cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elizabeth Lake (Kalifornia)
Elizabeth Lake Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Los Angeles konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Grus virgo
Grus virgo Grus generoko animalia da. Hegaztien barruko Gruidae familian sailkatua dago.
Urdazubiko monasterioa
Urdazubiko monasterioa edota San Salbatore monasterioa Nafarroako Urdazubi udalerrian dagoen monasterio bat da. Gaur egungo eraikinak errenazentista estiloa du.
Bertatik Baztango Done Jakue bidea igarotzen da.
Kokalekua
Herrigunean dago, Ugarana ibaiaren gainean.
Historia
Jatorriaren data zehazterik ez badago ere, batzuen arabera XI. mendearen hasieran Antso III.a Gartzez Nagusia erregeak sortu omen zuen, bertan agustindarren kongregazio txiki batek erromesentzako ospitale bat eraiki zutelarik. Beste batzuen arabera, bere sorrera IX. mendean Antso II.a Gartzez Abarka erregearen eskutik legoke, horretarako presbiterioan dagoen Comes Sanctius M idazkian oinarrituz. XII. eta XIII. mendeen artean ordena premontretarra bizi izan zen bertan, baina Erdi Arotik ez da deus ere gorde. Une gorena XVI. eta XVIII. mendeen artean izan zuen; garai hartakoak dira, hain zuzen ere, harri arrosak -Baztango harriaren eta harekin eraikitako eraikinen usadiozko kolorea- dituzten eraikinak. Bi sute handi izan ziren monasterioan: bata, 1526an, Nafarroa Erresumaren konkistan herrialdeak bere independentzia galdu zuenean. Monasterioa 1609ko urtarrilean hasitako sorgin ehizen eta mugako tentsioen zurrunbiloaren erdigunean kokatu zen. 1793an, Frantziako Konbentzio Gerran, Frantziar Armadak eremua inbaditu eta monasterioa eta Urdazubi bera ere erre zituen. Azken sute horretan, monasterioko liburutegia suntsitu egin zuten, 9.000 liburutik gora biltzen zuena. Hori gertatu eta gero, 1806ean fraideek Gipuzkoako Loiolako Santutegian bilatu behar izan zuten. Geroxeago, 1839an, Mendizabalen Desamortizazioa gertatu zen. Ordena premontretarrak behin betiko utzi zuen abadetxea, eta bertako tenplua parrokia-eliza bihurtu zen.
Garai bateko monasterioaren eliza eta klaustroa gorde dira. Barnealdean pintura eta eskultura garaikidearen bilduma iraunkor bat dago. Klaustroaren gainean monasterioaren museoa dago; han, ikus-entzunezko eta erakusketa-panelen bidez Urdazubiko historia erakusten da, baita Donejakue Bidearekin duen lotura eta monasterio gisa izandako iragana ere.
Pere Ponce
Pere Ponce Alifonso (Tortosa, - ) kataluniar aktorea da.
Letohrad
Letohrad Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 6.315 biztanle ditu eta 23,55 kilometro koadroko azalera. Ústí nad Orlicíko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1257 urtean egin zen.
Badis khwae
Badis khwae Badis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Badidae familian.
Rabodanges
Rabodanges Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rabodanges udalerrian erroldatutako biztanleak 167 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 110 etxebizitza zeuden, 73 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 108 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 73 etxebizitza nagusietatik 64 bere jabearen bizilekua ziren eta 9 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 49 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 92 ziren, horien artean 69 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 69 pertsona aktiboetatik 57 lanean zeuden (37 gizon eta 20 emakume) eta 12 langabezian zeuden (6 gizon eta 6 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rabodanges udalerrian 65 unitate fiskal zeuden, 140 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.487,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 aldi baterako lan enpresa zen, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Rabodanges udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 492 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Geocrinia rosea
Geocrinia rosea Geocrinia generoko animalia da. Anfibioen barruko Myobatrachidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Concevreux
Concevreux Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 267 ziren. Familiak 99 ziren, horien artean 14 pertsona bakarrekoak ziren (5 bakarrik bizi ziren gizonak eta 9 bakarrik bizi ziren emakumeak), 38 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 47 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 117 etxebizitza zeuden, 96 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 116 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 96 etxebizitza nagusietatik 76 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 13 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 57 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 53 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Concevreux udalerrian 90 unitate fiskal zeuden, 269 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.311 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Urruxkide eguna
Urruxkide eguna edo ibarreko eguna Zaraitzu ibarrean egiten den festa bat da. Festaren helburua Pirinioa eta ibarra bizirik daudela adieraztea da. Irailaren lehenengo asteburuan ibarreko jende guztia herri batean biltzen da eguna pasatzeko. Urte bakoitzean ibarreko hamalau herrietako batean ospatzen da.
Chiroderma trinitatum
Chiroderma trinitatum Chiroderma generoko animalia da. Chiropteraren barruko Stenodermatinae azpifamilia eta Phyllostomidae familian sailkatuta dago
Urruxkide eguna
Azken urteetan, adibidez, herri hauetan ospatu da:
2014: Otsagabia
2015: Uskartze, Galoze eta Izize
2016: Jaurrieta
2017: Gortza eta Igari
2018: Ezkarotze
2019: Ibiltzieta
= Ekintzak = Festa hasteko meza ospatzen da herrian eta meza bukatzean banderaren dantza eta desfilea egiten dira. Desfilean herri bakoitzeko bi pertsona Salazenkoz janzten dira eta herriko kartela eramaten dute musikarekin ibiltzen doazen bitartean. Otsagabiko dantzanteak haien dantzak egiten dituzte. Jaurrietako neskak axuri-beltza dantzatzen dute, Jaurrietan sortutako dantza. 2018an Ezkarotzen neska gazteak zinten dantza egin zuten. Dantzak bukatzean ibarreko lehendakariak diskurtso bat ematen du. Gero, herri bakoitzak bere herriko giltza zaku batean sartzen du. Ondoren, giltzak ateratzen dira binaka eta bikoteek mahai berdinean bazkaldu behar dute. 2018an Otsagabiko eta Ezkarotzeko erraldoiak atera zituzten.
