cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jaume Ferrer de Blanes
Jaume Ferrer de Blanes (Vidreres, Girona, Katalunia, 1445 - Blanes, Katalunia, 1523) itsasgizona izan zen. Bizitza gehiena Blanesen igaro zuen. 1494an Gaztelako gortera deitu zuten, Ameriketako lurrak espainiarren eta portugaldarren artean banatzeko. El vot i parer de Mossen Jaume Ferrer izeneko txostenean (1495), Cabo Verdetik 370 legoa mendebaldera finkatu zuen muga, gerora errespetatu ez zena.
Boris Berezovski
Ibilbidea
Berezovskik dirutza handia egin zuen Sobietar Batasunera Mercedes automobilak inportatuz Perestroikaren azken urteetan, 1980ko hamarkada amaieran eta 1990koaren hasieran. Inportazioarekin egindako lehen milioiekin, AvtoVAZ errusiar konpainiak fabrikatutako ibilgailu familiarren banatzaile gisa ezarri zen; era berean ORT telebista katearen jabe bilakatu zen, Aeroflot berarena, eta Nezavisimaia Gazeta egunkariarena. Apenas 10 urte lehenago, 1986 arte, Kontrol Zientzietako Institutuko matematikari bat zen. Bidean, dena dela, ez zen guztia lasaia izan: 1994an atentatua izan zen bere aurka, bera ez zuten zauritu baina txoferra hil zioten.
Lehen negozio espekulatiboetatik, lehengaien jabetzara ere pasatu zen a. Maileguak akzioen truke izeneko programan, zeinean, 1995-1996 urteen artean, Boris Jeltsinek babes politikoaren truke jabetza handiak talde txiki baten eskuetan jarri zituen. Roman Abramovitxekin aliantza eginez, Sibneft petrolio-konpainiaren jabe egin zen orduan Berezovski 100 milioi dolar inguru ordainduta. Urte gutxiren buruan Sibneftek mila milioi dolar balio zituen. Trukean ORT Jeltsinen aldeko propaganda makina bat izan zen. Politikan zuzenean ere sartu zen orduan Berezovski, Segurtasun Kontseilu Nazionaleko presidenteorde izendatu baitzuten.
Urte haietan elkarrizketatzaile bati esan zionez, "nire iritziz, oro har, boterea eta kapitala banaezinak dira. Zerbaitek on egiten badio kapitalari, esan gabe doa nazioarentzat onuragarri dela."
Erbestealdia
21. mendeaerekin gauzak aldatu ziren, Vladimir Putinen agintaldiaren. Hasieran Putini Jeltsinen familian sartzen lagundu zionetako bat izan zen Berezovski, eta Putinentzat oinarri parlamentarioa izan zen lehen alderdia sortzen ere lagundu zuen. Hala ere, Putinek ORT telebista-katearen kontrola berreskuratu zuen eta Errusiako oligarken asmo politikoak leuntzeko maniobretan, batzuk turko-buru izan ziren, eta horien artean Berezovskiri tokatu zitzaion Kremlinaren babesa galtzea (beste galtzaile nabarmen batzuekin batera, hala nola Gusinski eta Khodorkovski). Era berean, 1998an krisi ekonomiko bat egon zen eta petrolioan (Sibneft) zituen interesak galdu zituen Berezovskik behartuta. 21. mendean, bereziki lehengaietan zentratutako oligarkek egin zuten aurrera, eta finantza eta hedabideetakoek atzera egin behar izan zuten.
Garai okerrak zetorzkiola azker ikusi zuen Berezovskik eta Londresko desterrura joan zen 2000ko azaroan.
Ondoren, asilo politikoa eman zioten Erresuma Batuan. Ordutik aurrera, publikoki iragartzen zuen misio bat zuela: Putin boteretik kentzea eta Errusia askatzea, baita indarrez. Erresuma Batuan beste kritiko batzuekin elkartu zen hala nola Akhmed Zakaiev buruzagi txetxeniarra edo Aleksandr Litvinenko espioi ohia. Litvinenko pozoituta hil zuen operazioa Berezovskiren kontrako maniobratzat ikusi dute zenbaitek; baina izatez, Errusiak kanpaina egin zuen pozoitzailea Berezovski bera izan zela, eta horren kontrako libelo auzi bat irabazi zuen.
Nukleofilo
Nukleofiloa lotura kobalentea eratzeko atomo baten nukleoari elektroi bikote bat ematen dion ioi edo molekula da. Elektroiak hartzen dituen nukleoari elektrofiloa deitzen zaio. Hau gertatzen da, adibidez, Lewisen loturaren araberako azido eta baseen eraketan, eta gai organikoetan karbonoen artean gertatzen diren lotura kobalenteetan.
Nordhastedt
Nordhastedt Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Entomocorus gameroi
Entomocorus gameroi Entomocorus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Auchenipteridae familian.
Mastacembelus mastacembelus
Mastacembelus mastacembelus Mastacembelus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
Desmodilliscus braueri
Desmodilliscus braueri Desmodilliscus generoko animalia da. Karraskarien barruko Gerbillinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Víkingur Gøta
Víkingur Gøta Faroetako futbol taldea da.
Historia
1926an sortu zen GÍ Gøta eta 6 liga eta beste 6 kopa lortu zituen. 2008an Leirvík ÍF taldearekin bat egin eta Víkingur Gøta sortu zen. Honek ligarik ez baina bost kopa eskuratu ditu.
Mantu
Mantua lurrazalaren eta nukleoaren artean dagoen geruza da. 2900 kmko sakonerara iristen da. Mantua batez ere peridotitaz osatua dago. Lurrazalaren eta Mantuaren arteko banaketa Mohorovicic etengunean ematen da. Goi mantua (biguna eta likatsua) eta behe mantua (solidoa eta elastikoa) banatu daiteke. Biak ezberdintzen diren puntua Repettiren etengunea da.
Egitura
Mantua lau zatitan banatu daiteke bere elastizitatearen arabera. Geruza hauek kanpotik barrura goi-mantua (33-410 km), trantsizio zonaldea (410-670 km), behe-mantua (670-2798 km) eta D" (2798-2998) dira.
