cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dimitri from Paris
Ibilbidea
Radio FM en France irratian hasi zuen DJ ibilbidea, eta, ondoren, Skyrockera eta, azkenik, NRJra igaro zen, Frantziako irrati-kate nagusietako batera, 1986an. Bertan, Frantzian emandako house musikako lehen programa aurkeztu zuen. Lan horrekin batera, moda-etxeetako desfileetarako musika ekoiztu zuen, hala nola, Chanel, Jean-Paul Gaultier, Hermès eta Yves Saint Laurent. 1993 eta 1994 bitartean, bi EP argitaratu zituen bakarka, eta Yellow Productions La Yellow 357'' konpilatzen lagundu zuen.
1996an Dimitrik bere lehen iraupen luzea argitaratu zuen, Sacrebleu. Jazz, samba eta housetik hasi eta estilo ezberdinak sotilki nahastuz, Sacrebleuk 300.000 kopia saldu zituen mundu osoan, eta Mixmag aldizkariak urteko disko izendatu zuen. Disko honen ondoren, 2000. urtean, A Night at the Playboy Mansion eta Disco Forever, 2001ean, My Salsoul, 2002an, After the Playboy Mansion eta, 2003an, Cruising Attitude  daude. Gainera, bere ibilbidean zehar, Dimitrik ehunka artista ezberdinen grabazioak nahastu ditu, besteak beste, the Brand New Heavies, Étienne Daho, New Order, Björk eta Venezuelako Los Amigos Invisibles taldearenak.
2009ko maiatzean, Night Dubbin izeneko bilduma kaleratu zuen, hirurogeita hamarreko hamarkadaren amaierako eta laurogeiko hamarkadaren hasierako dantza-musikako hiru disko biltzen dituena.
San Marcos (Nikaragua)
San Marcos Nikaraguako Carazoko departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 31652 biztanle zituen.
Eigo Sekine
Eigo Sekine (関根 永悟, 1981eko irailaren 11 - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ehime FC.
Iruzurrezko porrot
Iruzurrezko porrota iruzurrak erabiliz egindako porrota da, hau da, bere onurarako eta/edo beste pertsona batzuen onurarako aktiboen zati bat ezkutatzen duen bitartean, edo batuketen zordun gisa aitortzen den, hala izan gabe. Iruzurrezko porrotarekin batera, beste iruzur batzuk (aseguruen iruzurra, adibidez) edo informazio pribilegiatua egon daitezke.
Nathaniel de Rothschild
Nathaniel de Rothschild (Londres, 1812ko uztailak 2 - Paris, 1870eko otsailaren 19a) ingeles enpresaburua, bankaria eta enologoa izan zen. Château Mouton Rothschild ezarri zuen.
Lamprotornis chalcurus
Lamprotornis chalcurus Lamprotornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Sturnidae familian sailkatua dago.
Rhagerhis moilensis
Rhagerhis moilensis bere generoko animalia bakarra da. Narrastien barruko Lamprophiidae familian sailkatuta dago.
Horná Streda
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1263. urtekoa da.
Nathaniel de Rothschild
Biografia
Nathan Mayer Rothschilden eta Hannah W. Cohen emaztearen laugarren semea izan zen. Ingalaterrako Rothschild bankuko familiako kide zen, Frantziako Rothschild banku familiarekin estuki lotuta.
1850ean Parisera joan zen bizitzera bere osabarekin, James Mayer Rothschildekin, bankuaren sektorean lan egiteko. 1853an, Château Brane Mouton erosi zuen, Pauillacko mahastia, Parisko bankari baten eskutik. Rothschildek 1.175.000 franko ordaindu zituen Brane-Moutonen 65 akrengatik (263.000 m²) eta izena aldatu zuen Château Mouton Rothschild-era. Munduko ekoizle ezagunenetako bat bihurtuko zen.
Danae Boronat
Danae Boronat (Tarragona, Katalunia, 1985eko urriaren 21a) kataluniar kazetaria eta telebista aurkezlea da, kirolean aditua. 2019ko maiatzean lehen mailako futbol-partida bat Espainiako telebistan kontatu zuen lehen emakume kazetaria izan zen.
Bizitza
Tarragonan jaioa, kazetaritza ikasketak Rovira i Virgili Unibertsitatean egin zituen.
2019an beIN LaLiga kateko Xtra saioaren aurkezlea izan zen. Esport3 telebista kateko Gol a Gol saioan ere kolaboratzen du, baita RAC1eko Tu diràs eta Catalunya Ràdioko Els matins irratsaioetan ere.
Vellinge udalerria
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hrachovište
Hrachovište Eslovakiako udalerri bat da, Nové Mesto nad Váhomeko barrutian kokatuta. 9,21 km²ko azalera du eta 714 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1392. urtekoa da.
Ibarruneko zubia
Ibarruneko zubia Senperen (Lapurdi), izen bereko auzoan dagoen zubia da, Urdazuri ibaiaren gainean. XIII eta XIV. mende artean eraikitakoa da eta Donejakuerako bide bat igarotzen da bertatik. 1984ko abenduaren 28an monumentu historiko izendatu zuten.
Ventspils
Ventspils (letonieraz ahoskatua; errusieraz Виндава; alemanez: Windau; polonieraz: Windawa; livonieraz: Vǟnta) ipar-mendebaldeko Letoniako hiria da, Kurlandia eskualdean dagoena. 2012an 41.998 biztanle zituen, Venta ibaiaren bokalean eta Itsaso Baltikoan egonik.
Herri eta hiri senidetuak
Ventspilsek honako hiri senidetuak ditu:
Santa Teresa (Nikaragua)
Santa Teresa Nikaraguako Carazoko departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 17942 biztanle zituen.
San Jurgi lore
San Jurgi lorea edo San Jorge lorea (Centranthus ruber) landare belarkara da, Caprifoliaceae familiakoa, nahiz eta batzuetan Valerianaceae barnean sailkatua agertu. Jatorria Mediterraneo inguruan du. Oso ohikoa da landare apaingarri gisa, baina askotan bertakotua aurkitzen da bide bazter eta hormetan.
