cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kurtzenhouse
Etxebizitza
2007an 357 etxebizitza zeuden, 343 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 13 hutsik zeuden. 322 etxeak ziren eta 35 apartamentuak ziren. 343 etxebizitza nagusietatik 297 bere jabearen bizilekua ziren, 38 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 244 etxek bost zituzten. 295 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 104 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 215 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Busset
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 38 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 2 zurginak, 3 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
Kurtzenhouse
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 621 ziren, horien artean 479 aktiboak ziren eta 142 inaktiboak ziren. 479 pertsona aktiboetatik 460 lanean zeuden (245 gizon eta 215 emakume) eta 19 langabezian zeuden (5 gizon eta 14 emakume). 142 pertsona inaktiboetatik 55 erretiraturik zeuden, 47 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Kurtzenhouse udalerrian 367 unitate fiskal zeuden, 957 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.153 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Kurtzenhouse udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 378 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Acaiaca
Acaiaca Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Busset
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Busset udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.674 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Takeshi Hamada
Takeshi Hamada (濱田 武, 1982ko abenduaren 21a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka, Sagan Tosu eta Tokushima Vortis.
Caldueñu
, Caldueño, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko parrokia bat da, Llanes udalerrian. 2016ko erroldaren arabera 197 biztanle zituen.
Belaid Abdessalam
Belaid Abdessalam (بلعيد عبد السلام; Dehamcha, 1928ko uztailaren 20a - Aljer, 2020ko ekainaren 27a) Aljeriako lehen ministroa izan zen 1992tik 1993ra. FLNko buruzagi bat izan zen Aljeriako Independentziaren Gerran. Industria ministroa izan zen Houari Boumedieneren agintaldian. Bere lehen ministro agintaldian gatazka areagotu zen matxino islamistekin.
Milovaig
, 'Mìolabhaig', Eskoziako Highland eskualdeko etxalde txiki bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Loch Pooltiel aintziraren ertzean dago, Duirinish penintsulan.
Luku
Luku (izen ofiziala: Luko) Zuia-Gorbeialdea eskualdean dagoen Arratzua-Ubarrundia udalerriko herrietako bat da. Ubarrundiako ermandade zaharraren barruan legoke.
2001ean 45 biztanle zituen, N-240 errepidearen bitartez Gasteiztik 11 kilometrotara izanik. Herriko jaiak uztailaren hasieran ospatzen dituzte.
Garraioa
Araba Bus sareko eta lineak zerbitzua ematen diote herri honi:
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
Maite López
Maite López Las Heras (Azkoitia, Gipuzkoa, 1985eko martxoaren 29a) idazlea, poeta eta itzultzailea da.
Biografia
Ipuin lehiaketak ere irabazi ditu. Maite Lopez Las Herasek.
Goblin
Goblina Europako folkloreko munstro bat da, kontakizun bakoitzaren arabera irudikapen ugari dituena eta germaniar jatorriko basoko jeinu eta iratxoei buruzko alegietan inspiratua egon daitekeena. Arian-arian, beste izaki folkloriko batzuen ezaugarriak bereganatu ditu, hala nola asturiar trasgu edo germaniar koboldenak. Agian, euskal mitologiako intxisuaren parekoa izan liteke. Berde koloreko izaki txiki moduan irudikatzen dira, belarri zorrotzak eta deabruzko hazpegiak dituztenak. Beguestak letaginak eta atzaparrak dituzten goblinak dira, hobogoblinak tamaina handiagoko espezieak diren bitartean.
Acrocephalus yamashinae
Acrocephalus yamashinae Acrocephalus generoko animalia da. Hegaztien barruko Acrocephalidae familian sailkatua dago.
Vulpecula (konstelazioa)
Vulpecula edo Azeria —Vulpecula— zeruko ipar hemisferioko konstelazio bat da. Udako hirukiaren erdian dago, Sagitta eta Delphinus konstelazioen iparraldean.
Goblin
J. R. R. Tolkienen lanetan ospetsu bilakatu zen fantasia heroikoari esker eguneratu zen. Izaki hauek, orkoekin ezaugarriak partekatzen dituzte, elfoak eta gizakiak gorroto dituzte eta gerrarako bizi dira, baina goblinak, orkoak baino txikiagoak eta adimentsuagoak dira, eta, sarri, euren asmamenaz baliatuz erasotzen dute. Baita Harry Potterren liburuetan, Warhammer sagan eta Dungeons & Dragons rol jokoan ere agertzen dira.
Vulpecula (konstelazioa)
XVII. mendean Johannes Hevelius poloniar astronomoak definitu eta Vulpecula cum Anser (Azeria antzararekin) izendatu zuen. Geroztik sinplifikatu egin da izena.
Orestias frontosus
Orestias frontosus Orestias generoko animalia da. Arrainen barruko Cyprinodontidae familian sailkatzen da.
Gorillaz
Gorillaz Londres hiriko musika talde birtuala da, 1998an Damon Albarnek eta Jamie Hewlettek sortua. La kide birtual ditu- 2-D, Noodle, Murdoc Niccals eta Russel Hobbs- eta bere lanak aurkezteko animazioa erabiltzen dute.
Rastrineobola argentea
Rastrineobola argentea Rastrineobola generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Washington Luiz Pereira dos Santos
Washington Luiz Pereira dos Santos (1975eko apirilaren 10a - ) Brasilgo futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Childress konderria (Texas)
Childress konderria (Childress County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Childress da. 2010eko zentsuaren arabera 7,041 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Childress konderriak 184,852 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,484 ura dira. Beste 180,368 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,81 da.
Olympia Centre
Olympia Centre, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 221 metro eta 63 solairu dauzka eta 1986an amaitu zuten eraikitzen.
Skidmore, Owings and Merrill arkitekto taldeak diseinatu zuen.
