cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amparo Poch y Gascón
Nobelagilea
1923an Amor bere nobela laburra argitaratu zen. Protagonista, Amor Solís (Amparoren alter egoa), langileen borrokaren eta garaiko pistolerismoaren artean mugilduta dagoen margolaria da. Neurri batean, nobela autobiografikoa da, eta bere ideial eta usteak ezagutzeko parada ematen du. Ideia eta balore anarkistek, hala nola, errebeldiak eta inkonformismoak, ikasleen artean izan zuten eragina agerian uzten du.
Hitzaurrea bere senar Gil Comín Gargallorena da, zeinekin 1932ko azaroaren 28an Zaragozan ezkontza zibila egin zuen.
Medikua
1929ko irailean, 26 urte zituela, Medikuntza ikasketak amaitu zituen. Lizentziaren Ezohiko Saria lortu zuen 1929ko irailaren 26an.
1929ko urriaren 3an, Zaragozako Sendagileen Elkargoan izena eman zuen. Etxean bertan, barruko gela batean, jarri zuen bere kontsulta gela. Hasieran, Madre Rafols kaleko 8. zenbakian; geroago, Zaragozako Cerdán kaleko 30.ean (gaur egun César Augusto etorbidea, 76).
La Voz de Aragón egunkarian jarri zituen iragarkiek zera zioten: ''Emakumeentzako eta umeentzako mediku-kontsultategia. Kontsulta-orduak, hiruretatik seietara.''
Emakume langileentzako arreta berezia, hamabietatik ordu batera arte.
La Voz de Aragón, 1929ko urriaren 13a. Amparo Poch Gascónek emakumeentzako eta umeentzako kontsultategia Cerdan kalera, 30.era (2. solairua), eraman du.
Kontsulta-orduak, hiruretatik seietara.
La Voz de Aragón, 1930eko apirilaren 30a.
1932an Zaragozako Torre Nueva kalean, 40-42.ean, bizi zen.
Gaixotasunen prebentzioan eta osasunaren sustapenean lan egin zuen. Emakume langileentzako osasun-heziketa programak abian jarri zituen eta haurren osasungintzan lan handia egin zuen garaiko hilkortasun tasa altuak murrizteko.
1931ko abenduan, emakumeek haurdunaldian eta edoskitzaroan kontuan izan behar dituzten zainketak azaltzeko Cartilla de Consejos a las Madres (Amentzako aholku-liburuxka) argitaratu zuen. Liburuxka hau Borobio doktorearen II. lehiaketan saritua izan zen, haurren babesaz eginiko dibulgazio lan pedagogikoagatik.
Ogino kontrazepzio metodoa ezagutzera emateko asmoz, Ogino Taldea sortu eta zuzendu zuen.
1932an La vida sexual de la mujer (Emakumearen sexualitatea) ikerketa-lana idatzi eta Valentziako Cuadernos de Cultura (Kultura kaierak) aldizkarian argitaratu zuen. Bere analisietan hezkuntza, higienea, ugalketa organoak, haurdunaldiaren erregulazioa eta sexu gaixotasunak jorratzen dira.
1934ko maiatzaren 3an Zaragozako Sendagileen Elkargoa utzi eta Madrilera joan zen bizitzera.
Madril (1934-1936)
Madrilen, Kale Nagusian, 71n, eta Hermosilla kalean, 74an, bizi izan zen.
1935eko urrian emakumeentzako eta umeentzako klinika mediko bat ireki zuen Libertad kalean, 34an, Madrilgo Puente de Vallecas auzoan.
Osasun Sindikatu Bakarraren kide izanik, CNTko Medikuen Mutualitate Medikoaren kontsultako arretaz arduratu zen.
Mujeres Libres aldizkariaren sorrera
1936an, Lucía Sánchez Saornil eta Mercedes Comaposadarekin batera, Mujeres Libres aldizkaria (Emakume Askeak) sortu zuen. Federación Mujeres Libres (Mujeres Libres Federazioa) erakundearen komunikabidea zen eta xedea emakume langileak askatzea zuen. Emakumeentzako aldizkaria zen, emakumeek idatzia. Gizonen lankidetzari betoa jarri zioten; haiekin batera lan egin zuen gizon bakarra Baltasar Lobo artista ezaguna izan zen, aldizkariaren marrazkilari eta maketagilea.
1936ko maiatzean kaleratu zen aldizkariaren lehen zenbakia. Editorialak honela zioen: "(...) emakumearen gizarte-ekimena bideratzea, errealitateari buruzko ikuspegi berria izan dezan eta bere sentsibilitatea eta pentsaera gizonezkoen akatsez kutsatu ez dadin. Zeren eta gizonezkoen akatsak dira, gure ustez, harreman eta bizikidetzari buruzko egungo kontzeptu guztiak, ez dugulako onartzen emakumeak inolako erantzukizunik izan duenik bilakaera historikoan, zeinean ez den inoiz aktore izan, ezpada lekuko behartu eta babesgabea. (...) ez dugu bat ere interesik iragana gogora ekartzeko, gure xedea oraina eraiki eta etorkizunari aurre egitea da, ziur baikaude gizateriak emakumearengan duela bere gordailu gorena, aurrekaririk gabeko balioa, berezkoa duen izaeraren legeari esker munduko panorama osoa aldatzeko gai dena. Ziur gaude milaka emakumek beren ahotsa ezagutuko dutela hemen, eta laster gure ondoan izango ditugula fabrika, soro eta unibertsitateetan noraezean dabiltzan hainbat emakume gazte, beren kezkak ekintzetara bideratzeko modua bilatzeko gogoz."
Mujeres libres. 1. zk. 1936ko maiatza. Madril. Formazio libertarioaren eremuan heziketa eta lanbide prestakuntza nahitaezkoak ziren emakume langileen eskubideak eskuratzeko. Helburua emakumeak esklabotzatik, ezjakintasunetik eta sexu-menpekotasunetik emantzipatzea zen.
Gerra zibila (1936-1939)
Gerra zibilean eta erbestera joan arte, Amparo Pochek lan nekaezina egin zuen hainbat alderditan, frontean eta atzeguardian: Osasun eta Gizarte-laguntza Ministerioan, osasun arloan eta ume errefuxiatuen arretan; eta dibulgatzaile gisa, hitzaldietan, Mujeres Libres aldizkaritik edo Casal de la Dona Treballadoran.
CNTko Osasun Sindikatu Bakarreko kide gisa, Amparo Pochek parte hartu zuen inprobisatutako instalazio sanitarioak sortzen eta antolatzen konfiskatutako zenbait eraikinetan. CNTk Recoletos frontoian sortu zuen odol ospitalean ere lan egin zuen.
