cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zenbakizko kognizioa
Zenbakizko kognizioa zientzia kognitiboaren azpigai bat da, zeinek zenbakien eta matematiken alderdi neuronala, garapenezkoa eta kognitiboa ikasten dituen.
Zientzia kognitiboaren saiakuntza askorekin, gai hau oso gai diziplinartekoa da. Psikologia kognitiboa, garapenaren psikologia, neurozientzia eta hizkuntzalaritza kognitiboen ikerkuntzak barne hartzen ditu. Jakintzagai honek matematiken filosofiaren inguruko auzietan elkarri eragiten dioten arren, kezkatuago dago auzi esperimentalengatik.
Aztergaiak
Zenbakizko kognizioaren eremuaren barnean, honako gaiak daude:
Alderaketa-ikerlana
Hainbat ikerkuntzak erakutsi dute, animaliek, arratoiek, lehoiek eta primate espezie ezberdinek, zenbaki zentzu hurbildua dutela ( zenbatekotasuna deitua). Adibidez, arratoi bati erakusten zaionean sari moduan janaria jasotzeko palanka bat 8 edo 16 aldiz sakatu behar duela, azkenean hau egiten ikasiko du. Arratoiak gose direnean, beraien portaera palanka sakatzeko orduan azkarragoak izango da. Gose diren eta ongi elikatutako arratoiek zenbat aldiz eta zein denbora behar duten palanka sakatzeko da aurreko ikerketatik jasotzen den informazioa.
Beste ikerketa batzuekin, berdinki gertatu da. Afrikako oihanean ezkutatutako bozgorailuak jarri dituzte lehoien portaera naturala (ez trebatua) aztertzeko. Bozgorailu hauek, lehoi orroak sortu ahal dituzte, batetik bostera. Lehoi eme bakarti batek entzuten baldin baditu, adibidez lehoi ar ezezagun baten hiru orro, alde egingo luke, baina berarekin bere lau ahizpa baleude, arakatzera joango litzateke. Honek adierazten du lehoiek gehiago noiz diren esan ahal dutela, eta zentzumenezko modalitate ezberdinetan oinarrituz egin ahal dutela. Honekin iradokitzen dute zenbatekotasuna kontzeptu multisentsoriala dela.
Garapen ikerlana
Garapen psikologikoaren ikerketek adierazi dutenez, haurrek, animaliak bezala, zenbakiaren zentzu hurbila daukate. Adibidez, ikerketa batean, haurrei askotan 16 puntutako ilarak aurkezten zitzaizkien (bloke batean). Kontrolak egiten ziren, tokian zeuden zenbakizkoak ez ziren parametroak baztertzeko, adibidez, azalera gunea, argitasuna, zirkunferentzia, etab. Haurrei 16 puntutako erakusgai ugari erakutsi ondoren, horretara ohitu egiten ziren edo erakusgaiari denbora luzez begiratzeari uzten zioten. Ondoren, haurrei 8 puntuko erakusgaia aurkezten zitzaien eta denbora luzeagoa hartzen zuten erakusgai berria begiratzeko.
Zenbakizkoak ez ziren faktoreak baztertzeko zeuden kontrol kantitateagatik, ikertzaileek esan zuten sei hilabeteetako haurrek 8-16 arteko ezberdintasunei sentikorrak direla. Ondoren egindako ikerketetan, antzeko metodologiak erabilita, sei hilabeteko haurrek, zenbakiak ezberdindu ahal dituztela erakusten dute, 2:1 kozientea ezberdinduz (8 vs 16 edo 16 vs 32) baina ez 3:2 kozientea (8 vs 12 edo 16 vs 24). Beste alde batetik, hamar hilabeteetako haurrek arrakasta izan zuten bi kasuetan, 2:1 kozientean eta baita 3:2an ere. Honekin iradokitzen dute adinaren arabera zenbatekotasunaren inguruko sentsibilitatea handitzen dela.
Beste ikerketa batzuetan, Karen Wynnek eta bere kideek erakutsi zuten lau hilabete baino gazteagoak diren haurrek batuketa eta kenketa sinpleak egiteko gaitasuna dutela, (1+1=2 eta 3-1=2) esaterako. Hau frogatzeko, Wynnek eta bere kideek “ikusmin bortxaketa” paradigma erabili zuten. Horretan, haurrei pantaila baten atzean ezkutatzen den Mickey Mouse panpina eta honi jarraitzen dion beste panpina bat erakutsi zioten. Pantaila jaistean haurrei Mickey bakarra erakusten bazitzaien (“ezinezko gertakaria”) haurrek bi Mickey erakusten zitzaienean baino denbora gehiago behar zuten egoera begiratzeko (“posiblea den gertakaria”). Baina hau egia da gertakari kopurua lau baino handiagoa ez baldin bada (adibidez, haurrek 4-2=2 egitean huts egiten dute).
Ikerlan neuropsikologikoak eta neuro-adierazgarriak
Gizakiaren ikerkuntza neuro-adierazgarri batzuk frogatu dute lobulu parietaleko zonalde batzuk, barne hartuta ildo intraparietala (IPS) eta beheko lobulu parietala (IPL), aktibatu egiten direla galdetua denean kalkulu zeregin bat egiteko. Bietan oinarrituta, neuro-adierazpenean eta neuropsikologian, ST. Dehaene eta bere kideek iradoki dute bi estruktura parietal hauek rol osagarriak betetzen dituztela.
Ildo intraparietala pentsatua dago ostatu emateko zirkuitu sistemari, zeintzuk zenbakizko balioespenean eta zuzeneko kalkuluan inplikatuak dauden, kenketan esaterako. Beheko lobulu parietala, berriz, pentsatua dago biderketak bezalako ekintzetan inplikatzeko. Hau horrela, beheko lobulu parietalean kaltea daukan gaixo atek kenketak egiteko gai izango da baina ez biderketak egiteko, eta kontrakoa ildo intraparietalean kaltea duen gaixoarentzat. Aurrekoei gehitzen zaie aurre lobulua, zeina memorian eta atentzioan inplikatua dagoen.
