cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Japoniera
Hizkuntza eranskaria da eta ohorezko sistema konplexua du, igorlearen eta hartzailearen arteko harremanaren eta japoniar gizarteko mailaren araberako hiztegia darabilena. Hizkuntza isolatu gisa sailkatzen bada ere, zenbait teoriak beste batzuekiko balizko harremanak proposatzen dituzte, koreera rekin, hizkuntza austronesiarrekin, drabidikoekin edo altaiko ekin.
Japoniera eta euskara
Japonierak eta euskarak badituzte zenbait antzekotasun fonetikan eta gramatikan. Antzekotasun horiek, hala ere, ez dira genetikoak, bi hizkuntzek ez dutelako sorburuari dagokion ahaidetasun harremanik.
Idazkera
Antzina, japoniarrek ez zuten berezko alfabetorik. Erdi Aroan, jakintsuek txinera erabiltzen zuten idazki budistak eta kronikak idazteko zein irakurtzeko. Europan latina legez, Japonian txinera zen eskolatuen hizkuntza. Halaxe, literatura bi zatitan banatu zen: alde batetik, gizonezkoek txineraz idatziriko testuak; bestetik, emakumeek hiragana izeneko silaba-sortaz idatzitako japonierazko testuak. Txinatar ideogramak desegokiak ziren, ordea, eta transkripzio fonetikoa egiteko, monje budistek katakanak (hiraganaren gisako silabak) asmatu zituzten, kanjietatik abiatuta.
東京都 (Tōkyō-to) izenak hitzez hitz hau esan nahi du: ekialde (東) + hiriburu (京) + metropoli (都), hots, ekialdeko hiriburu handia. Kanak (hiragana eta katakana deitzen dira) kanjien zati sinpleetatik eratorriak dira eta soinuak adierazteko darabiltzate: する (suru, "egin") = す (su) + る (ru). Jatorria japonieran edo txineran duten hitzetan hiragana erabiltzen da; eta maileguzko hitzetan, berriz, katakana: カレー (karē, "kurria"), ウィキペディア (Uikipedeia "Wikipedia").
Fonetika
Japonierazko ahoskera letra erromatarrekin adierazteko, Hepburn erromanizazioaren berrikusitako bertsioa erabiltzen da Wikipedian. Hepburnen oinarrizko arau batzuk zehatz-mehatz jarraituz, japonierazko hitzak erraz ahoska daitezke.
Taylorsville (Kentucky)
Taylorsville Kentuckyko hiri bat da. Spencer konderrian kokatua dago. 2010ean 763 biztanle zituen, 0.74 kilometro koadrotan banatuta.
Eggstedt
Eggstedt Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Menidia menidia
Menidia menidia Menidia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Atherinopsidae familian.
Thomasomys niveipes
Thomasomys niveipes Thomasomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Genneteil
Genneteil Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Genneteil udalerrian erroldatutako biztanleak 346 ziren. Familiak 156 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 195 etxebizitza zeuden, 160 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 190 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 160 etxebizitza nagusietatik 120 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 13 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 44 etxek lau zituzten eta 72 etxek bost zituzten. 104 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 85 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 56 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 201 ziren, horien artean 143 aktiboak ziren eta 58 inaktiboak ziren. 143 pertsona aktiboetatik 125 lanean zeuden (71 gizon eta 54 emakume) eta 18 langabezian zeuden (7 gizon eta 11 emakume). 58 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Genneteil udalerrian 151 unitate fiskal zeuden, 319 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.669 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
Marcelo Valle Silveira Mello
Marcelo Valle Silveira Mello (Brasilia, 1985eko abuztuaren 9a) Brasilgo segurtasun hacker bat da. 2018an atxilotu zuten Operação Bravata-n indarkeria pizteagatik. 41 urteko zigorra betetzen ari da.
Informatikako ikasle ohia, Marcelok ekintza bortitzak bultzatu eta hilketa eta pedofiliaren irudiak argitaratzen ditu 2005etik, Orkut sare sozialean aktibo zegoenean. 2009an arrazakeria delituengatik erantzun zuen lehen brasildarra bihurtu zen interneten. Ustez, Welligton Menezes de Oliveirarekin harremanetan zegoen, 2011n 12 haur hil zituen Tasso da Silveira Udal Eskolan, Realengo Rio de Janeiro-n. Hasieran 2012an atxilotu zuten, 2013an aske utzi eta 2018an berriro atxilotu zuten, Curitiban bizi zenean. Dolores Aronovich argentinarrak mehatxatu eta eraso egin zuen hainbat urtez, Cearáko Unibertsitate Federaleko irakaslea ingelesez doktore titulua duena eta urteak eman zituen Marceloren praktikak salatzen. Doloresen ekintzak, Lola izenarekin ezagunak, 13.642 / 2018 legea inspiratu zuten iaz, eta Polizia Federalak interneten misoginia ikertzeko baimena eman zuen.
