cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Narciso Ibáñez Serrador
Narciso Ibáñez Serrador —Chicho Ibáñez Serrador eta Luis Peñafiel izen-deiturez ere ezaguna— (Montevideo, Uruguai, 1935eko uztailaren 4a - Madril, 2019ko ekainaren 7a) zinema- eta telebista-zuzendaria izan zen. Uruguain jaioa, Espainian bizi zen 1947az geroztik. Telebistarako egin zituen saioek ospe handia eman zioten. Bereziki aipagarriak ditu Un, dos, tres... responda otra vez —lehen garaikoa (1972-1978) izan zen arrakastatsuena, nahiz eta gero (1982tik 1988ra eta 1991tik 1994ra) jarraipena izan zuen— eta Hablemos de sexo (1990), non maisutasun handiz bildu baitzituen dibertsioa eta pedagogia, umorea, erotismoa eta kultura.
Printzheim
Printzheim Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Narciso Ibáñez Serrador
Bizitza
Gurasoak antzezleak zituen, eta antzerki-lanak idazten hasi zen. Geroago, ordea, zinemarako eta telebistarako idatzi zuen. RTVEren hasieran, Historias de la frivolidad (1967) egin zuen, zeinetan erotismoaren eta zentsuraren arteko historian zeharreko borrokari buruzko ikuspegi umoretsua eskaintzen baitzuen. Aitzitik, Historias para no dormir (1970) saioan beldurrezko istorioak kontatzen ziren. Zineman, aldiz, La residencia (1969) eta ¿Quién puede matar a un niño? (1976) beldurrezko filmak zuzendu zituen. Berrikiago, eta RTVErentzat betiere, Waku-Waku (1990) eta El semáforo idatzi eta zuzendu zituen.
Printzheim
Biztanleria
2007an Printzheim udalerrian erroldatutako biztanleak 213 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Flaming Youth (abestia)
"Flaming Youth" Kiss rock talde amerikarrearen abestia da. Abestia beraien 1976ko Destroyer albumean agertzen da, eta azala zuen lehen Kiss singlea izan zen. Singleak 72. postua lortu zuen AEBetan eta 73.a Kanadan.
Abestia Ace Frehleyk, Paul Stanleyk, Gene Simmonsek eta Bob Ezrinek idatzi zuten. Ezrinek beste hirurek idatzitako abesti zatiak hartu zituen, eta batera jarri abestia osotzeko. Adibidez, "Flaming Youth" abestiko riff nagusietako bat Simmonsen "Mad Dog" izeneko abesti batekoa zen, zein Kissen 2001eko The Box Set bilduman agertu zen.
Printzheim
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 82 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 5 hutsik zeuden. 77 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 68 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 59 etxek bost zituzten. 71 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Flaming Youth (abestia)
Dick Wagner saioko gitarjoleak eta Alice Cooperren bakarlari taldeko kideak abestiaren gitarra soloa jo zuen, baita "Sweet Pain" abestikoa ere, diskoko hurrengo abestia. Hau sorpresa handia izan zen Frehleyrentzat, nor ez zen konturatu bere soloa bergragatu zutela albumaren azkenengo nahasketak entzun zituen arte.
Abestiaren instrumentazioan kaliope bat agertzen da, Bob Ezrin ekoizleari bururatu zitzaiona.
Printzheim
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 136 ziren, horien artean 113 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 113 pertsona aktiboetatik 105 lanean zeuden (58 gizon eta 47 emakume) eta 8 langabezian zeuden (2 gizon eta 6 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Deux-Évailles
Deux-Évailles Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Printzheim
Diru sarrerak
2009an Printzheim udalerrian 74 unitate fiskal zeuden, 210 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.075 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.
Deux-Évailles
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Printzheim
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
Deux-Évailles
Etxebizitza
2007an 100 etxebizitza zeuden, 79 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 94 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 79 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 10 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 56 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Printzheim
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Printzheim udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 440 hektarea erabiltzen.
Deux-Évailles
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Printzheim
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Deux-Évailles
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 126 ziren, horien artean 95 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 95 pertsona aktiboetatik 85 lanean zeuden (50 gizon eta 35 emakume) eta 9 langabezian zeuden (2 gizon eta 7 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Printzheim
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Deux-Évailles
Diru sarrerak
2009an Deux-Évailles udalerrian 73 unitate fiskal zeuden, 197 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.823 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
Santa Elena (Honduras)
Santa Elena Hondurasko La Paz departamenduko udalerri bat da. 164 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 11.729 biztanle zituen.
Deux-Évailles
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Deux-Évailles udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 490 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lacourt-Saint-Pierre
Lacourt-Saint-Pierre Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lacourt-Saint-Pierre udalerrian erroldatutako biztanleak 1.030 ziren. Familiak 372 ziren, horien artean 76 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 112 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 168 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 662 ziren, horien artean 493 aktiboak ziren eta 169 inaktiboak ziren. 493 pertsona aktiboetatik 447 lanean zeuden (247 gizon eta 200 emakume) eta 46 langabezian zeuden (20 gizon eta 26 emakume). 169 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 52 ikasten zeuden eta 69 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lacourt-Saint-Pierre udalerrian 383 unitate fiskal zeuden, 1.041,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.985 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 37 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 14 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Lacourt-Saint-Pierre udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, 630 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Abag zaldi
Abaga zaldia, ( Txinera sinplifikatuaz: 阿巴加马, Txinera tradizionalez: 阿巴加馬, Hanyu pinyinez: Abaga), Txinako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen da. Mongoliar zaldiaren motako arraza da. Oro har kolore beltzeko zaldiak dira.
Mongoliar zaldiak baino handiago eta azkarragoak dira, lasterketetarako aukeratuak izan baitira. Gaur egun haien kopurua 4.000 ingurukoa da, beraz Abag zaldia zabalkunde txikiko arraza da.
Historia
Informazio gutxi dago zaldi arraza honen inguruan.
René Mayer
René Mayer (Paris, 1895eko maiatzaren 4 - ibidem, 1972ko abenduaren 13a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1953ko urtarriletik ekainera.
Alsaziako familia judu bateko kidea, Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen eta 1918an zauritu zuten. Gerra aurretik, ikatza inportatzen zuen Alemaniatik, eta, ondoren, SNCFko kontseilari eta Air France sortu zuen.
Bigarren Mundu Gerran Aljerrera ihes egin zuen 1943an Frantziako indarrekin bat egiteko. Alderdi Erradikal Sozialistako kide eta Justizia eta Finantza ministro izan zen.
