cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antoine Watteau
Biografia
1716-1721 urteen bitartean, Watteauk etengabe aldatu zuen bizitokia, gaixorik baitzegoen. 1717an Watteauk Citerearantz abiatzen (Louvre) lana aurkeztu zuen Akademian, eta jai galanteetako margolari gisa hartu zuten (nahiz eta lan hori Gaztaroaren eta Maitasunaren aipamen malenkoniatsua den). Londresen, Parisen eta Nogent-sur-Marnen bizi izan zen, eta lan ugari egin zituen: garai horretako lan asko grabatu eta kopiei esker ezagutzen dira. Batzuek Iparraldeko errealismoaren eragin nabarmena dute, eta beste zenbaitzuek, biluziek bereziki, intimismo sentikorraren kutsua (Koniun intimoa, Paris, bilduma partikularra).
1718tik aurrera Watteauren lirismoak aldaketa sakona izan zuen, askoz ere modu garbiagoan erakusten baitzuen gizakiaren komedia. Gersainten iragarkia (1720) Watteauren lan maisutzat hartzen da; veneziar lasaitasunaren eragin zuzena zuela ikusten da lan horretan.
Beste obra nagusi batzuk: La Vénitienne (Veneziarra), Jupiter eta Antiope, Finette, "Amodio hautsia" eta Arlekin eta Kolonbina.
Watteauk eragin handia izan zuen bai Frantzian bai Europako beste herrialdeetan ere. Bide edo ibilbide berri baten abiapuntu izan zela esan daiteke. Watteauren marrazkietatik hiru bilduma handi gordetzen dira, Stockholmen, British Museumen eta Louvreko Museoan.
Dominique Bozo
Dominique Bozo (Alençon, Orne, Frantzia, 1935eko urtarrilaren 28a - Paris, Frantzia, 1993ko apirilaren 28a) museo-arduradun frantsesa izan zen.
Biografia
Louvreko Eskolan eta Parisko Unibertsitateko arte- eta arkeologia-institutuan egin zituen ikasketak. 1969tik aurrera, arte modernoko museo nazionaleko zuzendari izan zen, eta hainbat erakusketa antolatu zuen (besteak beste, Henri Matisseren marrazkiak eta eskulturak, 1975ean).
1976an, Picasso museoko antolamenduaren arduradun izan zen. 1984an, arte modernoko museo nazionaleko zuzendari izendatu zuten. New Yorkeko arte modernoko museoan ere lan egin zuen. Dimisioa eman zuen, eta lau urtez arte plastikoetako ordezkaritzarako aritu zen lanean. 1990ean, arte modernoko museora itzuli zen, eta, 1991n, bertako lehendakari izendatu zuten. Zentroaren alderdi administratiboa berritzea izan zuen helburu azken urteetan.
Glastonburyko dorrea
Gaur egun muino honen gainealdean ikus daitekeen dorrea 1275an lurrikara batek suntsitutako St. Michael Church monasterioaren zatia da.
Olvés
Olvés (aragoieraz Olbés) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 120 biztanle zituen 22,33 kilometro koadroko azaleran. Calatayudeko Erkidegoan dago.
Pilar Alonso Ibañez
Ibilbidea
1980an Euskalerriaren Adiskideen Elkartean sartu zen. 1989ko maiatzaren 31n aurkeztu zuen bere sarrerako lana, Fosilak, arkeologia, tradizioa eta Pipaonen historia izenburuarekin. 1981ean Usatxi dantza taldea jarri zuen martxan. Pipaongo Usatxi Kultur Elkarteko lehen arduraduna izan zen. Elkarte honen jardueren artean, paper nabarmena izan zuen ohitura eta tradizioen berreskurapenean: Dantzak, El Cachupín eta San Rokeko sua, Arrontxitako erromeria, Loza, Lagran eta Pipaonen arteko Gurutze eguna, Sahagi erreketa, Arran diana..
1994ko ekainaren 18an, La Alondra Alegre de Pipaón ezizenarekin ezaguna Pilar Alonsoren amets handienetariko bat bete zen: Pipaongo Usatxi Etnografia Museoaren inauguratu zen. Berak Pipaonen bildu eta gordetako pieza etnografikoen bildumaren emaitza.
2008an Parteras y comadronas liburua aurkeztu zuen. Liburu honetan 1925etik laurogeita hamarreko hamarkadara arteko parteren elkarrizketak eta argazkiak bildu zituen.
Adostasun neurri
Estatistikan, adostasun neurriak balorazio metodo edo epaile ezberdinen arteko adostasuna neurtzeko erabiltzen dira, hainbat elementu edo objekturi buruz emandako balorazioei buruz. Ohizkoak dira giza ezaugarri bati buruz epaile edo balorazio metodo ezberdinek ematen duten neurketa fina den erabakitzeko azterketan. Fenomeno baterako egin daitezkeen neurketen zehaztasuna (ez ordea baliozkotasuna) aztertzeko ere erabil daitezke. Adibidez, haizearen norabidea jasotzeko orduan bi neurketa tresnen artean adostasun txikia bada, bietako bat gutxienez oker dagoela erabaki behar da, baina adostasuna handia izanda ere, ezingo da baieztatu neurketa tresnak baliozkoak direnik, norabidea ongi neurtzen denik alegia.
Pontypool
, 'Pont-y-pŵl', Galesko udalerri eta komunitate bat da, Torfaen eremuan.
2011ko erroldaren arabera 35.477 biztanle zituen.
El Borge
El Borge Málagako udalerria da, Axarquía - Costa del Sol eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.046 biztanle zituen.
Takifugu oblongus
Takifugu oblongus Takifugu generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Nactus
Nactus Gekkonidae familiaren barruko narrasti genero bat da. Ozeanian bizi dira, Molukak eta Maskareinetan.
Cité du Vin (Bordeleko tranbia)
Cité du Vin Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Bordele udalerrian dago.
