cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Klima
Paleoklimatologia antzinako klimen azterketa da. Paleoklimatologoak Lurraren zati guztien aldaketa klimatikoak azaltzen saiatzen dira garai geologiko jakin batean, Lurraren eraketaren garaitik hasita. XIX. mendea baino lehen klimari buruzko zuzeneko behaketa gutxi zegoenez, paleoklimak zeharkako aldagaietatik ondorioztatzen dira. Horien artean daude proba ez-biotikoak (lakuetako ohantzeetan eta izotz-nukleoetan aurkitutako sedimentuak, adibidez) eta proba biotikoak (zuhaitzen eraztunak eta korala). Eredu klimatikoak iraganeko, oraingo eta etorkizuneko klimen eredu matematikoak dira. Klima-aldaketa denbora-eskala luze eta laburretan gerta daiteke, hainbat faktoreren ondorioz. Gaur egun klima-aldaketaren gaineko kezka dago, berotze globala dela eta.
Etimologia
Hitzaren jatorria grezierazko kλίμα, klíma, da, «inklinazioa» adieran. Izan ere, lehenengo klima eskualdeak banatu zirenean, eguzki izpien inklinazioaren arabera erabaki ziren.
2021eko Eskoziako Parlamentuko hauteskundeak
Hauteskunde-kanpaina 2021eko martxoaren 25ean hasi zen Eskozian COVID-19 pandemian, nahiz eta Parlamentua ez zen ofizialki desegin maiatzaren 5a arte, hauteskundeen bezperan. Hauteskundeetara aurkezten ziren alderdi nagusiak Eskoziako Alderdi Nazionala (SNP), Nicola Sturgeon lehen ministroak gidatuta, Douglas Rossek gidatutako Eskoziako Kontserbadoreak, Anas Sarwar Eskoziako Alderdi Sozialdemokratakoa, Willie Renniek gidatutako Eskoziako Liberal Demokratak eta Eskoziako Berdeak izan ziren. Bost alderdi horietatik bik lidergoa aldatu zuten 2016ko hauteskundeetatik.
Azken hauteskundeetatik sortu diren alderdi berrienak dira Reform UK, Michelle Ballantynek gidatua, Alba Alderdia, lehen ministro ohia eta Alex Salmond buru zuena, eta All for Unity, George Gallowayk gidatua. Alderdi hauek eskualdeko zerrendetan eserlekuak baino ez zituzten lehiatu. Ez zuten eserlekurik lortu.
Eskerregite eguneko bisitaria
Eskerregite eguneko bisitaria (ingelesezko jatorrizko izenburua: The Thanksgiving Visitor) Truman Capoteren narrazioa da, 1968an argitara emandakoa. Ume bati beste batek eragindako jazarpena (bullying) eta hark asmatutako mendekua du kontagai.
2021eko Eskoziako Parlamentuko hauteskundeak
SNPk Edinburgoko Zentrala, Ayr eta East Lothian irabazi zituen, baita Eskoziako Parlamentuko edozein hauteskundeetan boto gehien lortu zituen hauteslekua eta hautesleku gehien lortu ere. Eskoziako Berdeek 8 eserleku lortu zituen, Eskoziako Parlamentuko hauteskundeetan emaitzarik onenak lortu zituen; eta Eskoziako Kontserbadoreek 31 eserleku lortu zituzten. SNPk eta Eskoziako Berdeek, biak independentziaren aldekoak, guztira 72 eserleku lortu zituzten Eskoziako parlamentuan. Emaitzak SNPren garaipen handi gisa ikusten dira.
Klima
Klima eta eguraldia
Eguraldiaren epe luzeko adierazpenari klima esaten zaio. Beste era batera esanda: eskualde jakin bateko klima, delako eskualde horretan eguraldiak epe luze samar batean –zenbait hamarraldi– dituen estatistika ezaugarrien araberakoa da. Aditu batzuen ustez, 10 eta 100 km² bitarteko eremua duten eskualdeen klima mesoklima baten parte gisa har daiteke. Hala, beraz, ibar baten edo hiri baten propietate atmosferikoak kategoria horri dagozkio.
Eskerregite eguneko bisitaria
Haria
Buddyk hamar urte ditu eta egunero eskolarako bidean herriko beste gaztetxo batek, Odd Hendersonek, jazarri egiten du, jipoitu eta iraindu. Buddyren izekok, Sook andereñoak, egoera bideratu nahian, Eskerregite egunean Odd etxera gonbidatuko du.
Klima
Klima eta eguraldia
Hedadura handiko alde bateko (eskualde bat, herrialde bat edo are kontinente bat) ezaugarri meteorologikoak azaltzeko, berriz, makroklima terminoa erabiltzen da.
2021eko Eskoziako Parlamentuko hauteskundeak
Hauteskundeetan boto-emaileak % 63.05eko errekorra lortu zuen, Eskoziako Parlamentuko hauteskundeetan altuena.
Eskerregite eguneko bisitaria
Euskarazko bertsioa
Capote, Truman. Eskerregite eguneko bisitaria. Itzultzailea: Iñaki Iñurrieta. Literatura Unibertsala Bilduma, 10. zenbakia. Ibaizabal, 1991. 63 orr. ISBN 84-7992-044-0. Liburuaren fitxa
Klima
Klima eta eguraldia
Mikroklima hitza, aldiz, ekologian-eta oso erabilia, organismo baten habitat naturalaren klima ezaugarriei dagokio, ingurune jakin eta ongi mugatu bat hartzen du, landarediak, lur osagaiek eta eguzki argiari buruzko orientazioak eta esposizioak zehaztua, zeinean, oso tarte txikian, gorabeherak izan baitaitezke alde batetik bestera.
Oro har, eguratsaren batez besteko egoera bezala definitu da klima, eta zenbait hamarralditan (hogeita hamar urtetik berrogeita hamar urtera) jasotako datuetan oinarrituta egiten da batez besteko hori. Baina eskualde klimatiko guztietan eguratseko eguraldia etengabe aldatzen ari dela kontuan izan gabe, definizioa ez dago behar bezala osaturik.
