cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mesozoiko
Kretazeoa
Garai honetan itsas-hondoak sakonera txikikoak ziren eta klima epela zegoen. Koral errezife handiak sortu ziren ekialde-mendebalde norabidean. Kareharri urgoniar izenarekin ezagutzen dira eta horiek orain dela 120 milioi urte inguru hasi ziren sortzen. Kareharri urgoniarrak agertzen diren mendi nagusiak Aralar, Aizkorri, Ernio, Izarraitz, Anboto, Gorbeia, Udalaitz... daude.
Garai honen hasieran hegoaldean Iberiar kontinentea zegoen eta delta eta zingira ugari sortu ziren Euskal Herritik hegoaldera. Errioxan dinosauro lorratzak aurkitu dira garai honetan. Arabako Gatzaga Buradon eta Urizaharra, herrietan mundu eremuko garrantzia duten anbar ustiategiak aurkitu dira. Orain dela 120-130 milioi sortu ziren eta bi biotopo ezberdinen adierazgarri dira. Urizaharrakoa hondartza bateko ingurunea litzateke, eta Gatzaga Buradongoa lur-barnekoa.
Goi Kretazeoan batez ere tupak eta buztinak metatu ziren Euskal Herrian. Materia organiko ugariko itsasoak ziren, sakonera eskasekoak eta klima epelekoak. Horregatik bertan belakiak, ammoniteak, moluskuak eta itsas triku ugari zeuden (ugarienak Micraster eta Echinocorys motakoak). Fosil hauek erruz agertzen dira Ameskoetako San Martin herrian eta bertan galbarro hitza ematen zaio. Sakanan eta Arabako Lautadan ere agertzen dira. Kostako labarretan, Debatik Zumaiara doazenetan, adibidez, fosil ugari aurki daitezke garai honetatik.
Kretazeoaren amaieran itsas-mailaren igoera bat eman zen eta tupa zein hareharri turbiditikoaren txandakapenak eman ziren. Honi flysch izena ematen zaio eta Gipuzkoa eta Bizkaiko kostaldeetan oso ugariak dira. Flysch hauetan ammonite, belemnite eta inozeramideak daude.
Oharrak
<references group="lower-alpha"/>
Xabier Arregi Iparragirre
Irakaslea
Irakasle kontratatua da unibertsitatean da. Euskara unibertsitatean sartzeko prozesuaren barruan hainbat irakasgai irakatsi ditu euskaraz, eta horien artean ekarpen handiena egin zuen Programazioaren Metodologia I (93/94) eta Programazioaren Metodologia II (91/92) irakasgaiak euskaratzen. Informatikako programen egiaztapen_formala eta logika_konputazionala bezalako kontzeptuak euskaraz lantzen aitzindaria izan zen. Software-industriak zeharo fidagarriak diren aplikazioak garatzera jo behar du. Software-garatzaileak erremintak eta teknikak behar ditu aplikazio erabat fidagarriak garatu ahal izateko. Gaur egun egon badaude errorerik gabeko softwarea sortu ahal izateko ezagutza, metodo eta teknologiak. Horren erakusgarri da, adibidez, Parisko garraio-sarearen kontrolerako softwarea; azken 10-15 urteetan ia-ia ez da egon software-akatsen ondorioz sortutako istripu larririk.
Unibertsitateko graduen mailatik harantzago, hizkuntza-teknologian profesional adituak eta doktoreak hezteko eragilea ere izan da bere tesia bukatu zuenetik, hasieran gai hori lantzen zuten doktorego-ikastaro espezifikoak ematen. Gero 2001 eta 2006 urteen artean UEU eta EHUren artean sortu zuten Hizkuntza eta Teknologia (HIZTEK) berezko tiltuluko irakaslea izan zen, baita 2006tik aurrera Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua master ofizialean ere. 2001ean hasi zen heziketa-lerro honetan 150 aditu sortu dira. Gaur egun Hizkuntza Teknologia lan-eremua dinamizatzen ari diren informatikari eta hizkuntzalari gehienak hortik atera dira. Masterrean, hizkuntzaren prozesamenduan ezinbestekoak diren bi arloak uztartzen dira: teknologia, batetik, eta hizkuntzalaritza, bestetik. Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua doktorego-programan guztira 55 tesi irakurri dira euskaraz lerro honetan 1988tik, eta azkenaldian 20 tesi aurkeztu zire 2012-2017 urteetan.
Unibertsitateko kudeatzailea eta antolatzailea
Ibilbide luzea egin du unibertsitate-kudeaketan. UPV/EHUko Informatika Fakultateko dekanordea izan zen 1992 eta 1996 urteen artean, eta Lengoaia eta Sistema Informatikoak Saileko zuzendaria 2013tik 2015era. Ixa taldeko sortzaileetako bat izan zen eta taldearen koordinatzailea 2019tik. Fakultateko Batzarreko kidea eta hainbat kudeaketa-batzordetan ere parte hartu du luzaro.
ELEKA SL enpresaren sorrera bultzatu zuen; enpresa hori spin-off gisa sortu zen 2002an, UPV/EHUko IXA taldearen eta Elhuyar Fundazioaren arteko lankidetzaren ondorioz.
Ikertzailea
Hizkuntzaren prozesamenduaren arloan aritzen den Ixa ikertaldeko koordinatzailea da eta Hitz Zentroko ikertzailea da. Berak pertsonalki 3 doktorego-tesi zuzendu ditu eta 4 ikaslibururen egilekidea da. 100dik gora ikerketa-artikulu argitaratu ditu, informatikaren, adimen artifizialaren eta hizkuntzaren prozesamenduaren arloetan. Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak idatzitako 40 lan baino gehiago agertzen dira.
Ikerketa-lerroak
Ugariak dira ikerlari moduan landu dituen arloak. Gehienak hizkuntzaren prozesamendu automatikoarekin eta Ixa Taldearekin lotuta badaude ere. Hauek dira bere lerro nagusiak:
Produktuak
Besteak beste, egileetako bat izan da euskararen tramamendu automatikorako produktu hauen
Udako Euskal Unibertsitateko kidea
Udako Euskal Unibertsitateko Informatika Sailean ere aritu izan da irakasle gisa hainbat urtez saila eratu zenetik. 1986an bertan ikergai aitzindariak landu zituen: Hizkuntza naturalaren tratamenduaz hitzaldia eman eta Adimen Artifiziala liburua argitaratu zuen.
