cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Villeron
Biztanleria
2007an Villeron udalerrian erroldatutako biztanleak 715 ziren. Familiak 245 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 55 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 122 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 261 etxebizitza zeuden, 252 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 199 etxeak ziren eta 59 apartamentuak ziren. 252 etxebizitza nagusietatik 178 bere jabearen bizilekua ziren, 65 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 13 etxek gela bat zuten, 34 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 135 etxek bost zituzten. 201 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 94 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 143 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 535 ziren, horien artean 424 aktiboak ziren eta 111 inaktiboak ziren. 424 pertsona aktiboetatik 397 lanean zeuden (215 gizon eta 182 emakume) eta 27 langabezian zeuden (15 gizon eta 12 emakume). 111 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 61 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villeron udalerrian 239 unitate fiskal zeuden, 698 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.997 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Heidolsheim
Heidolsheim Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Villeron
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa eta 1 iturgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
Heidolsheim
Biztanleria
2007an Heidolsheim udalerrian erroldatutako biztanleak 471 ziren. Familiak 165 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 73 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Villeron
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kilkis (unitate erregionala)
Kilkis (Περιφερειακή ενότητα Κιλκίς) Greziako unitate erregionala da, Erdialdeko Mazedonian dagoena. Kilkis hiriaren inguruan dago.
Heidolsheim
Etxebizitza
2007an 180 etxebizitza zeuden, 163 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 151 etxeak ziren eta 27 apartamentuak ziren. 163 etxebizitza nagusietatik 136 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 34 etxek lau zituzten eta 97 etxek bost zituzten. 154 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 103 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Kilkis (unitate erregionala)
Kilkis bi udalerritan banaturik dago:
Heidolsheim
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 304 ziren, horien artean 224 aktiboak ziren eta 80 inaktiboak ziren. 224 pertsona aktiboetatik 211 lanean zeuden (111 gizon eta 100 emakume) eta 13 langabezian zeuden (7 gizon eta 6 emakume). 80 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 2 iturginak eta 1 argiketaria.
Esfenokoroa
Geometrian, esfenokoroa Johnsonen solidoetako bat da (J86).
Heidolsheim
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Heidolsheim udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 376 hektarea erabiltzen.
Esfenokoroa
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.
Formulak
aren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera a, gainazalaren azalera (A) eta bolumena (V) formula hauen bidez kalkula daitezke:
Heidolsheim
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Langnau im Emmental
Langnau im Emmental Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Demografia
Hona hemen biztanleriaren bilakaera:
Phyllastrephus flavostriatus
Phyllastrephus flavostriatus Phyllastrephus generoko animalia da. Hegaztien barruko Pycnonotidae familian sailkatua dago.
Nyingchi prefektura
Nyingchi Prefektura (tibeteraz:ཉིང་ཁྲི་ས་ཁུལ་; txinera sinplifikatuz: 林芝地区; pinyineraz: Línzhī Dìqū), Tibeteko eskualde autonomoan kokatutako prefektura da. Guztira, 164.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 113.964,8 kilometro koadroko azalera.
Botallack
, 'Bostalek', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.
Ozeta
Ozeta (Ozaeta ofizialki) Arabako iparraldeko herri bat da, Barrundia udalerriko herriburua. 224 biztanle zituen 2016an. 160-170 biztanle inguru zituen XX. mendean, baina XXI. mendearen hasieran populazioa hazi egin zen.
Mugakideak
Mugakide ditu iparraldean Elgeako herria, mendebaldean Marieta-Larrintzar, ekialdean Hermua, eta hegoaldean Maturana eta Gebara.
Ingurune naturala
Elgeako mendilerroaren oinean dago Ozeta, mendilerro hori iparraldean duela; Aldaia mendia (790 m), aldiz, herriaren hego-ekialdean dago.
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak 2 linea ditu herrian:
Dungiven gaztelua
Dungiven gaztelua, Ipar Irlandako Dungiven udalerrian dagoen gaztelu bat da, Derry konderrian.
XVII. mendean Ogilby anglo-irlandar familiak eraikiarazi eta bere egoitza izan zen, nahiz eta gaur egungo eraikin gehiena 1830eko hamarkadako zaharberritzean eraikia izan zen. Bigarren Mundu Gerran zehar AEBetako Armadari aterpe eman zion, eta 1950 eta 1960ko hamarkadetan dantzalekua izan zen.
Phoxinus septimaniae
Phoxinus septimaniae Phoxinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Shake It Up
Shake It Up (batzuetan Shake It Up! bezala ere estilizatua) Disney Channel telebista katearen jatorrizko telesaila da. 2010eko azaroaren 7an estreinatu zen Estatu Batuetan, eta 2013ko azaroaren 10an emititu zen saioaren azken atala. Telesailaren sortzailea Chris Thompson izan zen, eta Bella Thorne eta Zendaya antzezleek jokatu zuten protagonisten rola. Davis Cleveland, Roshon Fegan, Adam Irigoyen, Kenton Duty eta Caroline Sunshine aktoreek ere parte hartu zuten saioan.
Estratu
Estratu bat sedimentuak bereizten diren geruzetako bakoitza da geologian, eta estratigrafiak ikertzen ditu. Arroka sedimentario eta eurengandik datozen arroka metamorfikoetan arroka geruzak dute estratu izena hartzen. Beste fenomeno geologiko askok ere geruzak sor ditzakete, baina horiek ez dira estratuak (adibidez, metamorfismoan zehar sortzen diren geruzak, konpresio indarren ondorioz).