Eguerdian bailara guztiak elkarrekin jaten du. Arratsaldean eta gauean urte bakoitzean ekintza ezberdinak daude, arratsaldean haurrentzako gauzak eta gauean kontzertuak.
2018an, Ezkarotzen, Trikiteens, Skabidean eta DJ Sembe egon ziren.
Silverado Resort (Kalifornia)
Silverado Resort Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Napa konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Concevreux
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Concevreux udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 755 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Thomas J. Clarke
Thomas James "Tom" Clarke, irlanderaz Tomás Séamus Ó Cléirigh (1858ko martxoaren 11, Hurst gaztelua, Hampshire - 1916ko maiatzaren 3a, Kilmainham Gaol, Dublin) irlandar iraultzailea eta ziurrenik 1916ko Pazko matxinadaren arduradun nagusia izan zen.
Biografia
Ingalaterra hegoaldeko Hurst gaztelua izeneko gotorleku militarrean jaio zen, Wight uhartearen parean, bere aita, James Clarke, Britainiar Armadako sarjentua baitzen. 1865ean eta Hego Afrikan hainbat urte igaro ondoren familia Ipar Irlandako Tyrone konderrian dagoen Dungannon udalerrira lekualdatu zen eta Clarke gaztea bertan hazi zen. 18 urte zituela Irlandar Anaitasun Errepublikarreko (IRB) kide egin zen, eta 1883an AEBtako IRBeko buruzagietako bat zen Jeremiah O'Donovan Rossak bultzatuaraziko Britainia Handiaren aurkako bonbardaketa kanpainia baten barnean Londresko zubia suntzitzera ingeles hiriburura bidali zuten. Clarke laster atxilotu eta Pentonvilleko espetxean 15 urte preso egotera zigortu zuten. 1898an aske gelditu eta Kathleen Dalyrekin ezkondu zen (bera baino 21 urte gazteagoa), espetxean ezagutu zuen John Daly feniar buruzagi historikoaren hiloba. Laster, AEBetara emigratu eta John Devoyk zuzentzen zuen Clan na Gael irlandar erakunde errepublikarrarentzako lan egin zuen. 1907an Irlandara itzuli eta Dublinen bizitzen jarri zen, bertan Bulmer Hobson eta Denis McCullough bezalako kideekin bartera IRB erakundearen barne egituraketaren eraldatzean lan eginez. Clarkek Hobson eta Seán Mac Diarmadarekin harreman estua izan zuen, biak ere bere babespekoak bilakatuz.
Irlandar Boluntarioak
1913an Irlandar Boluntarioak sortzean, Clarke erakundeko kide egin zen, aurrez preso egon eta nazionalista ezaguna baitzen, honek erakundeari jendartean ospe txarra eman zion. Mac Diarmada, Hobson eta Éamonn Ceannt eta Patrick Pearse bezalako IRBeko beste kideekin batera, erakunde berriaren kontrola bereganatu eta irlandar errepublikanismoaren itzalpean jartzea lortu zuten. Honek Irlandako Alderdi Parlamentarioaren buruzagia zen John Redmond autonomistarekin talka politikoa izatera ekarri zien, azken hauek Irlandar Boluntarioen independentisten eta autonomisten arteko kontrol orekatuagoa eskatzen baizuten, aldiz sektore independentistak horren aurka agertu ziren. Redmonden proposamenez, Irlandar Boluntarioen erakundeko Aldi Baterako Batzordean bere alderdiko 25 kide autonomista sartzea onartu zen, erabaki honek Hobsonen babesa izan zuen. Clarkek gertakari hau ez zuen inoiz onartu eta traiziotzat jo zuen.
Matxinadaren prestaketa
Clarke Hobsonekin etsaitu ostean, MacDermott eta Clarke banaezinak bilakatu ziren. Biak IRBko idazkaria eta diruzaina izan ziren, nahiz eta erakundearen zuzendaritza nominala haisera batean James Deakinek eta ondoren McCulloughek izan. 1915ean Clarke eta MacDermottek IRBeko batzorde militarra zuzendu eta Pazko matxinada prestatzen hasi ziren. Kideak Pearse, Ceannt eta Joseph Plunkett izan ziren, ondoren Clarke eta MacDermott batu zitzaizkien. 1915ean Jeremiah O'Donovan Rossa feniar zaharra hil zenean, Clarke haren hileta eta Patrick Pearsen otoitza Irlandar Boluntarioak mobilizatu eta berehalako ekintza baterako prestatzeko aprobetxatu zituen. 1916ko urtarrilean James Connolly eta bere Irlandako Armada Hiritarra erakunde errepublikar eta ezkertiarrarekin akordio batera iritsi ondoren, Connolly ere Pazko matxinadaren prestaketarako batzordera elkartu zen, eta apirilean eta azken orduan Thomas MacDonaghek gauza bera egin zuen. Gerora, zazpi gizon hauek Irlandako Errepublikaren Aldarrikapenaren sinatzaileak izango ziren, Clarke lehenbiziko sinatzailea izan zen, gerora bere heriotz zigorra ekarriko zion gertakaria. Clarke lehendakaria eta buruzagi nagusia izan zela aipatu izan da, baina berak edozein kargu edo ohore militarrei uko egin zien, irlandar nazionalismoaren barnean bera baino ezagun eta goraipatuagoa zen Pearseri emanez.
1916ko Pazko matxinada
1916ko Pazko Matxinadan zehar Clarke irlandar matxinatuekin eta James Connollyrekin batera Dublingo Posta Bulego Nagusiaren eraikinean gotortua egon zen. Apirilaren 29an irlandar matxinatuak britainiar soldaduei errenditu zirenean Kilmainham espetxean preso sartu zituztela, eta matxinadako gainontzeko buruzagiekin jazo zen bezala, maiatzaren 3an 59 urte zituela fusilatua izan zen. Matxinadako buruzagien artean fusilatua izaten bigarrena izan zen, Patrick Pearsen ondoren.
1972ko Euskal Herriko Itzulia
1972ko Euskal Herriko Itzulia txirrindularitza lasterketa honen 12. edizioa izan zen. 1972ko apirilak 19 eta 23 artean ospatu zen. 810 kilometroko ibilbidea egin zuten 5 etapatan banatuta.