1953ko urtarrilean lehen ministro izendatu zuten. Judutar jatorriko bigarrena izan zen Léon Blum ondoren. 1955etik 1958ra Ikatzaren eta Altzairuaren Europako Erkidegoko presidente izan zen.
Santa María (Honduras)
Santa María Hondurasko La Paz departamenduko udalerri bat da. 97 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 10756 biztanle zituen.
Itotze
Itotze izan daiteke:
Antiprisma dodekagonal
Geometrian, antiprisma dodekagonala oinarritzat bi dodekagono (berdinak, baina bata bestearekiko biraturik) eta albo-aurpegitzat triangeluak dituen poliedroa da. Oinarri baten erpin bat haren parean beste oinarrian dauden ondoz ondoko bi erpinak lotzean sortzen dira albo-aurpegi triangeluarrak. Adibidez, bi oinarriak dodekagonoak dituen prisma batean (bi oinarriek zentro bera dute, baina bata bestearekiko 15° edo π/12 radian biratuta dago), bi oinarrien hogeita lau erpinak lotzen dituzten berrogeita zortzi ertz daude eta irudiak, beraz, hogeita lau albo-alde triangeluar ditu: antiprisma dodekagonal simetriko bat da.
Victor Graeff
Victor Graeff Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Eztarriko trabamendu
Eztarriko trabamendua arnasbideetako buxadura da, normalean akzidentala, baina batzuetan kronikoa, oro har elikagaien irensteak huts egiten duenean, eta erasandako subjektua itotzea eragin dezakeena, baita heriotza ere, azkar konpontzen ez bada. Askotan, txingoma, umeentzako gomazko pilula, hestebete, mahats, puxika, jostailu txikiekin edo gaizki murtxikatutako janari-zati handi bezalako elikagaiekin gertatzen da.
Burmuinetako kalteak izaten hasi aurretik arnasa berreskuratzeko kalkulatzen den denbora ezin da 4 minututik gorakoa izan. Heriotza 6 eta 10 minutu artekoa izan daiteke (gutxi gorabehera eta biktimaren arabera), baina denbora hori pixka bat luza daiteke konorterik gabeko biktimarengan bihotz-biriketako bizkortzea (BBB) aplikatuz.
Lophozosterops goodfellowi
Lophozosterops goodfellowi Lophozosterops generoko animalia da. Hegaztien barruko Zosteropidae familian sailkatua dago.
Santiago de Puringla
Santiago de Puringla Hondurasko La Paz departamenduko udalerri bat da. 133 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 16029 biztanle zituen.
Ophiocara macrolepidota
Ophiocara macrolepidota Ophiocara generoko animalia da. Arrainen barruko Eleotridae familian sailkatzen da.
Nizeforo Fokas Zaharra
Nizeforo Fokas (heriotza, 895-6 edo circa 900), normalki Zaharra deitua bere biloba zen Nizeforo II.a Fokas enperadorearengandik bereizteko, bizantziar jeneral garrantzitsua izan zen IX. mendean, eta Fokas familiaren lehen kide garrantzitsua. Gaztea zelarik Basilio I.a Mazedoniarraren guardia pertsonalean (manglabita) hartu zuten, eta hortik azkar igo zen protostrator titulua eta, ondoren, Charsianongo gobernadore izan zen. Hortxe Arabiarren aurkako gerratan arrakasta handia izan zuen. 886. urtearen inguruan Italiako hegoaldera espedizio garrantzitsua gidatu zuen, eta bere garaipena dela eta penintsulan bizantziar berpiztearen hasi zen.
Bere itzuleraren ondoren Eskolen Domestikoa izendatu zuten, berez armada guztiaren komandante nagusia. Kargu horretan arabiarren aurkako garaipena lortu zuen ekialdean eta Simeon I.a Bulgariakoaren aurka Balkanetan.
895/6an hil zen, edo, agian, 900. urtearen inguruan. Bere garaikideek laudorio handiak eskaini zizkioten bere gaitasun eta karakter militarra zela eta. Bere bi semeek, Bardas eta Leo, ondorengotza eskuratu zuten Eskolen Domestiko gisa. Bere biloba Nizeforo eta Leon jeneral izan ziren, lehenengoa enperadore titulua izan zuen 963-969 urteen artean, arabiarren aurkako gerratan galdutako hainbat probintzia berreskuratuz.
Port-au-Prince
Port-au-Prince (Haiti krioileraz Vil Pòtoprens) Haitiko hiriburua eta hiririk handiena da, 1.082.800 biztanlerekin. La Gonave golkoko badia batean dago.
Historia
1749an sortu zuten frantziar kolonoek, azukrea ustiatzeko hiri gisa. 1770an Cap-Haitien hiria ordezkatu zuen hiriburutzan. 1794an britaniarrek menderatu zuten eta 1804an Haiti independienteko hiriburua izendatu zuten.
2010eko urtarrilaren 12an 7.0ko lurrikara batek hiria suntsitu eta milaka hildako utzi zituen.
Herri eta hiri senidetuak
Port-au-Prince ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
Moisesen legea
Moisesen legea (תֹּורַת מֹשֶׁה; Septuagintako ) Biblian Israelgo herri berriari emandako legea da. Tradizioaren arabera, Moisesek berak idatzi zuen baina teoria modernoek egile asko zituela dio.
Hebreeraz Tora (Legea) diote, Tanakharen lehen bost liburuen izena ere badean. Judaismo errabinikoan, lege hori Halakha edo, batzuetan, Moises aroko ahozko legea da, lege judu nagusien bilduma. Moisesen legearen aginduak, forma askotan, batzuek antzinako Ekialde Hurbileko tradizioak ez bezalakotzat hartzen dituzte.
Faf de Klerk
François "Faf" de Klerk (Nelspruit, 1991ko urriaren 19a) hegoafrikar errugbi jokalaria da, uztartze-erdilari postuan aritzen dena. Bost denboraldiz Premiership Rugbyko Sale Sharks taldean jokatu ondoren, 2022an Japoniako Yokohama Canon Eaglesek kontratatu zuen. 2016ko ekainaren 11n egin zuen debuta Hegoafrikako errugbi selekzioarekin, Lurmutur Hirian, Irlandaren aurka. Talde nazionalarekin, Munduko Kopa irabazi zuen 2019an.
Lophozosterops squamiceps
Lophozosterops squamiceps Lophozosterops generoko animalia da. Hegaztien barruko Zosteropidae familian sailkatua dago.