Estratuak normalean geruza horizontal gisa sortzen dira, estratifikazio geruzek mugatuak, eta hedadura zabala izan ohi dute. Indar ezbedinak direla eta (adibidez, orogenia), estratuak toles eta oker daitezke, hasierako horizontaltasuna galduz. Beheko geruza gazteagoa da goikoa baino. Deskribatzeko oina eta gaina terminoak erabiltzen dira alderik zaharrena eta berriena izendatzeko. Oinak eta gainak bi arrazoirengatik sor litezke: sedimentuen metaketa episodikoa delako (hau da, sedimentuen metaketan eten bat) edo, metaketa jarrai baten kasuan, estilo aldaketagatik (sedimentu ezberdinen erorketaren ondorioz).
Sailkapena
Bi gainazalen arteko distantziari lodiera deitzen zaio, eta lodiera mota ezberdinen arabera geruzen sailkapen bat egiten da:
Shake It Up
2012ko ekainaren 4an iragarri zen Shake It Up telesaileko langileak hirugarren denboraldia prestatzen zirela. Horrez gain, aurreko bi denboraldietan parte hartu zuen Kenton Duty aktore nagusiak telesailean ez zuela jarraituko adierazi zuten, baina atal batzuetan parte hartuko zuela. Hala ere, Kenton Duty ez zen hirugarren denboraldiko atal bakar batean ere azaldu. 2012ko urriaren 14an estreinatu zen hirugarren denboraldia, eta telesailaren azken denboraldia izango zela iragarri zen. Saioaren azken atala 2013ko azaroaren 10ean emititu zen.
Estratu
Geruzen formak
Bi geruza mota ezberdintzen ditugu itxurari so eginez: geruza tabularrak (taula itxurakoak) eta geruza lehiarkarak (lente itxurakoak).
Typhlacontias brevipes
Typhlacontias brevipes Typhlacontias generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Estratu
Geruza tabularrak
Bi geruza tabular daude.
Geruza lehiarkarak
Sei mota ezberdin daude. Bi gainazalak aipatu behar direnean, izendapena kronologikoki egiten da: hau da, lehenik gainazal zaharrena izendatzen da (oina) eta gero gazteena (gaina).
Shake It Up
Denboraldiak
Shake It Up telesailak hiru denboraldi izan zituen:
Milan Kučan
Milan Kučan (Križevci, Jugoslaviako Erresuma, 1941eko urtarrilaren 14a) esloveniar politikaria da. Esloveniako Errepublika independentearen lehenengo lehendakaria izan zen.
Biografia
Hamazazpi urte zituela, Jugoslaviako Alderdi Komunistako kide egin zen. Zuzenbideko ikasketak egin zituen Ljubljanako Unibertsitatean. Ikasketak amaituta, Komunisten Ligako zenbait taldetan aritu zen.
Lehen kargu publikoa Esloveniako Legebiltzarreko lehendakaritza izan zuen, 1978tik 1982ra. 1986ra arte, Esloveniak Komunisten Ligaren Lehendakaritza Federalean zituen bi ordezkarietako bat izan zen. Ligaren Esloveniako Batzorde Zentraleko lehendakari gisa lan egin zuen 1986tik 1989ra, eta komunista serbiarren asmo hegemonikoei aurre egin zien.
1989an, alderdi anitzeko hauteskundeak onartu zituen lehen buruzagi komunista izan zen. Urtebete geroago, Legebiltzarraren kontrola galdu zuen bere alderdiak, Demos koalizio antikomunistaren mesedetan, lehenengo hauteskunde libreetan. Hala ere, diputatuek Kučan hautatu zuten Esloveniako Errepublikako lehendakari. 1991ko ekainean, Esloveniako independentzia aldarrikatu zuen, eta, 1992ko abenduan, lehendakari hautatu zuten. 1997ko azaroan, hauteskundeak erraz irabazita, berriro hautatu zuten lehendakari (2002ra arte).
Gizarte estatus
Gizarte estatusa pertsona batek gizartean edo gizatalde batean duen lekua da; pertsona batek, beste pertsona batzuekiko, egitura jakin baten barnean duen egoera. Zenbait egilek gizartearentzat balio gehiago duten zeregin edo kategoriak ere "estatus" gisa ulertzen dute (adibidez generoa, arraza etab.) Estatusa gizarteko kideek duten sinesmenetan oinarritzen da. Definizioz, sinesmen horiek gizartearen kide gehienek partekatzen dituzte.
Hierarkian estatus altuagoa izatea abantailak eskuratzeko erabiltzen da sarri: baliabide gehiago eskuratzeko, lidergoa lortzeko edo beste mota batzuetako botereak erdiesteko. Estatusa ezartzen duten partekatutako sinesmen kultural horien ondorioz, baliabideen eta boterearen banaketa desorekatua gertatzen da eta boterea estatus gehiago duten pertsonengan metatzea gertaera naturala bailitzan hartzen da, eta horren ondorioz, gizarte estratifikazioa oinarritzat duten sistemak sortzen dira. Estatusean oinarritutako hierarkiak unibertsalak dira, gizarte ia guztietan ageri baitira, eta estatus altuagoko banakoei osasun, baliabide, eragin eta askatasun gehiago bermatzen diete.
Estatusen hierarkiei eusteko erabiltzen diren tresnak gehienetan sinbolikoak dira. Ikurren bidez, gizarteko kideek ezagutzen dute pertsona baikoitza zein mailatakoa den eta nola tratatu behar zaion. Ikur horiek izan daitezke, adibidez, ondasunak edo ikuspuntu sozialetik balio handikoak diren atributuak, esaterako ederra izatea. Estatusaren beste ikur bat aberastasuna edukitzea eta hura azaleraztea da, adibidez kontsumo handia erakutsita. Aurrez aurreko egoeretan, estatusa agerrarazteko beste modu batzuk daude, jokabideei lotutakoa, adibidez jarrera, emozioen kontrola edo hizkera asertiboa.
Altube
Altube Arabako iparraldeko herri bat da, Zuia udalerrikoa eta Zuiako kuadrillakoa. Altubeko mendatea (620 m) ohiko abiapuntua da Gorbeia mendira (1481 m) igotzeko. Lehen Monreal de Zuya izenaz ere ezaguna zen.