Eloy de la Iglesia
Eloy de la Iglesia Diéguez (Zarautz, 1944ko urtarrilaren 1 - Madril, 2006ko martxoaren 23) gipuzkoar zinema zuzendaria izan zen.
Biografia
Eloy de la Iglesia, 1980ko hamarkadan Europako hainbat hiritan bizi zen; drogen inguruko giroa eta bazterkeria islatzeagatik nabarmendu zen batik bat. Zehazki, Espainian "kinki zinema" bezala ezagutu zenarekin estuki lotuta dago bere zinemagintza.
1972ko Euskal Herriko Itzulia
Garailea José Antonio González Linares kantabriarra izan zen, hala, proba honetan lortuko zituen lau garaipenetatik lehena lortuz.
Eloy de la Iglesia
Biografia
Geroago iritsi zen Algo amargo en la boca (1969) filma, baina arazoak izan zituen zentsore frankistekin, ordurako Espainiako Alderdi Komunistako kidea zelako zuzendaria. Aurrerago ere hainbat arazo izan zuen zentsurarekin, etenik gabe gordinkeria eta probokazioa erabiltzen zituelako bere filmetan, beti ere baztertuenen isla izango ziren lanak egiteko ahaleginean.
Techo de cristal (1971) filmak ekarri zion arrakasta, eta geroago beldurrezko filmekin ere ausartu zen: La semana del asesino (1972), Nadie oyó gritar (1973), Una gota de sangre para morir amando (1973) eta Juego de amor prohibido (1975) filmekin.
Geroago, sexualitatea, homosexualitatea eta ohiko familia ereduek sortutako frustrazioa ere landu zituen La otra alcoba (1976), La criatura (1977) eta Los placeres ocultos (1977) filmetan.
1985ean aldendu zen gai horietatik, Henry James-en eleberrian oinarritutako Otra vuelta de tuerca filma zuzentzeko. Handik bi urtera, ordea, berriro ere bazterkeria islatu zuen La estanquera de Vallecas (1987) filmean.
Hurrengo urteotan ez zuen filmerik zuzendu, droga mendekotasunak sortu zizkion arazoak tarteko. 1983an erori zen heroinaren atzaparretan, eta nekeza izan zitzaion mendekotasun haren zama eramatea. Hala ere, lortu zuen drogak bazterrera uztea, eta 1992an eman zuen horren berri. Halaber, komunismoarekiko eta dogmatismo ideologikoekiko desengainua adierazi zuen hamarkada hartan.
Donostiako Zinemaldian egin zioten omenaldian, berriro lanari ekiteko gogoa agertu zuen, eta hamasei urte filmerik zuzendu gabe egon ondoren, 2003an Los novios búlgaros filma aurkeztu zuen, Eduardo Mendicuttiren eleberrian oinarrituta, eta etorkinen artean girotutako maitasun homosexual baten gaiari helduz.
Letonice
Letonice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.389 biztanle ditu eta 11 kilometro koadroko azalera. Vyškov barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1387 urtean egin zen.
Lagena
Lagena behe mailako ornodunen entzumen aparatuko atala da; ornodun horiek hotsak entzuteko duten organo berezia.
Arrain eta urlehortarren bestibulu-aparatuan kokaturik, otolito asterisci ditu.
Manex ardi burugorri
Hedapena
Manex ardi burugorria Euskal herriko Iparraldean dago hedatuta.
Larrazkeneko festa
Larrazkeneko festa, urrian Ezkaroze n egiten den festa bat da. Udazkenean geratzen diren azken onddoen bilketa egiten da. Normalean urriko hilabetean egiten da, baina batzuetan egun batzuk atzeratu izan dute.
Historia
Duela 17 urte, Ezkaroze eta Jaurrieta herriak elkartu ziren Larrazkeneko festa ospatzeko. Hasieran Ezkaroze eta Jaurrieta herriek hartu zuten ardura hau antolatzeko, baina orain Ezkaroze herriak bakarrik ospatzen du. Festa hau duela 17 urtetik egiten da, eta aldatuz joan da.
Zertan datza Larrazkeneko festa?
Larrazkeneko festan, mendian zehar ibilaldi bat egiten da eta udazkeneko azken onddoak hartzen dira, gero plazan sukaldatzeko eta Ezkarozeko herriak dastatzeko. Ibilaldi hori herriko jendeak egiten du, baita kanpotik etortzen diren pertsonek ere. Ibilaldi hori egin ondoren, herriko plazara joaten dira eta hor mikologo bat egoten da hartutako onddoen azalpena emateko. Gainera, onddoak sukaldatzen dituzte eta denek elkarrekin jaten dute. Horrez gain, hainbat ekintza egiten dira egunean zehar, adibidez, txikientzako ekintzak, makilak pirograbatzea, bilgor-zopen lehiaketa, etab.
Urte batzuetan, krosa antolatzen zen, baina aurten zoritxarrez, ez da egon, parte-hartzaile gutxi zeudelako. Ibilaldia goizeko 8:30ean hasten da, eta ibilaldia bukatzerakoan, borda batera iristen dira eta hor jateko bokata batzuk ematen dizkiete. Hamaiketakoa bukatzen dutenean, herriko plazara jeisten dira eta mikologoak azalpena ematen du. Herriko nahiz kanpoko pertsonek esaten dutenez, aurten ez dute onddo askorik hartu, urte hau oso lehorra izan delako. Urtero bezala, arratsaldean, musika talde bat etortzen da, aurten, Oreka TX musika taldea etorri da. Egun berezi hau bukatzeko, jendea tabernara joaten da eta hor pintxoak jaten dituzte. Gauean, herriko tabernetan musika jartzen dute eta nahi duena dantzatzera joaten da.
Almadiaren historia
Duela urte asko, herrian garraiobiderik ez zegoenez, herriko jendeak beste leku batzuetara joateko, Almadia k sortu zituen. Almadia luzera berdineko zuhaitz-enborrez eginiko erreka-ontzia da. Enbor hauek landare abarrekin lotuta daude. Almadiaren helburua basoan hartutako enborrak garraiatzea da. Duela urte asko, Zaraitzu n, Erronkari n eta Aezkoa n basoen ustiapena egin zen, beraz enbor hoiekin, Almadiak egin zituzten. Herriko jendearentzat Almadia oso garrantzitsua zen beraien garraiobide bakarra zelako.
