parte hartu zuen. 1562.urtean hil zen.
Familia honen kide gehienak merkatariak ziren eta normalean harreman komertzialak Herbehereekin eta monarkiarekin hantatzen zirenekin izaten zituzten.
Mundelein (Illinois)
Mundelein  Illinoiseko herri bat da. Lake konderrian kokatua dago. 2010ean 31,064 biztanle zituen, 24.77 kilometro koadrotan banatuta.
San Pedro eliza (Gasteiz)
Alaba leinua
Nolanahi ere, Alaba familiako kide guztiak ez ziren eliza honetan lurperatu. Adibidez, Diego Martinez de Alaba diputatu nagusiak (Vitoria-Gasteizko alkatea izan zena ere) bere testamentuan San Francisco de Vitoria komentuan hobiratua izan nahi zuela idatzi zuen, eta horrela izan zen. Horrez gain, bere osaba Diego Martinez de Alaba, Gasteizko San Bizente elizan hobiratu zuten.
Estella leinua
Estella askazitik, Garcia de Estellasen hilobia da garrantzitsuena, XVI. mendeko platereskoa. Merkatari familia honek Flandriarekin negozio asko izan zituen eta Gasteizen goi mailako kargu politikoak lortu zituen XV. mendearen amaieran eta XVI. mendearen hasieran.
Salbatierra leinua
Salvatierra familiako kideek Gaztelako ardiaren artilea esportatzen zuten. Familia horren hilobi ezagunena Diego Martinez de Salbatierrarena da.
Bergara familia
Azkenik, Bergara familiako Juan Ruiz de Bergararen hilobia dago. Honen berezitasuna, otoizlari baten irudia agertzea da.
Hilobien argazkiak
Portiko Zaharra
Portiko zaharra XIV.mendean sortu zen. Antzinean, portiko zaharraren burutik tenplura sartzeko bidea zegoen eta Herreria kalera ematen zuen. Monumentu historiko artistiko nazioanala da. Portikoaren gainean dorre barrokoa eraikitzeak bere arkitekturan aldaketa batzuk eragin zituen. Zorionez, portikoaren harrizko taila preziatuen itxura ez zen aldatu.
Era berean, 12 apostoluen irudiak ere daude.
Kultura jarduerak
Bisita orduak izateaz gain, 2001. urtetik parrokian organo entzunaldiak egiten dira, udan zehar batez ere. Entzunaldi hauek Gasteizko udalak antolatzen ditu. Floren Unzueta organojolea izan ohi da. Horrez gain, kontzertua amaitzean Unzuetak entzuleei organoa ikusteko aukera ematen die, hura deskribatuz eta bere ezaugarriak aipatuz.
Urkizuaran
Urkizuaran Elorrioko (Bizkaia) auzoa da. Herriaren erdigunetik bi kilometro hegoaldera dago.
Inguru naturala eta kokapena
Urkizuaran Elorrioren erdigunearen eta Iguria auzoaren artean dago. Auzotik Arrasatera doan BI-632 errepidea igarotzen da.
Betiko baserrien ondoan, industria txikiak garatu dira azken mendean.
3263 Bligh
3263 Bligh asteroide baten izena da. otsailaren 5ean aurkitu zuen K. Reinmuth-ek Heidelberg Behatokitik.
NGC 5422
NGC 5422 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
3263 Bligh
Orbitaren ezaugarriak
3263 Bligh asteroidearen orbitak batezbeste 3,164 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,757 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,571 distantziara. Eszentrikotasuna 0,129 da, eta makurdura orbitala 0,97ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.3 da.
Llibertat Ródenas Rodriguez
Lehen urteak
Llibertat Ródenas 1892an jaio zen Cheran (Valentzia), familia errepublikazale antiklerikal batean. Bere gurasoak Custodio eta Emeteria izan ziren, libreki osaturiko bikote ezkongabea. Llibertatek bi neba-arreba izan zituen. Eskola laiko batean ikasi zuen. 1918an, Emeteria, Custodio eta haien seme-alabak Bartzelonara joan ziren bizitzera.
Militante libertarioa
Llibertat Ródenas, Bartzelonan, CNT-Confederación Nacional del Trabajo (Lanaren Konfederazio Nazionala) sindikatuarekin jarri zen harremanetan eta Sants-eko Kongresuan parte hartu zuen. Laster, Lehen Mundu Gerraren garaian, nabarmenduko zen bere oratoriagatik. 1919an zenbait propaganda-kanpaina egin zituen Katalunian (Josep Viadiu i Vendrell eta Felipe Barjau i Rierarekin), eta Valentzian (Eusebi Carbó i Carbórekin), Sindikatu Bakarren filosofia eta antolaketa ezagutzera emanez.
