cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stendhal
Italiazale baten gorabeherak
Itzulera gogorra izan zuen Parisen: aita hilik zuen, eta haren herentzia xahutua zegoen; goibel eta ezagunik gabe ia, Stendhalek lortu zuen, hala ere, aurrera egitea. Lagunarte handia izan zuen geroztik, eta maiz izaten zen jende ospetsu askoren bilkuretan. Garai hartan Merimée idazlearen adiskide egin zen, eta hark maisutzat izan zuen beti Stendhal. Idazkeraren aldetik oso aldi oparoa izan zen hura Stendhalentzat, hainbat liburu idatzi zituen, musikari eta pinturari buruzko kronika argitaratzen zuen Journal de Paris egunkarian, eta, aldi berean, ezkutuan, ingeles kazeta batzuetan ere idazten zuen.
1830eko uztaileko monarkiaren errestaurazioarekin batera, Stendhal kontsul izendatu zuten Italian, aurrena Triesten eta gero Civitavecchian, Trieste austriarren esku zegoenez ez baitzioten austriarrek han bizitzeko baimenik eman Stendhali. Orduan, Stendhal goibelaldi batean murgildu zen.
Erromara, Florentziara eta Sienara ihes egiten zuen -Giulia bere maitalea Sienan baitzeukan- Civitavecchiako giro itogarri hartatik atera nahian. Garai hartakoa du sekula bukatu gabeko liburu mordo bat, autobiografikoak batzuk eta eleberriak besteak.
1836an Stendhal Parisa abiatu zen berriz, hasieran hiru asterako, eta azkenean hiru urterako. Aldi ezin oparoagoa eta bizipozez beteagoa izan zen hura Stendhalentzat. Ikusitakoak kaier batzuetan idatzi zituen, eta horiek ziren baliatu, autorea zendu eta gero, Le journal de voyage de Bordeaux à Valence bilduma osatzeko. Bertan agertzen dira idazleak Baiona eta Donibane Lohizuneko hirietan ikusitakoak. 1839ko abuztuan, kontsulatura itzuli behar izan zuen. 1841eko martxoaren 15ean apoplexiak jo zuen. Parisa itzuli zen sendatzera, baina 1842ko martxoaren 22an, kalean barrena zihoala, eritasunak bat-batean jo zuen, eta gau hartan bertan hil zen.
Stendhalen goranahiak
Maitasuna eta anbizioa dira Stendhalen bizitzaren bi ardatz nagusiak. Stendhalen egunkaria eta haren gutunak irakurri besterik ez dago ohartzeko bizitzaren alor guztietan (bere izaeran, bere karrera diplomatikoan, emakumeekin, literaturan) arrakasta iritsi nahia izan zela Stendhalen helburu nagusia. Helvetius, Condillac, Cabanis, Destutt, Tracy-ren lanek eragin handia izan zuten Stendhalengan, haiengandik atera baitzuen, besteak beste, mekanismo psikologikoen ezagutza, baita logikaren arauak barne-bizitzara eta bizitza profesional eta sozialera aplikatzeko modua ere, haren eleberrietako pertsonaietan nabarmen ikusten denez. Haren anbizio handi hark, ordea, huts egin zuen ia alor guztietan; Vie de Henri Brulard autobiografian hauxe aitortu zuen maite izan zituen emakumeez ari zela: «izaki xarmant horietako gehienek ez naute behin ere beren ontasunez ohoratu». Eta beste liburu batean orobat aitortzen du: «inork maite zaitzan bainoago inor maitatzeak dakar zoriona». Zirrarari eta sentipenei Stendhalek ematen zien garrantzia bere bizitzako arlo guztietan nabaritzen da, bere liburugintzan, batez ere, hark esana baita: «Nire asmoa ez da gauzak zer diren esatea, gauzek egiten didaten zirrara kontatzea baizik».
Saiakerak eta biografiak
Eleberrigintzan hasi aurretik, Stendhalek saio ugari idatzi zituen, hiru multzotan banatuak: arteari buruzkoak, bidaietakoak edo turistikoak, eta literaturari buruzkoak. Vies de Haydn, de Mozart et de Metastase (1814, Haydn, Mozart eta Metastasioren bizitza), Histoire de la peinture en Italie (1817, Italiako pinturaren historia), Vie de Rossini (1823, Rossiniren bizitza) dira arteari eskaini zizkion saiakerak. Stendhal ez zen berez artean aditua, artezalea bai ordea, eta obra horiek idazteko aldez aurretik idatzitako lan asko baliatu zituen kontsulta gisa, eta batetik eta bestetik atera zituen datu eta pasarte asko; eta hala eta guztiz ere, argi antzematen zaie Stendhalen beraren kutsua, pentsaera eta estiloa.
Saiakera turistikoen edo bidaietakoen artean aipagarriak dira: Rome, Naples et Florence (1817, 1827), liburu hartan erabili zuen lehendabizikoz Stendhal ezizena; Promenades dans Rome (1829, Ibiliak Erroman barrena) eta Mémoires d'un touriste (1838, Turista baten oroitzapenak) bai bere oroitzapenetan eta bai Frantzian, Alemanian, eta Holandan barrena egin zituen bidaietan oinarritua.
Liburu horietan Stendhalek paisaien deskribapenak, lurralde bakoitzaren bizimoduari buruzko gogoetak, historiari eta politikari buruzko zertzeladak eta bere sentipenak nahasi zituen. Literaturaz Racine et Shakespeare saiakera idatzi zuen, erromantizismoaren manifestutzat hartu izan dena.
Baditu saiakera pertsonalagoak ere, eta batzuk autobiografikoak: De l'amour (1822), Vie de Henri Brulard (1835-1836, Henri Brularden bizitza,), Souvenirs d'égotisme (1832, Egotismozko oroitzapenak), Correspondance (Gutunak). Liburu horietan, Stendhal bere buruaren eleberrigile gisa ari izan zen nolabait.
Eleberriak eta kontakizunak
Le Rouge et le Noir (1931, Gorria eta Beltza), La Chartreuse de Parme (1838, Parmako kartusia) eta Lucien Leuwen (1834-1835, bukatugabea) dira Stendhalen hiru eleberri nagusiak ; horietaz gainera idatzi zituen Armance (1827), Le Rose et Le Vert (Arrosa eta Berdea) eleberri bukatugabea; L'Abbesse de Castro (De Castro abadesa) eleberri laburra edo ipuina eta Vittoria Accoramboni, Les Cenci, La Duchesse de Palliano kontakizunekin batera Stendhal hilez geroztik liburu batean bildu zituztenak: Italiako kronikak. Beste kontakizun batzuk: Suora Scolastica, Trop de faveur tue, Le Chevalier de Saint-Ismier, Feder, Lamiel, horiek denak bukatugabeak.
