cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sara Bilbatua
Lanak
Bilbatua casting arduradun ezagunenetako bat bihurtu da Espainian. Lan egin du Pedro Almodovar (‘Todo sobre mi madre’ eta ‘Hable con ella’), Juanma Bajo Ulloa (‘Airbag’), Mariano Barroso (‘Éxtasis’ eta ‘Los lobos de Washington’), Daniel Calparsoro (‘Salto al vacío’), Isabel Coixet (‘Los que aman’), Julio Medem (‘Los amantes del círculo polar’, ‘Lucía y el sexo’ eta ‘Caótica Ana’), Jaime Rosale s (‘La soledad’, ‘Petra’), Guillermo del Toro (‘El espinazo del diablo’ eta ‘El laberinto del fauno’), David Trueba (‘La buena vida’), Carlos Vermut (‘Magical Girl’ eta ‘Quién te cantará’) eta beste zinemagile batzuekin batera. Tanami Casting izeneko bere agentziaren bitartez telebista proiektu ugaritan hartu du parte. 2004an ‘El aire que respiro’ idatzi eta zuzendu zuen, Lakuako Gobernuaren  Kimuak katalogoan sartu zen film labur bat.
Eliza Erreformatuak
Eliza Erreformatuak historikoki Joan Kalbinoren doktrinarekin lotutako eliza kristau protestanteak dira. XVI. mendean sortu ziren lehen aldiz Europan, teologo erreformatzaileak buru zituen Erreforma protestantearen barruan, hala nola: XVI. mendean zehar, Mendebaldeko Europako hainbat naziotara hedatu ziren, hala nola:
Antolaketa
Erreformaren mugimendua ezarri zen nazio bakoitzak, jatorrian, bere elizaren gobernua antolatu zuen. Tokiko eliza edo kongregazio horietako batzuk mundu osora zabaldu dira, eta eliza gehienetan banaketak izan dira. Jatorrizko kalbinismoa irakasteko konpromisoa, oro har, doktrina ofizialaren definizioetan islatzen da, baina askok onartzen dute nolabaiteko malgutasuna doktrinan. 1999ko ikerketa batek 746 eliza erreformatu aurkitu zituen mundu osoan.
Beren iragan historikoa dela eta, Eliza Erreformatuek elkarrengandik independente izateko berezitasuna dute, bai doktrinaren aldetik, bai antolakuntzaren aldetik, gehienak Eliza nazionaletan federatuta dauden arren. Mundu mailan, Munduko Aliantza Erreformatua zen erakunderik garrantzitsuena (75 milioi kiderekin), 10 milioi pertsona zituen Kontseilu Ekumeniko Erreformatuaren aurrean. 2010eko ekainetik, bi erakundeek bat egin zuten Eliza Erreformatuen Munduko Elkartea eratzeko. Badira garrantzi txikiagoko eta ezaugarri fundamentalistagoak dituzten beste bi munduko erakunde ere: Eliza Erreformatuen Nazioarteko Konferentzia eta Munduko Anaitasun Erreformatua.
1973an, Europako Eliza Erreformatuek eta luterotarrek dokumentu teologiko bat sinatu zuten, Leuenbergeko Konkordia izenekoa, eta, horren bidez, 450 urteko eliza-banaketari amaiera eman zioten eta Eliza bateratu baten alde egitea erabaki zuten. Ordutik, Europako eta Latinoamerikako beste Eliza protestante batzuk eta Europako zazpi Eliza Metodistak elkartu ziren.
NGC 5374
NGC 5374 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Reynosa
Reynosa Mexiko ipar-ekialdeko hiria da, Tamaulipas estatuaren ipar-erdialdean dagoena, AEBetako Texas estatutik hurbil, Rio Bravo ibaiaren hegoaldeko ertzean. Ibaiaren beste aldean Texasko McAllen hiria dago. 2010ean Tamaulipas estatuko hiririk handiena zen, 589.466 biztanlerekin. Burdinbide eta errepidegune garrantzitsua da. Aireportua dago.
Klima
Reynosak estepako klima beroa dauka, BSh Köppen klima sailkapenaren arabera.
Ekonomia
Nekazaritza (kotoia, azukre kanabera, artoa, behi azienda), industria (petrolio findegiak, kimika industria, ehungintza, janari industria, destilategiak) eta zerbitzuak (han dago aduana) dira ekonomia jarduera nagusiak.
Monte Vidon Corrado
Monte Vidon Corrado Italiako udalerri bat da. Fermoko probintzian kokatuta dago, Markak eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Monte Vidon Corradok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Paulding (Ohio)
Paulding Ohioko herri bat da. Paulding konderrian kokatua dago. 2010ean 3,605 biztanle zituen, 6.12 kilometro koadrotan banatuta.
Northupita
Northupita karbonato motako minerala da eta northupita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Northupita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 - 4 da.
Theodor W. Adorno
Theodor W. Adorno (Frankfurt, 1903ko irailaren 11 - Visp, Suitza, 1969ko abuztuaren 6a) alemaniar filosofo, soziologo, psikologo, musikologo eta konpositorea izan zen, gizarteari egindako teoria kritikoarengatik ezaguna.
Frankfurteko Eskolako teoria kritikoaren bultzatzaile nagusietariko bat izan zen, eta haren lana Ernst Bloch, Walter Benjamin, Max Horkheimer, Erich Fromm eta Herbert Marcuse pentsalariekin lotzera heldu da, besteak beste. Haientzat, Freud, Marx eta Hegelen lanak funtsezkoak ziren gizarte modernoaren kritika burutzeko.
Faxismoa eta hark berak izendaturiko kultur industria izan ziren kritikaren gai nabarmenenak. Bere idazlanek —hala nola Ilustrazioaren Dialektika (1947), Minima Moralia (1951) eta Dialektika Negatiboa (1966)— eragin handia izan zuten Europako Ezker Berrian.
XX. mende hasierako Europan existentzialismoaren eta positibismoaren korronteak gailentzen ari zirelarik, Adornok Kierkegaarden eta Husserlen ikasketen bitartez historia naturalaren ikusmolde dialektikoan aurrepausoa eman zuen, ontologiaren eta enprismoaren tentazioak kritikatzen zituelarik. Pianista klasikoa zen, eta Arnold Schönbergen dodekafonismoarekiko zuen jakin-minak bultzatuta, Vienako Bigarren Eskolako kide zen Alban Bergekin konposizioa ikasi zuen. Musika abangoardistekiko zuen dedikazioak haren ondorengo lanen oinarria osatu zuen, eta bide batez Thomas Mannekin lankidetzan aritzera eraman zuen, hura Doctor Faustus nobela idazten ari zela, biak Kalifornian Bigarren Mundu Gerratik erbesteratuta bizi ziren bitartean. Gizarte Ikerketarako Instituturako lanean, Adornok autoritarismoari, antisemitismoari eta propagandari buruzko ikerketa eragin-sortzaileetan parte hartu zuen. Beranduago, ikerketa horiek gerraosteko Alemanian Institutuak burutuko zituen ikerketa soziologikoen eredu bilakatuko ziren.
