cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Open access
Sarbide irekiaren hastapenak
Aukera hauek azalarazi ziren momentu batean non aldizkari akademiko trdizionalen sistema krisian zegoen. Aldizkarien eta artikuluen produkzio kantitateak gora egin zuen erritmo konstantea batean; Hala ere, aldizkari bakoitzaren batez besteko kostua handitzen joan da inflazio baino handiagoaren den tasa batera ailegatu arte, gainera, aldi berean, liburutegi akademikoetako aurrekontuak zenbaki berdinetan mantendu dira. Emaitza sarbide mugatu bat izan zen, eta modu ironiko baten aldi berean, teknologiak aurrerapauso handi bat egin zuen sarbide librean, bazegoen ia denon eskura, modu ez-mugatu batean lehenengo aldiz. Liburutegiek paper garrantzitsu bat jokatu dute sarbide librearen mugimenduan, adibidez, lehenengo garaian, abisua eman zutenean irakasleei eta administratzaileei sailkatutako argitalpenen krisiari buruz. Ikerkuntzarako liburutegien elkarteak 1977an Irakaskuntzarako Argitalpenen eta Errekurtzoen Koalizia (SPARC) garatu zuen; Irakaskuntza eta ikerkuntza liburutegien eta beste elkarte batzuen aliantza bat, gertatzen ari zen krisia lantzeko eta alternatiba berriak kaleratzeko, adibidez, sarbide librea.
Shambhala (errusiar mendia)
Shambhala PortAventura Park jolas-parkeko (Vila-seca, Katalunia) errusiar mendi ikusgarriena da, jolas-parke horretako atrakzio izarra 2012ko denboraldian. Hypercoaster V-shaped motako errusiar mendia da, eta Europako lau marka egin ditu: Europako errusiar mendi garaiena da (76 metro), jaitsiera garaiena du (78 metro), ibilbide handiena duen hypercoasterra da, eta azkarrena (134 km/h).
Open access
Sarbide irekiaren hastapenak
Lehenengo sarbide libreko argitalpenak sarean (gero deituko zirenak “sarbide libreko aldizkariak”) agertu ziren 80ko hamarkadaren amaieraren eta 90ko hamarkadaren hasieraren artean. Aldizkari hauek normalean borondatezko lana eta jada existitzen diren infraestrukturak erabiltzen dituzte (korreo elektronikoa edo berrien taldeak), eta inolako irabazi-asmorik gabe garatzen dira.Adibidez onak dira Bryn Mawr Classical Review, Postmodern Culture, Psycoloquy, and The Public-Access Computer Systems Review.
Shambhala (errusiar mendia)
Txina gunean dago kokatuta, Dragon Khanen atzealdean. Ibilbidea Dragon Khanen ondotik igarotzen da lau aldiz. Bost camelback ditu —handiena, zazpi solairuko eraikin baten altuerakoa—, lurpeko tunel bat eta splash bat PortAventura Parkeko aintzira batean.
Atrakzioaren koloreak: urdin turkesa (trenbidea), zuria (bidea) eta gris iluna (laguntza zutabeak). Shambhalak hiru tren ditu, tren bakoitzeko zortzi bagoi, eta bagoi bakoitzeko lau jesarleku.
Open access
Sarbide irekiaren hastapenak
Lehenengo sarbide libreko zientziazko artxiboa arXiv.ork izan zen, 1991ean; Hasieran fisikarientzako aurre-inprimatze serbitzu izan zen eta horren aitzindaria Paul Ginsparg izan zen. Fisikan auto-artxibatzea ohiko aktibitatea bilakatu da, bereziki fisikaren espezialitate batzuetan, adibidez, energia handizko fisikan, non auto-artxibatze tasa %100ekoa da. Energia handizko fisikan aurre-inprimatzearen kultura existitzeak ahalbideztu du arXiv artxiboaren arrakasta. Gaur egun arXiv artxiboaren barruan hainbat disziplina aurkitu ahal dira: zenbaketa, matematika, zientzia ez-jarraitua, biologia kuantitatiboa, finantza kuantitatiboak eta estadistika. Hala ere, zientzialari informatiko gehienek bere kabuz auto-artxibatu dute haien webguneetan eta fisikariak baino lehenago hasi ziren horrelako ekintza aurrera eramaten. Fisikazko bi editore nagusiek, American Physical Society eta Institute of Physics Publishing, esan dute arXiv-ek ez duela inolako eraginik izan fisikazko aldizkarien harpidetzetan. Nahiz eta artikuluak sarean egon sarbide librean, normalean bere publikazioa baino lehen, fisikoek haien publikazio propioak defendatzen eta baloratzen dituzte.
Soraluzeko gaztetxea
Soraluzeko gaztetxea Soraluzen (Gipuzkoa) dagoen gaztetxea da. Soraluzeko Gazte Asanbladak kudeatzen du.
Open access
Sarbide irekiaren hastapenak
Informatikariak haien webgune propioetan auto-artxibatzen egon dira fisikariak baino lehenago. Citeseer hasi zen dokumentuak biltzen 90ko hamarkadaren amaieran. Citeseer zientzia ordenagailu bat da, zeinek Google-k egiten duen lan berbera egiten duen, eta gainera arXiv-ek biltzen dituen artxiboen kantitatea bikoizten du. 1944ko “Subversive Proposal”-en (Proposamen Iraultzailea) helburua auto-artxiboa beste disziplina guztietara hedatzea izan zen; Horrela sortu zen CogPrints (1997), eta, azkenean, 2000 urteanGNU Eprints.org software generikoa, OAI-rekin bateragarria zena.
1997an, Estatu Batuetako Medikuntza Liburutegi Nazionalak (NLM) Medline sortu zuen, munduko medikuntzazko literaturaren aurkibide osatuena. Gainera, aipatutako PubMed-en erabilgarri zegoen dohainik. Nahiz eta indizeak ez izan sarbide libre mugimenduaren aldagai garrantzitsuena, Medline garrantzitsua izan zen beste modu bat planteatu zuelako zientziazko literatura erabiltzeko publikoaren aldetik, eta ez bakarrik profesionalen ikuspegitik. The Journal of Medical Internet Research (JMIR), medikuntzazko sarbide libreko lehenengoetariko aldizkaria 1998an sortu zen eta bere lehenengo argitalpena 1999an izan zen.
Francesco Lasca
Francesco Lasca (Osimo, 1988ko martxoaren 29a), Italiako txirrindulari ohia da. Caja Rural taldearekin pasa zen profesionaletara eta bere lehen urtean bi garaipen eskuratu zituen.