Mantuaren goikaldean bat-bateko abiadura sismikoaren gorakada dago. Gertakari hau lehenengo aldiz Andrija Mohorovicicek ikusi zuen 1909an eta horren ondorioz Mohorovicic etengunea edo sinpleki "Moho" izena ematen zaio. 50 km. geroago mantua plastikoagoa bilakatzen da eta horregatik abiadura sismikoa txikitzen da. Hau dela eta zonalde honi, 200 bat km. dituena, Abiadura Baxuko Zona deitzen zaio, ingelesezko sigletan LVZ. Hala ere honen mugak ez dira mundu osoan aurkitzen. Trantsizio zonaldea oso konplexua da. Behe-mantuaren inguruan oso gutxi dakigu, baina sismikoki homogeneoa da. D" zonaldea Lurreko zonalderik konplexuena da, mantua eta nukleoa bereizten baititu.
Ezaugarriak
Mantua bere osagai kimikoengatik eta bere portaera mekanikoarengatik bereizten da nagusiki lurrazaletik, eta horrek, materialen propietate fisikoetan bat-bateko aldaketa bat ekartzen du. Lurrazalaren eta mantuaren arteko banaketari Mohorovicic etenunea esaten zaio, Andrija Mohorovicic, geofisikariari, omenaldi bat eginez.
Aspaldi, Mohorovicic etenunea, lurrazalaren egitura zurrunaren eta mantuaren gune plastikoenaren arteko muga zela pentsatzen zen, litosfera zurruneko plaken eta astenosfera plastikoaren arteko mugimendua gertatuko litzatekeen tokia izanik. Hala ere, ikerketa berri batzuk etenune hori askoz ere beherago kokatua dagoela frogatu dute, goiko mantuan bertan; Lurrazal ozeanikotik 70km eta kontinentaletik 150km-ra. Beraz, lurrazalaren azpian kokatzen den mantua, material nahiko hotzez (gutxi gorabehera, 600 °C), zurrunez eta lurrazalarekin bat eginez osatuta dago, nahiz eta Mohorovicic etenunearengatik Lurrazaletik banatuta egon. Horrek, frogatzen du, Mohorovicic, etenune bat besterik ez dela eta ez banantze bat.
Osaketa
Mohorovicic-eko aldaketa mekaniko nagusia uhin sismiko en abiaduran nabarmentzen da, mantuko materialen dentsitaterik handiena ematean (bibrazio bateko hedapen abiadura materialaren dentsitatearekin proportzionala da eta). Dentsitatearen handiagotzearekin, presioaren igoeraz gain, konposizio kimikoan ere desberdintasunak nabarmentzen dira, eta azken finean, lurrazal eta mantuaren arteko bereizle nagusia da: mantuko materialak oso aberatsak dira burdinezko eta magnesiozko material mafikoetan, batez ere, olibino eta piroxeno etan. Aipatutako mineral horien proportzio handiagatik, mantuko arrokak (peridotita, dunita eta eklogita), lurrazaleko arrokak baino proportzio handiagoan bereizten dira, eta silizio eta aluminioa ri kalte eragiten diote.
Ondorengo taulak, mantuko materialen gutxi gorabeherako konposizioaren portzentaia adierazten du, masa guztiaren artetik (%). Mantuko konposizioa ezin da izan uniformea, burdin eta magnesio proportzioan handiagotze bat espero delako; horregatik, goi mantuko 0,25a, 0,6ra aldatzea estimatzen da.
Ezaugarri fisikoak
Konposizioan dauden desberdintasunez gain, mantuak ezaugarri fisiko desberdinak azaltzen ditu beste geruzekin konparatuz gero. Hurrengo puntuek mantuaren ezaugarri fisiko nagusiei buruz hitz egiten dute.
Materialaren egoera
Normalean, mantuaren osaketan parte hartzen duten materialak solido egoeran egoten dira edo bestela, pasta likatsu baten moduan, presio altuen eraginez. Hala ere, imajina dezakegunaren kontran, normalean horrelako presioa altuetako guneetan, tendentzia nagusia arrokak solido egoeran mantentzea da, horrela fusioaren ondorioz sortutako likidoak baino espazio gutxiago hartzen dute. Horretaz gain, mantuko geruza bakoitzeko materialen konposizioak egoera fisiko lokala determinatzen du. Horrela, Lurraren barnealdeak, nukleoa barne, solido egoeran egoteko tendentzia dauka, tenperatura altuak izan harren, bertako presioa hain da handia, atomoak konpaktatu egiten direla, eta horrela kanpo presioak  atomoen arteko repulsio-indarrak gainditzen ditu. Horren ondorioz, nahiz eta tenperatura altua izan, sustantzia solido egoeran mantentzen da.
Tenperatura
Tenperatura gorakada honek, sakonera handitan dauden geruzek beroa galtzeko duten zailtasuna isladatzen du, izan ere, sakon dauden geruzek zailtasunak dauzkate kondukzio bidez beroa galtzeko eta horrez gain, beroa ekoizteko kapazitate endogeniko handiagoa dute (desintegrazio radiaktiboaren eta kanpo nukleoko material fluidoekin daukaten frikzioaren ondorio).
Biskositatea
Goi mantuko (astenosfera) biskositatea 1021 y 1024 Pa*s artean dago, sakoneraren arabera. Beraz, goi mantua oso mantso desplazatzen da, solido eta likido likatsu bat bezala jokatuz aldi berean. Honek esplikatzen du plaka tektonikoen mugimendu mantsoa eta, plaka tektonikoen ondoratze eta berraltxatze mugimendu isostatikoak, hauen pisua aldatzean (adibidez, izotz masen sorrerarekin eta hauen urtze prozesuarekin).
Dentsitatea
Dentsitatea linealki gorakorra da eremu honetan; 3,4-tik 4,6-ra (goi mantuan) eta 4,6-tik 5,5-ra (behe mantuan). Goi mantuan, astenosferaren presentziak fusio partzialaren guneak markatzen ditu. Itxuraz, behe mantuan ezta horrelako fase aldaketa garrantzitsurik gertatzen, nahiz eta 1.230km eta 1.540km-ko sakoneretan, uhin sismikoek abiaduran aldaketa txikiak jasaten dituzten.
Honela, uhin sismikoen abiaduraren handitzea, konposizio uniformeko materialen konpaktazioaren ondorioa dela uste da.
Manturen zenbait modelo desberdin proposatu dira, modelo hauek behe mantuak  goi mantuak baino burdin gehiago duela diote. Kasu honetan, goi mantuko burdin eta magnesioa kopurua (Fe/Mg) 0,25-ko izango litzateke eta behe mantuarena berriz, 0,6-koa. Bataz besteko masa atomikoaren gorakadak, dentsitatearen balioa handituko zuen lehen aipatutako balioetaraino, estruktura molekular konplexuetara jotzeko beharra izan gabe.
