cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prauthoy
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Prauthoy udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 225 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Borso del Grappa
Borso del Grappa Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Rochelle (Georgia)
Rochelle  Georgiako estatuko hiri bat da. Upson konderrian kokatua dago. 2010ean 1,174 biztanle zituen, 4.94 kilometro koadrotan banatuta.
Puta zikinak (liburua)
Puta zikinak: Sexu-langileen eskubideen aldeko borroka Juno Mac-en eta Molly Smith-en 2018an idatzitako liburua da. Amaia Astobizak euskaratu zuen Katakrak argitaletxearen bidez 2022an.
Lan sexualeko politiken eraginak aztertzen dira bertan, erabateko despenalizazioaren alde eginez. Liburuak hainbat gai jorratzen ditu: biziraupen-sexua, sexu-lan migratzailea, sexu-lanari buruzko iritzi feministak eta sexu-langileen droga-kontsumoa. Autoreen ustez, lan sexualari egiten zaizkion kritika arruntak arazo orokorragoak dira kapitalismoarekin.
Sinopsia
Prostituzioaren gaia ikuspegi kritiko eta feministatik aztertzen da liburuan. Lanaren helburua da prostituzioa legeztatzearen aldeko argudioei aurre egitea eta emakume sexualen esplotazioari eta indarkeriari aurre egiteko alternatibak proposatzea.
Liburuan, autoreek diote prostituzioa emakumeen aurkako indarkeria dela, sarritan pobreziarekin, bereizkeriarekin eta sexu-abusuarekin lotzen baita. Halaber, zalantzan jartzen dute prostituzioa legeztatzea sexu-langileen segurtasuna eta eskubideak bermatzeko irtenbidea dela, eta argudiatzen dute horrek ez diela heltzen esplotazioaren eta indarkeriaren azpian dauden kausei.
Legeztatzearen ordez, autoreek alternatiba batzuk proposatzen dituzte, hala nola prostituzioa despenalizatzea eta sexu-langileei industriatik ateratzen laguntzeko laguntza-programak ezartzea. Sexu-heziketan eta sexu-abusuaren eta sexu-esplotazioaren prebentzioan ere arreta handiagoa jartzearen alde daude, bereziki pertsona ahulenentzat.
Erasoak
2023ko otsailean Baionako liburu-denda batean liburuaren euskarazko itzulpenaren ale guztiak erasotuak izan ziren. Katakrak-ek ekintza gaitzetsi zuen komunikatu bat argitaratuz.
Jorge Barrena
Jorge Barrena Cia (Allotz, 1978ko abuztuaren 22) euskal herritar futbolari ohia da. Eskuin atzelari lanetan aritzen zen.
Ibilbidea
''2017ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.''
Thamnophis
Thamnophis Natricidae familiako narrasti genero bat da. Ipar Amerika eta Guatemalan bizi dira.
Mount Desert (Maine)
Mount Desert Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hancock konderrian kokatuta dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Stadelheim espetxea
Stadelheim espetxea Munich hiriko Giesing barrutian dagoen presondegia Alemaniako handienetariko bat da. 1894an sortua nazien garaian bertan hilarazte asko egin ziren.
Espetxearen ezaugarriak
14 hektarea ditu eta 1.500 preso izateko pentsatuta dago. Uste askoan heriotz zigorra ezartzeko erabilia izan da:
Kollerita
Kollerita mineral bat da.
Kotuń udalerria
Kotuń Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Siedlce barrutian kokatuta. 150,47 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8575 biztanle zituen.
Citroën C3
Citroën C3 Citroën marka frantsesak 2002 tik ekoizten duen auto mota balioanitza da. Donato Cocok eta Jean-Pierre Plouék diseinatu zuten, azken honek Renault Twingo diseinatu zuen ere.
Vipera sachalinensis
Vipera sachalinensis Vipera generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Sexukide
Sexukide adostutako sexu harreman bateko partaide bakoitzari deritzo. Sexukideak edozein sexu, genero edo joeratakoak izan daitezke, partaide kopurua edozein dela ere. Horrez gain, sexukideen arteko harremana maitasunezkoa zein aldi baterako topaketa izan daiteke. Beraz, sexukideak pertsona kutunak (esaterako ohaideak) nahiz ezezagunak (esaterako prostitutu zein prostitutak, gau bateko txortalagunak) izan daitezke.
Trachischium
Trachischium Natricidae familiako narrasti genero bat da. Asiako hegoaldean bizi dira.
Sexukide
Sexukide hitza adostutako sexu harremanen alorrean besterik ezin da erabili. Hortaz, sexu harremana bortxazkoa bada, derrigorrez bortxatzaile eta biktimen artean bereizi behar da, non bortxatzailea biktimaren sexu-askatasunaren aurkako erasotzailea den.
Kollerita
Ezaugarriak
Kollerita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Mount Hope (New York)
Mount Hope Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Orange konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hemibrycon colombianus
Hemibrycon colombianus Hemibrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Kowal
Kowal Poloniako Kujavia-Pomeraniako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Włocławek barrutian kokatuta. 4,68 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3554 biztanle zituen.
Prosa
Prosa edo hitz lau hizkuntzak bere era natural edo arruntean hartzen duen egitura edo forma da, olertiak ez bezala neurri eta erritmo jakin batzuk bete behar ez dituena. Prosa hitza latinezko prōsa hitzetik dator, hitzez-hitz zuzen esan nahi duena. Nahiz eta badauden bere egiturari buruzko eztabaida kritikoak, bere bakuntasuna ahozko elkarrizketatik dator. Olertia, berez, hitz laua baino zaharragoa den arren, hitz laua oso erabilia da literaturan (saiakera eta eleberrietan), egunkarietan, aldizkarietan, entziklopediatan, filmetan, historian, filosofian, zuzenbidean eta beste hainbat arlotan.
Prosak edukiari berari ematen dio garrantzia, eta, horretarako, ideiak azaltzearen argitasuna bilatzen du. Olertiak, aldiz, formari ematen dio garrantzia edukiaren gainetik, atsegin estetikoa lortzeko. Hitz lauak azterketa dakar berarekin, eta, beraz, logikoa eta koherentea izan nahi du; olertiak, berriz, intuiziozko sintesiarekin jokatzen du, irakurlea hunkitu nahian. Hala ere, literatura modernoan, bi generoen arteko nahasketak egin ohi dira, eta horrela sortzen dira hitz lau poetikoa eta olerti prosaikoa.
