cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elsa Cross
Indiako filosofia ere ikasi zuen, bi urtez bizi izan zen Indian eta Estatu Batuetan. Mitoari eta erlijioari buruzko ikastaro ugari eman ditu. Bi saiakera liburu eta 22 poema liburu idatzi ditu. Arte Sortzaileen Sistema Nazionaleko kidea da."Cross Latinoamerikako azken poesiako ahotsik pertsonalenetakoa da. Mexikoko azken belaunaldiek idatzitako olerkien artean bikainenetako batzuk biltzen ditu. Ahotsa esaten dut eta ez poesia idatzia, poesia, idazten bada ere, batez ere esaten delako baita. Bi nota harmoniatsu uztartzen dira Elsa Cross-en: pentsamenduaren konplexutasuna eta ahoskeraren diafanitatea."
El Rosario (Cuscatlán)
El Rosario El Salvadorko Cuscatlán departamenduko udalerri bat da. 14.21 km²ko azalera du eta 2007ko erroldaren arabera 4220 biztanle zituen.
Elsa Cross
Sariak eta goraipamenak
Bere lan poetikoak hainbat sari jaso ditu, besteak beste:
Haren poesia
Bere poesiari dagokionez, berak esan zuen: "(...) barneak kanpokoarekin duen lotura da. Norabide batean edo bestean, niretzat poesia barrukoaren eta kanpoaldekoaren artean zabaltzen da beti, espazio horietako batetik bestera doan bidea da, baina batzen dituena. Barnekoa kanpoaldekoan islatua ikusten denean baino ezin da adierazi —lotura hori behar du—, kanpokoa ispilu bat izan daiteke edo alderantziz."
Dortoka erraldoi
Dortoka erraldoia (Testudo) Testudinidae familiako dortoken generoa da, Mediterraneon eta mendebaldeko Asian jatorria duena.
Lazkaibar Balda jauretxea
Lazkaibar Balda jauregia edo jauretxea Gipuzkoako Goierri eskualdean dagoen Ordizia udalerriko jauregi bat izan zen. Udaletxea izan zen 1794tik 1832ra. 1859an erre zen.
Kokalekua
Ordiziako udaletxearen parean zegoen, gaur egun Plaza Nagusia dagoen lekuan.
Campylorhynchus yucatanicus
Campylorhynchus yucatanicus Campylorhynchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Troglodytidae familian sailkatua dago.
Lazkaibar Balda jauretxea
Kokalekua
Garai batean, jauregia erre baino lehen, plazaren egitura erabat ezberdina zen, laukizuzen itxura zuen. Laukizuzen horren aldeak eraikin hauek osatzen zituzten:
Historia
Zehatz mehatz noiz ez dakigun arren, Lazkaibar Balda Ordiziako lehen eraikinetako bat izan zen, gotorleku modura eraiki zen, segurtasun helburuarekin. Hau Muxika dorretxearekin batera Ordiziako harri-hormazko lehen eraikina izan zen. Denborarekin eraikina Lazkaibar Baldatarrena bilakatu zen. Euskal Herrian ohikoa da familia handi bi elkartzean deitura berri bat sortzea jatorrizko deitura biak batuta, kasu honetan bezala. Balda deitura Errezil, Olaberria eta Igeldokoa da.
XVIII eta XIX. mendeetan eraikinaren jabe izan zen Vicente de Murgutio y Gaytán de Ayala, Aravacako Markesa. Hark ez zuen jauregia bere egoitzatzat, eta beraz antzinako udaletxea 1794an erre zenean, Udalak markesari jauregia eskatu zion, bilerak egiteko eta alondegia eta maisuaren gela bertan jartzeko. 1805ean hasi ziren udaletxe berria eraikitzen. Baina, gerra zela eta, lanak geldiarazi eta 1832an amaitu zituzten. Amaitu arte Udala Lazkaibar Balda jauregian bildu zen.
Jauretxea 1859an erre zen. Orube hartan bertan beste etxe bat eraiki zuten, jauregiaren hondakinekin. Egungo Plaza Nagusia egiteko, Udalak eraikin hori erosi eta eraitsi zuen. Egun, ez dago jauregiaren aztarnarik, baina bai haren orubearen zati batenak; gaur egun, plazaren ekialdean Plaza Nagusiko 10. zenbakiko eraikina soilik dago, eta haren ezkerrean ez dago inolako eraikin handirik, nolabaiteko orubea mantentzen da.
Zuriñe Arrue
Zuriñe Arrue (Donostia, 1986) eliteko eskalatzailea da. Espainiako Txapelketan garaile izan da.
Ibilbidea
Heziketa fisiko irakaslea da Gasteizen. 17 urte zituela hasi zen eskalatzen, baina unibertsitate garaian eskalatzeari utzi zion. Ondoren, 23 urterekin, berriro heldu zion kirolari eta 2014. urtean Espainiako Kirol Eskalada Txapelketa irabazi du Arruek Eillen Jubes eta Irati Anda, orduko faborito nagusiei aurre egin eta garaipena lortuz. Espainiako Kopako proba bat ere irabazi zuen aurrez, eta sailkapen orokorreko bigarren postuan bukatu zuen. Munduko Eskalada Txapelketan parte hartzeko txartela lortu zuen. Espainiako Eskalada Kopa irabazi zuen 2016an. 2017an hirugarrena sailkatu zen. "Beti egiten dizu ilusioa gradua igotzeak, baina ez naiz bide batekin eta gradu batekin obsesionatzen naizen horietakoa. Gauzak apurka-apurka ateratzen ari dira, mailagatik inolako presiorik gabe. (Zuriñe Arrue)"
Locarn
Locarn (bretainieraz Lokarn) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Polyipnus paxtoni
Polyipnus paxtoni Polyipnus generoko animalia da. Arrainen barruko Sternoptychidae familian sailkatzen da.
Monte San Juan
Monte San Juan El Salvadorko Cuscatlán departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 10224 biztanle zituen.
2014ko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa
2014ko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa urtero ospatzen den Junior Eurovision Abesti Lehiaketaren hamabigarren edizioa izan zen. Marsako Malta Shipbuilding aretoan ospatu zen, Maltan, azaroaren 15ean.
