cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cheverny
Biztanleria
2007an Cheverny udalerrian erroldatutako biztanleak 942 ziren. Familiak 382 ziren, horien artean 96 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 60 bakarrik bizi ziren emakumeak), 145 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 121 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Nahid Toubia
Karrera eta ikerketa
1985ean Sudanera itzuli zen, Khartoum Teaching Ospitaleko kirurgia pediatrikoko buru izan zen lekura, eta bere larrialdietako klinika sortu zuen. Herrialdearen ezegonkortasunaren ondorioz, Erresuma Batura itzuli zen eta emakumeen genitalen mutilazioari buruz (EGM) ikertzen hasi zen. 1990ean New Yorkeko Biztanleria Kontseiluan hasi zen lanean eta lau urtez aritu zen.
Hippocampus debelius
Hippocampus debelius Hippocampus generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
Cheverny
Etxebizitza
2007an 486 etxebizitza zeuden, 393 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 61 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 461 etxeak ziren eta 24 apartamentuak ziren. 393 etxebizitza nagusietatik 327 bere jabearen bizilekua ziren, 53 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 58 etxek hiru zituzten, 92 etxek lau zituzten eta 226 etxek bost zituzten. 305 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 172 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 198 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Real Club Recreativo de Huelva
Sorrera eta hasierako urteak
Rio Tintoko meatzari ingelesek bazeramaten urte batzuk futbolean jokatzen eta 1884ean bertako Club Inglés taldeak Huelva hirian Sociedad de Juego de Pelota sortzea erabaki zuen, Club Inglésen menpe egongo zena. Hurrengo urteetan Sociedad de Juego de Pelota Recreation Club edo "Club de Recreo" izenaz ezagutu zen eta ofizialki 1889ean Charles Adams eskoziarrak eta Dr. Alexander Mackay zaldun ingelesak Huelva Recreation Club eratu zuen. Taldeak hasieran cricket eta futbol partidak antolatzen zituen kaira iristen ziren itsasontzi ingelesetako marinelen aurka, bai eta Club Inglés de Gibraltar edo Club Inglés de Sevilla bezalako taldeen aurka ere. Garai hartan jokalari ingelesak nagusi baziren ere huelvatar batzuek ere osatzen zuten taldea.
Cheverny
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 588 ziren, horien artean 441 aktiboak ziren eta 147 inaktiboak ziren. 441 pertsona aktiboetatik 423 lanean zeuden (221 gizon eta 202 emakume) eta 18 langabezian zeuden (8 gizon eta 10 emakume). 147 pertsona inaktiboetatik 78 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Real Club Recreativo de Huelva
Sorrera eta hasierako urteak
1893an El Velodromo estadioa eraiki zuten Rio Tintoko Meagintza Konpainiak utzitako lurretan. Bertan futbola jokatzeaz gain cricket, golf eta txirrindularitza lasterketak ere egiten ziren. Hala ere urteak aurrera egin ahala futbolaren nagusituz joan zen eta klubaren bazkideak ere nabarmen igo zirenez Velodromoaren ondoan futbol zelai berria eraikitzea erabaki zen 1903an.
1906an Espainiako Txapelketan parte hartzen zuen lehen talde andaluziarra izan zen, baina gauzak ez zitzaizkion ongi joan Madrid F.C. eta Bilboko Athletic Cluben aurka jokaturiko partidak galdu baitzituen. Hurrengo hamarkadan Andaluziako txapelketetan aritu zen 1915ean Seamen's Institute Kopa irabaziz eta 1918an Andaluziako Kopa bera. 1920an Lisboako Sporting taldeari irabaztean talde portugaldar baten aurka garaipena lortzen zuen lehen talde espainiarra bihurtu zen.
Nahid Toubia
Karrera eta ikerketa
1994an, RAINBO Emakumearen gorputzaren osotasunerako ikerketari buruzko ekintza- eta informazio-sarea sortu zuen. Gizarte-aldaketaren bidez, emakumeen genitalen mutilazioa desagertzeko eta  emakumeak ahalduntzeko lan egiten duen nazioarteko erakundearen burua da. Erakundeak New Yorken eta Londresen bulegoak ditu eta Ugandan, Hegoafrikan, Gambian eta Nigerian ere egiten du lan. RAINBOk funtsezko papera jokatu zuen EGM arazo medikoa ez ezik, giza eskubideen kontu gisa ere identifikatzeko.
Leyme
Leyme Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Nahid Toubia
Karrera eta ikerketa
AMANITARE, Afrikako lehen eskubide sarea sortu zuen. Afrikako 18 herrialdetako kideak dituzten emakumeen eta nesken sexu- eta ugalketa-eskubideez arduratzen da.
Real Club Recreativo de Huelva
Sorrera eta hasierako urteak
Espainiako liga 1928an hasi zen eta hasierako hamarkadetan Recreativok behe mailak ezagutu zituen. 1940an Bigarren mailara igo bazen ere urte bakarra egin zuen bertan. Frankismoaren debekuak zirela eta 1940 eta 1945 artean taldearen izena Recreativo Onuba izan zen.
Nahid Toubia
Karrera eta ikerketa
2002an, Toubiak BBCri zera azaldu zion EGMren aurkako kanpaina batez ere emakumeen kontzientzia-aldaketa beharrezkoa zela eta emakumeek ahaldundu behar zutela gizarte aldaketarako. Afrikako gobernu gehienek, osasuneko profesionalek eta GKEek beren agendan gaia duten bitartean, benetako aldaketa talde komunitarioetan zegoela salatu zuen.
Real Club Recreativo de Huelva
Lehen mailarako igoera
Recreativok lehen mailan jokatu arte, anitz urte pasa behar izan ziren, baina 1978an iritsi ziren. Víctor Espárrago, Enrique Lora, Isabelo Ramírez eta Poli Rincón ziren, besteak beste, talde hartako jokalariak. Lehenengo jardunaldian liderra izan zen baina denboraldiaren amaieran maila galdu zuen.
