cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urruntze sozial
Bidaiak murriztea
Ipar-ekialdeko Unibertsitateak 2020ko martxoan argitaratu zuen ikerketa baten arabera, "Txinarako eta Txinatik egindako bidaia-murrizketek COVID-19ren nazioarteko hedapena geldiarazten dute, erkidego-mailako eta banakako transmisioa murrizteko ahaleginekin konbinatzen direnean". Bidaia-murrizketak ez dira nahikoak, gizartearen urruntzearekin bat egiten ez badugu" . Azterketak jakin zuenez, Wuhanera bidaiatzeko debekuak Txina kontinentaleko beste leku batzuetara zabaltzea hiru egunetik bost egunera atzeratu zuen, baina nazioarteko kasuen hedapena %80ra murriztu zuen. Bidaia-murrizketak hain eraginkorrak ez izateko arrazoi nagusietako bat da COVID-19 duten pertsona askok ez dutela sintomarik agertzen infekzioaren lehen etapetan.
Alexander Sørloth
Sariak
2019-20
Urruntze sozial
Kasu posibleen berrogeialdia
2003an Singapurren izandako SARS gaixotasunaren agerraldian, 8.000 pertsona inguruk etxeko berrogeialdia jasan behar izan zuten, eta beste 4.300ek sintomak autokontrolatu behar izan zituzten eta osasun-agintariekin harremanetan jarri egunero, epidemia kontrolatzeko. Pertsona horietatik 58ri bakarrik diagnostikatu zitzaien azkenean SARS, baina osasun publikoko funtzionarioak pozik agertu ziren neurri horrek infekzioa gehiago zabaltzea saihesten lagundu zuelako. Autoisolamendu boluntarioak 2009an Texasen gripearen transmisioa murrizten lagundu ahal izan du. Epe motzeko eta luzeko ondorio psikologiko negatiboak jakinarazi ditu.
Osasun-hesia
Osasun-hesi terminoa lehen aldiz cordon sanitaire bezala erabili zen 1821ean, Armand-Emmanuel du Plessis de Richelieuk Frantziako tropak Espainia eta Frantzia arteko mugan jarri zituenean sukar horia Frantziara iris zedin ekiditeko. Hala ere, baditu beste adibide historiko batzuk lehenago. Adibidez 1523an Maltan izurri beltza Birgu herritik ateratzeko osasun-hesi bat antolatu zuten. 1666an Eyam herri ingelesak bere buruaren gaineko osasun-hesia ezarri zuen izurria hedatzea ekiditeko. Hurrengo hamalau hilabeteetan populazioaren %80 hil zen. Inguruko herriek janaria ematen zieten puntu zehatzetan eta ordainketa ozpinarekin garbitutako txanponekin egiten zuten.
1793ko Filadelmiako sukar horiaren epidemian errepideak eta zubiak blokeatu ziren gaixotasunaren hedatzea gelditzeko. Garai horretan ez zen ezagutzen oraindik nola hedatzen zen gaixotasun hori. 1869an Adrien Proustek (Marcel Prousten aita) proposatu zuen kolera Indiatik Europa eta Afrikara heltzea ekiditeko nazioarteko osasun-hesi bat egitea. Bere proposamenean India eta Hegoaldeko Asiatik zetozen itsasontzi guztiek berrogeialdia pasa beharko zuten Suezen, baina ideia ez zuen inork hartu.
XX. mendean ere adibideak asko izan dira. Adibidez, 1995ean osasun-hesi bat erabili zen Kikwiten (Zaire) ebola birusaren gaixotasunaren agerraldi bat kontrolatzeko. Mobutu Sese Seko presidenteak tropekin inguratu zuen hiria, eta komunitaterako hegaldi guztiak eten zituen. Kikwiten barruan, Osasunaren Mundu Erakundeko eta Zaireko mediku taldeek kordoi sanitario gehiago eraiki zituzten, lurperatze eta tratamendu guneak populazio orokorretik isolatuz eta infekzioa arrakastaz mantenduz.
Babes-bahiketa
Babes-bahiketa osasun hesiaren kontrakoa da. Osasuntsu dagoen gune bat mantentzeko erabiltzen da. 1918ko gripe izurritearen garaian, Gunnison herria, Coloradon, bi hilabetez isolatu zen infekzioa sartzea saihesteko. Errepideak blokeatuta zeuden, eta iristen ziren trenetako bidaiariak berrogeialdian zeuden bost egunez. Isolamenduaren ondorioz, inor ez zen gripeak jota hil Gunnisonen, izurriteak iraun zuen bitartean. Beste komunitate batzuek antzeko neurriak hartu zituzten.
Justinianoren izurritea
Justinianoren izurritean, Justiniano enperadoreak berrogeialdi ez-eraginkor bat ezarri zuen Bizantziar Inperioan, itsasora gorpuak izurtzea barne, izurriaren ardura nagusiki "judu, samaritar, jentil, heretiko, arriano, montanista eta homosexual" guztiei leporatuz. Berrogeialdi gisa ez zen eraginkorra izan, oso porotsua zelako, baina distantzia soziala mantendu zen, bereziki kristau ez zirenak aldenduz.
Izurri Beltza
Urruntze soziala historian zehar erabili da, baita gaixotasunen transmisioa nola ematen zen ezagutu aurretik ere. Giovanni Boccacciok kontatzen du Florentzian Izurri Beltzaren garaian jendeak elkarri ihes egiten ziola. Ume askok euren gurasoak abandonatu zituzten eta apaizek meza egiteari uko. Boccaccioren arabera, guraso askok euren seme-alabak ere alboratu zituzten. Pertsona batzuk hiri kanpoko etxeetan ixten ziren, lagun-talde batekin, eta han pasatzen zuten ahalik eta denbora gehien, kanpoko inorekin harremanik izan gabe.
Izurriaren mediku batzuek mozorro berezia erabiltzen zuten. Arropak Charles de L'Ormek asmatu zituen 1630ean, eta Napolin erabili ziren lehen aldiz, baina geroago Europa osoan erabiliak izateko zabaldu ziren. Jantzi babeslea oihalezko beroki arin bat, beirazko begientzako irekidurak zituen maskara bat eta moko-formako sudur bat zen, eskuarki belarrez, lastoz eta espeziez betea. Izurriteetan espezializatutako medikuek ere makila bat eramaten zuten pazienteak aztertu eta zuzentzeko, haiekin kontaktu zuzenik egin behar izan gabe.
