cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Julia Gallego
1982an Luzernan Espainia ordezkatu zuen xake-olinpiadetan.
Zifosi
Scheuermann-en zifosia, hiperzifosien artean motarik ohikoena da eta nerabezaroan garatzen diren ornoen arteko ahoketen emaitza da. Gaur egun, zergatia ezezaguna da, eta kondizio hau multifaktoriala dirudi, gizonetan emakumeetan baino gehiago ematen dena.
Zhan Beleniuk
Zhan Vensanovitx Beleniuk, zirilikoz Жан Венсанович Беленюк, frantsesez Jean V. Beleniouk (Kiev, Ukraina, 1991ko urtarrilaren 24a), 87 kiloko borroka greko-erromatarrean lehiatzen den kirolari ukrainiarra da.
Hokkaido
Geografia fisikoa
Bi ibai aipagarri ere badaude: Ishikari ibaia, 268 km-rekin Japoniako hirugarrena dena, eta Teshio ibaia, 256 km-rekin, laugarrena. Japoniako itsasoan itsasoratzen dira biak. Hainbat aintzira ere badaude uhartean, handiena Saroma aintzira (Japoniako hirugarrena), eta beste batzuk: Kussharo, Shikotsu, Abashiri eta Mashū.
Neuville-Coppegueule
Neuville-Coppegueule Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Phyllomedusa azurea
Phyllomedusa azurea Phyllomedusa generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Neuville-Coppegueule
Biztanleria
2007an Neuville-Coppegueule udalerrian erroldatutako biztanleak 593 ziren. Familiak 232 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 84 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 84 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Hokkaido
Parke Nazionalak
Sei parke nazional daude eta haietako bat Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk. Beste bost Parke Kuasi-Nazional daude eta 11 parke natural ere bai. Horretaz gain, Ramsarko hitzarmenean hamabi eremu ere sartu dira. Horrek guztiak argi erakusten du Hokkaidoko turismo baliabide nagusia natura dela.
Konkouré
Konkouré Gineako mendebaleko ibaia da, 303 km luzea dena. Fouta Djalongo goi-ordokian du iturburua eta Atlantiko itsasoan isurtzen du ura, Sangareyako badiaren iparraldean. Ur lasterrak eta ur-jauzi ugari daude ibaian zehar. Zentral hidroelektriko garrantzitsuak ditu.
Neuville-Coppegueule
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Montañes
Montañesa edo kantabriera (montañés, cántabru) Kantabriako mendialdeko inguruetan (bereziki, Kantabriako mendebaldean eta Pas nahiz Sobako haranetan) mintzatzen den trantsiziozko hizkuntza edo aldaera bat da.
Astur-leonesaren aldaera bat da. asturieratik oso gertu dago eta gaztelaniaren eragin handia du. Horregatik, astur-leonesa eta gaztelaniaren arteko trantsiziozko hizkuntzatzat jotzen da, extremadurera bezala.
Zifosi
Deformazioei dagokienez, zifosia bizkarrezurraren kurbatze patalogikoa da, bizkarrezurreko zatiak bere profil lordotikoa galtzen baitu. Horrek bizkarra okertzen du, jarrera konkortua utziz.
Neuville-Coppegueule
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Hokkaido
Hiri handienak
Hauek dira Hokkaidoko hiri handienak:
Ekonomia
Lehen eta hirugarren sektoreetan oinarritzen da uharteko ekonomia. Arrantza, nekazaritza, basogintza eta meatzaritzarekin batera, azken hamarkadetan turismoak indar handia hartu du eta milioika bisitari ditu, Sapporoko jaialdiak, eski estazioak eta Parke Nazional ugariek erakarrita.
Neuville-Coppegueule
Diru sarrerak
2009an Neuville-Coppegueule udalerrian 227 unitate fiskal zeuden, 593 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.951 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Neuville-Coppegueule udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zifosi
Zifosi kasu gehienak arinak izaten dira eta behar duten bakarra errutina baten jarraipena da; hala ere, kasu larriak ahulgarriak izan daitezke. Zifosi maila altuek mina eta ondoez larriak eragin ditzakete: arnasketa eta digestio zailtsaunak, sistema kardiobaskularreko irregulartasunak, arazo neurologikoak, eta kasu larrienetan, bizitza nabarmen murriztu dezakete. Konkor larrienek normalean ez dute erantzun onik izaten tratamendu kontserbadoreen aurrean, eta gehienetan, bizkarrezur-fusio kirurgia behar izaten dute, gorputzaren kurbatura maila arrunta berreskuratzeko.
Ikerketa baten arabera, zifosiaren prebalentzia sudur buxadurarekin lotuta dago.
Diagnostikoa
Zifosiaren diagnostikoa normalean behaketan eta neurketetan oinarrituta egiten da. Ornoen zapalkuntza eta bestelako anormaltasunak bezalako kausa idiopatikoak X izpien bidez baiezta daitezke, eta osteoporosia hezurren dentsitatea neurtzen duen eskanerraren bidez.
Tratamenduak
Zifosi postural torazikoa askotan posturaren beredukazioaren bidez trata daiteke, muskuluen indartzean oinarrituz. Ornoen zapalkuntzak, hausturak edo bestelako ornoetako anormalitateek eragindako zifosi idiopatikoa posturaren aldaketaren bidez tratatzea zailagoa da, ornoen alterazio estrukturalen ondorioz. Hazkuntza amaitu ez duten umeetan aparatu ortopedikoak epe luzean hobekuntza handiak erakusten ditu. Gainera ariketak ere preskribitu daitezke gehiegi luzatutako bizkarreko muskuluek eragin dezaketen deserosotasuna arintzeko. Zifosi idiopatiko larrienetan ebakuntza gomendatzen da.
