cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anchoa curta
Anchoa curta Anchoa generoko animalia da. Arrainen barruko Engraulidae familian sailkatzen da.
Jürgen Trumpf
Jürgen Trumpf (Düsseldorf, Alemania, 1931ko uztailaren 8a - Bonn, 2023ko maiatzaren 13a) Europar Batasuneko Kontseiluko idazkari nagusia izan zen 1994ko irailaren 1a eta 1999ko urriaren 17a bitarte.
Herzegovina
Herzegovina (bosniera, kroaziera eta serbieraz: Hercegovina; serbieraz zirilikoz: Херцеговина) Bosnia-Herzegovinako hegoaldeko lurraldea da. Nahiz eta Bosniarekin muga ofizialik ez dagoen, orokorrean onarturik dago mugak hauek dituela: Kroazia mendebaldean, Montenegro hegoaldean, Neretva kantoiaren muga ekialdean eta Gornji Vakuf-Uskoplje-koa iparraldean. Lurraldearen hedadura, 11.419 km2 edo estatuaren %22-tik, 12.276 km2-raino doa, Bosnia-Herzegovina osoaren %24a.
Herzegovina izenak "dukearen lurra" esan nahi du, Stjepan Vukčić Kosačaren Erdi Aroko dukerriari egiten diolarik erreferentzia, "Serbiako Sava Santuaren Herzeg" titulua eraman zuena. Herzeg izena, alemanezko Herzog titulutik da eratorria.
Salazie
Salazie Frantziako Réuniongo itsasoz haraindiko lurralde udalerria da. 2006an 6.664 biztanle zituen. Bras-Panon, Cilaos, La Possession, Saint-André, Saint-Benoît, Saint-Denis, Sainte-Marie eta Sainte-Suzanne udalerriek inguraturik dago.
Giovanna d'Arco
Giovanna d'Arco (euskaraz Joana Arc-ekoa) Giuseppe Verdik sortutako opera da, Temistocle Soleraren libreto baten gainean; Solerak ere Nabucco eta I Lombardiren libretoak idatzi zituen. Hau Verdiren zazpigarren opera izan zen. Hitzaurrea eta hiru ekitaldi ditu. Lanak Joana Arc-ekoaren biografiaren zati bat irudikatzen du eta Friedrich von Schillerren Die Jungfrau von Orleans draman oinarrituta dagoela dirudi. 1844ko udazkena eta negua bitartean idatzi ondoren, Milango La Scalan taularatu zen lehen aldiz, 1845eko otsailaren 15ean.
Gaur egun lan hau gutxitan antzezten da. Operabase webgunearen estatistiken arabera 2005-2010 garaian sei aldiz bakarrik antzeztu zen, Verdiren 22.a izanik.
Historia
XIX. mendearen hasieran, Joana Arcekoaren historia hainbat operatan agertu zen, Nicola Vaccai (1827) eta Giovanni Pacinirenean (1830) barne, eta bi kasuetan Schillerren obrari eta historiaren bere bertsio bereziari buruzko oroitzapen handiak agertzen ziren. Verdiren editoreak, Giovanni Ricordik, autore frantsesarenean eskubiderik urratzen ez zela bermatzeko eskatu zuen, berak gai berari buruzko lan frantses baten berri izan baitzuen; Solerak, erantzun gisa, erabat ukatu zuen Schillerren obra bere libretoaren iturria zela, eta obra drama italiar guztiz originala zela baieztatu zuen.
Hala ere, Julian Budden musikologoak dioenez, Joana gudu-zelaian hiltzea bezalako gertaerek, sutan erre beharrean, argi uzten dute libretoaren alderdi batzuk Schillerren obratik hartzen direla. Era berean, libretoaren garapen orokorrari dagokionez, antzezlanarekin alderatuta, pertsonaiak ahalik eta txikienak izatea eskatzen du, eta antzezlanak antzerki-sentsazionalismoa izatea, argumentua tratatzeko erabiltzen den poesian eta gizatasunean agerian geratzen dena.
Ramphotyphlops multilineatus
Ramphotyphlops multilineatus Ramphotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Jun Yanagisawa
Jun Yanagisawa (柳澤 隼, 1987ko ekainaren 27a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashiwa Reysol eta Sagan Tosu.
Skamania konderria (Washington)
Skamania konderria (Skamania County) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Stevenson da. 2010eko zentsuaren arabera 11,066 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Skamania konderriak 436,104 kilometro koadro ditu. Horietatik 7,285 ura dira. Beste 428,818 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,54 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 11,066 pertsonetatik 10,471 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 553 dira. 44 beltzak edo afroamerikarrak. 150 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 96 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 287 pertsonek kokatzen zuten.
El Negrito
El Negrito Hondurasko Yoro departamenduko udalerri bat da. 514.15 km²ko azalera du eta 2013ko datuen arabera 42781 biztanle zituen.
Antonio Ruiz de Azua
Antonio Ruiz de Azua Zabalbeaskoa, ezizenez Ogoñope (Elantxobe, Bizkaia, 1904 - Mexiko, 1974) euskal idazlea, kazetaria eta politikaria izan zen.
Biografia
Elantxoben jaiota, oso goiz hasi zen aldizkari desberdinetan kolaboratzen, besteak beste, Eguna eta Euzkadi aldizkarietan, "Elantxobetar bat" ezizenarekin. Gerra zibila hasi eta gero, Bartzelonan babestu zen. 1938an erbesteko bidea hartu zuen eta Mexiko Hirira joan zen. Hiri iparamerikar horretan euskal nazionalismoaren aldeko lan eskerga egin zuen. Euskal Etxearen burua izan zen. Aldi berean, kazetaritzako lanetan jarraitu zuen; horrela Euzko Deya. La Voz de los Vascos en México euskarazko orrialdea eraman zuen urte askoan. Ekin izeneko aldizkari bat sortu ere bai, zorte handirik izan gabe ezen zenbaki bakarra kaleratu baitzuen. Irratiko saiotan ere parte hartu zuen sarritan. EAJko militantea zen. Bere goitizena nazionalisten artean ospetsua egin zen; haren jatorria Elantxobeko Ogoño itsasmuturrean zegoen. Mexikon hil zen, 1974an.