Stendhalentzat eleberri bide luze batean barrena dabilen ispilu bat zen. Irudi guztien artean, ordea, bere garaiko giroa leialen ispilatzen zutenak aukeratu zituen. Adituen ustez, Stendhali zor zaio eleberri errealistaren sorkuntza. Stendhalen eleberriek, Balzacenek bezala, garai jakin baten lekukotasuna ematen dute beraz: Berrezarkuntzako eta uztaileko monarkiaren erlijio- eta politika-gorabehera guztien aipua dakarte Stendhalen eleberri guztiek. Bere eleberrietako giro politiko estu eta mugatu horretan, Stendhalen pertsonaien aurreneko ezaugarria aginpidea iritsi nahia da. Pertsonaia nagusientzat, berriz, -Julien Sorel (Le Rouge et le Noir), Fabrizio del Dongo (La Chartreuse de Parme)- aginpidea eskuratzeko ahalegin hori nork bere nortasuna eratzeko bidearen aldi bat besterik ez da, itxurakeriarena eta hipokrisiarena, alegia.
Haientzat, azkenean, benetako bizitza ez da nork bere bidea aurkitzea eta benetako maitasunaren lilura baizik, maitasunean aurkituko baitiote zentzua bizitzari.
Gizartearen bi alderdi elkarren kontrako ere nahiko garbi irudikatzen ditu Stendhalek: batetik, aristokratak, bere gainbeherari aurre egin edo gizarte modernora egokitu aukeratu beharrean daudenak; bestetik, gazte xumea, bizkorra, justizia- eta aginpide-goseak dagoena, lehenik gizartearen akusatzailea eta azkenik akusatua izango dena: Julien Sorel, adibidez. Zerbaitengatik dute, izan ere, duten garrantzia auziek eta espetxeek Stendhalen obran. Garrantzi handia dute apaizek ere; batetik, apaizgoa lanbide soiltzat duten apaizak: makiabelikoak, zuriak eta lausengariak, botere-gose beti; bestetik, apaiz zintzo, prestu eta gizatasunez beteak. Gizonezkoen ondoan, emakumezkoen pertsonaiek indar handia dute Stendhalen obran, eta bi talde nagusitan banatzen dira: emakume seduzitzaile eta oldar handikoak, eta, haien aurrez aurre, emakume goxo eta amatiarrak. Izan ere, Stendhalen heroiak nortasun handiko gizakiak dira, psikologiaren aldetik bene-benetako izatea dutenak, askotan fikziozko pertsonaiak direla ere ahaztarazten diotenak irakurleari.
Teknikaren aldetik, Stendhalek irakurlea liluratzeko eta bere kontakizunera erakartzeko ahalmen handia du. Sentimenduen, maitasun-grinen eta azpijokoen tirabirak kontatuz, pertsonaien barne-bilakaera da haren narrazioen ardatz nagusia, kontakizunaren lasterrean isurtzen baititu bizi-bizi bere pertsonaien pentsamenduak, asmoak, sentimenduak eta grinak, erromantizismoari bete-betean dagokion eran. Hirugarren pertsonan idatziak badira ere, irakurlea protagonistarekin batera dabil haren kanpoko eta barneko munduan barrena; beren egintzen eta erreakzioen bidez, pertsonaia horiek beren burua ezagutzen dute azkenik, azterketaren bidez beren barne-kontzientziaren erabidean daramatela irakurlea bera. Stendhalen idazkerari berezkotasuna dario, berak aholkatua zion beste norbaiti nork bere buruari hitz egiten dion bezala behar zela idatzi. Azken finean, Stendhalek nonahi eta noiznahi gizadiak izan dituen eta dituen nahiak eta kezkak kontatzen ditu: nork bere nortasunaren bilaketa, zoriona iritsi nahia eta, ustekabean, maitasunaren bidez zoriona aurkitzea.
Stendhalen eragina
Stendhal bera bizi zela, haren eleberri nagusiek ez zuten harrera txarra izan, baina ez egileak nahi bezalakoa; nolanahi ere, Stendhal ondo jabetuta zegoen bera hil ondoren izango zuela bere obrak ustez merezi zuen arrakasta handia, eta hala esan ere zuen 1880 arte ez zirela irakurleak eta kritikariak beraren obra ederresteko gauza izango. Nolanahi ere, Balzacek artikulu bikain bat argitaratu zuen 1840an La Chartreuse de Parmeri buruz; Victor Hugok, ordea, Stendhalen idazkera kritikatu zuen. Taine-k «XIX. mendeko psikologorik handiena» izendatu zuen Stendhal; 1881ean, Zolak Stendhalen estiloaren hainbat alderdi aztertu zituen.
1882an Paul Bourget-ek goraipamenezko artikulu ospetsu bat eskaini zion Stendhali, eta harrezkero ugaritu egin ziren haren liburuen argitalpenak eta hari buruzko saioak eta kritikak. Idazle asko izan dira Stendhalen miresle: Radiguet, Giono, T. di Lampedusa, Louis Aragon, Roger Vaillard, Andre Gide... Stendhal Club bat ere sortu izan da geroztik, hari eskainitako aldizkari bat argitaratzen duena: Revue des Études Stendhaliennes. XIX. mendearen ispilu izanagatik, haren obrak ez du gaurkotasunik galdu, eta hizkuntza askotara itzulita ari dira haren liburuak etengabe argitaratzen, gutxi izan baitira hark bezala irudimenezko mundu baten bidez eta fikzioaren indarraz irakurlea liluratzea lortu dutenak.
1842an Henry Beyle Stendhal hil egin zen, eta Montmartren lurperatu zuten. Hilarriak testu hau dakar: « Arrigo Beyle, milanese. Scrisse, amò, visse Ann. LIX M. II. Morì il XXIII marzo MDCCCXLII » («Arrigo Beyle, milandarra. Idatzi egin zuen, maitatu egin zuen, 59 urte eta bi hilabetez bizi izan zen. 1842ko martxoaren 23an hil zen»).
Lanak
Saiakera eta oroitidazki asko idatzi zuen. Hona zenbait: Haydn, Mozart eta Metastasioren bizitzak (1815), Italiako pinturaren historia (1817), Maitasunaz (1822), Racine eta Shakespeare (1823), Rossiniren bizitza (1823), Ibilaldiak Erroman (1829), Henry Brularden bizitza (1835-36, bukatugabea eta 1890ean argitaratutakoa), Turista baten oroitzapenak (1838)…
Hauexek dira Stendhalen eleberri garrantzitsuenak:
Idazlearen beste lan batzuk hauek dira, haietako asko hildakoan argitara emanak:
Ylitornioko armarria
Ylitornioko armarria (finlandieraz, Ylitornion vaakuna) Finlandia ipar-mendebaldean dagoen Ylitornio udalerriaren ikur nagusia da.
