cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Segoviako ihesa
Ihes egindakoen zerrenda
{{Zutabe-zerrenda|tamaina = 20|
Segoviako ihesa filma
Gertakaria Imanol Uriberen zuzendaritzapean zinemaratu zuen 1981ean egindako Segoviako ihesa filmean, ihesaldian parte hartu zuen Angel Amigok 1978 urtean ihesaldiari buruz idatzi zuen Operación Poncho liburuan eta georago berak filmerako espreski idatzitako fikzioa eta errealitatea nahasten dituen gidoi batean oinarrituta. Ihesaldian zeharka parte hartu zuten Patxi Biskert eta Imanol Gaztelumendi ere aktore izan ziren. Segoviako espetxean errodatzeko baimena eskuratu ez zenez, espetxeko instalazioetako sekuentziak Tolosako Eskolapioak ikastetxean burutu ziren.
Gertakari errealetan oinarritzen bada ere, filma genero dramatiko eta akziozkoaren ikuspuntutik eratua dago. Hala eta guztiz ere, badira erreferentzia politiko garbiak. Filmaren hasieran preso batek idatzitako gutuna irakurtzen da, non Txiki eta Otaegiren epaiketa eta bere herria «errepresio faxistaren mendean» dagoela salatzeko, gose greba bati ekiten diola adierazten duen, «Euskadirentzat eta hala eskatzen duten nazio guztientzat independentzia eta sozialismoa» eskatuz. Abertzaletasunetik baino, ikuspuntu antifrankista batetik antolatutako ekintza moduan agertzen dela ere aipatu da. Hala eta guztiz ere, ezin daiteke esan oro har film politikoa denik.
La fuga de Segovia dokumentala
2005 urtean TV3 Kataluniako telebistarako 33 minutuko dokumentala zuzendu zuen Francesc Escribanok non protagonista zenbaiten testigantzak jasotzen dira, horietako batzuk Segoviako espetxearen aurrean eta iheslarien erorketa gertatu zen Nafarroako parajeetan. Gertakariak kontatzeaz gainera, orduko eta egungo egoera politikoak alderatzen dituzte iheslari izan zirenek.
The Segovia Big Band
2013 urtean The Segovia Big Band: conversaciones con sus protagonistas dokumentala plazaratu zen, non ihesaldiko protagonista batzuk elkartzen ziren ihesaldia gogoratzeko. Dokumentala Gemma Serrahimak zuzendu zuen, Oriol Solé Sugranyesen iloba, ihesaldian hildako bere osabari buruzko jakinminak bultzatuta. Dokumentala bereziki zirkuitu alternatiboetan zabaldu zen.
Plymouth (Illinois)
Plymouth  Illinoiseko herri bat da. Hancock konderrian kokatua dago. 2010ean 505 biztanle zituen, 1.45 kilometro koadrotan banatuta.
Zonosaurus laticaudatus
Zonosaurus laticaudatus Zonosaurus generoko animalia da. Narrastien barruko Gerrhosauridae familian sailkatuta dago.
Canale Monterano
Canale Monterano Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
3354 McNair
3354 McNair asteroide baten izena da. otsailaren 8an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1984 CW izena zeraman. Ondoren Ronald McNair omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3354 McNair asteroidearen orbitak batezbeste 2,192 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,942 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,443 distantziara. Eszentrikotasuna 0,114 da, eta makurdura orbitala 4,1ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.0 da.
Orickita
Orickita sulfuro motako minerala da.
Ezaugarriak
Orickita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Hamaseigarren depresio tropikala (2008)
Hamargarren depresio tropikala 2008ko 16. ekaitza izan zen.
Avahi meridionalis
Avahi meridionalis Madagaskarren bizi den Avahi generoko lemur espezie bat da. 2006an onartu zen espezie gisa. Bikotetan bizi dira eta gauez dira aktiboak. Taldeak txikiak dira, guraso bikotetik, 5 kidera (kume ezberdinekin osatua). Euren eremuak 2,2tik 3,5 ha hartzen ditu, eta arrek eremu handiagoak ibiltzen dituzte egunero.
Swanton (Ohio)
Swanton Ohioko herri bat da. Fulton konderrian kokatua dago. 2010ean 3,690 biztanle zituen, 8.01 kilometro koadrotan banatuta.
Pocahontas (Illinois)
Pocahontas  Illinoiseko herri bat da. Bond konderrian kokatua dago. 2010ean 784 biztanle zituen, 1.95 kilometro koadrotan banatuta.
Capena
Capena Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
3353 Jarvis
3353 Jarvis asteroide baten izena da. abenduaren 20an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 YC izena zeraman. Ondoren Gregory Jarvis omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3353 Jarvis asteroidearen orbitak batezbeste 2,186 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,042 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,331 distantziara. Eszentrikotasuna 0,066 da, eta makurdura orbitala 4,07ºkoa da.
Dunnet Head
Dunnet Head Eskoziako iparraldeko muturrean dagoen lurmutur bat da. Erresuma Batuko lur lehorreko punturik iparraldekoena da. John o' Groats udalerritik 18 kilometro ipar-mendebaldera eta Duncansby Head lurmuturretik 20 kilometrotara dago. Highland eskualdean eta Caithness konderrian dago.
Spatuloricaria euacanthagenys
Spatuloricaria euacanthagenys Spatuloricaria generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Pazko Hirurrena
Aste Santuan, Pazko Hirurrena Ostegun Santuaren arratsaldetik Pazko Igandeko goizalderako denbora eta denbora horretako ospakizun eta liturgien multzoa da. Hiru egun horietan Jesus Nazartekoaren Pasioa, Heriotza eta Berpizkundea ospatzen dira.
