cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hustar
Testuingurua
Behe Erdi Aroko hasierako testuinguruak ez zuen aldaketa nabarmenik ekarri, izan ere, Europako biztanleriaren zati handienak landa-munduan bizitzen jarraitu zuen, feudalismoaren itzalpean, jaun feudalen eta nekazarien arteko harreman desorekatuak mantenduz. Dena den, garai honetan krisiak Europa osoa astindu zuen, XIII. mendean Europak aurreko mendeetan bizi izan zuen hazkundeak sabaia jo baitzuen, sistema feudalaren ahultasunak agerian utziz.
Saint-Martin-de-Castillon
Biztanleria
2007an Saint-Martin-de-Castillon udalerrian erroldatutako biztanleak 726 ziren. Familiak 272 ziren, horien artean 84 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 108 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 64 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Hustar
Testuingurua
Krisiaren eragileak asko izan ziren, adibidez nekazarien lursailen txikitzea herentzien ondorioz, hazkunde estentsiboak sabaia jo zuen, luberritzeak jada ez baitziren bideragarriak, produktibitate oso gutxiko lurrak erabiltzen ari zirelako jada. Honekin batera, goseteek eta izurriteek Europako biztanleria astindu zuten, krisi egoera okertuz. Beraz, krisia sortu zuten faktoreak aurreko mendeetan zehar garatuz joan ziren, izugarrizko desorekak sortuz Europako landa guneetan, ez baitzegoen baliabiderik biztanleria guztiarentzat, hau da, produkzioak sabaia jo zuen. Honek izugarrizko inflazioa sortu zuen, kredituen interes tasen igoera, txanponen debaluazioa… presio fiskalaren igoerarekin bat egin zutenak (hainbat herrialde, Frantzia eta Ingalaterra bezala, gerretan murgildurik baitzeuden), populazioaren pobretzea eraginez.
Gauzak horrela, XIV. mendearen erdialdean, 1347. urtean hain zuzen ere, Izurrite Beltzak Europa astindu zuen, Europar demografiaren ia heren bat akabatuz. Gainera, hurrengo hamarkadetan izurritearen hainbat berragertze eman ziren, berreskurapena zailduz. Koiuntura honetan, ekonomia kolapsatu egin zen, produkzioa izugarri jaitsi baitzen eta lan eskua asko murriztu zelako nekazarien heriotzen ondorioz. Honek onurak ekarri zituen landa gunean, nekazariek lur libre gehiago zituztelako lantzeko, jaunengan egin zezaketen presioa areagotuz. Hala, jaun feudalen galera ekonomikoak izugarriak izan ziren Behe Erdi Aroan zehar, errentak ordaintzen zizkieten nekazari gehienak izurriteak hil baitzituen. Sarreren gutxitze horren aurrean jaun feudalek hainbat bide jarraitu zituzten egoera aldatzeko, errenten igoera, soldatak mugatzea edo joputza berrezartzea (zenbait tokitan)... Horrelako krisi koiuntura batean, haien aurreko egoera berrezarri nahi zuten nobleen eta pobrezian eta menderatuta bizi ziren nekazarien arteko gatazkak sahietsezinak ziren.
Beraz, XIV. mendean zehar eman ziren desoreka hauen guztien ondorioz hainbat mugimendu iraultzaile eta matxinada eman ziren, Erdi Aroko sistema feudala kolokan jartzera heldu zirenak. Hauen artean garrantzitsuenak Jacquerie eta Ingalaterrako matxinadak izan ziren.
Jaquerie
XIV. mendearen erdialdean, Izurrite Beltzaren lehen astinduaren ostean, nekazal matxinada garrantzitsu bat altxatu zen Frantzian, Jacquerie izenekoa. Lehen altxamendua 1358. urtean eman zen. Honezkero, Frantziak Ingalaterrarekin Ehun Urteko Gudan 20 urte murgildurik zeramatzan eta herrialdea krisi sakon batean zegoen murgildurik, krisi politiko, ekonomiko eta militarra. Gerra testuinguru honetan jaunek gero eta zerga altuagoak inposatzen zizkieten nekazariei. Honetaz gain, Frantziako iparraldeko lurraldeetan konpainia askeen presentzia oso altua zen, hainbat herrixka eta hiri arpilatuz. Beraz, zerga gero eta altuagoen inposizioen aurrean eta jaunen babes urriaren aurka, nekazariek matxinatzea erabaki zuten. Nobleen hainbat egoitza eta zenbait gaztelu suntsitu ostean, matxinatuak garaituak izan ziren. Ondoren nobleek aurrera eramandako errepresioa oso bortitza izan zen. Laburbilduz, nekazari talde armatuen eztanda bat izan zen nobleen eta botere aparatuen aurka.
Saint-Martin-de-Castillon
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Flectonotus goeldii
Flectonotus goeldii Flectonotus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hemiphractidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan. Lehenengo deskribapena Émil Goeldi suitzar-brasildar naturalista eta zoologoak egin zuen. Brasilen bakarrik aurki daiteke. Bere habitat naturala baso eta landatutako lurraldeak dira, eremu azpitropikal eta tropikaletan. Askotan aurki daitezke etxe ondoko belardietan.
Saint-Martin-de-Castillon
Etxebizitza
2007an 544 etxebizitza zeuden, 292 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 234 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 502 etxeak ziren eta 33 apartamentuak ziren. 292 etxebizitza nagusietatik 209 bere jabearen bizilekua ziren, 55 alokairuan okupaturik zeuden eta 28 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 20 etxek bi zituzten, 65 etxek hiru zituzten, 71 etxek lau zituzten eta 132 etxek bost zituzten. 173 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 149 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 121 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Sanjay Dutt
Sanjay Dutt (hindiz: संजय दत्त ; 1959ko uztailaren 29a) Bollywoodeko aktore eta abeslari indiarra da. Bi Filmfare sarietako irabazlea, Dutt Bollywoodeko Sunil Dutt eta Nargis izarren semea da. 2007ko uztailaren 31n, Sanjay Dutt-i 6 urteko kartzela zigorra ezarri zioten 1993ko Mumbaiko atentatuen arduradun terrorista ezagunei erositako suzko armak legez kanpo edukitzeagatik. Indiako Auzitegi Gorenak baldintzapeko askatasuna eman zion 2007ko abuztuaren 20an. 2009ko urtarrilean, Samajwadi alderdiak iragarri zuen Dutt izango dela bere hautagaia Lucknow-en.
