cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nelson zutabea (Dublin)
Nelson zutabea (irlanderaz Colún Nelson eta ingelesez Nelson Pillar, Nelson's Pillar edota The Pillar) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko O'Connell Street etorbidean kokatzen zen monumentu edo oroitarri bat izan zen, oroitarri honen gainaldean Horatio Nelson ingeles ofizial ospetsuaren estatua bat altxatzen zelarik, hortik oroitarriaren izena.
Historia
Oroitarri hau 1808an Horatio Nelson ingeles ofiziala eta Trafalgarko guduan lortutako garaipenaren omenez eraiki zen. Halere, 1966ean IRAk bonba baten bidez suntsitu zuen. Urte hartan bertan The Dubliners musika taldeak gertakari honi buruzko Nelson's Farewell abestia konposatu eta argitaratu zuen. Hortaz, gaur egun bertan ez da eraikin honen arrastorik gelditzen, aldiz, gaur egun leku honetan The Spire delako altzairu herdoilgaitzezko kono luze kokatzen da.
Oroitarria
Monumentua doriar estiloko 36,9 metroko garaiera zuen zutabe batek osatzen zuen, bere gainaldean 4 metro zituen Horatio Nelsonen estatua bat altxatzen zelarik, estatua hau Cork hiriko Thomas Kirk eskulturgilearen lana zen. Denera monumentuak 40,9 metroko garaiera zuen (Londres hirian kokatzen den Trafalgar Square plazako Nelson zutabea baino 10,7 metro motzagoa delarik). Zutabearen diametroa behealdean 4 metrokoa zen, aldiz goialdean 3 metrokoa zelarik.
Ikusgai zeuden zutabearen zati guztiak Wicklow konderrian dagoen Kilbride udalerriko granitoz eginak zeuden. Barnealdea berriz kareharri beltzez osatuta zegoen.
Twin Valley (Minnesota)
Twin Valley Minnesotako hiri bat da. Norman konderrian kokatua dago. 2010ean 821 biztanle zituen, 2.25 kilometro koadrotan banatuta.
Spinomantis brunae
Spinomantis brunae Spinomantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Mantellidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Třebohostice
Třebohostice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 312 biztanle ditu eta 9,74 kilometro koadroko azalera. Strakoniceko barrutian dago.
Lech Kaczyński
Lech Aleksander Kaczyński (Varsovia, Polonia, 1949ko ekainaren 18a - Smolensk, Errusia, 2010eko apirilaren 10a ), Poloniako politikaria izan zen. Poloniako Legea eta Justizia alderdi kontserbakorreko kidea zen.
Hainbat postu izan zituen, Varsoviako alkatea 2002tik 2005era eta Poloniako presidente izan zen 2005etik 2010ean hil zen arte.
Biografia
Lech Aleksander Kaczyński eta anaia bikia zuen Jarosław Varsoviako Żoliborz distritoan jaio zen, Polonian, 1948ko ekainaren 18an. Aita Rajmund Kaczyński ingeniaria izan zen, II. Mundu Gerran borrokatu zuen soldadu ohia eta 1944ko Alemaniaren aurkako Varsoviako altxamenduan parte hartutako beteranoa, eta ama, berriz, Jadwiga filologoa.
1962an, Kaczyński anaiek 13 urte zituzten O dwóch takich, co ukradli księżyc (Ilargia lapurtu zuten biak) abentura filmean parte hartu zutenean. Bertan, bi anaia bihurrik aberastu egin nahi zuten, ilargia lapurtu eta salduta.
Ilargia utzi eta politikari heldu zioten, ordea. 1980an, Kaczyńskik Zuzenbideko ikasketak egin zituen -anaiak ere bai- eta doktoretza lortu zuen, Lan Arloan, 1990ean, doktoretza ondorengo gradu batekin osatu zuelarik. Gdanskeko unibertsitatean irakasle izan zen eta Varsoviako Cardenal Stefan Wyszynskin ere bai.
1977an, Langilearen Defentsarako Batzordearentzat hasi zen lan egiten eta, urtebete geroago, sindikatu independenteetan kolaboratzen hasi zen.
Karrera politikoa
1980an batzordearen aholkuari izendatu zuten Gdanskeko greban eta Solidarność sindikatuaren ordezkari izan zen Lehen Kongresu Nazionalean. Gerra-legearen garaian, atxilo hartu zuten eta, aske geratu zenean, berriro murgildu zen sindikatuaren ekintzetan eta haren buruzagitza klandestinoaren kideetako bat izan zen.
1988ko abenduan, Gizabidezko Batzordeko kide egin zen, Lech Wałęsarekin batera.
1989an, senadore hautatu zuten eta, 2 urte geroago, diputatu.
1991n, Kantzelaritzako Segurtasun Nazionaleko Bulegoko buruzagi egin zuten eta, urtebete geroago, Kontrol Ganbera Goreneko lehendakari, 1995era arte, kargu horretan egon zelarik.
2000ko ekainean, Jerzy Buzek lehen ministroak Justizia ministro izendatu zuen.
2001eko apirilean, Prawo i Sprawiedliwość alderdiaren Batzar Nazionalaren lehendakari egin zuten eta, legebiltzarreko hauteskundeen ondoren, Legebiltzarrean geratu zen alderdi horretako diputatu.
2002ko udazkenean, Varsoviako alkate egin zuten.
2005eko urriaren 9an, Lech Wałęsa Poloniako lehendakari izateko hautagai izan zen, bigarren geratu zelarik, Donald Tusken atzetik, baina urte horretako urriaren 23an bigarren buelta egin zutenean, irabaztea lortu zuen. Bi hilabete geroago, Kaczyńskik zin egin zuen kargua.
Heriotza
2010eko apirilaren 10ean, Errusiako Katin hirian Bigarren Mundu Gerra garaian Stalinek burututako Katingo sarraskian hildako poloniarrak omentzera zihoala, hegazkin istripua izan zuen Lech Kaczyńskiren hegazkinak Errusiako Smolensk hiriko aireportuan lur-hartzen ari zela. Bidaiari guztiak hil ziren, tartean Lech Kaczyński eta bere emaztea.
Meteorologia zerbitzuek kontuz ibiltzeko adierazi zien presidentearen hegazkineko pilotuei, laino itxia baitzegoen lur hartu behar zuten lekuan eta kontrol-dorreak Mosku edo Minsk (Bielorrusia) aldera desbideratzeko proposamena egin zien.
