cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Afganistango historia
Historiaurrea
Garai horretan, egungo Afganistango biztanleak besteak beste, Jeitun kulturarekin (Turkmenistango hegoaldea) bizi dira. Kultura hori K.a. 5000. urtearen inguruan desagertu zen, eta, ondoren, egungo Pakistango Kile Gul Mohammad, Gumla eta Mejergar aztarnategietan instalatuko diren egoneko lehen taldeekin. Persiako ordokien, Erdialdeko Asiako estepen eta Indo haranaren hazkunde demografikoak kontinenteko eskualde horietako herrien mugikortasuna sustatzen du, eta gaur egungo Afganistango lurraldea merkataritza eta migrazio igarobide bihurtzen du. Khiber pasabidea India iparralderako sarrera bihurtu zen.
Afganistango hegoaldeko Brontze Aroko beste aztarnategi garrantzitsu batzuk egungo Kandahar inguruan daude: Said Qala-tepe eta Deh Morasi Ghunda.
Lehenengo hiriak xortugai kulturarekin agertuko ziren K.a IV. milurtekoan.
Zoroastrismoa erlijio nagusi izan zen eremu hartan; Afganistango eguzki-egutegi modernoak ere erakusten du zoroastrismoak hilen izenetan duen eragina. Beste erlijio batzuk, hala nola budismoa eta hinduismoa, berandu iritsi ziren eskualdera.
Lehenengo biztanleak K.a. 3000. urtearen inguruan, kulturaren eta merkataritzaren bidez, Jiroft eta Tappeh Sialk bezalako inguruko zibilizazioekin erlazionatzen ziren, eta Indo bailarako (gaur egungo Pakistan) kulturarekin ere harremanak izaten zituzten. Ezagutu ziren lehen herriak indo-irandarrak izan ziren; K.a. 3000 eta 1500 urte inguruan iritsi zirela kalkulatzen da, seguru asko migrazio Indo-arioak eraginda.
Antzinaroa
K.a. II. milurtekotik aurrera zenbait tribu irandar eta ariar, Afganistango lurretan ezarri ziren, eta, ondoren, Ziro Handiak Persiako Inperioan txertatu zituen bost satrapatan antolatuz, aurrekaririk gabeko goraldia lagunduz eta Zoroastroren erlijioa hartuz, baita bertako biztanleek grekoen aurkako kanpaina militarretan egindako ekarpena ere.
Alexandro Handiak Baktrianan sortutakoei egitura soziopolitikoak mantentzen lagundu zien, persieraren eta helenikoaren arteko kultura-gurutzaketa ahalbidetuz.
Seleukotar Erresumatik Sasandar Inperiora
Alexandro hiltzean, baktriarrak Seleukotar Inperioan sartu ziren, eta Txandragupta (K.a. 340-298) indiar erregearekin gerra ugari izan zituen. K.a. 250. urte aldera, Baktrianako erresumaren sorkuntza hasi zen, eta Indiara hedatzea lortu zuen. Urte batzuk geroago, Kusaneko beste erreinu bat jaso zen, eta Kujula Kadphises eta Kaniskaren erregealdia sortu zen; aldi horretan, budismo erlijioaren eragina nabaritu zen, eta Bamijan eta Hadda moduko monumentuak loratu ziren Afganistanen.
Saint-Laurent-sous-Coiron
Biztanleria
2007an Saint-Laurent-sous-Coiron udalerrian erroldatutako biztanleak 136 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Afganistango historia
Seleukotar Erresumatik Sasandar Inperiora
Sasandarren mendean Persiar Inperioa berreraikitzearekin, lurraldeak etengabeko inbasioak jasan zituen, eta, ondorioz, Juetxeen, turkiar nomaden eta heftaliten (huno zuria) zapalkuntza jasan zuen.
Erdi Aroa
651. urteaz geroztik, arabiarrek persiarrak menderatu, eta Baktrianara iritsi ziren. Han, biztanleen erresistentzia gogorra aurkitu zuten. Turkiarrekin eta txinatarren anbizioekin izandako liskarrek lurraldearen islamizazioa zaildu zuten, nahiz eta Nasr II.arekin (913-942) afganistandarrek nolabaiteko independentzia lortu zuten. Geroago, Alp Tigin eta Mahmud Ghaznikoa (999-1030) bezalako liderrek lurralde-konkistak egin zituzten Ghaznavidarren Inperioaren zuzendaritzapean.
Bakeak ez zuen asko iraun, eta Bahman turkiar seljuktarrek aurre egin zioten (1118-1157) tronuan Gurí dinastia ezarri arte; dinastiak Indiara zabaldu zuen erresuma, eta XVI. mendera arte gobernatu zuen.
Herrialdea kontrolatzeko, Afganistango printzeen borrokek Gengis Khanen inbasio mongol suntsitzailera eraman zuten 1221ean, eta Txagatai Khanerrian sartu zuen herrialdea, Harat eskualdea izan ezik, non guritarrek nagusitasuna izango baitzuten 1380a arte. Handik urte batzuetara, Tamerlanek gogor gobernatu zuen herrialdea, eta nekazaritza-sistema suntsitu zuen.
Saint-Laurent-sous-Coiron
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 95 etxebizitza zeuden, 59 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 87 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 59 etxebizitza nagusietatik 48 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 12 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 27 etxek bost zituzten. 43 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Afganistango historia
Aro Modernoa
Tamerlan hil ondoren, 1405ean, Xahruj Mirzaren erregealdian (1405-1447), Haratetik pizkundea bizi izan zuen herrialdeak; Husain I.a Bajqara-rekin, berriz, arteek eta zientziek distira egin zuten, eta Gengis Khanen inperioa berreskuratzen saiatu zen eta Indian 1526an bukatu ziren konkista berriak lortuz, nahiz eta Harat safavidaren esku utzi.
Turkiako domeinuaren gainbehera Aurangzeb (1707) hil zenean hasi zen, eta horrek aukera eman zien tribuei haren ondorengoengandik eta Irango agintariengandik bereizteko. Buruzagietako batek, Mir Uwajs-ek, Kandaharren emir aldarrikatu zuen bere burua, eta haren seme Mahmud-ek Kerman eta Isfahan bereganatu zituen. Aldi berean, Nadir Xahren mugimenduarekin borrokatuko zuten, eta  bere burua errege izendatu zuen (1739 arte) Kabulen jabe egitean. Haren ondorengoak, Ahmed Xah Abdali-k, Durrani Inperioa sortu, eta Afganistanen independentzia aldarrikatu zuen 1747an.