Etorkizunean ikerkuntzak egitea beharrezkoa izango da arreta, hizkuntza eta oroimenak zenbakizko prozesuetan dute inplikazioak zehazteko.
Tximinoen unitate indibiduala neurofisiologian, topatu ditu neuronak burmuineko aurrealdean eta ildo intraparietalean ere. Neurona hauek zenbakiei erantzuten diete. Ikerketa batzuetan, Andreas Niederrek tximuak ekintza batzuk egiteko trebatu zituen.
Adibidez, tximuari erakusten zaio lau puntutxo dituen eremu bat, ondoren eskatzen zaio hau buruz ikastea aurretik kendu baino lehen. Segundo batzuk igaro igaro eta gero, bigarren eremu bat erakusten zaie. Bigarren eremu honetako puntutxo kantitatea lehenagokoarekin bat etortzen bada, tximuak palanka bat heldu beharko du.
Prozesuan zehar finkatutako aktibitate neuronalak erakusten du ildo intraparietalean eta burmuinaren aurrealdean dauden neuronak “hobetsitako zenbatekotasuna” dutela. Horrela, esaten dugu, neurona hauek bat datozela zenbatekotasun espezifikoekin. Erantzun neuronal hauek Weber-en legeak jarraitzen dituzte. Hau ere baieztatua izan da beste dimentsio sentsorial-etarako eta haurren eta animalietan ikusitako zenbakizko portaeretarako.
Parakneria vilhenae
Parakneria vilhenae Parakneria generoko animalia da. Arrainen barruko Kneriidae familian sailkatzen da.
Basigonia
Basigonia Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Basigonia anisoscia da.
Pseudolyonsita
Ezaugarriak
Pseudolyonsita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Altiphrynoides malcolmi
Altiphrynoides malcolmi Altiphrynoides generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Gettysburg (1993ko filma)
Gettysburg 1993ko Ronald F. Maxwell estatubatuar zinema zuzendariaren epika gerra filma bat da. Michael Shaara idazlearen The Killer Angels ("Aingeru Hiltzaileak") eleberrian oinarritua dago eta Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilan jazotako Gettysburgeko guduan girotua dago. Bertan, Tom Berenger, Jeff Daniels eta Martin Sheen aktoreek antzeztu zuten.
2003an zuzendari berdinak zuzendu eta gerra berdinean girotutako Gods and Generals ("Jainkoak eta Jeneralak") izeneko jarraipena izan zuen.
Argumentua
1863ko uztailaren 1a, 150.000 estatubatuar soldadu euren azken patuaren unearen zain zeuden, hain zuzen ere, Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibileko gudarik garrantzitsuena izango zena, Gettysburgeko gudua.
Nueva Balastera estadioa
Nueva Balastera estadioa Espainiako Gaztela eta Leon autonomia erkidegoko Palentzia hirian dagoen estadio bat da. 2006ko urriaren 10ean eraiki zen, Patxi Mangado nafar arkitektoak diseinatu zuen.
Amiltzu
Amiltzu Aralarko mendilerroan dagoen mendi bat da. Mendilerro hau hegomendebaldetik ixten du. Agauntza labarraren gainean altxatzen da. Gertu dituen Malkorburu, Maltzarreta eta Marumendi bezala, pagadiz josia du tontorra. Honegatik, tontorretik ez dago inongo ikuspegi argirik.
Kaxetatik
Kaxetatik P.R. -GI-6 abiatzen da, Lareoko urtegira. Bide hau, Amiltzuren tontorretik gertu amaitzen da. Tontorpean, bidezidorra alde batera utzi, eta, pagadian sartuz, eta igoera laburrean, tontorrera iristen da.
Urkillagatik
Urkillagatik, Lareoko urtegira doan bidea hartu behar da eta, Zaldarreta inguruan, non, borda bat dagoen, Kaxetako bidean aipaturiko P.R.a hartu behar da, non bidearekin batzen den. Hegoalderanzko norantza hartuz, tontorrera iristen da.
Le Bourguet
Le Bourguet Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Bourguet udalerrian erroldatutako biztanleak 24 ziren.11 zeuden familia guztiak pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak).
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 52 etxebizitza zeuden, 17 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 35 bigarren erresidentzia ziren. 35 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 17 etxebizitza nagusietatik 9 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 1ek lau zituen eta 2 etxek bost zituzten. 6 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 13 ziren, horien artean 7 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 7 pertsona aktiboak lanean(5 gizon eta 2 emakume) zeuden.. 6 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Le Bourguet udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Božejov
Božejov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 634 biztanle ditu eta 9,32 kilometro koadroko azalera. Pelhřimoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1352 urtean egin zen.
Tortoreto
Tortoreto Italiako udalerri bat da. Teramoko probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Tortoretok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Connachteko gaelera
Lexikoa
Galwayko eta Mayoko konderrietako gaeleraren arteko desberdintasunak lexikoan ikus daitezke.
Josu Aizpurua
Josu Mirena Aizpurua San Nikolas (Bilbo, 1946) euskal herritar politikari ohia da.
Biografia
Kooperatiba baten langilea zela, frankismoa borrokatu zuen.
Espainiako Trantsizio Demokratikoan Eusko Abertzale Eekintza ko kide bilakatu zen. 1979an egin zuten V. Biltzarrean Valentin Solagaistua ordezkatu zuen alderdiaren idazkari nagusia bezala. Urte berean Herri Batasunaren mahai nazionalaren kide hautatu zuten. 1980ko hauteskundeetan legebiltzarkide hautatua, hurrengo bi urteetan politika utzi zuen.