Le Montet
Le Montet Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Montet udalerrian erroldatutako biztanleak 510 ziren. Familiak 184 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 56 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 248 etxebizitza zeuden, 195 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 42 hutsik zeuden. 194 etxeak ziren eta 54 apartamentuak ziren. 195 etxebizitza nagusietatik 109 bere jabearen bizilekua ziren, 79 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 46 etxek hiru zituzten, 75 etxek lau zituzten eta 66 etxek bost zituzten. 119 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 101 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 69 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 256 ziren, horien artean 191 aktiboak ziren eta 65 inaktiboak ziren. 191 pertsona aktiboetatik 166 lanean zeuden (91 gizon eta 75 emakume) eta 25 langabezian zeuden (15 gizon eta 10 emakume). 65 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Montet udalerrian 195 unitate fiskal zeuden, 406 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.874 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 43 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 2 margolariak, 1 zurgina, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 albaitaria, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 okindegi zen, 2 harategiak, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Le Montet udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Master Of Puppets
Master Of Puppets Metallica izeneko thrash metal-eko talde estatubatuarraren hirugarren diskoa da. 1986ko martxoaren 3an argitaratu zen. Album honek Billboard zerrendaren 29º postua lortu zuen, eta 80.hamarkan gehien saldu zen diskoenetako bat izan zen (Guztira 6.100.000 izan ziren). Metallicaren album onenetarikotzat hartzen da, batez ere Lars Ulrichen bateria eta Kirk Hammetten gitarrarengatik.
Ride The Lightning bezala, Flemming Ramussenek produzitu zuen. Diskoak ez dauzka abestien bideoak, garai hartan taldeak ez zuelako nahi. Abestiek taldearen beste aurreko lanetan baino enfasi lasaigo bat daukate eta guztiek bost minutu baino gehiago irauten dute.
Master Of Puppets Metallicak Flemming Ramussekin irarri zuen azken diskoa izan zen. Baita ere Cliff Burton baxu-jotzailearen azken albuma izan zen, 1986ko irailaren 27an Suedia n izandako autobus istripu baten hil baitzen.
Datu interesgarriak
- Taldeak kontzertuetan "Battery" jotzen duten bakoitzean James Hetfieldek entzuleei zera galdetzen ohi die: "Are you Alive? How does it feel, to be Alive?" [1] (Bizirik al zaudete? Nolakoa da bizirik egotea?).
- The Thing That Should Not Be" abestiak H.P. Lovecraft idazlearen istorioei erreferentzia egiten dio, Ride The Lightning diskoko The Call Of Ktulu bezala.
- "Welcome Home (Sanitarium)", "Master Of Puppets", "Disposable Heroes", "Battery" eta "The Thing That Should Not Be" Guitar Hero bideo-jokoan jo ahal dira. "Battery" berriz, Rock Band 2 bideo-jokuan.
- Albumak 20 urte bete zituenean, 2006an, Metallicak abesti guztiak jo zituen Escape from the Studio '06 izeneko biran.
Yeongpyeongeko gatazka
Yeongpyeongeko gatazka edo gudua (Hego Koreako termino ofizialetan, bertako 2. gudua) Yeonpyeong uhartearen inguruan 2002an Ipar Korea eta Hego Korearen arteko itsasoko talka armatua izan zen, zeinean Ipar Koreako patruilariak eta Hegoaldekoak elkarren kontra aritu ziren. Ipar Koreako bi patruilarik zalantzan dagoen itsas muga zeharkatu eta Hego Koreako bi patruilariri aurre egin zieten. Borroka labur baten ondoren, Hegoaldeko errefortzuak iritsi aurretik erretiratu ziren Iparraldekoak.
Gatazka
2002ko ekainaren 29an, Hego Korean ospatzen zen 2002ko FIFAren Munduko Kopako jai-giroan, Ipar Koreako patruilari batek itsasoko muga zeharkatu zuen eta itzultzeko ohartarazi zitzaion Hegoaldetik. Handik gutxira, Ipar Koreako bigarren patruila batek lerroa gurutzatu zuen, eta berdin erretiratzeko ohartarazi zitzaion. Ipar Koreako itsasontziak Hego Koreako ontziak mehatxatu eta jazarri zituzten Hegoaldeko iturrien arabera.
Hiru milia (4,8 km) mugako lerrotik haratago hegoalderantz sartu ondoren, Ipar Koreako ontziek Hego Koreako PKM erako patruila-ontzi biri eraso egin zieten. 10:25etan, lerroa gurutzatu zuen ontzi batek su egin zuen 85 mm-ko kanoiaz, eta zuzeneko kolpe bat jaso zuten PKM 357 kabinan, hainbat biktima eraginez.
Bi patruila taldeak gatazkan hasi ziren osoki. Hego Korearrek 40 eta 20 mm-ko armak erabiltzen zituzten Ipar Koreako 85 mm eta 35 mm-ko kanoien kontra. Tiroka hasi eta hamar minutura, Hego Koreako ontzi gehiago iritsi ziren eta Ipar Koreako ontzietako bati kalte larriak eragin zizkiooten. Une horretan, 10:59etan, biktimak gehiagorekin eta ontzi kopuruan gaindituak, Ipar Koreako ontziak erretiratu ziren.
Ipar Koreako zein Hego Koreako ontzidiek izan zituzten biktimak. Hamahiru ipar-korear hil ziren eta hogeita bost zauritu ziren. Hego Koreako ontzietan sei heriotza izan ziren: lau batailan, bat 83 egun geroago hil zen jasandako zaurien ondoren, eta beste bat itsasoan hilik aurkitu zuten batailaren ondoren.
PKM 357 hegokorear ontzia hondoratu egin zen batailaren ondoren porturantz zeramatela, baina gero uretatik atera eta Pyeongtaek-eko Ontzi Basera atoian eraman zuten. Orain, museoko erakusketa-ontzia da.
Alkmaar
Alkmaar Herbehereetako Ipar Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 93.912 biztanle zituen.
Udalerri mugakideak
Alkmaarrek honako udalerriekin egiten du muga, iparraldean Langedijk, ipar-ekialdean Heerhugowaard, ekialdean Bergen, mendebaldean Schermer, hego-mendebaldean Heiloo eta hegoaldean Castricum
Topografia
Hiriko 2011ko mapa:
Auzoak
Udalerriaren barnean dauden herriak honakoak dira:
Horrez gain, herrixka edo etxagune hauek daude:
Survival horror
Survival horror (biziraupen beldur) beldurrezko bideo-jokoen ezaugarriak dituzten akziozko eta abenturazko bideo-jokoen azpigenero bat da, jokalariak izuaren hainbat elementurekin izutzen saiatzen den bitartean pertsonaiaren biziraupenean zentratzen dena. Borroka jokagarritasunaren parte izan ohi den arren, eskuarki jokalariak ekintza bideo-joko tipikoetan baino kontrol gutxiago sentitzen du, munizio, osasun, abiadura eta ikusmen mugatuen bidez, edo jokalariak bideo-jokoaren mekanikekin duen interakzioa oztopatuz. Jokalariak eremu berrietarako bidea desblokeatuko duten eta bideo-jokoaren argumentuan aurrera egiten jarraituko duten elementuak aurkitzeko erronka ere badu. Bideo-jokoek beldurrezko teknika gogorrak erabiltzen dituzte, hala nola ingurune ilunak eta labirintikoak edo etsaien ustekabeko erasoak.