Kapital erotiko
Kapital erotikoa edo kapital sexuala, gizabanako edo gizatalde baten balio sozial metatua da, haien erakarpen sexualaren ondorioz gertatzen dena. Kapital beste formak bezala, kapital erotikoa moldagarria da, eta baliagarria izan daiteke beste kapital forma batzuk bereganatzeko ere, besteak beste, kapital soziala eta kapital ekonomikoa.
Altube
2007an, auzoak 29 biztanle zituen.
Garraioa
Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:
Kapital erotiko
Jatorria
Kapital erotikoaren terminoa Catherine Hakim britainiar soziologoak erabili zuen lehen aldiz 2000ko hamarkadaren hasieran. Haren ustez, kapital erotikoa Pierre Bourdieuk ezarri zituen kapital ekonomiko, kultural eta sozial kontzeptuen garapen bereizia da. Hakimen ustez, kapital erotikoak ez du loturarik klase sozialarekin eta era berean mugikortasuna soziala errazten du. Honek kapital erotikoa subertsibo bihurtzen du, izatez, indarrean dauden botere egiturak ahuldu eta deuseztatu egiten baititu.
Garrantzia
Catherine Hakimek azaltzen du kapital erotikoa eremu sexualaz harago doala, harreman pribatuetatik harago. Haren ikerketen arabera, kapital erotikoa garrantzitsua da zenbait eremutan, hala nola, komunikabideak, politika, iragarkiak, kirola, kultura, eta egoneroko elkarren arteko interakzio sozialean, eta ondorengo sei elementuetan oinarritzen da:
Catherine Hakimen kapital erotikoaren teoriak dio kapital erotikoa laugarren aktibo pertsonala dela, kapital ekonomikoarekin, kulturalarekin eta sozialarekin batera. Kapital erotiko hori geroz eta garrantzitsuagoa da gizarte modernoetan; orotar, emakumeek gizonezkoek baino kapital erotiko handiagoa dute, eta kapital erotikoak zenbait gizarte abantailak ditu, kasu honetan, emakumeen alde egiten dutenak. Kapital erotikoaren definizio hau eztabaidatua izan da zenbait soziologoen aldetik, izan ere, zenbaitzuk ez baitute ikusten kapital erotikoa banako baten jabego gisa, baliabide sorta baten antzera, baizik eremu sexualarekin lotura zuzenik ez duen eremu bat bezala.
Roquemaure (Tarn)
Roquemaure Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Roquemaure udalerrian erroldatutako biztanleak 354 ziren. Familiak 130 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 43 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 55 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 155 etxebizitza zeuden, 134 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 153 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 134 etxebizitza nagusietatik 110 bere jabearen bizilekua ziren, 19 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 82 etxek bost zituzten. 107 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 77 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 233 ziren, horien artean 183 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 183 pertsona aktiboetatik 174 lanean zeuden (100 gizon eta 74 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Roquemaure udalerrian 138 unitate fiskal zeuden, 372 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.163 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria eta 1 zurgina.
2000. urtean Roquemaure udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.360 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Thoor Ballylee
Thoor Ballylee, Irlandako Gort udalerritik hurbil dagoen dorretxe bat da, Galway konderrian.
Lee konderria (Hego Carolina)
Lee konderria (Lee County) Hego Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Bishopville da. 2010eko zentsuaren arabera 19,220 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Thoor Ballylee
XV. edo XVI. mendean De Burgo anglo-irlandar familiak eraikiarazi eta bere gotorlekua izan zen. Yeatsen Dorrea (Yeats' Tower) ezizenez ere ezaguna da, behinola William Butler Yeats poeta, antzerkigile eta idazle ospetsuaren jabetzakoa izan eta bertan bizi izan baitzen.
Seamus Heaney idazle eta Nobel Saridunak "Irlandako eraikin publiko garrantzitsuena" gisa deskribatu zuen.
Lee konderria (Hego Carolina)
Geografia
Lee konderriak 106,509 kilometro koadro ditu. Horietatik 272 ura dira. Beste 106,237 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 18,05 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 19,220 pertsonetatik 6,656 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 334 dira. 12,315 beltzak edo afroamerikarrak. 49 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 58 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 133 pertsonek kokatzen zuten.
Cortes de Arenoso
Cortes de Arenoso (valentzieraz Cortes d'Arenós) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Alto Mijares eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 349 biztanle zituen.
Castelo (Espírito Santo)
Castelo Brasilgo udalerri bat da, Espírito Santo estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Kios (unitate erregionala)
Kios (Περιφερειακή ενότητα Χίου, ahoskatua) Greziako unitate erregionala da, Ipar Egeon dagoena. Kios uhartearen inguruan dago.
Kios hiru udalerritan banaturik dago:
Draco (konstelazioa)
Nahiz eta oso handia izan, Dracok ez du izar bereziki distiratsurik. Herensugearen burua, Hercules eta Ursa Minorren artean dagoen izar lauki batek irudikatzen du.
Scorpaenodes quadrispinosus
Scorpaenodes quadrispinosus Scorpaenodes generoko animalia da. Arrainen barruko Scorpaenidae familian sailkatzen da.
Christian Geissler
Christian Geissler (Hanburgo, Alemania, 1928ko abenduaren 25a - 2008ko abuztuaren 26a) alemaniar idazlea izan zen.
Biografia
Teologia- eta psikologia-ikasketak egin zituen. 1953an katolizismora bihurtu zen, baina 1962an uko egin zion.
1965-1968 bitartean, Kürbiskern literatura aldizkariko editore kide izan zen. 1960ko hamarraldian, militante gisa, armak desagertzeko kanpainetan eta manifestazioetan parte hartu zuen. 1973an, Errepublika Federaleko presoen gorputz zigorraren aurkako batzordea sortu zuen.