Villard-Saint-Sauveur
Villard-Saint-Sauveur Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villard-Saint-Sauveur udalerrian erroldatutako biztanleak 647 ziren. Familiak 264 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 104 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 92 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 450 ziren, horien artean 342 aktiboak ziren eta 108 inaktiboak ziren. 342 pertsona aktiboetatik 315 lanean zeuden (165 gizon eta 150 emakume) eta 28 langabezian zeuden (14 gizon eta 14 emakume). 108 pertsona inaktiboetatik 52 erretiraturik zeuden, 36 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villard-Saint-Sauveur udalerrian 271 unitate fiskal zeuden, 675 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.113,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 26 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 3 margolariak ziren eta 1 jatetxe.
2000. urtean Villard-Saint-Sauveur udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Sara Hector
Sara Maria Hector (Sandviken, 1992ko irailaren 4a) eskiatzaile suediarra da. 2022ko Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen Alpetar eskiko eslalom erraldoia proban.
Villard-Saint-Sauveur
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sara Hector
Ibilbidea
16 urterekin egin zuen debuta Munduko Kopan, Suediako Åre herrian hain zuzen ere eta 2011n Gazte mailako Munduko txapelketa irabazi zuen. Suitzako Crans-Montana eski estazioan jokaturiko Eslalom erraldoia proban izan zen. Hurrengo urtean zilarrezkoarekin konformatu behar izan zuen.
2011n bertan nagusien Munduko Txapelketan parte hartu zuen Suediako taldearekin eta brontzezko domina eskuratu uzten. Munduko Kopako aurreneko garaipena 2014ko abenduan izan zuen Kühtai Saddleko eslalomean, Austrian. Urte berean Sochiko Neguko Olinpiar Jokotan hartu zuen parte baina emaitza apalak izan zituen, 25.a jeitsieran eta 21.a Super G proban.
2018ko Pyeonchangeko Jokoetan 10. egin zuen eslalom erraldoian.
Emaitzarik onena Pekingo Olinpiar Jokoetan lortu zuen, Eslalom erraldoian urrezko domina kolkoratu baitzuen. Suediar batek irabazten zuen aurreneko eslalom olinpikoa izan zen 1992az geroztik. 2021-2022ko Munduko Kopan ere hiru garaipen eskuratu ditu, Courchevelen, Kranjska Goran eta Plan de Coronesen.
Trino
Trino Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Trinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tipula
Tipula edo kipula (latinetik: cepula 'tipula txikia') Allium cepa L., bi urteko landare bat da, lurpeko zurtoin motza duena. Liliazeoak familiakoa da, baratxuria eta porrua bezala. Bizi zikloari dagokionez, lehendabiziko urtean erraboila jangarria sortzen du. Bigarren urtean aldiz, erditik sortzen den zurtoin loreduna. Honek borla itxura izan ohi du, kolore zuridun petaloek hainbat hazi dituen kapsula osatzen dute. Tipularen erraboila landarearen hostoen oinalde lodienek eratzen dute, hosto bakoitzak erraboilaren geruza bat eratzen du.
Jatorria eta historia
Amerikar a aurkikuntza garaian iritsi zen. Kolonen gizonek eraman zituzten lehenengo tipulak Ipar Amerikara. Bertan landarearen antzeko aldaerak aurkitu zituzten, Alliu triococcum izenekoa esaterako. Aipatutako landare honen erraboila ere sukaldaritzarako erabiltzen zuten dagoeneko 1492. urterako.
Landarea
Tipula Liliazeoen familiakoa da eta Allium Cepa da bere izen zientifikoa. Bi urteko landarea da, hau da, bere zikloak bi urte irauten ditu. Lehenengo urtean erraboila eratzen du, eta beste urte batez soroan landatuta utziz gero loratu egiten da. Sustrai zuri ugariz osatuta dago. Erraboilaren oinarrian zanpatutako masa bat aurkitzen da, diskoa izenekoa. Honek bat egiten du landarearen zurtoinarekin. Diskoaren gainean aurkitzen dira orriak edo geruzak, bi zatitan bereizi daitezkeenak. Beheko aldeari geruza inguratzailea deritzogu. Orri hauek diskoa inguratzen dute, hosto lodi eta haragitsuen bitartez. Kanpoko orriek, berriz, erraboila babesteaz arduratzen direnak, kolore ilunagoa hartzen dute. Landareen bigarren urtean diskotik zurtoin bat ateratzen da, eta zurtoin horren muinean loreak sortzen dira. Zurtoinak 30 cm-tik metro baterainoko altuera har dezake. Loreak mintz zurixka batez estalita dagoen masa globoso eta koniko batean biltzen dira.
Tipularen haziak beltzak eta biribilduak dira. Gramo batean 250 hazi daude gutxi gorabehera. Uztari dagokionez, hostoak erabat ihartu zaizkionean, ukitu eta karraska egiten dutenean, biltzeko pronto dago tipula. Uztail bukaeran edo abuztu hasieran gertatzen da hau gehienetan. Sasoi lehorreko egun bero bat aukeratu, lurretik buruak atera eta eguzkitan utzi behar dira. Bustitzeko arriskua izanez gero, aterpean zabal-zabal eginda jartzea gomendatzen dute. Guztiz lehorra dagoenean, sustraietako lurra kendu eta sareetan lokarri bati lotuta zintzilik utzi behar da aire librean dagoen toki fresko batean.
Kontserbazioa
Tipulak etxean edo ganbaran nahiko luze iraun dezake. Horretarako leku lehor ilunean gordetzea komeni da eta, ahal bada, Hasier Etxeberria gastronomoaren gomendioz, patatetatik urrun, "erraz asko hondatzen baitira haien ondoan". Era berean, hobe da lurrezko ontzietan edukitzea tipulak, eta ez zurezkoetan, zurak ere errazago ustelarazten baititu barazki hauek. Era berean, hozkailuan ez gordetzea gomendatzen da, usainez eta ustelduraz kutsa baititzakete inguruko jakiak. Usteltzen hasiak diren tipulak apartatzea ere komeni da, bestela sorta guztua hondatu daitekeelako.