Biografia
Frankfurteko familia burges batean jaio zen. Bere aita, Oscar Alexander Wiesengrund, ardo merkataria zen, ama, Maria Calvelli-Adorno soprano lirikoa. Bere arreba Agathak pianoa jotzen zuenez, amarekin batera arduratu zen Adornoren haurtzaroko heziketa musikalaz.
Judua izanik, nazien garaian AEBetara emigratu zuen. Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Alemaniara itzuli zen. 1949tik filosofia eta soziologia irakatsi zituen Frankfurten. Sari ugari jaso zituen XX. mendeko pentsalari entzutetsu gisa eta aintzatetsia izan zen estetika, filosofia eta estetikaren alorretan.
Ikasketak
Kaiser Wilhelm Gymnasium ikastetxera joan zen, non bere adimenagatik nabarmendu zen gainontzeko ikaskideen artean. Gazte garaian Siegfried Kracauer ezagutu zuen eta lagun minak egin ziren, Kracauer bera baino hamalau urte zaharragoa zen arren.
Eragin intelektualak
Frankfurteko Eskolako teorialari gehieni bezala, Hegel, Marx eta Freuden lanek asko eragin zioten Adornori. Haien teoria nagusiek XX. mendearen lehen erdiko intelektual ezkertiar asko liluratu zituzten.
Hegel
Adornoren filosofia hegeliarraren bereganakotzea 1931n hasi zen, haren inaugurazio-hitzaldian hain zuzen ere. Bertan ondorengoa esan zuen: "interpretazio filosofikoa dialektikaren bitartez soilik iruditzen zait zilegi" (Gesammelte Schriften 1: 338). Hegelen ustez metodoa eta edukia ezin daitezke banatu, pentsatzeak beti baitakar zerbait pentsatzea; berarentzat dialektika "objektuaren beraren mugimendu ulertua" da. Gerhard Schweppenhäuser-ek bezala, Adornok bere egin zuen baieztapen hori, eta bere pentsamendua oinarrizko kategoria hegeliar batean oinarritu zuen, ukapen determinatuan, zeinaren arabera zerbait ez den abstraktuki ukatzen eta zeron disolbatzen, baizik eta haren kontrakoaren bitartez kontzeptu berri eta aberatsago baten gordetzen den.
Karl Marx
Marxen Ekonomia politikoaren kritikak argi eta garbi markatu zuen Adornoren pentsamendua. Jürgen Habermasek deskribatzen duen bezala, kritika marxista Adornoren aburuz "ortodoxia isila da, zeinaren kategoriak Adornoren kulturaren kritikan agerian geratzen diren, nahiz eta haien eragina esplizituki aipatua ez dagoen." Marxek Adornon izan zuen eragina, György Lukácsen Geschichte und Klassenbewußtsein-en (Historia eta Klase-kontzientzia) bidez iritsi zen lehenik; testu horretatik, Adornok kategoria marxistak ziren gauza-bihurtzea (reifikazioa) eta merkantziaren fetitxismoa bereganatu zituen. Horiek lotura estua dute Adornok merkataritzarekiko zuen kontzeptuarekin, bere filosofiaren muina den kontzeptua hain zuzen ere, teoria ekonomikora soilik mugatua ez dagoena. Adornoren "truke-gizartea" (Tauschgesellschaft), bere "hedatze-irrits aseezin eta suntsitzailearekin", erraz deskodetu daiteke kapitalismoaren deskribapen gisa. Horrez gain, ideologia kontzeptu marxista funtsezkoa da Adornorentzat.
Klase teoriak ere, Adornoren lanean gutxiago agertzen denak, pentsamendu marxistan du jatorria. Adornok bere testuetako bitan aipatu zuen esplizituki klasea: lehena, Musika-Soziologiaren Sarrera idazlaneko "Klaseak eta Estratuak" (Klassen und Schichten) kapituluan; bigarrena, "Klase Teoriaren inguruko gogoetak" deituriko 1942ko saiakera argitaragabeko batean, haren lanen bilduman postmortem argitaratua izan zena.
Sigmund Freud
Psikoanalisia teoria kritikoaren osagai bat da. Adornok goiz irakurri zuen Sigmund Freud en lana, baina, Horkheimerrek ez bezala, ez zuen inoiz psikoanalisirik jaso praktikan.
Adorno beti izan zen Freudiar doktrina ortodoxoaren aldekoa, "psikoanalisia bere forma hertsian". Jarrera horretatik Erich Fromm erasotu zuen, baita geroago Karen Horney ere, haien errebisionismoa zela eta. Psikoanalisi soziologizatuari eta hura prozedura terapeutiko batera murrizteari buruzko zalantzak aditzera eman zituen.
Animalien eskubideak
Animalien askapena edo animalien eskubideak pentsamendu eta jarrerak animaliak indarkeriarik gabe eta aske bizitzea aldarrikatzen du. Ildo horretatik, animaliak eta gizakiak eskubideetan parekatu eta animaliak gizakien janaritarako, lanerako edo esperimentazio zientifikorako erabilpenetik, eta zenbaiten ustez jabetza-gai izatetik ere, askatu behar direla defendatzen du. Animalien eskubideen defentsak animalien ongizate izeneko jarrera alternatiboa gainditu egiten du. Izan ere, animalien ongizateak animaliekiko tratu txarrak gaitzetsi eta animalien oinazea baztertu egin behar dela defendatzen du, baina aldi berean onartu egiten du animalien erabilpena gizakien mesedetarako.
Gizartean eztabaida dago animaliek eskubideak dauzkaten edo edukitzekotan, nolako eskubideak diren. Filosofian, animalien eskubideak etika-galdera sakonak planteatzen dituen arazo bat dira, gizakiaren izaeraren inguruko hausnarketa eta pertsonaren definizioari buruzko jarrera garbia eskatzen duena. Animalien eskubideak defendatzen dituztenek gizakia eta animaliak parekoak izan eta funtzio fisiologiko berdinak (oinazea, oroimena, ...) dituztela eta, beraz, analogiaz, gizakiek eta animaliek eskubide berdinak izan behar dituztela defendatzen dute. Animalien eskubideak defendatzen dituzten teorikoen artean Peter Singer eta Tom Regan filosofoak nabarmentzen dira.
Beste jarrera batek aintzat hartzen ditu animaliak moralaren aldetik, baina animaliak beraien aldetik beste animalia edo gizakien eskubideak errespetatzeko gauza ez direnez, animalien eskubideak mugatuak direla defendatzen du. Horrela, gizaki eta animalien arteko interesak kontrajartzen direnean, gizakien alde egin behar dela defendatzen dute tarteko jarrera honetako jarraitzaileek. Ildo horretatik, eztabaida dago animaliekiko tratu zuzena eta begirunezkoa justizia eta eskubideengatik edo zor zaien errukiagatik izan behar den.