Klimaren definizioan, beraz, kontuan izan behar da eguraldiaren bilakaera normala edo batez bestekoa, dituen gorabehera guztiekin. Hala, leku jakin bateko klimari buruzko zenbakizko ezaugarriak jakin nahi badira, tenperatura, prezipitazio eta haizearen batez besteko balioak ez ezik haiek noiz eta nola eskuratu ziren ere jakin beharra dago, eta orobat batez besteko balioari buruzko maiztasuna eta gorabeherak ere, eta airearen hezetasuna, egurats presioa, hodeiak, zeru garbiko eguzki orduak, ikusgaitasuna, elur geruza, eta, oro har, estatistika bidez bereiz daitekeen meteorologia gertaera oro. Hala egin dira klima mapak, alegia, datuen batez besteko balioak erabiliz eta kalkulu estatistikoak eginez. Denboran zehar aldagarriak baina batez besteko egoera baten inguruan aldagaitzak diren parametroen multzoa da klima, eta klimatologia, berriz, parametro horiez diharduen jakintza.
Klima sistema
Klima sistema 1975ean definitu zen lehenengo aldiz, Munduko Meteorologia Elkartearen Egurats Ikerketarako Programa Orokorrak prestatu zuen dokumentu batean.
Honela zioen definizioak:
Osagai horietako bakoitzak azpisistema heterogeneo termohidrodinamikoak eratzen ditu, besteek ez bezalako tasun fisikoak ditu, estu loturik dago gainerako osagaiekin energia eta materia jarioak eragiten dituzten prozesu konplexuen bidez, eta eguzki irradek (kontuan hartzeko moduko energia iturri bakarra baita hori) gobernatzen dute.
Lurreko klima sistema energia trukeen mende eta orekan dagoen sistema bat da. Sistema horren barruan hiru zati bereizten dira: sarrerak (sistemaren funtzionamendua baldintzatzen duten mekanismoak), erdigunea (eguratsa, sarreren kontrolpean) eta irteerak (Lurreko klimak, multzo oso horren ondorioa).
Sistemaren funtzionamendua, beraz, mekanismo edo eragile askoren mende dago (sarrerak): eguzki irraden energia, Lurraren errotazioa, orbita mugimendua, itsaso eta lurren banaketa, lurraren eta ozeanoen topografia, eta eguratsaren eta ozeanoen osaera. Eragile horietan eguzki irraden energia da, dudarik gabe, nagusia, sistemaren barruan sortzen diren prozesu gehienen oinarrizko energia iturria baita bera. Klima sistemaren erdigunea, berriz, eguratsa da: izan ere, lur azaleko eguraldia eta klima eratzen duten energia trukatze eta eraldatze gehienak airearen mugimenduaren bidez egiten dira, aireak berehala erantzuten baitie bero banaketaren gorabeherei.
Irteerak, berriz, Lurreko klimak dira, bakoitzak bere ezaugarriak dituela eta sarrerako mekanismo bat edo besteren eragina erakusten duela.
Klima sistemaren oreka horren ondorioetako bat Lurreko irradaren oreka da: Lurrak Eguzkitik hartzen duena adina energia islatzen du kanpoaldera, eta, beraz, lurraren batez besteko tenperatura ez da aldatzen.
Beste ondorio bat Lurreko uraren oreka da: ozeanoaren, eguratsaren eta kontinenteen artean ura lekuz aldatzeak horien artean sortzen den ur gehiegitasuna eta gutxiegitasuna orekatzen ditu.
Sistemaren oreka orokorrak Lurreko klimen egonkortasuna dakar. Horrek ez du, inondik ere, klimak aldatzen ez direnik esan nahi. Aitzitik, gertaera larri batek, izan kanpoko perturbazio bat (klima sistemaren kanpoko eragileren batean aldaketaren bat gertatu izanak eragina: gorabeherak eguzki irradetan, aldaketak Lurrak Eguzkiaren inguruan egiten duen orbitan), izan barneko bat (sumendietako erupzioak, aldaketak hormaguneen zabaleran edo lur azalaren gora-beheretan, karbono dioxidoaren gehitzea, baso galtzea, etab.), aldaketak eragiten ditu klimetan eta klimen banaketan.
Beraz, gaur egungo klimen mosaiko hau klimen historia jarraituaren une jakin bat besterik ez da, aldaberatasun naturala baita, hain zuzen, klimen berezitasun nagusietako bat.
Sistemako atalen arteko doitze eta kontrol prozesuetan zeresan berezia dute berrelikatze edo feedback mekanismoek: aldagai batek beste bati eragiten dionean, bigarrenaren eraginak lehenengoa eraldatzen du atzera; zirkuitu itxi bat eratzen da orduan, eta hasitako prozesua, edo areagotu egiten da (berrelikatze positiboa) edo moteldu (berrelikatze negatiboa). Eta hala, kanpoko edo barneko perturbazio baten eraginpean dagoenean klima sistema, berrelikatze mekanismoak sortzen dira aldagaien artean, denbora eskala ez beti berdinetan (hilabeteak edo milaka urteak). Lurraren gainazala jotzen duten eguzki energiaren aldaketek tenperaturan izan dezaketen eragina aztertzea izango litzateke berrelikatze positiboaren adibide bat: baldin lur azalera eguzki energia gutxiago iristen bada, tenperaturak behera egingo du, elur gehiago egingo du, hormaguneak ere hedatuz joango dira, eta horren ondorioz, albedoa handitu egingo da; eguzki irrada gehiago igorriko litzateke kanpora eta tenperatura are gehiago apalduko litzateke.
Klimaren hau bezain sistema konplexu batean anomalia batek aldaketak eragin ohi ditu beste aldagai batzuetan, hasierako perturbazioa zer motatakoa den, non gertatu den, eta zer magnitude duen betiere. Baina, klimak kontrolik izango badu, barneko doitze mekanismoek neutralizatu egin behar dituzte berrelikatze positiboko mekanismoak prozesuaren uneren batean.
Are gehiago, berrelikatze mekanismoen eragin erregulatzailea konplexua da, askotarikoa baita elkarri eraginez dauden azpisistema guztien jokabidearen denbora eskala.
Perturbazio batek asaldatu ondoren azpisistema batek atzera orekan jartzeko behar duen denbora da denbora eskala. Denbora eskaletan alde handia dago batetik bestera: eguratsa, bere osoan, eta behe troposfera, bereziki, ozeanoaren gainaldea bezala, duten mugitzeko eta beroa trukatzeko ahalmena dela eta, berehala erreakzionatzen dute tenperatura aldaketa baten aurrean, eta egun gutxi edo aste gutxitan iristen dute oreka. Aitzitik, biosferaren oinarrizko zikloa urtekoa da, eta uda-neguko aldaketa termikoei erantzuten die. Sistemako beste atal batzuek askoz ere denbora eskala handiagoak dituzte. Ozeanoan, ur sakonetan, doitze denborak hamarraldiak edo mendeak izan daitezke. Kriosferaren erantzuna ere aldakorra da oso: elur geruzak urtetik urtera gorabehera handiak dituen bezala, hormategiak eta hormaguneak askoz polikiago aldatzen dira, bolumenean edota hedaduran kontuan hartzeko aldaketak gertatzerako ehunka milioi urte igarotzen dira. Litosfera da, berriz, sistemako osagai motelena; ehunka milioi urtetan gertatzen baitira aldaketak berorretan.