Egitura
Prosak, ia beti, poesia tradizionalean aurkitzen den bertsoak baino egitura metriko informalagoa dauka. Poemak egiteak metrika bat edo errima dakar; prosan, berriz, perpaus gramatikal osoek paragrafoak osatzen dituzte, eta erakargarritasun estetikoa alde batera uzten dute. Prosa-lan batzuek egitura metrikoaren aztarnak dituzte, eta bertsogintza prosa poesiaz izenez ezagutzen diren bi literatura-moduen nahasketa kontzientea da. Era berean, zenbait murrizketa dituen bertso-lanak bertso librea deritzo. Prosak hizkera arruntaren forma islatzaileagoa aurkezten du, sarritan elkarrizketa. Puntu horretan, Samuel Taylor Coleridgek txantxetan esan zuen: «hasi berri diren poetek prosaren eta poesiaren definizioak ezagutu behar dituzte, esan nahi baita, prosa hitzak bere ordenarik onenean, poesia hitz onenak ordenarik hoberenean»
Molièreren Le bourgeois gentilhomme lanean, Monsieur Jourdainek, inongo bertsorik edo prosarik gabe, zerbait idazteko eskatu zuen, bere filosofia irakasleak erantzun zion: «Ez dago prosaz edo bertsoz baizik adierazteko beste modurik –hain zuzen– prosa ez dena bertsoa delako eta bertsoa ez dena prosa». Horrela, aipatutako definizioari dagokionez, esan daiteke «ideiak gehigarririk gabe itzultzea dela pentsamendua, garuneko ideiek ez baitute inolako konposizio metrikorik jarraitzen».
Jatorria
Antzinako greziar literaturan, edozein literaturari poesia esaten zitzaion. Hala ere, greziar kulturan, artearen kontzeptua bera erritmoari lotuta zegoen, eta, beraz, literatura lan gehienek forma poetikoa zuten. Geroago, erritmikoki antolatutako diskurtsoari, bertso deitzen hasi zitzaion, erritmoarekin lotuta ez zegoen diskurtsoaren aldean. Antzinako erromatarrak, greziar kulturaren ondorengoak, prosa deitzen hasi ziren. Kintilianoren garaian, ōtiō prōsa esamoldea aurkitu zen; Senekaren garaian, berriz, adierazpen askatasunari erreferentzia egiteko, prōsa erabili zen errepikapen ez-erritmikoak aipatzeko.
Agerikoa den arren, ez dago bereizketa argirik prosa eta poesia kontzeptuen artean. Badira erritmorik ez duten lanak lerrotan banatuta eta poesiarekin lotutakoak, eta, alderantziz, errimaz eta erritmoz idatziak, baina prosari lotutakoak.
Euskaltzaindiaren hiztegian, honako definizio hauek ematen ditu:
Historia
Antzinako Grezian, poesiarekin batera fikziozko prosa ere bazegoen: mitoa, legendak, ipuinak, komediak. Genero horiek ez ziren poetikotzat hartzen, antzinako greziarrentzat mitoa ez baitzen fenomeno artistikoa, erlijiosoa baizik, kondaira (historikoa), maitagarrien ipuina (etxekoa), komedia errealistegia zen. Ez-fikziozko prosak lan erretorikoak, politikoak eta, geroago, zientifikoak biltzen zituen. Antzinako munduan, Antzinako Erroman eta, gero, Erdi Aroko Europan, prosa bigarren mailan zegoen, egunerokotasunaren edo publizitatearen literatura osatuz goi mailako poesia artistikoaren aldean.
Erdi Aroko bigarren erdian, egoera pixkanaka aldatzen hasi zen. Antzinako sistemaren eta gero gizarte feudalaren gain beherarekin batera, olerkia, tragedia eta oda gainbehera joan ziren. Burgesiaren garapena eta hazkunde kultural eta ideologikoa direla eta, prosazko generoak gero eta gehiago hazten eta garatzen dira hiri handietako kulturan oinarrituta. Eleberria edo nobela sortzen da, eta, ondoren, haren eraketa. Feudalismoaren eta esklabotzaren gizartearen literaturan, paper garrantzitsua betetzen zuten antzinako poesia generoek, pixkanaka-pixkanaka, beren lehen mailako garrantzi nagusia galtzen dute, literaturatik batere desagertzen ez diren arren. Hala ere, genero berriek, lehenik estilo burgesetan eta gero literatura kapitalista osoan paper garrantzitsua betetzen dutenek, argi eta garbi hartzen dute prosa. Prosa artistikoa, poesiaren lidergo-lekuari, desafio egiten hasten da; bere auzokide bihurtzen da, eta, geroago, kapitalismoaren gailurrean, baita ordeztu ere. XIX. mende inguruan, prosalariak, eleberri eta nobelagileak fikzioko pertsonaiarik nabarmenenak bihurtu ziren, poesiaren garaipenaren garaian olerkien eta tragedien sortzaileek eman zituzten ohiko orokortze handi horiek gizarteari emanez.
Literatura grekoa
Antzinako Greziako literaturan, literatura tekniko guztiari poesia deitzen zitzaion. Greziako kulturan, artearen kontzeptua erritmoari oso lotuta zegoen, eta, horregatik, literatura lan gehienak bertso formakoak ziren.
Kontserbatzen diren lehen prosako dokumentuak, K.a. VI. mendekoak, Jonian daude, lehen, prosa narratibo batekin, lekuak, ohiturak edo istorioak deskribatzeko hizkuntza arrazionalistago batekin, lirikotik ezberdina. Hala ere, bere gailurra Atenasera iritsiko zen K.a. V. eta IV. mendeetan[6]. Mende horietako lorpenik handienak filosofian gertatu ziren. Filosofo guztien artean, hiru izen nabarmentzen dira: Sokrates (K.a. 470-399), Platon (K.a. 427-347) eta Aristoteles (K.a. 384-322) ..
Orduan, hizlari handiak agertzen dira:
Greziar historiografiaren autore nagusiak honako hauek dira:
Prosa motak
Era askotako prosak daude, bakoitza ezaugarri eta bereizgarri zehatzekin. Jarraian, egiten diren bereizketa nagusiak ageri dira :
Prosa arrunta
Aurretiaz landu gabeko diskurtso mota da, norbanakoak inprobisatzen duena. Oro har, ahoz adierazten da.
Prosa literarioa
Helburu literarioak ditu, eta honako hauek dira ezagunenak :
Olerkien hainbat berezitasun ditu, besteak beste, osagai lirikoak, hitzak osatzen dituzten soinuen armonia... baina bertsoaren berezko elementu formalik gabe, hala nola metrika eta errima. Poematik bereiz dezakegu prosan idatzita dagoelako, eta ipuinetik edo kontakizunetik, bere helburuagatik: sentimenduak eta sentsazioak transmititu nahi ditu, gertaerak kontatu baino.