1936ko uztailaren 25ean Amparo Poch Partido Sindicalista alderdiaren Ángel Pestaña Erregimentuko 9. Batailoian sartu zen. Batailoia 1.486 milizianok osatzen zuten; haietatik 83 emakumeak ziren. Miliziano guztien eguneko soldata 10 pezetakoa zen. Amparo Pochek osasun zerbitzuetan lan egiten zuen mediku miliziano gisa.
1936ko abuztuaren 26ko agindu batek Amparo Poch Instrukzio Publikoko Ministerioak sortutako Errepublikaren Defendatzaileen Umezurtzak Babesteko Batzordeko kide izendatu zuen. Garai hartan CNTren Castilla Libre (Gaztela askea) egunkarian kolaboratu zuen eta bertan "Bombas de mano" (Esku-bonbak) izeneko atal poetikoa zuzendu zuen.
Osasun Ministerioa
1936 eta 1937 artean Osasun Ministerioan lan egin zuen, Federica Montsenyrekin batera, Gizarte Laguntzako zuzendari gisa.
Gerra zibila zela eta, 500 haur Mexikon errefuxiatzeko bidaia antolatu zuen.
1937ko martxoaren 16an, beste espedizio bat zuzendu zuen; bidaia honetan, umeak Frantziara eraman zituzten.
1937ko martxoaren 17an Ciudad de Cádiz itsasontzian Errusiara joan ziren umeen irteera antolatu zuen.
Hogares infantiles (Umeen etxeak) proiektua zuzendu zuen. Proiektu horri esker, antzinako aterpeak eta umezurztegiak ordezkatu ziren eta Errepublikaren umezurtzei etxea eskaini zitzaien.
Mujeres Libres
Madrileko Mujeres Libres eta Bartzelonako Grupo Cultural Femenino (Emakumezkoaren Kultur Elkartea) taldeek 1936ko irailean bat egin zuten Agrupación de Mujeres Libres (Emakume Askeen Elkartea) sortuz. Bartzelonan, elkarteak jantoki kolektiboak sortu zituen, erizaintza eta haurtzaintza ikastaroak antolatu zituen, eta elikagaiak bidali zituen Madrilera, memento hartan matxinatuen indarrek setiaturik baitzuten.
Emakume Askeen Elkarteak Emakumeentzako Gidari Eskola sortu zuen emakumeek atzeguardian laguntzeko aukera izan zezaten. Horrez gain, emakumeak tranbia gidari gisa trebatzeko ikastaroak ere antolatu zituen.
Amparo Pochek Mujeres Libres aldizkarian honako ekarpen hauek egin zituen beste batzuen artean:
Casal de la Dona Treballadora
Amparo Poch 1937ko azaroaren 3an Bartzelonara joan zen bizitzera. 1937ko udazkenetik aurrera, hiri horretako Casal de la Dona Treballadora-ko (Emakume Langilearen Etxea) zuzendaria izan zen. Bertan, hainbat programa kultural, profesional eta sozial antolatzen ziren emakume langileak zenbait arlotan trebatzeko. Horrez gain, gerra-kanpainako ospitaleen antolaketan eta haurren eta errefuxiatuen zaintzan parte hartu zuen.
Casal de la Dona Treballadoraren kartelak honela zioen: Lagun hori:
Gerra irabazten lagundu nahi duzu?
Zeure burua prestatu nahi duzu faxismoaren aurkako borrokan eraginkorra izateko?
Gutxieneko kultura eskuratu nahi duzu?
Oinarrizko klaseak (Analfabetoak eta hiru gradu): irakurketa, idazketa, Aritmetika, Geografia, Gramatika, fenomeno naturalak.
Oinarrizko hezkuntzaren klase osagarriak: Historia Unibertsala, Frantsesa, Ingelesa, Errusiera, Mekanografia, Takigrafia.
Saurida suspicio
Saurida suspicio Saurida generoko animalia da. Arrainen barruko Synodontidae familian sailkatzen da.
Amparo Poch y Gascón
Casal de la Dona Treballadora
Klase osagarri profesionalak: erizainak, haurtzainak (ospitaleetan eta leku egokietan egin beharreko praktikekin), peritutzak (Mekanika, Elektrizitatea, Merkataritza), Jantzigintza, Nekazaritza eta Abikultura nozioak, dagozkien praktikekin.
Gizarte prestakuntza: Antolaketa sindikaleko ikastaroak, Soziologia, Ekonomia nozioak,
Kultura orokorrean sakontzeko asteroko hitzaldiak. Casal de la Dona Treballadora Gorte Katalanen Kaleko etxebizitza batean zegoen, 622. zenbakian. 1937ko urrian helbidea aldatu zuen Pi y Margall kalera, 96. Amparo Pochen zuzendaritzapean, 150 ikasletik 911ra pasa zen.
Ikastaroak irizpide pedagogiko modernoekin ematen ziren: "... ikasgaian bat egingo dute hitzaldiak eta praktikak. Hitzaldiari esker, ikasleak ikasi beharreko gaiaren ikuspegi orokorra izango du. Praktikan, ordea, gertutik ezagutuko du liburuetan ikasi duena." Klaseak doakoak ziren. Casalean sartu ahal izateko ikaslearen ideologiak eta kide zen erakundeak edo alderdiak ez zuten garrantzirik; ahalegintzeko eta ikasteko borondatea baino ez zitzaion eskatzen.
Azkenik, dibulgazio-lan nekaezina egiten segitu zuen zuen: erizainentzako ikastaroak eman zituen haurtzaintzaz eta ospitale praktikez, defentsa pasiboari eta osasun orientazioari buruzko hitzaldiak ere eman zituen, hainbat mitin eta konferentziatan parte hartu zuen, ume errefuxiatuen koloniak ikuskatzeko bidaiatu zen.
Ume errefuxiatuentzako koloniak eta baserri eskolak koordinatu zituen eta bere plan pedagogikoak garatu zituen.
Lehen urteak (1939-1945)
Amparo Pochek 1939ko otsailaren hasieran muga zeharkatu zuen Camprodon-Prats de Molló-tik. Prats de Mollón egon zen 1939ko irailera arte.
1939ko irailaren 11n, Nimeseko Gard departamentuko prefekturak Frantzian bizitzeko baimena eman zion, baina lan egitea debekatu zion. Nimesen bizi izan zen, 1943 arte, Victor Hugo Boulevarrean, 26an. Bere bikotekidea Francisco Sabater zen. Ekonomia beltzean aritu ziren txartelak eta zapiak margotzen, brodatzen, rafiazko poltsak egiten eta gutun-azalak tolesten. Kapelak ekoizten zituen tailer klandestino batean ere lan egin zuen.
