cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arrubigaña
Irispideak
Igoera, Larraitzetik has daiteke, Alotzako zelaietaranzko bidea hartuz, erdialdean, langa adierazle batekin adierazirik. Hemendik, berehala heltzen da tontorrera. Toki beretik abiatuta, Muitzeko labarretik izen bereko zirkuaren amaierara igoz hel daiteke Arrubiko zelaietara.
Aditz trinko
Zubereraz eta ekialdeko behenafarreraz, jaugin ("jin", "etorri") sintetikoa da: Daugin astean, Haugi honat!
Arrubigaña
Berezitasunak
Alotzako zelaietan, orientatze mahai bat dago. Tontorretik gertuago, baina beste alde batetik, iturri bat ere dago. Gainera, inguruko mendietan hain ohikoa den postontziak, kasu honetan, Ganboa mendiranzko norantza adierazten du.
Aditz trinko
Bestetik, egunotan, zenbaitek *datsegit ("atsegin zait") bezalako tradiziorik gabeko formak asmatu dituzte, gizarte sare jakin batzuetan erabiltzeko edo.
Yby Yaú
Yby Yaú Paraguaiko udalerri bat da, Concepcióngo departamenduan kokatua. 1495 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 31290 biztanle zituen.
Dolo (zuzenbidea)
Doloaren elementuak
Ikus daitekeen bezala, bi elementu hauek, ezagutza eta borondatea, elkarloturik, asmoa sortzen dute, kanpoko mundua aldatzen duten prozesu kausalen jatorri bezala edo baita euren jatorria arau kulturaletan duten arau penaletan ezarritako eginbeharraren bortxa, bietako edozein kasutan, hauek zaindutako ondasun juridikoen lesioa edo arriskuan jartzea eratuz.
Aditz trinko
Jokaera
<br style="clear:both;">
Dolo (zuzenbidea)
Dolo motak
Inoizkako doloa, egileak, nahi ez duen emaitza baten posibilitatea irudikatzen duenean, baina, azkenean, berresten duenean gertatzen da.
Beste batzuentzat, halabeharrak jasandako minarekin zerikusia izan behar du, eta, honela, inoizkako doloaz, bakarrik, emaitza posible bezala aurreikusten denean, baina ez gertatzea nahi denean edo emaitzak berdin dionean hitz egin behar da.
Vizos
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ostalaritza eta jatetxe enpresa batena zen.
San Salvo
San Salvo Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Salvok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bystřany
Bystřany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.896 biztanle ditu eta 8,52 kilometro koadroko azalera. Teplice barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1320 urtean egin zen.
Aditz trinko
Beste batzuk
<br style="clear:both;">
Vizos
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Four Corners
Four Corners, Lau Izkinak, AEBetako hego-mendebaldean dagoen kokaleku bat da, bertan lau estatuk bat egiten dute, Coloradoko hego-mendebaldeak, Utahko hego-ekialdeak, Arizonako ipar-ekialdeak eta Mexiko Berriko ipar-mendebaldeak.
Bertan, lau estatuen topagune zehatza adierazten duen Four Corners monumentua dago.
Herodes Antipas
Herodes Antipas (Ἡρῴδης Ἀντίπατρος, Hērǭdēs Antipatros), Herodes Tetrarka izenaz ere ezaguna (Judea, K.a. 20 - Lugdunum Convenarum, 39) Galilea eta Pereako tetrarka izan zen (K.a. 4-39). Herodes I.a Handiaren eta Malthace samariarraren seme eta Herodes Arkelaoren anaia zen.
Erroman hazia izan zen, bere anaia Arkelaorekin eta bere anaiorde Herodes Filiporekin batera. Herodes Antiparen aita hil ondoren, Augusto enperadoreak Galilea eta Pereako tetrarkia eman zion. Bere anaiorde Herodes Filiporen emazte Herodiasekin ezkontza zalapartatsua izan zuen. Herodiasekin ezkondu ahal izateko, bere emazte legitimoa eta nabateoen (hiriburua Petran zuen arabiar herria) errege zen Aretas IV.aren alaba zena arbuiatu zuen. Haserre bizian, Aretasek Herodes Antipasi eraso zion, eta orduko hartan Siriako erromatar gobernaria zen eta geroago erromatar enperadore izango zen Viteliok eragotzi zuen Herodesen erabateko porrota.
Herodes Antipasek bere aitaren eraikuntza lana jarraitu zuen. Seforis gotortu zuen eta bere hiriburu bihurtu; Perean Bet-Haramgo gotorlekua altxarazi zuen; eta, geroago, Tiberiades hiria (Tiberio erromatar enperadorearen omenez bataiatu zuena), Galileako itsasoaren ertzean, eta hiriburua hara eraman zuen (hiriak bere izena eman zion aintzirari, eta, denbora luzez, judutar kulturagune handia izan zen). Dirudienez, Herodiasek konbentzituta, Kaligulagana jo zuen, berriki enperadore izendatua izan zena, Judeako koroa eskatzera, une horretan bere iloba zen Herodes Agripa I.aren eskuetan zegoena. Erantzun gisa, Agripak Kaligula enperadoreari idatzi zion: bere osaba Herodesi leporatu zion partiarrekin Erromaren aurkako aliantza sekretu bat adostu izana. Ondorioz, Kaligulak, 39an, Herodes Antipas eta haren emaztea Saint-Bertrand-de-Commingesa (Lugdunum Convenarum) erbesteratzea agindu zuen, eta urte hartan bertan hil zen Herodes.
Herodes Antipas Itun Berrian ageri da, Joan Bataiatzailearen hilketaren erantzule gisa, bere emazte Herodiasek konbentzituta (Markos 6:17-29, Mateo 14:3-12). Lukasen Ebanjelioan, Jesus Herodes Antipasen aurrean agertzen da, eta haren isekak jasaten ditu (Lukas 23:6-12).