Armarria 1953. urtean sortu zuen Jaakko Hänninen artistak, eta bere helburua, bertan agertzen diren irudiekin, udalerriko natura eta kultura adieraztea izan zen; urte bereko irailaren 28an udalbatzak Ylitornioko ikur ofizialtzat hartu zuen (Barne Ministerioak hurrengo urteko apirilaren 5ean onartu zuen). Zilarrezko atzealdearen gainean, gorri kolorekoak diren eguzkia eta hiru tontor daude. Irudiek Pierre Louis Maupertuis astronomo, matematikari eta filosofo frantsesaren ikerkuntza bidaia adierazten dute; izan ere, Lurraren neurri zehatza mugatzeko, zientzialariak Ylitorniora bidaia egin zuen 1736-1737 urte bitartean. Horrela, bere eginkizuna burutzeko, Maupertuis udalerriko Aavasaksa muinora igo zen eta, hain zuzen ere, hiru tontorrek Aavasaksa muinoko hiru gailurrak irudikatzen dituzte. Bestetik, eguzki gorria gauerdiko eguzkiaren irudia da, eta honek, era berean, udalerriaren kokalekua azaltzen du, Zirkulu Polar Artiko paraleloaren gainean.
Bardoze
Bardoze (okzitanieraz Bardòs, frantsesez eta ofizialki Bardos) Lapurdiko ipar-ekialdeko udalerri bat da, Lapurdi Ekialdea eskualdean kokatua.
Dokumentazioa
Gaur herriaren izen ofiziala den Bardos era anitz dokumentatua dago, Erdi Aroko erregistroetan : 1203, 1249, 1305.
17. eta 18. mendeetan ere forma bera agertzen zen, bereziki kartografietan : 1638 (Carte du Siège Présidial Dax), 1651 (Carte du Gouvernement Général de Guyenne et Gascogne), 1693 (Sancta Maria de ), 18. mende hastapena (Carte de la Partie Méridionale du Gouvernement Général de Guienne et Gascogne), 1714 (Carte de la Bigorre, de l'Armagnac, du Béarn et des pays voisins), 1733 (Extrait de la Carte du Gouvernement Général de Guienne et Gascogne.
Euskarazko Bardoze (herria) eta bardoztar (herritarra) erak 20. mende hastapenean aurkitzen dira dokumentaturik: 1926 ). Bardoze. 2000ko martxoaren 30ean, Euskaltzaindiak Bardoze eta bardoztar izen hauek arautu zituen herri honetarako.
Okzitanieraz, Bardòs [bar'dɔs] da herriaren gaurko izen arautua.
Etimologia
Gaskoi dialektoan aditua den Gerhard Rohlfs alemaniar hizkuntzalariak dio Bardus galiar gizonezko izena dela lehen terminoa, bigarrena -ossum akitaniar atzizkia delarik.
Auzoen izenak
Bardozek lau auzo dauzka: Sarrada, Legarre, Lerine eta Ibarre.
Ingurune naturala eta klima
Aturriren ibaiadar diren Biduze eta Arhan ibaiak udalerritik igarotzen dira.
Harana ibaira isurtzen diren hainbat errekek gurutzatzen dute udalerria : Marmaroko erreka, Lartasso eta Eiheraxaharreko errekak (eta honen ibaiadar den Ithürriaga erreka).
Ryuzo Shimizu
(japonieraz: 清水 隆三, 1902ko irailaren 30a - ?) Japoniako futbolaria izan zen.
Bardoze
Ingurune naturala eta klima
Biduzera isurtzen direnen artean, aldiz, Lihuri eta Arberoako erreka dira aipagarrienak.
Ryuzo Shimizu
Selekzio nazionala
Japoniako selekzioarekin: 1923ko 2 aldiz jokatu izan du, 1 gol sartuz.
Bardoze
Auzoak
Bardozek lau auzo dauzka :
Sarbideak
Bardoze RD-936 (antzinako RN-636) eta RD-318 errepideak zeharkatua da.
Erdi Aroa
Bardoze Agaramonteko dukerriaren menekoa zen baroierria izan zen Erdi Aroan.
Aro modernoa
1790. urtean, aldiz, egoera administratiboa aldatzean, Gixune eta Bardoze herriek osaturiko kantonamendu baten burua izan zen, Uztaritzeko barrutiaren azpikoa izan zena.
Aro Garaikidea
Frantsestean (1808-1814), herria suntsitua izatetik salbatu ahal izan zen, Salvat Monhok Francisco Espoz Mina buruzagiari belauniko hala erregututa. .
Ekonomia
Nahiz eta udalerriaren ekonomiaren oinarria laborantza izan, XIX. mendera arte Bardoze oso ezaguna zen bertan egiten ziren hilarriak zirela-eta.
Administrazio eta hauteskunde banaketak
Bardoze Akitania Berria eskualdean eta Pirinio Atlantikoetako departamenduan kokatutako Errobi-Aturri kantonamenduko udalerri bat da. Pirinio Atlantikoetako bosgarren barrutian dago kokatua.
Bardoze Paueko dei auzitegiaren bete beharra den Baionako auzi zibilen auzitegiaren mendean da.
Demografia
XIX. mendean 2.000 biztanle inguruko herria izanik, biztanleak galdu zituen hurrengo hamarkadetan eta 1960ko hamarkadan 1.000 baizik ez ziren bertakoak. Handik aurrera, berriro gorako joera hartu zuen populazioak eta XXI. mendearen bigarren hamarkadan 1.700 ziren.
Hizkuntzak
Udalerri honetako eremu ia osoan euskara izan da tokiko hizkuntza. Xarnegu Herrian dagoenez okzitaniera ere neurri apal batean presente dago: gaskoi-hiztun bakanak batez ere Aturri ibaitik hurbil dauden auzoetan daude.
Euskara
Beskoitzeko euskara da herriari dagokiona, Sortaldeko nafar-lapurteraren barnean. Euskara nafarra eta erdialdekoa bezala, nafar-lapurtarra ere bereizgarri gutxikoa da. Egiturari dagokionez, gaur egun batasun eta berdintasun handiko agertzen zaigu, baina hori, gehienbat, azken hamarkadotako bilakaeraren ondorioa da. Lapurdiko eta Nafarroa Behereko euskararen arteko aldea txikia dela esan daiteke, eta horregatik multzo berean biltzen ditu Koldo Zuazok. Multzo honen azpian bi azpieuskalki bereiz daitezke: Sartaldekoa (itsasbazterrean hasi eta Ahetze, Senpere eta Ainhoa bitartekoa hartzen duena) eta Sortaldekoa (Nafarroa Behere osoa eta Lapurdiko ekialdea hartzen duena, zehatzago, Aturri aldeko eta Hazparneko eskualdeak). Azpieuskalki horien artean bada, dena dela, tarteko eremu bat, Uztaritze inguruko hizkerek osatzen dutena. Halakoetan gertatu ohi denez, bateko eta besteko berrikuntzak jaso ditu alderdi horrek, baina, aldiz, ez dauka bertan sortutako bereizgarri askorik. Azpieuskalki bi horietaz gainera, nortasun beteko hizkera bi egon dira, eta gaur egun ere oraindik nola edo hala badira: Amikuztarra (Nafarroa Behereko gainerako hizkeretatik zerbait bereizita eta Zuberoakotik gertu egon da) eta Kostatarra (Lapurdiko itsasbazterrean mintzatu da eta eskualde horretako bizilagunek hartu-eman estua eduki dute Gipuzkoako eta Nafarroako auzoekin).