Karratu txikienen erregresio
Estatistikan, karratu txikienen erregresioa edo zehatzago karratu txikien arrunten erregresioa aldagai anitzeko datu multzo batera lerro bat (zuzen bat edo parabola bat esaterako) doitzeko metodo bat, hondar karratuen batura minimotzen duena lerroaren parametroak zehazteko.
Zehatzago, bi aldagaitarako, y mendeko aldagai bat eta x aldagai independente bat finkatu ondoren, bi aldagaiak lotzen dituen funtzio bat eratzen da:. Horrela, y mendeko aldagaiari buruz bi motako balioak sortzen dira, x_i aldagai independentearen balio bakoitzeko: behatutako balioak, jaso diren egiazko datuak alegia, eta aurresandako balioak, x_i aldagaiaren balio bakoitza funtzioan ordezkatuz suertatzen direnak. hondarrak dira, aurresanean egiten diren erroreak alegia. Aurretik aukeratu den lerro motarako (zuzena edo bestelako bat), errore karratu hauen batura, \sum_ie_i^2 alegia, minimotzen duen lerroa izango da karratu txikienen erregresio lerroa.
Aldagai independenteak anitz izan daitezke eta orduan erregresio anizkoitza egiten dela esaten da. Prozedura berdina izango da, baina aurreikusitako balioak kalkulatzeko, lerroan aldagai independente guztietako balioak sartu beharko dira.
Aurrez hondarrei probabilitate banaketa jakin bat ezartzen bazaie, bestelako baldintzekin batera, erregresio lerroari buruzko ondorio konplexuagoak egin daitezke, lerroaren parametroen adierazgarritasun estatistikoari buruz esaterako, inferentzia estatistikoa erabiliz. Orduan karratu txikienen erregresio eredu bat aztertzen ari dela esaten da.
Historia
Carl Friedrich Gauss matematikariak asmatu zuen karratu txikienen metodoa 1795. urtean, 18 urte besterik ez zituelarik. Adrien-Marie Legendre matematikari frantsesak ordea argitaratu zuen lehen aldiz 1805. urtean. Ceres asteroide antzeman berriaren kokapena aurreikusiz frogatu zuen karratu txikienen erregresio metodoak bere indarra. Antzeman eta berehala, asteroidearen kokapen zehatza galdu ondoren, Gauss-ek egindako kalkuluei esker eta karratu txikienen erregresioaren bitartez, aurkitu ahal izan zen berriro 1801. urtean.
Čata
Čata Eslovakiako udalerri bat da, Leviceko barrutian kokatuta. 14,77 km²ko azalera du eta 979 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1386. urtekoa da.
Norops pijolense
Norops pijolense Norops generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Yarula
Yarula Hondurasko La Paz departamenduko udalerri bat da. 94 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 8772 biztanle zituen.
Emakume afrikarra
Emakume afrikarra (L'Africaine) bost aktotan banatutako grand opera bat da, Giacomo Meyerbeerren musika eta Eugène Scriberen libretoa duena. Vasco da Gamaren bizitzan oinarrituta, fikziozko gertaerak azaltzen ditu. 1865eko apirilaren 28an estreinatu zuten Parisko Opera antzokian.
Barbie
Barbie munduan gehien saldu den panpina ospetsua da. 1959ko martxoaren 9an eman zen ezagutzera American International Toy Fair jostailu azokan. Elliot Handler-en emaztea zen Ruth Handler andereak sortu zuen; senarra Mattel enpresa sortu zutenetako bat da.
Badirudi Ruth Handler-ek bere alaba Barbararen gustuak jarraituz sortu zuela, emakume heldua irudikatzen zuen panpina nahiago zuela, alegia, ume itxura zuena baino. 50eko hamarkadan panpina gehienak umeak irudikatzen zituzten. Ruthek senarrari esan zion, baina Matteleko zuzendariak ez zuen horrelakorik entzun nahi.
Alemaniara egin zuen bidaia batean, Elliot Handler-ek, Ruth-en senarrak, Lilli izeneko panpina bat aurkitu zuen, emakume heldu batean inspiratutakoa bera. Hasiera batean, gizonezkoek erosten zuten Lilli panpina, baina berehala ezagutu zuten neskek eta arropak aldatzen hasi ziren behin eta berriro. Lilliren ospea Alemaniatik irten zen eta AEBetara ere iritsi zen. Une honetan erosi zuen Mattel-ek, aurretik Ruth Handleren ideiari muzin egin bazion ere. Izen berria jarri zioten, Barbie eta irudia aldatu zioten. Dena prest zegoenean, 1959ko martxoaren 9an kaleratu zuten American International Toy Fair delakoan.
Bere itxura anglosaxoi, matxista eta protestante nabarmenarekin, kritikak saihestea lortu du, eta Jantzien Museora ere iritsi da. Han, David Delfín edo Amaya Arzuagaren mailako 90 sortzailek diseinatutako modeloen bilduma dago ikusgai.
Historia
1950eko hamarkadan, Ruth Handler konturatu zen bere alabak nahiago zuela ezaugarri helduak zituzten panpinekin jolastu, eta ez haur ezaugarriekin. Garai hartan, egiten ziren panpina gehienak haurrentzakoak ziren, eta, beraz, balizko negozioaz ohartzean, bere senarrari eta Mattelen sortzaileari emakume baten ezaugarriak zituen panpina bat sortzeko ideia proposatzea erabaki zuen. Hala eta guztiz ere, ideia ez zen onik aterako, Matteleko zuzendariak erakutsi zuen erreakzioaren ondorioz.
Ruth Handlerrek, Alemaniara egindako bidaia batean, Bild Lilli izeneko panpina sexy bat aurkitu zuen beira-arasa batean, umeentzako jostailu bat ez zena. Panpina hori gizonei salduz hasi zen, gero neskei eskaintzeko, ospea zela eta: neskek gozatu egiten zuten janzten eta arropa aldatzen. Lilli hain ezaguna izatera iritsi zen Alemaniako mugak gainditu zituela, Estatu Batuetara iritsiz.
Elena Olabe
Elena Olabe Duñabeitia (Durango, Bizkaia, 1997ko maiatzaren 9a) bizkaitar poeta da. Artearen Historian graduatua Gasteizko EHUn.
Barbie
Historia
Hau gertatu zenean, Mattelek, Ruth Handlerren aurreko ideia arbuiatu ondoren, Lilliren eskubideak erosi zituen. Orduan, Barbie izeneko panpina berri bat sortu zen Ruthen alaba zen Barbararen omenez, Willowsen jaio zena, Wisconsin estatuan zegoen fikziozko herri bat, non Willows High Schoolera joan zen. Barbieren mutil-laguna, Ken Carson (1961ean argitaratu zen lehen aldiz), Handler senar-emazteen semeetako batean inspiratuta dago. Hala ere, panpinaren izen osoa Barbara Millicent Roberts da. Dena primeran zegoenean, 1959ko martxoaren 9an American International Toy Fair-en Barbie jaiotzea erabaki zuten, data hori panpinaren urtebetetze ofizial bezala mantenduz.