1988an Informatika eta zuzenbidea izeneko ikastaro bat antolatu zuen Santiago Goñi abokatuarekin, Ibon Zipitria informatikariarekin
Informatikari Euskaldunen Bilkuretako antolatzaile izan zen hasieratik. 1996ko lehen bilkuran Eneko Agirre, Iñaki Alegria, Xabier Artola, Montse Maritxalar, eta Kepa Sarasola rekin antolatu zuen. Orduko testu editoreak, kalkulu-orriak, datu-baseak euskaraz erabiltzeri ez zegoenean, Arregik berak idatzi zituen bilkura haren hasierako helburuak, egoera etsigarri hari aurre egiteko eskatuz. Geroago hutsune horiek bete ziren, gaur egunean oso normaltzat ikusten da oinarrizko programa horiek euskaraz erabili ahal izatea, baina orduan erronka bat zen hori lortzea. Informatikari euskaldunen lehen bilkurak hutsune horren presentzia salatu zuen eta eragin zuen konponketa bat bilatze aldera.
Aitzindaria izan zen Informatikaria euskaraz lantzen eta parte hartu zuen informatikako lehenengo hiztegien sorkuntzan, esate baterako honetan:
Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak idatzitako 40tik gora lan agertzen dira.
Usurbilgo alkatea (2015-2019)
2005-2019 urte bitartean, Usurbilgo alkatea izan zen, unibertsitateko lana aldi batez utzita. Aurretik Zubietako alkate pedaneoa izandakoa zen.
Kulturan oso aberatsa den Usurbil herriak urte horietan bultzada gehigarria jaso zuen alor horretan:
Zubietako errauskailuari alternatiba bat hainbat aldiz proposatu eta landu arren,   Gip uzkoako Foru Aldundiak eraiki eta martxan jarri zuen Usurbilen.
Autobus publikoen eskaintza zerbitzuari eusteko ahaleginak ere egin zituen Arregik. Txirikorda proiektuan belaunaldiarteko etxebizitza komunitarioa sortzeko ekinbidea 2018an abiatu zen Ugartondon. Jarduera ekonomiko berriak sustatu zituen udalak garai horretan: Polo ekonomiko eta industriala, sagardoaren kultura,  turismo-eskaintza, herri merkataritza, edota herriko lokal hutsen kudeaketa.
Errebotezalea eta jokalaria (1982-1993)
Txikitatik bizi izan zen Zubietako frontoi ondoan. Hamar urte zituelarik oparitu zioten xestoa eta une hartan bertan eskuan lotu eta plazan paretaren kontra hasi zen jolasten. Urte batzuk horrela pasa ondoren, 17 urterekin hasi zen errebotean jolasten. Gazteek lau-bost urte igarotzen baitituzte pilota hartzen, botatzen eta posturak ikasten errebotean hasi baino lehen.
Zubietako erreboteko jokalaria izan zen hainbat urtez, txapeldunak izatera ere heldu zirela. Enrique Abril errebote-txapelketan Zubietako 'Yoko garbi ' (Joko garbi) taldea txapelduna izan zen 1989an Donibane Lohizune ko Luzean taldeari irabazita. 1991n txapeldunordea izan zen, Hazparneko Noizbait taldearekin finala galduta, eta 1992an ere kasu hartan finalean Baiona ko Aviron Bayonnais taldearekin jokatuta.
Errebotea sustatzearren ere lan egin zuen eta UZEIren Pilota hiztegiko egileetako bat izan zen 1994an.
Sardiniako Giroa
Sardiniako Giroa (Giro di Sardegna), 1958an sortua, Italiako Sardinia uhartean ospatzen den txirrindularitza lasterketa bat da.
26 urteren ondoren, 2009an hasi zen berriz itzuli honen ospakizuna. 1996 eta 1997an Settimana Ciclista Internazionale izena jaso zuen.
Elizabeth Cady Stanton
Elizabeth Cady Stanton (1815eko azaroaren 12a – 1902ko urriaren 26a) Ipar Ameriketako Estatu Batuen ekintzaile, abolizionista eta emakumeen mugimenduko erreferente nabaria izan zen. 1848an "Sentimenduen Aitorpena" aurkeztu zuen Seneca Falls-en garaturiko emakumeen eskubideen aldeko lehenengo batzarrean, Seneca Fallseko konbentzioan. Aitorpen hori Ipar Ameriketako emakumeen mugimendu antolatuen hasiera bezala onartzen da askotan, emakumeen eskubide eta sufragioaren aldeko mugimendua.
Ibilbidea
Emakumeen eskubideen aldeko politikan buru belarri hasi baino lehen, abolizionista amorratua izan zen bere senarra Henry Brewster Stanton eta bere lehengusuarekin batera, Gerrit Smith. Elizabeth-k, sufragio eskubideen alde borrokatzeaz gain harago joan eta emakumeei buruzko beste gai jorratu zizkion: gurasotasun eskubideak eta emakumeen kustodiarenak, propietatearen eskubideak, enplegu eta soldata eskubideak, dibortzio legeak, familiaren osasun ekonomikoa eta jaiotze kontrola. XIX mendeko Tenplantzaren Mugimenduaren aldekoa izan zen ere.
Ipar Ameriketako guda zibilaren ostean, Elizabeth-en emakumeen sufragioaren aldeko konpromisoak haustura sortu zuen emakumeen eskubideen aldeko mugimenduan. Arrazoia izan zen Ipar Ameriketako konstituzioaren Hamalaugarren eta Hamabosgarren zuzenketak ez zituela babestu Susan B. Anthony-rekin batera, biek beste elkarte bat sortu zuten, Emakumearen sufragioaren aldeko Elkarte Nazionala. Ez zuten nahi afroamerikar gizonei legezko babes eta sufragio eskubide gehiago eman, emakume beltz eta zuriei eskubide berberak errekonozitzen ez zitzaien bitartean. Stanton-ek gai horren gainean zuen jarrera gehi antolaturiko kristianismoari buruz zituen pentsamenduak zein bototik harago zihoazen emakumeen inguruko beste gaiak zituela sortu ziren emakumeen eskubideen aldeko bi erakunde banatuek, hogei urteren bat beranduago batu ziren erakunde bateratuan Elisabeth presidentea izanda.