Nahid Toubia
Karrera eta ikerketa
Afrikako eta Ekialde Ertaineko ugalketa-osasunari eta genero-desberdintasunari erreparatuta, Toubia hainbat libururen egilea edo egilekidea da; besteak beste, Women of the Arab World: The Coming Challenge (1988), Female Genital Mutilation: A Call for Global Action (1995) eta Female Gendwide Mutilation: A Guide to Worldwide Laws and Policies (2000).
Real Club Recreativo de Huelva
Krisialdi ekonomikoa
Hurrengo urteak bigarren mailan egin zituen. 1989an taldea indartu egin zen, klubaren mendeurrena berriz ere Lehen mailan ospatzeko asmoaz, baina gauzak gaizki joan zitzaizkion eta azkenean 2.B mailara jaitsi zen. 1.000 milioi pezetako zorra egin zuen, gainera, eta kluba desagertzeko zorian egon zen.
1999an Pedro Rodríguez Huelvako alkateak udaletxean bilera berezia egin zuen, taldea salbatzeko asmoaz. Lehenik eta behin, Colombino estadioa saltzea erabaki zen eta ondoren taldea Kirol Elkarte Anonimo bihurtu zen. Horrela, klubaren ekonomia hobetu zen. 2000 urtean, 2.B mailan ari zela, Lucas Alcaraz entrenatzailea fitxatu zuen taldeak. Berri onak berehala iritsi ziren:e abuztuaren 31n, C.P. Mérida eta C.D. Logroñés mailaz jaitsi ziren, diru arazoak zirela kausa, eta Recreativok haien tokia hartu zuen bigarren mailan. 2001ean, gaur egungo Nuevo Colombino estadioa inauguratu zuen eta hurrengo urtean berriz Lehen mailara igo zen.
Lehen mailan
2002ko urte hura oso ona izan zen, Europako postuen inguruan ibili baitzen lehenengo itzulian eta azkenean maila galdu zuen arren, Kopan finalera iristea lortu zuen. Bertan RCD Mallorca nagusitu zitzaion 3-0ko emaitzaz.
Leyme
Biztanleria
2007an Leyme udalerrian erroldatutako biztanleak 1.004 ziren. Familiak 339 ziren, horien artean 102 pertsona bakarrekoak ziren (37 bakarrik bizi ziren gizonak eta 65 bakarrik bizi ziren emakumeak), 123 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 94 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Jaboti
Jaboti Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Leyme
Etxebizitza
2007an 466 etxebizitza zeuden, 354 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 76 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 408 etxeak ziren eta 55 apartamentuak ziren. 354 etxebizitza nagusietatik 256 bere jabearen bizilekua ziren, 76 alokairuan okupaturik zeuden eta 23 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 50 etxek hiru zituzten, 121 etxek lau zituzten eta 158 etxek bost zituzten. 304 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 164 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 148 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Real Club Recreativo de Huelva
Datuak
2023-24 barne:
Leyme
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Real Club Recreativo de Huelva
Espainiako txapelketak: 1
zortzigarren 2006-06 denboraldian 2005-06 finalista 2002-03an.
Cheverny
Diru sarrerak
2009an Cheverny udalerrian 399 unitate fiskal zeuden, 971 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.712,5 euro zen.
Leyme
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 681 ziren, horien artean 379 aktiboak ziren eta 302 inaktiboak ziren. 379 pertsona aktiboetatik 362 lanean zeuden (187 gizon eta 175 emakume) eta 17 langabezian zeuden (9 gizon eta 8 emakume). 302 pertsona inaktiboetatik 75 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 205 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 33 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 margolaria, 1 zurgina, 2 iturginak, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 3 psikiatriko, osasun-zentro 1 bat eta botika 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Cheverny
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 42 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Leyme
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cheverny
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 argiketaria, 4 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Cheverny udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.020 hektarea erabiltzen.
Real Club Recreativo de Huelva
Andaluziako txapelketak: 2
1918 1915
Jackson's Gap (Alabama)
Jackson's Gap Alabamako herri bat da. Tallapoosa konderrian kokatua dago. 2010ean 829 biztanle zituen, 37.6 kilometro koadrotan banatuta.
Cheverny
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Porthgwidden
, 'Porth Gwydn', Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Real Club Recreativo de Huelva
Lagunartekoak
1965, 1967, 1977, 1979, 1986, 1987, 1998, 2000, 2003, 2004, 2008, 2010, 2016, 2017.
Colombino Trofeoa
Recreativok 1965etik aurrera Colombino Trofeoa antolatzen du. Udan jokatzen diren txapelketen artean, zaharrenetakoa da. Irabazleak zilarrezko karabela bat eramaten du opari. Recreativok berak gehien irabazi du, 13 aldiz, eta Atlético Madril bigarrena da, sei garaipenekin
Neuf-Berquin
Neuf-Berquin Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Neuf-Berquin udalerrian erroldatutako biztanleak 1.239 ziren. Familiak 447 ziren, horien artean 92 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 113 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 194 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 48 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 478 etxebizitza zeuden, 456 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 21 hutsik zeuden. 453 etxeak ziren eta 23 apartamentuak ziren. 456 etxebizitza nagusietatik 366 bere jabearen bizilekua ziren, 87 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 31 etxek hiru zituzten, 85 etxek lau zituzten eta 322 etxek bost zituzten. 378 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 177 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 243 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Neuf-Berquin udalerrian 443 unitate fiskal zeuden, 1.238,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.704 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 9 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Neuf-Berquin udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 180 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cuverville-sur-Yères
Cuverville-sur-Yères Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cuverville-sur-Yères udalerrian erroldatutako biztanleak 227 ziren. Familiak 75 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 17 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 46 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 102 etxebizitza zeuden, 77 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 101etxeak ziren. 77 etxebizitza nagusietatik 59 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 47 etxek bost zituzten. 55 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 41 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 136 ziren, horien artean 100 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 100 pertsona aktiboetatik 91 lanean zeuden (52 gizon eta 39 emakume) eta 9 langabezian zeuden (3 gizon eta 6 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Paul Misraki
Paul Misraki (Konstantinopla, 1908ko urtarrilaren 28a - Paris, 1998ko urriaren 30a) greziar musikagilea izan zen.
