cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Portugaleteko geltokia
Geltokia
Norman Fosterrek diseinatutako haitzulo motatakoa da. Bolumen handi bakar batean zulatzen den ganga itxurako galeria da, 100 metro inguru luzerakoa, eta hari zintzilikatuta bi mezzanina izeneko plataforma banatzaile daude. Mezzanina bakoitza alboko bi nasekin elkarlotzen da eskailera monumentalen eta igogailuen bidez, eta kaleko sarbideen igogailu eta eskailerekin korridore zabalen bidez. Mantenu elementuak, hala nola aireztapena, kableak, ur-hodiak eta abar nasen azpian kokatzen dira.
Geltoki hauetako arkitekturan hiru material nagusi erabili dira: hormigoia, altzairu herdoilgaitza eta beira. Azalak hormigoi ikusizkoak dira, 240 x 120 zentimetroko modulo plaka aurrefabrikatuak erabilita eta hormigoi bonbeatuzko estalduraren enkofratu galduak direnak. Mezzanina elementuen egitura altzairu herdoilgaitzezkoa da, haitzulo pisutsuaren irudia arinduz. Sarbide korridoreak hormigoizko kanoi eliptikoak dira, espazio zabalak lortuz. Kalean, Carlos VII sarbidearen kanoia altzairu eta beirazko elementu bilakatzen da, fosterito izenpetutako bidaiaria jasotzeko sarrera gardena, alegia. Aldiz, Maestro Zubeldia sarbidearen kanoia agerian utzi eta ez da fosterito motatako sarrerarik erabili, sarbidea maldan dagoelako.
Geltokia igogailu, txarteldegi, balioztatze makina eta 2017tik desfibrilagailuz ere hornituta dago. Gainera, 2018ko abuztuaren 17tik doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da, WifiNova enpresaren [TUWI] Metro sarearen bitartez. Kanpoaldean ordainpeko aparkalekua dago.
Lotuneak
Geltokiaren kanpoaldean Bizkaibus zerbitzua hornitzen duten bi autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:
Christopher Nolan
Christopher Edward Nolan (Westminster, Londres, Ingalaterra, 1970eko uztailaren 30a) anglo-estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigile bat da. Ezaguna da Hollywooden zinema mainstreamaren barruan zigilu pertsonala duten lanak egiteagatik. Bere filmeek $4.7 bilioi dólar egin dituzte mundu osoan eta 34 Oscar sarietarako izendapen jaso ditu, horietatik dira 10 irabazi dituenak.
Urzainki
Urzainki Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Pirinioak eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 102,6 kilometrora. Altuera 704 eta 1604 metro artekoa da, eta 20,61 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Christopher Nolan
Lan ibilbidea
Bere filmetako asko Jonathan anaiarekin batera idatzi ditu, eta Syncopy Inc. ekoiztetxea zuzentzen du, Emma Thomas emaztearekin batera.
Urzainki
Ibaxako herririk txikiena da, eta erdigunean kokaturik dagoena; horregatik hartzen du ibaxako gasolindegia. Ezka ibaiak zeharkatzen du eta berak bitan banatzen du. Erronkaribartar herri tipikoa da, eta bere kale harriztatuen artean arkitektura oso berezia mantentzen du, lau isurkiko teilatuak eta harrizko horma lodiak dituena. Txikia izan arren, arkitektura zibil tradizional asko gordetzen du, hala nola Melikotx edo Kurtxaga etxeak eta herrigune historikoa eskualdeko errepidearekin lotzen duen herriko zubia.
Christopher Nolan
Lan ibilbidea
Nolanek sari eta goraipamen ugari jaso ditu. Time aldizkariak 2015ean munduko 100 pertsona garrantzitsuenetako bat izendatu zuen, eta 2019an, Britainia Handiko Inperioko Ordenaren Komandante izendatu zuten zinemarako egindako zerbitzuengatik. Zinemagintzaz gain, Nolan zinema kontserbatzeko eta euskarri analogikoaren babesle da. IMAX formatuaren bultzatzaile nagusietako bat izanez.
Zinemagintza eredua
Nolanen filmak gai existentzial eta epistemologikoetan oinarritzen dira, denboraren, oroitzapenen eta identitatearen kontzeptuak aztertzen. Egitura narratibo ez konbentzionalekin batera eta ehundura handiko irudiekin, musika eta soinuaren erabilera iradokitzaileek osatzen dute bere estiloa. Nolan-en Kameraren efektu praktikoak, miniaturak eta modeloak erabiltzea, eta zeluloidezko filmetan filmatzeak eragin handia izan du. IndieWire aldizkariak esan zuen zuzendariak "aurrekontu handien zinemagintzaren eredu alternatibo bideragarri bat mantendu duela bizirik" garai batean blockbuster zinemagintza "gehienbat ordenagailuz sortutako arte forma" bilakatu dela.
Urzainki
Erronkariko ibaxan kokatuta da, baina 1846tik udalerri independentea da. Bertako biztanleak urzainkiarrak dira.
Izena
Urzainki toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Urzainki izenaren esanahiari dagokionez (Urzainqui bezala erromantzatua) ezer gutxi esan da eta ezer gutxi esan daiteke, Mikel Belaskoren arabera. Julio Caro Baroja bakarrik arriskatu da etimologia bat proposatzera, nahiz eta ez oso sinesgarria: «... badirudi "ur" hitzez osatua dagoela, gutxienez [Koldo] Mitxelenaren ustez, Urzamendi bezalako izenak hala daude ("elki" edo "-ki" bigarren zatia azal dezakete) baina ez dira bistatik galdu behar Urzante bezalako izen oso hegoaldekoak... agian beste pista batera eramango lituzketenak».
Armarria
Urzainkiko armarria Erronkaribarreko armarria da. Armarri honek honako blasoi hau du:
Bandera
Urzainkiko banderak Erronkaribarreko armarri San Andresen gurutze gorri baten gainean, hiruki berdez horiz eta urdinez inguratua. Armarria, gainean kasket bat eta bi aldeetan lanbrekinak dituela irudikatzen da, baita azpian "Erronkari" izena duela ere. Ertzak kolore bereko hiruki-zerrenda bat du orientazio bertikalean edo horizontalean, eta izkinetan zortzi puntako izar berde bat karratu hori baten gainean. Bandera hau bera da Erronkaribar osatzen duten herri guztientzat, nahiz eta udalerri bakoitza bere aldaketa txikiekin.