Almadiaren eguna
Aurten Ezkaroze herriak Almadia bat sortu du. Herriko jendea elkartu zen eta hiru tramoko almadia sortu zuten. Almadia hori egitean, Zaraitzu ibaia-ren ondoan jarri zuten eta erakusketa bat egin.
Ezkarozen egin zuten Almadiak, 1928.urtean egiten zen garraiobidea irudikatzen du. Ezkaroze herriko gizon batek, gazte zenean egiten zituen, Almadiei buruzko hitzaldi bat eman zuen: Almadiak nola egiten ziren, zein material erabiltzen zen, zertarako erabiltzen ziren, zein garaitan egin behar ziren, etab.
Hitzaldia bukatu zenean, Ezkaroze herriko neska gazte batek, erreka zaintzeari buruzko hitzaldi bat eman zuen. Egun berezi hau bukatzeko, Ezkaroze herriko bi neska gaztek Aurresku izeneko dantza dantzatu zuten.
Estibaliz Hernaez
Estibaliz Hernaez Laviña (Bilbo, 1969) VIII. legegintzaldiko EAJko eusko legebiltzarkidea da. Kimikan doktorea, EHU-an irakaslea da.
Badis kyar
Badis kyar Badis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Badidae familian.
Irati Alcantarilla
Irati Alcantarilla Urdanpilleta (Urruña, Lapurdi, 2001) bertsolaria da.
Txillardegi
Euskal hizkuntzalaritzaren arloan lan egin zuen batez ere, eta irakasle izan zen Euskal Herriko Unibertsitatean. XX. mendearen bigarren erdian Euskal Herrian eragin handienetakoa izan zuen, hainbat arlotan nabari den moduan:
Irati Alcantarilla
Biografia
Urruñako ikastolan hasi zen bat-bateko bertsoak kantatzen, 12-13 urte zituela. Ipar Euskal Herriko eskolartekoa irabazi ez zuen arren Euskal Herrikoa irabazi zuen 2019an.
Txillardegi
Euskal Herrian Euskaraz taldearen sortzaileetarikoa izan zen, eta Udako Euskal Unibertsitateko kide hasieratik bertatik. Euskaltzaindian, hiru aldiz proposatu zuten euskaltzain oso izateko, baina inoiz ez zuen izendatzea lortu: 1980 an, Patxi Altuna aukeratu zuten; 1987 an, Juan Mari Lekuona; eta 1988 an, Ibon Sarasola. Euskaltzain urgazle izan zen 1957tik. Euskaltzaindiko Ahoskera Batzordeko kide zen, 1993an batzorde hori sortu zenez geroztik.
Bizitza
Jose Luis Alvarez Enparantza 1929ko irailaren 27an jaio zen, Donostiako Antigua auzoko Amilibia kaleko (gaur egun, Zumalakarregi kalea) 579. zenbakian, Gutenfelder etxean, burges familia batean. Aitak fabrika txiki bat zuen, litografiak egiten zituena. Gertutik ezagutu zuen Ondarretako espetxeko gorabeheren berri. Gurasoek euskaraz jakin arren, ez zioten irakatsi: etxean entzun ez eta bere kabuz hasi zen 1948an ikasten. Frankismoa gazte-gaztetatik bizi izan zuelarik, Euskal Herriaren egoera latzaren kontzientzia hartuz joan zen, eta handik aurrera haren bizitzako ardatz izango ziren euskara eta Euskal Herria. 1954an Txillardegi ezizena erabiltzen hasi zen, bere jaiotetxearen aldameneko etxearen izena.
Irati Alcantarilla
Biografia
Futbolaria ere bada. Irungo Mariño taldean hasi zen jokatzen eta gaur egun Oiartzungo futbol jokalaria da.
Txillardegi
Militantzia politikoa
Bilbora joan zen Ingeniaritza ikastera eta bertan ikaskide batzuekin batera Ekin taldea sortu zuen, gerora ETA izan zenaren aurrekaria. Talde haren helburua euskal arazoetan (euskara, historia, politika...) kontzientzia eta formazioa lortzea zen; abertzaletasun klasikoarekin kritikoak ziren eta frankismo itogarriaren aurrean EAJk agertzen zuen jarrera pasiboa salatzen zuten.
1958tik 1960ra bitartean, Gipuzkoako Diputazioan euskal literatura eskolak eman zituen.1960ko abuztuan, bigarrenez atxilotu zuten. Antiguako Guardia Zibilaren Komandantzian hiru egunez inkomunikatuta egon ondoren, Martuteneko kartzelan preso sartu zuten. Azaroan irten zen. 1961 eko urtarrilean erbesteko bidea hartu zuen, lehenik Frantziara eta gero Suitzara. Atzerrian izan arren, ETAn segitu zuen (zuzendaritza utzi zuen arren), bai eta kulturgintzan murgilduta ere. Beste zeregin askoren artean, Baionan Euskal Idazkaritza sortu zuen beste euskaltzale batzuekin batera. Elkarlan horretatik, ortografian eta morfologian oinarrizko arau batzuk adostu ziren euskara baturako, eta 1965ean agiri batean argitaratu. Lantalde horrek aurkeztutako proposamen gehienak, geroago Euskaltzaindiak onartu zituen Arantzazuko Batzarraren ondoren, eta hortaz Txillardegi aurrerabide haren eragile nagusietakoa izan zen.
1967an ETA utzi zuen V. Biltzarraren ondoren, ildo politikoarekin bat ez zetorrelako. Arrazoi politikoengatik 20 urtez 16 etxe-aldaketa egin behar izan zuen familiarekin euskal Herrian, Frantzian eta Belgikaren barrena. Lehenbizi Donostiatik ihes egiteko; gero, Frantziak kanporatu zituen hegoaldeko departamentuetatik; gero, Frantzia osotik eta Belgikara iritsi ziren paperik gabe, apatrida gisa, Nazio Batuek ematen zuten pasaporte urdin batekin. Zaila izan zen horrela lana aurkitzea. Seme-alabak sei urtez banatuta bizi izan ziren: Maddi eta Mikel txikiak gurasoekin Belgikan geratu, eta Joseba eta Jon handiak amonaren etxean bizi izan ziren Donostian.