Ibirá
Ibirá Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Llubí
Llubí Mallorca uharteko udalerria da, Pla de Mallorca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.265 biztanle zituen.
Tennie
Tennie Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Tennie udalerrian erroldatutako biztanleak 1.009 ziren. Familiak 400 ziren, horien artean 140 pertsona bakarrekoak ziren (68 bakarrik bizi ziren gizonak eta 72 bakarrik bizi ziren emakumeak), 124 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 116 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 494 etxebizitza zeuden, 408 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 58 bigarren erresidentzia ziren eta 28 hutsik zeuden. 422 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 408 etxebizitza nagusietatik 268 bere jabearen bizilekua ziren, 135 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 46 etxek gela bat zuten, 30 etxek bi zituzten, 58 etxek hiru zituzten, 93 etxek lau zituzten eta 181 etxek bost zituzten. 276 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 167 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 167 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 538 ziren, horien artean 412 aktiboak ziren eta 126 inaktiboak ziren. 412 pertsona aktiboetatik 380 lanean zeuden (220 gizon eta 160 emakume) eta 32 langabezian zeuden (9 gizon eta 23 emakume). 126 pertsona inaktiboetatik 46 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Tennie udalerrian 398 unitate fiskal zeuden, 954,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.769 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 44 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 7 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Tennie udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.340 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola 1  eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cue (Llanes)
Cue, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko parrokia bat da, Llanes udalerrian. 2012ko erroldaren arabera 1265 biztanle zituen.
Düdingen
Düdingen Suitzako udalerria da. Friburgo kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Orestias gilsoni
Orestias gilsoni Orestias generoko animalia da. Arrainen barruko Cyprinodontidae familian sailkatzen da.
Park Tower (Chicago)
Park Tower, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen erabilera anitzeko etxe orratz bat da. Guztira 257 metro eta 67 solairu dauzka eta 2000an amaitu zuten eraikitzen.
Lucien Lagrange Architects arkitekto taldeak diseinatu zuen.
Ḥontoria
Ḥontoria Espainiako Asturias autonomia erkidegoko parrokia bat da, Llanes udalerrian. 2010eko erroldaren arabera 386 biztanle zituen.
Kobold
Kobold alemaniar jatorriko hitz bat da, germaniar mitologiako "iratxo"rentzat erabilia. Kobaltoa izendatzeko erabili zuten.
Normalean ikusezina den arren, kobold bat animalia, su, gizaki eta bela moduan gauza daiteke. Kobold-en irudikapen ohikoenak haur txikien tamainako giza irudi gisa erakusten dituzte. Giza etxeetan bizi diren kobold-ek nekazarien arropa janzten dute; meategietan bizi direnak konkortuta eta itsusiak dira; itsasontzietan bizi diren kobold-ek pipak erretzen dituzte eta marinelen arropak janzten dituzte.
Kobold-en sinesmena, gutxienez XIII. mendekoa da, noiz alemaniar nekazariek euren etxeetarako kobold irudiak zizelkatzen zituzten. Praktika pagano horiek, beharbada, antzinako Greziako kobalo bihurrietan, antzinako Erromako etxeko lar eta penateetan, edo kofewalt izeneko germaniar izpiritu batean zeuden sineskizunetatik eratorriak izan ziren.
Mugeary
, 'Mùigearraidh', Eskoziako Highland eskualdeko etxalde txiki bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Portree udalerritik 4,5 kilometro hego-mendebaldera dago.
Helsingin Jalkapalloklubi
Helsingin Jalkapalloklubi edo HJK Finlandiako futbol talde onena da, palmaresari dagokionez. Helsinki hiriburukoa da eta Finlandiako futbol liga 32 aldiz irabazi du eta beste 14 aldiz, Kopa.
Historia
Taldea 1907ko ekainaren 19an sortu zen, Helsingin Jalkapalloklubi – Helsingfors Fotbollsklubb izenarekin. Finlandiako futbol txapelketen palmaresari dagokionez, talderik onena da. Hasierako urteetan nagusitu zen jadanik besteen aurrean eta 1925erako jadanik 7 Liga irabaziak zituen. 30eko hamarkadan, beste bi garaipen iritsi ziren.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren, makalago ibili zen, ez baitzuen beste txapelketarik irabazi 1964 arte (Liga) eta lehen kopa (1966). 70eko hamarkadatik aurrera, ordea, talde indartsua da: azken bost ligak ere jarraian irabazi ditu.
Europako Kopako taldeen fasera iritsi den talde finlandiar bakarra da: 1998-99 denboraldian izan zen eta bost puntu eskuratu zituen, aurkari gogorren aurka, PSV Eindhoven, SL Benfica eta 1. FC Kaiserslautern, hain zuzen ere.
Euskal taldeen aurkako partidak
Helsinkik kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:
Emakumezkoen taldea
Finlandiako emakumezkoen taldeen artean, palmares onena du, Liga 22 aldiz irabazi baitu. 1971n sortu zen eta urte berean Liga abiatu zen. Aurreko bost ligak irabazi zituen jarraian. Azken liga, ordea, 2005ekoa du. 2007an berregiratu eta Naisten Liiga sortu zen. Harez geroztik, ez du beste garaipenik lortu.
Crafthole
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.
Peter Eisenman
Bizitza
1955ean amaitu zituen Arkitekturako ikasketak Itacako Unibertsitatean, eta New Yorkeko Unibertsitatean lortu zuen Arkitekturako diploma, 1960an. Gero, Cambridgen jarraitu zituen ikasketak, eta doktore-titulua lortu zuen 1963an. Arkitekto gisa, 1960an hasi zen lanean, etxebizitzen diseinua eta hirigintza-proiektuak egiten, batez ere. 1963tik 1967ra, Michael Graves estatubatuar arkitektoarekin aritu zen lankidetzan. 1987an, bere enpresa sortu zuen: Eisenman Architects. 1969an, Five Architects taldeko kide izan zen New Yorkeko Arte Modernoko Museoak antolatu zuen bilera batean, Michael Graves, Charles Gwathney, John Hedjuk eta Richard Meierrekin batera. 1985eko Veneziako Biurtekoan, Leone d´oro saria irabazi zuen Romeo eta Julieta lanarengatik.