Nemuroglanis furcatus
Nemuroglanis furcatus Nemuroglanis generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Tipula
Taxonomia
Tipularen landarea (Allium cepa), erraboil tipula edo tipula arrunta bezala ere ezaguna. Allium generoko espezierik hedatuena da. Carl Linnaeus ek lehen aldiz deskribatu zuen bere 1753ko Species Plantarum obran. Bere historia taxonomikoan hainbat sinonimo agertu dira:
Tipula motak
Zalantzarik ez dago tipula dela munduan gehien hedatu den jakietako bat, kontinente guztietan erabiltzen da sukalderako, ia munduko herrialde guztietako gastronomien parte eta oinarri da. Nahiz eta guztiak izen batean bildu, mota desberdinetakoak daude, eta hauek kolore, tamaina eta zaporeagatik bereizten dira bata bestetik.
Zikloi
Motak
Zikloi hitza orokorra denez, meteorologoek ez dute erabiltzen mota bakoitzeko zikloiak bere izen propioa duelako:
Zikloi estralurtarrak
Lurran ez ezik peste planetetan ere zikloiak daude. Adibidez, Neptunoren "Orban Txiki Iluna" edo Jupiterren "Orban Gorri Handia" urakan handiak dira.
Tipula
Udaberriko tipula
Udaberriko tipula edo tipulina tipula arruntetik gehien urruntzen den aldaera da. Ez dute erraboil zehatzik eta 30 eta 80 cm zabalera bateko hosto moduko bat osazen dute. Tipula aldaera hau gordinik jateko bezalakoa da eta konbentzionalaren antz handia dauka zaporeari dagokionean. Hosto berde ilunek inguratzen dute erraboila, hosto zilindriko eta hutsek. Ohiko tipulak baino zapore handiagoa dauka eta gordinik jateko ez ezik sukaldeak lantzeko ere erabiltzen da, batez ere janari frijituak prestatzeko orduan. Izenak dioen bezala udaberrian agertzen dira eta lore horixkak izaten dituzte erraboilik ematen ez duten urtean.
Propietate sendoak ditu, honek inmunitate sistema indatzen du, bakterioen aurkako, antiseptikoa eta diuretikoak diren propietateak baititu.
Katalunian, calcotada plater ezaguna jaten dute, tipulinak erreta finean.
Tipula zuriak
Tamaina desberdinetakoak aurkitu genitzazke, ertain zein haindiak. Globularrak zein konikoak. Guztiek baina, azal zuri eta distiratsua dute erraboila inguratzen. Ehundura eta lehorra dute, eta larruazalaren azpian haragi zuri eta gardena. Tipula zuriak dira egokienak eta erabilienak gordinak zein sukaldatuta jateko, baita erre, saldeatu eta frijitzeko ere. Erabilera ohikoena entsaladetarako osagai bezala erabiltzea izaten da. Freskoak direnean, tipula zatitu eta entsalada batean nahastu baidaiteke.
Tipula horia
Erabilera askotako tipula gisa hartzen dute askok. Nazioarteko gastronomian aldaera erabilienetako bat da. Zaporeen arteko balantza oreka ona izan ohi dute, tamaina handia, babes kapa sendoa eta geruza mamitsuegatik da ezaguna. Erraboil txikia izaten dute eta gisatu eta gratinatuetan erabili ohi da gehienbat sukaldatzeko.
Tipula gorria
Tipula gorria eta horia oso antzekoak dira zaporeari dagokionez. Itxurari dagokioenean gorriaren geruzak ez dira hain samurrak, bai ordea haragitsuak. Freskoak direnean pikante puntu bat izan ditzakete, tipula mota hau entsaladak, saltsal eta bestelako errezeta gordina presatzeko erabiltzen da bereziki. Dastamenerako gozoa da, lurrin berezikoa, gordinik, entsalada edo ozpin oliotan bikain beratzen dena.
Euskal Herriko gastronomian, saltsa bizkaitarraren oinarria nagusia da txorizeroekin batera.
Colopus
Colopus Gekkonidae familiako narrasti genero bat da. Afrikako hegoaldean bizi dira.
Wang Wei
Wang Wei ({{lang-zh|t=王維||s=王维
Tipula
Tipula Vidalia
Tipula honek zapore astringentearen oreka aurkezten du bere goxotasun arinarekin. Xerra mehe eta apartekoa da entsaladetan edo ogitartekoetan zerbitzatzen da eta bere kolorea zuritik horiara izan daiteke.
Wang Wei
Biografia
"Buda olerkari" bezala ezaguna, Shanxi probintzian jaio zen. Tang dinastiako partaidea, poeta, musikari, margolari eta estatu-politikari ospetsua izan zen. 721. urtean azterketa inperialak gainditu zuen eta 758an zentsore inperiala izendatu zuten. Tang dinastiaren aurka sortu zen An Lushan militarraren erreboltan kargua galdu zuen. Erreboltariei ez laguntzeko gorra zenaren itxura egin zuen. Ondoren, kargua berreskuratu zuen eta ministro izatea lortu zuen. Bizitzaren azkeneko urtetan budista egin zen eta ermitau bezala bizi izan zen. Bizitzaren azkeneko hamar urtetan Ch'an Daoguang maisuarekin estudiatu zuen. 730an haren emaztea hil zen eta zen berriro ere ezkondu; horren ordez monasterio bat sortu zuen.
Tipula
Tipulatxa
Aparteko izendapena jasotzen du barazki honek, izatez tipulatxa aparteko espeziea baita, Allium ascalonicum, eta ez tipulina eta beste barietateak bezala Allium cepa.
Wang Wei
Margolaria
Nahiz eta bere lanak galduak egon, haren ospea handia da. Bereziki paisaiak margotzen zituen. Haren garaikideen artean eragin handia izan zuen.
Tipula
Onurak
Tipula sukaldean hamaika modutara erabiltzen da. Gure gastronomiako errezeta askok eramaten dute tipula, eta zaporez gozoa izateaz gain hainbat onura ditu osasunarentzat.