Open access
Sarbide irekiaren hastapenak
1998an Zientzialari Estatubaren Sarbide Libreko Foroa sortu zen. Humanitate gaia jorratzen zuen lehenetariko sarbide libreko aldizkaria izan zen CLCWeb: Konparatutako literatura eta kultura. Albertako Unibertsitatean sortuta 1998an. Bere lehenengo argitalpena 1999ko martxoan izan zen, eta 2000 urtetik aurrera Purdue University Press-ek publikatzen du.
Francesco Lasca
Palmaresa
2006
Open access
Sarbide irekiaren hastapenak
1999an, NIH-ko Harold Varmus-ek E-biomed aldizkaria proposatu zuen. Aldizkari honen helburua sarbide libreko argitalpen elektronikoa zen, partekatzen zuena aurre.inprimaketa serbitzari bat binaka berrikusita zeuden beste artikulu batzuekin. Beranduago, E-biomed-ek argia ikusi zuen modu berrikusi batean, PubMed Central izenarekin eta postprint artxibo bezala.
Francesco Lasca
Palmaresa
.Basilicata Giroko etapa bat
Open access
Sarbide irekiaren hastapenak
1999an ere Artxibo Libreak alternatiba bultzatu zen, eta bere OAI-PMH protokoloa, metadatuak biltzeko helburu batekin: sareko artxiboak multifuntzionalak izatea.
Francesco Lasca
Palmaresa
2012 2013 2014
Open access
2000ko hamarkada
2000.urtean, orduantxeko Current Science Group-ek BioMed Central (BMC) sarbide irekiko argitalpenetan espezializaturiko Britania Handiko editorial zientifikoa sortu zuen.
Biomed Central-ek, PubMed Centralekin baino, Harold Varmus-en E-biome proposamerarekin antza gehiago daukala esan dezakegu. 2013ko urritik geroztik, BioMed Central-ek 250 aldizkari baino gehiago argitaratu ditu.
2001ean, mundu osoko 34.000 jakintsuek, “editore zientifikoentzako karta irekia”  sinatu zuten; liburutegi publikoko establezimendu bat eskatzeko. Honek, argitaratutako ikerkuntzak eta medikuntza diskurtso akademiko eduki osoak eskainiko zituen. Sarbide librearen bitartez eta ikertzeko eskubide osoarekin. Karta sinatutako zientzialariek, edukiak binan binan ez aztertzera ez argitaratzera konprometitu ziren.
Honek, Public Library of Science (PLoS) establezimendua defentsa erakunde batera eramatea ekarri zuen. Hala ere, zientzialari gehienek, sarbide libreko aldizkarietarako argitaratzen eta aztertzen jarraitu zuten. PLoS-ek sarbide irekiko argitaletxea bihurtzea erabaki zuen. Kalitate oneneko espektro zientifikoan  lehiatzeko helburuarekin; argitaratzaile komertzialekin eta loratzen hasitako sarbide libreko beste aldizkari batzuekin. Kritikoek, 10milioi dolarreko diru laguntzarekin hornitutako PLoS-ek, sarbideko libreko argitalpen txikienekin lehiatzen duela argudiatu dute, jatorriz sustatu nahi zuena suntsituz.
2006an, John Cornyn eta Joe Lieberman senatariek,  ikerketa publikoaren sarbiderako lege federala barneratu zuten Amerikako Estatu Batuetako kongresuan.
2008an, Ajit Varki David Lipmanekin batera lan egin zuen, NCBI-n aurkitzen den sarbide libreko testuliburu garrantzitsurako lehen eredu bideragarria sortzeko. Essentials of Glucobiology liburuaren bigarren ediziorako hain zuzen ere. Gizartegintzaren inguruan sarbide libreko monografiari dedikaturiko lehen editorea re.press izan zela esan dezakegu. Bere lehen lana 2008an argitaratu zuenak. Bi urte geroago, 2010ean, Open Humanities Press sortu zen. Gizartegintzaren inguruko monografiari dedikaturiko beste editore bat. Esan beharra dago, Open Library of Humanities orain dela gutxi sortu zutela, 2015ean hain zuzen ere.
Schwalbach am Taunus
Schwalbach am Taunus Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Open access
2000ko hamarkada
2008an baita, USENIX, informatika sistema aurreratuen elkarteak,  sarbide libreko politika inplementatu zuen bere konferentzia aktendako. 2011an, audio grabazioak eta aurkezpen bideoak erantsi zituzten.
Massello
Massello Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Open access
2010eko hamarkada
2013an, Barack Obamaren Politika Zientifikoko eta Teknologikoko bulegoaren zuzendariak John Holdren-ek, memoranduma emititu zuen, Amerikako Estatu Batuetako Agentzia Federalei ikerketa eta garapen gastuetan 100 dolar milioi baino gehiago zuzendurik. Sei hilabete barruko planak garatzeko helburuarekin. Plan horren helburua, fondo federaleko emaitzak argitaratu eta urrengo urtean jendeari doainik eskaintzea zen. 2015eko martxoan, bi agentziek jakitera eman zituzten beren planak : Energia Departamentuak eta National Science Foundation-ek.
Massello
Mugakideak
Massellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Open access
2010eko hamarkada
Erresuma Batuko Goi Mailako Hezkuntza Finantzaketaren Kontseiluak (HEFCE) ez du egunkariaren inguruko lehentasunik adierazten, ez du eragozpenik jartzen autorei dagokionez eta berehalako biltegiratzea eskatzen du. Erresuma Batuko Goi Mailako Hezkuntza Finantzaketaren Kontseiluaren proposamenak, Research Councils UK-ren (RCUK) agintaldia osatzen du. Finantzazioaren inguruko RCUK-ren artikulu esanguratsu guztiak publikatu eta sei hilabeteren ostean sarbide librea izatera behartzen duena (12 hilabete arte eta giza zientzien inguruko artikuluentzat).
HEFCE-k diru laguntzak eman zizkien Pilot Collection of Knowledge Unlatched erakundean (Giza zientzietako monografiak sarbide librekoak bilakatzeko helburua duen irabazi asmorik gabeko erakundea) parte hartu nahi zuten Ingalaterrako unibertsitate desberdinei. Pilot Collection deritzon proiektua 2013ko urria eta 2014ko otsaila tartean garatu zen eta mundu osoko 297 liburutegi eta instituzio desberdinek, 28 tituluren desblokeoan parte hartu zuten.
Aipatzekoa da 2016ko maiatzean, Europar Batasunak, 2020tik aurrera Europako artikulu zientifiko guztiak sarbide librekoak izan beharko direla adierazi zuela.
2018ko martxoan, MEDLINE-ren bilaketa batek, indexaturiko gizarte zientzien inguruko artikulu guztien %21a PubMed Central edo aldizkaritik zuzenean sarbide librean eskuragarri zeudela erakutsi zuen. Ikerkuntzaren baitan, Albaitaritza medikuntzaren inguruko zifra altuagoa dela adierazi du: %27a hain zuzen ere.
