cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Biarritz
Baleazaleak
Garai honetan Biarrizko biztanleria jatorriz euskalduna bazen ere, zaila da esatea herriko hizkuntza nagusia euskara ala gaskoia zen. Hala ere Lapurtarren Biltzarrean parte hartu zuen 1790 arte.
Herriko lehendabiziko itsasargia 1650ean eraiki zuten.
XVIII. mendea
Biarritz udalerri independentea da; 1784 arte elizgizon batek, lau zinpekok eta hiria hamabi diputatuk gobernatzen zuten. Diputatuak demokratikoki hautatzen zituzten: lau auzo zeuden (Portua, Bustingorri, Hurlaga eta Alto) eta haietako bakoitzean hiru diputatu hautatu behar zituzten. Diputatuek, berriz, abadea eta zinpekoak hautatzen zituzten. Herriko Etxe edo Udaletxerik ez zutenez, elizaren ondoko areto batean bil­tzen ziren. Bertaratuak sartzeko adina lekurik ez zegoenean, hilerrian egiten zuten bilera. Garai hartan Biarritzek 1.700 biztanle inguru zituen.
XVIII. mendearen erdial­dean hiriak al­daketa funtsezkoa eta atzerakorik ez duena hasi zuen, eta gaur egungo errealitatea urrats haien emaitza da: mundu osoan ospe handia duen bainu‑hiria.
XIX. mendea
1784tik aurrera, itsas-bainuak modan jarri, Frantziako Iraultzaren ostean, itsasoan bainatzea ez da jada erotuta dauden pertsona bakar batzuen joera, eta 1808an eta Napoléonek berak aurreeritziak apurtu eta Euskal Herriko itsasertzeko uretan bainua hartu zuen.
1840an Biarrizko Herriko Etxea edo Udala itsasoa maite dutenek hain gogoko duten leku horretan turismoa sustatzen, erakartzen eta antolatzen hasi zen.
Munduko udaleku famatua XIX. mendearen ondoren, Biarritz baleen ehizean ziharduen herrixka zen XI. mendetik 1843an Victor Hugok aurkitu zuen arte. Idazle honen idazluma erromantikoak “Alpeak eta Pirinioak” liburuan Biarritzi konplimendu hauek esaten dizkio:
Kannauj barrutia
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Biarritz
XIX. mendea
Onerako edo txarrerako, Victor Hugoren profezia bete zen. Biarritzek makalak, tamarindoak, hortentsiak, arrosondoak eta pitosforoak landatu zituen ezponda eta muinoetan, barandak jarri zituen dunetan, lubakiak estali zituen eskailera dotoreekin... eta lurraren espekulazioarekin eta diru‑gosearekin kutsatu zen.
Turista apal eta harroek Biarrizko itsasal­dea laudatzen dute: Bidarteko mugan dagoen hondartzatik (Plage des Basques) San Martin lurmuturreraino. Han 44 m altuko itsasargi zuria dago, 1834ean eraikia Luis XIV.ak eginarazi zuenaren ordez. Hainbat hotel egin zituzten, udal‑kasinoa ere bai, Bellevue kluba eta kasinoa 1857an ireki zituzten, talasoterapia‑etxea, eta luxuzko etxe zoragarriak. Paris eta Londresko luxu handiko dendek saltokiak jarri zituzten Biarritzen ere, eta hirian 36 egunkari txiki argitaratzen zituzten.
Hala ere, egoera aldatu zen erabat Napoleon III.aren emazte Eugenia de Montijok 1854an hilabete biko oporrak bertan hartu eta senarrak E itxura zuen jauregia (gaur egungo Hôtel du Palais) eraikiarazi zionean, Biarritz munduko aristokraziaren udaleku bihurtu baitzen. Europako erregeen udalekua zen orduko Biarritz «hondartzen erregina eta erregeen hondartza» izan zen.
1868ko urrian, Biarrizko estropadetan, Jules d'Ariès zuzendutako Chamois, Frantziako mendebaldeko kostaldeko itsasontzi nagusia zena, eta Henri Rieunier zuzendutako Argus itsasontzien eskifaiek karelean enperatriza eta printzea izan zituzten. 1865eko irailean Biarritzen ere Bismarckek Louis-Napoléon Bonaparterekin bilera izan zuen Prusiako politika Frantziako enperadorearen babesa izateko. Orduan, Biarritzen eraikin nagusi batzuk egin zituzten, tartean Errusiar Iraultza baino lehen bisitatu zuen kupula urdinezko eliza ortodoxoa (duke handien bisitak egungo herriko folklorean gogoratzen dira).
Orduan ere (lehendabiziko harria 1892ko abenduan Natalia Serbiakoak jarri eta 1893ko ekainean zabaldu zuten) Biarrizko gatz-termak eraiki zuten, Lagarde arkitektoak diseinatuak. Beskoitzeko gatzagetatik eta hogei kilometroko kanalizazioa igaro ondoren, itsasokoa baino hamar aldiz gaziagoa zen ura erabiltzen zuten. Termak 1953an itxi eta 1968an eraitsiak izan ziren.
Frantziako Errepublikako agintarien presentziak eta Paris-Hendaia trenbidea martxan jartzeak Biarritz Europa guztiko turismo‑gunerik gailenena izatea eragin zuen. Hondartzen erregina erregeen hondartza bihurtu zen: Suediako Oskar II.a, Belgikako Leopol­do, ibiltari nekaezina, Errusiako enperatriza, Nikolas II.aren ama, Austriako Elisabet, patu tragikoa izan zuena, Serbiako Natalia, eta haren seme gaixo Alexandro; Ingalaterrako Jurgi V.a; Eduardo VII.a eta Ingalaterrako Viktoria erregina; Espainiako Alfontso XIII.a. Aristokratak, Europako eta Hego Amerikako aberatsak, aktoreak... uda‑garaian goi‑mailakoak Biarritzen el­kartzen ziren, eta biztanleen kopuruak nabarmen gora egin zuen: 5.500 biztanle izatetik 18.000 izatera. XIX. mendearen amaieran 50.000 udatiar bil­tzen ziren Biarritzen.
Belle Époque
1894an sortua, bitan handitua (1911 eta 1926an) eta oraindik martxan dabilena, Biarritz Bonheur izeneko saltoki handia luxua eta modaren tenplu bihurtu zen. XX. mendearen haiseran, bertako langile gehienek ingelesez aritzen ziren.
