cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cordéac
Biztanleria
2007an Cordéac udalerrian erroldatutako biztanleak 208 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 170 etxebizitza zeuden, 91 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 74 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 156 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 91 etxebizitza nagusietatik 64 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 68 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Cordéac udalerrian 86 unitate fiskal zeuden, 199,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.965 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Strophurus robinsoni
Strophurus robinsoni Strophurus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Paxton (Florida)
Paxton Floridako hiri bat da. Walton konderrian kokatua dago. 2010ean 644 biztanle zituen, 10.3 kilometro koadrotan banatuta.
Iguanodectes gracilis
Iguanodectes gracilis Iguanodectes generoko animalia da. Arrainen barruko Iguanodectidae familian sailkatzen da.
Mara (Italia)
Mara Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Sardinia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Marak honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 2762
NGC 2762 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen n.
Ekuo
Ekuo edo equien lurraldea, Lazioren ekialdean hedatzen zen, sabinar eta hernikoen artean, Aniene ibaiaren goi ibilbidean, Mendi Hernikoetan eta Fuzino lakuaren inguruan, Lazioa eta Abruzoen artean. Biztanleriak, nukleoak osatzen zituen vici (herrixkak) edo oppidatan, altueretan gotortutako tokiak, askotan santutegiak ere bazirenak, antolatuz, non herrixketako biztanleria babesten zen, horretarako beharrik egonez gero. Pagi edo barrutietan ere antolatuak zeuden, vici eta oppida bat edo gehiago hartzen zituena.
Hekuoak, herri gerlaria ziren. Nagusiki, segadekin eraso azkarrekin eta razien bidez borrokatzen zuten. Praeneste okupatzera iritsi ziren, bigarren latindar hiria, Mendi Albanoen ekialdeko adarrera iritsiz. Volskoekin aliatuak, K.a. 431n garaitu zituzten Luzio Kinzio Zintzinatoren agindupeko tropek Algido mendiko guduan (gaur egun Aglioko gaztelua Roca Prioran), non kontsulen armada bat inguratu zuten. Volskoekin batera, erromatarrek, betiereko etsaitzat hartzen zituzten (veteres hostes Romanorum). K.a. 304an, Bigarren Samnitar Gerran garaipena lortu ondoren, Erromak, behin betiko ekuoekin amaitzea erabaki zuen, samnitarren alde egin zutenak gerraren amaiera aldean. Denbora gutxian, Junio Brutok, ekuoen hiri nagusia zen Trebulia Suffenas suntsitu zuen. Lurralde honetan, Alba Fucens eta Carsioli erromatar kolonien sorrerak, ekuoen independentziarekin amaitu zuen.
Melissodes tristis
Melissodes tristis erle espezie bat da, Melissodes generoan eta Apidae familian.
Frantziako errugbi txapelketako 2010-2011 denboraldia
Frantziako txapelketa edo Top 14 da Frantzia mailan errugbian egiten den kluben arteko lehiaketa nagusia.
Parte hartzaileak
14 talde dira, tartean 2 Euskal Herrikoak
Sailkatze fasea
'''Sailkapena 26. jardunaldiaren ondotik'''
Euskal derbyak
Bi euskal taldeen arteko derbyak denboraldiko partidu garrantzitsuenetarikoak dira beti.
Fase finala
Sailkapen faseko lehen 6 taldeen artean erabakitzen da titulua.
Maracalagonis
Maracalagonis Cagliariko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Sopelbus
Sopelbus Sopela udalerri barneko autobus zerbitzua da, Sopelako Udalaren menpe dagoena. Bi linea ditu: Sopelako herria eta Atxabiribil; eta Larrabasterrako geltokia eta Barinatxe eta Arrietara hondartzak elkarlotzen dituztenak. Jatorriz zerbitzua uda garaian baino ibiltzen ez zen arren, azken urteotan neguan ere ibili da.
Bidaia-txartelak eta tarifak
Sopelbus zerbitzuak ez du onartzen Bizkaiko Garraio Partzuergoak jaulkitako bidaia txartelik, hala nola Barik txartela, eta eskudirutan edo bonoak erosita baino ezin da ordaindu. Hona hemen '''2018. urteko''' txartel eta prezioak:
Ordutegia
Udako ordutegia ekainaren 1.tik irailaren 30era bitartean dago indarrean. Astelehenetik igandera goizeko 10:00etan hasten da zerbitzua, eta arratsaldeko 20:30ak arte ibiltzen da.
2017ko neguko ordutegian zerbitzua astegunetan ibili da.
Saginaw
Saginaw honakoa izan daiteke:
The Great Race
The Great Race (Lasterketa handia) 1965eko komedia filma da, Blake Edwards estatubatuar zinemagileak zuzendu zuena. Jack Lemmon, Tony Curtis, Natalie Wood, Peter Falk, Keenan Wynn, Arthur O'Connell eta Vivian Vance izan ziren antzezle nagusiak.
Soinu edizio onenaren Oscar saria irabazi zuen (Treg Brown), eta komedia edo musikala saileko Urrezko Globoetarako bi izendapen jaso zituen: film onenarena eta gizonezko aktore onenarena (Jack Lemmon).
Argumentua
XX. mendearen hasiera. Fate irakaslea (Jack Lemmon) eta Leslie Handia (Tony Curtis) New Yorketik Parisera doan auto lasterketa batean lehiatu behar duten pertsonaia xelebreetako bi dira. Lasterketa luze horretan zehar mota guztietako gertakari eta une komikoak jazoko dira bata bestearen atzetik.
Murtatza
Demografia eta biztanleria
bertan San Lorentzo jaiak ospatzen dira eta ermitan mesa edukitzen dogu, gero kartaldia eta urrengo egunean rosarioa eta txokolatea
NGC 2763
NGC 2763 galaxia espiral bat da, Hydra konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Oriskany Falls (New York)
Oriskany Falls  New York estatuko herri bat da. Oneida konderrian kokatua dago. 2010ean 732 biztanle zituen, 1.31 kilometro koadrotan banatuta.