Isabel (telesaila)
Isabel La 1 telebista katean igorritako telesaila da, Elisabet I.a Gaztelakoaren bizitzan oinarrituta. Diagonal TV-k ekoiztua, hiru denboraldi izan zituen eta, sekuela moduan, 2015ean La corona partida izeneko filma grabatu zuten.
Saint-Martin-de-Castillon
Diru sarrerak
2009an Saint-Martin-de-Castillon udalerrian 295 unitate fiskal zeuden, 654 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.698 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 42 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 13 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 6 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 lurrin-denda zen.
2000. urtean Saint-Martin-de-Castillon udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 665 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Hustar
Ingalaterrako matxinadak
Ingalaterrako langileen mugimenduari dagokionez, 1381. urtean eman zen eta ia izaera nazionala izatera heldu zen, Ingalaterrako eskualde garrantzitsu askotan izan baitzuen eragina, baita hiriburuan bertan ere. Altxamendu honen arrazoi nagusiak honako hauek izan ziren: landa eremuko nekazarien eta hirietako langileen egoera kaxkarra, Ehun Urteko Gerraren testuinguruan Ingalaterrak bizi zuen egoera txarra eta gerra finantzatzeko zerga berrien inposaketa. Oso ondo antolatutako mugimendua izan zen garaiko altxamenduekin alderatuz, Ingalaterrako erregetza arriskuan jartzera heldu zena, mugimenduaren jatorria landa gunean bazegoen ere, hirietako biztanleen artean ere arrakasta izan baitzuen. Matxinatuen helburu nagusia jaurgo zamen eta morrontzaren aurka egitea zen, hau da, sistema feudalaren aurka. Zenbaitetan Wat Tyler-en matxinada bezala ere izendatzen da, bera izan baitzen altxamenduaren buru baina komeni da John Ball ere aipatzea, igualitarismoa aldarrikatzen zuen elizgizon bat, Wycliff-en ideietan oinarritua. Azkenean, matxinatuek ez zuten arrakasta lortu, nobleen ejerzituak Londresen irabazi baitzuen, altxamenduaren bi figura nagusiak, Wat Tyler eta John Ball erailez.
Wilt Chamberlain
Wilton Norman «Wilt» Chamberlain (Filadelfia, -Los Angeles, ) estatubatuar saskibaloi-jokalaria izan zen, NBAko inoizko hoberenetarikoa. Bere balentriek saskibaloiaren arauak aldarazi zituzten eta ligako hainbat errekor ditu: partida bakarrean 100 puntu lortu dituen jokalari bakarra da, zazpi aldiz izan zen Ligako saskiratzaile onena, eta abar.
Hustar
Ingalaterrako matxinadak
Behe Erdi Aroko matxinada hauek, izaera sozial argia dutenak, izaera erlijioso erreformatzailea bat ere hartu zuten. Bi mugimenduen atzean bi figura erreformatzaileren doktrinak agertzen dira, John Wycliff eta Jan Hus, lehena Ingalaterran eta Bigarrena Bohemian. Oso paper antzekoa izan zuten biek matxinadetan, haiek proposatutako doktrina erreformatzaileak izan baitziren matxinatuek aldarrikatu zituztenak.
Orokorrean haien ideiak ez zihoazen eliza katolikoaren dogmaren aurka, heterodoxiak ziren soilik, elizaren erreforma eskatzen zutenak. Dena den, oso arriskutsuak bilakatu ziren eliza katolikoarentzat, izan ere, ideia erlijioso erreformatzaile hauek izaera soziala zuten ideia erreformatzaileekin bat egin zutelako, ez soilik elizaren pribilegioak kolokan jarriz, baizik eta indarrean zegoen sistema ekonomiko eta soziala, hau da, feudalismoa. Horregatik elizak heresiatzat sailkatu zituen ideia erreformatzaile hauek.
Hustarren ideologia
Mugimendu hustarra gizarte-iraultza bezala hartu dezakegu, iraultza erlijioso eta soziala, eliza erromatarraren eta sistema sozial feudalaren zenbait alderdiren aurka zuzendua. Mugimendu honen helburua zen eliz, politika eta gizarte egiturak sakonki aldatzea. Esan daiteke hustarren iraultzak ezaugarri komun ugari dituela XIV. mendeko herri-matxinadekin. Bi fase bereiztu ziren prozesu honetan; Lehenengo fasean, mugimenduaren helburu nagusia elizaren, erlijioaren eta politika sozialaren eremuan erabateko aldaketa sortzea zen. Mugimenduaren bigarren fasean bereziki botere politikoaren egitura eta Elizaren antolaketa bera aldatzean zentratu zirela esan daiteke.
Jan Hus mugimendu hustarrari hasiera eman zion teologoa izan zen, berak garatutako doktrinek eta bere bizitzaren azken urteetan egindako predikuek eta gertakizunek mugimendua sortu eta bere etorkizunerako baldintzatu zuten, Jan Husen bizitza, inspirazio iturri nagusiena izanik. Husek bere predikuetan gogor egin zuen Elizaren simoniaren aurka. Bere ustez, Elizak ez zuen bat egiten Jesukristoren jatorrizko komunitateak aldarrikatutako bizimoduarekin. Jan Husentzat Wyclif-en kritikak eta hausnarketak elizarekiko Jainkoaren legeekiko inspirazio iturri handiak ziren. Pentsalari ingelesaren eraginpean Husen doktrinaren oinarriak mamitzen joan ziren. Pixkanaka teologo bohemiarrak elizan erreforma garrantzitsua burutzeko ideiak garatu zituen, baina ez soilik arlo erlijiosoan, baita maila sozialean eta politikoan ere. Elizaren diruzalekeria salatzeaz gain, bere herriaren injustiziak eta pobreziak salatu zituen.