Istorio bat osatzen duten gertakarien azalpen ordenatu eta jarraitua da.
Pertsonaien elkarrizketan edo bakarrizketetan, gertaera edo gatazkaren bat irudikatzen da. Egileak ekintzaren garapena eszenara eramaten du: gertaerak ez dira kontatzen, antzeztu baizik.
Prosa ez-literarioa
Beren konplexutasunetik haratago, ez dira helburu literarioekin sortu. Honakoak dira ohikoenak:
Prosaren genero literarioak
Era askotako prosa dago, bakoitza ezaugarri eta bereizgarri zehatzekin.
Breda di Piave
Breda di Piave Italiako udalerri bat da. Trevisoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Prosa
Prosaren genero literarioak
Genero kontzeptuak obra baten edukia baino gehiago forma definitzen duen arren, genero gehienek idazketa poetikoa (poemak, antzezlanak) edo prosa dute ardatz. Hala ere, banaketa hori ez da hitzez hitz hartu behar, zenbaitetan genero ezberdinetako lanak haientzat oso ohikoak ez diren formekin idatzi baitira. Horren adibide dira: poeta errusiarren bertso formako eleberriak eta kontakizun laburrak, hala nola Puxkinen Nulin kondea, Etxe bat Kolomnan eta Eujenio Onegin lanak eta Lermontoven Diruzaina eta Sashka. Gainera, genero batzuk maiztasun berarekin idazten dira prosan eta bertsoan (Maitagarri-ipuinak).
Breda di Piave
Mugakideak
Breda di Piavek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Rockmart (Georgia)
Rockmart  Georgiako estatuko hiri bat da. Towns konderrian kokatua dago. 2010ean 4,199 biztanle zituen, 14.6 kilometro koadrotan banatuta.
Prosa
Narrazio generoak
Tradizioz, prosa gisa sailkatu izan diren literatura-generoak dira: biografia, manifestua, saiakera, eleberria, parabola, ipuina, epopeia eta abar.
Un divan à Tunis
Un divan à Tunis 2019ko Manele Labidi franko-tunisiar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.
Prosa
Eleberria
Eleberria narrazio-genero literarioa da, oro har, prosan eta luzera nabarmena izan dezakeena, non fikziozko gertakariak pertsonaiak, agertokiak, narratzaileak eta ikuspuntu batean oinarrituta azaltzen diren. Ekintza apaintzeko, argitzeko edo atseginago egiteko deskribapenak eta elkarrizketak ager daitezke.
Generoa, berez, aro modernoan sortzen da, nahiz eta 1934. urtera arte ez zen literatura genero gisa tratatuko, Mikhaïl Mikhaïlòvich Bajtín-ek eleberria eleberri-prosatik eta poesia lirikotik bereizi zuenean. Aurreko kritikarien eztabaida horren aurrekariak dira eleberrian ez zutela poesiaren estilo bera aurkitu, eta, beraz, garrantzi artistikoa ukatu zioten soilik dokumentu gisa tratatzeko. Hogeigarren hamarkadatik aurrera, eleberri-prosa aztertzea eta bere berezitasunaren arabera definitzea pentsatu zen. Bajtinen ustez, 1920ko hamarkadako kritikoen akatsa izan zen genero poetikoen analisiak kopiatzea, azterketa monoestilistikoa baitzen. Horrela, estilistika baztertuz, eleberriaren azterketaren estatusa norbanakoaren eta artistaren trebetasunetara murriztu ohi da, hirietako hizkeraren, erregistro sozialen, belaunaldien eta aroen testigantzak alde batera utziz. XVIII. mendearen erdialdetik aurrera eta pixkanaka, «genero guztiak neurri handiagoan edo txikiagoan eleberritzen dira», eta, horrekin, askatasun handiagoa lortzen da:
Ipuina
Bi ipuin mota nagusi daude: ipuin herrikoia eta ipuin literarioa.
Parabola
Parabola eduki didaktikoa duen istorio alegoriko baten antzekoa da, antzinatik ezagutzen dena, askotan literatura kristauan, Biblian batez ere. Makurduran (parabola) mugitzen den narrazio forma berezi hori objektu abstraktuekin hasten da, istorioa pixkanaka gai nagusira hurbilduz, eta, gero, hasierara itzultzen da, Testamentu Berriko seme hilkorraren parabolan modura. Jesusek erantzun zien bere ikasleei, honela irakasten baitzuen, parabolatan : Platonen Errepublikan, parabolek, hala nola haitzuloko itzalak aipatzen dutenek, argumentu abstraktu bat biltzen dute narrazio konkretuago eta errazago batean. Maitagarrien ipuin asko, beren ingurune magikoa izan ezik, parabola garatutzat har daitezke. Badaude parabola egitura duten eleberri batzuk Kafkaren lanetan edo Luzio Apuleioren Urrezko Astoan.
Greziar erretorikoek, narrazio labur baten moduan, fikziozko edozein ilustraziori emandako izenetik dator parabola hitza. Geroago, fikziozko narrazio gisa ezagutu zen, oro har, modu naturalean gerta daitekeen zerbaiti erreferentzia eginez eta horretarako gai moral edo espiritualak behar diren. Parabolen adibide batzuk, besteak beste, The Blind and the Lame, The King and the Scribes, eta The Drunkard Ignacy Krasickiren eskutik.
Biografia
Biografia (grezierazko bios (βιος) (bizitza) eta graphein (idatzi) hitzetatik dator) pertsona baten bizitzaren istorioa da, hitz gutxitan kontatua, jaio zenetik hil arte, bere lorpenak eta bere porrotak, baita berari buruzko interesa eta esanguratsu den guztia ere. Biografia modernoak (adibidez, Bidegileak bilduma ) baldintzatasun historikoa, nazionala eta soziala, nortasunaren mota psikologikoa eta mundu soziokulturalarekin dituen kausa-ondorio harremanak erakusten ditu.