Okzitaniera (gaskoia)
Gaskoizko esaera zahar batek honela esaten du:
''Que vas entau Bidaishe ? Pòt de graisha.'' ''Que vas entau Bardòs ? Shuca aqueth òs.'' A Bardòs que minjan la carn e que daishan los òs.
Hau da :
Bidaxunera zoazela? Gurin-potea. Bardozera zoazela? Xurgatu hezur hau.
Jaiak
Bardozeko ihauteriak urte hastapenean iragaten diren ekitaldi tradizionalak dira. Pertsonaiak (dantzariak eta kaskarotak) auzoz auzo eta etxez etxe ibiltzen dira bi asteburuz, hirugarrenean herriko plazan daudelarik animazio nagusiak, hala nola Zanpantzarren jujamendua.
Maiatzaren lehen egunetan, euskal eta gaskoi kulturak nahasten dituen ekitaldi berezia antolatzen dute bardoztarrek eta inguruetako herritarrek, Xarnegu Eguna deituriko festibala.
Musikari doakionez, Foyer de Bardos elkartean bai eta ere Frantzia mailako Écoles de Musiques Associées musika eskoletan musika ikasten dutenek eskualde eta nazio mailako lehiaketetan parte har dezakete. Ipar Euskal Herrian, Bardozen dira iragaten eskualdeko faseak, maiatz hondarrean.
Foyer de Bardos elkarteak 1979an sortu zuen arte garaikide erakusketak auzoko eskualdeetako bai eta ere Europako herrialdeetako fama handiko artistak errezibitzen ditu urtero. . Hilabete bat irauten du, ekainaren 15etik hara.
Bardozen, eliza bestak Bardozeko besta batzordeak ditu antolatzen uda guziez, agorrilaren 15aren inguruan. Herri anitzetan bezala, herritarrak elkartzeko parada paregabea dira Bardozeko bestak hauek.
Musika
Bizi Kantuz tokiko Foyer de Bardos kultura elkarteko kidea den koru mistoa da. Bardoze eta auzo herrietako berrogei bat kantari batzen dituen koru honek euskal musikatik du bere errepertorioa osatzen.
Haugi'Mugi txaranga ere Foyer de Bardos elkartearen talde bat da, 2015ean sortua. Txirulari, arrabitari akordeoilari eta perkusionistek osaturiko txaranga da.
Bi aldiz aipaturiko kultura elkarte honek musikaren arloko aktibitateak eskaintzen dizkie bere kideei, hala nola akordeoia, pianoa eta klabierra jotzen ikasteko kurtsoak.
Gastronomia
Tokiko hainbat ekoizpen Bardozen berean eginak eta salduak dira : Baileaneko izozkiak, Bastidarra enpresaren Ekia eta Ibaski jogurtak, Euskal Herriko Garagardotegiaren Eki eta Eguzki garagardoak, Kürütxetako gasna errea, Hegixipiko eztia eta Elikatxo enpresaren fruitu zukuak eta Euskola kola.
Herriko Etxearen webgunea
Testuan, erreferentzia hau "HE" notatua da.
Bibliografia
Testuan, erreferentzia hau "PR" notatua da. Testuan, erreferentzia "JBO06" notatua da. Testuan, erreferentzia hau "BBF" notatua da. Testuan, erreferentzia hau "PL" notatua da. Testuan, erreferentzia hau "D-R" notatua da.
Aiako Kaskoa
Kaskoa Aiako gune nagusia da. Bertan herriko udaletxea eta zerbitzu nagusiak daude.
Mebibit
Megabit batekiko duen ezberdintasuna azken honek testuinguruaren arabera 220 edo 106 bit adieraz ditzakeela da.
Hendekasartorita
'''Hendekasartorita]] =
mineral bat da eta sartorite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Hendekasartorita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.
TD Garden
TD Garden Ameriketako Estatu Batuetako Boston hirian dagoen kirol pabilioi da. NBA saskibaloi ligako Boston Celtics, NHL izotz gaineko hockey ligako Boston Bruins taldeen egoitza da.
François-Xavier Ortoli
François-Xavier Ortoli (Ajaccio, Korsika, 1925eko otsailaren 16a - Paris, 2007ko azaroaren 30a) ogasun ikuskatzailea, politikaria eta Frantziako negozio gizona. Europar Batzordeko presidentea izan zen 1973tik 1977ra, eta presidenteorde bezala jarraitu zuen 1984ra arte. Hainbat alditan Frantzia Errepublikako ministroa izan zen, 1967 eta 1972 bitarte.
NGC 195
NGC 195 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. Ernst Wilhelm Leberecht Tempelek aurkitu zuen n.
Ekinez jaialdia
Ekinez jaialdia 2022 urtean Bergaran (Gipuzkoa) sorturiko punk, rock eta oi! eszenako musika taldeen udako jaialdia da.
Sorrera
Agorrosin Futbol Zelaiko belarra aldatzeko obra bat aprobetxatuz, hainbat musikazalek jaialdia antolatu zuten 2022ko ekainean. Harrera beroa izan zuen ekimenak, gauero 4500 pertsona inguru gerturatu ziren. Gutxinaka, proiektua errotzeko, eta urtero egiteko dinamikan sartu ziren Ekinez elkartekoak.
Labegaraieta
Bigarren edizioa, 2023koa, lekuz aldatuko da. Bergarako Labegaraieta auzoan izango da jaialdia.
Edizioak
Hauek izan dira edizio bakoitzean parte hartu duten musika taldeak:
Ionizagailu
Ionizagailua (ioi negatibo sorgailua) tentsio handia erabiliz aire-molekulak ionizatzen dituen gailua da. Ioi negatiboak, hau da, anioiak, gehiegizko elektroiak dituzten partikulak dira, partikulei karga negatibo netoa ematen dietenak. Katioiak, aldiz, elektroi bat edo gehiago faltan dituzten ioiak dira eta ondorioz, karga positibo netoa dute. Aire-garbigailu gehienak ioi negatiboak sortzeko diseinatuta daude. Beste aire-ionizagailu bat, ESD ionizagailua (ioi sorgailu orekatu) delakoa. karga estatikoa deuseztatzeko erabiltzen da. 2002an The Independent egunkariak Cecil Alfred 'Copy' Lawsen heriotzaren harira argitaratu zuen heriotza-oharrak hura jo zuen etxeko aire-ionizagailuaren asmatzailetzat.