Survival horror terminoa 1996an erabili zuten lehen aldiz Resident Evil japonieraz merkaturatzeko. Bideo-joko horretan aurreko beldurrezko lanen eragina nabarmena zen, hala nola 1989ko Sweet Home edota 1992ko Alone in the Dark. Ordutik, terminoa antzeko jokotasunak dituzten bideo-jokoetarako erabili dute, eta atzeraeraginez aplikatu zaie aurreko tituluei. 2005ean Resident Evil 4 merkaturatu zutenetik, generoa akziozko bideojokoen eta tiro-bideojokoen ezaugarri tradizionalagoak txertatzen hasi zen lehen pertsonan eta hirugarren pertsonan. Hori dela eta, kazetariek zalantzan jarri dute data luzeko frankiziek eta berrienek generoa utzi eta askotan «action horror» esaten zaiona ez den beste genero batera aldatu ote diren.
Vargem Alta
Vargem Alta Brasilgo udalerri bat da, Espírito Santo estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
St Mawgan
edota St Mawgan in Pydar, 'Lanherne', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri eta parrokia zibil bat da.
Conliège
Conliège Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Conliège udalerrian erroldatutako biztanleak 713 ziren. Familiak 340 ziren, horien artean 128 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren gizonak eta 72 bakarrik bizi ziren emakumeak), 100 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 447 ziren, horien artean 324 aktiboak ziren eta 123 inaktiboak ziren. 324 pertsona aktiboetatik 299 lanean zeuden (164 gizon eta 135 emakume) eta 25 langabezian zeuden (13 gizon eta 12 emakume). 123 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 38 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Conliège udalerrian 324 unitate fiskal zeuden, 684 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.545,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Conliège udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 159 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zosterops oleagineus
Zosterops oleagineus Zosterops generoko animalia da. Hegaztien barruko Zosteropidae familian sailkatua dago.
Anchoa delicatissima
Anchoa delicatissima Anchoa generoko animalia da. Arrainen barruko Engraulidae familian sailkatzen da.
Ramphotyphlops olivaceus
Ramphotyphlops olivaceus Ramphotyphlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Monte Carasso
Monte Carasso Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Zozomikoteak
Euskal herri meteorologian, zozomikoteak martxoaren 29ko eguerditik apirilaren 2ko eguerdira bitarteko egunak dira, non, euskal mitologiaren arabera, eguraldi gaizto nabarmena izaten den.
Ahozko transmisioaren bidez, aiton-amonek eta gurasoek haurrei kontatzen dizkieten ipuinetan ageri da.
Horietako bat da Azkoitian kontatzen dena (Intxaustiko Patxi Iturbek [1885-1981] eta haren alaba Valeri Iturbek [1925-2012] kontatua):
2006ko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa
2006ko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa urtero ospatzen den Junior Eurovision Abesti Lehiaketaren laugarren edizioa izan zen. Bukaresteko Sala Polivalentă aretoan ospatu zen, Errumanian, abenduaren 2an.
Garailea Errusiako Tolmachevy ahizpak izan ziren, "Vesenniy Jazz" abestiarekin. Errusiaren lehen garaipena izan zen.
Hamabost herrialde izan ziren partaide, aurreko urtean baino bat gutxiago. Danimarka, Erresuma Batua, Letonia, Norvegia eta Serbia eta Montenegro (azken hau herrialde bateratu bezala) erretiratu egin ziren. Bestalde, Portugal, Serbia (herrialde burujabe bezala), eta Ukrainak lehen agerraldia egin zuten, eta Zipre urte bateko eten baten ostean bueltatu zen.
Balkanetako historia
Balkanak eta inguruko lurraldeak Europako hegoan, ekialdean zein zentroan daude kokatuta. Duten identitate bereizia eta lur-zatiketa zor dizkiote, hein handi batean, komunean duten historiari, Otomandar inperioaren konkista-mendeekin lotuta, eta duten geografia menditsuari.
Mesolitoa
Europako lehen giza kokalekua Burdinazko Ateen Mesolitoa da (Kristo aurreko 11000-6000), Danubio ibaian kokatua, egungo Serbian eta Errumanian. "Europako lehen hiria" dela esan izan da, bere iraupenagatik eta antolaketagatik, baita arkitekturaren sofistikazioagatik eta eraikuntza-teknikengatik ere. Arkeologoek zenbait kultura-gune goiztiar identifikatu dituzte, hala nola Cucuteni kultura (Kristo aurreko 4500-3500), Starevcic kultura (k. a. 6500-4000), Vincic kultura (k. a. 5000-3000), banda-zeramikaren kultura (k. a. 5500-4500) eta Ezero kultura (k. a. 3300-2700). Varnako kultura eneolitikoan, Bulgarian (k. a. 4600-4200), munduan ezagutzen den urrezko lehen altxorra sortu zen, heriotzaren ondorengo bizitzari buruzko sineste sofistikatuen isla dena. Errumanian aurkitutako Tartariako taulak dira artefaktu-multzo aipagarria da, protoidazkeraren lekukoa omen dena. Butmir kultura (k. a. 2600-2400) egungo Sarajevoren kanpoaldean aurkitu zutena, ezaguna da zeramika berezia garatu zuelako, eta seguruenik protoiliriarrek inbaditu zuten Brontze Aroan.
Aitzinindoeuropar hizkuntzaren inguruko Kurgan hipotesiak "kurgan kulturaren" hedapen mailakatua proposatzen du, Kristo aurreko 5000. urtearen inguruan, estepa pontiko osoa hartu arte.
Kobrearen Aroa
K. a. 1000. urtean Iliriako tribuak agertu ziren gaur egungo Albanian Itsaso Adriatikoraino, egungo Montenegron, Bosnia-Herzegovinan, Kroazian, Serbiako parteetan, etab.etan Traziarrak Trazian eta inguruko lurretan bizi ziren (orain batez ere Bulgaria n, baina baita Errumanian, Greziako ipar-ekialdean, Europako Turkian, Serbiako ekialdean eta Iparraldeko Mazedonian ere), eta lotura estua zuten gaur egungo Errumanian bizi ziren daziarrekin. Hiru tribu-talde handi horiek hizkuntza paleobalkaniarrak, indoeuroparrak, hitz egiten zituzten. Frigioak hasiera batean Balkanetako hegoaldean finkatu zirela dirudi, eta mende batzuk geroago migrazioa jarraitu zuten Asia Txikian ezartzeko, gaur egun talde eta hizkuntza independente gisa desagertuta badago ere.