Ahmaden gobernuarekin, inperioak konkista garrantzitsuak egin zituen, batez ere Indian. Haren ondorengoak, Timur Xah Durrani-k, Kabulera eraman zuen hiriburua, eta bakea eman zion herriari. Hala ere, Kabulek gainbeheraren zantzuak erakutsi zituen; hura hil ondoren, tronua eskuratzeko borrokekin lehertu, eta 1838ra arte iraun zuten.
Afganistan Mohammadzairen mendean
Mohammadzai dinastiak (1838-1973) herrialdea berrantolatu zuen, nahiz eta errusiar eta ingelesen esku-hartzeak ez ziren denbora luzerako izan. Dost Mohammed Khanen erregealdian, Kaxmir, Multan eta Pexâwar lurraldeak abandonatu egiten dira herrialdea militarki indartzeko eta Errusiako tsarraren tropetan babesteko. Horrek Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiaren esku-hartzea bultzatu zuen herrialdea erasotzeko eta bere erregea menderatzeko, Xuja Xah Durrani-k ordezkatu, 1847ko matxinada popularra bultzatu eta ingelesen porrota eragin zuena.
Xer Ali Khanek aurre egin zien Europako bi potentziei, herrialdea bere eraginetik askatzea lortu gabe. Haren ondorengoak, Mohammad Yaqub Khanek, britainiarrekin ituna egin behar izan zuen, Durand lerroaren pean gaur egun dituen mugak onartuz. Harrezkero, Habibullah Khanen erregealdian, herrialdea isolamendutik ateratzen saiatu zen, eta horrek gerra ekarri zion Erresuma Batuarekin, 1919an independentzia onartu zuen arte.
Habibullah (1901-1919)
Abdur Rahmanek bere agintea herrialdean ezarri zuenaren adierazpen argiena da 1901eko urrian hil ondorengoko oinordetza baketsua Habibullah semea tronura iritsi zenean. Abdur Rahmanek seme-alaba asko zituen arren, Habibullah prestatu zuen hura ordezteko, eta gainerako seme-alabei zaildu zien oinordetzan parte hartzea.
Khan Habibullah-k Abdur Rahmanek hasitako teknologia europar modernoaren sarrera areagotu zuen, eta horrek mendebaldeko ideiak eta erabilerak Afganistango errege gortean eta goi klaseetan sartzea ekarri zuen. Bere aitak sortutako armadaren laguntzarekin gobernari gisa zuen posizioa ziurtatzen zuen arren, Habibullahk ez du Abdur Rahmanen karisma. Ondorioz, buruzagi erlijiosoen eragina –Mahmoud Beg Tarzi, bere aitaren lehengusua– areagotu egin zen bere erregealdian. Tarzik (poeta eta kazetari oso bidaiatu eta hezia) Ol-Akbar Seraj-eko (albisteen zuzia) egunkari nazionalista sortu zuen, eragin politiko handiarekin, baita Afganistango mugetatik haratago ere, eta, herrialdean, lehen sugar nazionalista modernoak piztu zituen. 1919ra arte, bitarteko hori plataforma gisa erabiltzen zen oinarri klerikalak Afganistango gobernuaren eta gizartearen mendebaldearen aldeko aldaketen aurka jartzeko. Horixe da Tarziren nazionalismo sutsuaren eragina, Asiako erdialdeko erreformatzaileen belaunaldi oso bat markatzen omen duena.
Saint-Laurent-sous-Coiron
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Afganistango historia
Habibullah (1901-1919)
Nazioarte mailan, Iranekiko muga 1904an ezarri zen, 1872an britainiar batzorde batek ezarritako mugape anbiguoa ordeztu zuenean. Hala ere, akordioa ez da erabatekoa, Helmand ibaiaren urak partekatzearen inguruan dagoen desadostasunagatik.
Lehen Mundu Gerraren aurretik Afganistani eragiten zioten kanpo politikako gertakari guztiak bezala, Errusiaren eta Erresuma Batuaren arteko Joko Handiaren garapena Afganistango gobernariaren parte-hartzerik gabe gertatu zen. Bi potentzien arteko 1907ko akordioak, Erdialdeko Asiako eskualdea bi eragin eremutan banatzeaz gain, Afganistango neutraltasunaren oinarriak ere ezarri zituen mendearen zati handi batean. Errusiak onartzen zuela Afganistan bere eragin-eremutik kanpo geratzen zela ezarri zuen akordioak, eta, Errusia-Afganistan auziei dagokienez, Erresuma Batuari galdetu behar ziola. Bestalde, Erresuma Batuak konpromisoa hartzen du Afganistango lurraldea ez okupatzeko edo eransteko, ez eta Asiako herrialde horren barne-arazoetan esku hartzeko ere. 1907an, Habibullahk Erresuma Batuko India bisitatu zuen Gilbert Elliot erregeordearen gonbidatu gisa. Britainiarren boterearekin txundituta, Habibullahk bere seme Amanollahren, Tarziren (Amanollahren emaztearen aita) eta beste nazionalista batzuen presioei aurre egiten die Lehen Mundu Gerran sartzeko Erdialdeko Inperioen alde eta Erresuma Batuaren aurka. Izan ere, gatazkan zehar, Afganistanek neutral jarraitzen du, nahiz eta Turkiari laguntzeko barne-presioa izan sultanak bere nazioaren parte-hartzea gerra santutzat aldarrikatzen duenean. Hala ere, 1915ean, Habibullahk bere trebetasuna erakusten du Kabulen germaniar eta turkiar ordezkaritza bat jaso eta engainatzean, eta -denbora asko galarazi ondoren- diru eta hornidura askoko akordio bat lortzen du Indiako kolonia britainiarra erasotzearen truke. Baina Afganistango agintariak, gatazkan, bi aldeetatik abantailak lortzeko aukera handia ikusten du: Erresuma Batuari bere neutraltasuna eskaintzen dio britainiarrek gerra amaitzean bere subiranotasuna aitortzearen truke. Promes hori ez betetzeak eta britainiarren aldeko eta kontrakoen arteko zatiketa Afganistango gizartearen barnean, azken mugimendu horrekin elkartutako pertsonek Habibullah hiltzea eragiten du 1919ko otsailaren 20an.
Amanula (1919-1929)
Britainiarrek statu quo-aren aldaketa onartzeari uko egin ziotenean –1919ko maiatzean–, Amanulak bere herrialdearen independentzia aldarrikatu zuen bere kabuz, eta Indiako mugari eraso egin zion, hirugarren gerra anglo-afganistandarrari hasiera emanez. Erresuma Batua militarki agortuta zegoen Lehen Mundu Gerraren ondoren, eta ez zegoen Indo-Afganistan mugan gerra bat hasteko moduan; beraz, muga ondoko erasoaldiari aurka baino ez zuen egin. Negoziazio gogorren ondoren, bakea berrezarri zen, eta Amanulak lortu zuen Erresuma Batuak Afganistanen independentzia onartzea. Erresuma Batuak Afganistan nazio independente gisa modu formalean aitortzea 1919ko abuztuaren 8an sinatu, eta 1921eko azaroan zuzendutako Rawalpindiko Itun berrian zehaztu zen.