Inguru naturala eta kokapena
Urzainki Nafarroako Foru Komunitatearen ipar-ekialdean dago, Nafarroako Pirinioaldearen barruan, Nafarroako Ekialdeko Piriniotan, Erronkariko ibaxaren erdialdean eta 738 metroko altueran. Udalerriak 20,61 kilometro karratuko azalera.
Klima eta landaredia
Urzainki udalerriaren gehiena mediterraneo mendialdeko klimaren menpe dago. Gunerik altuenetan eta ipar eta ipar-mendebaldera begirako guneetan, berriz, klima atlantikoa nagusitzen da. Itsasoaren mailatik dagoen altueraren arabera, urteko batez besteko prezipitazioa 1000 eta 1400mm bitartekoa da, eta tenperatura 10º eta 6 °C bitartekoa. Urteroko egun euritsuak 100-140 inguru izaten dira.
Landarediari dagokionez, udalerriaren ipar-mendebaldean haritzak eta pagoak ageri dira (Arrigorrietako mendilerroa), eta basa pinuak Koroako mendilerroan. Jatorrizko landaredia eta basoak nahikoa urritu dira, gizakiak eginiko zuhaitz mozketen ondorioz.
Estazio meteorologikoak
Urzainkin dagoen, itsasoaren mailatik 722 metrora, Nafarroako Gobernuak 1980n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Erronkaribarko Mankomunitateko gainerako herriek bezala, urteroko uzta eman behar zion Nafar Koroari, harik eta, haiekin guztiekin, kaparetasun kolektiboaren pribilegioa lortu zuen arte 1412n. Garai hartan adostutako erroldan parte hartzeaz gain, 1427an bizilagunek 20 baleztari zituzten beren kontura, inguruko mugak defendatzeko prest. Ibaxa osoan bezala, XIV. mendearen amaieratik ikusten den gorakada demografiko ikusgarria abeltzaintza-jardueren garapenari egotzi behar zaio.
1739an, Urzainkik abadiako patronatuari eta elizaren onurei buruzko adiskidetasuna egin zuen; patronatu hori erregeari laga zion, herriak hutsik zegoen bakoitzean herriko hiru seme-alabaz hornitu zezan baldintzarekin.
1787ko irailean uholde handi bat gertatu zen Ezka ibaian, Erronkariko ibaxaren gaineko euri ugarien ondorioz. Herri kaltetuena Zangoza izan zen. Urzainkin 150 000 erreal baino gehiagoko kalteak izan ziren, urak herri horretatik igarotzean desbideratu baitziren.
1802ko hiztegian azaltzen denez, Ezka ibaiaren gainean zubi bat dago, herria banatzen den bi auzoak lotzen dituena, eta, gainera, XVIII. mendearen amaieran irin-errota bat zuen. Eliza, Done Martieri eskainia, abade batek, lau onuradunek, elizako sakristau batek eta hiru ermitak zerbitzatzen zuten. Herria alkate batek gobernatzen zuen, erregeordea hiribilduak berak proposatuta izendatzen zuena, eta errejidoreek, herrikoen artean aukeratzen zirenak.
1812ko martxoaren 24an, Iberiar Penintsulako gerran, Abbé jeneralak zuzendutako zutabe frantses bat Otsagabiko Urzainkitik igaro zen. Herritik igarotzean, frantziarrek su eman zieten etxe guztiei, Gregorio Krutxaga buruzagi gerrilariarenetik hasita. Eraikinak gainezka zeudelako hezetasunari eta bizilagunen esku-hartzeari esker, frantziarrak irten bezain laster sutea eten baitzuten, gaitza saihestu ahal izan zen, nahiz eta 14 etxe garretatik bazkatu ziren. Urzainkitik frantziarrak Tiermas aldera abiatu ziren, Aragoirako bidean, Frantzisko Espotz Minako gerrilarien dibisioaren atzetik. 1813ko maiatzaren hamabian, Espozko dibisioko seigarren batailoia Urzainki gainean kokatu zen, eta laugarrena, berriz, herriaren atzeguardiara. Abbé jeneralak zuzendutako zutabe frantziar batek hartu zuen egun hartan bertan Uztarroze. Biharamunean, frantziarrak Izabara joan ziren, eta gerrilarien aurka borrokatu ziren.
Demografia
biztanle zituen Urzainkik.
Ekonomia
Azkenaldi honetan, turismoa ari da gero eta garrantzi handiagoa hartzen: eskiari eta mendiari lotutako turismoa. Izan ere, 2008an Larra-Belagua eski estazioa ireki zuten.
Politika
Urzainkiko udaletxea erdigunean dago, eta idazkaria, era berean, Erronkariko Udalako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak eta hiru zinegotziak osatzen dute. Egungo alkatea Felix Jesus Galetx Laiana da, Maiturra Taldeko hautagai gisa aurkeztu zena.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Udala
Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.
Egungo banaketa
Urzainkiko Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Felix Jesus Galetx Laiana da, Maiturria Taldea zerrendakoa. Zinegotziak 2 daude:
Alkateak
1979tik, Urzainkik 4 alkate izan ditu:
Garraioa
La Tafallesa izeneko autobus konpainiak Erronkaribar eta Iruñea batzen dituen linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu dauzka norabide bakoitzean, eta honako ibilbidea:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Erronkaribarreko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko zuberera euskalkian, hegoaldeko Pirinio ibarretik bakarra.
Koldo Zuazok, 2010ean, Erronkaribarrak atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Bakarrik XX. mendean zehar nagusitu zen gaztelania ibaxan. Euskara, erronkaribarrera, joan den mendearen bigarren erdialdean galdu zen. Euskaldun berriak eta kanpotik joanak dira egungo erronkaribarrerazko euskaldunak. Batez ere irakaskuntzaren bidez, ia bost biztanletik bat euskal hiztuna izatea lortu da gaur egun. Bertako euskalkia, erronkaribarrera, XX. mendearen bukaera arte erabili zuten. Fidela Bernat (1898-1991) izan zen jatorrizko azken hiztuna. Ibaxaren isolamenduak, ziurrenik, bere berezitasunak azaltzen ditu, erronkaribarrera euskalki originalena da, baina baita garbien eta kontserbadoreenetako bat ere.