1916ko New Yorkeko polio epidemia
1916an New Yorken izandako poliomielitis-izurritean 27.000 kasu eta 6.000 heriotza baino gehiago izan ziren Estatu Batuetan. 2.000 heriotza baino gehiago izan ziren New York hirian soilik, zinema aretoak itxi ziren, bilerak bertan behera geratu ziren, bilera publikoak ia hutsaren hurrengoak izan ziren, eta haurrei ohartarazi zitzaien ur iturrietatik ez edateko. Era berean, jolas-parkeak, igerilekuak eta hondartzak saihesteko esan zieten.
Gripea, 1918tik aurrera
1918ko gripe pandemiaren garaian, Filadelfiak irailaren 17an ikusi zituen bere lehen gripe kasuak. Hiriak, 200.000 pertsona baino gehiagoren desfile eta bilerarekin jarraitu zuen, eta hurrengo hiru egunetan, hiriko 31 ospitaleak erabat okupatuta geratu ziren. Astebetean, 4.500 pertsona hil ziren. Urruntze sozialerako neurriak urriaren 3an sartu ziren indarrean, lehen kasua gertatu eta bi aste baino gehiago geroago. Filadelfiak ez bezala, Sain Louisek urriaren 5ean izan zituen lehen gripe kasuak, eta hiriak bi egun behar izan zituen gizartea urruntzeko hainbat neurri ezartzeko, besteak beste, eskolak, antzokiak eta jendea biltzen den beste leku batzuk ixtea. Bilera publikoak debekatu ziren, hiletak barne. Neurriek San Luisen gripearen hedapena geldiarazi zuten, eta ez zen kasu eta heriotza kopuruaren gorakadarik gertatu, Filadelfian gertatu zen bezala. San Luisen amaierako heriotza-tasak gora egin zuen bigarren kasu bolada baten ondoren, baina, oro har, beste hiri batzuetan baino txikiagoa izaten jarraitu zuen. Bootsmak eta Fergusonek 1918ko epidemian Estatu Batuetako hamasei hiritan izandako urruntze sozialeko esku-hartzeak aztertu zituzten, eta ikusi zuten denbora mugatuko esku-hartzeek hilkortasun totala neurriz soilik murriztu zutela (beharbada, %10 eta %30 artean), eta inpaktua oso mugatua zela sarritan, esku-hartzeak beranduegi sartu zirelako eta goizegi altxatu zirelako. Ikusi zen hainbat hirik bigarren epidemia-tontorra izan zutela, urruntze sozialeko kontrolak altxatu ondoren, orain babestuta zeuden pertsona sentikorrak agerian zeudelako.
Frogatu zen eskolak ixteak %90 murriztu zuela Asiako gripearen morbilitatea 1957-1958ko agerraldian, eta %50 Estatu Batuetan, 2004-2008an. Era berean, eskolak nahitaez ixtea eta gizartea urruntzeko beste neurri batzuk ere hartu ziren, Mexikon 2009ko gripe-izurritean gripearen transmisio-tasak %29tik %37ra murriztu baitziren.
2009an Erresuma Batuan izandako txerri gripearen agerraldian, The Lancet Infectious Diseases aldizkarian argitaratutako "eskolak ixtea gripearen pandemia batean" izeneko artikulu batean, epidemiologo talde batek babestu zuen eskolak ixtea infekzioaren hedapena eteteko eta txerto bat ikertzeko eta ekoizteko denbora irabazteko. Aurreko gripe-pandemiak aztertu ondoren, besteak beste, 1918koa, 1957koa eta 1968koa, eskolak ixteak izango zuen eragin ekonomiko eta laboralari buruzko informazioa eman zuten, bereziki emakume mediku eta erizainen ehuneko handi batekin, eta horien erdiek 16 urtetik beherako seme-alabak zituzten. Frantziako eskola-oporretan Frantzian gripea zabaltzeko dinamika ere aztertu zuten, eta ikusi zuten gripe kasuak gutxitu egiten zirela eskolak ixten zirenean, eta berriro agertzen zirela berriro irekitzen zirenean. Israelgo maisu-maistrek 1999-2000 gripearen denboraldian greba egin zutenean, medikuei egindako bisitak eta arnas infekzioen kopurua bosten bat eta bi bosten baino gehiago jaitsi zirela ikusi zuten, hurrenez hurren.
SARS 2003
2003ko SARSaren agerraldian, urruntze sozialeko neurriek, hala nola bilera handiak debekatu ziren eta eskolak, antzokiak beste leku publiko batzuek itxi ziren. Osasun publikoko neurriak hartu zituzten, hala nola kaltetutako pertsonen kokapena eta isolamendua, hurbileko kontaktuen berrogeialdia eta infekzioa kontrolatzeko prozedurak. Hori zenbait pertsonarentzako maskarak erabiltzearekin konbinatu zen. Kanadan denbora horretan, "berrogeialdi komunitarioa" erabili zen gaixotasunaren transmisioa neurrizko arrakastaz murrizteko.
2019-2020ko COVID-19aren pandemia
2019-2020ko COVID-19 pandemiaren baitan munduko herrialde askotan urruntze soziala beste neurri zorrotzago batzuekin batera jarri zen martxan. Wuhanen hasita, non Hubei probintzia osoa blokeatu eta jendeari etxetik hiru hilabetez ateratzea debekatu zitzaion. UNESCOren arabera, munduko ehun herrialde baino gehiagotan eskola guztiak itxi ziren COVID-19ari aurre egiteko, munduko ikasleen erdia klaserik gabe utziz. Euskal Herrian ere, horrelako neurriak hartu ziren, Gasteiztik hasita.
Pertsona askok ez dute uste COVID-19 urtaroko gripea baino okerragoa denik, eta, horregatik, zaila izan da jendea –batez ere nerabeak eta heldu gazteak– konbentzitzea urruntze sozialeko praktikak borondatez har ditzaten. Belgikan, komunikabideek jakinarazi zuten rave batera gutxienez 300 lagun joan zirela bertako agintariek desegin aurretik. Frantzian, funtsezkoak ez diren bidaiak egiten dituzten nerabeei 150 euro arteko isuna jartzen diete. Floridan eta Alabaman hondartzak itxi zituzten, udaberriko oporretan festara bildutakoak sakabanatzeko.