Felipe Iturriaga
Felipe Iturriaga Esquivel (1899ko abenduaren 7a - 1977ko irailaren 2a) txiletar nekazari eta politikaria izan zen, Pichilemuko alkatea 1932tik 1935era, 1941-1944 eta 1956-1960 bitartean.
Paul Misraki
145 filmetako musika idatzi zuen, 185 abestiez gainera, Edith Piaf, Yves Montand eta Juliett Grecó abeslarientzat, besteak beste. 1930-1939 bitartean Ray Venturaren orkestrako pianista nagusi izan zen. Bigarren Mundu Gerra bitartean Brasil, Argentina eta Estatu Batuetan izan zen, eta gerra bukatuta, Parisa itzuli zen, eta filmetarako abestiak idazten hasi zen. Besteak beste film hauetako musika idatzi zuen: Orson Wellesen Mr Arkadine (1995), Roger Vadimen Eta Jainkoak emakumea sortu zuen (1956), Jean-Luc Godarden Alphaville (1965), Luis Buñuelen Heriotza jardinean (1956). Bestalde, eleberriak eta saiakerak idatzi zituen: Nire aitaren etxea, Teilhard ulertzeko.
Cuverville-sur-Yères
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra eraikuntza enpresa zen.
Felipe Iturriaga
Biografia
Iturriaga Colchaguan jaio zen 1899ko abenduaren 7an Ciruelos Parrokian bataiatu zuten, eta bertan bizi izan zen bere bizitzaren zatirik handiena.
Iturriaga Olga Maturanarekin ezkondu zen (1906–1973), eta 5 seme-alaba izan zituzten: Arturo Iturriaga; María Mercedes Iturriaga; Karlos Iturriaga; Olga Iturriaga; eta Rodolfo Iturriaga.
Cuverville-sur-Yères
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Cuverville-sur-Yères udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 826 hektarea erabiltzen.
Felipe Iturriaga
Biografia
Iturriaga Santiagon hil zen, Txilen, 1977ko irailaren 2an.
Iturriaga Txileko Alderdi Kontserbadoreko kidea zen.
Moreira Sales
Moreira Sales Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Mokoker papagai
Mokoker papagaia (Loxia pytyopsittacus) Loxia generoko animalia da. Hegaztien barruko Fringillidae familian sailkatua dago.
Cyclodomorphus michaeli
Cyclodomorphus michaeli Cyclodomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Cuverville-sur-Yères
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Iñigo Etxezarreta
Iñigo Etxezarreta Toca (Donostia, Gipuzkoa, 1995) gipuzkoar ekintzaile transfeminista da.
Biografia
Kortxoenea gaztetxean ibili zen, besteak beste Ernai taldean, eta bertan hasi zen feminismoan murgiltzen. Gizarte Hezkuntzan graduatua, Eihera kooperatiban egiten du lan, hezkidetzan eta maskulinitateen lanketan, eraldaketa feminista eta LGTBI+ prozesuak diseinatzen.
Coxeyren armada
Coxeyren armada Estatu Batuetako langabetuen protesta martxa izan zen, Ohioko enpresari zen Jacob Coxey-k zuzendutakoa. Washingtonetik abiatu ziren 1894an, lau urteko depresio ekonomikoaren (Estatu Batuak izan zuen latzena momentu horretara arte) bigarren urtean. Ofizialki Kristo Mankomunitateko Armada izendatu zuten, goitizena liderretik zetorren. Washingtonen egin zen protesta herrikoirik garrantzitsuena izan zen, eta “Janari nahikoa Coxeyren armada elikatzeko” esaldia martxa horretan jaio zen.
Lehenengo martxa
Martxaren helburua 1893ko izuak eragin zuen langabeziaren aurka protestatzea eta gobernuari presioa egitea lanpostu gehiago sortzeko zen. Martxaren hasiera Massillon-en izan zen, Ohio, eta 100 gizonezko bildu zituen 1894ko martxoaren 25an, Pittsburgh-etik (Becks Run) eta Homestead-etik (Pennsylvania) pasatuta apirilean. Armadaren mendebaldeko zatiak “Kelly-ren Armada” ezizena ipini zioten, Charles T. Kelly Californiako jenerala liderra baitzen. Nahiz eta hasieran jendetsua izan, Kelly-ren Armadak kideak galdu zituen bere bidai luzean; gutxi batzuk lortu zuten Ohio ibaia zeharkatzea. Herrialdeko talde asko batu ziren martxan biltzeko, eta bere kopurua 500era ailegatu zen Washington-era 1894ko apirilaren 30ean, bidean hainbat kide zeudelarik. Shreve baserria (gaur egungo Colmar Manor) kanpamendu gisa erabili zuten 6.000 langileek, 1.1km2-eko azalera okupatuz. Coxey eta mugimenduaren beste lider batzuk atxilotuak izan ziren Estatu Batuetako Kapitolioaren belarretik ibili zirelako. Martxaren eta protestaren interesa eta oso azkar murriztu zen.
Coxeylari militanteenak haien “armada” propioak eratu zituzten ipar-ekialdean, Butten, Tacoman, Spokanen edo Portlanden. Manifestari hauetako askok trenbideen langileak kaleratuak izan ziren, trenbide konpainiei, Cleveland presidentearen politika monetarioei eta zerga handiei errua leporatu zietenak. 1894Ko apirilaren 21a izan zen mugimenduaren klimax-a, non William Hogan eta 500 jarraitzaileek Northen Pacific Railway-eko tren bat erabili zuten Washington-era ailegatzeko. Bidetik laguntza izan zuten, baliagarria izan zena indar federalen aurka borrokatzeko hauek atxiloketak egitera zihoazenean. Tropa federalak azkenean Forsyth (Montana) inguruak harrapatu zituzten. Manifestariak kapitalera ailegatu ez baziren ere, militarren indarra entsegu bezala izan zitekeen Pullman greba desegiteko urte berean.