Holger Roed
Holger Peter Roed -Holger Roed izenarekin ezagunagoa- (Kopenhage, 1846ko azaroaren 2a – 1874ko otsailaren 20a) Danimarkako margolaria izan zen. Aita Jørgen Roed margolaria zuen eta ama Emilie Mathilde. Margolaritzan etorkizun oparoa izateko gaitasuna izan zuen baina 27 urterekin zendu zen.
Roed etxeko kultura giroan hazi zen, bere arreba Helena Nyblom-rekin batera.
2014ko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa
Garailea Italiako Vincenzo Cantiello izan zen, "Tu primo grande amore" abestiarekin. Italiaren lehen garaipena izan zen, herrialdearen lehen agerraldian.
Hamasei herrialde izan ziren partaide, aurreko urtean baino lau gehiago. Italiaz gain, Eslovenia eta Montenegrok ere lehen agerraldia egin zuten. Lau herrialde itzuli ziren lehiaketara: Kroazia (zazpi urteko eten baten ostean), Zipre (lau urte ostean), Serbia, (hiru urte ostean) eta Bulgaria (bi urte ostean). Bestalde, Azerbaijan, Mazedonia eta Moldavia erretiratu egin ziren.
Holger Roed
1861 urtean ikasketak Danimarka ko Errege Arte Akademian (Det Kongelige Danske Kunstakademi) hasi zituen. 1864 urtean zilar rezko saria irabazi zuen eta 1866 urtean ikasketak burutu. 1868 urtean  Seme iriolea "Den fortabte Søn"  margolanarekin urre zko domina irabazi zuen baita 1870 urtean Uholde baten irudia  "Optrin af Syndfloden" margolanarekin ere, biak hala biak egun Akademiako bilduman ikusgai.
Akademiak emandako beka bati esker, 1870-1872 urte bitartean, Italia ra joan egin zen (Erroma eta Napoli). Bidaiaren bukaeran, gaixo jarri eta etxera itzuli zen. Osasuna indartzeko asmotan mendialdean egonaldi bat igaro zuen baina 1874 urteko otsailaren 20an zendu zen, Vordingborg inguruko Iselingen sabeleko hantura batek jota.
Eskolan egindako margolanez gain, bere bizitza laburrean, ondoko margo aipagarri hauek egin zituen:  "Udsigt fra Knippelsbro" (" Knippelsbro zubiko ikuspegia"), "Portræt af en ung Musiker" ("Musikari gazte baten erretratua") eta "Et Jagtparti" ("Ehiza irudia"), azken hau bere aitak amaitu izan zuen.
Criciúma
Criciúma Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Luxenburgo (argipena)
Luxenburgo leku ezberdinen izena izan daiteke:
Kotmanová
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1393. urtekoa da.
Engraulis eurystole
Engraulis eurystole Engraulis generoko animalia da. Arrainen barruko Engraulidae familian sailkatzen da.
Mingo konderria (Mendebaldeko Virginia)
Mingo konderria (Mingo County) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Williamson da. 2010eko zentsuaren arabera 26,839 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Mingo konderriak 109,807 kilometro koadro ditu. Horietatik 222 ura dira. Beste 109,585 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,44 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 26,839 pertsonetatik 26,063 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 119 dira. 471 beltzak edo afroamerikarrak. 18 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 43 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 239 pertsonek kokatzen zuten.
Hoogezand-Sappemeer
Hoogezand-Sappemeer Herbehereetako Groningen probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 34.787 biztanle zituen.
Triboniano
Triboniano (, ahoskatua; Side, Panfilia, c. 500-542) bizantziar legegilea izan zen. Justiniano I.a enperadorearen laguntzailea eta aholkularia izan zen lege auzietan. Institutiones (Erakundeak) eta Digesta (Lege bilduma) lege kodeak erredaktatu zituen.
Richie Porte
Richard Julian "Richie" Porte (Launceston, Tasmania, 1985eko urtarrilaren 30a) BMC Racing Teamn lehiatzen dabilen txirrindulari australiarra da.
2007-2008: hasierak
Hasieran, 18 urteko gaztea zenean, triatloiarekin hasi zen, eta 21 urte zituenean, errepideko txirrindularitza soilik praktikatzera igaro zen. Arin hasi zen amateur mailan nabarmentzen, lehenengo, 2007ko Bright-goko Tour-a irabaziz eta geroago, 2008ko urtarrilean Praties talde profesional australiarrarekin Erlojupeko Australiako Txapelketan bostgarren eta Errepideko Australiar Txapelketan laugarren postua lortuz. Emaitza bikain horiei esker, talde-nazional australiarrak hautatuta joan zen Down Under Tour-ean lehiatzeko, sailkapen nagusian bederatzigarren izatea lortu zuen tokian, lehenengo etapan eskapatu eta denbora irabazi eta gero. Wellington-eko Tour-eko etapa baten garaile suertatu zen beranduago.
2008-2009: profesionala Ozeanian eta amateurra Italian
Ozeaniako egutegi txirrindularia bukatu zenean, Praties taldearen baimenaz, garaipen bat lortu zuen Italiako talde amateur batekin egon zen lehiatzen. Denboraldi amaieran, Ozeaniara bueltatu zen bere Praties talde profesionalarekin kontinenteko lasterkak egiteko, hauetan, Herald Sun Tour-ean bostgarren postua lortu eta Perth-eko eta Tasmaniako Tour-a irabazi zituen. 2009an, podiumera igo zen hirugarren postuarekin Australiako Erlojupeko Txapelketan, eta hamargarren geratu zen Langkawi-ko Tour-ean.
2013: garaipen garrantzitsuak eta gregario bezalako lana
Paris-Niza eta bertako bi etapa irabazi zituen. Gainera, etapa garaipenak eta sailkapen nagusian bigarren eta hirugarren postuak lortu zituen Nazioarteko Kriteriumean eta Euskal Herriko Itzulian. Frantziako Tourrean taldeko liderra, Chris Froome, laguntzeko parte hartu zuen. Horretaz gain, azkenean hemeretzigarren geratu zen sailkapen nagusian.
Oratorio de Concepción
Oratorio de Concepción El Salvadorko Cuscatlán departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 3578 biztanle zituen.