Entsegu eta hitzaldiak
Stanton-en idazlanak artxibaturik daude Rutgers-eko unibertsitatean: Proiektu Elizabeth Cady Stanton eta Susan B. Anthony-ren dokumentuak.
Xabat etxeko garaia
Xabat etxeko garaia Nafarroa Garaiko Orbaran dagoen garaia da, izen bereko etxearen alboan. Nafarroako kultura ondasun izendaturik dago. Jatorriz, zortzi zutarriren gainean esekia zegoen, baina gaur egun sei besterik ez ditu. Sarbide aldean balkoitxo bat zuen.
Kento Tsurumaki
Kento Tsurumaki (弦巻 健人, 1987ko ekainaren 29a - ) Japoniako futbolaria da.
Boiga cynodon
Boiga cynodon Boiga generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Sai zuri
Sai zuria (Neophron percnopterus) Aegypiinae azpifamiliako hegazti harraparia da. Iparraldeko Afrikan, hego-mendebaldeko Europan eta hegoaldeko Asian, tartean Indian, bizi da.
Sai paleartikoen artean txikiena da sai zuria. Negua Afrika tropikalean igarotzen dute eta martxoaren hasiera aldera iristen dira Euskal Herrira. Migrazio hori, bizi-zikloan sarritan errepikatuko duten prozesua da. Sarraskijalea den arren gainerako saiek baino jarrera oportunistagoak erakusten ditu elikaduran: ehiztari, arrantzale, arrautza lapur edo koprofago izan daiteke. Animalia honen berezitasuna arrautzak apurtzeko duen metodoa da. Afrikan ikusi denez arrautzak lapurtzean harrien kontra jaurtiz apurtzen ditu. Edo, ostruken arrautzak bezalako arrautza handien kasuan, harriak botatzen dizkiete  oskola apurtu arte. Jokabide honen ondorioz "sai jakintsua" izengoitia irabazi dute, eta tresnak erabiltzen dituzten hegazti apurren taldean sartu dira.
Kento Tsurumaki
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokyo Verdy eta Matsumoto Yamaga FC.
Sai zuri
Taxonomia
Egiptoko putrea Carl Linnaeus naturalista suediarrak deskribatu zuen 1758an Systema Naturae lanaren hamargarren edizioan, Vultur percnopterus moduan izendatuta. Neophron generoko espezie bakarra da. Neogene periodoko Ipar Amerikako historiaurreko espezie batzuk, Neophrontops generoan kokatzen dira ("Neophronen antzekoa" esan nahi du). Hauek, sai zuriaren antzeko ekologia zutela uste da, harreman genetikoak argi ez dauden arren. Neophron generoa putreen zuhaitz ebolutiboaren barruko adarrik zaharrenetzat hartzen da; ahaide ebolutibo hurbilena lammergeier (Gypaetus barbatus) deritze. Bi hauek Gypaetinae azpifamilia bereizi batean kokatzen dira batzuetan.
Subespezieak
Kanariar Uharteetako ekialdean dagoen populazio bat, genetikoki ezberdina da, N.p majorensis subespezie gisa identifikatu zen 2002an. Genetikoki N. p. percnopterusetik urrunago dago. Bestalde,  N. p. ginginianus baino askoz ere handiagoa da eta ez da migratzailea. Majorensis subespeziearen izena "Majorata" da.
Nikolai Zarudnyk eta Härmsek Baluchistanek  rubripersonatus subespeziea deskribatu zuten 1902an. Espezie berri horrek azal laranja-gorrixka buruan eta punta horidun moko iluna zituen. Hala ere, gutxitan onartzen da berezko subespezietzat, ezaugarri batzuek hala iradokitzen duten arren.
Etimologia
Generoaren izena greziako mitologiatik dator, Timandra, Neophron eta Aegypius-en mitotik. "Percnopterus" Grezieratik dator "hego beltzak" esanahai du: "περκνóς" (perknos, "urdin-beltza") eta πτερόν (pteron, "hegoa").
Deskribapena
Helduek lumadi zuria dute, hegoetan hegakin beltzekin. Lurrerako sarbiderik ez duten banakoek lumaje zuri garbia dute. Mokoa liraina eta luzea da. Hegoak zorrotzak dira; hauetan,  hirugarren hegakin primarioa da luzeena. Isatsak ziri-forma du. Hankak arrosa-kolorekoak dira helduetan eta grisak gazteetan. Atzaparrak luzeak eta zuzenak dira, eta hirugarren eta laugarren hatzak pixka bat biratuta daude oinarrian.
Mokoa beltza da subespezie nominalean, baina zurbila edo horixka Indiako ginginian txikienaren helduetan. Aurpegiaren azala horia eta lumarik gabea da eztarriraino. Sexuak ez dira bereizten lumadian, baina gizonezko ugaltzaileek aurpegian laranja intentsoagoa dute emeek baino. Batez beste, emeak zertxobait handiagoak dira eta gizonezkoek baino % 10-15 gehiago pisatzen dute. Hegazti gazteak beltz-beltzak edo marroi kolorekoak dira, marka zuri-beltzekin. Helduen lumadia bost urte inguru igaro ondoren garatzen da.
Egiptoko sai helduak 47-65zm inguru neurtzen dute mokoaren puntutik buztanaren lumen muturreraino. N. p. ginginianusen kasuan, arrek 47-52 zentimetroko luzera dute (19-20 zentimetrokoa) eta emeek, berriz, 52-55,5 zentimetrokoa (20,5-21,9 zentimetrokoa). Tamaina gorputzaren luzera halako 2,7 da gutxi gorabehera. Espainiako hegaztiek 1,9 kg inguru pisatzen dute (4,2 lb); Kanariar Uharteetako subespezieetako hegaztiek, berriz, (uharteetako erraldoien kasua), 2,4 kg-ko pisua dute batez beste (5,3 lb).