Proposatutako modelo hauek zenbait eztabaida sortu dituzte, izan ere, behe mantua goi mantua baino dentsoagoa balitz, oso zaila izango litzateke konbekzio mugimenduen existentzia. Bestalde, periodo luzeetan, mantuko konposizio kimikoaren hetereogenetasuna mantentzea zaila izango litzateke bertan konbekzio jeneralizatu bat balego. Hala ere, inkoherentzia hauek hobeto ulertu ditzakegu mantuan dauden konbekzio independenteko gelaxkak kontuan hartuta.
Mantuaren banaketa
Mantuaren barnealdeari dagokionez, ez da desberdintasun handirik nabaritzen eta barneko etenunerik erez. Aitzitik, presioa eta tenperatura handiagotzea islatzen duten gradienteak daude. Horregatik, mantua bi zatitan banatu ohi da.
Goi mantua
Goi mantua Mohorovičić etenunean hasten da, lurrazal ozeanoarekiko batez besteko 6km-ko sakoneran dagoena eta lurrazal kontinentalarekiko 35,5km sakoneran dagoena (nahiz eta subdukzio eremuetan 400km-ko sakonerara iristea posible den.)
Uhin sismikoen abiadura 8,0-8,2km artekoa da, behe mantukoarenak baino handiagoak direla kontuan hartuz (6,5-7,8km artekoa). Datu geofisikoek frogatzen dutenez, P uhinen abiadura jeitsi egiten da 50-200km arteko sakonerara iristean (sakonera handiagoa subdukzio eremuetan aurkituz gero), eta, baita S uhinak gogorki arindu ere. Horregatik, eskualde honi abiadura baxuko eremua deritzo.
Peridotiten fusio esperimentalek erakusten digute euren fusio partzialak basalto ozeanikoa sorrarazteko gai direla. Hau, seguruenik, abiadura baxuko eremuetan gertatuko da, zeinetan bertako abiadura sismiko murrizketaren azalpena izango den, materialen fusio partziala dela eta.
Ofiolitan eta litosfera ozeanikoaren ikerkuntzek lurrazal ozeanikoaren sorkuntza goi mantuko goikalde zatitik aurrera hasten dela adierazten dute. Fusio partzialaren maila %25a izatera iritsi behar da, fusio baxuko osagaiak txirotzea ekartzen duelarik. Sakonago joan ahala, silikatoaren gehiagotzea ematen dela frogatzen dute froga ez-zuzen batzuek.
Granate iherzolita peridotitek seguraski peridotita primitiboak irudikatuko dituzte. Hauek fusio partziala pairatzean magma basaltikoa sortzen dute, hondar bezala harzburgitak (%80 olibinoz osatua dagoena) eta dunitak (olibinoak) utziz. Presio eta tenperatura harremana kontuan hartuz, sakonera handietan mineralogia plagioklasa-harzburgitaz (ofiolitetan aurkitua batez ere) menderatua dagoela eta presio igoerarekin espinela-lherzolitak (noizbehinka basalto alkalinoetan noduluak sortuko dituenak) gailenduko duenaren konklusioa atera da. Presio handiagoetan, mineralogia egonkorrena granate-lherzolita (kimberlitan noduluak sortzen dituena) konplexuarena izango delarik.
Behe mantua
Eskualde honetako dentsitateak 4,6tik 5,5eko igoera jasaten du. Itxuraz, behe mantu honetan ez da fase aldaketa garrantzitsurik ematen. Hainbat eredu propasatu dira behe mantuaren burdin kantitatea goi mantuarena baino handiagoa dela baieztatzen dutenak.
Tenperaturari dagokionez, 1.000 °C eta 3.000 °C bitartean aldatzen da, faktore frankorekin, hala nola, sakonerarekin eta desintegrazio erreaktiboek sortutako beroarekin igotzen dena.
Mantuko konbekzioa eta puntu beroak
Lurrazalaren eta kanpoko nukleoaren arteko tenperatura desberdintasunengatik dago mantu guztia bere gain hartzen duen konbekzio korrontearen eraketaren aukera. Hala ere, ahalmen hau, behe mantuko materialen plastikotasun baxuak eta dentsitatearen handiagotzeak (konposizioko eta presioko desberdintasunagatik) eragiten dute.
Hala ere, horrek ez du eragozten isolatutako diaparo plutonikoak azalera igo eta lurrazaleko zati hotzago eta dentsoagoak subdukzio guneetan hondoratzea, bir-fusioko gune zabalak eratuz lurrazaleko materialetan. Plastikotasun baxuak, mila edo milioika urtetan zehar irautera behartzen die mugimenduei.
Diaparoak irauten duten guneetan eta lurrazalera hurbiltzen direnean, gorakadak presioa gutxitzea eragiten du eta horrek materialak urtzea, puntu bero ak eratuz. Subdukzio guneetan dauden material beroaren igoerak eta mantuko ur kantitate handiak, arku bolkanikoak (Japonia) eta kate bolkanikoak (Andeetako mendikatea) sortarazten dituzte.
Mantuko konbekzioa fluidoen inguruko dinamikaren prozesu kaotiko bat da, plaka tektoniko en mugimenduak zehaztea dirudirelako, eta horren harira, kontineneteenak baita ere. Testuinguru honetan, komeni da jakitea kontinenteen mugimendua plaka tektonikoen lekualdatze prozesuaren parte dela soilik, duen zurruntasunak eta subdukzioetan ematen diren suntsipenak eta riftetan sortutako lurrazal berriek, oso izaera konplexua ematen baitie.
Bestalde, litosferako mugimendua astenosferakotik bereizita dago; mantuan, plakak abiadura desberdinetan mugiaraztea dakar horrek. Hori dela eta, puntu beroek jatorria eman dezakete uharte kateetan (Hawaiiko eta Azoreseko artxipielakoak bezala, non uharte edo sumendi bakoitzak puntu bero baten posizioa zehazten duen plaka litosferiko baten inguruan, denbora zehatz batean).
Konbekzioari lotutako fenomenoen konplexutasuna dela eta, ezinegon handiak sortu dira bere modelatzea dela medio. Mantuan, konbekzioa gelaxka desberdinak daudela ere onartu da, gelaxka hauek nukleoaren eta lurrazalaren artean dagoen geruzaz osatutako sistema bat sortzen dute.
Sakonera handitu ahala, biskositatea ere handitzen dela esaten duen tendentzia jenerala dago zabaldua. Harreman hau ez da lineala eta gainera, dirudienez, goi mantuan eta kanpo nukleoko trantsizio gunean, espero baina likatsuagoak diren geruzak existitzen dira.