Love is in the Bin
Love is in the Bin (maitasuna zakarrontzian dago) Banksy kale artistaren 2018ko performance artistiko bat izan zen Londresko Sotheby's enkante etxean egindakoa.
Performancea
Enkantera lan jakin bat irten zen 2018ko urriaren 5ean, Banksy-ren beraren 2006ko Girl with Balloon delakoa, eta salmenta iragarri zen unean bertan, auto-suntsipeneko sistema bat jarri zen martxan ustekabean, margoa ia suntsitu zuena. Markoaren azpitik irristatu zen margolana, eta non papera txikitzeko sistema batek urratuta utzi zuen lana.
1.042.000 liberatan saldu zen artelana galdu ez zela ondorioztatu zuen Sotheby'sek, eta hain zuzen ere, performanceak izenburu berria duenez, "enkante batean zuzenean sortu den historiako lehen artelana" omen da emaitza. Lana ikusgai dago harrezkero Staatsgalerie Stuttgart-eko aretoan.
Eratorritako lanak
2019ko Iruñeko San Fermin jaietarako kartel lehiaketa irekira aurkeztu zen lan batek (El arte está en la calle) erreferentzia zuzena egin zion Banksyren lan honi. Marko baten azpitik, jaietako gerriko gorriaren hari askeak ikusten ziren zintzilika, hala nola margolanaren oinarri urratua. Álvaro García Etxeberria Iruñeko egilearen lana izan zen, eta ez zuen lehiaketa irabazi.
203 Ponpeia
Bere izena, antzinako Ponpeia herriagatik jasotzen du, Tito erromatar enperadorearen erregealdiaren hasieran 79. urtean, Vesuvio sumendiak, Herkulano eta Stabiarekin batera suntsitu zuena.
Bruno Quadros
Bruno Everton Quadros (1977ko otsailaren 3a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka eta FC Tokyo.
Campylorhynchus brunneicapillus
Campylorhynchus brunneicapillus Campylorhynchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Troglodytidae familian sailkatua dago.
Uraren Nazioarteko Eguna
Uraren Nazioarteko Eguna 1993an Nazio Batuen Batzar Nagusiak ezarritako jaialdia da, urtero martxoaren 22an ospatzen dena.
Fábio Alves Félix
Fábio Alves Félix, Fabinho (1980ko urtarrilaren 10a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Corinthians eta Toulouse.
Polyipnus polli
Polyipnus polli Polyipnus generoko animalia da. Arrainen barruko Sternoptychidae familian sailkatzen da.
Douchy-les-Mines
Douchy-les-Mines Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Douchy-les-Mines udalerrian erroldatutako biztanleak 9.986 ziren. Familiak 3.695 ziren, horien artean 928 pertsona bakarrekoak ziren (296 bakarrik bizi ziren gizonak eta 632 bakarrik bizi ziren emakumeak), 936 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.338 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 493 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.969 etxebizitza zeuden, 3.777 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 171 hutsik zeuden. 2.956 etxeak ziren eta 1.013 apartamentuak ziren. 3.777 etxebizitza nagusietatik 2.190 bere jabearen bizilekua ziren, 1.534 alokairuan okupaturik zeuden eta 53 doan lagata zeuden; 31 etxek gela bat zuten, 313 etxek bi zituzten, 454 etxek hiru zituzten, 864 etxek lau zituzten eta 2.114 etxek bost zituzten. 2.526 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.699 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.130 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 6.468 ziren, horien artean 4.007 aktiboak ziren eta 2.461 inaktiboak ziren. 4.007 pertsona aktiboetatik 3.170 lanean zeuden (1.803 gizon eta 1.367 emakume) eta 837 langabezian zeuden (393 gizon eta 444 emakume). 2.461 pertsona inaktiboetatik 531 erretiraturik zeuden, 785 ikasten zeuden eta 1.145 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Douchy-les-Mines udalerrian 3.809 unitate fiskal zeuden, 10.069 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.853 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 56 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 2 funerariak, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 2 igeltseroak, 6 margolariak, 6 zurginak, 5 iturginak, 4 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 7 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 4 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 19 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 3 harategiak, 2 liburu dendak, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 altzari denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1 eta 4 botika zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Altamira do Paraná
Altamira do Paraná Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Elisabet Erreginaren uharteak
Elisabet Erreginaren uharteak (ingelesez: Queen Elisabeth Islands) Kanadako Artikoko uhartedia da, 74° 30’-ko latitudetik gora dauden uharteak hartzen dituena, lehenengo Parry eta Sverdrup uharte multzoak barne. Ellesmere, Melville, Devon eta Axel Heiberg dira uharte nagusiak. 419.061 km² hartzen dute guztira eta 325 lagun bizi dira bertan.
Leek
Leek Herbehereetako Groningen probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 19.365 biztanle zituen.
Mariana di Girolamo
Familia
Paolo di Girolamo Quesney eta Lucía Arteaga Vial artisten alaba da. Aitaren aldetik, Di Girolamo familiakoa da. Claudio di Girolamo Carlini artista bisual eta Ictus Antzokiaren sortzailea biloba da, eta Claudia di Girolamo Quesney aktore ezagunaren iloba. Antonio eta Pedro Campos di Girolamo aktoreen eta Raffaella di Girolamo psikologoaren lehengusina da.
Meusac
Meusac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Mariana di Girolamo
Ikasketak
Txileko Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean hasi zen, obstetrizia-programan, baina ez zitzaion gustatu, eta Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifiziako Antzerki Eskolara joatea erabaki zuen, 2014. urtean aktore gisa arituz.
Meusac
Biztanleria
2007an Meauzac udalerrian erroldatutako biztanleak 1.022 ziren. Familiak 404 ziren, horien artean 84 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 64 bakarrik bizi ziren emakumeak), 140 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 144 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Mariana di Girolamo
Ibilbidea
2017az geroztik, Perdona nuestros pecados lanean parte hartu zuen. Lan horretan María Elsa Quiroga izan zen, Armando Quirogaren alaba (Álvaro Rudolphy), Villa Ruiseñorreko enpresaburu aristokratikoa. Aita gizon krudela zen, eta ez zion uzten berak nahi zuena egiten. Hala ere, Maria Elsa Horton aita Reinaldo izeneko apaiz misteriotsu batekin maitemindu zen. Horixe izan zen telesail bateko lehen pertsonaia protagonista.