Nazien okupazioa
1940an alemaniarrek Atlantikwall edo Atlantikoko harresia eraiki zuten Mendebaldeko Europa eta Euskal Herriko kostaldean, tartean Biarrizko itsaslabarrean. 1940ko ekainaren 27an, Wehrmachtek kostaldea okupatu zuen. Kriegsmarine uztailaren hasieran heldu zen. 1942. urteko bukaerarako, 286. Itsas-Armadaren Artilleria-taldeko komandantea zen Ludwig korbeta-kapitainak, Régina hotelean askapenera arte bizi zena, Organisation Todt ingeniarien batera, Talaian BA 39-40 izeneko komandantzia postua eraiki zuen.
Clavé
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Clavé udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 780 hektarea erabiltzen.
Les Salces
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Clavé
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Oriar etxea
Oriar etxea Legorretan (Gipuzkoa) dagoen monumentu inbentariatu kategoriarekin izendatutako ondasun higiezina da.
Artieda
Artieda Urraulbeiti ibarreko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.
Urraulbeitiko ibarburua da. biztanle zituen.
Oriar etxea
Babes Erregimena: Zaharberritze Zientifikoa, Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkariko 317/2002 Dekretuaren arabera
Barroko estiloko eraikin hori XVII. mendean eraiki zuten, eta Koate auzoan dago.
Artieda
Izena
Artieda toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Oriar etxea
Etxeak oinplano angeluzuzena du, eta haren hormak harginlanezkoak dira. Sotoak, bi solairuk eta ganbarak osatzen dute eraikina, eta sarrerak, mendebalderantz ematen duenak, harlanduzko bi leiho hesitu ditu alde banatara, eta gainean harrizko hiru balkoi, erdikoa irtena eta eskudel molduratua duena. Jatorriz zeuden bi armarrietatik, egun bakarra ikus daiteke erdiko balkoi horren eskuinaldean.
Artieda
Izena
Koldo Mitxelena k azaltzen du, Artieda toponimoa, aurreko Arteeta baten aldaera litzatekeela eta Arteeta, Arteak dauden lekua bide da (Arthe + -eta atzizki multzokaria). Mikel Belaskok Mitxelenaren azterketa bera aplikatzen dio Aragoiko Artiedari, Nafarroan bertan dauden bi Artetari eta Burgosen, Mena Haranean dagoen Artietari .
Biarritz
Nazien okupazioa
Iparraldean Mac Croskey jeneralak San Martin lurmuturrean zegoen BA 34 laguntza postuan, Angeluko Amodio Ganbera hondartza defenditzen zuen. Hegoaldean, Prince de Galles bulevarrean, BA 41 posizioak Lapurdiko kostaldea defenditu behar zuen. Hala ere, lehorreratzea ez zen Euskal Herrian egin, Normandian baizik.
Artieda
Izena
Beste teoria batek dio, Aragoiko Artiedari aplikatuta baina berdin balio duena beste Artiedetarako, "arto"-ak (gaztelaniaz elorri beltza eta bestelako landare batzuk) dauden lekua esan nahi duela. Aragoin bertan, beste toponimo batzuk landare horren izenarekin lotuta leudeke: Artos, Artosa, Artal...
Geografia
Artieda Urraulbeiti ibarran dago.
Inguru naturala eta kokapena
Urraulbeiti Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 36 kilometrora dago. Udaletxea Artiedan dago. Erliebe txikiko ibarra da. Lautada bat osatzen du, Longida, Erromantzatua eta Urraulgoiti ibarretatik jarraitzen duena, nahiz eta azken kasu horretan Ugarrongo arroilak eten egiten duen.
Klima
Urraulbeitiko klima azpimediterraneoa da, eta urteko batez besteko tenperatura 12,5 °C ingurukoa da. Urteroko egun euritsuak 100 inguru dira, eta jausitako prezipitazioa 850mm-koa.
Basoa nahiko urria da, eta zuhaitz gehienak pinuak dira, Austriatik birlandaturiko zuhaitzak. Horrez gain, ameztiak eta zumeak ageri dira ibarreko gunerik lehor eta eguzkitsuenetan.
Biarritz
Nazien okupazioa
1944ko martxoaren 17an, aliatuek Biarritz bonbardatu zuten, Parmako aireportua erasotzera zihoazela. DCAko Alemaniarrek hegazkin bat bota zuten. Guztira Biarritzen 99 lagun eta Angelun 41 lagun hil ziren aliatuen bonbardaketetan.
Artieda
Estazio meteorologikoak
Urraulbeitin dagoen kontzeju hauen, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.
Biarritz
Nazien okupazioa
Askapena eta gero, zenbait hilabetez, bertan izan zen Biarrizko Amerikar Unibertsitatearen egoitza, estatubatuar soldaduek ikas zezaten.
Surfaren etorrera
1957an, Peter Viertel zinema zuzendari estatubatuarra, Biarritzen zegoen Deborah Kerr emaztearekin batera The Sun Also Rises filmean lan egiten. Lagun batek Kaliforniatik hegazkinez ekarririko surf taula bat erabili zuen lehendabizikoz. Biarritzen ezezik Europa osoan ere lehendabiziko pausoak izan ziren surfarako. Ordutik aurrera Miarritze Europako surf-spot handienetariko bat bihurtu zen.
Artieda
Historia
XII. mendearen hasieran bazegoen jada hiribildua, eta bertan, 1178an, Tota Enekoitzek Leireko monasterioari bere amona Teresak emandako lurren dohaintza berretsi zuen. Herritarrek 1402an Karlos III.ari eman zioten bere elizako patronatua, eta honek, berriz, Ogerot Agaramontekoa Lergako jaunari. 1427 baino lehen Puiu pareko herria jendez hustu ondoren, Urraulgo ibarburua hartu zuen, nahiz eta batzarrek herri hustuan ospatzen jarraitu.
Felucia
Felucia, Star Wars film saga ospetsuan agertzen den planeta exotiko bat da. Planeta hau, Star Wars III. Atala: Sithen Mendekua izeneko filmean agertzen da.
Artieda
Historia
1787ko uholdeak oso gaizki tratatuta utzi zuen handik gertu zegoen zazpi arkuko zubia. Puiuko San Gregorio baselizan Urraulgo (gaur egungo Urraulgoiti, Urraulbeiti, Erromantzatua eta Ledea) batzarrak egiten ziren orduan; San Joan Bataiatzailearenean, berriz, alderdiko elizgizonek beren hitzaldi moralak izaten zituzten, eta Longidako artzapezaren zazpi lasterketetako eliza-batzarrak egiten ziren. Artieda gobernatzen zuten ibarreko diputatuek eta herriko errejidoreek, eta alternatiba gisa hautatu zituzten etxeak (1802an 23 ziren).