Bere adiskide Gloria Pradesi 1943. urte inguruan idatzitako gutunean honela zioen:"Egunero-egunero, igande eta jai, lan egiten dut gauerdira arte edo goizeko ordu bata arte, bizirauteko ez baitugu izan, lehen egunetik, ahalegin horren emaitza besterik. Ondo ulertuko duzu zelakoa den kontua, ikusten ez den kate bat bezalakoa, baina nire mugimendu guztiak mugatzen dituena."1943ko urtarrilean, nazien aurka borrokatzeaz susmagarri ziren hainbat errefuxiatu espainiarren sarekada izan zen Frantzia osoan. Bere bikotekide Francisco Sabater atxilotu eta Miramasen kokatutako Atzerriko Langile Talde batean sartu zuten 1944ko abuztuan Frantzia askatu arte.
Tolosa (1945-1968)
1945aren amaieran Amparo Poch eta Francisco Sabater Tolosara joan ziren bizitzera. 250.000 biztanle baino ez zuen hiri hartan, 1946an, 17.794 errefuxiatu espainiar bizi ziren.
Jonquières kaleko 44. zenbakian bizi izan zen eta bertan mediku kontsulta klandestino bat zabaldu zuen. Espainiako Errefuxiatuen Estatutu Juridikoa ezartzean, bere lan egoera normalizatu egin zen. Handik aurrera, medikuntza praktikatu ahal izan zuen eta Espainiako gaixoak artatu.
Amparo Pochek Medikuntza Orokorreko eta Ginekologiako kontsulten ardura hartu zuen Pargaminieres kaleko Gurutze Gorriaren anbulatorioan. Horrez gain, San Andrés klinikan Tomás zirujau doktore frantsesarekin kolaboratu zuen.
Erbesteko CNTk antolatu zituen korrespondentzia bidezko doako tailerretan Amparo Pochek Haurtzaintza, Giza Anatomia eta Fisiologia ikastaroak zuzendu zituen.
Tolosako Varsovia Ospitaleko Dispensarioan lan egin zuen.
Amparo Pochek SIA-Solidaridad Internacional Antifascista (Faxismoaren aurkako Nazioarteko Elkartasuna) erakundearen Tolosako Batzorde Nazionalean Espainiako sekzioaren zerbitzuan jarraitu zuen, laguntza medikoa ematen.
Francisco Sabater bikotekidea larriki gaixotu zen eta Valentziara itzuli zen.
1965ean burmuineko minbizia diagnostikatu zioten. Handik aurrera, ospitaleratzeak eta hobekuntza aldiak tartekatu behar izan zituen.
1966. urte aldera, Zaragozara itzultzen eta bere familiarekin elkartzen saiatu zen. Ordurako, gurasoak hilik zeuden, baina ahizpek honela esan zioten:"Ez dute berriro ikusi nahi etxera ahalkeizuna baino ekarri ez duena, aski egiten dute haien meza eta otoitzetan haren alde arren eskatuz!"
Heriotza (1968)
Gaixotasunak gainbehera fisikoa, buruko nahasmena eta izaeraren garraztea ekarri zituen. Ramón Valencia eta emazteak zaindu zuten bere azken egunetan. 1968ko apirilaren 15ean hil zen Tolosan.
1968ko apirilaren 18an, Espainiako 200 erbesteratu baino gehiago elkartu ziren Blagnaceko Cornebarrieu hilerrian egindako hiletan.
Bere testamentua, José Sanjuanek eta Ramón Valentziak lekuko gisa sinatua, desagertu zen. SIA (Nazioarteko Elkartasun Antifaxista) batzordeak bere gauzak banatu zituen behartsuen artean. Dokumentuak eta liburuak SIAren Batzorde Nazionalaren esku geratu ziren.
Tolosako Espoir egunkariak ondokoa argitaratu zuen:"(...) Faxismoaren garaipena onartu nahi ez izateagatik Espainia utzi behar izan genuen guztion penak bizi izan zituen, ... Bere azken egoitzara lagundu zioten Alderdi politiko eta erakunde guztietako gizon eta emakume asko, bere bizimodu eredugarri eta sufritua, mediku gisa gehien behar zutenei emana, ezagutzen zutenak."
Bakezalea
1936ko otsailean Fronte Popularrak irabazi ondoren, bakezale talde batek Gerraren Aurkako Liga Hispanikoa sortu zuen, WRI ( War-Resisters International) erakundearen Espainiako atala. Honako hauek osatu zuten taldea: Amparo Poch, presidente gisa, Fernando Oca del Valle idazkari eta José Brocca irakaslea WRI Kontseiluko ordezkari gisa. Beste ordezkari batzuk Juan Grediaga, Mariano Solá eta David Alonso Fresno izan ziren. ''Aditzera eman dezagun lehenbailehen: gure kontzientziak erabat arbuiatzen du gerra; gure bihotzak ezin du, ezein kasutan, indarkeria arrazoizkotzat eta bidezkotzat hartu. Ez dago gertakaririk gerraren kontra ditugun uste sendoak zalantzan jarri ditzakeenik, eta orain ere, lehen bezala, uste dugu gerla bat bera ere ez dela noblea, edo zuzena, edo ona, den-denek, itxuraz arrazoi ondraduengatik egiten direnek ere, baitute benetako motibo bakarra: boterea. Boterea, hau da, zer edo zer konkistatzea, izan daitekeena, abagunearen arabera, lurralde bat, gobernu bat, familia baten entronizazioa eta abar, eta abar. Eta kontua bada ideal baten alde borrokatzea, talde garailearen bizi-arauak ahalik eta gizabanako gehienei inposatzea. Horra egia.''
1937 ''Zer egingo dugu Munduaren zeruertzean bere belak berriz ere puzten dituen gerra-imintzioaren aurrean? Egun ezin da inor atzeguardian geratu. (...) Oraingo honetan ez du balio ezkutaketan jolasteak, hegazkinak isekaz baitabiltza burrunbaka beraiek sorturiko hodeien atzean; eta mikrobioek distantzia handitan egiten dute hegan, eta gas berriek arropa, maskara eta azala zeharkatzen dituzte. Orain ezin da inor atzeguardian geratu. (...) Ez kasurik egin ereserki nazionalei, ez eta betebehar aberkoi faltsuez hitz egiten dizueten hitz burrunbatsuei ere; baizik eta beste ahots gozo eta sakon horri, bihotzean bertan sortzen den eta izaki eta gauza guztiak maitatzeko agindu ukiezina irakatsi digunari. (...) Etxe zabalak eta ondo argituak behar dira, bada; zubiak, errepideak eta burdinbideak; kanoirik gabeko itsasontziak, gizonak, suntsitu ordez, elkartu egiten dituztenak.''
