cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Garagardo
Ekoizpena
Garagardoaren elaborazioan gertatzen den prozesu biokimikoa konplexua da eta ia orain arte ezin izan dira bertan gertatzen diren erreakzioak zehazki adierazi. Prozesuak bost fase dituela esan daiteke: maltaketa, hidratazioa, hartzidura, iragazketa eta ontziraketa. Alea garbitu eta pisatutakoan siloan biltzen da; jarraian, upelean beratzen jartzen da hozi dadin. Lortutako malta labean lehortu egiten da; azala kendu ondoren, eho eta berriro busti egin behar izaten da orea lortzeko. Orea labean berotu eta hoziduran sortutako entzimek almidoia azukre bihurtzen dute. Prozesu horren ondorioz lortutako muztioa iragazi egin behar izaten da hondarrak kentzeko. Muztioa lupuluarekin egosi ondoren hoztu egiten da eta legamia eransten zaio hartzi dadin. Hainbat hilabetetan geldirik eduki eta gero, berriro iragazi egiten da, legamia kentzeko. Hartzidurako substantziak kendu direnean, garagardoa edukiontzietan gordetzen da, hauspeatu eta argitu dadin eta dagokion zaporea lor dezan. Azkenik, iragazi, pasteurizatu eta ontzietan (botila, lata zein barriketan) sartzen da.
Garagardo motak
Garagardo mota asko egiten dira munduan zehar, eta herrialde bakoitzean ohitura ezberdinak badaude ere, muga nazionalak zeharkatzen dituzte garagardo kultura ezberdinek. Europan lau eskualde garagardogile berezitu egon dira historikoki: Alemania, Belgika, Ingalaterra eta Txekiar Errepublika, eta bakoitzak garagardo mota batekin garapen handiagoa izan du.
Hauek dira garagardo mota nagusiak:
Garagardoaren neurketa
Garagardoa neurtzeko hiru irizpide erabiltzen dira: mingostasuna, kolorea eta gogortasuna.
Mingostasuna
Mingostasuna neurtzeko Nazioarteko Mingoztasun Unitateak erabiltzen dira (ingelesezko IBU siglak, International Bittering Units). Mingostasuna ez da nabaritzen dena, baizik eta dituen alfa azidoak neurtzeko modu bat. IBUa neurtzeko metodo ezberdinak daude, baina erabiliena espektrofotometria da. Prozesu honetan lupulua egosten da isomerizazioa bultzatzeko. Iso-Alfa azidoak hidrofoboak direnez, pH indizea jaisten da. Momentu horretan soluzio-organiko bat gehitzen zaio eta azidoak geruza organikoetara joaten dira. Soluzio berri hori espektrofotometroan jartzen da eta 275 nanometroan duen absorbantzia neurtzen da. Uhin-luzera horretan kalkulatzen da mingostasuna ematen duten molekulen kontzentrazioa.
Bigarren metodo batek isomerizatutako alfa azidoen miligramo litroko kontzentrazioa neurtzen du. Bi metodoek ezberdintasunak ematen dituzte.
Kolorea
"Lovibond graduak" edo "°L" substantzia baten kolorea neurtzeko eskala bat da, normalki garagardo, whiski eta azukredun soluzioetan erabilia. Lovibond graduen neurketa kolorimetro batekin egin ohi da, substantziak anbarretik marroira doazen kristal ezberdinekin alderatuz. Eskala Joseph Williams Lovibondek asmatu zuen. Standar Referende Method eta European Brewery Convention eskalak erabili izan dira ondoren, SRM eskalak eta ºL antzekoak izanik.
SRMak kolorearen intentsitatea neurtzen du, gutxi gorabehera duen iluntasuna. Metodoan espektrofotometro bat erabiltzen da eta 430 nanometroko uhin-luzera erabiltzen da.
Indarra
Garagardoaren indarra bolumeneko duen alkohol edukia da, ehuneko gisa adierazia. Hau da, zenbat mililitro alkohol dauden 100 mililitro garagardoan. Garagardoak % 3 baino gutxiagotik % 14 arteko esparruan mugitzen dira, nahiz eta badauden % 20ko alkohol bolumena duten garagardoak txanpaina legamiarekin egindakoak eta % 55eko alkohol bolumena dutenak izozte-destilatze prozesuaren ondorioz. Alkohol kopurua praktika lokalekin edo garagardo motarekin aldatzen da. Pale lagerrak, gehien kontsumitzen diren garagardoak, % 4-% 6 arteko bolumena dute, eta arruntena %5 izaten da. Britainiar aleen alkohol bolumena txikia izaten da, askotan % 4 ingurukoak. Garagardo batzuek, mahai-garagardoak batez ere, % 1 eta % 4 alkohol bitarte dute, eta badira eskolak horiek zerbitzatzen dituztenak freskagarrien ordez. Kontrako aldean, % 10etik gora duten garagardoak ere badira. Adibidez, Vetter 33 garagardoak % 10,5eko bolumena du eta Errekorren Guinness Liburuan agertu zen hori zela eta. Samichlaus garagardoak ere errekorra izan zuen, % 14ko alkohol bolumenarekin. Beste prozesu batzuk jarraituta, Schoorschbock 57 garagardoak % 57,5ko alkohol bolumena du, eta The End of the History garagardo belgikarrak % 55.
Garagardoak duen alkohol kopurua neurtzeko modurik zehatzena garagardo kopuru bat destilatzea da, eta ateratzen den alkohol kopurua izango da, zehazki, bertan zegoen alkohol bolumena. Sistema hau, ordea, garestia da denbora, energia eta garagardo asko behar duelako funtzionatzeko. Bigarren metodo ohikoa garagardoa irakitea da, eta ur puruak eta garagardoak duten irakite-puntuen arteko ezberdintasuna neurtzea. Metodorik ohikoena, baina ez zehatzena, hartziduraren aurretik muztioak duen dentsitatea eta amaierako garagardoak duena neurtzea da. Modu honetan, taula batzuen laguntzarekin, alkohol kopurua zein den estima daiteke.
Garagardoaren industria
Garagardoaren industria negozio global bat da, multinazional garrantzitsu gutxi batzuekin eta milaka produktore txiki eta ertain erregional zein lokalekin. Urtero 133.000 milioi litro saltzen dira munduan, 294.500 milioi dolarreko diru sarrerarekin 2006an. Gaur egun, merkatu dibertsifikatu bat dago, eta geroz eta gehiago saltzen dira artisau garagardoak. Hori dela eta, multinazionalek ere marka berriak sortu dituzte, kalitate ezberdineko garagardoak eskainiz.