Biarritz
Ekonomia
Lehen arrantzan oinarritutako ekonomia bazuen ere, egun Baiona-Angelu-Biarritz gune metropolitarrean bere kokapena dela eta ekonomia modernoa du.
Biarritzek, Baiona eta Angelurekin BABko aireportuaren kudeaketan parte hartzen du.
Artieda
Historia
XIX. mendearen lehen erdian toki-administrazioa eraberritu zenean, Artieda Urraulbeitiko udaletxean geratu zen. Eskola hartan, urtean 28 gari-lapurreta eta Iratiren gaineko irin-errota zituen; ardoa esportatzen zuen; filatura eta mihise arrunten ehuna egiten zuen; nahiz eta janzteko generoak ere inportatzen zituen. XX. mendean, Iratiko burdinbidea ostatu bat eta tren geltoki bat ere bazituen, eta San Gregorio baseliza erabat hondatuta zegoen.
Sluiskil tunela
Sluiskil tunela (Sluiskiltunnel) 2015ean Herbehereetan eraiki zuten kilometro bateko tunela da. Eraikuntza lanek 208 milioi euroko aurrekontua zuten eta Terneuzen-Gante ubidearen azpitik igarotzen du. Tunela eraikitzearekin batera autoen joan-etorria erraztuko da, Terneuzen-Gante ubidetik igarotzen diren itsasontziek errepidea maiz moztea eragiten dutelako.
Felucia
Planetaren deskribapen laburra
Felucia, landare primitibo erraldoiz, landaretza koloreanitzez eta itxura garden eta plastikoaren antzerako itxurako izakiekin betea dago. Eguzkiak distiratzen duenean, giroak, beira koloreanitz bat bezala dizdiratzen du.
Sluiskil tunela
Lanak 2010ean esleitu ziren.
Felucia
Historia
Klon Gerretan, Merkataritza Gremioaren egoitza nagusi bezala balio izan zuen.
Oriar etxea
Platabanda batek bereizten ditu sotoa eta lehen solairua. Sotoan, zalditegiko ateburuarekin batera, harlanduzko leihoak daude. Lehen solairuan, berriz, harlanduzko lau leiho (iparraldean) eta harlanduzko zortzi balkoi kareldun (ekialdean eta hegoaldean) ikus daitezke.
Ganbarara joateko, bada sotoan hasten den eskailera. Lau isuriko estalkiak eskuz eginiko telitatu-hodia du.
Kanpo estekak
hiru.com
Felucia
Historia
Aayla Secura Jedia eta Bly Komandantea, Errepublika Galaktikoaren infanteriaren buru izan ziren, planeta honetan armada separatista bilatzen. Baina jedia, bere klon soldadu propioek, 66 agindua obedituz hil zuten.
Izenaren jatorria
George Lucasen irudimen handiaren ondorioz, Steven Spielbergi eginiko keinu bat dela uste da, batzuk diotenaren arabera, Spielbergek, Felucia, E.T. the Extra-Terrestrialen planeta zela esan baitzuen.
Biarritz
Ekonomia
Udalerriko aktibitate ekonomi garrantzitsuenak:
Belgrad Nikola Tesla aireportua
Belgrad Nikola Tesla aireportua (serbieraz: Аеродром Београд - Никола Тесла) Belgrad hiria zerbitzatzen duen aireportua da.
2012an 3.363.919 pertsonek erabili zuten.
Biarritz
Kantonamenduak
Paul Raymondek 1790ean Biarritz Ustaritzeko barrutian zegoen kantonamendu baten hiriburua zela esan zuen, barnean Angelu, Arrangoitze, Basusarri eta Biarritz bera hartzen zituena.
Egun, 1973an Biarrizko Kantonamendua desagertu zenean, bi kantonamendutan banatuta dago: Biarritz Ekialdea eta Biarritz Mendebaldea hain zuzen ere.
Intef VII.a
Sekhemra Horhormaat-Intef edo Intef VII.a, Egiptoko XVII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 1560 inguruan gobernatu zuena, Egiptoko bigarren tarteko aroa deritzon garaian.
Biarritz
Leku interesgarriak
Biarrizko momumenturik aipagarriena natura bera da. Horrenbestez, iradokitzen dugu Belgikako Leopol­doren antzera etengabe ibil­tzea, eta Santa Eugenia plazatik eta haren inguruetatik ikusten dugunarekin harritzea eta gozatzea.
Intef VII.a
Biografia
Intef VII.a, hobekien dokumentatua dagoen dinastia honetako errege bat da. Intef VI.aren anaia eta Sekhemra-Shedtauy edo Sobekemsaf II.aren semea izan zela ezagutzen da.
Tebasetik gobernatu zuen, bere subirautza, Goi Egiptora mugatu zen arren. Bere aktibitate antolatzailea eta gerra asmoak ziurtatzen diren lehena da. Zenbait tokitan eraikitzea agindu zuen, eta, bere erregealdiko 3. urtean, gobernari honen izaera autoritarioa frogatzen duen Koptoseko Min jainkoaren tenpluari buruzko ediktu bat grabatu zen.
Apofis I.a gobernari hiksoaren garaikidea izan zen, eta, dirudienez, honekin, tratu errentagarriak izan zituen. Tebas, oraindik bakean dago hiksoekin, eta elkartrukeak ugariak dira bi erresumen artean.
Biarritz
Leku interesgarriak
Ama Birjinaren harkaitza utzi, eta, haren parean, Itsasoko Museoa ikusiko dugu, 1933an ireki zutena. Ikerketa hidrobiologikoen zentro garrantzitsua da eta aquariuma ere badu. Bellevue kasinotik aurrera, mendebal­detik ekial­dera, Hondartza Handia dago. Hótel du Palais parean Miramar hondartzarekin el­kartzen da, eta hura San Martin lurmuturreraino iristen da. Hondartza ospetsuaren alboetan harkaitz handiak daude. Gainera, oinezkoentzako pasealeku zabala dago, udal‑kasinoaren arkupeak oso atseginak dira eta Enperatrizaren lorategiak ikusgarriak.