Historian zehar, zibilizazio eta kultura zein den, hainbat eratan gauzatu dira animalien eskubideak. Animismoan animaliak sakratuak eta pertsona eta jainkotzat hartuak dira. Pentsamendu modernoaren aitzindaria izan zen Descartes filosofoak animaliak automata hutsak zirela baieztatu zuen eta gizakiari leku nabarmena egotzi unibertsoan. Erlijio- eta filosofia-tradizio nagusiak animaliak gizakiaren azpiko maila batean jarri eta gizakiaren mendean jarri ditu eta animaliek egun jasaten duten erabilpenaren jatorrian dago. Animalien egungo mendekotasun eta erabilpena hau guztiz krudela da kasu anitzetan: abelzaintza intentsiboan animaliak egoera larrian egoten dira, toki itxietan eta euren berezko garapena errespetatu gabe, askotan beraien osasunaren kaltetan; saiakuntza edo esperimentazio-laborategietan, gaixotasunak eragiten zaizkie euren erreakzioak ikertzeko; konpainia-animalia moduan ere, animaliak euren inguru naturaletik erauziak izaten dira gehienetan, jolasgarri edo kirol moduan askotan animaliak akabatu egiten dira, hala nola zezenketa-mota zenbaitetan.
Animalien eskubideei buruz ardura zabaldu da gizartean eta ondorioz, animalien pairamena salatzen duten hainbat herri ekimen eta elkarte sortu dira. Kezka horri erantzun nahian, estatuek animalia banakoen babeserako legeak plazaratzen hasi dira. Lege hauek, ordea, animalien ongizateari buruzkoak dira gehienetan dira, animalien eskubideen urraketaren oinarrian dagoen animalien jabegoa zalantzan jarri gabe.
Animalien eskubideen historia
Antzinako Greziako filosofoen artean jarrera ezberdinak zeuden animalien izaera eta eskubideei buruz. Aristotelesek animalien izaera zentzumen eta bestelako jarduera fisiologikoetan gizakiaren parekoa zela aitortu arren, animaliak modu instrumentalean hartzen zituen, esklaboak bezala, gizakiaren mendean izateko sortu eta eratuak. Pitagorasek, ordea, haragirik ez jateko ikasbidea eman zuen, gizaki, animalia eta landareen arimen transmigrazioa gertatzen dela pentsatzen baitzuen.
Tradizio judu-kristauan, ordea, moral antropozentriko bati jarraiki, animaliak gizakiaren mesedetarako daude. Horrela ezartzen da Bibliako Itun Zaharrean :
Hinduismoak eta budismoak, ordea, animaliekiko erabateko errespetua zabaldu zuten ahimsa izeneko indarkeria-ezaren etikarekin ados, haragirik ez jateko agindua ematearekin batera. III. eta IV. mendeetan gailendu zen manikeismoak ere animalia eta landareekiko errespetua agintzen zuen. Aitzitik, Erdi Aroan Eliza Katolikoaren pentsamenduan nabarmendu ziren Agustin Hiponakoak eta Tomas Akinokoak animaliak gizakiaren zerbitzura sortuak direla defendatzen jarraitu zuten. Biblian animaliekin indarkeriaz jokatzeko debekuei buruz agintzen direnak justifikatzeko, modu horretan gizakiak gizakiekin ere indarkeriaz jokatzeko balizko joera ekiditeko dela baieztatu zuen Tomas Akinokoak. Argudio hau maiz erabiltzen da egun ere animalien ongizatearen defendatzaileen artean. Erdi Aroko beste pertsonaia katoliko nabarmen bat Frantzisko Asiskoa izan zen, egun santu dena: animaliak eta bestelako izakiekiko erakutsi zuen errukia eta natura osoko izakiak jainkoak sortu eta maitatu behar zirela baieztatu zuen. Beste batzuen iritziz, ordea, jainkoak gizonaren zerbitzura eta gozamenerako jarritakoak zirelako defendatu zituela interpretatu behar da.
Dena den, Erdi Aroko Europan azaldu ziren animalien erabileraren inguruko lehenengo debekuak, zehatzago hartz eta zezenen aurka egiten ziren jazarpen eta oilarren borroken inguruan. Debeku hauek animalien pairamena ezabatu baino ordena publikoa bermatzeko plazaratu ziren, ordea. Pizkundeak ekarri zuen korronte humanistak, gizona lehenetsi eta ez zuen ondorioz ekarri animaliekiko kezka, salbuespen zenbait kenduta: Leonardo da Vinci begetariano bihurtu animalien sofrimneduaz kezkaturik, eta Michel de Montaignek Krudeltasunaren gainean izeneko entsegua idatzi zuen animalien berezko eskubideen alde.
Animalia eta gizakien izaera erabat bereizi egin zituen René Descartes XVII. mendeko filosofoak. Descartesek animalien izaera eta bizitza era mekaniko huts batez azal daitekeela uste zuen, kontzientzia edo bestelako giza kontzepturik erabili gabe. Gizakiak, animaliak ez bezala, arima dauka, pentsatu egiten du, eta pentsamendu hori adierazteko mintzairaren ahalmena ere badu. Aldi berean, ordea, animalien krudelkeriaren aurkako lehenengo legeak, animalien eskubideetan oinarrituta, Aro Modernoan plazaratzen hasi ziren, 1641 urteko Massachusettseko Askatasun-Arautegia izenekoa kasu.
Ilustrazioak animalien eskubideen defendatzaile nabarmenak ekarri zituen. Jean-Jacques Rousseau eta Voltaire animalien babesaren alde egin zuten, seguru asko kleroaren antropozentrismoaren aurkako erreakzioaz. Jeremy Bentham filosofoa izan zen XVIII. mendean animalien eskubideak defendatzaileen aitzindaria. Arrazoimenaren irizpidea baztertu, eta animalien pairamena ezarri zuen animalien eskubideak defendatzeko irizpide gisa. Bere esanetan, gizaki eta animalien ezaugarri nagusia oinazea ekidin eta atsegina eta gozamena bilatzea da eta alde horretatik parekatu egin zituen eskubideei buruz. Gizakien eta animalien arteko harremana utilitarismoaz bideratu behar dela zioen, erabaki bakoitza munduan sortzen duen zoriona edo atsekabea kalkulatuta hartu behar dela defendatuz. Charles Darwin zientzialariak planteatu zuen eboluzio-teoriak ikuspegi berria jarri zuen gizakiak eta animaliak parekatzean. Animalien eskubideak errespetzatzeko oinarri zientifikoa jarria zegoen. Hala ere, XX. mendeak historian izandako animaliekiko tratu krudelena ekarri zuen, laborategietako esperimentazioaren eta granja industrialen bitartez. Animalien babeserako sortutako elkarteen lana indargabetu eta konpainia-animaliak zaintzera mugatu da, granja eta laborategietako egoera salatzeko behar zen ekintza politikoa ekiditeko.