Hostoak entsaladan edo egosita jan daitezke. Belar bedeinkatuaren efektu bertsuak eragiten ditu eta antiespasmodikoa da.
Habitata
San Jurgi lorea Mediterraneo inguruko lurraldeetan du jatorria: Afrika iparraldea (Magreb), Turkia, Grezia, Jugoslavia ohia, Italia, Frantzia, Espainia eta Portugal.
Espezie termofiloa da, oso lur lehorretan ere garatzen dena. Haitz tarteetan, ezponda harritsuetan eta horma zaharretan hazten da. Lurraren eraketa kimikoak ez du baldintzatzen.
Ezaugarriak
Landarearen luzera izan ahal da 30 cm eta 1,30 m artekoa. Zurtoin biribildu, huts eta leuna du, 12 mm diametrokoa. Hostoak, 5 cm luzekoak, pittin bat mamitsuak dira, oposatuak eta puntadunak.
Loreak oso ugariak dira eta korola arrosak edo gorriak, korinbo trinkoetan bilduak. Barietate apaingarri batzuk zuriak dira.
Fruitua akenio txiki bat da.
Hironori Saruta
Hironori Saruta (猿田 浩得, 1982ko urriaren 28a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ehime FC.
Haizea Oses
Haizea Oses Sáiz (Arrasate, Gipuzkoa, 2004ko irailaren 25a) eskalatzailea da.
Lehen urratsak
Oso umetatik heldu zion eskalada praktikatzeari, Mirian Mulasekin batez ere, 10 bat urte zituenean. Ondoren, Josean Mulasen gidaritzapean hasi zen eta harekin jarraitzen du, asko ikasten baitu Mulasengandik.
Haizearen erreferenteak Aitziber Urrutia, Mirian Mulas, Itziar Zabala, Marta Camara, eta Irantzu Porres eskalatzaileak izan dira, besteak beste.
Lorpenak
2018an zilarrezko domina eskuratu zuen Madrilen jokatu zen Espainiako Eskalada Kopan, SB16 kategorian.
2021ean zailtasuneko Espainiako Kopa irabazi zuen Osesek, 18 urtez azpikoen mailan. Azken urteetan jokatu dituen txapelketa gehienetan gailendu da. 2022ko martxoan euskal selekzioarekin lehiatu zen Sheffielden (Ingalaterra), lehenengo aldiz lehiatu zen nazioartean euskal selekzioaren elastikoarekin.
Erronkak
2022ko Apirilaren 23an eta 24an hasiko dira Europako blokeko txapelketak Souren (Portugal) eta parte hartzeko asmoa du.
Balzolan (Dima, Bizkaia) egon zen 2021ean egun batzuetan, eta White Zombie [8c zailtasuna] bidea probatzen egon zen dokumental baterako. Bi aldiz-edo erori zen. Geroztik, buruan dauka bide hori. Agian, hori izango da erronka nagusia.
Zinema
Mikel Gurrea zuzendariaren Heltzear film laburrean parte hartu zuen.
Sondika Eginez
Sondika Eginez Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Sondikan sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 241 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %8,55.
Brachymeles paeforum
Brachymeles paeforum Brachymeles generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Arkaitzetako Bisigotiko Baselizak Araban
Arkaitzetako Bisigotiko Baselisak Araban, 1976an Jose Maria San Sebastian "Latxaga" apaizak plazaratutako arkeologiari buruzko liburua da. Lana hiru hizkuntzetan plazaratu zuen, La Gran Enciclopedia Vasca argitaletxearen eskutik.
Gaia
Liburua gizakiak egindako leizeen fenomeno historikoari hurbilketa izan zen. Egileak landa lana egin zuen eta bildutako argazkiekin fenomeno honi azalpen historikoa eman nahi izan zuen. Multzoari Euskal Kapadozia izendatu zuen, Turkiako Kapadoziarekin konparatuz. Latxagaren ustez arkaitzetako elizatxo horiek Euskal Herriarentzat esanahi handia dute zeren eta hemengo lehen kristauen aztarnak izan baitira. Bere ustez, bisigodo horiek ez zituzten eremu arabarrak konkistatzaile gisa okupatu, baizik eta penintsularen inbasio arabiarraren iheslari gisa.
Sagako gaztelua
Sagako gaztelua (佐賀城) Japoniako Kyushu uharteko Saga hirian dagoen gaztelu japoniarra da.
Historia
Muromachi Aroan Ryūzōji leinuaren herri gotortua zegoen bertan baina Shimazu eta Arima leinuek bat egin eta Ryūzōjitarrak garaitu zituzten 1584ean eta hauen buruzagia zen Nabeshima Naoshigek gaztelu bat eraikitzea erabaki zuen. Nabeshima leinua Toyotomi Hideyoshiren aldekoa zen eta Japoniarren Koreako inbasioan parte hartu zuen, bai eta Sekigaharako gudan Tokugawa Ieyasuren alde ere. Honi esker Nabeshimatarrek agindu zuten Sagan 1868ko Meiji berrezarkuntzararte.
1591 eta 1593 artean eraiki zen Sagako gaztelua. Hasierako gazteluak bost solairutako dorre nagusia zeukan eta 80 metrotako zabalera zuen putzuak inguratzen duen. 1726an sute batek gaztelua ia erabat erre zuen. Bi urtetan jauregiaren zati handi bat berreraiki zuten. 1835ean beste sute bat izan zen eta berriz berreraiki zuten.
1868an Meiji berrezarkuntzak daymioak kanporatu zituen. 1874an samuraien iraultza izan zen, Sagako matxinada izenaz ezagutzen dena. Otsailaren 16an hasi zen eta apirilaren 9an enperadorearen armadak Sagako gaztelua hartu eta matxinada bukatu zen. Borroka hauetan gazteluaren gehiengoa erre egin zen.
2001 eta 2004 artean gazteluaren zatirik handiena berreraiki zen eta gaur egun Japonian berreraikitako egurrezko gaztelu handiena da. 2006an Japoniako 100 gaztelu ederrenen zerrendan sartu zuten.
Rio Novo
Rio Novo Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Eraso (Larraun)
Eraso Larraungo jaurerria eta herri hustua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak ez du biztanlerik.