Hondartzaren lehen lerroan ageri da Hôtel du Palais bikaina, inguruan lorategiak ditu eta burdina‑hesi artistikoa. Viktoriar garaiko beste eraikinek bezala, Biarritzi hotelak izen ona ematen dio. Ingalaterrako Viktoria erregina betikotu zuen Real de Sartek monumentu batean. Errusiarrek badute tenplu ortodoxoa, juduek sinagoga, eta turistek ehun bat hotel, ostatu, dantzaleku eta kafetegi jendetsu. Itsasertzeko kaleek eta denda tentagarriez betetako bulebar ederrek ere nagitasunera gonbidatzen gaituzte, dolce far niente...
Txuri Urdin izotz jauregia
Txuri Urdin izotz jauregia Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen izotz hockey jauregi bat da. Txuri Urdin IHT taldearen egoitza da, bertan etxeko partiduak jokatzen ditu. Eraikin hau Anoetako kirolgunean dago, Anoetako estadioaren, Anoeta hotelaren eta Paco Yoldi kiroldegiaren artean.
Artieda
Demografia
biztanle zituen Artiedak.
Intef VII.a
Bere garaiko testigutzak
Intef VII.ak, Gebel Intefen tenplu berri bat eraikitzea agindu zuen eta Goi Egiptoko tenplu ugari zaharberritu zituen.
Artieda
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Urraulbeiti atzerakada-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Intef VII.a
Bere garaiko testigutzak
Auguste Mariettek, 1860an, indusketa osoagao bat hasi zuen Dra Abu el-Nagan, urte batzuk lehenago, Kamose faraoia eta Ahhotep erreginaren hilobiak aurkitu ziren tokian, eta Intef VII.aren hilobia aurkitu zuen, oraindik bere sarkofagoa eta urre koloreko hondarrak zituen ontzi kanopoz beteriko kutxa bat zituena. Objektu hauek, Louvreko Museoan erakusten dira. Honela, XVII. dinastiako erregerik garrantzitsuenen hilobiak berreskuratu ahal izan ziren. Faraoiaren pitzaturiko bi obelisko ere aurkitu zituen, bost tituluak osorik zituztenak, baina Kairoko Egiptoar Museora garraiatzerakoan galdu egin ziren.
Bere hilobia, Alemaniar Arkeologia Institutuko zuzendariordea zen Daniel Polzek berrinduskatu zuen 2001ean, aurkitutako hondarrek, jatorrian, 11 metroko zabalera eta 13 metro inguruko garaiera zuen piramide txiki batek amaitzen zuela adierazi zutelarik.
Artieda
Euskara
Koldo Zuazok, 2010ean, Urraulbeiti ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Udalerri honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak du. Horregatik sailkatzen da pirinioaurrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Urrozko mintzaira zaharrak hiztun gaberik dakite.
Biarritz
Hizkuntzak
Atlas Linguistique de Gascogne liburuak bere alde egin eta gaskoi herritzat hartu zuen Biarritz. 1863an, berriz, Luis Luziano Bonapartek eskualdean kokatu zuen euskararen muga, zenbait auzotan duda barik nagusia zena. Hala ere, XX. mendean frantsesa da hizkuntza ofizial eta nagusia. Koldo Zuazoren arabera, Biarritzen Kostatar euskara minzatzen da, nafar-lapurtarraren aldaera.
Txuri Urdin izotz jauregia
1971n eraiki zen, eta 1999an oso-osorik zaharberritu zuten.
Biarritz
Hizkuntzak
1990eko hamarkadatik aurrera, Udaletxeak euskal kultura Biarrizko kulturatzat hartu eta euskara eta euskal kultura bultzatu du. Gaskoia, aldiz, erakunde pribatuek bultzatua izan da, adibidez Ací Gasconha gaskoiniar kultura taldeak.
Txuri Urdin izotz jauregia
Bitxikeria gisa, Txuri Urdin izotz jauregiaren aurrealdeko fatxadak, hots, Anoetako pasealekura begira dagoenak, antz handia du Ordiziako Oianguren Instituturen kanpoaldeko bost fatxadekin; izan ere, bi eraikinak garai bertsuan eraiki zituzten.
Biarritz
Musika eta dantza
Udalerriak Biarrizko Balleta du, Frantziako gune koreografikoa dena. Gainera, Atabal izeneko zentro kulturala eta 1946an sortutako Oldarra abesbatza ditu.
Antzerkia
Napoleon III.a eta Eugenia de Montijo enperadoreek modan jarri zuten Portu Zaharra auzoan itsas-antzerkia.
Egun, itsaslabarrean Pierre Bideau antzezlegileak eginiko argi-lanak ikus daiteke gauean.
Zinema
Biarritzen zinemaldi bi egiten dituzte:
Indita
Indita sulfuro motako minerala da eta linnaeite subtaldearen kidea da.
Biarritz
Zinema
Hona hemen Biarritzen egindako filmen zerrenda:
Jaiak
Biarrizko besta nagusiak azaroaren 11an ospatzen dituzte, San Martinen omenez. Egun horretan Confrérie de l’Operne de Biarritz erakundeko zal­dun berriak izendatzen dituzte. Lanperna da haien logotipoa eta itsasoko ekologiaren al­de lan egin duten pertsonak hautatzen dituzte.
Indita
Ezaugarriak
Indita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Biarritz
Parkeak
Biarrizko haitzak XX. mendean urtero 70 zentimetroko higadura jasatzen dutenak. Udalerriak sei hondartza ditu: Miramar, Handia, Portu zaharra, Euskaldunen kostakoa, Marbella eta Milady. Biarritzek 120 ha baso eta bi aintzira (Marion eta Muriskot) ditu.
Erdigunean, Midi geltokiaren aurrean, lorategi publikoaz gain, Mazon eta Lahuze lorategiak ditu.
Hezkuntza
Udalerrika bi ikastetxe publiko (Villa Fal eta Jean Rostand) eta pribatu bat (Immaculée-Conception) ditu.
Malraux lizeoa bakarra da Miarritzen. Turismo lizeoa ere badago La Négresse auzoko mendebaldeko mugan.
Bly Komandantea
Bly Komandantea, Star Wars film sagako pertsonaia bat da. Bly Komandantea, 5052 zenbakidun klon soldaduaren ezizena zen, 162. legioaren komandantea zena. Aayla Secura jedia zerbitzatu zuen Felucia planetan. Gudu askotan, Deviss "izen"eko klon kapitain bat zegoen. Errepublika Galaktikoa meritu handiz zerbitzatuz, Bly Komandanteak berak igo zuen mailaz. Honela, Deviss izeneko kapitain hori, Deviss Komandantea izatera pasa zen.