Egin dituen lanen artean, aipatzekoak dira: House II (Falk Etxea; Vermont, 1969-70), House III (Miller Etxea; Connecticut, 1969-71), House IV (Conneticut, 1971), House VI (Frank Etxea; Connecticut, 1972-75), Koizumi Sangyo eraikina (Tokio, 1988-1990) eta Musikaren eta Bideoaren Pabilioia Gronningenen (Herbehereak, 1990). Gaur egun, Kulturaren Galiziako Hiria ari da eraikitzen Santiago Konpostelakoan.
Kráľov Brod
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1785. urtekoa da.
The B-52's
The B-52s, 2008 baino lehen The B-52's deituak, Georgiako Athens hiriko new wave musika taldea da, 1976an sortua.
Malá Mača
Malá Mača Eslovakiako udalerri bat da, Galantako barrutian kokatuta. 7,97 km²ko azalera du eta 599 biztanle 2017ko datuen arabera.
Los Caleyos (Llanes)
Los Caleyos, Los Callejos, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko parrokia bat da, Llanes udalerrian. 2019ko erroldaren arabera 56 biztanle zituen.
Acrocephalus astrolabii
Acrocephalus astrolabii Acrocephalus generoko animalia da. Hegaztien barruko Acrocephalidae familian sailkatua dago.
Henry Vestine
Henry Charles Vestine, The Sunflower (Takoma Park, Maryland, 1944ko abenduaren 25a - Paris, 1997ko urriaren 20a) estatubatuar gitarra-jotzailea izan zen. Canned Heat blues rock taldearen kidea izan zen.
Três Pontas
Três Pontas Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Halliburton
Halliburton petrolioa bilatzen eta petrolioarekin zerikusia duten sektoreetan aritzen den enpresa estatubatuarra da. 1919an sortu zen Oklahomako Duncan hirian eta gaur egun 52.000 langile ditu mundu osoan.
Biosentsoreak eta bioseinaleak
Gaur egun, biosentsoreak medikuntza klinikoan eta ikerkuntza bioteknologikoan erabiltzen dira. Sentsore bat da energia mota bat beste bat bihurtzeko gai den elementua. Sentsoreak eta seinale egokitzaileak transduktore izeneko elementua osatzen dute. Adibidez, giharren edo bihotzaren aktibitate elektrikoaren korronte-ionikoa gorputzaren fluidoetatik jariatzen da; korronte ioniko hori korronte elektriko bihurtzeko, zilarrezko elektrodoak (sentsoreak) eta gel jakin bat erabiltzen dira. Biosentsoreak, erabilpenaren arabera, fisikoak, kimikoak edo elektrikoak izan daitezke. Sentsore biomedikoak bi osagaiz osatuta daude: elementu biologiko bat (adib., entzima) eta transduktore bezala jarduteko gai den finkapen-estruktura bat. Transduktorearen funtzioa da erreakzio kimikoa beste seinale mota bat bihurtzea. Horretaz gain, beste kasu zehatz batzuetan, hirugarren elementu bat izan ohi du: detektagailu bat sentsoreak seinalea modu egoki batean jaso dezan. Biopotentzialak neurtzeko, elektrodo espezifikoak erabiltzen dira. Elementu hauen funtzioa gorputz barruan sortzen diren potentzial ionikoak instrumentu elektroniko batera egokitzea da. Biopotentzialak neurtzeko erabiltzen diren elektrodoak bi taldetan bereizten dira: elektrodo inbaditzaileak eta ez-inbaditzaileak. Elektrodo ez-inbaditzaileak azalaren kanpoko geruzetan kokatzen dira. Aldiz, inbaditzaileak gorputz barruan txertatu behar dira, hala nola mikroelektrodoak eta orratz-elektrodoak.
Ezaugarriak
Biosentsoreen ezaugarri nabarmenenak hurrengo hauek dira:
Giza-gorputzaren barruan, organo eta ehunen tamaina, forma eta kokapena datu interesgarriak dira mediku eta ikertzaileentzat. Parametro hauen aldaketa irregularrek organo edo ehunen funtzio anormala adierazten dute. Hortaz, desplazamenduak neurtuz, esaterako, odol-hodien diametro aldaketak edo bihotz-kameraren forma eta bolumen aldaketak, hainbat datu interesgarri lortu ahal dira.
Desplazamendua neurtzeko sentsoreak
hauek dira desplazamendua neurtzeko sentsoreak:
Odoleko gasak neurtuz arnas desorekak eta desoreka metabolikoak aztertu ahal dira. Parametro hauek neurtzeko oximetria erabiltzen da. Oximetroa bi LED diodoz osatuta dago: diodo gorri bat (tarte infragorrian lan egiten dute), eta fotodetektore bat.
Elektrokardiograman (EKGan) erabilitako elektrodoak
EKGa lortzeko erabiltzen diren elektrodoak ez-inbaditzaileak dira. Gainazal-elektrodo hauek plaka zurrunak dira, eta nikel, zilar eta zink elementuen aleazio batez eginak. Kasu espezifikoetan, elektrodoak zinta elastiko batekin itsatsita mantentzen dira. Elektrodoaren eta azalaren artean gel elektrolitiko bat aplikatzen da, ukipen elektriko egokia mantentzeko. Gelaren osagaiak ura eta gatz ionikoak dira.