Sailkapena
Ezagutzen den klimen lehen sailkapena grekoek egin zuten. Hiru klima eremu handitan banatu zuten Lurra, tenperaturen banaketa globala kontuan harturik: tropikala, epela eta polarra. Harrezkero sistema asko formulatu dira, batez ere XX. mendean, baina, oro har, bi joera nagusi bereiz daitezke. Batetik, klima aniztasuna sortzen duten faktoreetan (eguratsaren zirkulazioa, aire masak eta eguraldi motak) oinarritzen direnak, sailkapen genetikoak deituak (Flohn, Alissov edo Strahlerrenak, adibidez), eta, bestetik, klimaren hainbat elementu (elkortasuna eta tenperaturak) konbinatzen dituztenak, sailkapen enpirikoak deituak (Papadakis, Thornthwaite eta, batez ere, Köppen).
Flohnen klima sailkapena
Flohnen sailkapen genetikoak (1950) Lurreko haize laster handiak eta prezipitazioa hartzen ditu oinarritzat. Kontuan hartzen ditu halaber egurats zirkulazioaren joera orokorrak arotik arora izaten dituen aldeak. Urte guztia haize sistema beraren mende dauden eskualdeak (klima homogeneoa) eta aroaren araberako haizeen mende daudenak (klima heterogeneoa) bereizten ditu. Orotara, zazpi klima eremu bereizten ditu, baina haietako bakoitza zehatz-mehatz mugatzeko zailtasunak direla eta, ez da haien banaketa geografikoa planisferio batean irudikatu, eta mapa ideal bat marraztu besterik ez da egin.
Köppen klima sailkapena
Köppen klima sailkapena da sailkapen metodo ezagunena eta erabiliena geografoen artean. Landaredi naturala klimaren adierazle bat delako ideian oinarritzen da; haren kategorietako batzuk landare mota batzuen muga klimatikoetan oinarritzen dira, hain zuzen. Köppenek urteko eta hilabeteko tenperatura eta prezipitazio batez bestekoen arabera definitzen ditu klimak; zenbait talde eta azpitalde klimatiko bereizten ditu, eta letrazko kode baten bidez izendatzen. Bost talde nagusi daude, letra larriz adieraziak, eta beren ezaugarriak batez ere irizpide termikoetan oinarritzen dira:
Talde horiek guztiak azpitalde espezifikoagoetan banatzen dira, letra xehez adierazten dira, eta beren ezaugarriak prezipitazioen aroz aroko banaketan oinarritzen dira:
Bi letra multzo horiek konbinatuz Köppen klima sailkapena osatzen duten hamabi klimak ateratzen dira.
Converse
Converse EEBBko kirol oinetakoak eta arropa ekoizten dituen enpresa bat da.
Klima
Aldakortasun klimatikoa
Klima-aldakortasuna da batezbesteko egoeraren aldaketak eta klimaren beste ezaugarri batzuk deskribatzeko terminoa (adibidez, muturreko meteoreologiaren aukera edo probabilitatea, etab.), espazio- eta denbora-eskala guztietan, banakako gertaera meteorologikoetatik haratago. Aldakortasunaren zati bat ez dirudi sistematikoki gertatzen denik, eta zorizko uneetan gertatzen da. Aldagarritasun horri zorizko aldagarritasuna edo zarata deitzen zaio. Bestalde, aldakortasun periodikoa nahiko erregularra da, eta aldakortasun modu edo eredu klimatiko desberdinetan gertatzen da.
Converse
1908ko otsailean Marquis Mills Converse zapatariak sortu eta egoitza Massachusetts estatuko North Andover udalerrian du. Enpresak kirol oinetakoak ekoizten hasi eta berehala zaletu ugari beregantu zituen, halere bere oinetakoak olanaz ekoizten hasi zenean sekulako arrakasta izan zuen, saskibaloian jokatzeko ezin egokiagoak bilakatu baitziren, horrela kirol honetako oinetako ofiziala bihurtu ziren.
1923an garai hartako saskibaloia izarra zen Chuck Taylor jokalariak kirol oinetako hauek bere egin eta Connverse etxearen enbaxadore onena bilakatu zen. 1950eko hamarkadan Converse etxeak Chuck Taylorren irudia zeramaten oinetakoak merkaturatu ziren, hauei Chuck Taylor All Star Converse deitu zitzaielarik. 1970ko hamarkadan Converse Jack Purcell eta Converse Heritage oinetakoak merkaturatu zituen.
Potsdamgo Batzarra
Potsdamgo Batzarra Bigarren Mundu Gerrako Aliatu nagusien arteko bilera izan zen, Alemaniako Potsdam hirian dagoen Cecilienhof jauregian egin zena, 1945eko uztailaren 17a eta abuztuaren 2aren artean. Bertan parte hartu zuten herrialdeak Sobietar Batasuna, Erresuma Batua eta Ameriketako Estatu Batuak izan ziren; izan ere, hiru herrialde horiek Ardatzeko potentziak garaitu zituzten aliatuen artean boteretsuenak ziren.
Converse
1980ko hamarkadan Converse etxeak bere bigarren urrezko aroa izan zuen, garai honetan Nike eta Reebok enpresekin lehia hasi zen, bai eta ironikoki Converse etxeraren gainbeheraren hasiera ere, lehiakide berriei aurre egiteko prest ez baitzegoen. Converse etxeaaren iragarkietan Larry Bird eta Magic Johnson izar beteranoak agertu ohi ziren, aldiz Nike etxearen iragarkietan Michael Jordan izar gaztea.
Potsdamgo Batzarra
Batzar honetan biltzartu ziren hiru herrialde horietako buruzagiak Iosif Stalin, Winston Churchill (gerora Clement Attlee) eta Harry S. Truman izan ziren.
Ellora
Ellora (maratheraz: वेरूळ, Ellorā) Indiako arkeologia-aztarnategia da, Bombaytik hurbil dagoena. Erdi Aroko hainbat tenplu daude bertan. Horietako batzuk harkaitzean gizonak zulatuak eta beste batzuk adreiluz eta harriz jasoak, vihara eraikuntzen estiloan, eginak dira.
