cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ahmad Shah Massoud
Bizitza
2001eko irailaren 9an, asesinatua izan zen Takhar probintzian atentatu suizida batean. Atentatugileek, Dahmane Abd El-Sattar eta Bouraoui El-Ouaer tunisiarrek, Belgikako pasaportedun kazetaritzat aurkeztu zuen beren burua eta harengana hurbiltzea lortu zuten. Komandantearekin aurrez aurre egon zirelarik, euren arropetan edo kamera batean ezkutatuta zeuzkaten lehergailuak zartarazi zituzten, eta eztanda horrek bete-betean harrapatu zuen Massoud. Itzultzailea eta bi ekintzaileak ere hil egin ziren leherketaren ondorioz. Hilketa hura 2001eko irailaren 11ko atentatuak baino bi egun lehenago gertatu zen.
.az
.az Azerbaijani dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Azerbaijan Communicationsek kudeatzen du. .az domeinupeko zenbait bigarren mailako domeinu dira hauexek: com.az, net.az, int.az, gov.az, org.az, .edu.az, .info.az, .pp.az, .mil.az, .name.az eta biz.az.
Pseudoxyrhopus oblectator
Pseudoxyrhopus oblectator Pseudoxyrhopus generoko animalia da. Narrastien barruko Lamprophiidae familian sailkatuta dago.
Éternoz
Éternoz Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Éternoz udalerrian erroldatutako biztanleak 325 ziren. Familiak 144 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 208 etxebizitza zeuden, 151 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 187 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 151 etxebizitza nagusietatik 118 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 84 etxek bost zituzten. 126 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 73 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 179 ziren, horien artean 119 aktiboak ziren eta 60 inaktiboak ziren. 119 pertsona aktiboetatik 113 lanean zeuden (69 gizon eta 44 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 60 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Éternoz udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 696 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Schistura tizardi
Schistura tizardi Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Borghetto d'Arroscia
Borghetto d'Arroscia Italiako udalerri bat da. Imperiako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Borghetto d'Arrosciak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Edetaniar
Edetaniarrek (edetani) erromatarrak Iberiar Penintsulan sartu aurreko herria osatzen zuten. Edetania Hispaniako antzinako eskualdea izan zen (Hispania Tarraconensis), Valentziako iparraldea, Castelló eta Teruel eta Zaragozako hego-mendebala hartzen zituena..
Iberiarrekin loturik, bere hiriburua Edeta (Llíria) zen arren, hiri nagusia Sagunto zuten.
Hemiscylliidae
Hemiscylliidae marrazo orektolobiformeen familia da, Indiako eta Ozeano Bareko itsaso tropikaletan bizi dena.
Schistura trilineata
Schistura trilineata Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Beta Cephei izar aldakor
Beta Cephei izar aldakorrak izarraren azalean pultsazioen ondorioz euren dizdiran aldaketak jasaten dituzten izar aldakor mota bat bidra. Gehienezko dizdira izarraren gehienezko uzkurdura unean du. Ohiko aldaketak 0,01 eta 0,03 magnitude bitartekoak dira, eta oszilazio periodoak 0,1 eta 0,6 egun bitartekoak. Izar aldakor mota hauen eredua Beta Cephei da, mota honi izena ematen diona. Izar honek bere dizdiran 3,16 eta 3,27 arteko itxurazko magnitudeko oszilazio bat du, 4,57 orduko periodo batekin.
B0-B3 espektru motako izarrak dira, Hertzsprung-Russell diagraman sekuentzia nagusitik apur bat gorago daudenak, -3 eta -5 arteko magnitude absolutuekin. Gaur egun, sekuentzia nagusia uzten ari diren izarrak direla suposatzen da, eta horregatik hedapen motel bat eta euren dentsitatearen gutxitze bat jasaten ari dira, pultsazio periodoan handitze bat dakarrena.
Izar hauek ez dira Zefeida izar aldakorrekin nahastu behar, hauek Delta Cephei izarragatik deituak bait dira.
Beta Cephei izar aldakorrik garrantzitsuenak
Fuente: Variables of b Cephei type (Alcyone)
614 Pia
614 Pia asteroide gerrikoan aurkitutako 614. asteroidearen izena da. 1906ko urriak 11n aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1906 VQ zen. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.
Fluorita
Fluorita edo beste modu batean esanda fluor espatoa kaltzio fluoruroz osatutako minerala da, bere formula kimikoa CaF2 da, formula kimikoak zerez osaturik dagoen esan nahi du: kaltzio eta fluor. Kolore askotakoa izan daitezke: Gardena, zuria, purpura, urdina, urdin berdexka, berdea, horia, marroixka, arrosa edo gorria. Sistema kristalinoa (Nolako forma duen) kubikoa da, hau da, karratua. Haustura perfektua du, edozein modutan apurtzen da. Gogortasuna mohs eskalan 4,0 da: Aiztoarekin urratzen da. Distira beirakara du, hau da, beiraren antza du. Marra zuria du. Fluorita disolbatzeko pixka bat uretan utzi behar da.