Meusac
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 456 etxebizitza zeuden, 405 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 444 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 405 etxebizitza nagusietatik 352 bere jabearen bizilekua ziren, 44 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 145 etxek lau zituzten eta 216 etxek bost zituzten. 253 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 166 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 211 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 623 ziren, horien artean 441 aktiboak ziren eta 182 inaktiboak ziren. 441 pertsona aktiboetatik 420 lanean zeuden (230 gizon eta 190 emakume) eta 21 langabezian zeuden (8 gizon eta 13 emakume). 182 pertsona inaktiboetatik 72 erretiraturik zeuden, 54 ikasten zeuden eta 56 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Meauzac udalerrian 433 unitate fiskal zeuden, 1.098 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.442 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 44 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 14 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 2 zurginak, 4 iturginak, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Meauzac udalerrian 46 nekazaritza-ustiategi zeuden, 696 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1 eta botika 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Talskiddy
, 'Talskeusi', Ingalaterrako Kornualles konderriko baserri giroko herri txiki bat da.
Taktikotasun
Polimeroen kimikan taktikotasunak adierazten du zein den makromolekula baten zentro kiralen inguruko antolamendu erlatiboa. Taktikotasunak ondorioak ditu polimeroen ezaugarri fisikoetan. Egitura makromolekularraren erregulartasunak eragingo dio egituraren zurrutasunari eta ondorioz izaera kristalinoa edo amorfoa. Taktikotasunak ezagutzeak errazten du entenditzea zein tenperaturatan urtuko den polimeroa, zein punturaino disolbagarria den disolbatzaile jakin batean eta bere ezaugarri mekanikoak.
Taktikotasuna bereziki adierazgarria da polimero binilikoetan.
Azalpena
Alkenoen polimerizazioan isomerismoa agertuko da, baldin eta lotura bikoitza osatzen duten bi karbono-atomoetatik bat gutxienez monoordezkatua baldin bada. Etileno monoordezkatu (CH2 = CHR ) baten polimerizazioak beti izango ditu du katean zehar karbono asimetrikorik. Karbono horiek isomeria esteriko (estereoisomeria) baten sortzaileak izango dira. Katea zigi-zaga jarriz gero plano batean, karbono-atomoek konfigurazio desberdina izango dute H eta R ordezkatzaileek dauden planoaren aldearen arabera. R taldeak aliritzira kokatuta badaude karbono-atomo kiraletan, planoaren alde batean zein bestean, polimeroak ez du ordenarik eta ataktiko esaten zaio. Alabaina, R taldeak planoaren alde batean bakarrik kokatzen badira egitura ordenatua eratuz polimeroa isotaktikoa dela esango dugu. Ordena beste modu batean ere ager daiteke, R taldeak txandaka planoaren alde batean edo bestean kokatzen direnean, sinditaktikoa dela esango dugu.
Etileno 1,2-biordezkatuak
Etileno 1,2-biordezkatuen polimerizazioak, RCH = CHR', 2-pentenoarena kasu, egoera desberdina ageri du. Honetan sortzen den egitura polimerikoak esteoisomeria duten bi karbono ditu. Hemen, bi karbono isomeriko daudelako, ditaktikotasuna egongo da eta lau egitura estereoerregular defini daitezke.
Krises
Krises, greziar mitologian, Apolo jainkoaren apaiz bat zen, Briseoren anaia. Bere alaba Kriseis edo Kriseida, Agamemnonek bahitu zuen. Krisesek, goibelduta, Apolori laguntza eskatu zion. Jainko honek, Krisesen erreguak entzun zituen, eta greziarrei izurrite bat bidali zien. Agamemnonek, izurrite honen ondorioz, Apolo baretzeko, Kriseis bere aitari itzuli behar zuela ulertu zuen. Ondoren, Akilesi, Briseida emateko eskatu zion. Baina gerlaria Agamemnonekin haserretu zen, greziarren alde borrokatuko ez zuela esanez.
Taktikotasun
Etileno 1,2-biordezkatuak
Bi egitura diisotaktiko ditugu, isomeria esterikoa kokatzen diren lekuak isotaktikoak direnean. Bi horietariko bati treo-diisotaktikoa esango diogu isomeria kokatzen den karbonoek konfigurazio desberdina dutenean. Konfigurazio berdina dutenean eritro-diisotaktikoa esango diogu.
Egitura disindiotaktikoen kasuan bi egitura edukiko ditugu era berean, bata treo- eta bestea eritro-. Baina esan beharra dago biak berdinak direla amai-taldeetan ezik. Horregatik jeneralean egitura disindiotaktiko bakarra balego bezala lan egiten da.
1,3-dienoak
1,3-butadienoak, isoprenoak eta kloroprenoak jokaera berezia dute. Horiek polimerizatuz lortzen diren polimeroek bai isomeria optikoa zein estereoisomeria izan dezakete. Polimerizazioa bi lotura bikoitzetatik baten bidez gertatzen bada, isomero optikoak lortuko dira. Bi lotura bikoitzetatik aldi berean gertatzen bada, estereoisomeroak lortuko dira.
Etsenplurako, butadienoa polimerizatuz polibutadieno isotaktikoa, ataktikoa eta sindiotaktikoa sinteiza daitezke polimerizazioa 1,2 loturatik jazotzen denean, etileno monoordezkatuen kasuan legez. 2,4-loturatik joango balitz, emaitza bera izango genuke.
Bothrops jararaca
Bothrops jararaca Bothrops generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Irudikari (argipena)
Irudikari hitzak matematikako unitate irudikariari erreferentzia egiten dion izenondoa da. Erabilera zenbait ditu:
Behien entzefalopatia espongiforme
Behien entzefalopatia espongiformea edo behi eroen gaitza animalia hauen nerbio sistemari, bereziki burmuinari, eragiten dion gaitza da.