Geografia
Iparraldean Lezaeta, hegoaldean Errazkin, ekialdean Albiasu eta mendebaldean Betelu mugakide ditu.
Amblygobius buanensis
Amblygobius buanensis Amblygobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Jatorri deitura babestua
Jatorri deitura babestua (JDB) Europar Batasuneko sor-marka bat da, nekazal produktuak eta elikagaien kalitatea nabarmendu eta bermatzeko adierazgarria, bai eta eremu geografiko zehatz batean bakarrik ekoiztu eta lantzen delakoa ere.
Terminoa
Termino ugari erabiltzen dira euskaraz kontzeptu hau izendatzeko: jatorri-deitura, jatorrizko deitura, jatorrizko izendapena, sor-marka bera. Baina hedatuena jatorri deitura da. Horrela agertzen da Euskalterm eta Nola erran hiztegietan, jatorri deitura duten produktu batzuen webguneetan, Euskolabel webgunean (azken gehigarrietan) , Eusko Jaurlaritzaren Euskadi webgunean eta Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkariko adierazpen batean
Ezaugarriak
Sor-marka honen araudia jaki jakin batzuei dagokie bakarrik, zeinen ezaugarriek harreman estua duten beraien jatorri geografikoarekin: janari hauen artean daude ardoak, gaztak, urdaiazpikoak, hestebeteak, olibak, fruituak, barazkiak eta are ogi bereziak.
Horrela, jaki hauek, hala nola gorgonzola, feta, xanpaina, idiazabal gazta edo Lodosako piperra, sor-marka izateko eskualde jakin batetik etorri behar dute eta era jakin batean ekoitziak izan. Adibidez, Roquefort gazta izandatua ahal izateko, gazta esne gordinarekin egin behar da, ardi arraza batekoa (Lacaune) eta ondua Roquefort-sur-Soulzon herriko gaztategietan, non Penicillium roqueforti lizunaren esporekin ereingo den.
Sor-marka sistema honek Europar Batasuneko sor-marka guztiak federatzeko asmoa izan du. Hauek dira estatuetako sor-marka zaharrak (zerrenda ez da osoa):
Euskal Herrian
Hauek dira Euskal Herrian dauden jatorri deiturak (EAE, Nafarroa Garaian eta Lapurdi-Baxenafarroa-Zuberoan):
Hamabi mahatsak
Jatorriz, Espainiako tradizioa da eta handik Euskal Herrira ez ezik Filipinetarantz eta Hispanoamerikarantz ere (Mexiko, Venezuela, Bolivia, Ekuador, El Salvador, Peru, Kolonbia, Puerto Rico, Nikaragua edo Costa Rica) zabaldu da. Nabarmena da urtero Madrilgo Puerta del Sol enparantzan egiten duten festa, non urte amaierako kanpai hotseko saioak emititzen dituztenean.
Jatorria
1894ko urtarrilaren 2an, El Siglo Futuro egunkariak aurreko eguneko El Imparcialeko artikulu bat aipatzen du, non ohitura Frantziatik ekarria zela zioen. Izan ere, garai haietan Madrilgo burgesen artean ohikoa zen Gabonzaharreko afarian mahatsak eta xanpaina hartzea.
Madrildik tradizioa beste lekuetara zabaldu zen: 1903an Tenerifen mahatsak jaten zituzten eta baita Bartzelonan ere. Urte gutxi batzuen buruan, estatu osora zabaldu zen.
Kondairaren arabera, 1909an Alacanteko nekazariek mahats soberakin handia izan zuten eta emaitza osoa merkaturatzeko asmotan tradizioa jendarteratu eta bermatu zuten.
Telebista
Espainiako telebista 1962. urtean hasi zen zuzenean Urte Zahar gaueko kanpaikadak ematen Madril erdiguneko Puerta del Sol plazatik. Euskal Telebistak azken urteetan Euskal Herriko toki esanguratsetatik eman ditu kanpaikadak, hala nola, Zumaiako San Telmo baselizatik, Mundakako Santa Katalina baselizatik, Guardiatik eta Izabatik.
Hermias Alexandriakoa
Biografia
Alexandrian jaioa, ikasteko Atenasera joan zen; azken hiri horretan Syrianos Alexandriakoarekin filosofia ikasi zuen. Aedesiarekin ezkondu zen, Syrianosen senidea; Aedesiak ezkontzeko konpromisoa zuen Proklorekin, baina gizonak emakumearekin puskatu zuen, antza, zerutik mezu bat jaso ondoren.
Hermias Syrianosen ezagutzak Alexandriara eraman zuen. Bere jatorrizko hirian Horapoloren eskolako irakaslea izan zen, horretarako estatuaren soldata jasoz.450 inguruan hil zen, semeak (Amonio Hermiakoa eta Heliodoro) oraindik haurrak zirenean. Nahiz eta aita hil, Aedesia eta semeek estatuaren laguntza jasotzen jarraitu zuten, horrela bi haurrak etorkizunean filosofoak izango liratekeela.
Juriens
Juriens Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Kattalin Saint-Marie
Kattalin Sainte-Marie (Landibarre, Nafarroa Beherea, 1992) soziologo ezaguna eta Etxauzia Nafartarren Etxea elkartearen koordinatzailea da. Euskaldun Gazteria taldearen partaidea da. Lurralde Garapen eta Antolaketari buruzko masterra egin du Paueko Unibertsitatean.
Ocadia glyphistoma
Ocadia glyphistoma Ocadia generoko animalia da. Narrastien barruko Geoemydidae familian sailkatuta dago.
Croy
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Östra Göinge udalerria
Östra Göinge Suediako udalerria da. n kokatua dago. 451,15 km² ditu eta 14,123 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ricardo Ibáñez
Ricardo Ibáñez Conde (Barakaldo, 1949ko urriaren 5a) bizkaitar futbolaria ohia da, aurrelari moduan aritu zena.
Biografia
Athletic Clubeko harrobian hazi eta 1968an iritsi zen lehen taldera. 1969ko otsailaren 23an egin zuen debuta, Errealaren aurka 2-0 galduta. 1973ra arte Athletic Cluben egon zen, jarraikortasun gutxirekin (25 partida eta bost gol). Bizkaitar klubeko bere etapan, Kopako bi titulu (1969 eta 1973) lortu zituen taldeko kide izan zen.