Steindachnerina seriata
Steindachnerina seriata Steindachnerina generoko animalia da. Arrainen barruko Curimatidae familian sailkatzen da.
Makoto Kaneko
Makoto Kaneko (金子 誠, 1975eko abenduaren 9a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Helstroff
Helstroff Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Makoto Kaneko
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ventforet Kofu.
Helstroff
Biztanleria
2007an Helstroff udalerrian erroldatutako biztanleak 453 ziren. Familiak 152 ziren, horien artean 22 pertsona bakarrekoak ziren (9 bakarrik bizi ziren gizonak eta 13 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 18 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 163 etxebizitza zeuden, 154 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 9 hutsik zeuden. 157 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 154 etxebizitza nagusietatik 131 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 125 etxek bost zituzten. 141 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 60 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 81 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 289 ziren, horien artean 218 aktiboak ziren eta 71 inaktiboak ziren. 218 pertsona aktiboetatik 195 lanean zeuden (102 gizon eta 93 emakume) eta 23 langabezian zeuden (13 gizon eta 10 emakume). 71 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 32 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Helstroff udalerrian 163 unitate fiskal zeuden, 464 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.906 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Helstroff udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.512 hektarea erabiltzen.
Sumendi
Sumendia —izen teknikoz, bolkana— Lurraren edo beste planeta nahiz satelite baten gainazalean dagoen berezko irekidura edo arraildura da, barrualdean dauden solidoak edo jariakariak (gasak, lurruna, laba, errautsak) ateratzen uzten duena. Sumendi baten barrualdeko egiturak hiru oinarrizko osagai ditu: tximinia, gaiak irteteko bidea; kraterra, tximiniaren kanpoaldeko irtenlekua, eta magma galdara, magma osatzen den lekua. Magma igotzen denean, presioa gutxitu egiten da eta gasak askatzen dira. Gas horiek leherketa eragiten dute, eta leherketa handiagoa edo txikiagoa izaten da presioaren arabera. Harri urtuek laba jarioa osatzen dute; labak sumenditik irteterakoan 600-1000 °C bitarteko tenperaturara iristen da. Sumendien erupzioekin zerikusia duten gertakari geologikoen multzoari bolkanismoa esaten zaio. Sumendiak aztertzen dituen zientzia bolkanologia da.
Sumendiak egoeraren arabera sailkatzen dira: berriak, eta beste sumendiekin inolako zerikusirik ez dutenak, piztuak daudenak; itzaliak, baina aldian behin pizten direnak; eta iraungiak, antzinatik inolako bizi arrastorik izan ez dutenak. Sumendi gehienak Ozeano Barearen eta Mediterraneoaren inguruan daude. Ezagunak dira, besteak beste, Mauna Loa, Popocatépetl, Pelée, Cotopaxi, Hekla, Vesuvio, Etna, Krakatoa eta Fuji mendia. Lurrazalean dauden mila bat sumendietatik, gaur egun 600 gutxi gorabehera daude piztuta.
Helstroff
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sumendi
Bolkanismoa suntsitze eta hondamendi iturri ukaezina bada ere, prozesu oinarrizkoa da litosferaren eraketa eta dinamikan. Are gehiago, ozeanoen hondoa milioika urtetan zehar itsas bizkarretatik geldiro eta etengabe jariatutako laba emarien emaitza da. Era berean, itsaspeko sumendien jardueraren eraginez, gizakiarentzat erabilgarri diren mea biltegi handiak eratu dira. Gune metalanitzak deritze horiei, eta baliagarri izan litezke zenbait metalen urritasun arazoa konpontzeko.
Sumendien erupzioak sorrarazten dituzten astinaldiak kontinente eremu handien eratzaileak izan dira, hala nola, milioi erdi kilometro koadro baino gehiago dituen Dekkango goi-ordokia, Indiako ipar-mendebaldean; edota Columbia ibaiaren goi-ordokia, berrehun mila kilometro koadrokoa, Estatu Batuen ipar-mendebaldean dagoena.
Typhlacontias gracilis
Typhlacontias gracilis Typhlacontias generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Sumendi
Sumendien jardueraren eragin mesedegarrien barruan oso kontuan hartzekoak dira erupzioetan iraitzitako errautsak eta gasak ere, funtsezkoak baitira lurreko bizitzarako. Erupzioetan ateratzen diren milaka milioi tona errautsak ongarri bikainak dira lurrarentzat. Zientzialariek eta bolkanologoek uste dute izaki biziek nahitaezkoak dituzten oxigeno, hidrogeno, karbono, sufre eta nitrogenoaren ia laurden bat sumendiek azaleratua dela. Bizitzaren sorrera bera ere sumendien jarduerari estu loturik dago: atmosfera eta hidrosfera –nahitaezkoak bizitza sortuko bazen– Lurraren hasierako aldietan eratu baitziren, ur lurrunaren eta sumendietatik iraitzitako beste zenbait gasen konbinazioetatik abiatuta.
Plaken tektonika
Bolkanismo motak plaken tektonikarekin duten zerikusia kontuan hartuz sailkatzen dira. Horrela, hiru bolkanismo mota handi bereizten dira: ozeano dortsalekin zerikusia duten sumendiak, plaken subdukzioarekin zerikusia dutenak, eta plaka arteko bolkanismoa:
Sumendien igorpenak
Sumendien jarduerak oso emari ezberdinak sortzen ditu, materiaren hiru egoeretan: gas egoeran, sumendietako gasak; isurkari egoeran, labak; eta egoera gotorrean, piroklastoak. Kalkulatzen da laurogei bat kilometro kubo direla lehorreko sumendiek azken ehun urteotan jaurtitako materialak. Nahiz eta aintzat hartzeko kopurua den, oso txikia da itsas azpiko sumendiek jaurtitzen duten material kopuru ikaragarriarekin alderatuta.