Hori dela eta, normalean, pertsonaia erreal baten bizitzaren jaiotzatik heriotzara edo gaur egunera arte, narraziozko eta hirugarren pertsonan, erakusketa baten forma hartzen du. Bere formarik osatuenean, batez ere iraganeko pertsonaia bat bada, bere ekintzak ere azaltzen ditu garai hartako testuinguru sozial, kultural eta politikoaren arabera, bere pentsamendua eta figura era dokumentalean berreraiki nahian. Idatzizko biografiak historiaren azpigenero literario bat osatzen du, hainbat azpigenerotan banatzen dena. Ezaugarri nagusiak hauek dira:
Genero horren kasu zehatz bat autobiografia da, askotan egunkari edo kronika moduan bildua. Pertsonaiaren deskribapena baino, pertsonaiak gogoratzen duena azpimarratzen duen estiloa da. Egilea gertakariak eta bizipenak aurkezten dituen pertsonaia da aldi berean, hirugarren pertsonei buruz hitz egiten du, bere ikuspuntutik deskribatuta, eta horrek narratzaileari buruzko hainbat informazio gehiago ematen digu deskribapenaren objektuari buruz baino. Egileak pertsonaia eta gertaera edo jazoera garrantzitsuak hautatzea ere biografiaren zati garrantzitsu bat da, zerk eragin zion garrantzitsutzat jotzen duen edo bere lehentasunen parte den erakusten baitigu. Biografian ez bezala, ezin da objektibotasuna exijitu, narratzailearen eta subjektuaren kointzidentziari esker (argitzea beharrezkoa da) gertaerak sentitu edo hautematen diren moduan deskribatzen baitira, ez biografian moduan. Zentzu horretan, sarritan, autobiografia formala memoria batetik bereizten da. Ondorengo lanetarako adibide gisa balio izan duen autobiografia garrantzitsuenetako bat Jean-Jacques Rousseauren Aitorpenak (1781-1788) izan zen, Agustin Hiponakoaren izen bereko lana irakurtzean inspiratuta
Kronika
thumb|[[[[Ramon Muntaner|Ramon Muntanerren Kronika, Liburutegi Nazionaleko Codexa]].Kronika denbora-espazioetan ordena kronologikoan eta, aldi berean, momentuko egoerak diren gertakari historikoak kontatzen dituen literatura-lana da. Kronika hitza latinezko Chronicatik dator, hau da, greziar Kronika bibliotik eratorria (denboraren ordena jarraitzen duten liburuak). Kronika batean, gertaerak gertatutako denbora-ordenaren arabera kontatzen dira, askotan lekukoak edo garaikideak kontatuak, lehen edo hirugarren pertsonan.
Kronika herrialde baten, toki baten, garai baten edo gizon baten historia zehatza da, edo, oro har, gertaera batena, ikusitako xehetasun guztiak iruzkinik gabe (baita kontatu dizkioten gertaera guztiak ere) erregistratu dituen lekuko batek edo garaikide batek idatzia. Horiek dira, adibidez, Flodoard de Reims kalonjearen eta Guillem de Nangis-en latinezko kronikak eta Froissart eta Monstreleten kronika frantsesak. Europako herrialde guztietatik, beharbada, kroniketan aberatsenak Frantzia, Italia eta Ingalaterra dira.
Kronikak hizkera sinplea, zuzena eta oso pertsonala erabiltzen du, eta literatura-hizkuntza onartzen du deskribapenak azpimarratzeko, adjektiboen erabilera behin eta berriz erabiliz. Ekintza-adizkiak erabiltzen ditu, eta espazioaren eta denboraren erreferentziak aurkezten. Kronikak nolabaiteko distantzia tenporala ekartzen dio idazkera historikoa deritzonari. Kroniken bitartez, gutunak idatz daitezke hainbat pertsonen iritziak hartuz, hori egia den ala ez jakiteko, Gabriel García Márquezek idatzitako Iragarritako heriotz baten kronika liburuan egiten den moduan.
Kronikak kazetaritza genero ere badira. Beren edukiaren arabera, horia edo zuria gisa sailkatzen dira. Horiek material subjektiboagoa dute, eta, oro har, zilegitutako ahotsa pertsona edo herritar arrunta da. Zuriek material objektiboagoa erabiltzen dute, eta zilegitutako ahotsa da, oro har: agintaria, profesional bat, eta abar.
Prosa poetikoa
Prosak poesiaren propietate batzuk eskuratzen dituenean (hala nola metrika) edo forma poetikoren bat barne hartzen duenean esaten zaio prosa poetikoa, batez ere bertso librea bada. Hala ere, kontzeptu kontraesankorra da, hain zuzen ere, bertsoaren ezaugarriak baitira prosarengandik bereizten dutenak, baina literatur formen bilakaerak sailkapen zorrotz baten mugak behartzen ditu sarri.
Diego Royo
Diego Royo Arellano (Tarazona, 1991ko abenduaren 7a) espainiar futbolaria da, Lezaman hezia. Atzelari edo edilari moduan aritzen da.
Prosa
Prosa poetikoa
Prosa-poema denaren definizio anitzen artean, Marchese eta Forradellasen Diccionario de retórica, crítica y terminología literarian emandakoa dago, non esaten den :
Diego Royo
Kirol Ibilbidea
''2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Prosa
Saiakera
Saiakerak hainbat gairi buruzkoak izan daitezke, hala nola literatura, filosofia edota ekonomia. Ohikoa da, halaber, esparru akademikoan saiakuntzak idaztea. Saiakuntza akademikoek objektibotasun, zorroztasun metodologiko eta gutxi gorabehera ezarritako formatuen estandarrei atxiki ohi zaizkie eremu zientifikoaren edo humanistikoaren barruan.
Kazetaritza
Komunikazioaren teorialari batzuek kazetaritza-generoak gizarte batean kulturalki ezarritako eta aitortutako komunikazio-forma gisa definitzen dituzte, komunikazio-prozesuak aurrera eramateko aipatzen diren arau-sistema gisa. Beste autore batzuek, berriz, kazetaritza generoak errealitatea eraikitzen duten oinarrizko kategoria gisa ikusten dituzte. Kazetaritza generoak elkarrengandik desberdintzen dira gertatzen ari denaren konplexutasuna jaso eta irakurleari agerian uzteko.
Kazetaritza generoen sailkapenak askotarikoak dira. Horiek egile eta korronte ezberdinen arabera aldatzen dira.
Tipologia anglo-saxoiaren arabera, egiteak sakratuak dira, ideiak askeak esalditik abiatuta, bi genero mota ezagutzen dira: gertakariak ezagutarazten dituztenak ( albisteak, erreportajeak eta kronika) eta ideiak ezagutarazten dituztenak (editoriala nagusiki) eta iritzi artikulua.
Latinezko tipologien arabera, lau genero nagusi bereizten dira: informazioa, erreportajea, kronika eta artikulua edo iruzkina.