Burdin Aroa
Doriarren iritsierarekin izandako Aro Iluna ondoren, kultura greko klasikoa garatu zen Balkanetako penintsularen hegoaldean, Egeoko uharteetan eta Asia Txikiko mendebaldeko kolonia grekoetan, K. a. IX. edo VIII. mendearen inguruan hasiz eta gailurreraa VI. eta V. mendeetan iritsiz Atenasko demokraziarekin. Geroago, kultura helenistikoa hedatu zen Alexandro Handiak K. a. IV. mendean sortutako inperioaren garaia. Grekoak izan ziren Balkanetan ibilbide komertzialen sistema ezartzen lehenak, eta merkataritza errazteko K. a. 700. eta 300. urteen bitartean hainbat kolonia sortu zituzten: Itsaso Beltzean (Ponto Euxino), Asia Txikian, Dalmazian, Italiako hegoaldean (Magna Grezia)...
K. a. IV. mendearen amaieran hizkuntza eta kultura grekoak nagusi ziren Balkanetan, baita ekialdeko Mediterraneo osoan ere. K. a. VI. mendearen amaieran persiarrek Balkanak inbaditu zituzten, ondoren Europako eremu emankorretara joateko. Balkanetako eta iparraldeagoko eremuak Persiar akemenestarrek gobernatu zituzten denboraldi batez, Trazia, Peonia, Mazedonia barne, baita Bulgariako, Errumaniako, Ukrainako eta Errusiako Itsaso Beltzeko kostaldeko eskualde gehienak ere. Hala ere, grekopersiar gerren ondorioz, akemenestarrak Europako lurralde gehienetatik erretiratu behar izan ziren.
Persiak Grezian porrot egin ondoren k. a. 470eko hamarkadan sortu zen trazio-drizio inperioa, hiriburua Seuthopolisen zuena, Stara Zagora Probintzian, Bulgariako erdialdean. Beste tribu-batasun batzuk egon ziren Dazian, k. a. II. mendearen hasieratik gutxienez, Oroles erregearen azpian. Iliria tribuak gaur egungo kosta adriatikoari dagokion eremuan zeuden. Albania eta Montenegroren arteko Skadar lakuaren inguruko eremu batean zegoen herri bati buruz hitz egiteko erabiltzen zen Illyrii izena. Hala eta guztiz ere, izen hori greziarrek eta erromatarrek erabili zuten ondoren, izen generiko gisa askoz handiagoa den eremu bateko hainbat herritarako. Era berean, Mazedoniako erresumaren iparraldeko lurraldea paeoniarrek betetzen zuten, eta haiek ere erregeek gobernatzen zituzten
Erromatarren aurreko estatuak (K. a. IV. mendetik I. mendera)
Bardilis I.ak, dardaniar buruzagiak, Iliria potentzia lokal ikaragarri bihurtu zuen k. a. IV. mendean. Erresuma horretako hiri nagusiak Shkodër (Albania) eta Risan (Montenegro) ziren. Kristo aurreko 359. urtean, Mazedoniako Perdikas III.a erregea hil zuten ilirioen erasoek.
Baina k. a. 358. urtean Mazedoniako Filipo iII.ak, Alexandro Handiaren aitak, iliriarrak garaitu zituen eta bere kontrolpeko lurraldea Ohrid aintziraraino (Iparraldeko Mazedonia gaur egun) eraman zuen. Alexandrok berak Klito buruzagi iliriarraren indarrak garaitu zituen 335. urtean, ondoren iliar tribuetako buruzagiek zein soldaduek lagundu zioten Alexandrori Persia konkistatzen. Alexandro k. a. 323. urtean hil ondoren.Greziako estatuen arteko borrokak berpiztu ziren, eta iparraldean berriz sortu ziren estatu iliriar independenteak. Teuta erreginaren agindupean, Adriatiko itsasoa zeharkatzen zuten merkataritza-ontzi erromatarrei eraso egin zieten iliriarrek, eta Balkanak inbaditzeko aitzakia bat eman zioten Erromari.
Erromatarren garaia
K. a. II. mendetik aurrera, Balkanetako eremua bereganatzen hasi zen Erromako Errepublika jaio berria, eta Inperioko eskualde oparo eta egonkorrenetako bat bihurtu zuen. Erromatarren ondarea Balkanetan banatutako monumentu eta artefaktu ugarietan ikus daiteke gaur egun arte, eta, batez ere, inguru horretan ia 25 milioi pertsonak erabilitako oinarri latindarreko hizkuntzetan, bertako hizkuntza erromantzeetan hain zuzen. Hala ere, erromatarren eraginak ez zuen lortu kultura grekoa desegitea, Inperioaren ekialdeko erdian nagusitasunari eutsi baitzion, eta indartsua izaten jarraitu zuen Balkanen hegoaldeko erdian.
K. a. III. mendetik aurrera.Erromak Balkanetan zituen mugak ahultzen joan ziren barneko arazo politiko eta ekonomikoen ondorioz. Garai hartan, Balkanek, batez ere Ilirikoa probintziak, garrantzi handiagoa hartu zuten. Inperioaren lau prefekturetako bat izan zen, eta gerlari, administratzaile eta enperadore asko sortu ziren handik. Gobernari askok eskualdean eraiki zituzten egoitzak.
Kristautasunaren igoera
K. o. 106. urtean Trajano enperadoreak Dazia inbaditu zuen. Ondoren, kolonoak, soldaduak eta esklabo kristauak iritsi ziren Daziara eta kristautasuna zabaldu zuten.
Serdicako ediktua, Galerio enperadorearen Tolerantziako Ediktua ere deitua, 311. urtean argitaratu zen Serdican (Sofia, Bulgaria) Galerio enperadore erromatarrak, eta amaiera ofiziala eman zion Ekialdeko kristautasunaren Dioklezianoren jazarpenari. III. mendean handitu egin zen kristauen kopurua eta Erromako Konstantino enperadoreak 313. urtean Milango Ediktua aldarrikatu zuenean, Erromak babesturiko kristautasunaren jazarpen guztiak amaiaraziz, inguru hau kristauen babesleku bihurtu zen. Hamabi urte geroago, 325.ean, Konstantinok Nizeako Lehen Kontzilioa bildu zuen. 391. urtean, Teodosio I.ak Erromako erlijio ofizial bihurtu zuen kristautasuna.
Ekialde-Mendebalde Zismak kristautasuna bitan zatitu zuen, mendebaldeko katolizismoa batetik eta Greziako ekialdeko ortodoxia bestetik, Inperioaren hizkuntzen arteko banaketa-lerroari jarraituz (latina eta greziera).