Esaterako, odolean dugun glukosa maila jaisten laguntzen du. Barazki eta fruta askok dute onura hau, baina tipulak handiagoa. Honegatik, diabetesa dutenen artean oso jaki komuna da. Bitamina eta mineral ugariei esker, immunitate-sistema indartzen laguntzen du, eta honela arnas infekzio edo gaixotasunei aurre egiteko prestatzen du. Gainera, tipula gordinaren kontsumo erregularrak erreakzio alergikoak moteltzen ditu; izan ere, histaminaren ekoizpena geldiarazten du. Histamina organismoko zelula batzuetako substantzia kimiko bat da, doministikuak eragiten dituena. Arraroa eta ez oso atsegina badirudi ere, batez ere usainagatik, tipularen zukua da azala kentzeko erremediorik onenetako bat, kaspari aurre egiten laguntzeaz gain, ile-galera gutxitzea ere ahalbidetzen du. Egin behar duzun gauza bakarra tipula zati bat buruko ile-larruaren kontra igurztzea da. Tipula larruazaleko ezpurutasunak kentzeko tratamendu gisa erabiltzen da, sakonean garbitzen delako eta zahartzea atzeratzen duelako. Lehenik zukua ateratzen da, eta gero aurpegian aplikatzen da.
Tipula Euskal Herrian
Greziarren eta erromatarrek zabaldu zuten batez ere tipula Europar lurretara. Erromatarrek ekarri zutelarik,  jakiaren Euskarazko izena ere latinetik datorrela ondorioztatu dezakegu. Tipularen izen nagusika latinezko forma baten maileguak dira euskaraz. Mendebaldean kipula esan ohi zaio, Euskal Herriaren erdialdeko euskalkietan tipula eta Zuberoan batez ere uñhu, ] frantsesezko formatik (oignon). (ikus isoglosen mapa).
Begi sumindura
Tipula zatitzean, honen zelulak apurtu egiten dira, barruko entzimak askatuz. Hauen artean aliinasak aurkitzen dira, aminoazido sulfoxidoak apurtzen dituztenak azido sulfonikoak eratuz. Hauek tipula zatitu eta berehala sin-propanetial-S-oxido izeneko gasa isurtzen dute. Gas honek begietan dugun mukosaren urarekiko erreakzioa egiten du, begien sumindura edo negarra eraginez.
Tipula karamelizatua
Lagungarri bezala erabili ohi da europako sukaldaritzan. Errezeta gozoa da, erraz egitekoa. Tipula karamelizatua edo tipula konfitatua plater askorekin erabiltzen den goarnizio mota da. Azukrearekin edo azukrerik gabe prestatu daitekena.
Tipula uztailak
Tipula kurruskari uztaiak oso jaki ezaguna da Estatu Batueta, janari lasterreko edozein jatetxetan aurki dezakezu. Errezeta erraza den arren, batzuek zailtasunak izaten dituzte benetan kurruskari irteteko. Partekatzeko plater gisa ateratzen da gehienetan, eta finean tipula arautzaztatua da.
Tipula sopa
Frantziarra errezeta da izatez, nahiz eta mundu guztian prestatzen den. Oso ohikoa da gabonetako bazkarietan lehenengo plateraren postua betetzea.
Andesites
Andesites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Berriasiarrean. , hau da, orain dela 145 milioi urte inguru.
Tapouko Behe Tontorra
, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.124 metroko garaiera du. Frantziako Pirinio Garaiak eta Espainiako Huesca probintziaren artean dago.
Rieulay
Rieulay Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Rougé
Rougé bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Bretainia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Rieulay
Biztanleria
2007an Rieulay udalerrian erroldatutako biztanleak 1.421 ziren. Familiak 510 ziren, horien artean 98 pertsona bakarrekoak ziren (33 bakarrik bizi ziren gizonak eta 65 bakarrik bizi ziren emakumeak), 175 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 192 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 45 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Rougé
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Rieulay
Etxebizitza
2007an 543 etxebizitza zeuden, 517 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 527 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 517 etxebizitza nagusietatik 401 bere jabearen bizilekua ziren, 103 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 16 etxek bi zituzten, 78 etxek hiru zituzten, 120 etxek lau zituzten eta 301 etxek bost zituzten. 428 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 226 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 224 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Rougé
Etxebizitza
2007an 982 etxebizitza zeuden, 860 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 86 hutsik zeuden. 941 etxeak ziren eta 38 apartamentuak ziren. 860 etxebizitza nagusietatik 677 bere jabearen bizilekua ziren, 175 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 59 etxek bi zituzten, 131 etxek hiru zituzten, 244 etxek lau zituzten eta 418 etxek bost zituzten. 650 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 322 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 456 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Rieulay
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 898 ziren, horien artean 634 aktiboak ziren eta 264 inaktiboak ziren. 634 pertsona aktiboetatik 564 lanean zeuden (305 gizon eta 259 emakume) eta 71 langabezian zeuden (35 gizon eta 36 emakume). 264 pertsona inaktiboetatik 74 erretiraturik zeuden, 94 ikasten zeuden eta 96 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Tour T1
Tour T1 (euskaraz: "T1 dorrea"), Frantziako Courbevoie hiriko La Défense finantza barrutian dagoen bulego eraikin bat da. Jatorrizko etxeorratza 2008an eraiki zen eta 185 metro zituen.
Rieulay
Diru sarrerak
2009an Rieulay udalerrian 510 unitate fiskal zeuden, 1.401 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.745 euro zen.
Rougé
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.389 ziren, horien artean 1.056 aktiboak ziren eta 333 inaktiboak ziren. 1.056 pertsona aktiboetatik 973 lanean zeuden (548 gizon eta 425 emakume) eta 83 langabezian zeuden (43 gizon eta 40 emakume). 333 pertsona inaktiboetatik 116 erretiraturik zeuden, 107 ikasten zeuden eta 110 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Olivier Boumal
Olivier Boumal (1989ko Irailaren 17a - ) Kamerungo futbolaria da.
Rougé
Diru sarrerak
2009an Rougé udalerrian 869 unitate fiskal zeuden, 2.263 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.006 euro zen.
Rieulay
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 48 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Rougé
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 71 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 21 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Rieulay
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe, 3 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
Rougé
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 28 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 funeraria, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 5 igeltseroak, 4 margolariak, 5 zurginak, 2 iturginak, 4 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
Rieulay
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Rougé
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak eta 1 harategia zen.
Rieulay
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Rieulay udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 252 hektarea erabiltzen.