Bioseinale motak
Seinale biologikoak aktibitate biologikoak islatzen dituzten erregistro espazio-tenporalak dira, hala nola taupada kardiakoa edo gihar baten uzkurdura. Prozesu biologikoetan gertatzen diren jarduera elektrikoek, kimikoek edo mekanikoek sortzen dituzte seinaleak, neur eta azter daitezkeenak. Bioseinaleek mekanismo fisiologikoak hobeto ulertzeko erabil daitekeen informazioa daukate eta oso erabilgarriak dira diagnostiko medikorako. Honako hau da bioseinaleen sailkapena jatorri fisiologikoaren arabera:
Seinale bioelektrikoak
Nerbio-zelulen eta gihar-zelulen aldaketa elektrokimikoen ondorio bat seinale bioelektrikoak dira. Zelula horietako bat kitzikatzen bada eta estimulua atalas-maila konkretu batera heltzen bada eta gainditzen badu, zelulak akzio-potentziala sortuko du.
Zelula asko aktibatzen direnean, ehun biologikoan zehar hedatzen den eremu elektrikoa sortzen da. Potentzial aldaketa extrazelular hauek momentuan neur daitezke, orratz-elektrodoen edo azalera-elektrodoen bitartez, organismoaren ehuneko azaleran. Fenomeno honen adibide dira: Elektrokardiograma (ECG-a), elektrogastrograma (EGG-a), elektroentzefalograma (EEG-a) edo elektromiograma (EMG-a).
Seinale biomagnetikoak
Biomagnetismoa aztertzen ditu hainbat jarduera fisiologikorekin erlazionatuta dauden seinale magnetikoak. Orokorrean, jarduera fisiologiko horiek ehun edo organo batetik datorren eremu elektrikoarekin lotuta daude. Bihotzak, garunak edo birikek ere eremu magnetiko ahulak sortzen dituzte, sentsoreen bitartez neur daitezkeenak.
Seinale biokimikoak
Seinale biokimikoek garraiatzen dute gorputzean beren kontzentrazioa aldatzen duten agente kimikoen informazioa. Ca++ eta K+ ioiak agente kimikoen adibideak dira. Odolaren oxigenazioa egokia dela kontrolatzeko, O2 eta CO2-ren presio partzialen aldaketak aztertzen dira. Azterketa horretan, seinale biokimikoak analizatzen dira. Seinale hauen bidez, glukosa, laktato eta metabolito mailak zehazten dira. Horretaz gain, beste sistema fisiologiko batzuen informazioa ere eskaintzen dute.
Seinale biomekanikoak
Seinale biologiko neurgarriak sortzen dituzte ere sistema biologikoen funtzio mekanikoek, hala nola mugimenduak, lekualdatzeak, tentsioak, indarrak, presioak eta fluxuak. Odolaren presioa da odolak odol-hodietako pareten gainean egiten duena. Odolaren presio aldaketak erregistra daitezke uhin-forma gisa.
Seinale biooptikoak
Sistema biologikoen hainbat fenomenoren ezaugarri optikoek seinale biooptikoak sortzen dituzte. Seinale biooptikoen erabilpenen adibideak hauek dira:
Seinale bioakustikoak
Seinale bioakustikoak dardarekin erlazionatutako seinale biomekanikoen azpitalde bat dira.
Uribarri Ganboa
Urtegia
Izen bereko urtegiaren mendebaldeko ertzean dago kokatuta, Zuhatza eta Orenin uharteak aurrean dituela.
Biosentsoreak eta bioseinaleak
Artefaktuak eta zarata
Seinalearen erregistroaren zati baztergarria osatzen dute. Zarata seinalearen neurketan zehar agertzen da. Lau dira neurketen aldakortasunaren jatorri posibleak:
Erreferentziak
Siderio Orion. Generan campos magnéticos [linean]. Invetech [Kontsulta: 2016-11-22]. Erabilgarria: https://es.slideshare.net/siderio_orion/01-bioseales-y-sensores helbidean.
Shat. Un biosensor es un instrumento [linean]. Monografias [Kontsulta: 2016-12-1]. Erabilgarria: https://es.wikipedia.org/wiki/Biosensor helbidean
Uritz (argipena)
Uritz zenbait leku eta pertsonaren izena da.
Crantock
, 'Lanngorrow', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri eta parrokia zibil bat da.
Unistalda
Unistalda Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Cremyll
, 'Splatt', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.
Giffers
Giffers Suitzako udalerria da. Friburgo kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ollach
, 'An t-Olach', Eskoziako Highland eskualdeko etxalde bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan.
Psycho (1998ko filma)
Psycho (euskaraz Psikosia), 1998ko Gus Van Sant estatubatuarrak zuzendutako slasher film bat da. Vince Vaughn, Julianne Moore, Viggo Mortensen, William H. Macy eta Anne Heche aktoreek antzeztu zuten.
Alfred Hitchcockek zuzendutako 1960ko film ezagunaren berregokitzapena da, biak ere Robert Bloch idazlearen 1959ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua.
Argumentua
AEB, Arizona, Marion Crane (Anne Heche) idazkariak Phoenix hiriko bere lantokitik 400.000 dolar lapurtu ondoren ihes egin eta Arizonan Norman Batesen (Vince Vaughn) motelean ostatu hartuko du, bere biktimak haren amaren sare misteriotsuetan erortzen diren gizaseme iluna. Marion hurrengo biktima izango da. Marionen desagerpenak Lila Crane (Julianne Moore) ahizpa eta Milton Arbogast (William H. Macy) detektibeak haren bilaketari ekitea ekarriko du.