Tiempos Nuevos. 1935eko ekainaren 1a.
Maitasun librearen aldekoa
Pochek bikoteak ezkontza-paperik edo agiririk gabe elkartzea defendatu zuen. Era berean, maitasunik egon ezean, banantzearen edo dibortzioaren aldekoa zen.
Amparo Pochek ezkontzan eta prostituzioan oinarritutako sexu moral bikoitzari eraso zion, eta emakumearen sexu askatasuna eta plazera izateko eskubidea defendatu zituen. Halaber, maitasun askearen aldekoa zen, monogamiaren printzipioa baztertzen zuen, haren ustez, kapitalismoarekin eta jabetza pribatuarekin oso lotuta baitzegoen: ''Kapitalismoaren tramankulu zapaltzaile osoak monogamia eta bere sexu-kodeak defendatzen ditu, oso ondo baitaki benetako Iraultzarik ez dela izango euskarri boteretsu horiek eraitsi ezean. Gizon-emakumeen bikotea, jabetza pribatua, kapitalismoa. Horra hor hiru harri elkarri eusten diotenak. (...) Ezinbestekoa da gizarteak maitasun-batasun forma guztiak bete-betean aitortzea; hor dago arazoaren benetako irtenbide iraultzaile eta askatzailea. (...) Ohituraz, hainbat arau konbentzional finkatu ditugu, eta orain Naturaren lege aldaezinak direla uste dugu.''
''Pedro Ribelles Plaren El matrimonio libre liburuko hitzaurrean. Valentzia 1937.'' ''Emakumeok!, gizon sasijainkoaren atzetik itsuturik zabiltzatenok!, zuen gogo guztia gizona harrapatzeko ahaleginean jarrita duzuen emakumeok!: ebatzi al zenezakete ustez konponezina den ARAZO HAU?: Demagun gizonak mediku gisa jarduten duela, eta gaueko ordu txikietan deitzen diotela, eta, aldi berean, umea edo emaztea gaixorik duela...; nor artatuko du gure gizonak? Pipitaki, papataki... (...) Nik ez dakit nola konponduko lukeen arazoa Concepción Arenal handiak, kargu ofizialak bete zituenak, Nazioarteko Biltzarretan miretsiak izan ziren hainbat liburu idatzi zituenak, (...) katedretara gizonez mozorrotuta joan zen Concepción handiak. Nik ez dakit nola konponduko luketen Concha Espinak, Sofia Casanovak, Dautschakoff andereñoak, Errusiar Inperioan katedra ofizial bat bete zuen eta Moskuko Unibertsitateko Institutu Histologikoko Klaustroko kide izan zen lehen emakumeak; Henry Petersonek, Danimarkan jardun zuen lehen emakume abokatuak; XII. mendean Bolonian eta Palermon izan ziren emakume zirujau eta medikuek, eta gaur egun Errusian, Suedian eta, batez ere, Estatu Batuetan direnek, non lau mila emakume mediku baino gehiago dauden, haietako batzuk ospitale zuzendari Filadelfian, Bostonen edo Chicagon; Errusian seiehun baino gehiago dira; Ingalaterran ere ez dira hirurehun baino gutxiago...''
''Ateneo Científico Escolar. 1923. Maitasunaren deskribapen poetiko eta sutsuez beteriko Elogio del amor libre (''Maitasun askearen gorespena) artikulua idatzi zuen: ''Nik ez dut Etxerik. "Haratago" zabalean maitatu nahi dut, inongo harresik hersten ez eta ezein berekoikeriak mugatzen ez duen hartan.''
''Nire bihotza haragizko arrosa bat da. Orri bakoitzean samurtasun bat eta antsietate bat ditu. Ez moztu!''
''Hegoak dauzkat ikerketa eta lanaren eskualdeetan gora egiteko. Ez moztu!''
''Nire eskuak, palmen antzera, zabalik daude, laztan txanpon kontaezinak biltzeko. Ez kateatu!''
''Ikas ezazu desagertzen eta zure presentzia ikusezina bihurtzen; eta 'ni' askearen balioa ezagutzen. Deus ere ez duena; ez diruagatik, ez bakeagatik, ez lasaitasunagatik...''
Maitasun librea!
''Baina badut, ene maitea, gurdi bat lorez eta zeruertzaz betea, zuk begiratzen didazunean Eguzkia gurpilez gurpil etzaten den tokia. Musu ematen didazunean.''
(...)
''Bizitza gogaiturik dago Emakume-emaztearekin, astuna, lar betierekoa, hegoak galdu eta txiki gozoaren eta handi sotilaren plazera ahaztu duena; aspertuta dago Emakume-prostitutarekin, zeini ez baitzaio abere-sustrai hutsa baizik geratzen; aspertuta dago Emakume-bertutearekin, serioa, zuria, gatzbakoa, mutua... Sortu eredu berria; eman gatza Bizitzari; kolorea eta garra musu desorekatuei. Maita ezazu, hitz egin, lan egin. Ulertu ezazu, lagundu, kontsolatu.''
''Elogio del amor libre (Maitasun askearen gorespena). Mujeres Libres. 3. zk. 1936ko uztaila.''
Feminista
Gizonek eta emakumeek aukeretan eta tratuan eskubide berak dituztela defendatu zuen. ''Badirudi Zaragozako emakume ikasle gehien-gehienek ez dutela bigarrenetik, ikasletik, alegia, izena baino askoz gehiago. Baieztapen hori jende askoren gustukoa da, oraindik ere bizirik mantentzen baitituzte haien gogoan hainbat kondaira dekadente emakumeari buruz, hala nola, lurrean dituen misioez, bere gutxiagotasun intelektualaz eta inork ere ukatzen ez dituen misio horien bateraezintasunaz bi ideia txit duinekin: emakumearen giza independentziarekin eta, gizonen aurrean, nortasunez nortasun, boterez botere, izan behar duen berdintasunarekin. Emakume gutxik erantzuten diote gaurkoa baino biharkoagoa den ideal horri, agian beldurrez, jendearen ohitura eta aurreiritzietatik ausarki aldentzen den edozein pertsona kalbario bat sufritzera kondenatua izaten baita. Kalbario hori biderkatu egiten da emakumeen kasuan, kalifikazio zakar eta pentsamendu gaizto zaparrada bihurtzen da, emakumeari, amore eman dezan, eraso egiteko. Etsitzen ez badu, irainez eta herraz beteriko laino batean nahasirik aurkitzen da, txiste, karikatura eta barre-algara gaiztoez jipoitua, jendeak halako harrera egiten baitio 'emakume jakintsuari', halako emakume batek, benetan jakintsua denean, izango ez balitu bezala bere duintasun jasoa, nortasun errespetagarria eta sentimendu-emari sendoa. Ezaugarri horiek, agian, negar eginarazten dute emakumea zenbait adierazpenen aurrean: beren esanak, beharbada, zakarkeriaz baino egiteko gauza ez direnen adierazpen aurrean, alegia.''