Antoni Palau i Verdera
Antoni Palau i Verdera (1734, Blanes, Girona - 1793) kataluniar naturalista, mediku eta botaniko bat izan zen. Urte luzez Madrilgo Errege Lorategi Botanikoan lan egin zuen. Espainiako Erresuman Lineoren sailkapen metodoa hedatzeko bultzatzaile nagusienetakoa izan zen. Bere Lineoren idazlanen itzulpenei landareen gaztelaniazko herri hizkerazko edo tokian-tokiko izenak gehitu zizkien.
Behien entzefalopatia espongiforme
Gaitz honen jatorrian prioiak daude. Prioiak proteina infekziosoak dira, entzefalopatia espongiformeak sortzen dituztenak: scrapie gaitza ardiengan, adibidez, eta Creutzfeldt-Jakob sindromea gizakiarengan. Prioiak nerbio sistemaren zelulei, neuronei, atxikitzen dira, eta neurona horiek hondatzen dituzte. Maila molekularrean, prioiek neuronetan eta beste zelula batzuetan dauden proteina normalak eraldatzen dituzte, prioi berriak bihurtuz. Kate-erreakzioa sortzen da, zeinean prioi bakar batek milaka prioi berrien agerpena eragin ahal izaten du proteina normalen egitura aldatzerakoan.
Antoni Palau i Verdera
Bere ondorengoa izan zen Jordán de Assoren Flora Aragonesa idazlana aberasten parte hartu zuen.
Google Cardboard
Googleko Cadboarda errealitate birtualean sartzeko tresna bat da. Kartoizkoa da eta telefono mugikor batekin erabiltzeko da, Android duena.
Behien entzefalopatia espongiforme
Neuronen suntsiketa eta nerbio sistemaren endekapena da prozesu horren emaitza, entzefalopatia espongiformea agertuz.
Gaixotasun honen inkubazio epea behiengan 4-5 urtekoa da. Animalia gaixoen sintomak hauek dira: portaera aldaketak ("behi eroak"), antsietatea eta agresibitatea, anorexia, zailtasun motorrak, hondatze orokorra eta heriotza. Animalien burmuina deformatzen da, ohiko belaki itxura azalduz.
Historia
Gaitz honen lehenengo zantzuak 1986an agertu ziren Erresuma Batuan. Bertako albaitariek patologia berri bat antzeman zuten abelgorriarengan, ordura arte ezagutzen ez zen entzefalopatia bitxia. Behien entzefalopatia espongiforme deitu zioten. Gaitza oso azkar zabaldu zen Erresuma Batuko abereen artean, eta hiru urte geroago Irlandan ere azaldu ziren gaixotutako behiak. Frantziako lehenengo kasua 1991. urtekoa da, eta Espainiakoa 2000. urtekoa. Euskal Herriko lehena Nafarroako Aezkoan agertu zen 2001eko otsailean, eta bigarrena hilabete geroago Azpeitian.
Gaur egun gaitza mundu osora hedatu da, Europa, Ipar-Amerika eta Japonia izanik kasu gehien duten lurraldeak (1989-2004):
Gaitzaren jatorria
Ardiek "behi ero"-en antzeko gaitza jasaten dute, scrapie izenekoa, entzefalopatia espongiforme dena. Scrapie prioiek ere sortzen dute, behien entzefalopatiaren antzera. Aspalditik da ezaguna scrapie-a, XVIII. mendean gaitz honi buruzko aipamenak jasota baitaude.
Onartua dago behi eroen gaitzaren jatorrian kutsatutako pentsuak zeudela; pentsu horiek scrapie zuten ardi-hondakinez osatuak zeuden. Ardi gaixoen prioiak, beraz, behiengana pasatu ziren jandako pentsuen bidez.
Gizakiaren kutsapena
Abereen gaitzek kezka handia sortzen dute, gizakiarengan ekarri ahal izaten duten arriskua dela medio. Zoonosi asko ezagutzen dira, eta behi eroen gaitza agertu zenean abelgorriek gizakia kutsatu ote zezaketen zalantza zabaldu zen zientzialarien artean.
Gizakiarengan badaude ere prioiek eragindako entzefalopatia espongiformeak. Ezagunena Creutzfeldt-Jakob sindromea da. Animalien antzera, gaitz honek nerbio sistemari erasotzen dio, eta gaixoaren heriotza eragiten du. Egindako autopsietan ohiko lesio anatomikoak agertzen dira burmuinean.
Creutzfeldt-Jakob sindromea zahartzaroan azaltzen da, eta oso urria da. 1996. urteaz geroztik, baina, Erresuma Batuan sindrome horren aldaera berria hasi zen agertzen, zaharren ordez gazteak jotzen zituena. Gaitz berri honen agerpena urte gutxi batzuk lehenago lurralde berean agertutako behi eroen gaitzarekin ia batera gertatu zen. Askok harreman estua ikusi zuten bi gaitz horien artean.
Kutsapen arriskua saihesteko, Europako osasun agintariek aurreko mendearen 1990eko hamarkadaren bukaeran behi eroen gaitzaren transmisioa ekiditeko arau batzuk ezarri zituzten hiltegietan: behien arrisku handiko materialak elikagai-katetik baztertzea (buru-hezurrak eta burmuinak, begiak, amigdalak, bizkarrezur-muina...). Neurri hauek pentsu eta abelgorriaren kontrol zorrotzarekin osatu ziren, eta gaur egun indarrean diraute.
Google Cardboard
Garapena
Google Cadboardarekin errealitate birtualeko esperientzia. Googleko Cadboarda mugikor Smartphonetan erabiltzeko sortu zen, errealitate birtualean sartzeko. Eta etxean egin daitekeen tresna bat da, horretarako kartoia eta bi lente ditugu beharrezko. Errealitate birtualean, leku eta objektu errealak islatzen dira, teknologia informatikoaren bidez. Hau erabiltzen ari den pertsonak leku eta objektu horien artean dagoela sentitzen du.
Joseph Cook
Sir Joseph Cook (Silverdale, Staffordshire, 1860ko abenduaren 7a - Sydney, 1947ko uztailaren 30a) australiar politikaria izan zen. Australiako 6. lehen ministroa izan zen 1913tik 1914ra.