Lamprotornis splendidus
Lamprotornis splendidus Lamprotornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Sturnidae familian sailkatua dago.
Bujumbura
Bujumbura (frantsesez ahoskatua) Burundiko hiriburua eta hiri nagusia da. Herrialdeko mendebaldean dago. Bujumbura Mairie probintziako hiriburua ere bada.
800.000 biztanle ditu (2008).
Geografia
Tanganyika aintziraren ertzean dago.
Ekonomia
Janari eta ehun industria dira bertako ekonomia jarduera nagusiak. Mekanika industria ere aipagarria da.
Brachymeles samad
Brachymeles samad Brachymeles generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Lignerolle
Lignerolle Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Chichigalpa
Chichigalpa Nikaraguako Chinandegako departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 51167 biztanle zituen.
Abañola
Abañola Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Abadiñon sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 744 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %17,08.
Bidean (Urduña)
Bidean Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Urduñan sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 509 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %19,71.
Amblygobius bynoensis
Amblygobius bynoensis Amblygobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Shuichi Akai
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Ehime FC.
Hrádok
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1246. urtekoa da.
Gadiculus thori
Gadiculus thori Gadiculus generoko animalia da. Arrainen barruko Gadidae familian sailkatzen da.
Ritápolis
Ritápolis Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Samira Negrouche
Samira Negrouche (Aljer, 1980ko irailaren 13a) idazle eta poeta frankofono aljeriarra da. Medikuntzan doktorea da. Aljerian lan egiten du eta bertan bizi da.
Biografia
Samira Negrouche nazioartean autore ezaguna da, batez ere bere poesiagatik, baina prosazko testuak, testu akademikoak eta dramaturgikoak ere idazten ditu, besteak beste. Aljeriako eta arabiar poesia garaikidearen itzulpen lan garrantzitsua egiten du, baita jatorriz eskualdeetako hizkuntzetan edo eremu urriko hizkuntzetan idatzitako beste testu batzuena ere, ingelesera eta frantsesera zuzenduta. Bere espiritu geldiezinak hainbat arlotan lan egitera bultzatzen du, hala nola bideoan, antzerkian, dantzan, argazkigintzan eta arte bisualetako beste adierazpen anitzetan.
Negrouchek Frantziako Liburuaren Zentro Nazionaleko beka bat lortu zuen 2004 eta 2005 artean literatur egoitza bat egiteko. Halaber, Arthur Rimbauden Charleville-Mézièresko etxera gonbidatu zuten.
2009an, Lyonen, "Sans prevention…", Angélique Ionatos musikazale eta kantari greziarrarekin egindako antzezpenak oihartzun handia izan zuen. Beste ikuskizun batzuk Katerina Fotinaki konpositore, gitarrista eta kantari greziarrarekin aurkeztu ziren. 2012an, "Soleils, à rebours de la poésie d’Algérie" ikuskizuna ere sortu zuen, arrakasta handia izan zuena, Aljeriaren independentziaren berrogeita hamar urteak ospatzeko. 2012. urtean, Ici è là  aldizkarirako  Aljeriako egungo poesia frankofonoa argitaratzeko lan bat eraman zuen aurrera. Arabieraz, tamazigez eta frantsesez idatzitako Aljeriako poesia garaikidearen bilduma bat ere prestatu zuen Quebeceko Exit aldizkarirako.
Samirak oso bizitza literario aktiboa darama, eta, aldizka, nazioarteko literatura-ekitaldietan parte hartzera gonbidatzen dute. Ekitaldi horietan, askotan, parte-hartzaile soil gisa ez ezik, koordinatzaile edo administratzaile gisa ere parte hartzen du. Lodeve hiriko "Voces del Mediterraneo" jaialdiaren nazioarteko batzordeko kidea da eta Aljeriako PEN klubeko idazkari nagusia. CADMOS elkartea ere sortu zuen, Mediterraneoko kultura-ondarea zaintzeko konpromisoa hartu zuena. Bere poesia hogeita bost hizkuntzatara itzuli da ingelesa, arabiera, bulgariera, gaztelania, italiera eta greziera barne.
Montcherand
Montcherand Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Aixa de la Cruz
Aixa de la Cruz Ventosa (Bilbo, 1988ko apirilaren 7a) gaztelaniazko euskal idazlea da, Literaturaren Teoria eta Literatura Konparatuan doktorea.
Bizitza eta literatura ibilbidea
Artean unibertsitatera iritsi gabea zelarik, De la Cruz artikuluak eta ipuinak idazten hasi zen. Hala, 2006an Antonio Gala Fundazioaren beka bat eman zioten, eta, horri esker, literatura-ibilbideari ekin zion. 2007an, lehenengo eleberria argitaratu zuen, "Cuando fuimos los mejores".
2009an, ostera, "De música ligera" eleberria plazaratu zuen, Fundación Caixa Galizaren beka batekin. Urte berean, De la Cruzen "I don´t like mondays" antzerki-lana Margarita Xirgú eta Madrid Sur lehiaketetako finalisten artean geratu zen; obra hori Mexikon antzeztu zen, 2012an. 2015ean "Modelos animales" kontakizun-bilduma argitaratu zuen.
2017an "La línea del frente" eleberria argitaratu zuen.
Liburu hau da itsasoko nabigazionekoa
Liburu hau da itsasoko nabigazionekoa —edo, laburturik, Itsasoko nabigazionekoa— Piarres Etxeberri, «Etxeberri Dorre»k 1677 an argitaratutako liburua da, itsasgizonek bidaietan erabiltzeko gida-liburua, hain zuzen. Esanguratsua da jakitea testu hau izan zela euskaraz argitaratutako lehen testu ez erlijiosoa. Idazlan hau, 100 urte lehenago, 1579an, Martin Oihartzabal itsasgizonak frantsesez argitaratutako beste lan baten itzulpena da, Les voyages aventureux du Capitaine Martin de Hoyarsal, habitant du çubiburu (euskaraz: Martin Oihartzabal kapitain ziburutarraren abenturazko bidaiak), nahiz eta Etxeberrik atal berriak erantsi zizkion, izenburuan bertan argi utzi zigunez: "eskaraz emana eta zerbait gehiago abanzatuba".