Apogon spilurus
Apogon spilurus Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Paul Dubois
Paul Dubois hauetako bat izan daiteke:
Vanclans
Vanclans Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vanclans udalerrian erroldatutako biztanleak 208 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Etxebizitza
2007an 108 etxebizitza zeuden, 92 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 91 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 92 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 90 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 38 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 36 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 123 ziren, horien artean 97 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 97 pertsona aktiboetatik 92 lanean zeuden (49 gizon eta 43 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vanclans udalerrian 87 unitate fiskal zeuden, 206 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.187 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen eta 2 eraikuntza enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Vanclans udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 512 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NGC 6929
NGC 6929 galaxia bat da, Aquila konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Azotey
Azotey Paraguaiko udalerri bat da, Concepcióngo departamenduan kokatua. 793 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 8706 biztanle zituen.
Claysburg (Pennsylvania)
Claysburg Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Blair konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
La Chapelle-Thémer
La Chapelle-Thémer Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Chapelle-Thémer udalerrian erroldatutako biztanleak 317 ziren. Familiak 149 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 73 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 212 etxebizitza zeuden, 147 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 45 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 211etxeak ziren. 147 etxebizitza nagusietatik 127 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 123 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 67 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 160 ziren, horien artean 108 aktiboak ziren eta 52 inaktiboak ziren. 108 pertsona aktiboetatik 98 lanean zeuden (55 gizon eta 43 emakume) eta 10 langabezian zeuden (2 gizon eta 8 emakume). 52 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Chapelle-Thémer udalerrian 155 unitate fiskal zeuden, 336 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.171,5 euro zen.
Stoczek Łukowski landa-udalerria
Stoczek Łukowski Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Łuków barrutian kokatuta. 173,46 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7992 biztanle zituen.
La Chapelle-Thémer
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak igeltseroa ziren.
2000. urtean La Chapelle-Thémer udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.218 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cicely Saunders
Saunders bera minbiziak jota hil zen 87 urterekin 2005ean, Saint Christopher Hospizioan, berak 1967an sortutako zentroan hain zuzen ere. Hiru urte lehenago fundazioa ere abian ipini zuen, bere izena hartu zuena.
Theatrochora
Theatrochora Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Theatrochora cosmophanes da.
San Vicente de Arévalo
San Vicente de Arévalo Ávilako udalerria da, La Moraña eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 207 biztanle zituen.
Santa Maria Imbaro
Santa Maria Imbaro Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Santa Maria Imbarok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ganeta
Ganeta Bizkaiko mendia da, Ganekogortako mendilerroan dagoena, Pagasarri mendiaren ondoan kokatutakoa.
Antena bat dauka gainean, identifikatzeko ikur nagusia izanda.
Amolops marmoratus
Amolops marmoratus Amolops generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Berberana (Araba)
Berberana gaur egun Arabako Guardia udalean dagoen herri hustua da.
Historia
Ez dira datu asko ezagutzen. 1366an dokumentatuta dago. Betidanik Guardia herriaren menpe egon zen herrixka. 1571an oraindik hamar auzokide eta parrokia zituen. Noiztik hustu zen ez dakigu. XIX. mendean oraindik erorkinak ikusten ziren. Haren lurrak zirenak egun Berberena izenarekin ezagutzen dira.
Ondarea
Herriaren lurretan Santa Maria baseliza (Berberana) gordetzen da. XIX. mendean erortzear zegoen baina XX. mendean berreskuratu zen. Elementu erromaniko asko ditu, tartean atelada.
Sant Isidre–Albatera–Catral geltokia
Sant Isidre–Albatera–Catral Valentziar Herrialdeko tren geltoki bat da, Sant Isidre udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Mikmak
Mikmak (mikmakeraz: míkmaq, míkmaw edo mìgmao) Ipar Amerikako amerindiar komunitate edo nazio bat da. Gaur egun, estatuen mugei dagokienez, Brunswick Berrian, Ternua eta Labradorren, Eskozia Berrian, Eduardo Printzearen Uhartean eta Quebecen bizi dira Kanadan; eta Mainen, Ameriketako Estatu Batuetan. Beren lurraldeari Mi'kma'ki deitzen diote.
Badirudi mikmakek beren buruari hasiera batean lnu'k edo l'nu'k deitzen ziotela. Izen horrek «gizakia» edo «jendea» esan nahi duela dirudi. 'Mikmak' izenak, berriz, haien hizkuntzan «nire lagunak» esan nahi bide du.
Uste da, gainerako amerindiar herri guziak bezalaxe, Asiatik etorri zirela, eta hamar mila urte inguru daramatzatela lur horietan. Orain dela gutxi arte, herri nomada izan da: negua barnealdeko haranetan ematen zuten; eta, udan, berriz, kostaldera hurbiltzen ziren, ehizara edo arrantzara. Gaur egun batez ere kostaldean arrantzan jarduten dira, eta kanoen herria deitu izan zaie.
Mikmak herria 40.000 pertsona inguruk osatzen dute, eta horietatik gutxi gorabehera 11.000 algonkin hizkuntzen hiztun dira, zehazki mikmakerarenak. Antzina hieroglifo idazkera erabiltzen bazuten ere, denborarekin latindar alfabetoa bereganatu zuten.
Gaur egun erreserbetan daude egituratuta, eta erreserba horiek nazio izaera dute. Hori dela eta, erreserba horietatik kanpo bizi direnek ez dute mi'kmaq identitate ofizialik.
Aipatzekoa da herri haren eta euskal herritar arrantzaleen arteko harremanen ondorio izan zen algonkin-euskara pidgina, XVI. eta XVII. mendeetan erabilia.
Lurraldea
Nazioaren zazpi lurraldeak hauek ziren: Kespukwitk, Sikepnékatik, Eskíkewaq, Unamákik, Piktuk aqq Epekwitk, Sikniktewaq eta Kespékewaq. Hala ere, frantziar eta britainiar inperioen aurkako gerren ondorioz, XVI. mendetik aurrera lurraldeak etengabe galduz joan ziren.