Errusiar gobernuko bozeramaileek goizeko 10:56etan (Moskuko ordua. 07:56 GMT) gertatu zela istripua esan zuten, laugarren lur hartzeko saiakeran, Errusia mendebaldeko Smolensk aire-basean. Garbitu gabe geratu da arrazoia, baina errusiar agentzien iritzian, laino itxiak hegazkinak altura exkasean hegan egitera behartuko zuen eta, zuhaitzekin talka egin zuenean, kontrola galdu zuen, txikitu eta su hartuz.
Smolenskeko gobernadoreak eta Poloniako PAP agentziak, errusiar iturriak hartu zituen inork ez zuela biririk iraun esateko. 96 hildako eta, haien artean, Maria Kaczyńska emaztea, tripulazioko 8 kideak, Poloniako agintaritza militarra, Banku Zentraleko gobernadorea, ministroak, Legebiltzarreko kideak, gobernuko delegazioa, gabinete politikoa, Eliza Katolikoko buruak eta beste hainbat kargu zeuden; Poloniako Aireko Armadaren Tu-154 hegaldian, Poloniako elite politikoa bat-batean desagertuta geratu zen.
70 urteko tarteaz, Poloniak bi aldiz galdu ditu bere eliteak, bi aldiz eta leku aldrebes eta hotzean: Katyngo baso errusiarrean. 1940an, polizia estalinistak Poloniako ofizial erdiak erail zituen; herri honi elite militar eta zibilak kendu nahian, ehunka sendagile, abokatu, intelektuak eta abar erori ziren, 20.000 gorpu bildu arte.
70 urte geroago, sarraski haren oroimena egiteko xedean zihoazenean, Poloniako elite militar eta zibila leku berean desagertu zen.
Aulopyge huegelii
Aulopyge huegelii Aulopyge generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Sântana de Mureș
Sântana de Mureș Errumaniako udalerri bat da, Mureș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Poloniako Aireko Armadaren Tu-154 hegaldia
Poloniako Aireko Armadaren Tu-154 hegaldia 2010eko apirilaren 10ean Errusiako Smolensk hiritik gertu istripua izan zuen hegaldia zen. Hegaldia Poloniako Aireko Armadarena zen eta bidaiarien artean Lech Kaczyński Poloniako presidentea zegoen. Ez zen inor bizirik irten.
Dmitri Medvedev Errusiako Presidenteak ikerketa bat ireki zuen istripuaren zergatiak argitzeko. Poloniako Konstituzioaren arabera, Presidentea hiltzean, Poloniako Behe Ganberako Presidentea hartzen du kargua.
Ustez, laino lodiek eta pilotuaren akats batek istripua eragin zuen.
Bidaiariak
Istripua gertatu zenean hegazkinean zihoazen bidaiarien zerrenda :
Oihane Amantegi
Oihane Amantegi Uriarte (Zornotza, Bizkaia, 1985eko abuztuaren 9a) antropologoa, itzultzailea eta idazlea da.
Ibilbidea
Amantegik txikitan Zornotzako Andra Mari ikastolan ikasi zuen. Ondoren, Urritxe institutuan. Gizarte eta Antropologiako Lizentziatura Donostiako EHUn egin ostean, Gizarte eta Kultura Antropologiako Ikasketa Aurretuen Masterra Madrilgo Complutense Unibertsitatean diskurtsoaren analisi kritikoan sakonduz. Ikasketaz beraz, antropologoa da eta euskararen eta kulturaren inguruko ikerketa eta itzultzaile lanetan aritzen da,. Herri mailako elkartegintzan aritua, Zornotzako zineklubeko lantaldeko kide izan da azken urteotan. Ibaiertzeko ipuina da plazara atera duen lehen lana.
2020an argitaratu zuen bere lehen nobela Amerikako Estatu Batuetako hegoaldean, Ochlockonee ibaiak bustitzen duen izenik gabeko herri batean girotuta eta gai zentrala heriotza du, haur baten ikuspuntutik kontatua.
Isomorfismo
Matematikan, isomorfismo bat (grezierazko iso-morfos: forma berdina) alderantzizkoa onartzen duen homomorfismo bat da (edo orokorrago esanda, morfismo bat). Isomorfismo kontzeptu matematikoak egitura bera izatearen ideia islatu nahi du. Bi egitura matematikok isomorfismo erlazioa dutenean isomorfo direla esaten da.
Definizio formala
Formalki, isomorfismo bat homomorfismo bijektibo gisa defini daiteke, haren alderantzizkoa ere homomorfismoa baldin bada. Hau da:
(P,\le) eta (Q,\le') egituren artean isomorfismo bat baldin badago, isomorfo esaten zaie, eta h bijekzioari, berriz, (P,\le) eta (Q,\le')  egituren arteko isomorfismo esaten zaio.
Gainera, P eta Q elkarren antzekoak direla esaten da.
P=Q bada, esaten da isomorfismoa automorfismoa dela. Frogatu daiteke, ondo ordenatutako multzo bat emanda, automorfismo posible bakarra identitate funtzioa dela.
Ordena totalen propietateak
Linealki ordenatutako multzoen arteko isomorfismoek baliokidetasun-erlazio bat dute, hau da, erlazio erreflexiboa, simetrikoa eta iragankorra da, hau da:
Historia eta kontzeptua
Platonek esaten zuen forma dela axola duena, eta hori da matematikan isomorfismo kontzeptuarekin jasotzen da. f : X → Y aplikazio bat egitura mota bereko bi multzoren artean isomorfismo bat da, baldin eta Y-ren elementu bakoitza X-ren elementu bakar batetik badator, eta f funtzioak X-n dauden eragiketak, erlazioak eta abar Y-n daudenetan eraldatzen baditu. Bi egituren artean isomorfismo bat dagoenean, biak bereizezinak dira, propietate berak dituzte, eta edozein enuntziatu aldi berean egia edo faltsua da bietan. Horregatik, matematikan, egiturak isomorfismoak izan ezik sailkatu behar dira.
Isomorfismoen adibideak
Adibidez, X biderkadurarekin lotutako zenbaki erreal positiboen multzoa bada eta Y zenbaki errealen multzoa batuketarekin lotuta, ln : X → Y funtzio logaritmikoa isomorfismoa da, zenbaki erreal bakoitza zenbaki erreal positibo bakar baten logaritmoa baita eta  baita. Horrek esan nahi du zenbaki erreal positiboen biderkaduraren gaineko enuntziatu bakoitzak enuntziatu baliokide bat duela (zenbaki bakoitza bere logaritmoaz ordezkatu besterik ez da egin behar) zenbaki errealen baturaren terminoetan, eta enuntziatu hori sinpleagoa izaten da.