Aixa de la Cruz
Bizitza eta literatura ibilbidea
2022an "Las herederas" argitaratu zuen.
Liburu hau da itsasoko nabigazionekoa
Euskarazko lehen testu ez erlijiosoa
XVII. mende ko zientzia inguruko gai profanoak euskaraz jorratzen dituen lehen liburua da honakoa. Jatorrizko lana Les voyages aventureux du capitain Martin de Hoyarsabal, habitant de Çubiburu dugu, frantsesez egina eta 1578 an Bordel en argitaratua. Obra horrek, gutxienez, beste argitalpen bat izan zuen 1632 an, Rouen en, eta, antza denez, berori baliatu zuen Etxeberrik euskarazko bertsioa egiteko; emendatua zen gainera, itzultzaileak berak aitortzen digun bezala.
Aixa de la Cruz
Bizitza eta literatura ibilbidea
Adituen ustez, De la Cruzen idazkera zentzuzkotasunaren eta zentzuzkotasunik ezaren arteko mugan kokatzen da, ezagunaren eta ezezagunen arteko mugan.
Liburu hau da itsasoko nabigazionekoa
Euskarazko lehen testu ez erlijiosoa
Jatorrizko liburuaren egileak Martin Oihartzabal zuen izena, Ziburu koa zen, eta bere anaiarekin batera Le Marie de Sain-Vincent itsasontziaren zati baten jabea izan zen. Hainbat bidaia egin zuen Ternua ra, eta sasoiko beste nabigazio liburu batzuei jarraituz Les voyages aventureux liburua ondu zuen.
Aurretiaz esan bezala, XVI. eta XVII. mendeetan hainbat argitalpen izan zuen liburu honek. Etxeberrik, Martin de Hoyarsabalek idatzi zuen frantses liburuaren itzulpena egin zuen, Lapurdi ko kostaldeko itsasgizon eta pilotuei propio zuzendua.
Etxeberriren liburuaren ale bakarra Pariseko Liburutegi Nazionalean dago gaur egun, nahiko egoera tamalgarrian. 1985 an, Txertoa argitaletxeak edizio faksimilea argitaratu zuen Etxeberriren testuaren zenbait pasarte berreraikita. Honela dio azalean: "LIBURU HAU DA IXASOCO NABIGACIONECOA. Martin de Hoyarzabalec egiña Francezes. Eta Piarres Detcheberry, edo Dorrec eskararat emana, Eta cerbait guehiago abançatuba. BAYONAN. Fauvet Imprimerian Carmesseteko aldean DC. LX-XVII"
Testuinguru historikoa
XVII. mendeko euskal prosa erlijio lanetara ia erabat errenditzen den arren, bada tartetxo bat beste liburu mota batzuentzat. Liburuok ez dira literatura arlokoak, bai ordea zientzia arlokoak. Hala ere, sasoi honetako euskal testuen urritasuna dela eta era guztietako testuekin batera agertu izan dira. Testuok, jakina, ez dira asko, bi baino ez mende osoan, baina euren agerpena garrantzitsutzat har dezakegu, originalak izan gabe, zientzia gai profanoak euskaraz ere landu nahi zirela adierazten dutelako. Nahia edo beharra seguruago, zeren liburu hauek, Etxeberriren Itsasoko nabegazionekoa (Ixasoco nabegazionecoa) eta Dassançaren Laborarien abisua (Laborarien abissua), euskal herriaren sasoi hartako ekonomiaren zutaberik garrantzitsuenetakoak jotzen baitituzte, nabigazioa edo arrantza eta nekazaritza, hain zuzen. Alde horretatik, ez da harritzekoa liburu hauek biak euskaraz ere eman izana, herri xehe eta euskalduna nagusi zelako jarduera ekonomiko bi horietan. Bestalde, halako liburuak Iparraldea n argitaratu izanak argi uzten du Bidasoa z alde bietako euskal literatura ren aldea. Iparraldean literatura pragmatikoagoa dugu zalantzarik gabe, mugatuta bere laburrean, baina literaturaren gustu estetikoak eta bestelako helburuak, dela erlijioa, dela zientzia, elkartzen dakien literatura. Hegoaldea n, aldiz, urteak beharko dira euskal literaturari, edota euskal testuei beste barik, helburu estetiko eta pragmatikoa emateko.
Aixa de la Cruz
Sariak eta ohoreak
2013an, Espainiako El Cultural aldizkariak irakurtzea merezi duten 40 urtetik beherako hamabi idazle garrantzitsuenen zerrendan sartu zuen. 2014an, Eñe Magazine aldizkariaren Cosecha Eñe Saria irabazi zuen.
2020an gaztelaniazko literaturako saria jaso zuen Euskadi Literatura Sarietan Cambiar de idea nobelagatik.
Liburu hau da itsasoko nabigazionekoa
Etimologia
Etimologiaren aldetik, erabilgarria da Ternuako antzinako toponimoa k ezagutzeko. Ternuako nabigatzaile eta arrantzaleei zuzendutako liburua zen. Itzulpenak Piarres Etxeberriren eskuak aberasturiko hainbat pasarte dakartza, eta horregatik behar bada, izenburuari erantsi zion eta cerbait guehiago abançatuba (Baiona, 1677). Adibidez, egungo Mikelune aipatzeko, Micquetõ eta Micquelle izenak erabili zituen.
Liburuaren egitura eta izaera
Liburuak, atalka antolatuta, garaiko nabigazio teknikak jasotzen ditu. Berez, aholku- eta ohar-bilduma dugu. Portu rik portuko distantziak ematen ditu eta horretarako kostaldeko ito geografikoak hartzen ditu erreferentzia. Portuetako bokal ik onenak erakusten ditu kaiaratzeko eta, bide batez, leku arriskutsuez ohartarazten du. Liburuak hareatzak edo arrokak non dauden, eta urtaro bakoitzean haize nagusiak zeintzuk diren eta berauetatik nola babestu. Atal bakoitza arruta jakin batek betetzen du, distantziak, portuko sarrerak, ur sakonera, mareak eta leku bakoitzeko haize nagusiak aipatuz.