Kathrine Switzer
Bizitza
Kathrine Switzer Alemanian jaio zen baina aita Ameriketako Estatu Batuetako Armadako ofiziala baitzen AEB nazionalizatu zen. Familia 1949an itzuli zen Estatu Batuetara. Virginiako Fairfax konderriko George C. Marshall High Schoolen lortu zuen gradua, eta kazetaritza ikasi zuen Syracuseko Unibertsitatean. 1968an burutu zuen lizentzia, eta 1972an maisutza gradua.
Joaquín Sanz Gadea
Joaquín Sanz Gadea (Teruel, Espainia, 1930eko ekainaren 30a - Madril, 2019ko maiatzaren 25a) espainiar sendagilea izan zen.
Kathrine Switzer
1967ko Bostongo maratoia
1960ko hamarkadan emakumeek debekaturik zuten Bostongo maratoian partze hartzea, «ahulegiak» zirelakoan. Bobbi Gibb 23 urteko neskak amaitu zuen 1966. urtekoa, baina erregistroan izenik eman gabe. Boston Athletic Association erakundeak onartzen du Gibb izan zela maratoia egin zuen lehen emakumea, baina orduan haren balentria keinu sinboliko hutsa izan zen.
Joaquín Sanz Gadea
Biografia
Salamancan, Parisen eta Madrilen egin zituen ikasketak. 1961ean, Kongora joan zen, Osasunaren Mundu Erakundeak Kongo Operaziorako hautatu zuelako. Lehenbizi, Butara joan zen (Stanleyvilleren iparraldean), eta Lumumbako klinikaren ardura hartu zuen bere gain. Hamahiru hilabete geroago, Klinika Nazionalera eta Elizabeth Erreginaren Klinikara bidali zuten, zuzendari gisa. Halaber, Malekeko legenardun-ospitaleko zuzendari izan zen (Stranleyvillen) 1962an. Geroago, Basoko hirira bidali zuten. 1964ko udan, Kongoko gerra piztu zenean, Stanleyvilleko Rive-Gauche erietxean aritu zen. Urte haietan, lan handia egin zuen Espainiatik plasma eta ebakuntzetarako tresneria lortzeko. Kirurgia-zerbitzuko buru izan zen Matadiko Onatra Erietxean (Kongo).
Elena Olabe
Biografia
Elena gaztetan hasi zen idazten. Durangoko Udalak antolatzen duen Julene Azpeitia saria irabazi zuen 2015ean Ane Inventarium ipuinarekin, Herriko gazteek argitaratzen duten "Berbak" aldizkarian ere hainbat ekarpen egina da.
Barbie
Historia
Barbie telebistako publizitatean neurri handi batean oinarritutako merkatu-estrategia bat izan zuen lehen jostailuetako bat izan zen, gerora beste jostailu batzuek asko kopiatu dutena. Kalkuluen arabera, mila milioi Barbie panpina baino gehiago saldu dira munduan, 150 herrialde baino gehiagotan. Mattelek dio hiru Barbie panpina saltzen direla segundoko.
Joaquín Sanz Gadea
Biografia
1966an, Bakearen Nobel sarirako izendatu zuten. Hura ez, baina beste sari asko jaso zituen, 1998ko Elkartasunaren Asturiasko Printzea saria, besteak beste, Nicolás Castellanos, Vicente Ferrer eta Muhammad Yunusekin batera.
Kathrine Switzer
1967ko Bostongo maratoia
Ondoko urtean, Kathrine Switzerrek K. V. Switzer inizialak erabiliz eman zuen izena, eta antolatzaileek ez zuten jakin emakumea zela lasterketa abiatu arte. Maratoiaren bosgarren kilometroa bete baino lehen, Jock Semple lasterketako epailea parean jarri zitzaion, maratoia uzteko esanez, eta Switzer hura saihesten saiatu zenean gerritik heldu zion. Tom Miller mutil-laguna alboan zuen eta epailea bultzaka kendu zuen paretik. Hainbat korrikalarik babestuta egin zuen emakumeak gainerako bidea.
Joaquín Sanz Gadea
Idazlanak
Artikulu asko idatzi zituen, eta zenbait liburu, hala nola hau: Lo que todo saharaui debe saber sobre el tracoma (1975).
Kathrine Switzer
1967ko Bostongo maratoia
Dortsal ofizialak ez zion ezertarako balio izan; deskalifikatu egin zuten. Baina bosgarren kilometroko gertakizunaren argazkia mundu osora zabaldu zen. Aurreko urtean bizpahiru egunkarik Gibben berri eman zuten bitxikerien atalean, baina ez zuen inolaz ere lortu Switzerren argazkiak izan zuen oihartzuna. Horrek indar handia eman zion emakumeen parte hartzearen aldeko borrokari. Eta, hala ere, beste bost urte behar izan zituzten helburua lortzeko. 1972ko Bostongo maratoian emakumeei parte hartzeko eskubidea onartu zitzaien lehenengoz, eta beste hamabi urte behar izan ziren emakumezkoen maratoia Olinpiar Jokoen proben zerrendari eransteko.
Calamus penna
Calamus penna Calamus generoko animalia da. Arrainen barruko Sparidae familian sailkatzen da.
Kathrine Switzer
1967ko Bostongo maratoia
2018 ko azaroan Euskal Herrian izan da Behobia-Donostia lasterketak gonbidaturik. Bertan bat egin zuen Lurdes Gabarain ekin, 1977 an Bordelen 42 km.-ak egin zituen Estatuko lehenengo emakumearekin. Deustuko Unibertsitatea k Kiroleko Baloreen Deustu Saria eman zionean Maialen Lujanbio k bertso bat eskaini zion.
Barbie
Historia
2012ko ekainean ezaguna egin zen panpinarekin hain antzeko ezaugarriak zituen benetako pertsona bat, bere irudiak munduari bira eman ziona. Bere izena Valerie Lukyanova da, 28 urtekoa eta ukrainarra.
Espero zitekeen bezala, 2014ko azaroan atera zen Barbieren aurkako lehen "Lammily" panpina, zelulitisa, aknea eta tatuajeak dituena. Gaur egun jada 22 mila unitate saldu dira. Nickolay Lamm estatubatuarrak sortu zuen, Matteleko ilehori estilizatuaren mezu kontrajarria neskei bidaltzeko.