Brachypetersius gabonensis
Brachypetersius gabonensis Brachypetersius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Rougé
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Takifugu obscurus
Takifugu obscurus Takifugu generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Berkeley (Kalifornia)
Berkeley Kaliforniako hiri bat da. Alameda konderrian kokatua dago. 2010ean 112,580 biztanle zituen, 27.1 kilometro koadrotan banatuta.
Rougé
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rieulay
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1  eta botika 1  bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gonocephalus liogaster
Gonocephalus liogaster Gonocephalus generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Argentiniceras
Argentiniceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Berriasiarrean. , hau da, orain dela 145 milioi urte inguru.
David Holmes (musikaria)
David Holmes (1969ko otsailaren 14a) Ipar Irlandako DJ, musikari eta konposatzailea da.
10 anai arrebatan gazteena zen, Holmes 15 urterekin DJgintzan bere jaiolekua den Belfast hiriko tabernetan hasi zen. 1992an Ashley Beedlekin batera "DeNiro" bere lehenbiziko abestia kaleratu zuen. 1990eko hamarkadaren erdialdera Belfast Art College ikastetxeko Sugar Sweet eta Shake Yer Brain gau klubetan goraipamena eta arrakasta izan zituen.
Filma askotako musika banden barnean sartu diren abestiak sortu ditu, denetan ezagunenak Steven Soderbergh zuzendariaren Ocean's Eleven (2001), Ocean's Twelve (2004) eta Ocean's Thirteen (2007) filma trilogiaren soinu bandetako abestiak. Baina baita filme hauetako soinu bandena ere: Resurrection Man (1998), Out of Sight (1998), Buffalo Soldiers (2001), Analyze That (2003), Code 46 (2003), Stander (2003), The Good German (2006), Hunger (2008) eta The Girlfriend Experience (2009).
U2, Doves, The Manic Street Preachers, Primal Scream, Page and Plant eta Ice Cube bezalako taldeekin batera elkarlanean aritu izan da.
Aberbargoed
2011ko erroldaren arabera 9.184 biztanle zituen.
Campillos
Campillos Málagako udalerria da, Comarca de Antequera eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 8.543 biztanle zituen.
Nemuroglanis lanceolatus
Nemuroglanis lanceolatus Nemuroglanis generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Gayita
Gayita fosfato motako minerala da eta dufrénite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Gayita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.
Tronzano Vercellese
Tronzano Vercellese Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Tronzano Vercellesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Giancarlo Neri
Giancarlo Neri (Napoli, Italia, 1955 - ) italiar eskultorea da. Bere lanik ezagunena Idazlea da, 9 metroko altuerako egurrez estalitako altzairuzko mahaia eta aulkia zurez, idazlearen blokeoaren alegoria bat. Erroman eta Hampstead Heathen aurkeztu zen, Londresen, 2005ean.
Lehenago futbol profesionala jokatu zuen American Soccer Leagueko New York Apollo taldean.
Tapouko Goi Tontorra
, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.136 metroko garaiera du. Frantziako Pirinio Garaiak eta Espainiako Huesca probintziaren artean dago.
Klimatologia
Klimatologia klima aztertzen duen zientzia da.
Meteorologiarekin duen harremana
Meteorologiak ez bezala, klimatologiak atmosferaren aldaketak epe luzera ikertzen du. Hau da, meteorologia fenomenoen aldizkakotasuna urte eta milurtekoetan zehar ikertzen du. Klimatologoek klimen ezaugarriak eta aldakorrak egiten dituzten egileak ikertzen dituzte, etorkizuneko klima aldaketa iragartzeko. Hori egiteko, klima-ereduak erabiltzen dituzte.
Historia
Agian klima ikertzeko lehendabiziko zientzialaria Erdi Aroko Txinan bizi zen Shen Kuo (1031-1095) zen. Honek harri bihurtutako banbuetan Yanzhou (gaur egungo Yan'an, Shaanxi probintzian) bere bizilekuaren urtaro lehorrak ikusi zituen.
1686 Edmund Halleyk Hego Hemisferioko haizeen mapa argitaratu zuen. Benjamin Franklinek Golkoko itsaslasterra aurkitu zuen. Francis Galtonek antizikloi hitza asmatu zuen. Baina Helmut Landsberg izan zen klimatologia modernoaren sortzailea, estatistika-azterketa erabiltzeari ekin zionean.
Jabulani Linje
Jabulani Linje (1994ko Azaroaren 7a - ) Malawiko futbolaria da.
Les Hangars (Bordeleko tranbia)
Les Hangars Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Bordele udalerrian dago.
Beistegui Hermanos
Beistegi Hermanos edo BH Eibarren (Gipuzkoa) sortu zen lantegia da. Gaur egun egoitza eta lantegi nagusia Gasteizen daude.
Historia
1909. urtean, Juan Beistegui eta Cosme Beisteguik Beistegui Hermanos deitutako pistolagintzarako lantegia sortu zuten Eibarren.
1929an, lantegi honek, armagintza utzi eta bizikletagintzari ekin zion. Ondoren, lantegiak bere txirrindularitza taldea sortu zuen haien bizikletak jakitera emateko.
1955ean motozikleta egiten hasi ziren eta 1959an, Gasteizera joan zen lantegia.
Gaur egun, Ciclo Europe enpresa barruan dago Peugeot, BCH eta Gitaneren arteko enpresa-partzuergoan.
Blaesodactylus
Blaesodactylus Gekkonidae familiaren barruko narrasti genero bat da. Madagaskarren bizi dira.
Anar
Anar, Tolkienek, bere Erdialdeko Lurraldeari buruzko legendarium ospetsuan, Eguzkia izendatzeko erabiltzen duen izena da.
Eguzkia, Anar, Anor, Vasa Suzko Bihotza, Aurpegi Horia eta Eguneko Izarra ere deitua, Vardak sortu zuen, hasiera batean Lurra argiztatzen zuten Valinorreko Bi Zuhaitzak suntsituak izan ondoren, eta Laurelinen, urrezko zuhaitzaren azken frutua erabiliz egin zuen, Aulëk eraikitako txalupa batean jarriz, Arien boteretsuak tripulatzen zuena.