Gasak
Sumendi-erupzioen aurretik, bitartean eta ondorenean, gas ugari ateratzen da, sumendia pizten duen magmak galtzen duena, hain zuzen ere. Horrela, gasa ateratzea sumendien jarduerako prozesu maizkoena eta arruntena izaten da. Gasik ugariena ur-lurruna izan ohi da; honen parte bat magmatik bertatik dator (ur gaztea) eta beste parte bat sumendira iragazi den uretatik (meteoro ura). Itsaspeko erupzioetan zati batek itsasoko uretan du jatorria. Ur-lurrunaren ondotik datoz, hurrenez hurren eta ugaritasunaren arabera, karbono dioxidoa eta monoxidoa, nitrogeno dioxidoa, sufre dioxidoa, hidrogenoa, zenbait kloruro lurrunkor, azido klorhidrikoa eta sulfurikoa, metanoa eta amoniakoa.
Azterketa xehakatuagoa eginez, hastapeneko basalto-magmetan ura, eta neurri txikiagoan, gas karbonikoa egon izana, argudiotzat erabili izan da petrologiako zenbait hipotesi justifikatzeko, hartaraino ezen teoria horiek berriro planteatu beharko baitira, frogatzen bada ura ez dela erupzio gasetako osagai lurrunkor nagusia. Hawaiiko Kilauea sumendian mende honen lehen laurdenean bildutako emaitzek eta, geroago, 950 °C eta 1.200 °C bitarteko gas erakuskariei egindako azterketek erakusten dutenez, zenbait kasutan gas karbonikoa ugariagoa izaten da ur-lurruna baino. Bestalde, hidrogenoa, karbono monoxidoa eta hidrogeno sulfurosoa batzuetan multzo osoaren bosten bat ere izaten da. Gas hodeiak lurraren azalera (atmosferara edo hidrosferara) iritsi eta bat-batean hozten direnean, zenbait gatz –sulfatoak, kloruroak eta sulfuroak–, oxidoak eta sufrea jalki egiten dira eta, gehienetan, urtu edo higatzen direlako desagertzen badira ere, batzuetan tokian bertan geratzen dira. Dirudienez, metal hobi asko itsaspeko sumendien eraginez eratu dira.
Bestalde, gasik gabe, ziur aski ez legoke erupziorik, ez eta sumendietako eztandarik ere. Magmak inguruan dituen harkaitzek baino dentsitate handiagoa du. Lurrazalera helduko bada, gora bultza egingo dion prozesuren baten premia du. Prozesu hori, kasurik gehienetan, gasen eraginez gertatzen da, eta bi modutara izaten da: presioa eta kontzentrazioa egokiak direnean, magman eratzen diren burbuilek gainean dauzkan harkaitzak baino dentsitate gutxiago ematen diote magma horri berari; edo bestela magmaren azpian metatu diren gas poltsek gaineko magma zatiak iraizten dituzte presioaren eraginez.
Magma
Magmak, batik bat, urtutako silikato eta aluminosilikato nahasketak dira, baina kristalak ere izaten dituzte, eta baita, urturik edo konbinaturik, zenbait gai elkartu lurrunkor ere. Erupzio mota batetik besterako alde nagusiak magmak –likatasun handiago edo gutxiago izan dezake– eta elementu lurrunkorrek elkarrengan duten eragin mekanikoak sortuak dira. Elementu lurrunkor horien parametro nagusiak kopurua, kontzentrazioa, presioa eta erreakzio kimikoak dira, eta oinarri-oinarrizko zeregina dute. Elementu lurrunkorrak, eskuarki, ia erabat bereizten dira isurkari fasetik, gotortze prozesuaren aurretik eta bitartean. Zenbaitzuk, hala nola kloroa (Cl), burdina (Fe), sulfuro dioxidoa (SO2) eta karbono dioxidoa (CO2), magma kristalduen barruan geratzen dira preso (esandako elementuen zati bat behintzat) edo mineral jakin batzuk eratzen dituzte.
Hiru magma mota bereizten dira:
Laba
Labak gas batzuk galdu dituzten magmak dira, eta haien tenperatura 600-1.200 gradu zentigradu bitartekoa izaten da. Erupzioan duten indarra, bizitasuna eta eragina likatasunaren araberakoa izaten da gehienbat. Eta likatasuna eta tenperatura, berriz, silize edukiak mugatzen ditu. Laba jarioa hozten denean, oso mota morfologiko desberdinak eratzen dira :
Piroklastoak
Piroklastoak oso tamaina ezberdinetako puska gotorrak dira; bai sumendi barruan gotorturiko labez, bai sumendi barneko paretetatik erauzitako harkaitz zatiz, eta bai aurrez izandako erupzioetatik geratzen diren hondakinez eratuak izaten dira. Lehorreko sumendiek jaurtitako piroklastoei tephra deitzen zaie, eta itsaspekoek jaurtitakoei hialoklastita. Tamainaren arabera, errauts, lapilli edo sumendi bonbatan sailkatzen dira.
Piroklastoak metatu eta trinkotzen direnean multzo edo arrakala bolkanikoak eratzen dituzte. Toba bolkanikoak, berriz, neurri ezberdinetako piroklastoak metatzetik eta oinarriak ezartzetik sortzen dira.
Su hodeiak
Magma oso likatsua denean leherketak izan ohi dira, eta eztanda horietan tamaina guztietako piroklastoak eta oso tenperatura handian dauden gasak nahasten dira elkarrekin. Horrela eratutako nahasketei Alfred Lacroix bolkanologo frantsesak 1902an su hodeiak deitu zien. Abiadura handian zabaltzen dira sumendiaren hegaletan behera, eta bidean harrapatutako guztia erraustuta uzten dute. 1902an, Martinika uharteko Saint Pierre hiria guztiz suntsituta geratu zen Pelée sumendiak iraitzitako su hodei baten eraginez, hogeita hamar mila pertsona hil ziren, eta hura da sumendiek eragindako hondamendi handienetako bat.