Herrialde txekiarra eragin alemandarren menpe zegoen, nahiz eta biztanleriaren gehiengoa jatorri txekiarrekoa izan, alemandarrek boterearen baliabide eta kargu garrantzitsu gehienak kontrolatzen zituzten. Jan Hus Bohemiaren arazo “nazionaletaz” jabetzen joan zen. Era horretan, garatzen ari zen elizaren doktrina berriei Bohemiako erreinuaren eskubideak gehitzen hasi zien, horrela pixkanaka gizarteko maila sozial herrikoien sinpatia bereganatuz. Esan dezakegu Husek, Wyclefek lortu ez zuen helburua lortu zuela: erreforma erlijioaren nahimena, identitate nazionalarekin eta iraultza sozialarekin elkartzea. Egoera horren aurrean, txekiarrek haien burua pobretzat hartu zuten, eta eskaera sozialak, erlijiosoekin eta txekiarrekin uztartu zituzten. Gainera, behe eta erdi nobleziak ere mugimendu honekin bat egin zuen, azken finean haien boterearen galera nabaritzen ari baitziren alemandarren eraginarengatik. Hustarrek garrantzia handia eman zioten hizkuntza nazionalari ere, eta horrek argi erakusten du mugimendu horrek konnotazio abertzale handiak dituela.
Utrakistak eta tabortarrak
Mugimendua bi zatitan banatu zen: utrakistak eta tabortarrak. Esan genezake bando moderatuena utrakisteena zela, eta, ideologiari dagokionez, berriz, erradikalenak tabortarrak ziren. Tabortarrak esaten zaie Tábor izeneko hiria sortu zutelako, haien gizarte itxaropentsuaren sinbolo bezala. Uste da 40.000 pertsonak bat egin zutela hiria sortzeko. Tabortarrak izan ziren eragin edo inpaktu handiena izan zutenak. Hauek iraultza sakona aldarrikatzen zuten, talde honetan gerlari porrokatuenak eta nagusi militar nabarmenenak aurkitzen zirelarik, baina ahaztu gabe fanatiko erlijiosoak zirela, sekta motako kutsuekin, milenarismoan sinesten zutenak. Talde honen barnean sektore erradikalagoak egon ziren, liturgia mota guztien aurka eta bizitza guztiz komunitarioaren alde zeudenak, eta horietako batzuen artean doktrina milenaristak zabaldu ziren. Baina azkenean tabortarrek sektore hau ezabatu zuten. Tabortar gehienak feudal jaunen jopuak ziren. Iraultza sakona aldarrikatzearen adibidea da ez zutela ez jauregian ezta jabetza pribatuan sinesten, merkataritzari eta hiriari uko egiten zioten. Kristautasun nahiko primitiboa garatu zuten eta estamentuen arteko desberdintasun soziala debekatu zuten. Sektore moderatuenak (noblezia txikia, burgesia, unibertsitateko maisuak,...) negoziaketaren alde agertu ziren; haien lehen eskakizuna ogiaren eta ardoaren jaunartzearen onarpena zen (latineraz sub utraque), horregatik Utrakistak deitu zitzaien, baita ere Kalizistak, kaliza haien sinboloa zelako, eta Pragatarrak, batez ere talde hiritarrak zirelako. Esan bezala moderatuagoak ziren eta batez ere txekieraz predikatu nahi zuten, eta eliza pobrea izatea nahi zuten. Tabortarrek ere nahi zituzten horiek ere, baina haiek beraien ideiak gehitu zituzten. Bi taldeak transubstantziazioaren aurka zeuden (nahiz eta transubstantziazioaren kontuak sektore moderatuenari izena eman -utrakistak-), hau da, ezinezkoa ikusten zuten ogian Kristoren gorputza islatuta egotea, alderdi horretan bat egiten zuten.
Jan Hus eta aurrekariak
Bohemiako eta Pragako errealitatea ezagututa, Jan Hus bere doktrinak garatzen hasi zen, apaizak eliza erreformatzearen eta jatorrizko ohitura eta pobrezietara itzultzeko beharretaz konbentzitzeaz aritu zen. Azkenean Husek Bohemiako artzapezpikuarekin tentsioa izan eta tentsio horrek eztanda egin zuen 1409. urtean Pragan, John Wycliffen jarraitzaileen aurkako anatema aldarrikatu zenean. Pixkana Jan Husen eta bere jarraitzaileen giroa berotzen hasi zen, Jan Husek behin-betiko artzapezpikuarekin eta elizarekin harremanak apurtu eta Wentzeslao IV.ak eta nobleziaren parte batek bere kontra egin zuen. Tentsioaren bilakaera honetan oso erabakigarria izan zen Jan Hus eliza katolikoarengandik ofizialki eskumikatua izana.
Jan Husek ondorengo fasean, garaiko elite sozialarengandik bananduta, behe-mailako gizarte sektoreen hurbilketa izan zuen eta pixkana komunitate indartsua sortu zuen.
Konstantzako kontzilioa
Elizaren egoera XV. mendearen hasieran oso txarra zen, azken finean, zisma baten erdian kokatzen da Jan Husen testuingurua eta bestetik, eliza katolikoan haien burua aitasantutzat zuten hiru hautagai zeuden. 1413. urteko Abenduan, Juan XXIII.ak, Sigismundo I. aren presiopean Konstantzako hirian kontzilioa egitera deitu zuen. Erregeak kontzilio honekin gatazka politiko eta erlijiosoei amaiera jarri nahi zien. Horregatik Sigismundo I.ak Jan Hus gonbidatu zuen kontziliora joateko, bere segurtasuna bermatzeko baimen inperial batekin; Jan Husek gonbidapena onartu zuen, denen artean bere teoriak erakutsi eta hauek onartuak izatea nahi zuelako. Baina, azkenean, atxilotu eta sutara kondenatu zuten. Ez bera bakarrik, baita Jeronimo Pragakoa ere.
Erreformatik iraultzara
Jan Husen exekuzioaren helburuak txekiar mugimendu erreformatzailearekin amaitzea eta Bohemiako erresuma baretzea ziren. Baina Hus eta Jeronimo beste era batean ikusiak izaten hasi ziren Bohemian, martirien izaera bereganatu zutelako. 1416. urtetik gizarteko sektore herrikoiak Jan Hus eta Jeronimo Pragakoa gurtzen hasi ziren eta 1417. urtetik aurrera Kristoren laguntzaile eta erreformaren Txekiarraren babesle bezala hartu zituzten. Pixkanaka iraultza prestatzen joan zen. Mugimendu erreformatzailea nazio mugimendua bilakatu zen eta gizarteko maila guztietan jarraitzaile gogotsu asko zituen. 1419. urteko uztailaren 30ean Jan Huseren aldeko jarraitzaile armatu asko Juan Zelivtarraren pulpituaren inguruan bildu ziren, eta honek erasotzeko deia bota zuen. Sermoiaren ondoren halaxe egin zuten, hustar talde batek Pragako udaletxea hartu, leihotik hogei zinegotzi bota eta “Pragako Defenestrazioak” deritzon ekintzarekin Hustar Gerrei hasiera eman zitzaion. Aste batzuen ondoren Wentzeslao IV.a hil egin zen abuztuaren 16ean, txekiar tronua hutsik geratuz. Gertaera hau izan zen erreformatik iraultzara igarotzeko geratzen zen azken faktorea edo pausua.