Saint-Laurent-de-Belzagot
Saint-Laurent-de-Belzagot Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Laurent-de-Belzagot udalerrian erroldatutako biztanleak 359 ziren. Familiak 196 ziren, horien artean 116 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 88 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 219 etxebizitza zeuden, 195 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 133 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 195 etxebizitza nagusietatik 75 bere jabearen bizilekua ziren, 112 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 80 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 55 etxek bost zituzten. 163 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 80 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 53 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 182 ziren, horien artean 131 aktiboak ziren eta 51 inaktiboak ziren. 131 pertsona aktiboetatik 120 lanean zeuden (61 gizon eta 59 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 51 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Laurent-de-Belzagot udalerrian 165 unitate fiskal zeuden, 320 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.565 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 2 iturginak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Laurent-de-Belzagot udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 765 hektarea erabiltzen.
Châteaufort (Yvelines)
Châteaufort Frantziako udalerria da, Yvelines departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Châteaufort udalerrian erroldatutako biztanleak 1.405 ziren. Familiak 498 ziren, horien artean 104 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 113 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 237 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 44 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Grant Thornton Tower
Grant Thornton Tower, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 230 metro eta 50 solairu dauzka eta 1992an amaitu zuten eraikitzen.
Scrabo dorrea
Scrabo dorrea, Scrabo Tower, Ipar Irlandako Scrabo Hill muinoan dagoen dorre bat da, Down konderrian dagoen Newtownards udalerritik hurbil.
Grant Thornton Tower
Kohn Pedersen Fox Associates arkitekto taldeak diseinatu zuen.
Châteaufort (Yvelines)
Etxebizitza
2007an 539 etxebizitza zeuden, 501 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 456 etxeak ziren eta 79 apartamentuak ziren. 501 etxebizitza nagusietatik 425 bere jabearen bizilekua ziren, 61 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 12 etxek gela bat zuten, 33 etxek bi zituzten, 63 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 337 etxek bost zituzten. 368 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 168 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 305 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Scrabo dorrea
1857-1859 artean Charles Vane, Londonderryko 3. markesaren omenez eraiki zen.
Châteaufort (Yvelines)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 115 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 8 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 8 higiezinen enpresak ziren, 21 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 autoeskolak, 2 margolariak, 1 iturgina, 3 argiketariak, 1 ile apaindegia, 5 jatetxeak eta 4 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 bitxi-denda zen.
2000. urtean Châteaufort udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Orestias gloriae
Orestias gloriae Orestias generoko animalia da. Arrainen barruko Cyprinodontidae familian sailkatzen da.
Rectoris luxiensis
Rectoris luxiensis Rectoris generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Meré (Llanes)
Meré, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko parrokia bat da, Llanes udalerrian. 2000ko erroldaren arabera 166 biztanle zituen.
Altabizkarko kantua
Altabizkarko kantua 778. urteko Orreagako gudua euskaldunen ikuspegitik kontatzen duen kantua da, zortzi bertsok osatua.
Bertsoak lehendabiziko aldiz 1834. urtean argitaratu ziren, Institut Historique erakundeko idazkari zen François Eugène Garai de Monglavek idatzitako artikulu batean. Garaik adierazi zuenez, ahozko tradizioa jasotzen zuen jatorrizko pergaminoa ikusi zuen Garat kondearen etxean. Pergaminoa Tour d'Auvergne ospetsuarena izana zen, eta hark 1794an Donostiako komentu bateko buruaren eskutik jaso zuen.
Zalaparta handia sortu zen Altabizkarko kantuaren aurkikuntzaren berri zabaldu zenean, eta espezialisten artean zeresan ugari eragin zuen. F. Michelek beste testu zahar batzuekin alderatuz, Wencelas Hanka-k argitaratutako XV. mende bukaerako Défaite de Saxons poema bohemioaren antzekoa zela konturatu zen. Azkenean 1883ko abenduan Wentworth Webster ingeles jakintsuak Garai de Monglavek berak konposatu zuela antzeman zuen. Kantua asmatu zuenean Garai baionarra Parisen ikasten ari zen, eta ez zekien euskaraz. Ikasle euskaldunen bileretan kantatzeko konposatu zuen, eta Louis Duhalde Ezpeletako ikaskideak euskaratu zion, bertso librean.
Ingurune historikoa
Poeman kontatutako istorioa gertakari historiko batean oinarritzen da, 778. urteko abuztuaren 15eko Orreagako guduan, hain zuzen. Frankoen errege zen Karlomagno zenbait buruzagi musulmanekin elkartu zen beste batzuen aurka. Bere tropekin musulmanek hartutako Zaragoza hartu nahian zebilela, saxoiek bere lurrei erasotzen zietela eta Akitanian altxamendu bat hasi zela entzun zuen, eta etxerako bidea hartu zuen. Frankoek Ebroren ibaiertzeko gotorleku musulmanen kontra hasitako ekintza militarren aurrean nafarrek neutraltasunez jokatu zutenez, Karlomagnok bidean Iruñeari erasotzeko agindu zuen. Iruña zaharra suntsitu zuenez, euskaldunek 778ko abuztuaren 15ean Orreagan Errolan kondearen agindupean zihoazen tropen erretagoardiari eraso zioten. Orreaga inguruko Astobizkar iraganbide naturalaren ingurumarian bildu ziren baskoi guztiak, kristautuak eta pagano zirautenak. Haiekin bat egin zuten Banu Kasi baskoi musulmanek ere. Iruñearen kontrako ekintza militar hark inoiz izan ez bezalako batasuna ekarri zuen baskoien herrira. Frankoen armadaren atzealdeko ia soldadu guztiak hil zituzten nafarrek: besteak beste, Errolan, Bretainia eskualdeko kondea. Huraxe izan zen garai hartako armadarik ahaltsuena zenak inoiz pairatu behar izan zuten porrot bakarra.
Haria
Zaragozako Marsilio errege mairuaren bake eskaintzaz hitz egiteko Karlomagnok Errolanen aitaginarreba den Ganelon bidaltzen du. Errolanek bere heriotza desiratzen duelakoan, Ganelonek Errolan buru duen atzeguardiari erasotzeko tratua egiten du Marsiliorekin, eta bera, berriz, Karlomagnoren ondoan geratzen da.