Ródenas 1920an, mitin batzuen ostean, preso sartu zuten hiru hilabetez Manresan, eta, handik gutxira, berriz ere espetxeratu zuten Guadalajaran, Severiano Martínez Anido jeneralak Bartzelonako gobernadore zibila zela egindako gehiegikeriak publikoki salatu izanagatik. Ródenasek presoei laguntzeko batzordeetan parte hartu zuen, eta gogor kritikatu zuen ihes legea, erregimenak gatazkatsutzat jo zitzakeen pertsonak desagerrarazteko modu bihurtu zena. 1931tik aurrera oso aktiboki jardun zuen Federazio Anarkista Iberiarraren (FAI) aldeko kanpainan. Madrileko Ateneoan izan zen hitzaldi batean ere parte hartu zuen 1920an, Bartzelonan jasandako errepresio bortitza salatzen. Feminista libertario gogotsua izanik, hurrengo urtean Ateneora bueltatu zen eta "La situación actual de la mujer" (Emakumearen gaur eguneko egoera) hitzaldia eman zuen. Geroago, 1922an, Montjuic-eko langile-mitin handian parte hartu zuen hizlari gisa.
1922an, Josep Viadiu i Vendrell CNTko militantearekin bikote gisa elkartu, eta harekin hiru seme izan zituen. Semeen zaintzaren ardura hartuta, alde batera utzi zuen jarduera militantea. 1931n, Errepublika ezartzean, hasi zen parte hartzen Sants-eko Brisas Libertarias-en (Haize kirri libertarioak), emakume gazteen prestakuntzan lan garrantzitsua egiten zuen taldea.
1936ko gerra: milizianoa eta Mujeres Libreseko kidea
1936an, gerra zibila hasi zenean, Durruti zutabean erroldatu zen eta Zaragozako frontera borrokatzera joan zen CNTko eta FAIko 2.000 boluntarioekin. Pina de Ebro herriaren hartzean parte hartu zuen.
Durrutik aginduta, Ródenas Bartzelonara itzuli zen. Han, gerraren ondorioz Aragoitik ebakuaturiko umeen arretaz arduratu zen. Luise Michel taldetik, borroka libertarioa feministarekin uztartzen zuen Mujeres Libres talde aitzindariaren kidea izan zen.
Ródenasen ustez, hezkuntza nahitaezkoa zen genero-rolak eraldatzeko, horregatik, aktiboki hartu zuen parte Casal de la Mujer Trabajadora-n (Emakume Langilearen Etxea) antolaturiko alfabetatze eta prestakuntza espezializatuko zereginetan, non 600 eta 800 emakume artean joaten ziren klasera.
1939an, gerra amaitutakoan, Frantzian erbesteratu zen lehenengo; gero Santo Domingon eta azkenean Mexikon finkatu zen. Handik berreskuratu ahal izan zuen seme txikia, gerran bere hiru semeak Sobietar Batasunera bidali zituelako. Beste biak Leningradeko batailan nazismoaren aurka borrokan hil ziren.
Abere
Abereak edo azienda —zenbait euskalkitan abrea, kabala edo ganadu — janaria, zuntzak eta lana bezalako ondasunak ekoizteko gizakiak nekazaritza inguruneetan etxekotuta hazten dituen animaliak dira. Normalean, abereak irabaziak izateko hazten dira, abeltzaintzaren bidez, eta egun, lehen sektoreko jarduera nagusietako bat dira.
Etimologia eta esanahia
Abere hitzak latinezko habere ("ukan") forman du jatorria. Esanahi modernoan erromantze garaian agertu zen.
Abereen sailkapena
Oro har, behiei abelgorri edo azienda gorri esaten zaie (bertako arraza gorriei, behintzat); ardiei, abelxuri edo azienda zuri; eta zaldi-behorrei (batzuetan, ahuntzei eta urdeei ere bai), abelbeltz edo azienda beltz, agian garai batean Euskal Herri ko zaldi azienda nagusia pottokak zirelako.
Erronkarieraz zaldi-behorrei abregende esaten zitzaien; ardiei, ilagende; ahuntzei, bilagende; eta txerriei, txerrigende.
Behiei, astoei, zaldiei eta neurri bereko animaliei, abere larri esaten zaie, eta ardiei, ahuntzei eta urdeei, abere xehe (zenbait euskalkitan abeltxe edo giberri). Antzeko sailkapenak abere nagusiak eta abere txikiak bereizten ditu.