Itun hori sinatu orduko, Amanulak ordezkaritza bat bidali zuen atzerrira, Asia, Europa eta Amerikako hainbat herrialderekin harreman diplomatikoak ezartzeko. Ordezkaritzaren lehen etapa Mosku izan zen, non 1919ko urrian sobietar erregimen berriko buruzagiek besoak zabalik hartu zuten. Horren ondorioz, Sobietar Batasunarekiko adiskidetasun-ituna eta bi nazioen arteko onarpena lortu zen. Horrela, Afganistan izan zen sobietar gobernua onartu zuen lehen herrialdea munduan. Horrekin, Afganistanek, Sobietar Batasunak bere independentzia aitortzeaz gain, laguntza morala eta materiala ere eskaini zuen britainiar inperialismoaren aurkako borroka heroikoan. Horrek, hurrengo 50 urteetan, bi gobernuen arteko harreman berezi baten bilakaera ekarriko zuen.
1919 eta 1929 bitartean, Sobietar Batasunarekiko harremana adiskidetsua eta emankorra izan zen, bereziki Afganistanentzat. Izan ere, sobietar teknikari eta irakasle asko iritsi ziren herrialdera telefono eta telegrafo lineak jartzera, afganiar teknikari gazteak prestatzera eta sortzen ari zen Afganistango aireko armadako lehen pilotuak entrenatzera. Ondorioz, Afganistango merkatua produktu sobietarrez bete zen britainiarrenak ordeztuz.
1923an, Amanulak emir titulua erregearenarengatik aldatu zuen, eta berehala erreforma politiko, sozial eta erlijioso batzuk garatzen hasi zen; horien artean, aldaketa konstituzionalak eta administratiboak nabarmentzen dira: bere seme nagusia tronuaren oinordeko izendatzea bere anaiaren ordez, legeria islamikoak ezartzen zuen bezala; emakumeen beloa ezabatzea, eta bi sexuentzako eskolak sortzea.
Talde erlijioso kontserbadoreak eta buruzagi tribalak eraso sentitu zuten politika horiengatik. Khosten matxinada, 1924ko tribuen matxinada, erabat itzali zen, baina, 1928ko azaroan, Xinwariko tribu bateko kideen altxamenduak, Baktxeh Saqow (ur eramailearen semea) buruzagi matxinoaren Kodamani eta Kuhistani indarren eraso armatuen ondoren, Amanula erregearen eroria ekarriko zuen gerra zibil batera eraman zuen. 1929ko urtarrilaren 14an, Amanollahren bere anaia nagusia zen Inayatollahren alde abdikatu zuen, baina Baktxeh Saqowek Afganistango Habibull Kalakani emirra izendatu zuen bere burua erregimen kontserbadorea eta erreforma-politikaren aurkakoa ezarriz eta horietako asko indargabetu edo ezeztatuz.
Amanulak 1929ko maiatzaren 23an zeharkatu zuen Indiako muga, eta Italian eta Suitzan bizi izan zuen erbestea. Zurichen (Suitza) hil zen 1960ko apirilaren 26an, eta, ondoren, haren gorpuzkiak Jalalabad hirian lurperatu zituzten, Habibollahren hilobiaren ondoan.
Zahir xha (1933-1973)
Zahir xha errege gazteak bere osaba Mohammed Haxem-i enkargatu zion gobernuaren eraketa, gizarte-errealitatearekin bat zetorren erreforma-politika berri baten sustatzailea: armadaren berrantolaketa, gizonezkoen lehen hezkuntzaren derrigortasuna, bigarren hezkuntzako ikastetxeak sortzea eta herrialde osoko higiene-neurriak – mediku turkiarren laguntzarekin, Medikuntza fakultate bat sortu zutenak.
1930eko hamarkadan, ekonomia nazionala hazi egin zen eskala txikiko industria-proiektuak hasi zituzten hainbat enpresariren zuzendaritzapean. Zahir xahren erregealdiaren lehen 20 urteetan, nazioa sendotzeko politika zuhurrak, nazioarteko harremanen hedapena eta herrialdearen barne garapena izan ziren ezaugarri nagusiak. Bigarren Mundu Gerrak atzerapenak eragin zituen garapen-prozesu horretan, baina Afganistanek bere ohiko neutraltasunari eutsi zion 1941ean alemaniar, japoniar eta italiar herritarrak kanporatzea onartu zuen arren (britainiarren eta sobietarren presio pean) balizko atzerriko okupazio baterako edozein aitzakia ezabatuz.
1946ko maiatzean, Haxem lehen ministroak dimisioa eman zuen, karguan hamazazpi urte eman ondoren, eta Mohammed Ghazik ordeztu zuen, sobietarrekin mugei buruzko akordio bat sinatu zuena eta Afganistan Nazio Batuen Erakundean (NBE) onarrarazi zuena. Urte beraren amaieran, lehen ministro kargua Sirdar xha Janek (Haxemen anaia) beteko du, hauteskundeak egitea ahalbidetu zuena eta herrialdean prentsa askatasun herabea ahalbidetu zuena.
Nazioartean, Estatu Batuen eta Sobietar Batasunaren arteko Gerra Hotzaren hasierak, herrialdea bi potentzien artean ibiltzera eraman zuen, laguntza bila. Pakistanekiko lurralde-liskarrek (herrialde honi 1947an paxtunak bizi ziren Durand linearen alde britainiarra esleitzearen ondorioz) India (antibritainiarra eta ez-lerrokatua) afganiarren alde jarri zuten. Bestalde, pakistandarrek Estatu Batuen aliantza-sisteman zuten funtsezko rolak mendebaldeko potentziaren konfiantza galtzera eta Sobietar Batasunaren alde egitera eraman zuen ezinbestean.
Hala ere, erregimenaren korronte kontserbadoreek –buruzagi erlijiosoek bultzatuta– Sirdar xha Jan kargutik kentzea eta Mohammed Daud Khan teniente jenerala kargura igotzea babestu zuten 1953an. Kargua bete zuen 10 urteetan, Daud Khanek jarrera gogorragoa izan zuen Paxtunistaneko arazoaren inguruan, eta Sobietar Batasunera jo zuen laguntza militar eta ekonomikoaren bila. Hurbilketa hori Daudek AEBren jarrerarekin zuen nekeak eragin zuen; izan ere, Paxtunistaneko gaiari irtenbide diplomatikoa ematearen alde egiteaz gain, Afganistani ohiko neutraltasuna alde batera utzi eta Bagdadeko Itunean mendebaldearen aldeko blokean sartzea eskatu zion (Iran, Irak, Turkia eta Pakistanekin batera).