Ekialdeko Erromatar Inperioa
Bizantziar Inperioa Erdi Aroan grekoz hitz egiten zuen Ekialdeko Erromatar Inperioa izan zen, Konstantinopla hiriburua ardatz zuena. Denbora gehienean Balkanetako eta Asia Txikiko probintziak kontrolatu zituen. Ekialdeko erromatar enperadore Justinianok Inperio Erromatar batuaren esku egondako lur osoa, Espainiatik eta Italiatik Anatoliara, berbiltzea zuen denbora batez. 476. urtean sona handiko heriotza izan zuen Mendebaldeko Erromatar Inperioan ez bezala Ekialdeko Erromatar Inperioaren amaiera ez zen hain ospetsua izan, baina bai erabatekoa, Mehmet II eta Otomandar Inperioaren eskutik iritsi baitzen 1453. urtean.
Barbaroen sarrera
Erromatar Inperioaren gainbeherarekin batera, tribu "barbaro" asko Balkanetatik igaro ziren, eta gehienek ez zuten estatu iraunkorrik utzi. "Aro Ilun" horietan, Ekialdeko Europak, Mendebaldeko Europak bezala, atzera egin zuen, Adriatikoko kostaldeko hirietan eta hegoaldeko Greziako hiri nagusietan oparotasun- eta kultura-guneek iraun bazuten ere. Bizantziar Inperioa bere mugak atzeratuz joan zen heinean, bere botere txikia finkatzeko ahaleginean, eremu zabalak desurbanizatu ziren, bide nagusiak alde batera utzi ziren eta bertako herriak eremu isolatuetara erretiratu ziren.
Bestalde gepidiarrak, godoekin bizi izan zirenak Dazian, Panonian ezarri eta Singidunum (Belgrad) zein Sirmium (Mitrovica) eskuratu zituzten eta iraupen laburreko inperio bat ezarri zuten VI. mendean. Lonbardatarrak 550.ean Panonan sartu, gepidiarrak garaitu eta bereganatu zituzten. Handik, 569ean, Italiara jo zuten eta haien erresuma ezarri zuten ostrogodoak gaindituta.
Balkanetako Burdin Aroko herri erromatanizatuen eta bertako erromatarren asimilazioa abiatu zen eslaviar eta greziarren aldetik, latindar komunitate nabarmenak iraun arren. Literaturan, erromanizatu horiei "valako" deitzen zaie. Dazian, kolono erromatarrak eta bertako erromanizatuak Transilvaniako Karpatoetan bildu ziren erromatarrak erretiratu ondoren. Proba arkeologikoen arabera, Transilvanian erromatartutako populazioa dago, gutxienez VIII. mendean. VII. eta VIII. mendeetan, Erromatar Inperioa Danubio ibaiaren hegoaldean baino ez zegoen ezarrita, Bizantziar Inperio moduan, eta hiriburua Konstantinoplan zutela. Erromatar Inperioaren mugako eremu horretan, aniztasun etniko handikoan, valakoak ziren latinez hitz egiten zutenak, dokumentu ofizialetan bakarrik erabiltzen zen Bizantziar Inperioko hizkuntza ofiziala, VI. mendera arte, geroago grekera izatera igaro zen arte. Jatorrizko valako haiek, seguru asko, talde etniko ugarik osatzen zituzten (batez ere, traziarrak, dazioak, iliriarrak), eta talde horiek Erromatar Inperioko hizkuntzara eta kulturara asimilatuak izatea zuten partekatutako ezaugarri. Erromantze-hizkuntzako populazioek bizirik iraun zuten Adriatikoan, eta zenbaiten ustez albaniarrak neurri batean erromanizatutako iliriarrengandik datoz.
Veneziako Errepublika
Zergen igoera izan zela eta, 1185eko urriaren 26an hasi zen bulgarriarren eta valakoen altxamendua inperio bizantiarraren aurka, Bulgariar inperioaren berrezarpenarekin amaituko zena. Horrela sortu zen Bigarren Bulgariar Inperioa, Asen dinastiak gobernatua.
Bestalde, itsas inperio komertzialaren eraikuntzan, Veneziako Errepublikak menderatu zuen gatzaren merkataritza eta Egeoko irla gehienen kontrola eskuratu zuen, Zipre eta Kreta barne, eta "potentzia" garrantzitsu bihurtu zen Ekialde Hurbilean eta Balkanetan. Venezia 1200. urtea baino lehen jabetu zen Adriatiko itsasertzeko zenbait herriz, batez ere bertan oinarritutako piratak mehatxu zirelako merkataritzarako. Ordutik, Dux-ak Dalmaziako Dukearen eta Istriako Dukearen tituluak ere bazituen. Venezia potentzia guztiz inperial bihurtu zen Laugarren Gurutzada finantzatu ondoren. Horren ondorioz Bizantziar Inperioa zatituta geratu zen, zenbait estatu txikiagotan banatuta, eta Latindar Inperioa ezarri zen. Geroago, Veneziak Egeon eragin-eremu berria lortu zuen, Artxipelagoko dukerria izenarekin, Kreta uhartea kontrolatzeraino. Bulgariarekiko etengabeko gerrek eta inperioaren konkistatu gabeko sektoreek ahulduta, Latindar Inperioa gainbehera etorri zen bizantziarrek Konstantinopla berreskuratu zutenean 1261ean. Azken latindar enperadorea, Balduino II.a, erbesteratu egin zen, baina titulu inperialak XIV. mendera arte iraun zuen, hainbat erregegairekin.
Serbiar Inperioa
1346an, Stefan Dusan erregeak, "Dusan Ahaltsua" deituak, ezarri zuen Serbiar Inperioa, eta ordurako zegoen estatua nabarmen handitu zuen. Dusanen gobernupean Serbia izan zen Balkanetako potentzia nagusia, Danubiotik Korintoko Golkoraino hedatzen zen inperio eleaniztuna, Skopjen hiriburua zuena. Dusanek Serbiar Inperioaren konstituzioa aldarrikatu zuen, Dusanen Kodea izenarekin ezagutu dena, agian Erdi Aroko Serbiako literatura-lan garrantzitsuena. Serbiarren eta greko-erromatarren enperadorea izendatu zuten. Haren seme eta oinordekoak, Uros V. Ahulak, aitak konkistatutako lurralde gehienak galdu zituen, hortik goitizena. Uros V.aren heriotzarekin amaitu zen Serbiar Inperioa, 1371n.