Donald Trump AEBko presidenteak neurrion kontrako jarrera agertu du, eta herritarrak kalera zirikatu ditu, urruntze soziala "komunismoarekin" parekatuz. Ondorioz, hainbat tokitan, herritarrak kaleetara atera ziren Estatu Batuetako eta Konfederazioko banderak astinduz (Maryland, Texas, Ohio...). Indian galdera sortu zen, egin ote zitekeen urruntze sozialik benetan, erabat arrotza zaien neurrian; hain zuzen, elkarretaratzeak ere egin ziren koronabirusa uxatzeko. Munduko herrialde gehienek mugak itxi dituzte, eta aire bidezko garraioa eten.
Euskal Herrian
Hego Euskal Herrian urruntze sozialeko neurriak bereziki garrantzitsuak izan ziren, nahiz eta fabrikak irekita mantentzearen aldeko mezuak eman zituzten, batez ere Eusko Jaurlaritzaren aldetik.
Martxoaren 13an iragarri eta martxoaren 14an, Espainiako Gobernuak Alarma-egoera ezarri zuen Espainiako estatuan, Dekretu baten bidez. Dekretuan, besteak beste, Autonomia guztietako Barne Sailak eta Osasun Sailak Espainiako Gobernuaren agindupean zentralizatu egiten ziren. Alarma egoera Espainiako Konstituzio ko 116.2 artikuluan dago jasota. Neurri honek harridura eta haserrea ekarri zituen Kataluniara eta Euskal Herrira, Iñigo Urkullu eta Quim Torra Jaurlaritzako eta Generalitateko lehendakariek gehiegizkotzat eta okertzat hartu baitzuten erabakia. Eusko Jaurlaritzako lehendakariaren arabera, neurria "ulergaitza" izan zen, haren esanetan, Ertzaintzaren eta Osasun Sistemaren kontrola zentralizatzeko beharrik ez zegoelako; "laguntza eta lankidetza ez dira inposatzen" ere gaineratu zuen. Alabaina, estatuarekin batera lankidetzan jarraituko zuela adierazi zuen. Kataluniako Generalitateko presidente Quim Torrak are gogorrago kritikatu zuen estatuaren neurria, hark estatuari eskatu zion Katalunia "autokonfinatzeko". Urkulluk, aurreko egunean (alarma-egoeraren ezarpenaren iragarpena egin aurretik) egin zitzaizkion galderetan, adierazi zuen ez zuela uste egoeraren ezarpena egingo zenik, eta beraz Euskal Herriko eskumenetan esku-sartzerik gauzatuko zenik. Ipar Euskal Herrira konfinamendua martxoaren 17an heldu zen, Emmanuel Macronek estatu osoko konfinamendua agindu zuenean, hamabost egunerako.
Ipar Euskal Herrian ere konfinamendua luzatu egin zen, Frantziako Gobernuak martxoaren 27an jakinarazi zuen beste hamabost egunez luzatuko zuela estatu-mailako konfinamendua. Edouard Philippe lehen ministroak eman zuen neurriaren berri eta aurreko hamabost egunetan ezarri ziren arau berak mantenduko zirela adierazi zuen; hau da, herritarrek soilik elikagaiak erosteko, osasun larrialdi bati aurre egiteko, telelana ezinezko denean lana egitera joateko edo etxebizitzaren inguruan kirola egiteko bazen izan zuten etxetik ateratzeko aukera. Etxetik ateratzeko arrazoia aurrekoren bat zela justifikatzeko, zinpeko aitorpen bat eraman behar izan zuten soinean.
Arazoak
Urruntze sozialak ondorio kaltegarriak izan ditzake, eta horrek kezka sortzen du, batez ere parte-hartzaileen osasun mentalean. Estresa, antsietatea, depresioa edo izua eragin dezake, batez ere aurretik zeuden baldintzak dituzten pertsonengan, hala nola antsietate nahasmenduak, nahasmendu obsesibo konpultsiboak eta paranoia. Komunikabideek pandemiari buruz eskaintzen duten babes zabala, ekonomian duen eraginak eta sortzen diren zailtasunek antsietatea sor dezakete. Eguneroko egoeretan izandako aldaketak eta etorkizunari buruzko ziurgabetasunak beste pertsonengandik urrun egotearen estres mentala areagotu dezakete.
Oinarri teorikoa
Epidemiologiaren ikuspegitik, urruntze sozialaren oinarrizko helburua oinarrizko birsorkuntza tasa (R_0) murriztea da, hau da, infektatutako gizabanako primario batetik sortutako bigarren mailako gizabanakoen batez besteko kopurua, pertsona guztiek gaixotasun bat izateko arriskua duten populazio batean. Urruntze sozialeko oinarrizko eredu batean, non biztanleriaren f proportzio bat urruntze sozialera dedikatzen den, pertsonen arteko kontaktuak beren kontaktu arrunten a frakzio batera murrizteko, erreprodukzio eraginkorraren R zenbaki berria honakoek ematen dute:
Adibidez, biztanleen %25ak beren kontaktu sozialak maila arruntaren %50era murrizten badituzte, benetako ugalketa-kopurua oinarrizko ugalketa-kopuruaren %81 ingurukoa izango da.
R ugalketa zenbakia 1-etik behera denbora luzez eraman badaiteke, urruntze sozialak lortuko du gaixotasuna mugatzea, eta infektatutako jende kopurua jaitsiko da.
Alexander (Kansas)
Alexander Kansasko hiri bat da. Rush konderrian kokatua dago. 2010ean 65 biztanle zituen, 0.64 kilometro koadrotan banatuta.
Murgilari txiki
Murgilari txikia (Aythya affinis) Anatidae familiaren ahate ez-domestikoa da.
Espeziea Ipar Amerikan du jatorria eta neguan hegoaldera migratzen da.
Murgilari mottodun
Murgilari mottoduna (Aythya fuligula) anatidoen familiako ahate ez-domestikoa da. Iparraldeko Eurasian du jatorria eta neguan hegoaldera migratzen da, batzuetan Ipar Amerikara ailegatuz.
Deskribapena
Tamaina ertaineko ahatea da, 40 eta 47 cm arteko luzera eta 65-72 cm arteko hego-zabalera ditu. Sexu dimorfismo nabarmena du. Arra ahate beltza da, sabelaldea zuria duena. Buru beltzean moko argia, beri horia eta luma gutxi batzuez osaturiko mototsa du. Mokoa urdinxka da, muturrean beltza ordea. Emeak kontraste gutxiako du, buru eta bizkarralde arre ilunak eta sabelalde marroia baititu. Emearen begia ere horia da.
Habitata
Murgilaria izanik sakonera duten ur eremutan bizi da. Ur geldiak ditu gustuko, aintzirak, urtegiak, ibai handiak, badiak eta baita hirietako parkeak ere. Talde handiak osatzen ditu, sarritan murgilari arruntarekin batera.