Mikrogaragardotegi bat kopuru mugatua sortzen duen garagardotegi txiki edo ertain bat da. Herrialde bakoitzean legedi ezberdinak daude izendapenaren inguruan, baina 1,8 milioi litro urteko artekoak izan ohi dira. Munduan mikrogaragardotegi gehien dituen eskualdea Frankonia da, Alemanian. Weihenstephan garagardotegi beneditarra, Alemanian, da martxan dagoen zaharrena, 768an jada lupulua erosten zuela baitakigu. 1040an jaso zuen lizentzia ofiziala.
Garagardoa etxean egitea legala da herrialde askotan, eta mugak ditu beste batzuetan.
Garagardogintza Euskal Herrian
Euskal Herrian XIX. mendean hasi zen garagardogintza industria. 1872an Ategorrietan Keler garagardoaren lehen fabrika ireki zuten Juan eta Teodoro Kutzek. 1886an Bilbon La Salve Bilbao garagardoa sortu zuen José Schumann garagardogileak. Garaian garagardo asko Madril edo Bartzelonatik ekartzen ziren Hego Euskal Herrian. 1913an Kutz anaiek Antiguon garagardo enpresa berria ireki zuten El León izenarekin. Enpresa hau 1982an Aranora eraman zuten, eta bertan ekoiztu zituzten Keler zein El León lehenengo, eta Amstel eta Cruzcampo markak ondoren, Heinekenek erosi zuenean. 2008an itxi zen fabrika.
Upeleko garagardoa
Upeleko garagardoa presioan zerbitzatzea txorrotaren bidez metodorik ohikoena da mundu osoko taberna eta pubetan. Metalezko upela karbono dioxidorekin presurizatzen da, eta honek garagardoa iturrira eramaten du. Garagardo batzuetan nitrogeno/karbono dioxido nahasketa erabiltzen da. Nitrogenoak burbuila txikiak sortzen ditu, garagardo apar dentso eta krematsua sortuz. Taberna edo pub askotan garagardo txorrotan bertan ematen den marka jartzen da.
Cask ale izena duten garagardoak pasteurizat eta iragazigabekoak dira, eta ez da gasik erabiltzen edalontzira botatzeko, baizik eta grabitatearen indarra. Garagardo hauei CAMRA elkarteak "benetako garagardo" (real ale) izena ematen die.
Ontziratzea
Garagardo asko botilatan saltzen dira. Botila hauek gardenak izan daitezke, batez ere garagardo oso argien kolorea erakusteko, edo ilunak izan daitezke, garagardoa eguzkitik eta argitik babesteko. Garagardo gehienak legamia kentzeko iragazten dira botila edo latetan sartu aurretik. Hala ere, badaude botilaratzeko prestatzen diren garagardo batzuk legamia bizirik mantentzen dutenak, iragazi gabe, edo iragazi ondoren berriro ere legamia botaz. Eskuarki garagardoa abiadura txikian bota behar da botilatik ondoren, legamien edozein hondakin botilaren azpian uzteko. Hala ere, kontsumitzaile batzuek nahiago dute legamia ere edalontzira botatzea; praktika hau garizko garagardoekin ohikoa da.
Garagardo marka batzuek garagardo latak ere ekoizten dituzte, nahiz eta herrialdez herrialde hauen proportzioa aldakorra den. Suedian, adibidez, garagardoaren % 63,9 latatan saltzen da, eta bertatik edatea zein edalontzian botatzea ohikoa da. 2010eko Munduko Futbol Txapelketan lata berri bat aurkeztu zen, tapa osoa kentzeko aukera ematen zuena eta, beraz, edalontzi eramangarri gisa erabili. Latek hobeto babesten dute garagardoa argitik, eta galerak izateko arriskua txikiagoa da. Hasiera batean garagardoa hobeto kontserbatzeko eta, beraz, kalitatea igotzeko asmakizuna izan bazen ere, azkar hedatu zen masan sortutako garagardoaren sinonimoa zela eta, beraz, kalitate txikiagokoa.
Enpresa batzuek PET plastikozko botilak erabiltzen dituzte.
Edalontziak
Garagardoa kontsumitzeko edalontzi mota asko erabiltzen dira, kristalezko edalontziak, garagardo pitxerrak, katiluak edo zuzenean garagardo botila edo latatik; musika-jaialdietan eta batzuetan gauean eta jaietan plastikozko edalontziak ere erabiltzen dira. Edalontziak duen formak garagardoa edaterakoan dugun sentsazioa alda dezake, eta garagardoaren estiloak dituen berezitasunak indar ditzake. Garagardogile batzuek edalontzi bereziak sortzen dituzte, askotan marketin helburuarekin eta euren garagardoaren salmentak areagotzeko.
Garagardoa edalontziak botatzeko prozesuak aurkezpenean eta itxuran eragina du. Txorrotaren edo botilaren ahotik erortzen den isurkari-kopurua, edalontziaren okerdurak eta edalontzian bertan duen posizioak amaierako emaitzan aldaketak eragiten ditu, adibidez garagardo aparraren iraupena eta tamaina, karbono dioxidoaren askatzea edo aparra jaisterakoan egiten duen mugimendua.
Tenperatura
Garagardoaren tenperaturak kontsumitzailearen esperientzian eragina da; tenperatura altuagoan zapore mota gehiago nabarmentzen dira, baina hotzago dagoenean freskatze ahalmen handiagoa du. Garagardozale gehienek lager garagardoak oso hotz hartzen dituzte, pale ale garagardoak fresko eta barley wine edo imperial stout garagardo sendo eta indartsuak gelako tenperaturan.
Garagardoetan aditua den Michael Jackson idazlearen arabera, bost eskalako tenperatura daude garagardoa zerbitzatzeko: oso hotzak (7 °C) garagardo arinentzat (pale lager); hotza (8 °C) Berliner Weisse eta bestelako gari garagardoentzat; nahiko hotza (9 °C) lager ilun guztientzat, altbier eta Alemaniako beste gari garagardoentzat; upategiko tenperatura (13 °C) ale, stout eta Belgikako garagardo gehienentzat; eta gelako tenperatura (15,5 °C) ale ilun indartsuentzat, eta bereziki trappist garagardoarentzat.
