cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Somebody Put Something in My Drink
Somebody Put Something in My Drink (euskaraz Norbaitek Nire Edarian Zeozer Jarri Dik/n) The Ramones estatubatuar punk musika taldearen abesti bat da. 1986ko Animal Boy diskoan merkaturatu zuten.
1983an taldera gehitu zen Richie Ramone baterijoleak konposatu zuen, bere edarian LSDa jarri zuteneko pasadizoa kontatzen delarik.
Bueu
Bueu Galiziako Pontevedrako probintzian dagoen O Morrazon eskualdeko udalerria da.
Carbonara al Ticino
Carbonara al Ticino Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Carbonara al Ticinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 2136
NGC 2136 kumulu ireki bat da, Dorado konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen n.
Placidochromis acuticeps
Placidochromis acuticeps Placidochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Marcelino García Alonso
Palmaresa
1996
1997
1998
Anadia altaserrania
Anadia altaserrania Anadia generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
Nomada leucophthalma
Nomada leucophthalma erle espezie bat da, Nomada generoan eta Apidae familian.
Kirsten Prout
Kirsten Prout (Vancouver, Kanada, 1990eko irailaren 28 - ) aktore kanadarra da.
Wilton (Connecticut)
Wilton Connecticuteko herri bat da. Fairfield konderrian kokatua dago. 2010ean 18,062 biztanle zituen, 69.8 kilometro koadrotan banatuta.
Challement
Challement Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Challement udalerrian erroldatutako biztanleak 61 ziren. Familiak 28 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 64 etxebizitza zeuden, 30 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 64etxeak ziren. 30 etxebizitza nagusietatik 25 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 9 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 8 etxek bost zituzten. 23 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 11 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 29 ziren, horien artean 16 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 16 pertsona aktiboetatik 13 lanean zeuden (7 gizon eta 6 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa batena zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Columbus (New York)
Columbus Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Chenango konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Aitaorde
Aitaordea, ugazaita edo aitaizuna aitatzat hartzen den gizonezkoa da. Emakumezkoen baliokidea amaordea da, hau da, aitaren edo amaren aurreko seme-alaben aita ez den amaren edo aitaren senar berria.
Amaordearen irudi negatiboa amaordeek eta amaginarrebek maitagarrien ipuin askotan- Errauskine, Edurnezuri edota Hansel eta Gretel, adibidez- paper antagonikoa dutelako da, familiaren harmonia suntsitzen dutenak, eta amaren kontrakoa zirelako. Aldiz, oso gutxitan agertzen da aitaorde gaizto bat maitagarrien ipuinetan.
Kruger Parke Nazionala
Kruger Parke Nazionala (Kruger National Park) Hegoafrikako ekialdean, Limpopo eta Mpumalanga probintzietan, Afrikako ehiza erreserbarik handienetariko bat da. 19.485 km2-ko azalera du (360 km-ko luzera iparraldetik hegoaldera eta 65 km-ko zabalera) ekialdetik mendebalderantz. Hegoafrikako Parke Nazionalak erakundeak kudeatua, egoitza Skukuza hirian du. Eremu batzuk jada 1898an babestu arren, izendapena 1926an lortu zuenean, Hegoafrikako lehendabizikoa izan zen.
Iparraldeko Zimbabweko Gonarezhou Parke Nazionala eta mendebaldeko Mozambikeko Limpopo Parke Nazionalarekin mugakideekin batera, Limpopo Handiaren Mugaz Bestaldeko Parkea osatzen du. UNESCOk biosfera erreserba izendatuta dago.
Boonville (New York)
Boonville  New York estatuko herri bat da. Oneida konderrian kokatua dago. 2010ean 2,072 biztanle zituen, 4.48 kilometro koadrotan banatuta.
Andriashevia aptera
Andriashevia aptera Andriashevia generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Ehuneko-puntu
Ehuneko-puntuak (Euskaltzaindiak ehuneko izena hobetsi duen arren, portzentaje-puntuak ere deituak) bi ehuneko alderatzeko erabiltzen den unitate absolutua da. Adibidez, urte batean azterketa bat gainditu zutenen ehunekoa % 50 izanda, hurrengo urtean ehunekoa % 40ra jaitsi bada, gainditu kopurua 10 ehuneko-puntu jaitsi dela esaten da (hau da, 50-40). Urte batetik besterako jaitsiera erlatiboa, berriz, 10 / 50 = % 20 izan da.
Ipar Ash Sharqiyah
Ipar Ash Sharqiyah (مُـحَـافَـظَـة شَـمَـال الـشَّـرْقِـيَّـة) Omango 11 gobernoratoetako (muhafazah) bat da. 2011n eratu zen, Ash Sharqiyah eskualdea bitan banatu zutelarik. 162.482 biztanle zituen 2010ean. Hiririk garrantzitsuena Ibra da.
Winchester (Connecticut)
Winchester Connecticuteko herri bat da. Litchfield konderrian kokatua dago. 2010ean 11,242 biztanle zituen, 83.6 kilometro koadrotan banatuta.
Seymour Cray
Seymour Cray (Chippewa Falls, Wisconsin, AEB, 1925eko irailaren 28a - Colorado, AEB, 1996ko urriaren 5a) estatubatuar ingeniaria eta konputagailugintzaren aitzindaria izan zen.
Biografia
1943an, goi ikasketak amaitu ordukoxe, gerrara dei egin zioten. Lehenik, Europan ibili zen, Alemanian, eta gero, Filipinetan. Etxera itzuli eta berriro ikasten hasi zen berehala. 1950ean, Elektrizitate Ingeniaritzako Zientzia Batxilergoa amaitu zuen Minnesotako Unibertsitatean, eta urtebete geroago masterra egin zuen Matematika Aplikatuetan.
Melecta luctuosa
Melecta luctuosa erle espezie bat da, Melecta generoan eta Apidae familian.
NGC 2139
NGC 2139 galaxia espiral bat da, Lepus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Nerea Nevado
Nerea Nevado Gómez (Santurtzi, 2001eko apirilaren 27a) bizkaitar futbolaria da, erdilari postuan aritzen dena. 2018az geroztik Athletic futbol taldean jokatzen du.