Hazkundea
2013ko abuztuan, Europako Batzorderako eginiko ikerketa batek, 2012rako, ausaz aukeratutako  Scopus-ek 2011an argitaratutako artikulu guztien %50a sarbide librekoak zirela jakinarazi zuen.
2017ko Max Planck Society-ren ikerketa batek, sarbide libreko aldizkarietako ikerkuntza lanen totalaren %13a gold open acces bezala izendatu zituen.
Open Access-a publikatzeko motibazioak
Open Access-a (gehiena berde eta dohainekoa) mundu guztian ikertzaileengatik bilatzen eta ematen hasi zen Interneten eta World Wide Web-aren etorrerarekin benetako aukera ireki zenean. Kemena geroz eta gehiago hazi zen aldizkari akademikoen argitaratze erreformaren mugimendu gorakor batengatik, eta honekin, urrezko eta askea den Open Access-a. Argitaratze elektronikoak irabazi berriak sortu zituen paperezko argitaratzearekin alderatuz, baina haratago, argitaratze modelo tradizionaletan arazoak sortzen lagundu zuen.
Open Access-aren atzeko premisak dira bideragarriak diren finantziamendu modeloak existitzen direla pareen berrikusterako kalitatezko estandar tradizionalak mantentzeko, aldi berean hurrengo aldaketak egiten diren bitartean:
Encanto (Rio Grande do Norte)
Encanto Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Norte estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Open access
Open Access-a publikatzeko motibazioak
Open Access-aren mugimendua gizarte-desberdintasun arazoengatik dago motibatua, ikerketa akademikorako sarrera murrizteak eraginda, zeinek erakunde handi eta aberatsei laguntzen dien medio finantzarioekin aldizkari askoei sarrera erosten, halaber erronka ekonomikoei eta hautemandako argitaratze akademikoko eutsiezintasunari.
Parte-hartzaile eta komunitate interesatuak
Ikerketa artikuluen publiko objektiboa beste ikertzaile batzuk izan ohi dira. Open Access-ak ikertzaileei irakurle gisa laguntzen die liburutegiak harpidetzen ez diren artikuluetara sarrera irekitzean. Open Access-aren onuradun handietako batzuk izan daitezke garapenean dauden herrialdeetako erabiltzaileak, non egun unibertsitate batzuek aldizkari batzuetarako harpidetza ordaintzeko arazoak dituzten. Eskema batzuk daude harpidetza bidez argitalpen zientifikoak emateko garapen bidean dauden herrialdeetako instituzioetako afiliatu horiei kostu baxuarekin edo kosturik gabe. Ikertzaile guztiak etekina ateratzen dute Open Access-arekin, izan ere, liburutegi batek ere ezin du harpidetu aldizkari zientifiko guztietara eta gehienek hauen frakzio txiki baten aukera bakarrik dute, “Argitalpen periodikoen krisia” bezala ezagutzen dena.
Open Access-ak ikerketaren irismena zabaltzen du berehalako zirkulu akademikoa baino haratago. Open Access-a duen artikulu bat edozein pertsonak irakurri ahal dezake: Arloko profesional batek, ikertzaile bat beste arlo batean, kazetari bat, politikari edo funtzionario bat, edo lego interesatu bat. Benetan, 2008ko ikerketa batek ezagutzera eraman zuen osasun mentalaren profesionalek aukera bikoitza dute artikulu garrantzitsu bat dohainik eskegita badago.
Autore eta ikertzaileak
Autoreek beren artikuluak sarrera irekikoak egitearen arrazoi nagusia, bere ikerketako inpaktua maximizitzazea da. 2001ean egindako ikerketa batek erdietsi zuen lehenengo aldiz bere ikerketan abantaila inpaktua,  eta hainbat azterketen baieztatu zuten metodologia gradu ezberdinekin, artikulu bat gehiago erabili eta aipatu dela harpidetza barreren atzean dagoen batek baino. Adibidez, 2006ko ikerketa batek PLoS Biology-n bilatu zuen Open Access gisa argitaratutako artikuluak PNAS-ean aukera hiru aldiz handiagoa zuten aipatuak izateko Open Access-a ez zutenarekin alderatuz.
Ikerketa bekarioek edo unibertsitateek akademikoei ikertzeko ordaintzen die; egin duten lanaren informea da artikulua, helburu komertzialak dituen artikulu bat beharrean. Artikulua geroz eta gehiago erabili, aipatu, aplikatu eta garatzen den heinean, hobea izango da ikerketarako naiz ikertzailearen ikasketetarako. Open Access-ak murriztu ditzazke argitalpen atzerapenak, ikerketa arlo batzuei preinpresiora sarrera zabala hartzera eraman zien oztopoa, adibidez, energia altuko fisika.
Ikerketa finantzatzaileak eta unibertsitateak
2008an, NIH sarbide publikoko politika, sarbide irekiko agintaldi dat lege bihurtu zuen, eta Osasun Institutu Nazionalak finantzatutako ikerketa-lanak publikoarentzat dohainik eskuragai egotea eskatzen zuen, PubMed-en bitartez 12 hilabeteko epean argitaratu ostean.
Unibertsitateak
Sarbide irekiaren defendatzaile batzuk uste dute errepositorio instituzionalek oso paper garrantzitsu jokatu dutela finantzatzaileen sarbide irekien aginduetan
2005eko maiatzean, 16 unibertsitate holandes garrantzitsuak, batera, DAREnet sustatu zuten, baita errepositorio akademiko digitalak eta interneteko sarbidea zutenentzat 47.000 ikerketa-dokumentu baino gehiago eskuragarri jarri zituzten. 2007-ko urtarrilaren batetik, DARE programa amaitzean, KNAW Research Information DARE-ren erantzunkizun guztia bere gain hartu zuen. 2008-ko ekainaren 2an, DARE, NARCIS atari akademikora gehitu zen. 2009ko amaieran, NARCIS-ek 185.000 sarbide irekiko publikazioei sartzea eman zien unibertsitate holandes guztiei, KNAW, NWO eta hainbat institutu zientifikoei. 2011an, Ipar Amerikako unibertsitate taldeek Open Access Politiken Erakundeen Koalizioa eratu zuten (COAPI). 21 erakunde hasi ziren, non fakultateek sarbide-politika bat ezarri zuten edo gauzatzeko prozesuan zeuden. Orain, COAPIk 50 kide ditu.
Kideek honako COAPI printzipio hauek onartzen dituzte:
2012an, Harvard Open Access Proiektuak unibertsitateko sarbide politikorako gidalerro praktiken gida onena argitaratu zuen, unibertsitateek fakultateko ikerkuntza banatzeko baimena lortzeko eskatu zieten atxikipen-politiketan oinarrituta.
