cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ortigia
Espainiar garaia
Espainar menpekotasunean Ortigia hirigintza-itxurak erabateko eraldaketa izan zuen eta gaurdaino irauten du. Gaztela eta Aragoiko gobernadoreek Kataluniako eta Siziliako estilo barrokoen nahasketa ezarri zuten, harrotasunez Barroko siziliarra izenekoa, Noto hiriaren antzekoa. Ortigiako estilo arkitektoniko honek oraindik ere irauten du. Garai hartan, Sirakusako hirigune bakarra zen eta Espainiarekin merkataritza-harreman gehienak gauzatzen ziren, beraz, kaleetan eta eraikinetan espainiar menpekotasunaren eragina ageria da. Ortigia Eskualdeko Ganbararen egoitza izan zen ere; Espainiaren gobernu-erakunde bat Frederiko II.a Siziliakoa k ezarri ondoren, Eleonora Anjuokoa emazteari opari moduan eman zion. Harrez geroztik, ganbara erregina batetik bestera pasatu zen, Karlos V.ak abolitu arte 1536an. Errege-erregina Katolikoek, 1492an monarkiaren erreinuetatik juduak kanporatuz zituzten. Sirakusako komunitateak ondorioak pairatu zituen ere, Ortigiako Giudecca auzoko juduak erbesteratu zituzten eta horren ondorioz merkataritza nabarmen behera joan zen. Espainia inperioa bilakatu zenean, egoera larritu zen. Izan ere, Espainiako enperadoreek Sizilia ariete gisa turkiarren, austriarren eta koroaren beste etsaien kontra erabiltzen zutelako. Karlos V.ak Ortigia bilakatu zuen Europako gotorlekurik sendoena, harresiak eta zubi altxagarriak eraiki zituen. Irlara bakarrik ate batetik sar zitekeen, Porta Ligni izenekotik, oso ederra benetan. Ate hau bertan behera bota zuten, espainiar beste gotorleku historiko batzuk bezala, Italiaren bateratzearen hurrengo egunean. Espainiak Ortigia gune militarra bilakatzean, Sirakusako egoera soziala eta kulturala pobretu zen.
Austriar eta borboi leinuak, eta Italiaren bateratzearen garaia
XVII., XVIII. eta XIX. mendeak oso gogorrak izan ziren Ortigia irlan. Mende horietan, harresien barruan Sirakusako populazio guztia babesten zen. Ortigia gotorleku militar bat zen austriarrengandik eta turkiarren erasoetatik defendatzeko. Azkenean, Utrecheteko Ituna zela eta, Espainiak Sizilia austriarrei eman zien. Jarraian, Savoia Piamonteko leinua heldu zen, baina monarkia honek gutxi iraun zuen ez Espainiak ezta Austriak ere ez ziotelako nahi Mediterraneoko irla handienari uko egitea. Zenbait gertakizunen ondoren, Ortigia, Sirakusa eta Sizilia borboien eskuetan bukatu zuten eta ondorioz, Sizilia Napoliko Erresumarekin elkartu zen. Beranduago, Sirakusak parte hartu zuen monarkiaren kontrako zenbait matxinadatan. Azkenean, Garibaldiren mugimenduan eta 1861eko Italiaren bateratzean parte hartu zuen. Azpimarratzekoa da 1693ko Val di Notoko lurrikarak Ortigian izan zuen eragina. Honek txikizio handiak eta hildako asko eragin zituen Sizilia osoan zehar. Ortigian, Avolan edo Noton ez bezala, kalteak ez ziren hain handiak izan jauregi batzuk zutik iraun zutelako. Geroko zaharberritzea borroko estiloan egin zen.
Gaur egun
XX. mendeko 60ko eta 80ko hamarkaden artean, alderdi zaharra bertan behera utzi zen. Horrek delinkuentzia eta hondatze ekarri zuen. Geroago, zenbait hiri-plangintza egin ziren, hala nola, Urban izenekoa. Hauen helburua zen gunea berritzea eta Itsas Museoa sortzea. Egitura hauek Syrakosia partzuergoak kudeatzen ditu baita hiriko beste museo batzuk ere. Gainera, irlan sartzeko beste hirugarren zubi bat eraiki da, garrantzi handikoa ziurra eta bideragarria delako. Aipatzekoa da G8ko partaideak Maniace Gazteluan elkartu zirela 2009an, haien artean Ingurugiroko Ministroak baita antzeko erakundeen zenbait ordezkari ere. Ortigiak jasotako diru-funtsak gunea zaharberritzeko erabili zituen, beti ere ingurua eta jatorrizko arkitektura errespetatuz.
Fundazioaren garaia
Ortigiako prefekturaren eta udaletxearen inguruan indusketak egin ziren. Han agertu ziren, K.a. VI, mendeko tenplu joniar baten azpian, etxe batzuk K.a. VIII. mendeko azken hamarkadakoak, hortaz lehen kolonoei zegozkien. Haien planta karratua (4x4 m-koa) edo errektangularra (4x2,5 m-koa) da. Antolamendu horrek, kolonia fundatu zenekoa, emandako lur-sailak islatzen omen du. Indusketa hauek adierazten dute jatorrizko hiria Ortigian izan zela, baina geroago kontinentera hedatu zela. K.a. VIII. mendetik, Ortigiak kale ortogonalak zituen, ipar-hego ardatz batek zeharkaturik (gaur egun Dion eta Erroma kaleek osatzen dutena). Txikiagoak ziren beste kale batzuk zekarkatzen zuten ardatza eta horrek geroago mendebaldera biratzen zuen, istmoaren zuzenbidea jarraituz. Egiturak, Ortigiaren azalera (1500 m luze eta 600 m zabal) osatzen du, Erdi Aroan zehar iraun zuen Aro Modernoa arte helduz. Gaur egun nabaria da zenbait partetan.