La Voz de Aragón, 1927ko martxoaren 6a. ''Amatasuna ezin da aitzakia izan emakumearen eskubideak eta xedeak mozteko, gaitasun osoa baitu batzuei eta bestei eusteko haurdunaldiaren garairik gogorrena igaro ondoren; emakumea ama bada ezin dela besterik izan esatea, gizonari, aita izateagatik, bere intelektualtasunean eta pribilegioetan mugak eta murrizketak ezartzea bezain zentzugabea da. (...) Emakumeak ez du toleratua izan nahi, merezi duen arreta jaso baizik; berdina izan nahi du, ez menpeko.''
La Voz de Aragón, 1928ko azaroaren 28a. ''Emakumeak, bizitza primitiboaren plazer xaloa erabat ahazturik zuenean, jakin zuen, errealitate ekonomikoari esker, Etxeak produkzio-lan guztietatik, bizirauteko eskubidea ematen duten lan publiko guztietatik kanpo uzten zuela. Biziraupena gizonaren bidez etortzen zitzaion, zeini bere zerbitzu pribatuak, baita sexualak ere, ematen zizkion; eta bere egoera berrian bilatu zuen babesa, betiere arduratuta gizonarekin lotzen zuten lokarriak sendotzeaz.''
''Mujeres Libres. 3 zenbakia. 1936ko uztaila.'' ''Lehenengo erantzuna emakumearen lanak duen ordainketa eskasaren aitorpena eta salaketa da, lan hori gizonak egin duenaren kalitate berekoa bada ere. Errealitate hori elementu femeninoak jasaten duen gutxiespenaren alderdi bat besterik ez da, emakumea beti agertzen baita bigarren mailan, gizonaren aurrean eklipsatzera eta desagertzera kondenaturik.''
''La vida sexual de la mujer (Emakumearen bizitza sexuala). 1932ko martxoa.'' Moral burgesak senar-emazteak eurak ere kutsatzen ditu jabetzaren kontzeptuaz; horrela bada, gizonak "nire emaztea" esaten du, eta emakumeak "urliaren andrea" esanez aurkezten du bere burua, gizonak argi eta garbi duelarik zein diren emaztearen gainean dituen eskubide ugariak.
''La vida sexual de la mujer (Emakumearen bizitza sexuala). 1932ko martxoa.'' ''Emakume berriak ezin du bere bizitza maitasunarekin bete. Bere burua hainbat jardueratan bilatu eta aurkitu behar du: aukeratutako lanbidean, bere ahalegin guztia eskaintzen dion ikasketetan, lantegian, fabrikan eta Unibertsitatean. Kliniketara joaten da, makinak diren inguruetara, motorren burrunba entzuten den industria-nabeetara eta zientziaren irrika nagusia den ikasgeletara; eta horretarako laburtu ditu enbarazu egiten zioten gona astun zabalak, eta baztertu ditu lehengo orrazkera neketsu eta gogaikarriak.''
Ekologista
Amparo Pochek naturak aurrerapenaren izenean jasandako erasoakk salatu zituen. 1923an idatziriko artikulu batean tranbia baten bide bikoitza eraikitzeko eginiko zuhaitz-mozketa salatu zuen: ''Nik ikusi dut nola desagertu diren horko zuhaitzak, kale bakarti honetako apaingarri eta bizitza zirenak. (...) Ez dezala nire lagun onak inolako kexarik entzun nire erruz. Nahiz eta nik haien heriotzagatik negar egin dudan, hainbesteraino sentitu dut, ezen nire bizitzan lehen aldiz mendekuaren desira sortu baita nigan. Mendeku hartu nahi nioke bide bikoitzari, nire lagun zuhaitza atzitu zidan bide bikoitzari. 'Ahalguztiduna' izan nahi nuke. Zuhaitz sendo, garai eta ugariak ernaraziko nituzke bidean bertan. Bota egingo lituzkete gizaldiaren aurrerabideak oztoporik izan ez dezan, baina mozturiko bakoitzeko bi jaioko lirateke bost minutura. Amore eman beharko lukete eta tranbia beste nonbaitera eraman. Orduan nik nire zuhaitza ekarriko nuke, berpiztaraziko nuke, berriro jarriko nuke nire balkoien ondoan, kaleko zuhaitz guztiak berpiztaraziko nituzke, eta orduan, ahalguztiduna izateari utziko nioke eta nire mendeku desira hura asetu egingo litzateke.''
''Adiós a un árbol (Agur zuhaitz bati). La Voz de la Región, 1923ko uztailaren 23a.''
Hezkidetzaren defendatzailea
Poch hezkuntzako maila guztietan hezkidetza ezartzearen alde agertu zen. ''Baina har dezagun, arren, geldiune bat agerian uzteko gaurko hezkuntzaren behar bat, arrazionalki zuzendutako hezkidetzaren beharra, alegia. Eskolak banandu egiten ditu etxean, zineman, kalean, eta gero unibertsitatean, elkarrekin bizi diren haurrak. Gainera, banaketa hori institutu nazionaletara hedatu nahi izan zuten emakumeentzako institutuak sortzean. Horrela, egundoko kalte morala eragiten da, eta urratu egiten da haurrak hezkidetzarako duen eskubidea.''
House on Haunted Hill
House on Haunted Hill (euskaraz Sorgindutako Muinoko Etxea) 1959ko William Castle estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Vincent Price, Carol Ohmart, Elisha Cook, Carolyn Craig, Alan Marshal, Julie Mitchum eta Richard Long aktoreek antzeztu zuten.
1999an izenburu berdineko berregokitzapena izan zuen, baita Return to House on Haunted Hill (2007, Sorgindutako Muinoko Etxerako Itzulera) jarraipena ere.
Argumentua
Frederick Loren (Vincent Price) aberats xelebreak Annabelle (Carol Ohmart) emazteak hala eskatuta bost ezezagun alokatutako etxe batean festa batera gonbidatu ditu.