Su hodeiko piroklastoak erortzen direnean benetako suzko euria gertatzen da eta toba bolkanikoz osatutako gordailu moduko batzuk eratzen dira, igninbrita izenekoak. Igninbrita gordailu handiak daude Zeelanda Berrian –hogeita hamar bat mila kilometro koadrokoa–, eta Sumatran –hogeita bost mila kilometro koadro ingurukoa–.
Jarduera motak
Jarduera bolkanikoaren leherkortasun-maila hainbat faktoreren mende dago :
Jarduera efusiboa
Hauek dira ezaugarri nagusiak: Labak tenperatura handia duenez, eta leherketa gutxi daudenez, piroklasto gutxi ateratzen dira.
Jarduera leherkorra
Erupzioak oso bortitzak dira. Ezaugarri hauek ditu: Lau mota daude:
Bolkanismoaren ondorioak
Leherketa bat gertatzen denean hauts eta aerosol kopuru handiak jaurtitzen dira atmosferaren goren aldera. Behin estratosferara iristen direnean, haizeek garraiatzen dituzte zatiki horiek eta bilduki moduko bat osatzen dute Lurraren inguruan; eguzki izpiak Lurrera iristea eragozten du bilduki horrek, eta hoztea eragiten du erupzioa gertatu eta hurrengo bi urteetan. Horixe gertatu zen hain zuzen 1815ean, Indonesiako Tanbora sumendia lehertu zenean: hurrengo udan Europa guztian eta Ipar Amerikan 0,4 °C hoztu baitzuen eguraldia. Hozte horrek goseteak sor ditzake, nekazaritzan eragina duen ondorioak sortzen direlako. Ziklo biogeokimikoetan ere eragina du, adibidez karbonoaren zikloan.
Lurraren sabelean urtutako materialen intrusioak gertatzen direnean, lurpean dabilen ura berotu egiten da. Ur hori azaleratzen denean (batzuetan ur bero eta lurrunezko zurrusta handiak ateratzen dira, geiser izenekoak) ur beroa, ur lurruna, hidrogeno sulfuratua eta azido sulfurosoa ematen duten iturriak eratzen dira. Askotan, mineral disolbatuak ere izaten dituzte, sodio, kaltzio, magnesio eta burdin bikarbonatoak, potasio gatzak, etab.; ura hozten denean, kristaldu egiten dira, eta meak eratzen dituzte.
Sumendien eraginak lur azalari ematen dion beroa (tenperatura mila gradu zentigradutaraino iristen da batzuetan) energia geotermikoa ekoizteko erabil daiteke.
Kontinenteko iturri beroei ozeanoko pitzaduretatik sortzen direnak erantsi behar zaizkie. Itsasoko ura ozeano dortsalaren erdi aldeko failetatik sartu, magma ganberen ondotik pasatzen denean berotu, eta hango zenbait metalez aberasten da (manganesoa, hidrogeno sulfuratua eta silizea). Ur bero hori (400 °Ctik 600 °C bitarteko tenperaturan), ozeano dortsalen inguruan sortzen da. Itsasoko ur hotzarekin bat-batean nahasteak eragiten duen talka termikoaren ondorioz, sulfuro metalikoak jalki eta metatu egiten dira (burdina, kobrea, zinka, beruna, zilarra, etab.).
Hamarkada sumendiak
Hamarkada sumendiak IAVCEI elkarteak sailkatutako 16 sumendi dira, zainketa berezi eta jarraitua merezi dutenak, erupzio suntsigarriak eragin dutelako eta biztanle askoko ingurunean kokatua daudelako.
Hauek dira egungo 16 hamarkada sumendiak:
Sumendiak Eguzki-sisteman
Lurra ez da aktibitate bolkanikoa duen eguzki-sistemako planeta bakarra. Artizarrak sumendi-jarduera handia izan du, eta baliteke bere gainazal guztia sumendien eraginez sortu izana orain dela 500 milioi urte inguru. Martek eguzki-sistemako gailurrik altuena du: Olympus Mons, 600 km inguruko oinarria eta 27 km baino gehiagoko garaiera duen sumendi iraungia. Hala ere, badirudi planeta honek sumendi aktibitate duela oraindik.
Gure Ilargia basaltozko zelai itzelez estalia dago eta Mons Rümker bezalako ezkutu baten antzeko jatorri bolkanikoko ilargi-kupulak ditu, gaur egun ziurrenik iraungita dagoen aktibitate bolkaniko labur baina handi bat zuela iradokiz.
Espazioaren tenperatura baxuen ondorioz, gure eguzki-sistemako sumendi batzuk izotzez osatuta daude, arroka bezala jokatzen dutenak, eta haien barneko ur likidoak, berriz, magma bezala jokatzen du; hau, adibidez, Europa izeneko Jupiterren ilargi hotzean gertatzen da. Kriosumendi esaten zaie, eta Entzeladon ere badaude kriosumendiak. Voyager 2k kriobulkanismoaren eta geiserren aztarnak aurkitu zituen Tritonen 1989ko abuztuan. Bizi estralurtarraren bilaketak interesa izan du ur likidoa duten sistema kriobolkanikoetan bizi-aztarnak bilatzeko, eta, beraz, bero-erradiazio handia sortzeko; bizitzarako funtsezko elementuak dira.
Sumendiak Lurrekoen antzekoagoak dira Jupiterren beste satelite batzuetan, Ioren kasuan bezala. Voyager 1 zundak Ioko erupzio baten argazkia atera zuen 1979ko martxoan. Fenomenoaren ezagutza, Lurrean gertatzen den bezala, orain espaziotik aztertzea da.
Eguzki-sistemako sumendien tenperatura eta konposizio kimikoa asko aldatzen dira planeten eta sateliteen artean. Gainera, erupzioetan erabiltzen duten material mota oso desberdina da Lurrean botatakoen aldean.