Astenosferaren biskositate baxua dela eta, sinestezina da bertan seismoak gertatzea eta seismo hauen hepizentruak 300 km-ko sakoneretan kokatuta egotea. Orokorrean kasu hau egiazko da, zonalde ozeanikoetan ematen diren seismoek oso kasu gutxitan edukitzen dituztelako hipozentruak 25km-tik behera, eta zonalde kontinentaletan ematen diren seismoek gutxitan edukitzen dituzte hipozentruen fokuak 30-35 km-tik behera. Hala ere, subdukzio guneetan, gradiante geotermikoa substantzialki txikitua izan daiteke eta honek mantuaren inguruan dauden materialen zurruntasuna handitzen du. Hortik, hepizentrua 400 km eta 670 km-tara duten seismoak erregistratu izana, nahiz eta aparteko kasuak izan.
Mantuko beheko geruzetako presioa ~140 GPa (1,4 Matm) irits daiteke. Nahiz eta presioa altua izan (sakonerarekin handitzen dena), luzera, mantua, oso likatsua den likido batekin deforma daitekela pentxatzen da. Goi mantuaren biskositatea 1021 eta 1024 Pas artean dago, sakoneraren arabera. Horregatik mantuko mugimendu guztiak oso motelak izan behar dute.
Biskositate altuko egoera honek kanpo nukleoren jariakortasunarekin kontrastatzen du, presio handiagoen menpe egon arren. Horrelako kontrastea nukleoaren konposizio ferrikoaren ondorioa da, bere fusio puntua mantuko burdin konposatuena baina baxuagoa delako. Horrela, behe mantuko burdin konposatuak, nahiz eta presio altuagoen menpe egon, solido egoeran daude, kanpo nukleokoan berriz, likido egoeran. Barne nukleoa solido egoeran dago bertako muturreko presioa dela eta.
Mantuaren eta  kanpo nukleoaren arteko desberdintasunak (eta honen eta barne nukleoaren artekoak) determinanteak dira Lurreko bizitzarako, honen ondorioa baita Lurreko eremu magnetikoa, ezkutu elektromagnetiko bezala jokatzen du, Lurreko bizia eta lurrazala erradiazio ionizakorretatik eta eguzkiaren eraginetatik babestuz.
Miaketa
Mantuari buruzko ezagutza ikerketa geofisiko ez-zuzenetik lortua da batez ere, eta horren barnean, uhin sismikoaren hedapenaren ikerketek eta sakontasun handiko arroken ikerketek (orogenesi edo bolkanismo baten bidez lurrazalera ekarriak diren arrokak: ofilolitak, kimberlitak...) dute pisu edo garratzi handiena. Hortik, beraz, mantuaren aztarna zuzenak lortzearen nahia azaldu zen, non zulaketa ozeanikoaren proiektua egiteko saiakera bat egin zen, Mohole proiektu bezala ezagutua. Alferrik egin zen, baina hona hemen proiektuaren helburua: Mohorovičić etenuneraino zulaketa egitea. Proiektu honetan lortutako sakonera handiera 180m-koa izan zen. 2005. urtean, hirugarren prospekzio sakonena egin zen, 1416m-ko zulaketa egin zelarik. 2007an beste proiektu bati heldu zioten, oraingo hontan Chikyu japonerasen itsasontziarekin bete zena. 7.000m-ko zulaketa egin zen, ordura arte hondo ozeanikoetan egindako zulaketa handiena, askogatik gainera. Etenuneko materiala lortzea zuen helburu.
Urte berdineko martxoan, Roger C. Searle izeneko irakaslea buruzagi zelarik, dozena bat zientifikok itsaspeko eskualde bat miatu zuten, ozeano Atlantikoaren erdian aurkitzen zena eta 4.900m-ko sakonera zuena. Toki zehatz horretan, mantua ikusgai zegoen, azal babesgarririk gabe eta hori izan zen zientzialariei gehien harritu ziena. Miaketa robot baten bidez, hiru zulaketa burutu ziren bertako hiru gune desberdinetan, zulaketek 4cm diametroa eta 1m sakonera izan behar zutelarik. Sei aste behar izan ziren eginkizuna betetzeko, eta proiektua geologo desberdinez eta ozeanografoz osatuta egon zen.
Hezkuntzaren Nazioarteko Eguna
Hezkuntza giza eskubidea, ondasun publikoa eta erantzukizun kolektiboa da.
Nazio Batuen Batzar Nagusiak Hezkuntzaren Nazioarteko Eguna bezala aldarrikatu zuen urtarrilaren 24a, hezkuntzak bakean eta garapenean betetzen duen papera ospatzeko.
2021eko Hezkuntzaren Nazioarteko Eguna
Guztientzako kalitatezko hezkuntza inklusibo, banaketa zuzenik gabe eta bizitza osorako ikasteko aukerarik gabe, herrialdeek ez dute genero berdintasuna lortuko, eta ezingo dute milioika haur, gazte eta heldu atzean uzten dituen pobreziaren zikloa hautsi.
Hezkuntza Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalean
Hezkuntzarako eskubidea Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalean ere jasota dago, 26. artikuluan, eta, bertan, honako puntu hauek garatzen dira:
1. Pertsona orok du hezkuntzarako eskubidea. Hezkuntza doakoa izan behar du, oinarrizko eta funtsezko irakaskuntzari dagokionez behintzat. Oinarrizko irakaskuntza derrigorrezkoa izango da. Irakaskuntza teknikoa eta profesionala orokortu egin beharko da; goi-mailako ikasketetarako sarbidea guztientzat berdina izango da, dagozkien merezimenduen arabera.
2. Hezkuntzaren helburua giza nortasunaren garapen osoa eta giza eskubideen eta oinarrizko askatasunen errespetua sendotzea izango da; nazio guztien eta talde etniko edo erlijioso guztien arteko ulermena, tolerantzia eta adiskidetasuna sustatuko du, eta, bakea mantentzeko, Nazio Batuen jardueren garapena bultzatuko du.
3. Gurasoek aldez aurretiko eskubidea izango dute seme-alabei emango zaien hezkuntza mota hautatzeko.
Juan Antonio Frade
Juan Antonio Frade Prieto (izengoitia: K-Toño ; Bilbo, 1914ko urriaren 24a - Ib., 1992ko ekainaren 25a) bizkaitar margolari, karikaturagile eta kazetaria izan zen.