Itzultzen hasi zirenean, ilegalki sartu zen… Errepresio eta desobedientzia giro batean izan zen. 1977an, behin Hegoaldera itzulita, politikagintzan murgildu eta ESB alderdiaren sortzaileetako bat izan zen, Iñaki Aldekoa Azarlozarekin batera. Herri Batasunaren sorreran ere parte hartu zuen eta koalizioaren izenean senatari hautatu zuten. Lehenengo aldia zen Herri Batasunako politikarien parte-hartzea emango zela Espainiako kongresuan. Inbestidura saioa azaroaren 21ean izatekoa zen. Bezperan, HBko hautetsi eta senatariak —Jose Luis Alvarez, Iñigo Iruin, Jose Luis Elkoro, Josu Muguruza, Iñaki Esnaola, Jon Idigoras, eta Itziar Aizpurua—, Madrilgo Alcalá hotelera joan ziren afaltzera hurrengo eguneko saiorako estrategia prestatzeko asmotan. Afaltzen ari zirela, kaputxadun bi pistolero sartu ziren eta taldea tirokatu zuten. Muguruza bertan hil zen eta Iñaki Esnaola larriki zauritu zuten. Bi ultraeskuindar atxilotu zituzten hilketaren egile materialak izatea leporatuta: Ángel Duce eta Ricardo Sáenz de Ynestrillas. Ynestrillas ez zuten kondenatu.
1989an Unibertsitateko irakasle zela Jose Luis Pinillosen honoris causa izendatzea boikotatu zuen. Garai hartan HBren senatari zen.
Bide armatua agortuta zegoela iritzita, Aralar alderdiaren sorreran parte hartu zuen. 2007ko maiatzean, ordea, alderdia uztea erabaki zuen, Aralarrek parte hartu zuelako ETAren biktimen alde Eusko Jaurlaritzak antolatutako ekitaldi batean, eta Aralar maiatz hartako udal-hauteskundeetara Ezker Batuarekin batera koalizioan joatekoa zelako. 2008ko urtarrilean, EAE-ANV alderdiko kideekin batera agertu zen hedabideen aurrean, Espainiako hauteskundeetarako hautagai-zerrenda erregistroan aurkeztera joan zirenean. Baina azkenean, ez zuten hauteskundeetan parte hartzerik izan Espainiako Epaitegi Gorenak partidua judizialki suspenditzea erabaki zuelako, aurkezteko eskubidea ukatuz.
Giza hezurdura
Hezur-ehunetan bizirik dauden zelulak (osteozitoak) eta osagai geldoak (kaltzio-gatzak eta fosforoa) konbinatzen dira. Haiekin batera, kolagenoak hezurrak osatzen ditu. Kolagenoa osagai organikoa da eta proteina hori beste zuntz batzuetan era agertzen da. Hezurrak bizirik dauden organoak dira, amaitu gabe berritzen direnak.
Txillardegi
Literatura
Haren militantzia politikoaz gain, literaturagatik oso ezaguna da. Hainbat eleberri eta saiakera argitaratu zituen, nahiz eta berak, askotan, literaturgintzako lan hori «bigarren mailako» jarduera zuela adierazi izan zuen.
Eleberrigintza
Txillardegik, hein batean, euskarazko eleberrigintza modernoa abiarazten parte hartu zuen. Haren lehenengo eleberriek haustura eragin zuten, artean nagusi zen narratiba tradizionalean, eta militantzia politikoari lotuta zegoen, nolabaiteko literatura konprometitua. Leturiaren egunkari ezkutua haren lehen eleberriak, 1957an Euskaltzaindiak argitaratuak, existentzialismoaren eraginpeko garaiari hasiera eman zion.
Giza hezurdura
Hezur-sistemak gihar-sistemarekin bat egiten du lokomozio-aparatua sortzen. Eskeletoa bitan banatzen da haren ikerketarako:
Txillardegi
Eleberrigintza
Peru Leartzako (Itxaropena, 1960) bigarren eleberriak, aurrekoak ez bezala, ez zuen fama eta kritika onik jaso. Hirugarren eleberrian, Elsa Scheelen (Lur, 1969), berrikuntza nagusia narratzaile orojakilea da. Eleberria orduko garaiaren isla da: marxismoa aipatzen da, Martin Luther King aipatzen da, Vietnamgo gerra, eta sekularizazioa, batez ere, Elsa ezagutzean Maunierrengan hazten diren zalantzetan islatua.
Giza hezurdura
Eskeleto axiala 80 hezurrez dago osatua eta apendikularra 126 hezurrez.
Txillardegi
Eleberrigintza
Handik hamar urtera, Haizeaz bestaldetik (autoedizioa, 1979) argitaratu zuen. Egilearen hitzetan, "kirtenkeria handi bat" da eta bere eleberririk "sakon eta sinbolistena". Exkixu (Elkar, 1988) izan zen hurrengo eleberria. Lan hori errealismo sozialista ortodoxoenetik hurbil koka daiteke. ETAko kide baten historia aipatzen du eta haren eztabaidak. Hurrengo eleberria Putzu izan zen (Elkarlanean, 1999), Bigarren Karlistaldia eta XIX. mendearen amaiera bitartean kokatua. Idatzi zuen azkena, berriz, Labartzari agur. Ipuin-liburu bat ere argitaratu zuen: Kosmodromo (Haranburu, 1984).