Beste adibide bat: E espazioan luzera-unitate bat eta puntu batean elkartzen diren hiru ardatz perpendikular aukeratzen baditugu, espazioko puntu bakoitzari bere hiru koordenatu kartesiarrak lot diezazkiokegu, eta, hala, f : E → R³ aplikazioa lortuko dugu hiru zenbaki errealen hirukoteen multzoan. E multzoan ezarritako luzera-unitateak definitzen duen distantzia eta R³ multzoan diferentzien karratuen baturaren erro karratuak definitzen duen distantzia kontuan hartzen baditugu, f isomorfismoa da. Descartesen funtsezko aurkikuntza horri esker, espazioaren geometriaren edozein arazo enuntziatzen da hiru zenbaki errealen hirukoteen funtzioan, eta problema geometrikoei ekiteko metodo hori geometria analitikoaren nukleoa da.
Isomorfismoaren ezaugarriak
Bi egituren arteko isomorfismo bat aurkitzeak esan nahi du, funtsean, egitura bakoitzaren azterketa bestearen azterketara murritz daitekeela, eta horrek bi ikuspuntu desberdin ematen dizkigu gai bakoitzari buruz, eta funtsezkoa izaten da behar bezala ulertzeko. Analogia bat ere bada, inferentzia logikoaren forma gisa, zenbait alderditan bi gauza berdinak direla onartzean oinarritua, konparazioa egin den alderditan hain zuzen. Gizarte-zientzietan, isomorfismoa antzeko lege bat aplikatzean datza, berariazko legerik ez dagoelako, edo sistema biologiko bat gizarte-sistema batekin alderatzean, "sistema" hitza definitu behar denean. Berdin gertatzen da tribu-egitura bat imitatzen edo kopiatzen denean hiri-egitura duen habitat batean.
Morfismoak
Egitura baten bere buruarekiko isomorfismoei automorfismo deritze.
Oro har, kategoria arbitrario batean, isomorfismoak alderantzizko h : Y → X morfismoa onartzen duten f : X → Y morfismoak dira, alderantzizkoa bai eskuinetik bai ezkerretik. Baliteke morfismoak bijektiboak ez izatea, espazio topologikoen kasuan bezala.
Montainville (Eure eta Loir)
Montainville Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 181 etxebizitza zeuden, 146 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 178etxeak ziren. 146 etxebizitza nagusietatik 133 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 123 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 71 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 69 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 205 ziren, horien artean 151 aktiboak ziren eta 54 inaktiboak ziren. 151 pertsona aktiboetatik 147 lanean zeuden (82 gizon eta 65 emakume) eta 4 langabezian zeuden (3 gizon eta 1 emakume). 54 pertsona inaktiboetatik 27 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montainville udalerrian 136 unitate fiskal zeuden, 335 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.567 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Sibley konderria (Minnesota)
Sibley konderria (Sibley County) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Gaylord da. 2010eko zentsuaren arabera 15,226 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Montainville (Eure eta Loir)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
Sibley konderria (Minnesota)
Geografia
Sibley konderriak 155,534 kilometro koadro ditu. Horietatik 3,041 ura dira. Beste 152,493 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 9,79 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 15,226 pertsonetatik 14,933 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,098 dira. 41 beltzak edo afroamerikarrak. 22 amerikar natiboak ziren eta 2 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 80 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 138 pertsonek kokatzen zuten.
Montainville (Eure eta Loir)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Helkeguren
Historia
Herri honen lehen aipamena 1025 urtekoa da, Helkeguren izenaz aipatzen baita Donemiliaga Kukulako Kartularioan. Ez da ezagutzen noiz desagertu zen, ezta nola ere.
Sherburne konderria (Minnesota)
Sherburne konderria (Sherburne County) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Elk River da. 2010eko zentsuaren arabera 88,499 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Sherburne konderriak 11,682 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,695 ura dira. Beste 112,125 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 75,76 da.
Zagăr
Zagăr Errumaniako udalerri bat da, Mureș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sherburne konderria (Minnesota)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 88,499 pertsonetatik 83,924 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,941 dira. 1,644 beltzak edo afroamerikarrak. 389 amerikar natiboak ziren eta 18 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1,126 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 62 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,336 pertsonek kokatzen zuten.
Zagăr
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Scream (2022ko filma)
Scream, Scream 5 ere deitua, 2022ko Matt Bettinelli-Olpin eta Tyler Gillett estatubatuar zinema zuzendarien slasher filma da, izen bereko frankiziaren bostgarren atala dena.
Pseudomugil tenellus
Pseudomugil tenellus Pseudomugil generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudomugilidae familian sailkatzen da.
Scream (2022ko filma)
Argumentua
Jaioterrian gertatutako krimen batzuk aztertzera doan emakume bati jarraituko dio gaizkileak oraingoan.
Dora Maar
Henriette Theodora Markovitch (Paris, Frantzia, 1907ko azaroaren 22a – ib.1997ko uztailaren 16a), Dora Maar bezala ere ezaguna, argazkilari, margolari eta olerkari frantsesa zen.
Mesechinus hughi
Mesechinus hughi Mesechinus generoko animalia da. Erinaceomorpharen barruko Erinaceinae azpifamilia eta Erinaceidae familian sailkatuta dago.
Dora Maar
Haurtzaroa eta nerabezaroa
Parisen jaio zen, 1907ko azaroaren 22an. Jaiotze aktan Henriette Markovitch du izena; Theodora geroko hautaketa bat litzateke, baina ez da inongo dokumentutan ageri. Bere aita, Josip Marković (Joseph Markovitch), arkitekto kroaziarra zen, Europan eta Hego Amerikan, eta bere ama, Julie Voisin, Toursekoa zen jatorriz. Doraren ama nazionalizatu egin zen Josephekin ezkontzeko eta geroago nazionalitate frantsesa berreskuratu zuen. Bere ezkontzan bi zeremonia egin ziren: bata Zagreben eta bestea Rijekaren ondoan, seguru asko azken hiri horretan ezagutu baitzuten elkar. Doraren familian frantsesa eta gaztelania hitz egiten zen. Oso kosmopolitak izan ziren, eta halaxe erakusten dute gaztetako argazkiek, Dora erakusten baitute Alpeetako paisaietatik eremu tropikaletaraino. Dora Argentinan bizi izan zen hiru urtetik hogeita hiru urtera bitartean. Pablo Picassoren arabera, gerra zibilean eta Frantziaren okupazioan maiteminduta egon zen gazte hark «argentinismoekin hitz egiten zuen».