Garagardoa eta osasuna
Garagardoak etanola du, alkohol bat, gorputzean epe laburreko eta luzeko eragina duen sustantzia. Alkoholaren kontzentrazioak eragina du pertsona baten gorputzean, baina efektu horiek aldakorrak izan daitezke pertsonen artean. Alkoholaren efektua pertsona batek edan duenaren araberakoa, garagardoak duen alkohol bolumenaren araberakoa, edaten eman den denbora tartearen araberakoa, lehenago edo bitartean jandako janariaren kopuruaren araberakoa, edo aldi berean hartutako sendagai edo drogen araberakoa. Odolean dagoen alkohol kontzentrazioa % 0,03-% 0,12 artean kokatzen bada, pertsonaren jarreraren hobekuntza eta euforia sortu ohi du, konfiantza eragiten du edan duen pertsonan eta soziabilitatea areagotzen da, antsietatea gutxitu eta giharrak era koordinatu batean mugitzeko zailtasunak zein aurpegiko gorritasuna eratzen du. % 0,09 eta % 0,25 artean letargia, sedazioa, oreka mantentzeko arazoak eta ikuspen lausoa eragiten du. % 0,18tik % 0,3 bitartean hitz egiteko ezintasuna edo zailtasuna, noraeza eta oka egitea eragin dezake. % 0,25 eta %0,4 artean txundidura, kontzientzia galera, amnesia anterogradoa, oka egitea (eta heriotza etor daiteke botaka egiten bada inkonsziente egonda) eta arnasketa depresioa. % 0,35 eta %0,8 artean koma etilikoa eragiten du eta, litekeenez, alkoholarengatik pozoitzea eta hiltzea. Beste edozein edari alkoholdunekin gertatzen den bezala, gidatzea eta edatea ezin dira elkarrekin egin; era berean, ez da gomendagarria lan arriskutsuak egitea. Herrialde askotan ezin da gidatu alkohola edan bada, eta zigor penalak egon daitezke.
Alkohol kopuru txikiak hartzeak (egunero bat baino gutxiago emakumeentzat eta bi gizonentzat) gaixotasun kardiako, istripu zerebrobaskular edo diabetes mellitusaren arriskua jaisten du. Baina alkohola modu jarraian edateak alkoholismoa eta zirrosia eragin dezake. Alkoholismoak edariaren ondorioz sortzen diren arazoei ematen zaien izena da. Lehenago alkohola gehiegi edatea eta alkoholarekiko dependentzia taldetan banatzen ziren alkoholikoak. Gaur egungo irizpide medikuen arabera alkoholismoa honako bi ezaugarri edo gehiago betetzen badira izan daiteke: pertsona batek kopuru handiak edaten ditu denbora tarte luzean, ezin du ohitura hori kendu, alkohola lortu edo edatean denbora handia ematen du, alkoholaren desira oso handia da, alkohola edatearen ondorioz ez ditu bere ardurak betetzen, alkoholaren eraginez arazo sozialak izaten ditu, osasun arazoak eragiten dizkio, egoera arriskutsuetan jartzen du bere burua edo alkoholarekiko tolerantzia garatu du erabileraren ondorioz. Alkoholismoak bizi itxaropena murrizten du hamar bat urtetan, eta alkohola edatea da Ameriketako Estatu Batuetan hirugarren heriotza arrazoia. Ez dago inongo medikuntza elkarterik gomendatzen duena alkoholik edaten ez duen norbaiti garagardoa edaten hastea. Urtero 3.300.000 heriotza alkoholaren ondorio direla kalkulatzen da.
Gehiegi jateak eta muskuluak ez garatzeak sortzen du loditasuna, askotan "garagardozalearen tripa" gisa izendatzen dena. 2004an egindako ikerketa baten arabera edatearen eta triparen arteko harremana aurkitu zuen. Hala ere, arazo nagusia ariketarik ez egitea da, eta karbono hidrato gehiegi hartzea. Dieta batzuetan aipatzen da garagardoak indize gluzemiko handia duela, maltosaren bera. Hala ere, garagardoak duen maltosak legamiaren metabolismoa jasaten du garagardoa egiten den bitartean, beraz garagardoaren gehiena ura, lupuluaren olioak eta azukre gutxi batzuk dira, tartean maltosa.
Garagardoaren eduki nutrizionala aldakorra da. Legamiak eta osagaien arteko aldeak nutriente ugari ematen dituzte; magnesio, selenio, potasio, fosforo, biotina, kromo eta B bitamina du garagardoak. Askotan garagardoari "ogi isurkari" izena ematen bazaio ere, garagardoa ez da janari bat.
Garagardoa eta gizartea
Gizarte askotan, garagardoa da alkoholdun edaririk ohikoena. Garagardoa edatearekin batera hainbat jarduera eta ohitura hedatu dira, adibidez Karta jokoak, dardoak eta bestelako tabernetako jolasak, garagardo azokatara joatea,; garagardoaren ikerketan aritzea (zythologia), poteoa eta, pub kultura dagoen lekuetan, pub crawl deitzen den antzeko jarduera, garagardotegiak bisitatzea, garagardoan oinarritutako turismoa edo garagardoaren puntuazioak ematea. Edateko jokoak, adibidez kinitoa edo beer pong ohikoak dira herrialde askotan. Garagardo sommelier ogibide nahiko berria da: taberna eta jatetxeetan garagardoa eta janariaren arteko parekatzeak proposatzen dute.
Garagardoa labaingarri sozial gisa ulertzen da gizarte askotan, eta mundu osoan zehar kontsumitzen da. Garagardo gehien kontsumitzen duten herrialdeak Txekiar Errepublika, Seychelleak, Austria, Alemania eta Namibia dira. Alkohola edateko ohiturarik ez dagoen herrialde askotan ere garagardoa egiten da, hala nola Siria edo Afrikako herrialde askotan. Garagardoaren salmentak ardoarena laukoizten du, eta ardoa da bigarren edari alkoholdun salduena.
Neuropsychopharmacology aldizkarian argitaratutako ikerketa baten arabera garagardoaren zaporeak dopamina sortzeko gaitasuna du parte-hartzaile arren garunean, eta gehiago edateko gogoa piztu zien horrek. Parte hartu zuten 49 gizonezkoek Positroi-igorpenaren bidezko tomografia jaso zuten, ordenagailu bidezko sistema batek garagardo, ur eta edari isotoniko kopuru txikiak eskaintzen zizkien bitartean euren mingainean. Garagardoaren zaporeak edateko gogoa piztu zuen eta dopamina sortu, nahiz eta edaten zen kopuruan ez egon alkohol kopuru nabarmenik.
Mitologia
Garagardoa oso lotuta egon da hainbat mito ezberdinekin. Finlandiako Kalevala epikak, adibidez, espazio gehiago eskaintzen dio garagardoaren sorrerari eta garagardogintzari gizakiaren jatorriari baino. Gambrinus flandriar errege mitikoak garagardoa asmatu zuela esaten da bertako mitoen artean. Txekiar Errepublikan Radegast hospitalitatearen jainkoak asmatu zuen garagardoa.