Giza hezurdura
Funtzioak
Hezur-sistemak hainbat funtzio garrantzitsu ditu:
Hezurren osaera
Hezurrek orokorrean egitura hau dute:
Txillardegi
Saiakera
Txillardegi ezinbesteko bilakatzen da saiakeraren generoa berritzerakoan. Txillardegik Huntaz eta hartaz argitaratu zuen lehenik eta behin (Goiztiri, 1965). Askotariko gaiak hartu zituen: existentzialak, erlijiozkoak eta moralak, eta politiko eta ideologikoak. Gainera, Teilhard de Chardin, Kierkegaard, Buda eta Gandhirenganako jitea antzeman daiteke. Jean-Paul Sartre eta Bertrand Russell pentsalarien eragina jaso zuen batez ere. Hizkuntza eta pentsakera lanean (Mensajero,1972) hizkuntzaren, logikaren eta munduari buruzko pentsamendu edo ikuspegiaren arteko harremana jorratzen du. Euskal Herritik erdal herrietara (autoedizioa, 1978) liburuan aldez aurretik argitaratutako artikuluak bateratu zituen; horrez gain, Euskal kulturaren zapalketa liburua ere argitaratu zuen (Elkar, 1984). Memoria eta saiakera artean kokatzen den liburu bat ere argitaratu zuen, Euskal Herria helburu (Txalaparta, 1994) izenburupean. Txillardegiren heriotzaren urteurrenean, prentsan argitaraturiko artikulu bilduma argitaratu zen Koldo Izagirrek prestatutako edizioan, (Juan Luis Zabalaren hitzaurreko parte hartzearekin).
Giza hezurdura
Hezur motak
Eskeletoa egituratzen dituzten hezurrak hainbat taldetan sailkatzen dira:
Giltzadurak
Bi hezurren arteko loturak dira, eta mugimendua egoteko ezinbestekoak dira. Giltzadurak ez bagenitu, gu ezingo ginateke mugitu. Gutxi gorabehera, gorputz osoan 320 artikulazio daude, eta hauek hiru taldetan sailka ditzakegu: Sinobialak, semimugikorrak eta finkoak. Giltzadura sinobialak mugikorrenak dira. Mugimendu hori gertatzeko, hezurraren muturretan kartilago artikular bat daukate. Kartilago mota hau oso zurruna da, gorputzeko gogorrena. Konposatu honen funtzioa hezurren artean frikzioa gutxiaraztea eta mugitzean kolpeak geldiaraztea da. Giltzadura kartilagoen barrualdea likido sinobialez beteta dago. Giltzadura sinobial motak hauek dira:
Txillardegi
Euskara batuaren gurasoetako bat
Erregimen frankistak onartzen zuen tolerantzia-giro erlatiboari esker, lehen ikastoletako batzuk "parrokia-eskola" gisa legeztatzen ziren. Milaka heldu euskalduntzeko eta alfabetatzeko gaueko klaseetara joaten ziren, gau eskolak izenekoetara. Besteak beste, Euzko Gogoa, Zeruko Argia, Jakin eta Anaitasuna izan ziren euskal idazleen belaunaldi baten eskola, tradizioz ezarritako mugetatik haratago hedatu nahi zituena. Horrek guztiak, euskaldunen bizimodua eta pentsamoldea aldatzearekin batera, hizkuntza-batasun baten eskaera sortu zuen. Eremu publiko guztietan euskararen erabilera bermatu nahi zen, oinarrizko hezkuntzatik unibertsitateraino. Irakaskuntzako idazleak eta langileak euskara idatziari buruzko arau zehatzak emateko eskatzen hasi ziren akademian.
Txillardegi urte askoan sendo aritu zen, goi mailako erabileretarako euskal hizkuntza bateratu bat sortzeko beharra agertzen. 1957tik euskaltzain urgazlea zen baina sekula ez zuten Euskaltzain Oso izendatu, euskalari gisa aski eta sobera merezimendu bazuen arren. 2004ean Ohorezko Euskaltzain izendatzea erabaki zuen Euskaltzaindiak baina Txillardegik uko egin zion. Honela azaldu zuen, "Euskaltzaindiak Euskaltzain Urgazle izendatu ninduen 1957ko Irailaren 26an. Geroztikako 47 urte horretan, honegatik edo hargatik, ez nau Euskaltzain Oso izendatu." (...) "Oraingoan, gaur prentsa bidez ikasi dudanez, nire irizpideaz kontsultatu gabe, Ohorezko Euskaltzain izendatzea erabaki du." "Askotan esan eta idatzia dut, ordea (Hemeroteka lekuko) ez nagoela prest orain neure euskaltzain mailan aldaketarik batere onartzeko. Areago Euskaltzaindiak alor desberdin batzutan hartua duen bidea gaitzesten dudalarik." 1964an, Baionan euskaltzale talde batek Euskal Idazkaritza sortu zuen, Hizkuntza Sail batekin. Bertan, Jesus Maria Bilbao, Jean-Louis Davant, Roger Idiart, Pierre Andiazabal, Jean Hiriart-Urruti, Eneko Irigarai, Telesforo Monzon, Jesus Solaun eta Txillardegi zortzi hilabetez astero elkartu ziren. Txillardegi bera izan zen taldearen bultzatzailea eta joera eta herrialde guztietako euskaltzaleak elkartzen saiatu zen. Gainera, gizarte taldeen babesa bilatu zuen: EAJ, ETA, Enbata eta Euskal Herriko Erromatar Eliza Katolikoa.
Giza hezurdura
Hezur kopurua
Gizaki heldu baten hezur kopurua 206koa da, hezur sesamoideoak kontutan hartu gabe. Haurtzaroan hezur kopurua handiagoa da, 300 hezur. Honek azalpen bat du: denbora pasa ahala, hezur txiki horiek beste hezurrekin lotzen dira hezur handiak eta zurrunak sortuz.
Meriones tamariscinus
Meriones tamariscinus Meriones generoko animalia da. Karraskarien barruko Gerbillinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Giza hezurdura
Hezur kopurua
Hurrengo zerrendan izendatzen dira eskeletoaren hezur guztiak:
Eskeleto axiala eta apendikularra
Eskeletoa hobeto sailkatzeko eta ikasteko, bitan banatzen da: eskeleto axiala eta eskeleto apendikularra.
Axialaren barruan garezurra, aurpegian dauden hezurrak, hioidesa, belarrietan dauden hezurrak, bizkarrezurra eta toraxa sartzen dira. Gorputzaren ardatza sortzen dute, eta nerbio-sistema zentrala eta barruko organo gehienei babesa ematen die.
Apendikularraren barruan goiko eta beheko gorputz-adarrak, gerri eskapularra eta gerri pelbiarra daude. Gerrian dauden hezurrek lotzen dute eskeleto axiala apendikularrarekin.