Biarritz
Hezkuntza
Irudi eta Soinugintza ikasteko BTS bat dago Biarritzen.
Justizia
Paueko Helegite Gortepean, Biarritzen Lehen Auzialdiko Epaitegiak du egoitza.
Bly Komandantea
Felucian, Sistema Independenteen Konfederakuntzaren armadaren aurka ausartki borrokatu ondoren eta BS609 komandante droidea tiro hilgarri batez hil ondoren, 66 agindua jaso zuen, zuzenean Palpatine enperadorearen eskutik, eta, inongo zalantzarik egin gabe, Aayla Secura jedia hiltzeko agindua eman zuen. 66 aginduaren ondoren, asaltu soldadu legio baten komandantea izatera pasa zen. Bere tropekin batera hil zen Heriotzaren Izarrak eztanda egin zuenean.
Biarritz
Erlijioa
Hona hemen herriko eliza katolikoak: Harizko Andra Maria, San Martin, San Karlos, Santa Eugenia, San Jose eta Santa Teresa.
Pellot karrikan 1904 eta 2005 artean Biarritzeko sinagoga zegoen.
Herri eta hiri senidetuak
Biarritz ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
NGC 521
NGC 521 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
2009ko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia
2009ko Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusiaren emaitzak hauek izan ziren:
Pilotariak
(Beltzez talde-buruak)
The First Lady (telesaila)
The First Lady (Lehen Dama) estatubatuar telesail antologikoa da, Aaron Cooleyk Showtimerako sortua.
Sinopsia
Etxe Zuriko Mendebaldeari begiratu izan dio ia beti errealitateak eta fikzioak. Baina Ekialdean ere historiako erabaki historiko andana hartu izan da. Antologiazko telesail honetan, fikziora eraman dute Obama, Ford eta Roosevelt presidenteen emazteek egindako lana.
Takashi Fukunishi
Takashi Fukunishi (japonieraz: 福西 崇史, 1976ko irailaren 1a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Tx'ari
Tx'ari (asomtavruli; Ⴝ, nuskhuri; ⴝ, mkhedruli; ჭ) hiru georgiar alfabetoetako 33. letra da. Georgiar numeralen sisteman 5.000ko balioa du. kontsonante sabaikari-hobikari eiektibo afrikari bat da, euskarazko "tx" bezala ahoskatzen da.
Copadichromis cyaneus
Copadichromis cyaneus Copadichromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Yasuki Kimoto
Yasuki Kimoto (木本 恭生, 1993ko abuztuaren 6a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Bognanco
Bognanco Italiako udalerri bat da. Verbano-Cusio-Ossolako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Bognancok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Puntu (geometria)
Puntu bat geometrian oinarrizko kontzeptua da, zuzen eta planoarekin batera. Kontzeptu primitibo bat denez ezin da beste modu batez definitu.
Errepresentaziorako ixa (x) txiki bat edo zuzen txiki bat erabiltzen da segmentu bat mozten duenean.
Puntuak ez du dimentsiorik: ez luzera, ez zabalera, ez lodiera.
Geometria kartesiarrean bi edo hiru parametro ditu lanean gabiltzan dimentsioen arabera. Honela p(x,y,z) moduan adierazten da.
Bi puntutik igarotzen den lerro zuzena trazatu daiteke.
Steinbach (Alsazia)
Biztanleria
2007an Steinbach udalerrian erroldatutako biztanleak 1.301 ziren. Familiak 555 ziren, horien artean 134 pertsona bakarrekoak ziren (73 bakarrik bizi ziren gizonak eta 61 bakarrik bizi ziren emakumeak), 208 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 176 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 37 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Cäctus (musika taldea)
Cäctus 2011 urtean Bermeon sorturiko musika taldea da.
Steinbach (Alsazia)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 599 etxebizitza zeuden, 557 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 507 etxeak ziren eta 92 apartamentuak ziren. 557 etxebizitza nagusietatik 467 bere jabearen bizilekua ziren, 80 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 18 etxek bi zituzten, 52 etxek hiru zituzten, 119 etxek lau zituzten eta 362 etxek bost zituzten. 484 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 210 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 306 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 824 ziren, horien artean 619 aktiboak ziren eta 205 inaktiboak ziren. 619 pertsona aktiboetatik 565 lanean zeuden (302 gizon eta 263 emakume) eta 53 langabezian zeuden (32 gizon eta 21 emakume). 205 pertsona inaktiboetatik 94 erretiraturik zeuden, 63 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Steinbach udalerrian 537 unitate fiskal zeuden, 1.307,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.042 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 44 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 5 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Steinbach udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Huma Abedin
Huma Mahmood Abedin (Kalamazoo, Michigan, 1976ko uztailaren 28a) estatubatuar aholkulari politikoa da. Hillary Clintonen laguntzaile pertsonala izan zen 2008ko primario demokratikoetarako kanpainan, eta Hilllary Clinton Barack Obama presidentearen agintaldian Estatu Batuetako Estatu Idazkari izan zelarik, haren kabineye buru izan zen. Baita 2016ko primario demokratikoetan, Hillary Clintonen kanpainako zuzendariorde izan zen.
Biografia
Indiar jatorri musulmaneko gurasoak ditu, Saudi Arabian hazi zutenak umetan Huma. Syed Abedin (1928–1993), irakasle izan zuen Saudi Arabiako King Abdulaziz Unibertsitatean 1970eko hamarkadaren hasieran. Bere ama, Saleha Mahmood Abedin, Pakistangoa jatorriz, Jedda hiriko Dar Al-Hekma fakultateko soziologia irakaslea da. Huma Abedinek bi urte zituela hamilia Michigan-etik Saudi Arabiako Jeddara joan zen eta han Gutxiengo Musulmanen Gaietarako Institutua sortu zuen amak, Journal of Muslim Minority Affairs aldizkaria argitaratu zuen think tank bat. Aldizkari honetao zuzendaria Humaren aita izan zen, eta kritikak jaso izan zituen Hamasekin eta Anaia Musulmanekin lotutako erakundeekin tratuak izateagatik. Aita 1993an hil zenean, Humaren amak hartu zuen aldizkariko editoretza; gero, 1996an, Huma Abedinek berak, eta honengandik bere ahizpa Hebak 2008an.
Huma Abedin 18 urterekin itzuli zen Estatu Batuetara, George-Washington Unibertsitatean ikasketak jarraitzeko. 19 urterekin, praktikak egin zituen Etxe Zurian, Hillary Clinton lehen dama zerbitzatuz. Harrezkero oso gertukoa izan zaio Hillaryri, honen «bigarren alaba» gisa aurkeztu izan dute hedabideek.