Sobietarrak Afganistango bazkide komertzial eta militar nagusiak bihurtu ziren arren, afganiarrak neutral mantendu ziren Gerra Hotzean, eta herrialdea Korea ekonomiko bihurtu zen, sobietar eta estatubatuar laguntza oparoaren aldibereko onuradun bezala, bi superpotentzien arteko lehia aprobetxatuz inguruan bere eragina ziurtatzeko. Izan ere, 1954an, Afganistango Batzar Handiak honako erabaki hau hartu zuen: «behar militarrak eta ekonomikoak ahal den lekuan hartu behar dira».
1955eko abenduan, Bulganinek eta Khrustxovek Kabul bisitatu zuten Indiara itzultzean, eta Afganistanerako laguntza ziurtatu zuten epe luzerako 100 milioi dolar estatubatuarreko mailegu bat emanez eta Paxtunistango auzian sobietar laguntza diplomatikoa emanez. Akordio horren ondorioz, bi herrialdeen arteko truke ugari hasi ziren; milaka afganiar gaztek Sobietar Batasunean (bereziki arlo militarrean) osatu zituzten beren ikasketak. Era berean, komunikazioen sektoreko proiektu handiak sobietarrek abiarazi zituzten; milaka kilometro bide eta herrialdeko aireportu nagusiak eraiki ziren; institutu politekniko bat eraiki zen Kabulen, eta txikiago batzuk, probintzia batzuetan.
1958tik 1973ra, armadako funtzionario gazte eta teknikoen ehuneko 50 Sobietar Batasunean prestatuak izan ziren edo Afganistango sobietar irakasleen begirada pean.
Saint-Laurent-sous-Coiron
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 83 ziren, horien artean 52 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 52 pertsona aktiboetatik 46 lanean zeuden (29 gizon eta 17 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Afganistango historia
Zahir xha (1933-1973)
Etxeko alderdiari dagokionez, Daud Khanek arrakasta izan zuen hezkuntza- eta gizarte-erreforma garrantzitsuak sartzen, hala nola emakumeen beloaren borondatezko erabilera eta purdha abolitzea (emakumeak bizitza publikotik ezkutatzeko ohitura musulmana). Ondorioz, teorikoki, lan-indarra % 50 handitu zen. Aurrerapen horiek gorabehera, erregimenak errepresiboa izaten jarraitzen zuen, eta ez zuen zuzeneko oposizio politikoa onartzen.
Paxtunistaneko arazoak eta Sobietar Batasunera hurbiltzeak Daud Khan lehen ministroaren erorikoa azkartu zuen. 1961eko abuztuan, paxtun jatorriko herritarren artean gertatzen ari zen Afganistango asaldurari erantzunez, Pakistanek Afganistango muga itxi zuen. Mugako itxieraren luzapenak Sobietar Batasunarekiko mendekotasun komertzial handia eragin zuen. Egoera iraultzeko, Daud Khanek dimisioa eman zuen 1963ko martxoan, eta, horren ondorioz, Pakistanek muga pixkanaka ireki zuen urte bereko apirila eta maiatza bitartean.
Saint-Laurent-sous-Coiron
Diru sarrerak
2009an Saint-Laurent-sous-Coiron udalerrian 61 unitate fiskal zeuden, 122 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.734 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Afganistango historia
Zahir xha (1933-1973)
Bestalde, Zahir xha erregeak Muhammad Jusuf izendatu zuen lehen ministro, eta horrek kabinete bat eratu zuen teknokratekin eta intelektualekin. Gobernu horrek Konstituzio berri bat egitea iradoki zion erregeari, herrialdea monarkia konstituzional baterantz bideratzeko. Zahir xha erregeak proposamena onartu zuen, eta afganiar adituek Konstituzio berriaren zirriborro bat egin zuten atzerriko lege-aholkulariekin elkarlanean (frantziar bat, indiar bat eta egiptoar bat). Monarkia parlamentarioaren printzipioetan oinarritu zen (errege familia esparru politikotik kanpo uztea), baina islamaren balio tradizionalei eutsi zien.
Konstituzio berria 1964ko urrian onartu zuen Batzar Nazionalak, aurkako boto bakarrarekin, eta erregeak berehala berretsi zuen. Erregimen berriaren pean, Herriko Etxea egongo litzateke –216 kiderekin– eta Nagusien Etxea –84 kiderekin–. Horietatik, heren bat herriak aukeratuko luke; heren bat erregeak izendatuko luke, eta gainerakoak zeharka aukeratuko lituzke probintziako batzar berriek. Bi ganbera legegileetarako, hauteskunde orokorrak 1965eko urrirako ezarri ziren, eta, beraz, bitarteko gobernuak nahikoa denbora izan zuen, errege-dekretu bidez, Afganistango historiako lehen hauteskunde demokratikoetarako legeak prestatzeko eta aldarrikatzeko.
Talde politikoak eratzeko baimena eman zen, baldin eta talde horien helburu eta jarduerek Konstituzio berriaren funtsezko printzipioak errespetatzen bazituzten: islama, monarkia konstituzionala eta askatasun indibiduala. Ondorioz, joera marxistako mugimenduak sortzea debekatuta zegoen. Parlamentuak aldarrikatu behar zituen lege-xedapenei aurrea hartuz eta bizitza publikotik kanpo utz zitzakeenez, ezkerreko taldeek kanpaina trinko bat abiarazi zuten gazteak bereganatzeko, bitarteko gobernuak errege-dekretu bidez ezarri berri zuen Prentsa Askatasunaren babesean.
Afganistango politikaren polarizazioak (1965eko eta 1969ko hauteskundeetan, islamiar fundamentalismotik sobietarren aldeko komunismoraino zihoazen joerek parte hartu zuten) nolabaiteko ezegonkortasuna ekarri zuen: 1965eko irailetik 1972ko abendura bitartean bost lehen ministro izan ziren. Lehen parlamentu demokratikoa ireki zenetik, talde marxistek ikasleen matxinadak bultzatu zituzten, eta gobernuaren dimisioa eskatu zuten. Washingtongo enbaxadore ohi eta Informazio ministro ohi Muhammad Haxem Maiwandwal gobernu berri bat osatzeko deitu zuten. Gertaera hori esperimentu demokratikoaren porrotaren lehen zantzua izan zen herrialdean.