Arauekin batera liburuak marea, gradu, eguzki eta guardia taulak ematen ditu. Interesgarria oso XVII. mendeko itsas nabigazioa zertan zetzan jakiteko.
Ezin dugu ahaztu Piarres Etxeberriren liburua esku-liburu teknikoa dela, hala ere, Lapurdiko marinelei buruzkoak ikasteaz gain, liburua interesgarria da aipatzen dituen kostaldeko leku-izenak marinelen ahotan nola ahoskatzen ziren ikusteko:
“Bayonaco Bocal Zaharretic Calixeraino (Kadiz)”
Edota ikusteko euskaraz nola emanda dagoen sasoiko nabigazio teknika. Gainera, xumeak badira ere, interesekoak dira arrainen eta hegaztien deskripzioak.
Teknika liburua den aldetik, atalka antolatuta dago, nabigaziorako behar-beharrezko diren arlo eta gaiekin, jakin beharreko ezinbesteko kontuekin. Liburuak berak adierazten duen moduan, honako atalak jorratzen ditu:
“Jaquiteco duçu liburu hunetan conprenitcen direla arrutac, lecoac, çundac eta marea contubac, eta entrada eçagutçac halturac hala nola, Lebantecoac, Espainniacoac, Franciacoac, Bretaniacoac, Normandiacoac, eta Picardiacoac, Flandrescoac, Angueleterracoac, Irlandacoac, Escosiacoac eta Ternubacoac”.
Atalak
Honakoak dira liburuaren atalak, hurrenez hurren:
Örkelljunga udalerria
Örkelljunga Suediako udalerria da. n kokatua dago. 329,7 km² ditu eta 9,823 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Frank Caeti
Franklin "Frank" Caeti (Chicago, 1973ko abuztuaren 11 - ), Estatu Batuetako aktore eta bakarrizketalaria da. 2005 eta 2007 artea MADtvn egindako lanagatik ospetsu bilakatu zen.
Urteberri-eguneko asmo
Urteberri-eguneko asmoarena Gabonzaharreko tradizioa da, Mendebaldean ohikoa dena. Asmoak portaera txar bat aldatzea, norbanakoen helburua lortzea edo bizitza hobetzea izan daitezke.
Cinco Pinos
Cinco Pinos Nikaraguako Chinandegako departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 7095 biztanle zituen.
Urteberri-eguneko asmo
Ohitura
American Medical Association erakundearen arabera, estatubatuarren %40 eta %50 artean horrelako asmoak hartzen dituzte eta urteko beste garaietan baino hamar aldiz gehiago egiten dute. 2007an Richard Wisemanek 3.000 lagunen artean egindako ikerketa baten arabera %88ak ez du helburua betetzen, nahiz eta hasieran %52ak lortuko zuela uste.
El Florido Pensil (filma)
El Florido Pensil 2002an Juan José Portok zuzendutako filma da. Filma Andrés Sopeñak idatzitako izen bereko eleberrian oinarrituta dago, Ttanttaka Teatroak antzerkietara eraman zuena.
Sinopsia
Filmak frankismo garaiko eskola bat islatzen du, Elizak egindakoa eta bestelako errepresioa ezaugarritzat zituena.
Erlijio konparatu
Erlijio konparatua munduko erlijio ezberdinen gai eta ideia komunen interpretazio-desberdintasunak aztertzen dituen ikasketa erlijiosoen eremua da. Mitologia konparatuarekin batera, erlijio konparatua mitoaren eta espiritualtasunaren azterketan oinarritzen da nagusiki; bere funtsezko gaiak metafora erlijiosoetatik eratortzen ditu, eta haien arteko lotura kultural zuzena marrazten du hainbat modutan. Errituen eta erlijioen beste alderdi batzuen arteko alderaketak ere egiten ditu.
Erlijio konparatuak aztertzeak 1960ko hamarkadatik aurrera zientzia erlijiosoak diziplina zientifiko gisa sortzen lagundu du, nahiz eta historian diskurtso konfesionalen aztarnak aurkitu. Bibliako eta Korango testuek beren doktrinak beste erlijio batzuetakoekin alderatu ohi dituzte, eta maiz kategoria bereko izenak ematen dituzte: Hebrear Bibliako goyim (atzerritarrak), Septuagintako jentilak (edo paganoak edo nazioak) eta Jainkoaren beldur (PHobeô THeos) eta Korango Liburuko jendea (أهل الكتاب). Mundu akademiko kristauan, teologia-fakultateek eta mintegiek erlijioen arteko konparazioa garatu dute ikuspegi apologetiko batetik, misiolarien zerbitzurako eta islamarekiko konfrontazio erlijiosorako.
Ascraeus Mons
Ascraeus mendia (Nazioarteko Astronomia Elkartea ofizialki latinez Ascraeus Mons deitua) Marte planetako ipar-hemisferioan kokatua dagoen ezkutu-sumendi erraldoi bat da, hain zuzen ere 11.92º N, 255.92º W koordenatuetan dago.
Tharsis mendietan garaiena, planeta osoan eta gaur egun arte Esne Bidean topatu ahal izan den bigarren mendirik garaiena da (Olympus Monsek bakarrik garaitua).
Mariner 9k 1971n topatua, lehendabizikoz North Spot izena izan zuen baina mendi bat zela konturatu zirenean, Ascraeus Mons izena hartu zuen
Manouria emys
Manouria emys Manouria generoko animalia da. Narrastien barruko Testudinidae familian sailkatuta dago.
Hôrka nad Váhom
Hôrka nad Váhom Eslovakiako udalerri bat da, Nové Mesto nad Váhomeko barrutian kokatuta. 18,32 km²ko azalera du eta 743 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1426. urtekoa da.