Hala sorturiko eguzkia, zerutik gidatua izan zen, Valinorren gainetik eta Mendebaldeko Itsasoa baino haratago, eta, honegatik, lehen egunsentia, Mendebaldean ikusi zen, eta ez Ekialdean, gaur egun gertatzen den bezala.
Eguzkiak igortzen zuen argiak, lurra biziz elikatu zuen, denbora luzean ilunpean egon zirenak, Melkorrek Valarren Lanparak suntsitu zituenetik. Eguzkiaren argiak, itxaropena eman zien elfoei, esnatu zirenetik, soilik izarren argipean bizi izan zirenak. Baina, eguzkia Mendebaldean jaiotzen zen bitartean, lehen gizakiak, Erdialdeko Lurraldearen mendebaldean esnatu ziren, eta, honela, zeruan argi egiten zuen argi berria, munduari buruz izan zuten lehen irudia izan zen. Gertaera honen ondorioz, elfoek, gizakiak, "Eguzkiaren haurrak" deitzen dituzte.
Lehen unetik, baita Eguzkiaren Hirugarren Aroan ere, eguzkiaren argiak botere handia du izaki gaiztoen eta ongiaren etsaien aurka. Adibidez, orkoak, eguzkiaren argiarekin ahuldu egiten ziren (handik denbora batera, Saruman eta Sauronek, euren arteekin, hau gainditzeko modua aurkitu zuten arren). Argi honek beronek, Trolak harri bihurtzeko ahalmena zuen.
Mendebaldean lehen egunsentia gertatu ondoren, Vardak, Eguzkia betirako zeruan egongo zela erabaki zuen, bere lagun Ithil (Ilargia)rekin batera. Baina Lorien eta Estëk, Vardari halakorik ez egiteko esan zioten, honela loa eta atsedena mantentzeko, eta egun horretan ezkutatu zen Eguzkia lehen aldiz, Ekialdetik berragertzeko gaur egun bezala.
Oharra: Tolkienen mitologian, euskal mitologian bezala, eguzkia, emakumezkoa da, emakume Maia bat zen eguzkia doan txalupa tripulatzen zuena.
Kanpo estekak
Sun and Moon (Middle-earth)
Gonocephalus mjoebergi
Gonocephalus mjoebergi Gonocephalus generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Brachypetersius huloti
Brachypetersius huloti Brachypetersius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Nemuroglanis mariai
Nemuroglanis mariai Nemuroglanis generoko animalia da. Arrainen barruko Heptapteridae familian sailkatzen da.
Takifugu ocellatus
Takifugu ocellatus Takifugu generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Guaro
Guaro Málagako udalerria da, Valle del Guadalhorce eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.230 biztanle zituen.
Takifugu orbimaculatus
Takifugu orbimaculatus Takifugu generoko animalia da. Arrainen barruko Tetraodontidae familian sailkatzen da.
Crossobamon
Crossobamon Gekkonidae familiaren barruan sailkatutako narrasti genero bat da. Asiako hainbat lekutan bizi dira.
Mandaperrexil
Daucus carota edo mandaperrexila Apiaceae familiako landare biurterokoa da. Bere barietate etxekotua azenarioa da. Barazki luze, haritsu eta laranja kolorekoa da.
Landarea Afganistandik datoz, baina Mediterraneo arroan Kristo aurretik bi mila urte inguruan ere lantzen zuten. Arabiarrek kuminoa eta oliba olioa botatzen zioten, eta gaur egun ere hala egiten jarraitzen dute Magrebeko herrialdeetan.
Zimitz marraduna intsektu arrunta gure mendietan mandaperrexiletan ikusi ahal da batik bat.
Aspidoceras
Aspidoceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikotik Kretazeora bizi ziren, Oxfordiarretik Berriasiarra, hau da, orain dela 145 milioi urte inguru.
Atlapetes fulviceps
Atlapetes fulviceps Atlapetes generoko animalia da. Hegaztien barruko Emberizidae familian sailkatua dago.
Biggs (Kalifornia)
Biggs Kaliforniako hiri bat da. Butte konderrian kokatua dago. 2010ean 1,707 biztanle zituen, 1.7 kilometro koadrotan banatuta.
Anders Aplin
Anders Aplin (1991ko ekainaren 21a - ) Singapurko futbolaria da.
Valduggia
Valduggia Italiako udalerri bat da. Vercelliko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Valduggiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Saint-Caprais (Lot)
Saint-Caprais Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Caprais udalerrian erroldatutako biztanleak 79 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 45 ziren, horien artean 32 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 32 pertsona aktiboetatik 30 lanean zeuden (15 gizon eta 15 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Caprais udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 210 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Estë
Estë, Jentila eta Nekearen eta zaurien Sendatzailea (Estë "the Gentle", "the healer of hurts and of weariness" jatorrizko ingelesezko bertsioan) bezala ere ezaguna, Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da, idazlearen hil ondorengo lana den Silmarillionen agertzen dena. Valierretako bat da, Valarren damak, eta Irmoren emaztea.
Bere lorategietan, Lorienen lorategietan bizi da, Valinorren. Beti grisez jantzita doa, eta, egunean zehar, Lorellin lakuko uhartean lo egiten du.
Estëk, "atsedena" esan nahi du. Sendapenaren eta lasaitasunaren anderea da, nekea eta ezinegona kentzen dituena.
Izaro Elorza
Izaro Elorza Arregi (Oñati, Gipuzkoa, 1983ko urriaren 28a) Oñatiko alkatea da. 2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, EH Bildu koalizioaren izenean alkate hautatu zuten, hamar boto lortu zituen Izaro Elorzak eta zazpi EAJko Ainhoa Galdosek.
2023ko ekainaren 17an Oñati udalerriko alkate bilakatu zen, bigarren aldiz, 2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz.
Oñatin jaio, hazi, hezi eta bizi den bi umeren ama da. Bilbon Telekomunikazio-ingeniaritza ikasi zuen. Gradu Amaierako Proiektua aurkeztu aurretik lanean zebilen Iberdrolan. Arrasaten MVE enpresan zuzendaritza tekniko eta ingeniari lanetan dabil.