Bizkerre taldean eta Athletic futbol taldeko beheko mailetan hazi zen. 2018ko irailaren 22an lehen taldearekin debuta egin zuen.
José Bergamín
José Bergamín Gutiérrez (Madril, 1895eko abenduaren 30a - Hondarribia, 1983ko abuztuaren 28a) Espainiako idazle, saiogile, poeta eta dramaturgoa izan zen. Katolizismoaren eta komunismoaren jarraitzaile, jarrera biak batzen saiatu zen. Euskal Herriarekin lotura handia izan zuen; hil aurreko azken urtean Donostian bizi izan zen eta bere nahia jarraituz Hondarribiko hilerrian dago lurperatua. Urte horietan, Herri Batasunaren inguruan ibili zen, zenbait mitinetan parte hartuz, eta Egin egunkarian idatzi zuen.
Zaldi lasterketa
Zaldi lasterketa zaldi-errendimenduko kirola da, eta normalean jockey ak gidatutako bi zaldi edo gehiago sartzen dira txapelketarako ezarritako distantzia jakin baten. Kirol guztien artean zaharrenetako bat da, oinarrizko premisa - bi zaldi edo gehiagotatik zein den azkarrena ibilbide edo distantzia batean - aldatu gabe mantendu baita, gutxienez, antzinate klasikotik.
Zaldi lasterketak asko aldatzen dira formatu batetik bestera, eta herrialde batzuk beren tradizioak garatu dituzte kirolaren inguruan. Aldaketen artean daude lasterketak hainbat arrazatara murriztea, oztopoen gainetik jardutea, distantzia desberdinetatik korrika egitea, pista-azalera desberdinetan joatea, eta hainbat bidetan korrika egitea. Lasterketa batzuetan, zaldiei pisu desberdinak ematen zaizkie ahalmenaren desberdintasunak islatzeko, handicap izeneko prozesuan.
Zaldiak batzuk kirolerako baino ez direlako hazten, zaldi lasterketen interesaren zati handi bat, eta garrantzi ekonomikoa duena, jokoari lotuta dago. Jarduera horrek US$115 mila milioi inguruko merkatua sortu zuen 2008an mundu osoan.
Historia
Zaldi lasterketek historia luze eta berezia dute, eta antzinatik antolatu dira mundu osoko zibilizazioetan. Azterketa arkeologikoen arabera, zaldi lasterketak Grezia zaharrean, Erromatar inperoioan, Babilonia n, Siria n eta Egipto n ere izan ziren. Mitoak eta kondairak ere garrantzi handia dute, hala nola Odin jainkoaren eta Hrungnir erraldoiaren arteko lehiaketa, Iparraldeko mitologian.
Antzinako gerretan eta lasterketetan erabiltzen zen bi gurpileko zaldiz tiratutako ibilgailuekin egindako lasterketak ospetsuak izan ziren greziar, erromatar eta bizantziar kirolean. Zaldi-karroz eta zaldi muntatuz egindako lasterketak jadanik Greziako 648 Ka.ko Joko Olinpiko etan izan ziren, eta garrantzitsuak bilakatu ziren baita beste Joko Panheleniko etan ere. Dena den, zaldi-karrozko lasterketak sarritan arriskutsuak izaten ziren gidarientzat eta zaldientzat, lesio larriak eta heriotzak sortuz. Erromatar Inperioan, zaldi-karrozko eta muntatuzko lasterketak industria garrantzitsuak bilakatu ziren.
Historikoki, zaldiek beren trebetasunak jokoen eta arrazen bidez hobetu zituzten. Kirol hipikoek entretenimendua eskaintzen zioten jendeari, borrokarako behar zuten entrenamendu bikaina erakutsiz. Era berean, zaldizkoen artean mota guztietako lasterketak asmatu zuten, bakoitzak espezializazio eta trebetasun desberdinak eskatuz bai zaldizkoari zein zaldiari, kirol bakoitzerako arraza eta talde espezializatuen garapen sistematikoa oinarritzat hartuz.
Zaldi lasterketak 2020ko COVID-19ko krisian jarraitu zuten kirol bakanetako batzuk izan ziren, bereziki Australia n eta Hong Kong en, baina ikuslego zuzenik gabe. Bestalde, Ameriketako Estatu Batuak, Britainia Handia eta Frantzia izan ziren lehenak lasterketa ekitaldi guztiak atzeratu edo bertan behera uzten.
Zaldi lasterketa motak
Zaldi lasterketa mota asko daude, besteak beste:
Lasterketa lauak
Non zaldiak zuzenean lauhazkatzen dute bi punturen artean pista zuzen edo obalatu baten. Lasterketa hau mundu osoan ikusten den zaldi lasterketen forma ohikoena da. Lasterketa pista lauak normalean forma obalatuak izaten dituzte, eta oro har berdinak izaten dira, nahiz eta Britainia Handian eta Irlanda n askoz ere aldakuntza handiagoak egon. Windsor bezalako zortzi-bihurguneko pistak eta sarritan desnibel eta aldaketa larriak dituzten ibilbideak badira, hala nola Epsom Racecoursen.
Bestalde, pistaren gainazal ak ere aldatu egiten dira, belarra izanik ohikoena Europan, eta lurra ohikoagoa Ipar Amerikan eta Asian. Pista batzuetan diseinatu berri diren gainazal sintetikoak ere ba.daude, Polytrack edo Tapeta esaterako.
Banakako lasterketa lauak 400 m.tik 4 km. bitarteko distantzietan egiten dira, bat eta 2,4 km. arteko distantziak izanik ohikoenak. Lasterketa laburrei "esprinta" deitzen zaie orokorrean, eta luzeagoei "ibilbide" bezala ezagutzen dira Estatu Batuetan edo "egonkortasun lasterketak" Europan. Bi lasterketa motetan, irabazteko azelerazio azkarra ("oinaren bira") behar den arren, orokorrean esprintak abiadura proba gisa ikusten dira, eta distantzia luzeko lasterketak erresistentzia proba bezala. Munduko lasterketa entzutetsuenak, hala nola Prix de l'Arc de Triomphe, Melbourneko Kopa, Japonia ko Kopa, Epsom Derby, Kentucky Derby eta Dubai ko Munduko Kopa, tarte horren erdiko distantzietan aritzen dira, eta neurri batean abiadura zein erresistentzia probak bezala hartzen dira.