Genneteil
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Genneteil udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
José Javier Esparza
José Javier Esparza Abaurrea (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1970eko uztailaren 20a) politikaria da, UPN alderdikoa. 2014ko azaroaren 29an, Nafarroa Garairako UPNren zerrendaburu izendatu zuten.
Bizitza
Politikari izan aurretik futbolari izan zen. 1995ean hasi zen politikan, Agoitzen, zinegotzi. Herri hartako alkate izan zen 1999 eta 2007 bitartean. Gainera, 2011 arte, Nafarroako Kirol Institutuko zuzendaria izan zen. Gero, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuko Tokiko Administrazio kontseilaria izan zen.
Ten Broeck (Kentucky)
Ten Broeck Kentuckyko hiri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 103 biztanle zituen, 0.56 kilometro koadrotan banatuta.
José Javier Esparza
Bizitza
2015eko maiatzean, UPNko buruak zeharka adierazi zuen Agoitzeko udal hauteskundeetan PSN (edo EH Bildu) bozkatu zuela, "UPNrentzat eta Nafarroarentzat onena". Agoitzeko bere alkatetzan, ia bi milioi euroko zorra utzi zion udalari, erabilera urriko eraikuntza handietan gastatuak.
Mirador de Ulía (jatetxea)
Mirador de Ulía Gipuzkoako hiriburuan dagoen jatetxea da, 2010etik aurrera Michelin izar bat duena. Bertoko sukaldariburua gaur egun Ruben Trincado da. Eraikuntza XX. mende erdikoa da, Jose Antonio Mendizabal arkitekto donostiarrak egin zuen.
Jatetxea leku estrategikoan dago, hiri osoaren gainean. Jatetxea Faustina Zalduak sortu zuen 1966an.
Kōchi
Kōchi (高知市) Japoniako hegoaldeko hiria eta arrantza-portua da, bai eta izen bereko prefeturako hiriburua ere. 2014ko erroldaren arabera 339.091 biztanle ditu.
Epipedobates narinensis
Epipedobates narinensis Epipedobates generoko animalia da. Anfibioen barruko Dendrobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Kōchi
Historia
1601 urtean Yamauchi Kazutoyo daymioak Tosa probintziako hiri gotortua sortzeko Kōchiko gaztelua eraiki zuen Kagami ibaiak eraturiko lautadan. Hiriak berehala garapen handia izan zuen, probintziako hiri handiena eta ondorioz hiriburua bihurtuz. Meiji berrezarkuntzaren garaian enperadorearen aldeko hiri sutsua izan zen eta ondoren demokrazia eta eskubide zibilen defendatzailea izan zen.
Geografia
Kagami ibaiaren ertzean dago, Tosako Badiaren erdian, Shikoku uhartearen hegoaldean. Godaisan mendiaren oinean dago.
Ekonomia
Industria txikiak ditu: janari-industria, zurgintza, papergintza, porlana, nekazaritzako makineria.
The Believer (filma)
The Believer (euskaraz Sinisduna), 2001eko Henry Bean estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. Amerikar Nazi Alderdiko Dan Burros kidearen bizitzan arinki oinarritua dago. Ryan Gosling, Billy Zane, Theresa Russell eta Summer Phoenix aktoreek antzeztu zuten.
2001eko Sundanceko Zinemaldian lehiatu eta Epaimahaiaren Sari Nagusia irabazi zuen.
Argumentua
AEB, New York hiria. Danny Balint (Ryan Gosling) judu eskolako ikaslea da. Era berean, neonazi giroan ospea bereganatzen ari den kidea ere bada, buruzagi mirestua bilakatzeraino. Kontraesan honek bere barnean nortasun paraleloa garatzen du: alde batetik, errabino izateko ikasketak burutzen ari da, Torah liburua ikasten eta hebreera irakasten; eta bestetik, juduak erasotzen ditu...
La Granja Kafetegia
La Granja kafetegia Bilboko kafetegi ezaguna eta enblematikoa zen. 1926ko uztailaren 31n inauguratu zuten, "Frantziako kafe handien tankerara". Urtean zehar aktibitate ugari antolatzen zituen. Zabalik 90 urte eman ostean 2017ko otsailean ezustean itxi zuten Helvetia Seguros konpainiak inbertsio funts bati saldu baitzion eraikina, 7,5 milioi euroren truke.
Barrutik guztiz zahar-berritu eta gero, hotel batean bilakatu zen.