Hustarren aurkako gurutzadak
1420. urtean mugimendu hustarrak nolabaiteko batasun osoa lortu zuen eta hori isladatu egin zen haien aurkako Lehen Gurutzadari aurre egin behar izan ziotenean, Pragako Artikuluen baitan lortu zuten adostasuna. Hala ere oso nabariak izan ziren joera erreformatzailearen eta joera iraultzailearen arteko kontrakotasunak eta tirabirak.
Bigarren eta Hirugarren Gurutzadak (1421. urtean eta 1422. urtean) hustarren garaipenarekin ebatzi ziren. Baina 1421. urteko udaberrian fakzio moderatuenak Tabortar heretikoak sutara kondenatu zituen.
“Barne garbiketak” igaro eta gero mugimendu hustarra gai izan zen 1427. urtean haien aurka bideratu zen Laugarren Gurutzadari aurre egiteko. Laugarren gurutzada lagungarria suertatu zen hustarren arteko barne-liskarrak baretzeko.
Paauilo (Hawaii)
Paauilo Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hawaii konderrian kokatuta dago, Hawaii estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hustar
Hustarren aurkako gurutzadak
Iraultza egonkortu egin zen eta buruzagiek ideia hustarrak atzerriko erreinuetan hedatzea pentsatu zuten. Prokop Handia izan zen lehenengo espedizioaren buruan jarri zena. Negoziaketarako lehen saiakera Bratislavan izan zen 1429. urtean, baina negoziaketak porrot egin eta 1431. urtean hustarren aurkako Bostgarren Gurutzada agindu zen. Gurutzada honen porrotak nazioartean oihartzun handia izan zuen.
Basileako Kontzilioa
Azkenean, bost gurutzaden porrotek, heresia hustarren zabalpenaren beldurrek eta hustarrak zatitzeko alferrikako saiakerek eragin zuten 1431. urtean Basileako Kontzilioa deitzea. Kontzilioaren helburua, hein batean, hustar kontserbadoreei laguntza ematea eta erradikalak isolatzea izan zen. Kontzilioan Compactata deritzon artikuluak onartu ziren, hauek “Pragako Artikuluen” kopia moderatuagoa izan ziren, sektore kontserbadoreena asebetetzeko. Artikulu hauen onarpenak sektore hustar ezberdinen arteko borroka armatua ekarri zuen.
Saint-Martin-de-Castillon
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ander Iturraspe
Ander Iturraspe Derteano (Abadiño, 1989ko martxoaren 8a - ) euskal herritar futbolari ohia da, Athleticen makina bat urte jokatu ondoren. Bere ohiko posizioa antolatzaile eta pibotearena zen. Bere anaia ere futbolaria da, Gorka Iturraspe.
Estatistikak
''2019ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Mastacembelus ophidium
Mastacembelus ophidium Mastacembelus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
Hustar
Lipanyko bataila
Azkenean Lipanyko batailan, mugimendu Tabortarra betirako suntsitua izan zen indar inperial-katolikoen eta hustar moderatuen bandoarengatik, eta horiekin Prokop Handiaren heriotza eta porrot militarra eman zen.
Iraultza Hustarraren ondorioak eta ondarea
Lipanyko batailaren ondoren mugimendu tabortarra betirako desagertu zen, baina hala ere iraultzak aztarna sozial sakonak utzi zituen XV. mendeko Bohemian. Iraultza sakona eskatzen zuten sektoreak atsekabetuta geratu ziren, eta bestetik aristokrazia indartuta atera zen. Hala ere teologiari dagokionez mugimendu hustarraren zantzuak geratu ziren XV. mendearen amaierako zenbait mugimendu erreformatzaileetan, geroago altxamendu armatuak bihurtu zirenak. Luzarora Hus-en doktrinek XVI. mendeko Luteroren erreforman eragin handia izan zuten, horien artean predestinazioa, apaizgo unibertsala eta induljentzien salmentaren aurkako ideiak. Luterok beltxargaren sinboloa erabili zuen, nolabaiteko erreferentzia eginez Hustar mugimenduari, berari leporatu zioten Jan Husen ideiak hedatzearen helburua izatea eta Luterok behin esan zuen moduan: “nahiz eta ez jakin, denok Hustarrak gara”. Hein batean Hustarren erreforma ondo ez burutu izana faktoreetako bat izan zen Erreforma Protestantea pizteko.
Bohemian kontzientzia sortu zen, beren burua aldameneko herrialdeetatik bereizten zela, eta bazterkeria-sentsazio hori garai hartako politikarietan eta artistetan nabaritu zen, baina horrek, aldi berean, adierazten du iraultza hustarra mugimendu iraultzaile arrakastatsua izan zela, eta Erdi Aroko Txekiar gizartean errotzea lortu zuela.
Suntsipen handia egon zen arren, iraultzak ez zituen txekiar herriaren indarrak ito, neurri handi batean lagundu zuen herriaren mendekotasun-egoera arintzen. Iraultza sakonki sartu zen jabetzan, garaiko egitura politikoan bezala. Puntu horretara iritsi zen, eta 1419. urtetik aurrera burgesek estatu-mailako auzietan esku hartu zuten, eta Bohemiako erregeak aukeratzeko ahalmena izatera heldu ziren. Mugimenduaren beste ondorioetako bat izan zen monarkia nazionalak laikotzeko bidea hartu zuela eta etengabeko liskarrean ikusten zela pentsamendu erromatarrarekin. Esan bezala, txekiera zabaltzeak garai hartan eztanda egin zuen, eta hizkuntza ofizial bihurtu zen.