Festan daudela, Lorenek gonbidatuei etxean gau pasa eginez gero bakoitzari 10 mila dolar emango dizkiela aipatuko die. Halere, iraganean etxe horretan hainbat hilketa basati jazo ziren, gainera sorgindua dagoenaren zurrumurruak ere badaude.
Bost gonbidatuak honakoak dira: Lance Schroeder pilotua (Richard Long), Watson Pritchard (Elisha Cook), etxearen jabea, iraganean bere anaia bertan eraila izan zen; David Trent (Alan Marshal), psikiatra; Ruth Bridgers, egunkariko zutabegilea (Julie Mitchum); eta Nora Manning (Carolyn Craig), Bere familia aurrera ateratzeko Lorenentzat lan egiten duen idazkaria.
Gonbidatuak iristean, Lorenek etxean gau osoz giltzapetuak egongo direla azalduko die, ez argindarrik, ez telefonorik gabe, etxea utziz gero hitzeman dien dirurik emango ez diela ere ohartaraziko die.
Jurgi Kintana
Jurgi Kintana Goiriena (Bilbo, 1975). Historian doktorea, EHUko irakaslea eta UEUko kidea da. Oxfordeko Unibertsitateko ikertzaile bisitaria izan zen 2007-2008 ikasturtean. Gaur egun, EHUn ari da lanean Bilboko Irakasleen Unibertsitate Eskolan, Leioa-Erandioko Campusean.
Batez ere Euskal Herriko historia kulturala eta intelektuala jorratu ditu. Historia alorreko zenbait ikerketa- eta dibulgazio-lan argitaratu ditu.
Doktorego-tesia 2006an aurketu zuen, Joseba Agirreakuenagaren zuzendaritzapean. Resurreccion Maria Azkueren lana sakon aztertu zuen horretan, ikerketa honetan: "Intelektualen sorrera eta bilakaera Euskal Herrian: Resurreccion Maria Azkue (1864-1951)".
Paillencourt
Paillencourt Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Paillencourt udalerrian erroldatutako biztanleak 986 ziren. Familiak 364 ziren, horien artean 84 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 100 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 152 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 409 etxebizitza zeuden, 372 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 32 hutsik zeuden. 400 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 372 etxebizitza nagusietatik 302 bere jabearen bizilekua ziren, 67 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 13 etxek bi gela zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 68 etxek lau zituzten eta 267 etxek bost zituzten. 229 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 162 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 170 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 624 ziren, horien artean 432 aktiboak ziren eta 192 inaktiboak ziren. 432 pertsona aktiboetatik 384 lanean zeuden (226 gizon eta 158 emakume) eta 48 langabezian zeuden (26 gizon eta 22 emakume). 192 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 58 ikasten zeuden eta 87 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Paillencourt udalerrian 371 unitate fiskal zeuden, 982,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.100 euro zen.
Icterus cayanensis
Icterus cayanensis Icterus generoko animalia da. Hegaztien barruko Icteridae familian sailkatua dago.
Paillencourt
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 autoeskola, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
Feletto
Feletto Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Paillencourt
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Paillencourt udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Shota Aoki
Shota Aoki (青木 翔大, 1990eko abuztuaren 11 - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama FC.
Paillencourt
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jurasiko Goiztiar
Lias, Jurasiko Goiztiar edo, estratigrafiaz ari garenean Behe Jurasikoa, orain dela 199,6 milioi urte hasi eta orain dela 175,6 Ma bukatu zen garai geologikoa da.
Estratigrafia
Periodo Jurasikoaren zatirik zaharrena, historikoki, Lias deitu izan da, Jurasiko Goiztiarraren baliokide, baina izendapen horretan Triasikoaren parte den Rhaetiarraren zati bat ere sartzen da. Hettangiar izena Eugenne Renevier suitzar paleontologoak jarri zion 1864an, Hettange-Grande Frantziako ipar-ekialdeko eskualdeari erreferentzia. Hettangiarraren hasieraren GSSP Kuhjoch Pasabidean dago, Karwendel mendigunean, Alpeetako iparraldean, Austrian; 2010ean kokatu zuten. Hettangiarraren hasiera eta, beraz, Jurasikoa, oro har, Kuhjochen agertutako Kendlbach Formazioko Psiloceras spelae tirolicum ammonitearen lehen agerpenak adierazten du. Jurasikoaren oinarria, aurretik, Albert Oppieren Psiloceras planorbis lehen agerpena bezala definitu zen, 1856an, baina, ikuspegi hau, nazioarteko mugako gertaera lokalizatuegia bezala ikusi zen
Sinemuriarra, lehen aldiz, Alcide d'Orbignyk definitu eta literatura zientifikoan sartu zuen 1842an. Bere izena, Frantziako Semur-en-Auxois hiritik hartzen du, Dijonetik gertu. Sinemuriaren jatorrizko definizioa, gaur egun Hettangiarra dena barne hartzen zuen. Sinemuriarraren GSSPa East Quantoxhead herrixkatik 6 kilometro ekialdera dagoen amildegi batean dago, Somerseten (Ingalaterra), Lias Urdinaren barnean, eta 2000. urtean adostu zuten. Sinemuriaren hasiera Vermiceras quantoxense ammonitaren lehen agerpenarekin definitzen da.
Albert Oppelek 1858an Pliensbachiar estaia izendatu zuen, Zell unter Aichelberg komunitatean dagoen Pliesbach etxaldetik, Stuttgart hiritik gertu, Alemanian. Pliensbachiarreko oinarriko GSSPa Robin Hood's Bayko (Yorkshire, Ingalaterra) Wine Haven kokalekuan dago, Redcar Mudstone Formazioan, 2005ean onartua. Pliensbachiarraren hasiera Bifericeras donovani amonitearen lehen agerpenarekin definitzen da.
Thouars (latinez: Toarcium) Frantziako Loirako Haranean dagoen Saumur hiritik hegoaldera dagoen herria da. Toarciarra d'Orbignyk 1842an izendatu zuen, jatorrizko kokapena Vrines harrobia izanik, Thouars udalerritik 2 kilometro ipar-mendebaldera. Toarciarraren oinarriko GSSP Portugalgo Penichen dago, eta 2014an ezarri zuten. Muga Dactylioceras (Eodactylites) azpigeneroko amoniteen lehen agerpenaren arabera definitzen da.
Amarante (Piauí)
Amarante Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Tredannick
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Egloshayle parrokian.