2013an, bederatzi unibertsitate australiar, Australian Open Access Support Group (AOASG) sortu zuen, elkarlanean aritzeko, sentsibilizatzeko eta Australian egoitza irekiko espazioan duen gaitasuna garatzeko eta garatzeko.
2015ean, taldea zabaldu egin zen Zeelanda Berriko zortzi unibertsitateak sartzeko, eta Australasia Open Access Support Group izenez deitzera pasatu zen. Izen hori, ondoren, Australasia Open Access Estrategia taldera aldatu zen, estrategia nabarmenduz. AOASGren kontzientziazio jardueren artean, aurkezpenak, tailerrak, blogak eta sarbide irekiko gaiei buruzko web mintegi batzuk daude.
Liburutegiak eta bibliotekariak
Informazioaren profesional gisa, liburuzainek sarbide irekia bermatzaile aktibo eta irekiak dira. Liburuzainek uste dute sarbide irekia konpromisoa hartzen duela prezioen oztopoak ezabatzeko eta liburutegien akats-erregistroa eskuratzeko ahaleginak ahultzen dituzten oztopoak baimentzeko. Liburutegi askotariko elkarteek sarbide irekiko adierazpen nagusiak sinatu dituzte edo beraiek sortu dituzte. Adibidez, Kanadako Liburutegien Elkarteak 2005eko ekainean sarbide irekien erabaki bat onartu zuen.
Unibertsitate gehienetan, liburutegiak errepositorio instituzionala kudeatzen du, unibertsitateko fakultatearen lan akademikoan doako sarbidea eskaintzen duena. Kanadako Ikerketa Liburutegien Elkarteak Kanadako unibertsitateko liburutegi guztietako errepositorio instituzionalak garatzeko programa bat du.
Ikerketa Liburutegien Elkartearen 2008ko inkesta batek aurkitu du, inkestatutako liburutegien% 65 aldizkarietako argitalpenetan parte hartzen duela edo etorkizun hurbilean parte hartzeko asmoa duela.
2013an, sarbide irekia Aaron Swartz-ek argitaratu zuen James Madison saria Amerikako Liburutegien Elkartearen bidez, "gobernu publikoan parte hartzearen alde agertu zen eta partaidetzatako artikulu akademikoen sarbide mugagabea" izateagatik. 2013ko martxoan, editore komertzial osoa eta Liburutegi Liburutegiaren Aldizkari Nagusiko editorea dimisioa aurkeztu zuten, aldizkariaren editorearekin eztabaidatuz.
Frantzian sarbide irekiko mugimendua aitzindaria eta mundu osoko sarbidea irekitzeko auto-artxibatzeko ikuspegia defendatzeko lehen liburuzaleetako bat da Hélène Bosc. Bere lana "bere 15 urte atzera begirakoa" da.
Publikoa
Argudiatu da sarbide irekiko ikerketa akademikoarentzako publikoa garrantzitsua dela hainbat arrazoiengatik. Literatur akademikorako sarbide publikorako argudioen artean, ikerketa gehienak zergadunei ordaintzen dizkiete gobernu-laguntzei esker; horregatik, finantzatu duten emaitzak eskuratzeko eskubidea dute. Hori dela eta, Estatu Batuetako Zergak Sarbidearen Aliantzarako, Aliantza bezalako sentsibilizazio taldeen sorrera arrazoi nagusietako bat da. Literatur akademikoko irakurketa nahi duten pertsonen adibideek baldintza medikoak dituzten pertsonek (edo pertsona horien senideek) eta amateurren larriak edo "amateur" akademikoak izan ditzakete, literatura zientifiko espezializatuan (adibidez, astronomo amateurrak) interesa izan dezaten. Horrez gain, arlo askotan profesionalek etengabeko prestakuntzan interesa izan dezakete beren arloan ikerketa-literaturan, eta enpresa askok eta erakunde akademikoek ez dituzte artikulu edo harpidedunen eskura jartzen, bidesaria sarbide-eredua.
Nahiz eta artikulu akademikoak irakurtzen ez dituztenek ere sarbide irekia izan dezakete. Adibidez, pazienteak onuratzat ateratzen ziren medikuaren eta beste osasun-profesionalen azken ikerketarako sarbidea izan dezaten lortzen bazuten. Sarrera libreko defendatzaileen arabera argudiatu bezala, sarrera libre ikerketa aurrerapenak, produktibitatea eta jakintza itzulpena bizkortzen du. Munduko ikertzaile bakoitzak artikulu bat irakurri ahal izango da, ez bakarrik liburutegian aldizkari bereziki bertan agertzen harpidetzeko ordaindu ahal dutenentzat. Aurkikuntza azkarrak guztiontzat mesede egiten dute. Batxilergoko eta unibertsitateko ikasleek informazioaren alfabetatze trebetasunak eskuratu ahal izango dituzte haien ezagutzarako. Kontuan izan liburutegiaren mailegua egun bat edo aste bat  hartu dezakeela liburutegiaren maileguaren arabera eta eskaneatu baduzu eta posta elektronikoa, edo email artikulu bat bidaliko da. Online sarrera librea, ordea, azkarragoa da, askotan, batzuetan berehalakoa, beraz mailegu arteko erritmo-azkarra ikerketarako egokiagoa da.
Errenta baxuko herrialdeak
Nazio Batuen garapenean, artxibatzea eta sarbide librea garrantzi berezia hartzen dute. Zientzialariek, garapen bidean dauden herrialdeetako osasun-profesionalek eta instituzioek ez dute behar adinako literatura-literaturarako beharrezko kapitalik, nahiz eta kostu gutxi edo ez. HINARI, Osasun InterNetwork Osasunaren Ikerketarako Ekimenera sartzeko, Osasunaren Mundu Erakundearen babesa du. HINARI, ordea, murrizketak ere baditu. Adibidez, ikertzaile indibidualek ezin dute erabiltzaile gisa erregistratu, beren erakundeak sarbidea izan ezean eta sarbidean sartzeko asmoa duten herrialde askotan (nahiz eta ez "kostu txikiko" sarbidea) (adibidez, Hegoafrikan).
Sarbide sarbide askok nazioarteko lankidetza dute. Adibidez, SciELO du (zientifikoa Elektronikoa Liburutegia Online), sarrera libreko aldizkari argitaratzeko, Latinoamerikako hainbat herrialde inplikatuz ikuspegi integral bat da. Bioline International, irabazi-asmorik gabeko garapen bidean dauden herrialdeei erakundeko argitaletxeek laguntzeko eskainitako erakunde bat da, Erresuma Batuan, Kanadan eta Brasilen kolaboratzen du; Bioline International softwarea mundu osoan erabiltzen da. Ikerketa Papers Ekonomian (RePEc), 100 boluntario baino gehiago ditu 45 herrialdetan. The Public Knowledge Project Kanadako garatutako software irekiko Open Journal Systems (OJS), gaur egun mundu mailako taldeen garapena aktiboena da.