Aparatu ortopedikoa
Milwaukeeko aparatu ortopedikoa, AEBetan zifosia tratatzeko maiz erabiltzen den aparatu ortopedikoa da. CAD/CAM gailu modernoak Europan erabiltzen dira zifosi mota desberdinak tratatzeko. Europan erabiltzen diren aparatu ortopedikoak janzteko errazagoak dira eta orokorrean hobeak AEBtan erabiltzen direnak baino. Zifosi eredu ezberdinak daudenez (torazikoak, torakolumbarrak eta lumbarrak), aparatu ortopediko mota desberdinak erabiltzen dira, abantaila eta desabantaila desberdinak dituztenak.
Montañes
Euskal Herriko mendebaldeko muturrean ere, Enkarterriko mendebaldean, Lanestosa eta Karrantza aldean, erabili izan zuten, eta bertako toponimian eta hizkeran hainbat aztarna geratu dira. Burgosko Sotoscuevan ere haren eragina nabaria da.
Zifosi
Terapia fisikoa
Alemanian, Scheuermann-en gaixotasunaren eta zifosi lunbarraren tratamendu estandar bat Schroth metodoa da, eskoliosian eta bizkarreko deformazioetan erabilitako terapia fisikoen sistema bat. Ahoz gorako jarreran etzatzea, kuxin bat sorbalda-hezurraren azpian ipintzea eta ondoren bizkarrezurra luzatzea biltzen du.
Béhagnies
Béhagnies Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Zifosi
Kirurgia
Tratamendu kirurgikoa kasu larrienetan erabil daiteke. Ornoen kolapsoa dela eta, deformazio zifotiko progresiboa duten pazienteetan zifoplastia izeneko prozedura egiten da, deformazioa gelditzen eta mina arintzen duena. Zifoplastia gutxieneko gutxieneko prozedura inbasibo bat da, soilik azal irekiera txiki bat eskatzen du. Helburu nagusia kaltetutako ornoa bere jatorrizko altuerara ahalik eta hobekien itzultzea da.
Montañes
Alderaketa
Asturieraz
Béhagnies
Biztanleria
2007an Béhagnies udalerrian erroldatutako biztanleak 131 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Zifosi
Kirurgiaren zailtasunak
Uste da bizkarrezur-fusio kirurgiak ekarri ditzakeen konplikazioak, eskoliosiaren kirurgiak ekartzen dituen arriskuen antzekoa dela %5 inguru. Konplikazio posibleak izan daitezke: ehun leunaren hantura edo hantura prozesu sakonak, arnasketa arazoak, odoljarioa eta nerbio-lesioak. Azken ebidentzieen arabera, gaur egun ematen diren konplikazioen benetako tasa altuagoa izan daiteke. Are gehiago, konplikazio larriak pairatzen ez dituztenen artean, gaixoen %5tak berriro kirurgia errekeritzen du, lehenengo kirurgiatik bost urtetara; hala ere, orokorrean ez dago argi bizkarrezurraren kirurgiarik epe luzera egon beharko litzatekeenik. Kontuan hartzen badugu bizkarrezur kirurgiaren bidez ezin direla zifosi seinaleak eta sintomak aldatu, kirurgia adierazpen kosmetikoa izaten jarraitzen du. Zoritxarrez, kirurgiaren efektu kosmetikoak ez dira nahitaez egonkorrak.
Montañes
Alderaketa
Kantabrierazko itzulpena
Béhagnies
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Montañes
Alderaketa
Gaztelaniazko itzulpena
Béhagnies
Etxebizitza
2007an 50 etxebizitza zeuden, 48 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 50etxeak ziren. 48 etxebizitza nagusietatik 40 bere jabearen bizilekua ziren eta 8 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 38 etxek bost zituzten. 39 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 28 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Montañes
Alderaketa
Euskarazko itzulpena
Hego Amerikako Errekopa
{{Kluben arteko futbol txapelketa infotaula Hego Amerikako Errekopa Libertadores Kopako txapeldunaren eta Hego Amerikako Kopako txapeldunaren artean jokatzen den futbol txapelketa da, Europako Superkoparen parekoa.
Béhagnies
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Hego Amerikako Errekopa
Historia
1988an Supercopa Libertadores txapelketa abiatu zen. Hainbat formatu izan zituen, gehienetan hainbat talderen arteko kanporaketa bidezko txapelketa izan zen. Orduan 1989an Hego Amerikako Errekopa sortu zen Libertadores Kopa eta Superkopako irabazleen arteko partida jokatu eta txapelduna aukeratzeko. 1998 arte iraun zuen sistema honek.
Hego Amerikako Kopa bitan banatu zen 1998an, Mercosur eta Merconorte, eta txapelketa gehiegi zirenez Errekopa bertan behera utzi zen. 2003an abiatu zen berriz, gaur egungo formatuarekin.
Béhagnies
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Béhagnies udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 840 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Epiplatys dageti
Epiplatys dageti Epiplatys generoko animalia da. Arrainen barruko Nothobranchiidae familian sailkatzen da.
Saint-Sauveur-Gouvernet
Saint-Sauveur-Gouvernet Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Sauveur-Gouvernet udalerrian erroldatutako biztanleak 205 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 130 etxebizitza zeuden, 90 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 39 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 118 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 90 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 47 etxek bost zituzten. 72 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 121 ziren, horien artean 93 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 93 pertsona aktiboetatik 85 lanean zeuden (46 gizon eta 39 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 jatetxe zen eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Saint-Sauveur-Gouvernet udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Liam (filma)
Liam 2000ko Stephen Frears ingeles zinema zuzendariaren drama filma bat da. Bertan, Ian Hart, Claire Hackett, Anne Reid, Anthony Borrows eta Megan Burns aktoreek antzeztu zuten. Nahiz eta Liverpoolen girotua egon, filmaren istorioa James Joycek bere Dublingo haurtzaroari buruzko idatzitako istorioetan oinarrituta dago.