2023ko azaroaren 30eko Euskal Herriko greba feminista orokorra
2023ko azaroaren 30eko Euskal Herriko greba feminista orokorra egun horretarako Euskal Herriko mugimendu feminista k deitua duen greba orokor bat da. Urte horretako martxoaren 8 ko mobilizazioen harira, mugimendu feministak prentsaurreko bat eman zuen Bilbon «zaintza eskubide unibertsalaren alde» prozesu bat abiatuko zutela iragartzeko, betiere greba orokor batera deitzeko asmoz. LAB sindikatuak egun horretan berean egin zuen bat greba orokorra egiteko asmoarekin. ELA sindikatuak, berriz, apirilaren 27a arte ez zuen bere atxikimendua agertu. Eta mugimendu feministak ekainaren 21ean iragarri zuen greba orokor hori zehazki noiz izanen zen : azaroaren 30ean. Iragarpenaren ondotik, ESK sindikatuak ere bat egin zuen deialdiarekin.
Mugimendu feministaren hitzetan, azaroaren 30eko grebak «bizitzak erdigunera ekarriko dituen zaintza eskubide kolektiboa» aldarrikatuko du.
Abbadia Cerreto
Abbadia Cerreto Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Abbadia Cerretok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ertz (grafo teoria)
Matematikan, grafo teorian, ertza grafo baten bi erpinen arteko erlazio bati dagokiona da. Ertza, erpinekin batera, grafoa osatzen duen oinarrizko elementua da: grafoa puntu eta lerro multzo batez osatutako egitura matematikoa da, non lerro bakoitzak bi puntu lotzen dituen; puntuei erpin deitzen zaie eta lerroei ertz. Ertzek norabidea badute, grafo orientatua dugu, eta ez badute, grafo ez-orientatua.
Definizioa
Biz G = (V, E) grafoa, non V={} erpinen edo nodoen multzoa den eta E={} erpinen bikoteen multzoa. E multzoko elementu bakoitzari, hau da, (V_a, V_b) bakoitzari, ertza deritzo, beraz, grafoaren bi erpinen (ez derrigorrez desberdinak) lotura da.
Megachile prosopidis
Megachile prosopidis erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Marrubiu
Marrubiu Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Trematocranus placodon
Trematocranus placodon Trematocranus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Luchino Visconti
Luchino Visconti, Modroneko Dukea (1906eko azaroaren 2a - 1976ko martxoaren 17a) antzerki eta zinema zuzendaria izan zen.
Humboldt glaziarra
Humboldt glaziarra Ipar hemisferioko glaziarrik zabalena da. Groenlandiako Qaasuitsup udalerrian dago, Kane arroaren ondoan. Alexander von Humboldt alemaniar naturalistaren izena darama. 1975 eta 2010 artean txikiagotzen doa.
Luchino Visconti
Bizitza
Milaneko familia aberats baten baitan jaioa (ipar Italiako aberatsenetarikoa), bere aita Modroneko Dukea izan zen, eta Viscontik sei anai-arreba izan zituen. Izandako heziketa zela eta, Viscontik kontaktua izan zuen artea eta antzerkigintzarekin eta diziplina bakoitzeko pertsonairik garrantzitsuenekin harremanetan izan zen. Giacomo Puccini konpositorea eta Arturo Toscanini orkestra zuzendaria esaterako, edota Gabriele D'Annunzio idazlea.
Viscontik ez zuen sekula bere bisexualitatea ezkutatu eta hainbat maitale izan zituen. Euretarik azkena, Helmut Berger, La caduta degli dei filmean Martinen papera egin zuena. Horrez gain, Franco Zeffirellirekin ere harreman bat izan zuen.
Luchino Visconti 69 urterekin hil zen, bihotzeko bat eman ondoren. Ischiako herrian kokaturiko museo batek, bere lana omentzen du.
Bizitza artistikoa
1936ean Parisera joan zen eta zinean lan egiten hasi zen, laguntzaile moduan. Ondoren Hollywoodera bidaiatu zuen. Gianni Puccini, Antonio Pietrangeli eta Giuseppe De Santisen laguntzarekin, zuzendu zuen bere lehen pelikulako gidoia idatzi zuen. Ossessione (Obsesioa) (1943), egindako lehen film neoerrealista. 1948ean, La Terra trema (Lurrak dardar egiten du) zuzendu zuen.
Zuzendari neo-errealista izan arren, 1950eko hamarkadan zehar bere estiloa aldatu egin zuen 1954ean Senso izeneko filma zuzendu zuenean. Filme honetan Viscontik errealismoa eta erromantizismoa batzen ditu, neo-errealismoarekin apurtzeko. Garai hartan, Viscontik hainbat antzezlan zuzendu zituen, esaterako Rina Morelli-Paolo Stoppa konpainiako antzezpenak, Vittorio Gassmanekin batera.
Neo-errealismora bueltatu zen, 1960ean Rocco eta bere Anaiak zuzendu zuenean. Filmean Italia hegoaldeko inmigranteek Milanera bidaiatzen dute, etorkizun hobe baten bila. Geoffrey Nowell-Smith biografialariak esan zuen "Visconti neo-errealismorik gabe, espresionismorik gabeko Lang edota formalismorik gabeko Eisenstein baten modukoa da".
1960ko hamarkadan zehar, Viscontiren filmak pertsonalagoak bilakatu ziren.Il Gattopardo (Lehoinabarra), 1963ean egin zuen, eta Siziliako aristokraziaren gainbehera jorratzen du. Burt Lancaster aktore estatubatuarra izan zen filme honetako protagonista, Don Fabrizio printzearen paperean.
Strophurus strophurus
Strophurus strophurus Strophurus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Margarita Telleria
Margarita Telleria Gurrutxaga (Gabiria, 1905eko ekainaren 29a - Beasain, 2009ko uztailaren 2a) luzaroenik bizi izan diren euskal herritarretako bat da, 104 urte eta hiru egun zituela hil baitzen.
Gabirian jaio arren, urte askoan Beasainen bizi izan zenez, «Beasaingo amona» deitu zioten Diario Vasco egunkarian, hil zenean.