Ugalketa
Emeak habia landareen artean uraren gainean zurtoinak eta sustraiak pilatzen ditu eta lumatxaz eta belarrez estaltzen du. 20-25 cm-ko diametroa eta 7-10 cm-ko zuloa duen habia da. Maiatza aldera 8-11 arrautza jartzen ditu. Ikusi izan da hainbat emeren arrautzak hebi berean egotea, 22 arteraino. Arrautzak berde-grisaxkak dira eta 23-28 egunetan zehar txitatzen ditu. Txitak jaio bezain laister amari segika uretara joaten dira. Ama da beraiek zaintzen dituen guraso bakarra eta 45-50 egunetan gai dira beren kabuz ibiltzeko.
Elikadura
Orojalea da, haziak, zurtoinak eta landare akuatikoak jaten ditu baina baita molusku, krustazeo eta intsektuak ere. Elikagaia bilatzeko murgildu egiten da.
Taxonomia
Carl von Lineok 1758ko Systema Naturae liburuan deskribatu zuen aurrenezkoz eta Anas fuligula ("ahate eztarri-kedarreztatua") izena eman zion. 1822 urtean Friedrich Boie zoologo alemaniarrak Aythya generoan sartu zuen. Aythya izena grekerazko αἴθυια (aithuia) izenetik dator, Aristotelesek aipaturiko hegazti hezezagun bat da.
Racale
Racale Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Racalek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Shabynita
Shabynita borato motako minerala da.
Ezaugarriak
Shabynita borato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Joe Sacco
Joe Sacco (Kirkop, Malta, 1960ko urriaren 2a - ) kazetari, gidoilari eta komikigilea da. Egun, Seattlen bizi da, AEBetan. Berezko estiloa landu du, underground komikien eta gerrako kazetaritza-kroniken hizkuntzak uztartzen dituena. Lehen pertsonan idatzi ohi du. 1996an American Book Award delako saria irabazi zuen Palestine eleberri grafikoari esker.
Saint-Mard-de-Vaux
Saint-Mard-de-Vaux Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Mard-de-Vaux udalerrian erroldatutako biztanleak 277 ziren. Familiak 110 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 47 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 39 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 134 etxebizitza zeuden, 111 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 132 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 111 etxebizitza nagusietatik 101 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 6 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 67 etxek bost zituzten. 88 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 41 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 65 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 187 ziren, horien artean 136 aktiboak ziren eta 51 inaktiboak ziren. 136 pertsona aktiboetatik 131 lanean zeuden (69 gizon eta 62 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 51 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Saint-Mard-de-Vaux udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 288 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Polizitemia
Polizitemia, poliglobulia edo eritrozitosia gaixotasun hematologikoa da, eritrozitoen gehiegizko kopuruak eragindakoa. Anemiaren aurkako kasua da, non eritrozitoen maila baxua den.
Oxigenoaren presio partzial jakin batean hemoglobina saturatu egiten delako agertzen da polizitemia. Ondorioz, hemoglobinak ez du oxigenoa askatuko eta, hori konpentsatu nahian, organismoak ritrozito gehiago sortuko ditu.
Polizitemia arinak ez du zertan arazorik sortu. Aitzitik, eritrozito kopuru handiegia izateak odolaren bolumena handitu edo loditu dezake, eta zirkulazioa eta organoak kaltetu. Eritrozito kopuru handi hori suntsitzen den heinean, bilirrubina izeneko substantzia agertuko da. Bilirrubina maila altuak hiperbilirrubinemia eraginen du, eta horrek ikterizia sor lezake, hau da, azal, begi eta mukosen horitzea.
Carmichael (Kalifornia)
Carmichael Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sacramento konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hervé Bazin
Hervé Bazin —jaiotza-izena: Jean-Pierre Hervé-Bazin— (Angers, Frantzia, 1911ko apirilaren 17a - Gennes, Frantzia, 1996ko otsailaren 17a) frantsesezko idazlea izan zen. Eleberrigintza landu zuen batik bat. Burgesiaren eta gizarte industrializatuaren inguruko satirak dira Bazinen eleberriak: Vipère au poing (1948, Sugegorria ukabilean), La mort du petit cheval (1950, Zalditxoaren heriotza), Qui j'ose aimer (1956, Nik maitatzen dudana), Le matrimoine (1967, Ezkontza).
Turdetania
Estrabonek itsaso eta lurreko baliabideetan aberatsa zen lurralde bat bezala aipatzen du, Betis ibaiak bustia, non turdetaniar/turduliarrak bizi ziren (herri ezberdinak Plinio eta Polibioren arabera, nork Turduliarrak iparraldean kokatzen zituen, eta 200 hiri baino gehiago zeudela aipatzen du, horien artean Corduba (Kordoba), Hispalis (Sevilla) eta Gades (Cadiz) aipatuz.
Turdetania Betika deitua izan zen Erromak konkistatu zuenean.
Ventrifossa obtusirostris
Ventrifossa obtusirostris Ventrifossa generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Aythya australis
Aythya australis Aythya generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
1970eko Nafarroako Itzulia
1970eko Nafarroako Itzulia, Nafarroako Itzuli ko XI. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia (seigarrena bi sektoreetan banandua), ibilbidea Iruñean hasi eta Tuteran bukatu zen.
Euchoreutes naso
Euchoreutes naso Euchoreutes generoko animalia da. Karraskarien barruko Euchoreutinae azpifamilia eta Dipodidae familian sailkatuta dago.
Arius brunellii
Arius brunellii Arius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Ariidae familian.
Callulina shengena
Callulina shengena Callulina generoko animalia da. Anfibioen barruko Brevicipitidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Andelac
Andelac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Andelat udalerrian erroldatutako biztanleak 411 ziren. Familiak 159 ziren, horien artean 30 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 53 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 213 etxebizitza zeuden, 160 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 186 etxeak ziren eta 26 apartamentuak ziren. 160 etxebizitza nagusietatik 129 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 87 etxek bost zituzten. 134 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 60 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 90 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 269 ziren, horien artean 217 aktiboak ziren eta 52 inaktiboak ziren. 217 pertsona aktiboetatik 211 lanean zeuden (108 gizon eta 103 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 52 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Andelat udalerrian 164 unitate fiskal zeuden, 430,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.036 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 46 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 25 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 13 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 4 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 2 zapata-dendak, 1 kirol-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Andelat udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bangor (Pennsylvania)
Bangor Pennsylvaniako borough bat da. Northampton konderrian kokatua dago. 2010ean 5,273 biztanle zituen, 3.9 kilometro koadrotan banatuta.