Janzkera
Ohiko janzkerari dagokionez, Erronkariko ibaxak adierazpen aberatsa du, kanpoko modismoen eraginei aurre egin dien nortasun errotua transmititzen duena. Jantzi horietako batzuk egun seinalatuetan ikusten dira oraindik, jaiak, erromeriak eta beste ekitaldi batzuk direla eta. Nafarroako artxiboan dagoen 1817. urteko dokumentu baten arabera, Erronkariko ibaxako bizilagunak eta bertakoak beren jantziagatik bereizten ziren. Oihal horiek beraiek egiten zituzten beren aziendaren artilearekin, eta beren etxeetan garbitzen, iruten eta ehuntzen zituzten. Oihalezko piezak, gero, batanatuak, ehunduak eta tindatuak izaten ziren. Haiek ebaki, josi eta egiten zituzten arropak.
Almadiak
Almadiak luzera bereko hainbat egur atalez osatutako putzu bat da, elkarren artean landare-jarioen bidez lotuak (hurritz-zakurrak edo basa-zumea), puntan eta atzealdean arraunak dituena, zurezko putzua ibaiaren ibilgura zuzendu edo gidatzeko. Nafarroako Pirinioaldeko ibarretan, basoen aprobetxamendua garai gogoangarrietatik diru-iturri nagusia izan da, eta bertako ibaiak zura eraldatzeko edo erabiltzeko sal zitekeen lekuetara garraiatzeko modua. Egur hori almadietan garraiatzen zen.
Hiru Behien Zerga
Urte bakoitzeko uztailaren 13an, Erronkaribar eta Bearnoko Baretetze ibarren artean dagoen San Martingo Harria milaka urteko zeremonia baten lekuko eta protagonista da: Hiru Behien Zerga (erronkaribarreraz: Iror Beien Emontarzuna). Indarrean dagoen Europako nazioarteko trataturik zaharrena da. Ekitaldi honetan, Baretetze ibarreko bearnotarrak, ekarririk eta Frantziako banderarekin, Erronkaribarreko Izaba, Urzainki, Uztarroze eta Garde herriei, erronkaribartar jantzi tradizionala soinean, astaje, ilaje eta kemen berdineko hiru behiren urteko eta betiko zerga bana ematen diete. Horren aurretik, bi eremuetako agintariek, eskua San Martingo Harriaren gainean jarrita, konpromisoa hartu dute bakea egon dadin. Konpromiso hori Izabako alkateak esku guztien gainean jarritako "Pax avant, Pax avant, Pax avant" latinezko esaldiarekin batera zigilatu da.
Ez dakigu zeremonia honen jatorria eta zergatia. Badakigu XIV. mendean zerga horren ordainketa eten egin zela, eta horrek gatazka larria sortu zuen bi haranetako bizilagunen artean. Heriotza eta gertakari desatseginak izan ziren, eta 1375. urtean emandako epai batean amaitu zen guztia, non Baretetzeko bearnotarrak zerga ordaintzen jarraitzera kondenatzen ziren. Epai hura, zeremonia honi buruz dagoen lehen erreferentzia dokumentala izateaz gain, 1375. urtean zerga horren ordainketa oso aspaldikoa zela adierazten duen datua da.
Kausei dagokienez, historialari batzuek defendatu dute gerrako zerga baten aurrean gaudela, betiereko izaera duelako, eta ez litzatekeela inola ere larre eta iturriak erabiltzeagatiko konpentsazio bat, oker zabaldu den bezala.
Dantzak
Ttun-ttun dantzaren arrazoi psikologikoa hau da: kolektiboak, bere horretan, gizarte-balioak iraunarazteko komunikatzen du bere burua, familiako kideen indibidualtasuna gainditzeko sentimenduan. Dantza txirulaz eta salterioz laguntzen zen, eta "ttun-ttun" izena jasotzen zuen, damburia izenez ere ezaguna, agian egiptoar danbolinaren deribazioa, laute modukoa, gaur egun danbolinak ordezkatzen duena. Dantza biribilean dantzatzen da, erlojuaren orratzen kontrako noranzkoan. Ibaxako dantza guztiak bezala, oin puntekin dantzatzen da, duintasun zeremoniatsu eta noblearekin, baina tentasunik gabe. Garde, Izaba eta Uztarroze herriren ttun-ttun jaso da. Hiru kasuetan koreografia antzekoa da, melodiak bereiziz eta Uztarrozen kasuan dantzaren zatien ordena ezberdina.
Apretagileak
1860tik aurrera, Erronkaribar eta Zaraitzu ibarretako neskek Zuberoako Maulera bidaiatzen zuten abarketaren sasoia lantzeko. Lana gogorra zen. Urtez urte udazkenetik udaberrira arte lan egiten zuten, eta horregatik ziren ezagunak "enarak" bezala. Abarketaren merkatuak garai oso bat markatu zuen Maule-Lextarreko ekonomian, eta ibar horien emigrazioak biztanleria nabarmen handitu zuen. Apretagile batzuk 14 urterekin joaten ziren beren adinari buruz gezurretan lan egitera.
Maulera iristean, etxe beretan bizi ohi ziren, eta etxejabeei ordaindu egiten zieten lo egin eta jateagatik. Denek partekatzen zuten lehen platera, bigarrena neskek erosi behar zuten. Bertakoekin euskaraz komunikatzen ziren, euskalkiak nahiko antzekoak baitira. Tailerretan, bakoitzak lan bat egiten zuen. Batzuek oihala josten zuten, beste batzuek soka jartzen zuten, etab. Bizi zuenak dioenez, batzuetan besoetako minagatik ezin zuten lorik egin, egunean zehar egindako ahaleginagatik.
Gertaera bitxi eta garratzak gertatu dira abarketen inguruan. Eaurtar batek dioenez, urtebetez, nesketako batzuk Gabonak pasatzeko itzultzea erabaki zuten, baina ez ziren Jaurrietara iritsi, ezta Maulera itzuli ere. Handik irten eta ez ziren hona iritsi. Abodi mendilerroa, elur-ekaitz batekin, oztopo fisiko gaindiezina da. Udaberrian, elurra joan zenean, hilda agertu ziren denak Abodin, Paso Zabalean, eskutik helduta.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Barrena Berri Saskibaloi Taldea
Barrena Berri Saskibaloi Taldea Ortuellako saskibaloi taldea da.