Anthidium opacum
Anthidium opacum erle espezie bat da, Anthidium generoan eta Megachilidae familian.
Villarembert
Villarembert Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villarembert udalerrian erroldatutako biztanleak 258 ziren. Familiak 115 ziren, horien artean 37 pertsona bakarrekoak ziren (25 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 25 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 2.340 etxebizitza zeuden, 113 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2.215 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 108 etxeak ziren eta 2.227 apartamentuak ziren. 113 etxebizitza nagusietatik 79 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 16 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 34 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 49 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 54 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Bertonico
Bertonico Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Bertonicok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Villarembert
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 183 ziren, horien artean 147 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 147 pertsona aktiboetatik 144 lanean zeuden (71 gizon eta 73 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villarembert udalerrian 129 unitate fiskal zeuden, 277,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.154 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 137 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 21 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 30 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 17 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 39 administrazio publikoko enpresak ziren eta 10 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 27 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 ile apaindegia, 15 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 17 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 2 harategiak, 1 arropa denda zen eta 10 kirol-dendak ziren.
2000. urtean Villarembert udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pasquale Paoli
Filippo Antonio Pasquale di Paoli, frantsesez Pascal Paol (1725eko apirilaren 6a, Morosaglia, Korsika - 1807ko otsailaren 5a, Londres, Ingalaterra) korsikar politikari, filosofo eta militar bat izan zen. Sarritan korsikar nazionalismoaren aitatzat jo izan da eta korsikarrek "Aberriaren Aita" ezizenaz ezagutzen dute.
Korsikako Errepublikako agintari nagusi gisa hautatu zuten (1755-1769), kargu horretatik, Genovako Errepublikaren eta Korsikaren independentziaren aldeko borrokatu zen. Europako lehen agintarietako bat izan zen zen demokrazian oinarritutako konstituzio bat zuen eraentza bat ezarriz. 1768ko Parisko Itunaren ondorioz, Korsika Frantziaren jabego izatera iragan zen, gainera 1769an Pontenuovoko guduan frantziarrek Paoliren gudarostea ere garaitu zuten.
Paoli Erresuma Batuan erbesteratu zen, 1790. urtean Korsikara itzuli eta Konbentzioak Bastia hiriko jaurlari izendatu zuen. 1793an Paoli matxinatu eta 1794an independentzia aldarrikatzeko Britainia Handiaren babesa eskatu zuen. Halere, berehala frantziar gudarosteak egoeraz jabe egin eta Paoli bigarren eta azken aldiz Ingalaterrara erbesteratu zen. 1795. urtetik hil arte, Londresen bizi izan zen.
Tito
Tito Flavio Vespasiano (Titus Flavius Vespasianus; Erroma, 39ko abenduaren 30a - Cotilia, 81eko irailaren 13a) Antzinako Erromako enperadorea izan zen 79tik hil zen arte.
NGC 2764
NGC 2764 galaxia bat da, Cancer konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Tito
Estreinako urteak
69an, Lau enperadoreen urtean, Vespasiano Erromara enperadore titulua aldarrikatzera itzuli zenean, Tito Judean geratu zen matxinadari aurre egiteko. 70ean, lau legiok Jerusalem arpilatu zuten: Tenplua birrindu eta jende asko hil eta erbesteratu zuten.
Erroman harrera beroa eman zioten eta haren omenez arku bat eraiki. Kontsula ez ezik, Pretoriar Guardiaren burua ere izendatu zuten, horrela leial egon zedin.
Agintean
Agintean bi urte zeramatzala, sukarrak hil zuen, agian medikuak pozoituta, Domiziano haren anaia enperadore izan zedin; izan ere, boterean hark jarraitu zion. Titoren ospeak gora egin zuen, anaiarenaren aldean. Hurrengo enperadoreen eredu bilakatu zen eta Senatuak jainko izendatu zuen.
Talmudaren arabera, juduen tenplua suntsitutakoan, eltxo batek heldu zion eta min sekretua egin: min hil akabatu zuen Tito azkenean, haren gaiztakerien ordainetan.
Orio
Orio Gipuzkoako iparraldearen erdialdean dagoen kostaldeko udalerri bat da, gaur egun Urola Kosta eskualdean dago, historikoki Beterri eskualdean. 6.062 biztanle zituen 2022. urtean.
Izena
Baliteke Orio herriaren izena bertan amaiera duen Oria ibaiaren izenaren moldaketa izatea. Herria Erdi Aroan sortu zen, Noble y Leal Villarreal de San Nicolás de Bari de Orio izenarekin, baina izen luze hura galduz joan zen, eta herria Orio izatera pasatu zen. Bertako ahozko euskaran, halere, /orijo/ deritzo, i eta o bokalen artean hurbilkari sabaikari ahostun bat tartekatuz. Bertako idazkeran, berriz, horren ondorioz sortutako hiatoa Y|i greko baten bidez adierazten da: Oriyo.
Ibaiaren izenaren etimologia ez da batere argia. Latineko aurea (urrezkoa, urrekara) hitzetik edo euskararen hori (kolorea) hitzetik datorrela uste da. Uste horren ondorioz, herriko kale izenen xaflak horiz daude jarrita, herriko denda eta jatetxe askoren errotuluak horiak dira, toldo hori ugari dago herrian zehar... Orobat, horia da arraunketarako zaletasun handia duen herri horretako traineruaren eta arraunlarien kolorea.
Orioko biztanleei oriotar deitzen zaie.
Geografia
Orio Gipuzkoako kostan dago, Urola Kosta izeneko eskualdean. Herria Oria ibaiaren azken meandroaren ondoan dago kokatuta, horren bokalearen (ibai ahoaren) aurretik, Kantauri itsasoan.
Orioko udalerriko lurraldeak 9,81 km² ditu. Oria ibaiak xedatzen ditu Orioren eta Aiaren arteko hegoaldeko eta mendebaldeko mugak, Orio ibaiaren eskuinetara eta Aia, berriz, ezkerretara kokatuz. Bitxikeria da Oria ibaiaren bi ertzak Orioren jurisdikzioaren pean daudela, nahiz eta ibaiak bi udalerrien arteko mugak ezarri, tradizioz Oriok kontrolatu baitu ibaia.