2000ko irailaren 4an Veneziako Mostran estreinatu zen. Filmak gaiari dagokionez garai hartan ere estreinatu eta Alan Parkerrek zuzendutako Angela's Ashes ("Angelaren Errautsak") filmarekin antzekotasun handia du.
Argumentua
1930eko hamarkada, Erresuma Batuko Liverpool hiria. Irlandar familia katoliko apal batetako kideak bizitzaren ostopoez gain aurrera egiten saiatzen dira. Liam mutikoa, senide txikiena, oraindik eskolarara doa. Haren ama emakume maitagarria da, eta aita gizon arduratsua, Depresio Handiaren garai latzean lana izateaz erabat harro dagoena. Liamen anaiek ere euren lanaz familiari dirua ematen diote. Krisialdia hiriko portura iristean, aita lanik gabe geldituko da, eta orduan familiak langabeziaren ondorio latzak pairatu beharko ditu.
Buckley
, 'Bwcle', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. A549 autobidea eta A55 errepidean dago, Mold udalerritik 3,2 kilometrora, eta Ewloe, Alltami eta Mynydd Isa udalerrien alboan.
Chalcostigma heteropogon
Chalcostigma heteropogon Chalcostigma generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Olinto
Olinto (antzinako grezieraz: Ὀλυνθος, Olunthos) antzinako greziar hiria izan zen, Kaltzidikan zegoena. Bertokoek olintoar zuten izena. Kassandra penintsulan, Potidea antzinako hiritik hurbil zegoen.
Ivan Patzaichin
Ivan Patzaichin (Crișan, 1949ko azaroaren 26a - Bukarest, 2021eko irailaren 5a) errumaniar kanoalari izan zen.
Bost Olinpiar Jokotan lehiatu zen jarraian, eta zazpi domina olinpiko (horietako lau urrezkoak) eta hogeita bat domina irabazi zituen munduko txapelketetan. Ondoren entrenatzaile lanetan aritu zen eta 1990ean Olinpiar Ordena jaso zuen.
Gieboldehausen
Gieboldehausen Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Asterix Belgikan
Asterix Belgikan (Astérix chez les Belges) Asterixen abenturak kontatzen dituen hogeita kaugarren komikia da. René Goscinnyk eta Albert Uderzok egin zuten. Le Monde egunkarian argitaratu zuten lehenengoz eta, album moduan, 1979an. Goscinnyk egin zuen azkena izan zen.
Istorioa
Galiar herrixka lasai dago, erromatarrak Galian oporretan daudelako. Julio Zesarrek, Belgika inbaditzean, belgikarrak galiarren artean indartsuenak direla zioenez, Abrarakurzixek hara joan nahi du. Asterixek eta Panoramixek bere aurka egin arren, buruzagiarekin batera joango dira.
Phyllomedusa bahiana
Phyllomedusa bahiana Phyllomedusa generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Brasil-Argentina partida 2022ko Munduko Futbol Txapelketako Conmebolen sailkapen fasean
Brasil-Argentina partida 2022ko Munduko Futbol Txapelketako Conmebolen sailkapen fasean Brasilgo futbol selekzio nazionalaren eta Argentinako futbol selekzio nazionalaren artean 2021eko irailaren 5ean jokatu beharreko partida izan zen. COVID-19 pandemiaren inguruan hartutako nazioartean bidaiatzeko neurrien ondorioz bertan behera geratu zen jokatzen hasi eta 6 minutura, Ingalaterratik etorritako Argentinako jokalari batzuek euren herrialdeko sarrera dokumentazioan gezurra esan zutela argudiatuz.
Aurrekariak
2022ko Munduko Futbol Txapelketaren sailkapen fasean, bi taldeen artean jokatu beharreko partida 2021eko irailaren 5erako zegoen aurreikusia Sao Pauloko Arena Corinthians estadioan. Hala ere, COVID-19 pandemiaren ondorioz hartutako nazioarteko bidaia mugen ondorioz, Anvisa osasun agentziak salatu zuen Brasilgo lau jokalarik gezurra esan zutela herrialdean sartzeko dokumentazioan, ez zutelako deklaratu aurretik Erresuma Batuan izan zirela. Izan ere, Emiliano Martínez, Giovanni Lo Celso, Cristian Romero eta Emiliano Buendía futbolari argentinarrek Premier Leaguen jokatzen zuten denboraldi horretan.
Partida bertan behera uztea
Partida hasi eta bost minutura Brasilgo Anvisa agentziako funtzionarioak joko-zelaian sartu eta partida bertan behera uzteko eskatu zioten epaileari, argudiatuz Emiliano Martinez, Aston Villako jokalaria eta Cuti Romero eta Giovanni Lo Celso Tottenham Hotspur Football Clubeko jokalariak zelaian zeudela, ilegalki sartu ostean herrialdean. Argentinako jokalariek zelaia utzi zuten eta Brasilgoek beroketa lanak egiten jarraitu zuten. Anvisaren esanetan, jokalari horiek berrogeialdia egin behar zuten jokatu aurretik, Erresuma Batuan aurreko 14 egunetan egon baitziren; gainera, jokalariek gezurra esan zutela adierazi zuten, ez zutelako adierazi nondik zetozen.
Isdes
Isdes Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Isdes udalerrian erroldatutako biztanleak 600 ziren. Familiak 252 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 344 etxebizitza zeuden, 254 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 80 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 334 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 254 etxebizitza nagusietatik 191 bere jabearen bizilekua ziren, 50 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 18 etxek bi zituzten, 51 etxek hiru zituzten, 66 etxek lau zituzten eta 117 etxek bost zituzten. 218 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 125 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 113 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 342 ziren, horien artean 274 aktiboak ziren eta 68 inaktiboak ziren. 274 pertsona aktiboetatik 256 lanean zeuden (139 gizon eta 117 emakume) eta 18 langabezian zeuden (7 gizon eta 11 emakume). 68 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Isdes udalerrian 247 unitate fiskal zeuden, 577,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.999 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 zurgina eta 2 argiketariak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak eta 1 etxerako tresna denda zen.