Scorpaenodes rubrivinctus
Scorpaenodes rubrivinctus Scorpaenodes generoko animalia da. Arrainen barruko Scorpaenidae familian sailkatzen da.
Mulungu do Morro
Mulungu do Morro Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Botusfleming
edo Botus Fleming, 'Bosflumyes', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri eta parrokia zibil bat da.
Wanquetin
Wanquetin Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Wanquetin udalerrian erroldatutako biztanleak 687 ziren. Familiak 256 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 84 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 104 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 288 etxebizitza zeuden, 265 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. 282 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 265 etxebizitza nagusietatik 237 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 60 etxek lau zituzten eta 161 etxek bost zituzten. 238 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 114 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 127 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
EZLN
Tzotzil, tzeltal, tojolabal, txol eta lakandon indiarrez osatua dago bereziki. 1994tik, Marcos subkomandantea izenaz ezagutzen den buruzagiaren zuzendaritzapean izan da.
Lauperswil
Lauperswil Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
EZLN
Iraultza Indigenarako Komite Klandestinoa
Iraultza Indigenarako Komite Klandestinoa (CCRI), EZLNren buruen batura da. Bere izena gehienak indigenak direlari zor zaio.
Wanquetin
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 22 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Lauperswil
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
EZLN
Iraultza Indigenarako Komite Klandestinoa
EZLNren lidergotza kolektiboa 23 komandantez eta subkomandante batez (Galeano subkomandantea, bozeramaile gisa jokatzen duena) osatuta dago. Comandante Sergio, Comandanta Susana, Comandante Tacho, Comandanta Yolanda, Comandante Zebedeo
Komandante gehienei euren gerra izenengatik ezagutzen zaie soilik: Brunel Komandantea, Abraham Komandantea, Alejandro Komandantea, Bulmaro Komandantea, Daniel Komandantea, David Komandantea, Eduardo Komandantea, Esther Komandantea, Fidelia Komandantea, Filemon Komandantea, Gustavo Komandantea, Isaias Komandantea, Ismael Komandantea, Javier Komandantea, Maxo Komandantea, Mister Komandantea, Moises Komandantea, Omar Komandantea, Ramona Komandantea, Susana Komandantea, Sergio Komandantea, Tacho Komandantea, Yolanda Komandantea eta Zebedeo Komandantea.
Wanquetin
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 2 iturginak eta 1 apaindegia.
EZLN
Matxinada
Zapatisten matxinada 1994 ko urtarrilaren 1ean hasi zen, Chiapasko estatuan, Alderdi Iraultzaile Instituzionalaren gobernuaren kontra, egun hartan Mexiko Ipar Amerikako Merkataritza Libreko Itunean sartzen zela baliaturik. Zapatistak matxinatzera bultzatu zituen arrazoien artean honako hauek aipa daitezke: herrialde osoko indiarren eta nekazarien txirotasuna, indiarrei kendutako lurren jabetza berreskuratzeko aldarrikapena, eta aberastasunaren banaketa zuzenago bat eta Mexikoko etniek estatuaren eta errepublikaren organizazioan parte hartzeko eskubidea izatea aldarrikatzea, Mexikon bizi diren etnia guztien kultura-ezaugarriak onartuak eta aintzat hartuak izan zitezen. Nahiz eta baliabide naturaletan Chiapas den Mexikoko estaturik aberatsenetako bat (petrolioa, zurak, meak eta nekazaritzarako lur emankorrak), gizarte-sektoreen arteko gorabeherak eta desberdintasunak ere beste inon baino handiagoak dira Chiapasen, oraindik ere estatuko antolakuntza soziopolitikoa antzinako egitura autoritario latifundistetan oinarritzen delako. Hala, zapatisten armadak zenbait udalerri hartu zituelarik, gobernuak Mexikoko armada federaleko soldaduak bidali zituen haiei aurre egitera, eta guduak izan ziren estatuko hiri nagusietan, San Cristóbal de las Casas eta Ocosin hirietan, besteak beste. Aurrerago, Mexikoko gobernuaren bitartekaritzaz, Barruti Federaleko alkate ohi Manuel Camachok eta San Cristóbal de las Casasko apezpiku Samuel Ruiz Garcíak bake-elkarrizketak hasi zituzten, gatazkari irtenbide edo konponbide baketsua eman nahiz. Chiapasko Elizak bake-elkarrizketak bultzatu zituen indiarren eta nekazarien alde, haien oinarrizko eskubideak defendatuz. Meniak menia, baina, gatazkak bere horretan iraun zuen.
Negoziazioak eta gatazka
1996 ko urtarrilean, Mexikoko gobernuak eta zapatistek Konstituzioak indiarren autonomia ezagutzea hitzartu zuten. Handik hilabete batzuetara, zapatisten armadak (EZLN) talde politiko bihurtzea erabaki zuen, herrialdearen demokratizazio-prozesuan parte hartu ahal izateko, baina erabaki hura ez zen 1997 ko iraila arte gauzatu, Mexikoko hiriburuan, manifestazio jendetsu baten ondoren Nazioaren Askapenerako Fronte Zapatistaren sorrera iragarri zuten arte, alegia. Ernesto Zedillo Ponce de León lehendakariaren gobernuarekin izenpeturiko hitzarmen-prozesua bertan behera gelditzeak sorrarazi zuen frontea, baina Marcos subkomandanteak berehala aldarrikatu zuen aurreko zapatismoaren borrokari eusteko beharra. 1997ko abenduaren 22an talde paramilitar batek ehunka nekazari hil zituen Acteal herrian, Chiapasen, zapatistek kontrolatzen zuten eremutik hurbil. Zedillo lehendakariak negoziazio-prozesua azkartzeko agindua eman zuen, eta kargutik kendu zuen barne-ministroa. Bien bitartean, Mexikoko gudarosteak zapatisten kuartel nagusia inguratu zuen Lacandonako oihanean, baina ez zuen lortu Marcos subkomandantea atxilotzerik. 1998 an, Julio César Santiago Díaz jenerala atxilotu zuten Actealko sarraskian parte hartu izanaz akusaturik, haren mendeko armadak erasotuei laguntza eskaini ez izanaz, hain zuzen. Bi hilabete geroago, ekainean, Samuel Ruiz García apezpikuak bertan behera utzi zuen gobernuaren eta zapatisten arteko bitartekaritza-lana, lehendakariari trabak jartzea leporatu ondoren. Hilabete hartan bertan, bederatzi pertsona hil ziren Mexikoko gudarostearen eta zapatistenaren arteko borrokan, zapatistek berek sortu zuten eta Mexikoko armada desegiten hasi zen San Juan de la Libertad udalerrian.