Klima
Aldakortasun klimatikoa
Urteetan zehar, aldatu egin dira klima-aldakortasunaren definizioak eta klima-aldaketa terminoa. Klima-aldaketa terminoak, gaur egun, epe luzeko aldaketa eta giza kausalitatea dakarren arren, 1960ko hamarkadan klima-aldaketa hitza erabiltzen zenean, orain klima-aldakortasun gisa deskribatzen duguna adierazten zen, hau da, klima-inkontsistentzia eta -anomalia gisa.
Potsdamgo Batzarra
Bertan erabaki zen aliatuek Alemania kontrolatuko zutela, ordainen politika egingo zela, Alemaniak zenbait lurralde galduko zituela eta Japoniaren aurkako gerran sobietarrek parte hartuko zutela.
Converse
2003ko uztailaren 8an Nike etxeak Converse enpresa 3500 dolar miloiengatik erosi zuen. Ondoren, kirol oinetako enpresa gehienen antzera bere lantegiak Asiare lekualdatu zituen.
Gaur egun Converse etxeko kirol oinetekoek berpizkundea jasan eta bildumazale eta zaletu ugariren oinetakoak bilakatu dira.
Apeninoak
Apeninoak edo Apenino mendiak (Appenninus edo Apenninus Mons; Appennini) Italiako mendilerro luzea da, penintsula haren ardatz nagusia osatzen duena. 1.200 kilometroko luzera du iparraldetik hegoaldera, ekialdeko itsasertzaren parean, hasi Liguriatik eta Calabriaraino. Mendilerro meharra da, gunerik gorenean ehunka kilometro zabal izateraino, eta inguru gorabeheratsua da oso. Corno Grande (2.912 metro) da gailur nagusia.
Ellora
Ellora garai horretako hainbat erlijiorentzat zen leku sakratua, leku berean baitaude tenplu budistak, hinduak eta jainistak. Lehenengo garaietako guztietan aipagarriena Vishrakarmango tenplu budista da. Hala ere, tenplurik harrigarriena Kailasa-ko Shivarena da, VIII. mendekoa, hasieran harkaitzean zulatua eta geroztik hartatik ebakia (578-772 bitartean egina).
Klima
Klima aldaketa
Klima-aldaketaren ondorioz, basamortuak hedatzen ari dira, eta bero-boladak eta baso-suteak gero eta ohikoagoak dira. Artikoko beroketaren gorakadak permafrosta urtzen, glaziarrek atzera egiten eta itsas izotza galtzen lagundu du. Tenperaturen gorakadak ekaitz bortitzagoak, lehorteak eta muturreko beste fenomeno meteorologiko batzuk ere eragiten ditu. Mendietako, koralezko arrezifeetako eta Artikoko klima-aldaketa azkarrak espezie asko birkokatzera edo desagertzera daramatza. Klima-aldaketak pertsonak mehatxatzen ditu elikagaien eta uraren eskasiarekin, uholdeen gorakadarekin, muturreko beroarekin, gaixotasunen gehikuntzarekin eta galera ekonomikoekin. Giza migrazioa eta gatazkak ere ondorio izan daitezke. Munduko Osasun Erakundeak uste du klima-aldaketa munduko osasunarentzako mehatxurik handiena dela XXI. mendean. Etorkizuneko beroketa minimizatzeko ahaleginek arrakasta badute ere, zenbait efektuk mendez mende jarraituko dute. Horien artean, itsas mailaren igoera eta ozeano beroago eta azidoagoak.
Inpaktu horietako asko 1,2 °C-ko egungo berotze-mailarekin hautematen dira. Berotze gehigarriak areagotu egingo ditu inpaktu horiek, eta inflexio-puntuak eragin ditzake, Groenlandiako izotz-geruzaren urtzea, esaterako. 2015eko Parisko Akordioan, nazioek kolektiboki erabaki zuten beroketa "2 °C-tik oso behera" mantentzea. Hala ere, Akordioaren esparruan egindako promesekin, beroketa globala oraindik 2,7 °C-ra iritsiko litzateke mende amaierarako. Berotzea 1,5 °C-ra mugatzeko, beharrezkoa izango da 2030a baino lehen isuriak erdira murriztea eta 2050erako isuriak nuluak izatea lortzea.
Potsdamgo Batzarra
Erabaki aipagarriak
≪Alemaniaren okupazioa dela eta, Kontrol batzordeak zaindu beharreko helburuak honakoak dira:
Klima
Klima aldaketa
Emisioak modu drastikoan murrizteko, erregai fosilak erretzeari utzi beharko zaio, eta karbono gutxi isurtzen duten iturrietatik sortutako elektrizitatea erabili beharko da. Horren barruan sartzen dira ikatzezko zentral elektrikoak pixkanaka kentzea, energia eolikoaren, eguzki-energiaren eta beste energia berriztagarri batzuen erabilera handitzea, eta energiaren erabilera murrizteko neurriak hartzea. Elektrizitateak erregai fosilak ordezkatu beharko ditu garraioa elikatzeko, eraikinak berotzeko eta industria-instalazioak funtzionarazteko. Karbonoa atmosferatik ere ken daiteke, adibidez, baso-estalkia handituz eta lurzoruko karbonoa harrapatzen duten metodoekin landuz. Komunitateak klima-aldaketara egokitu daitezkeen arren, kostaldeak hobeto babesteko ahaleginen bidez, ezin dute saihestu inpaktu larriak, orokorrak eta iraunkorrak izateko arriskua.
Potsdamgo Batzarra
Erabaki aipagarriak
1. Alemania guztiz desarmatu eta desmilitarizatzea, eta gerra arloko produkziorako erabilgarri diren alemaniar industria guztiak itxi edo zaintzea. (...)
Apeninoak
Geografia
Hiru zati bereizten dira Apeninoetan:
Newtonen binomio
Teorema
Teorema honek definitzen du edozein x+y binomioaren berreketak heda daitekeela gehiketa bategaz era honetan:
non koefiziente binomiala, n berreturaren balioa den eta k balio independentea n-garren baliora iritsi arte unitateka handitu egiten dena, honela definitzen den:.