2000. urtean Isdes udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.112 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mauna Kea
Mauna Kea, Hawaii uhartetan dagoen sumendi ez aktibo bat da, inguruko bigarrena altuerari dagokionez. Hawaii uharteak eratzen dituzten bost sumendietako bat da, Kilauea, Mauna Loa, Hualalai eta Kohalarekin batera.
Bere izenak, "mendi zuria" esan nahi du hawaieraz, neguan bere tontorra elurtua egoten baita.
Ezaugarriak
Sumendi mota ezberdinen artean, ezkutu sumendi bat da. Bere azken eztanda, duela 3.500 urte gertatu zen.
Bere altuera, 4.205 metrokoa da, baina bere egituraren erdia baino gehiago, urpean dago, 6.000 metro gehigarrirekin. Honela munduko mendirik altuena bihurtzen da, oinarritik tontorrera neurtuz gero.
Sumendiaren kraterretik magaleraino doazen glaziarren eraketa mesedetzen duen klima biziki hotza du tontorrean.
Astronomia
Orohar, Mauna Kea, behaketa astronomikoentzako toki bikain bat da bere tontorra, atmosferaren %40a eta ur lurrinaren %90a (hodeiak), eta alderantzikatze termikoko geruza baino gorago baitago, urtean, 300 gau garbi mesedetzen dituena. Bere geologiak, tontorrera errepideak eramatea eta behategi astronomikoak hornitzea oso erraz egiten du.
Bere tontorrean, zenbait herrialdetako 12 behatoki astronomiko eraiki dira, horien artea, munduko teleskopio optikorik handienak diren Keck Teleskopioa I eta II daudelarik. Behatokiek osatzen duten multzoak, sumendiaren izen bera darama, Mauna Kea Behatokia, alegia, Hawaiiko unibertsitateak kudeatzen du eta bi mila milioi dolar baino gehiagoko inbertsioekin sortu da.
Zenbait behatokiren eraikuntzak, polemikak sortu ditu, bere balizko giro (tokiko intsektu espezieak), geologia (sumendi lurraren trinkotea) eta kultura (lur sakratua tokiko sinesmen erlijiosoentzako) kalteei dagokienez.
FC Ryukyu
FC Ryukyu (FC琉球) Japoniako futbol talde bat da, Okinawa hirikoa.
Phyllomedusa baltea
Phyllomedusa baltea Phyllomedusa generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Oleta (Izazpi)
Oleta Zumarragako (Gipuzkoa) mendia da, 837 metro dituena. Samiño mendiaren alboan dago.
Igotzeko ohiko bidea Zumarragako Aginaga hasten da. Trinitate egunean, jaia ospatzen da mendian.
Krebeck
Krebeck Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Caerwys
2011ko erroldaren arabera 1.283 biztanle zituen.
Mauna Kea Behatokia
Mauna Kea Behatokia, Hawaii uharteetako Mauna Kea sumendi ez aktiboan dagoen behatoki astronomiko bat da, bertan, herrialde ezberdinetako hamabi behatoki daudelarik. Gainera, bertan, Keck teleskopioa dago, munduko hirugarren teleskopio optikorik handiena.
Nafarroako Kutxaren afera
Nafarroako Kutxaren afera, ezagunago CAN afera edo Dieten Afera bezala, 2013. urtean zehar hedabidetan zein epaitegietara ezagutzera eman zen prozesua izan zen. Arazoaren jatorria Nafarroako Kutxaren deskapitalizazioan zegoen; 2012ko martxoan, entitatearen egoera talmagarria zela eta, CaixaBankek Nafarrokoa irentsi egin zuen. Egoera horren harira Kontuz! taldeak delitu zantzuak ikusi zituen eta salatu egin zituen prozesuari hasera ematen.
Nafarroako Kutxa
Nafarroako Kutxa Nafarroako bankua zen, Nafarroako gizarteari oso lotua, eta, gainera, probintzia historikoaren bereizgarritzat jotzen zen. Nafarroako autonomia ekonomikoa eta bere egoera ona ere ordezkatzen zituen. 1980 eta 1990eko hamarkadetan, nafarren diruaren ia erdia banku horretan zegoen, Nafarroako lehen banku-erakundea izanik, eta alde handiarekin gainera.
Nafarroako Kutxa Probintzialak eta Iruñeko aurrezki-kutxak bat egin ondoren, 2000. urtean, erakundea eraberritu zuten, eta beren eragiketak Nafarroatik harago zabaldu zituzten. Izan ere, Washington DCn bulego adierazgarri bat sortu zuten.
Bankuak kaudimengabetzat jo zuen bere burua 2012an, urteetan behera egin ondoren, eta horien artean bere bilduma artistikoaren desagerpena dago. Nafar Herriaren Batasunako maila goreneko politikariei lotutako beherakada hori, garai hartan Nafarroako Gobernuko lehendakaria eta bankuko hainbat goi-kargudun zituena.
Akusazioak
Kontuz!ek Miguel Sanz presidente ohiaren aurka eta Enrique Goñi Nafarroako Kutxaren zuzendariaren aurka, "delitu sozietarioak eta omisiozko prebarikazioa egitea leporatuta" salaketa aurkeztu zuten. Yolanda Barcinaren aurka, aldiz, "Navarra Bulilding sozietaren egindako inbertsioan pribilegiozko informazioa izatea egotzita". Salaketa horiei esker beste informazio kezkagarriak kaleratu ziren benetako lurrikara politikoa eraginez.