Iparraldetik Kantauri itsasoak ezartzen du muga, Orioren kosta zati gehiena itsaslabarrez osatuta dagoela. Hain zuzen ere, eremuaren kosta apal bakarra, ibaiaren eskuineko ertzean dago, Antilla hondartzan. Udalerriaren ipar-ekialdea Talaimendi mendiak osatzen du, Kukuarri (362 m) gailur duela.
Ingurune naturala eta klima
Herrian balio handiko ekosistemak eta inguruak daude oraindik, bereziki Oriaren itsasadarra, izan ere, dituen padurak eta ibarrak Gipuzkoakoen artean baliotsuenetarikoak dira oraindik ere. Inguru hori Natura 2000 sarean dago. Herriaren gainean, bestetik, Kukuarri (362 m) menditxoa dago; horren alde interesgarrienak itsaso aldera ematen du.
Inguruko herri guztien antzera, Oriok klima epel eta euritsua du, ia urte osoan.
Iguanodectes polylepis
Iguanodectes polylepis Iguanodectes generoko animalia da. Arrainen barruko Iguanodectidae familian sailkatzen da.
Orio
Udalerri mugakideak
Donostiak eta Usurbilek mugatzen dute Orio ekialdetik, Aiak hegoaldetik eta mendebaldetik eta Bizkaiko golkoak iparraldetik.
Historia
Portua oso baliagarria izan zitekeela aintzat hartuta, Joan II.a Gaztelakoak Orioko lurraldea Donostiatik banandu eta hiribildu berriari izen hanpurus hau eman zion: Villa Real de San Nicolás de Orio.
1379an ekin zion Orioko udalerriak, gorde antzean, adin‑nagusitasunaren ibilbideari. Mende bat geroago, Errege-erregina Katolikoengandik honako eskubidea jaso zuten: bidaiariak, zaldiak eta salerosgaiak itsasadarraren ertz batetik bestera eramateko monopolioa. Zerbitzu horien truke, tarifa hauek jarri zituzten: pertsona bakoitzeko marabedi bat, zamarik gabeko abere bakoitzeko bi marabedi, eta abere zamadun bakoitzeko hiru marabedi. Zubirik ez zegoenez, ez dago esan beharrik diru‑iturri finko hori garrantzi handikoa zela udalaren diru‑kutxa betetzeko.
Orioko historia betiere Oria itsasadarrari estu‑estu lotuta ageri da. Izan ere, naturarekin etengabeko auzitan ibili da, Orio, hondar‑barra arazotsua dela eta. 1533an Gipuzkoako Batzar Nagusiak Oriori laguntza itsasorako irteera hobetzeko laguntza ematea erabaki zuen. Serapio Mujikak Gipuzkoako monografian Oriok errege‑erreginei eta Gipuzkoako Foru Aldundiari hondar‑barra eta moilak zaintzeko zenbat aldiz eskatu zien aipatzen du.
Garai honetan oriotarren jarduna epikoa izan zen, Belle Isle itsasartean eta Kanadako Labrador penintsula aldean baleak harrapatzen aritu zirenean. 1577ko Juan Martinez Larrume marinel oriotarraren testamentua, Kanadan idatzitako testamenturik antzinakoena da.
Gipuzkoako Foru Aldundiak argitaratutako La Industria pesquera de Guipúzcoa a finales del siglo XVI (1944) liburua irakurtzean, Gipuz­koa izeneko eremu zoragarri hartan arrantzak zuen garrantzia ondorioztatzen da. 1599ko errege‑agindu batek —errege‑idaz­kari Kristobal Ipiñarrieta urretxuar ospetsuak sinatuak— korrejidoreari agintzen zion arrantza‑industriaren egoerari buruz­ko txostena egitea. Orioko arrantzaleen izenean, Josepo Etxaniz eta Lazaro Segura mintzatu ziren, eta adierazi zuten Orioko itsasadarrean mihi‑arrainak, lupiak, kolakak, izokinak, korrokoiak eta beste arrain txiki batzuk harrapatzen zituztela. Oria ibaian gora joanez gero, berriz, amuarrainek, barboek, aingirek eta izokinek heltzen omen zioten amuari. Izokinak oholesitan edo nasetan harrapatzen zituzten, eta nasa horiek itsasadarrean eraikitzeak 150 dukat balio zuen. Lau gizon aritzen ziren haien zainketa‑lanetan. Nasa horien errentaren ordainetan 1.045 kobrez­ko erreal hartu zituen Orioko udalak 1594an, eta handik lau urtera %10 gehiago.
1609an beste albiste batek oriotarren poza eragin zuen, izan ere, erregeak diru‑kopuru galanta eman zuen lehenengo arrantza‑kaiaren zimenduak jartzeko: 14.000 dukat, hain zuzen. Gabriel Hoa oriotarrak — Filipe III.a Espainiakoaren estatu‑idaz­kariak— diru‑laguntza emateko erabakian eragin zuela irizten diotenak ez dira, ez, oso oker ibiliko.
Izokin fresko hori merkatariek eta mandazainek erosten zuten, eta haien abere‑taldeekin beste eskualde batzuetara eramaten zuten. Arrain gutiziatu horren libra bakoitza bi errealen truke saltzen zuten, eta amuarrainak erreal baten truke. Oria ibaian berebiziko izokin‑mordoa zegoen: XVI. mendean Tolosako Santa Maria eliza eraikitzen jardun zuten harginek idatziz­ko protesta aurkeztu zuten, ia egunero izokina ateratzen zietelako baz­kaltzeko. Antxoa gazitua eta gozatua, hiru hilabeteko kontserbazio‑bermea zuena, frantsesek erosten zuten barra‑barra. Geroago nazioartean ospe handia hartu zuten Aginagako angulak, Oria itsasadarrean harrapatuak, Oriotik goraxeago.