Bilboko Arte Ederretako Eskolan egin zituen Pintura ikasketak. Madrilen 1957. urtean egin zen Nazioarteko Arte Ederretako Erakusketan parte hartu zuen Otoño izeneko obrarekin. Fraderen lan nagusiak Bilboko ikuspegiak dira, eta Euskal Herriko ohiturei buruzkoak. Euskal Herriko, Estatu Batuetako, Alemaniako, Mexikoko, Argentinako, Kubako, Venezuelako eta Txileko zenbait bildumatan jasota dago bere lana.
José Manuel Collado
José Manuel Collado Parada (Donostia, Gipuzkoa, 1792ko urtarrilaren 1a - Madril, Espainia, 1864ko abenduaren 11) politikaria izan zen, Donostiako oligarkiaren ordezkari nagusietako bat Gipuzkoako Batzar Nagusietan. Aduanak Ebrotik Bidasoara igaro zitezen eskatu zuen (Azpeitiko Batzar Nagusiak, 1831). Gipuzkoako diputatua izan zen Madrilgo Gorteetan (1836); eta Finantza (1854) eta Sustapeneko ministroa (1856), ondoren. Isabel II.a erreginak 1862an La Lagunako markes eta "Grande de España" izendatu zuen (Baeza, Andaluzia).
Colladotarrek XIX. mende hasieran Donostiako merkatal etxe boteretsuenetako bat osatu zuten, Iberiar Penintsulako Gerran (1808-1814) eskualdea okupatu zuten armada ezberdinak hornitu baitzituzten. Jose Manuelen aita, Manuel Collado Regato, Santanderkoa zen; ama berriz, Cayetana Parada Etxenagusia, Donostian jaioa.
1828an María de los Dolores Leocadia Echagüe Aracuesekin ezkondu zen. Emakume hau Donostiako beste familia oligarkiko garrantzitsu batekoa zen eta bere lehengusuetako bat, berriz, Rafael Etxague Bermingham jenerala. Bestalde, Jose Manuel Collado Fermin Lasala Collado Mandasko dukearen osaba ere izan zen.
1820tik aurrera, La Balandra izeneko elkarte garrantzitsua osatu zuen bere etxean, hango partaide zirelarik besteak beste Elias Legarda, Joaquín Maria Ferrer, Jose, Francisco eta Jose Manuel Brunet, Eustasio Amilibia, Joaquín Calbetón, Claudio Antón Luzuriaga eta Etxague familiako zenbait kide, denak ere Donostiako eta inguruko herrietako eliteko partaide eta merkataritza, finantza mundua edo legegintzari lotuak (Agustin Paskual Iturriaga ezik). Jose Muxika abokatu eta historialariak zioenez, elkarte hau "presio-talde" edo zehazkiago "erabaki-talde" boteretsu bat bilakatu zen, handik zuzentzen ziren Donostiako interes ekonomiko eta politikoak, hiri horretako udala eta merkataritza batzordea norabide batera edo bestera bultzatuz. Herritarren artean liberalismoaren aldeko jarrera sortzen ere bere biziko garrantzia izan omen zuen tertulia honek, baita Donostiako udalak Gipuzkoako foru erakundeekin izandako gatazka politikoa berotzen ere.
Burdinbide Legearen garaian (1855), Madrilen zebilen lanean, eta SEMIren Kontseiluko presidenteordea izan zen. 1856an, berriz, Sustapeneko Ministroa zen Madrilen eta, ondorioz, MZAk, SEMIren erakunde senideak, Aldudeko burdinbide egitasmoa zehazteko aukera ikusi zuen, baina Collado ordezkatua izan zen postuan, eta Aldudeko egitasmoa ere bertan behera geratu zen.
Ezinikusi pertsonal edo politikoen ondorioz, Juan Ignazio Iztuetak Elias Legarda Donostiako jauntxoaren aurka idatzitako poesia anonimoan, beste zenbait oligarken artean Collado ere aipatu zuen (Una docena de banderillas de fuego al compadre Legarda):
Bere alaba Maria de los Dolores 1850ean Castaños jeneralaren ondorengo zen Eduardo Carondelet Donadorekin ezkondu zen, hots, 1851an Portugaleteko lehen markes eta 1869tik aurrera Bailengo hirugarren duke bilakatuko zenarekin. 1878an Donostiako Aiete baserria erosi eta bertan izen bereko jauregi eta parke ezaguna eraiki zituzten.
Natalia Nepriaieva
Natalia Mikhailovna Nepriaieva (Наталья Михайловна Непряева, Tver, 1995eko irailaren 6a) eskiatzaile errusiarra da. Neguko Olinpiar Jokoetan lau domina eskuratu ditu iraupen-eskiko proban.
Ibilbidea
Nazioarteko aurreneko titulua Munduko gazte mailako txapelketan irabazi zuen 5 km klasikoko proban eta 2015ean egin zuen debuta Errusiako eski selekzio nagusiarekin.
2018ko Pyeongchangeko Olinpiar Jokoetan 4 x 5 km errelebotan brontzezko domina eskuratu zuen. 2018-19 denboraldian aurreneko emakumezko errusiarra izan zen Eski Tourrean podiuma egiten eta 2019ko Munduko Kopan sailkapen nagusian txapeldun ordea izan zen. Hurrengo urteko Munduko Kopan hirugarren egin zuen.
2022ko Pekingo Jokoetan hiru domina eskuratu zituen, urrezkoa eta brontzezkoa taldekako probetan eta zilarrezkoa 15 km klasikoan.
2021-22 denboraldiko Eski Tourrean txapelduna izan zen, hori lortzen zuen aurreneko emakumezko errusiarra izan zen. Denboraldi berean Munduko Kopan sailkapen nagusiko txapelduna zen 6 jardunaldiren faltan, baina Errusiak Ukraina inbaditu izanaren ondorioz herrialderi aplikatu zaizkion zigorren erruz errusiar kirolariak kanporatuak izan dira txapelketa guztietatik.
Jarvis uhartea
Jarvis uhartea (Jarvis Island, ahoskatua), baita ere Bunker Uhartea bezala ezaguna, Ozeano Barearen hegoaldean dagoen Estatu Batuetako irla bat da. AEB-etako Barne Sailaren menpe dago eta ez du bizidunik uhartean.
Hawaii eta Cook uharteen arteko ibilbidearen erdian kokaturik, Lerroko uharteak uhartedian dago.
Kunčina
Kunčina Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.382 biztanle ditu eta 22,67 kilometro koadroko azalera. Svitavyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1349 urtean egin zen.
Björn Leukemans
Bjorn Leukemans (Deurne, 1977ko uztailaren 1a) belgikako txirrindulari ohia da.