Parlamentuko ikerketa
2014an, Nafarroako Parlamentuko oposizioko alderdiek ikerketa parlamentarioa sustatu zuten erantzukizunak argitzeko. Hala ere, Nafarroako Alderdi Sozialistak uko egin zion batzorde horri, Nafar Herriaren Batasunak bezala (polemika osoa haren inguruan zegoen), auziak justiziaren esku jarraitu behar zuela argudiatzen baitzuten. Gainera, ikerketa Espainiako Auzitegi Nazionalaren esku zegoela esateaz pozik zeuden, azken horrek Yolanda Barcina Nafarroako lehendakariaren immunitatea onartu berri baitzuen auzitegi horren aurrean.
Hala ere, gainerako alderdiek batzordearen alde bozkatu zuten, eta, beraz, batzordeak aurrera egin zuen Nafarroa Bai, Bildu, Izquierda-Ezkerra eta Nafarroako Alderdi Popularrako botoekin.
Epiplatys duboisi
Epiplatys duboisi Epiplatys generoko animalia da. Arrainen barruko Nothobranchiidae familian sailkatzen da.
Nafarroako Kutxaren afera
Zentsura mozioak
Kasu horren harira, ezker abertzaleko indar politikoek zentsura-mozioa proposatu zioten Yolanda Barcinari 2013ko martxoan, bere taldeak herritarrak engainatu zituela eta akusazioen erruduna zela argudiatuta. Nafarroako Parlamentuan inoiz ez zen zentsura-moziorik aurkeztu.
Azkenean, mozioak ez zuen aurrera egin, ez baitzuten lortu sozialistak konbentzitzea, eta proposamena egin zuten indarren botoak ez ziren gehiengora iristen. Bozketa aldeko 18 botorekin (Nafarroa Bai eta Bildu), kontrako 23rekin (Nafar Herriaren Batasuna eta Nafarroako Alderdi Popularra) eta 9 abstentziorekin (Nafarroako Alderdi Sozialista) geratu zen.
2014ko otsailean, Idoia Nieves sozialistak (Nafarroako Zerga Ogasuneko zuzendari ohia) Parlamentuan agerraldia egin ondoren, Lourdes Goicoechea orduko Ekonomia Kontseilariari (Alvaro Miranda ordezkatu zuena) pertsona jakin batzuen alde egitea leporatu zion.
Parlamentuan ordezkaritza duen ezker abertzalearentzat (Bildu, Aralar-Nafarroa Bai eta Izquierda-Ezkerra), gai hori eta Nafarroako Kutxaren afera (oraindik irekita zegoela uste zuten, nahiz eta judizialki itxita egon) onartezina zen, eta Yolanda Barcinaren gobernuari zentsura mozioa egiteko mehatxua egin zuen. Nafarroako Alderdi Sozialistak mehatxuarekin bat egin du Nafarroako lehendakaria hauteskundeak aurreratzera behartzeko.
Martxoan zehar, Nafarroako sozialistek Yolanda Barcinaren aurkako zentsura mozioa gidatu zuten, Nafar Herriaren Batasunak uko egin baitzion hauteskundeak aurreratzeari. Azkenik, Espainiako Langile Alderdi Sozialistaren Batzorde Exekutibo Federalak espresuki debekatu zion Nafarroako Alderdi Sozialistari zentsura mozioa aurkeztea edo babestea, horrek Bildurekin aliatzea zekarrelako eta zuzendaritza nazionalak ez zuelako irudi hori eman nahi.
Azkenik, 2014ko martxoaren 7an, Roberto Jimenez Allik iragarri zuen bere talde parlamentarioak uko egiten ziola Yolanda Barcina Nafarroako Gobernuko lehendakariaren aurkako edozein zentsura-mozio aurkezteari edo babesteari. Hori horrela izan zen Alfredo Perez Rubalcaba Espainiako Langile Alderdi Sozialistako presidenteak Nafarroako sozialistei horrela egitea agindu zielako.
Nafar Herriaren Batasunaren defentsa
Nafarroako alderdiaren hasierako defentsa dena ezker abertzaleak eragindako konspirazioa zela izan zen. Yolanda Barcinak, bestetik, 2011an Nafarroako Kutxan ematen ziren dietak berak kendu zituela egokiak ez zirelako; halaber, Nafarroako gizarteari barkamena eskatzen zion.
Renofa Yamaguchi FC
Renofa Yamaguchi FC (レノファ山口FC) Japoniako futbol talde bat da, Yamaguchi hirikoa.
Oleta i Èvol
Oleta i Èvol (katalanez; ) Katalan Herrietako udalerri bat da, Conflent eskualdean kokatua. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Geografia
Udalerrian bi herri daude, 1827 arte bi udalerri independente izan zirenak:
Biztanleria
2007an Oleta i Èvol udalerrian erroldatutako biztanleak 401 ziren. Familiak 185 ziren, horien artean 91 pertsona bakarrekoak ziren (62 bakarrik bizi ziren gizonak eta 29 bakarrik bizi ziren emakumeak), 45 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Partenope
Partenope (grezieraz: Παρθενόπη) izan daiteke:
Oleta i Èvol
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 242 ziren, horien artean 176 aktiboak ziren eta 66 inaktiboak ziren. 176 pertsona aktiboetatik 138 lanean zeuden (85 gizon eta 53 emakume) eta 40 langabezian zeuden (20 gizon eta 20 emakume). 66 pertsona inaktiboetatik 27 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Oleta i Èvol udalerrian 180 unitate fiskal zeuden, 359,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.318 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 25 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Oleta i Èvol udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zanga Handia
Zanga Handia (Le Grand Fossé) Asterixen abenturak kontatzen dituen hogeita bostgarren komikia da. Albert Uderzok egin zuen bere kabuz, René Goscinny 1977an hil zelako.