Animalien eskubideen aldeko mugarri garrantzitsu bat Peter Singer australiar filosofoak idatzitako Animal liberation (euskaraz, Animalien askapena) liburua izan zen. 1976an Animalien Askapenerako Frontea izeneko erakunde klandestinoa sortu zen, animaliak modu klandestino eta legea hautsiz animaliak eta abereak askatuz laborategi eta abeletxeetatik eta animaliak aske bizitzeko lekuak zabalduz. 1980 urtean PETA People for the Ethical Treatment of Animals erakundea sortu zen, bere esanetan egun animalien, eskubideen alde munduan jarraitzaile gehien dituen erakundea. XXI. mendearen hasieran, PETA erakundeak bi milioi kide biltzen ditu.
Animalien Eskubideen Aldarrizkapen Unibertsala 1977ko irailaren 23an plazaratu zen Londresen, UNESCO eta Nazio Batuen Erakundearen onespena jaso ostean. Bertan, animalia guztiak, gizakia barne, parekatu eta animalien eskubideen zerrenda osatzen da :
Antiespezismoa
Antiespezismoa espezismoaren kontrako eta animalien askapena bilatzen duen pentsaera filosofiko eta jarrera da. Espezismo terminoa (speciesism, ingelesez) 1971n erabili zuen lehen aldiz Richard D. Ryder psikologoak «Experiments on Animals» izeneko artikuluan. 1986an Oxford ingeles hiztegian honela definitu zuten: «Gizakia gainerako izakien gainetik dagoela pentsatzearen onarpena, zeinak animalien esplotazioa ahalbidetzen duen». Peter Singerrek, aldiz, bere Animal Liberation” liburuan, gure espezieko kideon interesen aldeko eta gainerako espezieen interesen aurkako jarrera edo aurreiritzi partziala dela dio.
Gizakiz haragoko animaliek, gizakiok bezala, nerbio sistema zentrala dute eta honek sentitzeko gaitasuna ematen die. Hau da animalia guztiak berdintzen gaituena, era berean, landareengandik banatuz, batzuen ustez bizitzeko interesa duten arren, ez dutelako sentitzeko gaitasunik eta, beraz, ez dutelako ez sufritzeko borondaterik. Honetan oinarritzen da sensozentrismoa bere subjektua determinatzeko. Beraz, antiespezismoak animalien ongizatea kritikatzen du eta haratago doa, animalia guztiak subjektu bezala aldarrikatuz. Jarrera honek dio espezismoa kapitalismoa sostengatzen duen jazarpen sistemetako bat dela antropozentrismoan oinarritzen dena, non kolektibo batek beste batekiko (gizakiok, gainontzeko animaliekiko) menperatze estruktura materiala ezartzen baituen. Honen kontra borrokatzen du antiespezismoak.
Turkmenerazko Wikipedia
Turkmenerazko Wikipedia (Türkmençe Wikipediýa) Wikipediaren turkmenerazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 3.950 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 119.a zen.
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena Donostiako herri ekimen euskaltzalea da. 2013ko abenduaren 2an, Euskararen Egunaren atarian, hainbat kultur eragile bildu ziren Donostiako Udal Liburutegi Nagusia “Txillardegi Liburutegia” izendatzeko eskaerarekin bat zetozela adierazteko eta abian jarri zuten atxikimendu-kanpainaren berri emateko. Txillardegi Gogoan egitasmoaren lehen pausuak ziren. Gerora, Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena bihurtu zen, ofizialki 2017ko abenduan. Harrezkero urtero antolatu dute ekitaldi bat urteurrenaren egunean.
Animalien eskubideak
Berdintasuna
Animalien eskubideen izaera eta gizakien eskubideena ezberdinak izan behar direla defendatzeko animaliak eta gizakiak ezberdinak direla argudiatu izan da, animaliak eta gizakiak modu berean inolaz ere ezin direla babestu gaineratuz. Argudio honen aurka, animalien defendatzaileek gizakien beraien arteko ezberdintasunak ere aipatu dituzte: ezberdinak izan arren, eskubide berdinak dituzte. Zehatzago, gizakien berdintasuna aldarrikatzeko arrazoirik ez dagoela aipatu da, pertsonek ahalmen eta gogo ezberdinak dituztelako eta gizartean betebehar eta lehentasun ezberdinak ditizte, baina eskubideen planteamenduan errespetu berdina merezi dute guztiok. Argudio hau animaliengana zabalduz, animalien eskubideen defentsa sustatu da. Ildo horretatik, berdintasunaren printzipioak animaliak eta gizakiak zertan berdindurik ez duela aipatu da.
Animalien eta gizakien ezberdintasunak finkatzerakoan, gizakiak animalia arrazionalak direla aipatu da. Historian, arrazoio erlijiosoak ere nabarmendu dira, kristautasunean esaterako, gizakia Jainkoaren irudiko eta antzeko dela esaten da. Jeremy Bentham izan zen eskubideak ezartzean arrazoimena baztertu eta pairamena ezarri zuen irizpide nagusi gisa:
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
Txillardegiren ekarpena
Jose Luis Alvarez Enparantza, Txillardegi goitizenaz ezagunagoa, donostiar ingeniari, hizkuntzalari, idazle eta politikaria izan zen. Haren eragina hainbat arlotan nabari da:
Animalien eskubideak
Berdintasuna
Argudio honen alde, adimen urriko pertsonak eskubide osozko pertsonatzat hartzen direla aipatu da eta badirela animaliak, izurdeak, zaldiak edo txakurrak esaterako, egoera berezietan dauden pertsona asko baino adimentsuagoak direnak. Pairamenaren irizpidea onartuta ere, badira animalien pairamena eta gizakiena ezberdinak direla diotenak. Descartesen pentsamendua, non animaliak automatatzat hartzen diren, dago pentsamendu honen oinarrian, baina ikerketa zientifikoek eta ebidentziak ere garbi erakusten dute animalia asko (hegaztiak eta ugaztunak, zalantzarik gabe) oinazearen aurka gizakien erreakzio fisiologiko berdintsuak izaten dituztela.
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
Idazleen eskaria Donostiako udalari (2013 eta 2022)
Txillardegik euskalgintzaren eremuan egindako lanagatik, Donostiako Udal Liburutegi Nagusia Txillardegi liburutegia izendatzeko eskaria egin zuten Donostiako 17 idazlek udalaren erregistroan, 2013ko urriaren 10ean.
Hauxe izan zen eskaeraren testua:
Eskaerarekin bat egin zuten 843 kultur eragilek eta herritarrek, change.org–en. Baina udalak ez zuen eskaera onartu; PSE, PP eta PNVk, abenduaren 20ko udal bilkuran, eskabidearen aurka bozkatu zuten.