Mugimendu berritzaile hustarra hasi zenetik, Jainkoaren egiak mundu osoan zehar zabaltzen ahalegindu ziren, haien ustez. Hori dela eta, mugimenduak nazioarteko eragin nahikoa lortu zuen, eta jarraitzaileak aurkitu zituen Europako hainbat herrialdetan. Eraso hustarrak Elizaren boterearen aurkakoak ere bazirenez, haren programa zabaltzeak agintari feudalen aurkako erresistentzia pizten zuen, herrialde bakar baten mugak gaindituko zituen mugimendu iraultzailea sortzeko oinarri zabala sortzen laguntzen baitzuen.
Beraz, laburbilduz, iraultza hustarra gizartearen arlo guztietan eragina izan zuen iraultza izan zen, garaian zegoen antolamenduaren aldaketa erradikala. Eliza Erromatarraren eta nobleziaren aurkako mugimendua izan zen, bereziki botere eta laguntza herrikoiean oinarritu izan zena. Iraultza hustarrak eragina izan zuen Bohemiaz kanpoko herrialdeetan.
Kultura eta artea
Iraultza hustarrak ez zituen kultura eta artea baztertu; are gehiago, literaturak eta musika-ekoizpenak erakusten dutenez, iraultza hustarraren garaia ez zen artearen galeraren une bat izan, baizik eta garai hartan haren gorengo unera aielgatzea lortu zuen. Poesia publiko berri batekin egin zen, eta atzean utzi ziren jaurerrietako eraginak edo influentziak eta kaleetara eta gizartearen oinarria zegoen leku publikoetara zuzendu zen. Literatura herrikoira pasatu ziren. Horregatik esan daiteke mugimendu honek herritarren babesa izan zuela nagusiki.
Horregatik, izandako aldaketen ondorioz, kultura, nolabait, demokratizatu egin zen. Sortzaile berriak sortu ziren, eta literatura-ekoizpena handitu egin zen, eta txekiarrak indar handia hartu zuen hizkuntza gisa. Kristoren legea ezagutzeko nahia, Txekiar Bibliarekiko maitasuna eta egia ebanjelikoak lortzeko beharra kultura hezurraren motorraren parte ziren.
Marja-Sisko Aalto
Marja-Sisko Aalto (Finlandia, 1954ko uztailaren 29a) finlandiar apaiza da, Eliza Luterano Ebanjelikoko ministroa.
Olli-Veikko Aalto jaiotza izenaz, gizon jaio zen. 2008ko azaroan Aaltok jakinarazi zuen emakume transgeneroa zela eta sexua berresleitzeko ebakuntza egitera zihoala. Adierazpenok eztabaida piztuarazi zuten Elizaren baitan. Mikkeliko gotzainaren esanetan, Voitto Huottari, ez zegoen lege oztoporik Aalto bikario lanetan jarraitzeko nahiz eta arazoak ekarriko zituen.
2009an ia 600 eliztarrek Imatrako parrokia utzi zuten. 2009ko azaroan, urtebeteki lan-utzialdia ondoren, Aalto bikario lanetara itzuli zen. 2010eko martxoan Aaltok dimititzeko baimena eskatu zuen.
Nafarroako Matematika Olinpiada
Nafarroako Matematika Olinpiada Nafarroan Espainiako Matematika Olinpiada ren barrutiko fasea da.
Historia
1992tik ospatzen da Gustavo Ochoa ren zuzendaritzapean.
2022an, Nicolás Atanes ek Matematika Olinpiadaren faseari buruzko artikulu bat argitaratu zuen Diario 16-n.
Prestaketa saioak
Nafarroako Unibertsitate Publikoa k prestatzeko saioak antolatzen ditu Espainiako Matematika Olinpiadaren barrutiko fasea ospatu aurretik larunbat batzuetan urritik abendura bitartean. Prestaketak balio izan dio, adibidez, Ander Miranda ri, 2022an Diario de Noticias egunkariari esan zion:"Larunbatetan entrenatzen dugu NUP en, nahiz eta institutuan ere ariketak egin eta etxean prestatzen ditudan"Prestaketa horietara joan ezin direnentzat, Unibertsitateko webgunean sareko baliabideak daude argitaratuta.
Prestaketa saio hauek Nafarroako zirkulu matematiko moduko bat dira.
Ashmolean Museoa
Ashmolean Museoa (Ashmolean Museum of Art and Archaeology), Ingalaterrako Oxford hiriko Beamount kalean kokatua dago. Ezagutzen den lehenengo unibertsitate museoa da. Bere lehen eraikina 1678 eta 1683 bitartean eraikia izan zen Flias Ashmoleren 1677an Oxfordeko unibertsitateari dohaintzan emandako bilduma bat zuen bitxikerien gabinete izan zezan.
Bildumaren historia
Bildumak Elias Ashmolek jasotako objektuak zituen, baina baita John Tradescant eta izen bereko bere semeak bezalako bidaiari eta bildumagileek eskuratutakoak ere. Bildumak antzinako txanponez, liburuak, grabatuak, espezimen geologiko eta zoologikoak( horietako bat Eurapan ikusiriko azken Dodoaren gorputz disekatua zen, baina hau oso hondatu zegoen, burua eta atzapar bat izan ezik).
Museoa 1683ko ekainak 6ean ireki zen Robert Plot naturalista zelarik lehen zuzendaria. Ondoren, espezimen desberdinak museo berrietara lekualdatuak izan dira eta Broad kaleko Ashmolean zaharra Oxford English dictionary idazteko bulego moduan erabili zen. 1935etik, eraikina zientzia museo bezala ezarri da, erakusketa, Oxford Unibertsitateko instrumentuekin, Lewins Evansenak (1853-1930), horien astrolabioen munduko erakusketarik handiena.
Gaur egungo eraikina 1885ekoa da. Charles Cockerellek estilo klasiko batean diseinatua Beamount kalean. Eraikinaren hegal batean Taylor instituzioa dago, unibertsitateko hizkuntza modernoen fakultatea. Museo nagusia Elias Ashmol eta John Tradescanten (aita eta semearena) bilduma originalak gordetzen ditu, baita arkeologia eta arte erakusketa bilduma handiak ere  Rafaelaurreko  margo bildumarik onenetarikoa, zeramika maiolika eta zilar ingelesa ditu. Arkeologia sailak Arthur Evansen legatua du eta zeramika greko eta minoiko bikaina ere. Antzinako Egipto eta Sudaneko bilduma zabal bat ere badu. Museoan ere Griffith Institutua dago, egiptologiaren ikasketarako.