Inplementazio praktikak
Sarbide irekia eskaintzen duten hainbat modu daude, oro har sarbide irekiko urre edo berdea sailkatzen duten bi metodo arruntekin.
Sarbide irekiko aldizkariak edo urrezko bidea
Sarbide irekiko aldizkarietan argitaratzeari urrezko bidea deritzo.
Bide honen barruan irakurle zein idazleentzako inongo tasa edo kosturik ez duten aldizkariak daude; aldaera honi platinozko edo diamantezko sarbide irekia deitzen zaio. Beste kasu batzuetan, egileek artikuluen prozesatze tasak ordaindu behar dituzte, aldizkaria irakurleentzako irekia delarik. Tasa horiek APCak bezala ezagutzen dira (Article Processing Charge). Aldizkari hibrido bezala ezagutzen direnetan berriz, aldizkariak harpidetza bitartez lortzen dira, baldin eta egileek artikuluak irekian jartzeko tasak ordaintzen ez badituzte. Sarbide irekiko aldizkarien ezaugarriak eta kobratzen dituzten APCak ezagutzeko DOAJ direktorioa kontsulta daiteke.
Brontzezko sarbide irekia aldiz, aldizkariak bere webgunean artikuluak irekian jartzeari deritzo; irakurtzeko doan izan arren ez dituzte lizentzia irekiak erabiltzen eta berrerabilera aukerarik ez dute ematen.
Auto-artxibatzea edo bide berdea
Egileek eurek argitaratutako lanak gordailu instituzional edo tematiko batean artxibatzeari deritzo.
Gordailuan gorde daitekeen bertsioa editoreak baimendutakoa da (preprinta, postprinta, argitaratutako bertsioa). Baliteke kasu batzuetan bahitura epe bat ezartzea artikuluak irekian jarri ahal izan aurretik; ohikoak dira 6 hilabeteko bahiturak STEM diziplinetan, 12-24 hilabetekoak giza- eta gizarte-zientzietan. Aldizkariek auto-artxibatzearen inguruan dituzten politikak ezagutzeko bi dira iturri nagusiak: Dulcinea eta Sherpa/Romeo. Bide berdea ohikoa da fisikaren alorrean, ArXiv gordailua erabiltzen da 1990. hamarkadatik preprintak bertara igotzeko.
Mundu mailan dauden gordailuak ezagutzeko baliabide osatuena ROAR (Registry of Open Access Repositories) da. 2019ko maiatzean 4700 gordailu baino gehiago jasotzen zituen.
Hedatzeko modua
Sarbide libreko artikuluak automatikoki artxibatzen direnak bezala, sarbide libreko urrezko artikulu gehienak World Wide Web-aren bitartez hedatzen dira. Hau gertatzen da hedatzeko kostu baxuengatik; Gainera, irismena, abiadura eta akademiako komunikazioaren garrantzia handituz joan da.
Hypopyrrhus pyrohypogaster
Hypopyrrhus pyrohypogaster Hypopyrrhus generoko animalia da. Hegaztien barruko Icteridae familian sailkatua dago.
Open access
Hedatzeko modua
Sarean dauden edukietara ailegatzeko interneta behar da, eta egoera honek batzuetan muga fisikoak eta ekonomikoak aurkezten ditu. Sarbide librearen defendatzaileek adierazten dute Internet sarbidearen mugak baxu samar dira egoera askotan, eta dira-laguntzak eman beharko zirela Internet-en sarbide unibertsala bultzatzeko. Aldi berean, ordainpeko sarbideak muga handiagoak aurkezten ditu.
Sarbide libreko argitalpenen direktorioak bika zerrendatzen ditu sarbide libreko argitalpenak nabegatzeko eta bilaketarako. Sarbide libreko artikuluak ere aurkitu ahal dira web-ean egindako bilaketa baten bidez, bai bilatzaile orokor bat erabiliz, bai irakaskuntza edo zientzia literaturan espezializatutako bilatzaile bat erabiliz, adibidez OAlster edo Google Scholar.
Politikak eta mandatuak
Unibertsitateek eta ikerketa instituzioek eta babeslek mandatu batzuk hartu dituzte. Mandatu hauek behar dute ikertzaileek haien ikerkuntza artikuluei sarbide librea ematea, bika artxibatuta daudenak sarbide libreko gordailuetan. Research Councils UK-ek £60 miloiko kantitatea inbertitu zuen sarbide libreko mandatu horretan 2013-2016 urte bitartean. Editore eta editoreen elkarte batzuk mandatu horien kontra agertu dira.
Autoartxiboa baimentzearen ideia 1998. urtean burutu zen. 2003tik ikerkuntzaren finantzatzaileek sarbide libreko mandatuetan arreta jarri dute: gobernuek, ikerkuntza finantzatzaileen organismoak eta unibertsitateak.
Sarbide libreko gordetegien mandatu eta politiken erregistroa (ROARMAP) nazioarteko datu-base bat da. Datu-base honek bilaketa gaitasuna du, eta bilaketa gaitasun horrek sarbide libreko mandatuen hazkundea erregistratzen du. 2017ko abenduan, 600 unibertsitate baino gehiagok mandatuak eta 100 ikerkuntza finantzariak baino gehiago erregistratu dituzte mundu osoan zehar. Unibertsitate horien artean Harvard, MIT, Stanford, University College London eta University of Edinburgh daude.
Finantziazio arazoak
Sarbide libreko aldizkarietan erabiltzen diren “artikulu prozesatze karguak” askotan autoreen (edo finantzatzailearen) esku geratzen dira, azken finean irakurleek ez dutelako ordaintzen. Honek arazo berri batzuk suposatzen du. Editore batek irabaziak lortzen baditu dokumentuak onartzen dituenean, irabazi horiek lortzeko ailegatzen den guztia onartuko du aukeratu eta kalitatearen arabera balio ez duena atzera bota beharrean. Egoera hori arazo bat da. Hala ere, hau konpodu daiteke: editoreak kobratuko balu artikuluak berrikusteagatik eta ez onartzeagatik, arazo hau konponduko liteke. Beste arazo bat dira instituzioetako aurrekontuak. Hauek agian aldaketa batzuk behar dituzte beharrezkoak diren artikuluak sarbide libreko aldizkarietara ailegatzeko; Adibide on bat da BioMed Central aldizkarian publikatutakoak. Eztabaidatu da honek murriztu ahal duela ikerkuntzen emaitzak argitaratzeko gaitasuna, azken finean dirua ez dagoelako argitalpen horiek aurrera eramateko. Ondorioz, ikerkuntza asko ez dira erregistro publikoaren parte bihurtzen.