Barrena Berrik Ortuellako El Barracon Udal Kiroldegian jokatzen du, 500 ikusleentzako tokia duena. Erregionaleko bigarren mailan ari da jokatzen.
Lege lehorra Ameriketako Estatu Batuetan
Lege lehorra Ameriketako Estatu Batuetan, AEBtan alkoholaren fabrikazioa, egitea, inportazioa, esportazioa eta salerosketa debekatzen zuen lege polemikoa izan zen. 1920ko urtarrilaren 1ean sartu zen indarrean lege hau eta 1933ko abenduaren 5a arte iraun zuen, ia 14 urtez beraz. Alderdi errepublikarrak hauteskundeak irabazi berritan hartutako lehen neurria izan zen, baina atzetik gehiago etorriko ziren. Izan ere, alkoholaren afera ageri-agerikoa izan arren, horren atzean egoera ekonomiko larria eta errepublikarren moral bikoitza zeuden.
Frantzisko Asiskoa
San Frantzisko Asiskoa (Asis, Italia, 1181/82 - 1226ko urriaren 3a) italiar erlijioso katolikoa zen, Anaia Txikien Ordenaren sortzailea (frantziskotarrak), otoitza, txirotasuna, ebanjelizazioa eta Kreazioaren babesa aldarrikatzen zituena. Gregorio IX.a aita santuak santutu zuen 1228an. Liturgia egutegi katolikoan urriaren 4ean ospatzen da bere eguna.
Bizitza
Merkatari aberats baten semea zen. 1206an familiarekiko harremanak hautsi eta bakardadean bizitzeko erretiratu zen. Geroago, herriz herri predikatzen hasi zen. Jarraitzaile asko bildu zitzaizkion (1208-1209) eta anaidi bat antolatu zuen. 1210ean Inozentzio III.ak anaidi hura hitzez onartu zuen. Berak idatzi zuen Cantico di Frate sole (1224, Eguzki anaiaren kanta), Italiako literaturako lehen poema handia (unbrieraz idatzia). Bere bizitzako pasarteak, egiazkoak eta asmatuak, Fioretti (Loretxoak, Krispin Beobidek euskarara itzuliak) liburuan bildu ziren XIV. mendean.
Lege lehorra Ameriketako Estatu Batuetan
Konstituzioaren hamazortzigarren emendakinari (edo zuzenketari) eman zitzaion izena izan zen. 1919an Estatu Batuetan legea, "debekua" izenez ezagunagoa dena, onartu zuten alkoholdun edariak egin, saldu eta hartzea galaraziz. Lege horrek babes handia izan zuen nekazaritza giroko lekuetan eta "Amerika sakoneko" hiri txikietan. Hiri handietan, ordea, morala zaindu nahi zuten. .
Urte horietan demokratei “bustiak” (wet) esaten zieten eta errepublikarrak, aldiz, “lehorrak” ziren (dry).
Ondorioak
Batetik, Lege lehorrak herrialdearen egoera ekonomikoa are gehiago kaltetu zuen: kontrabandoak dibisak kontrolik gabe galtzea ekarri zuen. Horrekin batera, AEBetako alkohol-industriak behea jo zuen. Alkohol salmentaren zergak diru-sarrera oparoa ziren gobernuarentzat, baina legeak iturri hura ere itxi zuen.
Alkohol kontsumoa ez zen murriztu, legeak nahi zuen bezala. Alkohol gutxiko edari gutxiago edaten ziren, baina likoreek izugarri egin zuten gora, legez kanpo saltzea askoz ere errentagarriagoa zelako. Debeku garaian, estatubatuarrek urteko 460 milioi litro ardo edan zituzten, graduazio altuko alkohola 800 milioi litrora iritsiz.
Ohiturak ere aldatu ziren. Lehen, batez ere, txiroenek eta aberatsenek edaten zuten alkohola. Lege Lehorraz bat, alkohola indartsu sartu zen erdi mailako klasean. Taberna klandestinoetan gazteek alkohola edateko eta tabakoa erretzeko ohitura hartu zuten. John M. Cooper historialariaren esanetan, “gazte inkonformistentzat edatea ez zen denbora-pasa hutsa, kultur erronka baizik. Gizarte amerikarraren zati handi batean debekuaren erdeinu ironiko eta nabarmena oinarrizkoa zen bere burua sofistikatutzat zuen ororentzat”.
Era guztietako jendea gaizkile bihurtu ziren likore apur bat edateagatik besterik gabe. Debekuaren ondoan, likoreak egin, estraperloan saldu eta saltzeko, irabazi handiak ematen zituen isilpeko negozioa sortu zen, gangsterren eskuetan erori zena.
Igela (aldizkaria)
Igela: euskaldun heterodoxoen aldizkaria 1962tik 1963ra Parisen Jon Mirandek, Joanes Peillenek eta Txomin Peillenek argitaratu zuten literatura aldizkari satiriko bat izan zen.
Lege lehorra Ameriketako Estatu Batuetan
Ondorioak
Lege polemikoak destilazio klandestinoa bultzatu zuen, eta alkohol pozoitsua zabaldu zen han eta hemen. Legea indarrean egon zen hamalau urteetan, alkohol pozoitsuak 30.000 hildako eragin zituen, eta 100.000 pertsonari kalte sendaezinak ekarri zizkien. Kopuru horiek ofizialak dira, baina benetakoak askoz handiagoak direla uste da.
Igela (aldizkaria)
Historia
Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkarien Gordailua
Lege lehorra Ameriketako Estatu Batuetan
Ondorioak
Lege Lehorrak, beraz, ez zuen inolako arazorik konpondu.
Amaiera
Washington (AEB), 1933ko otsailaren 20an AEBetako senatuak, Franklin D. Roosevelt presidente demokrata berria hiltzeko saiakeratik bost egun baino pasa ez zirenean, Lege Lehorra izenez ezagutzen zena bertan behera uztea erabaki zuen, alkohola debekatzen zuen lege hura onartu eta hamalau urtera. Ameriketako Estatu Batuetako Konstituzioaren hogeita batgarren emendakina onartu zen horretarako, historian aldi bakarra emendakin bat bertan behera utzi dena AEBtan.