Historia
Estilo aldetik Pariseko kafetegi handien moduan prestatu zen: zabaleko handia, 325 metro, eta sabai altuez, 4,40 metro. Barrukaldea dotorea da, bereziki haren zurezko barra handia eta burni forjatuzko zutabeak. Lanparak art nouveau estilokoak dira, bestetik. Lanpara horiek Sevillatik ekarri zituzten, hango Lope de Vega antzokitik.
Aitor Zabaleta
Aitor Zabaleta Cortázar errealzalea izan zen, Madrilen eraila 1998ko abenduaren 8an. Familiak Donostiako Ibaeta auzoan jatetxe ezaguna du, Aratz jatetxea alegia.
Gaur egun, Anoeta estadioaren Hego Hondoak bere omenezko Aitor Zabaleta Harmaila izena darama.
Gertaerak
Real Sociedad futbol taldearen jarraitzailea, labankadaz erail zuten 1998ko abenduaren 8an, 28 urte zituela, Madrilen, Vicente Calderón estadioaren inguruetan, UEFAko txapelketaren barruan Atlético de Madrid-Real Sociedad partida jokatu baino lehenxeago. Ultra talde faxista batek Errealaren jarraitzaileen aurka indarkeriaz jo zuenean, Aitorrek haur bat babestu zuen. Gero, bere neskalagunarengana joatean, ultra zenbaitek inguratu eta labankadaz zauritu zuten bihotzean. Abenduaren 9an hil zen ospitalean, eta Zegaman (Gipuzkoa) lurperatuta dago.
Hiltzailea Bastión izeneko ultra taldeko kide Ricardo Guerra izan zela frogatu zen, haren aurka egindako epaiketan, eta horren ondorioz 17 urteko espetxealdi zigorra ezarri zioten. Geroztik, hango ultra taldeek maiz egiten dituzte Zabaletaren eta euskal herritarren aurkako irain eta oihuak Vicente Calderón estadioan, Erreala bertaratzen denean.
Malapterurus oguensis
Malapterurus oguensis Malapterurus generoko animalia da. Arrainen barruko Malapteruridae familian sailkatzen da.
Leopoldo Barreda
Leopoldo Barreda de los Ríos (Bilbo, 1960ko maiatzaren 15a - ) III., IV., V., VI., VII., VIII. eta IX. legegintzaldietako PPko eusko legebiltzarkidea da. 1996tik taldeko bozeramailea da legebiltzarrean, Jaime Mayor Oreja ordezkatu zuenean. PPn barnan, gainera, Bizkaiko lehendakaria izan zen 1987 eta 1995 bitartean. Egun, Zuzendaritza Batzorde Nazionaleko kidea da. 1987 eta 1995 bitartean ere Bizkaiko Batzar Nagusietako ahalordeduna izan zen.
ADENA-WWF eta Greenpeace erakundeetako bazkidea da. Zuzenbidean lizenziaturi, abokatua da. Tiermesko Museoaren Lagunen Elkarteko kidea ere bada.
Nisaba
Nidaba, Nisaba edo Nanibgal, ( D NAGA; gero D ŠE.NAGA), Sumerian ugalkortasunaren jainkosa, eta, Asirian, idazketa eta astrologiarena izan zen, baita Nansheren laguntzailea ere. Oso gurtua izan zen Umma eta Ereseko santutegietan.
Enlilen alaba bezala aipatzen da, baina, beranduago, Enkiren, are Anuren alaba bezala agertzen da (Nanshe eta Ningirsuren arreba-ahizpa?). "Enlil eta Ninlil, Suden ezkontza" izeneko Miguel Civilen lanean, Nunbarsegunu balitz bezala ere agertzen da, eta, kasu horietan, Haiaren emazte eta Ninlilen ama bezala agertzen da. Bere gurtza guneak Uruk eta Ummako E-Zagina izan zen.
K.a. 2900 eta 2700 urteen artean Umma hirian hasi zen Nisabaren gurtza, hasieran zerealen jainkosa izan zen, geroago idazkeraren jaikosa egin zutenez garrantzi handiagoa lortu zuen, zeren ordurarte jendeak idazkera Nisabaren (edo Nidabaren) oparia izan zela sinisten zuen, horregatik Eres hirian Nisabarentzako santutegi bat egin zuten, baina templua ez zen berarentzat bakarrik izan. Abesti bat ere eduki zuen Ureko bigarren dinastian, baina Nisabaren gurtzak gainbera egin zuen Babiloniar garaitik Hammurabiren garaira bitartean, eta Uren hirugarren dinastiaren ondoren bere gurtza ia desagertu egin zen Nabu jainkoaren erruarengatik (leku batzuetan Nisabare edo Nidabaren senar bezala agertzen zen) baina sortez bere tenpluetan oraindik gurtu egiten zuten. Naiz eta Nisabaren edo Nidabaren gurtza mediterraniorarte heldu K.o. lehenengo mendetan Mesopotamian mantendu zen batipat eta inperio Seleukotar Inperioaen desagerpenaren ondoren K.a. 63 urtean gurtza horren bukaera iritzi zen. Ondorio horretara heltzen da mantendu diren erregistro historikoetatik.