Ategorrietako sarraskia (1931)
Ategorrietako sarraskia Guardia Zibilak Donostiako Ategorrieta inguruan egindako sarraskia da, 1931ko maiatzaren 27an gertatua. Guardia Zibilak tiro egin zuen Pasaiatik zetorren itsas langileen manifestazio baten aurka. Manifestazioan bi mila pertsona inguru ziren, tartean emakumeak eta haurrak. Zazpi langile hil eta hogeita hamar bat zauritu zituzten.
Aurrekariak
Espainian 1931ko apirilaren 12an egindako udal hauteskundeen ondorioz, Bigarren Errepublika aldarrikatu zenean, ezkerreko alderdi gehienengan eta langileengan, oro har, itxaropen handiak ernatu ziren, demokraziaren bitartez herri xehearen, nekazarien eta arrantzaleen lan baldintza makurrak hobetuko zirelakoan.
Errepublikak piztutako itxaropenak
Itxaropen haietako asko, ordea, hutsean gelditu zirela oharturik, langileen aldeko antolamenduek indartze izugarria ezagutu zuten urte haietan: alde batetik, mende hasieratik eta, batez ere, 1917ko langileen mugimenduen eraginez ernaturik zeuden sozialistak eta UGT sindikatua; bestetik, CNTren anarkosindikalismoa, aparra bezala igotzen ari zena legezkotzat jo zutenez geroztik 1930ko udaberrian.
Errepublika berriaren sektore aurrerazaleen laguntzaz, baina, batez ere, langile mugimenduaren bultzadaz egoera politiko eta sozial berri bat argitzera eman nahi zen: askatasun formalez gain, estatuaren aparatuak ―lehen-lehenik, armada― berritu, Eliza Katolikoaren gehiegizko boterea mugatu, eta lurraren jabetza errotik aldatu; horra Errepublikaren erronkak.
Alabaina, Espainiako estatua ez zegoen prest halako eraldaketa sakon bat pairatzeko: estatuaren aparatuetan (batez ere, armadan eta Guardia Zibilean eta finantza erakundeetan) gotorturik bizi ziren indar atzerakoiek eta Elizak erasorako antolatzen hasi ziren lehen egunetik.
Tasmanogobius lordi
Tasmanogobius lordi Tasmanogobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Ategorrietako sarraskia (1931)
Errepublikak piztutako itxaropenak
Beste mutur ideologikoan, langile mugimenduaren sektore berri batzuk ―besteak beste, Euskal Herrian ernatzen ari ziren komunistek― ukatu egin zioten Errepublikari ez bakarrik laguntza, baizik, kasu batzuetan, zilegitasun demokratikoa bera. Langileen mugimenduak Errepublikarekin zituen kontraesanen adierazle eta eragile nagusietako bat izan zen Ategorrietako sarraskia.
Langileen aldeko indarren zatiketa
Giro politiko eta sozial konplexu hartan hasi zen mamitzen Pasaiako arrantzaleen gatazka. Itsasontzietan denboraldi luzez eta 12 bat orduko lansaioez aritzera behartuta zeuden langileek lan baldintza negargarriak pairatzen zituzten. Primo de Riveraren diktadura azken unetan zegoela, Galiziako portuetan marinelen aldeko elkarteak gainbeheran ziren bitartean, Euskal Herrikoetan, batik bat Pasaian, arrantzaleen kontzientzia gora zetorren. Metalgintzaren industriak pairatzen zuen krisiak eraginda, gero eta ugariagoak ziren Gipuzkoako barnealdeko herri handietatik PYSBEko ontzietan itsasoratzen ziren langileak, horietako asko sozialistak. Horrela, 1930ean sozialistak, anarkistak eta komunistak biltzen zituen talde bat arrantzaleen sindikatu bat eratzeko urratsak egiten hasi zen, patronalaren botereari eta mehatxuei aurre egin nahirik. Donostiako Langile Elkarteen Tokiko Federazioak (FLSO), UGT sindikatu sozialistaren barruan oraindik, babestu zuen «La Unión Marítima» (edo, besterik gabe, «La Unión») izenaz ezagutu zen sindikatua. Sozialisten eta anarkisten arteko barne eztabaiden oreka zail batean, sindikatu berriak Juan Astigarribia komunista izendatu zuen idazkari.
Hanoi
Hanoi (Hà Nội,  ahoskatua, ibai barnea) Vietnamgo hiriburua da 1976ko uztailaren 2tik geroz, Ipar Vietnam eta Hego Vietnamek bat egin eta gero. 3.000.000 biztanle inguru ditu.
Ategorrietako sarraskia (1931)
Errepublikaren jarrera zalantzatia
Errepublika sortu berriaren egituretan, esan bezala, indar handia zeukaten oraindik erreakzioaren aldekoek. Arrantzaleen antolamenduak eta eskakizunek zalantzan jar zezaketen indar atzerakoien posizioa. Kontraesanez beterik jokatu zuten, horren ondorioz, Errepublikaren estamentuek: alde batetik, ahalegindu ziren langileen eskaerei bide ematen; baina, bestetik, zorrotz zaindu nahi izan zuten egoera, eskuetatik ihes egin baino lehen.
Hanoi
Lehen Ipar Vietnamgo hiriburua izan zen.
Itsas enara
Itsas enara (Chlidonias) Laridae familiako genero baten izen arrunta da.
Hanoi
Historia
1408an, Ming dinastiako gudaroste txinatarrek Vietnam inbaditu zuten eta handik 10 urtera Le Loi-k askatu zuen, "Le" dinastia vietnamdarraren fundatzaileak, hiriburuari Đông Kinh izena emanez (europarrek Tonkin zeritzena). 1831n Nguyen dinastia vietnamdarrak gaur egungo Hà Nội ezarri zuen izen ofizialtzat.
Itsas enara
Espezieak
Egungo espezieak honakoak dira:
Ategorrietako sarraskia (1931)
Errepublikaren jarrera zalantzatia
Errepublikako gobernuaren Laneko ministro Francisco Largo Caballero Donostiara joan zen, gatazkaren erdian, langileen eta armadoreen artean bitartekaritza lanak egiteko asmoz, baina ez zuen deus lortu.
Arrantzaleen erabakitasuna
La Unión Marítimak arrantzaleen baldintza berriak aurkeztu zizkien, 1931ko apirilaren amaieran ontzi jabeei: 300 pezeta hileko lansaria Sole Handira ateratzen ziren marinelentzat; itsasoan egindako igandeen ordaineko atsedena; eta egunean gehienez 15 orduko lansaioa.