Istorioa
Galiar herrixka bat bi zatitan banaturik dago. Zati bakoitzak bere buruzagia du eta biek laguntza eskatuko dute: batak Abrarakurzixi eta besteak erromatarrei.
Orkomeno
Orkomeno( grezieraz: Ορχομενός) izan daiteke:
Toponimia
Antzinako bi greziar hirien izena :
Villy-le-Bois
Villy-le-Bois Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villy-le-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 60 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Connah's Quay
2011ko erroldaren arabera 16.774 biztanle zituen.
Villy-le-Bois
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
20 2007an zeuden etxebizitza guztiak familien etxebizitza nagusiak ziren. Etxebizitza guzti hauek 20etxeak ziren. 20 etxebizitza nagusietatik 18 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek hiru gela zituen, 6 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 16 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 4 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 40 ziren, horien artean 28 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 28 pertsona aktiboetatik 27 lanean zeuden (15 gizon eta 12 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 12 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pima konderria (Arizona)
Pima konderria (Pima County) Arizonako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Tucson da. 2010eko zentsuaren arabera 980,263 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Pima konderriak 2,379,965 kilometro koadro ditu. Horietatik 534 ura dira. Beste 2,379,431 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,02 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 980,263 pertsonetatik 880,502 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 338,802 dira. 31,075 beltzak edo afroamerikarrak. 23,558 amerikar natiboak ziren eta 1,336 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 24,592 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1,461 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 17,739 pertsonek kokatzen zuten.
Gares
Gares (izarbeibarreraz: Gareis) Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Iruñeko merindadean eta Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 22,4 kilometrora. Altuera 326 eta 919 metro artekoa da, eta 39,70 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Izarbeibarrako hiriburua, Erdi Aroko bastida zahar honek beti izan du garrantzi nabarmena Nafarroan. Aragoiko bideak Donejakue bidearekin bat egiten duen puntuan, XII. mendeko zubi erromaniko itzelak komunikazio-korapilo garrantzitsu bihurtu zuen, Lizarrerria eta Iruñerria artean nahitaez igaro beharrekoa, Arga ibaia segurtasun osoz zeharkatu ahal izan baitzuen. Gaur egun, enplegu-iturri garrantzitsua du, inguruko hainbat lantegitan gauzatua, nahiz eta Iruñetik hurbil egon, Iruñerriko langile askoren bizileku bihurtu. Gares Nafarroako Gorteetan jarlekudun hiria izan zen.
Bertako biztanleak garestarrak (izarbeibarreraz: gareistarrak) dira.
Izena
Gares edo Gareis beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Herriaren jatorrizko izena, Gares, erabiltzeari utzi zion eta, aldi berean, euskararen erabilera desagertu egin zen eskualdean XIX. mendearen amaieran. Izena gaur egun arte gorde da, batez ere Josef Moret kronikari nafarrak XVII. mendean utzi zuen idatzizko testigantzagatik eta eskualdeko toponimo txiki batzuengatik (Garesbidea, adibidez), baita inguruko eremu euskaldunetan erabiltzeagatik ere. Litekeena da toponimoak ahoz bizirautea XX. mendearen hasiera arte inguruko biztanle batzuen artean. Mendearen bigarren erdian Gares izena berreskuratu zen, herriaren euskarazko izen gisa, eta gaur egun koofiziala da. Tokiko ahoskera Gareis da, izarbeibarreraz.
Bere jatorri etimologikoari dagokionez, enigmatikoa da, batzuek gari hitzarekin zerikusia duela uste dute eta "galsoroak" izenaz itzultzen dute.
Izen erromantzeei dagokienez, guztiak erro beretik datozenak, izen gardena da esanahian, baina konplikaziorik gabea, Mikel Belaskoren arabera. Jose Maria Jimeno Juriok teoria bat proposatu zuen. Teoria horren arabera, izen hori jatorrizko Pons Rune batetik dator (Runa Arga ibaiari emandako izen zaharra da, eta Iruña izenetik eratorria), etimologia herrikoiagatik Puente la Reina bihurtua izango zena.
Alejandro Díez y Díazek Julio Altadillek gaur egungo izena Larrainzubi euskal izenarekin erlazionatzeko hasitako tradizioa jasotzen du. Larrainzubik "lautadako zubia" edo "mendiaren ondoko laua" esan nahi du, herriaren egoerari dagokion bezala. Horregatik esaten dut "zubi" hitza bakarrik itzuli zela erromantzera, eta "larrain" usteldu eta gazteleratu egin dela Puente la Reina eman arte (Iruñean Larraina -Cuesta de la Reina- -rekin gertatzen den bezala). Iritzi honen berme gisa, zubia ezin izan zuela ezein erreginek eraiki gehitzen da, Erdi Aroan erreginak oso gutxi baitziren bizitza zibil eta politikoan, eta soilik seme-alabak ematen baitzituzten beren ezkontideen erregeen ondorengotza ziurtatzeko.
Armarria
Garesko armarriak honako blasoi hau du:
Bandera
Garesko banderak Garesko armarria dauka hondo gorri argi baten gainean. Hondoaren gainean gurutze zuri bat dago.
Inguru naturala eta kokapena
Erreniegako mendizerraren hegoaldean kokatzen da Izarbeibarrean Iruñeko merindadean. Klima mediterraneoko gunea da, urteko batezbesteko prezipitazioak 593mm ingurukoak dira. Urteko tenperaturak leunak izaten dira, batez beste, 11 °C eta 14 °C.
Robo ibaiak harana zeharkatzen du Arga ibaira heldu arte Garesko udalerriaren mugetan. Horrez gain, Riosalado ibaia eta Nekeas erreka aipagarri dira. Udalerrian, gainera, Sarriako Jaurerriko finka dago, gaur egun beltzaintza-ustiategi garrantzitsua. Hiribilduko auzoak Donejakue, Hiribildua, San Pedro, Zubiurrutia, Aloa, Zabaltzagain, Nekeas eta Grana Iturria dira.