Diru-sarrera txikiko herrialdentzat deskontuak baldin ez badaude (edo kanpoko diru-sarrerak ematen ez badira), artikulu-prozesatze karguek kanpoan utzi ahal dituzte garatze bidean dauden herrialdeko autoreei edo diru-sarrera gutxiago dituzten ikerkuntza eremuei. Hala ere, eredu tradizionalaren menpe, aldizkaria pribatuen kosteek askotan kanpoan uzten ditu ikerkuntza komunitateak. Sarbide libreko editore askok deskontuak eskaintzen dituzte garapen bidean dauden herrialdei edo finantzazio zailtasuna bizi dutenei.
Larritzeko den beste gai bat finantzazio agentzien aldetik dauden diru bildaketak dira: Osasuneko Institutu Nazionalak, adibidez, babes zuzena ematen die sarbide libreko argitalpenei.
Ikerkuntza instituzioek ordaindu ahalko zuten sarbide libreko kostua, hau birmoldatuz eta sarbide libreko eguneroko kostuetako errekuperazio eredu batean bilakatuz. Hau garatu ahalko zen harpidetzagatik lortutako urteko aurrezkiekin. Diru horrekin urteko sarbide libreko argitalpenen kostua ordaindu ahalko zen. Max Planck elkarteak 2017an egindako ikerketa baten arabera, argitaletxe akademikoen urteko bilakaera 7.6 milioi euro ingurukoak da. Esaten da diru hori datorrela zientzia arloko liburutegietatik, finantzatutak daudenak diru publikoarekin: harpidetzak, lizentziak… Ikerketa hau aurkeztu zuen Max Planck Liburutegi Digitalak, eta honetan argitu zuen harpidetza aurrekontuak nahikoak izango zirela sarbide libreko argitalpen karguak ordaintzeko.
Sarbide Libreko ikerketak online aurkitu
Sarbide libreko aldizkari edo artikuluak indexatzen dituzten agregatzaile desberdinak existitzen dira. ROAD-ek sarbide libreko aldizkarien informazioa sintetizatzen du. OALibrary-k, ikerkuntza zientifikoko lanen datu base handi baterako  sarbide librea eta dohainikoa eskaintzen du (gai guztiak hartzen dituenak) Erabiltzaileek, gaiaren edo estatuaren arabera, sarbide libreko aldizkariak aurkitzeko nabigatu dezakete. SHERPA/RoMEOk internazional argitalpenak zerrendatzen ditu. Open Access aldizkarietarako direktorioak (DOAJ) sarbide libreko 8000 aldizkari baino gehiago biltzen ditu, sarbiderako politika desberdinekin non ikerlariek bilatu eta miatu dezaketen. OAI, Open Archives Initiative-k, 2937 biltegi konforme zerrendatzen ditu. Sarbide libreko biltegi bakoitza banan banan bilatzea ez da erabilgarria. Biltegi hauen errekurtsoak, OAI protokoloa erabiliz bat daitezke, horrela milioika errekurtsoetarako sarbidea eskaintzen duelarik linea beretik.
Bullhead City (Arizona)
Bullhead City Arizonako hiri bat da. Mohave konderrian kokatua dago. 2010ean 39,540 biztanle zituen, 155.9 kilometro koadrotan banatuta.
Nephrurus
Nephrurus Carphodactylidae familiaren barruan sailkatzen den narrasti generoa da.
Glæsisvellir
Glæsisvellir (lautada dizdiratsuak), eskandinaviar mitologian, Jotunheim munduan zegoen toki bat da. Glæsisvellirren, Odinsaker edo Udainsakr "Heriotzik Gabeko Lurraldea" izeneko toki bat zegoen, eta hara zihoan oro, osasuntsu eta gazte bihurtzen zen, eta hala, Odinsakerren sekula ez zen inor hil.
Hervarar Sagan, Gudmund Jotuna eta bere seme Höfunden erresuma da. Gudmund, saga berantiarretan ezaguna izan zen erraldoi adeitsu bat izan zen.
Synodus scituliceps
Synodus scituliceps Synodus generoko animalia da. Arrainen barruko Synodontidae familian sailkatzen da.
Pala (argipena)
Pala izenak hainbat adiera ditu:
Geophis hoffmanni
Geophis hoffmanni Geophis generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Duma (Errusiar Inperioa)
Duma Tsarren denborako Errusiako parlamentua izan zen. Duma Nikolas II.a tsarrak sortu zuen 1905eko iraultzaren eskaerei erantzunez. 1906an sortutako Duma Tsarraren absolutismoa demokratizatzeko ahaleginak egin zituen baina ez zuen lortu. Laugarren eta azkenengo Duma 1917an elkartu zen.
Mito Isaka
Mito Isaka (井坂 美都) Japoniako futbolaria da.
Maracanã (Pará)
Maracanã Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Klima epel
Muga horietan klima mota asko ditu, nagusiak kontinentala eta ozeanikoa izanik. Lehenengoa kontinenteen barruan kokatzen da, bigarrena, aldiz, kostaldetan.
Munduko biztanleria gehiena klima honetako eskualdetan bizi da, batez ere Ipar Hemisferioan.
Beste klimak ez bezala, klima epela lau urtaro ditu: udaberria, uda, udazkena eta negua.
Synodus sechurae
Synodus sechurae Synodus generoko animalia da. Arrainen barruko Synodontidae familian sailkatzen da.
Trimma cheni
Trimma cheni Trimma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Lacy Duarte
Elvira Lacy Duarte Cardoso (Mataojo, Salto, 1937ko irailaren 15a - Montevideo, 2015eko abenduaren 27a) artista bisual uruguaitarra izan zen.
Biografia
Lacy Duarte Mataojon jaio eta hazi zen, Brasilgo mugatik gertu, Uruguaiko Salto departamenduan, bere bizitza eta lana markatu zituen landa-ingurunean.
1975ean, Uruguaiko diktadura militarraren ondorioz, familia Brasilgo Porto Alegrera joan zen bizitzera. San Karlosen bueltan, 1978an, Duarte Tapizen tailerra sortu zuen ehuntzaile talde batekin.
1981ean bere senarra hil zen eta handik gutxira Montevideora joan zen bizitzera, non margotzen hasi zen berriro. 1986an Uruguaiko bidalketa Habanako Biurtekoan sartzeko hautatu zuten. Europan eta Estatu Batuetan erakusketak egin zituen.
Serna
Serna (izen ofiziala: Laserna) Arabako Guardia udalerriko lau herrietako bat da. Ebro ibaiak zeharkatzen du. 2007an, Sernak auzoak 43 biztanle zituen.