Harrezkero marketing arloan lan egin du. Idazlea ere bada eta 1988an Quo vadis Euskalherria? saiakera argitaratu zuen.
Torricella Sicura
Torricella Sicura Italiako udalerri bat da. Teramoko probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Torricella Sicurak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Greba orokor
Greba orokorra lan-jarduera eta sektore ekonomiko guztietan egiten den greba eta protesta bat da, gehienetan egun bakar batean zehar, gehienetan gobernuak berak hartutako erabaki ekonomiko zehatzen aurka (hala nola, prezioen igoerak, soldaten jeitsiera eta lan erreformak ) edo gizarte osoak krisi ekonomikoak direla eta pairatzen dituen ondorio larrien aurka (langabezia masiboa eta pobrezia, esaterako). Arrazoi politiko hutsengatik eta agintean dagoen gobernuaren aurka deitua ere izan daiteke, Euskal Herrian Espainiako gobernuen politiken aurka maiz deitutako greba orokorrak, adibidez. Lan uzteaz gainera, greba orokorreko egunak borroka egunak ere izaten dira: langileek manifestazioak eta bestelako protesta-ekintzak burutzen dituzte.
Historia
Lehenik eta behin, greba arma-politiko bezala teorizatu zuen pertsona, William Benbow izan zen, 1832 ko Gran National Holiday obran.
XIX. mendearen amaieran, langile mugimendu internazionalak greba defendatu zuten, helburu industrial eta politikoekin.
Europan, XIX. mendean, grebak eskubide politikoak (sufragio unibertsala) edo sozialak lortzeko instrumentu bezala erabili zen. Ezker politikoaren barnean, greba orokorra, iraultza soziala hasiko zuen pauso bezala kontsideratzen zen; honek Estatua paralizatu eta langilearen esku-hartzea hasten baitzuen. Georges Sorel izan zen greba orokorraren teoriko nagusia, honek solidaritatea, klase kontzientzia eta espiritu iraultzailea sendotzeko balio duela esanez.
Industria Iraultzaren lehen bi mendeetan, hala ere, greba orokorra zigortuta egon zen eta ez zen izan sozialdemokraziaren zabalpenera arte (XX. mendearen hasieran), eskubide bezala aitortu zen unea.
Mailley-et-Chazelot
Mailley-et-Chazelot Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Mailley-et-Chazelot udalerrian erroldatutako biztanleak 579 ziren. Familiak 239 ziren, horien artean 57 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 37 bakarrik bizi ziren emakumeak), 85 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 81 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
2230 Yunnan
2230 Yunnan asteroide baten izena da. urriaren 29an aurkitu zuen Purple Mountain Behatokia-ek Nanking Behatokitik.
Mailley-et-Chazelot
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
2230 Yunnan
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1978 UT izena zeraman.
Mailley-et-Chazelot
Etxebizitza
2007an 277 etxebizitza zeuden, 237 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 260 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 237 etxebizitza nagusietatik 197 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 171 etxek bost zituzten. 195 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 76 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 135 etxetan bat baino gehiago zituzten.
2230 Yunnan
Orbitaren ezaugarriak
2230 Yunnan asteroidearen orbitak batezbeste 2,857 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,672 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,042 distantziara. Eszentrikotasuna 0,065 da, eta makurdura orbitala 2,57ºkoa da.
Mailley-et-Chazelot
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
2230 Yunnan
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.9 da.
Mailley-et-Chazelot
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 366 ziren, horien artean 284 aktiboak ziren eta 82 inaktiboak ziren. 284 pertsona aktiboetatik 268 lanean zeuden (146 gizon eta 122 emakume) eta 16 langabezian zeuden (5 gizon eta 11 emakume). 82 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mailley-et-Chazelot udalerrian 250 unitate fiskal zeuden, 631 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.466 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Mailley-et-Chazelot udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
1928ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula
1928ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taulan Amsterdamen, Herbehereak, ospatu ziren 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan izan ziren dominak biltzen ditu. Bi taula eskaini ohi dira, bata kirol probetan lortutako emaitzekin, bestea arte txapelketan lortutakoekin.
Olinpiar Jokoak 1928ko maiatzaren 17tik abuztuaren 22ra bitarte ospatu ziren. 46 herrialdetako 2.883 atletek hartu zuten parte, 14 kiroletan banatutako 109 probatan. Gainera, bost arte lehiaketa egin ziren, beste 13 probekin 327 kirol domina eta 29 arte domina eman ziren. Gainera, beste 5.901 oroigarri domina eman ziren; 5.319 domina parte-hartzaileei eta epaileei, eta 762 domina antolakuntzan parte hartu zuten pertsonei. Domina hauek ez dira agertzen azpiko tauletan.
Kirol lehiaketak
109 kirol probatan 327 domina eman ziren, 110 urrezkoak, 108 zilarrezkoak eta 109 brontzezkoak. Halterofiliako pisu arineko proban bi urrezko eman ziren eta zilarrezkorik ez berdinketa baten ondorioz. 33 herrialdeko atletek jaso zituzten domina. Ameriketako Estatu Batuetako kirolariek 56 domina lortu zituzten eta 22 urrezko, arrakastatsuenak bietan.
Arts competition
1928ko Arte lehiaketetako domina taula The Ninth Olympiad txostenean oinarritzen da. 1912tik 1948ra bitarte arte lehiaketak egin ziren Olinpiar Jokoetan.
13 ekitaldi antolatu ziren, eta 29 domina eman ziren: 9 urrezkoak, 10 zilarrezkoak eta 10 brontzezkoak. Literaturan soilik zilarra eman zen eta musikako orkestra konposizioan soilik brontzea. Instrumentu bakarreko abesti konponsizioan ez zen eman dominarik. Alemaniak eskuratu zituen domina gehien (8), baina urrezko domina gehien Herbehereek eskuratu zituzten (2).