Lasterketa entzutetsuenetan, zaldiei oro har zaldizkoengatik eramateko pisu bera ematen zaie, zaldi gazteenei eta zaldi emeei gizonezkoen aurka korritzen dituzten hobariekin. Lasterketa horiei “baldintza lasterketak” deitzen zaie, eta poltsa handienak eskaintzen zaizkie. Dena den, bara urritasun lasterketa izeneko beste lasterketa kategoria bat, non zaldi bakoitzari pisu ezberdin bat esleitzen zaio bere gaitasunaren arabera. Daramaten pisuaz gain, zaldien errendimendua barne-hesiarekiko posizioaren (postaren posizioaren), generoaren, jockeyaren eta entrenamenduaren arabera kontutan hartzen dira.
Jauzi lasterketak edo Steeplechasing
Non zaldiak pistan dauden oztopo ak gainetik pasatu behar dituzte. Britainia Handian eta Irlandan jauzi (edo jauziak) lasterketak National Hunt lasterketa bezala ezagutzen dira. Jauzi lasterketak hesietan eta oztopoetan bana daitezke, jauzi egiten duten oztopoen motaren eta tamainaren arabera. "Steeplechasing", lasterketetako jurisdikzio jakin batzuetan edozein jauzi lasterketari ere erreferentzia egin diezaioke kolektiboki, batez ere Estatu Batuetan.
Normalean, zaldiak oztopo handiagoetara eta distantzia luzeagoetara igarotzen dira adinean aurrera egin ahala, eta beraz, Europako jauzietako zaldi batek gaztetan National Hunt lauko lasterketetan hasteko joera izango du, urte bat edo gehiago igaro ondoren oztopoetara pasako da, eta gero gai dela uste bada, hesien lasterketetara.
Trostari lasterketak
Europa kontinentalean, lasterketak trostalarien artean soilik egiten dira, baina Australian, Kanadan, Zelanda Berrian, Erresuma Batuan eta Estatu Batuetan, lasterketak pausozkoentzat ere antolatzen dira.
Erresistentzia lasterketak
Non zaldiak lurraldean zehar lastertzen dute distantzia luzeetan, orokorrean 40 eta 160 km. bitartekoak. Erresistentzia lasterketa baten iraupena asko aldatzen da. Berrehun kilometro baino luzeagoak eta hainbat egun irauten duten lasterketa batzuk ere badaude. Lasterketen iraupen desberdin hauek bost kategoriatan banatzen dira: plazer ibilaldiak (15-30 km.), ibilbide ez-lehiakorra (35-40 km.), ibilbide lehiakorra (35-80 km.), ibilbide progresiboa (35-100 km.), eta iraupen-ibilaldiak (70-160 km. egun batean edo 400 km. egun gehiagotan). Lasterketak luzeak direnez, orokorrean lur naturaleko ibilbideetan aritzen dira.
Lehen erresistentzia-lasterketa garaikideak Kalifornia n 1955an antolatu ziren, eta Tevis Koparen hasiera markatu zuten. 160 kilometroko eta egun bateko ibilbidea izan zen Squaw Valleyn, Placer Countyn hasi eta Auburnen bukatzeraino. 1972an sortua, American Endurance Ride Conference Estatu Batuetako lehen erresistentzia elkarte nazionala izan zen. Munduko erresistentzia lasterketarik luzeena Mongol Derbia da, 1.000 km luze dena.
Bestalde, poni lasterketak ere badaude, bai lauak, jauziekin eta trostadunak.
Arrazak
Diziplina zehatz bakoitzean gailentzeko, zaldi arraza desberdinak garatu dira. Lasterketa lauetarako erabiltzen diren arrazak Thoroughbred, Quarter Horse, Arabian, Paint eta Appaloosa dira. Jauzi lasterketetako arrazen artean Thoroughbred eta AQPS daude. Trostari lasterketetan, Standardbred-ak dira ohikoenak Australian, Zelanda Berrian eta Ipar Amerikan, eta Europan aldiz, Errusiako eta Frantziako Trotter Standardbredak. Odol hotzeko zaldi arinak, hala nola Finnhorses eta Eskandinavia ko odol hotzeko trostaria, aritzen dira iparraldeko eremu geografiko horietan.
Commonwealth (Wisconsin)
Commonwealth Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Florence konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
The Deconstruction
Abestien zerrenda
Abesti guztiak Mark Oliver Everettek idatziak dira.
Secondigny
Secondigny Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Secondigny udalerrian erroldatutako biztanleak 1.715 ziren. Familiak 736 ziren, horien artean 223 pertsona bakarrekoak ziren (96 bakarrik bizi ziren gizonak eta 127 bakarrik bizi ziren emakumeak), 305 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 154 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 54 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Do You Remember Rock 'n' Roll Radio?
Do You Remember Rock 'n' Roll Radio? (euskaraz Oroitzen Al Haiz Rock 'n' Roll Irratiaz?) The Ramones estatubatuar punk musika taldearen abesti bat da.
Secondigny
Etxebizitza
2007an 887 etxebizitza zeuden, 751 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 48 bigarren erresidentzia ziren eta 89 hutsik zeuden. 848 etxeak ziren eta 35 apartamentuak ziren. 751 etxebizitza nagusietatik 524 bere jabearen bizilekua ziren, 209 alokairuan okupaturik zeuden eta 17 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 19 etxek bi zituzten, 102 etxek hiru zituzten, 244 etxek lau zituzten eta 384 etxek bost zituzten. 544 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 397 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 280 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Do You Remember Rock 'n' Roll Radio?
1979an grabatu eta 1980ko End of the Century diskoan plazaratu zen. Musika talde honen abesti ospetsuenetakoa da.