Mairuek Orreagan eraso zioten Errolanen atzeguardiari, olerkian kontatzen den bezala. Errolanen adiskide mina zen Olivier zaldunak mairuen etorreraz ohartarazten dio Errolani, baina honek errefusatu egiten du Karlomagnori laguntza eskatzeko olifanteak jotzea. Errolanek eta bere gizonek ausardiaz egiten diete aurre beraiek hogei halako diren mairuei, baina azkenean eta 60 bat gizon bakarrik geratzen zaizkiola, olifanteak hainbesteko indarrez jotzen du, non lehertu egiten baita. Olifantea adituta, Karlomagnok ez du pentsatzen atzekoak arriskuan daudenik, baina azkenean haiengana jotzen du. Bitartean, Errolan eta Turpin artzapezpikua bakarrik geratzen dira bizirik guda tokian. Mairuak ihesean jartzea lortu badute ere, biak hilzorian geratzen dira. Hil baino lehen, Errolanek haitzurdin baten aurka joaz Durandal bere ezpata puskatzen saiatzen da, baina ez du lortzen. Azkenean hiltzen da.
Egiantz historikoa
Ziurtzat jotzen da historialarien aldetik, Errolanen armadari Orreagako guduan eraso ziotenak ez zirela mairuak izan, baskoiak baizik, Karlomagnok bere itzuleran Iruñea hiria suntsitzeagatik mendekua hartzeko.
Erdi Aroan zehar, soldadu frantsesek Errolanen kantua guduen aurretik abestu dutela aipatu dute historialariek.
Kantua
(Garai Monglave)
Abronia ornelasi
Abronia ornelasi Abronia generoko animalia da. Narrastien barruko Anguidae familian sailkatuta dago.
Parres (Llanes)
Parres, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko parrokia bat da, Llanes udalerrian. 2016ko erroldaren arabera 397 biztanle zituen.
Clay konderria (Texas)
Clay konderria (Clay County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Henrietta da. 2010eko zentsuaren arabera 10,752 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Clay konderriak 289,238 kilometro koadro ditu. Horietatik 726 ura dira. Beste 281,977 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,72 da.
Daishi Harunaga
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vissel Kobe.
Ose (Skye)
Ose, 'Òs', Eskoziako Highland eskualdeko kostaldeko etxalde txiki bat da, Skye eta Lochalsh barrutian. Skye uhartean dago, Kanpoko Hebridetan. Loch Bracadale aintzirren ertzean dago, Dunvegan eta Skye Bridge zubiaren artean doan A863 errepidea etxalde honetatik igarotzen da.
Llucmajor
Llucmajor Mallorca uharteko udalerria da, Migjorn eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 36.078 biztanle zituen.
Bösingen
Bösingen Suitzako udalerria da. Friburgo kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Globorotalioidea
Globorotalioidea foraminifero superfamilia bat da, Globigerinina azpiordenekoa eta beraz planktonikoa.
Oskol trokoespirala dute eta kanpoalde biribildua edo karenaduna. Gainazal leuna eta arantzarik gabekoa, nahi eta erretikulatua edo pustulotsua izan daitekeen. Bigarren mailako irekidurak izan ditzakete.
Hainbat genero daude, horietatik garrantzitsuenak hauek direlarik:
Merkurio (mitologia)
Merkurio, latinez Mercurius, mitologia erromatarreko merkataritzaren jainkoa zen, Jupiter eta Bona Dearen semea. Merkurio izena merx (merkantzia) hitzetik dator. Dirudienez, Turms jainko etruriarrarekin lotura bat dauka, baina mitologia eta ezaugarri gehienak Hermes jainko analogo grekotik jasoak dauzka.
Zientzia-eremutan, Merkuriok hainbat gauzen izenak ezarri ditu; hala nola, Merkurio planeta, merkurio elementu kimikoa.
Funtzioak
Bideekin lotuta zegoen eta horregatik merkatarien, negozioen, garraiolarien, dendarien eta bidaiarien jainko babeslea zen, bai eta bidelapurren kokinena. Jainko-jainkosen mezularia zen, eta horregatik, hegaldun txanoarekin irudikatzen zen, Hermes bezala. Kapela, bidaiarien ezaugarria zen eta hegalak zituen hegan egin zezakeelako.
Gatazkan zeuden elementuak ados jarri zitzakeen Apolok emandako kaduzeoari esker; elokuentziarekin, asmamenarekin, astronomiarekin, euriarekin edo haizearekin erlazionatuta dago; hamabi jainkoen ohorez egindako sakrifizioa asmatu zuen eta suaren teknika; itunak egiten laguntzen du, mezulariak eta interpreteak babesten ditu eta jainko psicoponpoa ere bada, arimak Hadesera joaten gidatzen baititu.
Hermes-Merkurio identifikazioa
Merkurioren gurtza zaharra da, eta tradizioak zioen Erromako Aventinoko muinoan bazuela tenplua K.a. 495. urtean. Han, Merkurio erromatar Maiarekin batera gurtzen zen, eta Maia grekoarekin (Pleiadeetako bat, Hermesen ama zena) identifikatu zenez, bere amatzat hartu zuten; era berean, lotura greko horren ondorioz, eta Hermes Zeusen semea zelako, Merkurio Jupiterren seme bihurtu zuten. Biak ala biak, Merkurio eta Maia Mercuralia jaialdian ohoratzen zuten, Maiatzaren 15ean, Aventinoan eskaini zitazion tenpluan.