Nommay
Nommay Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Nommay udalerrian erroldatutako biztanleak 1.580 ziren. Familiak 612 ziren, horien artean 108 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 248 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 212 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 44 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 655 etxebizitza zeuden, 632 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 23 hutsik zeuden. 605 etxeak ziren eta 49 apartamentuak ziren. 632 etxebizitza nagusietatik 544 bere jabearen bizilekua ziren, 75 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 53 etxek hiru zituzten, 147 etxek lau zituzten eta 420 etxek bost zituzten. 562 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 264 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 331 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Nommay udalerrian 639 unitate fiskal zeuden, 1.605 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.145,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 41 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Nommay udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Avahi ramanantsoavani
Avahi ramanantsoavani Madagaskarren bizi den Avahi generoko lemur espezie bat da. 2007an onartu zen espezie gisa, lehenago Avahi meridionalisen azpiespeziea zela uste bait zen. Kilogramo bateko pisua dute helduak direnean.
NGC 5560
NGC 5560 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Submarino (2010eko filma)
Submarino 2010an Thomas Vinterbergek zuzendutako daniar eta suediar film bat da.
Jonas T. Bengtssonen izen bereko eleberritik egokituta dago.
Sinopsia
Nick eta bere anaia, hamar bat urteko bi haur, ama alkoholikoarekin bizi dira. Martin anaia zaintzen dute, haur txikia. Goiz batean Nickek Martin hilda topatuko du.
Urte batzuk geroago, Nick estudio batean bizi da, alkoholikoa da eta Ivanekin egiten du topo, emakumeekin bortitza izan ohi den lagunarekin. Sofie bizilagunarekin edaten ari diren arrats batean, Ivan berarekin ligatzen hasten da. Nick kalera irteten da, eta itzultzen denean, Sofie hilda aurkituko du.
Mahavira
Mahāvīra (sanskritoz: महावीर "Heroi Handia"; kannadaz: ಮಹಾವೀರ Mahāvīra; മഹാവീരൻ Mahāvīran; tamileraz: அருகன் Arukaṉ) (Ksatriyakundagrama, India, K.a. 599 - Pavapuri, K.a. 527 ) indiar erlijio berritzailea izan zen. Jainismoa sortu zuten hogeita lau maisuetako bat, sangha ordena eraberritu zuena. Jaina sekta nagusien tradizioaren arabera, Mahavira fraide egin zen eta aszesian bizi izan zen, emaztea hil zitzaionez geroztik batez ere. Indian zehar ibili zen neurrizkotasunaren doktrina erakusten. Bortxaren kontrako jarrera izan zuen, eta jainismoaren bost boto handiak onartu zituen. Jina izenaz ere ezaguna da.
Écuisses
Écuisses Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Écuisses udalerrian erroldatutako biztanleak 1.682 ziren. Familiak 668 ziren, horien artean 188 pertsona bakarrekoak ziren (88 bakarrik bizi ziren gizonak eta 100 bakarrik bizi ziren emakumeak), 216 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 236 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Jekabpils Barrutia
Jēkabpils Barrutia Letoniako 26 barrutietako bat da. Hiri nagusia Jēkabpils da.
Écuisses
Etxebizitza
2007an 786 etxebizitza zeuden, 696 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 44 bigarren erresidentzia ziren eta 46 hutsik zeuden. 634 etxeak ziren eta 150 apartamentuak ziren. 696 etxebizitza nagusietatik 486 bere jabearen bizilekua ziren, 196 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 55 etxek bi zituzten, 159 etxek hiru zituzten, 210 etxek lau zituzten eta 269 etxek bost zituzten. 496 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 329 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 305 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.119 ziren, horien artean 816 aktiboak ziren eta 303 inaktiboak ziren. 816 pertsona aktiboetatik 727 lanean zeuden (433 gizon eta 294 emakume) eta 89 langabezian zeuden (26 gizon eta 63 emakume). 303 pertsona inaktiboetatik 92 erretiraturik zeuden, 83 ikasten zeuden eta 128 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Écuisses udalerrian 702 unitate fiskal zeuden, 1.735,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.883 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 78 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 19 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 4 ibilgailuen alokairu bulegoak, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 2 eraikuntza enpresak, 2 ile apaindegiak, 5 jatetxeak eta 1 tintoreria.
2000. urtean Écuisses udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 568 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ischia (uhartea)
Ischia (italieraz ahoskatua) Italiako uhartea da, Tirreniar itsasoan dagoena.
Napoliko probintzian dago. 47 km2 ditu eta 35.000 biztanle. Epomeo mendia da garaiena (788 m).
Ekonomia
Olibondo, mahatsondo, arto eta baratze ugari dago. Turismogunea da.
Hiririk aipagarrienak: ipar-ekialdeko kostaldean, Ischia; iparraldean, Casamicciola, eta mendebalean, Forio. Barano d'Ischia, Lacco Ameno eta Serrara Fontana udalerriak uhartean ere badaude.
Historia
1883an, lurrikara batek Casamicciola hiria erabat suntsitu zuen eta 1.900 pertsona hil zituen. Vico mendiaren magalean, K.a. IV. mendeko harresiak aurkitu dira.
Kortatu
Kortatu ska-punk musika taldea izan zen. 1984ko udan Irunen osatu zen. Hasiera batean Euskal Rock Radikal labelpean kokatu zuten arren, Kortatuk sailkapen guztien aurka egin zuen. The Clash talde britaniarra haren oinarrietako bat izan zen. Lehenengo diskoetan euskeraz eta gazteleraz abesten zuten, baina azkena euskeraz soilik dago.
Pixkanaka ska mugimendutik hip-hop aldera mugitu ziren. Letrei dagokienez, party-skatik combat-rock aldera garatu ziren. Hala ere, doinu nagusiak aldatzeke segitu zuen: tortura, opresioa eta justizia soziala. Zentsura ere jasan behar izan zuten, batez ere disko bateko azalean Juan Carlos I erregea robot baten itxuraz atera nahi zutenean.
Public Enemyk Parisen emandako kontzertu baten ostean, 1988an, taldea desegiteko erabakia hartu zuten. Muguruza anaiek Negu Gorriak sortu zuten orduan.