Secondigny
Diru sarrerak
2009an Secondigny udalerrian 775 unitate fiskal zeuden, 1.707 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.819 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 112 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 28 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 9 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 23 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 37 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 2 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 4 jatetxeak eta 3 higiezinen agentziak.
2000. urtean Secondigny udalerrian 73 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.688 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1  eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Secondigny udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 346 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Casanova Lonati
Casanova Lonati Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Casanova Lonatik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Placidochromis acutirostris
Placidochromis acutirostris Placidochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Brewster (New York)
Brewster  New York estatuko herri bat da. Putnam konderrian kokatua dago. 2010ean 2,390 biztanle zituen, 1.21 kilometro koadrotan banatuta.
Anadia hobarti
Anadia hobarti Anadia generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
Windham (Connecticut)
Windham Connecticuteko herri bat da. Windham konderrian kokatua dago. 2010ean 25,268 biztanle zituen, 70.11 kilometro koadrotan banatuta.
Mónica Ojeda
Mónica Ojeda Franco (Guayaquil, Ekuador, 1988ko maiatzaren 17a) ekuadortar idazlea da. 39 urtetik beherako 39 latinoamerikar idazleen onenak aipatzen dituen Bogota39 izeneko zerrendan sartu zuten 2017an. 2021ean, gainera, Granta literatura-aldizkariak 35 urtetik beherako gaztelaniazko 25 idazle onenen artean zerrendaratu zuen.
Jennifer Morrison
Jennifer Morrison (Chicago, 1979ko apirilaren 12a - ) aktore, modelo eta zinema ekoizle estatubatuarra da.
Anthophora bimaculata
Anthophora bimaculata erle espezie bat da, Anthophora generoan eta Apidae familian.
Argentinolycus elongatus
Argentinolycus elongatus Argentinolycus generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Lagos (Portugal)
Lagos Portugalgo hiri bat da, Faroko Barrutia n, Algarbe azpieskualdean dagoena. 27.949 biztanle inguru ditu. Barlavento Algarvio izeneko zonaldean kokatzen da (Algabeko mendebaldea).
Udalerriak 212,99 & nbsp;km²ko azalera du eta 31.049 biztanle (2011), 4 parrokiatan banatuak. Udalerria iparraldean Monchique rekin mugatzen da, ekialdean Portimãorekin, mendebaldean Vila do Bispo-rekin, ipar-mendebaldean Aljezur rekin eta hegoaldean Ozeano Atlantikoko kostaldearekin.
Lagos historikoki Portugalgo Aurkikuntzekin lotuta dago. Gaur egun Algarbe ko turismo gune erakargarrienetako bat da, aparteko hondartzak eta ondare kultural eta erlijiosoak dituena, baita gaueko bizitza dinamikoa ere. Gaur egun, biztanleriaren gehiengoa udalerriko lurraldean barreiatuta dago, hiriaren hirigune historikotik kanpo, zerbitzuetan eta turismo industrian lan egiten du batez ere. Hirigune historiko ia guztia oinezkoentzako da. Bisitatu ahal izateko merkataritza- edo kultura-establezimendu ugari eskaintzen ditu, jatetxe, taberna edo kafetegiak. 2012an TripAdvisor guneak "Gehien hazten ari diren 15 helmugen" lehen postuan kokatu zuen Lagos.
Parrokiak
Lagoseko udalerria 4 parrokiatan banatuta dago:
Hondartzak
• Ria de Alvor
Hiri senidetuak
Lagos udalerria honako hiri hauekin senidetuta dago:
Humbligny
Humbligny Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Humbligny udalerrian erroldatutako biztanleak 187 ziren. Familiak 74 ziren, horien artean 26 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 9 bakarrik bizi ziren emakumeak), 22 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 22 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 143 etxebizitza zeuden, 89 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 45 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 140 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 89 etxebizitza nagusietatik 72 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 36 etxek bost zituzten. 70 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 40 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 126 ziren, horien artean 88 aktiboak ziren eta 38 inaktiboak ziren. 88 pertsona aktiboetatik 83 lanean zeuden (51 gizon eta 32 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 38 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Humbligny udalerrian 80 unitate fiskal zeuden, 164,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.375 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Humbligny udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.932 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Conconully (Washington)
Conconully Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Okanogan konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pablo Juantegi
Pablo Juantegi Azpilikueta (Donostia, ) gipuzkoar exekutiboa da. 2009tik aurrera Telepizzaren exekutibo nagusia da. Madrilgo Complutense Unibertsitatean ikasi ondoren, IBM, Mars edo Telefónica enpresetan lan egin zuen. 2004an Sanitasen zuzendari exekutibo izendatu zuten.
Miguel Bardem
Miguel Bardem Aguado (Madril, 1964) Espainiako zinema zuzendaria da, Juan Antonio Bardem aita bezala.
NGC 2140
NGC 2140 kumulu ireki bat da, Dorado konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Hirugarren Reicha
Aurrekariak
Lehen Mundu Gerraren ondoko Alemanian XIX. mendeko liberalismoa ospea galduz zihoan. Hango erakundeen historia liberalismoaren kontrakoa eta aristokraziaren aldekoa izateagatik bereizi zen, baina Alemaniako sozialdemokraziak bere gain hartu zuen proiektu liberala bere formula demokratikoan. Horrexek galarazi zuen 1919an espartakisten iraultza. Weimarko Errepublika berria ez zen erregimen demokratiko bati egonkortasuna emateko gauza izan, egoera zena zelako: oso krisi ekonomiko larria, inflazioa eta langabezia; eliteko militarrak eta intelektualak nazionalismo autoritario baten alde, iraultza kontserbadorea; gudari ohi asko, ongi antolatuak eta gerrarako prest; gerra-ordainaren zama ekonomiko zein sinboliko ikaragarria; eta ezker politiko gero eta aktiboagoa. Giro horretan, autoritarismoko jarrera garbietara egin zuen eliteko liberalismoak (von Papen eta Schleicher jeneralaren gobernuek).