Eta bestalde, kenketa baten berreketaren hedapena adierazteko, -y y-ren ordez hartu behar da berreketa bakoitietan era honetan:
Frogapena
Dakigunez, (a+b)^n eran adierazi dezakegu n aldiz (a+b) biderkatuz. Biderketa hau garatzerakoan, a edo b aukeratu eta beste biderkagaiekin biderkatzen dira. Horrela, biderketa bakoitzerako batugai bat lortuko dugu, a-ren n-k-garren berreketa bider b-ren k-garren berreketa erakoak diren gaiak lortuko dira, hau da; k aldiz b errepikatu eta n-k aldiz a. Espresio honen koefizienteak kalkulatzeko, zenbat modu ezberdinetan aukera ditzakegun k biderkagaietan b eta n-k biderkagaietan a, hau da; Errepikatuzko konbinazio edo multi-aukeraren balioa kalkulatu behar da. b eta a zenbakien berreturei erreparatuz, konturatuko gara b-ak aukeratzeko moduak zenbatzearekin nahikoa dela, horietako bakoitzean n-k a aukeratuko ditugulako. Badakigu n aukeretatik k aukeratzeko moduak Konbinazio (konbinatoria) direla, orduan, a^{n-k}b^k-ren koefizientea dela badakigu.
Korolarioa n\geq0 guztientzat
.
Binomioaren teorema orokorra (Newton)
Isaac Newtonek orokortu zuen Binomioaren teorema berretzaile errealetarako, serie infinitu batekin adierazita:
,, non
Apeninoak
Historia
Bigarren Mundu Gerran, alemaniarrek Apeninoak defentsarako harresi gisa (Linea Gótica) erabili zituzten. 1944ko irailean aliatuek eraso egin zuten, arrakasta handirik lortu gabe.
Ilargian ere badaude Apeninoak, Mare Imbriumen ondoan. Bertan ilargiratu zen Apollo 15a.
Newtonen binomio
Teorema Multinomiala
Binomioaren teorema orokortu daiteke bi batugai baino gehiagoren arteko n-garren berreketak barneratzeko, modu honetan adierazita:
, non koefiziente multinomialak dira.
Angelu anizkoitzen identitateak
Zenbaki konplexuetarako, binomioaren teorema Moivre Formularekin konbina daiteke, sinu eta koseno funtzioetarako angelu anitzeko identitateak emateko. De Moivre formularen arabera:
Binomioaren teorema erabiliz, eskuineko aldearen adierazpena hedatua izan daiteke eta, ondoren, zati errealak eta irudimenezkoak angelu anizkoitzen formulak lortzeko ateratzen dira. Izan ere:
Berdintasun hori De Moivreren formularekin alderatuz gero, argi dago:
Horiek dira angelu bikoitzaren ohiko identitateak.
Potsdamgo Batzarra
Erabaki aipagarriak
3. Alderdi nazionalsozialista eta beraren barruko edo azpiko talde guztiak deuseztatzea, erakunde nazi guztiak desegitea (...).
Newtonen binomio
Angelu anizkoitzen identitateak
Antzera:
Potsdamgo Batzarra
Erabaki aipagarriak
4. Alemaniaren etorkizunerako bizitza politikoa bideratzeko oinarri demokratikoa eta nazioartean parte hartzen duenerako lankidetza baketsua prestatzea (...).
Newtonen binomio
Angelu anizkoitzen identitateak
De Moivreren formularen enuntziatuarekin alderatuz, emaitzaren zati errealak eta irudikariak bereiztean:
Potsdamgo Batzarra
Erabaki aipagarriak
5. Gerrako kriminalak eta sarraski edota gerrako krimentzat har daitezkeen plan nazietan parte hartu dutenak atxilotu eta epaitu egin behar dira (...)
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Santikurutze Kanpezu)
Andre Maria eliza Kanpezuko Santikurutze Kanpezu herrian dagoen eraikin erromanikoa da.
Potsdamgo Batzarra
Erabaki aipagarriak
6. Alemaniaren hezkuntza zainduko da doktrina nazi eta militaristak errotik kanporatzeko eta ideia demokratikoak indartsu garatu ahal izan daitezen.≫
Newtonen binomio
Angelu anizkoitzen identitateak
Orokorki,
eta
Potsdamgo Batzarra
Erabaki aipagarriak
Berlin, 1945eko abuztuaren 2ko adierazpena.
Newtonen binomio
Seriea e -rentzako:
e zenbakia ekuazio honen bidez definitzen da:
Adierazpen horri binomioaren teorema aplikatuz, e-rako serie infinitua lortzen dugu. Bereziki:
Hau da batura horren k-garren terminoa:
n zenbakiak infinitura jotzen duenez, eskuinean dagoen adierazpen arrazionala 1era hurbiltzen da:
=1+0\cdots0
=1
Eta, beraz, n infinitura jotzen duenean, k-garren termino bakoitza honetara mugatzen da:
Horrek adierazten du serie infinitu gisa idatz daitekeela e:
Historia
Isaac Newton i egotzia, teorema Al-Karjík aurkitu zuen lehen aldiz 1000. urte inguruan. John Wallis en interpolazio eta estrapolazio metodoak arazo berrietara aplikatuz, Newtonek espresio polinomiko bat serie infinitu bihurtzen zuten adierazle orokortuen kontzeptuak erabili zituen. Horrela frogatu ahal izan zuen lehendik zeuden serie asko kasu partikularrak zirela, bai bereizketaz, bai integrazioz.
1664ko eta 1665eko neguan, Newtonek, Lincolnshire n bere etxean zegoenak, hedapen binomiala hedatu zuen n zenbaki arrazionala den kasuan eta hurrengo udazkenean, adierazlea zenbaki negatiboa denean. Bi kasuetarako aurkitu zen esamolde erresultantea termino amaigabeen serie bat zela.
Adierazle negatiboen kasuan, Newtonek Pascalen Triangelua ren forma mailakatua erabili zuen, Michael Stifel matematikari alemaniarrak bere Arithmetica Integra lanean azaldu zuena: Forma honen azpian erraz ikusten da, j-garren elementuaren eta (j-1) -errengloi baten hamargarren elementuaren baturak azpian dagoen lerroaren j-garren elementua ematen duela emaitza gisa. Newtonek taula hau gorantz luzatu zuen, lerro batean j-garren elementuaren eta (j-1) rengloiaren -aurrekoaren gainetik dagoen elementuaren arteko aldea aurkituz, emaitza goiko lerro horren j-garren elementu gisa jarriz. Horrela, taula berri hau lortzeko gai izan zen: Zenbaki-serieak amaierarik ez zuela ohartzean, Newtonek ondorioztatu zuen adierazle oso negatibo batentzat seriea infinitua dela adierazten duena; izan ere, batuketak (x+y) binomioa (1+x) adierazten bazuen, lortutako emaitza baliozkoa da x -1 eta 1 artean badago. N zenbaki arrazionala bada, lortutako patroia aztertuta, Newtonek koefiziente binomialak lortu ahal izan zituen 2/frakzio bakoitzeko. Kasu horretan, n = 1/2 bada, koefizienteak 1, -1/2, 1/8, -5/128 eta abar dira, eta Newtonek egiaztatu ahal izan zuen 1/2rako hedapena biderkatuz gero, berez, n = 1 kasua lortuko zuela.