Bilduma
Bildumako edukian aipagarriena ondokoa da:
Georgios Gemistos Plethon
Georgios Gemistos Plethon (Konstantinopla, 1355 - Peloponeso, 1450) Bizantziar filosofo eta humanista izan zen. Ferrara-Florentziako Kontzilioan (1438-1445) Eliza Katolikoa eta Bizantziokoa bat egitearen kontra azaldu zen; gerora, ordea, kredo latinoa onartu zuen. Platonismoa sartu zuen Florentzian. Haren obra nagusia, Legeei buruzko tratatua, Konstantinoplako aitalehenak erre zuen.
Cassiopeia (konstelazioa)
Cassiopeia edo Kasiopea —Cassiopeia— ipar hemisferioko konstelazio bat da, bere izena Andromedaren ama zen Kasiopea erreginarengandik jasotzen duena. Greziar mitologian, Kasiopearen edertasuna berdingabea zen. II. mendeko Ptolomeo astronomo greziarrak zerrendatutako 48 konstelazioetako bat izan zen Cassiopeia, eta gaur egungo 88 konstelazio modernoetako bat izaten jarraitzen du. Erraz antzeman daiteke "W" forma bereizgarria duelako, bost izar distiratsuz osatua.
Cassiopeia zeru borealean dago eta 34 °N-tik gorako latitudeetatik urte osoan ikus daiteke. Tropikoetan hoberen ikus daiteke irailetik azaro hasierara arte, eta hegoaldeko latitude baxuetan, tropikaletan, 25 °S baino gutxiagokoetan, iparraldean beherantz ikus daiteke urtaro batez.
2,2ko magnitudearekin, Alpha Cassiopeiae edo Schedar, Cassiopeiaren izarrik distiratsuena da, nahiz eta noizbehinka Gamma Cassiopeiae aldakorrak eklipsatzen duen, 1,6ko magnitudea lortzen baitu. Konstelazioak ezagutzen diren izarrik argitsuenetako batzuk ditu, Rho Cassiopeiae eta V509 Cassiopeiae hori hipererraldoiak eta 6 Cassiopeiae zuri hiperreraldoia barne. 1572an, Tycho Braheren SN 1572 supernobak Cassiopeian distira egin zuen. Cassiopeia A supernoba gerakina da, eta 1 GHz-tik gorako maiztasunetan zeruko irrati-iturririk distiratsuena. Exoplanetak dituzten hamalau izar-sistema aurkitu dira, eta horietako batean -HR 8832- zazpi planeta daudela uste da. Esne Bidearen atal aberats batek Cassiopeia zeharkatzen du eta kumulu ireki batzuk, disko galaktikoko izar argitsu gazteak eta lainotsuak ditu. IC 10 galaxia irregularra da, gertuen dagoen starbust motako galaxia eta Talde Lokaleko bakarra.
Historia eta mitologia
Konstelazioak Cassiopeia izena du, Etiopia mitologikoko erregina. Kasiopea Etiopiako Zefeo erregearen emaztea eta Andromeda printzesaren ama zen. Zefeo eta Kasiopea elkarren ondoan jarri zituzten izarren artean, Andromedarekin batera. Zeruan zigor gisa ezarri zuten, Poseidon haserratu zuelako euren alaba Andromeda Nereidak edo itsasoko ninfak baino baino ederragoa zelako harro esan ostean. Ipar Polo Zerutarraren inguruan bira ematera behartua izan zen bere tronuan, denboraren erdia hari atxikia ez erortzeko, eta Poseidonek Andromeda Cetus munstroaren harrapakin gisa haitz bati lotzeko agindu zuen. Pertseo heroiak erreskatatu zuen Andromeda, eta harekin ezkondu zen geroago.
Glanidium botocudo
Glanidium botocudo Glanidium generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Auchenipteridae familian.
Cassiopeia (konstelazioa)
Historia eta mitologia
Bere historian zehar, Cassiopeia konstelazio gisa hainbat modutan irudikatu izan da. Persian, Al-Sufik marraztu zuen, eskuineko eskuan ilgora bat duen makila bat eusten duen eta koroa bat eta bi konkor dituen gamelu bat dituen erregina gisa. Frantzian, marmolezko tronu bat eta palmondo hosto bat ezkerreko eskuan zituela irudikatu zuten, bere mantuari eskuinaldean eutsiz. Irudi hau Augustin Royerren 1679ko atlasetik dator.
Txinatar astronomian Cassiopeia osatzen duten izarrek hiru eremu estaltzen dituzte: Itxiera More Debekatua (紫微垣, Zǐ Wēi Yuán), Iparraldeko Dortoka Beltza (北方玄武, Běi Fāng Xuán Wǔ), eta Mendebaldeko Tigre Zuria (西方白虎, Xī Fāng Bái Hǔ). Txinatar astronomoek hainbat figura ikusi zituzten gaur egungo Cassiopeiaren barruan. Kappa, Eta, eta Mu Cassiopeiaek Erregeen Zubia deitzen zen konstelazioa osatzen zuten; Alpha eta Beta Cassiopeiaek, ordea, Wang-Liangen orga. Gamma Cassiopeiae orga horren gidaria zen, "Tsih" deitua, "akuilua".
Ezaugarriak
Konstelazioaren hiru letrako laburdura, Nazioarteko Astronomia Elkarteak 1922an onartutakoa, "Cas" da. Eugène Delporte astronomo belgikarrak 1930ean ezarritako konstelazioaren muga ofizialak 30 segmentuko poligono batek definitzen ditu. Koordenatu-sistema ekuatorialean, muga horien igoera-zuzena 00h 27m 03s eta 23h 41m 06s artean daude, eta deklinazio-koordenatuak, berriz, 77,69ren eta 46,68ren artean. Ipar Zeruko Hemisferioan duen posizioak esan nahi du konstelazio osoa ikus daitekeela behatzaileentzat 12º-etatik iparraldera. Zeru borealaren goialdean, zirkunpolarra da (hau da, ez da inoiz gaueko zeruan jartzen) Euskal Herriko behatzaileentzat.