Familiak ez zuen Picassorekiko harremanik nahi. Datu bitxi gisa, egun batean, Juliek Dorarekin eztabaida bortitza izan zuen telefonoz arrazoi horrexengatik, bat-batean lehenaren (amaren) ahotsa moztu zenean: hil egin zen. Naziek Frantzia okupatu zutenean izan zen, eta gaua zen, 'toque de queda' delakoaren ostean. Hurrengo goizean, Dorak telefonoa eskuan zuela aurkitu zuen ama hilda. Artistak dituen mila argazkietan, bitan baino ez dago irribartsu. Pertsona isila zen Dora, harroa, oso azkarra eta ironia amaigabekoa. Aurreko mendeetako arropekin mozorrotzea gustatzen zitzaion. Bere collage askotan halaxe agertzen da.
Laster emantzipatu zen, eta sinbolo bihurtu zen Parisko goi-mailako gizartearentzat.
Argazkilari gaztea
Dora Maarrek 1950. urtearen inguruan margotzen zuen. Lothe Academie-n ikasi zuen, eta Henri Cartier-Bresson ezagutu zuen, bera baino gazteagoa, nahiz eta artean ez zen uneko argazkilari onenetakoa. 1949an, argazkilari bikain gisa definitu zuen, bere lanek halo misteriotsu eta beldurgarria baitzuten; bere pinturak ere miresten zituen. Cartier-Bressonek uste zuen argazkia bakartien lanbidea zela, eta hori oso ondo aplika dakioke Dorari.
Garai hartan, argazkia ez zen ondo hartzen. Hala, argazkilariak pintoreak ere izaten ziren. Izan ere, Picassok Doraren argazki-jarduerari buruz ironizatu egiten zuen. Dora ez zegoen erabat gustura Lothe Academie-ren irakaskuntzarekin; beraz, gero, Marcel Zahar-en aholkuari jarraituz, Parisko Ville de L’École de Photographie-n matrikulatu zen. Bere argazkiak errebelatu ahal izateko, Pierre Keferri eskolak ematen zizkion; trukean, bere tailerra erabiltzen uzten zion. Argazki batzuek Kéfer-Dora marka daramate, nahiz eta azkenak Dorak bakarrik egin zituen.
Hainbat mentorek ematen zuten hezkuntzan oinarritu zen Doraren prestakuntza. Aipagarrienen artean Man Ray dago. Haren irakaskuntzarik garrantzitsuena “efektu desfokatua” izan zen. Beste bat Brassaï izan zen, eta harekin adiskidetasun handia izan zuen. Gainera, Dorak Picasso maisuaren Guernica osatzeko prozesuari argazkia atera zion. Sougezekin egindako ikaskuntza ere nabarmentzen da. Sougezek aholkuak eman zizkion Dorari bai maila teknikoan, bai pertsonalean, eta harekin batera zenbait lan argitaratu zituen.
Aitari esker, bere estudioa izatea lortu zuen, eta bertan bere collage famatuak sortu zituen. Bere lanei dagokienez, Dorak esan zuen ez zuela bereizten enkarguaren eta sorkuntzaren arteko aldea. Jaque Feyder-en Les gens de voyage filmean aktore gisa egindako lana eta giza eskubideen aldeko aktibismoa ere nabarmentzen dira.
Surrealismoa
Jacqueline Lambaren (André Bretonen emaztea), Paul Éluard-en eta Nusch Éluard-en lagun mina zen. George Hugnetekin maitasun-istorio labur bat izan zuen. Hain zuzen, Sainte-Anneko asiloko zoroek egindako marrazkiak eta objektuak jasotzeko eskatu zion Bretonek, geroago bera sartuko zuten han.
Dora heriotzak erakarri egiten zuen eta neurriz kanpoko objektuekin esperimentatzen zuen errealitatea ezegonkortzen zuen baliabide gisa.
Maar-en argazkia, arte-korronte berri horren azpian, klasikoa zen, Meerson-en estilo finari jarraituz. Aldi horretan, denbora luzeagoan hasi zen lanean, beltzak areagotzeko. Azalpenaren baliabidea oso eraginkorra da Les années vous guettent filmean, armiarma batek Nusch Éluard-en aurpegia estaltzen baitu.
Desamodioa
Maarrek Picasso ezagutu zuen kafetegi batean. Harremana 1944ra arte luzatu zen, nahiz eta une hartan bera Olga Jojlovarekin ezkonduta zegoen. Geroago, Dora Maarrekin aspertu zenean, Françoise Gilot agertu zen Picassoren bizitzan. Izan ere, "desorekatuegia eta burugogorregia" zela esan zuen. 1945ean, Picassori ez zitzaion interesatzen Dora, eta berak portaera arraro eta paranoikoa erakusten hasi zen: egun batean, Picassori esan zion txakurtxoa lapurtu ziotela, eta kaietatik oinez aurkitu zuten; beste batean, bizikleta lapurtu ziotela esan zuen, eta, geroago, ukitu gabe aurkitu zuten; bere etxeko eskaileretan biluzik eta izututa ere aurkitu zuten.
Jacques Lacanek psikoanalizatu zuen eta, ondoren, Sainte-Anneko ospitalean sartu zen. Electroshock-a eman zioten, eta Paul Éluardek Picassori esan zion handik ateratzeko. Paul Éluardek, une horretan Doraren lagunik onenak, pintore famatuari leporatu zion gehiegi sufriaraztea.
Picassok Dora Maar gaizki tratatu zuen, bai psikologikoki bai fisikoki. Adibidez, egun batean Dorak ez zituen bere sexu-organoei egindako marrazki batzuk erakutsi nahi, eta Picassok haiek erakustera behartu zuen. Gainera, hainbat lekukok esan zuten ematen zizkion jipoiak ikusi zituztela.
Erretiroa eta heriotza
John Russellek Doraren ausardia miresten zuen azken urteetan, bere izaeraren sakonena ikertzeko denbora luzez bere estudioan sartzea erabaki zuenean. Etxea bere nortasun konplexuaren isla garbia zen.
Maar jaioterrian, Parisen, 1997an hil zen eta testamentuan bere ondasun guztiak aitari eta monje bati utzi zizkion, besteak beste, 130 Picassoren lan eta bere argazki gehienak osatzen zituzten. Berak saldua zuen Picassoren bat estualdi ekonomikoetan sentitu zenean, baina beti pintorearen baimenarekin.
Clermont-Ferrand
Clermont-Ferrand (Clarmont-Ferrand edo Clarmont d'Auvèrnhe) Frantziako erdialdean eta Okzitanian dagoen hiria da, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdeko eta Puy-de-Dôme departamenduko hiriburua. Unibertsitatea du.