Otomandar inbasioa
XIV. mendean, Otomandarren nagusitasuna hasi zen zabaltzen ekialdeko Mediterraneoan eta Balkanetan. Orhan sultanak Bursa hiria konkistatu zuen 1326an, Otomandar Estatuaren hiriburu bihurtua. Bursako erorketak bizantziar ekarri zuen Anatoliako ipar-mendebaldeko kontrolaren galera. Otomandar Garaipenak Kosovon, 1389an, serbiar boterearen amaiera ekarri zuen, Europan otomandar hedapenerako bidea eginez. Bizantziarrak lasaitu egin ziren aldi baterako. Timurrek Ankarako batailan Anatolia es zuenean 1402an. Murad II.aren seme Mehmed Konkistatzaileak berrantolatu zituen estatua eta armada, eta 1453ko maiatzaren 29an Konstantinoplan sartu zen, 21 urte zituela. Horrekin Otomandar inperioa finkatu zen ekialdeko Mediterraneoko potentzia nagusi gisa. Konstantinopla hartu ondoren, Mehmed Gennadios patriarka ortodoxoarekin bildu zen, eta akordio batera iritsi zen, non Eliza Ortodoxoak, bere autonomiari eta lurrei eustearen truke, autoritate otomanoa onartzen baitzuen. Inperioak aurrera egin zuen sultan konprometitu eta eraginkorren segida baten gobernupean. Horreka Selim I. sultanak (1512-1520) izugarri zabaldu zituen Inperioaren ekialdeko eta hegoaldeko mugak.
Eskualde adriatikoa
XIV. mendetik, Veneziak kontrolatzen zuen Balkanetako itsas merkataritza gehiena, Adriatikoko eta Egeoko kostaldeetan kolonia garrantzitsuak izanik. Veneziaren gainbehera luzea XV. mendean hasi zen, Tesalonika otomanoen aurka mantentzeko lehen saiakera alferrikakoan aritu zenean (1423-1430). Konstantinopla erasotzen zuten turkiarren kontra defendatzeko ontziak ere bidali zituen (1453). Hiria Mehmet II sultanaren eskuetan erori zenean, hark gerra deklaratu zion Veneziari. Gerrak hogeita hamar urte iraun zuen, eta ekialdeko Mediterraneoko jabetza asko galdu zituen Veneziak. Pixkanaka, ia jabetza guztiak galdu zituen Balkanetan Veneziako Errepublikak. XVIII. mendean Istria, Dalmazia eta Albania veneziarreko eremu adriatikoa baino ez zituen mantentzen. Veneziaren mende zegoen Korfu uhartea da turkiarrek inoiz okupatu ez zuten egungo Greziako eremu bakarra. 1797an Napoleonek Venezia konkistatu zuen eta Balkanetako Veneziako Errepublikaren amaiera eragin zuen.
Otomandar Inperioa
Balkanak nagusiki otomandar mende egon zen aro moderno goiztiar osoan zehar. Otomandarren nagusitasuna luzea izan zen, XIV. mendetik XX. mendearen hasiera arte iraun baitzuen lurralde batzuetan. Otomandar Inperioa askotarikoa zen erlijioaren, hizkuntzaren eta etniaren aldetik, eta, batzuetan, askoz leku toleranteagoa erlijio-praktiketan, munduko beste leku batzuekin alderatuta. Inperioaren taldeak lerro konfesionalen arabera antolatuta zeuden, Millet Sistema deitutakoan oinarrituta. Inperioko Ortodoxo kristauen artean nortasun komuna eratu zen eliza-egutegia ardatz zutela: santuen egunak eta jaiak.
Balkanek XVIII. mendearen amaieran zuten gizarte-egitura konplexua zen. Otomandar agintariek zeharka kontrolatzen zuten lurraldea. Albanian eta Montenegron, adibidez, tokiko buruzagiek zerga nominala ordaintzen zioten Inperioari, eta, gainerakoan, harreman gutxi zuten. Ragusako Errepublikak urteko zerga bat ordaintzen zuen, baina, gainerakoan, Veneziako Errepublikarekiko lehian jarraitzeko askatasuna zuen. Moldaviako eta Valakiako bi printzerriek noblezia propioa zuten, baina sultanak hautatutako familia grekoek gobernatzen zituzten. Grezian elizgizonak eta jakintsuak ziren elitea, baina ia ez zegoen bertako aristokraziarik. Milioi bat turkiar edo gehiago finkatu ziren Balkanetan, gehienak hiri txikietan, non soldadu, funtzionario, artisau edo merkatari aritzen baitziren. Merkatari judu eta greziarren komunitate garrantzitsuak ere bazeuden. Turkiarrak eta juduak ez zeuden landa-eremuan, eta, beraz, oso bereizketa sozial nabarmena zegoen hirien eta inguruko eskualdearen artean, hizkuntza, erlijio eta etniari dagokionez. Otomandar Inperioak % 10 inguruko zergak biltzen zituen, baina ez zegoen lan beharturik eta Inperioak ez zituen langile eta nekazariak bereziki zapaltzen. Sultanak babestu egiten zuen klero ortodoxoa, batez ere misiolari katolikoen grinaren aurkako babes gisa.
Balkanetako nazionalismoaren pizkundea
Otomandar Inperioaren garaian Nazionalismoak izandako gorakadak Millet sistemaren haustura eragin zuen. Balkanetan otomandar aldiaren amaieran gertatutako hainbat ekinbide nazional aipa daitezke:
Berlingo Biltzarra
Berlingo Kongresua (1878ko ekainaren 13tik uztailaren 13ra) Europako potentzia handien eta Otomandar Inperioaren estadista nagusien arteko bilera izan zen. Turkiarekin izandako gerran Errusiak izan zuen garaipen erabakigarriaren ondoren, Balkanak egonkortzea eta berrantolatzea eta nazio berriak sortzea zen premiazko beharra. Kongresua zuzentzen zuen Otto von Bismarck kantziler alemanak mugak doitzeko konpromisoa hartu zuen, gerra handi baten arriskuak gutxiagotzeko, Otomandar Inperioaren boterea bere neurrian onartuz eta potentzia handien interesekin orekatuz.
Ondorioz, Europako otomandarren mendeko lurrak murriztu ziren; Bulgaria printzerri independente gisa ezarri zen Otomandar Inperiotik bereizita, baina ez zitzaion utzi hartutako lurralde osoa onartu. Bulgariak Ekialdeko Rumelia galdu zuen, eta administrazio berezi baten pean itzuli zieten turkiarrei. Mazedonia eta Ekialdeko eta Mendebaldeko Trazia turkiarrei itzuli zitzaizkien zuzenean erreformen truke, eta Dobruja del Norte Errumaniako kide izatera pasatu zen. Errumaniak erabateko independentzia lortu zuen, baina Besarabiako zati bat Errusiari eman behar izan zion. Serbiak eta Montenegrok independentzia osoa lortu zuten azkenean, baina lurralde txikiagoekin. Austria Bosnia-Herzegovinaz jabetu zen, eta Novi Pazar sanjat enklabearen kontrola hartu zuen Serbia eta Montenegro bereizteko. Britainia Handiak Zipre bereganatu zuen.