Apoloren tenplua
Ortigia irla eta lehorra lotzen duen zubiak zeharkatu ondoren, hau da, Uztailaren 25eko pasealekuan, Apolo tenpluaren aztarnak agertzen dira. Cavallarik aurkitu zituen 1862an. Indusketa guztiak 1938 eta 1943 artean egin ziren, espainiar koartela eta Erdi Aroko etxetxoak kendu zirenean. Tenplu honen erabilerak hurrengo hauek izan ziren: bizantziar eliza, arabiar mezkita eta normandar basilika, besteak beste. Tenplu honen gurtza badakigu zein zen ekialdeko harmaila gorenean dagoen inskripzio bati esker. Hizki arkaikoak, 8 metro luze dutenak, tenplua eraiki zenekoak dira, hau da, K.a. VI mendekoaren lehen laurdenekoak. Testuak dio:
Modu honetan, arkitektoaren izena agertzen da, oso arraroa Aro Arkaikoan, eta gainera, kolomadiaren garrantzia azpimarratzen du, lan aparta garai hartan. Litekeena da Epiklesek egitea. Dudarik gabe, Siziliako tenplu peripterorik antzinena da. Eraikina, 58,10 x 24,50 m, hareharrizko blokeekin eginda dago eta honen basamentuaren sakonera 2,3 metrokoa da. Zutik, bi zutabe arkitrabedun baino ez daude, fatxadako eta hegoaldeko partearen zutabe-zati batzuk eta cellako edo naoseko hormaren atal bat. Hasieran, alde laburretan sei zutabe zeuden, eta hamazazpi alde luzeetan. Zutabe bakoitza 40 tonakoa zen, monolitikoa, eta garaiera, kapitelarekin, 7,89 m-koa zen. Zutabe hauek artekak zituzten, oso lauak eta elkarren ondoan, Aro Arkaikoan egiten ziren modukoak. Era berean, arkitrabea oso altua zen: 2,5 metrokoa. Tenpluko gunearen aurrean, 37,20 m luze eta 11,60 zabal, kolomadi bat zegoen, ekialdeko peristasiaren paraleloa, fatxadari frontalitate handiago ematen zuena. Naosak opistodomos batean bukatu beharrean, adyton luze eta estu batean amaitzen zuen (tenpluaren tokirik helezinena), Korfuko tenpluaren antzekoa, nahiz eta estuagoa izan. Tenpluaren goiko atala terrakotaz apaindurik zegoen: gorgoneion batek, 1,70 m altuerakoa, frontoiaren erdiko aldea apaintzen zuen. Akrotera zentralak, berriz, harrizko zaldun bat irudikatzen zuen, zeinen soilik zati batzuk diraute. Hegoaldean eta mendebaldean, tenplutik gertu, harresien aztarnak agertu dira, santutegia inguratzen zutenak. Naosaren inskripzioak dionez, tenplu hau Apolori sagaratuta zegoen, baina Zizeronen aipuaren erruz, Artemisari egokitu zitzaion edo, aldi berean, bi jainkoei.
Artemisaren Tenplua
Beharbada, Zizeronek aipatutako tenplua, Artemisari eskainitakoa, oraindik ez da identifikatu, edo baliteke joniar tenplu bat izatea, zeinen bakarrik zimentuak irauten duten Vermexio jauregiaren azpian, katedralaren iparraldean. Dudarik gabe, Artemisaren gurtza garrantzitsua zen Sirakusan. Dakigunez, Pindarok Ortigiari Ibaiko Artemisa deitzen zion. Gainera, Tito Liviok zionez, Artemisaren jaia, hiru egunen zehar ospatutakoa, hiriko garrantzitsuena zen. Joniar tenpluaren zimentuen aztarnak ikusita, (59x25 m) tamaina handiko eraikina zen, Asia Txikiko tenpluen antzekoa, adibidez Efesoko bezalakoa. Tenplu horretan ere, zutabetako beheko parteak prestatuta zeuden zizelkatutako apaingarriak egiteko. Hala ere, apaintzeko lanak ez ziren inoiz burutu, beharbada hirian urte horietatik K.a. V. mende arte izandako gatazkengatik.
Zeus Olinpikoaren tenplua
Apoloarekin antza handia zuen, bai plantarengatik edo terrakotengatik. Tenplu hau Zeus Olinpikoari eskainitakoa, hiritik kanpo santutegi batean zegoen, Ziane bokalearen inguruan. K.a. 560. urtearen inguruan eraiki zen eta Siziliako ezaugarriak ditu, hala nola, fatxadaren kolomadi bikoitza. Tenplu luzanga honek (20,50 x 60 m) 8 metroko zutabe monolitikoak zituen. 1893an induskatu zen, baina egoera txarrean dago. Zutik daude krepidomaren atal bat eta bi zutabe baino ez. Diodoro Sikuloren arabera, K.a. 491ean, Heloros garaipenaren ondoren, Hipokrates Gelakoak tenpluaren inguruan kanpatu zen eta konturatu zenean apaiz batek eta beste jendaila batzuek estatuaren mantua eta eskaintzak, gehienak urrezkoak, lapurtu nahi zituztela, lapurrak uxatu zituen baina berak ez zituen ikutu tenpluaren altxorra. Kultua kontuan hartuz, Olinpiako santutegia gogoratzen du. Pausaniasek dio atenastarrek leku berean kanpatu zirela K.a. 414an, baina altxorra ikutu gabe. Zizeronen ustez, Dionisio I.ak jainkoaren kapa lapurtu zuen, Gelonek eskeinitakoa Himeran lortu zuen diruarekin. Dionisiok lapurreta zuritu zuen esanez artilezko kapa batek hotzetik eta berotik hobeto babestuko zuela jainkoa.
Atenaren Tenplua
Himerako garaipena gogoratzeko Sirakusan tenplu erraldoi bat eraiki zen, Athenaion izenekoa. Ortigiako gunean altxatzen zen, gaur egungo katedralak tenplua zurgatu eta babestu du. K.a. 480-470 urteen artean, K.a. VI. mendeko beste doriar tenpluaren gainean eraiki zen. Tenplu periptero hau handia zen (22x55 m.) doriar estilokoa, tokiko hareharriez egina. Alde laburrean 7 zutabe zituen eta luzeetan 14. Haren estaldurak marmolezkoak ziren Ziklada irleetatik ekarritakoak. Cellak (naos) pronaos eta opistodomos in antis ditu. K.o. VII. mendean, eliza kristau bat bilakatu zen. Naosa nabe zentrala izanik. Alboko nabeak naos eta kolomadien espazioarekin lortu ziren, zutabeen arteko luzera-gunea itxi zelako. Gelonek agindu zuen tenplua eraikitzea kartagotarren aurkako garaipenaren ostean. Hark ez zuen handitasuna bilatzen formaren perfekzioa eta bolumenen antolamendua baizik. Tenplu hau Himerakoaren garaikidea eta berdina da. Zizeronek laudatu zuen tenplu honen handitasuna. XX. mendeko zaharberritzean, barroko garaiko apaingarriak kendu zituzten. Hasierako tenpluko ateek bolizko apaingarriak eta urrezko buloiak zituen. Barneko hormetan bazeuden margoztutako taulak non Agatoklesen zalditeria agertzen baitzen kartagotarren kontrako gudua gogoratuz. Tenplu honetan Siziliako tiranoen eta erregeen 27 erretratu zeuden, seguruena Agatoklesek enkargaturik, zeinak jatorri xumea bazuen ere, aurreko agintariekin haren lotura adierazi nahi zuen. Ondasun hauek guztiak Kaio Verresek arpilatu zituen. Ateneok zioenez, tenpluaren gainean Atenea jainkosaren urrezko eskutua kokatu zen, urrutik ikus zitekeena marineleei bidea erakusteko. Baliteke tenpluko akrotera bat marmolezko nike korrikalari bat izatea, beharbada Kiosen zizelkatu zen. Gaur egun Sirakusako Museo Arkeologikoan ikusgai dago.