Aire-ionizagailuak erabiltzen dira, besteak beste, Acinetobacter bakterioek eragindako infekzioak ekiditeko eta gailu elektronikoek metatutako elektrizitate estatikoa deuseztatzeko.
Kilobyte
Kilobyte konputagailuen biltegiratze ahalmenean mila (103) byte adierazten duen informazio unitatea da. Testuinguruaren arabera 1.000 edo 1.024 byte adierazten ditu.
Anbiguotasuna ez sortzearren IEC erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan, sistema bitarreko biltegiratze sistemetarako kibibyte (KiB), mebibyte (MiB), gibibyte (GiB)... unitateak sortu ditu. Honela 1024 byte adierazteko erabilpen zuzena KiB unitatea da. KiB eta KB-ren arteko desberdintasuna beheko atalean argitzen da.
kilobyte (kB)
Teknikoki, 1.000 byte adierazten ditu, eta telekomunikazio arloan erabili ohi da.
kilobyte (kB, k)
1.024 byte adierazten ditu ordenagailuen memoria neurtzerakoan. Zenbaki honen azalpena honakoa da: 210 = 1.024 ≈ 1.000 = 103. Hau da informatikan duen ohiko erabilera.
Terminologia bikoitzaren arazoak
Gaur egun, biak nahasten dira askotan. Esate baterako, 80 GBko disko gogor batek 80.000.000.000 byte ditu, baina sistema eragileak 74 GB dituela esango du, 1.024ko multiploak erabiltzen dituelako.
Another One Bites the Dust
Another One Bites the Dust (euskaraz literalki Hautsa Hozkatzen Duen Beste Bat, gutxi gorabehera Hautsa Jaten Duen Beste Bat) Queen ingeles rock musika taldearen abesti bat da. 1980ko The Game diskoaren barnean argitaratu zuten.
Kilobyte
kilobyte – kibibyte, mebibyte – megabyte, gigabyte – gibibyte eta gainerako unitateen bereizketa
kilobyte-n definizioan eta erabileran aurrizki bitarraren ohiz kanpoko erabilerak, ondorengo erabilerak eragin ditu. kilobyte-ren kasuan honen kopurua honako biak izan daitezke: Modu berdinean egingo da gainerako unitateekin, esaterako gigabyte batek, erabiltzen den testuinguruaren arabera 1024 gibibyte (informatikan) edo 1000 gigabyte adierazten du.
Sistema internazionala (SI) eta byte terminoaren bilakaera
Informatikaren testuinguruan kilobyteren terminoa hasieratik erabiltzen zen 2 10 balioarekin, 1000-ra hurbiltzen delako. Konputagailuen hedatzearekin batera, sistema internazionalak definitutako aurrizkiaren erabilera desegokia ere zabaldu zen, informatika adituetatik erabiltzaile arruntetaraino. Hau dela eta kilobyte bat 1024 byterekin lotzen da nahiz eta 1000 byte da.
Aurrizki bitarra eta hamartarra bereizteko IEC estandarizazio erakundeak IEC 60027-2 dokumentuan zehazten den bezala kibi terminoa asmatu zuen, 1024-ren balioa duen neurria sortuz kibibyte ( 1 kiB=1024 byte ). Baina bere erabilera ez da zabaldu oraindino.
Multzo berdineko unitateak:
Zientzia.net atarian honen gaineko artikulua hemen duzue :
Yushi Nagashima
Yushi Nagashima (永島 悠史, 1996ko uztailaren 12a - ) Japoniako futbolaria da.
Kilobyte
MB eta Mb edo KB eta Kb...ez dira berdinak
Mb-k megabit 1.000.000 bit adierazten du eta MB-k megabyte 1.000.000 byte edo informatikaren testuinguruan 1.048.576 (220) byte. Halaber, ez da nahastu behar Mb/s edo Megabit segundoko MB/s edo Megabyte segundoko-rekin ez eta multzoko gainerako unitateekin: Giga, Tera eta abar. Orokorrean esanda, byte segundoko konputagailuaren barruko komunikazioetan gertatzen da, aldiz bit segundoko konputagailutik kanpoko komunikazioetan SI sistema metrikoa erabiliz.
Yushi Nagashima
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC.
Tiaris olivaceus
Tiaris olivaceus Tiaris generoko animalia da. Hegaztien barruko Thraupidae familian sailkatua dago.
Asaccus saffinae
Asaccus saffinae Asaccus generoko animalia da. Narrastien barruko Phyllodactylidae familian sailkatuta dago.
Captain Ron
Captain Ron (euskaraz Ron Kapitaina), 1992ko Thom Eberhardt estatubatuarrak zuzendutako komedia film bat da. Kurt Russell, Martin Short, Mary Kay Place, Meadow Sisto eta Benjamin Salisbury aktoreek antzeztu zuten.
SCUMM
SCUMM (ingelesezko Script Creation Utility for Maniac Mansion esaldiaren laburdura, euskaraz "Maniac Mansionentzako Script Sorrerako Erabilpena") Lucasfilm Games bideo-joko enpresaren abentura grafikoak abiarazteko joko-motorra da. Jatorriz, eta bere izenak adierazten duen gisa Maniac Mansion abentura grafikoa abiarazteko Aric Wilmunder eta Ron Gilbert programatzaileek sortua izan zen. Halere, jada 1987an argitartutako Zak McKracken abentura grafikoan lehenbizikoz erabilia izan zen. Motor honek ordurarteko abentura grafiko guztien funtzionamendua eraldatu eta hobetu zuen.
Captain Ron
Argumentua
Chicago hiriko Harvey familiak, Martin aita (Martin Short), Katherine ama (Mary Kay Place) eta Caroline (Meadow Sisto) eta Ben (Benjamin Salisbury) seme-alabek garai batean Clark Gable aktorearen jabetzakoa izan zen kirolontzi zaharkitu bat ondorengotzan jaso dute. Horregatik, ontzia porturatua dagoen St. Pomme de Terre uhartetik Miamira bertan itsasoz joan eta hiri hartan jada saletzea erabaki dute. Baina itsasoan inongo eskarmenturik ez dutenez, itsas bidai burutzen laguntzeko Ron kapitain (Kurt Russell) xelebrea kontratatuko dute.
Rocca d'Arazzo
Rocca d'Arazzo Italiako udalerri bat da. Astiko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Rocca d'Arazzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ariarates X.a Eusebio Filadelfo
Ariarates X.a Eusebio Filadelfo, Kapadoziako erregea izan zen K.a. 42 eta K.a. 31 bitartean.
Bere anaia Ariobarzanes III.a Eusebio Filorromanoren oinordeko bihurtu zen hau erahila izan zenean. Honen erregealdia ere, ez zen oso luzea izan, Marko Antoniok kargutik kendu eta exekutatu egin baitzuen, Arkelao Ktistesgatik ordezkatuz.