Talde liberala, monarkia konstituzionalaren sustatzaile eta bultzatzailea, gobernutik kanpo utzi zuten, eta Konstituzioaren aurkako politikariek ordezkatu zuten. Ondorioz, Konstituzioa partzialki aplikatu zen, eta monarkiaren eta islamaren aurkakoak ez ziren alderdien sistematik kanpo geratu. Talde marxistak ondorengo gobernuen «egiten uzteko» politikaz baliatu ziren, eta beren ideologia zabaldu zuten Jalq (hogeita bosta), Partxam (bandera) eta Xola (sugarra) bezalako egunkarietan, azken hori ideologia maoistakoa.
Daud (1973-1978)
1973ko uztailean, Mohammed Daud Khanek Zahir xha erregea boteretik kendu zuen azken hori Italian zegoen bitartean tratamendu medikoa jasotzen, eta Errepublika aldarrikatu zuen.
Daudek nekazaritza-erreforma, bizi-maila hobetzea eta beste erreforma aurrerakoi batzuk agindu zituen. Hasieran, Afganistango Alderdi Demokratiko Popularraren (PDPA, komunista) alde moderatura hurbildu zen, baina, ondoren, urrundu egin zen, eta bere alderdia sortu zuen 1974an, Iraultzaile Nazionala. Urte horretan, ekonomia eta ongizatea hobetzeko plan bati ekin zion, baina ez zuen arrakastarik izan. 1977an, Loja Jirgak (parlamentuko goiko ganbera) konstituzio berri bat onartu zuen alderdi bakarrarekin, Iraultzaile Nazionalarekin, eta horrek atsekabe handia sortu zuen. Hurrengo urtearen hasieran, erregimeneko agenteek Mir Akbar Kaibar buruzagi komunista hil zuten, eta Daudek PDPAko buruzagiak atxilotzeko agindu zuen. Apirilaren 27an, Abdul Qadir eta Mohammad Aslam Watanjar-ek zuzendutako estatu kolpe militar batek arrakasta izan zuen. Daud exekutatu egin zuten; PDPAk gobernua osatu, eta Afganistango Errepublika Demokratikoa aldarrikatu zuen.
Saint-Laurent-sous-Coiron
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Saint-Laurent-sous-Coiron udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 679 hektarea erabiltzen.
Afganistango historia
Daud (1973-1978)
Abdul Qadir, Afganistango armadaren alderdi ezkertiar baten buruzagia, Indar Armatuen Kontseilu Iraultzaile bat osatu zuen; 1978ko apirilaren 28an Kabuletik jasotako informazioak nahasiak ziren, eta ez zekiten boteretik kendutako presidentea non zegoen. Hurrengo egunean, matxinoen buruzagiak irrati bidez jakinarazi zuen Mohammed Daud Khan hil egin zutela erresistentzia aurkeztean. Aleksandr Puzanov enbaxadore sobietarrak kolpearen berri izan zuen hura gertatu baino lehentxeago. Oposizioa adierazi zuen, Moskutik ere egin zuten bezala. SESBek harreman adeitsuak izan zituen Daudeko gobernuarekin, eta ez zegoen PDPA boterera nola iristen zen ikusteko irrikan.
Afganistan sobietar orbitan
Afganistanen sobietarren aldeko erregimena ezartzean, Sobietar Batasuna peoi bat lortzen saiatu zen eskualdean eragiteko. Egia esan, Afganistanen bat-batean gobernu komunista bat agertzeak Asiako hegoaldean zegoen testuinguru politiko eta estrategikoa aldatu zuen.
Saint-Laurent-sous-Coiron
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Afganistango historia
Afganistan sobietar orbitan
Sobietar Batasuna izan zen Nur Mohammad Taraki-k zuzendutako Afganistango erregimen berria onartu zuen lehen gobernua. Mendebaldeko prentsako zenbait adituk aipatzen dute Sobietar Batasunak 1978ko apirilaren 27ko estatu-kolpea babestu zuela, eta hori hainbat aldiz gezurtatu dute agintari sobietarrek eta haien ahotsek mundu osoan. Sobietarren eragina gertaera horretan gertatu zen Afganistango Alderdi Komunista armada eta aireko indar batek babesten zuelako eta horien ofizial gehienak Sobietar Batasuneko akademietan eta eskoletan irakatsiak izan zirelako. Hafizullah Aminek honela definitu zuen Herriaren Alderdi Demokratikoa: «Langile klasearen nazioarteko mugimenduaren alderdia da, baina ezin da marxista-leninista izendatu», eta Afganistanen atzerriko 1.900 kontseilari daudela zioen; horietatik, 1.100 sobietarrak, militarrak barne.
Nur Mohammad Taraki Afganistango presidente berriak behin baino gehiagotan esan zuen bere herrialdea ez zela «satelite sobietarra» izango. Estatu-kolpearen ondoren, bi aldeetatik hildakoen kopurua ez zela hirurogeita hamarretik gorakoa adierazi zuen, nahiz eta mendebaldeko behatzaile batzuek bi borroka-egunetan hil ziren pertsonen kopurua eta ondorengo exekuzio sumarioen serieak 10.000 hildakora iritsiko liratekeela kalkulatu zuten. Kabulgo erresistentziak hogeita lau ordu baino gehiago iraun zuen, eta matxinatuen ehiza-bonbaketarien esku-hartze erabakigarriak bakarrik makurtu zuen balantza matxinatuen alde.
Saur Iraultzaren ondoren, Nur Mohammad Taraki-k Kontseilu Iraultzaileko presidente kargua hartu zuen. Tarakik nekazaritza-erreforma egitea, lukurreria indargabetzea eta beste erreforma aurrerakoi batzuk proposatu zituen. Mujahidinengan (fundamentalista islamikoak), aurkakotasuna aurkitu zuen, programa horretan mehatxu bat ikusi baitzuten. Horiek, Estatu Batuek armaz lagunduta eta alea blokeatuta, iritzi zioten ez zeudela herrialdea modernizatzeko prest, eta Afganistango Gerra Zibila hasi zen.
1978 amaieran, Nur Mohammad Taraki adeitasunez hartu zuten Moskun. Bisita horretan, Afganistanek Sobietar Batasunarekiko Adiskidetasun eta Lankidetza Ituna sinatu zuen, hogei urteko iraupenekoa, eta Sobietar Batasuna «gure iparraldeko bizilagun handitzat» jo zuen. Erregimen berriak purga bat aplikatu zuen Administrazioan, eta, herrialdean, atxiloketa asko egin ziren.