Melloko mendilerroa
Mendilerroan dagoen Mello mendiak ematen dio izena mendilerroari.
Glareola nuchalis
Glareola nuchalis Glareola generoko animalia da. Hegaztien barruko Glareolidae familian sailkatua dago.
Pseudomystus stenogrammus
Pseudomystus stenogrammus Pseudomystus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Drage
Drage honako udalerrietako bat izan daiteke:
Turnerville (Wyoming)
Turnerville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lincoln konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pine Prairie (Louisiana)
Pine Prairie Louisianaeko herri bat da. Evangeline parrokian kokatua dago. 2010ean 1,610 biztanle zituen, 4.18 kilometro koadrotan banatuta.
Máslojedy
Máslojedy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 224 biztanle ditu eta 4,61 kilometro koadroko azalera. Hradec Královéko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1362 urtean egin zen.
Zigilu zilindriko
Antzinako Ekialde Hurbilean zigilu zilindrikoa jainkoak irudikatzen edo boterearen ikurrak zituzten motiboekin grabatutako zilindro bat zen. Ia beti, motibo hauek buztinean inprimatzeko erabiltzen ziren, baina errege hilobietan ere agertzen dira. K.a. 4100etik K.a. 3300 arte iraun zuen Uruk Arotik aurrera agertu ziren. Beranduagoko bertsioek mesopotamiar hieroglifodun notazioak erabiliko dituzte.
Zigilua harriz, kristalez edo hematita, obsidiana, esteatita, ametista eta kornalina bezalako beste lehengai batzuekin egina zegoen, baina lapis lazulia oso ezaguna izan zen urdin koloreko harri honen edertasunaren ondorioz. Urrea, zilarra, apaingarriak eta harribitxiak bezalako baliozko beste objektu batzuk zituzten hilobi eta beste toki batzuek, sarritan, bat edo bi zigilu zilindriko ere bazituzten.
Jatorria eta hedapena
Zigilu zilindrikoa, lehen aldiz, Uruk aro ertainean agertzen da, gutxi gora-behera K.a. IV. milurtekoaren erdialde inguruan. Bere erabileraren alerik antzinakoena Irango hegomendebaldean dagoen Sharafabaden aurkitu zen. Baina ale gehien Uruken eta Susan aurkitu ziren. Hasiera batean, atea, pitxerrak eta buztinezko bolak ixteko erabili zen, ez zen buztinezko taulen gainean modu masiboan Urukeko hirugarren dinastiararte erabili. Zigilu zilindrikoa idazketa kuneiformearen hedapen gune osoan zehar hedatzen da eta Mesopotamia, Urartu, Kanaan, Egipto, Siria, Elam, Hitita Inperioa eta Hurritar lurraldea bezalako lurraldeetara iristen da, baita Erdialdeko Asiaraino ere. Idazkera kuneiformea eta honen euskarria den buztinezko taulak desagertu arte irauten du, gure aroaren hasieran.
Irudiak
Zigilu zilindrikoak funtzio estetiko eta narratiboak zituen. Grabatzen ziren gaiek bere egilearen pentsaera irudikatzen zuten, bereziki erlijioari dagokionez.
Uruk aroko zigilu zilindrikoek, erlijioari buruzko gaiez gain, gizartea, ekonomia, eguneroko bizitzako gertaerak etab... irudikatzeko berezitasuna zuten. Dinastia Arkaikoetan (K.a. 2900-K.a. 2340), batez ere, gai erlijiotsuak grabatzen ziren: eskena mitologikoak, borroka jainkotiar eta heroikoak, eskena liturgikoak. Aro honen amaieran, modu nabarmenean, jainkoak irudikatzen hasi ziren, Akkad aroan (K.a. 2340-K.a. 2200), batez ere gai mitologikoak ikus daitezke. Hirugarren Ur dinastian (K.a. 2112-K.a. 2004) erregea irudikatzen da (garai hartan erregeak jainkotzat hartzen ziren). Ikonografia paleo-babiloniarrak (K.a. 2004-K.a. 1595), bereziki, jainko eta jeinu babesleak irudikatzen ditu, hurrengo aroan (K.a. 1595-K.a. 1100) irudi naturalista ugari ikus daitekeen bitartean. Neo-asiriar garaian (K.a. 911-K.a. 609), gairik gogokoenak jainkoen, borroka mitologikoen eta erregeen borroken irudikapenak ziren. Akemenestar aroan (K.a. 550-K.a. 323) grabatutako irudikapenek erregearen irudia loriatzeko ere balio zuten.
Funtzioa
Bere izenak adierazten duen bezala, zigilu zilindriko bat, batez ere zigilu bat da, eta bere funtzioa bere jabea identifikatzea da. Beraz, objektu pertsonal bat da. Zigiluko grabatua, jakina, jabearen bizitzan zehar alda daiteke, bereziki batek arlo profesionalean eboluzionatzen duenean edo bere familia irudikatzeko balio duten bere arbasoen zigiluak erabiltzen dituenean, errege familien kasuan gertatzen den bezala, non euren arbaso dinastikoen zigiluak erabiltzen dituzten.
Dena dela, dirudienez, zigilu zilindriko batek funtzio administratibo batzuetarako balio izan du. Euren ahoa buztinez estaltzen zen pitxerrak ixteko erabiltzen zen, eta zigilua jartzen zitzaion, ateak zigilatzeko behin eskutokiaren inguruan lotutako eta horma batera zintzilikatutako soka baten bidez itxi ondoren, bere gainean zigilua inprimatzen zen buztinezko geruza batekin estaltzen zen. Era berean, euren barnean, merkatal salmentetan zehar trukatutako salgaiak zehazten ziren fitxak zituzten buztinezko bolak zigilatzeko balio zuen. Zigilu zilindrikoak agiri ofizial, juridiko eta komertzialetako taulak benetakotzeko erabili ziren Hirugarren Ur dinastiatik aurrera. Gaur egun sinadurek duten funtzio bera zuten: agiri administratibo bat, kontratu baten legezkotasuna, lekukotza baten presentzia etab... benetakotzeko.