Borgomaro
Borgomaro Italiako udalerri bat da. Imperiako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Borgomarok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pseustes cinnamomeus
Pseustes cinnamomeus Pseustes generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Borja Domecq Solís
Borja Domecq Solís, (Francisco de Borja Domecq y Solís; Iruñea, 1945 - Mérida, Espainia, )  espainiar enpresaburu eta zezen suhar haztegien jabea izan zen. Domecq haztegi eta upategien familian jaio zen, eta bere familian askok ogibide horiek izan dituzte. Bere anaiak Zalduendo zezen haztegia sortu eta gero bertatik sortu zuen Jandilla izeneko haztegi famatua. Vegahermosa haztegiaren sortzailea ere izan zen. 2020ko martxoaren 24an hil zen COVID-19 gaixotasunaren 2019-2020ko pandemiaren ondorioz.
Lueshita
Lueshita oxido motako minerala da eta perovskita subtaldearen kidea da.
Ezaugarriak
Lueshita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.
1966ko Bost Nazioen Txapelketa
1966ko Bost Nazioen Txapelketa Errugbi txapelketa honen hogeita hamazazpigarren ekitaldia izan zen (guztira 72.a). 1966ko urtarrilaren 15ean hasi eta martxoaren 26an bukatu zen. Gales izan zen txapelduna. .
Txapelketako azken partidan erabaki zen txapelduna, Gales puntu bakarraz Frantziari gailendu zitzaionean.
Puntuazio sistema
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.
Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.
Rubén Peña
Rubén Peña Jiménez (Ávila, Gaztela eta Leon, Espainia 1991ko uztailaren 18a) espainiar futbolaria da. Espainiako Ligako Lehen Mailako Villarreal-en jokatzen du, eskuin atzelari gisa.
Transfermarkt, futboleko merkatuan espezializatutako web orrialdearen arabera, 4 milioi euroko balioa du.
Connantre
Connantre Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 502 etxebizitza zeuden, 458 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 32 hutsik zeuden. 461 etxeak ziren eta 36 apartamentuak ziren. 458 etxebizitza nagusietatik 284 bere jabearen bizilekua ziren, 163 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 32 etxek bi zituzten, 75 etxek hiru zituzten, 120 etxek lau zituzten eta 228 etxek bost zituzten. 379 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 211 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 193 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 742 ziren, horien artean 542 aktiboak ziren eta 200 inaktiboak ziren. 542 pertsona aktiboetatik 462 lanean zeuden (268 gizon eta 194 emakume) eta 80 langabezian zeuden (30 gizon eta 50 emakume). 200 pertsona inaktiboetatik 72 erretiraturik zeuden, 48 ikasten zeuden eta 80 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Connantre udalerrian 441 unitate fiskal zeuden, 1.084,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.391 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 44 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 zurginak, 1 iturgina eta 2 ile apaindegiak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Connantre udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.562 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Carrara
Carrara Italiako Toskana eskualdeko Massa-Carrarako probintziaren mendebaldeko kostaldean dagoen hiria da.
Antzinatik bertako meatzetatik atera ohi den Carrarako marmol zuriak mundu mailan ospe handia du, Carrarako marmola izenez ezaguna delarik.
XV. eta XIX. mendearen artean Massa hiriarekin batera Massa eta Carrarako dukerria osatu zuten.
Herri eta hiri senidetuak
Carrara ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
Llo
Llo (katalanez eta frantsesez) Katalan Herrietako udalerri bat da, Cerdanya eskualdean kokatua. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Segre ibaiak udalerria zeharkatzen du.
2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Llo udalerrian erroldatutako biztanleak 150 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 184 etxebizitza zeuden, 66 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 113 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 158 etxeak ziren eta 23 apartamentuak ziren. 66 etxebizitza nagusietatik 40 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 27 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 103 ziren, horien artean 78 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 78 pertsona aktiboetatik 73 lanean zeuden (39 gizon eta 34 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Llo udalerrian 66 unitate fiskal zeuden, 156 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.266 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 argiketaria, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
Liancourt-Saint-Pierre
Liancourt-Saint-Pierre Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Llo
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Llo udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 230 hektarea erabiltzen.
Liancourt-Saint-Pierre
Biztanleria
2007an Liancourt-Saint-Pierre udalerrian erroldatutako biztanleak 550 ziren. Familiak 210 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 63 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 95 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Llo
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Liancourt-Saint-Pierre
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 242 etxebizitza zeuden, 211 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 238 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 211 etxebizitza nagusietatik 172 bere jabearen bizilekua ziren, 27 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 127 etxek bost zituzten. 146 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 93 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 97 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 367 ziren, horien artean 284 aktiboak ziren eta 83 inaktiboak ziren. 284 pertsona aktiboetatik 258 lanean zeuden (142 gizon eta 116 emakume) eta 27 langabezian zeuden (12 gizon eta 15 emakume). 83 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen eta 1 iturgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Liancourt-Saint-Pierre udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Klima aldaketa eta generoa
Klima-aldaketa eta generoa klima-aldaketak gizonengan eta emakumeengan dituen inpaktu ezberdinak interpretatzeko modu bat da, genero-rolen eta genero-harremanen eraikuntza sozialean oinarritua dagoena.
Klima-aldaketak genero-desparekotasuna areagotzen du, emakumeek ekonomikoki independenteak izateko duten gaitasuna murrizten du, eta eragin negatibo orokorra du emakumeen eskubide sozial eta politikoetan, bereziki neurri handi batean nekazaritzan oinarritzen diren ekonomietan. Kasu askotan, genero-desparekotasunaren eraginez, emakumeak zaurgarriagoak dira klima-aldaketaren ondorio negatiboen aurrean. Horren kausa, bereziki garapen-bidean dauden herrialdeetan, genero-rolak dira, emakumeak ingurune naturalaren mende egon ohi baitira bizirauteko eta diru-sarrerak lortzeko. Hortaz, klima-aldaketak emakumeek baliabide fisiko, sozial, politiko eta fiskaletara duten sarbidea are gehiago mugatzen duenez, emakumeak gizonak baino gehiago zamatzen ditu, eta genero-desparekotasuna areagotu dezake.