Historia
Nemossos deitu zuten antzina, baina gerora Augustonemetum erromatar izena hartu zuen. Hainbatetan suntsitu eta berriro eraiki ondoren, Auverniako hiriburu bihurtu zen; Clarus Mont izena hartu zuen garai hartan. Filipe Augusto erregeak ezarri zuen Frantziako koroaren mendean (1218). Bertan aldarrikatu zuen Urbano II.a aita santuak I. Gurutzada. 1633an Clermont eta Montferrand hiriak batu ziren, eta horrela sortu zen Clermont-Ferrand.
Ekonomia
Industria hiria da. Ekonomia jarduera nagusia kautxu langintza da (Michelin eta Bergougnan enpresak). Merkataritzagune garrantzitsua da.
Třebom
Třebom Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 224 biztanle ditu eta 9,51 kilometro koadroko azalera. Opava barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1194 urtean egin zen.
Two Harbors (Minnesota)
Two Harbors Minnesotako hiri bat da. Lake konderrian kokatua dago. 2010ean 3,745 biztanle zituen, 8.55 kilometro koadrotan banatuta.
Cristina Carrasco
Cristina Carrasco Bengoa (Txile, 1956) ekonomian doktorea, ekonomia feminista du ardatz. Etxeko lanari, zaintza lanari eta bizitzaren jasangarritasunari buruzko ikerketak garatu ditu.
Biografia
Cristina Carrasco Bengoa ekonomialari feminista da, Bartzelonako Unibertsitateko Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultateko Teoria Ekonomikoko irakaslea (erretiratua). Kataluniako Instituto Interuniversitario de Mujeres, Género de las Universidades Catalanas eta Ekonomia Feministako Nazioarteko Elkarteko (IAFFE) kidea da. Horrez gain, Valladolideko Ekonomia Kritikoko Jardunaldien sortzaileetako bat da, Revista de Economía Crítica erredakzioko kontseilu-kidea da eta Asociación de Economía Crítica-ko (AEC) Zuzendaritza Batzordeko kidea da.
Ekonomia feminista ardatz izanda, etxeko lana, zaintza-lana, emakumeen lan-txertaketa eta adierazle ez-androzentrikoen azterketarekin lotutako ikerlan eta argitalpenak ekoiztu ditu. Sistema kapitalista k bizitzaren jasangarritasuna bermatzeko duen bideragarritasuna zalantzan jartzen du.
Bere argitalpen nagusietako batzuk hauek dira: El trabajo de cuidados: antecedentes históricos y debates actuales - Cristina Borderías eta Teresa Tornsekin batera (CIP-Ecosocial eta La Catarata, 2011), Mujeres, sostenibilidad y deuda pública (Revista de Educación, 2009) eta Tiempos y trabajos desde la experiencia femenina (FUHEM, 2009), besteak beste).
Bere azken lanean, ''Con voz propia. La economía feminista como apuesta teórica y política'' (La Oveja Roja / Viento Sur, 2014), hainbat autoreren saiakerak koordinatzen ditu, ekonomia tradizionalak emakumeen lanaren bazterketaz aritzen direnak.
Jusepe de Ribera
Jusepe de Ribera (José de Ribera) (Xàtiva, Valentzia, 1591ko urtarrilaren 12a - Napoli, Italia, 1652ko irailaren 2a) —txikia zenez, Italian lo Spagnoletto («Espainiartxo») deitua— pintorea eta inprimatzailea izan zen. Espainiako pintore barroko nagusietako bat izan zen eta, bereziki, erlijio eta mitologiako eszenetan erakutsi zuen errealismo biziarengatik nabarmendu zen.
Bizitza
Italian eman zituen bizitzako urte gehienak. Badirudi Francisco Ribaltarekin egon ondoren Italia aldera jo zuela, Parmara lehenik eta Erromara gero (1608-1610). Garai hartan, Napoli Espainiako koroaren mendean zegoen: hantxe ezkondu zen (1616) eta hantxe ezarri pintura-lantegia, erregeordeen eta Erromako hierarkia katolikoaren zerbitzuan. Caravaggioren jarraitzaile nagusietako bat izan zen Italian. Erlijio-gaiak bezala (1616-1620, Osunako kolegiatako erretaula; 1624, San Bartolomeren martiritza), maisutasun handiz landu zuen, besteak beste, mitologiaren mundua (1626, Sileno horditurik; 1634, Bakoren alegia; 1637, Venus eta Adonis; 1637, Apolo eta Marsia). Azken muturrera eraman zuen eszenetako errealismoa, eta ezohiko pertsonengana jo zuen zenbaitetan (1631, Abruzziko emakume bizarduna), baina gehiago izan ziren kaleko erretratu arruntak (1637, Edale alaia; 1637, Neskatxa panderojotzailea; 1643, Nanoa eta txakurra); dastamena, entzumena eta usaimenaren pertsonifikazioak ere aurkeztu zituen obra banatan. Konposizio-maila handiko obrak ere egin zituen, bizitzako azken urteetan, batez ere Jakoben ametsa, 1639; Errege Magoen adorazioa, 1651; eta Apostoluen jaunartzea, 1651. Bizirik zegoela, ospe handia izan zuen Europa guztian, eta bereziki preziatu zuten XVIII. mende bukaeratik aurrerako pintore erromantikoek.
Margolan ospetsuak
Hona lan ezagunetariko batzuk:
Alita: Battle Angel
Alita: Battle Angel 2019ko Robert Rodriguez estatubatuar zinema zuzendariaren ziberpunk akziozko film bat da. Yukito Kishiroren Gunnm edo Battle Angel Alita mangan oinarritzen da. Rosa Salazar, Christoph Waltz, Jennifer Connelly, Mahershala Ali, Ed Skrein, Jackie Earle Haley, eta Keean Johnson aktoreek antzeztu zuten.
2019ko otsailaren 14an estreinatu zen AEBko zinema aretoetan.
Argumentua
Alita (Rosa Salazar) nor den gogoratu gabe esnatzen da ezagutzen ez duen etorkizun batean. Ido (Christoph Waltz) mediku gupidatsua abandonatutako ziborg estalki horren barruan emakume baten bihotza eta arima daudela konturatzen da, iragan nabarmeneko emakume gazte bat. Alita bere bizitza berrira eta Iron Cityko kale arriskutsuetara moldatzen den bitartean, Ido bere iraganetik babesten saiatuko da; Hugo (Keean Johnson) lagun berriak ostera oroitzapenak azaleratzen lagundu nahiko dio. Hiria gobernatzen duten indar hilkor eta ustelak Alitaren atzetik joaten hasten direnean, Alitak bere iraganari buruzko aztarna erabakigarri bat aurkitzen du: borroka-trebetasun berdingabeak dauzka, eta boterea daukatenek trebetasun hauek kontrolatu nahi dituzte. Bere eskuetatik kanpo geratu beharko da Alita, bere lagunak, familia, eta maitatzen ikasi duen mundua babesteko.