Zigilu zilindrikoak arlo magiko bat ere badu, eta kuttun bezala ere funtziona dezake, honek, era berean, jainko eta jeinu babesleen irudikapena azal dezakeelarik.
Mormoops blainvillei
Mormoops blainvillei Mormoops generoko animalia da. Chiropteraren barruko Mormoopidae familian sailkatuta dago.
Maria Cabrera
Maria Cabrera hauetako bat izan daiteke:
Arlewatt
Arlewatt Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Juanjo Artero
Juanjo Artero (Madril, ) zinema, antzerki eta telebista aktore espainola da. 14 urterekin pantaila txikian bere lehenengo papera antzeztu zuen: Verano azul telesailean Javi pertsonaiaren papera egin zuen. El Comisario seriean ere parte hartu du, Charly inspektorearen papera eginez. Horren ondoren El Barco telesailean parte hartu zuen eskola ontziko kapitainaren paperean.
Gainera, 2011ko urtarriletik 2013ko otsailera El Barco telesailean parte hartu zuen. Gaur egun Victor Reyes interpretatzen du Amar es para siempre telesailean.
Taylor (Wyoming)
Taylor Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lincoln konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Ellier-les-Bois
Saint-Ellier-les-Bois Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Ellier-les-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 252 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 157 etxebizitza zeuden, 106 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 154etxeak ziren. 106 etxebizitza nagusietatik 91 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 42 etxek bost zituzten. 72 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 50 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 151 ziren, horien artean 106 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 106 pertsona aktiboetatik 100 lanean zeuden (52 gizon eta 48 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Ellier-les-Bois udalerrian 101 unitate fiskal zeuden, 239,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.090 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Martínkovice
Martínkovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 498 biztanle ditu eta 14,16 kilometro koadroko azalera. Náchodeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1366 urtean egin zen.
Ainhoa Artetxe
Ainhoa Artetxe Uriarte (Bilbo, 1993ko uztailaren 16a) euskal aktorea da.
Madrilgo Estudio Corazza para el actor antzerki-eskolan ikasi zuen antzezpena 2012 eta 2017 bitartean.
Mailegu (finantza)
Finantzetan, mailegua pertsona fisiko edo juridiko batek —hartzekodunak, alegia— beste bati —hartzaileari, alegia— diru kopuru finko bat uzteko kontratua da, non hartzailea diru kopuru hori (printzipala) aurrez ezarritako kuoten bitartez itzultzera konprometitzen den, interes batekin batera. Kreditu hitza, diru kopuru finkoa baino ez baizik diru kopuru bat eskuragarri jartzen den kontratuetarako erabiltzen da, non interesak erabilitako diruagatik bakarrik ordaintzen diren.
Ben Berden
Ben Berden (Hasselt, Flandria, 1975eko irailaren 29a) belgikar txirrindularia da, ziklo-krossean aritzen dena. 1999 urteaz geroztik profesionala.
Faverges
Faverges Frantziako udalerria da, Savoia Garaia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Faverges udalerrian erroldatutako biztanleak 6.562 ziren. Familiak 2.767 ziren, horien artean 920 pertsona bakarrekoak ziren (387 bakarrik bizi ziren gizonak eta 533 bakarrik bizi ziren emakumeak), 797 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 809 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 241 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 3.189 etxebizitza zeuden, 2.834 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 122 bigarren erresidentzia ziren eta 234 hutsik zeuden. 1.468 etxeak ziren eta 1.707 apartamentuak ziren. 2.834 etxebizitza nagusietatik 1.592 bere jabearen bizilekua ziren, 1.157 alokairuan okupaturik zeuden eta 85 doan lagata zeuden; 90 etxek gela bat zuten, 257 etxek bi zituzten, 614 etxek hiru zituzten, 897 etxek lau zituzten eta 976 etxek bost zituzten. 1.965 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.361 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.063 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Calés (Dordoina)
Calés Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Faverges
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Emile Berliner
Emile Berliner (Hannover, Alemania, 1851ko maiatzaren 20a - Washington, AEB, 1929ko abuztuaren 3a) alemaniar asmatzailea izan zen.
Calés (Dordoina)
Biztanleria
2007an Calès udalerrian erroldatutako biztanleak 357 ziren. Familiak 166 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 71 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 35 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Emile Berliner
Biografia
1877an transmisore bat patentatu zuen, baina Edisonek aurrea hartu zion eta azken hori geratu zen patentearekin. 1904. urtean fonograforako disko laua asmatu zuen, orratza alde batetik bestera ibiltzen dena. Egun ezagutzen diren disko analogikoak Berlinerrek asmatuak dira.
Calés (Dordoina)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Faverges
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.113 ziren, horien artean 2.971 aktiboak ziren eta 1.142 inaktiboak ziren. 2.971 pertsona aktiboetatik 2.679 lanean zeuden (1.455 gizon eta 1.224 emakume) eta 293 langabezian zeuden (151 gizon eta 142 emakume). 1.142 pertsona inaktiboetatik 397 erretiraturik zeuden, 360 ikasten zeuden eta 385 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Maison13 gaztetxea
Maison13 gaztetxea 2014ko maiatzaren 22an sortutako gaztetxea zen. Bilbon Zazpikaleetan zegoen.
Faverges
Diru sarrerak
2009an Faverges udalerrian 2.813 unitate fiskal zeuden, 6.650,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.779 euro zen.
Maison13 gaztetxea
Abenduaren 10ean, gaztetxea hustu eta pertsona bat atxilotu zuen Ertzaintzak. Gainera, kanpoan protestan ari zirenen aurka egin zuten segurtasun indarrek.
Faverges
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 334 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 6 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 16 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 64 eraikuntza enpresak ziren, 75 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 10 garraio enpresak ziren, 20 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 17 finantziazio enpresak ziren, 14 higiezinen enpresak ziren, 30 zerbitzu enpresak ziren, 53 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Máslovice
Máslovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 365 biztanle ditu eta 3,1 kilometro koadroko azalera. Praga-Ekialdeko barrutian dago.