Era berean, genero-desparekotasuna hauteman da klima-aldaketaren kontzientziazioari, kausalitateari eta hari ematen zaion erantzunari dagokionez. Hala, herrialde askok generoan oinarritutako klima-aldaketari buruzko estrategiak eta ekintza-planak landu eta aplikatu dituzte. Adibidez, Mozambikeko gobernuak Generoari, Ingurumenari eta Klima-aldaketari buruzko Estrategia eta Ekintza Planak onartu zituen 2010. urtearen hasieran, eta hori egin zuen munduko lehen gobernua izan zen.
Hala ere, klima-aldaketaren baitan generoaren analisia ez da emakumeetara mugatzen. Ondorioz, datu kuantitatiboen multzoetan gizonen/emakumeen analisi bitarreko sistema bat aplikatzea ez ezik, klima-aldaketari lotutako botere-harremanei forma ematen dieten diskurtso eraikuntzak aztertzea ere esan nahi du. Horrez gain, aintzat hartzen da generoa ‒klima-aldaketari emandako erantzunetan eragiten duen faktore sozial gisa‒ beste aldagai batzuekin gurutzatzen dela, hala nola adinarekin, kastarekin, egoera zibilarekin eta etniarekin.
Heriotza kopuru desberdina gizonen eta emakumeen artean
London School of Economics-ek egindako ikerketa baten arabera, 141 herrialdeetan gertatutako hondamendi naturaletan lotura zegoen, heriotza kopuruari dagokion genero-desberdintasunaren eta herrialde horietako emakumeen gizarte-eskubideen zein eskubide ekonomikoeen artean. Haien estatus sozialaren ondorioz, garapen-bidean dauden herrialdeetako emakumeei ez zaizkie biziraupen-teknikak erakusten; esate baterako, igeri egitea edo eskalatzea. Hori dela eta, hondamendi natural batean hiltzeko arrisku handiagoa dute. Emakumeak, gizartean botere eta eskubide gutxiago dituztenean, sarriago hiltzen dira klima-aldaketa dela medio. Guztiontzat eskubide-berdintasuna dagoenean, berriz, heriotza-tasa parekoagoa da.
Sexu-abusua eta gaixotasunen transmisioa
Hondamendi naturalek egunerokotasuna erabat aldatzen dute. Horrek genero- eta familia- rolak zailtzen ditu, eta, ondorioz, biktimak indargabetuta eta etsita senti daitezke. Sentimendu horiek, sarritan, zaurgarrienen aurkako erasoak dakartzate: garatutako eta garapen-bidean dauden herrialdeetako emakumeak eta haurrak sexu-abusuak jasateko arrisku handiagoan daude hondamendi naturalak gertatzen ari diren bitartean eta baita ondoren ere. Amphan zikloiaren efektu suntsitzaileak eta COVID-19 ak eragindako estresa direla eta, Indiako Sundarban deltako eskualde batzuetan haurren ezkontzek eta sexu-esplotaziorako trafikoak gora egin dute eta horrek eragin handia izan du neska gazteetan. Gainera, hondamendi naturaletan preserbatiboak lortzea zailagoa denez gero, horien erabilera murrizten da. Garapen-bidean dauden herrialdeetako gaixotasun eta infekzioen hedapen bizkorrarekin batera, gizarte-ordenaren hausteak eta klima-aldaketak batzuetan dakarren malnutrizioak horien tasak igo ditu, bereziki emakumeentzat: dengea, malaria, GIB a eta sexu-transmisiozko gaixotasunak. Emakume adinduak ere bereziki arriskuan daude hondamendi naturaletan eta krisi-garaietan. Izan ere, klimak eragindako gaixotasunak errazago pairatzeaz gain, askotan, ez dituzte zenbait gizon eta emakume gaztek eskura dituzten gizarte laguntzak.
Genero-desparekotasunak klima aldaketarekiko pertzepzioari dagokionez
Finlandiako gazteak ardatz zituen ikerketa batek erakusten du klima-aldaketaren inguruko kezka eta, beraz, baita produktu jasangarrien kontsumoa ere, handiagoa dela emakumeen artean, gizonen artean baino. Posible da horren muinean klima-aldaketarekiko pertzepzioa egotea. Emakumeek bat egin ohi dute gizakiok sortutako berotegi-efektuko gasak klima aldaketaren kausa nagusia dela dioen iritzi zientifikoarekin (gizonezkoen %56 eta emakumezkoen % 64) eta horrek sortutako ondorioekin kezkatuago daude: Estatu Batuetako gizonezkoen %29k eta emakumezkoen %35ek «klima-aldaketarekiko benetako kezka» adierazten dute.