Animalien eskubideak
Berdintasuna
Beste alde batetik, eztadabaigarria da ere animalien eskubideak obligazioekin batera uztartu behar diren. Animalien eskubideen aurka, animaliek beraiek beste animaliak eraso eta jan egiten dituztela argudiatu da. Animalien eskubideen alde, animaliek beste animaliak hilo egin behar ditiztela baieztatzen da, euren senak hala agintzen dielako eta janaritarako egiten dutelako; gizakiak, aitzitik, alternatibak ditu animaliekin bakean bizitzeko, animalien haragia ez baitira ezinbestekoak janaritarako. Eztabaida honetan, gizakiak animalietaz profitatzearen bidezkotasuna natura bera aldarrikatuz defendatzen da, naturala baita animaliak beste animaliak jatea eta aldi berean gizakiak ere animaliak jatea. Horren aurka, gerra, esaterako, naturala ere badela, baina hala ere, gaitzesgarria dela baiezta daiteke. Natura bera jakintsua den arren, gizakiok geure irizpidea eduki behar dugu naturari jarraiki edo ez jokatu behar dugun erabakitzeko.
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
Idazleen eskaria Donostiako udalari (2013 eta 2022)
2022an, Txillardegiren heriotzaren X. urteurrena baino lehen, idazleek bigarrenez egin zuten eskaera udalean. txillardegiliburutegia.eus gunean 1.000tik gora sinadura bildu ziren eskaerari babesa emateko. Berriro ere PNV, PSE eta PP alderdiak kontra azaldu ziren.
Animalien eskubideak
Oreka baterakorra
Animaliekiko teoria moral bat eratzeko ohiko irizpide bat oreka baterakorra da. Irizpide honen arabera, animalien eskubideak planteatzerakoan giza-zentzuak dionetik abiatu behar da teoria moral osatzeko. Horrela, teoria moralaren printzipioak zentzuarekin bat datozen aztertu eta ezezkoan teoria moralaren inguruko hausnarketa egin beharko da, zentzuaren planteamenduekin bat etorri arte, edota bestela zentzuaren planteamenduren baten aurka egin. Animalien eskubideei dagokienean, zentzuak edo iritzi orokorrak animaliek eskubide mugatuak dituztela dio, gizakiak dituen eskubideen azpitik. Beraz, osatu beharreko teoriak iritzi orokor hori ulertu eta zentzu horrekin bat etortzeko ahaleginak egin behar ditu. Animalien eskubide defendatzaile sutsuenak ere, Tom Regan eta Peter Singer kasu, euren teoriak modu horretan eratzen saiatu dira.
Kontraktualismoa
Kontraktualismoari jarraiki, justizia eta morala banako arrazionalek, euren adina, sexua, arraza, adimena eta bestelako ezaugarriak ezagutu gabe, adostuko lituzketen arauek osatu beharko lituzkete. Horrela, erabateko ezjakintasunean, banakoak izaki arrazional guztiak biltzen dituzten arauak eman eta eskubideak ezarriko lituzkete, besteak beste euren buruak babesteko. Animaliak itun horretan zer esan eta eginik ez dutenez, itunetik kanpo geratuko lirateke eta beraz, eskubiderik gabe. Horrela, kontraktualismoa animaliek eskubiderik ez dutela defendatzeko erabili izan da. Animalien babesa eta ongizatea bai direla zilegi teoria honen arabera, gizakiek beraiek onartu egingo luketelako animalientzako tratu bidezkoa. Teoria hau defendatu dutenen artean Peter Carruthers dago, The Animals Issue liburuarekin.
Montfort (Doubs)
Montfort Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Animalien eskubideak
Utilitarismoa
Utilitarismo izeneko teoriaren arabera, ekintza bakoitzaren moraltasunaz zuzen erabakitzeko, ekintza horrek munduan sortzen duen zorion edo atsekabe globala neurtu behar da. Globalean, zoriona sortzen bada, ekintza hori burutu behar da; atsekabea sortzen badu, ekintza aurrera eramatea gaizki litzateke. Balorazioa zirkunstantzia horietan interesik ez duen behatzaile batek egin beharko luke, homogeneotasunez eta berdintasunez jokatzeko. Kritika zenbait egin zaizkio utilitarismoari. Hauen artean, izaki bakan batzuen pairamena askoren gozamenaz onar daitekeela argudiatzen du. Zirkunstantziak zein diren mota bereko bi ekintza onartu zeinu katu daitezkeela ere arbuiatu da. Konponbide gisa, ekintzen utilitarismoa ez, baizik eta arauen utilitarismoa garatu behar dela adierazi da. Aldi berean, utilitarismoak pertsona eta animalia ez dituela babesten aipatu da.
Menominee (Illinois)
Menominee  Illinoiseko herri bat da. Jo Daviess konderrian kokatua dago. 2010ean 248 biztanle zituen, 4.72 kilometro koadrotan banatuta.
Montfort (Doubs)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Animalien eskubideak
Animalien zeharkako eskubideak
Animalien eskubideak gizakien ikuspuntutik defendatzen direnean, zeharkako teoria bat planteatzen dela esaten ari da. Kontraktualismoa zeharkako teoria da, animalien babesa gizakiengandik sortzen dela adierazten baitu. Izan ere, kontraktualismoan txakurrak gaizki tratatzeko debekua adosten bada, txakur hori norberarena izan daitekeelako adosten da eta ez txakurraren beraren eskubidea delako. Bestelako zeharkako teoria baten arabera, animaliekiko betebeharrak ezartzean, gizatasunarekiko betebeharrak ezartzen ari dira:
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
Idazleen eskaria Donostiako udalari (2013 eta 2022)
Hamar urteko ibilbidearen ondoren, beraz, Idazleen Ekimenak gelditu egin zuen udal eskaera, helburua lortu gabe. Udal eskaera hori baztertuta, baina lanean jarraitu zuen ekimen publikoa urteroko ekitaldiaren antolaketarekin.
Animalien eskubideak
Animalien zeharkako eskubideak
.
Arabiar Liga
Arabiar Estatuen Liga (izen ofiziala) edo Arabiar Liga (جامعة الدول العربية), Mendebaldeko Asiako, Ekialdeko Afrikako eta Magrebeko arabiar estatuak batzen dituen erakundea da. 1945eko martxoaren 22ean sortu zuten zazpi arabiar estatuk (Egipto, Irak, Transjordania, Libano, Saudi Arabia, Siria eta Yemen). Helburu nagusi hau du:
Urizar dorretxea
Urizar dorretxea edo "Gina baserria" Bilboko eraikina da, Iralabarrin kokatuta dagoena Eskurtze eta Juan de Garay kaleen artean. XVI. mendean eraikia, hurrengo mendean lehenengo berrizpen handia egin zuten, bigarrena 2009. urtean Bilboko Udalak egin izan zuela. Azken honen ostean, polemika piztu zen Udala eta Iralako auzokideen artean, eraikinaren etorkizuneko erabilpena zela-eta.