Pettus (Texas)
Pettus Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Bee konderrian kokatuta dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Villers-sur-Coudun
Villers-sur-Coudun Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villers-sur-Coudun udalerrian erroldatutako biztanleak 1.395 ziren. Familiak 488 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 166 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 234 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 574 etxebizitza zeuden, 503 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 52 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 569 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 503 etxebizitza nagusietatik 458 bere jabearen bizilekua ziren, 37 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 88 etxek lau zituzten eta 369 etxek bost zituzten. 421 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 156 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 333 etxetan bat baino gehiago zituzten.
2010eko Espainiako greba orokorra
2010eko Espainiako greba orokorra Espainian UGT eta CCOO espainiar sindikatu nagusiek, CGT, USO eta beste sindikatu, elkarte eta erakunde txikiagoekin batera, irailaren 29rako deitutako greba orokorra izan zen, José Luis Rodríguez Zapatero espainiar presidentearen gobernuak bultzaturiko lan erreformaren eta pentsio sistemako erreformaren aurkakoa. Espainiar Trantsizioa hasi zenez geroztik, sindikatu nagusiek deitutako 24 orduko bosgarren greba orokorra izan zen, eta lehenengoa Rodríguez Zapatero presidentea agintean dagoela.
Villers-sur-Coudun
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
2010eko Espainiako greba orokorra
Hego Euskal Herrian
Hego Euskal Herrian, ELA eta LAB sindikatu nagusiak ez ziren deialdira bildu, ezta irakaskuntzako STEE-EILAS ere. Hauek, lehenago, 2010eko ekainaren 29ko greba orokorrera deitu zuten beste sindikatu eta hainbat alderdirekin batera, baina UGT eta CCOO sindikatuen atxikimendurik gabe, nahiz eta azkenean CCOO sindikatuak deialdira biltzea erabaki zuen Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, ez ordea Nafarroan.
Villers-sur-Coudun
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 937 ziren, horien artean 680 aktiboak ziren eta 257 inaktiboak ziren. 680 pertsona aktiboetatik 634 lanean zeuden (359 gizon eta 275 emakume) eta 46 langabezian zeuden (22 gizon eta 24 emakume). 257 pertsona inaktiboetatik 76 erretiraturik zeuden, 92 ikasten zeuden eta 89 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
2010eko Espainiako greba orokorra
Hego Euskal Herrian
CCOO eta UGTz gain, irailaren 29an greba deialdia egin zuten ESK, CGT, CNT eta LSB sindikatuek ere, eta Ezker Batua, Zutik, Alternatiba eta Antikapitalistak alderdiek, besteak beste.
Villers-sur-Coudun
Diru sarrerak
2009an Villers-sur-Coudun udalerrian 529 unitate fiskal zeuden, 1.485 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 26.949 euro zen.
2010eko Espainiako greba orokorra
Eragina
CCOO eta UGTren arabera, grebaren eragina %70aren ingurukoa izan zen eta, beraz, greba "arrakastatzat" hartu zuten. Espainiako Gobernuaren aburuz, berriz, grebak jarraipen "ezberdina" izan zuen sektorez sektore eta lurraldez lurralde, batez ere industrian izandako eragina nabarmenduz.
Villers-sur-Coudun
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 37 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 autoeskola zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra etxerako tresna denda bat zen.
2000. urtean Villers-sur-Coudun udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 345 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Azaroaren 8
Azaroaren 8a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta hamabigarren eguna da, 313.a bisurteetan. 53 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Azaroaren 7 | Urteko egutegi | Azaroaren 9
Božetice
Božetice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 367 biztanle ditu eta 13,64 kilometro koadroko azalera. Písekeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1291 urtean egin zen.
Bergarako epaitegiak
Bergarako epaitegiak Gipuzkoako Bergara udalerrian dauden epaitegien eraikina da. Hain zuzen ere, Bergarako Alde Zaharran kokatua dago, San Pedro kaleko 1. zenbakian, San Pedro Ariznoakoa elizaren alboan, Olaso dorrearen parean eta Azkarate Marutegi etxetik hurbil. Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu du eraikina.
Deskribapena
Justizia Jauregia eta kartzela zaharra San Pedro elizaren plaza berean dago. Oinplano konplexuko eraikina da, "E" formakoa, bi altuera ditu, oinplanora egokitzen den estalkia eta aurrera doazen bi gorputz, honela bi patio mugatuz. Fatxada nagusiak atzeraemanguneak ditu, eta gorputz nagusia nabarmenduta dago. Behealdean sarrera dago, alboetan bi bao dituela. Bigarren solairuan, silarrixkako hormarekin, harrizko balkoi luze bat dago, landare-motiboekin apaindutako mentsulen gainean. Balkoi horrek hiru bao ditu, marko molduratuak dituztenak.
Horma silarrixkakoa da, zokaloan izan ezik, harlanduzkoa, lehen solairuko leihoetaraino iristen dena. Gorputz bakoitzean zatitzen den erlaitz molduratu batek zeharkatzen du fatxada. Landareak platabandekin banatzen dira. Erdiko bolumena Justiziaren irudi neoklasiko batekin errematatzen da. Eraikin konplexua da eta Bergarako kartzela zaharrerako eraikin bat dauka.
Kanpoaldera, bloke angeluzuzena da, hermetikoa, harlangaitzezkoa eta harlanduzkoa, hiru isurkiko estalkia duena, erlaitz gaineko teilatu-hegala eta harburu ganbilak dituena. Barrualdean, bi gelaxka-altuera antolatzen dira patio baten inguruan, eta patio horren muturretan honako hauek daude: sarrera bat eta abside txiki bat, presoei meza entzutea ahalbidetzen zien geroko obra baten emaitza. Nabarmendu behar da, batez ere, kartzela gisa duen tipologia, barruko espazio-antolamendu berezia eta kanpoalderako baoen murriztasuna zehazten dituena.