Masaya Okugawa
Masaya Okugawa (奥川 雅也, 1996ko apirilaren 14a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Sanga FC.
Asaccus tangestanensis
Asaccus tangestanensis Asaccus generoko animalia da. Narrastien barruko Phyllodactylidae familian sailkatuta dago.
Hermanville
Hermanville Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Hermanville udalerrian erroldatutako biztanleak 111 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 13 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 9 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 17 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 9 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 52 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 52etxeak ziren. 45 etxebizitza nagusietatik 40 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 27 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra higiezinen enpresa batena zen.
2000. urtean Hermanville udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Protacanthopterygii
Protacanthopterygii arrain teleosteoen goiordena da, gehienak itsasokoak. Jada Kretazeoan, edo agian Jurasiko Berantiarrean sortuak, bere fosilak 150 milioi urte inguru dituzte.
Bere taxonomia nahiko zalantzazkoa da. Hona hemen proposaturiko sailkapena:
Protacanthopterygii sensu stricto
"Stenopterygii"
"Cyclosquamata"
Amerikar bisoi
Amerikar bisoia (Neovison vison) Amerikan bizi den bisoi espeziea da. Euskal Herrian ere aurki daiteke bere larruaz baliatzeko ekarri baitzen duela 50 urte. Haztegietatik ihes egin eta ibaien inguruan eta aintziretan ezarri zen. Jatun amorratua da eta lehian jartzen da bertako bisoiarekin (iraungitze arriskuan jartzen) eta igarabarekin. Euskal Herriko Espezie Exotiko Inbaditzaileen Katalogoan (EEI) jasota dago. Jatorriz Ipar Ameriketakoa izanik, bere gogortasun eta malgutasun ekologikoak espeziearen hedapena ahalbidetu du; Asia, Europa eta Zelanda Berriko hainbat eremutan espezie inbaditzaile gogorrenetariko bat bilakatuz. Espeziea aloktonoa den ekosistemetan kalte ugari eragiten ari da. Nabarmenena, Bisoi Europarrari eragiten ari dion lehia interespezifikoa da, espezie autoktonoa bere banaketa eremu naturaletik kanporatuz.
Gibibit
Gibibit bat IEC 60027-2 informazio unitatea da. 230 biten baliokidea da. Laburtzeko Gib erabili daiteke.
Jauntxo
Jauntxoa Euskal Herrian udalerri edo eskualde bateko gizonik itzaltsuena zen. Boteretsuena zen eta uztarpean izan ohi zituen inguruko hautesle guztiak. Administrazioaren erabakiak kontrolatzen zituen, eta gobernuan ere eragiten zuen, probintziako gobernadorearen bidez. Hortixe zetorkion, hain zuzen, botere itzala.
Gibibit
Gigabit batekiko duen ezberdintasuna testuinguruaren arabera 230 edo 109 bit adieraz ditzakeela da.
Jauntxo
Mesedeak eska eta egin zitzakeen, eta izapide eta zuzemenak bizkortu; ordainetan, inguruko hautesleak erabateko leialtasunez jokatzen zuten harekin. Gaur egun, Gaztelaniaz erabiltzen den kazike eta hortik eratorritako kazikismo hitza sistema politiko hori adierazteko erabiltzen da.
Amerikar bisoi
Ezaugarriak
Tamaina ertaineko mustelidoa da, kolore marroi ilunekoa, ia beltza. Bere gorputza luzanga eta argala da, hanka labur eta mardulekin. Beheko ezpainean orban zuri bat du eta sabelalde zein izterrondoetan orban bat baino gehiago ere ager daitezke. Burua txiki samarra da eta belarri txiki eta biribilak ditu.
Jauntxo
Historia
Jauntxoak mende luzeetan izan ziren Euskal Herrian: agian ezagunenak Erdi Aroko Ahaide nagusiak izan ziren. XIX. mendean, sufragio zentsitarioarekin, jauntxoen sistemak indarra hartu zuen. Izatez, ez zen bakarrik Hego Euskal Herriko bereizitasun bat; Espainiako Erresuma guztian gertatzen zen ezaugarria zen.
Amerikar bisoi
Ezaugarriak
Ezpezie honek dimorfismo sexuala aurkezten du, tamaina eta pisuari dagokionez (Tamaina: emeak 300-370mm, arrak 330-450mm. Pisua: emeak 500-900g, arrak 800-1800g).
Banaketa
Bisoi Amerikarra, jatorriz, Ipar Amerikako espezie bat da; bere banaketa-area naturala Estatu Batuetako hegoaldetik Kanadaraino hedatzen delarik.
Jauntxo
Historia
Jauntxokeria bi eratakoa izan zitekeen: limurtzailea, jauntxoari obeditzea guztiz normaltzat edo, gutxienez, halabehar ezinbestekotzat jotzen zuena; edo bortxazkoa, goitik beherako neurri administratiboak aplikatzen zituena (jendea lanetik bota, isunak jarri...), horretan segurtasun-indarrak edo (jauntxoak ordaindutako) "borraren taldeak" erabiliz.
Amerikar bisoi
Banaketa
Halere, gaur egun, espeziea Europa, Asia ekialdea, Hego Amerika eta Zelanda Berriko eremu zabal batean finkatu da. Izan ere, XX. menedetik aurrera bisoi amerikarraren larruaren salmentarako, haztegi ugari zabaldu ziren atzerriko lurralde askotan. Ordundik aurrera, zenbait banakok haztegietatik ihes egin eta populazio basatiak garatu zituzten beren jatorrizko bizilekuetatik kanpo.
Europan etengabe hedatzen ari da espezie honen populazioa eta jadanik ia kontinente osoan zehar zabaldu da.
Penintsula Iberikoan hiru gune nagusitan bizi da: Galizia, erdialdea eta katalunia. Alabaina, guztira hamabi Autonomia Erkidegotan aurki daiteke (Kantabria, Euskal Herria, Nafarroa, Aragoi, Errioxa, Katalunia, Galizia, Gaztela eta Leon, Madril, Gaztela Mantxa, Extremadura eta Balentzia).
Habitata
Ur-masa mota desberdinei lotutako espeziea izanik; ibai zein erreka, laku, urtegi, aintzira edo paduretan bizi daiteke. Halaber, Kostaldean ere egeri ohi da. Orokorrean, landare estaldura oparoko eremuak gustoko ditu baina baita eremu arrokatsuak ere; bi kasuetan, gordelekuak aurkitzeko aukera zabalagoa baita. Gordelekuak ur masetatik oso hurbil kokatzen dira, ertzeetan batez ere. Hala ere, esan beharra dago, gehienak beste animaliengandik prestatu eta atondutako gordelekuak direla, bisoi amerikarrak lurrean zuloak egiteko gaitasunik ez baitu.