Sorrera
1983. urtean sortu zen Kortatu hirukoa, Irunen: Fermin Muguruza (gitarra eta ahots nagusia), Iñigo Muguruza (baxua eta koruak) eta Mattin Sorzabalbere (bateria) izan ziren lehen taldekideak. Iñigo Desband izeneko talde batean aritu zen lehenago eta, Mattin, berriz, Anti-Regimen taldeko baxu jotzailea izan zen, eta urte batzuk geroago Baldin Badan jo zuen bateria. Handik denbora gutxira, Mattinek taldea utzi eta Javier Armendariz Treku sartu zen. Cremental taldean ariturikoa zen Treku, bateria jotzen. Ez zen beste taldekide aldaketarik izan.
Kortaturen ibilbidea ziztu bizikoa izan zen hasieratik. Lehen zuzenekoetan erakutsi zuen taldeak zer egin zezakeen eta lehen maketak berretsi egin zuen. Irungo bandak prestatutako musika koktela eztanda egiteko prest zegoen eta, maketa horretan, etorkizunean zer esan handia emango zuen talde baten lehen kolpekadak sumatzen ziren. Sei kantuz osaturiko maketa bat zen, Baldin Badaren entsegu lokalean grabatua, talde hartako abeslari Pablo Susperregi Katurekin. Hiru bertsio zeuden maketan: "Hay algo aquí que va mal" (The Specials), "Mierda de ciudad" (The Business) eta "Jimmy Jazz" (The Clash). Haiekin batera, "El último ska de Manolo Rastamán", "Sospechosos" eta "Nicaragua sandinista" kantek osatu zuten lehen grabazioa.
Kortatu zuzenekoetan nabaritzen hasi zen eta Marino Goñik, Soñua diskoetxeko arduradunak, Kontuz Hi!, Jotakie eta Cicatriz taldeekin batera disko bat grabatzeko gonbita egin zien. Maketako hiru kantu erabili zituzten disko horretarako eta, Cicatrizekin batera, disko horretako talderik entzutetsuena izan zen. Lehen diskoa grabatzeko prest zen Kortatu eta laster iritsi zitzaion aukera.
Lehen diskoa
Taldearen izen bera eraman zuen lehen diskoak (Soñua, 1985) eta berrikuntzak ekarri zituen Kortaturen musikan. Aurreko ibilbidean sakontzen bazuen ere, baziren jadanik erreferentzia berriak Kortaturen unibertsoan. Giro festazaleak eta aldarrikatzaileak tartekatu ziren disko horretan eta arrakasta itzela izan zuen. Musikari zegokionez, ska erritmoek begibistako presentzia zuten, baina rock oldarkorragoa ere sortzen hasia zen hirukotea ordurako. Hitzetan, berriz, festak eta umoreak garrantzi handia bazuten ere, salaketa kantu gogorrak ere azaltzen ziren, hala nola "Hernani 15/06/84". Denborak aurrera egin ahala, politikoki jarrera argia zuten kantuak nagusitu ziren haien errepertorioan. Disko horretan dago Kortatuk euskaraz idatziriko lehen kantua ere: "Zu atrapatu arte". Kortaturen ibilbideko kantu esanguratsu asko biltzen ditu lehen LP horrek: aurrekoez gain, "Don Vito y la revuelta del frenopático", "Tatuado" eta "Sarri Sarri" kantu ezaguna. Diskoa Iruñeko Ttutt tabernan aurkeztu zen, 1985eko azaroaren 18an.
El Estado de las cosas
El estado de las cosas diskoak (Soñua, 1986) lan helduagoa ekarri zuen, onduagoa. Garai hartako gizarteak baldintzaturiko erreferentzia ugari sumatzen ziren bigarren disko horretan. Diskoaren azala ikusi besterik ez zegoen. Hitzak gogortu egin ziren eta mezu sakonak helarazi zituzten. Lankidetza ugari izan zituzten LP hartan, Mikel Albisu ("Aizkolari" eta "9 zulo") eta Josu Landa ("Jaungoikoa eta lege zarra") tartean. "Esto no es el oeste, pero aquí tambien hay tiros (A Billy the Kid)" kantuaren hitzak, esaterako, Ramon J. Sender idazlearen "El bandido adolescente" liburutik atera zituzten. "Hotel Monbar" kantuan, GALeko mertzenarioek euskal errefuxiatuen kontra Baionan egindako atentatuari buruzkoan eta "La línea del frente" kantuaren hitzetan agertzen zen Kortaturen alderdirik borrokalariena.
Musika aldetik ere, ska alai eta festazalerik ez zen kasik eta rock borrokalari edo combat rockera jo zuen taldeak. Xabier Montoia (M-ak taldeko kantaria) izan zuten lagun ahotsetan eta Jabier Muguruza anaiaren akordeoia ere entzun zen lan horretan. Diseinu lanak Manolo Gil nafarraren sinadura zuen: harak Kortaturekin harreman estua izan zuen, urteek aurrera egin ahala. Kortaturen gitarrek ez zuten balarik jaurtikitzen, baino aski ongi zekiten non jarria zuten begi-puntuaren xedea.
Kortaturen izena estu lotua izan zen herri mugimenduaren borrokari. Ugariak izan ziren taldeak hainbat aldarrikapenen inguruan egindako kontzertuak. NATOren kontra, errefuxiatuen sostenguan, Leitzarango autobidearen kontra, irrati libreen alde (Hala Bedi irratiak diskoa atera zuen Kortaturen zuzeneko kontzertu batekin) eta soldadutzaren kontra, besteak beste. Martxa eta Borroka kanpainaren festibaletan ohikoa izan zen hirukoaren izena eta Rock Radical Vasco mugimenduaren ikurtzat jo zituzten. Taldeak argitaratu zituen zenbait single elkartasun ekimenetarako izan ziren: El Salvadorko Radio Farabundo Marti edo Palestinaren alde. Bide horretan, Amnistiaren Aldeko Batzordeekin elkarlanean, Gernika 37-87 singlea kaleratu zuen 1987an.