Soldadura bigun
Soldadura biguna betegarri-materialaren urtze-tenperaturagatik bereizten da soldadura gogorretik. Soldadura bigunak 450°C-etik beherako urtze-puntua duten ekarpenak erabiltzen ditu, eta 450°C-tik gorakoa soldadura gogorrak. Soldadura biguna soldadura-prozesu mota da, zeinaren bidez material bereko edo material ezberdineko bi pieza metaliko batzea lortzen den material gehigarri baten bidez eta 426,6ºC azpitiko (800º Fahrenheit) tenperaturan urtzen den.
Aplikazioak
Soldadura bigunak aplikazio sorta zabala du, jostailuen fabrikaziotik hasi eta hegazkinen motorra eta espazioko ibilgailuetaraino. Oro har, pieza txikiak elkartzeko erabiltzen da, material ezberdinetako piezak, non oso zaila izango litzatekeen fusio-soldadura-prozesua erabiltzea. Soldadura biguna osagai elektronikoetan erabili ohi da, hala nola zirkuitu inprimatuak edo transistoreak, apaingarriak eta bero-trukagailuak.
Soldatzeko gailua
Bi materialen arteko soldadura egiteko, betegarri-materialaren urtze-tenperaturara iristeko beharrezko beroa ematez arduratzen diren elementuak dira. Soldagailu ohikoenak estainu-soldagailu izenekoak dira; lan motaren arabera, wattetan duten potentziaren arabera zehazten dira. Era berean, puntaren forma eta tamaina ere egin beharreko lanaren araberakoak izango dira. Soldagailu mota ohikoenak hauek dira: arkatz-soldagailua (soldagailua), soldagailu industriala, soldagailu-pistola eta gas soldagailua (sopletea).
Urgarri edo pasta garbitzailea
Urgarriak funtsezko eginkizuna betetzen du soldadura bigunetan, non bere funtzio nagusiak hauek diren:
Urgarriak osagai kimiko askoren nahasketak dira. Aipa daitezkeenen artean, boratoak, fluoruroak, boraxa, azido borikoa eta hezetzaileak daude.
Normalean, hauts, ore edo likido moduan ematen dira. Hauts urgarria lehorrean eman daiteke, edo uretan edo alkoholetan disolbatu daiteke, eta horrek atxikimendua hobetzen du. Urgarri mota ezagunena pasta urgarria da; urgarri likidoa da gutxien erabiltzen dena.
Urgarriak, piezak eskuila bidez garbitu ondoren, hautsaren kasuan hautsak bota edo urarekin edo alkoholarekin disolbatu ondoren, atxikimendua hobetzen du.
Urgarri kantitate txikia erabiltzen denean edo piezak gehiegi berotu direnean, urgarria oxidoz gainsaturatzen da, orokorrean berde edo beltz bihurtuz eta kentzea zailduz; kasu horretan, pieza urgarri gisa jokatuko duen azidoa batean murgiltzea beharrezkoa izango da.
Betegarri metala
Soldadura egitean, gehitzen den metala da. Betegarri metalak bete behar dituen ezaugarriak hauek dira:
Betegarri-material bakoitza tenperatura tarte jakin baterako erabiltzen da; betegarri-metalak erabiliko den oinarrizko metalarekin elkarreragin behar du. Hala ere, ez luke loturaren indarra murrizten duen konposaturik sortu behar. Betegarri-materiala barra, ore edo alanbre-bobina moduan saltzen da. Soldadura bigunetan erabiltzen diren betegarrizko materialak hauek dira:
Metro-2
Metro-2 (errusieraz Метро-2) ustezko sekretupeko Moskuko metro sistema da, lur azpikoa, eta Moskuko metro publikoaren parekoa. Uste denaren arabera, Stalinen garaian (edo une hartatik aurrera) eraiki zen garraio sistema, eta KGB polizia sekretuak D-6 gisa izendatzen omen zuen.
Errusiako kazetariek agertu izan dutenez, Errusiako Zerbitzu Sekretu Federalak eta Moskuko metroko zuzendaritzak ez dute bigarren metro sistema baten existentzia baieztatu edo gezurtatu.
Hiriko esploratzaile talde batek esan zuen ustezko metroaren ateetako batekin egin zuela topo, 1994an. . Bestalde, metro honi buruzko informazio guztia «espekulatiboa», eta «irudiekin indartu gabea» dela esan izan da. Ustezko eraikitze lanetan partu hartu izandakoen testigantzak daude, eta espeleologo taldeek, Bigarren metroa «ikusi» izana baieztatzen dute. Alabaina, ez dago «lehen eskuko» informaziorik.
Mendaza
Mendaza ([menðas̻a]) Nafarroako udalerria da, Lizarrako merinerrian kokatua. Berrotza ibarrean iparralderen dagoen udala da. Izan ere, Berrotza udalerria XIX. mendean hainbat udaletan banatu zen, eta haietako bat, Mendaza.
Honako herriek osatzen dute: Asarta, Azedo, Mendaza (herriburua) eta Ubago. Estenblo baserria eta Granada jaurerria ere udalerri honetan daude. Behin betiko fusioa baino lehen, 1842ko erroldan, egungo lurraldeak lau udalerritan banatuta ageri ziren: Asarta eta Kabrega, Azedo eta Granada, Ubago eta Mendaza bera.
31.8 kilometro koadrokoa da, eta 0 biztanle zituen. urteko erroldaren arabera.
Klima
Mendazako klima mediterraneo epela da, urteko batez besteko tenperaturak 8 eta 12 gradu artekoak, eta prezipitazioak 600 eta 1.200mm bitartekoak dira. Urteroko egun euritsuak 80 izaten dira herrigunean, eta 120 edo gehiago udalerriko gunerik menditsuenetan.
Ruffano
Ruffano Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mendaza
Landaredia
Herriaren inguruan jatorrizko 1457 hektarea arte geratzen dira, gizakiaren eragina dela eta, asko degradatu da euren itxura.
Ruffano
Mugakideak
Ruffanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mendaza
"Hiru Hanka" artea
Nafarroako naturako monumentua, Quercus Ilex motako arte espeziea da, barrualdea hutsik dauka, eta hiru oinarriren gainean eusten da. Zuhaitzak 1.200 urte inguru dituela uste da, sekula aurkitutako arterik zaharrenetakoa.