1901eko maiatzaren 14an Orion arrantzatu zuten Bizkaiko golkoan harrapatutako azken sardako balea. Orioko arrantzaleek arpoia gabe dinamita erabili zuten animalia hiltzeko, galdu egin baitzituzten ohitura eta teknikak. Gertaeraren oroigarri, Orioko baleari bertsoak jarri zizkion bertsolari anonimo batek, eta Benito Lertxundi oriotar kantariak Balearen bertsoak izenburuarekin famatu zituen.
1903an, itsasadarra bideratzeko ez­ponda berreraikitzea eta Arribiribilla esaten zioten harkaitz arriskutsua leherraraztea erabaki zuten. Aurrekontua 22.000 pezetakoa zen, Aldundiak erdia jarri zuen, eta beste erdia Udalak eta Orioko arrantzaleen kofradiak. Geroago, itsasadarra zabaltzeko eta dragatzeko zenbait obra egin zituzten, guztiak ere premiaz­koak. Izan ere, hondar‑barra 6 oineko sakoneran geratzen zen itsasbeheran, eta 22 oineko sakoneran itsasgoran; horrexegatik, itsasontziek nahiago zuten itsasgora, zailtasun eta arrisku txikiagoz lehorreratzeko edo itsasoratzeko.
Gaur egungo egoera oso bestelakoa da: hobekuntza handiak egin dituzte eta Orioko kirol-portua eraiki dute.
Ekonomia
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak: Lehen sektorea BEGaren %7,8. Bigarren sektorea %3,8. Hirugarren sektorea %75,9. Eta eraikuntza %12,6.
Arrantza
Arrantzari lotutako herria izan da aspaldiko mendeotan Orio. Orain hamar urte baino bapore gutxiago dago, gaur egun, herrian. Gogorra da arrantzaleen bizitza, eta behera egin du, nabarmen, arrantzaren presentziak. Oraindik, hala ere, herri arrantzalea da Orio. Herriko plazaren parean lotuta, han egoten dira baporeak, portuari kolorea emanez eta herria dotore jantziz. Ederra da itsaso zabalean ibiltzen diren bapore horiek Oria ibaian atseden hartzen ikustea.
Uztaila hasieran, Orioko San Pedro festak izan eta gero, kanaberak hartu, eta atuna harrapatzeari ekiten diote arrantzaleek. Urrutira joan behar izaten da atunetara, eta aste beteko irteera ez da nahikoa izaten. Horregatik egin behar izaten dituzte hogei bat eguneko irteerak. Gogorra da arrantzalearen bizitza, udaberri eta udara aldean.
Hogei bat eguneko mareak egiten dituzte itsasoan, lehorrera bueltatu, eta egun bat baino ez dute izaten lagun eta senitartekoekin egoteko, hurrengo egunean, berriz itsasoratzen baitira, atunaren bila.
Abendura arte ibiltzen dira atunetan. Abenduaren 6a Orioko San Nikolas patroiaren eguna izanik, herriko festak izaten dira, eta ordurako etxean egon nahi izaten dute arrantzale guztiek. Abendutik otsailera arte lehorrean izaten dira lasai, bai oporretan, bai baporea hurrengo denboraldirako margotzen eta prestatzen.
Angulak
Baxurako baporeez gainera, baporetxo txiki asko dago Orion. Ibaian barrena barreiatuta, motor asko dago herrian. Oria ibaiaren itsasadarra atzean utzi, eta txipiroitara joaten dira asko; beste asko arrain txikitara ateratzen dira (panekak, dontzeilak, itsas-kabrak... harrapatzera), eta ibaian bertan geratzen dira beste batzuk, neguko gau hotzetan, angula preziatuak harrapatzeko asmoz.
Oria ibaian gora eginez, herritik oso gertu, Aginaga dago, angulei estu-estu lotuta bizi den herria. Han saltzen dituzte Orioko anguleroek Orian harrapatutako angulak; gero, handik, mundu osoko herrialde askotara banatzen dira angulak. Txinatarrak dira angula erosle nagusiak. Arrozaren zomorro txiki guztiak jaten dituzte angulek, eta horretarako erabiltzen dituzte txinatarrek, arroz garbi-garbia lortzeko. Gero, gainera, balio handia hartzen dute angulek, han oso preziatuak baitira aingirak. Gurean, ordea, aingirari baino askoz balio handiagoa ematen zaio angulari.
Jaki oso preziatua da angula. Ezin da nonahi harrapatu, eta oso garestia izaten da. Pribilegiatuak dira asko Orion, inoiz erosi gabe, urtero jaten baitituzte angulak.
Lehorreko arrantza
Lehorretik arrantzan jende asko jarduten da Orion. Gehienak hondartza inguruan aritzen dira, Oria ibaiaren itsasadarra leku ezin hobea baita lupiak-eta harrapatzeko. Hala ere, ibai osoan zehar, bi aldeetako edozeinetan topa daiteke noiznahi jendea arrantzan.
Gaur egun, zaila da Orioko barrara joan, eta kanaberarik ez ikustea. Behin ere jende gehiegi egoten ez bada ere, arrantzaleren bat beti izaten da barran edo hondartzaren bestaldean, harrobian. Gutxitan uzten dute hutsik hondartza ingurua. Pieza ederrak ateratzen dituzte tarteka, eta itxaropen horrekin hurbiltzen dira hara. Hala ere, arrantzan egitea bera izaten dute gozagarri: itsasoaren isiltasunarekin bakarka egotea, kresala barneratzea, ingurua gozatzea... Toki ederra da Orio, horretarako.
Gâcogne
Gâcogne Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Orio
Demografia
2021an herriak 6.096 biztanle zituen. Horietatik %16,66k 65 urte edo gehiago zuen, eta atzerrian jaiotakoak %9,82 ziren.
Gâcogne
Biztanleria
2007an Gâcogne udalerrian erroldatutako biztanleak 265 ziren. Familiak 120 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Orio
Politika
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Bildu koalizioko Beñat Solaberrieta hautatu zuten alkate. Boto gehien bildu zuen alderdia EAJ izan zen arren, Solaberrietak bere alderdiaren eta Orain plataformaren botoak eskuratu zituen.