Lagos (argipena)
Lagos, munduko hainbat tokitan ematen den toponimoa da.
Hirugarren Reicha
Aurrekariak
1923an naziek Garagardotegiko Putscha antolatu zuten Munichen, Alemaniako gudarostearen parte handi bat erakarriko zuen indarrezko ekintza ausarta zirudiena, aginpidea hartzeko. Horrela, jarrera ultranazionalista eta arrazista garbiekin, Alemaniako Langile Alderdi Nazionalsozialista (NSDAP) azaldu zen bat-batean Alemanian. Ekinaldiak ordea, huts egin zuen, eta Hitlerrek beste era batera antolatu behar izan zuen aginpidera iristeko bidea, helburu berarekin beti ere, sistema zaharra irauliz, eta haren ordez, estatu totalitario baten proiektua jarriz.
Naziak aginpidera igotzea
1932ko uztaileko eta urriko hauteskundeetan, Alemaniako Langile Alderdi Nazional-Sozialistak botoen %37,3 eta %33,0 lortu zuen, hurrenez hurren. Bi hauteskundeen artean alderdiak bi milioi bozka galdu zituen. Hala eta guztiz ere, ezegonkortasun politikoa eta gobernu sendoa osatzeko ezintasuna zela eta, 1933ko urtarrilaren 30ean, Franz von Papenen aholkuz, Hindenburg presidenteak Adolf Hitler hautatu zuen kantziler (gobernuburu). Izan ere, von Papenek -kantzilerordea gobernu horretan- Hitler mendean hartzeko gauza izango zela uste zuen.
Nolanahi ere, Hitler kantziler izendatu zuten egunaren biharamunean hasi zen aginpidea (Machtergreifung) lortzeko benetako borroka. Hurrengo egunetan –agerraldi eta desfile, bilera masibo, banderak haizeetara– asaldaturik eta aztoraturik ibili zen jendea. Hitlerrek Legebiltzarra desegitera eta hauteskundeak deitzera behartu zuen Hindenburg. 1933ko martxoaren 5ean egin ziren hauteskundeak, oso-oso giro gogorrean: beldurra eta indarkeria ziren nagusi eta, Reichstagi su eman ziotelako aitzakian (komunistei leporatu zieten ekintza), eten egin ziren herritarren eskubideak oro. Botoen %44 bere alde, eta Aginte Osoaren Legea onarturik, Alemaniako diktadore bihurtu zen Hitler: Legebiltzarreko instantziak banan- banan deseginez joan zen; Länderrak berdindu zituen; NSDAP izan ezik, alderdi guztiak debekatu zituen; alderdi horretako hegal erradikal osoa eta balizko oposizio eskuindarra suntsitu zituen, kideak hilez (Labana luzeen gaua, 1933ko ekainaren 29an); eta, bere burua Alemaniako Führer izendatuz, bere gain hartu zituen aginte guztiak. Hitlerrek izugarrizko azkartasun eta erabakitasunez jokatu zuen aginpidea lortzeko. Hindenburg 1934ko abuztuaren 2an hil zen. Ordu gutxiren buruan, Adolf Hitlerrek bere burua presidente izendatu zuen, era horretan bi karguak (estatuko eta gobernuko buruzagitzak) batuz. Hori Alemania Naziaren edo Hirugarren Reicharen hasiera izan zen.
Funtzionarioen kontrola Alemania nazian
Naziek boterea lortu eta berehala funtzionarioen —eta oro har Alemaniako gizartearen— kontrola ezarri zen. Kontrol zorrotza lortzeko hilabete luzeak behar izan bazituzten ere, 1935erako nazien legeek eragina itzal luzea zuten. Behean agertzen diren memoriak aleman funtzionario batek idatziak dira eta ondo azaltzen dute funtzionarioekiko kontrola:
Hitlerren asmo espantsionistak
≪Eta Führerrak hau esan zuen ondoren: "Alemaniar politikaren helburua alemaniar arraza-komunitatea iraunaraztea eta handitzea da". Beraz, espazioa zen gakoa. (...)
Alemaniar politikak kontuan izan behar ditu bi etsai gaindiezin: Erresuma Batua eta Frantzia. Herrialde horientzat, Erdialdeko Europan alemaniar estatu erraldoi bat izatea zauri bat bezalakoa da; Alemaniak bere boterea handitzearen aurka jarriko dira, bai Europan, bai itsasoz bestaldeko lurraldeetan,, eta aurkaritza hori egiteko alderdi guztien onespenean oinarrituko dira. (...).
Indarkeriaren bidez soilik gaindi daiteke Alemaniaren arazoa, baina indarkeriak arriskuak ere baditu. (...).
Lehorreko gudarostearen ekipamendua, gerrarako itsasoko armada eta abiazioa ia prest daude, eta ofizialen kidegoak, ia osatuta. Ekipamendua eta armamentua modernoak dira. Oraindik ere itxaroten jarraitzen badugu, agian zaharkituta geratuko dira. (...) Une honetatik 1943-1945era bitartean ekiten ez badiogu, elikadura-krisia izango dugu urte batetik bestera, eta gordekinik gabe geratuko gara; gainera, ez daukagu nahikoa dibisarik krisi horri aurre egiteko.
(...) gure helburua bat-batean Txekoslovakia eta Austria menderatzea da (...).≫
Reicheko kantzilertzan izandako elkarrizketaren ahozko prozesua, 1937ko azaroak 5.
Kanpo politika
Kanpo politikaren alorrean, Hitlerrek Versaillesko ituna erabat arbuiatu eta alemaniar guztiak Reich handi batean bildu ondoren, Ekialdeko Europan inperio bat sortzea proposatzen zuen. Potentzia demokratikoek, aldiz, zein bere arazoetan murgildurik, ez zioten arreta handirik eman haren esanei, eta harropuzkeria hutsaltzat hartu zituzten. Iragarritakoak betetzen hasi zen Hitler ordea: 1933an Nazioen Ligatik irten eta armaz hornitzeari ekin zion; 1935ean, nahitaezko soldadutza berrezarri zuen; 1936an, Rhineko eskualde desmilitarizatua okupatu zuen, eta gomendatu zion Hermann Göringi ezinbestekoa jotzen zuen gerra irabazi ahal izateko ekonomia sistema prestatu eta puntuan jar zezan. Hitlerren erretorika inperialistak kutsatuta, ordura arte nahiko neurritsu portatu bazen ere, Etiopiaren konkistari ekin zion Mussolinik 1935eko urrian. Azkenik, 1936ko urrian, Antikomintern Ituna sinatu zutenean gauzatu zen diktadore faxisten arteko Berlin-Erroma-Tokio ardatza.