Testuinguruari dagokionean, filma K.o. 2563. urtean kokatzen da eta filmak berezko denbora-lerroa du, izan ere, 2263. urtean, Alita aurkitua izan baino hirurehun urte lehenago, "Erorialdia" deritzon gertakizuna jazotzen da, mundu-arteko gerra baten ondorioz. Filmean zehar ez da gertakizun horren inguruko xehetasun handirik ematen, baina jakina da RUM (Marteko Errepublika Batuak) eta Inperioaren (Lurra eta agian, beste hainbat mundu bere gain zituen erakundea) arteko gudua izan zela, bietan ere gizakiak eta ziborgak bizi zirela eta Inperioa garaile atera zela, Marte erabat suntsituta utziz eta baita Lurraren zati handiena ere. Alita RUMeko gerlari izandako ziborga da, horretaz oroitzapenik ia ez duen arren. Filmean ez da Alitaren iraganari buruzko xehetasun handirik ematen.
Lehesten (Saale-Holzland)
Lehesten Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Messier 13
Messier 13 izar kumulu bat da, Hercules konstelazioan. Edmond Halleyek aurkitu zuen n.
Strâmtura
Strâmtura Errumaniako udalerri bat da, Maramureș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Terminologiaren Teoria Orokorra
Terminologiaren Teoria Orokorra Eugen Wüster ingeniari austriarraren eskuetan jaiotako eta Vienako Eskolak garatutako teoria da, berebiziko garrantzia izan duena terminologiaren diziplinaren garapenerako. Lehendabizikoz 1970eko hamarkadan argitaratua, terminoen eta nozioen normalizazio eta uniformetasunera bideratutako teoria da, interkomunikazio profesionala uniboko bihurtzeko nahiarekin. Halaber, terminologiaren inguruko printzipioen corpus sistematikoa da, testuinguru espezializatuetako egoera komunikatibo eta informatiboei soluzio bat eskaintzeko aplikazioak eskaintzen dituena. Teoria ISOren gomendioak jarraituz eginikoa da, bai terminologia bai lexikografia ri dagokionez.
Teoriaren aurrekariak
1930eko hamarkada inguruan, nazioarteko merkataritza- eta industria-prozesuetarako nomenklatura estandarraren beharra aldarrikatzen hasi ziren ISA (International Standardizing Association) bezalako antolakundeak. Bigarren Mundu Gerraren ostean, ISO izena hartu eta bere jarduna jarraitu zuen, nazioarteko izendapen-arauak lantzen eta argitaratzen. Bien bitartean, Eugen Wüster gaztea bere ikasketa tekniko-zientifikoak terminologiarekin uztartzen hasi zen eta, 1931n, International Sprachnormung in der Technik, besonders in der Elektrotechnik argitaratu zuen. Hortik aurrera egindako ikerkuntza-lana 1970eko hamarkadaren bukaeran bildu zuela esan daiteke Einführung in die Allgemeine Terminolgielehre und terminologische Lexikographie obran, Terminologiaren Teoria Orokorraren azalpena den horretan.
Terminologiaren jarrera (Terminologiaren Teoria Orokorraren ikuspuntutik)
Lan terminologiko orok kontzeptuak ditu abiapuntu, eta haien arteko muga eta banaketa ere bai. Terminologiak argi eta garbi banatzen ditu kontzeptuen alorra alde batetik eta izendapenena bestetik. Horregatik, terminologoak kontzeptuez aritzen dira, eta hizkuntzalariak hitzen edukiaz. Terminologoek kontzeptu hitza darabilte, eta ez esanahi hitza. Termino baten esanahia, halaber, denotatiboa da eta, oro har, konnotazioak baztertzen ditu.
Gainera, teoriak garrantzi guztia jartzen du lexikoan edo alor-hitz multzoan. Horretan, hizkuntzalaritza orokorretik aldetzen da: terminologoen ustez kontzeptuen izendapena baita garrantzia duen bakarra, ez morfologia ez sintaxia, zeinen arauak hizkuntza orokorrari dagozkien. Horrez gain, Terminologiak, jakintza-alor edo zientzia bezala ulertuak, badu ikuspuntu sinkroniko bat hizkuntzari dagokionez. Horrexegatik, tentuz behatzen du hizkuntzaren garapena.
Hizkuntza orokorrean, hizkuntzaren erabilera erreal eta naturala da araua. Hau arau deskribatzailetzat hartzen dugu. Terminologiak, aldiz, araudia eta arautzea ditu oinarritzat. Errealitateko kontzeptuen sorrera eta aldaketa etengabekoan, hizkuntzaren eboluzio libreak ulertezintasun jasanezina sortuko luke. Horrexegatik, hori saihestearren, aspaldidanik aritu dira terminologoak bateratze-lanetan. Honela, araua sortu zuten; arau deskribatzailetik ezberdintzen den arau preskriptiboa.
Horrez gain, garapen-terminologikoa herrialdeen ikuspuntutik eginda, Wüsterren ustez, bi dira terminologiaren sorrera kontzientea behar duten herrialde-motak: batetik, ekonomikoki aurreratuenak eta, bestetik, garapen-lingustikoaren bidean daudenak, beren terminologia propioak sortzeko eta ingelesaren kulturatik pixkanaka aldentzeko.
Eugen Wüsterrek dioen bezala, hizkuntzaren berezitasunetako bat nazioartearekiko ikuspegia da. Haren ustez, termino indibidualen normalizazioak badu hizkuntza banakoen gainetik joango den bateratze bat. Hizkuntza-erabiltzaileen arteko harremana bideratzeko, jakintza eta praktika alor espezifikoen baitan batasun bat behar da. Horretan aritu da Estandarizaziorako Nazioarteko Erakundea (ISO), hainbat printzipio terminologiko eta lexikografiko bateratzen: izendapen bakarra erkide kontzeptu bakarrarentzat.
Terminologiaren beste ezaugarri bat, nazioartekotasunarekin loturikoa, grafikotasunaren aldeko lehentasuna da, fonetika edo ahoskeraren gainetik. Terminoen idazkera eskala internazionalean dago bateratua. Eugen Wüsterrek ematen duen adibideak gaztelania eta alemanaren termino batzuen ezberdintasun fonetikoa erakusten digu, idazkeran berdintsuak izanagatik: psicología eta Psychologie.