Nur Mohammad Tarakiren gobernuaren hauskortasuna eta Hafizullah Aminen igoera Sobietar Batasunak, Afganistanen Iranen inbasioa gerta zitekeela eta, elkartasuna eta babesa adierazi zion Afganistani. Inbasio arriskuaz gain, erregimen berriak beste arazo bati egin behar izan zion aurre; izan ere, AEBko Gobernuak protesta-ohar gogor bat aurkeztu zion Sobietar Batasunari, Afganistanen Adolph Dubs AEBko enbaxadorea bahitu eta hil zutenean «kontseilari sobietarrek jokatutako paperagatik».
Herat hirian hasi zen, eta Moskuk onartutako Estatu kolpe bat eman, baina berehala zapuztuta gelditu zen. Harrapatutako kolpistei, atzerriko dokumentuak eta dirua aurkitu zitzaizkien: «horrek esan nahi du probokazioa inguruko herrialdeetatik zetorrela».
1979ko irailean, Hafizullah Aminek estatu-kolpea eman zuen. Abenduan, Amin (estatubatuarrekin aliatu zena), Kontseilu Iraultzaileak eta sobietarrek boteretik kendu zuten, zeinek laguntza militar kopuru mugatu bat bidali baitzuten. Ekintza hori «inbasio» gisa katalogatu zen Gerra Hotzaren esparruan.
Estatu Batuek tropa sobietarren mugimenduak ohartarazi zituzten Afganistango mugaren inguruan. Afganistango Askapenerako Fronte Nazionaleko buruak ere, Sayed Ahmed Gilanik, soldadu sobietarrekin «behin-behineko liskar baterako» prest egoteko agindu zien Afganistanen zituzten borrokalariei.
Kabul Irratiaren emisio baten arabera, Nur Mohammad Taraki, Afganistango presidente ohia, gaixotasun luze baten ondorioz hil zen. Afganistango erregimenaren aurkako kolpe militarrak porrot egin zuela iragarri zuen Kabul irratiak.
Sobietarren inbasioa
1979ko amaieran, Afganistango lurraldean kokatutako tropa sobietarrek aholkulari papera aldatu zuten, eta borrokarako tropa bihurtu zuten. Nasr Islami-k Kabulen bazar batean paseatzen ari ziren zibil sobietar batzuk hil zituen, eta horrek agerian utzi zuen gatazka garatzen ari zela, eta hainbat behatzailek sobietarren presentzia militarra Afganistanen areagotu egingo zela ohartarazi zuten. Hirurogeita hamarreko hamarkada ia amaitzear, AEBko Gobernuak sobietarren esku-hartzea Afganistanen gaitzetsi zuen.
Babrak Karmal buru zuten indarrek boteretik kentzen zuten Hafizullah Amin-en gobernua; kolpea burutzeko, inbaditzaile sobietarrek babesten zutela espekulatu zen. Tropa sobietarrek Kabulgo kaleak patruilatzen ibiltzen ziren. Sobietar Batasunak berehala onartu zuen Afganistango azken gertaeretan parte hartzea. Sobietarren onarpenaren aurrean, NATO Sobietar Batasuna zigortzeko neurriak aztertzen hasi zen. Hala eta guztiz ere, armada sobietarra Afganistango lurralde osoan zehar hedatu zen. Jimmy Carter Estatu Batuetako presidenteak esan zuen Leonid Brezhnev Sobietar Batasuneko buruzagiarekin hitz egin zuela eta bere azalpenak faltsuak zirela. Jarraian, AEBko presidenteak kontsultara deitu zuen Sobietar Batasunean zuen enbaxadorea. Salt II Itunari buruzko eztabaida atzeratu egin zen Estatu Batuetako Senatuan. TASS agentzia sobietarrak gerrazale izatea leporatu zion AEBko presidenteari.
NATOko indar aliatuen komandante gorenak, Bernard W. Rogers jeneral estatubatuarrak, Aliantza Atlantikoak «bere lurraldearen defentsan gerrara joateko prest» egon behar zuela azpimarratu zuen. «Sobietar Batasunak Afganistanen egindakoa inbasioa da, bakerako mehatxurik garrantzitsuena bigarren mundu-gerraz geroztik», esan zuen Jimmy Carter AEBko presidenteak.
Babrak Karmalek Amin bota eta hiru astera, Afganistango egoera kaotikoa zen. Zbigniew Brzezinski-k, Jimmy Carterren kontseilariak, hitzaldi batean adierazi zuenez, «Afganistan Sobietar Batasuneko Vietnam bihurtzeko aukera gutxi dago».
Marie-Blanqueko mendatea
Marie-Blanqueko mendatea (col de Marie-Blanque) 1.035 metroko altuera duen mendate frantziarra da, Escot eta Bielle udalerriak batzen dituena. Aspe eta Ossau haranak ere batzen ditu. Pirinioetako Parke Nazionalaren parte da eta RD-294ak mendatea zeharkatzen du.
Afganistango historia
Sobietarren inbasioa
AEBko Estatu Departamentuak berretsi zuen sobietarrek Afganistanen esku hartzeko zituzten indarrek, 80.000 gizon baino gehiago zirenak, gero eta paper aktiboagoa betetzen zutela matxinatu musulmanen aurkako borrokan. Sobietar Batasuna tropen kopurua handitzen ari zen Afganistanen, Europako ekialdeko baseetatik hegazkinekin garraiatzen, Kabulen egiaztatutako iturri diplomatikoen arabera. Hala ere, NATOko kideen artean, atsekabea zegoen, Washingtonek Afganistango tropa sobietarren mugimenduei buruzko informazioa ezkutatzen zuela esaten baitzuten.
Afganistanen gas pozoitsu sobietarren erabilerari buruzko etengabeko informazioak asaldatuta, NATO beldur zen Moskuk ez ote zuen arma kimikoekin gerra bat hasiko, eta Mendebaldea ez zegoen horretarako prestatua.
Valle-di-Mezzana
, Korsikako hegoaldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Afganistango historia
Sobietar Batasunaren aurkako zigor politiko eta ekonomikoak
Jimmy Carterrek gari-arma erabili zuen Sobietar Batasunaren aurka: presidentetza hartu zuenetik erabili zuen erabakirik irmoena, Jimmy Carter presidenteak Sobietar Batasunari erantzun zion Afganistanen esku hartzeagatik, AEBko hamazazpi milioi tona zereal Sobietar Batasunari saltzea blokeatuz, 1980rako aurreikusita zeudenak, eta Pakistan berrarmatuz. Gari-kolpea hilgarria izan zen Sobietar Batasunarentzat; Alec Noveren arabera, hirurogeita hamarreko hamarkadan gizadiaren historian nekazaritza sorospen handiena aplikatu arren, ezin izan zuen herrialdearen ale-inportazioekiko mendekotasuna eten. 1984an eta 1985ean, baldintza klimatikoak txarrak izan ziren, eta nekazari sobietarren eta, oro har, ekonomia sobietarraren egoera konplexuagoa bihurtu zen.