Hezur-ehuna
Ehun hau hezur-sistemaren egitura nagusia da. Egitura hori bizitzan zehar eraldatzen doa, ehuna adarkatuz. Ehuna hainbat zelulaz osatuta dago, batez ere hiru zelula espezializatuez.
East Tulare Villa (Kalifornia)
East Tulare Villa Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Tulare konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Giza hezurdura
Hezur-ehun motak
Hezur-ehuna bi motatakoa izan daiteke: hezur-ehun trinkoa edo hezur-ehun hanpatua.
Hezurren gainean lan egiten duten hormonak
Hainbat hormona eragiten dute hezurren gainean. Hona hemen adibide nabarmenenak: Tiroidea hormona, hazkundearen hormona, kalzitozina, paratohormona, estrogenoak eta androgenoak eta D bitamina.
Hezur-sistemaren gaixotasunak
Gaixotasunen artean hezurren eta giltzaduren gaixotasunak bereizi behar ditugu.
Txillardegi
Euskara batuaren gurasoetako bat
1964ko abuztuaren 29 eta 30ean, Euskal Idazkaritzak Baionako Biltzarra antolatu zuen. Batzar ireki moduko deialdia egin zien Euskal Herriko idazle eta irakasleei gutunak bidaliz eta egunkarietan iragarkiak ipiniz, haien iritziak entzuteko. 40 bat lagun elkartu ziren, bi eguneko eztabaiden ondoren, euskara batuaren oinarritzat jo litekeen testua onartu zuten bigarren egunean. Urtebete geroago, txosten bat plazaratu zen hartutako erabakiekin. Txostenak hiru atal zituen: ortografia, deklinabidea eta aditza. Gainera, dokumentuak amaieran h letraz idatzi beharreko hitzen zerrenda luzea zekarren, gehienbat Hegoaldeko euskaldunen lagungarri. Txosten hura izan zen Arantzazuko Batzarrak 1968an eman zuen txostenaren —euskara batuaren sorrera agiritzat hartzen den txostenaren— aurrekari nagusia. Txosten horren aitzindaria eta egilea Txillardegi izan zen.
Irakaslea
1976. urtean, unibertsitatean hasi zen lanean, hizkuntzalaritzan espezialista gisa. Hala bada, Bordeleko Unibertsitatean, EUTG eta Deustuko Unibertsitatean, irakasle izan zen, 1976tik 1983 arte. 1983-84 ikasturtetik aurrera, Zorroagako Fakultatean soziolinguistikako irakasle izan zen. 70 urte bete zituenean, katedratiko emeritu izendatu zuen EHUk.
Branka aldizkariaren sortzailea izan zen, baita Bat soziolinguistika aldizkariko zuzendaria ere, 1992tik 2002ra.
Ekarpenak
Soziolinguista aitzindaria izan zen Txillardegi, erreferente nagusia Euskal Herrian. Arlo horretan azpimarratzekoak dira Txillardegiren ekarpen hauek:
Pentsamendua
Askoren ustez, gerra ondoko Euskal Herrian izan zen belaunaldien arteko etenaren protagonista nagusietakoa Txillardegi da. Giro horretan, eta tradizioaren aurka, ernetu zen pentsamendu berriak politika, kultura, filosofia zein erlijioa zituen berezko arlotzat. Euskal Herriaren ideia berri bat ekarri zuen. Euskal Herriak, izatekotan, nazio-ezaugarri bakarra dauka: euskara. Ideia hori, ordea, ondo ulertzekotan, Txillardegiren existentzialismoa kontuan hartu behar da. Existentzialismo horren iturriak Kierkegaard eta Unamuno dira. Euskarari dagokionez,Txillardegik Unamunoren pentsakera berbera erakusten du, baina Unamunoren aurka: euskara biziko da eta, euskararekin batera, Euskal Herria.
Gaztarotik dakarren existentzialismoak, baita aurrerago erabiliko duen estrukturalismoak ere, dogmatismo, esentzialismo eta sistema itxi (marxismo ortodoxo) guztietatik urrun mantendu zuten Txillardegiren gogoa. Existentzialismoaz blaitutako askatasunaren filosofia garatu zuen Txillardegik, askatasuna eta proiekua uztartzen zituena eta oinarrian nahikundea edo desira zuena. Pentsamolde horrekin garai hartako jeltzale, liberal eta karlisten ikuspegiaren aurka jo zuen: Euskal Herria ez da esentziak gordez berreskuratu behar den zerbait, etengabe sortu behar dena baizik.
Haren pentsamenduaren oinarrian gizatasunaren ikuspegi jakin bat aurkitzen da, guztiz finkatua ez dena. Esan daiteke gizakia animalia bat dela. Animalia hori denborazkotasuna lege den munduaren eta denbora gabeko bigarren munduaren artean dabil. Txillardegiren ustetan, mendebaleko zibilizazioan nagusitu den errealismoak bigarren mundu hau ahaztua dauka eta hortik datorkio gainbehera. Ikuspegi horrek, existentzialismoarekin koherentzian, razionalitate ezberdinen beharra adierazten du.
Era berean, Sartreren bidez jasotako existentzialismoak gizakiari denborazkotasun berezia atxikitzen dio, Sartrek berak Kojèvengandik jaso zuena. Denbora gizatiar horrek etorkizuna du abiapuntu, eta, iraganetik igarota, orainaldian amaitzen da: proiektuaren denborazkotasuna izango litzateke. 1962-64 ingurutik aurrera, Txillardegiren pentsamenduak nolabaiteko bilakaera izan zuen. Horren ondorioz, gorago aipatu den oinarrizko pentsamenduaren antolaketa politikoa indartu zen. Ideia nagusietakoa "intelektual konprometitu"arena izan zen. Bilakaera horretako erreferentzia nagusiak Jean-Paul Sartre eta Bertrand Russell izan ziren.