Justiziaren kontzeptua modu klasikoan jantzitako emakume batez irudikatzen da, baina ohi ez bezala, begiak irekita eta erne ditu. Martzial Agirre Lazkanoren eskultura da.
Schindler's List
Schindler's List (euskaraz Schindlerren Zerrenda) 1993ko Steven Spielberg estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako gerra drama filma bat da. 1982ko Thomas Keneallyren australiar idazlearen Schindler's Ark (Schindlerren Kutxa) liburuan oinarrituta dago. Liam Neeson, Ben Kingsley, Ralph Fiennes, Caroline Goodall, Jonathan Sagall eta Embeth Davidtz aktoreek antzeztu zuten.
Filmak Oskar Schindlerren istorioa kontatzen du, Bigarren Mundu Gerran holokaustotik 1000 judu poloniar inguru salbatu zituen Sudeteetako enpresaburu katolikoarena. Liam Neesonek jokatu zuen Schindlerren paperean, Ralph Fiennes Amon Göth SSko ofiziala izan zen, eta Ben Kingsley Itzhak Stern, Schindlerren idazkari judua.
Filma oso arrakastatsua izan zen bai ekonomikoki bai kritikoki. Izan ere, besteak beste, zazpi Oscar irabazi zituen: film onenarena, zuzendari onenarena, eszenatoki onenarena, musika onenarena, dekoratu onenarena, muntaketa onenarena eta argazkilaritza onenarena.
Bitxikeria gisa, filmaren azken eszenan entzuten den Jerusalem Urrezkoa israeldar abestiaren doinua Pello Joxepe euskal abesti herrikoiaren doinuan oinarritu dago.
Gobitrichinotus arnoulti
Gobitrichinotus arnoulti Gobitrichinotus generoko animalia da. Arrainen barruko Kraemeriidae familian sailkatzen da.
Ausat
Ausat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Ohiko abiapuntua da iparraldetik Pica d'Estats mendira igotzeko.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 695 etxebizitza zeuden, 255 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 394 bigarren erresidentzia ziren eta 47 hutsik zeuden. 587 etxeak ziren eta 107 apartamentuak ziren. 255 etxebizitza nagusietatik 146 bere jabearen bizilekua ziren, 104 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 58 etxek hiru zituzten, 85 etxek lau zituzten eta 102 etxek bost zituzten. 128 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 116 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 98 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 408 ziren, horien artean 237 aktiboak ziren eta 171 inaktiboak ziren. 237 pertsona aktiboetatik 195 lanean zeuden (106 gizon eta 89 emakume) eta 41 langabezian zeuden (24 gizon eta 17 emakume). 171 pertsona inaktiboetatik 65 erretiraturik zeuden, 35 ikasten zeuden eta 71 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Auzat udalerrian 240 unitate fiskal zeuden, 528 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.169 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 37 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 lurrin-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Matambako Erresuma
Matambako Erresuma (1631-1744) Afrikako estatu prekoloniala izan zen, gaur egun Angolako Malanjeko probintzian zegoena. Kolonizazio saiakerei luzaroan eutsi zien erresuma boteretsu bat zen, XIX. mendearen amaieran Angolan integratua izan zelarik.
Sorrera
Matambako Erresumako lehen aipamen dokumentala, Kongoko Erresumako erregeari, garai hartan Alfontso I.a Kongokoa zena, 1530ean eginiko omenaldi batena da. Ondoren, 1535ean, Alfontsok gobernatzen zuen eskualdeen artean Matambako Erresuma zerrendatu zuen. Ez dago erresumaren historiari buruzko informaziorik, eta erresumari buruzko ahozko tradizio modernoek, oraingoz, ez dute datu garrantzitsurik gehitzen. Ez dirudi Kongoko erresumak Matambako Erresuman presentzia arin eta sinboliko bat besterik izango zuenik, eta bere gobernariak, ziur asko, nahiko independenteak izan ziren. Matambako Erresumak, zalantzarik gabe, harreman estuagoak zituen bere bizilagunarekin, Ndongoko erresumarekin.
XVI. mendearen erdialdean, Matambako Erresuma gobernatzen zuen errege ezezagun batek Diego I.a Kongokoak (1545-1561) bidalitako misiolariak hartu zituen. Hala ere, ez dago erresuma kristautasunera bihurtu zeneko ebidentziarik.
1575ean Paulo Dias de Novaisen agindupean kolono portugaldarrak Luandara iritsi zirenean, egoera politikoa aldatu zen. Portugaldarrek Ndongo erresumaren administrazioan esku hartu nahi zutenez, 1579an Ndongo eta Portugalen arteko gerra piztu zen. Matambako erresumak paper txiki bat bete zuen gerraren hasieran, baina Portugalgo garaipenaren mehatxuak, Matambako gobernariak (ziuraski Kambolo Matamba izeneko errege batek) esku hartzera bultzatu zuen. Ndongo erresumari portugaldarren aurka laguntzeko armada bat bidali, eta portugaldarrek Lukalako guduan 1590ean izandako porrotean paper erabakigarria jokatu zuten.
Portugalen aurkako gerra
1618an, Luis Mendes de Vasconcelos Angolako kolonia portugaldarreko gobernadoreak Ndongo erresumaren aurka eskala handiko eraso bat agindu zuen, inbangala bere aliatu bereganatu berriak erabiliz. Portugalekin aliatu ziren talde imbangala taldeak Kwanza ibaiaren hegoaldeko mertzenarioak ziren. Hurrengo bi urteetan, Mendes Vasconceloskoaren semea zen Joãok, indar luso-imbangalen aliantzaren buru izan zen, Ndongori kalte handiak eragin zituen. Garai honetan, Kasanjeko inbangala taldeak desertatu eta, bere kabuz, Matambako erresumaren aurkako erasoak egin zituen.