Quincieu
Quincieu Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Afganistango historia
Sobietar Batasunaren aurkako zigor politiko eta ekonomikoak
Sobietar Batasunak ohartarazpen bat egin zion Pakistango Gobernuari, matxino afganiarrei babesa ematea leporatzen baitzion. Bitartean, Moharnmad Zla ul Haq jeneralak erantzuten zuen: «Gerra santua deklaratzera gonbidatu naute, eta nik esan diet unea ez dela oraindik iritsi». AEBk, berriz, Afganistanen sobietar Armada borrokatzen zuen gerrilla musulmanari laguntza militarra eskaintzeko aukera aztertzen ari zirela iragarri zuen. Estatu Batuek zortzi milioi tona ale baino ez zizkioten emango urte horretan Moskuri, sinatutako akordioen arabera aurreikusitako hogeita bostetik. Sobietar Batasunak 1979an defizit handia izan zuen bere uztan, eta bere beharrizan globalen % 6 kenduko zitzaion AEBren erabakiaren ondorioz. Azken egunotan, Moskuk, Washingtonen erabakia aurreikusten zuelarik, ale estatubatuarren erosketa bizkortu zuen. Kanadak eta Australiak ez zuten beren gari-uztekin ordezkatuko Estatu Batuek Sobietar Batasunari salduko ez zioten zereala. Estatu Batuek, halaber, AEBko uretan Sobietar Batasunaren arrantza-pribilegioak ezabatzea eta Moskuri teknologia estatubatuarra saltzea bertan behera uztea erabaki zuten. Sobietar Batasunak beste Gerra Hotza hasi izana leporatu zion, eta Washingtonek hartutako neurriak estatubatuarren konpromisoen «urraketa nabarmentzat» jo zituen.
Favale di Malvaro
Favale di Malvaro Italiako udalerri bat da. Genovako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Afganistango historia
Sobietar Batasunaren aurkako zigor politiko eta ekonomikoak
Deng Xiaoping Txinako lehen ministrordeak Txinaren, Ameriketako Estatu Batuen eta interesa zuten herrialde guztien arteko aliantza eskatu zuen Sobietar Batasunaren aurka, «zeinaren zabaltze politika ez baita inoiz bukatuko». Estatu Batuek eta Txinako Herri Errepublikak akordio «urgentea» sinatzea erabaki zuten, sobietarrek Afganistanen zuten esku-hartzeari aurre egiteko.
Saddam Hussein Irakeko presidenteak Afganistanen sobietarren esku-hartzea gaitzetsi zuen, «akats larria, arriskutsua, barkaezina eta justifikaezina» zela esanez. Saudi Arabiak harreman diplomatikoak hautsi zituen Afganistanekin, «Kabulgo erregimen ilegalaren» eta herrialdearen inbasio sobietarraren aurrean protesta gisa.
Faruk Kadumi Palestina Askapenerako Erakundearen (PAE) atal politikoko presidenteak adierazi zuen Sobietar Batasunak «laguntza altruista» eman ziola Afganistani. Laguntza horrek «hainbeste haserretu du inperialismo estatubatuarra, Iran eta Afganistango aberastasun naturalak ustiatzen jarraitu nahi duelako».
Favale di Malvaro
Mugakideak
Favale di Malvarok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Quincieu
Biztanleria
2007an Quincieu udalerrian erroldatutako biztanleak 70 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Afganistango historia
Sobietar Batasunaren aurkako zigor politiko eta ekonomikoak
Sobietar Batasunak deskalabru diplomatiko eta moral handia jasan zuen Nazio Batuetan, Hirugarren Munduko herrialde gehienek (lerrokatu gabekoen mugimenduan sartuta zeudenek) mendebaldeko nazio guztiekin bozkatu zutenean Sobietar Batasunak Afganistan inbaditu izana gaitzesteko ebazpena. Indiara egindako bisita batean, Leonid Brezhnev txistuka eta sobietarren aurkako adierazpenez hartu zuten. Teheranen, enbaxada sobietarraren egoitza erasotzen saiatu zen jendetza.
Jimmy Carter presidente estatubatuarrak, defentsarako, 158 milioi dolarreko aurrekontua eskatuko zion Kongresuari 1981ean, hau da, 1980rako bideratutakoa baino % 5 gehiago. Sobietar Batasunari ezarritako zigorrak ziren arma-gehikuntza horren justifikazio nagusia.
Europako Ekonomia Erkidegoak (EEE) Sobietar Batasunera, Afganistanera eta Europako ekialdeko herrialdeetara gurina esportatzeko laguntza kentzea erabaki zuen. Aldiz, Frantziak eta Alemaniako Errepublika Federalak Sobietar Batasunari ohartarazpen zorrotza egin zioten esanez: Mosku Afganistanen egindako antzeko ekintza berriak egiten saiatzen bazen gaitasun militarra erabiliko zutela.
1980ko otsailean, Jimmy Carter AEBko presidenteak AEBko fosfatoak Sobietar Batasunari ez saltzeko agindua eman zuen. Sobietar Batasunari egindako fosfato-salmenten AEBko enbargoak soberakin handia sortuko zuen munduko merkatuaren gainean, prezioen beste jaitsiera bat eta, ondorioz, arazo larriak Marokoko ekonomiarentzat, zeina esportazio horren mende baitzegoen, neurri handi batean, dibisa-sarreretarako.
Quincieu
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 41 etxebizitza zeuden, 31 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 10 bigarren erresidentzia ziren. 39 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 31 etxebizitza nagusietatik 24 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek hitu gela zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 24 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 11 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Afganistango historia
Krisia Sobietar Batasuneko gobernuan eta barne ezberdintasunak Jimmy Carterren administrazioan
Leonid Brezhnev Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistako eta Estatuko burua Afganistango inbasioaren aurkakoa zela dirudi, baina bere posizioak ez zuen bere alderdiaren politburoan gehiengoari gailentzea lortu. Horrek esan nahiko luke krisia areagotu egin zela Sobietar Batasunaren politika gorenean. Afganistango inbasioa hasi zenetik, ez zen jendaurrean agertu sobietar herritarrei operazio horren arrazoiak azaltzeko. Sobietar Batasuneko bi buruzagi gorenen osasun egoera eskasak bere iluntasuna justifikatzen zuen, baina uko egin zion Sobietar Batasuneko botere taldearen balizko aldaketei buruz espekulatzeari. Sobietarrek Afganistanen esku-hartzeak politburoko alderdi batek erabaki zuen, Dimitri Ustinov Defentsa ministroa, Andrei Kirilenko, Mikhail Suslov ideologoa, Yuri Andropov KGBko burua eta Andrei Gromiko Kanpo Arazoetako ministroa barne hartzen zituena.