Polemikak
Barbieren ospeak haurren jolasean duen eraginak kontrol maila handia erakartzen duela ziurtatzen du. Askotan, jasotako kritiken oinarria da neskatoek Barbie eredutzat hartzen dutela eta eredu hori imitatzen saiatzen direla; hori oinarri hartuta, kritika gogor batzuk egin zaizkio, jarraian deskribatzen direnak.
Pseudoxyrhopus kely
Pseudoxyrhopus kely Pseudoxyrhopus generoko animalia da. Narrastien barruko Lamprophiidae familian sailkatuta dago.
Barbie
Gorputz anorexikoa
1999an, Barbieren gorputzaren moldea berriz diseinatu zen eta gerri zabalagoa du. Mattelek, horrela, panpina moda diseinu garaikideekin gehiago egokituko zela esan zuen, hau, 2000. urtean argitara aterako zela.
Garrasia (margolana)
Garrasia (Skrik) Edvard Munch margolari espresionistaren konposizio baten ohiko izena da. 1893 eta 1910era egindako margolan eta pastel en sorta horrek lau bertsio dauzka. Alemanez margolan hauei eman zien izena Der Schrei der Natur da («Naturaren garrasia»). Artelan hauek oinaze batean den giza irudi bat erakusten dute zeru laranja zurrunbilotsu bateko paisaia baten kontra. Arthur Lubowek honela deskribatu du Garrasia: «arte modernoaren ikono bat [da], gure garaiko Mona Lisa bat».
Edvard Munchek hainbat bitartekoren bitartez sortu zituen lau bertsioak. Osloko Galeria Nazionalak bi margotutako bertsioetako bat dauka (1893, hemen erakusten dena). Beste margotutako bertsioa Munch Museoak dauka (1910, ikus galeria behean). Hiru bertsio horiek ez dituzte urtetan kanpora atera.
Laugarren bertsioa (pastela, 1895) 119.922.600 dolarretan saldu zitzaion Leon Black finantza-gizonari Sotheby's arte moderno eta inpresionistako enkantean 2012ko maiatzaren 2an, enkantean margolan baten truke espresuki inoiz pagatutako prezio garaiena. Pintura New Yorkeko Arte Modernoko Museoan izan zen ikusgai, 2012ko urritik 2013ko apirilera.
Erebia lefebvrei
Erebia lefebvrei Nymphalidae familiako tximeleta bat da. Piriniotaran aurkitzen da.
Garrasia (margolana)
Garrasia goi-mailako hainbat arte-lapurretaren jomugan izan da. 1994an, Galeria Nazionaleko bertsioa lapurtu zuten, eta hilabete batzuk geroago berreskuratu zen. 2004an, berriz, Garrasia eta Madonna lapurtu zituzten Munch Museoan, baina biak ere bi urteren buruan berreskuratu zituzten.
Erebia lefebvrei
Deskribapena
Tamaina handiko tximeleta da, 40-48 mm arteko hegal-zabalera du. Arrak kolore beltz bizia du. Aurreko hegaletan bi edo hiru ozelo zuri txiki ditu, atzeko hegaletan beste hiru. Hegalen azpialdea ere beltza da eta ez du ozelorik.
Garrasia (margolana)
Inspirazio-iturriak
Jatorriz Munchek emandako alemanezko izenburua   (Naturako garrasia) zen. Gerora, ingelesez, Scream ezagunagoa deitu izan zaio.
Elena Olabe
Biografia
18 urte zituela berriz, Zeldak izenburua duen lehen liburua argitaratu zuen. Unibertsitatean landutako Louise Bourgeoisen lanak eragina izan zuen Elenaren sorkuntzan. Bourgeois artistak bezala, zeldetan egituratutako lana da Zeldak poema liburua. Bi urtez jardun zuen liburuan bildutako poemak idazten eta Balea Zuria argitaletxeak kaleratu zion.
Erebia lefebvrei
Deskribapena
Emeak kolore desberdinak izan ditzake, beti ere iluna, baina arra baino argiagoa. Ez du ozelorik izaten.
Barbie
Gorputz anorexikoa
Gorputzaren estereotipoak apurtzearen aldeko joerarekin ere saiatu da Mattel tarteka. 1997ko maiatzean, Becky izeneko Barbie bertsio bat atera zuten, gurpildun aulki arrosa batean. Hala ere, norbait fijatu zen panpinaren produktu sorta, Barbieren etxean ez zela sartzen gurpil-aulki hura, eta hortaz, irisgarritasun estandarrak ez zirela betetzen. Etxea berriz diseinatuko zuela iragarri zuen Mattelek.
Erebia lefebvrei
Bizi zikloa
Ekaina amaieratuk abuztura ikusten dira hegan tximeleta helduak. Arrautzak jartzerakoan emeak erortzen uzten ditu banan bana. Beldarra berde-marroia da eta alboetan lerro ilun eta argiak tartekaturik ditu. Gramineoetaz elikatzen da eta dirudienez bi urte egiten ditu beldar egoeran, bi hibernazio beraz.
Barbie
Arrazakeria zantzuak
Barbieren mailako lehen panpina afroamerikarra Christie bezala ezagutua izan zen, bere aurkezpena 1968an egin zuena. Barbie beltza 1980an estreinaru zen, baina oraindik aurpegi ezaugarri zuriak zituen.
Zirkometro
Zirkometroa zirkulu-itxura duten objektuen zirkunferentziak eta diametroak neurtzeko erabiltzen den neurketa-zinta da. Zintatik bi neurriak irakur daitezke. Izan ere, perimetroaren eta diametroaren arteko arrazoia pi zenbakia da.
Garrasia (margolana)
Munchen azalpena
Bere egunkarian, 1892ko sarrera batean, Niza 1892ko urtarrilaren 22a izenburukoa, irudi horretarako bere inspirazio deskribatu zuen:
Erebia lefebvrei
Habitata
1.900 metrotatik goragoko harkaitzetan ikusten da. Imagoek lurretik gertu egiten dute hegan eta harkaitz puntetan pausatzen dira.
Garrasia (margolana)
Munchen azalpena
Oroitzapen hori Munchek poema batean adierazi zuen, eta margolanaren 1895eko pastel-bertsioaren markoan pintatu zuen eskuz.