Faverges
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 113 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 15 igeltseroak, 13 margolariak, 11 zurginak, 9 iturginak, 8 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 8 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 14 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 28 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 6 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arraindegi zen, 1 liburu denda zen, 3 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 3 elektrotresna dendak, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen, 1 bitxi-denda zen eta 4 lore-dendak ziren.
Calés (Dordoina)
Etxebizitza
2007an 263 etxebizitza zeuden, 165 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 85 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 261 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 165 etxebizitza nagusietatik 141 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 88 etxek bost zituzten. 144 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 69 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 77 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Faverges
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Faverges udalerrian 44 nekazaritza-ustiategi zeuden, 528 hektarea erabiltzen.
Calés (Dordoina)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 200 ziren, horien artean 139 aktiboak ziren eta 61 inaktiboak ziren. 139 pertsona aktiboetatik 129 lanean zeuden (71 gizon eta 58 emakume) eta 10 langabezian zeuden (3 gizon eta 7 emakume). 61 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Faverges
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 osasun-zentro, 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Calés (Dordoina)
Diru sarrerak
2009an Calès udalerrian 171 unitate fiskal zeuden, 380 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.907 euro zen.
Faverges
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta 4 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Faverges udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 618 ikasle zeuden eta lizeo teknologikoetan 377.
Calés (Dordoina)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 2 zurginak, 1 argiketaria eta 2 jatetxeak.
2000. urtean Calès udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 248 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Trifon
Trifon, kristauentzat San Trifon (Trypho) (Lampsako, 232 – Nizea, 250eko otsailaren 2) Dezioren (249-251) zapalkuntzaren ondorioz martiria izan zen gazte kristaua zen. Kristau guztiek gur egiten diote. Bere jaia otsailaren 1an ospatzen da.
Biografia
Tradizioaren arabera, San Trifón Kampsade-n Frigia jaio zen, gaur egungo Turkian. Txikitatik antzara talde baten arduraduna izan zen. Haren izena τρυφη grezieratik dator (tryphe) hau da "sentibera". Sendatzaile bezala ospe handia lortu zuen, bereziki animaliekin. Santu anargiro zen, hau da, bere lanen truke ez zuen dirurik onartzen. Dezioren jazarpenak zirela eta, Nizean harrapatu zuten, 250. urtearen inguruan, eta gogor torturatua izan zen. Azkenik, Lizio prefektua kristautatu zuela eta, burua moztu zioten.
Debozioa
Trifonen debozioa kristautasunaren korronte guztietan dago onartuta. Haren erlikiak oso baloratuak izan ziren. Hasieran Kanpsaden lurperatu zuten baina, ondoren, haren gorpua Konstantinoplan lurperatu zuten eta georago Erroman. Haren festa otsailaren 1.an ospatzen da.
Leopoldamys sabanus
Leopoldamys sabanus Leopoldamys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Terfezia arenaria
Terfezia arenaria Pezizaceae familiako onddo espezie bat da. Onak tortillan edo nahaskian gari-zainzuriekin.
Sinonimoak: Tuber arenarium, Terfezia hispanica, Terfezia leonis.
Trifon
Debozioa
Bereziki garrantzitsua eliz ortodoxoaren santutegian da; han lorazainen eta mahastizainen patroia da. Eliz asko berari eskainita daude. Montenegroko Kotor hiriko patroia da (bertan urte batzutan haren burua gorde zuten) bestetik ere, eta Moskuko santu bat. Ikono errusiarretan belatz batez azaltzen zaio, berak egin omen zuen mirakulu bat gogorarazteko. Eukoologio Handian karraskarien eta matxinsaltoen inbasioen aurkako babesa eskaintzen du.
Terfezia arenaria
Deskribapena
Karpoforoa: 3 eta 10 (15) cm bitarteko diametrokoa, ia globo itxurakoa, madari formakoa.
Peridioa: Hasietan krematsua, gero arre-gorrixka.
Gleba: Haragitsua, lehenbizi zurixka, gero arrosa eta bukaeran arrexka.
Etimologia: Terfezia terminoa frantsesetik dator, boilurra esan nahi duen "terfez" hitzetik.
Jangarritasuna
Jangarria.
Nahasketa arriskua
Terfezia claveryi delakoarekin nahas daiteke, hau oso antzekoa da, esporengatik bereizten da.
Sasoia eta lekua
Udaberrian ugaria da Mediterraneoko arroan, eta han maiz kontsumitzen da. Ez da hain ugaria penintsulako beste eskualde batzuetan.
Banaketa eremua
Louisiana, Islandia, Espainia, Mediterraneo itsasoaren ingurua.
Txinako iparraldeko lautada
Txinako iparraldeko lautada tradizionala (txinatar tradizionalean 華北平原; sinplifikatuan 华北平原 ), Txinako ipar-ekialdean kokatua, eskualde geografiko zabala da, Horia eta Huai ibaien sedimentuek osatua, eta 900 metro ere izan ditzake. Ekialdeko Asiako uholde-lautadarik handiena da, eta munduko eremurik populatuenetako bat.
Pseudomystus stenomus
Pseudomystus stenomus Pseudomystus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Txinako iparraldeko lautada
Geografia
Iparraldean Yan mendiak eta mendebaldean Taihang mendiak ditu muga. Hegoalde an Yangzi ibaiaren ordokiarekin bat egiten du. Ipar-ekialdetik hego-ekialdera, Bohai eta Horia itsasoen ertzeraino iristen da. Ibai Horia lautadatik isurtzen da Bohai itsasoan bukatu arte. Lautadaren ipar-mendebaldeko ertzean Pekin dago, eta bere ipar-ekialdeko kostaldean Tianjin. Lautada gehiena itsas mailatik 50 metro baino gutxiagora dago.
Ekonomia
Txinako Herri Errepublika osoan sorghum, artatxiki, arto eta kotoi ekoizpenik handiena duen eremua da. Garia, sesamoa, kakahueteak eta tabakoa ere hazten dira. Dagang-en (Tianjin) eta Shengli-n (Shandong) petrolio eremu garrantzitsuak daude.
Fairview (Wyoming)
Fairview Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lincoln konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Apendizitis
Apendizitisa apendize ileozekalaren hantura da. Apendizea heste lodiaren behealdeko zatian (itsuan) dagoen luzakina da, tutu itxurakoa. Gaitzak eskuineko hobi iliakoan oinaze handiak, goragalea eta leukozitosia eragiten ditu. Apendize handitua lehertzeak infekzio larria ekar lezake (peritonitisa). Kirurgia bidez apendizektomia egitea beste erremediorik ez da ezagutzen.