Coxeyren Armada kulturan
Martxa ikusi zutenen artean, L. Frank Baum zegoen, famatu bilakatu baino lehen. Bere liburu famatuan, Oz-eko mago harrigarria, agertzen diren interpretazio politikoak Coxeyren armadarekin zerikusia izan dezakete. Eleberrian, Dorothy, txorimaloa (nekazari estatubatuarra), Tin Woodman (industrian lan egiten duen langilea) eta lehoi koldarra (William Jennings Bryan) martxan joaten dira Esmeralda hirira (kapitala, Washington), magoari lasaitasuna eskatzeko (Cleveland presidentea). Dorothy-ren zapatak (liburuan zilarrezkoak eginak, ez pelikulan bezala, errubiez eginak daudela) zilarraren erabilera librea adierazteko erabiltzen dira, urrea ez bezala (adreilu horiak liburuan) 1893ko izua zela eta. Eleberriaren pelikulan, zapatak errubiak bihurtu ziren filmari kolorea emateko, Technicolor-en lehengo urteak zirela eta. Hala ere, teoria hau ez zen urte batzuk pasata arte aurkitu.
Coxeyren armadaren esaldi famatua, lapur banda bati aipatzen zaio, 1914ko bigarren martxako gertakari batzuen arira.
“Janari nahikoa Coxeyren armada elikatzeko” esaldiaren esanahiak dio esaldia esaten duen pertsonak uste duela janari nahikoa dagoela prestatuta jendea elikatzeko.
Erregina Gorriaren hipotesia
Erregina Gorriaren hipotesia Leigh Van Valenek proposatutako hipotesi zientifiko bat da, bere suntsipenen legeak azaltzeko erabili zuena. Hau, Eboluzio-hipotesi bat da eta bertan, organismoak etengabe eboluzionatu eta ingurunera moldatu beharra dutela azaltzen du, atzean geratu ez daitezen, hau da, ingurunearekiko egokitasuna galdu ez dezaten. Hau, ez da soilik ugal-arrakasta handiagoa lortzeko, etengabe eboluzionatzen dauden beste organismoen aurrean bizirik irauteko baizik. Azken finean, azkarren eboluzionatzen duenak izango du aurrera ateratzeko aukera gehien. Honi, arma-guda deritzo.
Teoria hau, Lewis Carrollek idatzitako Ispiluan barrena eta Alicek han aurkitu zuena nobelan oinarrituta dago, eta beraz, hortik dator, “erregina gorriaren teoria” izena. Metaforaz betetako istorio honetan, Aliziak etengabe korrika aritzeko arrazoia zein den galdetzen dio erreginari eta honek, leku berean egoteko beti korrika ibili behar dela erantzuten dio, inguruko guztia ere, beraiekin batera mugitzen ari delako.
Teoria honek, hainbat adibide ditu. Horietako adibide garbi bat, orokorrean, harrapakari eta harrapakinen artekoa da, zeinean harrapakariek, beraien harrapakinen defentsa mekanismo berriak konpentsatu beharra duten, beraien erasoetan hobekuntzak eginez. Esaterako, gazela eta gepardoaren kasua aurkitzen da. Gazelak gero eta azkarrago egin behar du korrika gepardoarengandik ihes egiteko, eta gepardoa gero eta azkarragoa izan behar da bere harrapakina ehizatzeko, hau da, batak bestearengan presio ebolutibo bat eragiten du. Beste adibide bat gripearen birusa da. Birus hau urtero mutatzen da eta modu horretan, urtez-urte berarekiko inmunitatea lortu duten indibiduoak infektatu ditzake.
Daroca
Daroca Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 2.274 biztanle zituen 52,24 kilometro koadroko azaleran. Campo de Daroca eskualdeko herriburua da.
La Force (Aude)
La Force (Aude) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.
Sagamia geneionema
Sagamia geneionema Sagamia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Apirilaren 2
Apirilaren 2a gregoriotar egutegiaren urteko laurogeita hamabigarren eguna da, 93garrena bisurteetan. 273 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Apirilaren 1 | Urteko egutegi | Apirilaren 3
Trebiñuko auzia
Trebiñuko auzia Trebiñuko barrendegiaren adskripzio administratiboari buruzko eztabaida da, Eri Arotik gaur arte dirauena. Trebiñarrek historikoki eta hainbat aldiz aldarrikatu dute barrendegiak Araban integratu beharko lukeela. Gaur egun Burgosko probintziaren menpekoa da.
Trebiñuko barrendegia Arabako lurraldearen erdiako eskualdea da, administratiboki Burgosko probintzia dena. Gaztelako Erresumak 1.200 urtearen inguruan Araba indarrez konkistatu ondoren, Henrike II.a Gaztelakoak Trebiñu eta haren lurraldeak Pedro Manrique Larari dohaintzan eman zizkion 1366an. Arabako Anaiarteak 1463an sortu zenean, Arabatik kanpo geratu zen eta XVI. mende bukaeratik Burgosi lotu zitzaion.
Trebiñu Araban sartzeko hainbat eskaera egin dituzte barrendegiko agintariek zein herritarrek historian zehar. XX. mendetik aurrera, hurrengo eskaerak egin dira:
Cucurbitales
Kukurbitaleak (Cucurbitales) fanerogamoen (Magnoliophyta) ordena bat dira. 2.300 espezie 7 familia barruan dira.
Badira ordena honen barruan oso ezagunak diren espezieak: meloia, angurria, pepinoa, besteak beste.
Kukurbitaleak beti monoiko dira. Eskualde hotzetan (bereziki) eta epeletan.
Sabino Ormazabal
Sabino Ormazabal Elola (Donostia, Gipuzkoa, 1953ko abenduaren 8a) militante ekologista eta antimilitarista da, indarkeria-ez aktiboaren bultzatzailea eta Bidea Helburu taldeko kidea izan da, Demagun Hausnarketarako Taldea eta Argituz giza eskubideen aldeko elkarteanaritzen da. Urte askoan kazetari lanetan aritua. Idazlea.