Udalerrian hurrengo herri hustuak daude: Agots, Alburutz, Alor, Bargota, Biloria, Dorreta, Ekoien, Gomaziain, Hiriberri, Kortaburu, Murugarren, San Martzal, Santa Ageda, Sotets, Txiketa eta Zubiurrutia.
Klima eta landaredia
Iparraldetik hegoaldera, luzera handiko udalerria izanik, klima aldatu egiten da udalerriaren gunea zein den. Horrela, hegoaldean, mediterraneo klima kontinentala nagusitzen da, eta iparraldean klima mediterraneo-azpimediterraneoa dago. Batez besteko tenperatura 10 gradukoa da iparraldean eta 13 gradukoa hegoaldean. Prezipitazioak ere nahiko aldakorrak dira 500mm batez beste hegoaldean (urteroko egun euritsuak 75 dira), eta 1.000mm iparraldean (urteroko egun euritsuak 100 dira). Udalerriko gunerik menditsuenetan 1.000mm baino gehiago jausten dira urtero.
Garesko jatorrizko landaredia ia erabat galdu da nekazaritzaren eraginaren ondorioz. Oraindik ere, arte eta haritz batzuk badaude (13 hektarea baino ez XX. mendearen amaieran), baina udalerriaren gehienean sastraka eta mota askotako zuhaixkak dira nagusi. Birlandaturiko basoen azalera nahiko handia da, 767 hektarea, eta birlandaketa batez ere Austriatik ekarritako lariziar (Pinus nigra) eta pinu beltzekin egin zen.
Estazio meteorologikoa
Garesen estazio meteorologiko bat dago, itsasoaren mailatik 347 metrora, Nafarroako Gobernuak 1985ean jarritako estazio meteorologikoa dago.
Sorrera
1090. urtean, Bernardo, Toledoko artzapezpikua, eta Veremundo, Iratxeko abadea, Lizarrako Iofred, Bernardo eta Benerorekin ados jarri ziren gaur egungo Garesko eremuan Arga ibaiaren gainean errota batzuk eraikitzeko. 1114an, Semeno Fortanionesek, Arnaldo Iratxeko monasterioko abadearekin hizketan jarrita, lehen aipatutako monasterioari egindako dohaintza aldatu zuen, bere lehen emaztearekin batera, Sorlada eta Kahoze hiribilduetan, Zabal eta Munosko beste gauza batzuengatik, Garesko errota batzuengatik eta Capracotako pieza batengatik.
1122an, Alfontso I.a Borrokalariak, biztanleria frankoa erakartzeko politika baten esparruan, egungo Gareseko biztanleei "Obanosko belardiko zubitik Murugarren gainean" zegoen lursaila eman zien, "beren etxeak ahalik eta hoberen egin zitzaten bertan", "nahi zuten lurrak landu zitzaten, betiere egun batean joan eta itzul zitezkeenean" eta "distantzia horretako zirkuituko mendi guztietatik egurra moztu eta abereak bazka zitzaten". Era berean, Lizarrako foruak eta ohiturak izatea zehazten du. 1325ean, Karlos I.a Nafarroakoa, Parisen, pribilegio hauek berretsi zizkien Garesko biztanleei.
1147an, Gartzia V.a Ramiritz Iruñeko erregeak Grison jauna eta Templeko zaldunak absolbitu zituen, "en aquella población vieja de Puente la Reina" ("Puente la Reinako herri zahar hau") bizi zirenak, ardoak eta ardoak ezartzetik. Hortik ikus daitekeenez, Alfontso Borrokalariak 1122an sortutako populazioa lehendik zegoen "populazio zahar" baten gainean egin zen.
Hazkundea
Hiri hau erromesek Iruñea-Lizarra ibilbidea egitean pasatzen zuten Konpostelar Ibilbidearen osagai izan zen. Bere historia osoa Bideari lotuta dago, beraz, esan dezakegu erromesen ospitaleek eta Arga ibaiaren gaineko zubiak Garesko historia osoa laburbiltzen dutela. Mumadonna Santxitzek ,Antso III.a Gartzeitzen emaztea, erromesen pasabidea errazteko eraikiarazi zuen. Hiribildutik irtetean, erromesek "Hiri Zaharra" aurkitzen zuten, Gartzia V.a Ramiritz erregeak 1142an zaldunei eman ziena, eta 1146an errege berarengandik jasotzen zuena, erromesei ogia eta ardoa saldu ahal izateko pribilegioa, "propter amorem Dei" dohainik hartu behar zirenak.
Iratxe eta Leireko monasterioak hainbat jabetza izan zituzten Garesen Erdi Aro osoan zehar. Erregeak "hiribildu on" izendatu ostean, jarlekua izan zuen Nafarroako Gorteetan. Katalina I.a eta Joanes III.a erregeek, urteroko azoka eta asteroko merkatua antolatzeko eskubidea eman zioten herriari 1498an.
1252ko otsailaren 12an, Larragan, Tibalt I.a Nafarroakoak Garesko frankoei kaloniak Templeko fraideen eta Zubiurrutiko hiribilduaren aurka erabiltzeko baimena ematen die, Antso Azkarraren garaitik egiten zuten bezala.