Banaketa eta mugimenduak
Italiako hegaztiek Sizilia zeharkatzen dute eta Tunisiara iristen dira distantzia laburreko zeharbideak eginez, Marettimo eta Pantelleria uharteetatik igarota. Maltako uharteetan ere geldialdiak egiten dituzte. Iberiar penintsulan zehar migratzen duten gehienak Afrikara Gibraltargo itsasartea gurutzatuz heltzen dira. Beste batzuk, ostera, ekialdetik joaten dira, Levante gurutzatuta. Udan Afrikako hegaztiek iparraldera hegan egiten dute Europarantz, besteak beste, Ingalaterra, Irlanda eta Suediako hegoaldera.
Portaera eta ekologia
Sai egiptoarra bakarka edo binaka ikusten da. Aire masa termikoetan egiten du hegaz, hegazti sarraskijale edo harrapariekin batera. Bestela, eraikin altuetan, arroka-zirrikutuetan edo lurrean paratuta ikus daitezke. Sai zuriaren dietaren ezaugarriei dagokienez, koprofagoak, sarrakijaleak, edota harrapariak dira. Ondorengoak jaten dituzte:  ugaztunen gorozkiak (gizakienak barne), simaurra, sarraskia, landare-materia eta, batzuetan, animalia txikiak.
Sai-zuriak animalia-hilak jatera doazenean, sai-arrea inguruan badago gorpuaren periferian geratzen dira zain, hauek alde egin arte. Basoko untxiak (Oryctolagus cuniculus) Espainiako putreen dietaren zati garrantzitsua dira. Iberiar penintsulan zabortegiak elikagai-iturri garrantzitsua dira, eta putreek aukera gehiago dituzte zabortegietatik hurbil dauden lurraldeak okupatzeko. Ikerketek iradokitzen dute gorozki ungulatuez elikatzen direla, aurpegiko larruazal distiratsuz eta laranjaz arduratzen diren pigmentu karotenoideak lortzeko. Pigmentu karotenoideak asimilatzeko gaitasuna osasun onaren adierazle izan daiteke.
Sai egiptoarrak gehienetan isilak dira. Hala ere, habian soinu iskanbilatsuak egiten dituzte, baita borrokan ari direnean ere. Hegaldian  marmar antzekoak entzun zaizkie hegazti gazteei. Mehatxatuta edo gosetuta daudenean ere txistu edo xuxurla egiten dute.
Egiptoko sai-arreek zuhaitz handietan, eraikinetan edo arkaitzetan egiten dituzte habiak. Tokiak zabortegi batetik edo bestelako bazka eremu egoki batetik gertu egoteak erraztasuna ematen die elikaduran. Horrela, txitoekin partekatzeko bazka ere lortu ahalko dute. Espainian eta Marokon udako kota batez ere hegazti heldugabeek osatzen dute; ekaina heldu bitartean, berriz, helduena nabarmentzen da. Zuhaitzei dagokienez, hildako pinu altu eta luzeak dira gehien gustuko dituztenak. Uste da ugalketa-bikoteek arrakasta eskuratzen dutela gainerako bikoteen habiaren ondoan egokituz eta, hauek bazka-tokietara jarraituz.
Mehatxuak eta kontserbazioa
Heldu osasuntsuek ez dute harrapari askorik; gizakiaren jarduera, ordea, benetako mehatxua da hegaztientzat. Besteak beste, linea elektrikoekin talka egitea, ehiza, intoxikazio eta tiroak jasotzeagatik pairatzen dituzten berun metaketek (bala ez kanporatzearen ondorioz) eta pestiziden metaketek egiten die kalte populazioei. Habian dauden hegazti gazteak arrano, hontza eta azeri gorriek hartzen dituzte batzuetan. Izan ere, hegazti helduek gutxitan egiten dute harrapariak aldentzeko ahalegina. Bestalde, ektoparasitoentzako ostalari gisa balio dute, adibidez, mikoplasmentzako.
Egiptoko sai populazioak behera egin du bere hedaduraren eremu gehienetan. Europan eta Ekialde Hurbileko gehienean 2001eko populazioak 1980koen erdia ziren. Indian beherakada oso azkarra izan da, 1999tik urtero % 35ekoa. 1967–70 bitartean, Delhi inguruko eremuak sai hauetako 12.000–15.000 inguru zituela kalkulatu zen, batez beste 5 bikote inguruko dentsitatea 10 km2 bakoitzeko. Gainbeheraren arrazoi zehatza ez da ezagutzen, baina diclofenac NSAID-aren erabilerarekin egon daiteke lotuta, saien heriotza eragiten duela jakin baita.
Kanariar Uharteetako sai egiptoarren populazioa Europa eta Afrikakoetatik isolatuta egon da bereizketa genetikoa lortzeko denbora-tarte nahikoan. Hango saien populazioa % 30 gutxitu zen 1987 eta 1998 arteko hamarkadan. Historikoki sai kanariarra ohikoa zen, La Gomera, Tenerife, Kanaria Handia, Fuerteventura eta Lanzarote irletan. Gaur egun Fuerteventura eta Lanzarotera mugatzen da bere hedapena, ekialdeko bi uharteetara. 2000. urtean populazio osoa 130 ale ingurukoa zela kalkulatu zen, 25-30 bikote-ugaltzaile barne. Uharteko hegaztiek ere berun kantitate garrantzitsua pilatzen dutela ikusi da ehizatutako animalien gorpuzkinetan.
Kultura
Biblian sai zuriari erreferentzia egiten zaio. Izan ere, liburuan “rachamahl/racham” izenaren bitartez hegaztia aipatzen da.
Antzinako Egipton, putreen hieroglifoa soinu glotalerako erabiltzen zen zeinu uniliterala zen (/ɑː/), hau da, egipziar lenguaia alfabeto batera itzultzea ahalbidetzen zuen soinua ordezkatzen zuen. Hegaztia sakratua zen Isis jainkoarentzat antzinako Egiptoko erlijioan. Egiptoko kulturan, putrearen sinboloa errege-sinbolo bezala erabiltzeak eta Faraoi lege ak hura babesteak, espeziea Egipton oso ohikoa izatea eragin zuen, eta ondorioz "faraoiaren oilaskoa" izena eman zioten.