2021ean, bere memoriak argitaratu zituen, Both/And : : A Life in Many Worlds (Simon & Schuster). Hillary Clinton-ekin batera egin zuen liburuaren sustapena.
Bizitza pribatua
2010ean ezkondu zen Anthony Weiner New Yorkeko ordezkari demokrata eta alkategaiarekin. Weiner zenbait sexu eskandalutan egon da inplikatua, bereziki sexting praktikak (eduki sexualeko mezu trukeak) ezagutu izan zaizkio. Weinerren halako joerak publiko egin ondoren ere, Huma Abedinek jarraitu zuen berarekin, baina beste bi alditan ere azaleratu ziren kontuak, eta dibortzioa eskatu zuen Abedinek 2016an, elkarrekin 2011tik zuten semearen zaintza osoa eskatuz.
Luca Giordano
Luca Giordano, izengoitiz Fa Presto (Napoli, Espainiar Inperioa, 1634ko urriaren 18a - Napoli, 1705eko urtarrilaren 3a) italiar margolari bat izan zen.
Biografia
XVI. mendeko maisuen obren kopiak egiten nabarmendu zen, lanak trebetasun handiz eta oso bizkor egiten zituelako. Riberaren eraginez, koadro ilunak eta trinkoak margotu zituen hasieran. 1650. urte inguruan Erromara joan zen, eta ondoren Florentzia eta Veneziara, eta estilo arinago eta argitsuago batera jo zuen; erlijio eta mitologiako lan ugari egin zituen, eta freskoak ere asko egin zituen ("Medicitarren apoteosia", Florentzian). Espainiara joan zen Filipe II.ak eskaturik (1692), eta Escorialen, Buen Retiron eta Toledoko katedralean apainketak egin zituen. Napolira itzuli eta "Juditen historia" margotu zuen (1702-1704).
Hemachatus haemachatus
Hemachatus haemachatus Hemachatus generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Barabanki barrutia
Barabanki barrutia Indiako barruti bat da, Ayodhya dibisioan, Uttar Pradesh estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
NGC 522
NGC 522 galaxia espiral bat da, Pisces konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Jabalpur barrutia
Jabalpur barrutia Indiako barruti bat da, Jabalpur dibisioan, Madhya Pradesh estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Tydemania navigatoris
Tydemania navigatoris Tydemania generoko animalia da. Arrainen barruko Triacanthodidae familian sailkatzen da.
Pavel Horváth
Pavel Horváth (1975eko apirilaren 22a - ) Txekiar Errepublikako futbolaria izan zen.
Stethojulis balteata
Stethojulis balteata Stethojulis generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Takonera
Takonera Nafarroako hiriburua den Iruñeko erdigunean dagoen eremua da, eremu hau nagusiki lorategi batek osatzen du, azken honek Takonerako lorategiak edota Takonerako parkea izenak hartzen ditu.
Alboan, Larraina parkea eta Antoniutti parkea ditu, bien artean San Nikolas atea dago. Gainera, bere aldeetako batean Tres Reyes hotela kokatzen da, hau hiri honetako hotel ospetsuenetako bat da.
Geaune
Geaune (gaskoieraz Gèuna) Landetan dagoen komuna da, Akitania Berria eskualdean.
Brovello-Carpugnino
Mugakideak
Brovello-Carpugninok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Dartry mendiak
Dartry mendiak, Sléibhte Dhartraí eta Dartry Mountains, Irlandako ipar-mendebaldean dagoen mendikate bat da, Sligo eta Leitrim konderrien iparraldean, eta Melvin aintzira, Gill aintzira eta MacNean aintziraren artean. Truskmore (647 metro) mendia tontorrik garaiena da.
Inesita
Ezaugarriak
Inesita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.
Honoya Shoji
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka.
Saulx-le-Duc
Saulx-le-Duc Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saulx-le-Duc udalerrian erroldatutako biztanleak 257 ziren. Familiak 106 ziren, horien artean 35 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak eta 22 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 35 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 9 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 119 etxebizitza zeuden, 106 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 115 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 106 etxebizitza nagusietatik 90 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 67 etxek bost zituzten. 74 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 52 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 154 ziren, horien artean 122 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 122 pertsona aktiboetatik 112 lanean zeuden (59 gizon eta 53 emakume) eta 10 langabezian zeuden (2 gizon eta 8 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Truskmore
Truskmore, Trosc Mór, Irlandako Sligo konderria eta Leitrim konderriaren artean mugan dagoen mendi bat da, Dartry mendietan. 647 metroko garaiera du.
Saulx-le-Duc
Diru sarrerak
2009an Saulx-le-Duc udalerrian 101 unitate fiskal zeuden, 263 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.189 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Makoto Tanaka
Makoto Tanaka (japonieraz: 田中 誠, 1975eko abuztuaren 8a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Saulx-le-Duc
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Saulx-le-Duc udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.260 hektarea erabiltzen.
Godda barrutia
Godda barrutia Indiako barruti bat da, Santhal Pargana dibisioan, Jharkhand estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
NGC 524
NGC 524 galaxia bat da, Pisces konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Grand Palais éphémère
Grand Palais éphémère Jean-Michel Wilmotte arkitektoaren aldi baterako erakusketa aretoa da Champ de Mars-en. 10.000 m2-ko aretoa 2021ean amaitzea eta 2024an desmuntatzea espero da. Bere helburua erakusketak antolatzea da, Grand Palais 2024ko Udako Olinpiar Jokoetarako berritzen ari diren bitartean. Grand Palais Éphémère-k 2024ko Udako Olinpiar Jokoetako Judo ekitaldiak hartuko ditu. GL events, ekitaldien antolakuntza nagusia, Grand Palais iragankorraren emakidaduna da. Eraikinaren birsalmenta mantentzen eta kudeatzen du.
2021eko uztailean, egur ingeniari eta arkitektoen foroaren 10. edizioa hartu zuen Nazioarteko Eraikuntzaren Bois Foroan.
Dodge (Nebraska)
Dodge Nebraskako herri bat da. Dodge konderrian kokatua dago. 2010ean 612 biztanle zituen, 1.02 kilometro koadrotan banatuta.
Luxora (Arkansas)
Luxora Arkansasko hiri bat da. Mississippi konderrian kokatua dago. 2010ean 1,178 biztanle zituen, 2.3 kilometro koadrotan banatuta.