Margolana errealitatearen isla
Hainbat teoriaren arabera, atzealdeko zeruaren oskorriaren arrazoia artistak Krakatoa sumendiaren erupzioak eragindako kalteen oroitzapena da, biziki tindatu baitzituen hilabetetan ilunabarreko arrastiriak Mendebaldeko hemisferioko hainbat bazter 1883an eta 1884an, Munchek Garrasia pintatu baino hamarkada bat lehenago. Hainbat adituk, ordea, baztertu egin dute azalpen hori, eta adierazi Munch margolari adierazkorra zela, eta ez zegoela bereziki interesatuta ikusten zuena zehatz-mehatz irudikatzearekin. Proposatu izan da irudikatutako tokia eroetxe batetik eta hiltegi batetik hurbil egoteak inspirazio pixka bat piztuko ziola. Tokiaren kokapena Oslo, Oslofjord eta Hovedoya gainean altxatzen den errepide batetik dagoen ikuspegitzat hartu da, Ekeberg muinotik. Margolana pintatu zuen garaian, Munchen arreba Laura Katalina maniako-depresiboa Ekebergen magaleko eroetxeko pazientea zen.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2011)">erreferentzia behar ]
Garrasiako iruditeria despertsonalizazio nahasmenduak jota dagoen gizabanako batek pairatzen duenarekin konparatu izan da, norbere ingurunearen eta norbere buruaren desitxurapen bat, baita aurpegiko mina, trigeminoaren neuralgia motakoa.
Pintatzeko baliatutako materialak
1893an margotutako bertsioaren osaera 2010ean aztertu zuten. Pigmentuaren analisiak agerian utzi zuenez, kadmio horia, vermilion, ultramarine eta biridianoa erabili ziren, baita XIX. mendeko beste pigmentu batzuk ere.
Lapurretak
Garrasiak zenbait lapurreta eta lapurreta-saiakera jasan ditu. Lapurretan horietan, zenbait kalte izan ditu.
1994ko lapurreta
1994ko otsailaren 12an, Lillehammer-en 1994 Neguko Joko Olinpikoak hasten ziren egun berean, bi gizon sartu ziren indarrez Osloko Galeria Nazionalean, eta Garrasiaren bertako bertsioa lapurtu, baita ohar bat utzi ere, ondorengoa zioela: "Eskerrik asko segurtasun eskasarengatik". Polizia-operazio zabal baten ondoren, margolana kalterik gabe berreskuratua izan zen.
Barbie
Arrazakeria zantzuak
1999an Mattelek Nabisco jaki prestatuen konpainiaekin indarrak batu zituen Oreo gaileta ospetsuekin Barbieren promozio gurutzatu bat abiarazteko. "Oreo Diversión Barbie" neskatoek klasearen ondoren jolastu eta "Amerikako gaileta gustukoena" konpartitu zezaketen norbait bezala merkaturatu da. Ohitura bihurtu zenez, Mattelek bertsio zuria eta beltza sortu zituen. Kritikoek, komunitate afroamerikarrean, Oreo, pertsona, "Kanpotik beltza eta barrutik zuria" dela esan nahi duen mespretxuzko hitz bat dela argudiatu zuten, txokolate gaileta sandwicha bera bezala. Eskumuturrak ez zuen arrakastarik izan eta Mattelek saldu gabeko stocka merkatutik kendu zuen.
Ophiocara porocephala
Ophiocara porocephala Ophiocara generoko animalia da. Arrainen barruko Eleotridae familian sailkatzen da.
Elena Olabe
Biografia
Joseba Sarrionandia iurretar idazleak egin zuen liburuaren hitzaurrea.
Barbie
Arrazakeria zantzuak
2018an, Emakumearen Eguna zela eta, Mattelek Frida Kahlo nortasun mexikarrean inspiratutako panpina atera zuen, baina panpinaren diseinuak eta antzekotasunak ez zuen Mexikoko komunitatea pozik utzi haren fabrikazioaren kalitate eskasagatik, eta Mattelek artistaren irudi eskubideen aldeko eztabaida bat izan zuen Kahloren senideekin.
Barbie eta Islama
2003ko irailean, Saudi Arabiak Barbie panpinen salmenta debekatu zuen, Islamaren idealekin bat ez zetozela esanez. Bertutea Zaindu eta Bizioa Prebenitzeko Batzordeak honako hau adierazi zuen: "Barbie panpina juduak, beren arropa adierazgarriekin eta jarrera lotsagarriekin, osagarriak eta tresnak Mendebalde perbertituaren gainbeheraren sinbolo dira. Utz iezaguzue zuen arriskuak zaintzen eta kontuz ibili ".
Ekialde Ertaineko herrialdeetan bada panpina alternatibo bat: Fulla. Barbieren antzekoa da, baina merkatu islamiar batentzat onargarriagoa izateko diseinatua dago. Fulla ez da Mattel Korporazioak egina.
Barbiek Ekialde Ertaineko beste herrialde batzuetan jarraitzen du, Egipton barne. Iranen, Sara eta Dara panpinak daude Barbieren alternatiba gisa.
Estereotipoak
Estereotipo sexisten birsorkuntzan Barbiek errurik baduela ere salatu izan da sarri.
1992ko uztailean Mattelek Teen Talk Barbie kaleratu zuen, "Arropa nahikoa izango al dugu inoiz?", "Asko gustatzen zait erosketak egitea!", edo "pizza festa bat izan nahi al duzu?" Bezalako esaldiekin. Panpina bakoitza 270 esaldi posibleetatik lau esateko programatua zegoen, eta, beraz, ezinezkoa zen bi panpina berdinak izatea. 270 esaldi hauetako bat "matematika klasea oso zaila da!" Zen. (Askotan gaizki aipatzen da "matematikak zailak dira"). Saldutako panpina guztien% 1,5ek soilik zioten esaldia, baina horrek Emakume Unibertsitarioen Estatu Batuetako Elkarteak Barbie kritikatzera eraman zuen. 1992ko urrian Mattelek Teen Talk Barbiek esamoldea jada ez zuela esango iragarri zuen, eta eredua trukatzea eskaini zion horrelako panpina bat zuen edonori.
2014ko azaroan, Mattelek hainbat kritika jaso zituen "i can be a computer engineer" ("ni informatikako ingeniaria izan naiteke") liburuagatik, eta, beraz, Barbie konputazioan ezgai eta gaitasunik gabea dela eta konputagailu eramangarriak zaharberritzen amaitzeko bi gizonen laguntza behar duela aditzera ematen du. Geroago, Mattel enpresak barkamena eskatu zuen, eta Amazoneko salmenta bertan behera utzi zuen kritikei erantzunez.