Zerbitzuak
Antzin-Ameskoako Zerbitzu Sozialen Mankomunitatea, zaborra biltzeaz, ura hornitzeaz eta bestelako zerbitzuez arduratzen da Mendazan eta eskualdeko beste hainbat herritan.
Demografia
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 21 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %6,50 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).
Udal hauteskundeak
Azken urteetan Mendazako alkateak Nafarroako Herriaren Batasuneko kideak izan dira. 2007an Javier Ángel López de Dicastillo Sanz aukeratu zuten; alderdiak lau zinegotzi lortu zituen, eta hortaz, gehiengo osoa udalean. Baliogabeko botoak zortzi izan ziren (emandako guztien %3,94) eta boto zuriak hamasei (%8,21). Abstentzioa %32,11koa izan zen.
2011ko udal hauteskundeetan alderdi bereko Jesús Gambra aukeratu zuten alkate; aurkeztutako zerrenda bakarra UPNkoa (108 boto eta 7 zinegotziak) izan zen.
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:
Euskara
Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Mendaza eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %6,43k zekien euskaraz hitz egiten.
Ventrifossa paxtoni
Ventrifossa paxtoni Ventrifossa generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Renfield (filma)
Renfield, 2023ko Chris McKay estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko komedia film bat da. Bram Stoker idazlearen Drakula eleberriko pertsonaietan oinarritutako Robert Kirkmanen ideian oinarritua dago. Nicolas Cage, Awkwafina, Ben Schwartz eta Adrian Martinez aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Renfield (Nicholas Hoult) historiako banpiro narzisistarenak torturatutako morroia da: Drakula (Nicolas Cage). Renfield bere nagusiari biktimak lortzera derrgortua dagon, bai eta hark agindutako guztia egitera ere, nahiz eta gauza horietako asko inmoralak izan. Baina orain, hainbat mendetako morroitzaren kndoren, Renfieldek Iluntasunaren Printzearen itzal luzetik haratagoko bizitzarik baden jakingo du. Arazoa? Morroitza harreman hori nola hautsi ez dakiela da.
1988ko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak
1988ko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak apirilaren 24an eta maiatzaren 8an izan ziren. François Mitterrand eta Jacques Chirac izan ziren hautagai nagusiak. Mitterrand lehenengo itzulian lehenengo alderdia izan zen, bigarrenetik urrun, alderdi komunistaren beherakadari esker. Bigarren itzulian berriz gehiengoa estuagoa izan zen. Hala ere Mitterrand presidentea bilakatu zen.
Emaitzak
Lehenengo itzulian:
Bigarren itzulia:
Shadlunita
Shadlunita sulfuro motako minerala da.
Jacumba (Kalifornia)
Jacumba Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. San Diego konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kontrol-sistema
Kontrol-sistema, prozesu baten kontrola egiteko batera jarduten duten osagaien konbinazioan datza. Beste modu batean esanda, prozesu bat automatizatzeko elkarren artean konektatzen diren elementu-multzo bat da.
Kontrol-sistema baten elementuak hainbat motako izan daitezke: elektrikoak, elektronikoak, mekanikoak, pneumatikoak, hidraulikoak... Kontrol-sistema bati buruz hitz egiten denean, kontuan izan behar den lehen kontzeptua prozesua da.
Prozesua modu honetan definitu daiteke: sistemak jarritako baldintza batzuen arabera bere egoera aldatzen duen objektu, ekipo edo sistema. Kontrol-sistemen barne-funtzionamenduak adierazteko, bloke-diagramak erabiltzen dira. Hauetan, prozesuak blokeen bidez adierazten dira, eta hauen arteko erlazioak, gezien bidez.
Sicista armenica
Sicista armenica Sicista generoko animalia da. Karraskarien barruko Sicistinae azpifamilia eta Dipodidae familian sailkatuta dago.
Kontrol-sistema
Historia
Historikoki sortutako lehen kontrol-sistema, Heron Alexandriakoak tenplu baten ateak irekitzeko sortutako sistema izan zen. Sistema sua piztuz aktibatzen zen. Behin sua piztuta, airea berotu egiten zen, dilatatuz, eta modu horretan, uraren lekualdatzea sortuz, tanke batetik upel batetara. Upela pisuaren handipenarekin batera jaisten zen, grabitatearen eraginez. Upel hori, soka bat erabiliz atera eta kontra pisu batera lotzen zen, eta beraz, upela jaitsi ahala, atea irekitzen eta kontrapisua igo egiten zen. Atea ixteko, sua murriztu edo amatatu behar zen.
Hala ere, kontrol automatikoari begira, garrantzizko lehen lana James Wattek 1778. urtean sortu zuen. Hau bere lurrun-makinaren abiadura kontrolatzeko sortutako erreguladore zentrifugoa izan zen.
Beste hainbeste etapa nabarmenduak kontrolaren teoriaren garapenean Minorsky, Hazen eta Nyquist zientzialariei esker izan ziren, besteak beste.
Sailkapena
Kontrol-sistemen kontrola jarraitua edo diskretua izan daiteke. Irteeraren egoera kontuan hartzen ez bada, kontrol-sistema jarraitua izango da; kontuan hartzen bada, aldiz, diskretua.
Begizta irekia
Irteeraren egoera kontuan hartzen ez bada, begizta irekiko kontrol-sistema izango da. Modu horretan, irteeraren egoerak ez du eraginik izango sarrerako seinalean, eta beraz, ez da errorea kontuan izango.
Begizta irekian lan egiten duten hainbat mekanismo aurki daitezke eguneroko bizitzan: semaforoa, irabiagailua, musika-ekipoen soinu-anplifikadorea eta txigorgailua, besteak beste.
Sistema horien zehaztasuna programazioaren araberakoa izango da, eta sistema osatuko duten osagai edo elementuen arteko erlazioak ondo aurreikusi beharko dira, desiratutako balioa lortu ahal izateko irteeran.
Begizta itxia
Irteeraren egoera sarrerarekiko konparatzen bada eta ondorioz, hauen arteko aldea (errorea deritzona) kontuan hartzen bada, begizta itxiko kontrol-sistema izango da. Propietate hori da begizta itxia eta begizta irekia desberdintzen dituen faktorea.
Aythya innotata
Aythya innotata Aythya generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Kontrol-sistema
Begizta itxia
Kontrol-sistema hauetan berrelikadura kokatzen da. Neurgailu batek une bakoitzean irteera-seinalearen balioa neurtu, eta seinale horren balio proportzionala ematen du.