1999
Nafarroako Itzuli ko etapa bat
2002
Solidaridade lasterketa
2004
Belgikako Itzuli ko etapa bat
2007
Austriako Itzuliko etapa bat
2009
Etoile de Besseges ko etapa bat
2010
Druivenkoers Overijse
2011
Limousingo Tourra eta etapa bat
Poaceae
Poaceae edo gramineak landare loredunen familia bat da. Landare belarkarak dira, urteko zikloa dutenak. Zurtoina lastozkoa da, oinaldetik zurtoina besarkatzen duten hosto luze, estu eta txandakatuak, buruxkatan bildutako loreak eta kariopsi-motako fruituak dituzte.
Björn Leukemans
2011
Heist Gezia
Druivenkoers Overijse
Poaceae
Bere baitan garia, artoa, arroza, banbua eta abar daude.
Björn Leukemans
2012
Druivenkoers Overijse
Poaceae
Azpifamiliak eta leinuak
Poaceaek 12 azpifamilia ditu. Leinuak ere:
Generoak
Poaceaek 700 genero eta 11.000 espezie ditu (2006an).
Björn Leukemans
2013
Druivenkoers Overijse
2014
Limousingo Tourr eko etapa bat
2015
Limburgoko Tourra
Murphys (Kalifornia)
Murphys Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Calaveras konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Alemaniar espresionismo
Alemaniar espresionismoa (Deutschen Expressionismus) 1919 - 1933 urte bitartean garatu zen arte higikundea izan zen. Zinema espresionistak lotura zuzena zuen garaiko espresionismoarekin. Espresionismo piktorikoa zera da: modu subjektiboan mundua deformatzen zuen mugimendua. Garai horretan ezaguna zen Kubin pinturan eta Kafka literaturan. Mugimendu honen arabera, bizitzak ez du zentzurik eta hori islatzen zuten euren lanetan: desesperazio sentimendua zen nagusi.
Oinarrizko helburua pertsonaien emozioak eta sentsazioak azaltzea zen, eta horretarako sinbolismoaren formez baliatzen ziren. Kalitate artistiko handiko dekorazioak prestatzen ziren. Ikuspuntu artistikotik garai aberatsa izan zen, baina gainbehera ekonomikoa iristean, eragina izan zuen artean ere eta hori ere beherakadan joan zen. Lehen Mundu Gerrak (1914-1918) utzitako sentsazio pesimistak bizi ziren.
Aurre-espresionismoa (1919–1925)
Mugimendua markatu gabe zegoen oraindik eta film bati esker lortu zen finkatze hori: Das Cabinet des Dr. Caligari (Robert Wiene, 1919). Ezaugarri batzuk ezarri zituen filmak, baina ez mugimendu osoa. Ezaugarri konkretuak zaintzen ditu: barruko dekorazioa, makillajea, jantziak, argiztapen artifiziala… Caligari izan zen ikonografia luze bateko lehen pertsonaia (Nosferatu, Jack Tripa-ateratzailea, Frankenstein...) gai nagusi horien inguruan beldurra, fantasia eta krimena nabarmentzen ziren. Film hori Mélièsen zinema fantastikoarekin eta hasieran grabatutako antzerkiekin lotzen zen. Alemaniako ohitura fantastikoarekin eta deabruz beteriko zinemarekin ere nahasten zen.
Gai depresiboak erabiltzen ziren filmetan, sentimendu negatiboa transmititzeko, eta banpiroen figurak indar handia hartu zuen. Mundu iluna irudikatzen zen. 1922an Nosferatu filma egin zuen F.W. Murnauk. Wieneekin alderatuta bazeuden aldeak: Murnauk kanpoko dekoratuak erabili zituen eta narrazioa landuagoa zuen. Sekuentziak, gainera, garatuagoak ziren. Film honi, Zinemaren Historian zehar, hainbat bertsio egin zaizkio.
Errealismoa (1921–1925)
Garai berean korronte berria sortu zen aurrekoarekin talka eginez: Errealismoa. Kamera objektiboa erabiltzen zen eta Espresionismoa baino errealistagoak izan nahi zuten, sentimendurik ez zela erakutsi behar uste zuten. Ez zuten fikziorik edota gizakiaren manipulaziorik nahi, baizik eta errealitatea bere horretan erakutsi ahal zen heinean.
Soinua (1928–1933)
Hitler eta Goebbels (Hezkuntza eta Propaganda Ministerioa) Alemaniako Espresionismoaren garaikoak dira. Zinema industria sortu zen eta film komertzialak egiten ziren orduan. Espresionismoaren kalitate estetikoa galtzen da soinuarengatik eta horrela pelikula propagandistikoek leku garrantzitsua hartzen dute, eta zinema espresionista gainbehera garaiean dago, baina badago salbuespenik: Von Sternbergen Der blaue Engel (1930) edota Fritz Langen M – Eine Stadt sucht einen Mörder (1931). UFA estudioetan egiten zen lan gehienbat garai honetan. Bestalde, Fritz Langen beste film bat, Metropolis (1926) garai hartan indartsua izan zen: ez zuen hari propagandistikotik jarraitu eta heriotza hartu zuen gai nagusi gisa. Ildo horretako filmek aurrerantzean Lang hartuko dute erreferentzia moduan (Blade Runner edo The Matrix, esaterako)
Ostrohe
Ostrohe Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Boluntarioen martxa
Boluntarioen martxa (txinera sinplifikatuaz: 义勇军进行曲, pinyinez: Yìyǒngjūn Jìnxíngqǔ) Txinako ereserkia da. Lehenengo aldiz, 1934an Shangain jo bazuten ere, 2004ko Konstituzioa arte ez zen ereserki ofiziala izan.
Musika
Nie Errek (聂耳) moldatu zuen.
Hitzak
Tian Han (田汉) poeta ospetsuak idatziak ziren Japoniaren aurkako gudan. Hau Iraultza Kulturalan atxilotu zutenean, "Ekialdea gorria da" bihurtu zen de facto ereserkia.
Txinera sinplifikatuaz
起来！不愿做奴隶的人们！
把我们的血肉，筑成我们新的长城！
Xabier Jauregi
Xabier Jauregi Blanco (Tolosa, ) gipuzkoar futbolari ohia da, atezain moduan aritzen zena.
Ibilbidea
''2015ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Boluntarioen martxa
Txinera sinplifikatuaz
我们万众一心，
冒着敌人的炮火，前进！
前进！前进！进！
Pinyinez
Qǐlái! Búyuàn zuò núlì de rénmen!