Kolpez kolpe
Kolpez kolperen aurkezpen kontzertuetan taldearen soinua indartzeko hasi zen Kaki Arkarazo Kortaturekin gitarra jotzen (artean M-ak taldeko kidea zen). Kakirekin gitarrak pisu handiagoa hartu zuen Kortatun, eta, bide batez, Fermin askeago ibili zen mikrofonoan. Era berean, geroago Muguruzatarren musikan garrantzi bizia hartu zuten sanpler eta aurrez grabatutako doinuen erabileran sakontzen hasi ziren. Laukoteak hilabete inguruko bira egin zuen Europan zehar, betiko agur esan aurretik.
Zuzeneko diskoa
Agurreko kontzertua Iruñeko Anaitasuna kiroldegian jo zuten, 1988ko urriaren 1ean. Kontzertua antolatzeak lan handia ekarri zuen, zuzeneko diskoa grabatu behar baitzen. Delirium Tremens taldeak ireki zuen eta, ondoren, Kortatuk bere hiru diskoen errepasoa egin zuen, beste hainbat musikariz lagunduta: pilotariz jantziriko haize atala —Josetxo Silguero (saxofoia), Jose Mari Dorronsoro eta Jose Javier Gomez de Segura (tronpeta) eta Juan Antonio Diez (tronboia)—, Jabier Muguruza (akordeoia) eta Anjel Valdes (perkusioa). Ahotsetan, Xabier Montoia eta Mikel Insausti (Covers, Lusty Men, Big Crunch) aritu ziren gonbidatu gisa.
Guztira, 26 kantu jaso zituen Azken guda dantza zuzeneko disko bikoitzak (Nola, 1988). "Kolpez kolpe" kantuan, jendearen oihuak estali zituen zentsurak, baina urte batzuk geroago, Esan Ozenki diskoetxeak diskoa berrargitaratu zuen, zentsuratzeko txistu hotsak kenduta. AEBetako Maximum Rock&Roll aldizkariak inoiz grabaturiko zuzeneko disko onenen artean aukeratu zuen.
Kortatuk izan zuen sona ukaezina da. Musika aldetik, garapen izugarria izan zuen taldeak, musika tresnen teknika menderatzen ikasi ahala eremu berrietara eramanez melodiak eta erritmoak baina, batez ere, abestien hitzengatik nabari zen. Lehen urteetako umorea eta alaitasuna (Jaiak bai, borroka ere bai leloari estu loturik) eta salaketa kantuak izan zituzten ardatz eta garai bateko soinu banda bilakatu ziren.
Eragina
Aipatzekoa da Muguruza anaien komikizaletasuna. Kortaturen kantu zerrendan nabariak dira komikien munduari egindako keinuak, batez ere taldearen hastapenetan. Komiki batzuetako pasarteak hitzak egiteko erabili zituzten eta, beste kantu batzuetan, marrazkilari eta pertsonaien aipamena egin zuten: "La cultura" (Robert Crumb), "Mr Snoid entre sus amigos los humanos" (Makokiren komiki batean oinarriturik), "Nivel 30" (Stefano Tamburini marrazkilariaren aipamena dago)... Halaber, maketaren azalean eta diskoetako zenbait iruditan ere ageri da zaletasun hori; irudi horietako asko Iñigo Muguruzak egindako marrazkiak ziren.
Euskal Herrian ez ezik, atzerrian ere oihartzuna lortu zuen Kortatuk. Europan egindako biretan irabazitako ospeari esker, Kortaturen diskoak gure mugetatik kanpo zabaldu ziren. Ingalaterrako Red Rhino diskoetxeak Kortatu A frontline compilation (1988) kaleratu zuen, lehen bi diskoetako kantuen bilduma. Frantzian, Bondage banatzaileak taldearen diskoak berrargitaratu —maiz bestelako diseinu batekin— eta zabaldu zituen bere katalogoan. Halaber, Europako bidaietan hainbat talde ezagutu eta adiskide egin zituen hirukoteak: Banda Bassotti Italian, Ludwig Von 88 eta Bérurier Noir Frantzian... Amerikako hainbat lurraldetan ere kultuko taldea da Kortatu: Argentina, Mexiko, Txile... baita Nikaragua ere: han, "Nicaragua sandinista" kantua gazte iraultzaileen ereserki bilakatu zen. Diskoen banaketa ofizialik ezean, herrialdeotan haien musika eskuz esku kopiaturiko kaseteetan zabaldu zen.
Hipposideros pygmaeus
Hipposideros pygmaeus Hipposideros generoko animalia da. Chiropteraren barruko Hipposideridae familian sailkatuta dago.
Orientita
Orientita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Orientita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.
Polo (Illinois)
Polo  Illinoiseko hiri bat da. Ogle konderrian kokatua dago. 2010ean 2,355 biztanle zituen, 3.51 kilometro koadrotan banatuta.
Mississippi (ibaia)
Ibilbidea
Itasca aintziran sortu eta Mexikoko golkoan (New Orleans) itsasoratzen da, delta handi bat (32.000 km²koa) osatzen duela bertan. Adar garrantzizkoak jasotzen ditu: Ohio, Arkansas, Red eta Missouri. Azkena da guztien artetik garrantzizkoena. Mississipi-Missouri sistemaren arroak 3.238.000 km²ko azalera du eta Mendi Harritsuen eta Apalatxe mendien artean dagoen Estatu Batuetako erdialdeko Zabaldi handiak hartzen ditu.
Iturritik ahora, AEBetako estatu hauek zeharkatzen ditu: Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Tennessee, Arkansas, Mississippi eta Louisiana. Ibai ertzeko hiri handienak Minneapolis eta Saint Paul (MN), Saint Louis (MO), Memphis (TN) eta New Orleans (LA) dira.