Populazio egonkorrenak 1500m-tatik gora aurkitu dira.
Kasu batzuetan hiri inguruetan eta eremu artifizializatuetan ere aurkitu izan da, ur-masetatik hurbil.
Elikadura
Bisoi Amerikarra harrapari oportunista da eta denetatik jaten du. Bere dieta ornogabe ugari (intsektuak, krustazeoak, moluskuak), arrain, narrasti, hegazti eta ugaztunez (mikrougaztunak, logomorfoak) osatuta dago. Noizean behin fruituak jaten ditu eta sarraskiari ere ez dio muzin egiten.
Ugalketa eta ontogenia
Hamar hilabeterekin iristen dira helduarora. Ugalketa garaia martxoan hasten da eta lau bat aste iraun dezake. Erditzeak apirilaren amaiera eta maiatza bitartean gertatzen dira eta, batez beste, umealdi bakoitzeko bost edo sei kume jaiotzen dira.
Bisoi Amerikarrak, obulua uteroan ezartzeko prozesua baldintza egokienak izan arte atzeratzeko mekanismoa du. Behin obulua uteroan ezarrita, ernaldiak 39 egun irauten ditu.
Bizimodua
Bisoi amerikarra egunez begiztatzea ez da gauza arraroa baina batez ere ilunabarrez eta gauez aritzen da. Animalia bakartia da. Ibaien luzapena jarraituz, arrek, 1-6 km-ko eremuak babesten dituzte. Sexu berekoak lurrarengaitik borrokatzen dira; eme eta arren artean, ordea, malgutasun handiagoa antzematen da lurraldea partekatzerako orduan. Lurraldekoitasuna guruin-jariakin eta gorotzen bidez adierazten dute.
Bizi-itxaropena gatibutasunean 10 urtekoa da eta askatasunean 6 urte inguru.
Espezieen arteko elkarrekintzak
Bisoi Amerikarra espezie aloktonoa izanik, hainbat aldaketa eta efektu kaltegarri eragiten ari da jatorriz bereak ez diren ekosistemetan. Izatez, espezie inbaditzaile garrantzitsu eta kexkagarrienetariko bat da.
Harrapari exotiko gisa, lokalki zenbait espezieren populazioak murrizten ari da, desagarterazteko arriskua handituz. Harrapakin hauetako asko espezie babestuak dira, Ibai-karramarroa (Austropotamobius pallipes) eta Desman iberikoa (Galemys pyrenaicus) adibidez.
Honetaz gain, bere antzeko espezie harrapari erdi-urtar autoktonoekin lehian dago. Lehia honen ondorioz, eta batez ere, Bisoi amerikarra eramailea den Aleutiana gaixotasuna dela eta, espezie autoktonoen populazioak kaltetuak ikusi dira. Ipurtats, Igaraba eta Bisoi Europearrak, bisoi amerikarrak ez bezala, ez dute Aleuteriarekiko erresistentziarik garatu, ez baitira gaixotasun amerikar horrekin inoiz kontaktuan egon.
Imantodes tenuissimus
Imantodes tenuissimus Imantodes generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Fukusaburo Harada
Selekzio nazionala
Japoniako selekzioarekin: 1923ko 2 aldiz jokatu izan du.
Tebibit
Tebibit bat IEC 60027-2 informazio unitatea da. 240 biten baliokidea da. Laburtzeko Tib erabili daiteke.
Terabit batekiko duen ezberdintasuna testuinguruaren arabera 240 edo 1012 bit adieraz ditzakeela da.
Stephen Frears
Stephen Arthur Frears (Leicester, 1941ko ekainaren 20) Ingalaterrako zinema zuzendaria da.
Cambridge unibertsitatean ikasia, BBC eta Channel 4en aritua da. Azken kate horretarako zuzendutako My Beautiful Laundrette filmak erakutsi zuen zuzendari trebea zela. Hortik aurrera pelikula arrakastatsuak egin ditu, The Grifters, The Snapper edo The Van bezalakoak, baita horren txalotuak ez direnak, Mary Reilly esaterako.
Palairac
Palairac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aude departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Palairac udalerrian erroldatutako biztanleak 28 ziren. Familiak 15 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 7 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 39 etxebizitza zeuden, 13 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 26 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 38etxeak ziren. 13 etxebizitza nagusietatik 11 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek hitu gela zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 7 etxek bost zituzten. 8 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 5 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 6 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 20 ziren, horien artean 10 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 10 pertsona aktiboetatik 8 lanean zeuden (5 gizon eta 3 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2000. urtean Palairac udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Roccaverano
Roccaverano Italiako udalerri bat da. Astiko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Roccaveranok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hizkuntza-plangintza
Hizkuntza-plangintzak hiztun-komunitatearen hizkuntza-funtzioa, egitura, eskuratzea eta ohiturak aldatzea du helburu. Horretarako, diagnostikoa, helburuak, inplementazioa eta ebaluazioa ezarri behar ditu plangintza horrek. Zenbait egileren arabera, hizkuntza-plangintza gobernu batek garatzen badu, hizkuntza-politika deritzo. Hala ere, gobernuz kanpoko erakundeek ere erabili dezakete. Komunikazio hobeak, hizkuntza nagusi bakarraren asimilazioaren bitartez, gutxiengoen onura ekonomikoak ekar ditzake, baina beren nagusitasun politikoa errazteko ere hautematen da.
Hizkuntza-ingeniaritzak kostu eta emaitzak neurgarriak eta estimagarriak dituzten hizkuntza prozesamendu- sistemak sortzea eta hizkuntza arautzaileen beharra dakar, agentzia formal ala informalak, batzordeak, enpresak edo akademiak adibidez. Hau guztien helburua gaur egungo beharrak asetzea da, estruktura berrien diseinu edo garapenaren bitartez. hizkuntza-plangintza eremu desberdina da hizkuntza naturalaren prozesamendua eta hizkuntzalaritza konputazionalarekin alderatzen badugu. Web semantikoaren teknologia hizkuntza-ingeniaritzaren moda berria da. Teknologia horrek, makina bidez prozesagarria den hizkuntza-datuen sorrera, biltegiratzea, prozesatzea eta berreskuratzea ahalbidetzen du.
Hizkuntza-plangintza motak
Hasiera baten Heinz Kloss bi mota baino ez zituen desberdintzen: corpus plangintza (Hizkuntzaren corpusaren plangintza) eta estatus plangintza (Hizkuntzaren estatusaren plangintza). Hala ere, denborarekin beste hirugarren plangintza bat ere onartu du literaturak. Beraz, hiru hizkuntza-plangintza mota daude:
Nazioarteko hizkuntza-plangintza
Esfortzu asko egon dira hizkuntza-plangintza sortzeko eta sustatzeko nazioarte mailan. Nazioarteko hizkuntza-plangintzaren zientza Interlinguistics deritzo. Maiz, terminoak nazioarteko komunikazioa hobetzeko aukeren ikertzeari egiten dio erreferentzia. Hori lortzeko, askotan barneratzen du nazioarte hizkuntza laguntzaileak. Esamolde hori planeatutako edo jada eraikitako hizkuntzak izendatzeko erabiltzen da, mundu osoan nazioarteko komunikazioa errazteko helburu bakarra dutenak. Horren adibideak dira Esperantoa, Ido eta interlingua.