Bǎ wǒmen de xuèròu zhùchéng wǒmen xīnde chángchéng!
Zhōnghuá Mínzú dào le zùi wēixiǎnde shíhòu,
Qǐlái! Qǐlái! Qǐlái!
Wǒmen wànzhòngyīxīn,
Màozhe dírén de pàohuǒ, Qiánjìn!
Qiánjìn! Qiánjìn! Jìn!
Euskaraz
Altxa zaitezte, esklabo izateari uko egiten diotenak! Gure haragi eta odolarekin harresi handi berri bat altxa dezagun! Txinako nazioa bere unerik kritikoenera iritsi da. Bakoitzak bere azken aldarria egin dezala! Jaiki! Jaiki! Jaiki! Milioika pertsona, baina bihotz bakarra. Egin diezaiogun aurre etsaiaren suari! Goazen! Egin diezaiogun aurre etsaiaren suari! Goazen! Goazen! Goazen! Aurrera!
Mastacembelus micropectus
Mastacembelus micropectus Mastacembelus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
Kanarietako Parlamentua
Kanarietako Parlamentua (gaztelaniaz Parlamento de Canarias) Kanaria uharteak osatzen duten erakundeetako bat da. Bertan, Kanarietako legeak eratzen dira. 60 legebiltzarkideek osatzen dute, kanariarren botoen bidez aukeraturik. Parlamentuaren egoitza, Santa Cruz Tenerifekoan dago.
Christiane Nüsslein-Volhard
Christiane Nüsslein-Volhard (Magdeburg, Alemania, ) alemaniar biokimikaria da.
Biologia, fisika eta biokimikako ikasketak egin zituen Frankfurten. Tubingengo Max Planck Institutuan lan egin zuen, eta 1985. urtetik aurrera bertako genetika ataleko zuzendaria izan zen. Drosophila melanogaster euli motarekin egindako ikerketengatik da, batez ere, ezaguna. Frutako euliaren arrautza enbrioi zatikatua nola bihurtzen den aztertu zuen. 1995ean Medikuntzako Nobel saria jaso zuen Eric Wieschaus eta Edward B. Lewisekin batera, enbrioiaren garapen goiztiarraren kontrol genetikoari buruz egindako lanarengatik.
Kunčina Ves
Kunčina Ves Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 63 biztanle ditu eta 5,28 kilometro koadroko azalera. Blanskoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1382 urtean egin zen.
Jacopo Bellini
Jacopo Bellini (Venezia, 1396 aldean - ib., 1470 aldean) italiar margolaria izan zen. Haren bi seme, Gentile eta Giovanni Bellini, margolari ospetsuak izan ziren.
Higroskopikotasun
Higroskopia edo higroskopikotasuna gorputz bateko partikula txikiek inguruko hezetasuna hartzeko duten gaitasuna da. Hezetasuna harturik, solidotik likidora igarotzeko propietateari delikueszentzia deritzo.
Jacopo Bellini
Bizitza
Bere maisu Gentile da Fabriano eta Pisanellorekin batean, tradizio gotikotik aldentzen hasi zen, espazioari buruzko ikerketari ekinez. Haren lanetako gutxi heldu dira guganaino: Ama Birjina batzuk; Ama Birjina eta Haurra (Louvre, Paris); Deikundea (Sant'Alessandro eliza, Brescia). Bere lan handiak desagertu egin dira; hala ere, bi marrazki bilduma gordetzen dira, Paris eta Londresen. Bi seme izan zituen, Gentile eta Giovanni, eta alaba bat, Niccolosia, Andrea Mantegna pintorearekin ezkondu zena.
Fejervarya raja
Fejervarya raja Fejervarya generoko animalia da. Anfibioen barruko Dicroglossidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Entomocorus melaphareus
Entomocorus melaphareus Entomocorus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Auchenipteridae familian.
Desmodillus auricularis
Desmodillus auricularis Desmodillus generoko animalia da. Karraskarien barruko Gerbillinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
La Jubaudière
La Jubaudière Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Jubaudière udalerrian erroldatutako biztanleak 1.188 ziren. Familiak 461 ziren, horien artean 96 pertsona bakarrekoak ziren (46 bakarrik bizi ziren gizonak eta 50 bakarrik bizi ziren emakumeak), 165 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 177 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 23 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 482 etxebizitza zeuden, 465 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 467 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 465 etxebizitza nagusietatik 375 bere jabearen bizilekua ziren, 86 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 103 etxek lau zituzten eta 300 etxek bost zituzten. 383 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 184 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 261 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 788 ziren, horien artean 621 aktiboak ziren eta 167 inaktiboak ziren. 621 pertsona aktiboetatik 582 lanean zeuden (310 gizon eta 272 emakume) eta 39 langabezian zeuden (22 gizon eta 17 emakume). 167 pertsona inaktiboetatik 84 erretiraturik zeuden, 41 ikasten zeuden eta 42 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Jubaudière udalerrian 483 unitate fiskal zeuden, 1.280 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.344 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 33 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 3 margolariak, 3 zurginak, 2 iturginak, 2 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean La Jubaudière udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 598 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
J. J. Williams
John James Williams MBE (Nantyffyllon, Maesteg, 1948ko apirilaren 1a - 2020ko urriaren 29a) galestar errugbilaria izan zen. Atletismoan hasi zen eta galestar txapelduna izan zen esprintean. Hasieran Bridgend RFC taldean jolastu zuen eta 1972an Llanelli RFC taldean sartu zen. 30 aldiz jolastu zuen Galesko errugbi selekzioan eta 12 entsegu sartu zituen. Barbarians taldearekin jolastu zuen 1973ko Zeelanda Berriaren aurkako partida historikoan. 1974an Hegoafrikara eta Zeelanda Berrira 1977an egindako biretan British and Irish Lions taldearekin bidaiatu zuen.
Dipodillus bottai
Dipodillus bottai Dipodillus generoko animalia da. Karraskarien barruko Gerbillinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Barc
Barc Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Barc udalerrian erroldatutako biztanleak 898 ziren. Familiak 326 ziren, horien artean 65 pertsona bakarrekoak ziren (37 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 94 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 134 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 33 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 393 etxebizitza zeuden, 340 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 391etxeak ziren. 340 etxebizitza nagusietatik 305 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 47 etxek hiru zituzten, 111 etxek lau zituzten eta 175 etxek bost zituzten. 281 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 134 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 178 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diru sarrerak
2009an Barc udalerrian 378 unitate fiskal zeuden, 1.013 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.894 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 22 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 4 iturginak, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Barc udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.631 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Johnston atoloia
Johnston atoloia (Johnston Atoll) Ozeano Barearen iparraldean dagoen estatubatuar atoloia da. Uhartearen erdian, hegazkinentzako lur-hartze pista bat dago asfaltatua. Uhartea hazten joan da azken urteotan.