2016. urtean beste ikerketa bat egin zen Brasilgo eta Suediako gizon-emakumeak oinarritzat hartuta, generoak eta orientazio politikoak klima-aldaketarekiko pertzepzioan duen eragina neurtu eta aztertzeko. Horretarako, online egindako galdetegi batzuk erabili ziren. 367 brasildarrek ‒horietako 151 gizonak eta 216 emakumeak‒ eta 221 suediarrek ‒75 gizonek eta 146 emakumek‒ hartu zuten parte. Ikerketaren ondorioek erakutsi zutenez, talde batean nahiz bestean, lotura estua zegoen, gizonezko kontserbatzailea izatearen eta klima-larrialdiaren ukapenaren artean (Suediako balioa= .22 eta Brasilgo balioa= .19). Horrek erakusten du gizonek (pentsaera kontserbatzailea izan ohi baitute) sarriago ukatzen dutela klima-aldaketa. Bi taldeetako emakumeek kontrako emaitzak eman zituzten eta erakutsi zuten emakumeen artean ohikoagoa dela klima-larrialdian sinestea.
Klima-aldaketara egokitzeko gakoa klimari buruzko informazio baliagarria izatea da. Hala ere, Saharaz hegoaldeko Afrikan, informazioaren eskuragarritasuna generoarekin lotuta dagoela ikusi da, emakumeek klimari buruzko informazioa lortzeko zailtasun handiagoak baitituzte. 2020. urtean Malawin azukre-kanabera lantzen duten nekazari batzuei argitaratutako ikerketa batean ondorioztatu zen, gizonezkoen aldean emakume gutxiagok jasotzen dutela eguraldi iragarpena, egokitzapen erabakiak hartzeko behar dutena. Generoaren araberako informazio eskuragarritasun hori egoera zibilekin edota gizon-emakumeen heziketa zein alfabetatzearekin lotuta egon daiteke.
Nekazaritza
Txiroek ingurumenaren eta baliabide naturalen beharra dute bizitzeko eta diru-sarrerak izateko. Pobreziaren inguruko ikerketek erakusten dute txiroen artean asko emakumeak direla, talde moduan botere sozial gutxiago dutelako. Garapen-bidean dauden herrialdeetako emakume asko nekazariak dira; baina emakumeek, talde gisa, arazoak dituzte hezkuntza, diru-sarrerak, lurrak, ganadua eta teknologia lortzeko. Horrek esan nahi du klima-aldaketak eragin negatibo handiagoa izango duela emakume nekazariengan gizon nekazariengan baino, eta lehenengoen baliabideak mugatuagoak izango direla. 2009. urtean, emakumeek ekoitzi zuten garapen-bidean dauden herrialdeetako janariaren %60-80, nahiz eta gutxi gorabehera nekazaritza-lurren %10en eta lur-sailen eskubideen %2ren jabe izan. Planeta berotzen eta uraren eskuragarritasuna aldatzen doan heinean, uzta-ekoizpenak gutxitu egiten dira. Ondorio horiek ez dira uniformeak eta leku batzuetan eragin handiagoa dute: ekonomia nekazaritzaren mende dagoen eta klima erraz aldatzen den lekuetan, hain zuzen ere. Garapen-bidean dauden herrialdeetan, askotan, emakumeak ura, egurra eta familientzako beste baliabide batzuk lortzeaz arduratzen dira, baina klima-aldaketak zuzenean eragiten die baliabide horiei. Horrek esan nahi du emakumeek urrutiago joan behar dutela eta lan handiagoa egin behar dutela krisi garaietan. Klima-aldaketak jada gizarteak emakumeei ezarritako zama areagotzen du eta hezkuntzarako eta lanerako sarbidea gehiago mugatzen die. Klima-aldaketak ondorio kaltegarriak ditu nekazaritza-ekoizpenean: Indiako Mahanadi deltan,esaterako, gizon nekazariak migratzera behartu ditu eta lur-jabetza txikiak lantzeko ardura emakumeei utzi zaie «gero eta zalantzagarriagoak diren klima-baldintzetan».
Batetik, rolei dagozkien genero-arau zorrotzak direlako gizartean nagusi, eta, bestetik, klima erdibasamortuarra duten herrialdeetako baliabideak ez daudelako denen eskuragarri, sarritan, emakumeek bideratutako negozioak klimaren eraginpean dauden sektoreetara mugatuta egon ohi dira,  bereziki nekazaritzara, eta, horrez gain, emakumeen negozioen irautea baliabidetuko luketen aukerak mugatzen dituzte. Nahiz eta muga horiei guztiei eta desberdintasunei aurre egiteko beharra egon, emakume ekintzaileek egokitzeko daukaten ahalmena erabil dezakete eta aukera berriak aprobetxatu.
Izan ere, Elikadura eta Nekazaritzarako Nazio Batuen Erakundeko txosten baten arabera, batez ere emakume nekazariek nozituko dute klima-aldaketak eragindako elikagaien segurtasunik eza. Garapen-bidean dauden herrialdeetako nekazarien %43 diren arren, emakume nekazarientzat zaila da gizon nekazariekin lehiatzea. Hori haien etxean egoteko erantzukizunagatik eta kreditu bat lortzeko duten zailtasunagatik gertatzen da. Horrez gain, emakumeek, normalean, ez dute dirurik inbertitzen nekazaritza-produktibitatea areagotu dezaketen sektoreetan. FAOk 2011. urtean kaleratutako Emakumeei eta Nekazaritzari buruzko txosten batek honako hau baieztatzen du: «Emakume nekazariek hainbat oztopori egiten diete aurre, eta horregatik gizonek baina onura txikiagoa jasotzen dute… Hala ere, emakumeak gizonak bezain onak dira nekazaritzan. Froga enpiriko sendoek erakusten dute emakumeek  beren landetxeetako lurretan gizonen baliabide berdinak erabiliz gero onura berdinak lortuko lituzketela».