Izarrak
Johann Bayer alemaniar kartografoak Alfatik Omegara eta gero A eta B letrak erabili zituen konstelazioko 26 izar nabarmenenak etiketatzeko. Geroago, John Flamsteedek Upsilon bi izar zirela aurkitu zuen eta Upsilon1 eta Upsilon2 bezala etiketatu zituen. B Cassiopeiae Tychoren Supernoba bezala ezagutzen den supernoba da. Konstelazioaren mugen barruan, 6,5 itxurazko magnitudea baino distira handiagoa edo berdina duten 157 izar daude.
W asterismoa
Cassiopeiako bost izarrik distiratsuenek (Alfa, Beta, Gamma, Delta eta Epsilon Cassiopeiae) osatzen dute W formako asterismo bereizgarria. Bostak izar nabarmenak dira begi hutsez, hiru nabarmen aldakorrak, eta laugarrena zabaltasun txikiko ustezko aldakorra da. Asterismoa W bat bezala orientatzen da iparraldeko udaberri eta udako gauetan Polarisen azpitik dagoenean. Negu borealean, eta hegoaldeko latitudeetatik ikusten denean, Polarisen "gainetik" dago (hau da, zenitetik gertuago) eta mendebaldea alderantzikatuta agertzen da.
Alfa Cassiopeiae, tradizionalki Schedar deitua (Al Sadr arabiarretik, "Bularra"), lau izarreko sistema bat da. Lehena da nabarmenena, 2,2 magnitudeko laranja koloreko erraldoia, Lurretik 228 ± 2 argi-urtera. Eguzkia baino 771 aldiz argitsuagoa, bere nukleoko hidrogenoa 100 eta 200 milioi urte bitarteko bizitzan agortu ondoren puztu eta hoztu egin da, eta haren zati handi bat sekuentzia nagusiko izar zuri urdinxka bezala igaro da. 8,9 (B) magnitudeko lagun nano horia oso bereizita dago; beste bi lagunak (C eta D) hurbilago daude eta 13 eta 14 magnitudekoak dira, hurrenez hurren.
Beta Cassiopeiae edo Caph ("eskua" esan nahi duena) 2,3 magnitudeko izar zuri bat da, Lurretik 54,7 ± 0,3 argi-urtera dagoena. 1.200 milioi urte inguru zituela, nukleoko hidrogenoa agortu du eta sekuentzia nagusitik kanpo hedatzen eta hozten hasi da. Eguzkia baino 1,9 aldiz masiboagoa da, eta 21,3 aldiz argitsuagoa. Bere abiadura kritikoaren % 92an biratuz, Caphek errotazio oso bat osatzen du 1,12 egunean behin. Horrek esferoide oblato forma ematen dio izarrari, eta ekuatoreko protuberantzia erradioa baino % 24 handiagoa da. Delta Scuti aldakorra da, zabalera txikikoa eta 2,5 orduko epekoa.
Gamma Cassiopeiae izar aldakorraren prototipoa da, izar aldakorraren mota bat, izarraren errotazio-tasa altuak jaurtitako materialaren disko aldakor bat duena. Gamma Cassiopeiaek 3,0ko magnitude minimoa eta 1,6ko magnitude maximoa ditu, baina, oro har, 2,2ko magnitudetik gertu dago, aurreikusi ezinezko distirak eta itzalaldiak baititu. Bitar espektroskopikoa da, 203,59 eguneko orbita-periodoa du eta gutxi gorabehera eguzkiaren antzeko masa kalkulatua duen kidea du. Hala ere, ez da aurkitu kide horren froga zuzenik, eta horrek esan nahi du nano zuri bat edo endekatutako beste izar bat izan daitekeela. Lurretik 550 ± 10 argi-urtera dago.
Epsilon Cassiopeiaek 3,3ko itxurazko magnitudea du. Lurretik 410 ± 20 argi-urtera dago, B3 III espektro motako izar bero-urdin-zuri bat da, 15.680 k-ko azaleko tenperaturarekin. 6,5 aldiz masiboagoa eta 4,2 aldiz zabalagoa da Eguzkia baino, eta Be izar gisa ezagutzen den izar-mota batekoa da -eraztun edo materia oskola bat askatzen duten biraketa azkarreko izarrak-.
Alfa Centauritik ikusia
Lurraren Eguzkia α Centauritik, Eguzki Sistematik hurbilen dagoen izarretik, ikusi ahal izango balitz, Cassiopeian 0,5 magnitudeko izar bat bezala ikusiko litzateke, kolore zuri horixkarekin, konstelazioko beste edozein izar baino askoz distiratsuagoa. Casiopeako W ospetsua ez litzateke aldatuko, bere izarrak α Centauri baino askoz urrunago daudelako, baina Eguzkia gehigarri bat bezala agertuko litzateke ezkerreko muturrean, ε Cas izarretik gertuen dagoena, sigi-saga patroi bat sortuz.
Kunratice (Děčíngo barrutia)
Kunratice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 252 biztanle ditu eta 13,65 kilometro koadroko azalera. Děčíngo barrutian dago.
Le Pas-Saint-l'Homer
Le Pas-Saint-l'Homer Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Pas-Saint-l'Homer udalerrian erroldatutako biztanleak 115 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Amaurornis isabellina
Amaurornis isabellina Amaurornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.
Le Pas-Saint-l'Homer
Etxebizitza
2007an 75 etxebizitza zeuden, 54 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 75etxeak ziren. 54 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren eta 22 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 51 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 78 ziren, horien artean 66 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 66 pertsona aktiboetatik 58 lanean zeuden (33 gizon eta 25 emakume) eta 8 langabezian zeuden (4 gizon eta 4 emakume). 12 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Pas-Saint-l'Homer udalerrian 58 unitate fiskal zeuden, 128 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.410 euro zen.
Dipodillus rupicola
Dipodillus rupicola Dipodillus generoko animalia da. Karraskarien barruko Gerbillinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Le Pas-Saint-l'Homer
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Le Pas-Saint-l'Homer udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.176 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Antona e Trigonant
Antona e Trigonant Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Francisco Guerrero
Francisco Guerrero (Sevilla, 1528ko urriaren 4a - Guerrero, 1599ko azaroaren 8a) espainiar musikagilea izan zen. XVI. mendeko elizako musikan, Morales bere irakaslearekin eta T. L. de Vitoriarekin batera, maisu handienetakoa izan zen. Málagako katedraleko organo-jotzaile eta Sevillako kapera-maisu izan zen. Haren obren artean aipatzekoak dira: Missa defunctorum, Liber Primus Missarum eta zenbait Passio.