India n zeuden kirolari britainiar kolonialen ustez hegaztirik desatseginenen artean zeuden, eta gorozkiekin elikatzeko ohitura bereziki egiten zitzaien ezatsegin. Ondorioz, "shawks" esaten zitzaien sai zuriei, "shit-hawk"-en (gorotz-belatza) laburduratik eratorria. Egiptoko sai arreen koprofagia ohitura horrek espainieraz "txurretero" eta "moñiguero" izenak izatea eragin dute, "gorotz-jale" esan nahi dutena.
Montluçon
Montluçon Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2007an 39.761 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montluçon udalerrian erroldatutako biztanleak 39.761 ziren. Familiak 20.096 ziren, horien artean 9.862 pertsona bakarrekoak ziren (3.732 bakarrik bizi ziren gizonak eta 6.130 bakarrik bizi ziren emakumeak), 5.205 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 3.225 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 1.804 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diemen
Diemen Herbehereetako Ipar Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 24.630 biztanle zituen.
Montluçon
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 24.834 ziren, horien artean 16.968 aktiboak ziren eta 7.866 inaktiboak ziren. 16.968 pertsona aktiboetatik 14.403 lanean zeuden (7.615 gizon eta 6.788 emakume) eta 2.564 langabezian zeuden (1.169 gizon eta 1.395 emakume). 7.866 pertsona inaktiboetatik 2.429 erretiraturik zeuden, 2.831 ikasten zeuden eta 2.606 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montluçon udalerrian 19.752 unitate fiskal zeuden, 37.660,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.552 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2.184 komertzioetatik, 43 erauzte enpresak ziren, 62 janari enpresak ziren, 9 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 65 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 159 eraikuntza enpresak ziren, 685 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 43 garraio enpresak ziren, 179 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 24 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 119 finantziazio enpresak ziren, 98 higiezinen enpresak ziren, 230 zerbitzu enpresak ziren, 312 administrazio publikoko enpresak ziren eta 155 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 487 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 3 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 3 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 4 posta bulegoak, 30 banku bulegoak, 5 funerariak, 46 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 5 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 5 ibilgailuen alokairu bulegoak, 12 autoeskolak, 23 igeltseroak, 25 margolariak, 19 zurginak, 34 iturginak, 30 argiketariak, 5 eraikuntza enpresak, 59 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 13 aldi baterako lan enpresak, 113 jatetxeak, 22 higiezinen agentziak, 11 tintoreriak eta 14 apaindegiak.
2009an zeuden 312 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 9 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 10 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 43 okindegiak, 22 harategiak, 2 kongelatu-dendak, 2 arraindegiak, 30 liburu dendak, 92 arropa dendak, 6 etxerako tresna dendak, 15 zapata-dendak, 16 elektrotresna dendak, 12 altzari dendak, 12 kirol-dendak, 3 lur eta paretak apaintzeko dendak, 2 drogeria, 6 lurrin-dendak, 11 bitxi-dendak eta 15 lore-dendak ziren.
2000. urtean Montluçon udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 tratamendu laburretarako ospitale, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, 2 amatasun-klinika, 2 osasun-zentro, 25 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 14 haur-eskola eta 17 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Montluçon udalerrian 6 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 4 hezkuntza orokorreko lizeo eta 2 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.926 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 2.715 eta lizeo teknologikoetan 711.
Montluçon udalerrian 3 goi-mailako hezkuntza ez-unibertsitarioko zentroak zeuden, horietatik1 osasun-formakuntzako zentroa eta 2 komertzio zentroak.2 Unibertsitate zentroak zeuden, horietatik 1 unibertsitate-insituto bat zen, eta 1 bestelako goi-mailako ikasketa zentro bat zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Anchoa mitchilli
Anchoa mitchilli Anchoa generoko animalia da. Arrainen barruko Engraulidae familian sailkatzen da.
St Michael Caerhays
, 'Lannvihal', Ingalaterrako Kornualles konderriko parrokia zibil eta herri bat da.
Argyripnus hulleyi
Argyripnus hulleyi Argyripnus generoko animalia da. Arrainen barruko Sternoptychidae familian sailkatzen da.
Bodio
Bodio Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
San Martin eliza (Maurga)
San Martin eliza (Maurga, Zigoitia), Zigoitiko eraikin nabarmenetako bat da. Gaur egungo eliza gotiko berantiarrekoa da, baina bere dekorazio pieza nagusi eta aberatsak barrokoak dira.
Eraikina
Erdi Aroko eliza zaharrago bat ordezkatu zuen 1520-1530 urteen artean eraikitzen hasi zen tenplu honek, eta mende bat luzatu ziren lanak. Gurutze latindarreko oinplanoa du, eta burualde oktogonala.
Kanpoaldean zabalkunde bat izan zuen elizak 18. mendean, atari harlanduzkoa eta estilo neoklasikokoa. 1780 eta 1807 urteen artean eraiki zen, eta napoleondar tropek erabili zuten gotorleku gisa amaitu eta gutxira, Espainiako gerretan.
Dorrea 18. mende amaierakoa da, bi gorputzez eraikia. Dorrea egin zen Prudentzio Maria Berastegi Maurgako Berastegi familiakoari esker (militar eta politikaria izan zen, Arabako diputatu nagusi besteak beste). Dorrearen beheko gorputza harlangaitzez egina dago, eta goikoa oktogonala da, zortzi baorekin, bostek herriari eta auzoei begiratzen dietelarik: horietan bost kanpai daude, bi tenplua bera baino zaharragoak.
Barruko aberastasun barrokoak
Elizaren aberastasun ikusgarri eta nabarmena Maurga herriko zenbait familia eta pertsonaia aberatsen mezenasgoari lotuta dago.
Erretaula nagusia, Jose de Etxeberriak egina da, 18. mende hasierakoa, San Martinen omenezkoa da eta eskultura eta margoen aldetik estilo barroko aberats eta ikusgarria erakusten du. Zutoin salomomikoak ditu eta hiru eskultura nagusi, San Martin apezpikua erdian, ezker-eskuin San Josef eta San Frantzisko Xabierkoa, bien arropak haizeak tolestuko balitu bezala zizelkatuak. Goialdean, margoak: Andre Mariaren Jasokundea, alboetan Luzia eta Apolonia martiriak dituelarik. Martinez de Murgia familiak finantziatu zuen erretaula.