2005eko abenduan, Agnes Nairn doktoreak, Batheko Unibertsitatean (Ingalaterra), ikerketa bat argitaratu zuen, non iradokitzen duen neskatoek, sarritan, Barbie panpinak gorrotatzen dituzten etapa batetik pasatzen direla eta zigor batzuk ezartzen dizkietela, burua moztea eta eskumuturra mikrouhinean jartzea barne. Naím doktoreak esan zuen: "Barbie ez ezagutzea pasoko errito bat da eta bere iraganaren arbuioa."
Imitatzeko gogoz jarrera ez komenigarriak ere bultzatzen dituela panpinak esan izan da, haurrak nagusien joeretara garaiz aurretik erakarriz. 2009ko apirilean, Totally Tatoo Barbie bat atera zen panpinari aplika dakizkiokeen tatuaje batzuekin, horien artean, atzeko tatuaje baxuago bat, eztabaidak sortuz. Mattelen sustapen-materialak honako hau irakurtzen zuen: "Pertsonalizatu modak eta dibertsioa eta aplikatu tatuaje tenporalak zuk ere". Salatu izan zenez, neskei tatuaje iraunkorrak egiteko gogoa piztu dakieke horrekin, adin txikikoak izanik oraindik.
Barbie berria
Arrakasta komertzial handia duen produktu bakoitza bezala, batez ere neskentzat, enpresak berehala saiatzen dira imitatzen. Barbie fenomenoarekin, bakar batek ere ez zuen emaitzarik izan, 2001ean, MGA jostailu enpresak, Bratz izeneko lau kideko panpina lerro arrakastatsu bat sortu zuen arte: Bratz bakoitzak, nortasun ezberdin bat zuen, janzteko modu bat, ile kolore bat.
Barbie Euskal Herrian
Euskal Herriko haurren artean, merkatuak estatuka antolatuta egonik, Iparraldeko dendetan agertu zen Barbie lehenbizi, 1963an hasi baitzen Frantzian banatzen Barbie.
Espainiako Barbie Congost
Hego Euskal Herrian, Espainiako tarteko enpresa baten bidez ezaguna egin zen Barbie.
1977an Mattel enpresa estatubatuarrak Espainiako Congost enpresak bere produkturik esanguratsuenak egin eta banatzea baimendu zuen. Horien artean Barbie zegoen, 1984 arte gutxi gorabehera mantenduko zen lankidetza. 1990era arte Mattel Spainek egin zuen. Fabrikazioan, Mattelen moldeak erabili ziren, baina akaberak nazioarteko prototipoaren bestelakoak izan ziren, eta aldeak izan ziren ile, makillaje eta arropetan, Espainiako mota fisikora egokitzeko. Penintsulan soilik banatu ziren eredu batzuk ere sortu ziren, Barbie Top Model (1989) edo Barbie 10. urteurrena Espainian (1987) kasu, Manuel Pertegaz jostunak jantzia.
Gaur egun, panpina horiek guztiak bildumagileen nahiaren objektu bihurtu dira, eta haien balioa esponentzialki hazi da.
Latinoamerikan fabrikatutako beste Barbie batzuekin ere gertatzen da, Cipsa Mexikon, Estrela Brasilen, Rotoplast Venezuelan, Top Toys Argentinan, Plásticos Gloria Txilen, 8 eta 80ko eta 90eko hamarkadetan Basa Perun.
50. urteurrena
Urteurrenak amaierarik gabeko edizio bereziak eta Barbie garrantzitsuenen erreprodukzioak ekarri zituen urteetan zehar, ponytaila (historiako lehen Barbie, 1959an debutatu zuena) eta Barbie Malibu, Barbie and the rockers eta beste batzuk barne, Barbiek 50. urteurrena ospatzeko joskintza handiko soineko ikusgarri bat ere jantzi zuen, panpina. Bi bertsiotan dago eskuragarri: Caucasican Barbie Doll (etnia zuria eta ilehoria) eta African American Barbie Doll (etnia beltza). Biek barne hartzen dute modelo eya musaren gorputz liraina, baita uztai eta bitxi finduak ere.
Garrasia (margolana)
2004ko lapurreta
2004ko abuztuaren 22an, 1910eko Garrasiaren ohol gaineko tenpera-bertsioa lapurtu zuten egun-argiz, pistolak aldean zituztela katamaloz jantzitako gizon batzuk Osoko Munch Museoa sartu eta hura zein Munchen Madonna eraman zutenean Ikusle batek ebasleei argazki bat atera ahal izan zien autora ihes egiten zuten ahala. 2005eko ekainaren 1ean, lau pertsona zeuden atxilotu lapurtzearen susmopean, eta Osloko udalak 2 milioi Norwegian krone ko saria eskaini zuen margolanak aurkitzeko informazioaren truke (231,200 € gutxi gorabehera). Susmagarrietatik hiruk epaiketa pasa ondoren kartzelatu zituzten 2006ko maiatzean, lautik zortzi urteko espetxe-zigorraz, eta bik isun bat ere ordaindu behar izan zioten Osloko Udalari: 750 million kroner (86.7 milioi € gutxi gorabehera). Munch Museoa hamar hilabetez egon zen itxita segurtasuna konpontzeko.
Anolis planiceps
Anolis planiceps Anolis generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Garrasia (margolana)
2004ko lapurreta
2006ko abuztuaren 31n, Norvegiako poliziak iragarri zuen polizia-operazio batek bai Garrasia, bai Maddona berreskuratu zituela, baina nola egin zuten argitu gabe. Adierazi zutenez, margolanak uste baino hobeto zeuden: "Guztiz seguru gaude jatorrizkoak direla", Iver Stensrud polizia-buruak prentsaurrekoan azaldu zuen, "kaltea beldur ginenena baino askoz gutxiago izan da." Bi margolanok berriro jarri zituzten ikusgai 2008ko maiatzaren 23an, Osloko Munch Museoak "Garrasia eta Madonna — Berrikusita" erakusketa eginez bi margolanak erakutsi zituenean. Garrasiaren zenbait kalte ezinezkoak izango dira konpontzeko, baina orotara, margolanaren osotasunak ez du arriskurik.