Megachile atratula
Megachile atratula erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Orio
Politika
2015eko udal hauteskundeetan Bilduren ondorengoa zen Euskal Herria Bildu koalizioak zinegotzi bat galdu zuen, eta PSE-EE alderdiak bat lortu zuen. Orioko Aukera Independentea herri plataformak eta EAJ alderdiak zinegotziak mantendu zituzten. Emaitza horiekin, EAJ alderdiko Jose Angel Zaldua hautatu zuten alkate, bere alderdiaren eta PSE-EE alderdiaren botoekin.
Błonie udalerria
Błonie Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Varsovia Mendebaldea barrutian kokatuta. 85,58 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 21356 biztanle zituen.
Ossining (New York)
Ossining  New York estatuko herri bat da. Westchester konderrian kokatua dago. 2010ean 25,060 biztanle zituen, 8.16 kilometro koadrotan banatuta.
Gâcogne
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Orio
Politika
2019ko udal hauteskundeetan, historian lehenengo aldiz, Euskal Herria Bildu koalizioak, 6 zinegotzi lortuta, EAJ/PNV alderdiari boto eta zinegotzi kopuruan gailentzea lortu zuen. PSE-EE eta ORAIN Orioko Aukera Independentea herri plataformak eserleku bana lortu zuten. 2019ko ekainaren 15ean, PSE-EEren eta ORAINen abstentzioekin, Anuska Esnal Oliden hautatu zen alkate.
Gâcogne
Etxebizitza
2007an 283 etxebizitza zeuden, 130 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 113 bigarren erresidentzia ziren eta 40 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 280etxeak ziren. 130 etxebizitza nagusietatik 116 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 11 etxek bi gela zituzten, 35 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 52 etxek bost zituzten. 109 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 76 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 49 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Orio
Alkateak
Hauek izan dira Orioko azken alkateak: a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
Gâcogne
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Orio
Alkateak
b Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
Euskara
Orioko euskara gipuzkera ren aldaera bat da, Urolaldeko a. Goierriko hizkerarekin batera Sartaldeko azpieuskalkia osatzen du Urolaldekoak, baina hizkera horretan sakonagoa da mendebaleko euskararen eragina. Eremu lauagoa delako eta, batez ere, Eibar-Elgoibar aldeko industriak eraginda, estuagoa eta sarriagoa izan da hartu-emana. Lexikoan azaltzen da argien lotura, baina lexikoan ez ezik, hizkuntzaren beste sail batzuetan ere ageri da mendebaleko euskararen eragina Urolaldean. 2016an herritarren % 76,68 euskalduna zen.
Gâcogne
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 154 ziren, horien artean 104 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 104 pertsona aktiboetatik 96 lanean zeuden (51 gizon eta 45 emakume) eta 8 langabezian zeuden (3 gizon eta 5 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gâcogne udalerrian 115 unitate fiskal zeuden, 242 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.205 euro zen.
Orio
Kirolak
Horretaz gain, beste hainbat kirol talde ere badaude, Orioko Futbol Taldea eta Orioko Bate Bizkorrak softball taldea, esate baterako.
Gâcogne
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Orio
Jaiak
Herrian bi festa ospatzen dira nagusiki: sanpedroak ekainean, eta sanikolasak abenduan. Nahiko giro desberdineko festak izaten dira. San Pedro jaiak Euskal Herriko toki askotan ospatzen dira eta inguruko hainbat herritan ere bai. Hori dela eta, kanpoko jende gutxiago izan ohi da Orioko sanpedroetan, eta bertakoek egiten dute festa nagusiki. San Nikolas jaietan, berriz, kanpoko jende ugari izaten da, bi arrazoi hauengatik: batetik, beste inon ez da garai horretan festarik izaten; eta, bestetik, abenduaren 6a eta 8a jai egunak direnez, inguruko festazale guztiak Oriora bertaratzen dira.
Gâcogne
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren eta 1 jatetxe.
Orio
Gastronomia
Orioko kaleetatik ibiliz berehala ikusten da gastronomiak duen garrantzia. Han-hemenka, hainbat txokotan, bertako jatetxeen parrilletan ikatzarekin prestatzen dira arrainak eta haragiak.
Gâcogne
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Gâcogne udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.264 hektarea erabiltzen.
Orio
Gastronomia
Bisigua parrillan jaki nagusia da, baina ezin ditugu ahaztu Oria ibaian harrapatutako angulak, haragiak, antxoak edo atuna, hori guztia herrialdeko txakolin, sagardo edo ardoaz lagunduta. 2008ko Bisiguaren Egunerako, Orioko okindegi nagusiek "Bisigoxo" izeneko postrea diseinatu zuten.
Asteitza
Asteitza Bediako (Bizkaia) auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 46 biztanle ditu.
Orio
Dantza
Duela hamabost urte sortu zen Harribil, Orioko dantza taldea, itsas bazterreko harkaitz biribil bati izenean oinarrituta. Sortzaileen asmoa herritarrak dantzara biltzea zen. Hori bai, hamabost urte horretan, herrian dantzatzeaz gain, kanpora ere joan dira beren dantzak erakustera: Donostiako Musika Hamabostaldian, Frantziako Saint-Ciers-sur-Gironden eta Italiako Orio-Canavessen izan dira, Euskal Herriko hamaika herritan bezala. Duela zortzi urte, gazteenek erreleboa hartu zuten eta egun 30 bat gazte dabiltza hot, dantzak ikasten eta plazaratzen. Euskal dantza tradizionalak lantzetik taldean sortutako koreografiak erakustera igaro dira.
Gâcogne
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Saint-Martin-de-Villeréal
Saint-Martin-de-Villeréal Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Martin-de-Villeréal udalerrian erroldatutako biztanleak 104 ziren. Familiak 43 ziren, horien artean 13 pertsona bakarrekoak ziren (3 bakarrik bizi ziren gizonak eta 10 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 10 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 59 etxebizitza zeuden, 44 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 57 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 44 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 8 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 65 ziren, horien artean 41 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 41 pertsona aktiboetatik 35 lanean zeuden (19 gizon eta 16 emakume) eta 6 langabezian zeuden (3 gizon eta 3 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Saint-Martin-de-Villeréal udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kokein
Kokein 1999 urtean Eibarren, sorturiko rock musika taldea da.