Elizak beste zazpi erretaula dauzka. Nabarmenank dira hiru kapera nagusietan dauden erretaulak ere.
Arrosarioaren Andre Mariaren eta Santa Katalinaren omenezko erretaulak ere aipatzekoak dira.
Irudi baliotsuen artean: bolizko bi Kristo, ate-multzo dekoratua (18. mende erdikoak) harlanduzko imitiziozko margoekin, 1732, urteko pulpitu barroko ederra, San Bizente Ferrerren irudi bat duena.
Liptovský Peter
Liptovský Peter Eslovakiako udalerri bat da, Liptovský Mikuláško barrutian kokatuta. 6,12 km²ko azalera du eta 1352 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1286. urtekoa da.
Drechterland
Drechterland Herbehereetako Ipar Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 19.282 biztanle zituen.
Leziñana Oka
Leziñana Oka edo Leziñana (ofizialki Leciñana de la Oca) Arabako herria da, Erriberagoitiako udalerrikoa. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 21 biztanle ditu.
Sam Peckinpah
David Samuel Peckinpah (1925eko otsailaren 21a, Fresno, Kalifornia - 1984ko abenduaren 28a, Inglewood, Kalifornia) estatubatuar zinema zuzendari eta zinema, antzerki eta telebistako gidoigile bat izan zen.
Anchoa mundeola
Anchoa mundeola Anchoa generoko animalia da. Arrainen barruko Engraulidae familian sailkatzen da.
Sam Peckinpah
Bereziki bere filmetan ikus daitekeen bortizkeriak garai hartako gizartean sortu ohi zuen eztabaidarengatik ezaguan da (zinemagile eta kritikari kontserbadoreek bere filmeei muzin egiten zieten, Peckinpahkek bortizkeria honen apologia eta banalizazioa egiten zuela uste baitzuten, halere gainontzeko zinemagile eta kritikari aurrerakoiagoek bere estiloa goraipatu egin ohi zuten, azken hauen ustetan garaiko kanon klasikoen aurrean zuzendariak bere filmetan erabilitako bortizkeria estilo berritzaile eta alternatibo baten bila burututako bilaketa bat zela uste baizuten), 1960 eta 1970eko hamarkadetan Hollywoodeko industria berpiztu zuten zuzendarien taldeko kidea zen.
Zinemagintzari burututako bere gehikuntzen artean Mendebalde Urruneko zinemaren bermoldaket dago, honetan western klasikoa eremu ilun eta oldarkorragoetara eraman zuen. Kritikak bere zinemaren lirismoa nabarmendu ohi du, bai eta bere pertsonaiei eman zien psikologia sakontasuna ere.
Don Juan DeMarco
Don Juan DeMarco 1995eko Jeremy Leven estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako amodiozko drama eta komedia film bat da. Lord Byron olerkariaren Don Juan literatur pertsonaian oinarritua dago. Marlon Brando, Johnny Depp, Faye Dunaway, Rachel Ticotin, Bob Dishy eta Géraldine Pailhas aktoreek antzeztu zuten.
Filmaren soinu bandaren Bryan Adams kanadar abeslariaren Have You Ever Really Loved a Woman? abestiak 1995eko Jatorrizko abesti onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.
Argumentua
Mozorro eta kapadun gizon gazte bat (Johnny Depp) hesi baten gainean geldirik eta bere buruaz beste egiteko asmoa duela dirudi. Baina poliziak erreskatatu eta aholkularitza psikiatriko batera bidaliko du. Han Jack Mickler (Marlon Brando) doktorearen ardurapean ipiniko dute, erretiroa hartzear dagoen gizon adindua. Gaixoak medikuari Don Juan maitale eta gonazale ospetsua dela aipatuko dio, 1.500 emakume maiteminduarazi dituela, baina haren zoritxarrerako, bere ametsetako emakumea ezagutu eta hura maitemindu ezinik depresio batek jo duela. Kontakizuna aurrera doan heinean, Don Juan DeMarcok bere istorioa kontatuko dio. Nola Mexikon hazi zen eta mozorroa zergatik daraman. Filman zehar medikua Don Juanen istoria zinezkoa ala erokeria bat besterik ez ote den zalantzan jarriko duten hainbat froga agertuko dira.
Liolaemus ditadai
Liolaemus ditadai Liolaemus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Zosterops borbonicus
Zosterops borbonicus Zosterops generoko animalia da. Hegaztien barruko Zosteropidae familian sailkatua dago.
Incroyable mais vrai (filma)
Incroyable mais vrai 2022ko Quentin Dupieux frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da.
Sinopsia
Gaur egun etxebizitza lortzea benetako odisea da; agian horregatik, Alainek eta Mariek ez dute zalantzarik dena duen etxe bat erosteko, baita ezaugarri bitxiak dituen soto bat ere. Apurka-apurka, Mariek mendekotasuna izango du bere etxe berriko beheko solairuan sartzeko, eta bikoteak eztabaida izango du auzokide berriekin tokiaren sekretua partekatzearen edo gordetzearen inguruan.
St Michael Penkevil
, 'Pennkevyl', Ingalaterrako Kornualles konderriko parrokia zibil eta herri bat da.
Sakabanatze (argipena)
Sakabanatze edo sakabanaketa hitzak esanahi eta erabilera zenbait ditu:
Yakima konderria (Washington)
Yakima konderria (Yakima County) Washingtonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Yakima da. 2010eko zentsuaren arabera 243,231 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Yakima konderriak 1,116,615 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,113 ura dira. Beste 1,112,502 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,78 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 243,231 pertsonetatik 225,494 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 109,470 dira. 1,743 beltzak edo afroamerikarrak. 9,072 amerikar natiboak ziren eta 142 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2,359 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 331 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4,090 pertsonek kokatzen zuten.