Ingalaterran jaio zen eta bederatzi urterekin ikatz meategietan hasi zen lanean. 1885ean Australiara emigratu zuen eta meatzari lanetan jarraitu zuen eta sindikatu mugimenduan sartu zen. 1893an Hegoaldeko Gales Berriko parlamentuko kide hautatu zuten, Alderdi Laborista ordezkatuz. Hurrengo urtean Alderdi Laborista utzi eta George Reiden Merkataritza Libreko Alderdiarekin bat egin zuen.
Engraulis japonicus
Engraulis japonicus Engraulis generoko animalia da. Arrainen barruko Engraulidae familian sailkatzen da.
Joseph Cook
1901ean Parlamentu Federaleko kide hautatu zuten, eta 1908an Reid ordezkatu zuen oposizioko buru gisa. 1909an bere alderdiak Alfred Deakinen Alderdi Protekzionistarekin bat egin zuen eta Alderdi Liberala osatu zuten. Defentsa ministro izan zen 1909tik 1910era. 1913an Deakin ordezkatu zuen liberalen buru bezala eta hauteskundeak irabazi zituen, senatuan gehiengorik izan ez arren. 1914ko irailean hauteskundeak deitu eta oposiziora igaro zen porrotaren ondoren.
1917an bere Alderdi Liberala Billy Hughesen Alderdi Laborista Nazionalarekin elkartu eta Alderdi Nazionalista sortu zuen. Itsas Armadako eta Ogasuneko ministro izan zen Hughesen gobernuan. Biek sinatu zuten Versaillesko Ituna Australiaren izenean 1919an. Cook Australiako enbaxadorea izan zen Erresuma Batuan 1921etik 1927ra.
Francisco José Urzúa Prieto
Francisco José Urzúa Prieto; Historia irakaslea eta historialari txiletarra da. Santiagon jaio zen 1960an. Txileko Unibertsitate Katolikoan ikasi zuen, eta Historian eta Geografian lizentziatu zen 1984an. Gero, Mendebaldeko Historia ikasi zuen Europan (Espainia eta Suitza).
1986tik PUCCHko Historia, Geografia eta Politika Zientzien Fakultateko kidea, gero ikasketa-etxe bereko Historia Institutuan sartu zen, Julio Retamal Favereau buru zuen irakasle talde hautatua osatuz.
Ezki-ur
Ezki-ura, tila edo ezki tea, tilia generoko espezie batzuen lore formako fruituarekin egiten den infusio bat da.
Alfa-pineno, limoneno, nerol, eugeno eta azido kafeiko edukiagatik propietate antiespasmodikoak, somniferoak eta antsiolitikoak ditu. Bere eraginak kontsumitzen duen pertsonaren araberakoak diren arren, ezki teak zenbait osagai nutrizional ditu.Farmesol-dosi handiak aurki daitezke, lurrin bereizgarria ematen dion substantzia. Aipatzekoak dira, halaber, taninoen, etxekoen, karotenoen, glukosidoen, suerzitrosidoen eta c bitaminaren edukia. Substantzia horiek guztiek erlaxazio- eta lasaitasun-efektua eragiten dute organismoan, eta lagungarri izan daitezke hilekoa duten pertsonentzat.
Tila lagungarria da, bereziki, loa aurkitzeko arazoak dituzten edo loezina duten pertsonentzat. Hala ere, ezaugarri horiek ez ezik, gosea berreskuratzen eta hotzeria bat jasaten dugunean hobetzen ere laguntzen du.
Eragin erlaxatzaileak batez ere sistema kardiobaskularrean eragiten du, zehazkiago hipertentsioa dagoenean, odolaren presioaren jaitsieran eragiten baitu. Beraz, gaixotasun kardiobaskular jakin batzuk prebenitzen laguntzen du, hala nola bihotzeko infartua, tronbosia edo, besterik gabe, lehendik dauden beste batzuk hobetzen ditu, hala nola barizeak, arteriosklerosia eta abar.
Ez da gomendatzen erremedio gisa erabiltzea "buxadura esofagikoa, oklusioa eta heste-buxadura, iteo paralitikoa, digestio-traktuaren estenosia eta jatorri ezezaguneko sabeleko mina" gertatuz gero.
Mexikon Tilia mexikar barietate endemikoa erabiltzen da, medikuntza tradizionalaren zati den erremedio bat. Herrialde horretan tila tea ere deitzen zaio Ternstroemia generoko zuhaixkaren infusioari, baita eragin antsiolitikoekin ere eta eragin toxikoak izan dituena.
Lehortutako loreak soltean eros daitezke. Infusioa egiteko, koilarakada bat lore sartzen dira ur irakinetan; bost minutuz atseden hartzen uzten da, eta josi ondoren hartzen da.
Historia
Europan, tilo batzuek desbora dezente bizirautea lortu zituzten. Gloucestershire-ko Westonbirt Arboretum-eko T. cordatan zuhaizti batek 2.000 urte dituela kalkulatzen da. Nurembergeko gaztelu inperialaren patioan Tilia bat dago, tradizioz 1900. urtean kontatua, Cunigunde enperatrizak landu zuena, Alemaniako Henrike II.aren emaztea 1000 inguruan. Baden-Württembergeko Neuenstadt am Kocher-eko Tilia, Alemania, erori zenean 1000 urte zituela kalkulatu zen. Naters-eko Alte Linde zuhaitza, Suitzan, 1357 an agiri batean aipatzen da eta garai hartako idazleak dagoeneko magnam (handia) bezala deskribatu zuen. Bere oinean dagoen plaka batek aipatzen du 1155 ean teil bat zegoela leku horretan. Najevnik teilua (eslovenieraz: Najevska lipa), 700 urteko T. cordata, Esloveniako zuhaitzik lodiena da.
Oso ezagunak diren Hyblaean mendien eztiaren bikaintasuna bere alboak estaltzen eta gailurra koroatzen zuten tilioi zor zitzaien.
Kare fosilak Kanada Grinnell Landeko Tertziario formazioetan aurkitu dira, 82 ° N latitudean eta Svalbarden, Norvegian. Sapportak uste zuen han aurkitu zuela Europako eta Amerikako Tilia espezieen arbaso komuna.