Costanza Calenda
Constance, Costanza edo Constanza Calenda (fl. 1415) begiko gaixotasunetan espezializaturiko kirurjialari italiarra zen. Salernoko unibertsitatean ikasi zuen eta "Salernoko andere" bezala ezagutu ziren emakumeetako bat zen.
Bystré (Svitavyko barrutia)
Bystré Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.566 biztanle ditu eta 14,09 kilometro koadroko azalera. Svitavyko barrutian dago.
2348 Michkovitch
2348 Michkovitch asteroide baten izena da. urtarrilaren 10an aurkitu zuen M. B. Protić-ek Belgrade Behatokitik.
Anamosa (Iowa)
Anamosa Iowako hiri bat da. Jones konderrian kokatua dago. 2010ean 5,533 biztanle zituen, 6.73 kilometro koadrotan banatuta.
2348 Michkovitch
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1939 AA izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2348 Michkovitch asteroidearen orbitak batezbeste 2,397 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,986 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,808 distantziara. Eszentrikotasuna 0,171 da, eta makurdura orbitala 4,67ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.8 da.
Bystré (Svitavyko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1509 urtean egin zen.
Sargento José Félix López
Sargento José Félix López Paraguaiko udalerri bat da, Concepcióngo departamenduan kokatua. 1950 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 7003 biztanle zituen.
Apogon striatodes
Apogon striatodes Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Biderdi (Ganekogorta)
Biderdi, Larrentxu edo Txosnagane Bizkaiko mendia da, Ganekogortako mendilerroan dagoena, izen bereko mendiaren ondoan kokatutakoa.
Stolno udalerria
Stolno Poloniako Kujavia-Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Chełmno barrutian kokatuta. 98,52 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5221 biztanle zituen.
Malarrif itsasargia
Malarrif itsasargia (Malarrifsviti ) Islandiako itsasertzean, Ipar Ozeano Atlantikoan dagoen eraikina da. Islandiako Vesturland eskualdean dago. Snæfellsnes penintsulan dago. 1917an eraikia, bere garaia 24 metrokoa da.
Santa Cruz del Valle
Santa Cruz del Valle Ávilako udalerria da, Arenas de San Pedro eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 480 biztanle zituen.
Swammerdamia
Swammerdamia Yponomeutidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Swammerdamia heroldella da.
Knarrarós itsasargia
Knarrarós itsasargia (Knarrarósviti {{Islandia]]ko itsasertzean, Ipar Ozeano Atlantikoan dagoen eraikina da. Islandiako Suðurland eskualdean dago.
Ezaugarriak
Eraikina bi mailetan egina dago, itsasargi dorre batekin. 1938-1939 urtean eraiki zen eta hormigoi armatuz egindako Islandiako lehen itsasargia izan zen. Egitura Axel Sveinssonek diseinatu zuen, Islandiako arkitekto estatala zen Guðjón Samuelssonen ideien eraginez.
Dorrea 26,2 metro ditu eta margotu gabe dago. Panel beltzak daude leihoen artean bertikalki jarrita, dorreak alde bakoitzean zerrenda bertikal beltz bat duela ematen dutenak. Diseinua Funtzionalismoaren eta Art nouveau estiloen nahasketa da. Argiztapenaren ezaugarria 3 segundoko distira da 30 segundotik behin.
Sant'Eusanio del Sangro
Sant'Eusanio del Sangro Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sant'Eusanio del Sangrok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Amolops medogensis
Amolops medogensis Amolops generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Nigeriaren banaketa administratiboa
Nigeria 36 estatu eta Abuja hiruburua barnean duen Barruti federal batean banatzen da.
Malacoctenus versicolor
Malacoctenus versicolor Malacoctenus generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
NGC 6930
NGC 6930 galaxia bat da, Delphinus konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
San Pascual (Ávila)
San Pascual Ávilako udalerria da, La Moraña eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 52 biztanle zituen.
Andover (Iowa)
Andover Iowako hiri bat da. Clinton konderrian kokatua dago. 2010ean 103 biztanle zituen, 0.5 kilometro koadrotan banatuta.
Zaballa (Araba)
Zaballa Arabako Iruña Oka udaleko Langraiz Oka kontzejuan dagoen herri hustua da. Egun, lur horietan Araba espetxea dago.
Historia
Ez dira datu asko ezagutzen. 1025ean dokumentatuta dago. Noiztik hustu zen ez dakigu.
Belleville (Pennsylvania)
Belleville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mifflin konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bystřec
Bystřec Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.156 biztanle ditu eta 18,13 kilometro koadroko azalera. Ústí nad Orlicíko barrutian dago.
Four Corners monumentua
Four Corners monumentua edo Lau Izkinen monumentua, AEBetako hego-mendebaldean dagoen monumentu bat da, Four Corners deritzon kokalekuan. Colorado, Utah, Arizona eta Mexiko Berria estatuek bat egiten duten lekuan dago, hortik bere izena.
Arroyito (Paraguai)
Arroyito Paraguaiko udalerri bat da, Concepcióngo departamenduan kokatua. 884 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 22100 biztanle zituen.
Apogon striatus
Apogon striatus Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Chironemus
Chironemus arrain pertziformeen generoa da, Australiako eta Zeelanda Berriko kostaldetan bizi dena. Chironemidae familia monotipikoa osatzen duen bakarra da.
Bystřec
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1349 urtean egin zen.
Four Corners monumentua
1868an puntuaren kokalekua topatu zen, hareharrizko mugarri batez adieraziz. Ondoren, 1912an lehenbiziko seinale iraunkorra ezarri zen, eta 1992an gaur egungo granitozko monumentuaz ordezkatua izan zen. Azken honetan, granitozko mugarrian puntu zehatza adierazten duen brontzezko diskoa kokatzen da, honetan lau estatuen armarriak eta banderak ikusgai daude.