Montfort (Doubs)
Etxebizitza
2007an 41 etxebizitza zeuden, 34 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 39 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 34 etxebizitza nagusietatik 24 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek hitu gela zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 18 etxek bost zituzten. 26 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
I. urteurrena (2013)
Donostiako liburutegiari Txillardegi deitzeko eskatu zuten hainbat eragilek (Berria, 2013-12-03)
Animalien eskubideak
Animalien zeharkako eskubideak
Animalien eskubideen zeharkakotasuna ukattzeko argudioetako bat gizaki zenbaiten muturreko egoerak dira. Argudio honen arabera, arrazoimena, sentimenduak eta gizakiek izaten dituzten beste ezaugarriak ez edukitzegatik animalien eskubideak ukatu behar badira, haur txikien, adimen urrikoen, gaixo larrien eta beste egoera berezietan dauden gizakien eskubideak ere ukatu beharko lirateke. Gizaki hauen eskubideak gehiengoak zalantzarik gabe onartzen dituenez, animalien eskubideak ere ez lirateke ukatu behar. Argudio honen aurka gizakia animalien gainetik dagoela adierazi da, arrazoi erlijiosoak edo espezismoa aldarrikatuz eta haurrak arrazionalak ez badira ere, arrazionalak izango direla. Buruz gaixorik dauden agureen kasuan, gaztetan zituzten asmo eta gogoengatik defendatu behar direla aipatu da.
Urizar dorretxea
Jatorriz, Lezama-Legizamondarren sendikoa izan zen eraikina. Larrako dorretxearekin batera Bilbon geratzen den dorretxe bakarra da.
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
II. urteurrena (2014)
Txillardegi idazle donostiarra omendu zuten Donostiako Lasala plazan (Irutxuloko Hitza, 2014-01-14)  Koldo Izagirre eta Joxe Austin Arrieta idazleek parte hartu zuten.
Animalien eskubideak
Animalien zeharkako eskubideak
Filosofo zenbaitek, hala nola Kant zeharkako eskubideen alde emandako beste arrazoi bat animaliekiko tratu txarrek gizakiekiko tratu txarrak egitera bultza dezakeelakoan datza. Argudio honek duen kontraesan gisa, animaliekiko jokabidea gizakiekin errepikatzean gaizki badago, berez gaizki dagoelako da. Izan ere, pertsona batek animaliak gaizki tratatzen baditu, baina aldi berean pertsona-animalia muga guztiz errespetatzen badu, zergatik salatu behar da bere jokabidea? Jokabide hori berez okerra delako.
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
II. urteurrena (2014)
Desagertu egin ziren geroago Txillardegiren omenez Lasala plazan jarritako plakak.
III. urteurrena (2015)
Lasala plazan antolatu zuten berriro ekitaldi bat.
IV. urteurrena (2016)
Txillardegiren besarkada bisualizatu zuten Dr Camino aretoko ekitaldi batean.
Montfort (Doubs)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Animalien eskubideak
Etika praktikoa
Animalien eskubideen aldeko etika praktikoak jarrera aktiboa eskatzen du. Animalien eskubideak legez onarturik ez daudela eta, ekintza politikoa da animalien eskubideen aldeko borrokaren ardatz nagusienetako bat. Legeak sortuz, animalien eskubideak nola defendatu behar diren erabakitzerakoan, bi jarrera ezberdin daude: abolizionismoak' animaliekiko edonolako esplotazioa debekatzen duten legeen aldekoak, alde batetik; eta animaliekiko tratuaren eta jokabidearen erregulazioa eskatzen dutenak, bestetik. Edonola ere, animalien eskubideak defnedatzeko hainbat elkarte osatu da munduan zehar. Tratu txarren aurkako protestak eta animalien eskubideen urraketaren aurkako ekintza zuzena egiten duten elkarteak badaude. Gutxiengo batek ekintza armatuak ere burutu zituen 1980ko hamarkadan baina animalien eskubideen defendatzaileek bortxazko ekintza hauek salatu dituzte.
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
V. urteurrena (2017)
Hala ere etsita azaldu ziren ekimeneko kideak udalarekin.
Montfort (Doubs)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 54 ziren, horien artean 44 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 44 pertsona aktiboetatik 42 lanean zeuden (20 gizon eta 22 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 10 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Agaotz
Irispideak
Urkillagatik, Aia (Ataun) auzo gainean, bide bat, Leitzadi, Agaotz eta Sarastarri mendipean igarotzen da, Lareoko urtegia dagoen tokira heltzeko. Zaldarrate lepo txikian, inguru honetako gailurretaranzko igoera hasten da. Agaotz edo Leitzadira joan nahi izanez gero, zuzenean Agaotz lepora iritsi behar da, bi tontorren artean dagoena. Biak argi ikusten dira ekialderantz, eta, beraz, ikuspegi ona eskaintzen dute norantza hortan. Mendebaldeko zatia, berriz, basoz josia dago.
Montfort (Doubs)
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
Agaotz
Irispideak
Urkillagatik, babesik gabeko hegoaldeko magaletatik tontorrera zuzen hel daiteke. Lehenik, Lareoko urtegirantz doan bidea hartu behar da, eta, metro batzuk ibili ondoren, Leitzadira eta Agaotz lepora doan bidezidorra hartu behar da Aizkerriko txabolatik. Tontorra, lepoaren beste aldean dago.
Montfort (Doubs)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Montfort udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
VI. urteurrena (2018)
“Euskara da euskaldunon aberria” esaldia duen horma-irudia ere inauguratu zuten 2018an Donostiako Antigua auzoko Gaskoinia plazan. Egun horretako idazle gonbidatua Ibon Sarasola izan zen. Donostian bakarrik ez, beste errekonozimendu batzuk jaso ziren 2018an Donostiatik kanpo. 2018ko otsailean, Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimenak Oñatiko Udalari proposatu zion Arantzazun Txillardegi oroitzeko plaka bat jartzea, senitartekoek Oñatin zeuzkatela erroak kontuan hartuta, Araotzen zehazki.. Udalak aho batez onartu zuen eskaria, 2018ko maiatzean. Milikua eraikinean oroigarria bat jarri zuten honako azalpenak emanez: “Hemen ikerketa lanean jardun zen Jose Luis Alvarez Enparantza (Txillardegi), idazlea, irakaslea eta politikaria, oñatiar jatorrizko senitartekoa, eta euskara batuaren aita"
Agaotz
Irispideak
Azkenik, San Martin auzotik, Arrateta haizpitartetik sartuz, Bedamako zelaia izeneko lepora iritsi behar da, eta, Beama Buru hegoaldeatik inguratuz Erremedioak izeneko antzinako bainuetxetik jarraitu behar da, Botsbideta izeneko lepora helduz. Hemendik, ez dago bide argirik Agaotz lepora iristeko. Aralegi lepotik ere, errez hel daitek Botsbidetara.