Ndongok Portugalgo indarren erasoak jasaten jarraitu zuen. 1624an Njinga Mbandi erregina (Nzinga ere deitua) tronura igo eta gerra jarraitu zuen. Njinga, Matamban sartu zen, eta bere indarrek, Mwongo Matamba Matambako erreginaren indarrak garaitu zituzten, hura harrapatuz eta bere preso bihurtuz. 1631 inguruan, Njingak bi erresumak (Ndongo eta Matamba) bateratu zituen.
Jiangbei barrutia (argipena)
Jiangbei barrutia Txinako Herri Errepublikako hainbat toki izan daiteke:
Sadowie udalerria
Sadowie Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-udalerri bat da, Opatów barrutian kokatuta. 81,81 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4032 biztanle zituen.
Diuretiko
Diuretikoa irentsi ondoren gernuaren bidez organismoko ur eta sodioaren galera eragiten duen substantzia da.
Diuretiko naturalen artean hainbat elikagai eta edari aurkitzen dira: tea, kafea, anana, zainzuriak eta alkohola besteak beste. Hauek diuretiko arinak diren arren, gehiegizko kontsumoak deshidratazioa, hipotentsioa eta alkalosi hipokalemikoa sor ditzake.
Arabako eskualde kantabriarreko dorreak
Arabako eskualde kantabriarreko dorreak Eusko Jaurlaritzak 2018ko otsailaren 13an kultura ondasun izendatutako monumentu-multzoa da, 8 dorretxez osatua:
Diuretiko
Farmako hauek medikuntzan batez ere hipertentsio arteriala murrizteko, bihotz gutxiegitasun kongestiboan, egoera edematosoetan eta giltzurrun gutxiegitasunean erabiltzen dira.
Arabako eskualde kantabriarreko dorreak
Ezaugarriak
Dorretxe hauek babes-eraikuntzak dira; oro har, ibaien ondotik eta haran paraleloetan zehar doazen ondo egituratutako eta elkarri loturiko bideen inguruan lerrokatuta daude, erdi-mailako mendiko ingurune natural heze batean. Arabako isurialde kantauriarrak erliebe konplexua du ezaugarri, non ibaien ibilerek iparralderantz orientaturiko bide naturalak sortzen dituzten; ipar-mendebalde eta hego-ekialdera begira dauden mendikateek, bestalde, muga politiko zein naturalak ezarri dituzte. Ibaiak, hegoaldetik iparraldera Nerbioira doazenak, Gorbeiako iparreko hegaletatik jaisten dira, Altubetik esaterako, izen bereko mailetan meharturik; bai eta Angulo eta Gorobel mendilerro burgostarretatik ere, hala nola Lanteno-Ibalzibar, Izalde edo Izoria ibaiak, kostalderantz pasabideak eratzen dituztenak.
Diuretiko
Diuretiko hauek eragina duten nefrona gune eta ekintza mekanismoaren arabera sailkatzen dira:
Arabako eskualde kantabriarreko dorreak
Ezaugarriak
Arabako eskualde kantabriarreko dorreen historia-bilakaera aginte-egituren eta lurraldearen kudeaketaren trantsizio-prozesu bati loturik dago, berant Erdi Aroko mendeetan hasi eta XVI. mendearen hasierara arte hedatzen dena, leinu-gerren amaierarekin batera. Hori dela eta, beren eraikin nagusiek babeserako eta bizitzeko guneak dituzte barruan, soldaduak eta jauntxoak elkarrekin bizitzeko sortuak, bai eta biltegiratzeko lekua ere setiorik izatekotan; zenbait kasutan, halaber, industriaurreko makinak gordetzen ziren bertan, dolareak edo errotak, adibidez. Nolanahi ere, horietako asko beren jabeen boterearen adierazgarri bilakatu ziren geroago; izan ere, askotan, beraiei loturiko benetako jauregi eta ekoizpen-unitate bihurtu zituzten jabeek, sistemari errotak nahiz dolareak erantsi zizkiotelarik.
Oinplano karratu zein angeluzuzeneko eraikinak dira, bolumen prismatiko edo kubikodunak. Defentsarako zirenez gero, tamaina txikiko bao gutxi izan ohi dituzte, bizitzeko edo geroko ordezkaritza-lanetarako moldatutakoak. Perimetroko itxiturek harri-horma sendoak dituzte oro har, harlanduxka-elementuak eta guzti. Harlanduzko obra duten aleak daude; kadaltso eta goiko gorputzek, berriz, zurezko bilbadura duten horma-atalak eta oholtzazko betelana dituzte, batzuetan adreiluarekin edo harri eta kareore nahasketarekin ordezkaturikoa.
Zurezko egitura (bertako haritza gehienetan) arkupeduna da, eta normalean bi edo hiru hormarte ditu barruko bolumen prismatiko eskasean. Zutoinek harrizko harroinak edo karga-hormak (habetzanak) dituzte euskarri. Aleetako askotan, aldez aldekoak dira, pieza bakarrekoak. Hormak kargak banatu ohi ditu. Horiek garrantzitsuak direnez (batik bat ia osorik harriz eraikitako aleetan), zoru harritsu edo gogorra bilatu ohi da; horregatik, ez dute zimendu bereizgarri nahiz sakonik eta substratuan finkatzen dira zuzenean (eusteko ahalmen nahikoa duten marga edo harrietan, normalean). Perimetro-paretak portikoak zurruntzen ditu, beso bertikalekin ere finkaturik daudenak (zutikoen buruarekiko luzetara eta fustearekiko zeharka jarrita). Zenbait kasutan, goiko aldeko bermeak irtenak dira eta zurezko irtengune bat (kadaltsoa) eusteko diseinaturik daude; hura besoekin finkaturik egon ohi da kanpoalde eta barrualdean, eta oso gutxitan mantentzen da bere lekuan edo osorik.