Abeltzaintza
Abereen hazkuntzatik, gizakiak halako irabaziak eskuratze ditu :
Cross of Iron
Errusian girotua egon arren Jugoslavian filmatua izan zen. Gerraren aurkako filma da, gerretan izan ohi den ankerkeri eta basakerian diren bezalakoak eta modu latzean erakusten dituelarik. Ordurarteko Bigarren Mundu Gerrari buruzko filma gehienek ez bezala, honako hau alemaniaren ikuspuntutik ikusitako istorioa zinemaratu zuen lehenbiziko filmeetako bat izan zen.
Argumentua
Bigarren Mundu Gerra (1939-1945), Ekialdeko Frontea. Alemaniar eskuadroi bat sobiertar batasuneko gudaroste beldurgarriari aurre eegiten ari zaio. Eskuadroi honen burua izaera gogorreko Steiner sarjentu da (James Coburn), baina nola edo hala loriaren bila dabilen Stransky kapitainaren (Maximilian Schell) erabaki suizidei ere aurre egin beharko diete.
Murumendiko Estazio Megalitikoa
Murumendiko Estazio Megalitikoa. Aztarna megalitiko batzuk ikus daiteke Murumendi mendilerroan. Guztira zazpi dira ezagutzen direnak; gutxienez beste bat desagertuta dago.
Kokapen geografikoa
Geografikoki, Mandubiatik Bidaniako eremura Murumendi zeharkatuz iristen den mendikatean aurkitzen da. Udalerri hauetan daude monumentuak: Beasain, Ezkio-Itsaso, Beizama, Alkiza, Bidegoian.
Sailkatutako monumentuak
Estazio honetan ondorengo monumentu megalitikoak aurkitu dira:
Trikuharriak
Guztira bost dira:
Tumuluak
Bi dira:
Beste bat, gutxienez, Basagain, desagertuta dago.
Xabier Andonegi (argipena)
Xabier Andonegi pertsonaia ezberdinen izen eta abizena da:
Demigny
Demigny Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 736 etxebizitza zeuden, 655 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 48 hutsik zeuden. 667 etxeak ziren eta 65 apartamentuak ziren. 655 etxebizitza nagusietatik 507 bere jabearen bizilekua ziren, 137 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 25 etxek bi zituzten, 85 etxek hiru zituzten, 213 etxek lau zituzten eta 325 etxek bost zituzten. 524 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 237 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 379 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Demigny udalerrian 674 unitate fiskal zeuden, 1.795,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.663 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 63 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 igeltseroak, 4 margolariak, 6 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean Demigny udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.050 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Murphysboro (Illinois)
Murphysboro  Illinoiseko hiri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 7,970 biztanle zituen, 13.34 kilometro koadrotan banatuta.
Pseudancistrus sidereus
Pseudancistrus sidereus Pseudancistrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Montefiascone
Montefiascone Italiako udalerri bat da. Viterboko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Montefiasconek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Jacob Zuma
Jacob Gedleyihlekisa Zuma (Nkandla, KwaZulu-Natal, 1942ko apirilaren 12a-) politikari hegoafrikarra da.
Afrikako Kongresu Nazionalaren presidentea da 2007tik, eta 2009tik herrialdeko agintari gorena.
Arte budista
Arte budistak Indiako azpikontinentean du jatorria, egungo India, Bangladesh, Bhutan, Nepal eta Pakistan. Arte mota hau Siddhartha Gautamaren (Buda historikoa) bizitzaren ondorengo mendeetan sortu zen, K. a. VI. eta V. mendeen artean. Beste kultura batzuekiko harremanari esker, geroago Asia osoan eta munduan zehar hedatzea lortu zuen. Ikuspegi estetikotik, budismoa antzinako Indiako arte-adierazpenik garrantzitsuena da, eta pieza budista ugari daude herrialdeko museoetan. Arte budista santutzat jotzen diren lekuetan ere islatzen da ondoen, hala nola Bodhgaya, Sarnath — Budak bere sermoia predikatzen zuen lekua —, Lumbini, etab. Halaber, garrantzitsuak dira erromesaldiko monasterioak, horien artean aipagarrienak Ajanta, Amaravati, Sanchi, Ellora, Anuradhapura eta abar. Sanchiren Estupa Handia monumentu budistarik onenetariko bat da.
Lehen etapa bat, preikonikoa deitua, K.a. I. mendea baino lehen kokatzen da. Garai horretan Siddhartha Gautamaren zuzeneko irudikapenetara ez jotzea da bere ezaugarria. Hurrengo etapak, ikonikoak, Budaren giza irudia eta iraganeko, etorkizuneko eta beste unibertso batzuetako budak ditu bere artelanen sinbolo nagusi.