Dalpe
Dalpe Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Malause
Malause Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Malause udalerrian erroldatutako biztanleak 934 ziren. Familiak 388 ziren, horien artean 110 pertsona bakarrekoak ziren (57 bakarrik bizi ziren gizonak eta 53 bakarrik bizi ziren emakumeak), 125 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 125 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 433 etxebizitza zeuden, 392 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 388 etxeak ziren eta 42 apartamentuak ziren. 392 etxebizitza nagusietatik 290 bere jabearen bizilekua ziren, 94 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 23 etxek bi zituzten, 53 etxek hiru zituzten, 147 etxek lau zituzten eta 169 etxek bost zituzten. 319 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 208 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 158 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Malause udalerrian 392 unitate fiskal zeuden, 948 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.940 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 30 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Malause udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 374 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gilen Prusiakoa
Gilen, Alemaniako printze oinordekoa, Prusiako printze oinordekoa (Friedrich Wilhelm Victor August Ernst; Potsdam, 1882ko maiatzaren 6a - Hechingen, Württemberg-Hohenzollern, 1951ko uztailaren 20a) Gilen II.a Alemaniakoaren seme zaharrena eta oinordekoa izan zen. Azken Alemaniar Inperioko eta Prusiako Erresumako printze oinordekoa izan zen. Lehen Mundu Gerran Bostgarren Armada zuzendu zuen. 1941eko ekainaren 4an aita hil ondoren, Hohenzollern etxeko buru bihurtu zen.
1905ean Zezilia Mecklenburg-Schweringoarekin ezkondu zen eta sei seme-alaba izan zituzten:
Alone in the Dark (1992ko bideo-jokoa)
Alone in the Dark (bakarrik iluntasunean) bideo-jokoa da. Infogramesek PCrako sortua, survival horror izango zenaren aurrekaria izan zen eta bere saila sortu zuen.
Sinopsia
Louisiana, 1924. Jeremy Hartwood, artista ezaguna eta Derceto etxearen (siriar jainko baten izena darama) jabea, bere buruaz beste egiten ari da urkatuz. Zurrumurruen arabera, Derceto izeneko etxean indar gaizto izugarri bat bizi da, bere jabe guztiak egoera ezohikoan hil baitira. Kasua berehala artxibatzen du poliziak, eta jendeak ahaztu egiten du.
Une horretan jokalariak bi paper posible hartzen ditu bere gain, Edward Carnby, antzinako gauzen saltzaile baten enkargua jasotzen duen detektibe pribatu bat, ganbaran kokatutako piano baten bila bidaltzen duena, edo Emily Hartwood, Jeremy zenaren iloba, zeinak pianoaren bila ere jotzen duen etxera, Jeremyk bere buruaz beste egiten duela azaltzen duen ohar bat duela uste baitu. Aukeraketaren ondoren, jokoaren garapena berdin-berdina da bai pertsonaia batekin bai bestearekin.
Boiga dendrophila
Boiga dendrophila Boiga generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Argyripnus iridescens
Argyripnus iridescens Argyripnus generoko animalia da. Arrainen barruko Sternoptychidae familian sailkatzen da.
Edam-Volendam
Edam-Volendam Herbehereetako Ipar Holanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 28.520 biztanle zituen.
Ashton Kutcher
Christopher Ashton Kutcher (1978ko otsailaren 7a, Cedar Rapids, Iowa) estatubatuar modelo eta aktore bat da.
Berak antzeztutako filma ospetsuenen artean honako hauek daude: Dude, Where's My Car? (2000), Just Married (2003), The Butterfly Effect (2004), The Guardian (2006), eta What Happens in Vegas (2008). Bestalde, That '70s Show (1998-2006) eta Two and a Half Men (2011-gaur egun arte) telesailetan ere antzeztu du.
Arminda Aberastury
Arminda Aberastury (Buenos Aires, 1910eko irailaren 24a - 1972ko azaroaren 24a) argentinar psikoanalista izan zen, haurren eta nerabeen psikoanalisiaren aitzindaria. La Negra izenez ezaguna, bere biografia Argentinako eta Latinoamerikako haurren psikoanalisiaren historiarekin lotuta dago. Modu autodidaktan hasi zen eta gero Freud eta Anna Freud eta Melanie Kleinekin desberdintasunak aurkeztu zituen.
Bere garaian erabat originala den bere lanean honako hauek nabarmentzen dira: Trastornos emocionales en los niños relacionados con la dentición, la marcha y el lenguaje (Haurrengan desoreka emozionalak hortzekin, ibilerarekin eta hizkuntzarekin lotutakoak depresio posizioarekin eta aurreko genital fasearekin lotuta). La importancia de la organización genital en la iniciación del complejo de Edipo temprano, ambos editados en Aportaciones al psicoanálisis de niños (Organo genitalaren garrantzia Edipo konplexu goiztiarraren hastapenean), biak Aportaciones al psicoanálisis de niños (1971) aldizkarian argitaratuak.
Biografia
Francisco Fernandez idazlearen biloba eta Maximiliano Aberastury medikuaren iloba, intelektualen familia batean jaio zen. Buenos Aireseko Filosofia eta Letren Fakultatean lizentziatu zen irakasle eta Hezkuntza Zientzietako irakasle, eta haurtzaro eta nerabeen psikologia katedrako irakasle izan zen.
1937an Enrique Pichón Rivière psikiatrarekin ezkondu zen, Ángel Garmarekin batera Argentinako Psikoanalisi Elkarteko (APA) kide sortzaile bihurtu zen 1942an. Herrialdean psikoanalisiaren oinarriak sortu zituen taldeko kidea Marie Langer, Alberto Tallaferro, Luisa Gambier Álvarez de Toledo, Luis eta Arnaldo Rascovsky, Eduardo Krapf, Celes Cárcamo, Simon eta Matilde Wencelblat eta bere anaia Federico Aberastury enbriologo eta grafologo ospetsuarekin batera, besteak beste.
Anna Freuden-en haurren psikoanalisiaren inguruko lanaren eraginez, Sophie Morgensternen metodoen aitzindaria izan zen eta gaztelaniara itzuli eta gero Melanie Klein ospetsuarekin posta-trukea izan zuen. Aberastury Kleinen "enbaxadore" gisa ikusi zen Latinoamerikan.
Suizidioa
Aberasturyk bere buruaz beste egin zuen. 1965ean, desitxuratu zuen larruazaleko gaixotasun batek eragin zionean, 1972an 62 urte zituela bere buruaz beste egitea erabaki zuen. Barbiturikoen gaindosia irentsi ondoren egin zuen. Parkinson gaitza ere izan zuen.