Antona e Trigonant
Biztanleria
2007an Antonne-et-Trigonant udalerrian erroldatutako biztanleak 1.200 ziren. Familiak 432 ziren, horien artean 92 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 156 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 164 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 475 etxebizitza zeuden, 437 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 464 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 437 etxebizitza nagusietatik 340 bere jabearen bizilekua ziren, 86 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 51 etxek hiru zituzten, 144 etxek lau zituzten eta 219 etxek bost zituzten. 376 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 161 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 256 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 782 ziren, horien artean 589 aktiboak ziren eta 193 inaktiboak ziren. 589 pertsona aktiboetatik 557 lanean zeuden (282 gizon eta 275 emakume) eta 32 langabezian zeuden (12 gizon eta 20 emakume). 193 pertsona inaktiboetatik 98 erretiraturik zeuden, 46 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Antonne-et-Trigonant udalerrian 444 unitate fiskal zeuden, 1.078 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.204 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 42 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 9 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Antonne-et-Trigonant udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 180 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Barlt
Barlt Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Chilly (Somme)
Chilly Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chilly udalerrian erroldatutako biztanleak 168 ziren. Familiak 58 ziren, horien artean 7 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 115 ziren, horien artean 86 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 86 pertsona aktiboetatik 75 lanean zeuden (44 gizon eta 31 emakume) eta 12 langabezian zeuden (3 gizon eta 9 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chilly udalerrian 70 unitate fiskal zeuden, 195 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.704 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hamabost egun Urgainen
Hamabost egun Urgainen polizia-eleberri klasikoa da. Jose Antonio Loidik idatzi zuen 1955an eta genero horretako lehenengo euskal nobela izan zen.
Istorioa
Urgaineko lurperatzaileari, Txomini, gertatutako pasadizo harrigarri batekin abiatzen da liburua. Txomin kanposantuan zegoela, hildako gizon bat lurperatu behar zuen eta bere erraina dagoeneko hilda zegoenez, honen alboan lurperatu zuen. Baina emakumearen hilotza ikusterakoan harrituta geratu zen, kopetan tiro bat zeukala ikusita. Harriduraren poderioz, alkatearengana joatea erabaki zuen. Bere etxean zegoela, emaztearekin hitz egiten aritu zen eta alkatea etxean ez zegoenez, ikusitakoa emazteari azaldu zion. Honek ez zekien zer egin eta irtenbide bila herriko sendagileari deitu zioten. Sendagileak ez zuen ezertxo ere ulertzen eta guztion artean Garaidiri, Donostiako ikertzaileari, deitzea erabaki zuten. Garaidik kanposantura joatea proposatu zien emakumearen gorpua ikusteko asmotan eta ondoren erabakiko zuten zer egin.
Hasiera batean erraza zirudien kasua, pixkanaka-pixkanaka korapilatuko da.
Il Canto degli Italiani
Il Canto degli Italiani (euskaraz Italiarren kanta) Italiako ereserkia da. Herri izena, aldiz, Fratelli d'Italia da (euskaraz Italiako anai-arrebak), haren lehen bertsoak horrela dio eta. Goffredo Mamelik idatzi zuen Risorgimentoaren garaian, eta Michele Novarok jarri zion musika 1847an. Testuak sei estrofa eta lelo bat du, estrofa horien artean txandakatzen dena. Si bemol maiorren jotzen da 4/4 neurrian. Seigarren estrofak lehenengoa errepikatzen du, aldaketa txiki batzuekin.
Abestia oso ezagun egin zen Risorgimentoan eta hurrengo hamarkadetan, Italiaren bateratzea eman zenean 1861ean nazio ereserki gisa Savoiako etxearen abestia zen Marcia reale d'ordinanza aukeratu bazuten ere. Finean, Il Canto degli Italiani oso errepublikazale eta jakobinotzat hartzen zen garai horretan, eta bestea monarkikoa zen. Mussoliniren diktadurapean, antifaxistek ereserkia erabili zuten faxisten Martxa Erreala (italieraz Fanfara Reale) edo Giovenezzaren aurka. Bigarren Mundu Gerraren ostean, 1946ko urriaren 12an, behin-behineko ereserki hautatu zuten, Italiako Errepublikak 2017ko abenduaren 4a ereserki ofizial izendatu zuen arte.
Musika
Michele Novarok moldatu zuen Torinon 1847an hitzak jadanik eginda zirenean.
Hitzak
1847an, Goffredo Mameli 20 urteko ikasleak idatzi zuen poema Genoan. Hori dela eta batzuetan abestiari Mameliren ereserkia (italieraz Inno di Mameli) diote.
Azken estrofa
Lehendabiziko eskuizkribuan, Mamelik azken estrofa bat idatzi zuen Italiako emakumeen omenez, baina Novarori hitzak bidali zizkionean ezabatu zuen. Horrela zioen:
90 Aliantza/Berdeak
90 Aliantza/Berdeak (Bündnis 90/Die Grünen) Alemaniako alderdi ekologista bat da. Munduko alderdi ekologista zaharrenen artean dago eta munduko alderdi berde arrakastatsuena izan da zalantzarik gabe.
Historia
1979an sortu zen Die Grünen izenarekin. Poluzioa, Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen estrategia eta gizarte industrializatuen beste arazoen kontra egiteko asmoarekin sortu zen. 1980ko hamarkada lehen aldiz Europako Parlamentuan eta Bundestagen eserlekuak lortu zuen. Txernobylgo hondamendia, euri azidoa, AEBren misil berrien instalazioa Alemania federalean eta beste auziak bere gorakada lagundu zuten. 1990eko hauteskundeetan Bundestagetik kanpo geratu ziren botoen %5 muga ez gainditzean. 1993an ekialdeko Alemaniako 90 aliantzarekin bat egin zuen eta hurrengo hauteskundeetan bundestagera itzuli ziren. 1998 eta 2005 bitartean gobernuan egon ziren SPDrekin batera. 2005an gobernua utzi zuten CDUren garaipenaren ondoren.
Amaurornis olivacea
Amaurornis olivacea Amaurornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.