Monongalia konderria (Mendebaldeko Virginia)
Monongalia konderria (Monongalia County) Mendebaldeko Virginiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Morgantown da. 2010eko zentsuaren arabera 96,189 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Monongalia konderriak 94,762 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,507 ura dira. Beste 93,256 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 101,51 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 96,189 pertsonetatik 87,990 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,692 dira. 3,436 beltzak edo afroamerikarrak. 132 amerikar natiboak ziren eta 42 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 2,929 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 93 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,567 pertsonek kokatzen zuten.
Okultismo
"Okultismo" hitz espainiarra latinezko occultus ahotsetik dator, hau da, occulere hitzetik dator («ezkutatu»).
Okultismoa, halaber, gai honekin zerikusia duten erakunde edo agindu mota jakin batzuei, horien irakaskuntza eta praktikei eta literatura- eta filosofia-korronte espiritual, presente eta historikoei buruzkoa da.
Ezkutuko zientzien adibideak
Antzinean garatutako ezkutuko zientzien adibide garrantzitsuenen artean, honako hauek aipa daitezke:
Okultismoaren eta haren kontzeptuen interpretazioa zenbait filosofia eta erlijioren sinesmen-egituretan aurki daiteke, hala nola, gnostizismoa, hermetismoa, teoria, wikca, thelema, satanismoa, neopaganismoa edo edozein erlijio.
Okultismoa euskal literaturan
Herriko sineskerien arabera Pedro Agerre "Axular" idazleak, Salamancako leize batean deabruarekin okultismoa ikasi zuen. Horri esker erakusten zuen jakinduria eskuratu zuen baina, ondorioz ere, itzala gabe gelditu zen; hori izan zen ikasketak jasotzeagatik ordaindu behar izan zuen ordainketa.
Saint-Pantaléon-de-Lapleau
Saint-Pantaléon-de-Lapleau Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Pantaléon-de-Lapleau udalerrian erroldatutako biztanleak 68 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 82 etxebizitza zeuden, 35 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 45 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 73 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 35 etxebizitza nagusietatik 23 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek gela bat zuten, 14 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 6 etxek bost zituzten. 18 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 45 ziren, horien artean 38 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 38 pertsona aktiboetatik 35 lanean zeuden (20 gizon eta 15 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 7 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 iturginak ziren eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Pantaléon-de-Lapleau udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Loguivy-Plougras
Loguivy-Plougras (bretainieraz Logivi-Plougraz) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
7bis linea (Parisko metroa)
Parisko metroaren 7bis linea sarean aurreikustako hamasei lineetako bat da.
Geltokiak
Lineak honako geltoki hauek ditu:
Ciara Mageean
Ciara Mageean (Portaferry, 1992ko martxoaren 12a) Ipar Irlandako distantzia ertaineko korrikalaria da. Irlandako selekzioarekin hartzen du parte lasterketatan.
Ibilbidea
Gazte mailan munduko txapelketan zilarrezko dominak eskuratu zituen 800 eta 1.500 metrotako lasterketatan, baina helduen lasterketatan hasi zenean lesioa izan zuen eta 23 urte bete artean geldi egon behar izan zuen.
1.500 metrotako lasterketan espezializatu da. 2016an Rioko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte eta finalerdiak jokatu zituen. 2021ean Tokioko Olinpiar Jokoetan ere ez zuen emaitza aipagarririk izan.
2022an Europako txapelketatan eta Commonwealth Jokoetan zilarrezko dominak eskuratu ditu, bietan ere Laura Muir eskoziarraren atzetik. Diamante Ligari dagokionez Bruselako frogan irabazlea izan zen eta finalean bigarren egin zuen Faith Kipyegon kenyatarraren atzetik.
Euclides da Cunha Paulista
Euclides da Cunha Paulista Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Espainiako futbol ligako lehen mailako 1982/1983ko denboraldia
Espainiako futbol ligako lehen mailako 1982/1983ko denboraldiko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.
Phymaturus aguanegra
Phymaturus aguanegra Phymaturus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Ondarretako espetxea
Ondarretako espetxea Donostia n egon zen 1889tik 1948ra, Ondarreta hondartzaren mendebaldeko muturrean. Lehen garai nahiko lasai baten ondoren, 1931tik aurrera preso politikoak gehiengo bilakatu ziren giltzapean eta, 1934ko urrian hasita, mendeku, heriotza eta errepresio politikoaren ikur bilakatu zen.
Aurrekariak
XIX. mende erdialdean, Donostia k bazuen espetxe bat Alde Zaharreko Abuztuaren 31 kalea n, San Telmoko sarreratik gertu. Turismo aren indar gero eta handiagoa zela eta, espetxe a Donostiako mendebaldean albait urrutien jartzeko deliberoa hartu zen, hiria hegoaldera eta ekialdera begira baitzegoen, eta Miramarrez mendebaldeko kostaldea, berriz, maniobra militarrak egiteko zelaitzat erabiltzen zen. Hor eraiki zuten, bada, probintziako espetxea, udalak eta aldundiak sustatuta, eta Gipuzkoa ko beste zenbait herrik diruz babestuta.
Lanen hasiera
1886an hasi zituzten lanak, eta 1889an bukatu. Hura egiteko ez zuten eredurik aldez aurretik, baina Frantzia ko eta Ingalaterra ko ereduei begiratu eta, azkenean, Gasteizko kartzelaren ereduari lotu zitzaizkion. Belgika ko espetxeen eredu zelularraren arabera Espainian egindako lehena izan zen. Materiala Donostiako gainerako eraikinak egiteko erabilitako berdina zen: Igeldotik Oriorainoko 26 harrobietako hareharria, baina baita Miramar jauregia egiteko eraitsitako elizaren hondarrak ere.
Proiektuaren buru Antonio Kortazar hasi arren, hil egin zen (1884), eta Nemesio Barrio izan zen obren zuzendaria harrezkero. Hiru solairuko eraikina izan zen, dudarik gabe harridura sortzen zuen tamainako kartzela, eta emakumeak hirugarren solairuan zeuden; haien artean, 'hamabost urtekoak' zeuden, prostituzioan aritu eta sarekadetan kartzelatzen zituzten neska gazteak.