Hasiera batean, emaitzek onak ziruditen bakegintzaren eta egonkortasunaren ikuspuntutik. Hala ere, parte-hartzaile gehienak ez zeuden erabat pozik, eta erabakiekiko ustezko bidegabekeriak ugaltzen joan ziren 1914ko Mundu Gerran lehertu ziren arte. Serbiak, Bulgariak eta Greziak irabaziak lortu zituzten, baina haien ustez merezi zutena baino askoz gutxiago. Otomandar Inperioa, bere garaian "Europako gaixoa" deiturikoa, umiliatua izan zen eta nabarmen ahuldu zen. Konferentzia eragin zuen gerran Errusia garaile atera zen arren, Berlinen umiliatu zuten eta jasotako tratuagatik etsita zegoen. Austria-Hungariako Inperioak lurralde kopuru handia lortu zuen, Hegoaldeko eslaviarrak haserrearazi zituena, Bosnian-Herzegovinan hainbat hamarkadatan zehar tentsioak eraginez. Nazionalista errusiarren eta paneslavisten gorrotoaren jomuga bihurtu zen Bismarck, AlemaniakBalkanetan Austriarekin lotura handiegia zuela agerian geratu zelarik.
Epe luzera, Errusiaren eta Austria-Hungariako Inperioaewn arteko tentsioak areagotu egin ziren, baita Balkanetako nazionalitateen auzia ere. Biltzarraren helburua zen San Stefanoko Ituna berrikustea eta Konstantinopla Otomanen esku uztea. Izan ere, Errusiak Otomandar Inperio dekadentearen gainean garaipenari indarra kentzea zen helburua. Berlingo Kongresuak aurreko itunak Bulgariako Printzerriar eman zizkion lurraldeak itzuli zizkion Otomandar Inperioari, Mazedonia batez ere; eta horrela Bulgarian jarrera errebantxistaren ernamuina sustatu zen, 1912an Balkanetako Lehen Gerraren kausetako bat izan zena.
Helena Normanton
Helena Florence Normanton, (Londres, 1882ko abenduaren 14a - 1957ko urriaren 14a) Sex Disqualification (Removal) Act 1919 baliatu eta abokatu-erakunde batekin bat egin zuen lehen emakumea izan zen. 1922ko azaroan, Ingalaterra eta Galesko Abokatuen Elkargora deitu zuten bigarren emakumea izan zen, 1922ko maiatzean Ivy Williamsen eredua jarraituz. Ezkondu zenean bere abizena mantendu zuen, eta 1924an ezkondu zen lehen emakume britainiarra izan zen bere ezkongabe izenarekin pasaporte bat izan zuena.
Biografia
Normanton Londresko ekialdean jaio zen, Jane Amelia (Marshall ezkongabea) eta William Alexander Normanton pianistaren alaba. 1886an, lau urte besterik ez zituenean, aita hilda aurkitu zuten trenbideko tunel batean. Bere amak, Helena eta Ethel bere ahizpa gaztea bakarrik hazi zituen, familiaren etxean gelak alokatuz, Brightonera supermerkatu bat eta ondoren pentsio bat zuzentzera joan aurretik.
Normantonek Everyday Law for Woman liburuan abokatu bihurtzea erabaki zuen unea deskribatzen du. Hamabi urteko neskato bat zenean, abokatu baten bulegoa bisitatzen ari zen bere amarekin, eta ez zuen ulertzen abokatuaren aholkularitza. Normantonek egoera hori sexu-diskriminazio modutzat hartu zuen, eta emakume guztiei lagundu nahi izan zien, ordura arte gizonentzat gordetako lanbidea zen eskubidea eskuratzen.
Liburuan, Normantonek gogoeta egiten du: "Oraindik ez zait gustatzen emakumeek tratu bakoitzetik okerrena lortzea oinarrizko legezko ezagutza faltagatik, gizonen artean ohikoa dena".
Historia modernoa ikasi zuen Londresko Unibertsitatean kanpoko ikasle gisa, ohoreekin graduatu zen, Eskoziako Bigarren Hezkuntzako Maisuen Diploma lortu zuen eta Dijongo Unibertsitateko Hizkuntza, Literatura eta Frantses Historiako lizentziatura lortu zuen. Glasgowko Unibertsitatean eta Londresko Unibertsitatean historia klaseak eman zituen, eta gai feministei buruz hitz egiten eta idazten hasi zen. Women 's Freedom League-ko bileretan hitz egin zuen eta Indiako Kongresu Nazionala babestu zuen.
Karrera juridikoa
Normantonek gaztetatik abokatu bihurtzeko irrika zuen. 1918an Middle Templen ikasle bihurtzeko eskaera atzera bota zuten eta Lorden Ganberaren aurrean erabakia inpugnatu zuen. 1919ko abenduaren 24an aurkeztu zuen berriro eskaera, 1919ko Sex Disqualification (Removal) Act indarrean sartu eta ordu gutxira, eta Middle Templen onartu zuten. Gavin Bowman Watson Clark-ekin ezkondu zen 1921ean, baina ezkongabe deitura mantendu zuen arrazoi profesionalengatik. 1924an, ezkongabe abizena zuen pasaporte bat jaso zuen lehen emakume britainiarra izan zen.
1922ko azaroaren 17an, Ivy Williamsen ondoren, abokatuen elkargoko kide izan zen bigarren emakumea izan zen. Gainera, bere bezeroetako batentzat dibortzioa lortu zuen lehen emakumea izan zen, hilketagatiko epaiketa batean akusazioaren buru izan zen lehen emakumea, eta Estatu Batuetan epaiketa bat egin eta Auzitegi Nagusian eta Old Baileyn agertu zen lehen emakumea. 1949an, Rose Heilbronekin batera, erreginaren lehen bi emakume kontseilarietako bat izan zen English Bar-en.
Feminismoa
Normanton emakumearen eskubideen eta emakumeen sufragismoaren defendatzailea izan zen, eta Britainia Handian ezkondu zen lehen emakumea izan zen bere ezkongabe abizena zuen pasaportea izaten, gizonek eta emakumeek beren dirua eta jabetzak bereizita mantendu beharko lituzketelakoan. Bakezalea ere izan zen, eta Armagabetze Nuklearrerako Kanpaina babestu zuen.