Turms jaikoa, falisko, osko eta etruskoen artean antzeko funtzioak zituen, merkatariak babestearena batez ere. Bestalde latinezko merx (merkantzia) eta mercari (merkatari) hitzek jainkoaren izenarekin lotuta daude. Hala ere, ikerlariek uste dute greziarren Hermes jainkoarekin antza handiagoa duela.
Ikurrak
Batzuetan, dirua gordetzeko poltsatxo bat (marsupio) eskuetan duela irudikatzen da, negozioen adierazgarri. Erromatar artistek Hermesen ezaugarriak kopiatu zituzten eta horrexegatik, askotan, haren ikurrekin ere irudikatzen da: hegaldun sandaliak (talaria) jantzita, hegaldun kapela (petasoa) eta kaduzeoa eramaten.
Printzealdiaren garaian
Hermes-Merkurio, bai K.a. VI. mendeko eragin etruskoaren bidez, bai Campania edo Grezia Handiko kolonia helenikoen harreman zuzenaren bidez, modu desberdinean sendotu zen gizarte erromatarrean Augustoren garaia arte, une horretan Estatuak berak sustatu baitzuen bere gurtza.
Octaviano (Augusto enperadorea izango zena) bere erregimen berriaren sinbolotzat aukeratu zuen eta berritutako inperioren ongizatearen iruditzat. Une horretan, bere kultuari bultzada handia eman zitzaion.
Aurreko mendeetan, Merkurio jainkoari eskaintzen zaizkion aldareen idazkunetan agertzen da, eta batzuetan, irudikatu egiten da. Galian, Julio Zesarrek esan bezala, Lugos jainkoarekin parekatu zen, eta beste hainbat lurraldetan, beste gizaki jainkotira indigenekin identifikatu zelaren zantsuak daude. Dena den, Augusto enperadorearen erreformen ondoren, probintzietan gehiago zabaldu zen, bere ezaugarri grekoekin batez ere.
El famoso Bernardo (Cervantes)
Bernardo Miguel de Cervantesek idatzi omen zuen liburu baten izenburua zen. Erreferentzi batzuetan aipatzen da baina galdutzat eman da.
Aipamenak
Miguel de Cervantesek berak Los trabajos de Persiles y Sigismunda liburuaren eskaintzan aipatu zuen. Eskaintza Pedro Fernández de Castro y Andraderi zuzenduta zegoen. Zehatz-mehatz hau esan zuen: "el famoso Bernardo". Kasu honetan "famoso" ez zen "ospetsua", "ospea merezi zuela" baizik. Bernardo idatzi ondoren Cervantesi ez omen zion ezer gelditu, "ciertas reliquias y asomos" bakarrik.
Hipotesia
Daniel Eisenbergek liburu horren inguruko hipotesia zabaldu zuen. Haren uztez izenburuko Bernardo Erdi Aroko heroia izan zen Bernardo del Carpiori egiten dio aipamen. Cervantesen ustez garaiko espainiarrek Zalduntza liburu egokiagoak behar zituzten, bertako heroien abenturak azaltzen zituzten lanak eta ez kanpotik ekarritakoak. Testuinguru horretan horrelako lan batean hasia zegoen idazlea; hortik Eisenbergek asmoa eta izenburua arteko lotura planteatu zuen.
Francisco Grande Covián
Francisco Grande Covián (Colunga, 1909 - Madril, 1995eko ekainaren 28a) espainiar medikua izan zen.
Baipasa
Baipasa Euskadi Irratian ematen den irratsaio bat da. Olaia Urtiagak zuzentzen du saio hau 16:00etatik 19:00etara, astelehenetik ostiralera. Arratsaldero munduko aktualitatea jarraitzeko bidea ematen du irratsaioak,entretenimendutik informaziorako by-passa eginez. 2020ko urtarrilaren 7an eman zen lehen aldiz.
Francisco Grande Covián
Metabolismoaz eta diabetesaz egindako ikerketa biokimikoengatik ezaguna. Medikuntza-ikasketak egin zituen, Madrilgo Unibertsitatean. Ikasketak amaituta (1932an lortu zuen doktoregoa), Europako zenbait zentrotan lan egin zuen, Danimarkan, Suedian eta Londresen batez ere. 1935ean, Madrilgo Unibertsitateko fisiologia katedraduna izendatu zuten, eta 1950ean, Zaragozako Unibertsitateko fisiologia eta biokimika katedraduna. Estatu Batuetan, Minnesotako Unibertsitatean irakasle izan zen, eta Minneapolisko erietxe baten zuzendari. Bihotzari eta diabetesari buruzko lan jakingarriak asko egin zituen. Gizakiaren elikaduran aditua zen, eta oso gogor egin zuen barazkijaleen, makrobiotikoen eta argaltzeko dieten kontra, bitamina urrikoak izateagatik. Aldiz, Mediterraneoko dietaren eta oliba olioaren defendatzaile sutsua zen, dieta horrek oso ondorio onuragarriak baititu odolaren kolesterol tasetan eta bihotzeko eritasunetan. Idatzi zituen lanen artean, aipagarriak dira Nutrición y salud (Elikadura eta osasuna) eta Reflexiones sobre nutrición humana (Gizakiaren elikadurari buruzko gogoetak).
Baipasa
Izenaren jatorria
Irratsaioaren izena Bypass hitzetik dator, berria da 2019an onartu zuen Euskaltzaindiak. Euskaraz idaztea pentsatu zuten baina, nolabait, «bai, pasa gure saiora» esateko.
Taldekideak
Hauek izan ziren hasierako taldeko partaideak: Maider Segurola, Tere Beloki, Juanjo Sanmiguel, Xiker Esnal eta Unai Iradi kazetariak eta Xabier Iraola eta Xanti Gurrutxaga soinu teknikariak.