Dorre banderizen gune bereizgarriak bi solairutan banatu ohi dira, beheko solairu bat ere dutelarik. Hara ezin zitekeen kanpoaldetik sartu zuzenean; hala eta guztiz ere, geroko moldaketa funtzionalen ondorioz, ateak ireki izan dira ia kasu guztietan. Aletegia edo hornikuntzarako sotoa egongo zen bertan ziurrenik. Erasoren bat jasoz gero ken zitekeen eskailera baten bidez iristen zen lehenengo solairura (gaur egun kanpoaldearekin lotzen duen harrizko eskailera bat edo barruko komunikabide bat egongo dira horren ordez); bertan, harreretarako aretoa eta jabeen logelak zeuden. Hirugarren solairua defentsarako zen funtsean, bere altuera, babesa eta, kasu askotan, gelarik gabeko dorrearen gaineko hegalean egoteak bermatzen zuen estaldura zirela medio. Beste kasu batzuetan, halere, solairu horretan eguneroko bizitegi-guneak ere egon zitezkeen.
Dorreak, ekoizpen-egitura den aldetik, behar-beharrezko ditu bere inguruan antolatzen diren lurrak, basoak, ibilbideak, pasabideak, zubiak eta sakabanatutako eraikinak.
Gizotsoa euskal mitologian
Gizotsoa euskal mitologian ez da beste zenbait pertsonaia bezain beste ezaguna. Ez dira gizotsoen inguruko kontu asko gorde euskal ipuin eta kondairetan beste izakiekin parekatuz gero. Euskal mitologiako gizotsoak badauzka inguruetako mitologien gizotsoekiko hainbat ezaugarri komunak, baina baita beste zenbait nahiko bereziak ere.
Gizotsoaren inguruko sinesmen eta sineskeriak
alt=1630 eta 1633 tartean Zurbaranek egindako Santa Agedaren margoa|thumb|460x460px|235-261† [[Santa Agata jaia|Agate Deuna Quintianus-i zilarrezko erretilu baten gainean bere bularrak ekartzea agindu zuenean, Agatek honela erantzun zuela dio kondairak:
"Tirano krudela, ez al zara lotsatzen txikitan elikatu zinan emakumearen bular beratik torturatzea?"
Irudian,1630 eta 1633 tartean Zurbaranek egindako Santa Agedaren margoa.]]
Gizotsoaren Europar eredua
Euskal Herrian ezagutzen diren kondairak eskasak badira ere Europako gizotsoaren inguruko sinesmen eta sineskeriekin daukaten parekotasuna nabarmena da. Parekotasun hau ez da harritzekoa Europako nekazari gizartearen eginkizun eta arazo berdintasunak kontutan izaten baditugu. Otsoak arazo bat izan ziren denbora luze batez ez bakarrik ganaduentzako gizakientzat ere, adibidez, XVII. mendean 10.000 pertsona hil zituztela kalkulatu izan da. Kontutan izaten ez dena gizakiek bere ingurunean eragindako aldaketak dira. are gutxiago Erdi Arotik aurrera goseak, izurriteak eta erlijio gudak eragin zituen sarraskiak bai gizakiengan eta bere ingurumenaren gain ere. Testuinguru honetan hedatu ziren gizotsoei buruzko sineskeriak, lehenagotik bazeuden ere baina beste izaera batekoak ziren.
Euskal Herriko gizotsoa inguruko herrialdeen influentziapean
Artzain eta unaien artean hain zorigaitzekoa izan diren otsoek akabatuak izan ziren mendeetan zehar gure lurraldetik ezabatu arte. Gure elezaharrak eskasak badira inguruko herrialdeetan topa ditzakegun kondairek adierazgarriak izan daitezke gure gizotsoaren izanaren zati batzuk ulertzeko.
Perlita
Burdin aleazioen osagai mikroskopikoa, ferritaren eta zementitaren eutektikoa. Burdin aleazioak geldi-geldi hozten direnean, 720 °C inguruan, eratzen da. Xaflatxo tartekatu batzuen gisa agertzen da. Izen hori eman zaio handipen gutxirekin begiratuta perlaren antza duelako. Altzairuetan, perlitaren % 86,5 ferrita izaten da, eta % 13, 5 zementita.
Gizotsoa euskal mitologian
Euskal Herriko gizotsoa inguruko herrialdeen influentziapean
Sinesmen askok Europa osokoak bezalakoak dira.
Ilargi betepean biluzik lo egitera, otsoekin erlazionatuko landare edo landareekin eginiko edariak edo gantzak erabiltzera edo gizotso batek koska egin izanak
Frantziako gizotsoa (loup-garou) arropen bitartez eraldatzen da kondaira gehienetan. Arropak erantzi, otso larru bat jantzi edo otso larruz egindako gerriko bat jartzea gizona otso bihurtzen du. Sineskeri hau Europa osoko elezahar askotan aurkitzen da jasoa.
Perlita
Bi perlita-mota daude: perlita xehea, gogorra eta erresistentzia handikoa; eta perlita larria, bigunagoa eta harikorragoa.
Gizotsoa euskal mitologian
Euskal Herriko gizotsoa inguruko herrialdeen influentziapean
Arropen eraldatzeko boterea mozorroetan ere aurkitu dezakegu. Xamanismoaren aztarnatik edo eta germaniar otso gudarien oroimenetik etor lezake idei hau.
Espainiar inguruko probintzietan (Europako beste herri askoren artean) kondairek madarikazioaren pean gizotso bihurtzen ditu gizakumeak. Familiako zazpigarren semea gizotso bilakatuko da (bataiatzen ez bada) galiziarren esanetan. Bikien ondoren jaiotzen den semea (arra bada) gizotso bilakatuko da. Sorgin edo azti baten madarikazioek ere gizotso bihurtzeko ahalmena dute.