Kontzeptu mapa
Kontzeptu mapak, buru mapak edo mapa mentalak informazioa aurkezteko diagramak dira, eta gai bati buruzko ikuspuntu zehatza irudikatzeko erabiltzen dira, kontzeptuak erlazionatuz eta hierarkikoki antolatuz. Hiru elementuk osatzen dituzte kontzeptu-mapak: kontzeptu nagusiak, horiek lotzeko geziek, eta lotura-hitzak. Azkeneko horiek kontzeptuen arteko erlazioak azaltzen dituzte. Hiru oinarrizko elementu horiekin proposizioak sortzen dira, eta horiexek dira benetan kontzeptu mapa osatzen dutenak.
Kontzeptu mapak Joseph Novakek landu zituen, 1970eko hamarkadan, Cornell Unibertsitatean, gaur egungo kontzeptu-mapak garatzeko balio izan zuten oinarri formalak, ikaskuntza esanguratsua kontuan hartuta.
Kontzeptu mapak informazioa azaltzea errazten du eta horrela kontzeptuak ulertzea eta memorizatzea bideratzen du. Ideiak garatzeko eta sormena bultzatzeko erabiltzen diren adimen-mapetan ez bezala, zehaztasuna bilatzen da kontzeptu-mapen bitartez.
Kontzeptua
Kontzeptu bat izen edo etiketa batez izendatzen den objektua da (Novak eta Gowin, 1988). Adibidez, etxea, ura, aulkia, hodeia. Kontzeptua gizakiaren gogoan objektu edo gertakari baten irudiaren adierazpen gisa uler daiteke (Segovia 2001). Hauetako batzuk elementu konkretuak adierazten dituzte (etxea, mahaia), beste batzuek, aldiz, nozio abstraktuak, errealitatean existitzen badira ere, ukitu ezin direnak (demokrazia, estatua).
Lotura hitzak
Aurrizkiak, atzizkiak, juntagailuak, aditzak dira. Kontzeptuak erlazionatzeko erabiltzen dira. Lotura hitzen nahiz kontzeptuen bidez, kontzeptuen arteko harremana era sinplean deskribatzen duen esaldi bakunak eraiki daitezke.
Lotura lerroak eta geziak
Lerroak erabiltzen dira kontzeptuen arteko loturak irudikatzeko. Lerroaren erdiko aldean lotura hitzak ezartzen dira eta geziak erabil daitezke esaldien norabidea zehazteko.
Geziak
Novak eta Gowinen arabera, kontzeptuen arteko menderakuntza gertatzen ez den kasuetan bakarrik erabil daitezke geziak. Hortaz, erlazio gurutzatuak adierazteko erabil daitezke, maparen atal batean eta bestean dauden kontzeptuak lotzeko, hain zuzen. Geziek, menderakuntza harremanik ez dagoela adierazten digu. Adibidez, ura, zuhaitza, etxea.
Lotura gurutzatuak
Kontzeptu maparen atal ezberdinetan aurkitzen diren kontzeptuen arteko harreman esanguratsu bat dagoenean erabiltzen dira. Lotura gurutzatuen adierazpen grafikoak geziak dira.
Iñigo Cervantes Huegun
Iñigo Cervantes Huegun García (Hondarribia, Gipuzkoa, 1989ko azaroaren 30a -) euskal herritar tenislari profesionala da.
Kontzeptu mapa
Elipsea edo laukizuzena
Kontzeptuak elipse edo laukizuzen baten barruan jartzen dira eta lotura hitzak kontzeptuak lotzen dituzten lerroen ondoan idazten dira. Autore askok kontzeptu eta proposizioez gain beste informazio mota bat sartzeko ere erabiltzen dituzte, hala nola, ekintzak, iruzkinak, zalantzak, teoriak... Adierazpen bisualean, forma eta kolore ezberdinak hartzen dituzte kontzeptu bakoitza adierazteko.
Bystré (Rychnov nad Kněžnouko barrutia)
Bystré Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 259 biztanle ditu eta 3,28 kilometro koadroko azalera. Rychnov nad Kněžnouko barrutian dago.
Kontzeptu mapa
Elipsea edo laukizuzena
Egileak elipseari, laukizuzenari, edo testua inguratzen duen beste forma geometrikoari balio sinboliko bat-edo erantsi ahal dio. Bide beretik erabiltzen diren koloreei.
Bystré (Rychnov nad Kněžnouko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1475 urtean egin zen.
Kontzeptu mapa
Kontzeptu mapak egiteko softwarea
Etengabe sortzen dituzte kontzeptu mapak egiteko eta partekatzeko aplikazioak. Hona hemen bakar batzuk.
Kosmizismo
Kosmizismoa edo Izu Kosmikoa, H. P. Lovecraft estatubatuar idazleak bere kontakizunetan garatu eta erabilitako literatur filosofia bat da.
Jacqueline Felice Almaniakoa
Jacqueline Felice Almaniakoa (Jacobina Felice; Jacoba Felicie) ( fl.  1322) XIV. mende hasierako mediku frantziarra izan zen, Florentzian jaioa eta Parisen lan egin zuena. 1322an epaitegiratu zuten praktika ilegalengatik.
Kosmizismo
Izu kosmikoaren ideia nagusia gizonaren ahalmenetik kanpo eta espazioan jatorria duten estralurtar jainko eta izaki ahalguztidun eta boteretsuek Lurra eta Gizateriarentzat suposatu ditzaketen mehatxuan oinarritutako izua datza.
Jacqueline Felice Almaniakoa
Lana
Goi mailako familia batekoa zen (bere burua «nobilis mulier domino Jacoba» izendatzen zuen).