Ezaugarri nagusiak
Apendizitisa larrialdiko ebakuntza (apendizektomia) behar duen patologia da. Ebakuntza horretan, apendize handitua erauzi egiten da, baina ebakuntza egin ezean, apendizea apur liteke peritonitis a edo shock septikoa eraginez: horrek ondorio oso larriak dakartza, hilkortasun tasa handia baitago.
Mundu osoan hedatuta dagoen patologia da, munduko biztanleen %7 inguruk bere bizitzan zehar apendizektomia bat izango duelako
Etiologia
Apendizearen argiaren buxadurak sortzen du. Eragile ohikoenak hauek dira:
Sintomak eta diagnostikoa
Zilbor inguruko mina, eskuineko zokogune edo hobi iliakoan, hasierako sintoma da. Mina, bereziki, toki zehatz batean areagotu egiten da (Mc Burneyren puntuan), eta oso handia izan daiteke.
Diagnostikoa egiteko, sendagileak azterketa fisikoa, odol-analisia (leukozitosi eta C proteina erreaktiboaren maila altua erakutsiko duena), ekografia edota eskanerra darabiltza.
Pineville (Louisiana)
Pineville Louisianaeko hiri bat da. Rapides parrokian kokatua dago. 2010ean 14,555 biztanle zituen, 32.72 kilometro koadrotan banatuta.
Lars Boom
Lars Boom (Vlijmen, Herbehereak, 1985eko abenduaren 30a) ziklo-krosseko eta errepideko herbehereetar txirrindularia da. 2002 urteaz geroztik profesionala Rabobank taldearekin.
Arabako Teknologia Parkea
Arabako Teknologi Parkea Gasteiz udalerriko Miñao kontzejuan dagoen teknologia parkea da.
Terfezia leptoderma
Terfezia leptoderma Pezizaceae familiako onddo espezie bat da. Terfezia generoan, hau da kalitate gastronomiko handiena duena.
Sinonimoak: Terfezia fanfani, Choromyces leptodermus.
Deskribapena
Karpoforoa: 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, globo formatik madari formarakoa.
Peridioa: Hasieran argia, gero okre koloretik arre-gaztaina kolorera bitartekoa, gorrixkaz zikintzen da eta ukitzean beltzaxkara pasatzen da.
Etimologia: Terfezia terminoa frantsesetik dator, boilurra esan nahi duen "terfez" hitzetik.
Jangarritasuna
Jangarria.
Nahasketa arriskua
Terfezia leonis delakoarekin nahas daiteke, baita Terfezia albiensis espeziearekin ere.
Banaketa eremua
Espainia, Marroko.
Hylarana elberti
Hylarana elberti Hylarana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Leopoldamys siporanus
Leopoldamys siporanus Leopoldamys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Parioglossus galzini
Parioglossus galzini Parioglossus generoko animalia da. Arrainen barruko Microdesmidae familian sailkatzen da.
Arnhem
Arnhem (nederlanderaz edo  ahoskatua; hegoaldeko Gelderlandeko dialektoan: Èrnem) Herbehereetako ekialdeko hiria, Gelderland probintziako hiriburua.
Kokapena
Arnhem hiriaren udalerri mugakideak honakoak dira: Ede ipar-mendebaldean, Apeldoorn iparraldean, Rozendaal ipar-ekialdean, Rheden ekialdean, Westervoort hego-ekialdean, Lingewaard hegoaldean, Overbetuwe hego-mendebaldean eta Renkum mendebaldean.
Barrutiak
Hiriak guztira hiru barruti eta 81 auzo dauzka, barrutiak honakoak dira:
Horrez gain, hiriaren inguruan honako herriak daude: Schaarsbergen eta Elden.
Historia
Bigarren Mundu Gerran, borroka bortitzak izan ziren bertan. Arnhemgo guduan, aliatuek alemanen aurkako eraso handi bat prestatu zuten, baina hegazkin gutxi zituztela-eta, luzatu egin zen. Bitartean, erresistentzia antolatu zuten alemanek. Horrekin batera, eguraldia txartu egin zen. Bi arrazoi horien ondorioz, bertan behera utzi behar izan zuten erasoa.
Ekonomia
Arnhem bere inguruko komunikazio-lotune eta merkataritzaren gune garrantzitsua da. Mekanika- eta kimika-industriak eta oihalgintza dira ekonomia-jarduera nagusiak.
Glareola cinerea
Glareola cinerea Glareola generoko animalia da. Hegaztien barruko Glareolidae familian sailkatua dago.
Ulysses (zunda)
Ulysses Eguzkia latitude guztietan ikertzeko NASAren tripulaziorik gabeko zunda espaziala da. Zundaren izenak latinez Odisea esan nahi du. 1990. urteko urriaren 6an Discovery anezka espazialak jaurti zuen. Misio hau (STS-41 misioa), NASA eta ESA-ren arteko misioa da. Zunda hau hainbat instrumentuz hornituta dago eremuak, partikulak eta hautsa bereizteko. Energia erradioisotopoen sorgailu termoelektriko batetik lortzen du.
Misioa
Era espazialaren erdialdean, Eguzkiaren ikuspegi guztiak bere eskualde ekuatorialean zentratuak zeuden. Lurra eta bertatik jaurtitako kohete guztiak ekliptikako planoan orbitatzen dute, eguzki ekuatorearekin bat egiten duena. Zundaren bat ekliptikatik beste orbita batera bidaltzeak energi kantitate oso handia dakar eta ibilgailu oso handia beharko litateke. Baina 70. hamarkadan, lehenengo asistentzia grabitatorioak aurrera eramaten hasi ziren. Adibidez, espazio-ontzi bat Jupiterrera hurbiltzean, planetaren grabitate indar ikaragarriak bere orbita aldatuko zuen Eguzkiaren poloetatik pasako zen beste batean kokatuz. Out Of the Ecliptic (OOE) misioia proposatu zuten. Hasiera batean, diseinuak bi zunda zituen, biek Jupiterrera bidaiatuko zuten, baina bata iparraldeko polora desbideratuko zen eta bestea hegoaldeko polorantz, horrela bi poloak batera kontrolatuko lituzketen. Diru falta zela eta, diseinua aldatu egin zen eta zunda bakarra diseinatu egin zen eta Ulysses-en izena jarri zitzaion, egin behar zuen ibilbideagatik.