Pappus Alexandriakoa
Pappus Alexandriakoa (grezieraz Πάππος edo Ἀλεξανδρεύς), (290 – 350) matematikari greziar garrantzitsu bat izan zen.
Alexandriako eskolako azken matematikari handia, Euklidesen Elementuak eta Klaudios Ptolemaiosen Almagesto lanei buruzko iruzkinak idatzi zituen.
Bere lan nagusiak, Synagoge edo Bilduma Matematikoa deitua, 340 inguruan idatzia, garrantzi berezia du ikuspuntu historikotik, bere garaiko ezagutza matematikoen erakusketa oso eta sistematiko bat izateaz gain, gaur egun, neurri handi batean galduak dauden Alexandria hirian matematiken irakaskuntzaren funtsak ziren lanen zatiak, batzuetan osoak, biltzen bait ditu. Bildumak, zortzi liburuz osatua dagoena, guztiak kontserbatuak (lehena eta bigarrenaren zati bat izan ezik), ezagutza geometriko garrantzitsuak sartzen dituzten problema batzuk ditu, parabola baten fokua edo sekzio koniko baten zuzentzailea, eta teorema ugariren azalpena, horien artean, biraka ari diren irudien azalera eta bolumena adierazten dituena.
Geometrian, zenbait teoremaren egiletza ematen zaio, guztiak, Pappusen teorema izen orokorrarekin ezagutzen direlarik. Honako hauek dira batzuk:
Gailu elektronikoen potentzia xurgapena
Gailu elektronikoen potentzia xurgapena. Egunero erabiltzen ditugu gailu elektroniko ugari, goizean goiz iratzarri beharreko momentuan jada ez gara oilarraren kurrukuaz esnatzen baizik eta esnagailu baten txirrinaz baliatzen gara, eskolara bidean berriz musika gure sakelakoarekin edo Mp4-arekin entzuten dugu. Aparatu hauek denak funtzionatzeko energia iturri bat behar dute. Eramangarriak diren horietan bateria berrerabilgarri bat dugu energia horren igorle eta nolabaiteko finkotasuna duten aparailuetan berriz etxeko instalazio elektrikoaz baliatuz transformadore edo energia iturri batetik pasata iristen zaigu gure gailuetara.
= Sarrera = Potentzia elektrikoa energia jarioaren eta denboraren arteko erlazioa da, hau da, elementu batek xurgatu edo ematen duen energia kantitatea denborarekiko. Watt-a (W) da Nazioarteko Sisteman potentzia neurtzeko unitatea.
Edozein zurkuitu elektrikotan, korronte elektrikoa dagoenean, energia eman dezake lan mekaniko edo termodinamiko bat egitean. Gailuek energia elektrikoa beste energia mota batera bihurtzen dute: beroa, argia (lanparak), mugimendua (motor elektrikoa), soinua (bozgorailua), edo prozesu kimikoak. Elektrizitatea mekanikoki edo kimikoki (energia elektrikoaren sorkuntzarekin) sor dezakegu, baita ere argiaren bidez, zelula fotoelektrikoak erabiliz. Azkenik, prozesu kimiko bati esker gorde dezakegu, baterietan alegia.
Gailu elektroniko batek kontsumitzen duen energia watt-ordu (Wh) edo kilowatt-ordu (kWh) unitateekin neurtzen da. Normalean energia elektrikoa hornitzen duten enpresak, watt-ordu adierazi beharrean, kilowatt-ordu-tan (kWh) egiten dute faktura emandako energiaren truke. Gailu guztietan watt-etan(W) edo kilowatt-etan (kW) neurtutako potentzia adierazi behar dute, normalean plaka metaliko batean, gailuaren atzealdean, jarrita dago. Motoreetan, alde batean dago jarrita, eta bonbillen kasuan, bonbillaren kristalean edo bere oinarrian izango du.
Bestalde, bi motatako ordenagailuak daude, ordenagailu portatilak (edo eramangarriak) eta ordenagailu fijoak, mahai gainekoak. Bi ordenagailu mota hauen arteko ezberdintasun begi-bistakoena, bata bateria duela (portatilak) eta besteak ez duela horren beharra, beti entxufatuta baitago. Lehen ahipatu dugunez, bateria energia elektrikoa era kimikoan gordetzeko tresna bat da.
Ordenagailu portatilen kasuan, bateria edukitzea limite batzuk ezartzen dio, piztuta egoteko denbora mugatua du, energia iturri batera konekatuta ez badago. Baina, zenbat iraun dezake piztuta ordenagailu batek? Ba, erantzuna ez da zehatza izango, hainbat faktoreren menpe dagoelako. Bi faktore nagusiren menpean dago portatil baten iraupena hain zuzen ere: Hardwere-a (ordenagailua osatzen duten atal ezberdinek asko eragingo dute honen iraupenean), erabiltzailearen erabilera.
Azken faktore hau ere oso garrantzitsua da, ordenagailua hiru egoeratan egon daitekeelako behin piztuta dagoenean: Stand by posizioan (hau da, piztuta dago baina ez gara erabiltzen ari, eta normalean pantaila itzali egingo da bateriaren kontsumoa murrizteko gu zerbait egin arte), besterik gabe erabiltzen ari garenean (adibidez interneten zerbait begiratze ), eta ordenagailuaren errendimentu altua edo maximoa (programa potenteak edo jokuren bat erabiltzen ari garenean gertatzen da hau). Argi dagoen bezala, hiru erabilera hauek energia kantitate ezberdina kontsumituko dute.
= Gaur Egungo Egoera = Gaur egun gailu elektronikoen eguneroko erabilera asko igo da, bai egunean erabiltzen ditugun aldi kopurua, bai denbora kopurua eta baita erabiltzen ditugun gailu kopurua. Erabilera masibo hori ere hauen energia xurgapen edo kontsumoa asko handitu du eta honek fabrikatzaileei erronka berriak azalarazten dizkie. Erabilitako gailuak egin behar dituen prozesuak oso sinpleak (musika entzun adibidez) eta ondo optimizatuak badaude honen kontsumoa oso bajua izango da, aldiz egin beharreko prozesua konplexua eta eragiketa matematiko asko egin behar baditu prozesua burutzeko (adibidez 3D-ko bideo-joko baten argi foku batek islatzen duen itzala kalkulatzea) honek gailuaren konponente edo atal horien errekurtsoak limitera eramango ditu hauek behar duten energia kopurua handituz. Hor azaleratzen da gaur egungo erronka, bateria iraunkorrena fabrikatzea edota ordenagailu sailean adibidez entxufetik datorren korronte elektriko horren transformazio efizienteena eta seguruena lortzea.