Bukatzeko, beste ezaugarri bat terminologiaren teoria logikan eta ontologian ere oinarritzen dela da, eta hirugarren zientzia batekin gainjartzen dela: informazioaren zientziarekin. Eta, nola ez, jakintzaren alor askorekin elkarlanean dabil: fisika rekin, ingeniaritza rekin, ekonomia rekin…
Izendapenerako irizpideak
Lehen printzipioa: izendapen orok izendapen-irizpideen baldintza ugariak bete behar ditu. Irizpide hauek kontraesanean erortzen dira usu eta, halakoetan, lehentasuna zeinek daukan ezarri behar da.
Bigarren printzipioa: ekonomia linguistikoaren printzipioa. Termino bat sortu edota erabiltzen denean, ez dugu ahaztu behar, askotan, zehaztasun handiago batek hitzaren zalutasuna eta ulerkortasuna txikitzen duela proportzionalki. Hortaz, egoerak eskatzen duena baino gehiago doitzea saihestu beharrekoa da.
Kontzeptuaren kontzeptua
Kontzeptuak gizakiek erkide hautematen dituzte. Komunean dituzten elementuak eta haien izendapenak beharrezkoak dira sailkapen mental bat izateko; modu horretan, kontzeptuak ulertzeko eta banakoen artean komunikatzeko. Nozioa, beraz, pentsamenduaren elementu bat da. Ez dira berez existitzen eta objektua beti da berezia (mugatua denboran). Kontzeptuak materialak edo inmaterialak izan daitezke. Kontzeptuaren izendapenak objektu bakun baten izendapena ahalbidetuagatik, beharrezkoa da hitz deiktikoren bat gehitzea unitatea denboran eta espazioan ezartzeko: aulki hau. Hala eta guztiz ere, oso ohikoa da esaldiaren testuinguruak deixia ordezkatzea. Kasu honetan, artikulu determinatzailea nahikoa litzateke, batez ere, enfasi prosodikoa gaineratuta: aulkia.
Intentsio kontzeptuala
Intentsio kontzeptuala kontzeptu baten ezaugarri-multzo da. Adibidea: goritasun-lanpara kontzeptuaren ezaugarri nagusiak hauek dira: lanpara; argia emititzen duen materia (materia solidoa); berotze baten harira sortutako argi-igorpena (korronte elektriko batetik pasata sortutako berotze baten emaitza). Ondorioz, honela definitu daiteke: lanpara elektrikoa, zeinaren materia solidoa korronte elektriko baten bidez berotzen den, zuzenean edo zeharka, argia emititzeko tenperatura nahikoa altuan.
Estentsio kontzeptuala
Abstrakzio-gradu bera partekatzen duten azpi-kontzeptuen multzoa da. Estentsio kontzeptuala darabilgunean, kontzeptu batek beregain hartzen dituen objektu indibidual guztien multzoaz ere ari gara. Kasu honetan, klase terminoa ere erabiltzen da horrez gain. Denborarekin, kontzeptu baten estentsioa handitzen joan ohi da ezaugarri osagarriak dituzten kontzeptuak gehitzen doazela.
Adibidea: teknika garatzen doan heinean, goritasun-lanpara mota berriak sortuko direla suposa dezakegu. Horiek ere, nahitaez, goritasun-lanpararen definizioan bildutako ezaugarriak izan beharko dituzte. Halere, lanpara berriak sortuz gero, eta ezaugarri horiekin bat egiten ez badute, kontzeptu berri baten aurrean egongo ginateke eta, hortaz, izendapen berri bat sortzeko beharraren aurrean.
Kontzeptuen erlazioak
Bi kontzeptuetako batek bestearen ezaugarri guztiak baditu eta, gainera, beste osagarri bat badu, bata mendeko kontzeptua eta bestea kontzeptu generikoa dela esaten da (sagar < fruta). Ezaugarri komunak dituzten bi kontzeptuk, generiko berdinaren baitan egon arren, ezaugarri bereizgarri bat dutenean, biak juntadura logikozko erlazioan daudela esaten da (sagar ‘’ udare). Intentsio kontzeptuala partekatzeak ez du esan nahi estentsio kontzeptuala ere partekatzen dutenik. Adibidez, txakur eta katu biak ugaztunak dira. Halere, ez dago aldi berean txakur eta katu den ugaztunik. Menderakuntzaz eta juntadura logikoaz gain, erlazio logiko diagonala ere aipatzekoa da. Kontzeptu generiko beraren baitako bi kontzeptuen erlazioa ez denean ez menderakuntzan ez juntaduran oinarritzen (arratoi-txakur / katu).
Beste alde batetik, erlazio ontologikoak edo zeharkakoak ditugu. Bi elementuk espazioan edo denboran duten kontaktuan edota kausazko konexioetan oinarritzen dira. Partitiboak dira hauen artean garrantzitsuenak; osoaren eta bere zatien arteko erlazioak eta atalen beraien artekoak zehazten dituztenak, hain zuzen. Erlazio partitibo bertikala elementuetako bat bestearen atala denean gertatzen da (Europa )- Euskadi). Erlazio partitibo horizontala, berriz, osotasun beraren baitako bi atalen artekoa da (biela II- pistoia). Hauek, noski, bi elementu baino gehiagoren artean ere sortzen dira, bertikalki (automobil, motor, embolo) edo horizontalki (txasis, motor, karrozeria).
Horrez gain, bi kontzeptu batuz, kontzeptu berri bat sor daiteke era ezberdinetan. Determinazioz, kontzeptu baten intentsioan kontzeptu bat txertatzen da (ibilgailu - - lehorreko = lehorreko ibilgailu). Kontzeptuen konjuntzioz, bi kontzeptuen intentsio osoak batzen dira (mediku A ikertzaile = ikertzaile). Kontzeptuen disjuntzioz, bi estentsioak batzen dira baina emaitza kontzeptu horien ondorengo erkidea da (emakume V gizon = gizaki). Eta, bukatzeko, integrazioz (emakume eta emakume = bikote). Konbinazio-mota bat edo bestea erabiltzea jakintza-alorraren esku dago; botanika eta zoologia k determinaziorako edota disjuntziorako joera dute, kimika k, ordea, integraziorakoa.
Erreinu jakin baten kontzeptuak eta haien arteko erlazio logikoak kontzeptu-sistema batean irudikatzen dira maiz. Kontzeptuen irudikapen grafikoa ez da beti kontzeptu-sistema bidez egiten (erlazio logiko eta ontologikoen kasuan), gai bidez erlazionatutako kontzeptuak sailkapen tematikoetan biltzen dira. Terminologoek lexikografian erabiltzen zen metodologiaren moldeak hautsi behar izan zituzten eta gaur egun badago, eremu teknikoetan behintzat, ongi asentatua dagoen lan-prozedura bat. Eugen Wüster izan zen honi oinarri teorikoa ipini ziona.