Beste sailkapen batzuk bereizten dituzte: Generoak sailkatzeko beste irizpide bat subjektibotasun maila da, kazetariak testuan duen presentzia handiagoa edo txikiagoaren arabera:
Manifestua
Manifestua prosa itxurako adierazpen programatikoa da, mugimendu literario, mugimendu, eskola edo talde jakin baten printzipio estetikoekin erlazionatua. Hitza XIX. mendean zabaldu zen, eta, esanahiari dagokionez, nahiko zabala da; beraz, baldintzazkoa da, eta literatura-fenomeno sorta oso bati aplika dakioke, adierazpen zehatzetatik hasi eta serioetaraino, hala nola tratatuak, artikuluak eta aitzinsolasak. Kasu batzuetan, idazle eta kritikari literarioen diskurtso estetikoak adierazpen literarioak dira, eta eragin zuzena dute prozesu historiko eta literarioan, nahiz eta adierazpen batzuk, agerikoak, iragankorrak eta inpaktu txikikoak izan. Batzuetan, literatura-manifestuak eta literatura-eskolaren benetako edukia ez datoz bat. Oro har, manifestuek bizitza sozial bizi baten emaitza bat edo beste irudikatzen dute, bilaketa estetikoak eta literatura berriaren eraketa-prozesua islatuz.
Euskal Herriari dagokionez, ezin alde batera utzi Sabin Arana Goirik Larrazabal baserrian irakurritako manifestua.
Latindar literatura eta kultura
Erromatar kulturan, berriz, prosa oratoriarekin dago erlazionatuta, eta ez narratibarekin. Marco Tulio Zizeronek, Oratore lanean, hiru estilo ezberdintzen ditu: baxua, erdi-mailakoa eta altua. Modu berean, esaldien zatien egituraren inguruko eta erritmoaren inguruko ezaugarriak zehaztu zituen.
Kintilianori esker, modelo hori Erdi Arora iritsi zen, eta eragin handia izan zuen eskoletan eskutitzak eta beste dokumentu batzuk sortzeko erretorikan (ars dictandian) eta kantzilergoetan.
XIII. mendean, Juan de Garlandiak estilo prosaiko batzuk deskribatu eta klasifikatu zituen. Modu berean, garai horretan, latindar prosa zientifikoa eta filosofikoa garatu zen, eta, ornatusaren iritzia baino, eskolastikaren eskemak gailendu ziren.
Errenazimentu garaian, prosa genero zabalagoa landu zen. Klasizismoko poetikako ereduak kopiatu ziren genero literarioetan. Barrokoan, hori bera egiten jarraitu zen, eta emaitza onak lortu ziren. Argien Garaian edo Ilustrazio garaian, zabalkunderako, narratiba polemikorako, filosofikorako eta satirikorako erreminta bilakatu zen prosa.
XIX. mendean, prosa eta poesiaren arteko ezberdintasuna gehiago handitu zen. Prosa teoriko-narratzailea eta funtzio lirikodun poesia terminoak sortu ziren.
Euskal prosa
Euskal prosari dagokionez, euskal literaturaren hastapenetan, prosa erabilgarria ageri da, adibidez, gutunetan (XVI. mendea) eta, geroago ere, abeltzaintza, sukaldaritza eta beste arlo batzuetako liburuetan. Prosa literarioa, artzain eleberri batez abiatu zen, Joan Perez de Lazarragaren narrazioaz (1567). Baina administrazioan, erakundeetan eta eskolan, gaztelania eta frantsesa erabili izan dira euskara oraintsu ofizial bihurtu arte (1978). Prosa landuan, erlijio arloko prosa izan da nagusi XX. mendera arte bederen, XIX. mende bukaeran, genero berriak garatuz doazela (kontaera, antzerkia, kazetaritza) eta, ofizialtasunetik aurrera, zinez ugaltzen.
Arne Aadne Garborg
1877 eta 1882 bitartean Aberria astekaria argitaratu zuen Norvegiako herri-hizkuntzan (landsmaal). Bjørnsonen eraginez pentsamendu librera jo zuen Ikasleak-Nekazariak bere lehen eleberriak (1883) adierazten duen bezala. Gizonak eleberri naturalistan kritika ofizialari eta burgesiari eraso zien. Beste zenbait obrarekin ere eztabaida sortu zuen, baina nolabaiteko mistikotasunera itzuli zen berriro; fedea eta bizitza bateratzen saiatu zen: Gizon nekatuak (1891), Aita galdua (1899).
Autofinantzazio
Finantzetan, autofinantzaketa edo autofinantzazioa enpresa, inbertsio, proiektu edo jarduera batek behar dituen finantza-beharren berezko estaldura adierazten duen terminoa da, mailegu, kreditu eta bestelako kanpoko finantza-baliabiderik erabili gabe. Autofinantzaketa enpresako jabeen kapitalak erabiliz edo jarduerak berak sortzen dituen mozkinen bitartez gerta daiteke. Amortizazioa ere autofinantzaketa-modu bat da, horren bitartez enpresak aktiboen balioen gutxitzea aldiro hartzen baitu beregain, galera moduan.
Jupiterren eraztunak
1979 urtean Voyager 1 espazio-ontziak Jupiterren eraztunak aurkitu zituen. Eraztun nagusiak 6500 km-ko zabalera du, planetaren erditik 120.000 km-ra orbitatzen du eta bere lodiera kilometro gutxi batzutakoa besterik ez da. Voyager 1 eta 2 eta Galileo espazio-ontziek bakarrik ikusi izan dituzte, oso meheak baitira lurretik ikusi ahal izateko.
Eraztunak hautsez osatuak daude, satelite hurbiletatik jaurtitakoak meteoritoen talken eraginez. Eraztun nagusiko partikulak Metis eta Adrastea sateliteetatik datoz, eta kanporago dagoen Gossamer eraztunarenak Amaltea eta Thebetik.
Acanthocobitis urophthalmus
Acanthocobitis urophthalmus Acanthocobitis generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Amillis
Amillis Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
2019ko Getxoko Zirkuitua
'''LVXXIV. Getxoko Zirkuitua- XVIV. Ricardo Otxoaren Memoriala''' 2019ko uztailaren 31n egin zuten. 17 km luzera zuen zirkuituak Getxo, Berango eta Leioa zeharkatu zituen eta pelotoiak, 10 bira egin ondoren, guztira 192 km osatu zuen. 1.1. maila zuen.
Kate Spade
Katherine Noel Brosnahan (Kansas, 1962ko abenduaren 24a – New York, 2018ko ekainaren 5a), ezaguna Kate Spade edo Kate Valentine izenez modaren munduan, estatubatuar moda-diseinatzailea eta enpresaburua izan zen. Kate Spade New York diseinu-markaren sortzailea izan zen.
2019ko Getxoko Zirkuitua
13 taldek eta 85 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 64 amaitu zirenak. Garailea Jon Aberasturi arabarra izan zen.