Cours du Médoc (Bordeleko tranbia)
Cours du Médoc Bordeleko tranbiaren geltoki bat da, Bordele udalerrian dago.
Brachypetersius notospilus
Brachypetersius notospilus Brachypetersius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alestidae familian.
Ferris Bueller's Day Off
Ferris Bueller's Day Off (euskaraz Ferris Buellerren Jaieguna), 1986ko John Hughes estatubatuarrak zuzendutako nerabe komedia film bat da. Matthew Broderick, Mia Sara eta Alan Ruck aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEB, Chicago, Ferris Bueller (Matthew Broderick) hiriaren hegoaldeko institutu bateko 17 urteko ikasleak bere gurasoak etxetik kanpo daudela baliatuz oporrak aurreratu eta klasetatik piper egitea erabaki du. Ordurarte egin ez zitzazken gauzak egiteko egun oso batetaz gozatzeko prestaketak zehatz-mehatz burutu ditu. Horretarako, noski, Cameron Frye (Alan Ruck) lagunik onena eta Sloane Peterson (Mia Sara) neskalagunaren laguntza izango du.
Cabov
Cabov Eslovakiako udalerri bat da, Vranov nad Topľouko barrutian kokatuta. 15,69 km²ko azalera du eta 397 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1410. urtekoa da.
Esteropes
Esteropes, greziar mitologian, (grezieraz Στεροπης, Steropês, "tximista ematen duena"), Brontes eta Argesekin batera, Urano eta Gearen seme ziren Ziklopeen lehen belaunaldiaren zati da. Bekokiaren erdian begi bakarra zuten erraldoiak ziren, izaera oso beldurgarrikoak, artisau eta eraikitzaile bikain bezala ezagunak.
Hesiodoren arabera, indartsuak, burugogorrak eta "bapateko emoziodunak" ziren. Denborarekin, euren izenak, indarra eta boterearen sinonimo bihurtu ziren, eta bereziki ondo eginiko armei erreferentzia egiteko erabiltzen ziren.
Kanpo estekak
Cyclope
Godfrey Newbold Hounsfield
Godfrey Newbold Hounsfield (Nottinghamshire, 1919ko abuztuaren 28a - Kingston upon Thames, Surrey, 2004ko abuztuaren 12a) britainiar ingeniaria izan zen.
1951n Electrical and Musical Industries taldean hasi zen lanean, eta Medikuntza Ikerkuntzarako Saileko zuzendari izatera iritsi zen. X izpien tomografia konputerizatuaren teknika landu zuen, gorputzeko ehun zurien bereizmen handiko irudiak lortzeko. 1970ean gorputzaren lehen eskanerra egin zuen teknika hori erabiliz. Horretaz gainera, garrantzi handiko lanak egin ditu radar eta ordenagailuen gainean.
1979an Fisiologia eta Medikuntzako Nobel saria jaso zuen, Allan McLeod Cormackekin batera, tomografia axial konputerizatuan egindako lanarengatik. Harrezkero medikuntzarako irudi baliagarriak lortzeko teknikei buruzko ikerketak egiten jarraitu du, eta erresonantzia magnetiko nuklearraren erabilera zabaltzen ahalegindu da.
Rifeko Gerra
Rifeko gerra (Guerra del Rif), Marokoko gerra edo Afrikako gerra ere deitua, Rifen jazotako borroka bat izan zen, non bertako tribuek eta Rifeko Errepublika independenteak Espainia eta Frantziako inperio kolonialei aurre egin zieten 1911tik 1927ra. Marokoko Espainiar Protektoratua sortu zenetik Abd el-Krim errenditu arte iraun zuen.
Espainiako gobernuek kintak edo nahitaezko soldadutza baliatu zuten gerrillariei eta bertako herritarrei gailentzeko, hala Katalunian nola Hego Euskal Herrian (eta gutxiago beste lurralde batzuetan) protestak harrotu zituena, baita zentsura ere hedabideetan. Euskal eta katalan abertzaleak eta sozialistak zein komunistak agertu ziren gerraren edo/eta gerra politika zehatz horren kontra. Gerrako porrotek eta haren kontrako protesta giroak Miguel Primo de Riveraren estatu kolperako bidea zelaitu zuten.
Gerraren berezitasun handietako bat erabilitako krudelkeria txundigarria eta Rifeko herriaren kontrako espainiarren izu indiskriminatua izan zen, tartean zela Lehen Mundu Gerran asmaturiko arma kimikoak. Bertan borrokatu, zaildu eta sorgortu ziren 1936ko estatu kolpeko militar asko, hala nola Francisco Franco, Queipo de Llano eta Emilio Mola, besteak beste.
Erresistentziatik errepublikara
Espainia lurraldeotan oldartu zenetik, bertako herritarren erresistentzia aurkitu zuen. Lehen Mundu Gerran, espainiarrek herritar riftarrak esklabo lan baldintzetan baliatu zituzten harrobietan frantsesentzat mea erauzteko. Riftarrak matxinatu egin ziren. Borrokaldi gogorraren ondoren, Abd el-Krimen gerrillak espainiar armadari irabaztea lortu zuen Annualen 1921eko uztailean, 13.000 soldadu hilez.
Espainiar armadaren porrot horren ondorioz, Rifeko Errepublika aldarrikatu zuten, lau urtez iraun zuena. 1923an, Horacio Etxebarrieta euskal negozio gizonaren bitartekaritzaz Abd el-Krimekin egindako hitzarmenean, Rifeko gerlariek soldadu espainiar ugari askatu zituzten. Hala ere, Espainiako armadak ez zuen etsi, eta gerrari berrekin zion Miguel Primo de Riveraren diktadurapean. Espainiako armadak gerra ekimen bereziki krudel eta izugarria eraman zuen lurralde horretako biztanle eta gerlarien kontra (moros).
Bertan parte hartu zuen Francisco Francok, baita tiro batez barrabil bat galdu ere. Gerra kimikoaz gain (ikus behean), kanpotar armada horrek torturak, mutilazioak (buruak moztea, adibidez) eta askotariko oinazeak eragin zituen, Pilar Eyre kazetari eta idazleak Francoren biografian kontatzen duenez. Gainera, Uargako Guduaren ondoren (1925), frantsesek espainiarren alde esku hartu zuten gatazkan, Al-Hoceimako lehorreratzean gauzatu zutena. 1926rako, espainiar-frantses indarrek oinpean hartu zituzten Rifeko Errepublikaren indarrak, eta lurralde osoa azpiratu. 1927an, Abd el-Krimek men egin zuen, eta Espainiak berriz eskuratu zuen lurraldea.