Wanquetin
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Wanquetin udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
EZLN
Etapa historikoak
Dokumentu zapatisten arabera, EZLN-ren historia zazpi etapatan banatzen da. Lehenengoan, erakundearen hasierako zelula politiko-militarra osatuko zuten matxinatuak aukeratu ziren (bost gizon eta emakume bat). Bigarren fasean, ofizialki fundatu zen Nazio Askapenerako Armada Zapatista, lehenengo kanpamendu zapatista Chiapasen ezarri ondoren, "La Pesadilla" izenekoa. Hirugarren etapa estrategia prestatzeko izan zen, gidaliburu estatubatuar eta mexikarren bitartez egin zutena; kanpamendu berriak ere sortu zituzten; hala nola, "El Fogón", "Reclutas", "Baby Doc", "De la Juventud eta "Margaret Tatcher". Laugarren fasean, 1985 inguruan, taldeak lehenengo harremanak egin zituen inguruko herriekin. Bosgarren fasea "aparteko hazkundea" izan zen, izan ere, euren influentzia zonaldea Lacandona Oihanetik haratago, Los Altos eta Chiapaseko iparraldera zabaldu ziren. Seigarrenak erakundearen barnean hauteskundeak suposatu zituen gobernu mexikarraren aurkako gerrara joan edo ez erabakitzeko. Baietz atera ondoren, 1993 ko abenduan, orduko presidente zen Carlos Salinas de Gortari kargutik botatzea planteatu zuen honi hauteskunde iruzurra leporatuz. Honekin batera, Armada federalari gerra deklaratu zioten. EZLN-ren arabera, hauteskundeetan hainbat iruzur egin ziren; jada hilda zegoen jendearen izenean bozkatzea, adibidez.
Wanquetin
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
EZLN
Kronologia politiko eta militarra
1993 ko abenduaren 18ko goizaldetik abenduaren 31ko arratsaldera arte, EZLN-k programatua zeukan zazpigarren etapak hartu zuen lekua. Etaparen helburua lau buru munizipalei batera eraso egitea, tropa polizial eta militarrak gutxitzea eta Armada federaleko bi kuartel handi asaltatzea ziren.
Zapatisten presentzia azaltzen zuten hainbat informe egon arren, EZLN-k ustekabean harrapatu zuen Gobernu federala, hau Estatu Batuak, Kanada eta Mexikoren arteko Ipar Amerikako Merkatu Librearen Itunean sartzeko prozesua prestatzen ari baitzen.
1994
1994 ko urtarrilaren 1ean, Nazio Askapenerako Armada Zapatistak, aurrez abisatu gabe, altxamendu armatu bat jarri zuen abian Chiapaseko estatuan, "altxamendu zapatista" bezala ezagutzen dena. Okupazioak burutu ondoren, Lacandona Oihaneko Deklarazioa emititu zuten, non gobernu mexikarrari gerra deklaratu eta "lana, lurra, bizitokia, osasuna, elikadura, hezkuntza, independentzia, askatasuna, demokrazia, justizia eta bakea" eskatu zuten. 1994ko lehen orduetan, errebeldeek San Cristobal de Las Casas, Altamitano, Las Margaritas, Ocosingo, Oxhuc, Huixtán eta Chanal-eko egoitza munizipalak erasotu eta okupatu zituzten.
Urtarrilaren 1ean, erakundeak XXXI Zona Militarra erasotu zuen, hamar ordu baino gehiago iraun zituen konbate batean, nahiz eta Gastón Menchaca Arias generalak jaieguna eman zien bere tropei Urte Berria zela eta. Azkenean, EZLN-k ez zuen bere helburua lortu eta oihanera itzuli zen.
Aldi berean, Ocosingoko batalla gertatu zen, odoltsuenetariko bat izan zena. Gobernuko iturrien arabera, Armada federalak EZLN-aren kontra borrokatu zuen zibilak babesteko aginduarekin. Ekintza hauetako batean, Pedro Subkomandantea hil egin zen, EZLN-ko buruzagia.
Urtarrilaren 3an, errebeldeek Absalón Castellanos Domínguez generala, Chiapaseko gobernadore ohia, atzeman zuten. Urtarrilaren 4rako, armadak Ocosingoren eta EZLN-k hartu zituen egoitza munizipal guztien kontrol totala zuen. Hurrengo 8 egunetan, EZLN-ren eraso gaitasuna ia baliogabea zen. Informe militarrek EZLN-ren porrota baieztatzen zuen. 57 hildako eta 40 zauritu egon ziren.
Hasierako sorpresaren ondoren, Mexikoko Errepublikako presidentea zen Carlos Salinas de Gortarik mezu bat eman zion nazioari urtarrilaren 6ean. Bertan, altxamendu indigena bat ematea ezeztatu zuen eta barkamena eskaini zien armak uztea erabakitzen zutenei. Gobernutik, EZLN-ari babes atzerritarra jasotzea leporatu zitzaion. Hauek berriz, salaketa horiek errefusatzen eta militarren gehiegikeriak salatzen zituen adierazpena egin zuten.