José María Benegas
José María Benegas Haddad (1948ko uztailaren 25a, Caracas - 2015eko abuztuaren 25a, Madril), Txiki Benegas ezizenaz ezaguna, euskal hiritar abokatu eta politikari a izan zen. Haren arreba Doris Benegas ere politikaria zen, Izquierda Castellanaren buruzagia. Maite Urabaienekin ezkondu eta bi seme-alaba izan zituzten: Teresa eta Pablo. Pablo La Oreja de Van Gogh musika-taldearen kidea da.
Algoritmo
Algoritmo bat problema bat ebazteko eman behar diren urratsen deskribapen formala da. Programazio-lengoaia baten bidez, algoritmoak ordenagailu batek egikari dezakeen programa bihur dezake. Matematikan, informatikan, hizkuntzalaritzan eta beste zenbait esparrutan, algoritmo bat ongi definitutako instrukzio sekuentzia finitu bat da, ordenagailuz martxan jar daitekeena, normalean, problema bat urratsez urrats ebazteko edo konputazio bat kalkulatzeko. Algoritmoak beti dira zehatzak, ez dira anbiguoak, eta jarraibide gisa erabiltzen dira kalkuluak egiteko, datuak prozesatzeko, arrazoitze automatizaturako eta beste zeregin batzuetarako. Metodo eraginkor gisa, algoritmo bat espazio- eta denbora-kantitate finitu baten barruan eta ongi definitutako hizkuntza formal batean adieraz daiteke funtzio bat kalkulatzeko.
Animalien eskubideak
Etika praktikoa
Animalien maitasunezko haurren heziketa ere garrantzizkotzat jo da. Izan ere, gerora kriminalak izandako pertsona askok haurtzaroan animaliak torturatu egiten zituztela frogatu da. Horrela, animalien aldeko maitasuna animaliekiko egiten diren bortxazko ekintzen erakusketa baztertuz bultzatu behar dela adierazi da. Aldi berean, haurrek helduak eredu gisa hartzen baitituzte, helduen jarrera animaliekiko oso garrantzizkotzat jo da.
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
VII. urteurrena (2019)
Urteurreneko omenaldia Donostian eta Hendaian antolatu zen. Antiguako ekitaldian Jean-Louis Davant zuberotarra izan zen idazle gonbidatua. Txillardegik utzia oroitu zuten Hendaian antolatu zen ekitaldian.
José María Benegas
Bizitza
Aita jeltzalea izan arren, PSOEn eta UGTn sartu zen José María Benegas, eta horietan egin zuen bere ibilbide politikoa. 1977an diputatu hautatua, 1984ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan lehendakari izateko aurkeztu zen. PSE-EEren buruzagi nagusietariko bat izan zen. Minbiziak jota hil zen Madrilen, 67 urterekin.
Algoritmo
Hasierako egoera batetik eta hasierako datu batetik ("sarrera") abiatuta (agian hutsik egongo da), instrukzioek konputazio bat deskribatzen dute, eta, exekutatzen direnean, ondo definitutako ondoz ondoko egoera-kopuru finitu baten bidez egiten da, eta, aldi berean, "irteera" sortzen da, eta amaierako egoeran amaitzen da. Egoera batetik bestera igarotzeko bideak ez du beti eredu determinista jarraitzen, zenbait algoritmok zorizko balioak ere integratzen baitituzte.
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
VII. urteurrena (2019)
Urte berean apirilean Txillardegi omendu zuen 21. Korrikak euskararen alde egindako lanarengatik. Txillardegiren bost bilobek eraman zuten lekukoa Korrika-ko omendu gisa.
Animalien eskubideak
Etika praktikoa
Animalien aldeko jarrera koherente batek begetariano bihurtzera bultzatu behar duela nabarmendu dute batzuek. Kritika gisa, herri askotan haragia proteina-iturri garrantzitsua dela argudiatu da, baina beste alde batetik, haragiaren ekoizpenak lur-baliabideen erabilera ez eraginkorra sortzen duela frogatu da, granja industrialek ura kutsatu egiten duela gaineratuz. Horrela, begetarianismoak munduko elikadura-arazoak larriagotu baino, konpondu egingo lituzkeela aipatu da. Begetariano bihurtzerakoan fikatu beharreko mugei dagokienean, arraultzak jantea zilegi ote den, eta muskuiluak, intsektuak eta bestelako animaliak jan behar diren eztabaidatzen da. Arraultzen inguruan, esetarako, garbi ondorioztatu da ez direla granja industrialetan hazitako oiloen arraultzak erosi edo jan behar. Jan daitezkeen animaliei buruz, gizakiok min edo oinazerik zentitizen ez duten espezieak jan daitezkeela proposatu da, animalia horiek gizakion ez bezalako nerbio-sistema ez badute.
Radegunda
Radegunda (Radegunda; Rhadegund, Radegonde, edo Radigund ere deitua; Turingia, ca. 520– Poitiers, 586ko abuztuaren 13a) frankoen erregina izan zen. IX. mendean kanonizaturik, abuztuaren 13an ospatzen da haren jaieguna. Poitiers hiriko zaindaria da.
Bizitza
Klotario I.a Soissonseko erregeak hil zuen Turingiako erregearen alaba zen, eta Klotariok berak hezi eta bataiatu ondoren, berarekin ezkoztarazi zuen 538an. Klotariok Radegundaren anaia hilarazi zuenean gortetik alde egiteko baimena jaso zuen Radegundak, eta Medarno apezpikuaren aurrean moja bihurtu zen Noyonen 555ean. Poitiersen hartu zuen bizilekua, eta Sainte-Croixeko monasterioa eraiki zuen.
Arabiar Liga
Ligaren egoitza egonkorra Kairo hirian dago, Egipton. 1979tik 1989ra bitartean, Tunisen izan zuen egoitza, Egipto erakundetik bota baitzuten. Aipatzekoa da organizazio honek ez duela eskualdeen integrazio maila bereziki altua lortu, eta erakundeak ez du erlazio zuzenik mantentzen bere barnean diren estatuetako herritarrekin. Fundazioan idatzitako gutunak dioenez, Arabiar Ligak zeregin ekonomikoak, erlazio komertzialak, komunikazioa, kultura eta osasuna koordinatzen ditu.
Coltauco
Coltauco Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. O'Higgins eskualdeko Cachapoal probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 17.121 biztanle zituen.
José María Benegas
Lanak
Zenbait saiakera idatzi ditu:
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
VII. urteurrena (2019)
Gainera, azaroan gorazarre-ekitaldi jendetsu batekin inauguratu zuen EHUk Txillardegi aretoa.