Klima-aldaketagatik areagotutako desberdintasunak
IPCC Klima Aldaketari Buruzko Gobernu Arteko Taldeak egindako Bosgarren ebaluazio-txostenak ondorioztatzen du «froga sendoak» daudela genero-desberdintasuna, alde batetik, eguraldi-gertakariengatik, eta, bestetik, zaurgarritasunak iraunarazteagatik areagotu dela esateko. Klima-aldaketagatik desberdintasunak areagotzeak hainbat arrazoi izan ditzake. Adibidez, neskek askotan mutilek baino arrisku larriagoei egiten diete aurre etxebizitzako baliabide urrien banaketa desorekatuagatik. Efektu hori klima-aldaketak eragindako baliabide-urritasunak areagotu egiten du. Gainera, klima-aldaketak askotan gizonen emigrazioa areagotzea eragiten du. Horrek emakumeen etxeko lan-karga handitzea eragiten du, eta, beraz, haien erantzukizunak feminizatzea. Klima-aldaketak muturreko beroaren gisako arrisku naturalen maiztasuna eta magnitudea areagotzea aurreikusten da. Arrisku natural horiek gertatzen ari diren bitartean eta ondoren, bereziki emakumeek egin behar dituzten zaintza-lanen zama areagotzen da, haurrekin, gaixoekin eta zaharrekin, eta, ondorioz, areagotu egiten da bestela ere txikia ez den etxeko lanen kantitatea. Emakumeek janariaren eskasi-garaietan beren janaria ematen dute, eta horrek osasun-kalteekiko, kalte sozial eta psikologikoekiko zaurgarriagoak bihurtzen ditu.
Energia-pobretasuna
Energia-pobretasuna honela definitzen da: arrazoizko prezioko energia-zerbitzu jasangarri bat lortzeko zailtasuna. Geografikoki, era desorekatuan dago banatuta herrialde garatuetan eta garapen-bidean daudenetan. 2015ean 1.200 milioi pertsonak elektrizitatearekiko sarbiderik ez zutela kalkulatzen da, eta gutxi gorabehera %95 Asian eta Saharaz hegoaldeko Afrikan dago banatuta.
Garapen-bidean dauden herrialdeetan energia-pobretasunak nabarmenki eragiten die emakume txiroei eta landa-eremuan bizi diren neskei, normalean etxea funtsezko energiaz hornitzeaz arduratzen baitira. Herrialde garatuetan, energia-pobretasunak bakarrik bizi diren emakume zaharrei eragiten die gehien, diru-sarrera baxuengatik eta energia-zerbitzuaren kostu handiagatik.
Nahiz eta energiarekiko sarbidea klima-aldaketarako egokitzapenerako tresna garrantzitsua den, bereziki osasuna mantentzeko (hau da, aire giroturako eta informaziorako sarbidea…), 2019an kaleratutako ikerlan sistematiko batek ondorioztatu zuen ikerketek ez dituztela kontuan hartzen efektu horiek emakumeen gisako biztanle zaurgarriengan.
Tau (zenbakia)
Matematikan, tau (τ) Bob Palais eta Michael Hartl, besteak beste, proposatutako zirkuluaren konstantea da, π ren ordezkoa. Matematikan askoz naturalagoa denez zirkuluak erradioaren bidez definitzea diametroaren bidez baino, tau perimetroa zati erradioa da, eta ez zati diametroa pi dezala. Diametroa bi bider erradioa denez, tauren balioa \tau=2\pi da, 6,28318 inguru. Izan ere, 2π (hau da, τ) askoz gehiago agertzen da matematikan π baino.
Hainbat sinbolo proposatu dira balio honetarako, hala nola 2\pi (Hermann Laurent), (Bob Palais), \varpi (Peter Harremoes), eta \tau (Michael Hartl). τ ikurra τορνος (grekoz "bira") hitzari erreferentzia eginez aukeratu zen, matematikan τ radian bira oso baten baliokideak baitira.
Ezaugarri matematikoak
\tau zenbakia irrazionala da, zifra hamartar infinitoak dituelako patroirik gabe. Nabargarria da 761. dezimaletik 767. dezimalera zazpi 9 jarraian daudela, pi zenbakiak daukan Feynman puntuaren antzekoa baina luzeagoa. Gainera, zenbaki irrazional bat zenbaki arrazional batez (0 izan ezik) biderkatzean emaitza irrazionala denez, \tauren multiplo guztiak irrazionalak dira:
Are gehiago, \tau zenbaki traszendentea da, hau da, ez da koefiziente arrazionalak dituen ekuazio polinomiko baten emaitza. Demostrazio honek erregela eta konpasarekin zirkulu bat ezin dela koadratu (hau da, zirkulu baten area berdina duen karratu bat lortu) erakusten du. Antzinako Grezian proposatu zen arazo hau eta 1882 arte ez zen demostratu ezinezkoa zela, aljebraikoa ez zela erakutsi zuen Ferdinand von Lindemannek.
6.2831853071 7958647692 5286766559 0057683943 3879875021 1641949889 1846156328 1257241799 7256069650 6842341359
Angeluak τ erabiliz
\tauren abantaila nagusia angeluak radianetan adierazteko erraztasuna da. Pi erabiliz, berdintasuna erabili behar da. Horregatik, zirkulu laurdena dira, edo zirkulu seirena.