Amillis
Biztanleria
2007an Amillis udalerrian erroldatutako biztanleak 762 ziren. Familiak 282 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 67 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 127 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 349 etxebizitza zeuden, 276 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 37 hutsik zeuden. 318 etxeak ziren eta 29 apartamentuak ziren. 276 etxebizitza nagusietatik 213 bere jabearen bizilekua ziren, 54 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 34 etxek hiru zituzten, 70 etxek lau zituzten eta 149 etxek bost zituzten. 210 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 115 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 143 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 503 ziren, horien artean 390 aktiboak ziren eta 113 inaktiboak ziren. 390 pertsona aktiboetatik 354 lanean zeuden (188 gizon eta 166 emakume) eta 37 langabezian zeuden (17 gizon eta 20 emakume). 113 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 41 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Amillis udalerrian 285 unitate fiskal zeuden, 741 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.175 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 3 zurginak, 2 argiketariak eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Amillis udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.573 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hemibrycon dariensis
Hemibrycon dariensis Hemibrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Fort Apache
Fort Apache (euskaraz Apatxe Gotorlekua) 1948ko John Ford estatubatuar zinema zuzendariaren filma bat da. "Zalduneriaren Trilogia" delakoa osatzen duten hiru filmetako lehenbizikoa izan zen (beste biak She Wore a Yellow Ribbon eta Rio Grande), bestalde Hollywooden filmatu eta indiarrekiko nolabaiteko atxikimendua agertu zuen aurreneko filma ere izan zen.
Argumentua
Owen Thursday (Henry Fonda) Arizonako Fort Apache gotorlekura lekualdatua izan da. Bere lorpenak izango diren ekintzen bidez ohore militar handiak lortu nahi dituen gizon handigura bat da. Militar harroputz eta xehetasun zalea, arauekin erabat obsesionatua, Cochise indiar buruzagiarekin amaitzeko plan bat du, aurretik jada, Mexikoko mugararte jarraitu duelarik.
Brennivín
Brenninvín edaria Islandiako pattar bat da. Patata eta txarpoil ( kumino mota bat) espeziarekin egiten den salda bat destilatzen da, bertatik akvavit edariaren anaia izan daitekeena Brennivín edari alkoholikoa egiten dute. Edari honek 37,5% inguru izan ditzake. Txupito baso batean edaten da oso hotza.
Kotxepin Bengoetxea
Kotxepin Bengoetxea Etxebarria (Lemoa, Bizkaia, 1949ko maiatzaren 16a - ibidem 1987ko urriaren 10) euskaltzalea izan zen. Lan handia egin zuen Lemoan euskeraren eta kulturaren alde, aitortza gisa, jaioterriko Kultur Etxeari Kotxepin izena jarri zioten 2021eko apirilaren 23an.
Biografia
Herriko ume eta gazteei, euren egoera ekonomikoa edozein izanda ere, euskaraz bizitzeko aukera eman zien bai herrian eta bai herritik kanpo. Ezagutzen dutenek bere eskuzabaltasuna azpimarratzen dute, pertsona guztiei aukera berdinak eskaintzea izan baitzen bere nahietako bat.
Argitalpenak
. Indusiko San Frantzizko baseliza (Dima-Bizkaia) (Talde-lanean).
Aldo Rossi
Aldo Rossi (Milan, 1931ko maiatzaren 3a – Milan, 1997ko irailaren 4a), teoriko, margolari eta arkitekto postmoderno italiarra izan zen.
Kotxepin Bengoetxea
Aitortza
Handia izan zen Arratiko kulturzaleentzat: Lemoako Kotxepin Kultur Etxea inauguratu zen eguna. Herriaren parte hartzearekin, 5 urteko lanarekin eta euskararen alde lan egin zuen herriko emakume baten izenagaz zabaldu zen.
Aldo Rossi
Rossi XX. mendearen bigarren erdialdeko arkitekturaren berritzaile ideologiko eta plastiko handienetakoa izan zen. Geometria eta oroimenari zion gurtza eta poesia metafisikoa zirela-eta, milandar honek XX. mendeko azken hereneko arkitektura eta hirigintza aldatu zuen.
Kotxepin Bengoetxea
Aitortza
Kotxepin Bengoetxea Etxebarriaren familiak lehen aldiz atea zabaldu zuen momentua hunkigarria Izan zen. Emakume Lemoaztar honek euskararen eta euskal kulturaren alde egindako lanari aitortza izan zen.
Aldo Rossi
1959 urtean Milango Poltitecnicoan arkitekto diploma lortu ondoren, 1961 eta 1964 artean Casabella-Continuità Milango aldizkariaren erredaktoreetako bat izan zen. Hainbat arkitektura eskolatan irakasle izan zen, hala nola Instituto Universitario di Architettura Venezian (IUAV), Poltitecnico Milanen, Eidgenössische Technische Hochschule Zurichen (ETH) eta Cooper Union New Yorken.
Hiriaren arkitektura (L'Architettura della città) saiakera teorikoa argitaratu zuen 1966an, haren arkitekturaren eta hiriaren ikuspegi eta ideia azalduz. Lan honetan eta bere pentsamolde osoan argi agertzen da hiriaren arkitektura dela gairik garrantzitsuena, hiriaren morfologia eta eraikin tradizionalak azpimarratuz, batez ere sorterria zuen Lonbardia eskualdekoak. Halaber, eraikinen tipoa eraikuntzaren funtzioaren gainetik dela ziurtatzen du idazlanotan, non Rossi arkitekturaren zientifikotasuna azaltzen saiatzen den.
Arkitektura-estiloari dagokionez, Adolf Loos, Heinrich Tessenow eta Mies van der Roheren eragina dira aipatzekoak Rossiren lanarengan. Haren lanak, berriz, eragin handia eduki zuen 70eko eta 80ko hamardaketako arkitektoengan.
1990 urtean Pritzker Saria jaso zuen.
1997ko irailaren 4an Milango ospitale batean zendu zen, hamar egun lehenago kotxe-istripu bat izan ondoren, landako bere etxera zihoala.
Solidotze
Solidotzea edo zihatzea egoera likidotik solidora igarotzean datzan materiaren egoera aldaketa da. Horretarako, normalean tenperaturaren jaitsiera beharrezkoa da. Alderantzizko prozesua urtzea da.
Likidoa solido bihurtzeko muga solidotik likidora igarotzeko erabiltzen den berdina da, urtze-puntua. Puntu hau elementu bakoitzarentzat espezifikoa da. Ezagutzen diren likido guztiak izoztu ahal izateko tenperatura behar adina jaistearekin nahikoa da. Helio likidoa aldiz salbuespena da, berau solido bilakatu nahi bada presioa jaistea ezinbestekoa baita.