Callionymus japonicus
Callionymus japonicus Callionymus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Callionymidae familian.
Cullen (Moray)
Cullen, 'Inbhir Cuilinn', Eskoziako herri bat da, Moray eremu administratiboan.
Warkako Dama
Warkako Dama, Urukeko Dama edo Warkako maskara —batzuetan Sumerko Monalisa izenaz aipatua— K. a. 3300 urteko eskultura da, sumertar zibilizazioan. Maskara honek garrantzi handia du ezen arteko historiaren lehen emakume aurpegia baita.
Historia
Eskultura 1938an arkeologo alemanek aurkitu zuten Inanna jainkosari eskainitato tenplu baten aztarnategian, Uruk antzinako hirian, Samawatik gertu, Bagdadeko 280 kilometrotara. Irakeko Museo Nazionalean erakusten zen, hango pieza garrantzitsuenetariko bat izanik, baina gerraren ondorioz, museoaren arpilatzeari ekitean, 2003ko apirilaren 9an, lapurtua izan zen. Urte bereko irailean eraman zuenak itzuli egin zuen. Beste milaka objektu ez dira agertu.
Ezaugarriak
Maskarak hogei zentimetro ditu eta goierliebea da, marmolez egina. Osagarri batzuk lapislazuli, betun eta urre orrikoak dira. Itxura guztien arabera sumertar jainkosa baten errepresentazioa da, ziur aski lehen aipatu den Inanna jainkosarena.
Uthlede
Uthlede Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Lac-des-Plages (Quebec)
Lac-des-Plages Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Outaouais eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Papineau konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 522 biztanle zituen 152.96 kilometro koadroko azaleran.
Wolfgang Ratz
Wolfgang Ratz (Bilbo, 1959ko urtarrilaren 12a) austriar poeta eta itzultzailea da, gaztelaniaz eta alemanez idazten duena.
Callionymus kailolae
Callionymus kailolae Callionymus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Callionymidae familian.
Eguzki (argipena)
Eguzki terminoak hainbat artikulutara eraman gaitzake:
Beste termino batzuk:
Ikus, halaber:
Nystalus radiatus
Nystalus radiatus Nystalus generoko animalia da. Hegaztien barruko Bucconidae familian sailkatua dago.
Cummingston
, 'An Coileach' eta 'The Collach', Eskoziako ipar-ekialdeko kostaldean dagoen herri bat da, Moray eremu administratiboan.
Pristimantis miyatai
Pristimantis miyatai Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Nomascus gabriellae
Nomascus gabriellae Nomascus generoko animalia da. Primateen barruko Hylobatidae familian sailkatuta dago.
Haplophrentis
Haplophrentis Kanbriar garaian bizi izan zen Hyolitha genero bat izan zen. Bere oskola luzea eta konikoa zen, operculum batekin babestua. Bertatik ateratzen ziren helenak izeneko bi beso luze eta flexible. Beso hauek, ziurenik, gorputza estabilizatzeko erabiltzen zituzten, edo mugitzeko erabil zitzakeen.
Afinitatea
Hyolitha klasea, ziurenik Molluscaren barruan koka zitekeen, baina hau ezbaian dago.
Fosilak
Filopodoen ohe handian 186 espezimen aurkitu dira, komunitate osoaren %0,35a.
Nystalus chacuru
Nystalus chacuru Nystalus generoko animalia da. Hegaztien barruko Bucconidae familian sailkatua dago.
Bantu
Bantua Saharaz hegoaldeko Afrikako etnia-multzo bat da. 400 talde etniko baino gehiago dira, Erdialdeko Afrikatik Hegoaldeko Afrikaraino hedaturik daudenak, Afrikako Aintzira Handiak barne. Haien hizkuntzetan bantu hitzak (tokian tokiko aldaketak ditu) "gizakiak" esan nahi du. Ez dute arraza edo kultura talde uniformerik osatzen, eta haien arteko batasuna hizkuntzarena da nagusiki. Bantu hizkuntzak Niger-Kongo familiakoak dira, eta 535 inguru daude. Erlijioari dagokionez, animistak dira gehienak, kristau edo musulman bihurtu diren talde batzuk izan ezik.
Historia
K.a. 1500etik aurrera, egungo Nigeria eta Kamerundik hegoalderantz hedatu ziren bantuak, eta IV. mendean iritsi ziren Afrikako hegoaldera, pigmeoak oihanean eta khoisanak basamortuan baztertuta. XVI. mendetik aurrera, zuriek bideraturiko esklabo-salerosketa eta kolonialismoaren gorabeherak jasan zituzten. XIX. mendean, zuluak kolonoen aurka altxatu ziren eta estatu bat osatu zuten Hegoafrikan (1815). Matabele herria Zimbabwen egokitu zen, eta alemaniarrek herero herria sakailatu zuten Namibian 1904. urtean (65.000 hildako). Hegoafrikako eta Namibiako bantu herriak apartheid politika arrazistaren mende bizi izan dira orain dela gutxi arte.
Pristimantis mnionaetes
Pristimantis mnionaetes Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Bantu
Taldeak
Bantuak lau multzo nagusitan banatzen dira. Iparraldetik hegoaldera, hauek dira bantu etnia nagusiak: fangak, bakubak, balubak, lingalak, kikongoak, hutuak, bagandak, kinyaruandak, kirundiak, kikuyuak, tongak, tsongak, chewak, tswanaw, hereroak, swaziak, pediak, basothoak, vendak, zuluak eta xhosak.
Andilly (Meurthe eta Mosela)
Andilly Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Flags of Our Fathers
Flags of our Fathers (euskaraz Geure Gurasoen Banderak) 2006ko Clint Eastwood estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizlearen gerra filma bat da. James Bradley eta Ron Powersen izen berdineko Flags of our Fathers eleberrian oinarritua dago. Bertan, Ryan Phillippe, Jesse Bradford, Adam Beach, John Benjamin Hickey, John Slattery, Barry Pepper, Jamie Bell, Robert Patrick eta Neal McDonough aktoreek antzeztu zuten.