Pop-kulturan
Hogeigarren mende hondarrean, Garrasia imitatua izan da, parodien sorburu, eta kopia peto-petoak egin dira bere kopia-eskubideak amaitu eta berehala. Horrenbestez, egungo pop-kulturaren elementu ikoniko bat bihurtu da. 1983–1984an, Andy Warhol pop artistak Munchen artelanak kopiatzen zituzten serigrafia batzuk ondo zituen, tartean zela Garrasia. Berak adierazita, bere asmoa margolana desakralizatzea zen, erreprodukzio masiboko objektu bihurtuz. Munchek berk egina zuen antzeko zerbait, erreprodukziorako margolanaren litografia bat eginez. Errók Munchen maisu-lanaz egiten duen tratamendu  ironikoa eta lotsagabea Bigarren garrasia (1967) eta Ding Dong (1979) bere margolan akrilikoetan, arte postmodernoaren ezaugarritzat jotzen da.
Kevin McCallister-ek (Macaulay Culkinek) Home Alone filmaren posterrean erakusten duen aurpegierak Garrasia izan zuen inspirazio-iturri. Gary Larson komikigileak Garrasia omentzen du bere Wiener Dog Art margolan eta marrazki bizidunen bilduman. Garrasia, gainera, publizitatean erabili da, baita marrazki bizidunetan ere, adibidez, The Simpsons, baita pelikuletan eta telebistan ere. 2011ko Doctor Who seriean agertzen diren alien etsaiak, Garrasian oinarritu dute haien itxura neurri batean. Garrasia filmako etsaiek janzten duten mamu-antzeko katamaloa margolanean oinarritzen da, Halloweeneko mozorro izateko asmatu ondoren.
Barbie
Arropa eta moda
Barbiek bi moda nagusi ditu. Bata klasikoena da: printzesa ederrarena, bere soineko, begizta eta zapata arrosarekin. Bestalde, fashion delakoa dago: jeans edo minigona, gerrikoa, kamiseta distiratsua, bota luzeak eta ile luzea. Beste moda batzuk bikiniak, soineko motzak, superheroiak, neskalagunak, dantzariak dira.
Barbieren moda bere jarraitzaile diren neskek ere erabiltzen dute, pertsonentzako arropa dendak ere badaudelako.
Rinolalia
Fonemak ahoskatzerako orduan arazoak daudenean edota fonema hauek ezin direnean ahoskatu gertatzen da. Honen ondorioz ahotsaren tinbrea sudurkaria da edota tinbrea hila da( nasofaringea itxia dagoenean gertatzen da). Arazo hau gertatzen da aho-zapailean dauden nerbioen funtzionamenduan urritasuna dagoenean. Honen kausa izan daiteke nasofaringea ixteak bultzatzen dituen prozesuak gertatzen direlako.
Nahaste rinolalikoak agertzen dira disglosia, rinofonia edota hizkera distortsionatu baten ondorioz nahaste psikologikoekin lotura duten gaixotasunetan.
Ezaugarri Bereizgarriak
Aintzakotzat hartu daiteke dislalia eta disglosia bezala bainan sudur-hobietan eta aho- paladarrean gertaturiko aldaketen ondorioa da. Dislalia funtzionaletan ez dira ematen aldaketa organikoak, disglosietan aldiz, kausak hitz egiteko eta jatorri ez neurologikoa duten organo periferikoetan ematen diren aldaketa anatomikoak dira. Entzumenezko jatorria duten dislalien kausa entzumen-urritasuna eta dislalia neurologikoak dira.
Rinolaliaren Sintomak
Rinolalia duten pertsonek ezaugarri hauek dituzte:
M, n eta ñ fonemak artikulatzerako orduan akatsak dituztenak edota sudurretik airea botatzerako orduan arazoak dituztenak.
Beste fonemak esaterako orduan sudurreko erresonantzia aldatzen denean.
Rinolalia Itxia
Rinolalia itxiaren definizioa ahots erresonantziaren gutxitzea da. Fonema batzuk ahoskatzerako orduan aldaketak gertatzen dira eta bokal batzuekin ere berdina gerta daiteke. Autore batzuek rinolalia itxiari beste modu batera deitzen diote: hiporrinolalia edo hiporrinofonía.
m, n, eta ñ fonemen soinua b eta d fonemak bezala entzuten dira. Baita ere bokalak ahoskatzerako orduan aldatu egiten dira, tinbre hil bat bezala entzuten baitira. Guzti honen kausa aho zapailaren deformazioan datza.
Tratamendu organikoan, kasu gehienetan, arazoak daude arnasterako orduan. Hau konpontzeko, kasu guztietan, kirurgiara jo behar da eta kasu funtzionaletan, aldiz, logopedaren laguntza ezinbestekoa da.
Rinolalia Irekia
Rinolalia irekia sudurreko irteera kanaletatik airea botatzerako orduan arazoak daudenean gertatzen da. Hau gertatzen da ahoa eta sudurraren arteko loturan hutsune bat dagoenean, ez baitauka aho-zapailarik edota aho-zapaila paralizatua du.
Rinolalia irekiaren kausak funtzionalak edo organikoak izan daitezke. Kausa funtzionalen barnean, hitz egiterako orduan, mugimendu eta ahoskera lasaiak eta mantxuak dira ohikoenak. Aldiz, hau desagertzen da artikulazioa indartsua denean hitz egiterako orduan.
Autore batzuen aburuz, gomendagarriagoa da deitzea rinofonia o hiperrinolalia gaixotasun honi.
Rinolalia irekia duten pertsonei antzematen zaie airearen soinua sudurretik igarotzen hitz egiten ari direnean. Txikitatik gorra gelditzeak rinolalia irekia funtzionala sortu dezake. Rinolalia irekia disartira gaixotasunaren sintoma bat da.
Sortzetikoa.
Berezkoa.
Aktiboa.
Pasiboa.
Rinolalia Mistoa
Rinolalia mistoa edukitzearen kausa dira aho-zapailean urritasun bat edukitzeak edo nasofaringea itxia egotea. Rinolalia misto bat operatuz gero, rinolalia ireki batean bihurtzeko arrisku handia dago. Operazioaren ondorioz, aho-zapaila motza geratzen da eta honengatik adenoidesetatik operatzea beharrezkoa da.
Tanxugueiras
Tanxugueiras Galizian 2016. urtean sorturiko folk musika taldea da. Galiziako herri musika jorratzeaz gain emakumearen ahalduntzea ere helburu du taldeak.
Hiru pandeireteirak osatzen dute eta Tanxugueiras izena Fumaces parrokiako (Riós udalerrian) finka batzuen izena da, Ourenseko probintzian.
Ibilbidea
2016an hasi ziren elkarrekin jotzen eta 2017an Glasgown ospaturiko Celtic Connections folk jaialdian grabaturiko eskenatoki osteko bideoari esker sare sozialetan biralak bihurtu ziren Galizian, denbora gutxian 200.000 ikustaldi izatera iritsi baitziren.