Ez etengabeko probokazioek, ez erretolika gerrazaleak, ez zuten erantzun irmorik izan. Nazioen Liga erasotzaileak moralki gaitzestera mugatu zen. Euren artean zatituta, ekonomia arazo larrietan murgildurik eta nor bere etxeko gizarte polarizazio geroz eta larriagoak kezkatuta, potentzia demokratikoek ez zuten zirkinik egin. Erresuma Batua, zeinak uste baitzuen gerra ondoko itunak zorrotzegiak eta bidegabeak izan zirela, ez zen fio Frantziaren benetako asmoez. Frantziak, bakartua ez geratzearren, Poloniarekin eta Txekoslovakiarekin zituen hizarmenak sendotu zituen. Bien bitartean, Europako eskuin muturra ez zen aspertzen Hitlerren erretorika antisobietarra txalotzen, eta langabezia eta ordena kontrolatzeko hark erakutsitako eraginkortasuna miresgarria iruditzen zitzaion.
Espainiako Gerra Zibilean (1936-39) argi eta garbi geratu zen Europako potentzia demokratikoen adore falta, ez baitzuten ezertxo ere egin legezko Errepublikako gobernuaren alde, potentzia faszistek lotsagabeki Francoren altxatuei laguntzen zieten arren. Frantsesen eta britainiarren jarrera zalantzatsuak harropuztuta, Hitlerrek beste atzaparkada bat eman zuen 1938an. Martxoan, III. Reichak Austria beretu zuen indarrez. Kontuan izan behar da, ezen, 1919an Habsburgotarren inperioa desegin zenetik, Austriak ez zuela nazio nortasun zehatzik, nahiz eta kultura aldetik germaniar munduko kide izan.
Txekoslovakiaren inbasioa
Txekoslovakia kultura handiko herrialdea zen, oparoa eta industrializatua, gutxiengoen eskubideak errespetatzen zituen ekialdeko Europako herrialde demokratiko bakarra. Hain zuzen ere, Sudeteetan bizi ziren hiru milioi aleman hiztun hartu zituen Hitlerrek aitzakiatzat III. Reicharen mugak zabaltzeko. 1938ko irailaren 29an Erresuma Batua, Frantzia, Italia eta Alemaniako gobernuburuek Municheko Ituna sinatu zuten, zeinaren indarrez, Hitlerren hedazaletasunaren mende utzi baitzen Txekoslovakia. Itun hori amore emate lotsagarri gisa pasa da historiara. Edvard Benešen gobernuaren erresistentzia adoretsuak –ez baitzen kikildu etengabeko indar erakustaldien aurrean–, ez zuen ordea inolako oihartzunik izan mendebaldeko herrialde demokratikoetan.
Frantzia eta Erresuma Batua ez zeuden gerra bati ekiteko prest Txekoslovakia aldezteagatik. Uste izan zuten Sudeteak beretzearekin etsiko zuela Hitlerrek. Baina ez zuten asmatu. 1939ko martxoan ez zen jada Txekoslovakiarik: Txekiako partea Bohemia eta Moraviako alemaniar babes-herri bilakatu zen, eta Eslovakia Berlinen mendeko estatu txotxongiloa zen. Hil hori amaitzerako Hitlerren gudarosteak Memel lituaniar hiria okupatu zuen. Hurrengo hilean (1939ko apirilaren 7an) Mussolinik Albania hartu zuen mendean.
Poloniaren inbasioa
Txekoslovakiako krisialdiak argi erakutsi zuen Alemania naziaren lurralde anbizioak Versaillesko Ituna berrikustera baino askoz haratago heltzen zirela. Frantziak eta Erresuma Batuak, Hitlerren handinahikeria neurrigabeaz eta gerraren ezinbestekotasunaz oharturik azkenean, biek bat egitea eta armatze egitarauak bizkortzea erabaki zuten. Horregatik, Danzig beretzeko asmoak zituela iragarri zuenean III. Reichak –Nazioen Ligaren babespeko hiri librea zen, nahiz eta biztanleak alemaniarrak izan–, Frantzia eta Erresuma Batuko diplomaziak Poloniaren alde agertu ziren.
Hitler harri eta zur geratu zen, ez batzuen espero mendebaldeko potentzia demokratikoak diktadura militar, elizazale eta guztiz atzerakoi batek gobernatzen zuen lurralde haren alde ateratzerik. Kontuan hartu behar da, gainera, alde guztietatik arerioz inguratutako lurraldea zela, defenditzen guztiz zaila, beraz. Abuztuaren 23an, aurpegiko azalaren gogorra erakutsiz, Molotov-Ribbentrop ituna izenpetu zuen Hitlerrek Stalinekin. Haren bitartez, Polonia erdibanatu zuten eta Alemaniak Errepublika Baltikoetan sobietarren eragina onartu zuen. Bi aldetatik harrapatuko zuten beldurrik gabe, eta uste izanik mendebaldeko potentziek atzera egingo zutela azkeneko orduan, diktadore naziak Polonia okupatzeko agindua eman zuen. Baina oraingoan huts egin zuen. 1939ko irailaren 1ean hasi zen Bigarren Mundu Gerra.
Blitzkrieg
Alemaniak Blitzkrieg edo tximista-gerra sistema erabili zuen gerra hasieran. Lehen mailako berrikuntza militarra izan zen hura, Alemaniak beste herrialdeei buruz zuen arma desberdintasuna gainditzeko modukoa. Etsaiaren frontean bidea egiteko, arma guztiek batera aritu behar zuten. Behin bidea eginda zegoenean, kamioietan eta gudu orga blindatuetan etsaiaren atzealderaino iritsi behar zen. Infanteriak, bitartean, alboak defenditzen zituen eta hegazkinek etsaien hegazkinei eta komunikabideei erasotzen zieten.