Garraioa
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
Borová (Trnavako barrutia)
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1589. urtekoa da.
Lillian Bassman
Lillian Bassman (Brooklyn, New York, 1917ko ekainaren 15a – Manhattan, New York, 2012ko otsailaren 13a) estatubatuar argazkilari eta margolaria izan zen.
Biografia
Bere gurasoak Errusiatik Estatu Batuetara emigratu zuten judu intelektualak ziren, 1905ean Brooklynen (New York) jarri ziren bizitzen. Alexey Brodovitchekin Manhattango Ehungintza Goi Eskolan ikasi zuen eta 1933an graduatu zen. Han ezagutu zuen Paul Himmel argazkilaria gero 1935ean bere senar bihurtuko zena.
1940.eko hamarkadatik 1960.ekora, Bassmanek Junior's Bazaar eta gero Harper's Bazaar moda aldizkarietan lan egin zuen arte zuzendari gisara, non Richard Avedon, Robert Frank, Faurer Luis eta Newman Arnold bezelako argazkilarien ibilbideak sustatu zituen. Alexey Brodovitch argazkilari errusiarraren zuzendaritzapean bera ere modeloen argazkiak ateratzen hasi zen. Bere lanik gehienak Harper's Bazaar aldizkarian argitaratu ziren 1950 eta 1965 bitartean.
1970.eko hamarkadan moda munduan argazkiak egiteko era aldatu zen eta Lillianen forma hutsetan lan egiteko era zaharkituta zegoen. Bere proiektuetara pertsonaletara bideratu zuen lana, moda argazkilaritza albo batera utzi eta urtetan zehar argazki negatibo eta kopiak pilatu zituen. 20 urte beranduago ehundaka irudi zituen boltsa bat aurkitua izan zen, 90eko hamarkadan bere lana berriro aintzat hartua izan zen.
90 urte zituela teknologia digitalarekin eta koloretako argazkilaritza abstraktuarekin lan egin zuen lan sail berri bat sortzeko.
Bere lanaren ezaugarririk aipagarrienak argi eta itzalen arteko kontraste gogorra, pikor nabariarekin amaitutako argazkiak, kokapen geometrikoa eta sujetuekiko kameraren anguluak. Bassman modako argazkilaritzan haundietako bat da kontsideratua izan da.
Majadas
Majadas Cáceresko probintziako udalerria da. Madrildik 210 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 1.294 biztanle zituen 52 km²-ko azaleran.
Milagro Almenara Pérez
Milagro Almenara Pérez (Santander, 1900eko abenduaren 1a - Viznar edo Alfacar, 1936ko azaroaren 2a) frankistek Espainiako Gerra Zibilean hil zuten farmazialaria eta feminista izan zen.
Ibilbidea
Milagrok batxilergoko titulua institutuko bigarren espediente onenarekin lortu zuen, eta 30 ikasgaitatik 24 ohorezko matrikula lortu zituen. 16 urte besterik ez zituela, Granadako Unibertsitateko Farmazia Fakultatean matrikulatu zen 1916. urtean. Goi-mailako ikasketak egin zituen garaiko emakume bakarretakoa izan zen.
Garai hartako sozialista ospetsuekin bat egin zuen, hala nola Eudoxia Píriz, Fernando de los Ríos eta Alejandro Oterorekin, eta Granadan Unibertsitateko Emakumeen Gazteen (JUF) koordinatzailea izan zen. Elkarte horren helburua ikasleak, lizentziadunak eta doktoregoak elkartzea zen, izaera feministako emakume unibertsitarioen erakunde bat abian jartzeko. Elkartea Elisa Soriano Fisherrek hasi zuen, 1919ko urtarrilaren 5ean errebindikazio-artikulu bat idatzi zuenean La Medicina Social argitalpenean, «Emakumea gizarte-gertaeren aurrean» izenekoan, honako hau irakur daiteke:: ''Zer egiten du emakume espainiarrak? Ezer ez. Beste herrialde batzuetan ezjakintasunetik eta esklabotasunetik ateratzeko borroka egin zuten; Ingalaterran botoa ematea lortzen duten bitartean, hemen Espainian ez da mugimendu feministarik txikiena ere sortzen, munduari erakusteko Espainiako emakumea unibertsaltzat hartzen diren gainerako herrialdeetakoa bezain duina dela.Gainerako herrialde beligeranteetan, emakumea lankidetzan aritu zen nazioa mantentzeko borrokaren urteetan, eta gobernu aliatu guztiek onartu dute emakumeen parte hartzerik gabe glorio-helbururik ez zuela izango gerrak haientzat. Bakea ekarri behar duten hitzaldietan, seguru asko, emakumeek (...) tokia izango dute, eta Espainiako emakumeok erakutsi ezazue eskualde guztien arteko maitasuna eta bakea nahi duzuela.'' Granadako Unibertsitateko errektorearen bitartez, Almenarak Elisa Sorianorekin idatzizko harreman jarraitua izan zuen, Andaluziako kolektibo feminista biltzeko. Era berean, Soriano harremanetan jarri zen Agustina González Lópezekin, "la Zapatera", Emakumeen Elkarte Sozialistan nabarmendu zena eta taldeak elkarrengana hurbiltzeko proposamena egin zuen.
The Big Trail
Argumentua
Breck Coleman (John Wayne) Ameriketako mendebalderantz doan kolono talde baten buru da. Bidaia horretan gertatutakoak jasotzen ditu narrazioak: indiarren erasoak, ekaitzak, basamortuko giro gogorra, hilketak, Breck eta Ruthen arteko maitemintzea...
Mathi
Mathi Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Mathik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pio IX (Piauí)
Pio IX Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Fluorbritholita-(Ce)
Fluorbritholita-(Ce) silikato motako minerala da eta britholite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Fluorbritholita-(Ce) silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Étalleville
Étalleville Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Étalleville udalerrian erroldatutako biztanleak 418 ziren. Familiak 147 ziren, horien artean 23 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 54 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 66 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 285 ziren, horien artean 190 aktiboak ziren eta 95 inaktiboak ziren. 190 pertsona aktiboetatik 166 lanean zeuden (98 gizon eta 68 emakume) eta 26 langabezian zeuden (12 gizon eta 14 emakume). 95 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Étalleville udalerrian 148 unitate fiskal zeuden, 423 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.388 euro zen.