Lanak
Jakin aldizkariak 2017an sortu zuen webgunean, Txillardegiren lan osoa eskura dago. Bertan 1.984 idazlan eta 23.591 orrialde bildu zituzten. Horietatik, 1.634 idazlan dira Txillardegik berak 55 urtez idatzi eta argitaratutakoak, eta gainerako 350, argitalpen digitalizatuak, Txillardegiri egindako elkarrizketak, edota bere obraren inguruko azterlanak, erreseinak eta bestelako idazlanak dira.
Historia
Bestalde, zerrenda honen osagarri gisa, Inguma datu-basean Txillardegiren 122 produktu kontsulta daitezke. Halaber, 2000. urtean Euskaltzaindiak egin zuen Txillardegiren bibliografia 1956-1999: lan horretan, 954 sarrera bibliografiko bildu zituen Pruden Gartziak. Azkue liburutegiko datu-basean Txillardegi bilatuta 1100 erreferentzia baino gehiago azaltzen dira.
2015eko urtarrilaren 14an, Txillardegiren lan argitaratuak bildu eta digitalizatzeko hitzarmena sinatu zuten Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Jakin Fundazioak. 2017ko maiatzaren 23an plazaratu zuten webgunea, 1.984 idazlanekin.
Txillardegi-Hausnartu sariak
2008an sortu zen saria. 2019ko edizioan Soziolinguistika Klusterra eta Euskal Herriko Unibertsitateak lehiaketa elkarlanean antolatzen hasi zirenetik,Txillardegi-Hausnartu izena hartu zuen deialdiak. Txillardegi omendu nahi dute, besteak beste, unibertsitatetik euskararen inguruko ezagutza soziolinguistikoa eraikitzen egin zuen lanagatik.
Oroimena eta omena
Txillardegik hainbat sari eta omenaldi jaso ditu hizkuntzaren askotariko arloetan egin lanagatik, baita haren omenez jardunaldi, artelan, oroigarri eta ekitaldiak egin ere, gehienetan goi-erakundeetatik kanpora. Hil eta gutxira, kanpaina bat jarri zen abian Donostiako Udal Liburutegiari Txillardegi izena jartzeko,  edo Antiguan Gaskoinia Plazari Txillardegi Plaza izena jartzeko aldarrikapena.
2013ko abenduaren 2an, Euskararen Egunaren atarian, hainbat kultur eragile bildu ziren Donostiako Udal Liburutegi Nagusia “Txillardegi Liburutegia” izendatzeko eskaerarekin bat zetozela adierazteko eta abian jarri zuten atxikimendu kanpainaren berri emateko. Txillardegi Gogoan egitasmoaren lehen pausuak ziren. Gerora, Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena bihurtu zen, ofizialki 2017ko abenduan. Harrezkero urtero antolatu dute ekitaldi bat urteurrenaren egunean.
Hargatik, ez du denen aldekotasuna jaso: Gipuzkoako PSEko José Ignacio Asensio Txillardegiri hil ondoko Gipuzkoako Urrezko Domina esleitzearen "guztiz kontra" agertu zen 2022ko urtarrilean, "bakearen ideiaren kontrakoa" zelakoan. Batzar Nagusiek uko egin zioten handik aste batzuetara Gipuzkoako Urrezko Domina emateari, EH Bilduk proposatua; alderdiko ordezkariek adierazi ere zuten Txillardegi «euskararen eta euskal kulturaren eragile eta zutabe handienetako bat» dela. Txillardegiren inguruko eztabaida Eusko Legebiltzarreraino heldu zen, ustez Bingen Zupiriak Txillardegi eta Rodolfo Martin Villa parekatu zituelakoan.
Letovice
Letovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 6.744 biztanle ditu eta 51,01 kilometro koadroko azalera. Blanskoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1248 urtean egin zen.
Bröthen
Bröthen Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Geocrinia victoriana
Geocrinia victoriana Geocrinia generoko animalia da. Anfibioen barruko Myobatrachidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Poromitra decipiens
Poromitra decipiens Poromitra generoko animalia da. Arrainen barruko Melamphaidae familian sailkatzen da.
Grus paradisea
Grus paradisea Grus generoko animalia da. Hegaztien barruko Gruidae familian sailkatua dago.
Lety
Lety Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 268 biztanle ditu eta 13,92 kilometro koadroko azalera. Písekeko barrutian dago.
Beaumont-le-Roger
Beaumont-le-Roger Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.501 etxebizitza zeuden, 1.337 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 62 bigarren erresidentzia ziren eta 102 hutsik zeuden. 1.157 etxeak ziren eta 291 apartamentuak ziren. 1.337 etxebizitza nagusietatik 662 bere jabearen bizilekua ziren, 635 alokairuan okupaturik zeuden eta 40 doan lagata zeuden; 36 etxek gela bat zuten, 177 etxek bi zituzten, 297 etxek hiru zituzten, 394 etxek lau zituzten eta 433 etxek bost zituzten. 863 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 721 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 412 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.755 ziren, horien artean 1.287 aktiboak ziren eta 468 inaktiboak ziren. 1.287 pertsona aktiboetatik 1.151 lanean zeuden (614 gizon eta 537 emakume) eta 136 langabezian zeuden (45 gizon eta 91 emakume). 468 pertsona inaktiboetatik 176 erretiraturik zeuden, 136 ikasten zeuden eta 156 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beaumont-le-Roger udalerrian 1.321 unitate fiskal zeuden, 2.925 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.814,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 159 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 6 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 11 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 36 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 17 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 17 zerbitzu enpresak ziren, 21 administrazio publikoko enpresak ziren eta 20 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 52 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 autoeskolak, 1 igeltseroa, 2 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 8 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 10 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 19 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 4 okindegiak, 4 harategiak, 1 arropa denda zen, 2 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Beaumont-le-Roger udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Beaumont-le-Roger udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 555 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Bazoge (Mantxa)
Biztanleria
2007an La Bazoge udalerrian erroldatutako biztanleak 166 ziren. Familiak 61 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 25 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 99 etxebizitza zeuden, 73 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 97 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 73 etxebizitza nagusietatik 57 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 52 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 25 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 90 ziren, horien artean 64 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 64 pertsona aktiboetatik 59 lanean zeuden (33 gizon eta 26 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Bazoge udalerrian 67 unitate fiskal zeuden, 159 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.484 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean La Bazoge udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 570 hektarea erabiltzen.