Liptovský Trnovec
Liptovský Trnovec Eslovakiako udalerri bat da, Liptovský Mikuláško barrutian kokatuta. 27,45 km²ko azalera du eta 551 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1283. urtekoa da.
Durangaldeko Teila
Durangaldeko Teila Gerediaga Elkarteak bi urterik behin banatzen duen saria da.
Historia
1997an eman zen lehenengoz saria eta ordutik bi urterik behin banatzen da. Merinalde Egunaren testuinguruan banatzen da eskerron saria eta 1875eko abenduaren 27an Gerediagako baseliza aurreko foru zelaian, Merinaldeko azken batzarra egin zela oroitzen du.
El fred que crema
El fred que crema 2022ko Santi Trullenque kataluniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
Sinopsia
Negua da 1943. urtean, Pirinioetan. Sara eta Antoni bikote gaztea Andorrako herri txiki batean bizi dira. Egunero jasotzen dute Bigarren Mundu Gerraren berri. Egun batean, beren lagun Sendo iritsiko da, judu batzuekin batera, bertan ezkutatzera. Bizitza zaildu egiten zaie alemaniarrak juduen bila iristen direnean. Horrek krisia eragingo du Sararen eta Antoniren artean. Sararen familiaren sekretuak agerian geratuko dira.
Cosges
Biztanleria
2007an Cosges udalerrian erroldatutako biztanleak 296 ziren. Familiak 125 ziren, horien artean 33 pertsona bakarrekoak ziren (22 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 165 etxebizitza zeuden, 124 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 162 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 124 etxebizitza nagusietatik 97 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 59 etxek bost zituzten. 96 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 66 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 189 ziren, horien artean 148 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 148 pertsona aktiboetatik 138 lanean zeuden (75 gizon eta 63 emakume) eta 11 langabezian zeuden (6 gizon eta 5 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cosges udalerrian 135 unitate fiskal zeuden, 320 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.516 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Cosges udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 928 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
St Minver
, 'Sen Menvra', Ingalaterrako Kornualles konderriko parrokia zibil, eliz parrokia eta herri bat da.
Barking abadia
Barking abadia (Barking Abbey) Londres hiriburuko Barking eta Dagenham udalerrian dagoen abadetxe bat da, Ingalaterrako zaharrenetakoa eta garai batean garrantzitsuenetakoa izan zena.
Historia
Londresko apezpikua zen San Erkenwald-ek VII. mendean eraiki zuen bi monastegietako bat da. Berarentzat Chertsey abadia hartu zuen eta Barkingekoa bere arreba San Ethelburgari uzti zion. X. mendean beneditarren araua hartu zuen.
1377an Tamesis ibaiak ginezka egin zuen eta honek kalte handiak eragin zizkion abadiari. Hala ere egoerari buelta eman eta Ingalaterrako hirugarren komentu aberatsena bihurtu zen. Bederatzi mendetan lanean aritu ondoren 1539an itxi behar izan zituen ateak Henrike VIII.ak agindutako monastegien disoluzioen erruz.
Curfew dorrea
Abadiaren aztarnen artean aipagarriena Curfew dorrea da. Jatorrizko dorrea 1370an eraiki zen baina gaur egun zutik dirauena 1460 urtean eraiki zena da. Aztarnen ondoan St Margaret eliza dago.
Peter Vaughan
Peter Vaughan, jaiotze izenez Peter Olm (1923ko apirilaren 4a, Wem, Shropshire - 2016ko abenduaren 6a, Mannings Heath, Mendebaldeko Sussex) zinema eta telebistako ingeles aktore bat izan zen.
Giornico
Giornico Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Zosterops mauritianus
Zosterops mauritianus Zosterops generoko animalia da. Hegaztien barruko Zosteropidae familian sailkatua dago.
Florencio Latsaga
Florencio Latsaga Munarritz (Oieregi, 1934ko azaroaren 7a) nafar enpresagizona da, El Corte Ingléseko administrazio kontseiluko kidea eta Ramón Areces Fundazioko presidentea.
Bizitza
Florencio Latsaga Oieregin jaio zen 1934ko azaroaren 7an. Oronoz-Mugairiko maristetan ikasi ondoren, ekonomiako prestakuntza jaso zuen. 1959ko abuztuan, El Corte Ingléseko kontabilitate sailean hasi zen lanean, Madrilgo Preciados kaleko saltokian. Administrazio-buru izendatu zuten 1963 hasieran, eta El Corte Ingléseko administrazio kontseiluko kide 1969ko abenduan. Harrezkero, talde horretako beste enpresetako administrazio kontseiluetan sartuz joan zen. 2014an, Ramón Areces Fundazioko presidente kargua hartu zuen.
Sergio Pininfarina
Sergio Pininfarina, jaiotza-izenez Sergio Farina (Turin, Italia, 1926ko irailaren 8a - Turin, 2012ko uztailaren 3a) italiar diseinatzailea izan zen.
Biografia
Estatu Batuetara bidaiatu zuen automobilgintzan erabiltzen ziren teknologia berriak ezagutzeko. Haren aita Battista Pinin Farinak 1930ean sorturiko Pininfarina karrozeria-lantegian hasi zen lanean. 1959an zuzendari izendatu zutelarik, joera abangoardistari jarraituz ekin zion lanari. Ordura arte, auto haiek izan zuten itxura biribilduari berrikuntza garrantzitsuak egin zizkion esperimentazioaren bidetik. Gero, Nash konpainiarentzat aholkulari izatera aldatu zen, eta, handik gutxira, Volkswagen eta Peugeot etxeekin hasi zen lanean Pininfarina. 1959an, azkenik, British Motors Corporationsekin bat egin zuen. Praktikotasuna eta estetika bateratzeko ahalegina egin du bere lanetan.
Era guztietako autoak diseinatu ditu, hasi egunero erabiltzeko autoetatik eta auto bitxietaraino, eta berebiziko eragina izan du autoen diseinuaren bilakaeran. Berak diseinaturiko autoen artean, azpimarratzekoak dira Ferrari Dino Coupé (1965), Fiat Spider Dino 2000 (1966), Alfa Romeo Duetto (1966) eta Ferrari Testarossa (1984).