Hidrologia
Mississippi ibaiaren batez besteko emariak (m³/s) Vicksburgen(Mississippi) neurtuak Datuak: 1965 eta 1983 artean
Rosenheim
Rosenheim (bavarieraz Rousnam) Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiria da, Bavaria Garaia eskualdeko hirugarren hiri askea.
Historia
Antzinatik bidegurutzea izan da Rosenheim, bai Munich eta Salzburgo arteko bidean eta baita Munich eta Innsbrucken artekoan ere.
Druso eta Tiberiok aginduta erromatarrak K.a. 15 urtean iritsi ziren bertara. Inn ibaiak Noricum eta Retia probintziak banatzen zituen eta erromatarrek Pons Aeni (Inneko zubia) gotorlekua sortu zuten gaur egun Rosenheim dagoen tokian. Gotorlekuaren inguruan eratuz joan zen herria erromatar-zelta.
XX mendeko 20 eta 30. hamarkadan Rosenheimgo populazioak juduak babestu bazituen ere nazien presioak eraginda askok beren dendak utzi eta Munichera egin zuten alde. Bigarren Mundu Gerran bonbaketak jasan zituen 1942 eta 1945 artean.
Hiri senidetuak
Rosenheim ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Montignac (Pirinio Garaiak)
Montignac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montignac udalerrian erroldatutako biztanleak 101 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 42 etxebizitza zeuden, 40 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 42etxeak ziren. 40 etxebizitza nagusietatik 34 bere jabearen bizilekua ziren eta 6 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek hiru gela zituen, 15 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 35 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bekatxo
Bekatxoa, begitxindorra edo beltxorra betazalen ertz librean agertzen den hantura akutua da, zorne-jarioarekin. Kanpokoa izan daiteke (Zeisen guruinak erasaten direnean) edo barnekoa (Meibomiusen guruina denean erasandakoa).
Montignac (Pirinio Garaiak)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 69 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboetatik 56 lanean zeuden (30 gizon eta 26 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 12 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Villenako espetxea
Villenako espetxea (Centro Penitenciario Alacant II), Villenan (Toledon) dagoen espetxea da, ia Albaceteko mugan. 2002an eraiki zen, nahiko berria izanik. 723 ziega ditu eta 122 osagarriak. 72.927,00m2 eraikiak ditu 308.150,00m2ko lur sail batean. 879 presoentzako pentsatuta zegoen eta gero beste 400entzako zabaldu zen.
Bekatxo
Zornea eta ura dute, eta lehertzen badira bakterioak hedatu ahal dira. Staphylococcus aureus bakterioak eragin ohi ditu.
Montignac (Pirinio Garaiak)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Villenako espetxea
Historia
Inaugurazio 2002an egin zen, bertan Mariano Rajoy izanik; garai haietan Rajoy Barne-ministroa zen. Espetxe honetan administrazioaren ikuspuntutik oso arriskutsuak diren presoak entzerratuak izan dira zeren eta Alcalá Meco eta Soto del Realekin batera, Espainiako espetxe seguruenetariko bat gisa kontsideratuta baitago. ETAko kide asko hemen egon dira entzerratuta.
Bekatxo
Izenak
Euskaraz izen ugari hartzen ditu: betarro, betatxo, bet(t)or, betxindor, betxor, galkizkin, izor, memor, mimor, min-txingor, mitxindor, mitxingor, pettaro, petxor, pinttor, pintzindor, pittor, txeldor, txindor, txintxur, txotor, txuntxur, zeldor.
Sintomak
Bekatxoa agertzen denean, puntu txikia eta horixka da. Zornez betetzen den heinean, hantura handituz doa.
Hauek izan daitezke sintoma nagusiak:
Tratamendua
Betazalaren higienea (irakindako urez), batzuetan antibio-kortikoterapiaz lagundua 10 egunez. Ez bada sendatzen, bekatxoa kirurgiaz ebaki behar izaten da.
3355 Onizuka
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1984 CC izena zeraman. Ondoren Ellison Onizuka omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3355 Onizuka asteroidearen orbitak batezbeste 3,023 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,851 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,194 distantziara. Eszentrikotasuna 0,057 da, eta makurdura orbitala 11,26ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.7 da.
Maria Clara Spinelli
Maria Clara Spinelli (São Paulo, Brasil, 1975eko maiatzaren 20a) brasildar aktorea da.
3356 Resnik
3356 Resnik asteroide baten izena da. martxoaren 6an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Orbitaren ezaugarriak
3356 Resnik asteroidearen orbitak batezbeste 3,181 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,527 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,835 distantziara. Eszentrikotasuna 0,206 da, eta makurdura orbitala 2,1ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.6 da.
The Hunchback of Notre Dame (1923ko filma)
The Hunchback of Notre Dame (euskaraz Notre-Dameko Konkorduna) 1923ko Wallace Worsley estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. Victor Hugo frantziar idazlearen 1831ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Lon Chaney, Patsy Ruth Miller, Norman Kerry, Nigel de Brulier eta Brandon Hurst aktoreek antzeztu zuten.
Filmak estreinatu bezain azkar sekulako arrakasta izan zuen, Universal Studios ekoiztetxearen film mutu arrakastatsuena izan zen, 3,4 milioi dolarretako diru etekinak irabaziz.
Argumentua
1482, Paris. Plaza batean dantzan dabilela, Esmeralda (Patsy Ruth Miller) neska gazte ijitoa Jehanek (Brandon Hurst) topatua izango da. Jehan neskaren edertasunaz obsesionatuko da, hortaz, Notre-Dame katedraleko Quasimodo (Lon Chaney) kanpai-jotzaile konkordunari hura baitzea aginduko dio. Baina Quasimodo gajoa atzemana eta torturatua izango da, eta berarekin zintzoa izango den bakarra Esmeralda izango da.