Bizitza
Bi seme-alaben aita, gazte-gaztetatik gizarte mugimenduetan buru-belarri egin zuen lan: ikastetxeetan (Esnatu, Gipuzkoako Ikasleen Batzordea-OEG), gazte elkarteetan (Uhain, Gaztedi Abertzale Iraultzaileak (GAI)), lantegian … eta Komite Antinuklear eta Ekologistetako militante aktiboa izan zen, eta parte hartu zuen ere Txustarra taldean, Donostiako Asanblada Ekologistan eta Eguzki elkarte ekologistan. Ibilbide horretan indarkeriarik gabeko politika bereganatu zuen. Gipuzkoako GITE-IPESen eta Egin egunkarian aritu zen kazetari lanetan eta, besteak beste, "Ingurugiroa" gehigarri aitzindaria koordinatu zuen urte luzetan. Gara egunkarian hasi zen egunkari berri hori kaleratu zutenean. Joxemi Zumalabe Fundazioaren patronatuko kide izan zenean, 2000. urtean Baltasar Garzónek atxilotu eta espetxeratu egin zuen, beste kideekin batera, eta 18/98 Sumarioan auzipetu zuten, desobedientzia zibilaren atalean hain zuzen ere. Espetxean zortzi hilabete egin zituen. 2005ean 16 hilabete iraungo zuen epaiketa hasi zen eta 2007an bederatzi urteko espetxe zigorra ezarri zioten. Berriro espetxeratu zutenean "kontzientzia preso" deklaratzeko kanpaina zabal bat hasi zen Amnistia Internazionala elkartearen babesa izan zuena; fidantzapean aske utzi zuten. 2009ko maiatzaren 26an Auzitegi Gorenak absolbitu egin zuen, Joxemi Zumalabeko beste kideekin batera. Gaur egun hainbat taldetan dabil lanean (Indarkeria-ezaren aldeko Bidea Helburu,, Demagun Hausnarketarako Taldea eta Argituz giza eskubideen aldeko elkartea), baita kultur ekimen batzuetan ere. Bestetik, hainbat txostenetan hartu du parte ikertzaile moduan, batik bat motibazio politikoa daukaten biktimei buruzko Ebaluazio Komisioan eta beste hainbat txostenetan.
Štefurov
Štefurov Eslovakiako udalerri bat da, Svidníkeko barrutian kokatuta. 8,75 km²ko azalera du eta 114 biztanle 2017ko datuen arabera.
Sabino Ormazabal
Bakarka idatziak
Gaztelaniaz:http://ia700407.us.archive.org/3/items/500EjemplosDeNoViolencia.OtraFormaDeContarLaHistoria/500EjemplosDeNoViolenciaOtraFormaDeContarLaHistoria.pdf
Štefurov
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1414. urtekoa da.
Ewingita
Ewingita mineral bat da.
Ezaugarriak
Ewingita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
La Iruela
La Iruela Jaéngo udalerria da, Sierra de Cazorla eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.985 biztanle zituen.
Pseudosonneratia
Pseudosonneratia ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Lehen agerpena Albiarreko beheko estratuetan eman zen.
Polystoechotes
Polystoechotes Neuroptera familiaren Ithonidaeren intsektu generoa da. Gutxienez Polystoechotesen bi ezpezie deskribatu dira.
Espezieak
Polystoechotes:
Kladograma
Kladograma iturria Catalogue of Lifen. :
Pomadasys taeniatus
Pomadasys taeniatus Pomadasys generoko animalia da. Arrainen barruko Haemulidae familian sailkatzen da.
Manuel Iturra Urrutia
Manuel Rolando Iturra Urrutia (1984ko ekainaren 23an jaioa) Txileko futbolari profesional ohia da, defentsako erdilari gisa jokatu zuena, gaur egun UD San Pedro Espainiako klubeko gazteen entrenatzailea.
Calamorhabdium acuticeps
Calamorhabdium acuticeps Calamorhabdium generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Manuel Iturra Urrutia
U. Txile eta Leiria
2011ko urtarrilean, Iturra Portugalgo UD Leiria-ri maileguan eman zioten, otsailaren 12an Primeira Ligan agertu zen lehen aldiz 90 minutu osoak CD Nacionalen aurka 1-0 kanpoan irabazi zuenean. Klubarekin jokatu zituen ligako partidetako batean izan ezik, guztietan titular izan zen, azkenean hamargarren postuan amaitu baitzuen.
Espainia
2011-12rako, Iturra Real Murtziarekin fitxatu zuen Espainiako Bigarren Mailan. Kanpainan zehar protagonismo handia izan ondoren, Universidadera itzuli zen, eta bertan behera utzi zioten kontratua.
2013tik 2015era, Iturra Granada CF ordezkatu zuen Ligan ere, hiru urteko kontratua sinatu ondoren. Abuztuaren 18an egin zuen debuta lehiakorra bere talde berrian, 90 minutuz CA Osasunaren aurka 2-1 irabazita.
Udinese
Iturra Rayo Vallecanorekin sei hilabeteko mailegu-kontratua sinatu zuen 2016ko urtarrilaren 30ean. Lau partida besterik ez zituen jokatu bere egonaldi laburrean.
Azken urteak
2016ko ekainaren 4an, Iturra Europa utzi zuen Mexikoko Club Necaxarekin kontratua adostuta. Bi urte geroago Espainiara itzuli zen, Villarreal CF dohainik fitxatu zuen eta 2019ko urtarrilaren 2an elkarren adostasunez kluba utzi zuen.
Nazioarteko karrera
Iturra 2005eko abuztuaren 17an egin zuen debuta Txilen, Peruren aurka. Hurrengo urteko maiatzaren 24an, Irlandako Errepublikarekin jokatutako lagunarteko partidako gol bakarra sartu zuen.