Baina tau erabiliz, askoz errazagoa eta intuitiboagoa bihurtzen da hau. zirkulu laurdena da, eta zirkuluaren seirena. Hori dela eta, Hartlek piren erabilera testuinguru honetan "hondamendi pedagogikoa" dela dio.
Beste abantailak
Palais eta Hartl-ek π-ren ordez τ erabiltzeak beste abantaila ugari duela diote:
Bernard Bolzano
Bernard Placidus Johann Nepomuk Bolzano (Praga, Bohemia (gaurko Txekiar Errepublika), 1781eko urriaren 5a – Praga, 1848ko abenduaren 18a), Bernard Bolzanoz ezaguna, matematikari, logikari, filosofo eta teologo bohemiarra izan zen. Alemanez idatzi zuen eta ekarpen garrantzitsuak egin zituen matematikari eta ezagutzaren teoriari.
Biografia
Filosofo, logikari eta matematikari txekiarra, Pragan jaioa. Apaiztu ondoren, filosofia eta erlijioa irakatsi zituen unibertsitatean, baina 1820an, arrazionalista izatea leporatuta, unibertsitatetik bota zuten, eta bere lanak argitaratzea debekatu zioten.
Bolzanoren jatorrizko lan asko berragertu egin ziren XIX. mendean. Lan horietako bat 1817an argitaratutako txosten hau da: Teoremaren frogapen analitiko hutsa: edozein bi balioren artean kontrako zeinua duten bi emaitza lortzen baditugu, ekuazioarena den erro erreal bat, gutxienez, aurkituko dugu.
Scarborough (Maine)
Scarborough Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Cumberland konderrian kokatuta dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bhaskara 2
Bhaskara 2 Indiako Espazio Agentziak (ISRO) jaurtitutako satelite artifizial bat da. Kosmos 3 suziri batek jaurti zuen Kapustin Yar kosmodromotik 1981ko azaroaren 20an. Bere izena Bhaskara I.a eta Bhaskara II.a bi indiar matematikariengatik jaso zuen. Misioa, 1991ko azaroaren 30an amaitutzat eman zen.
Helburuak
Bhaskara 2-ren helburua lurraren behaketari lotua izan zen.
Verseilles-le-Haut
Verseilles-le-Haut Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Verseilles-le-Haut udalerrian erroldatutako biztanleak 50 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 5 pertsona bakarrekoak ziren (5 bakarrik bizi ziren gizonak), 5 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 10 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 20 etxebizitza zeuden, 19 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 1 bigarren erresidentzia bat zen. Etxebizitza guzti hauek 20etxeak ziren. 19 etxebizitza nagusietatik 15 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek hiru gela zituen, 3 etxek lau zituzten eta 15 etxek bost zituzten. 16 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 8 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 24 ziren, horien artean 19 aktiboak ziren eta 5 inaktiboak ziren. 19 pertsona aktiboak lanean(11 gizon eta 8 emakume) zeuden.. 5 pertsona inaktiboetatik 1 ikasten zegoen eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Eskola irrati
Eskola irratiak ikasleen partaidetza handiarekin, ikastetxean bertan edota inguruan, entzungo diren irrati-igorgailu ez-profesionalak izaten dira, irrati kate profesionalen antzera eratuak.
Irratia eskolan
Eskola irratia ikasleak ahozko ulermenean eta ekoizpenean trebatzeko esparru egokia da. Célestin Freineten pedagogiak eskolan inprenta erabiliz kazetaritzan ohikoak diren ariketak egitea hizkuntza idatzia lantzeko zein interesgarri izan zitezkeen frogatu zuen. Bide beretik irratia eskolan erabiltzea ahozko hizkuntza lantzeko oso interesgarri izan daiteke.
Arantza Gutierrez Paz irakaslearen iritziz eskolan irratia ezin da inolaz ere jarduera osagarri bat izan, gelako eguneroko lana bideratzeko aukera bat izan behar du. Eskolako irratia jardueran ikastetxe osoak parte har dezake. Oso egokia da proiektuen araberako metodologia erabiltzeko: ikasleek bere interesen arabera aukeratzen duten programa sortzeko modu kooperatiboan lan egin beharko dute, zereginak banatuz, sortzen zaizkien galderei erantzunez, eta tresna desberdinak erabiltzeko modua deskubrituz.
Ahozko hizkuntza (idatzizkoa bezala) eskolan modu sistematikoan landu eta ebaluatu behar da eta horretarako plangintza egoki eta adostua egitea komeni da. Joaquim Dolz Mestre irakasleak argi uzten du: “''Funtsezkoa da ahozko adierazmena eskolan irakastea. Irakasten ez denean, irakasleek haurrek etxean ikasten dutena ebaluatzen dute, hau da, ikasleen jatorri soziala ebaluatzen dute.''”
Eskola irratiaren bidez, ikasleek sortutakoa ikastetxean bertan edota inguruan entzun daiteke. Irratsaioak sortuz, ikasleak hedabide kontsumitzaile soil izatetik ekoizle izatera pasatzen dira eta, horrela, hainbat hedabidek transmititzen dituzten edukiei begirada kritikoa egin diezaiekete.
Eskolako irratian ikasmaila desberdinetako ikasleek lekua dute. Egokia da proiektuen araberako metodologia sartzeko, ikasleek beren interesen arabera sor dezakete nahi duten programa. Modu kooperatiboan lan egin beharko dute, zereginak banatuz, sortzen zaizkien galderei erantzunez, tresna desberdinak nola erabili deskubrituz.