Arabiar Liga
Bere sorrera gutunean, Arabiar Ligak hasierako helburu gisa ezarri zituen: oraindik Europako herrialdeengandik kolonizatuta zeuden gainerako estatu arabiarrak independenteak izan zitezen eta Palestinako Britainiar Mandatuan gutxiengo juduek estatu independenterik (Israel) ezarri ez zezaten ziurtatzea. Horrez gain, zehaztu zuen ez dela Estatuen Batasuna edo Federazioa, estatu burujabe guztiek erabateko independentzia mantentzen duten Liga bat baizik. Azken gertakari politikoetan, Arabiar Liga arabiar aliantza militarra izatera doa etorkizun hurbilean Estatu Islamiko talde terroristaren aurkako nazioarteko koalizio berriaren sortze eta Ekialde Hurbilean Estatu Batuek bere aliatuetako gobernuekin ―esaterako, Israel, Egipto edo Saudi Arabia― egindako esku-hartze eta interbentzio militarrak direla eta. Arabiar Liga AEBko politika interbentzionista onartzen duten eta horren aurka dauden estatuen artean banatuta dago. Yemen, gaur egun, Ligak mehatxatuta dauka erakundeko estatu arabiarren arteko esku-hartze militar bateratu batekin, Siria, Aljeria, Irak eta beste gutxi batzuk baino ez dira horrelako neurrien aurka agertu.
Algoritmo
Historia. Kontzeptuaren bilakaera
Algoritmo hitza, berez, IX. mendeko matematikari persiar baten izenetik eratortzen da: Al-Khwarizmi.
Coltauco
Toponimia
Coltauco hitzak Mapudungunez zapaburuko ura esan nahi du.
Txillardegi Udal Liburutegia Herri Ekimena
VIII. urteurrena (2020)
2020ko urteurreneko ekitaldian Mikel Antza idazlea eta Eneko Sierra saxo-jolea izan ziren gonbidatuak. Lehenago Txillardegiren Antigua erakusteko ibilbide bat antolatu zuten, Josu Tellabide histolrialariak gidatua. Aste berean hitzaldi bat antolatu zen Elixabete Garmendia kazetariarekin, Parkea Bizirik Elkartearekin eta Bizilagunekin Plataformarekin.
Echinanthera cyanopleura
Echinanthera cyanopleura Echinanthera generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Nakanbé
Nakanbé edo Volta Zuria erdialdeko Afrikako ibaia da, Voltara isurtzen den ibaiadar handia. Bere 1.140 kilometroko ibilbide osoa Burkina Faso eta Ghanan zehar egiten du. Bere ibaiadar nagusiak Volta Beltza eta Volta Gorria dira.
Algoritmo
Historia. Kontzeptuaren bilakaera
XIX. mendean, Ada Lovelace-k, makina analitikoaren bidez, algoritmo bat idatzi zuen Bernouilliren zenbakiak kalkulatzeko: zer eragiketa egin behar ziren; zer ordenan; zer aldagairen gainean; begiztak, baldintzen menpeko jauziak... Hori guztia ordenagailu baterako programa gisa har daiteke. Horregatik, historiako lehen programatzailetzat hartu izan da Lovelace.
Geroago, algoritmoaren kontzeptu moderno bihurtuko zena formalizatzeko, lehen urratsak berak egin zituen; David Hilbertek 1928an planteatutako Entscheidungsproblema (erabakitze-problema) ebazteko saiakerak egin ziren. Ondoren, formalizazio berriak asmatu ziren "kalkulagarritasun eraginkorra" edo "metodo eraginkorra" definitzeko saiakera gisa. Formalizazio horien artean sartu ziren 1930eko, 1934ko eta 1935eko Gödel–Herbrand–Kleeneren funtzio errekurtsiboak; 1936ko Alonzo Church-en lambda kalkulua; 1936ko Emil Post-en 1 formulazioa, eta 1936-37 eta 1939ko Alan Turing-en Turing makinak.
Arabiar Liga
Historia eta fundazioa
Arabiar Estatuen Liga, edo Arabiar Liga, 1943an Egiptok egindako deialdi baten ondorioz sortu zen. Egiptok, beren interesak aldezteko, arabiar herrialde guztiak bilduko zituen erakunde bat sortzea proposatu zuen, izan ere, Kairo baitzen, britainiarren eskutik, Ekialde Hurbileko erabaki ekonomiko zein militarrak hartzen ziren tokia. Garai hartan, egoera nahasia zen Ekialde Hurbilean eta gainerako eremu arabiarretan (Bigarren Mundu Gerra, kolonien askatasuna, sionismoa, etab.)
Algoritmo
Definizio informala
Definizio informala «eragiketa-sekuentzia bat zehatz-mehatz definitzen duen arau multzoa» izan liteke, programa informatiko guztiak barne hartzen dituena (zenbakizko kalkuluak egiten ez dituzten programak barne) eta (adibidez) agindutako edozein prozedura burokratiko edo sukalde-liburu bateko errezeta bat.
Meredosia (Illinois)
Meredosia  Illinoiseko herri bat da. Morgan konderrian kokatua dago. 2010ean 1,044 biztanle zituen, 2.16 kilometro koadrotan banatuta.
Algoritmo
Definizio informala
Oro har, programa bat algoritmo bat da azkenean gelditzen bada, nahiz eta batzuetan begizta infinituak desiragarriak izan daitezkeen.
Algoritmo baten adibide prototipiko bat euklidear algoritmoa da, bi osoko banaketa komun maximoa zehazteko erabiltzen dena; adibide bat (beste batzuk ere badaude) goiko eta ondorengo sekzio baten adibide gisa deskribatzen da.
, algoritmo hitzaren esanahi informala eskaintzen du honako aipu honetan:.Zenbakitu daitekeen multzo amaigabea zenbaki osoekin korrespondentzian ezar daitekeen osagaia da. Horrela, Boolosek eta Jeffreyk diote algoritmo batek aginduak ematen dituela zenbaki osoak sortzeko sarrerako zenbaki arbitrario oso batetik edo talde batetik abiatuta, zeinak, teorian, arbitrarioki handiak izan daitezkeen. Adibidez, algoritmo bat y = m + n moduko ekuazio aljebraikoa izan daiteke (hau da, bi sarrerako aldagai arbitrario, m eta n, eta irteera bat, y, sortzen dutenak), baina autore batzuen nozioa definitzeko saiakerek adierazten dute hitzak hori baino askoz gehiago inplikatzen duela, ordenako zerbait:
Arabiar Liga
Historia eta fundazioa
Momentu hartan, estatu arabiar guztien egoera oso ezberdina zen, Irak eta Siriaren gobernuek herrialde arabiarren loturak indartu nahi zituzten, baina Libano n (biztanle kristau kopuru garrantzitsua), ez zegoen hain ondo ikusita mugimendu hori. Bestalde, Yemenen, Saudi Arabian eta Egipton, berriz, nahiz eta bizirik egon herrialde arabiarren elkartasun sentimendua, interes nazionalak lehenesten ziren.
NGC 5376
NGC 5376 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.