Norvegiar mitologian Ægir itsasoko jainkoak eta bere emazte Ránek bederatzi alabekin batera garagardoa (edo ur-eztia) egin zuten jainkoei eskaintzeko. Lokasennan esaten da Ægirrek jain bat egingo zuel jainko guztientzat eta berak egindako garagardoa edango zutela. Thorrek emandako lapiko erraldoian egin zuen. Ægirren egongelan edalontziak beti zeuden beteta, eta amaitzen zirenean magikoki betetzen ziren. Ægirrekin batera Eldir eta Fimafeng zerbitzariak zeuden.
Kaukasoko Nart sagatan Stanaya, Nart guztien ama, oparotasunaren eta amalehenaren figura da, eta garagardoaren asmatzailea.
Irlandar mitologia modernoan garagardoa Charlie Mops irlandarrak asmatu zuen.
Garagardotegiak Euskal Herrian
Euskal Herrian badira hainbat garagardotegi, bereziki Bizkaian. Eguraldi ona egiten dueneko ohitura da, askotan kalean jateko lekuak direlako. Garagardoa eta freskagarriez gain (bestelako edariak ere egoten dira) oilasko errea, entsalada, Gernikako piperrak eta kroketak egon ohi dira, menu ekonomiko eta azkarra eskainiz. Berango da Euskal Herrian garagardotegi gehien duen udalerria biztanleko.
Garagardoa artean
Garagardoa artean askotan agertu den elementu bat da. Vincent van Gogh, Edouard Manet, Jasper Johns, Juan Gris edo Peter Paul Rubensek margolanak egin dituzte garagardoa gaitzat edo elementutzat hartuta.
Garagardoaren kimika
Garagardo maltak hainbat tanino eskaintzen ditu, B3, B9 eta C2 prodelfinidina gisa. Triptofol, tirosol eta feniletanola alkohol aromatikoak dira, garagardoaren hartzidura Saccharomyces cerevisiae legamiarekin egitearen ondorioz sortzen diren bigarren mailako produktuak.
Oharrak
<references group="oh" responsive="" /> <references group="neol."/>
Milan
Milan (Milano, // ahoskatua; milaneraz, Milan) Italiako hiriburu ekonomikoa da eta bigarren hiri handiena. Padaniako ordokian dago, pianura padana delakoan. Lombardiako hiriburua da. Halaber, Europar Batasuneko bosgarren metropoli-barrutirik handiena da.
Antoon van Dyck
Antoon van Dyck (Anberes, Espainiar Herbehereak, 1599ko martxoaren 22a – Londres, 1641eko abenduaren 9a) flandriar margolari eta grabatzaile barrokoa izan zen, bereziki erretratuen ekoizpenari eskainitakoa. Nazioartean ospe handia lortu zuenez, bere izena hizkuntza ezberdinetara egokitu zen: ingelesez, Sir Anthony van Dyck; euskaraz, berriz, Antoon van Dyck. Ingalaterrako gortearen pintore nagusi bilakatu zen, Italian egonaldi luze bat egin ondoren. Oso ezaguna da Genovako nobleziaren eta Karlos I.a, Ingalaterrako eta Eskoziako erregearen, bere familiakoen eta bere gortearen erretratuengatik. Dotorezia lasaiko margotze metodoarekin, haren lanak eragin handia izan zuen XVIII. mendeko frantziar margolariengan eta, batez ere, mende horretako ingeles eskolako erretratugileengan, Peter Lely-n adibidez. Erretratuez gain, oso estimatuak izan baitziren, gai bibliko eta mitologikoak ere landu zituen berrikuntza piktoriko nabarmen batzuk sartuz.Anberesen, Hendrick van Balenen dizipulua izan zen, eta harekin egon zen 1609 eta 1610 artean. Geroago, Rubensen ikasle eta laguntzaile ere izan zen, eta harengandik bereganatu zuen teknika eta, neurri batean, estiloa ere, eta, 1618an, San Lukasen Kofradiako irakasle gisa onartu zuten.
Milan
Historia
Italiako iparraldeko zeltek fundatu zuten Milan, K.a. 600. urtean, gutxi gorabehera eta erromatarrek K.a. 222. urtean konkistatu eta Mediolanum izena eman zioten.
Antoon van Dyck
Bere gaztaroa Anberesen igaro ondoren, Italiara joan zen eta han Flandriako margolari handi guztien ezaugarri den erritual prestakuntza bidaia egin zuen. Bertan, Errenazimentuko lan handi batzuk ikusteko eta kopiatzeko aukera izan zuen, batez ere bere margolari gogokoena, Tizianorenak. Italiatik bueltan, Ingalaterrara joan zen, Karlos I.aren gortera, non ia erretratuez soilik bizituko zuen. Londresen hil zen 42 urte zituela, eta San Paulo katedralean lurperatu zuten.
Milan
Historia
Erromatar inperioaren IV. mendean garrantzia irabazi zuen, eta 313an, bertan erredaktatu zen Erromako historiako dokumentu inportanteenetako bat, Milango Ediktua, kristautasunaren onarpena eta jarraian nagusitasuna ekarri zuean. Horren ondorioz, eliza asko eraiki ziren bertan, eta IV. mendean, San Anbrosio apezpikuaren garaian, hiria Mendebaldeko Erromatar Inperioaren hiriburu bihurtu zen. Garai hartakoa da San Lorenzo Maggiore eliza, Milango zaharrena.
Antoon van Dyck
Bizitza
Antoon van Dyck Anberesen jaio zen 1599an. 1609an hasi zituen pintura ikasketak Hendrick van Balen margolariaren lantegian. 1618an, 19 urte zituela, Anberesko margolarien bazkunak edo gildak maisuari zegokion maila aitortu zion. Garai hartan hasi zen Rubensen laguntzaile gisa, eta lankidetza hark eragin handia izan zuen van Dyckengan. Bere hasierako margolanetan nabarmena da Caravaggioren estetika errealistaren eragina, eta baita berarekin batera Rubensen lantegian ziharduen Jacob Jordaens margolariarekiko kidetasuna ere.
Milan
Historia
Mendebaldeko Erromatar Inperioa erori zenean, Milanen heruloak eta ostrogodoak izan ziren nagusitu ziren lehen barbaro germaniarrak. 569an lonbardiarrek hiria konkistatu zuten, eta 774. urtera arte beren esku eduki zuten, Karlomagnori eskualdatu zioten arte. Egungo eskualde izena herri hari zor zaio.