Emakume nahiz gizonei ematen zien harreta eta osasun gaietan aditua zen. Bere tratamenduek izen ona zeukaten eta beste sendagileek osatzen ez zituzten sukar, paralisi eta abar tratatzen zituen. Emakumeen hainbat osasun arazo tratatzen zituen, adibidez, genitaletakoak. Ez zen unibertsitatera joan, baina medikuen teknika berdinak erabiltze zituen: gaixoak bisitatu, gorputza oskultatu, haien txiza aztertu eta tratamentuak eman (laxanteak, digestiboak eta medikamentuak). Horri, zeukan arrakasta gehituta, garai hartako medikuek ez zuten begi onez ikusten. Gaixoei sendatzen baziren bakarrik kobratzen zien bere zerbitzua.
Kosmizismo
Lovecraft filosofia sendoko beldurrezko kontakizunen idazlea izan zen, hauetan erritual okultistak, jabetze astralak eta estralurtar mestizaia jorratzen ziren, bai eta bere filosofiaren garapena ahalbideratu zuten beste zenbait zientzia fikziozko gai ere.
Jacqueline Felice Almaniakoa
Epaiketa
1322an legez kanpo praktikatzeagatik akusatua izan zen eta epailearen aurrera eraman zuten. Parisko Medikuntza Eskolak lizentzia gabe aritzeagatik demanda jarri zion.
Defentsa moduan, Jaquelinek argudiatu zuen ez zela egokia gizon batek emakume gaixoen gorputza ikutzea. 8 lekuko izan zituen bere pazienteak izandakoak, bat izan ezik (bere praktiken egokitasunaz hitz egin zuena). Lekukoetako batek esan zuen Paris ko mediku guztiek baino izen hobea zeukan sendagile eta zirjau gisa.
Hala ere, epaiketan errudun aurkitu zuten, debekatu egin zioten lanean jarraitzea: 60 libera paristarreko isuna ordaindu behar izan zuen eta praktikatzen jarraituz gero eskomikatu egingo zutela esan zioten. Fiskalen arabera, ez zuen mediku heziketarik jaso, sendagile moduan praktikatu ahal izateko eta ez ziren saiatu bere ezagutzak neurtzen. Mediku gizonek sendatu ez zituzten gaixoak sendatu zituela frogatuta geratu zen arren, epailearen iritziz gizonek hobeto ulertzen zuten medikuntza emakumeek baino. Horren ondorioz, emakumeek ezin izan zuten medikuntza ikasi Frantzia n XIX. mende bukaera arte. Ez dakigu lanean jarraitu zuen ala ez.
2349 Kurchenko
2349 Kurchenko asteroide baten izena da. uztailaren 30an aurkitu zuen T. M. Smirnova-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1970 OG izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2349 Kurchenko asteroidearen orbitak batezbeste 2,768 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,437 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,099 distantziara. Eszentrikotasuna 0,12 da, eta makurdura orbitala 17,49ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.3 da.
Meurcourt
Meurcourt Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Meurcourt udalerrian erroldatutako biztanleak 314 ziren. Familiak 128 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Meurcourt udalerrian 129 unitate fiskal zeuden, 331,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.922 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.
2000. urtean Meurcourt udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 268 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Stoszowice udalerria
Stoszowice Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-udalerri bat da, Ząbkowice Śląskie barrutian kokatuta. 110,72 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5464 biztanle zituen.
NGC 6931
NGC 6931 galaxia bat da, Capricornus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen n.
Maurice Gustave Gamelin
Maurice Gustave Gamelin (Paris, 1872ko irailaren 20a - ib., 1958ko apirilaren 18a) frantses jenerala izan zen.
Mesopherna
Mesopherna Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Mesopherna palustris da.
Maurice Gustave Gamelin
Joffreren brigadier nagusia izan zen Lehen Mundu Gerran. Berak antolatu zuen Marneko Gudua, non garaipena lortu baitzuen Frantziak 1914an. Bigarren Mundu Gerra piztu zenean (1939), aliatuen jeneral nagusia zen. Alemaniaz babesteko estrategia antolatu zuen, baina huts egin zuen. Horren ondorioz, Alemaniak Frantzia menderatu zuen 1940ko maiatzaren 10ean. Orduan, jeneral kargutik bota zuten.
Saint-Jean-les-Deux-Jumeaux
Saint-Jean-les-Deux-Jumeaux Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Jean-les-Deux-Jumeaux udalerrian erroldatutako biztanleak 1.213 ziren. Familiak 398 ziren, horien artean 85 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 61 bakarrik bizi ziren emakumeak), 122 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 171 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-Jean-les-Deux-Jumeaux udalerrian 421 unitate fiskal zeuden, 1.141 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.717 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 liburu denda zen.
Amolops mengyangensis
Amolops mengyangensis Amolops generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Saint-Jean-les-Deux-Jumeaux
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Jean-les-Deux-Jumeaux udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 905 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu luzeetarako ospitale 1  eta botika 1  bat zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Callosa de Segura–Cox geltokia
Callosa de Segura–Cox Valentziar Herrialdeko tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Stopnica udalerria
Stopnica Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Busko barrutian kokatuta. 125,96 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7728 biztanle zituen.
Yeagertown (Pennsylvania)
Yeagertown Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Mifflin konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Apogon susanae
Apogon susanae Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
The Brothers McMullen
The Brothers McMullen (euskaraz McMullen Anaiak) 1995ko Edward Burns estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile, ekoizle eta aktorearen komedia-drama filma bat da.
1995ko urtarrilean Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen, Epaimahaiaren Saria irabaziz.
Argumentua
1990eko hamarkadaren lehen erdialdea, New York hiriko Long Island uhartea. McMullen anaiak aita hil berria eta ama oraindik bizirik duten irlandar jatorrizko familia bateko senideak dira. Bakoitzak zeharo egoera ezberdina du: bata ezkondua eta bizimodu zorionekoa daramaki, beste emaztegaia maite ez duela ezkontzekotan da eta hirugarrena edozein harreman serio izateari izua dio. Gainera ia 35 urtez aitarekin ezkondua egon den ama hartaz maitemindua ez zegoela harriduraz jabetu eta gaztaroan maite zuen gizonarekin bizitza berri bati ekitera Irlanda jaioterrira itzuli behar dela jakingo dute.