Fenioux (Itsas Charente)
Fenioux Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fenioux udalerrian erroldatutako biztanleak 126 ziren. Familiak 51 ziren, horien artean 14 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 7 bakarrik bizi ziren emakumeak), 15 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 18 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 76 etxebizitza zeuden, 55 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 72 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 55 etxebizitza nagusietatik 44 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 39 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 28 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 81 ziren, horien artean 56 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 56 pertsona aktiboetatik 52 lanean zeuden (28 gizon eta 24 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fenioux udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 139 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.782 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 argiketaria zen eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Fenioux udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 423 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Amblygobius decussatus
Amblygobius decussatus Amblygobius generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Sussat
Sussat Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sussat udalerrian erroldatutako biztanleak 103 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 108 etxebizitza zeuden, 57 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 107etxeak ziren. 57 etxebizitza nagusietatik 52 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 27 etxek bost zituzten. 50 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 67 ziren, horien artean 46 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 46 pertsona aktiboetatik 40 lanean zeuden (21 gizon eta 19 emakume) eta 6 langabezian zeuden (5 gizon eta 1 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sussat udalerrian 57 unitate fiskal zeuden, 107 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.297 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Sussat udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jacob Rothschild
'''Nathaniel Charles Jacob Rothschild, Rothschildgo IV. baroia''', (Londres, 1936ko apirilaren 29a) bankari eta politikari britainiarra da. Juduen Politiken Ikerketarako Institutuko ohorezko presidentea ere bada.
Biografia
1936an jaioa, Victor Rothschilden seme zaharrena da.
Jacob Rothschild-ek bere haurtzaroko gerra urteak Tring-en pasatu zituen Eton eta Oxford- en ikasi aurretik. Hugh Trevor-Roper eta Isaiah Berlin lagunak ditu. 1980an, Isaiah Berlinek Rothschild-ek National Gallery- n parte hartzera bultzatu zuen. Geroago loteria nazionaleko presidentea bihurtu zen.
1990ean, bere aita ordezkatu zuen Lorden Ganberan.
Oskia Ugarte
Oskia Ugarte Abarzuza (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1978) artearen historialaria eta kultur kudeatzailea da, Huarte Arte Garaikidearen Zentroko zuzendaria 2022ko abuztutik. Arte garaikide proiektuen koordinazio eta zuzendaritzan dihardu. Feminismoa, lurraldea, eta artea ditu aztergai.
Biografia
Oskia Ugartek kultur kudeaketaren arloan egin du lan, bereziki arte garaikideko proiektu eta programen produkzioan eta zuzendaritzan, bai eta erakusketa proiektuetan ere. Artearen Historian lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean, eta urte horretan bertan lortu zuen CAP unibertsitate berean, eta, ondoren, 2020an, unibertsitate-aditu ikastaroa egin zuen Kultura-ekoizpena kritika feministaren ikuspegitik gaiaz. 2007az geroztik, Jorge Oteiza Fundazio Museoarekin, Albénizko Moisés Pérez Galeriarekin, San Telmo Museoarekin edo Kursaal Elkargunearekin aritu da lankidetzan.
Hezkuntzaren eta ikerketaren munduko entitateetako kidea da, eta bertan parte hartzen du: IAC, Arte Garaikidearen Institutua, Eusko Ikaskuntza eta UEU. Eusko Ikaskuntzako arte-saileko burua da, eta kultura-arloko gobernantzari eta kultura-eskubideei buruzko ikerketa-talde bateko zuzendari zientifikoa. Hainbat batzorde eta epaimahaitan parte hartu du eta dibulgaziozko nahiz zientziazko artikuluak argitaratu ditu.
2016.urtetik 2022ra Huarte ekoizpen artistikoko zentroko zuzendari-kidea izan da, Elisa Arteta, Nerea de Diego, eta Betisa Ojangurenekin batera.
Brachymeles suluensis
Brachymeles suluensis Brachymeles generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Nassau (Bahamak)
Nassau Bahametako hiriburu eta hiri nagusiena da. Hiriak 260.000 biztanle inguru ditu (2008ko errolda), Bahametako biztanleria osoaren ia %80. Lynden Pindling nazioarteko aireportua da Bahametako aireporturi garrantzitsuena eta Nassauko hiria zerbitzatzen duena, hirigunetik mendebaldera 16 kilometrora dagoena. Nassau New Providence uhartean dago, barruti federal modura funtzionatzen duena. Udal gobernurik ez dagoenez, zuzenean herrialde gobernuak kudeatzen du. Nassau historikoki piraten gotorleku bezala kontsideratu izan da.
Herri eta hiri senidetuak
Nassau ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
Andra Mari tenplua (Uribarri Harana)
Andra Mari tenplua Uribarri Haranan (Harana, Araba) dagoen ermita erromaniko bat da, XII. mendekoa. XXI. mendean berriztua dago, inguruko zelai zaindu batean kokatzen da.
Plano laukizuzena du, eta abside erdi-zirkularra. Erdi-puntuko arku baten bidezko sarrera du, hegoaldera ematen duena, eta arkibolta xakeztatu batekin apaindua dago. EAEko ondare kultural izendatuta dago 1997. urtetik.
Lucy Elmina Anthony
Lucy Elmina Anthony (Kansas, AEB, 1859ko urriaren 24a - 1944ko uztailaren 4a) estatubatuar sufragista zen. Nazioartean ezaguna zen AEBetako lider bat izan zen Emakumeen Sufragioaren aldeko Elkarte Nazionalaren mugimenduan. Susan B. Anthony AEBetako gizarte-erreformistaren iloba zen, emakumeen eskubideen aldeko aktibista. Anna Howard Shaw sufragio femeninoaren liderraren data luzeko kidea.
Biografia
Lucy Elmina Anthony 1859ko urriaren 24an jaio zen, Fort Scott Kansaseko Jacob Merritt Anthonyren (1834-1900) eta Mary Almina Lutherren (1839-1915) alabarik nagusiena. Daniel Luther Anthony; Anna Osborn Anthony y Richard Luther Anthony izan zituen neba-ahizpak izan ziren.
1883an Rochesterren Akademia Librean graduatu ondoren, sufragioa mugitzeko lan egin zuen, nazioarteko bileren batzorde antolatzailearen laguntzaile gisa. Urte askoan Susan B. Anthony izebaren idazkaria izan zen. 1890eko hamarkadan, Lucy Anthonyk Anna Howard Shaw ezagutu zuen, betiko lagun bihurtzeko. Lucy Anthonyk Susan B. Anthony eta Shawren kudeatzaile izan zen munduko biretan.