1987ko Nafarroako Itzulia
1987ko Nafarroako Itzulia, Nafarroako Itzuli ko XXVI. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia (bosgarrena bi sektoreetan banandua), ibilbidea Tafallan hasi eta Iruñean bukatu zen.
Laura ekaitz tropikala (2008)
Laura ekaitz tropikala 2008ko 12. ekaitza izan zen.
Lehergailu inprobisatu
Lehergailu inprobisatu bat gerra ez-ohikoan edo gerra asimetrikoan maiz erabiltzen den lehergailu bat da, komandoek, gerrillariek eta talde terroristek erabilia. Maiz, bidean ezartzen dira, helburua igaro behar denean eztanda egin dezan.
Inprobisatutako lehergailuak diseinu, mekanismo detonatzaile eta lehergailu-mota desberdinekin egiten dira, eta horrek are arriskutsuago bihurtzen ditu, detektatzen badira eta desmuntatu behar badira. Detekzioa are gehiago zailtzeko, maiz plastikozko bidoiekin egiten dira, barruan lehergailua jarrita eta metraila gehituta. Beste batzuetan obusak edo lehertu gabeko bonba arruntak dira, detonatzaile bat gehituta.
Urrutiko kontrol bidez aktibatutako detonagailua, izpi infragorriak, mintz-konmutadorea duen mekanismo tenporizadorea (mikrouhin-labe motakoa) edo malgukiak izan ditzakete. Kasu batzuetan, zenbait gailu muntatuta egoten dira kate-leherketa bat lortzeko, adibidez, konboi edo tren bati eraso egitean.
NGC 5561
NGC 5561 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Capranica Prenestina
Capranica Prenestina Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Capranica Prenestinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Sycamore (Ohio)
Sycamore Ohioko herri bat da. Wyandot konderrian kokatua dago. 2010ean 861 biztanle zituen, 1.65 kilometro koadrotan banatuta.
Liffey ibaia
Liffey ibaiak (irlanderaz: An Life) Irlandako hiriburua den Dublin hiria mendebaldetik ekialdera gurutzatzen du. Sally Gap (Wicklowko konderria) dagoen bere jaiolekutik 125 kilometro igarotzen ditu Dublingo badian itsasoratu arte, Irlandako Itsasoan.
Izena
Ibaiak hasieran An Ruirthech izena zeukan ("ibiltari azkarra") eta Liphe ibaiak zeharkatzen zuen lautadaren izena zen. Denborak aurrera egin ahala ibaiak lautadaren izena hartu zuen.
Ibilbidea
Liffey ibaia Sally Gap izeneko lekuan jaiotzen da, Kippure menditik hurbil, Wicklowko konderrian, eta Wicklow, Kildare eta Dublin zeharkatuz 125 kilometrotako ibilbidea egiten du, azkenik Dublingo badian Irlandako itsasoan itsasoratzen delarik.
Erabilerak
Historian zehar beti erabili izan da ibaia merkataritzarako, hasi vikingoen garaitik eta gaur egun arte. Orain gainera Ubide Handiak Shannon ibaiarekin lotzen duenez uharte guztia gurutza daiteke itsasontziz. Aipatzekoak dira St. James's Gate garagardotegitik Guinness garagardoa atera eta garraiatzeko Lady Patricia eta Miranda Guinness ontzi bereziak 90. hamarkadararte Liffey ibaiaren paisaiaren parte izan zirela.
Bestalde ibaiaren ibilbidearen %60an ur edangarria lortzen da. Askok uste dute Guinnes garagardoa egiteko ura ere bertatik ateratzen dela, baina ez da horrela, Wicklow mendietako ura erabiltzen baita.
Ibaia Poulaphouca, Golden Falls eta Leixlipetik igarotzean hiru zentral hidroelektriko zeharkatzen ditu.
Liffey ibaia gurutzatzen duten zubiak
Lehenengo harrizko zubia dominikarrek eraiki zuten 1428an eta XVIII menderarte iraun zuen. Lau arku zituen, bai eta kapera bat, okindegia eta ziurrenik taberna bat ere bai. Aurrez egon zen egurrezko beste bat bertan, Dubhghalls Bridge hain zuzen ere.
XVII mendean Dublinen merkatal garrantzia handitu zenez lau zubi berri altxatu ziren, gaur egun bat ere gelditzen ez delarik, gehienak uholdeek kaltetuak izan baitziren. 1764ko Mellows Bridge da dagoen zubirik zaharrena.
1816an burdinezko zubi bat altxatu zuten, Ha'penny Bridge.
Avahi peyrierasi
Avahi peyrierasi Madagaskarren bizi den Avahi generoko lemur espezie bat da. Kilogramo bateko pisura heltzen dira.
Marco ekaitz tropikala (2008)
Marco ekaitz tropikala 2008ko 13. ekaitza izan zen.
Hipika 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Osoa banaka
Hipika osoa banaka 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Baji Koenen egin zen 2021eko uztailaren 24tik uztailaren 27ra bitarte.
Zonosaurus maximus
Zonosaurus maximus Zonosaurus generoko animalia da. Narrastien barruko Gerrhosauridae familian sailkatuta dago.
Pontiac (Illinois)
Pontiac  Illinoiseko hiri bat da. Livingston konderrian kokatua dago. 2010ean 11,931 biztanle zituen, 20.03 kilometro koadrotan banatuta.
Pontoon Beach (Illinois)
Pontoon Beach  Illinoiseko herri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 5,836 biztanle zituen, 25.94 kilometro koadrotan banatuta.
John o' Groats
John o' Groats (Taigh Iain Ghròt, John o Groats) Eskoziako iparraldeko muturrean dagoen udalerri bat da. Usadioz, Britainia Handia edo Erresuma Batuko lur lehorreko udalerririk iparraldekoena da. Aldiz, gaur egun punturik iparraldekoena udalerri honetatik 18 kilometro ipar-mendebaldera dagoen Dunnet Head lurmuturrean kokatzen dela egiaztatu da.