Zer egin irratian
Irratsaio bat egin bitartean ikasleek komunikazio-gaitasun desberdinak lantzen dituzte: irakurritakoa interpretatu eta ulertzen dute, ahozko adierazpena hobetzen dute aurkezpenak, elkarrizketak, eztabaidak eginez eta irrati-ekoizpenak kudeatzen ere ikasten dute. Irratsaioa emititzea erraza da, baina ez da egin behar den lan bakarra, aurretik zer esango den pentsatu behar da, gero irratsaioa prestatu eta ondoren emititu edo grabatzea dator. Prozesuko ataza guztiak identifikatu ondoren taldeko kideen artean nola banatu erabaki behar da. Emititu ondoren grabazioa aztertzea komeni da, hurrengo irratsaioan zer hobetu dezakegun ikusteko.
Irratsaioa egiteko
Irratiak, entzuten dituzten pertsonen belarrietara iristen diren mezuak eraikitzeko balio duten hizkuntza eta kode bereziak ditu: Ahotsak, musikak eta beste soinu batzuk, etengabe txandakatzen dira. Zentzumen guztiek ematen dizkiguten sentsazioen bidez jasotzen dugu mundua. Irratiak entzumenaren aldetik bakarrik eskaintzen digu mundu hori, hala ere entzuleok osotasunean jasotzeko pertzepzioa izaten dugu. Ahotsa da irrati adierazpenaren funtsezko elementua, honen bidez esatariek informatu, kontatu, hitz egin, lagundu, azaldu egiten du. Musika eta irratiaren arteko harremana oso hestua da, programazioaren parte autonomo bezala ager daiteke baina baita hitzarekin edota hotsekin lotuta, irrati-diskurtsoaren erritmoa ezartzeko erabiltzen da batzuetan, beste batzuetan hitzen bidez azaldutako mezua azpimarratu, iruzkindu edota kontrajarri dezake. Soinu efektuak errealitatea objektiboki edo subjektiboki ordeztuz entzuleari jatorrizko irudiaren pertzepzioa eragiten dioten soinuak dira. Errealitatean jasotzen diren hotsez gain soinu efektuak ere erabiltzen dira irratian, norberak sortuak edota eskura dauden hainbat biltegietakoak. Isiltasuna irratiko hizkuntzaren parte garrantzitsua da, mezuaren elementu gisa sartzen da eta egoera askotan erabiltzen da, esaterako elkarrizketan parte hartzeari uztea erabakitzen duen pertsona baten egoera emozionala irudikatzeko edota gai eztabaidagarri baten aurrean entzuleengan hausnarketa suspertzeko. Irratian hitza bezain garrantzitsuak dira musika, hotsak eta isiluneak.
Irratsaioa egiteko ikasle bakoitzak lanpostu bat bete beharko du. Urtean zehar lan ezberdinak egiteko aukera izan dezakete edota ikasleen adina eta gaitasunen arabera ardurak banatu. Horrela, eskola ibilbidean zehar ikasle bakoitzak eginkizun guztietan egiten den lana ezagutu dezake. Irratsaio batean, besteak beste honako lanpostuak bete behar dira: teknikaria askotan irakaslea izaten da baina ikasle nagusiek erraz ikasi eta modu egokian bete dezaketen lana da, errealizadoreak gaiak bildu ondoren irratsaioaren gidoia prestatzen du eta emisioaren hari gidaria ezartzen du, aurkezleak saioaren bide orria ondo ezagutu behar du, gonbidatuak eta ikuskizunean landuko diren gaiak aurkezteko, kronistak gai bati buruzko kronika prestatzeko informazio garrantzitsua aurkitu behar du eta honi buruzko analisi pertsonala aurkezteko aukera izan dezake, berriemaleak eskolari, herriari edota auzoari buruzko informazioa aurkitu ondoren irratian horri buruz hitz egiten du. Modu batean edo bestean lan gehiena ikasleen esku uztea da egokiena.
Nola antolatu irratia
Duela urte batzuk, eskolan irratia muntatzeak diru-inbertsio handia eskatzen zuen, batez ere, eskolatik atera eta auzoan edo inguru hurbilean entzutea nahi bazen. Urrutiko lekutara heltzea, berriz, amets beteezina zen. Gaur egun, aldiz, ikastetxetan dagoen informatika gelatik egin daitezke irratsaioak, baita ere urrutira emititu Internet erabiliz.
Irrati gelaren kokapena
Estudioa edozein gelatan koka daiteke, beste helburu batzuekin sortua izan daiteke baina une jakin batzuetan irrati emankizunak egiteko erabiliko dugu. Oso ohikoa da liburutegia edo erabilera txikia duen bulegoren bat irrati estudio moduan erabiltzea. Hala ere gela horrek gutxieneko baldintza batzuk betetzea komeni da:
Behar den tresneria
Beharrezko materiala egin nahi dugunaren eta ditugun bitartekoen araberakoa izango da. Aukera eta produktu asko daude grabatzeko eta audio-eduki ona egiteko. Gaur egun dauden prezioekin, programa bikainak egiteko sei mikrofono dituen ekipo txiki bat lor daiteke eskolako aurrekontua hankaz gora jarri gabe. Hauek dira eskola irrati txukun batean egon beharko luketen tresnak:
Hau guztia ez da beharrezkoa askoz ere gutxiagorekin egin daiteke irratsaioa, baina hemen aipatutako tresnak poliki-poliki eskuratu ezkero eskolan irrati estudio txukun bat antolatuko da
Nicolas Chauvin
Nicolas Chauvin legendazko soldadu frantziar ausarta da, heroia. Ziur aski fikziozko soldadua historialariek ez dutelako inoiz benetan existitu zela frogatzen duen ebidentziarik. Dena den, patriota frantsesaren ikur bilakatu zen batez ere Napoleon Bonaparteren garaian. Ustez Frantziako Errepublikako Lehen Armadan eta geroago Napoleonen La Grande Armée-n zerbitzatu zuen eta behin eta berriro zauritu zuten arren, beti kementsu atera zen. Haren izena chauvinismo aren eponimoa da, gaur egun gehiegizko sukar nazionalista izendatzeko erabiltzen den terminoa, askotan fanatismo nazionalista edo abertzalekeria adierazteko.