Aurkikuntza horretatik aurrera, Newtonek intuizioa izan zuen amaigabeko serieekin lan egin zitekeela, adierazpen polinomiko finituekin bezala. Newtonek ez zuen inoiz teorema hau argitaratu. Wallisek egin zuen lehen aldiz 1685ean Algebran, aurkikuntza hau Newtoni egotziz. N = 2rako teorema binomikoa Euklides en Elementuetan dago (300 a. C) eta «koefiziente binomial» terminoa Stifelek sartu zuen.
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Santikurutze Kanpezu)
2003ko, martxoaren 5ean, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, monumentu sailkapenarekin.
Ezaugarriak
Kanpezu, aspaldidanik, Arabako biztanleriaren gune garrantzitsuenetako bat da. Herrian erromatarrak egon zirela adierazten duten datuak daude. XII. mendean arma-plaza garrantzitsua izan zen eta foruetan eta pribilegioetan aipatzen da.
Hirigune historikoaren erdian, hegal erdian, Gure Andre Mariaren eliza dago, Andre Mariaren Jasokundea izenez ere deitua.
Hirigune historikoaren egitura Erdi Aroan sortutako herrien ohikoa da: txantelketa nabarmena du, etxadiak kurba-mailen norabidean daude lerrokatuta eta antzinako harresiaren trazatuaren aztarnak daude.
Etxebizitzen eta elizaren artean dagoen distantzia oso txikia da, eta sakristia dagoen aldean etxadietara atxikirik ere egon da. Tenplura sartzeko eta kaleen arteko mailen aldea berdintzeko, eskailerak daude, eta egungo atariaren parean kokatutako plataformaraino igotzen dira.
Bitxia bada ere, eta ohiz kanpokoa, ataria iparraldean kokatuta dago. Ziurrenik, horregatik egongo da mendebaldean ataririk gabeko beste portada bat, eta hortik sartuz gero elizaren atzealdetik sartuko gara.
Elizako multzo horren kanpoko bolumetria nabe nagusiak, dorreak, sakristiak eta atariak osatzen dute.
Fabrika nagusiak, XIV. mendekoa, areto-oina du, nabean lau kapera ditu eta presbiterioan hiru. Burualdea poligonala da, bost aldekoa, abanikoan dagoen gurutze-gangak estaltzen du eta landare motiboz apaindutako kapitelak dituen zutabe erditan oinarritzen da.
Nabea gurutze-gangak estaltzen du. Hori zutabe faszikulatutan oinarrituta dago, batzuk marrazkirik gabeak dira eta besteak landareen, animalien edo gizakien motiboz apainduta daude. Zehar-nerbioak gizakien eta landareen motiboz apaindutako mentsuletan oinarrituta daude.
Koruaren gainean dagoen ganga geroago eraikitakoa da, eta honela apainduta dago: kurbatutako gurutzaduraz, giltzarrietan errosetez, kapitelez eta elementu geometrikoz. Ziurrenik XVI. mendean eraikitakoa da.
Korua, Pizkundea garaikoa da, eta oso apaindutako pilastretan oinarritutako beheratutako arku handia du. Mendebaldeko portadan antzeko motiboak daude. Hala eta guztiz ere, arkuen bazter-zokoak apaindura plateresko aurreratua dute, eta adakeraz, espiralez eta grutesko handiz apainduta daude. XVI. mendekoa da. Micaela Portillaren arabera, Domingo Gebararen lana da. Behe-koruko ganga gurutzatua da eta giltzarrietan izar eta lore handiko formak ditu. Koruko aulkiteria ederra nabarmendu beharra dago nahitaez, XVIII. mende amaieran zizelkatutakoa. Hamahiru eserleku ditu eta horietan Salbatzailearen eta apostoluen irudiak azaltzen dira. Paisaiak, arrokaiako apaindura eta irudi fantastikoak ere azaltzen dira.
Kaperak ez dira oso ezberdinak elkarren artean, eta diagonalean dauden gurutze-gangek estaltzen dituzte guztiak. Horiek landareen eta gizakien aurpegien motiboz apaindutako mentsuletan oinarrituta daude.
Iparraldean dauden kaperen goiko aldeek triforio txiki bat osatzen dute, eta hori absideraino iristen da.
Kanpoaldeak ezaugarri gotiko arkaikoak ditu, eta erromanikoaren eragin nabarmena. Deigarria da hegoaldeko fatxada, non eraikuntza-aldi desberdinak bereizten baitira.
Lehenengo aldian argiagoa da erromanikoaren eragina. Aldi horretakoak dira absidea eta hegaleko kaperak, harburuen eta erlaitzen altuerara iritsi arte.
Burualdeko horma-bularrek bi isurialdeko teilatuak dituzte eta poligonalean laprandura handiko leihate oso zorrotzak ditu. Horma-bularren eta leihateen gainean apaindu gabeko harburuak dituen erlaitz bat dago. Hori fabrikaren hainbat lekutan ikus daiteke, han-hemenka.
Bigarren aldiko ezaugarria diagonalean dagoen horma-bularra da. Bat dator korua eraiki aurretik elizak zuen luzerarekin.
Hirugarren aldia koruaren zatiari dagokiona da. Aldi horrekin edo aurreko batekin bat etorriz, edo baita aldi independente batekin ere, inguruko harresiaren altuera handitu egin zela nabarmentzen da, eta horri esker egurrezko zinbriak koka daitezke ganga ukitu gabe.
Portada garrantzitsuena mendebaldean dago eta XVI. mende hasierako gotiko aurreratukoa da. Alfizean kokatutako bola-ilara duen ogiba-arkua du eta pinakuluetan amaitutako pilastrek eusten diote. Arkua sei pare baketoi oso finez osatuta dago, eta landare-motiboetan apaindutako kapitelak ditu. Azkeneko baketoiak arku konopiala du buruan. Tinpanoak Ehorzketa Santuaren motiboak azaltzen ditu erliebean.