Elektronikaren historian zehar zenbait gauza aipatu behar dira hauen potentzia xurgapenaren efizientziaren hobekuntza eta aldakuntza kontuan harturik. Hasieran gailu elektronikoak hain ziren arrunt edo zatarrak non ez zeukaten gaintentsioekin eta tentsio aldaketekin arazo handirik ez baitzuten hauen konponenteak izorratzen, baina hauen garapenarekin askoz delikatuagoak egin ziren gaintentsioei eta orduan tentsio txikiak igortzen zituzten sorgailuak diseinatu behar izan ziren. Bestalde LED diodoez osatutako pantailen erabilerak on handia egin dio elektronikari aurreko LCD pantailak baino %30 kontsumo txikiagoa baitute eta gainera hauek baino hobeak dira erreziklatzeko ez baitute gai toxikorik erabiltzen. Azkenik zenbait konponente edo gailu fotovoltaikoen agertzeak ere gailu batzuen energia iturria guztiz aldatu edo aurreko energia iturri konbentzionalari plus txiki bat eman diote.
= Mota Ezberdinak =
Kablea behar dutenak
Orokorrean potentzia maximoa (beste gailu batzuk konektatu barik) CPUaren atzealdean aurkitzen da. Beste era bat kalkulatzeko P=V*I formularen bidez izango zen, hau da, gailuaren tentsioa intentsitatearekin biderkatuz. AEBaren Energia Departamentuaren arabera, gailu elektriko txikiak 120 W xurgatzen ditu; handiak, berriz, bikoitza. Intentsitatea jakiteko identifikazio xaflan aurkitzen da, bestela amperemetro bat erabiliz. Azken era kalkulatzeko “Asus” aplikazioaren bitartez da. Prozesadore mota jakin behar da, baita memoriaren modulua eta memoria gailua.
Ordenagailu pertsonalak
Normalean 120 W erabiltzen dituzte esna daudenean eta 30 W lo daudenean. Baina, marka eta ereduaren arabera aldatzen da. Esate baterako, Apple, iMac Core, I3-540-ek 365 Wh xurgatzen ditu, Hau da, asko kontsumitzen du beste gailu batzuekin konparatuta. Kontsumoa kalkulatzen badugu, suposatuz ordenagailua 92 Wh kontsumitzen dituela: hilabete bateko 240 ordu x 0.092 kW=22.08 kW kontsumitzen du hilabete batean. Elektrizitate konpainiaren arabera aldatuko da prezioa, esate baterako 0,13 €/kWh x 22,08 = 2,87 €.
Sarekoak
Sareko potentzia kalkulatzeko, hiru osagai nagusiak hartu behar dira kontuan:
Instalazio hauek energiako zulo beltzak dira, kontuan izanik %10 murrizten badugu 6mila milloi kW aurreztu ditzazkegula urtean, hau da, 6.400 etxeko elektrizitatea hilabete batean. Adibidez, Facebook, 6 MW behar ditu funtzionatzeko. Potentzia berdina erabiliz 4.600 etxe hilabete batean behar duen energia da. Bestalde, Google, Oregon dagoen datu gunearekin bakarrik 103 MW behar ditu, hau da, 80.000 etxeen gastua. Baina, Yahoo!, industriaren adibide bat da; izan ere, Niagaran dauden zentral hidroelektrikoetatik energia lortzen dute, %40 aurreztuz.
Portatilak
Portatilak
Cîteauxko abadia
Cîteauxko Gure Amaren abadia (abbaye Notre-Dame de Cîteaux) Côte-d'Or departamentuko Saint-Nicolas-lès-Cîteaux udalerrian dagoen antzinako zistertar monasterio gotikoa da.
Dendrelaphis gastrostictus
Dendrelaphis gastrostictus Dendrelaphis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Gailu elektronikoen potentzia xurgapena
Portatilak
Tableta eta mp3
Cîteauxko abadia
Roberto Molesmekoak zuzendutako monje talde batek 1098an sortu zuten San Benitoren erregela hobeto betetzeko asmotan. Cîteaux, lehen Cisteaux deitua, zistertar ordenaren oinetxe bilakatu zen., 1978an Frantziako Gobernuak monumentu historiko izendatu zuen.
Gailu elektronikoen potentzia xurgapena
Portatilak
Tabletak gehien kontsumitzen duten gailuak dira 0.040kW orduko. Gero, mp3ak datoz 0.065kW/h.
Bestelakoak
Sakelako telefonoak
Jokatzeko aparatuak: Xbox, play
Hona hemen, gehien kontsumitzen duten gailutik gutxien kontsumitzen duenera arte.
= Ondorioak =
Alde batetik, ikusi dezakegu potentzia handiena xurgatzen duena munduko sareak dira. Hauek, energia naturala erabiltzen badute, Yahoo! bezala, potentzia gehiago egongo zen munduan eta, beraz, gutxiago kutsatuko zen. Izan ere, gaur egun potentzia lortzen da bereiziki zentral elektrikoetatik. Bigarren postuan, etxe trena elektrikoak daude, hainbat aholku daude potentzia gutxiago erabiltzeko:
Hozkailua
Furgaleus macki
Furgaleus macki Furgaleus generoko animalia da. Arrainen barruko Triakidae familian sailkatzen da.
Gailu elektronikoen potentzia xurgapena
Bestelakoak
Telebista Ordenagailua
Garbitzailea
Plater-ikuzgailua
Sukalde
Robert Helpmann
Robert Helpmann (Mount Gambier, Australia, 1909ko apirilaren 9a - Sydney, Australia, 1986ko irailaren 28a) australiar dantzari, aktorea eta koreografoa izan zen.
Copadichromis cyanocephalus
Copadichromis cyanocephalus Copadichromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Robert Helpmann
Biografia
1933 eta 1950 bitartean Londresko Sadler's Wens Ballet-en parte hartu zuen, Margot Fonteyn dantzari ospetsuarekin batera. Garai hartan obra asko estreinatu zituen: Job (1933), Nocturne (1936) eta Sirenak (1946).
Koreografo gisa sortu zituen obren artean aipagarriak dira, besteak beste, Hamlet (1942), Adam Zero (1946) eta Errauskine (1965).
1963ko 55 Days at Peking filman ere antzeztu zuen.