Espetxea
1890ean, Victor Samaniego alkateak inauguratu zuen espetxe berria. Atariko goiburua zuen "gorrota delitua, erruki gaizkilea". Hala ere, I. Mundu Gerran Donostiaratutako europar erbesteratuen eraginez neurri batean, zabaltzen hasi zen 'harrizko munstro' horren kokapena desegokia zelako iritzia. 1927ko txosten batek espetxea tokiz aldatzeko aholkua eman zuen, ingurune turistikoa zela eta, baina asmoa ez zen gauzatu. Mota guztietako presoak biltzen zituen, baina 1931z geroztik preso politikoz betetzen hasi zen. Espetxearen ataria tentsio politikoen lekuko izan zen; 1931n, lehenengo elkarretaratze bat egin zen atarian, Clara Campoamor buru zela. 1936 hasieran, berriz, elkarretaratuek Marseillesa, Gernikako Arbola eta Internazionala kantatu zituzten.
1934an, espetxea preso politikoz bete zen guztiz, batez ere eibartarrez. 1936ko uztailean piztutako gerran, Donostian gertaera lazgarriak izan ziren, lehendabizi agintari errepublikazaleen pean bertako preso militar eta eskuindarren kontra izandako eraso handian (1936ko uztail amaieran) eta, gero, eskuindar matxinoen pean, milaka lagun espetxeratu baitzituzten bertan. Donostia errepublikazalearen Defentsa Batzordeak Luis Iglesias Ansaño zinegotzi sozialista izendatu zuen kartzelako zuzendari.
Uztailaren 30ean, Loiolako kuarteleko setioa amaitu berritan, Ondarretako espetxean eta Kursaalean 500 bat giltzapetu zituzten, erdiak militarrak eta poliziak. Miliziano talde batek erasoa jo zuen espetxearen kontra eta, Gipuzkoako Altxamenduaren erantzukizuna leporatuta, indarrez atera eta Paseo Berrian 52 fusilatu zituzten, horietatik bat apaiza eta 41 militarrak. Gero, beste 12 exekutatu zituzten Ondarretan bertan, epaiketa militar baten ondoren. Luis Iglesias kargugabetu zuten orduan eta, trukean, Venancio Aristegieta errepublikarra jarri.
Irailaren 9an, matxinoek Donostia okupatu baino lehen, bertako eskuindar presoak Aranzazu Mendi kartzela-ontzira sartu zituzten Bizkaira bidean, preso-truke baterako erabil zitezkeelakoan. 1936ko irailaren 13an, Donostia indar kolpisten pean erori ondoren, kartzela bete egin zuten berriz, baina luze gabe, ehunka preso atera zituzten bertatik, seiehundik gora, eta hainbat tokitan fusilatu. Espetxetik okupatzaileek ateratako lehendabiziko presoak Burdinazko zubian eta Uliako errepidearen buruan fusilatu zituzten. 1936ko urrian, espetxeko emakumezko eta gizonezko 200 preso fusilatu zituzten Hernaniko hilerrian. 1936. urte hondarretik, presoak Oiartzungo hilerrian exekutatu zituzten, baita Artikutzako errepidean, Bera-Bidasoan (ehun bat) eta, geroago, Bidebietako tiro-zelaian ere. Horietako asko espetxean basaki torturatu zituzten, itsasoan atxilotutako Jean Pelletier enpresari frantsesak bere idazkietan kontatu zuen bezala.
Itxiera eta eraispena
1948ko apiriletik maiatzera, Ondarretako espetxeko presoak Martuteneko espetxe berrira lekualdatu zituzten. Eraikina hutsik geratu zen eta, orduan, haren hondarren kudeaketa enkantean jarri zuten. Matia kaleko J.M. Grajiarena donostiarrak eskuratu zuen horien kudeaketa, eta Ibaetako zabalguneko eraikin berrietan erabili zituen. 1949an eraitsi zuten espetxea. Txillardegi gaztea dinamita bidezko eraispenaren lekuko izan zen. 1954an harriak ateratzen ari ziren oraindik. Artean, badira kartzelaren hondakinak Ondarretako hondartzaren, pasealekuaren eta lorategien azpian.
José Carlos Garcia Leal
José Carlos Garcia Leal, Zé Carlos (1980ko uztailaren 15a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Corinthians eta Cerezo Osaka.
Kutxa beltz
Kutxa beltza, aireontzietan edo tren-makinetan batez ere, instrumentuen aktibitatea eta kabinako hizketaldiak erregistratzen dituen gailua da. Oso tresna baliotsua da, istripu bat jazotzekotan kutxa beltzak berau argitzen lagun lezakeelako.
Lehendabiziko hegaldi-erregistratzaileak 50eko hamarkadaren amaieran hasi ziren erabiltzen eta kutxa beltz izena jaso zuten. Dena dela, kutxa beltza ez da kolore beltzekoa, kolore biziz margoturik dago, normalean laranjaz edota horiz, istripua gertatzekotan erraz aurkitzeko. Horrez gain, itsaspeko irrati-baliza bat darama erantsirik, talka bat dagoenean automatikoki aktibatzen dena. Modu horretan, erreskate-taldeak istripua gertatu den lekura eraman ditzake.
Rabah Bitat
Rabah Bitat (Aïn Kerma, 1925eko abenduaren 19a - Paris, 2000ko apirilaren 10a) aljeriar politikaria izan zen. Aljeriako jarduneko presidentea izan zen 1978tik 1979ra.
Aljeriako presidenteordea izan zen 1962tik 1963ra. Hasieran, Ahmed Ben Bellaren aldeko bat izan zen, eta gero, Ahmed Ben Bellaren aurkari bat. Houari Boumedienek Garraio ministro izendatu zuen.
Herri Batzar Nazionaleko lehendakaria izan zen 1977ko apiriletik 1990eko urrira eta Aljeriako bitarteko presidente izan zen Boumediene hil zenetik Chadli Bendjedid hautatu zuten arte.
Lehôtka
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1385. urtekoa da.
Campylorhynchus turdinus
Campylorhynchus turdinus Campylorhynchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Troglodytidae familian sailkatua dago.
Rodrigo Aburto Oróstegui
Rodrigo Aburto Oróstegui (1900eko martxoaren 13a) Txileko kazetari, idazle, kongresukide eta Nazio Batuen Erakundeko ordezkari ospetsua izan zen.