1298ko abuztuaren 31n, Tebasen, Domingo Estebanek eta Martin Eliasek, aspalditik borrokan ari ziren hiri-aldeetako buruek, Erresumako gobernadore Alfonso Errobraikoaren esku jarri zuten beren arteko desberdintasunen konponbidea. Yanguas Mirandak aipatzen dutenez, Errobraik bere desberdintasunen mende egotera erakarri zituen aurpegiak. Ehun urte eta egun bateko su-etenak zeudela adierazi zuen. « Baten batek "en son de peleas" hitzak esaten baditu, edo beste bati "traidor", "fijo de traidor", "fijo de mestizo", "fijo de puta", "fijo de hereje", "fijo de cornudo" deitzen badio, edo hitzen gainean gezurtatzen badio, hogei libera ordain diezaiola erregeari. Zerekin ordaindu ez balu, bere gorputza erregearen menpe geratuko da. Ukabilaz zauritzen denak hogei libera ordaindu beharko ditu; arma bat bestearen kontra ateratzen duenak berrogeita hamar libra sanchete ordaindu beharko ditu. Zaurituko banintz eta odola aterako banu, ehun libra edo ukabila izango lirateke. Zaurituak kide bat galtzen badu, erasotzaileak 100 libra ordainduko ditu eta kide bera galduko du, eta su-etenean norbaitek norbait hiltzen badu, traidore gisa epaituko dute ». 1328ko martxoaren 13an, zubian, Batasunerako eta Adiskidetasunerako Gutuna sinatu zuten gizon aberatsek, zaldunek, infantzoiek, hiribilduetako gizon onek eta Nafarroako herriak, erreinua bere erregearentzat gordetzeko eta bere pribilegioak defendatzeko, Karlos I.a Nafarroakoaren heriotzaren ondorengo arazoa aurreikusiz.
Hiribildu Ona bezala
1397ko martxoaren 20an, Karlos III.a Nobleak agindu zuen Garesko hiribilduari Nafarroako Gorteetarako deia egiteko ordenan jar ziezaiola, eta gainerako ekitaldiak, berriz, Erriberriren ondoko lekuan, lehen ohi bezala. 1403an, erregeak hiribildua dohaintzan eman zion, errenta arrunt guztiekin, Leonor Trastamarakoa emazteari, bere bizitzan zehar. Gainera, 1412an, Garesko kontzejuari baimena eman zion plazan peillerika bat egiteko, soroetan fruta, oiloak, oiloak eta beste gauza batzuk lapurtzen zituztenak peilleric horretan jar zitzaten, "por tanto espacio et término como de justicia des parecerá ser facedero".
1416an, errege berak betirako gehitu zion Zubiurrutia herri gabeko lekuaren amaiera Garesi, "biztanle bat edo bi baino ez zirelako geratu", eta banatzen zituzten mugak kentzeko agindu zuen. Urte berean, errege horrek trukea egin zuen Garesko kontzejuarekin. Erregeak herriari eman zion Gomeziainen lekuan zeukan eskubide guztia, bere lurralde, mendi, ur eta nekazariek erregeari zor zioten petxarekin, etxe eta etxalde guztiak zuzenean menperatuz. Horren truke, kontzejuak zelai bat eman zion erregeari, Mercadil izeneko iturriarekin; erregearen garanaren itxituraren barruan zegoen belaze bat; hiribildutik gurpil (errota) berrirako bide publikoa zen lurrezko plaza bat; eta beste plaza bat, Garestik Sarriara joateko bidea ere bazena.
1446 inguruan ospitale handi bat sortu zen Donejakuerako erromesak hartzeko. Bertan, ogia, ardoa, ohea eta sua ematen zitzaien, eta gaixoek arreta handiz zaintzen zituzten. Nafarroako Prior Handiak honela zioen: "Etxe Santu hau sortu zuela uste dut, Galiziako Konpostelara joan ohi diren erromesentzat ospitale hau beti etxe horretan irekita egon zedin". Erromesen joan-etorria errazteko asmoz, ostatu partikularrak ere ugari izan ziren.
Erromesen ospitaleak
Bi ospitale izan ziren XV. mendetik aurrera Garesen. Zaharrena Tenplarioena izan zen (ondoren Jerusalengo Ospitalarien ordenaren jabetzakoa izango zena). Ospitalea X. mende eta XI. mendeen artean sortu zen, eta jatorriz Donejakue Bideko erromesak hartzen zituela uste da. 1448an, Joan II.aren erregealdian, beste ospitale bat eraikitzeko agindua eman zen, tenplarioen ospitalea zegoen toki berean.
Gurutzearen Ospitalea, Bianako printzeak 1448ko otsailaren 6an idatzitako dokumentu bati esker eman zen ezagutzera. Bianako printzeak berak ospitalea eraikitzeko lurrak eskaini zituen Sorakoitz izeneko lekuan. Ospitaleak garrantzia handia izan zuen XV. mendetik XVI. mendera, baina, azkenik, erabili ez, eta eraikina bertan behera geratu zen.
Udal Ospitalea, berriz, 1556an jarri zuten martxan, eta gaixoak sendatzeaz emakume bat arduratzen zen. 1857an eraikin zaharra beste zeregin batzuetarako erabili zen, etxerik ez zuten pertsonentzako aterpe bihurtu zen, eta udal ospitalea beste eraikin batera eraman zuten.
Chalcostigma herrani
Chalcostigma herrani Chalcostigma generoko animalia da. Hegaztien barruko Trochilidae familian sailkatua dago.
Gares
Nafarroako Gerra Zibilpean
Nafarroako gerra zibilen esparruan, agaramondarren eta beaumontarren artean, 1451ko abuztuan, Asturiasko printzearen agindupean zeuden Gaztelako tropak Nafarroan sartu ziren, Lizarrarantz aurrera eginez; geroago, Alvaro de Lunaren tropak eta Joan II.a Gaztelakoaren tropak batu zitzaizkien. Gaztelako presioaren eta Aragoiko presioaren artean, Karlos IV.a Bianako printzeak, bere aita Aragoikoa alde batera utzita, gaztelarrekin alde bakarrez negoziatzea erabaki zuen. Gaztelak aukera bikoitza jokatzen du Karlosi bere aitaren aurrean laguntza aginduz eta Frantziako erregearen aurrean bitartekari lanak eginez, Bianako Printzearekin aliantza bat sinatzera makurtuz.