Komedia-drama gazi-gozo honek hiru anai hauen maitasun abenturak eta familia harremanak kontatzen ditu.
Sanchidrián
Sanchidrián Ávilako udalerria da, La Moraña eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 856 biztanle zituen.
Biribiltze
Zenbaki baten biribiltzeaz zenbakiaren gutxi gorabeherako balio bat lortzen da. Biribiltze balioak zehaztasun txikiagoa du, baina erosoago erabiltzen da. Adibidez, 3.1415926 biribildu eta 3.1416 har daiteke. Zenbait biribiltze jardunbide dago, hala nola gertuenerako biribiltzea eta bikoiti gertuenerako biribiltzea.
Gertuenerako biribiltzea
Gehien erabiltzen den jardunbidea da.
Eta milarenera biribildu behar bada:
Bikoiti gertuenerako biribiltzea
4 eta 5 zenbakiek 4.5erako distantzia berdina duten arren, gertueneko biribiltzearen bitartez, 4.5 zenbakia 5 zenbakira biribiltzen da. Horrela, gehiegizko errore edo alborapena sortzen da kalkulu luzeetan. Eragozpen hau ekiditeko, bikoiti gertuenerako biribiltzea erabiltzen da. Jardunbide honetan, biribiltzearen azken zifraren ondorengoa 6 edo handiagoa bada, azken zifra gehi bat ezartzen da biribiltzean. Azken zifraren ondorengoa 4 edo txikiagoa bada, biribiltzean azken zifra utzi egiten da. Baina, azken zifraren ondorengoa 5 bada, azken zifra gehi bat egiten da azken zifra zenbaki bakoitia bada; bestela, zenbaki bikoitia bada, bere horretan uzten da azken zifra. Adibidez:
Jardunbide honi estatistikariaren biribiltzea eta banku biribiltzea ere deitzen zaio.
Andrew (Iowa)
Andrew Iowako hiri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 434 biztanle zituen, 0.69 kilometro koadrotan banatuta.
Maria Montessori
Maria Montessori -izen osoa Maria Tecla Artemisia Montessori Stoppani zuen- (Chiaravalle (Ancona) (Italia), 1870eko abuztuaren 31, 1870eko abuztuaren 31 - Noordwijk (Herbehereak), 1952ko maiatzaren 6) italiar zientzialari, mediku, filosofo, antropologo, biologo, feminista, psikologo, humanista, hezitzaile, pedagogo berritzaile eta psikiatra izan zen. Medikuntzan graduatu zen lehen italiar emakumea ere bera izan zen. Gaur egun Montessorik XX. mendeko metodo pedagogikoen berritzean izan zuen eragina ulertzea zaila izan liteke, bere ideiak agerikoak baitirudite. Baina, bere garaian sektore kontserbadoreenetan eztabaida sorrarazi zuten berrikuntza erradikalak izan ziren. Jolasa haur batek bere bizitzako lehenengo urteak aurrera eramateko erabiltzen duen ekintza nagusia dela defendatzen zuen. Honi esker, umeak bere inguruko guztia modu aske eta naturalean behatu eta ikertzen du, eta aurretik dituen ezagutza eta esperientziak beste berri batzuekin erlazionatzen ditu, bere hazkuntzarako nahitaezkoak diren ikasketa prozesu indibidualak burutuz, garapena ematen den ingurunea edozein dela ere.
Bizitza
Maria Montessori Italiako Anconako probintziako Chiaravalle herrian jaio zen 1870eko abuztuaren 31n; Erroma osatu berria zen Italiara bildu zen urte berean, familia burges, liberal eta erlijioso baten baitan jaio zen neska. Bere aita Alessandro Montessori izan zen, gaztetan Italia bateratzeko gatazka eta gudetan parte hartutakoa eta, ondoren, funtzionario zibil izan zena. Horrela, Chiaravalle herrira bidali zuten 1865ean eta, bertan, Maria Montessoriren ama izango zen Renilde Stoppani ezagutu eta 1866an esposatu zuen. Renilde Stoppani emakume ilustratua eta aurrerakoia zen, inguruko giro katolikoa kontuan harturik. Maria 1870ean jaio zen eta 1875ean familia Erromara aldatu, bere aita gobernuak hara bidali zuelako, eta han geratuko ziren. Aitak estatuko administrazioan mailak igotzen jarraitu zuen eta, azkenean, kondekoratua ere izan zen.
Eskolako urteetan, Maria ez zen asko nabarmendu, baina 13 urte zituela institutu tekniko batera bildu eta kalifikazio bikainak lortzera heldu zuen, matematikan eta natura zientzietan nabarmenduz. Helburu logikoa ingeniaritza ikasketak egitea bazen ere, bat-batean, eta arrazoi jakinik gabe, medikuntza ikastea erabaki zuen Montessorik. Garai haietan emakumeengan ohikoa ez bazen ere, Maria Montessorik ingeniaritza, biologia eta medikuntza ikasi zituen azkenean. Hasieran aitak aurka egin zuen, baina azkenean 1896an graduatu zen eta lehen italiar mediku emakumea izan zen, baina emakume izateagatik ospitaleetan aritzeko baimena ukatu zioten eta adimen urriko haurrekin hasi zen lanean.