Iparraldeko portada, atariaren barnean dago, eta estilo berekoa da, nahiz eta zertxobait sinpleagoa izan. Tinpanoa Pietatearen motiboz apainduta dago.
Dorrea, XVII. mendekoa harlanduz egina dago eta trinkoa da kanpai-gorputzera iritsi bitartean. Hor puntu erdiko lau bao ditu, eta gorputz koniko txikiaz koroatutako kupulan amaitzen da.
Erretaula nagusia, XVII. mende amaierakoa edo XVIII. mende hasierakoa, azpi-atalak, gorputzak eta buruak osatzen dute; eta urre-koloreko eta oso apaindutako lau zutabe salomondarrek hiru kaletan banatzen dute. Gorputz nagusiak Jasokunde Birjinaren irudia eta San Petri eta San Pauloren eskulturak ditu.
Erretaula nagusiaz gain, badaude azpimarragarriak diren beste batzuk, hegaleko kaperetan. Horien aldamenean, gotiko aurreratuko hilobi bat dago. Hilobian zakurra oinetan duen pertsonaia jantzia eta Santa Kurutzeren armarria azaltzen dira; elementu horiek gangaren ardatzean ere ageri dira.
Moulins-Engilbert
Moulins-Engilbert Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 949 ziren, horien artean 683 aktiboak ziren eta 266 inaktiboak ziren. 683 pertsona aktiboetatik 607 lanean zeuden (338 gizon eta 269 emakume) eta 76 langabezian zeuden (37 gizon eta 39 emakume). 266 pertsona inaktiboetatik 109 erretiraturik zeuden, 47 ikasten zeuden eta 110 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Moulins-Engilbert udalerrian 717 unitate fiskal zeuden, 1.414,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.181 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 112 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 30 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 14 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 47 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 3 igeltseroak, 4 margolariak, 6 zurginak, 5 iturginak, 3 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 6 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 15 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen, 1 drogeria zen, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Moulins-Engilbert udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.472 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Moulins-Engilbert udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 220 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mila Amurrio
Mila Amurrio Vélez (Gernika,1964 -) euskal soziologo feminista da. Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta ikerlaria da. 2021eko martxoa geroztik UEUr en talde eragileko kide da.
Unibertsitateko irakaslea
UPV/EHU ko Gizarte eta Komunikazio Zientzien fakultatean irakaslea da. Soziologia eta Gizarte Langintza sailean irakasle eta ikerlari. Irakaskuntza jarduna garatzen du, euskaraz eta gaztelaniaz, honako gradu hauetan: Soziologian, Gizarte Hezkuntzan eta Zientzia Politikoetan eta Administrazioan; eta, honako graduondo hauetan:  Estudios Feministas y de Género; Tecnología, Aprendizaje y Educación, y Participación y Desarrollo Comunitario.
Ikertzailea
Soziologian doktorea da; Jesus Arpal eta Kepa Fernandez de Larrinoaren zuzendaritzapean 2001ean aurkeztu zuen tesiaren izenburua "Genero, nazio eta nazio hezkuntza ikastoletako irakasleria" izan zen; euskal nazioaren eraikuntzan emakumezkoek nazio-identitatea igortzeko eta zabaltzeko hezkuntzan izandako partaidetza aztertu zuen tesi-lan horretan. Azterketa-lana beste edozein nazionalismorentzat ere baliagarria izan zitekeen. Hortik abiatuta izenburu berarekin liburu bat argitaratu zuen 2003an.
Ikasketa feministak eta generokoak Masterraren sustatzaileetariko bat izan zen eta bertako irakaslea da. 2010ean Mari Luz Estebanekin batera editore-lanak egin zituen Feminist challenges in the social sciences (Erronka feministak gizarte-zientzietan) liburua Nevadako Unibertsitatearekin argitaratzeko.
Ikertzaile moduan Parte Hartuz taldeko kidea da. Bere ikerketan genero-ikuspegia txertatzen du eta ildo nagusiak hezkuntza, berdintasuna, aniztasuna, genero-indarkeria, euskara, nazionalismoa, euskal hiritartasuna eta partaidetzaren ingurukoak dira. Gai horien inguruan hainbat artikulu idatzi ditu Berria egunkarian.
Europako hezkuntza-sistemen sorrera eta garapen historikoa aztertu ditu, baita euskal kasuak eta haren berezitasun nagusietan. Mila Amurrioren ustez, hezkuntza-sistemak gutxieneko lurzorua eskaini behar luke, herritar guztien gizarte-kohesioari, euskarari, euskal kulturari eta balio demokratikoei begira, ezinbesteko osagaiak baitira. Nahi den kohesio maila hori lortzeko, eskolak homogeneotasunaren eta aniztasunaren arteko oreka bilatu beharko du. Ezagutzaren gizartean bereziki garrantzitsua den helburua gizarte-berdintasuna da, hezkuntza gehiagorekin eta hobearekin lor daitekeena.
K.a. XXV. mendea
'''Kristo aurreko XXV. mendea''' K.a. 2500. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 2401. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Elvillar)
Andre Mariaren Jasokundearen eliza Elvillarko (Arabako hegoaldea) eraikin erlijioso nagusia da.
2003ko, martxoaren 4an, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, monumentu sailkapenarekin.
Ezaugarriak
Elvillar Guardiaren menpeko gunea izan zen 1667 arte, orduan jaso baitzuen hiribildu titulua. Hala ere, XVI. mendean bizi izan zuen oparotasun handieneko garaia. Errege-Erregina Katolikoek eskualdera ekarri zuten bakeak lurren emankortasuna aprobetxatzea ahalbidetu zuen eta biztanleen bizi-maila hobetzea, denak ere lursail txikien jabe libreak zirela.
Gaztelua defentsarako izan zen ordura arte, baina ordurako beharrezkoa ez zenez, elizaren hormen zati bihurtu zen. Gaur egun ere, portada nagusian ikusi daitezke haren arrastoak. Lanak abside aldetik hasi ziren XVI. mendeko lehendabiziko urteetan. Erretaula ikusgarri bat eskatu ondoren, tenplua zabaltzeko beharra ikusi zuten, eta defentsa-gunea okupatu eta dorrea eraiki zuten. Mendearen amaieran, lanak ia bukatuta zeuden, portikoa izan ezik.
Monumentua Andre Maria plazan dago. Portikoa iparraldera begira dago. Multzoak bost atal ongi bereiziak ditu: nabe nagusia, portikoa, dorrea, sakristia, eta portikora eta nabe nagusira atxikitako etxebizitza.