Atoloiak lau uharte ditu:
Mastacembelus moeruensis
Mastacembelus moeruensis Mastacembelus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
Entomocorus radiosus
Entomocorus radiosus Entomocorus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Auchenipteridae familian.
Kundratice
Kundratice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 186 biztanle ditu eta 4,19 kilometro koadroko azalera. Žďár nad Sázavouko barrutian dago.
Hays (Ipar Carolina)
Hays Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Wilkes konderrian kokatuta dago, Ipar Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kundratice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1454 urtean egin zen.
San Nikolas baseliza (Tirapu)
San Nikolas baseliza Izarbeibarrako Tirapu udalerrian kokatutako XX. mendeko kristau baseliza bat da. Herritik kilometro erdira baino gutxiagora dago, Tirapu, Añorbe, Ukar eta Olkotzera zihoazen bidegurutze zaharrean.
Eraikinak oinplano angeluzuzena eta burualde zuzena ditu, eta ez du barruan markatutako atalik. Bere harrizko horma lodien gainean, bi isurkiko teilatua duen egurrezko estalki berri bat altxatzen da. Ateak, erdi-puntuko arku forma du. Iparraldean, hilerriari atxikita dago. 1691. urtean eraiki zuten eta hainbat aldiz konpondu dute. 2007-2010 urteetakoa auzolanean egindako benetako errehabilitazioa izan zen, Iruñeko artzapezpikuaren bedeinkazioarekin eta bazkari herrikoi batekin amaitu zena.
Antilla Txikiak
Antilla Txikiak Karibe itsasoko uharte-multzo bat da, Erdialdeko Amerikan, Ozeano Atlantikoaren aldean. Antilla uharteetako txikienak dira; Antilla Handien hego-ekialdera uharte-arkua eratzen dute, eta Puerto Ricotik Venezuelara arteko eremua hartzen dute.
Herrialde independente hauetako parte dira: Antigua eta Barbuda, Bahamak, Barbados, Dominika, Grenada, Saint Kitts eta Nevis, Saint Vincent eta Grenadinak, Santa Luzia eta Trinidad eta Tobago. Antilla Txikietako irlaren baten jabetza beste herrialde hauek dute: Ameriketako Estatu Batuak, Frantziak, Herbehereek, Erresuma Batuak eta Venezuelak.
Uharte hauek dira Antilla Txikietako nagusiak: Trinidad, 4.768 km²; Martinika, 1.101 km²; Margarita, 1.072 km²; Basse-Terre, 848 km²; Dominika, 749 km²; Cozumel, 647 km²; Santa Luzia, 622 km²; eta Grande-Terre, 588 km².
Uharte bolkanikoak dira; gehienak Karibe itsasoko ekialdera daude, Ozeano Atlantikoak duen mendebaldeko mugan. Hain zuzen ere, Antilla Txikietako irla batzuk Ipar Ozeano Atlantikoko hego-ekialdeko eremuan daude, Hego Amerikako gaineko aldean. Irla batzuk subdukzioz sortu ziren.
Irletan hizkuntza hauek egiten dira: ingelesa, frantsesa, gaztelania, papiamentoa eta nederlandera.
Klima
Klima tropikal beroa daukate, haize alisioek leunduta. Ozeano Atlantikotik datozen ekaitzak ere izaten dituzte. Bi urtaro izaten dituzte orokorki:
Guy de Montlaur
Guy Joseph Marie de Villardi de Montlaur (Biarritz, - Garches, ) lapurtar margolaria izan zen. Hasieran kubista, gero espresionismora pasa zen.
Bigarren Mundu Gerra pizterakoan soldadutzan zegoen eta Frantziar Indar Askeetan aritu zen
Fejervarya rufescens
Fejervarya rufescens Fejervarya generoko animalia da. Anfibioen barruko Dicroglossidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Zelman Cowen
Sir Zelman Cowen (Melbourne, 1919ko urriaren 7a - Toorak, Melbourne, 2011ko abenduaren 8a) hemeretzigarren Australiako Gobernadore Orokorra izan zen. Bigarren Mundu Gerran Australiako Erregen Itsas Gudarostean parte hartu zuen. Zuzenbidea ikasi zuen eta zuzenbide konstituzionalean espezialitatu zen. 1977an Malcolm Fraserek Gobernadore Orokorra izendatu zion. 1982a Ninian Stephenek ordezkatu zuen. Jatorri juduko bigarren Gobernadore Orokorra izan zen Isaac Isaacsen ondoren.
Sobietar zinema
Sobietar zinema SESBen egindako zinema da, hizkuntza nagusia errusiera izanik. Lanik esanguratsuenak Armeniar SES, Errusiar SESF, Georgiar SES eta Ukrainar SESetan egin zen eta, maila txikiago batean, Bielorrusiar SES, Lituaniar SES eta Moldaviar SESetan.
Sorrera
1917. urtean, Boltxebikeen Iraultza izan zenean, tsarren aurkako neurri zinematografikoak hasi ziren, baita Gerra Zibila zela eta, 1919an. Leninek, zinemaren bidez, tesi iraultzaileen arabera moldatu nahi du herria. Sovkina sortu zen zinema monopolizatzeko tresna gisa, eta V. Gardinek zuzendutako Estatuko Zinematografia Eskola. Iraultzak zineman aldaketa dakar eta Ipar Amerikako eta Eskandinaviakoaren eratorria etorriko da.
Kronologia
Sobiet Batasuneko zinemak kronologia hau jarraitu du:
Aktore Eszentrikoaren Fabrika
Zirkuaren eragina ere bazuen eta interpretazio naturalista eta narrazio errealista baztertzen ziren eszentrizitate berritzaile, irudimenez betetakoa eta intentzionalaren alde. Proiektu hau ‘kaligarista’ espresionistei hurbiltzen zitzaien. Zinema sobietarreko sortzaile handienak eszentrismoaren esperientziatik pasako dira, nahiz eta ondoren bideratze erradikaletik askatuko diren, Vertovek egin zuen moduan.
Muturrekoak eta moderatuak
Zinemagile berritzaileak landuko ditugu: muturrekoak (Dziga Vertov eta Lev Kulexov) eta moderatuak (Sergei Eisenstein eta Vsevolod Pudovkin).