Etimologia
Jan de Groote holandarraren gaelizazioa da John o' Groats. Gizon honek Orkada uharteetarako ferry zerbitzua jarri zuen martxan.
Geografia
Leku honetan John o' Groats udalerrirako bidearen amaierako seinale ospetsua kokatzen da, hau Kornuallesko Land's End lurmuturreko seinalearen parekidea da. Erresuma Batuan usadioz iparraldeko muturraren mugatzat jo ohi den Eskoziako John o' Groats udalerrian hasi eta hegoaldeko muturrean dagoen Kornuallesko Land's End lurmuturrean amaitzen den Land's End to John o' Groats oinezko eta txirrindularientzako ibilbidea ere badago, bi puntu horien arteko distantzia 874 kilometrokoa da.
Historia
George Sinclair Caithness-eko kondeak Meyko gaztelua eraiki zuen 1566 eta 1572 artean, aurretik izan zen beste gotorleku baten gainean, hala dirudi behintzat. John o' Groats udalerrian dago, herritik 10 kilometro eskasera. 1952an Erresuma Batuko Elizabeth erreginak, Jurgi VI.aren alargunak erosi zuen eta gaztelua berriztu zuen. 1955etik aurrera sarritan bisitatu izan zuen uda sasoian.
Oulema pumila
Oulema pumila Chrysomelidae familiako intsektu kakalardo espezie bat da. 1998an Vencl & Aiello-k zientifikoki deskribatu zuten.
Leire Cancio
Leire Cancio Orueta Elhuyar Fundazioko zuzendari nagusia da 2013tik, Itziar Nogeras-ek utzi zuenetik.
Avahi occidentalis
Avahi occidentalis Madagaskarren bizi den Avahi generoko lemur espezie bat da. Baso lehorretan bizi dira eta jarduera gauean zehar garatzen dute. 700 eta 900 gramo arteko pisua dute. Espezie foliboroa da. Talde monogamoetan bizi dira, kumeekin.
Orlandiita
Orlandiita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Orlandiita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Luisetaines
Luisetaines Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Luisetaines udalerrian erroldatutako biztanleak 220 ziren. Familiak 86 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 104 etxebizitza zeuden, 87 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 100 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 87 etxebizitza nagusietatik 74 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 45 etxek bost zituzten. 62 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 39 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 134 ziren, horien artean 96 aktiboak ziren eta 38 inaktiboak ziren. 96 pertsona aktiboetatik 88 lanean zeuden (47 gizon eta 41 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 38 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Luisetaines udalerrian 86 unitate fiskal zeuden, 226 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.062,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 zurginak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Luisetaines udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Spatuloricaria fimbriata
Spatuloricaria fimbriata Spatuloricaria generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Carpineto Romano
Carpineto Romano Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Carpineto Romanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kraslava Barrutia
Kraslava Barrutia Letoniako 26 barrutietako bat da. Hiri nagusia Kraslava da.
Oulema variabilis
Oulema variabilis Chrysomelidae familiako intsektu kakalardo espezie bat da. 1993an Whitek zientifikoki deskribatu zuen.
Nana ekaitz tropikala (2008)
Nana ekaitz tropikala 2008ko 14. ekaitza izan zen.
Ekaitza inongo kostaldera ailegatu gabe desegin zen.
Kanpo estekak
2008 Atlantic hurricane season
Kuldiga Barrutia
Kuldīga Barrutia Letoniako 26 barrutietako bat da. Hiri nagusia Kuldīga da.
Avahi mooreorum
Avahi ramanantsoavani Madagaskarren bizi den Avahi generoko lemur espezie bat da. Kolore marroi-arrea du, isatsa gorrixkarekin. Gordon and Betty Moore Foundationen omenezko izena darama.
Neuchâtel
Geografia
Hiriak izena ematen dio Neuchâtel aintzirari, honen ipar-mendebaldeko ertzean dagoelarik. Suitzako aintzirarik handienetakoa da.
Hiri senidetuak
Neuchâtel ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Zygaspis ferox
Zygaspis ferox Zygaspis generoko animalia da. Narrastien barruko Amphisbaenidae familian sailkatuta dago.
Casape
Casape Italiako udalerri bat da. Erromako probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Fordlândia
Fordlândia Aveiro hiriko barruti bat da, guztira 14.268 kilometro koadro hartzen dituena, Brasilgo Pará estatuan. Tapajós ibaiaren ekialdeko aldean dago, Santarém hiritik 300 bat kilometrora hegoaldean.
Henry Ford estatubatuar industrialariak ezarri zuen Amazoniako oihanean 1928an, 10.000 pertsona bizi ziren hiri industrial prefabrikatu bat bezala, Ameriketako Estatu Batuetako Ford Motor Companyren automobilgintzarako landatutako munduko kautxu iturririk handiena izateko. Fordek akordio bat negoziatu zuen Brasilgo gobernuarekin, Tapajós ibaiaren ertzean, Brasilgo Santarém hiritik gertu, 10.000 km2-ko lur kontzesioa ematen ziona, sortutako mozkinetan %9ko partaidetzaren truke. Forden proiektuak porrot egin zuen, eta 1945ean hiria bertan behera utzi zuten.
Hiria ia hutsik geratu zen, 90 egoiliar bakarrik baitzeuden bizitzen 2000ko hamarkadaren hasierara arte. Orduan biztanleriak gora egin zuen, eta 2017tik aurrera 3.000 pertsona inguru bizi dira bertan.
Sylvania (Ohio)
Sylvania Ohioko hiri bat da. Lucas konderrian kokatua dago. 2010ean 18,965 biztanle zituen, 16.78 kilometro koadrotan banatuta.