Errore-seinalea baliogabea izatekotan, irteerak aurreikusitako balioa izango du. Kontran, nulua ez bada, sistemaren kontrola berriz egingo da. Prozesu hau ziklikoki egingo da errorea baliogabea izan arte, edo beste hitzetan esanda, desiratutako irteera-balioa lortu arte.
Kontrol-sistema mota honetan, kontrolatzailea sistema osoaren portaera zehaztuko duen osagaia izango da, eta beraz, zehaztasun handiz diseinatu behar izango da.
Ercilla Sariak
Ercilla Sariak urtero eta 1984tik aurrera Bilboko Ercilla hotelean aurreko urtean antzerkigintzan eta tauromakian aipagarriak izan direnei emandako sariak dira, Ercilla Hoteles konpainiak emandakoak. Hasieran antzerki sariak baino ez ziren baina 1998tik aurrera Bilboko Aste Nagusian aritutako toreatzaileak ere saritzen ditu.
Bastetania
Bastetania edo Mastiena erromatar konkistaren garaian Iberiar Penintsularen hegoekialdean zegoen lurralde bat zen. Dirudienez, garai hartako finkapenik garrantzitsuena egungo Kartagenan zegoen. Bertako biztanleak bastetaniar edo mastienar deituak ziren.
Ercilla Sariak
Hona hemen sari nagusiak:
Bastetania
Bastetania erromatar konkistaren aurreko garai batean Iberiar Penintsulako hegoekialdeko eskualde batek jasotzen zuen izena da, egungo Granadako probintzia, Almeriako probintzia, Jaengo probintzia, Murtziako probintzia, Malagako probintzia eta Albaceteko probintzia hartzen zituen gutxi gora-behera. Bastetaniako hiri ezagunen artean, antzinako egileek Arkilaquis, Tutugi, Basti, Acci eta Iliberri aipatzen dituzte. Ez da lurralde kultural bat besterik, sekula izaera politikorik izango ez duena. Erromatarrek eskualde hori bertako hirietako bat zen Bastiren izena hartuz definitu zuten, hala ere, sekula eskualde osoko hiriburua izan ez zena.
Salice Salentino
Salice Salentino Italiako udalerri bat da. Lecceko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Salice Salentinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Garlic Gazteren infernua
Garlic Gazteren infernua (オラの悟飯をかえせッ!!) Dragoi Bola anime eta mangan oinarrituriko 4. filma da, Dragoi Bola Z-ko lehenengoa. 1989eko Uztailaren 15an estreinatu zen. Filma euskaratua izan da. Gazteleraz Garlic Junior Inmortal izenburua hartu zuen. Beste Filmak bezala, seriearen istorio paraleloa kontatzen da, kasu honetan Raditz Lurrera heldu baino pixka bat lehenagokoa.
Sinopsia
Duela mende asko, Kami-samak Garlic-ren aurka lehiatu zen Lurraren ahalguztiduna izateko. Honek Garlic-en asmo txarrez ohartu eta Kami-sama aukeratu zuen bere oinordekoa bezala, Garlic Gaztek, guztiz suntsituta, jainkoaren kontra matxinatu zen, baina erbesteratua izan zen. 300 urte ondoren, bere semea Garlic Gazte mendekatzeko bueltatu egin da, Dragoi Bolak biltzea lortzen du eta bere desioa eskatu: betiko bizitza, hots, hilezkorra bilakatzea.
Dragoi Bolak bilatzen ari ziren bitartean, Son Gohan bahitzen dute, bere txanoak 4 izarretako dragoi bola bat baitu, horren ondoren, bere morroi bilakatzen ditu. Etsaia menperatzeko, Satan Txiki eta Son Gokuk indarrak batzen dituzte, baina nahiz eta borroka gogorra eta latza izan, ez dira gai Garlic Gazte garaitzeko azken honek hilezkorra baita. Amaieran Garlic Gaztek eremu hileko zurrunbilo bat zabaltzen du gure lagunak eta Lurra osoa bertan harrapatuak izan daitezen, hau ikusirik, Son Gohan bere haserre eta sumintasun guztia askatzen du, eta bera xurgatua izan beharrean, Gohan-en indar kolpe bati esker Garlic da eremu hilera xurgatua dena, betirako bertan gelditu beharko delarik, hilezkorra baita.
Ginger
Ginger (jatorrizko japonieraz ジンジャー Jinjā) Garlic Gaztearen hiru gerlarietako bat da, burrukatzeko bere eskuetatik ezpatak atera ditzakeen begi gorriko deabru berde txikia da. Nikkey-rekin batera hiltzen da Son Goku-ren Kame Hame Ha baten erruz. Bere izena ingeleseko Ginger hitzetik (jatorrizko japonieraz ジンジャー Jinjā) jengibre-tik dator.
Nikkey
Nikkey (jatorrizko japonieraz ニッキー Nikkī) Garlic Gaztearen hiru gerlarietako bat da, burrukatzeko asmoarekin bere hanketatik ezpatak atera ditzakeen ile zuriko deabrua urdina da. Ginger-ekin batera hiltzen da Son Goku-ren Kame Hame Ha baten erruz. Bere izenaren esanahia (jatorrizko japonieraz Nikki ニッキ) kanela da.
Sancho
Sancho (jatorrizko japonieraz サンショ ) Garlic Gaztearen hiru gerlarietako bat da, hiruretatik handiena. Filmaren hasieran Satan Txiki-ri erasotzeagatik hiltzen da azken honen eskuetan mendeku bezala. Bere izenaren esanahia (jatorrizko japonieraz Sanchō 山椒 ) Sichuan-eko piperbeltza eda.
Musika
Irekitze abestia (opening)
Erdiko abestia
Izte abestia (ending)
Allen (Kansas)
Allen Kansasko hiri bat da. Lyon konderrian kokatua dago. 2010ean 177 biztanle zituen, 0.71 kilometro koadrotan banatuta.
Yosemite Valley (Kalifornia)
Yosemite Valley Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mariposa konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ximun Ibarra
Ximun Ibarra, izengoitiz Zubikoa (Sunbilla, 1905eko otsailaren 19a - Banka, Nafarroa Beherea, 1979ko maiatzaren 17a), nafar bertsolaria izan zen.