Antoon van Dyck
Bizitza
Rubensen lantegian egiten zituen lanez gainera, Van Dyckek beraren bidea urratu zuen -San Sebastianen martirioa (1616-1617, Louvre, Paris)-, eta bereziki erretratugintza landu zuen: bere Familia erretratua (1621, Hermitage, San Petersburgo) lanean argi ikusten zen flandriar tradizioaren aztarna giza irudien antolamenduan, eta oihalen eta lepokoen egikeran. 1618tik 1620ra ondo finkatuak zituen bere estiloa eta bere ezaugarriak. Garai hartakoa da Cornelis van der Geest-en erretratua (1620 aldean, National Gallery, Londres),
Milan
Historia
Milango Errege Jauregia, XIII. mendean eraikitzen hasi zena, hiriko gobernuaren egoitza izan zen mendeetan zehar. XV. mendean, Milango dukerria Visconti eta Sforza familiek gobernatu zuten, eta Leonardo da Vinci bezalako artistak mantentzen zituzten haien zerbitzura; hiria Pizkundearen korronteetan sartu zuten.
Antoon van Dyck
Bizitza
Ingalaterran hilabete batzuetako egonaldia egin ondoren, 1621ean Italiara joan zen eta, Genovan egoitza harturik, han bizi izan zen 1627 arte. Arteleku nagusiak ezagutu zituen, eta hala indartu ziren lerroen harmoniarako zuen sena eta kolore-emaile gisa zuen dohaina. Aristokrateen erretratugile bihurtu zen eta eliza askotan egin zituen margolanak. Erretratugile gisa ere aldaketak izan zituen bere estiloan; errealismotik itzuri nahirik, giza irudien buruen proporzioak txikitu zituen, eta haien siluetak luzatu: Elena Grimaldi markesaren erretratua (1623 aldean, Washingtongo Arte Galeria Nazionala), Guido Bentivoglio kardinalaren erretratua (1625 aldean, Pitti jauregia, Florentzia).
Milan
Historia
Garai hartako distiraren ondoren, beste gatazka-aldi bat iritsi zen: hiria frantsesek konkistatu zuten eta Paviako guduan galdu ondoren (1525) Karlos V.aren inperio espainiar-alemanaren parte izatera pasa zen. Espainiar inperioaren domeinuak 1713ra arte iraun zuen, Utrechteko Itunaren bidez hiria Austriaren esku geratu zen arte.
Antoon van Dyck
Bizitza
1627an Anberesera itzuli zen eta han hartu zuen bizilekua bost urtez. Bete-betean jarraitu zuen erretratugintzan, zertxobait aldendurik Italian jorratutako bidetik eta atzera gehixeago hurbildurik flandiar tradiziora: Anna Wake (1628, Mauritshuis, Haga), Marten Pepijn (Arte Eder museoa, Anberes)... Bestalde, arrakasta handia izan zuen Europan Van Dycken laurogei gizon-emakume ospetsuren erretratuak biltzen zituen grabatu bilduma batek. 1628tik aurrera erlijiozko pinturak indar handia hartu zuen Van Dycken lanean: Sanson eta Dalila (1630, Kunsthistorisches Museum, Viena), Egiptoko ihesa (1630, Alte Pinakothek, Munich), Ama Birjina eta umea Katalina Alexandriakoarekin (1630 aldean, Metropolitan Museum of Art, New York). Bere koadroetan pertsonaien dotorezia eta duintasuna, xehetasunen eta giroaren zehaztasuna nabarmentzen zituen, baina betiere pertsonaia bakoitzaren berezitasunak ondo azpimarratuz. Teknika Rubensenaren antzekoa bazuen ere, orekatuagoa zen, bai koloreetan, bai formetan.
Milan
Historia
Frantziako Iraultzaren ondoren, Napoleonek Milan okupatu zuen, eta jarraian 1805ean bere burua Italiako lehen erregetzat izendatu zuen. 1859an, Austriak Piamonte-Sardiniako Erresumari utzi zion probintziaren gaineko kontrola, gerora Italiako erresuma izango zenaren lehen jatorrizko lurraldea. Hiria italiar nazionalismoaren zilbor bihurtu zen aro horretan. 1865 eta 1877 bitartean eraikitako Vittorio Emanuele II.aren Galeria dotorea garai historiko hartako ondarea da.
Antoon van Dyck
Bizitza
1632. urtean Karlos I.a erregeak Ingalaterrara gonbidatu zuen; han gorteko margolari bilakatu zen, eta oso lan ugaria egin zuen; bere lantegiaren laguntzaz 400 margolanetik gora pintatu baitzituen, tartean bere erretraturik bikainenak: Karlos I.a ehizan (1635 aldean, Louvre, Paris), George Digby eta William Russell (1637, Althorp jauregia, Ingalaterra), Karlos I.aren hiru ume zaharrenak (1634, Galleria Sabauda, Turin), James Stuart, Richmond eta Lennoxko dukea (1634–1635, Metropolitan Museum of Art, New York) ... 1635ean, Anberesa itzulita, bere maisu lanetako bat ondu zuen, Deitorea (Arte Eder museoa, Anberes). Ondoren, Ingalaterran jarraitu zuen lanean, erregearengandik gertu, eta haren eta aitonen semeen erretratu asko eginez. Han hil zen, 42 urterekin, oso obra zabala utzita: 500 erretratu baino gehiago, mitologia eta erlijio lanak, eta grabatu asko.
Leventina barrutia
Leventina barrutia Ticino kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Faido da. 479,66 kilometro koadroko azalera du eta 9.834 biztanle.
Antoon van Dyck
Van Dycken eragina
Van Dycken eragina handia eta iraunkorra izan zen: flandestar margolari gazteek gehiago zor diote berari Rubensi baino; Londresen ziharduten herbeherear eta alemaniar erretratugileek haren ereduari jarraitu zioten, eta baita ingelesek ere. XVIII. mendeko erretratuen tradizio ingeles handiak Van Dycken eragin sakona du, eta orobat espainiar margolariek; hauek sarritan kopiatzen omen zituzten haren erlijiozko lanak. Ospea, batez ere, azken garaiko erretratuek eman badiote ere, XX. mendeko adituek nahiago izan dituzte, beren freskotasuna dela eta, gaztaroko eta Genovako garaiko obrak.
Milan
Historia
Gaur egun, Milan Europako gune ekonomiko garrantzitsua bilakatu da, industrian eta hirugarren sektore ekonomikoan (modan, bereziki) euskarritu den hiri kosmopolita baita.
Demografia
Hiriak 1.308.735 biztanle ditu eta hiriguneak, 4.280.820 biztanle. Era berean, gune metropolitarrak 7.400.000 biztanle ditu.
Askok eta askok Milan Italiako hiriburu ekonomikoa dela diote. Izan ere, Milan Europar Batasuneko hiririk aberatsenetarikoa da, Italiako Burtsaren egoitza eta gune komertzial eta finantzierorik nagusietakoa. Horrez gain, Milaneko Azoka Italiako nagusia da, baita munduko handienetako bat. Azkenik, Parisekin batera, mundu osoko modaren hiriburuetako bat da.