Ezaugarri sailkatzaileak
Kontzeptu-sistema bat sortu ahal izateko, beharrezkoa da kontzeptu bat ingurukoegandik eta generikoengandik ezberdinduko duen ezaugarriez doitzea. Bereizgarri horiek lau taldetan sailkatzen ditu Wüsterrek: intrintsekoak, estrintsekoak, baliokideak eta ez-baliokideak. Lehenengo biak dira garrantzitsuenak. Berezko ezaugarriak edo intrintsekoak begi-bistaz antzematen direnak dira; objektu materialen kasuan, forma, tamaina, materiala, kolorea… Kanpotiko ezaugarriak edo estrintsekoek elementua ingurukoekin erlazionatzen dituzte, erabilera (sukaldeko mahai, jangelako mahai) eta jatorriaren (eskuz egindakoa mahai, menzel mahai, mahai errenazentista) baitan.
Definizioak
Definizioa kontzeptu baten deskribapena da. Kontzeptu-sistema bateko elementu guztien definizioek bat egin behar dute, haien arteko mugak argi trazatuz. Ezagutzen diren hitzak bakarrik erabili beharko lirateke definizioetan. Baina hiztegigintzaren barruan aniztasun handia dago definizioen sorrerari dagokionez, definizio horren irismen edota helburuaren arabera. Lau multzo handitan banatzen ditu Wüsterrek definizioak.
Lehenik eta behin, intentsiozko definizioak daude. Kontzeptuaren edukiari erreferentzia egiten diotenak. Generiko hurbilenetik abiatuta, definitu beharreko kontzeptua identifikatzen duten ezugarri mugatzaileak zehazten ditu eta serie horizontal bereko beste kontzeptuetatik bereizten du (Euskaltzaindia: airean ibil daitekeen ibilgailua, airea baino astunagoa, hegoduna eta motorduna). Bigarrenik, estentsiozkoak ditugu. Kontzeptu-sistemaren barruan maila berean dauden kontzeptu espezifiko guztien zerrendatzean datza. Baina ezin du dena beregain hartu (aireko ibilgailuak airea baino astunagoak planeadoreak, kometak, hegazkinak, jirabioak, eta ornitopteroak dira). Hirugarrenik, Wüsterrek definizio deskriptibo eta preskriptiboen arteko banaketa egiten du Teorian. Laugarrenik, testuinguru bidezko definizioak daude, definitzen den kontzeptuari dagokion terminoa esaldi baten aurkezten dutenak (“aireko ibilgailu batzuk aire baino arinagoak dira baina beste batzuk ez.”).
Izendapenak
Wüsterrek zehaztasun handiz jorratzen ditu kontzeptuen zeinu linguistikoak. Haren ustez, terminoak osatzen dituzten osagaiak hiru mailatan ikus daitezke: hitz-elementuak (erroa, afixua, atzizkia, aurrizkia eta desinentzia), hitzak (erro-hitza, hitz elkartua, eratorria) eta hitz-taldea (hitz ortografiko batez baino gehiagoz osaturikoak). Hitz-elkarketa eta hitz-talde baten arteko aldea barruko unitateen arteko erlazio sintaktikoan datza.
Beste alde batetik, arreta handia jartzen du kanpo-forma deritzon terminoan. Kanpo-forma termino orok daukan forma fisikoa da, forma foniko eta grafikoaren batasuna. Kanpo-forma ez dago esanahiaren baitan, unitate-lexikoaren jatorriaren mende baizik. Jatorri hori hizkuntza bakoitzaren sistema fonetikora integratzen da eta horrek lau elementu lexiko mota ezberdin sortzen ditu: ondare-hitzak, maileguak (berriak edo asimilaturikoak), beste alorretara transferitutako terminoak eta laburdurak.
Jatorri etimologikotik abiatuta, hizkuntza bakoitzaren fonetika-arauen baitan osaturikoak dira ondare-hitzak. Ez dira orainaldian kontzienteteki sortutakoak, beraz. Maileguak beste hizkuntza batetik hartutakoak dira. Jada existitzen den termino bati esanahi bat gehituz gero, beste alorretara transferitutako alor-hitzak sortzen dira. Laburdurak hitzen bertsio motzagoa dira, baina kontzeptu berari erreferentzia egiten diotenak. Teoriak haien sailkapen zehatza eta ortografiaren inguruko arauak eskaintzen ditu.
Zeinuak
Wüsterrek bazekien sistema linguistiko oro zeinuen bidezko izendapenean oinarritzen dela. Zeinuen eta zeinu-sistemaren inguruko teorizazio sakona eskaintzen du bere lanak. Hark bereizitako zeinu ezberdinen artean, konbentzionaletan zentratu zen gehienbat, hizkuntzako zeinu gehienak hitzarmenaren baitan gauzatzen direlako, arbitrarioki edo terminologiaren baitan araututa. Zeinu konbentzionalak formaren, egituraren, esanahiaren, aplikazioaren eta esanahiarekiko esleipenaren arabera sailkatu zituen. Talde balkoitzaren azpian sailkapen konplexuagoa burutu zuen, gainera. Teoria terminologikoa idazkeraz arretatsu azaltzen da arestian aipatu bezala. Hortaz, zeinu idatzien atal bat irakur daiteke bere obran.
Esleipen linguistikoa
Terminologia esleipenaren baitako sistema da. Berak argi zioen esleipen linguistikoak biunibokoa izan behar zuela, hau da, bana-banakoa, elementu bat izendapen bakarrarekin lotuz. Ondorioz, ez luke denominazio anbiguorik egon beharko (homonimia edota polisemia), ezta denominazio multiplorik ere (sinonimia). Teorizazio hori, ordea, ezin da lagunartekoan edo hizkera formalean aplikatu. Terminologian unibokotasuna exijitzea, ostera, ilusio bat besterik ez dela argi zuen. Alor espezifiko batean, kontzeptu edota ideia kopurua beti da erro lexikalena baino askoz ere handiagoa: hitz bat kontzeptu baten baino gehiagoren izendapena da (homonimia). Gainera, bera kontziente zen eta onartzen zuen Saussurek egindako banaketa: langue (sistema) eta parole (erabilera). Unibokotasuna gora eta behera, sakonki aztertzen ditu teorialariak, alde batetik, monosemia, polisemia eta homonimia; bestetik, monobalentzia eta pluribalentzia; eta, hirugarrenik, bakartasun eta pluraltasun izendatzaileak.