Historia
1999an Fory, Zaloa, Txitxes eta Jatsu elkartu ziren. Handik gutxira Foryk taldea utzi eta Haritz sartu zen taldean. 2002an Gaztelupeko Hotsak disketxearekin taldearen aurkezpen diska izango zena grabatu zuten. Hurrengo urtean Iker gehitu zitzaien eta diska berriak ateratzen joan dira, azkenengoak taldeak autoekoiztuak.
Pembroke Park (Florida)
Pembroke Park Floridako herri bat da. Broward konderrian kokatua dago. 2010ean 6,102 biztanle zituen, 4.6 kilometro koadrotan banatuta.
Boffalora d'Adda
Boffalora d'Adda Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Boffalora d'Addak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Suebo
Sueboak (suebi edo suevi; antzinako alemanez swēbaz) Iparraldeko Europatik etorritako germaniar etnia zen. Haren jatorrizko lurraldea Itsaso Baltikoaren inguruan zegoen; hori zela eta, erromatarrek Mare Suebicum zeritzoten. Tazitok ekialdeko germaniar herri guztiak suebo izendatu zituen.
Beren migrazioetan, sueboek hegoaldera eta mendebaldera jo zuten eta gaurko Alemanian bertakotu. Alemaniak oraindik Suabia (Schwaben) izeneko eskualdea dauka, antzinako Wurtemberg erreinuan edo gaurko Baden-Wurttemberg estatuan eta Bavariako hego-mendebaldean, Ulm hiriaren inguruan. Garai hartan, sueboen zenbait tribu banatu ziren eta alaman bihurtu; alaman izenetik datorkigu euskaldunoi Alemania hitza, frantsesaren bidez ekarria.
411. urtean, sueboak eta bandaloak Erromako Gallaecia probintzian kokatu ziren, Honorio enperadorearekin hitzarmena (foedus) izenpetuta. Haren hiriburua Bracara Augusta (gaurko Portugalgo Braga) zen. Sueboen Erresuma 456an bisigodoek suntsitu zuten Orbigo ibaiaren batailan. Harrezkero, bisigodoen menpe bizi izan ziren.
Almeria afera
Almería afera (Caso Almería) 1981eko maiatzaren 10ean (igandean) hasi zen, Gérgalgo (Almeríako) sakan batean zegoen Ford Fiesta batean kiskalitako 3 gorpu azaldu zirenean, hain zuzen ere.
Mañas, Montero eta Cobo, erosketak egiten ari zirela, ETAko kideak zirelakoan hartu zituzten atxilo Roquetas de Marren (Almeria). Biharamunean, autoa aberiatu ondoren alkilatu zuten Ford Fiesta batean aurkitu zituzten 3 gorpuak. Castillo Quero teniente koronelak eta beste 11 guardia zibilek koartel abandonatu batean torturatu zituzten eta, erroreaz jabetu zirenean, arrastoak ezkutatu nahian, txiki-txiki egin, autoan sartu, ihes egiten baleude bezala tirokatu eta su eman zioten autoari. Gazteen dirua erabili zuten behar zuten gasolina erosteko.
Gertaerak
Almería aferak atariko batzuk izan zituen 1981eko maiatzaren 7an Madrilen. ETAk Erregearen Etxeko Gela Militarraren buruaren (Joaquín Valenzuela jeneralaren) aurka atentatu zen, larri zaurituz eta haren laguntzaileetako 3 erail zituen.
3 egun geroago FEVEko langile zen Juan Mañas Morales (24 urte), PCEko kide eta FYESAko langile zen Luis Montero García (33 urte) eta ACERIASAko langile zen Luis Manuel Cobo Mier (29 urte) gazteak Santander aldera joan ziren, gero, Pechinan (Almerian) lehenengo honen anaiaren jaunartzea ospatzeko. Haien ibilgailuaren matxura baten ondorioz, Alcázar de San Juanen (Ciudad Realen) gelditu beharra izan zuten eta trenez jarraitu zuten Manzanares arte; bertan, Ford Fiesta berde bat alokatu zuten. Bizilagun batek, telebistan ETAkiden argazkiak ikusi ondoren, 3 gazteak terroristak zirela pentsatu zuen eta Guardia Zibilari deitu zion, hau ustezko terroristen bila hasi zelarik. Carlos Castillo Quero teniente koronela izan zen bilaketa honen buru.
1981eko maiatzaren 9an, larunbat arratsaldean, Ford Fiesta berdea Roquetas de Marreko etorbide nagusian utzi zuten, itsas pasealekuko oroigarri denda baten ondoan. Mañasen Francisco Javier deitzen zen anaiaren lehen jaunartzera zeuden gonbidatuta. Bidaia hasi zen egunaren bezperan, ETAk Valenzuela teniente jeneralari egin zion atentatua, baina 3 gazteak albiste honetatik urruti zebiltzan.
Guardia Zibilaren txostenak esaten zuenaren arabera, egun batzuk lehenago gertatu zen Valenzuela jeneralaren aurkako atentatuaren erantzuleak izan ziren horiek ihes egiten saiatu ziren; abizenak ere jarri zizkieten: Mazusta, Bereciartúa eta Goyenechea Fradúa. Egun bat eta erdi geroago, Pechina almeriar udalerriko familia bati eta Santanderreko beste biri Almeriara joatea eskatu zitzaien. Luis Montero García salamancarra, Luis Cobo Mier santandertarra eta Almeria bertako Juan Mañas Morales emigrantearen familiak ziren.
Barne Ministeritzak eman zuen bertsioaren arabera, los cadáveres, atrozmente calcinados, aparecen sin piernas y sin brazos, y tienen visible orificios de bala en distintos puntos del tronco y del rostro.