Lucy Elmina Anthony 1944ko uztailaren 4an hil zen Julia C. Kent lagunaren etxean, Swarthmoren (Pensilvania), eta testamentuan bere ondare gehiena Emakume Boto-emaileen Liga Nazionalari eta Filadelfiako Boto-emaileen LigaNationalari utzi zien.
Anotzibar
Anotzibar Odietako kontzejua da, Nafarroa Garaikoa. 2020 hasieran 38 biztanle zituen.
Gouda gazta
Gouda (herbehereraz Goudse kaas, Goudako gazta) Herbehereetako gazta mota bat da, jatorriz Hego Holanda eskualdekoa, Gouda hiriaren izena darama. Mundu osoko gazta ezagunenetako bat da, gaur egun herbeheretar modura edota jatorrizko herbeheretar gaztaren antzera ekoiztutako gaztei ere izendapen hau ematen zaie.
Hizkuntzalaritza konparatu
Hizkuntzalaritza konparatua hizkuntzalaritza historikoan erabiltzen den adar eta teknika bat da, haien harreman historikoa ezartzeko hizkuntzak konparatzeaz arduratzen dena.
Harreman genetikoak jatorri komuna edo aitzin-hizkuntza dakar berekin, eta hizkuntzalaritza konparatuaren helburua hizkuntza-familiak eraikitzea, protolengoaiak berreraikitzea eta hizkuntza dokumentatuak sorrarazi dituzten aldaketak zehaztea da. Egiaztatutako eta berreraikitako formak argi eta garbi bereizteko, hizkuntzalari konparatzaileek izartxoa lehenesten dute bizirik dirauten testuetan aurkitzen ez den edozein formaren aurretik. Hizkuntzen sailkapena egiteko hainbat metodo garatu dituzte, ikuskapen soiletik hasi eta hipotesi konputarizatuaren probaraino. Metodo horiek garapen-prozesu luze batetik igaro dira.
Orbe
Orbe Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mañariarrok
Mañariarrok Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Mañarian sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 119 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %36,73.
Corinto (Nikaragua)
Corinto Nikaraguako Chinandegako departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 18036 biztanle zituen.
Isu
Isu (zaraitzueraz: Ison edo Ixon) Erromantzatua ibarreko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.
1981n jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Erromantzatuko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak isutarrak (zaraitzueraz: isotarrak) ziren.
Izena
Isu toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Geografia
Isu Erromantzatua ibarran dago.
Inguru naturala eta kokapena
Erromantzatua Zangozako merindadeko udalerria da eta Nafarroako hiriburutik 46 kilometrora dago. Udaletxea Domeñun dago. Erliebe handiko ibarra da. Mendebaldeko tarteak lautada bat osatzen du, Longida, Urraulbeiti eta Urraulgoiti ibarretatik jarraitzen duena, nahiz eta azken kasu horretan Ugarrongo arroilak eten egiten duen.
Klima
Erromantzatuko klima azpimediterraneoa da, eta urteko batez besteko tenperatura 12,5 °C ingurukoa da. Urteroko egun euritsuak 100 inguru dira, eta jausitako prezipitazioa 850mm-koa.
Basoa nahiko urria da, eta zuhaitz gehienak pinuak dira, Austriatik birlandaturiko zuhaitzak. Horrez gain, ameztiak eta zumeak ageri dira ibarreko gunerik lehor eta eguzkitsuenetan.
Estazio meteorologikoak
Erromantzatuan ez dago estazio meteorologikorik. Hala ere, Urraulbeiti pareko udalerrian, estazio bat dagoen Artieda kontzejuan, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.
Historia
Bertako biztanleek, infantzoiek, 1102an Leirerena zen Ugarra kontzejuerria inbaditu zuten. XV. mendean herritar guztiak kapareak ziren. 1427 eta 1553an 4 su zituen eta 1646an 3. 1786an 30 biztanle zituen eta 1856an 38.
1835-1845eko udal-erreformetara arte, Isu gobernatzen zuten Erromantzatua ibarreko diputatuek eta tokiko errejidoreek, eta txandaka aukeratzen ziren etxeen artean, hiru baino ez baitziren XIX. mendearen lehen erdi osoan. Leku horretatik Erronkaribarrerako, Zaraitzurako eta Aragoiko erresumarako bidea igarotzen zen (Berari aldetik). 1847an, ordea, bere bideetako onenak ferrazkoak ziren eta egoera txarrean zeuden; posta Irunberritik jasotzen zuen eta herritarren hornidurakoa zen.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Cheddar gazta
Cheddar gazta Ingalaterrako hego-mendebaldeko Somerset eskualdean ekoiztu ohi den gazta da, jatorria izen bereko Cheddar udalerrian du. Egitura nahiko gogorra eta kolore horixka ditu. Behi esnez egina da, gehienetan pasteurizatua. Errsuma Batuko gazta mota ezagunena da, herrialde horretako gaztagintza ekoizpenaren ehuneko 51a suposatzen du. Berez, Europar Batasunaeuropar Batasunean Berezko Jatorrizko Izendapenik ez duenez, "cheddar gazta" oso hedatua dagoen izendapena da, halere, jatorrizko cheddar gazta Ingalaterra hegomendebalako konderrietako esnez ekoiztutakoa da (Somerset, Devon, Dorset edo Kornualles), "West Country Farmhouse Cheddar" izena jasotzen duelarik.
Nahiz eta jatorriz Ingalaterrako gazta mota izan, gaur egun mundu osoko herrialde askotan ekoiztu ohi da, tartean Eskozia, Irlanda, Kanada, Hegoafrika, Zeelanda Berria, Argentina, Australia eta Suedia. AEBtako bigarren gazta ezagun eta erabiliena da, Mozzarella ospetsuaren ondoren.
Sandwich eta hanburgesetan oso ohikoa den gazta da.
Brachymeles taylori
Brachymeles taylori Brachymeles generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Bjuv udalerria
Bjuv Suediako udalerria da. n kokatua dago. 115,8 km² ditu eta 14,982 biztanle ditu.