Wulsbüttel
Wulsbüttel Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Andilly (Meurthe eta Mosela)
Biztanleria
2007an Andilly udalerrian erroldatutako biztanleak 277 ziren. Familiak 102 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 47 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Flags of Our Fathers
Filmak Iwo Jimako gudua estatubatuar ikuspuntutik azaltzen du, aldiz, estatubatuar zuzendari berdinaren Letters from Iwo Jima filmak gudu berbera japoniar ikuspuntutik azaltzen saiatu zen.
Andilly (Meurthe eta Mosela)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Flags of Our Fathers
Argumentua
Filma Bigarren Mundu Gerrako Pazifikoko Gerran zehar jazotako Iwo Jimako guduan girotua dago. Estatubatuar indar armatuen nondik norakoa eta Joe Rosenthal argazkilariak ateratako Iwo Jiman bandera altxatzen argazki ospetsuaren istorioa agertzen duelarik.
Andilly (Meurthe eta Mosela)
Etxebizitza
2007an 108 etxebizitza zeuden, 102 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 95 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 102 etxebizitza nagusietatik 82 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 7 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 71 etxek bost zituzten. 84 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 56 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 187 ziren, horien artean 147 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 147 pertsona aktiboetatik 141 lanean zeuden (75 gizon eta 66 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Andilly udalerrian 108 unitate fiskal zeuden, 291,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.495 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 margolariak ziren eta 1 zurgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
2000. urtean Andilly udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lac-des-Seize-Îles (Quebec)
Lac-des-Seize-Îles Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Laurentides eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Les Pays-d'en-Haut konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 223 biztanle zituen 9.07 kilometro koadroko azaleran.
Saint-Julien-de-Lampon
Saint-Julien-de-Lampon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 432 etxebizitza zeuden, 275 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 130 bigarren erresidentzia ziren eta 26 hutsik zeuden. 399 etxeak ziren eta 31 apartamentuak ziren. 275 etxebizitza nagusietatik 195 bere jabearen bizilekua ziren, 72 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 13 etxek bi zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 93 etxek lau zituzten eta 123 etxek bost zituzten. 216 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 142 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 109 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 321 ziren, horien artean 228 aktiboak ziren eta 93 inaktiboak ziren. 228 pertsona aktiboetatik 190 lanean zeuden (105 gizon eta 85 emakume) eta 38 langabezian zeuden (14 gizon eta 24 emakume). 93 pertsona inaktiboetatik 41 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Julien-de-Lampon udalerrian 277 unitate fiskal zeuden, 601,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.000 euro zen.
Lac-des-Écorces (Quebec)
Lac-des-Écorces Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Laurentides eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Antoine-Labelle konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 2,713 biztanle zituen 144.32 kilometro koadroko azaleran.
Saint-Julien-de-Lampon
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 49 komertzioetatik, 4 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 2 zurginak, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak eta 1 harategia zen.
2000. urtean Saint-Julien-de-Lampon udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 338 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ogcocephalus declivirostris
Ogcocephalus declivirostris Ogcocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Ogcocephalidae familian sailkatzen da.
Agustin Elduaien
Agustin de Carlos Elduaien (Donostia, 1964ko abuztuaren 4a) gipuzkoar futbolari ohi da, atezain moduan aritzen zena.
Circuito Montañés
Circuito Montañes Internacional Kantabrian egindako txirrindularitza lasterketa izan zen. Bi zati izan zituen: 1954 eta 1963 artekoa eta 1986 eta 2010 artekoa. Azken urteetan, UCI Europe Tourreko 2.2 mailan sailkatu zuten.
Betiko Lagunak
Betiko Lagunak Irungo saskibaloi taldea zen.
Historia
1978an Club Amigos del Baloncesto izenaz sortua, 1999an Betiko Lagunak izena jarri zioten eta emakumezko arloa Txingudi SBErekin elkartu zuen. 2003an desegin zen Irungo Beti Gazte klubean baterabildua.
Dallas (Moray)
Dallas, 'Dalais', Eskoziako herri bat da, Moray eremu administratiboan.
Hechthausen
Hechthausen Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Pristimantis modipeplus
Pristimantis modipeplus Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Elektrokimika
Elektrokimika energia elektrikoa eta energia kimikoaren arteko konbertsioa ikertzen duen kimikaren adarra da.
Erreakzio kimikoen bidez elektrizitatea lor daiteke; hori da piletan edo baterietan gertatzen dena. Bestalde, korronte elektriko batek bultza dezake erreakzio kimiko bat; adibidez elektrolisian. Bi kasuetan ematen diren erreakzioek erreakzio elektrokimiko izena hartzen dute. Erreakzio elektrokimiko hauek ioi positiboek negatiboekin duten elkarrekintzan oinarritzen dira: ioi negatiboak ioi positiboak erakarri egiten ditu, korronte elektrikoa sortuz.
Historia
XVIII. mende amaieran, ilustrazio garaian, Luigi Galvani anatomista eta mediku italiarrak definitu zuen lehenengoz elektrokimika kontzeptua modu zientifiko batean igelen hanketatik elektrizitatea pasatzen zela ohartu zenean.
Ondorengo ekarpenak Alessandro Volta fisikari italiarrak egin zituen lehen bateria sortu zuenean.
XIX. mende erdialdean Michael Faraday-ek eta John Daniell-ek elektrokimikaren azterketa egin eta zenbait kontzeptu argitu zituzten. Mende amaieran elektrokimikak zenbait alorretan eragin zuen, hala nola, elektrolitoen eroankortasunean eta baterien modelatze matematikoan.
XX. mende tik aurrera elektrokimikak zenbait aurkikuntza ekarri zituen, besteak beste, elektroiaren karga aurkitu zen, Bronsted eta Lowry azido eta baseen teoria modernoa ezarri zen eta medikuntza zein biologian gai ugari ikertu ahal izan ziren, esaterako, elektroforesia.
Erredox erreakzioak
Erredox erreakzioak espezie kimikoen arteko elektroi en transferentzian oinarritzen diren erreakzio kimikoak dira. Espezieetako batek elektroiak galduko ditu, hau da, oxidatu egingo da. Elektroi en galera horrek bere oxidazio zenbakia positiboagoa izatea eragingo du. Beste espezieak, ordea, irabazi egingo ditu elektroiak: erreduzitu egingo da. Bere oxidazio zenbakia, beraz, negatiboagoa bihurtuko da.
Espezie bat oxidatzen deneko erreakzioari oxidazio deritzogu eta espeziea erreduzitu egin bada erredukzio.