Mugakideak
Milanek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kultura
Italiako kultur gune garrantzitsua da, Erroma bezala, baina modu desberdinean. Nahiz eta historian haren presentzia Italiako hiriburua baino askoz apalagoa izan, egun munduko lehen mailan dago, musika-, literatura-, arte- eta, batez ere, moda-kontuetan.
Milango Katedrala (Duomo esaten zaio) hiriko lekurik ezagunena da, bai haren arkitektura arranditsuagatik, baita haren esanahi katolikoagatik; eraikitze lanak 1386 ean hasi ziren eta 1805 ean ofizialki bukaera eman zitzaion.
Munduko katedralik handiena da, Sevillakoaren ondoren, barruan 40.000 pertsona sar baitaitezke.
Kirola
AC Milan eta FC Internazionale (Milango Inter) futbol taldeak hiriko kirol elkarte nagusien artean ditugu, Olimpia Milano saskibaloi taldearekin batera. Hirurek ibilbide arrakastatsua dute Europa ko txapelketetan.
Claude-Victor Perrin
Biografia
1793. urtean jeneral egin zuten Toulongo setioan izan zuen jokaeragatik. Italian borrokatu ondoren mariskal egin zuten (1807), eta Espainiaren aurka borrokatu behar izan zuen frantses armadako lehen taldeko buru izendatu zuen Napoleonek. 1809. urtean espainiarrak Uclesen garaitu ondoren Extremadurarantz abiatu zen, eta Mérida hartu zuen. Extremaduratik Mantxa eta Andaluziara abiatu zen (Sevilla konkistatu zuen). Cádiz konkistatzeko agindua jaso zuen, baina Tarifako gudua galdu zuen. 1821-1823. urteetan, Luis XVIII.aren agintaldian, Gerrako ministro izan zen, eta 1823an San Luisen Ehun Mila Semeen espedizioa antolatu zuen espainiar liberalen aurka. Estatuko ministro izan zen 1823tik aurrera.
Francesc Cambó
Francesc Cambó i Batlle (1876ko irailaren 2a, Verges, Baix Empordà (Girona) - 1947ko apirilaren 30a, Buenos Aires) kataluniar politikari kontserbadorea, abokatua eta finantzaria, Lliga Regionalista alderdiaren sortzaileetakoa eta liderra izan zen. Ministro izan zen hainbat espainiar gobernuetan.
Biografia
Francesc Cambó i Batlle 1876ko irailaren 2an jaio zen Baix Empordàko Vergesen, Gironan.
IES Ramon Muntaner eskolara joan zen eta Zuzenbidea eta Filosofia ikasi zituen Bartzelonako unibertsitatean.
1901ean, Kataluniako Lliga Regionalista alderdiaren sortzaileetako bat izan zen eta Bartzelonako udaleko zinegotzi hautatu zuten.
1907an diputatu egin zuten Bartzelonagatik, baina 1910an galdu egingo zuen postua.
Le Bersac
Biztanleria
2007an Le Bersac udalerrian erroldatutako biztanleak 151 ziren. Familiak 67 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 35 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Francesc Cambó
Biografia
1919an, kataluniar arazoa bideratzeko, Autonomia Estatutu baten alde egin zuen, gero Kataluniako Mankomunitatea nahikoa soluzioa zela iritzi bazion ere.
Le Bersac
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Francesc Cambó
Biografia
Enric Prat de la Riba hil eta gero, Cambó izan zen Lliga Regionalistaren lider nagusia. Ogasun eta Sustapen ministro izan zen Alfontso XIII.aren garaian:
Le Bersac
Etxebizitza
2007an 98 etxebizitza zeuden, 69 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 85 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 69 etxebizitza nagusietatik 51 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 31 etxek bost zituzten. 60 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 34 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Francesc Cambó
Biografia
Primo de Riveraren estatu kolpearen ondoren politika aktiboa utzi zuen, baina berriro itzuli zen Bigarren Errepublikaren garaian. Erregimen honetako lehenengoak izan ziren 1931ko apirilaren 12ko hauteskundeetan, ez zuen diputatu izatea lortu eta atzerrira joan zen. 1933an, diputatu lortu zuen Legebiltzarrean sartzea, baina ez horrela 1936koetan.
Le Bersac
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 96 ziren, horien artean 52 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 52 pertsona aktiboetatik 47 lanean zeuden (27 gizon eta 20 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Bersac udalerrian 61 unitate fiskal zeuden, 136,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.982 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 zurgina.
2000. urtean Le Bersac udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Francesc Cambó
Biografia
1936an Gerra Zibila hasi zenean Espainian, Cambó Suitzan zegoen. Hasiera batean ez bazen ere militar altxatuen alde, gero Francoren alde egin zuen eta laguntza ekonomiko garrantzitsuak eman zizkien, ezkerreko errepublika bat jarriko ote zen beldur baitzen.
Gerra ondoren, Suitzan, AEBetan eta Argentinan bizi zen, CADE enpresa elektrikoaren lehendakari izan zelarik.
1951n, Helena Cambó, bere alaba bakarra, Ramón Guardans Vallésekin ezkondu zen Buenos Airesen -honek aitaginarreba ez zuen sekula ezagutuko-. Bikotearen seme-alabetako batzuk dira Ignasi Guardans CiUko eurodiputatua, Jordi Guardans kantautorea, Teresa Guardans idazlea edo Helena Guardans i Cambó enpresaria.
Buenos Airesen hilko zen 1947an.
Kultura
Cambó mezena izan zen makina bat ekintza artistiko eta kulturaletan.
Bere heriotzean, pintura bilduma gehiena Bartzelonako hiriari utzi zion eta, gaur, Museu Nacional d'Art de Catalunyan dago. Kataluniako bilduma publikoak osatzeko xedean sortu zuen bilduma hura eta 50 bat lanek osatzen dute, italiarrak haietako asko - Botticelli, Lippi, Correggio, del Piombo, Tiepolo -. Joseph Spiridion bildumatik etorritakoak ziren gehienak, 1929an Berlinen enkantean salduak. Rubens, Fragonard eta Goya ere badaude.
Madrilgo Pradoko Museoan ere badago Camboren bildumako hainbat pieza, Sandro Botticellirenak adibidez.
Idazlea
Francesc Cambók liburu ugari argitaratu zuen, bai politika eta baita ekonomia ere ukituz:
Editorial Alphak argitaratutako Els vuit volums de les obres de Francesc Cambó lanean biltzen da bere obra osoa:
Louise Jopling
Louise Jane Jopling (Manchester, 1843ko azaroaren 16a - 1933ko azaroaren 19a) Victoriar garaiko margolari ingelesa, eta bere belaunaldiko emakume artista nabarmenetako bat.