Zschepplin
Zschepplin Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Étalleville
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Étalleville udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 448 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Amado Granell
Amado Granell Mesado (Borriana, Castelló, 1898ko azaroaren 5a - Sueca, Valentzia, 1972ko maiatzaren 12a) errepublikano eta militar espainiarra izan zen. Bigarren Mundu Gerran Parisen sartu zen lehenengo militar-zutabearen aginduan zegoen. Granell 1944ko abuztuaren 24an Pariseko Udaletxera heldu zen eta horrela jaso zen Libération egunkariaren lehenengo orrian. Informazio horretan Granellen argazkia agertzen zen baina haren izena okertuta zegoen ezen "Bronne kapitaina" jartzen baitzuen. Bere agindupean zegoen zutabea 2. Dibisio Korazatuaren edo Leclerc Dibisioaren ibilgailuen 9. Konpainia izan zen; konpainia hori gehien batean penintsulatik ihes egindako errepublikaren aldeko soldaduena zen: 160 soldaduetatik 146 errepublikarrak ziren. Granell 1972an trafiko istripu batean hil zen.
Étalleville
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mattie
Mattie Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Mattiek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Trade Unions
Trade Unionsak benetan sindikalistatzat hartzen diren lehenengo erakundeak dira. Erresuma Batuan agertu ziren 1825ean elkartzearen aurkako legeak indarrik gabe gelditu zirenean. Langileak euren ogibidearen arabera elkartzen ziren Trade Unions edo ogibide elkarteetan.
Maria Ana Austriakoa (1738-1789)
Maria Ana Austriakoa (Viena, Austria, 1738ko urriaren 6a - Klagenfurt, Austria, 1789ko urriaren 18a) Austriako artxidukesa eta Maria Teresa I.a Austriakoa eta Frantzisko I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren alaba izan zen.
Biografia
Maria Ana 1738ko urriaren 6an jaio zen, Hofburg jauregian, Vienan, Habsburgotarren monarkia indartsuaren barnean. Bigarrena zen oinordekoen zerrendan eta beretzat izango ziren familiaren lurrak bere anaia Josef jaio zen arte, azkenean hura izango baitzen Josef II.a Habsburgokoa, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea. Mariana deitzen zioten.
Emakume argia, baina osasun pattalekoa, bizkarrezurreko arazoak zituen eta hazita izan ohi zuen hura. 1757n, neumoniak harrapatu zuen eta arnasteko arazoak izango zituen betirako. Koadro horrekin, zaila izango zen ondo ezkontzea, garaiko ohituretan, ezinbestekoa baitzen ondorengotza ziurtatzea.
Maria Ana oso ondo eramaten zen aitarekin, Frantzisko enperadorearekin, alegia. Zientzian zaletuak ziren biak eta alabak aitaren txanpon bilduma osatzen lagundu zuen. Horrez gain, liburua idatzi zuen amaren politika azalduz, kimika eta fisikan eginiko esperimentuak deskribatuz, arkeologia, artea eta zientzia orokorrean tratatuz, Ignaz von Born mentore izan zuelarik.
Maria Teresa erreginak bazituen seme-alaba gehiago bere helburu politikoetan erabiltzeko eta oso erlijiozalea zen. Horregatik, harrera onez hartu zuen bai Maria Ana eta baita bere senide ziren Maria Isabel eta Maximiliano Frantzisko ere eliza hezkuntzan sartzea. Bi ahizpak abadesa bihurtu ziren konbentuan, nobleziako kideen artean ohikoa zen lez.
Maria Ana Pragako Abadesa Nagusia izan zen eta geroago Klagenfurtekoa.
51 urte zituenean, 1789ko urriaren 18an hil zen Klagenfurten.
Synodus similis
Synodus similis Synodus generoko animalia da. Arrainen barruko Synodontidae familian sailkatzen da.
Coxiella burnetii
Bakterio honek Q sukarra eragiten du, aerosolen bidez hartzen den zoonosia.
Trimma corallinum
Trimma corallinum Trimma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Lampropsar tanagrinus
Lampropsar tanagrinus Lampropsar generoko animalia da. Hegaztien barruko Icteridae familian sailkatua dago.
Archivo de Indias (Sevillako tranbia)
Archivo de Indias (Indietako Artxiboa, euskaraz) Sevillako tranbia geltokia da, Sevilla udalerrian kokatuta dagoena, Osaketa hiribidea eta Archivo de Indias aurrean dago.
Geltokia 2007ko urriaren 28an ireki zen.
Kaoru Nagadome
Kaoru Nagadome (永留 かおる) Japoniako futbolaria da.
Camp Verde (Arizona)
Camp Verde Arizonako herri bat da. Yavapai konderrian kokatua dago. 2010ean 10,873 biztanle zituen, 111.8 kilometro koadrotan banatuta.
Mariana Grajales pelotoia
Mariana Grajales pelotoia, herrian Las Marianas (Marianak) bezala ezagututa, Kubako Iraultzaren garaian Sierra Maestran emakumeez osatutako pelotoia izan zen.
Sortzaileak
La Platan sortu zen, 1958ko irailaren 4ean. Gaur egungo Kuban Marianak aipatzen direnean bertako emakumeen balorea eta adorea adierazteko erabiltzen da. Emakume hauek Fulgencio Batistaren aurkako altxamenduan hartu zuten parte. Haren funtzioak, atzeragoardiako lanekin batera, armak erabiliz frontean ere eman ziren, emakumeek beraiek horrela eskatuta. Behin garaipena lortuta, gehienak anonimotasunean gelditu ziren, goi-karguak bete ez baitzituzten. Salbuespen batzuk izan ziren, hala ere: Haydée Santamaría, Melba Hernández, Vilma Espín, Celia Sánchez, Teté Puebla, Elvira Díaz Vallina edo Zaida Trimiño. Antza, proiektuaren bultzatzaile nagusietariko bat Celia Sánchez izan zen, Fidel Castroren kolaboratzaile gertua. Izena Mariana Grajales Coello (1815 -1893) borrokalari kubatarraren oroimenez aukeratu zuten.
Borrokak
Entrenamendu egin ondoren Eddy Suñol komandantearen agindupean gelditu ziren. Suñolek hasiera batean pelotoi hori sortzearen aurka bazegoen, azkenik haien papera onartu zuen. Lehendabiziko borroka Cerro Peladokoan izan zen, egungo Bartolome Masó udalean, Granma probintzian. Emakume haietako batzuk primerako tiratzaileak zirela eta, Holguínen, ''Simón Bolivar IV. Frontea'' sortzeko bidaliak izan ziren. Las Marianas pelotoiak, bestetik, borroka desberdinetan jarraitu zuten: La Presan, Los Güiros... Azken honetan Suñol zauritua izan zen eta emakumeek agindua hartu zuten. Borroka gogorrena Guisakoa izan zen: hamar egunetan Batistaren ejerzioari aurre egin zioten. Pelotoia 1959ko urtarrilaren 1ean desegina izan zen.
K.a. 230eko hamarkada
Kristo aurretiko 230ko hamarkadak K.a. 239etik K.a. 230. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.