Nabea oso altua da eta areto-solairua du. Hala eta guztiz ere, kontrahormak gutxi nabarmentzen dira kanpoaldetik, eta gehienbat barnean ageri dira. Horma-errefortzuen segidak eta presbiterioko hertsiguneak nabeak kapera eta gurutzadura dituela iradokitzen du, baina itxura besterik ez da.
Burualdeak bost alde ditu eta aspaldi galdu zuen ganga. Duela gutxi zaharberritu du Arabako Foru Aldundiak. Egitura metaliko tubularrez eta urre-koloreko xafla zulatuz berreraiki dute, eta ezin hobeki berreskuratzen da ganga zaharra. Erretaularen atzean dauden paramentuek arku konopial beheratuak dituzte apaingarri gisa.
Hurrengo ataletako albo-hormek Erdi Aroko aztarnak dituzte, gotorleku zaharrarenak agian. Bigarren zatian kapera txiki bat osatzen da. Nabeko gurutze-gangak izardunak dira, eta azken zatian, korua estaltzen duenean, korapilatu egiten dira.
Korua beheratutako arku batek eta ganga izardun batek osatzen dute. Bertara joateko igoera dorrearen lehen zatian eraikita dago eta elementu hauek ditu: itzelezko eskailera, harrizko eskudela duena; harlanduzko ganga obala, eta sarbiderako goiko eta beheko ateak, pilastraz eta frontoiz apainduta. Koruko aulkiteria oso xumea da.
Barruko kontrahormetara itsatsita, forja-laneko bi pulpitu daude eta neoklasikoko ahots-gordetzaileak dituzte.
Sakristia berriak hiru atal ditu eta XVIII. mendeko ganga lunetaduna. Haren ondoan sakristia zaharra dago, edo sakristia izan zenaren zati bat, kanoi-gangaz egina.
Dorreak bi atal ditu. Beheko atala oso altua da, eta ertzetan pilastrak ditu laukizuzenez eta obaloz apainduta. Leihoak ere baditu, frontoiz eta pilastraz apainduta. Dorrearen erdialdean leiho laukizuzen xumeak daude. Azken atala, kanpaiena, oktogonala da eta errematerako kapitel horzduna du.
Portikoa itxia da, lau isurialdeko teilatua du eta oinplano laukizuzena. Barrualdea harriz apaindutako gangarekin egin zen eta argiztapenerako hiru begiekin. Barne-portada erdi-puntuko arkua da eta aingeru bat du giltzarrian. Dekorazioa ondorengo elementuekin osatzen da: orridun kapitelak dituzten kolomak, erlaitz irtena eta hiru horma-hobi, Jasokundea, Roke Deuna eta San Joan Nepomucenoren irudiekin.
Erretaula nagusia Errioxako aipagarrienetakoa da. XVI. mendean egin zen eta XVII.ean urreztatu. Erretaulak azpi-atal horizontala, bi atal eta atiko bat ditu, eta, hiru kale eta lau kale-artetan zatituta dago. Azpi-atal horizontalean eta atikoan pasioko pasarteak irudikatzen dira. Bi ataletan Kristoren jaiotza, haurtzaroa eta bizitzako pasarteak aipatzen dira. Gaur egun sakristian dagoen Kristoren irudia da ikusgarriena, jatorrian erretaulari amaiera ematen bazion ere. Hura egin zuten artisten artean Guiot de Beaugrant eta Andres Araozkoa ageri dira.
Gurutzaduraren bi kontrahormen gainean San Joanen eta Arrosarioko Ama Birjinaren omenezko erretaulak jarri ziren. Horietatik lehena harrizkoa da.
Chalcides sexlineatus
Chalcides sexlineatus Chalcides generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Columbus (Georgia)
Columbus  Georgiako estatuko hiri bat da. Twiggs konderrian kokatua dago. 2010ean 189,885 biztanle zituen, 560.44 kilometro koadrotan banatuta.
Bryconamericus multiradiatus
Bryconamericus multiradiatus Bryconamericus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Mycteroperca venenosa
Mycteroperca venenosa Mycteroperca generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Ibai Gazia (Arizona)
Ibai Gazia (ingelesez: Salt River; gaztelaniaz: Río Salado; o'odhameraz: Onk Akimel, yavapaieraz: ʼHakanyacha edo Hakathi) Arizonako ibaia da. 322 kilometro luze da eta 35.483 km2-ko ibai-arroa du. Gila ibaiaren ibaiadar nagusia da.
Homosexualitatea Antzinate Klasikoan
Antzinate klasikoan gertaturiko praktika homosexualak dira Antzinako Grezian eta Antzinako Erroman gertaturiko sexu edo genero berdineko pertsonen arteko sexu edo maitasunezko harremanak. Antzinako Grezian gizonezkoen arteko erlazioa pederastia bezala ezagutzen zen; adinez nagusiena zen bikote-kideak rol aktiboa zuen bitartean, gazteenak rol pasiboa zuen. Pederastiak egiteko hezitzailea eta babeslea zuen. Antzinako Erroman, bestalde, legitimoa zen maila sozial altuko gizonek beste gizon batzuekin harremanak izatea, beti eta besteak estatus sozial baxua eta rol pasiboa betetzen bazuen. Emakumeen arteko erlazio homosexualei dagokionez, Greziako eta Erromako gizarteek ez zuten emakumezko homosexualitatea baieztatzen, ezta deuseztatzen ere; gaur egunera arte heldu den emakumeen arteko erlazioen froga bakarrenetarikoa Safo olerkariaren bertsoak dira, non beste emakumeenganako maitasuna erakusten duen.
Djamila Bouhired
Biografia
Djamila Bouhired erdi-mailako klaseko familia batean jaio zen. Ama tunisiarra zuen eta aita aljeriarra. Aljeria kolonialeko eskola frantses batean ikasi zuen. Garai hartan bere bokazio iraultzaileaz ohartu zen : Aljeriako ikasle guztiak goizero goizero «Frantzia da gure ama» errepikatzera behartuta zeudenean, Bouhired agindu horren aurka bihurritu eta «Aljeria da gure ama!» aldarrikatu zuen. Esan beharrik ez dago ikastetxeko agintariek zigortu egin zutela. Ordurako, bere nebek independentziaren aldeko borroka independentistan jarduten zuten, eta Bouhiredek ere berehala bat egin zuen FLNrekin. Aljeriako independentzia gerran Aljerreko barruti autonomoko Yacef Saâdi komandantearen lotura-agente eta laguntzaile pertsonal gisa lan egin zuen.