Gorpuak Gérgalgo errepideko 8400. kilometroan zegoen automobilaren barruan kiskalduta azaldu ziren. Bertsio ofizialaren arabera, ''atxilotu ziren ustezko terroristak armatuak eta indokumentatuak zeuden eta Madrilerantz zihoazen autoz. Gidaria erasotzen saiatu zirenean, guardia zibilek beharrezkoa ikusi zuten ibilgailuaren gurpilak tirokatzea''. Hori zen bertsio ofiziala. Triskantzaren ondoren, teniente koronelak Pechinako Mañas familiakoei eskutitz bat idatzi zien, non bertan hiru mutilen benetako heriotzari buruzko xehetasun guztiak idatzi zituen. Halako eskutitza familiarena da eta ez da inongo webgunean azaltzen, ezta inongo toki publikoan ere.
Epaiketan, 3 kondenatu izan ziren: Castillo Quero, teniente eta guardia bat. 24 urteko kartzela-zigorra Castillo Querori, 15 Gómez Torres tenienteari eta 12 Fernández Llamas guardiari.
Familiei ez zitzaien esplikazio handirik eman eta terrorismoaren biktima ziren errekonozimendua eskatu zuten behin baino gehiagotan, baina eskaera ez zen inora joan.
Strophurus wilsoni
Strophurus wilsoni Strophurus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Iguanodectes purusii
Iguanodectes purusii Iguanodectes generoko animalia da. Arrainen barruko Iguanodectidae familian sailkatzen da.
Triglachromis otostigma
Triglachromis otostigma Triglachromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Herbig Ae/Be izar
Herbig Ae/Be izarrak, oraindik sekuentzia nagusian sartu ez diren A eta B espektro motako izar gazteak dira. Gas eta hautsezko hodeietan bilduak daude eta diska zirkumestelar batekin inguratuak egon daitezke. 2 eta 8 eguzki masa arteko masa dute, eta oraindik, izar eraketa fasean (grabitate uzkurtzea) daude, sekuentzia nagusira gerturatuz, baina, bere nukleoan, oraindik hidrogenoaren fusioa hasi gabe. Euren izena, Georg Herbig astronomoagatik dute, 1960an, mota honetako izarrak, gainontzeko guztietatik ezberdindu zituena.
Herbig Ae/Be izarrak ezberdintzeko irizpideak, honako hauek dira:
Batzuetan, Herbig Ae/Be izarrek, euren dizdiran aldaketa esanguratsuak jasaten dituzte. Uste denez, diska zirkumestelarrean, bikorren existentziagatik (protoplaneta edo planetesimalak) izan daiteke.
AE Aurigae, V700 Monocerotis eta V856 Scorpii, mota honetako izarrik ezagunenetako batzuk dira.
João W. Nery
João W. Nery (Rio de Janeiro, Brasil, 1950ko otsailaren  12a - Niterói, Brasil, 2018ko urriaren  26a) idazlea izan zen, eta LGTB pertsonen eskubideen aldeko ekintzailea.
Jakina da 1977an sexu aldaketa kirurgikoa egin zuen lehenengo gizon transexuala izan zela.
Arku formero
Arku formeroa arkitektura elementu kurbatu bat da, nabe edo habearte bateko luzerako ardatzarekiko paralelo jarria. Bere funtzioa egitura bateko goiko aldeko hormak eustea da. Eraikina habearte bakarrekoa bada, arku formeroak horman sartuta izango dira, hots, arku itsuak izango dira. Arku formeroak zutabe batetik hurrengo zutabera igarotzen dira gangaren tarteekin bat etorriz.
João W. Nery
Urte askoan, LGBT pertsonen eskubideen alde egin zuen, bereziki transexualenen alde. João Wyllys eta Erika Kokay brasildar parlamentariek aurrera ateratako lege proiektu batek João Neryren izena darama.
2017ko abuztuan, jakin zuen biriketako minbizia zuela. 2018ko irailean, jakinarazi zuen minbiziak garuna ukitu ziola. Niterói hirian hil zen, urriaren 26an, 68 urte zituela.
Pembroke Pines (Florida)
Pembroke Pines Floridako hiri bat da. Broward konderrian kokatua dago. 2010ean 162,329 biztanle zituen, 89.2 kilometro koadrotan banatuta.
Disko zirkumestelar
Disko zirkumestelarra izarren inguruan orbitan dagoen gas, hauts, planetesimal, asteroide edo talka-zatiz osatutako eraztun edo toru formako material metaketa bat da, eta izar horren bizi-zikloaren edozein fasetan ager daiteke. Disko-mota hauek daude:
Megachile jenseni
Megachile jenseni erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Txiang Mai
Txiang Mai (เชียงใหม่, ahoskatua) Thailandiako iparraldeko hiria eta Txiang Mai probintziako hiriburua da. Mae Nam ibaiaren ertzean dago. 148.77 biztanle ditu (2008).
Ekonomia
Nazioarteko aireportua du. Burdinbide- eta errepide-gune garrantzitsua da. Industria (zilarreria, zurgintza, kimika-industria) eta turismoa dira ekonomia-jarduera nagusiak.
Kultura
Unibertsitatea du (Thailandiako iparraldeko kultura-gune nagusia da).
Ondasun nabarmenak
Hiri ikusgarria da, eta aipagarriak dira, besteak beste, hiritik hurbil dagoen Wat Phra That Doi tenplua, Thailandiako mendi gorenetako batean eraikia (XIV. mendeko monasterioa, pagoda), 1345. urteko Wat Phra Sing tenpluko budaren irudia eta Wat Chedi Luang tenplua.
Anafora (erretorika)
Anafora hitza grezieratik dator, ἀναφορά, eta errepikapena esan nahi du. Izen horrekin hitzezko figura bat definitu egiten da. Funtsean lerroen hasieran edo esaldien hasieran hitz bat edo gehiago errepikatzea da:
Baliabide literario honen helburua adierazpenari enfasia ematea da, modu batez esanahia indartzen. Prosan ere, aipatu dugunez, esaldiak edo sintagmak errepikatuz eman daiteke:
Sintaxi alorrean anafora baliabide sintaktikoa bezala onartua dago eta errepikapenak izenordeen bidez eman daiteke, aurretik azaldutako errepikatuz: "Ikasleak ez zuen ezer esan baina horrek egia bazekien".