Iturrak 2007ko Venezuelako Amerika Kopan Txile ordezkatu zuen, final-laurdenetara lagunduz.
Alex Martins Ferreira
Alex Martins Ferreira (1993ko uztailaren 8a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shonan Bellmare eta Fukushima United FC.
Hippocampus denise
Hippocampus denise Hippocampus generoko animalia da. Arrainen barruko Syngnathidae familian sailkatzen da.
Iruñeko historia
Iruñeko historia abiatzen da baskoien herrixka batetik, eta hortik Pompelo edo Pompaelo erromatarrera igaro zen. Musulmanen okupazioaren ondoren, lehenik Iruñeko Erresuma eta gero Nafarroako Erresuma etorri ziren. Azken hori erortzean, XVI. mendean Espainiako erregeen menpe gelditu zen Iruñea. XX. mendean hiria biziki hasi zen zabaltzen. Azken hamarkadetan mundu mailan ospe handia hartu du hiriak San Fermin jaiak direla-eta, bereziki Ernest Hemingway idazleak hauei egindako oihartzunagatik.
Héric
Héric bretainiako udalerria da. Administratiboki Frantziako Loira Atlantikoa departamenduan dago, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Iruñeko historia
Antzinako Erroma
Hiriaren jatorria baskoien herrixka da. Haren kokaleku babestua dela eta, haren gainean egin zuten erromatarren beren hiria. Mende askoan iraun duen hipotesiak dioenez, Ponpeiok hor neguko kanpalekua jarri zuen, K. a. 75. urtean, Sertorioren kontra borrokatzen ari zela, eta Pompaelo, latinezko izena, Ponpeioren hiria izango litzateke, fundatzailearen omenez.
Héric
Biztanleria
2007an Héric udalerrian erroldatutako biztanleak 4.902 ziren. Familiak 1.727 ziren, horien artean 341 pertsona bakarrekoak ziren (148 bakarrik bizi ziren gizonak eta 193 bakarrik bizi ziren emakumeak), 480 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 824 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 82 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Iruñeko historia
Antzinako Erroma
Zaragozako Unibertsitateko Antzinako Historiako katedradun Francisco Pina Polok dioenez, ordea, Pompelo zen erromatarren hiriaren izena, eta baskoiak menderatu ondoren baskoiak zigortzeko sortu zen hiria, K. a. 72. edo 71. urtean. Hipotesi horren aldeko arrazoiak:
Héric
Etxebizitza
2007an 1.910 etxebizitza zeuden, 1.752 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 82 bigarren erresidentzia ziren eta 76 hutsik zeuden. 1.812 etxeak ziren eta 61 apartamentuak ziren. 1.752 etxebizitza nagusietatik 1.439 bere jabearen bizilekua ziren, 298 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 99 etxek bi zituzten, 231 etxek hiru zituzten, 409 etxek lau zituzten eta 1.002 etxek bost zituzten. 1.439 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 620 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.021 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Iruñeko historia
Antzinako Erroma
Nolanahi ere den, Pompelo edo Pompaelo latinezko izenetik sortuko ziren Pamplona eta Pampelune izenak.
Héric
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.085 ziren, horien artean 2.455 aktiboak ziren eta 630 inaktiboak ziren. 2.455 pertsona aktiboetatik 2.303 lanean zeuden (1.243 gizon eta 1.060 emakume) eta 151 langabezian zeuden (64 gizon eta 87 emakume). 630 pertsona inaktiboetatik 191 erretiraturik zeuden, 251 ikasten zeuden eta 188 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Iruñeko historia
Antzinako Erroma
Erromatar Inperioa desegin ostean, urte ilunak etorri ziren historiari dagokionez, dokumentu gutxi guregana iritsi direlako. Baskoiek etengabe egiten zieten aurre godoei, baina Iruñeko apezpikuren bat Toledoko kontzilioetara joana zen.
Erdi Aroa
V. mendean, erromatar boterea, bisigodoak ordezkatzen du, baina hauek, erromatarrek ez bezala, ez zuten baskoiekin harreman onik lortu. Hiria, eliza bisigodoaren gotzain egoitza izan zen, eta bertan, aurkitu diren garaiko nekropoliek bisigodoak bizi izan zituzten. Baskoien eta bisigodoen arteko harreman txarrak polemika sortu du hirian duten presentziari buruz.
Héric
Diru sarrerak
2009an Héric udalerrian 1.833 unitate fiskal zeuden, 5.110 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.597 euro zen.
Iruñeko historia
Erdi Aroa
Musulmanak iritsi zirenean, 711n, Roderiko erregea baskoien aurka borrokatzen ari zen Iruñan, eta, bost urte baino gutxiagoan, arabiar eta berbereek hiria hartu zuten, Omeiatar Kalifa-herriko komandanteen eta hiriko ordezkarien artean hartutako konpromisoaren bidez hiria menderatuz. Kordobako nagusitasuna 806 arte luzatu zen aldizka, une horretan, frankoen eraginpean erori zelarik, handik gutxira, Eneko Enekoitz buru zuten euskal indar autoktonoek (814 zirka) eta Tuterako Banukasitarren ezinbesteko babesak ordezkatu zutelarik.
Héric
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 216 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 16 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 43 eraikuntza enpresak ziren, 33 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 14 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 8 finantziazio enpresak ziren, 13 higiezinen enpresak ziren, 30 zerbitzu enpresak ziren, 34 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Iruñeko historia
Iruñeko Erresuma
Musulmanek domeinu bisigodoak konkistatu ondoren eta 778, 806, 812 eta 824an Karolingiar tropen ondoren, IX. mendean, Iruña, azaleratzen ari zen gune kristau baten barnean finkatu zen, Banukasitarrekin lotura dinastiko eta erregional estuak zituena, Iruñeko Erresuma sortzea eragin zuena. Erresuma honek, lehen buruzagi bezala, Arista etxeko Eneko Enekoitz izan zuen (816-851 inguruan), 905 urtean Semeno etxeak jazarri zituenak.