Leonid Brezhnev Sobietar Batasuneko agintari gorenak zioen Afganistanera bidalitako sobietar unitateak herrialde horretatik erabat erretiratuko zituztela Afganistango agintariak bertara sartzeko eskatzera eraman zituzten arrazoiak desagertu eta ebakuazioa eskatzen zutenean.
Quincieu
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 49 ziren, horien artean 36 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 36 pertsona aktiboetatik 35 lanean zeuden (19 gizon eta 16 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Afganistango historia
Krisia Sobietar Batasuneko gobernuan eta barne ezberdintasunak Jimmy Carterren administrazioan
Estatu Batuetan, Cyrus Vance Estatu idazkariak dimisioa eman zuen Jimmy Carter presidentearekin zituen desadostasunengatik Teheranen bahituak erreskatatzeko estrategiarekin eta Zbignew Brzezinski presidentearen laguntzailearen aholkuei buruz.
Sobietarren aurkako erresistentzia Afganistanen eta mendebaldeko laguntza
«Ez dugu atzerriko laguntzarik behar. Aspalditik ohituta gaude etxean geure armak edukitzera: pistola batetik antiaire-kontrako batera» adierazi zuen Gul Mohamad-ek, Hezbi Islami Afganistaneko bozeramaileak «Armamentuen merkatu beltza zoragarria da, eta ezagutzen ez dutenak harritzen ditu».
Quincieu
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra zerbitzu enpresa batena zen.
Afganistango historia
Sobietarren aurkako erresistentzia Afganistanen eta mendebaldeko laguntza
Hala ere, talde horiek guztiak federazio batean antolatuta egon arren, ez zuten fronte komun bat eratzea lortzen.
Quincieu
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Quincieu udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 276 hektarea erabiltzen.
Marie-Blanqueko mendatea
Toponimoa
«Marie Blanche» bearneraz Maria Blanca (Maria Zuria) da, bertan sai zuriak duen izena. .
Afganistango historia
Sobietarren aurkako erresistentzia Afganistanen eta mendebaldeko laguntza
Armen trafikoak aurrera egin zuen Afganistango eta Pakistango mugan. Darraseko armen artisau-merkatua matxino afganiarrek gehien erabiltzen zutena zen.
Braddock (Ipar Dakota)
Braddock Ipar Dakotako hiri bat da. Emmons konderrian kokatua dago. 2010ean 21 biztanle zituen, 0.65 kilometro koadrotan banatuta.
Afganistango historia
Sobietarren aurkako erresistentzia Afganistanen eta mendebaldeko laguntza
Estatu Batuetako gobernuak Pakistani material militarra entregatzea atzeratzea erabakitzen zuen arren, The Washington Post egunkariaren arabera, AEBk isilpean ematen zizkieten arma arinak eta antikarroak beren herrialdea okupatzen zuten tropa sobietarren aurka borrokatzen zuten matxino afganiarrei , eta txinatarrek ere laguntzeko prest zeudela adierazi zuten. American Broadcasting Company (ABC) AEBko albiste-kateak 20-20 programan zioenez, Washingtonek armak ematen zizkien matxino afganiarrei Jimmy Carter presidenteak 1980ko urtarrilean agindu eta Stansfield Turner CIAko zuzendariak eta Zbignew Brzezinski Segurtasun Nazionaleko aholkulariak exekutatutako programa baten bidez. NBC telebista kate estatubatuarrari eskainitako elkarrizketan, Anuar el Sadat Egiptoko presidenteak adierazi zuen bere herrialdeak sobietar armak saldu zizkiela Estatu Batuei Afganistango matxinadari laguntzeko. Mendebaldeko laguntza ezin zen ezkutatu, eta Leonid Brezhnev-en protestak horren erakusle ziren, mendebaldeko prentsan noizean behin argitaratutako artikuluak baino gehiago.
Jimmy Carter presidenteak Belgraden adierazi zuenez, Estatu Batuak prest zeuden Afganistango herriarentzat onargarria izango litzatekeen Gobernu bati bermeak eskaintzeko. Adierazpenek haserrea eragin zuten gobernu sobietarrean.
Ronald Reagan errepublikanoak, bere administrazioaren hasieran, Afganistango erresistentziari babesa emateko eskaintza irekia egin zuen. Adierazpen horrek ezustean hartu zuen Mosku, eta Estatu Batuetako presidentearen adierazpenak zinikoak zirela kritikatu zuten.
Kulturaren aldetik, Afganistango herriak erresistentzia erakutsi zuen. Anahita Ratebzad Hezkuntza ministroak atsekabea agertu zuen egon ziren zailtasunengatik: «Aurreikusitako kopuruaren erdia baino gutxiago da lehen esperientzia horretan lortutako benetako kopurua. Nahitaezko eskolatzea».
Radio Kabul Libre sobietarren aurkako propaganda-helburuarekin sortu zen, eta Europako intelektualen dohainei esker funtzionatzen zuen.
Inbaditzailearen ahultasuna agerian geratu zen Kabulgo kaleetan matxino afganiarrekin egun argiz topo egiten zutenean eta sobietarren inbasioa bete eta urtebete baino gutxiagora matxinatu afganiarrak herrialdeko bigarren hiririk garrantzitsuena hartzen zutenean, Kandahar. Hiri hori, 1981eko maiatzetik, Afganistango matxinadaren gotorleku bihurtu zen. Hori dela eta, Sobietar Batasuneko aire armadak gogor bonbardatu zuen, eta ehunka zibil hil zituen 1982ko otsailean.
Marie-Blanqueko mendatea
Toponimoa
Franck Ferranden esanetan, Marie Asserquet, Marie Blanque izenez ezaguna, eskualdeko azken auroustère edo erostariaren izena darama. Baina, aurrekoa den Cassiniren mapan jada izen hori bazuen. .
Afganistango historia
Sobietarren aurkako erresistentzia Afganistanen eta mendebaldeko laguntza
1985ean nabarmenagoa zen Armada Gorriaren eta bere laguntzaile afganiarren ezintasuna Afganistango matxinada desagerrarazteko. Gerra uste baino gehiago luzatu zen, eta sobietarrek Kabul hiriburua baino ez zuten kontrolatzen. Hala ere, Moskuk tropa gehiago bidaltzen jarraitu zuen Afganistanera.