1919ko Sex Disqualification (Removal) Act onartu eta hamar urtera, Normantonek Women 's Engineering Society-ren zazpigarren Urteko Konferentzian hitz egin zuen 1929ko uztailean, Winifred Cullis irakaslearekin, medikuntza eskola batean katedra bat bete zuen lehen emakumearekin, eta Edna Mosley arkitektoarekin batera. Normantonek hitzaldian adierazi zuenez, "ia ehun emakume zeuden abokatuta herrialde honetan, eta gehienak bikainak dira; berak ez zuen sinesten gizonak profesionalki boikotatzen, baina bai emakumeek gutxienez jarduteko aukera izan beharko luketela. Zalaparta handia zegoen emakumearen jarrerarekin. Ingeniariak bihur zitezkeen, baina ez Elizako ministroak; ezin ziren sartu Baloreen Burtsaren atari sakratuetan, ezta Lorden Ganberan ere; kabineteko ministro bihur zitezkeen, baina ez enbaxadore. Edozein emakumeri bere gaitasunak bideratzen zuen tokia ukatzen zitzaion bitartean, feminitate guztia murrizten zen".
Women's Engineering Societyko Ohorezko Lege Aholkularia izan zen 1936tik 1954ra, eta Theodora Llewelyn Daviesen lekua hartu zuen karguan.
Dibortzioaren erreformaren aldeko kanpaina egin zuen, eta Married Women 's Association erakundeko presidente izan zen 1952ra arte. Orduan, beste emakume zuzendari batzuek dimisioa eman zuten, Dibortzioari buruzko Errege Batzorderako egindako frogen dokumentuaren ondorioz. Normantonek Council of Married Women izeneko erakunde disidente bat sortu zuen.
Karta Magnaren Elkartea sortu zuen. Bakezalea izan zen bizitza osoan, eta bonba nuklearraren aurka manifestatu zen Bigarren Mundu Gerraren ondoren.
Heriotza eta ehorzketa
Normanton 1957ko urriaren 14an hil zen, eta errausketaren ondoren bere senar Gavin Bowman Watson Clarkekin batera lurperatu zuten Ovingdeaneko hilerrian, Sussexen.
Legatua
1957an, Normanton izan zen Sussexeko Unibertsitateari legatu-dohaintza bat utzi zion lehen pertsona (1961ean inauguratu zen), eta fundazio gisa onartua izan zen. 2015ean, Helena Normanton Elkartea sortu zen haren omenez Sussexeko Unibertsitatean, eta 2017an Helena Normanton Doktoretza Beka jarri zen martxan.
2019ko otsailean, Strand Chamberseko 218. zenbakiak Normanton Chambers izena hartu zuen bere omenez. Hau da emakume baten izena duen abokatu-kamera baten lehen kasua.
2020an, Karlia Lykourgou abokatuak epaitegietako emakumeentzako arropari eskainitako lehen denda ezarri zuen, zeuden jantziak deserosoak eta ez oso praktikoak baitziren. Ivy & Normantonek deitu zion, Ivy Williamsen, 1922ko maiatzean Abokatuen Elkargoko kide izan zen lehen emakumearen eta Helena Normantonen omenez.
2021eko apirilean, English Heritagek Normanton urte horretan plaka urdin batekin ohoratzen zuten sei emakumeetako bat zela iragarri zuen, bere karrera legalaren lehen zatian bizi izan zen tokia markatuz. Normantonen izendapena Doughty Street Chamberseko emakume abokatuek egin zuten. Plaka Brenda Halek bistaratu zuen, Auzitegi Goreneko lehen emakumezko buruak Mecklenburgh plazako 22. horman, 2021eko urrian.
2022ko ekainean, Normantonen omenez plaka urdin bat jarri zuten Clifton Placen, Brightonen, gaztea zenean, 1890eko hamarkadan, bizi izan zen tokian.
Artxiboa
Helena Normantonen artxiboak The Women's Library-n daude, London School of Economics-en liburutegian (erref.: 7HLN)
Balkanetako historia
Txinparta
Gerra Balkanetan piztutako txinparta batetik abiatu zen, Gavrilo Princip izeneko Bosniako serbiar batek Austriako tronuaren oinordekoa zen Franz Ferdinand artxidukea hil zuenean. Crna Ruka ("Esku beltza" serbieraz) izeneko talde militante serbiarreko kidea zen Princip. Hilketa eta gero, 1914ko uztailean, ultimatuma bidali zion Austria-Hungariak Serbiari, serbiarrek onartzea oztopatzen zuten hainbat xedapenekin. Serbiak ultimatumeko baldintzak modu partzialean baino ez zituenean bete, Austria-Hungariak gerra deklaratu zion Serbiari 1914ko uztailaren 28an.
Austrohungariar gobernuko kide asko, Conrad von Hötzendorf esaterako, Serbiarekin gerra bat eragitekotan egon ziren hainbat urtez. Bi arrazoi zituzten. Batetik, Serbiaren boterearen beldur zuten inperioaren "hegoaldeko eslaviar" probintzietan disidentzia eta desordena sortzeko gaitasunaren zuelakoan. Bestetik, lurralde serbiarrak eransteko aukera ikusten zuten, inperioaren osaera etnikoa aldatzeko aukerarekin (eslaviar gehiagorekin magiarrek menderatutako gobernu hungariarraren boterea orekatzea espero zuten). 1914ra arte bakezaleenek estrategia militar horien aurka argudiatu ahal izan zuten, ikuspuntu estrategiko zein politikotik. Baina Franz Ferdinand, konponbide baketsuaren defendatzaile nagusietako bat, desagertuta oldarkorrenek bide librea izan zuten. Alemaniaren jokabidea ere gakoa izan zen, Monarkia Bikoitzari "txeke zuri" bat eman baitzion, estrategia militarra gauzatzeko erabateko babesa ziurtatuta.
Abuztuaren hasieran operazioak hasi zirenean, Armada Austria-Hungariak ezin izan zuen Serbiako armada zapaldu, askoren ustea gezurtatuz. Austrohungariarrek zailtasun bat izan zuten: dibisio anitz desbideratu behar izan zituzten iparraldera, errusiar armadaren hedatzeari aurre egiteko, serbiaren aurkako operazioen plangintzak ez baitzuen kontuan hartu Errusiako balizko esku-hartzea, Alemaniak indargabetuko zuela pentsatuta. Baina Alemaniako armadak aurretik Frantziari eraso egitea pentsatuta zuen, Ententearen potentziekin gerra izanez gero. (Ikus: Schlieffen Plana) Bi gobernuen arteko komunikazio desegokiak porrotera eraman zituen.