Solido gehienak kristalizazio bidez solidotzen dira. Likido bat urtze-puntura heltzen denean, tenperatura konstante mantenduko da aldi batez, likido guztia solido bihurtu arte. Kristalizazioan bi gertaera jazotzen dira, alde batetik nukleazioa eta bestetik kristalen hazkuntza. Nukleazioan molekulak modu ordenatu eta trinkoan taldekatzen hasten dira eta ondoren, nukleo hauen hazkuntza ematen da kristalak agertuz.
Orokorrean, substantzia bat solidotik likidora igarotzean bere bolumena txikitu egiten da. Hala ere uraren kasuan alderantziz gertatzen da.
Palinka
Palinka Hungariako edaria da 37,5-70% artekoa aurkitu daiteke. Aran ak, sagar rak, gerezi ak, udarea k, abriko t, fruitu en zukua hartzitu eta destilatu ondoren lortzen den edaria da. Normalean txuria izaten da baina kasu batzuen barriketan zahartzearen ondorioz kolore gorrixka izan dezake. Gehienetan txupitoko edalontzietan eta trago txikietan edaten da. Urrian Budape sten saltxitxak eta palinka festibal ezaguna izaten da.
2020ko Getxoko Zirkuitua
'''LVXXV. Getxoko Zirkuitua- XX. Ricardo Otxoaren Memoriala''' 2020ko abuztuaren 2an egin zuten. 17 km luzera zuen zirkuituak Getxo, Berango eta Leioa zeharkatu zituen eta pelotoiak, 10 bira egin ondoren, guztira 177 km osatu zuen. 1.1. maila zuen.
17 taldek eta 124 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 99 amaitu zirenak. Garailea Damiano Caruso italiarra izan zen.
Poloniaren banaketak
Poloniaren banaketak (polonieraz: Rozbiór edo Rozbiory Polski, lituanieraz: Abiejų Tautų Respublikos padalinimai, bielorrusieraz: Падзелы Рэчы Паспалітай) XVIII. mendean, Errusia, Prusia eta Austriaren artean, Bi Nazio Errepublikaren ondoz ondoko banaketak izendatzeko erabilitako terminoak da. Garai horretan, gobernu egiturek herrialdearen behin betiko desagerpena ekarri zuten.
Historia
Egindako erreforma militarrek fruitua eman zuten bere erregealdiaren hasieran egindako Errusiako Tsarerriaren aurkako gerran. Errusiarrak Polonia-Lituaniako tronuaren aldaketa aprobetxatzen saiatu ziren Smolensk eta inguruko beste lurralde batzuk berreskuratzeko. Erregeak, Smolenskeko Gerran, errusiarren aurka borrokatu zuen nobleziaren feudoetako hogei mila soldadu eta armadetan aginduz. Trebetasun handiz, Smolensk setiatzen ari ziren errusiarrak inguratu zituen, eta haien errenditzea lortu zuen 1634ko otsailaren 25ean. Garaipena, Errusian barneratzeko nahikoa izan ez zena, errusiarrak Polianovkako Ituna sinatzera behartzeko aukera eman zion, edozein kasutan, urte horretako ekainean, eta Dvina eta Dnieper lurraldeak lortu zituen, nahiz eta Errusiako Tsar tituluari uko egin.
Moskutarrak garaituz, Deúlinoko Bakea, bere aitak negoziatutakoa, betiko bake bihurtu zuen. Lituaniaren eta ukrainar noble ortodoxo batzuek zalantzak izan arren, 1647an, errusiarrekin defentsa-aliantza bat sinatu zuen herrialdearen hego-ekialdea Krimeako tartariarren erasoetatik babesteko, nahiz eta Khmelnitskiko matxinada piztu zen.
Lehen banaketa (1772)
1772an sinatu zen itunaren arabera, Bi Nazioen Errepublika Errusia, Austria eta Prusiaren artean banatu zen.
Errusiako Pedro I.a Handiaren eta Katalina Handiaren garaian, Poloniak ahultasun uneak bizi izan zituen. Etapa horretan, Estanislao Augusto Poniatowski aukeratu zuten errege; erreformak egiten saiatu zen, maiatzaren 3ko Konstituzioa adibidez, baina Errusia, Prusia eta Austriaren presioak eta nobleen oposizioak horiek gauzatzea eragotzi zuten, eta horrek Poloniako lehen banaketa ekarri zuen.
1772ko otsailean, San Petersburgon, Poloniaren banaketa egiteko baldintzak ezarri ziren, eta Maria Teresa I.a Austriakoak, hasieran, aurka egin zuen. Hala ere, Austria urte bereko abuztuan sartu zen itunean.
Poloniako Dietak herrialdea zatitzeko baimena eman behar izan zuen 1773an. Errusiak Livonia eta Bielorrusia bereganatu zituen Dvina eta Dnieperraino. Austriak Ekialdeko Galitziako zazpi voivoderri anexionatu zituen eta Polonia Txikia, Krakovia izan ezik. Prusiak, Frederiko II.a Handiak gobernatuta (Polonia desmuntatzeko haritik tiratu zuena), Prusia Erdialdearen zehar Brandenburgo eta Prusia batzeko bere ametsa gauzatu ahal izan zuen (Gdansk eta Torun izan ezik), eta bere Erreinuarekin erantsi zuen Niemen ibaira zihoan Poloniako zati batekin batera.
Erdialdeko Europako potentzien eta Errusiaren arteko Poloniaren banaketa zela eta, Errusia-Turkia gatazkaren konponbidea erraztu zen.
Bigarren banaketa (1793)
Banaketa haren bi hamarkada igaro ondoren, Errusiak Poloniaren gaineko nagusitasun politikoa areagotu zuen, Estanislao II.a Poniatowski erregeak eta Sejm-eko aristokratek, beldurragatik, nahiago izan zuten errusiar eragina gorde eta Polonia indartuko zuten erreforma politiko eta administratiboak ezarri. Horrek errusiar inbasioa eta aristokraziaren pribilegioak galtzea eragin zuen.
Katalina Handiak bidalitako Errusiako enbaxadoreak funtsezkoak izan ziren (eroskeria edo promesekin) Sejmeko aristokrata poloniarrak erreforma saiakeren aurka egingo zutela ziurtatzeko. Hala ere, beste noble poloniar liberalek ulertu zuten erakunde nazionalak indartzea zela herrialdearen independentzia prekarioa mantentzeko bide bakarra, eta talka egin zuten Poloniako noblezia kontserbadoreago eta tradizionala zenarekin. Erreformatzaile horiek 1791n lortu zuten konstituzio bat idaztea, maiatzaren 3ko Konstituzioa, zeinak Bi Nazioen Errepublikaren bizitza politikoaren hainbat akats ezabatu zituen liberum veto eta aristokraziaren pribilegioak kenduz, botoa emateko eskubidea finkatuz sortzen ari ziren klase ertainen alde eta nekazariak erregearen babes zuzenaren pean jartzea (botere hori nobleei kenduz).