Luzatutako misioa
Lurra utzi ondoren, 1992. urteko otsailean Jupiterrera heldu egin zen hegalaldi bat egiteko. Honakoa egin ondoren, ekliptikarekiko 80,2º orbita batean geratu egin zen. 1994-1995 eta 2000-2001 Eguzkiaren iparraldeko eta hegoaldeko eskualde polarrak esploratu zituen, hainbat aurkikuntza eginez, adibidez hegoaldeko poloetako ezaugarriak, iparraldekoak baino askoz dinamikoagoak eta kokapen finkorik gabeak direla. 2003-2004. urteetan Jupiterri buruz behaketa batzuk egin zituen.
Kruzero bidaia bitartean, informazioa jasotzen jarraitzen du. Ekliptikatik kanpo gamma izpia aparatoa duen sonda bakarra denez, oso garrantzitsua da gamma izpien eztandaren inguruan dagoen programarako.
1996. urtearen maiatzak 1ean, Hyakutake kometako buztana zeharkatu egin zuen, horrela ikusiz pentsatzen zen baino handiagoa zela 3,8 unitate astronomikoak lortu arte.
Zunda
Ulysses misioa 2008ko martxoraino luzatuta izan zen, eguzkiaren poloetatik pasatzen utziz hirugarren aldiz, 2007-08an.
Tresnak
Sondaren gorputzean eraikitako tresnak: zundaren gorputzean elektroietako, ioien, gas neutralen, autzezkoa eta izpi kosmikoen detektagailuak daude. Gainera irratia beste gauza askotarako erabili dezakete.
Beste tresna: zunda beste instrumentu mota batzuk ditu bere karakteristikengatik zundatik banandutak joan behar dira, beste konpartimentu batzuetan. X izpien detektagailua du baita ere, eguzki deiak ikasteko eta Jupiterren aurora ere, GRB detektore bat eta bi magnetometro desberdin.
Tresna zientifiko guztien masa totala 55 kg -koa da.
Gerben de Knegt
Gerben de Knegt (Tilburg, Herbehereak, 1975eko abenduaren 11 - ) ziklo-kross txirrindulari profesional ohia da.
Hemolisi
Hemolisia eritrozitoen (globulu gorri edo hematien) deusezte ekintza da. Eritrozitoak ez du ez nukleo, ez organulurik, eta beraz, degradatzen denean hemoglobina irteten da likido estrazelularrera.
Hemolisiaren gorputzaren barnean gertatzen denean, anemia ager daiteke. Gorputzetik kanpo gertatzen denean ordea, proba biokimikoen emaitzak alda ditzake. Hau zelularen barnean potasio kontzentrazioa handiagoa delako gertatzen da eta eritrozitoak deuseztean potasio hau kanpora ateratzen da proben emaitzak aldatu eta baliogabetuz.
In vitro ematen den hemolisi honen arrazoi nagusienak odol-ateratzean dute oinarria: aspirazio indartsuegia, kutsatutako xiringen erabilera, antikoagulatzaileen proportzio desegokia... Lortutako odol lagina denbora luzean gordetzea analisiak egin aurretik, hemolisia agertzearen arrazoia izan daiteke baita ere. Zenbait mikrobio patogenok, esaterako estreptokokoek, odol-agarra duten petri kutxatiletan eritrozitoen hemolisia burutzeko gaitasuna dute. Hemolisi hau mota desberdinetakoa izan daiteke:
Aztia (Asterix)
Aztia (Le Devin) Asterixen komiki saileko 19. abentura da, Goscinny hil baino bost urte lehenago argitaratua, 1972an.
Istorioa
Liburu honi buruzko bitxikeria bezala, Rembrandten margolan bati buruzko aipamen argi eta garbi bat dagoela ohartu behar da. 10. orrialdeko azken bineta begiratu baino ez dago, aipaturiko margolari herbeheretarraren Nikolaes Tulp doktorearen anatomia lekzioa margolanari erreferentzia egiten zaiola ikusteko.
Narva
Narva Estoniako hirugarren hiririk handiena da. Herrialdearen ipar-ekialdean dago Narva, Errusiako mugaren ondoan eta Tallinnetik 130 kilometrotara.
Hiri senidetuak
Narvako hiriak ondorengo hiriekin senidetza-hitzarmenak ditu:
Hylarana erythraea
Hylarana erythraea Hylarana generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Bizkaiko Zientzia eta Teknologia Parkea
Bizkaiko Zientzia eta Teknologia Parkea, Zamudioko Parke Teknologikoa izenez ere ezaguna, Bizkaiko Zamudio eta Derio udalerrien artean dagoen teknologia parkea da, Bilbotik 7 kilometrora. Euskadiko Parke Teknologikoen Sarearen parte da, Araba eta Gipuzkoako Zientzia eta Teknologia Parkeekin eta Garaia Berrikuntza Zentroarekin batera.
1682ko Moskuko matxinada
1682ko Moskuko matxinada, 1682ko Streltsien matxinada bezala ere ezaguna (errusieraz Стрелецкий бунт), Moskuko streltsien erregimenduen matxinada bat izan zen, boterea, Sofia Alekseievna Romanovnari itzultzea ondorio bezala izan zuena. Matxinadaren ondoren, Alejo I.a Errusiakoa tsarraren bi emazteen artean lehia egon zen Moskoviako politikan eragin nagusia izateko.
Bizkaiko Zientzia eta Teknologia Parkea
1985ean eraikia, Euskal Autonomia Erkidegoko lehenengo teknologia parkea izan zen, eta gaur egun EAEko handiena da. 2015eko datuei erreparatuz, parkeak 293 hektarea ditu eta 8.162 langile inguruk bertan lan egiten dute, 226 enpresa parkean ezarrita daudela, haien artean Gamesa, ITP, Euskaltel, Neiker-Tecnalia, Robotiker eta Ingeteam.
Elisabeth-Sophien-Koog
Elisabeth-Sophien-Koog Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
1682ko Moskuko matxinada
Matxinada, urte horretako apirilak 27an prestatu zen Teodoro III.a Errusiakoa hiltzeko. Natalia Naryshkina tsarinaren anaiek, erregeartea bermatu zuten, eta Aitalehena, Nataliaren hamar urteko semea zen Petri I.a Errusiakoa Handia Errusiako tsar berri bezala aldarrikatzeko konbentzitu zuten. Bere aldetik, Miloslavsky alderdiak, azken tsarina izan zen Maria Miloslavskayaren senideak ulertu zituena, Mariaren semea eta Petriren anaia nagusia zen Ivan, Naryshkindarrek Moskuko Kremlinean ito zutela zioen zurrumurrua hedatu zuten.