Europako konkista
Ekainaren 5ean Alemaniak Frantziaren kontrako erasoa hasi zuen. Frantzia, ordurako, oso ahul zegoen, lan handia egin baitzuen Herbehereak eta Belgika babesten (30 dibisio galdu zituen). Ekainaren 14an alemaniar gudarostea Parisen sartu zen. Handik bi egunera gobernu frantsesak agintea utzi zuen eta Pétain mariskala jarri zen gobernuburu. Pétainek bake hitzarmena izenpetu zuen Alemaniarekin. Armistizio haren arabera, Frantzia bitan banatuta gelditu zen: iparraldea eta Atlantikoaren kostaldetik hasi eta Pirinioetarainoko partea alemanen esku gelditu zen, eta lurraldearen gainerako zatia eta koloniak, berriz, Pétainen gobernuaren mende gelditu ziren. Aldi berean, De Gaulle jeneralak erresistentzia antolatzeko deia egin zuen Londrestik eta Frantzia askea sortu zuen.
Hortaz, Ingalaterra bakarrik gelditu zen alemanen kontra. Une horretatik aurrera Ingalaterrako Gudua hasi zen. Hainbat astetan zehar (1940ko uztailetik aurrera) borrokaldi ugari izan ziren airean, eta hainbat hiri bonbardatu ziren, baina alemaniar abiazioak (Luftwafe) bere asmoa bertan behera utzi behar izan zuen azkenean.
Mediterraneoaren ekialdean, Italiak Greziaren kontrako saioa egin zuen tximista-gerraren eskema jarraitzeko asmotan, baina ez zuten eraso ondo prestatu eta, nahi gabe, Alemaniari bidea zabaldu zioten. Alemaniarrek Balkanak (Grezia, Jugoslavia eta Kreta) konkistatu zituzten. Dena dela, soldadu alemaniar asko hil ziren borroka hartan, batez ere, paraxutistak.
Afrikaren iparraldeari dagokionez, britainiarrak eta italiarrak elkarren kontra borrokatu ziren, Libia eta Ekialdeko Afrika menderatu nahi baitzituzten. Hitlerrek, italiarren porrotak ikusirik, inguru hartara Rommelen Afrika Korps taldea bidaltzea erabaki zuen. Hiru urtez luzatu zen borroka lurralde hartan, basamortuan hain zuzen (Libia eta Egipto). Hainbat eraso eta kontraerasoren ondoren, Bernard Montgomery britainiar militarrak Rommel garaitu zuen El Alameinen (1942ko urriak 23-30). Hala eta guztiz ere, Iparraldeko Afrikan ziren oste alemanak ez ziren 1943ko maiatzaren 7 arte errenditu. Aliatuak (ipar amerikarrak, bereziki) Casablancan, Oranen eta Aljerren (1942ko azaroak 8) lehorreratu zirenean, eta britainiarrek Afrika Korps garaitu zutenean, alemaniarrek utzi egin behar izan zuten inguru hura. Horrenbestez, Afrikaren iparraldea aliatuentzat Hegoaldeko Europako kontraerasorako abiapuntua bihurtu zen.
Gerraren beste borroka gune garrantzizko bat Atlantikoa izan zen. Atlantikoan hainbat hilabetetan (1940ko eta 1943ko udaberrien bitartean) alemanak behin eta berriro saiatu ziren britainiarrak itotzen, eta horretarako gerraontzien eta merkataritza ontzien kontra egin zuten. Alemaniarrek itsaspekoak erabili zituzten batez ere. Itsaspekoak, radarra, kodigoak, estrategia eta galdutako unitateak berritzeko batzuen zein besteen industriek zuten ahalmena, horiexek izan ziren gerraren aldi haren bilakaera eta emaitza baldintzatu zuten osagaiak. Borroka hura aliatuek irabazi zuten 1943ko ekainean. Dena dela, urpeko guduak aurrera jarraitu zuen gerra amaitu zen arte.
Errusiako inbasioa
1941eko ekainaren 22an Wehrmachtak Sobiet Batasunaren inbasioa hasi zuen. Bizargorri Operazioa deitu zitzaion eraso hari. Alemaniarrek eta sobietarrek aurretik hitzarmen bat izenpetua zuten. Hitlerrek, horrenbestez, ez zuen bi fronteen artean gerrarik izaterik nahi, baina zenbait arrazoirengatik Führerak inbasioaren bideari ekitea erabaki zuen azkenik. Sei milioi soldaduk parte hartu zuten gudu hartan. Hilabete igaro zenerako alemaniarrak Moskutik 350 kilometrora zeuden. Baina Armada Gorriaren erresistentzia zela eta, Hitlerrek eta bere jeneralek aurrera ez jarraitzea erabaki zuten, harik eta iparraldean eta hegoaldean zuten erresistentzia erabat garbitu arte. Erdialdeko erasoari azaroaren 15ean ekin zioten, negua hasita zela. Bi astetan Moskutik 35 kilometrora iritsi ziren alemaniarrak. 1941. urtea amaitu aurretik, Alemaniak bi etsai nagusi zituen, beraz: Ingalaterra eta SESB.
1942ko urtarriletik aurrera, Errusiako fronte osoan sobietarrek kontraerasoa hasi zuten, eta udaberri arte iraun zuten, alegia, alemaniarrek aurrea hartu zieten arte. Stalingradeko gudua (1942ko abuztutik 1943ko otsailera), Volga ibaiaren mendebaldeko ertzean, izan zen fronte hartako gudu handiena. Bigarren mailako gune estrategikoa bazen ere, gudu hark goitik behera aldatu zuen Bigarren Mundu Gerra: alemaniarrek lehenengo galera handia izan zuten, eta galera horrez gainera hondamenak izan zituzten Ipar Afrikan eta Atlantikoan ere. Une horretatik aurrera, aliatuak izan ziren gerraren gidari.