Sexu kontuak
Hemen otsoaren inguruko mitoen indar sexual handia azaltzen zaigu, basatasunaren paradigma eta sinesmen dionisiarrekiko lotura. Sinesmen hau aldi berean Europan dauden otsoekiko sexu-harremanen istorio eta kondaira piloekin lotzen da.
Aginaokoa
Kondaira honek gauza ugari ezkutatzen ditu bere baitan. Hasteko baserriaren izena, Aginao, (agin eta ahoa gehiketen emaitza). .Bularrik gabe geratzen dan emakumea Euskal Herriko Agate Deunarekin parekatu daiteke kristautasunean bera bahit da bularrik gabeko santa gurgarria. Baina elezaharretan beste bularrik gabeko ama bat badago, Hamalau-ren ama.
Boží Dar
Boží Dar Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 244 biztanle ditu eta 37,97 kilometro koadroko azalera. Karlovy Varyko barrutian dago.
Gizotsoa euskal mitologian
Kateduna
Katez jositako gizotsoa, Urkia eta Luzaidekoen parekoa, galiziar eta asturiarren zuzidun txakurrarekin parekotasuna ageri du. Izpirituen ezaugarria izaten dira kateak gizotsoa hildakoekin erlazioa duela baliatu zezaken, otsoak hildako gizakiaren izpirituaren ibilgailua izan daiteke edo eta hildakoak bere itxurapean eraldatzeko ahalmena lukete moduan.
Boží Dar
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1546 urtean egin zen.
Gizotsoa euskal mitologian
Larrua mediante
Olivier de Marliaveren gizotsoaren larruaren kontu horrek badu parekotasuna Libonian, baina baita ere gogora ekartzen digu euskaldunon jatorri mitiko bat (larrua kendutako hartzen ondorengoak garela euskaldunak). Gizotsoei buruzko Euskal Herriko sinesmenen nahiko antzekoak dira Europako beste hainbat kondaira, aurre-indoeuropar herrienak (Laponiakoak, Liboniakoak...).
Kolofonia
Kolofonia erretxina natural arrunta da, koniferoetatik ateratzen dena, anbar-kolorekoa, horixka edo arrea; distilatzean ur-lurrunaren bitartez trementinatik esentzia edo olio lurrunkorra berezi ondoren gelditzen den hondakina da. Gehienbat azido abietikoa da, eta beste azido karboxiliko edo gantz-azido batzuen nahasketa. Gogorra eta hauskorra da giro-tenperaturan dagoenean, baina biguna eta oso itsaskorra tenperatura beroagoan. Gai itsaskorretan erabiltzen da, hanpatzeko tintetan eta paper-estalduretan, besteak beste.
Gizotsoa euskal mitologian
Gizotsoa zauritzen
Gizotsoa zauritzeko ez da bere gorputza jo behar, bere itzala baizik, eta kolpeak beti zenbaki bakoitiak izan behar dira, bestela lehendabiziko kolpea sendatzen zaie.
Horrek zerikusia du agerpen bikoitzari eta itzalari buruzko sinesmen xamanikoekin. Gizotsoaren itzala joz, bere etxean trantzean dagoen azti-sorginaren gorputza ere zigortzen da.
Euskal Herriko sorgin eta beste izaki edo indar ezkorren elezaharretan berdina gertatzen da.
Jose Migel Barandiaranek dio gizotsoaren sinesmena Euskal Herrian zenbait lekutan ezaguna dela baina ez ditu lekuak eta sinesmenak zehazten.
Gizaotsua eta jostuna
''Gizaotsuak lenauko denboretan izaten omentzien toki ainitzetan. Gizaotsuak, otso-larruz yantzi eta burdinzaarrez inguraturik gauaz ibitzen ziren gizon batzuek omentzien. Dena estaliak: kopetan pixka’at ageri bakarrik. Bidegurutzetara gendeak izitzerat ateratzen omentzien. Olako bat ba-omentzen Ustaritz’en. Bein jostun bat gauaz bere etxera zoalarik, agertu omenzitzaion bidian Uztartz’ko gizaotso hori, bera izitzeat. Jostunak kopetatik aixturren punta sart berari, eta adola atera. Gizaotsuak oiu iten omentzion:
- “Emak Bertze bat”. Etsaiak bakutxitan ez baitu indarrik. Baino jostunak ez eman bertze kolperik. Gizaotsuak etxeko ateraino gibeletik sagitu, beti arrenez :
- « Emak bertze’at, emak bertze’at ». Jostunak kasurik ez, eta gizotsuak etsitu eta alde ein. Biamunian Ustaritz’ko bere ezagun bat jostunarengana etorri omentzen amarliberako batekin, erranez :
- «Aspaldian utzi naian nitzen karga au, zuk odola atera nauzulakotz, sendatu nauzu ; tori amar libera saritzat ».
-Zetako erraten zinuen : eman bertze bat ? –erran omentzion jostunak.
-Ez nintzen ni, nere lagunek erranerazten zadaten.”''
Ipuin hau Dominica Giltzuk kontatu zion Barandiarani 1941eko apirilean.
Ardeutica
Ardeutica Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Ardeutica spumosa da.
Saint-Ange-le-Viel
Saint-Ange-le-Viel Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Lorrena eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 155 ziren, horien artean 118 aktiboak ziren eta 37 inaktiboak ziren. 118 pertsona aktiboetatik 111 lanean zeuden (57 gizon eta 54 emakume) eta 7 langabezian zeuden (5 gizon eta 2 emakume). 37 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Ange-le-Viel udalerrian 82 unitate fiskal zeuden, 234,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.590 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.