Westkapelle
Westkapelle hainbat tokiren izena izan daiteke:
Zirao
Zirao (izen ofiziala: Ziriano) Zuia-Gorbeialdea eskualdean dagoen Arratzua-Ubarrundia udalerriko herrietako bat da. Ubarrundiako ermandade zaharraren barruan legoke.
Ia husturik dago eta 2001ean 4 biztanle besterik ez zituen. Gasteiztik 12 kilometrotara dago eta bertara ailegatzeko A-240 autobiaren Miñao irteera hartu behar da gero beste errepidea igarotzeko.
Hizkuntza nagusia gaztelania da. XIX. mendean galdu zen euskara.
Ondasun nabarmenak
Herriko eliza San Joan Ebanjelariaren elizarena da, jatorriz erromanikoa baina XVI. mendean zaharberritu zutena. Barnealdean XVI. mendeko tenpera-mural bat du.
Garraioa
Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
Jaiak
Herriko jaiak irailaren lehenengo asteburuan ospatzen dituzte San Estebanen omenez.
Kardinal nepote
Kardinal nepotea (latinez: cardinalis nepos ; italieraz: cardinale nipote ; gazteleraz: valido de su tío; frantsesez: prince de fortune ; ingeleraz: Cardinal-nephew) aita santu batek kardinal izendatutako ahaidea da, orokorrean bere iloba. Kardinal bat izendatzeko ahaideak erabiltzea Erdi Aroan hasi zen, eta XVI. eta XVII. mendeetan izan zuen bere momenturik gorena. Nepotismo hitza praktika honen garapenarekin hasi zen, eta hasieran bakarrik aita santuen senideei egiten zien erreferentzia. Hala jasotzen da 1669an Oxford English Dictionaryn. Avignoneko Aitasantutzaldiaren erdialdean (1309-1377) hasi zen eta Inozentzio XII.aren nepotismoaren aurkako buldaraino (Romanum decet pontificem, 1692) aita santu batek kardenal-nepote bat ez izendatzea arraroa zen. Berpizkundeko aita santu guztiek Kolegio Kardinalizioan kardinalak sortzen zituztenean, euren ahaideren bat sartu zuten, eta normalean beren iloba izaten zen aukerarik ohikoena. Salbuespen bakarra Nikolas V.a izan zen, bere anai-ordea zen Filippo Calandrini izendatu zuena, 1448an. Alexandro VI.ak bere semea jarri zuen kardinal.
Kardinal nepotearen instituzioak zazpi mendetan zehar aldaketak izan ditu, aita santuen garapenaren historian eta aita santu bakunen jarrera eta estiloen araberakoa. 1566tik 1692ra bitartean kardinal nepote batek Erromako Kuriaren idazkaritza zeraman, Estatu Eklesiastikoaren Superintendente titulua zuen, baina Kardinal Iloba izenarekin ezagutzen zen. Askotan, gainera, bi terminoak zentzu berean erabiltzen ziren. Kuridaren bulegoaren eta Kardinal Ilobaren instituzioaren boterea eta, beraz kardinal-nepoteena, gainbeheran egon zen Kardinal Estatu Buruaren boterea hazi zenean eta Kardinal Iloba eta aita santuen botere tenporala geroz eta txikiago bihurtu zirenean, XVII. eta XVIII. mendetan zehar.
Kardinal nepote gisa hasi zirenen artean gutxienez hamabost, eta litekeenez hemeretzi aita santu daude:
(Gregorio IX.a, Alexandro IV.a, Adriano V.a, Gregorio XI.a, Bonifazio IX.a, Inozentzio VII.a, Eugenio IV.a, Paulo II.a, Alexandro VI.a, Pio III.a, Julio II.a, Leon X.a, Klemente VII.a, Benedikto XIII.a, eta Pio VII.a; baliteke ere Joan XIX.a eta Benedikto IX.a izatea, kardinal gisa izendatu bazituzten; Inozentzio III.a eta Benedikto XII.a ere izan zitezkeen, baldin eta euren izendatzaileekin ahaidetza balute). Gainera antipapa bat ere (Joan XXIII.a antipapa) kardinal nepotea izan zen. Karlos Borromeo, Guarinus Palestrianoa eta Anselmo Luccakoa (baldin eta kardinala izan bazen) kardinal nepote izatetik santu izatera pasa ziren.
1566 baino lehen
Kardinal nepoteen izendapenak Eliza Katolikoaren hierarkian kardinalek zuten garrantzia erabiltzen zuen. 1059an Nikolas II.ak In Nomine Domini izeneko dekretua idatzi zuen, eta bertan kardinal-apezpikuei eman zien, bakarrik, aita santuak aukeratzeko eskumena, kardinal-diakono eta kardinal-apaizen baimenarekin. Lehenengo kardinal nepote ezaguna Loctarius da, Benedikto VIII.aren lehengusua (1012-1024), 1015 inguruan aukeratua. Benedicto VIII.ak bere anaia Giovanni (etorkizunean Joan XIX.a izango zena) eta bere lehengusu Teofilatto (etorkizuneko Benedikto IX.a) izendatu zituen kardinal-diakono. 1059aren ondoren izendatutako lehenengo kardinal nepotea Anselmo Luccakoa izan zen, Alexandro II.aren iloba edo anaia, nahiz eta XII. mendera arte ezagutzen diren kasu gehienen gaineko zalantzak dauden, izan aita santua eta kardinalaren artean dagoen ahaidetasunaren frogarik ez delako, edo aita santuaren ahaideak izan zuen postu zehatza argi ez delako. Hala ere, ez dago dudarik aita santuaren ahaideak Kolegio Kardinalizioaren kide izan zirela XIII. mendetik aurrera.
John Bargrave historialariaren arabera "Florentziako Kontzilioaren garaian, 21. saioan, kardinalen kopurua ez zen izango 24tik gorakoa, eta aita santuaren inongo ilobarik edo beste kardinalik ez zen izan behar zenbaki horretan.