Italiar probintziak batu eta Italiak independentzia lortu zuenean, herrialdeko ekonomia okertu egin zen. Garai hartan Maria gizarte baldintzez kezkatzen hasi zen, emakumeenez, bereziki. Emakumeentzako bi nazioarteko biltzarretan parte hartu zuen: 1896an, Berlinen eta, 1900ean, berriz, Londresen. Emakume eta haurrez hitz egin zuen, bizi-baldintzek gizartean dituzten ondoriak nabarmenduz. 1898ko Turineko biltzarrean adimen-urritasuna duten umeen hezkuntzak eta hauengan arreta jartzeak duten garrantzia azaleratu zuen, haurren abandonua eta geroagoko delinkuentziaren garapena erlazionatuz.
Une honetan erabaki zuen handik aurrera umeekin egingo zuela lan. Haur hezi-ezinen erakunde bateko txikiak ogi apurrekin jolasten behatu zituen, ez baitzuten beste objekturik bertan. Ez zituzten apurrak jaten, maneiatu baizik, ukitu ahal izateko tresnak behar baitzituzten, gizakiak ekintza, errealitatea, eta adimena eta nortasuna lantzeko beharra baitu. 1907an, Casa dei banbini (euskaraz, Haurren etxea) eratu zuen Erroman, eta bertan aritu zen urte luzeetan zehar. Idatzitako liburuek eta emandako hitzaldiek ospea ekarri zioten eta herrialde batetik bestera ibili zen bere ideien berri emanez.
Herbehereetan hil zen 1952an, bere pedagogia zabaltzen ari zela.
Pedagogia Zientifikoa
Behaketa eta metodo zientifikoa oinarritzat hartuta, bere material eta filosofia lantzen hasi zen. Italiako egoera sozioekonomikoa hobetu zenean, gizarte-intereseko etxebizitzak eraiki zituzten. 3 eta 6 urte arteko umeak eskolara joaten ez zirenez, eraikitzaileek instalazioak hondatzen zituztela salatu zuten, eta Hezkuntza Ministerioak laguntza eskatu zion Montessoriri.
1907ko urtarrilaren 6an lehen Casa dei Bambini (haurren etxea) ireki zen San Lorenzon, Erroman. 60 umek osatu zuten taldea. Hasteko, bizitza praktikoko (higienea eta portaera) arloa sortu zen, umeei duintasuna itzuliz. Ariketan jartzen zuten arreta, behin eta berriro errepikatuz, eta jostailuak baztertzen zituzten, aisialdirako zirela-eta. Sariak eta zigorrak errefusatzen zituzten, lana bakar-bakarrik egiteak asetzen zituelako. Pixkanaka, haur bihurriak normalizatu ziren, adeitsuak eta begirunetsuak bihurtu ziren, eta jakin-minez eta gogoz ikasten zuten. Arauak ezarri eta buruak datuz bete ordez, espiritua aske utzi zieten. 4 eta 5 urterekin prozesu natural baten moduan irakurtzen eta idazten ikasten zutenean, mundua hunkitu zuten. Hala, San Lorenzok umeen kontrol-zentroa izateari utzi zion eta haurrak duintasunez, aske eta independenteki garatzen zituen ikerketa zentro bihurtu zen. Gogotsuak izateko askatasuna zuten, baina baita askatasun hori nola erabili jakiteko ardura ere.
1909an, Montessori giden lehen ikastaroa burutu zen eta, ikastaro honetan, lanbide guztietako jendeak hartu zuen parte. Amaitutakoan, Franchetti Baroiek eskatuta, bere lehen liburua idatzi zuen: Il Metodo della Pedagogia Scientifica applicato all'educazione infantile. Bertan zehaztu zituen materialen garapena eta bere metodoaren oinarria.
1912an, Alexander Graham Bell eta bere alabak Montessori AEBetara gonbidatu zuen eta herrialdeko lehen Casa dei Bambini ireki zuten. AEBetako eskolen kopuruak gora egin zuen eta American Montessori Association sortu zen, Bell eta Woodrow Wilson presidentearen alaba zen Margaret Wilsonen eskutik. Gorakada hau bat-batean amaitu zen William Kilpatrick irakasleak 1914an The Montessori System Examined liburua idatzi zuenean, Montessoriren metodoa zaharkitua zela adieraziz eta gogor kritikatuz. Kilpatrick Columbia Unibertsitateko irakasle ezaguna zen, eta bere hitzek lankideen pentsaeran eragin handia izan zuten. Urte hartan bertan, Mariak L'autoeducazione nelle scuole elementari liburua idatzi zuen.
1915ean, Erromako Nazioarteko Biltzarra egin zen. Jende asko joan zen bertara Casa dei Bambiniko umeek irakurtzen eta idazten ikasten zuten adinarekin harriturik.
1926an, Montessori Metodoaren Eskola Erreala eraiki zen Benito Mussoliniren laguntzaz. Italiako eskola eta entrenamendu zentroak ugaritu ziren, eta Alemanian ere zabaltzen hasi ziren. Geroago, Montessorik Mussoliniren laguntzari uko egin zion, honek haurrak gerra-helburuetarako doktrinatu nahi baitzituen eta hori Mariaren filosofiako askatasunarekin bateraezina zen. Ondorioz, bai Ducek eta baita Hitlerrek eskolak itxi zizkioten, eta Montessorik Italia utzi zuen, 64 urterekin Bartzelonan finkatu zuelarik eta hasieratik hasi zelarik (1934).
1929an, AMI (Association Montessori International) sortu zuen, Montessoriren ondarea babesteaz arduratuko zena. Egoitza Herbehereetan dago. Mario Montessorik, Mariaren semeak, jarraitu zuen zuzendaritzan eta, ondoren, Mariaren biloba zen Renilde Montessorik. 2007an, André Robertfroid bilakatuko zen presidente, UNICEFeko zuzendaria izandakoa.
1935ean, katekesirako metodoak garatu zituen Bartzelonan. Espainiako Gerra Zibila hasi zenean Herbehereetara alde egin behar izan zuen, han berriro hasiz.
1938an, Il segreto dell'infanzia liburua argitaratu zuen.