Biografia
Joplingek pertsonaia ezagunen erretratuak margotu zituen eta maila horretako pertsonekin inguratzeko William Burges-ek diseinatutako Chelsea ko estudio batekin, Beaufort Street 28an, aritu zen. James McNeill Whistler, Oscar Wilde, Kate Perugini eta Ellen Terry biltzen zituen gizarte-zirkulu batean mugitu zen. Augustus Dubourgek Angelica (1892) antzezlana eskaini zion. 1887an The Lady's World aldizkariak bere zirkulu soziala deskribatu zuen
Jopling ere modelo gisa jardun izan zuen beste artistentzat. Millaisek eta James Abbott McNeill Whistlerrek bere erretratuak egin zituzten.
1884an Joseph Jopling hil zen eta 1887an Louise George W. Rowe abokatuarekin ezkondu zen, hala ere Joplingen izena profesionalki erabiltzen jarraitu zuen. Emakumeentzako pintura eskola propioa sortu zuen eta, 1887an ere, artearen irakaskuntzari buruzko hainbat pieza idatzi zituen. Emakumezko arte-ikasleek zuzeneko ereduetatik zuzenean lan egiteko eskubidea defendatu zuen, Royal Academy or Arts bere emakume ikasleei gizonezkoen ereduak "ondo jantzita" behatzeko bakarrik baimentzen baitzien 1893an.
Emakumeen Sufragioaren aldeko Batasun Nazionalaren kidea feminista aktiboa izan zen. 1890eko hamarkadan eta 1900eko hamarkadaren hasieran janzkeraren erreforma sustatzen zuen erakundea, Healthy and Artistic Dress Unioneko presidenteorde izan zen. Arte irakaskuntza liburu bat argitaratu zuen, eta autobiografia bat, Twenty Years of My Life. Poesia eta kazetaritza ere idatzi zituen.
Ana Garralón
Ana Garralón (Madril, 1965) madrildar irakaslea, idazlea, itzultzaile eta literatura-kritikaria da, haur eta gazte literaturan espezializatua.
Biografia
Espainiako haurren ekoizpena aztertzeko ekarpen nagusiak dira gaztelaniazko literatura latinoamerikarrari merezi duen garrantzia ematea (garrantzi errealarekin, zenbakizkoarekin eta kualitatiboarekin bat datorrena, baina baita penintsulako autoreengan duen eraginarekin ere, gutxi aztertutako alderdia). Era berean, XX. mendearen erdialdean finkatutako eta Tainen sortutako literaturaren azterketa historiko-psikologikoa erabili ohi duen haur eta gazte literaturaren azterketan literatura-teoria aztertzeko teknika berrien erabilera zorrotzagoa eta sakonagoa aldarrikatzea. Alderdi horiez gain, Ana Garralonek informazio-liburuak aztertzen ditu, eta arlo horretan egindako ekarpenak nabarmentzen ditu.
Ibilbidea
Prentsan parte hartu du (El País, CLIJ, Platero) eta Hezkuntza eta Liburutegia aldizkariaren orrialdeak koordinatu ditu hasieratik 2005era arte. Letra Libreak aldizkarian kolaboratzaile da.
Bere jardueraren zati bat prestakuntza tailerretan oinarritu da eta arlo horretan Germán Sánchez Ruipérez, Banco del Libro eta Fundalectura erakundeekin lankidetzan aritu da. Mexikoko Hezkuntza Publikoko Idazkaritzarekin lankidetzan aritu zen 2000. urtetik 2006. urtera bitarteko Irakurketa Programa Nazionalean.
Lanak
Bertso- eta prosa-antologia batzuk argitaratu ditu:
Gràcia
Gràcia, Kataluniako Bartzelona hiriko barruti bat da, guztien artean ezagunen eta herrikoienetako bat ere bada. Barruti honek hegoaldetik Eixample barrutiaren mugatzen du, mendebaldean berriz Sarrià-Sant Gervasi barrutia du, eta iparraldean Horta-Guinardó. 2009an 123.957 biztanle zituen.
Antzina udalerri independentea izan zen, baina 1897an Bartzelonarekin bat egin zuen. Bertako monumentorik ezaguna Rius i Taulet plazan kokatuta dagoen erlojuaren dorrea da. Plaza berean kokatuta dago udaletxea zena, gaur egun barrutiko egoitza dena. Bestalde, barruti honetako etorbide edo pasealeku ospetsuena nahiz Bartzelona hiriko kale garrantzitsuenetako bat Gràcia pasealekua da.
Hikaru Kitagawa
Hikaru Kitagawa (北川 ひかる) Japoniako futbolaria da.
André Bo-Boliko Lokonga
André Bo-Boliko Lokonga Monse Mihango (Lobamiti, 1934ko abuztuaren 15a - Brusela, 2008ko martxoaren 30a) Zaireko lehen ministroa izan zen. 1967tik 1980ra, Zaireko Langileen Batasun Nazionaleko idazkari nagusia izan zen. Biltzar Nazionaleko presidente 1970etik 1979ra eta lehen ministro 1979ko martxoaren 6tik 1980ko abuztuaren 27ra izan zen. 1990ean oposiziora pasa zen eta Joseph Ileorekin eta Kititwa Tumansirekin batera, Alderdi Demokrata Sozial Kristaua sortu zuen.
Villar Pellice
Villar Pellice Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Donostiako Baskonia Kirol Kluba
Donostiako Baskonia Kirol Kluba, Donostiako Baskonia izenaz ezagunagoa, Donostiako kirol kluba da.
Hasieran futbol kluba bakarrik bazen ere, orain pilota, txirrindularitza, bola-joko eta toka sailak ditu. Amara auzokoa da.
Historia
Club Deportivo Vasconia de San Sebastián 1928an Amaran sortu zuten. Beti Erregional Mailan izan da 1940ko hamarkadan Hirugarren Mailan eman zituen urte bi izan ezik. Orduan Baskonia Real Sociedadeko bigarren taldea zen, honek Sanse sortu arte.
Gero gizonezko lehen taldea izatea utzi zuen eta harrobiko lanari ekin zioten, 2007-08 denboraldian EHUrekin ituna sinatu eta E.H.U.- Baskonia sortu zuten arte.
Futbol zelaia
Martutene Futbol Zelaia, Donostiako Martutene auzoan kokatuta.
Datuak
2023-24 denboraldia barne.