Fordlândia
Aurrekariak
XX. mendearen hasieran, automobilarekiko mendekotasun gero eta handiagoak eta kautxua hainbat produktutan erabiltzeak (adibidez, botak) produktu horren eskaria bultzatu zuten. Garai hartan kautxua zenbait landaretatik ateratako latex naturaletik egiten zen. Latexa ekoizteko landarerik garrantzitsuena kautxuaren zuhaitza da, Hevea brasiliensis, zeinaren laborantza klima tropikaletara mugatzen baita. Garai honetan, kautxuaren %75 britainiar korporazioek kontrolatzen zuten, Errusia, Alemania eta Estatu Batuetan kautxu britainiarrarekiko mendekotasuna murrizteko ahaleginak bultzatu zituena. Hiru herrialdeak kautxu sintetikoa egiteko metodoak garatzen saiatzen ziren, eta United States Rubber Company 1910ean hasi zen kautxu naturala ekoizten Sumatran. Hala ere, kautxu sintetikoa oraindik ez zen praktikoa, eta kautxu naturalaren iturriak nahiko astiro garatzen dira (kautxuzko zuhaitzak sei-zazpi urtez hazi behar dira emankorrak izan aurretik).
Historia
Lanak 1926an hasi ziren Companhia Ford Industrial do Brasilen eskutik. Logistika txarrak eta sukar horian eta malariak kolpatu zituen langileen gaixotasunek berehala oztopatu zuten obra. Inguruan ez zegoen errepiderik, eta, beraz, Tapajós ibaitik bakarrik sar zitekeen bertara. Hiria planifikatutako komunitate bat bezala garatu zen, Brasilgo langileentzat eta Ameriketako gerenteentzat izendatutako hiriko hainbat eremurekin, American Village deiturikoan bizi zirenak. Amerikar etxe tipikoak eraiki ziren, baita ospitale bat, eskola bat, liburutegi bat eta hotel bat ere. Hiriak igerileku bat, haurrentzako parke bat eta golf zelai bat ere bazituen. Amazoniako hirugarren hiria izatera iritsi zen laster.
Eztabaida politikoa
Amazonian kautxuaren produkzioak fama txarra zuen, langileen esplotazio eta esklabotzaren ondorioz. Europarrak saiatu zirenean plantazio sistema Brasilgo Amazonian ezartzen 1890ko hamarkadan, kudeaketa eskasak, langile faltak eta sukar horia saiakera gehienak pikutara bidali zituen. Forden proiektua aurretik huts egindako Amazoniako proiektu batzuen segida baino ez zen, adibidez Madeira-Mamoré trenbidea. Hala ere, aurreko esperientzia txar horietatik aurrera egin nahian, Brasilen eztabaida politikoa sortu zen. Gobernuak proiektua lagundu bazuen ere, Antonio Emiliano da Souza Castro senatariak (eta Paráko aurreko gobernadoreak) gatazka piztu zuen gaiarekin. Argudiatu zuen proiektuak Brasilen burujabetzaren aurka egiten zuela, eta, maila batean, Amazoniaren gaineko jabetza kolokan jartzen zuela.
Beste arrazoi batzuk direla eta, Brasilgo Lehen Errepublikaren aurka egiten zuten beste politikari batzuek ere gaia hartu zuten eta herrialdean sortzen ziren desberdintasun ekonomikoen argudio gisa erabili zuten, bereziki Café com leite politikaren salaketan. Jose Carlos de Macedo Soaresek Fordlândia erabili zuen Getúlio Vargasen mugimendu iraultzailea babesteko.
Forden babesleek Brasilen zituen intentzio onen eta industrian egiten zituen berritzeak aipatzen zituzten behin eta berriz. "Kontzientziadun kapitalista" gisa saltzen zen, eta horretan laguntzeko Fordek idatzitako My Life and Work biografia portugesez argitaratu zen Brasilen, 1926an. Babesleen arabera, Fordek Amazonia guztiz eraberrituko zuen, eta beste hiru edo lau bera bezalako erakarriz gero, transformazioa osoa izango litzateke. Fordek berak esan zuen kautxuzko produktuak Brasilen bertan ekoiztea zen bere asmoa.
Gainera, Brasilen garai horretan ohikoa zen autoritateek egindako kontzesio negozioengatik mozkin bat ateratzea. Bitartekariek 125.000$ kobratu zituzten komisio gisa, baina Ford ez zegoen ados eta horrelakorik gehiagotan ez egiteko agindu zuen. AEBko zein Japoniako enpresariek oso mugimendu arraroa zela uste zuten, eta Fordek etsai berriak egin zituen inor erosi nahi ez izateagatik. Honela, Paráko gobernuarekin egindako negoziazioan makinen inportazio-zergarik ez ordaintzea adostu zuten, baina ez zen erabaki federala izan, eta gobernu federalak etengabe gelditu zituen produktuak mugan, zergak ordaindu artean.
Lehen urteak
Fordek ez zuen kontratatu inongo nekazaritza ingeniaririk, eta lekua zein prozedura gaizki hautatu zituen. Hala ere, promozio handia egin zion lekuari, eta 1927ko urriaren 11n iragarri zuen Charles Lindberghekin bidaiatuko zuela Spirit of St. Louis hegazkin famatuan bertaraino, itsasontzian behar ziren 20 egunak hartu beharrean ; ez zuen inoiz bidaia egin) . 1928an, Ford Motor Companyk bi merkataritza-ontzi bidali zituen: Lake Ormoc eta Lake Farge, Einard Oxholm kapitain daniarra buru zutela. Itsasontzi horietan trenbide oso bat, diesel motoreak eta Detroiten lehenago zegoen biltegi oso bat zeramatzan. Diseinu guztia AEBn egin zen, eta ez zuten pentsatu, adibidez, itsasontziak ezin zirela iritsi urteko sasoi horretan Fordlândiaraino; Santaremen geratu behar izan ziren eta lurrez garraiatu ahal zen guztia.
Pontoosuc (Illinois)
Pontoosuc  Illinoiseko herri bat da. Hancock konderrian kokatua dago. 2010ean 146 biztanle zituen, 3.64 kilometro koadrotan banatuta.