Gerra kimikoa
I. Mundu Gerran Espainia eta Alemania lankidetzan ibili ziren armagintzan eta arma salerosketan eta, gerra kolonialean ere, lankidetza hori ez zen eten. Espainiako agintariak gas pozoitsua lortzen saiatu ziren, eta bi ofizialek Lüneburgeko gas pozoitsuko Breloh biltegiari bisita egin zioten Alemanian. Harreman on horien seinale, 1922an bi estatuek isilpeko itun bat sinatu zuten Madrildik gertu arma fabrika bat eraikitzeko, eta azala eta arnas sistema erretzen zuen gasa ekoizteko. Bitartean, Espainiako Alfonso XIII.ak eta bere armadak ez zuten Rifetik alde egin, tematu baizik.
Ohiko moduan bertako askatasunaren aldeko mugimendua ezin garaituz, gerra kimikoa erabiltzeari ekin zioten, hura herritarren kontra baliatuz, neurrigabe eta bereizketarik gabe. Hainbat iturriren arabera, espainiar armadak eguneko 1.680 bonba jaurti zituen, eta 127 bonbardaketa egin 1927 arte, iturri, ibai, azoka eta herrixketan, besteak beste. Rifeko herritarrek ez zuten defentsarik horren kontra, eta hamar milaka izan ziren larri zaurituak eraso kimikoen ondorioz, eta asko oinaze handien artean hil. Arma kimiko horien osagaiak fosgenoa, difosgenoa, kloropicirna eta ziape gasa ziren, zauri eta ondorio latzak utziz ingurumenean zein herritarren artean, gaurdaino.
Gerraren ondorioak
Gerra kimikoaren erabilerak arrakasta aurkitu zuen bilatzen zuen eraginerako. Izua zabaldu eta Rifeko erresistentzia ito zuten. Lurraldea berriz geratu zen Espainiaren mende, bertako herritarrek garesti ordainduta. Gerra honek basakerian zaildu eta sorgortu zituen gerora Espainiako estatu kolpea (1936) prestatu zuten militarrak (africanistas). Gerra kimikoaren berri laurogei urte geroago hasi zen azaleratzen. Espainiako estatuak, hala ere, ez du ardura politikorik onartu.
2005ean, Joan Tarda ERCko ordezkariak arma kimikoen erabilera hori ikertzeko proposatu zuen Espainiako Kongresuan, eta riftarren oroimen historikoa eta ohorea berreskuratzea, ERC, EAJ eta IUren aldeko botoez, eta 33 kontra, PP, PSOE eta une horretako gainerakoena. Halaber, Marokoko gobernuak debekatu egin zuen Rifeko Gerlako Biktimen Babeserako Elkartea (2011ko informazioa).
Gazeevita
Gazeevita mineral bat da eta zadovite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Gazeevita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.
Indigènes
Indigènes (euskaraz Ingigenak, بلديون‎, eta ingelesez eta gaztelaniaz Days of Glory izenburuaz kaleratu zen) 2006ko Rachid Bouchareb franko-aljeriar zinema zuzendariaren filma bat da. Bertan Sami Bouajila, Jamel Debbouze, Samy Naceri, Roschdy Zem, Mélanie Laurent eta Bernard Blancan aktoreak antzeztu zuten.
Filma honetako jatorrizko Indigènes izenburuak Frantziako kolonietako gudari natiboak izendatzeko erabiltzen zen ezizen bat izan zen, izendapen hau frantsesez gutxiespen edo diskriminazio izendapen gisa jo ohi da. Halere, Frantziatik kanpora izendapen honen benetako esanahia ulertuko ez zutela eta, filmaren egileek nazioartean «Days of Glory» izenburupean merkaturatu zen.
Argumentua
Filma Bigarren Mundu Gerran girotuta dago. Frantziar Indar Askeetako zati izateko erreklutatu berri dituzten magrebtar gudari talde baten nondik norakoak agertzen dira. Lehenbizi Afrikako Iparraldean, ondoren Italiako kanpainan eta azkenik Frantziako askapenean Alsazia eskualdean nazien aurka borrokatuko dira.
Filmean zehar Frantziaren alde eta alemaniarren aurka ausart eta kementsu borrokatuko den magrebtar talde honek ironikoki frantziarren arrazismoa eta esker txarra jasan beharko ditu.
Astidamia (Iolkoko erregina)
Astidamia izeneko greziar mitologiako pertsonaia hauk, Iolkoko erregina eta Akasto erregearen emaztea zen. Kreteo, Pelope edo Amintorren alaba zen. Akastok, Peleo, Ftiako errege zen Euritionen heriotzatik purifikatu zuen. Astidamia, Akastoren emaztea, Peleotaz maitemindu zen, baina honek arbuiatu egin zuen. Horregatik haserre, mezulari bat bidali zion Antigonari, Peleoren emaztea eta Eurtionen alaba zenari, Peleo, Akastoren alaba zen Esteropesekin ezkontzera zihoala esateko. Eta Antingonak bere buruaz beste egin zuen. Astidamiak, orduan, Akastori, Peleok bortxatu nahi izan zuela esan zion. Akastok, orduan, Peleo ehizara eraman zuen, bere ezpata gorde, eta, orduan, eraso zuten zentauro batzuen aurrean bakarrik utzi zuen. Kiron zentauro jakintsuak, Peleori bere ezpata itzuli zion, eta Peleok ihes egitea lortu zuen. Castor eta Poluxen laguntzarekin, Iolko arpilatu zuen, eta Astidamiari burua moztu zion, eta, orduan, bere armadarekin batera, Astidamiaren hondakinen gainetik pasatu zen. Akasto eta astidamia hilak zeuden, eta, erresumaren oinordeko, Jasonen seme zen Tesalo bihurtu zen.