1939an, Indiako Teosofia Elkarteak herrialdera gonbidatu zuen bere seme Mariorekin batera. II. Mundu Gerra hasi zenean, bertan geratu behar izan zen. Garai hartan India ingelesen esku zegoen eta, lanarekin jarraitzen utzi bazioten ere, ezin izan zuen bertatik alde egin. Mario kontzentrazio-esparru batera bidali zuten, eta Mariak lehen hezkuntzako umeekin lan egin zuen, 1912ko liburuko metodoa erabiliz.
1939an, Indian zegoen bitartean, tailerreko umeekin egindako lana garatu eta Montessori Lehen Hezkuntza hasi zuen. Orduan esan zuen helduek haurrei beharrezko baliabideak eman eta erabiltzen erakutsi besterik ez dutela egin behar umeak beraien kabuz garatu daitezen, garapena pertsonala baita eta ezin baitu batek beste baten partez burutu. Garai honetan piztu zitzaion 0 eta 3 urte bitarteko umeekiko interesa, heziketa jaiotzetik hasi behar dela defendatuz. Gerra amaitu zenean Herbehereetara itzuli zen eta bere ideien zabalkuntzari berriz ekin zion. Montessori Eskola gehiago eraiki ziren, eta mugimendua mundu osora zabaldu zen. Frantziako Ohorezko Legioa jaso zuen heziketan egindako lan nabarmenagatik, eta baita Amsterdameko Unibertsitateko Honoris Causa domina ere.
Bakearen Nobel Sarirako 3 aldiz proposatu zuten.
Hiru gerra bizi izan zituenez, gizateriaren etorkizunaz zalantzak zituen. Salbazioa haurrengan zegoela zioen. Umea izaki berezia zela eta garatzen lagundu behar zitzaiola uste zuen, eta horregatik eta horretarako bizi eta lan egiten zuen. Bizitza guztian zehar, bere filosofia ikasi, landu eta zabaldu zuen.
Banakotasuna
Haur bakoitzak bere bilakaera du eta berez aurkituko du bere ikasteko erritmoa. Programa kronologiko baten inposaketak haurraren porrota ekar dezake, bere erritmo naturalak behartu egiten direlako.
Irakaslearen zeregina
Irakasleak haur bakoitzaren ikaskuntzaren bilakaera errespetatu behar du, inposiziorik gabe. behatzaile moduan aritu behar da, haurrak nola ikasten duen aztertuz eta horretarako jarduerak proposatuz. Aldi berean, haurrek elkarren artean ere ikasten dutela baieztatu eta maila ezberdineko haurrak talde bakar batean bateratzea onuragarria dela uste zuen.
Zehatzago eta labur, honako hauek dira Montessoriren pedagogiaren puntu zenbait:
Maria Montessoriren pedagogia oso kritikatua izan da urteetan zehar. Hala ere, pertsonaia ospetsuen onespena ere izan zuen eta horri esker bere ideiak mundu osoko bazterretara zabaldu ziren. Berari esker albo batera utzi ziren betiko gela ilunak, arbel bakar bat zutenak, eta ikasle guztiak lerrokaturik zeudeneko gelak. Garrantzia hartzen joan ziren leku zabalak, non ikasleak inolako oztopo gabe mugi zitezkeen, kolore ezberdinetako kubo eta kaxen bidez haurren garuna estimulatu eta elkarren arteko komunikazioa bultzatzen zen. Montessori metodoen eragina nabarmena egungo pedagogian eta eskola guztietan erabiltzen dira berak proposaturiko materialak eta ideiak, haur hezkuntzan batez ere, haurrak berezko garapena izan dezan.
Jasotako eraginak
Montessorik, bere lan pedagogikoa garatzean, bi mediku frantsesen lanak aurkitu zituen, Jean Itard (1774-1838) eta Édouard Séguinenak (1812-1880). Lehenengoa pedagogia berriaren aita kontsideratzen da; umeen behaketaren garrantzia ezartzen zuen eta umeei ezin zaiela ezer inposatu defendatzen zuen, Aveyrongo haur basatiaren kasua ikertu zuelarik. Bigarrenak haurren gaitasunak garatzeko ariketa eta materialak sortu zituen.
Johann Heinrich Pestalozzi (1746-1827) pedagogo suitzarraren lanak ere ezagutu zituen. Pestalozzik maisuaren prestaketan enfasia jartzen zuen: bere pertsonan aldaketa eman behar da, bere lana maitatu behar du eta maisuaren eta haurraren artean maitasuna egon behar du.
Édouard Séguinn materialak erabili zituen eta, hauetan oinarrituz, bereak sortu zituen. Irakasle prestakuntzarik gabeko bi laguntzaile zituen. Ospitalean pasatako bi urteak izan ziren bere ezagutzaren oinarria, eta haurrek estatuko azterketa egitea lortu zuten: gainontzeko haurren antzeko emaitzak lortu zituzten. Hortik ondorio bat atera zuen: haur normalak azpigaratuta zeudela.
Sariak eta errekonozimenduak
Dozena bat liburu idatzi zituen, eta hainbat doktoretza eskuratu zituen, besteak beste Durham (1926) eta Amsterdamen (1950). 1950ean, bere herrialdea ordezkatu zuen UNESCOren aurrean. Mugimendu feminista eta bakezaleen aitzindaria ere izan zen, eta hiru aldiz izendatu zuten Bakearen Nobel sari rako (1949, 1950 eta 1951).
Strachówka udalerria
Strachówka Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Wołomin barrutian kokatuta. 107,73 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 2758 biztanle zituen.
2350 von Lüde
2350 von Lüde asteroide baten izena da. otsailaren 6an aurkitu zuen A. Bohrmann-ek Heidelberg Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1938 CG izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2350 von Lüde asteroidearen orbitak batezbeste 2,243 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,958 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,527 distantziara. Eszentrikotasuna 0,127 da, eta makurdura orbitala 5,07ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.1 da.