Honakoa erredox erreakzio baten adibidea da:
Cu2+ + Zn Zn2+ + Cu
Erreakzio totala bi erdierreakziotan bana dezakegu:
Cu2+ + 2e- Cu (erredukzioa)
Zn Zn2+ + 2e- (oxidazioa)
Pila elektrokimikoa
Pila elektrokimikoa erreakzio kimikoetatik abiatuz energia elektrikoa lortzea ahalbidetzen duen gailua da.
Daniell pila
Zink metaliko zati bat jartzen badugu CuSO4 disoluzio batean bi erreakzio gertatuko dira: batetik, zink metalikoa disolbatu egingo da Zn2+ katioi moduan, eta bestetik, disoluzioan zeuden Cu2+ ioiak kupre metalikora erreduzituko dira elektrodoan. Erredox errakzio hau bat batekoa izango da:
Cu2+ + Zn Zn2+ + Cu
Demagun oraingoan zink eta kupre metalikoa jartzen ditugula konpartimentu ezberdinetan. Konpartimentu batean ZnSO4 disoluzioa egongo da eta bestean CuSO4, irudian ikus daitekeen moduan. Disoluzioak gatz zubi batez lotzen dira. Gatz zubia disoluzio elektrolitiko geldoa duen hodi bat da, KCl -zkoa adibidez. Hodiaren ertzak agar-agarra bezalako material likatsu batekin estaltzen dira, disoluzioak nahas ez daitezen. Elektrodoak alanbre metaliko batez lotzen badira, elektroiak zinkezko elektrodotik kuprezko elektrodora pasako dira. Izan ere, zinka oxidatu egingo da ezkerreko konpartimentuan eta Zn2+ ioiak sortuko dira, elektroiekin batera. Elektroi horiek eragiten duten korrontearen bidez, Cu2+ ioiak kupre metalikora erreduzituko dira kuprezko elektrodoan. Oxidatu den elektrodoari, kasu honetan zinkezkoari, anodo deitzen diogu. Erreduzitu denari, berriz, katodoa. Gatz zubiaren helburua zirkuitu elektrikoa osatzea da, elektroien mugimendua ahalbidetzen duelarik.
Deskribatutako pila Daniell zelula bezala ezagutzen da eta zelula galbanikoaren edo boltaikoren adibide esanguratsuena da.
Zelula galbanikoen funtzionamendua erredox erreakzioetan oinarritzen da. Zink eta kuprezko kasuan, erredox erreakzioak bi erdierreakzio gisa adieraz daitezke:
Anodoa: Zn(s) Zn2+(aq) + 2e-
Danielen pilaren diagrama honako hau da:
Zn(s) | ZnSO4(1.00M) || CuSO4(1.00M) | Cu(s)
Pila motak
Pilak transferentziazkoak eta transferentziarik gabekoak izan daitezke.
Transferentziazko piletan pareta porotsu edo gatz-zubia dago bi disoluzioen artean.
Transferentziarik gabeko piletan, aldiz, elektrolito amankomuna dute eta pilaerdien artean ez dago banaketarik.
Transferentziazko pilen artean, aipagarria da kontzentraziozko pila.
Kontzentraziozko pilak
Mota honetako pila baten elektrodoak metal berdinarekin osatutakoak dira eta bi disoluzioetan dauden katioiak berdinak izango dira. Bien arteko diferentzia disoluzioen kontzentrazioa da.
Zn(s) | ZnSO4(0.10M) || ZnSO4(1.0M) | Zn(s)
Katodoan zink metalikoa sortuko da, disoluzioko katioiak kontsumituz. Anodoan, ordea, zink metalikoa oxidatzen denez katioiak areagotzen dira. Bi disoluzio horiek kontzentrazioak berdintzeko joera izango dutenez, katodoan izan beharko dugu katioien kontzentrazio handiena eta anodoan txikiena. Horrela, erredox erreakzioak aurrera doazen heinean katodoko kontzentrazioa txikitu eta anodokoa handituko da, bi kontzentrazioak berdindu arte. Egoera horretara heltzean, pilak ez du lanik egingo.
Honakoak dira erdierreakzioak:
Anodoa: Zn(s) Zn2+(0.10M) + 2e-
Katodoa: Zn2+(1.0M) + 2e- Zn(s)
Osoa: Zn2+(1.0M) Zn2+(0.10M)
Difusiozko pilak
Difusiozko pilak gai kimikoaren zabalkuntzak katioien eta anioien arteko elkarrekintza ahalbidetzen duenean gertatzen da, anodoaren eta katodoaren arteko orekara heldu arte. Gai kimokoaren kontzentrazioa faktore garrantzitsua da erreakzioan, zabalkuntza eragingo den ala ez. Oraindik asko aplikatzen ez diren pilak dira, eta esperimentazio fasean daude ibilgailu elektrikoetan, baino etorkizun handia dute difusio prozesuak gai kimikoaren pisua arindu egiten duelako.
Erredukzio-potentzialak
Pila baten potentziala, Epila, bi pilaerdien artean sortzen den potentzial diferentzia da. Potentzial diferentzia hori baldintza estandarretan neurtu denean, potentzial diferentzia estandar deritzogu: E0. Elektrodo bakoitzaren erredukzio potentziala izango bagenu, katodoaren E0 eta anodoaren E0, alegia, bien arteko diferentzia kalkulatuz pila osoaren potentzial estandarra kalkulatuko genuke. Baina pilaerdi isolatu bakoitzaren potentziala ez denez neurgarria, beti beharko ditugu bi elektrodo eta beraien arteko potentzial diferentzia kalkulatuko dugu. Arazoa saihesteko, hidrogenoaren elektrodoa erreferentziazko elektrodotzat hartu da eta bere potentzial estandarra 0 izatea erabaki da hitzarmenez. Horrela, edozein pilaerdiren eta hidrogenozko pilaerdiaren artean sortzen den potentzial diferentzia izango da jakin nahi dugun elektrodo isolatu horren erredukzio potentziala.
H+(aq) + e- \frac{1}{2}H2 (g) E0=0V
Huang Hsiao-wen
Huang Hsiao-wen, (Taipei, Taiwan, 1997ko abuztuaren 31a), Eulia kategorian aritzen den boxeolari taiwandarra da.