Aliatuen garaipena
Casablancako konferentziaren ondoren (1943ko urtarrila), gerra goitik behera aldatu zen Europan. Biltzar hartan Aliatuek Europari Italian barrena eraso egitea erabaki zuten. Helburu hori iristeko, Siziliatik sartu eta Italiar penintsula okupatu zuten 1943. urteko uda eta 1944ko uda bitartean. Irailaren 3an Mussoliniren ordez, Pietro Badoglio jarri zen aginpidean. Aldaketa horri erantzuteko, alemaniarrak Italia okupatzen saiatu ziren. Nahiz eta aliatuek alemaniarrek baino baliabide eta indar gehiago zuten, aliatuek urtebete behar izan zuten alemaniarrak handik botatzeko. Baina, ordurako, Europaren Atlantiko aldeko fronteak Italiakoak baino garrantzi handiagoa zuen.
Amerrikarren eta britainiarren arteko tirabirek, bestalde, Frantziaren mendebaldea erasotzeko saioak atzeratu zituzten berriz ere. 1944ko ekainaren 6an hasi zen Normandiako lehorreratzea. Lehenengo egunean 150.000 soldadutik gora bidali ziren Normandiara. Lehorreratze hari esker, Paris alemaniarren mendetik libre gelditu zen abuztuaren 25ean.
Aliatuek mendebalderantz eta, batez ere, ekialderantz jarraitu zuten. Belgika eta Luxenburgo askatu zituzten hurrena. Berlina iristeko saioek, ordea, zenbait hilabeteko etena izan zuten, eta alaituek Rhin ibaiaren ertzean gelditu behar izan zuten. Alemania 1944ko abenduan Ardenak mendialdea erasotzen saiatu zen (Ardenetako gudua), baina alferrekoa izan zen ahalegin hura. 1945eko martxoan aliatuek Rhin zeharkatu zuten, eta apirilaren 25ean sobietarrekin egin zuten topo Elba ibaian: Alemania bitan zatiturik gelditu zen.
Errusiako frontean, Stalingradeko guduaren ondoren, hainbat mugimendu izan ziren hegoaldeko alderdian. Mugimendu haiek Kurskeko guduarekin amaitu ziren, 1943ko ekainean. Kurskeko gudua gerrako handienetakoa izan zen (900.000 soldadu alemaniar, historian izan den gudu orga multzo handiena). Azkenik, sobietarrak irten ziren garaile. 1944. urtean sobietarrak, poliki-poliki, mendebalderanzko lurraldeak hartu zituzten. 1945eko apirilaren 25ean sobietarrak Berlinen sartu ziren, eta Hitlerrek bere buruaz beste egin zuen. Maiatzaren 7an Alemaniak errendizioa hitzartu zuen, eta hala amaitu zen Bigarren Mundu Gerra Europan.
Holokaustoa
Gerra hasi zenean kontzentrazio esparruen kopuruak gora egin zuen, gero eta preso gehiago hartzen baitzituzten. Errepresioa gogortu egin zen, eta judu, ijito, homosexual, gaixo eta etsai politikoak atxilotu zituzten. Juduei dagokionez, edo ghettoetan biltzen zituzten (Lodz, Varsovia…), edo atzerrira bidaltzen zituzten bestela. Baina aldi latzena Wannsee Konferentziaren ondoren hasi zen (1942ko urtarrila), agintari naziek Azken Konponbidea bilatzea erabaki zutenean, alegia, Europako judu guztiak era sistematikoan hiltzea (gas ganberetan eta errausketa labeetan). 1941ean, Errusiako inbasioaren garaian, polizia bereziek milioika lagun hil zituzten (Keitel mariskalaren Nacht un Nebel –Gaua eta Lainoa– dekretuak babesturik).
Aliatuek, gerra amaitu zenean, Nurenbergeko epaiketetan (1945. urte bukaera-1946. urteko lehen hilabeteak) agintari naziak epaitu zituzten delitu horiengatik eta beste batzuengatik.
Rhinolophus bocharicus
Rhinolophus bocharicus Rhinolophus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Rhinolophidae familian sailkatuta dago.
Megachile centuncularis
Megachile centuncularis erle espezie bat da, Megachile generoan eta Megachilidae familian.
Anadia marmorata
Anadia marmorata Anadia generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
Placidochromis argyrogaster
Placidochromis argyrogaster Placidochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Montpezat (Lot eta Garona)
Montpezat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montpezat udalerrian erroldatutako biztanleak 581 ziren. Familiak 228 ziren, horien artean 68 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 307 etxebizitza zeuden, 245 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 45 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 296 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 245 etxebizitza nagusietatik 195 bere jabearen bizilekua ziren, 42 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 13 etxek bi zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 80 etxek lau zituzten eta 114 etxek bost zituzten. 196 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 124 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 100 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 359 ziren, horien artean 259 aktiboak ziren eta 100 inaktiboak ziren. 259 pertsona aktiboetatik 237 lanean zeuden (128 gizon eta 109 emakume) eta 22 langabezian zeuden (10 gizon eta 12 emakume). 100 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montpezat udalerrian 239 unitate fiskal zeuden, 602,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.069 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 26 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren eta 4 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 kirol-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Table Mountain Parke Nazionala
Parkeak bi toki ezagun ditu barnean: Table Mountain eta Esperantza Oneko lurmuturra hain zuzen ere.
Hubert Auriol
Hubert Auriol (Addis Abeba, 1952ko ekainaren 7a - Garches, 2021eko urtarrilaren 10a) frantziar pilotua izan zen. Dakar Rallya hiru aldiz irabazi zuen; 1981ean eta 1983an Hiru aldiz irabazi zuen Rallya; 1981ean eta 1983an motozikleta bat gidatzen eta 1992an auto bat gidatzen. 1995etik 2008ra lasterketaren zuzendaria izan zen.''Paris Dakar. Une histoire d'hommes'' izeneko liburua idatzi zuen Jean-Michel Caradec'h kazetariarekin.