Bizitza
Ximun Ibarra Sunbillan jaio zen 1905eko otsailaren 19an. 1936ko Nafarroako Bertsolari Txapelketan parte hartu zuen, urtarrilaren 12an Elizondoko Antxitonea trinketean egin zen saioan, eta geroago Euskal Herriko txapelketan. 1936ko gerratik ihesi joan zen Bankara. Ikazkin eta baso mutil aritu zen lanean. Teodoro Hernandorena bertsozaleak bultzatu zuen bertso lanetara. 1962ko eta 1963ko Nafarroako Bertsolari txapelketako finaletara iritsi zen. 1955ean, Petra Telletxea bankarrarekin ezkondu zen; bi seme alaba izan zituzten. 1974an omendua izan zen Donostiako Anoeta pilotalekuan. Oso etorri handiko bertsolaria izan zen.
Mortagne ibaiko gudua
Mortagne ibaiko gudua, Charmeseko zuloaren gudua (Frantsesez: Bataille de la trouée de Charmes) izenarekin ezagutua baita, Lehen Mundu Gerraren hasieran Mendebaldeko Frontean borrokatutako gudua izan zen; 1914ko abuztuaren 24 eta 26 artean gertatutakoa. Alemaniar VI. Armadak frantziar 2. Armada erasotu zuen, aurreko astetan garatutako Mugen guduan lortutako garaipenak zabaltzeko, baina borroka Frantziako garaipena izaten amaitu zuen.
Aurrekariak
1874 eta 1880 urteen artean, Raymond Adolphe Séré de Rivières jeneralak Séré de Rivières sistemaren eraikuntza gainbegiratu zuen: 65 km-ko gotorleku lerroa, Belfortetik Épinaleraino, eta 65 km-ko beste lerro bat Touletik Verdunera, Alemaniarekiko mugatik 40 km-ra. Mosa ibaia iparralderralderantz isurtzen du Touletik Verdunerantz, Mézières eta Givet artean, Belgikako mugan, eta Mosaren adar bat dago Belfort eta Épinal artean, 1871-1919ko Frantzia-Alemania mugan. 70 km luze zen "zuloa" geratzen zen Toul eta Épinal arteko posizio gotorlekuetan, Trouée de Charmes izena jaso zuena (Charmeseko zuloa), Nancy-ren mendebaldean, mugatik 12 km-ra. Bigarren mailako posizio gotortuak eraiki ziren Langresetik Dijonera, lehenaren hegalak babesteko helburuarekin. Era berdinean eraiki ziren La Fèretik Reimsera eta Valenciennesetik Maubeugera, iparra babesteko; hala ere, hauek ez ziren 1914ra arte prest egongo.
Mugen Gudua
Frantziarrek hondamendiko porrota jaso zuten Lorrenako guduan, eta kohesiorik gabe atzera egin behar izan zuten. Helmuth von Moltke "Gazteak", Alemaniar Estatu-Nagusiaren agintariak, erabaki zaila zeukan aurrean; frantziar 2. Armadaren irudiko gainbehera, Édouard de Castelnau jeneralaren aginpean, Trouée de Charmesen zehar eraso bat posiblea egin ahal zuen, Lorrena eta Ardenetan zeuden tropa frantziar guztiak inguratzeko. Hala ere, erasoa porrot egitekotan, galerak oso altuak izan zitezkeen.
Moltke-k frantsesen atzetik joatea erabaki zuen. Berak ezkerreko hegala mantendu zuen, 26 dibisioekin (hau da, armada osoa) eta VI. Armadari erasoa zuzentzeko agindu zion, Rupprecht Bavariakoaren aginpean. Haren helburua frantziar 1. eta 2. Armaden arteko tartea erasotzea izango zen.
Frantziarren partetik, 2. Armadak Trouée de Charmes inguruan berrantolatzen saiatzen ari zen Deuxième Bureau-koek (Frantziar Inteligentzia Militarra) Alemaniako tropak Saffais eta Bechamps artean zeudela ohartu zirenean, eta hauek De Castelnauri abisatu zioten. Argi zegoen "zulorantz" zihoazela. Frantziar hegazkinek ohartu ziren baita, eta hauek Joseph Joffreri informatu zioten, Frantziako armadaren agintari gorena, nork VIII armada-gorputza bidali zuen laguntzera.
Gudua
Abuztuaren 24an, Bavariarren VI. armadak Trouée de Charmes aldera erasotzen hasi zuen, 2. Armadaren zentruaren aurka, frantsesak indartsuenak ziren tokitzat jotzen zutelako. Hasiera batean alemaniarrek arrakasta izan zuten eta Damelevières eta Gerbéviller herriak hartzea lortu zuten, jarraian frantsesak Vacquenat Wood, Clairlieu eta Censal hirietatik bultzatu zituzten, Bayonerantz. 2. Armadak alemaniar aurrerapena mugatu ahal izan zuen, 74. Infanteriako erregimentua batez ere, setatsu borrokatuz. Flainvaleko ordokian eraso bavariarrak gaitzetsi egin zituzten. Zuloa zeharkatzeko, VI. Armadak tropak mugitu zituen hegaletatik. De Castelnauk hau aprobetxatu zuen, 71. Dibisioa hegalen aurka bidaliz, eta alemaniarrak Erbeviller, Réméréville eta Courbesseaux-etik kanporatu zituzten. 2. Armadaren eskuineko hegalak Bavariarren ezkerrekoa erasotu zuen eta Saint-Boingt, Essey-la-Côte eta Ménarmont hartu zuen.
Abuztuaren 24 eta 25eko gauean frantziarrek bonbardaketa jarraitu zuten eta Castelnau 2. Armada VI. armadaren erdigunearen aurka kontzentratu zuen. Castelnau goiz-goiz eraso bat agindu zuen Rozelieures bereganatzeko; erasoa ongi atera zen, baina alemaniarrek kontraerasoa jo zuten eta Rozelieures berreskuratu zuten. Goizeko 10:00-etan Rupprecht-en tropek, Rozelieuresetik Einvillera, 25 km-ko zabaleran kokatuta zeuden. Honekin, Castelnauk oportunitatea ikusi zuen ahuldutako hegal alemanei erasotzeko, eta hala agindu zuen, XV eta XVI. armada-gorputzen laguntzaz. Horrek hondamena ekarri zuen Bavariarren moralarengan, uste baitzuten etsai garaituaren atzetik zebiltzatela. Bavariar erdigunea frantsesek artilleriaren su etengabearen pean eduki zuten, eta, 15:00etan, Rozelieures VI. armadatik berreskuratu zuten frantsesek, Alemaniarrei 2.500 hildako eraginez. Abuztuaren 26an, Rupprechtek erretiratzeko agindua eman zuen.