Buson
Buson Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Buzon udalerrian erroldatutako biztanleak 77 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 41 etxebizitza zeuden, 32 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 40etxeak ziren. 32 etxebizitza nagusietatik 24 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 17 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Nicolas Chauvin
Chauvinen zerbitzu-historiala eta Napoleonekiko maitasuna, leialtasuna eta debozioa garai batean heroi eredugarri bilakatu zuten baina esaten da barregarri geratu zela beste garai batean bonapartismoak bere itzala galdu zuenean.
Buson
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 44 ziren, horien artean 33 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 33 pertsona aktiboetatik 29 lanean zeuden (14 gizon eta 15 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 11 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
Nicolas Chauvin
Historikotasuna
Ikerketa historikoak ez du benetako Nicolas Chauvin baten xehetasun biografikorik identifikatu inon eta inoiz, eta horrek esan nahi du ziur aski fikziozko heroi bat izan daitekeela. Gérard Puymège ikertzaileak ondorioztatu zuen Nicolas Chauvin ez zela inoiz existitu, kondaira bat besterik ez zela, Uztaileko Berrezarkuntzaren eta Monarkiaren azpian gauzatu zena, konpositore, vaudeville eta historialarien lumatik abiatuta pertsonaia herrikoia bihurtu arte. Chauvinen irudiak antzinako antzoki erromatarreko soldadu mitologiko edo milia gloriotsuaren ("soldadu aspergarria") tradizio luzeari edo antzinako komedia grekoaren aldarteari jarraitzen diola argudiatzen du Puymègek. Chauvin soldadua Cogniard anaiek bihurtu omen zuten heroi herrikoia, La Cocarde Tricolorek (1831) antzezlanean. Bertan, protagonista Napoleonen beterano bat izan beharrean, soldadu gazte xelebre bat zen, 1830eko Aljeriako kanpainan patriotismo oldarkorra erakutsi zuena.
Buson
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
Nicolas Chauvin
Historikotasuna
Idazle eta historialari askok Chauvini egozten dizkiote beste bonapartista batzuen pasadizorik xelebreenak. Esaten da Guardia Zaharrean Waterlooko Batailan lan egin zuela, eta hori posible dela adina kontuan hartuta. Guardia Zaharra inguratuta zegoenean eta La Belle Alliance-n bere azken eztanda egin zuenean, ustez, oihu errime egin zuen, eta dei bati aurre egin zion: "Guardia Zaharra hil egin da, baina ez du amore ematen! ". Herri xeheak (edo beste erreferentzia-talde batek) inoiz erakusten duen debozio itsu eta eztabaidaezinaren ikur bilakatu zen Nicolas Chauvin. "Guardia Zaharra hil egin da, baina ez du amore ematen! " esaldi apokrifoa Guardia Zaharreko komandanteari, Pierre Cambronneri, egotzi zioten, baina Cambronneren erantzun erreala beste iturri batzuek berretsi zuten, eta benetan "Merde!" izan omen zen. (Kaka zaharra!").
Buson
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Buzon udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 240 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Schistura tubulinaris
Schistura tubulinaris Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Myxiops aphos
Myxiops aphos Myxiops generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Magüi Mira
Magüi Mira Franco (Valentzia, 1944ko abuztuaren 14a) valentziar aktore, idazle, zinema-ekoizle eta antzerki-zuzendaria da. 2016an Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina jaso zuen.
Bizitza pertsonala
Carles Mira zinemagilea neba zuen (1947-1993). Sanchis Sinisterra dramaturgoarekin ezkonduta egon zen, eta harekin bi alaba izan zituen: Clara Sanchis aktorea eta Helena Sanchis jantzien diseinatzailea. Gero Almagroko Antzerki Klasikoaren Jaialdiko (2005-2008) zuzendari izan zen Emilio Hernández Sorianorekin ezkondu zen.
Lan ibilbidea
Antzerkian saritutako aktorea da. Bere lehen lana Sanchis Sinisterrak idatzitako La noche de Molly Bloom bakarrizketa izan zen eta James Joyceren Ulises lana du oinarri.
José Luis Pellicenarekin batera Celestina Saria jaso zuen Escenas de matrimonio (Ingmar Bergmanen Secretos de un matrimonio filmaren antzerki-egokitzapena) lanarengatik.
Aktore antzerkian
Lana eta norena den:
Vandenesse
Vandenesse Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vandenesse udalerrian erroldatutako biztanleak 347 ziren. Familiak 160 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 52 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 289 etxebizitza zeuden, 167 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 109 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 283 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 167 etxebizitza nagusietatik 133 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 34 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 108 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 86 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 54 etxetan bat baino gehiago zituzten.