Rignac (Lot)
Rignac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rignac udalerrian erroldatutako biztanleak 255 ziren. Familiak 110 ziren, horien artean 30 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 38 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 25 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 17 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 161 etxebizitza zeuden, 112 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 43 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 156 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 112 etxebizitza nagusietatik 96 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 20 etxek hiru zituzten, 32 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 97 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 57 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 46 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 155 ziren, horien artean 123 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 123 pertsona aktiboetatik 116 lanean zeuden (64 gizon eta 52 emakume) eta 7 langabezian zeuden (7 emakume eta 7 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rignac udalerrian 115 unitate fiskal zeuden, 266 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.611,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa eta 2 iturginak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
2000. urtean Rignac udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 720 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Guanosina
Guanosina guanina eta erribosa azukrea duen gai konposatua da. Berez nukleosido bat da.
Guanosina fosforilatzen denean nukleotido bat sortzen da (guanosina monofosfatoa -GMP-, guanosina difosfatoa -GDP- edo guanosina trifosfatoa -GTP- fosfato talde bat, bi edo hiru -hurrenez hurren- lotzen direnean).
Guanosina desoxirribosa bati lotzen zaionean desoxiguanosina nukleosidoa sortzen da.
Alkotz
Alkotz Ultzamako kontzejua da. 2020 hasieran 190 biztanle zituen.
Abd al-Karim ibn Abd al-Wahid ibn Mugit
Abd al-Karim ibn Abd al-Wahid ibn Mugit (عبد الكريم بن عبد الواحد بن مغيث) IX. mendeko Kordobako emirerriko jenerala izan zen, Hixam I.aren agindupean zegoena.
816an Pancorboko guduan garaipena lortu zuen.
Red Dawn
Red Dawn (euskaraz Egunsenti Gorria) 1984ko John Milius estatubatuar zinema zuzendariaren akziozko filma bat da. Bertan, Patrick Swayze, Charlie Sheen, C. Thomas Howell, Lea Thompson, Darren Dalton, Jennifer Grey eta Harry Dean Stanton aktoreek antzeztu zuten.
Durhamgo gaztelua
Durhamgo gaztelua (Durham Castle) Ingalaterrako izen bereko hiriko normandiar gaztelua da. 1840tik aurrera Durhamgo Unibertsitatearen ikastetxeetako bat da. 1986an UNESCO erakundeak Gizateriaren Ondare izendatu zuen Durhamgo katedralarekin batera.
Red Dawn
Filma Gerra Hotzaren azken txanparen garaian filmatua izan zen, AEBtan Ronald Reagan presidentearen agintaldia eta Sobietar Batasuna "Gaiztakeriaren Inperioa" zelako siniskera puri-purian zegoela, eragin hau filman argi ikus daiteke.
2012an izenburu berdineko berregokitzapena filmatu zen, Chris Hemsworth aktoreak antzeztua.
Yongeichthys thomasi
Yongeichthys thomasi Yongeichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Canthigaster solandri
Canthigaster solandri Canthigaster generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Erribosa
Erribosa formula duen monosakaridoa da, aldehido taldea (CHO) lehenengo karbonoan duena. Bost karbono dituenez pentosa bat da. Zeluletako azido erribonukleikoan dagoen azukrea da. Erribosaren deribatu nagusia Desoxirribosa da, eta honek ADNa osatzen du.
Emil Fischerrek 1891n topatu zuen lehendabizikoz D-erribosa.
Ezaugarriak
Erribosa aldopentosa bat da, muturrean karbonilo talde bat eta ondoren hiru karbono asimetriko dituena. Teorikoki bi enantiomero dituen arren naturan D-Erribosa bakarrik agertzen da.
Ziklatzen denean lau eraztun desberdin era ditzake, α eta β-D-erribofuranosak (eraztun pentagonala) eta α eta β-D-erribopiranosak (eraztun hexagonala). ARN molekulan β-D-erribofuranosa agertzen da, baina monomeroa uretan disolbaturik dagoenean ohikoagoak dira eraztun hexagonalak.
Garrantzia biologikoa
Azido erribonukleikoaren oinarrizko azukrea da. β-D-erribofuranosak fosfodiester loturekin elkar lotzen dira, eta karbono anomerikoari aldiz base nitrogenatua lotzen zaio azido nukleikoa eratzeko.
Hainbat birus eta izaki prokariotikok molekula honetan gordetzen dute informazio genetikoa.
Kleňany
Kleňany Eslovakiako udalerri bat da, Veľký Krtíško barrutian kokatuta. 7,21 km²ko azalera du eta 276 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1235. urtekoa da.
Willem Johan Kolff
Willem Johan Kolff (Leiden, 1911ko otsailaren 14a - Newtown Township, Pennsylvania, 2009ko otsailaren 11) Estatubatuar medikua izan zen, sortzez holandarra.
1943an, uremiaz hilzorian zegoen gaixo bat bizirik iraunaraztea lortu zuen, berak asmatutako tresna bati esker. Kolffek eskandinaviar aldizkari espezializatu batean argitaratu zuen bere aurkikuntza: Giltzurrun artifiziala: eremu handiko dializatzailea. Tresna horrek, mintz erdi-irazkor baten bidez, odola garbitzen zuen, metabolismoaren hondakinak eta gai kaltegarriak kenduz. Dializatzailetik igaroarazi ondoren, odola zirkulazio-sistemara itzularazten zuen. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Estatu Batuetara joan zen, hango teknologia baliatuz bere giltzurrun kiribil erraldoiaren bertsio txikiago eta erabilgarriagoa egiteko asmoz. Giltzurrunik gabe ere, bitarteko artifizialen bidez bizirik iraun zitekeela frogatu zuen Kolffek.
Juana Macías
Juana Macías Alba (Madril, 1971) madrildar film-zuzendaria, gidoilaria eta irakaslea da. 1999an fikziozko film labur onenaren Goya saria jaso zuen Siete cafés por semana lanarengatik, eta 2010ean zuzendari berri onenaren Goya sarirako izendatu zuten Planes para mañana filmagatik.
Biografia
Juana Macías Madrilen jaio zen 1971n. 1994an Ikus-entzunezko Komunikazioan lizentziatu zen Madrilgo Complutense Unibertsitatean Errealizazioko goi-mailako teknikariaren (IORTV) ziklo bat ere egin zuen.
Ibilbidea
1999an Siete cafés por semana zuzendu zuen lehen film laburra. Ondoren, La Yaya eta Diminutos del calvario filmatu zituen 2001ean. Gutxienez 5 film labur zuzendu ditu.
Lehen film luzea Planes para mañana 2010ean zuzendu zuen eta Goya sarietarako izendapena jaso zuen. 2016. urtean Paco León eta Alexandra Jiménez protagonista dituen Embarazados filma jarri zuen pantailan.
Bere lan profesionala irakaskuntzarekin konbinatu du, eta besteak beste, Madrilgo Francisco de Vitoria Unibertsitateko "Errealizazio zinematografikoa", "Aktoreen zuzendaritza" eta "Zinemako gidoia" irakasgaiak eman ditu.