1791ko maiatzaren 3ko Konstituzioak, Poloniarentzat, bere administrazioaren hobekuntza suposatu zuen, baina baita Errusiako Inperioaren eragina ahalbidetzen zuen legegintzaldi eta gobernu anarkiaren amaiera ere. Konstituzio berriarekin pozik ez zeuden Poloniako aristokratek, hala, Targowica Konfederazioa sortu zuten Errusiako Inperioak bultzatuta, eta, 1792ko apirilean, onartu berri zen Konstituzioaren aurkako matxinada abiatu zuten. Era berean, Poloniako gobernu zentralaren indartze horrek Errusiaren nahiei erasotzen zien, hark Polonia ahul eta errusiar eraginaren mende mantendu nahi izan baitzuen.
Sejmeko erreformatzaileek, Estanislao II.a Poniatowski erregearekin batera, noble errebeldeen eta haiek onartzen zituzten tropa errusiarren aurkako gerrari aurre egin behar izan zioten; Horrela, Tadeusz Kosciuszkok gidatuta borrokatu ziren, baina, gutxitasun zenbakizko larriaren baldintzetan, garaituak izan ziren. Poloniako erreformatzaileek Prusiaren laguntza eskatu zuten, baina Frederiko Guillermo II.a Prusiako erregeak beldurra zion Poloniako Konstituzio berrian adierazitako liberalismoari, Frantziako Iraultzatik ateratako ideia asko kopiatzen baitzituen; Polonia liberal bati laguntzea baino Errusia autokratikoarekin bat egitea abantailatsuagoa zela iritzita, prusiar tropek uko egin zieten poloniarrak laguntzeari.
Hirugarren banaketa (1795)
Egoera horien aurrean, poloniarrak independentzia mantentzen saiatu ziren Targowica Konfederazioko aristokratek autonomia nazionalaren kausa bereganatzen zuten bitartean, etsita Errusiak maiatzaren 3ko Konstituzioa indargabetzeaz baliatu zelako lurralde berriak eransteko. 1794ko apirilean, soldadu poloniarren batailoi bat, Poloniako armada erdira murrizteko Errusiaren eta Prusiaren agindu bateratuaren aurrean, matxinatu egin zen. Gertaera horrek poloniarren altxamendu orokorra eragin zuen 1793tik Poloniako lurraldean behin betiko kokatuta zeuden errusiar eta prusiar garnizioen aurka.
Hasieran, Poloniarrek eutsi zieten prusiarrei Varsoviako kanpo aldean, baina ez zeuden Errusiako tropen aldibereko erasoa garaitzeko moduan; Polonia iparraldetik prusiarrak kanporatu eta errusiarren aurka Lituanian matxinada nazionala izango zela uste bazuten ere, poloniarrek oso zaila izan zuten erresistentzian jarraitu, eta, irailaren hasieran, Aleksandr Suvorov jeneral errusiarraren garaipena hasi zen, eta, 1794ko azaroan, Varsovia menderatu zuen, matxinadarekin amaituz. Tropa prusiarrak Poloniako lurretara itzuli ziren, galdutako posizioak berreskuratzeko indartuta. Horren ondorioz, Bi Nazioen Errepublika behin betiko desagerrarazi zen, auzoko herrialdeen artean banatuta.
1795eko urrian, Errusiaren, Prusiaren eta Austriaren artean, azken hitzarmenak sinatu ziren, beren artean Polonia banatuz. Horren arabera, Errusiak, Varsovia alde batera utzita, Poloniako ekialdeko lautada okupatu zuen Polesia eta Podlakia eskualdeekin, eta Lituaniaz ere jabetu zen, Niemen ibairaino. Prusiak Mazovia bereganatu, eta Varsovia hiriburuarekin bateratu zuen, baita Polonia Handia eta Pomeraniako itsasertzean zuen nagusitasuna berretsi ere. Itun berean, Austriarekin gatazkak saihestea adostu zen, azken horri Galizia eta Polonia Txikiko probintzi poloniarren jabetza aitortuz.
Horrekin, Polonia, estatu independente gisa, desagertu egin zen Europan, 1807an, denbora laburrez, Varsoviako Dukerri Handia ezarri zen arte. Hori 1815ean desagertuta, ez zen Poloniako estatu independenterik existituko (bai, Poloniako Errusiako tsarerri bat) 1918an Poloniako Bigarren Errepublika sortu arte.
Eragina
Poloniaren hirugarren banaketa 1795ean burutu zen, Kościuszko garaituz eta, ondorioz, Polonia nazio independente bezala desagertuz, Estanislao II.ak gertaera horien aurrean abdikatzera behartua izan zen oinordekorik izendatu gabe. Errege ohia laster San Petersburgon erbesteratu zen, eta han eman zuen gainerako bizitza denbora, beste europar aristokrata batzuekin era askotako korrespondentzian eta bere memoriak idazten 1798an hil zen arte.
Ordutik, Errusiako tsarrak izango zituen oinordeko, de facto, 1814 eta 1917 bitartean Poloniako tsar titulua formalki erabiliz.
Varsoviako dukerria (polonieraz: Ksibilwo Warszawskie; frantsesez: Duché de Varsovie; alemanez: Herzogtum Warschau) Napoleon I.ak, 1807an, Poloniako Estatua berrezartzeko sortutako unitate politikoa izan zen. Dukerria, Laugarren Koalizioaren gerrari amaiera emateko Frantziak eta Errusiak sinatutako Tilsiteko Hitzarmenaren ondoren sortu zen.
Dukerriak lau milioi eta erdi biztanle eta 155.000 km²-ko hedadura zuen, eta Federiko Augusto I.ak (Saxoniako erregea) gobernatu zuen.
Errusiak Napoleon garaitu zuen, 1813an dukerria bereganatzen saiatu zena, baina Vienako Batzarrak lurraldea potentzia garaileen artean banatu zuen.
Poloniako Tsarerria, Poloniako Erresuma (polonieraz: Królestwo Polskie; errusieraz: Царство Польское, Tsárstvo Pólskoye), edo Batzarreko Polonia (polonieraz: Kongresówka), Errusiako Polonia bezala ere ezagutua, Napoleon Bonaparteren erorketaren ondoren, 1815ean, Vienako Batzarrean sortutako Estatua izan zen. 1830eko matxinada poloniarraren ondoren, Errusiar Inperioan sartu zen 1915era arte, Lehen Mundu Gerran Alemaniaren esku geratu zen arte.