Héric
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 66 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 banku bulegoak, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 5 igeltseroak, 8 margolariak, 6 zurginak, 8 iturginak, 5 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 11 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 12 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 2 kongelatu-dendak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 lurrin-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
Iruñeko historia
Iruñeko Erresuma
X. mende amaieran biztanle berriak ezarri ziren hirian, batez ere Pirinioez iparraldetik heldutako erromes okzitaniarrak, franko deituak. XI-XII. mendeetan ohikoa zen hiria izendatzeko Iruña toponimoa erabiltzea, bai euskaraz bai Nafarroako erromantzez, idatzizkoan ere, erresumatik bereizteko. Bereziki kleroa izan zen erresuma eta hiria izendatzeko modu hau bultzatu zuena, hiriaren jabe zen eliza izan baitzen, eta ez erregea 1318ra arte.
Héric
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Héric udalerrian 104 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.577 hektarea erabiltzen.
Iruñeko historia
Nabarreria
IX. mende hasieran Iruña populazio txikiko hiri gotortua zen. Aldiz, XI. mende amaieran, Iruñeko Erregeak hiriko bizitza berritzeko eta indartzeko asmoz, iparraldeko jendeari etortzera dei egin zien haiei pribilegioak aitortuz. Franko direlakoak (gehienean Tolosa Okzitaniako inguruko herritarrak) merkatari eta artisauak ziren batez ere eta San Zernin burguan bildu ziren. Gero, berriz, San Nikolas burgua sortu zen.
Bada, jatorrizko herritarrek (nafarrak) Iruñeko hirigune zaharrean bizitzen jarraitu zuten, eta harrezkero Nabarreria izena izan zuen. Kultura-desberdintasunak ez ezik, nafarren ofizioak xumeak ziren gehienean: etxeko laguntzaileak, abeltzainak, nekazariak... Errege-aginduz, debekatua zuten frankoen ofiziorik ikastea (artisautza eta merkataritza-trebetasunak).
Héric
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta 3 anbulantzia zegoen.
Iruñeko historia
San Zernin burgua
San Zernin (Jaun Done Satordi) burgua Nabarreria burgutik kanpo sortu zen auzo bat da, hasiera batean Petri Rodezkoa gotzainaren babespean 1100. eta 1115 urteen artean. Belaunaldi bakar baten ondoren, Alfontso Borrokalariak, burges berriaren erregimena agindu zuen, bere bizilagunengana Jakako forua hedatuz 1129n, gotzainaren prerrogatibei kalterik egin gabe, hau da, herriaren jaun zuzenari eta bere biztanleei. Hauxe dio Alfontso I.a erregeak erromantzez haiei esleitu gutunean: "...avos totz les francx qui poblaretz en aquella plana de Sent Cernin de Iruyna".
Barrutiaren barruan infantzoiak, elizgizonak eta nafarrak instalatzea debekatu zen, horien hermetismoa gero berretsi zelarik, behar ziren ñabardurekin eta, gainera, Frankoren seme-alabak ziren bizilagun burgesentzat erreserbatutako jarduera profesionalak zehaztuz.
Héric
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Iruñeko historia
San Nikolas burgua
Zapateria kalea burgu horretako kale nagusia izan zen, eta, ondoren, Salineria eta Zapateria izeneko zatiak, gatz-dorrea eta zapatarien taldea, hurrenez hurren. XIX. mendean Zapateria izena eman zitzaion kale osoari.
San Migel burgua
Antso III.a Gartzeitz Nabarreria burgori babesa eman zion, bere biztanleria, han, 1010 aldiz handitzea eragin zuena. Gainera, auzo berri bat sortzeko baimena eman zuen hegoaldera: San Migel burgua. Erromesen aterpetxe batean eta Iruñeko Andre Maria Erreginaren katedralaren menpeko ospitale batean sortu zen, eta nortasun propioa izatera iritsi ziren.
Antso VI.a Jakitunaren erregealdian, 150 urte beranduago, auzo hau, 1154. urteko gaitzespenean, burgu bihurtu zen, San Migelen mendebaldean eta Nabarreriaren hegoaldean judutegi bat eratzen den urtean: Iruñeko judutegia.
Nabarreriako Gerran, frankoek Nabarreriako burgua erasotzea erabaki zuten. Frantziako tropek ez zuten inolako erresistentziarik aurkitu, arpilatze metodiko bat hasiz, aberastasun eta indarkeria irrika. Hil eta bortxatu egin zen, nekatu arte, Nabarreriako bazter guztietatik, erabat suntsituak izan zirelarik, San Migel burgua eta Iruñeko judutegia.
Judutegia edo Auzo Berria
Nafarroako Artxibo Orokorrako Nafarroako Kontuen Ganberaren dokumentuei esker, Xabierko jaitsieran, Mesede kalean, Joanes Albretekoa kalean, Barbatza ingurubidearen zati batean, Santa Maria Erreala enparantzan eta Dormitaleria kalean kokatu ahal izango dugu.
Zenbait agirik, gainera, judutegia harresi batez inguratua zegoela baieztatzen digute, Karlos II.a Burusoilaren garaian harrigarriro altxatua, ez juduak isolatzeko, kristauen gorrototik babesteko baizik. Jakina da XV. mendean zehar judu batzuek banaketa-hesia gainditu zutela eta kristauen artean bizi zirela, ondorioz, auzokoen arteko gatazkarekin.
Juduek kristauek ez bezalako merkatua zuten, eta Alkatetzaren inguruan zegoen, nahiz eta ez den ezagutzen Iruñan non zegoen zehazki. Jakina da salmenta astelehenetan, asteartetan eta asteazkenetan egiten zela. Alkatetzaren ondoan okinak eta azokako postuak zeuden. Sinagoga egon zen lekuak ez du inolako zalantzarik onartzen: egungo apaiz erretiroaren orubea eta Santa Maria Erreala enparantzaren zati bat.