Bizkaiko Zientzia eta Teknologia Parkea
Parkearen lurzoruaren betetze maila %81ekoa dela, Bizkaiko Zientzia eta Teknologia Parkea zabaltzeko planak aurreikusi dira, Abanto eta Ortuella udalerrietako lurretan Ezkerraldeko Campusa, Euskal Herriko Unibertsitateko Leioako campusean Parke Zientifikoa, eta Bilbo udalerriko Zorrotzaurre gunean Hiri-Parke Teknologikoa eraikiko direla.
1682ko Moskuko matxinada
Miloslavskytar konspiratzaileek, hiriburuko kaleetan istiluak sortu zituzten. Eurek, Moskuko erregimenduek euren ofizial nagusiekiko zuten atsekabea erabili zuten, eta, 1682ko maiatzak 11n, streltsi mordo batek Kremlina hartu eta ustelkeriagatik susmagarri ziren boiardo buruzagiak eta komandante militarrak lintxatu zituzten, Artamon Matveev, Mikhail Dolgorukov eta Grigory Romodanovsky, alegia.
Egun batzuk beranduagoa, maiatzak 17an, matxinatuek errege egoitza eraso zuten, eta Naryshkindarren aldeko jende ugari hil zuen, horien artean, Naryshkindar anai-arrebetako bi (Kirill eta Ivan), tsar gaztea zen Petriren aurrean, euren iloba. Streltsiak, jende txiroaren bidez elkartuak izan ziren, eta Moskuko kaleak arpilatu zituzten zenbait egunez. Maiatzeko matxinadak, Petriren anaiorde nagusia zen Ivan V.a Errusiakoa "lehen" tsar bezala izendatzera eraman zuen, Petri bera, bigarren postura atzeratuz, Sofia, bien erregeorde lanetan geratuz.
1682 amaieran, Ivan Andreyevich Khovansky (Taratui)k, Sofiaren gertuko kidea eta streltsi matxinatuen buruzagietako bat, Sofiaren tokia hartu zuen. Fededun Zaharren laguntzarekin, Khovansky, nor, ustez, bere burua erregeorde berri bezala jartzeagatik bilatu zena, Nikonen erreformen erabateko aldaketa eskatu zuen. Sofia eta bere gorteak, Moskuko Kremlinetik ihes egin zuten eta Troitse-Sergiyeva Lavran bilatu zuten babesa. Azkenean, Sofiak, Khovanshchina (Khovansky kontua) ezabatzeko lan egin zuen, Fyodor Shaklovityk lagunduta, nor Khovanskyren oinordekoa izan zen Moskuko armadaren buruzagi karguan.
Pseudomystus vaillanti
Pseudomystus vaillanti Pseudomystus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Miren Nogales
Miren Nogales Sagartzazu (Zestoa, Gipuzkoa, 1991ko maiatzaren 15a) gipuzkoar aktorea da.
2023az geroztik Herri Txiki Infernu Handi telebista saioa aurkezten du Mikel Pagadirekin batera, Zuhaitz Gurrutxagaren ordez.
Galway GAA
Galway GAA edota Galway County Board of the Gaelic Athletic Association (irlanderaz Cumann Lúthchleas Gael Coiste Chontae na Gaillimhe) Irlandako Connacht probintzian kokatuko Galway konderriko gaeldar jokoetako talde bat da. Taldearen koloreak marroia eta zuria dira, konderriaren kolore ofizialak hain zuzen ere.
Elkarte Atletiko Gaelikoaren barnean dagoen Kerryko kirol saila 1887an sortu zen.
Futbol gaelikoa
Bigarren mailako 6. postuan bukatu du liga.
Hurlinga
Liga 3. postuan amaitu du eta txapelketa faseko final erdietan Kilkennyk kanporatu du.
Karl Ditters von Dittersdorf
Karl Ditters von Dittersdorf (Viena, 1739ko azaroaren 2a - Neuhof, Bohemia, 1799ko urriaren 24a) austriar biolinista eta musikagilea izan zen.
Oso musikagile oparoa izan zen. Lau oratorio, lau meza, argitara emaniko 50 sinfonia, hainbat musika tresnatarako 22 kontzertu, pianorako 150 obra eta 50 baino opera komiko gehiago idatzi zituen. Bereak dira, halaber, argitaraturik ez dauden 85 sinfonia.
Manddale-Xoldokogainako mendilerroa
Manddale-Xoldokogainako mendilerroa Lapurdi eta Nafarroa Behera artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Manddale mendia da, 573 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Manddale mendiak ematen dio izena mendilerroari.
Nikkōko tenplu eta santutegiak
Nikkōko tenplu eta santutegiak (日光の社寺) Nikkō herrian, Japoniako Tochigi prefeturan dagoen tenplu eta santutegi multzoa da, 1999an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuena. Guztira 103 eraikin hartzen ditu, denak bi santutegi xintoista (Tōshō-gū eta Futarasan) eta budista bati (Rinnō-ji) dagozkio, eta 9 garrantzitsuenak Japoniako Altxor Nazional izendaturik daude.
Tōshō-gū santutegia (東照宮)
Tokugawa Iemitsu shogunak eraiki zuen 1636an bere aitona Tokugawa Ieyasuren mausoleo izan zedin. Bi urtetan zehar Japoniako 15.000 artisauek egin zuten bertan lan. Meiji berrezarkuntzan santutegi izendatu bazuten ere oraindik elementu budistak kontserbatzen ditu, esate baterako Niomon atea. Bost solairutako pagoda 1818an gehitu zitzaion.
UNESCOk 42 eraikin babestu ditu eta hauetatik 8 Japoniako Altxor Nazional izendatu dira.
Futarasan santutegia (二荒山神社)
Tenplua 767an sortu bazen ere gaur egungo eraikin gehienak XVII mendekoak dira, 1619tik aurrera jasotakoak dira. UNESCOk 23 eraikin babestu ditu.
Rinnō-ji tenplua (輪王寺)
15 tenplo budisten multzo hau Nikkōn eraiki zen lehena izan zen, Shōdō Shōnin monjeak 766an hain zuzen ere. Rinnō-jik gobernatzen duen Taiyuin-byo tenplua 1653an eraiki zen Tokugawa Iemitsu shogunaren mausoleoa izateko.