Hanoi
Historia
1873an frantsesek hiria okupatu zuten eta 1887ra arte Indotxinako hiriburu izan zen. 1940an, Bigarren Mundu Gerra garaian, japoniarren eskutik okupatua izan zen eta 1945ean askatua. 1946tik 1954ra frantsesen eta Viet Minh-en indarren arteko borroken eszenatokia izan zen. Vietnamgo gerran Ipar Vietnamgo hiriburua izan zen eta zenbaitetan bonbardatua izan zen.
Xanpu
Xanpua ilea zaintzeko erabiltzen den produktua da, zikintasuna eta koipea kentzen dituena.
Ategorrietako sarraskia (1931)
Arrantzaleen erabakitasuna
Maiatzaren 12an, Nabigazioko Zuzendaritza Nagusiaren bitartekaritzaz bildu ziren langileen ordezkariak eta armadoreak, baina ez ziren ados jarri. Greba berehala zabaldu zen arrasteko itsasontzi guztietara, eta egunak aurrera egin ahala, gosea hasi zen nagusitzen grebalarien artean. Patronala bere kartak jokatzen hasi zen: Galiziako portuetatik arrantzaleak ekarri zituen, ohartarazi gabe Pasaiako grebalarien hutsuneak betetzeko zela, hau da, greba-hausle izango zirela. Pasaiara iritsi orduko, baina, jokaldiaz ohartuta, marinel gehienek etxera itzultzea erabaki zuten. Horrez gain, sareak eta tretzak Pasaiatik Getariako portura eramaten saiatu ziren, hango itsasontzi batzuk prest baitzeuden Pasaiakoen ordez itsasoratzeko. Maiatzaren 26ko gauean, La Unión Marítima-ko kide ziren Juan Méndez eta Francisco Cabezón, eta Langile Elkarteen Tokiko Federazioko (FLSO) Jesus de Miguel atxilo hartu zituzten, Getariara eramateko prest zeuden tresnak erretzen saiatzeagatik. Astigarribia berehala joan zen Donostiara, Ramon Aldasoro gobernadore zibilarekin hitz egitera, atxilotuak aska zitzan; tentsio handiko elkarrizketa izan zen, Astigarribiak mehatxu egin zion indarrean askatuko zituztela, baina ez zen akordiorik izan.
Giro beroa goiz-goizetik
Grebaren eta manifestazioaren lekuko batek honela azaldu zuen maiatzaren 27ko goizean Pasaian bizi izan zen tentsio giroa:
Hanoi
Historia
Vietnamgo gune politiko eta ekonomikoa izanik, aireportu bat eta errepide, tren eta zubi sarea ditu, zeinak gerren eta herrialdeko depresio ekonomikoaren eraginez egoera nahiko kaskarrean dauden.
Ategorrietako sarraskia (1931)
Pasaiatik Donostiara
Goizeko hamarretan abiatu ziren manifestariak San Pedrotik, lehenbizi Trintxerpera, eta handik Antxora, eta handik Donostiara, errepide nagusitik, bidean jende gehiago bilduta. Buruan, emakumeek eta haurrek irekitzen zuten bidea, bi pankarta zeramatzatelarik: «Askatu gure adiskideak» eta «Ogia gure haurrentzat». Manifestazioan 2.000 lagun elkartu ziren; La Unión-eko buruzagiak tartean, besteak beste lider komunistak, Juan Astigarribia, Jesus Larrañaga urretxuarra eta Luis Zapirain.
Soldadu lerroak, lehenbizi
Herrerako auzoan topatu ziren manifestariak lehen soldadu zaintaldearekin. Armetan baioneta sartuta zutenez, hasieran tentuz hurbiltzen hasi ziren, baina berehala ohartu ziren nahitaezko soldadutza betetzen ari ziren gizon gazteak, talde burua barne, ez zirela gauza izango herritarren aurka tiro egiteko: lehenik emakumeak eta haurrak hasi ziren pasatzen, zirrikitu guztietatik, eta atzetik beste guztiak, militarren aldeko gora eta biba ozenen artean.
Mirakruzeko gainera heldu zirenean, beste soldatu lerro bat zeukaten zain manifestariek, baina aurrekoan bezala, soldadu artetik pasa ziren aise, eragozpenik gabe, txaloka.
Guardia Zibila, Ategorrietan
Ategorrietara inguratu zirenean, ordea, ikusi zuten Guardia Zibilaren zaldizko eta oinezko zaintalde batek ixten zuela bidea. Aurretik soldaduek erakutsitako jarrerarekin konfiantza hartuta, emakumeak aurrera egiten hasi ziren, eta atzetik gizonak, eskuak gora zituztela, bake jarrera zutela adieraziz. Berehala, zaintalde burua hurreratu zitzaien, esateko agindu zorrotza zutela bidea mozteko. Bat-batean, baina, tutu hots bat entzun zen; segidan, bigarren hots baten ostean, tiroak manifestarien aurkakoak izan ziren.
Zazpi hildako eta 30 bat zauritu
Zazpi langile hil zituzten guardia zibilek, sei Ategorrietan bertan; zazpigarrena, bi egun geroago hil zen, erietxean:
Guardia zibilen tiroen eraginez, 30 bat langile izan ziren zaurituak. Sarraskiaren biharamunean egunkariek egindako kroniketan ikus daitekeenez, erietxeetan artatutakoek erakusten zuten zauriak oso hurbiletik egindako tiroek eragindakoak izan zirela. Erregistratutako zaurituen datuen agitara, ikusten da gazteak zirela gehienak, eta galiziar jatorrikoak asko: Vicente Saleta, Providencia Ageita (21 urte), Julio Fernandez (25), Manuel Doldán Pérez (18), Pedro Basterretxea (31), Lisardo Zapata (32), Manuel Alfonso, Antonio Barro (26), Valentin Ochoa (21), Carmen Candanal (27), Jose Suarez (25), Luis Centeno (29), Herminio Gonzalez, Jose Saletas, Emilio Ruiz, Eugenio Korta, Bruno San José, Juan Nieves Damapier, Manuel Alfamabrar (24), José Orleca (27), Vicente Sainz (17), Celestino La Rosa, Herminio González, Vicente Caterín (33), Julio Fernández (25), Jose Pardavilla (34), José Mariño (23)...
Greba orokorra Pasaian, ez Donostian
Sozialisten eta nazionalisten aurkako jarrera izan arren, Pasaiako arrantzaleen mugimenduko buruzagi komunistek eta anarkosindikalistek hiru eguneko greba orokorrerako deia egin zuten. Pasaian erabatekoa izan zen arren, Donostian ez, nahiz komunistek bazuten, ordurako, eragin handi bat hiriburuko langile mugimenduan.