1063an jada judutegi bat zegoela jakin zen. Antso VI.a Jakituna erregeak, 1154an, pribilegio bat eman zion Elizari, Iruñan eta beste toki batzuetan juduak onar zitzan baimenduz, eta bere mesedetan geratu ziren bizileku berriek sortzen zituzten diru-sarrerak. 1276ko Nabarreriako Gerra odoltsuan, Nabarreriarekin batera suntsitua izan zen, 1320tik aurrera berreraiki zen arte. Karlos II.a Burusoilak 1324an emandako Nabarreria Birpopulatzeko Gutunean, erregeak beretzat gordetako eskubideen artean, bertan judutegi bat izatea zegoen.
Juduak Nafarroatik kanporatzea 1498an dekretatu zuten Joanes III.a Nafarroakoa eta Katalina I. Nafarroakoa erregeek, eta berehala Judutegi auzoaren izena aldatu eta Auzo Berria jarri zioten. XVI. mendearen erdialdean, izen hau Judutegiko erruarekin txandakatzen zen, egungo Merced kalea zena. Antzinako Judutegia kanpoaldera irekitzen zuten bi atariak ageri dira: Ibaiko Atea, zeinaren kokapena bat datorren artzapezpiku-jauregiaren izkinarekin, zeinak Barbazanaren erronda ematen baitu eta Garci-Marra errotara zeraman bidearen hasiera baitzen, gaur egun Kaparrotsuko errota bezala ezagutzen dena, baita Juduen hilerria ere, hiriko kanpoko harresietatik kanpo kokatua, baratzeetarantz. Beste ataria, Iturri Zaharrekoa bezala ezagutzen zen, eta egungo Merced kalearen edo Judutegiko antzinako erruaren amaieran zegoen. Izena Labrit pilotalekutik gertu zegoen iturri batetik zetorkion.
Batasun Pribilegioa (1423)
Hurrengo urteetan, Nabarreriak gorputza hartu zuen berriz ere eta, XV. mendean, aldameneko burguak beren esklusibotasuna eta hizkuntza bera galduz joan ziren. 1423an, Batasun Pribilegioa eman zen eta, haren bidez, hiru burguek bat egin zuten eta elkarren arteko mugak legez behintzat hautsi egin ziren, Iruñeko udal bakarra eratuz.
Lupión
Lupión Jaéngo udalerria da, La Loma eskualdean dagoena.
Iruñeko historia
Batasun Pribilegioa (1423)
Elkartzearen ondorioen artean, Nabarreria, San Zernin eta San Nikolas burguetatik banatzen zuten mendebaldeko harresiak bota ziren. Gainera, Mercaderes kalea, Merkatu kalea edo Xabier kalea sortu ziren, orain bateratuta dauden burgu ezberdinak elkarlotzeko. San Nikolas eta Nabarreria artean Gazteluko enparantza eraiki zen, San Zernin eta Nabarreria artean Udal plaza eta San Nikolas eta San Zernin artean San Frantzisko enparantza.
Izurri beltza
1559. urtean, Iruña Marseillako izurriteak jota zegoen bitartean, gotzain batek amets egin zuen urtero bost zaurietan prozesio bat egiten bazuen, Jainkoak gaixotasunetik libratuko zituela. Iruñeko herritar guztiek agindu zuten, eta izurria desagertu egin zen, ordutik prozesio bat egiten da egun horietan, Iruñeko armarrian ere egon ziren denbora batez Kristoren bost zauriak. Ondorengo ondorio nabarmenetako bat hiriko armarriaren aldaketa izan zen, bertan bost zauriak zituena eta gutxienez 200 urtez manipulatu zena.
Lupión
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 975 biztanle zituen.
Iruñeko historia
Izurri beltza
Ordutik, urtero, Ostegun Santuan, berritzen da bost zaurien botoa, hiriko alkatea buru duen ekitaldi erlijioso batean.
Aro Modernoa
XVI. mendeko bigarren erdian, Filipe II.ak hiriaren ondoan gotorlekua eraiki zuen Zitadela izenekoa, "tokikoak mendean edukitzeko". Halaber, Frantziatik igarobidea defendatzeko ere balio zuen. Izan ere, XVI. eta XVII. mendeetan oso ohikoak ziren bi erresuma horien arteko borrokak. Horien lekukoa izan zen Iruñea.
Iruindarren banaketa ekonomikoa, XVII. mendearen hasieran, garai hartako hiri baten ohiko banaketa zen: biztanleen laurden bat nekazaritza eta abeltzaintzan aritzen zen, heren bat artisauak ziren eta beste zati handi bat aristokrazia eta kleroarenak ziren. Oihal fabrika bat, paperezko beste bat eta beste industria batzuen artean bolbora errota bat zeuden. 1750etik aurrera, hiria modernizatu egin zen, udaletxe berri bat eta edateko uraren eta saneamenduaren zerbitzuak eraiki ziren, baita katedralerako fatxada berri bat ere, oraingo honetan neoklasiko estilokoa.
Konbentzioaren Gerran, 1794an, hiriak frantziar armadaren setioa jasan zuen, baina ezin izan zen bertan sartu. Martin Alvarez de Sotomayor jeneralak zuzendu zuen defentsa.
Aro Garaikidea
Iberiar Penintsulako Gerrak Estatua aldatzen duen garai liberal bati bide ematen dio, antzinako tradizio eta pribilegioak alde batera utziz. Ideia berri horien aurkako oposizioa liberalen eta tradizionalisten arteko borrokan gauzatzen da. Nafarroan, non foru errotzea oso indartsua eta zentzuzkoa den, karlisten alde egiten da gehienbat, absolutismoaren eta foru erregimenaren alde. Hala ere, Iruñan liberala da nagusi. Karlisten porrota, Karlistaldi ezberdinetan, 1841ean, foruen erreformarekin foru erregimenaren murrizketa eraginkorrean islatzen da, non, Iruñeko burgesiak eta funtzionario-burokraziak, euren ideientzako tarteren bat lortzen duten.