San Miguel konderria (Colorado)
San Miguel konderria (San Miguel County) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Telluride da. 2010eko zentsuaren arabera 7,359 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
San Miguel konderriak 333,752 kilometro koadro ditu. Horietatik 521 ura dira. Beste 333,231 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,45 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 7,359 pertsonetatik 7,144 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 630 dira. 19 beltzak edo afroamerikarrak. 33 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 52 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 8 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 99 pertsonek kokatzen zuten.
Errumaniako armarria
Errumaniako armarria Errumaniako Legebiltzarrak 1992ko irailaren 10ean onartu zuen.
Huang Hsiao-wen
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen (Tsukimi Namiki japoniarrarekin partekatua) Eulia kategorian, Taipei txinatarraren izenean; Tokion, Stoika Krasteva bulgariarraren (urrezko domina) eta Buse Naz Çakıroğlu turkiarraren (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen. Kontuan izan, Txinak jarritako baldintzak direla eta, 1979an NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) Nagoia-n (Japonia) hartutako erabakiak Taiwanek Olinpiar jokoetan (bere izenean eta bere banderapean) esku hartzea galarazten duela.
Nystalus striolatus
Nystalus striolatus Nystalus generoko animalia da. Hegaztien barruko Bucconidae familian sailkatua dago.
Kandela (aldizkaria)
Kandela: literatur sormen aldizkaria Gasteizko Euskal Herriko Unibertsitatea Letren Fakultatean argitaratu zen fanzine bat izan zen 1983tik 1984ra.
Errumaniako armarria
Armarrian, urdin heraldikozko zelai batean, urrezko arrano bat agertzen da, gorri heraldikozko moko eta herpeekin, bere mokoan, urrezko gurutze ortodoxo bat eusten duena, eta, bere herpeekin, zilarrezko zetru eta ezpata bat, subiranotzaren ikurrak. Sablea, Moldaviako voivoda izan zen Esteban Handiak (1433-1504) izan zuenaren irudikapen bat da, eta zetrua Migel Ausartarena (1593-1601, Transilvania, Valakia eta Moldaviako printzea, lehen aldiz, errumaniar printzerriak batu zituena. Arranoaren paparrean, zatikatutako armarri bat kokatzen da, errumaniar probintzia historikoen armarriekin (Valakia, Moldavia, Transilvania, Banato eta Krisana) herrialdeko kostaldeko eskualdearen ikur diren bi izurde dituen txeurroi batekin.
Goiko eta eskuineko zatia, Valakiarena da. Urdin heraldikozko zelai batean, gorri heraldikozko moko eta herpedun arrano bat agertzen da, mokoan urrezko gurutze ortodoxo bat duena, urrezko eguzki bat eskuinetara eta urrezko ilberri batekin ezkerrean.
Kandela (aldizkaria)
Historia
Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkarien Gordailua
Errumaniako armarria
Goiko eta ezkerreko zatian, Moldaviako ikurrak agertzen dira. Gorri heraldikozko zelai batean, beltz heraldikozko uro buru bat dago, adarrean artean bost puntako izarra duena, bost petalozko arrosa bat eskuinean eta ilgora bat ezkerrean, biak zilarrezkoak. Beheko eta eskuineko zatia Banato eta Olteniari dagokio. Gorri heraldikozko zelai batean, eta urdin heraldikozko olatuen gainean, Traiano enperadorearen Danubio gaineko zubia agertzen da, urrezko zubi bat bi argitakoa. Honen gainean, urrezko arrapala lehoi bat dago, mihiduna, hatzazalduna eta ezpata handi bat altxatzen duena.
Laugarren zatian, behekoan eta ezkerrekoan, Transilvania, Maramures eta Krisanako armarria dago. Gorri heraldikozko trangle batek moztutako zelai batean datza. Tranglea sendoera handiagoko gerriko bat da. Gaineko erdian, urdin heraldikozko zelaian urrezko mokodun beltz heraldikozko arrano bat, gerriko banatzailetik irtetzen dena dago urrezko eguzki bat eskuinean eta zilarrezko ilgora bat ezkerretara duela, beheko erdialdean, urrezko zelai batean gorri heraldikozko zazpi dorre almenatu, bi lerrotan jarriak, goian lau eta behean hiru. Txeurroian, kostaldea ordezkatuz, urdin heraldikozko zelai batean, aurrez aurre dauden bi urrezko izurde, isatsak altxata dituztenak.
1947an Errumaniar Herri Errepublikaren aldarrikapenarekin, armarri berri bat hartua izan zen, 1989rarte indarrean egon zena. Armarri hau, herrialdeko aberastasun eta paisaiei erreferentzia egiten zien osagai sinboliko talde batekin osatua zegoen, argitzen ari zen eguzki batekin eta izar gorriarekin zainduta.
Elektrokimika
Erredukzio-potentzialak
Hidrogenozko elektrodoan platinozko xafla bat sartzen da disoluzio azido batean eta elektrodoaren gainazalean hidrogeno gaseosoaren korronte bat pasarazten da (1bar). Platinoaren gainazalak gasa adsorbatuko du.
Elektrodo baten potentziala jakiteko, beraz, hidrogenozko elektrodoaz baliatuko gara. Gure muntaia neurtu nahi dugun elektrodoaren eta hidrogenoaren arteko pila bat izango da. Pila horretan sortzen den potentzial diferentzia elektrodo ezezagunaren potentzialaren modulua izango da. Hidrogenozko elektrodoak anodo gisa funtzionatzen badu, beste elektrodoan eman da erredukzioa; beraz, hidrogenoa baino erredukzio-ahalmen handiagoa du eta ondorioz, bere erredukzio-potentziala positiboa izango da. Hidrogenoaren elektrodoa katodo gisa aritu bada, ordea, neurtu nahi dugun elektrodoaren potentzialaren balioa negatiboa izango da.
Lac-Drolet (Quebec)
Lac-Drolet Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Estrie eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Le Granit konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 1,071 biztanle zituen 124.08 kilometro koadroko azaleran.
Elektrokimika
Erredukzio-potentzialak
Honako taula honetan zenbait elektrodoren erredukzio potentzial estandarrak (E0) ageri dira:
Zelula elektrokimikoen termodinamika
n: trukatu den elektroi kopurua.