Hendersonita
'''Hendersonita]] =
oxido motako minerala da eta hewettite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Hendersonita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
Halichoeres leptotaenia
Halichoeres leptotaenia Halichoeres generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Corytophanes cristatus
Corytophanes cristatus Corytophanes generoko animalia da. Narrastien barruko Corytophanidae familian sailkatuta dago.
Galiziera
Galiziera edo galegoa hizkuntza erromantzea da. Galizian (Espainia) hitz egiten da eta bertan izaera koofiziala du gaztelaniarekin batera. Halaber, Asturiaseko mendebaldean (eonaviera esaten zaio eta asturieraren eragin handia du) eta Gaztela eta Leongo erkidegoko Bierzo (Leon) eta As Portelas / Las Portillas (Zamora) eskualdeetan ere hitz egiten da, estatus koofizialik izan gabe. Horrekin batera, Extremadurako Jalimako bailarako (Caceres) hiru herritan hitz egiten den mintzaira (Extremadurako fala) galizieratzat jotzen dute hizkuntzalari batzuek.
Harry Martinson
Harry Edmund Martinson (Jämshög, Suedia, 1904ko maiatzaren 6a - Stockholm, Suedia, 1978ko otsailaren 11a) suediar idazlea izan zen.
Asaccus zagrosicus
Asaccus zagrosicus Asaccus generoko animalia da. Narrastien barruko Phyllodactylidae familian sailkatuta dago.
Harry Martinson
Biografia
Oso haurtzaro gogorra izan zuen, gurasoak oso gazte zela galdu baitzituen. Itsasontzietan ibili zen lanean gaztetan, eta horrek herrialde asko ezagutzeko aukera eman zion. Olerkiak idatziz egin zen ezagun «Fem Unga» taldearen barruan (1929). Bizitza modernoaren teknologiaren eta aurrerabideen kontra azaldu zen bere lanetan.
Galiziera
Hiru milioi lagun inguruk hitz egiten dute galiziera.
Pebibit
Pebibit bat IEC 60027-2 informazio unitatea da. 250 biten baliokidea da. Laburtzeko Pib erabili daiteke.
Galiziera
Portugesarekin batera, sistema linguistiko bakarra osatzen du, galego-portugesa, bi hizkuntza horien arteko antzekotasunak handiak baitira. Gauzak horrela, zenbait autoreren ustez, Portugal iparraldean mintzatzen dena ere galizieratzat jo beharko litzateke.
Pebibit
Petabit batekiko duen ezberdintasuna testuinguruaren arabera 250 edo 1015 bit adieraz ditzakeela da.
NGC 196
NGC 196 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Galiziera
Zenbait sektorek (erreintegrazionista edo lusista deituak) galizierarako beste idaztarau bat proposatzen dute, portugesetik gertuago dagoena. Sektore horiek Associaçom Galega da Língua elkartean biltzen dira batik bat.
Harry Martinson
Biografia
1974an Literaturako Nobel saria irabazi zuen, Eyvind Johnsonekin batera.
Galiziera
Historia
Mendebaleko Inperio Erromatarra erori zenean, latinaren aldaerak indartu egin ziren. Horietako bat Erdi Aroko galiziera edo galaikoportugesa zen.
Galizieraz idatzita aurkitu den dokumentu zaharrena 1228koa da. Castro Caldelaseko foru bat da: Foro do bo burgo do Castro Caldelas, Leongo Alfontso IX.ak Orenseko probintziako herri hari emanda, urte horretako apirilean. Latino-galiziera-portugesa dokumenturik zaharrena Portugalden aurkitu da, eta Sozelloko Elizari emandako dohaintza da. Egun, Toore do Tomboko Artxibo Nazionalean dago eta 870. urte ingurukoa dela pentsatzen da.
NGC 197
NGC 197 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Galiziera
Historia
XII. mendetik aurrera, Portugalgo konderria Galiziatik bereizi zenean, Erdi Aroko galiziera bitan zatitzen hasi zen: egungo galizieran eta portugesean. Biak guztiz XIV. mendean garatzen dira.
Erdi Aroaren amaieran, galiziar noblezia gaztelania erabiltzen hasi zen eta, horren ondorioz, gaztelania galizieraren gainetik jarri zen. Horrek guztiak galiziera esparru publikoan ez erabiltzea ekarri zuen (diglosia). Gaztelaniaren eraginak, isolamenduaz gain (portugeseran arkaismoak direnak galizieran ez izatea ekarri zuen), galiziera portugesetik urrundu zuen, Portugalgo Erresumako hizkuntza ofiziala zenetik. Gainera, Erresuma itsasoaz haraindi zabaldu zen. Galizian XIX. mende bukaera arteko garaiei séculos escuros (mende ilunak) deitzen zaie.
Gaur egun, galizieraren erabilera handiagoa da landa-eremuan eta txikiagoa hirietan, gazteleraren eraginez. Hala ere, Galiziako hizkuntza erabilerari buruzko galdeketan, biztanleriaren % 80k galiziera erabiltzen du eta biztanleen % 91,04k daki (2001eko errolda). Espainiako nazionalitate historikoen artean, galiziera da gehien erabiltzen dena baina katalanak baino onarpen sozial txikiagoa du. Galizierak frankismoan politika zentralisten errepresioa jasan zuen eta Erdi Aroaren amaieratik galiziarrek beraiek galiziera baserritarren eta behe mailako gizartearen hizkuntzatzat hartzen du. Kontuan hartu behar da, hizkuntza propioa duten Espainiako beste lurraldeekin alderatuz (Katalunia, Valentziako komunitatea, Balearrak, Nafarroa eta Euskal Autonomia Erkidegoa), Galizian ez zela gaztelaniazko hiztunen immigraziorik gertatu eta horrek mapa soziolinguistikoan eragina izan du. Praktikan, galiziarrek gaizki zaindutako galiziera darabilte, gaztelaniaren lexikoa, fonetika eta prosodia sartzen dute baina galizieraren eraikuntzak mantentzen dituzte. Hirietan, gaztelania eta galizieraren arteko nahasketa hitz egin ohi da, castrapo deitzen dena.
Urtez urte, maiatzaren 17an Día das Letras Galegas ospatzen da Real Academia Galegak hautatutako idazle baten omenez. Instituzioek eta talde soziokulturalek egun hori galizieraren erabilera bultzatzeko erabiltzen dute, baita galiziar literatura ezagutarazteko ere.