Bretainiako dukerria
Bretainiako dukerria (bretainieraz: Dugelezh Vreizh, frantsesez: Duché de Bretagne) Erdi Aroko estatu feudala izan zen, Armorikar penintsulan Mont-Saint-Micheletik mendebalderantz eta Nantesetik iparralderantz zabaltzen zena. Hau da, Britainia historiko eta politikorekin bat egiten du, kulturan eta hizkuntzan, eta egungo Frantziako eskualdea baino handiagoa zen.
Merovingiar erregeek VI. mendean sortua, IX.an eta X. mendeetan erresuma izatea lortu zuen, gero, berriro dukerri bihurtzeko. Politikoki ez zen inoiz Karolingiar Inperioaren zati bat. Hala eta guztiz ere, bere erakundeak Mendebaldeko Frantziaren modukoak ziren. X. mendera arte bikingoen erasoak jasaten zituenez, dukeen boterea ahula izan zen.
Metallica (albuma)
Metallica (baita The Black Album edo Disko Beltza ere deitua, diskoren azalean beltzaren nagusitasunarengatik) AEBetako Metallica heavy musika taldearen bosgarren albuma da. Elektra Records diskoetxearekin 1991ko abuztuaren 12an plazaratua, kopia gehien saldu dituen diskoa du Metallicak. Rolling Stone aldizkariak, 2003an, 252. kokatu zuen historiako 500 disko garrantzitsuenen artea.
Harrera
Zaleen artean hautsa astindu zuen Disko Beltzak. Nahiz eta kritikariek bai albuma bai taldea goretsi eta arrakasta komertziala izan, hainbat zale atsekabetuta eta haserretuta ere geratu ziren Metallicaren norabide berriaren aurren. Gehienen ustez, aurreko lehen 4 diskotako riff azkarrak eta eztarrizko oihuak joanda ziren. Nothing else matters gisako baladek taldearen bira komertziala erakusten zuten.
Hori dela eta, Metallicaren zaleak erdibituta agertu ziren. Alde batetik, "Holier Than Thou", "Through The Never", edo "The Struggle Within" kantetan heavyren ezaugarriak aldarrikatzen zituzten. Baina beste aldetik, kontrakoek adierazten zuten "Nothing Else Matters" edo "The Unforgiven" gisako baladak irabazpen komertzialari zuzenduta zeudela, aurreko underground zaleei baino.
Hala ere, Disko Beltzaren letrak pertsonalagoak ziren, hurrengo diskoetan gertatu zen bezala. "The God That Failed" (Huts egin zuen jainkoa) kantan, esaterako, James Hetfield abeslariak minbiziak eragindako amaren heriotza eta sendabidea hartzeko eragotzi zion Zientzia Kristaua jorratzen ditu.
Kanten zerrenda
James Hetfieldek eta Lars Ulrichek idatzitakoak dira guztiak, bestela esan ezean.
Krásná Lípa
Krásná Lípa Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 3.458 biztanle ditu eta 31,39 kilometro koadroko azalera. Děčíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1395 urtean egin zen.
Coturnicops noveboracensis
Coturnicops noveboracensis Coturnicops generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.
Ferry (Alaska)
Ferry Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Denali Boroughn dago, Alaska estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Epipedobates tricolor
Epipedobates tricolor Epipedobates generoko animalia da. Anfibioen barruko Dendrobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Borsippa
Borsippa (sumerieraz: BAD.SI.(A).AB.BAKI; akadieraz: Barsip eta Til-Barsip) antzinako Mesopotamiako (egungo Irak) hiri garrantzitsu bat izan zen, laku baten ertzean eraiki zena, Babiloniatik 18 kilometro inguru hego-mendebaldera, Eufrates ibaiaren ekialdeko ibarrean. Bere egungo izena, Birs Nimrud da. Babiloniar mitologiako jakinduriaren jainkoa zen Naburen eta honen paredroa zen Tashmetumen hiria izan zen.
Borsippa, ohi, Babiloniarekin lotuta, sumertar pizkundetik seleuzidar inperioaren garairarte datatutako testu ezberdinetan aipatzen da, baita testu islamiar primitiboetan ere. Hala ere, paleobabiloniar garaian (K.a. II. milurtekoaren lehen erdian) hasten da garrantzitsua izaten, Babiloniako erresumaren gune garrantzitsu bihurtuz, oso antzinatik herri honen mende dagoelarik, une bakar batean ere botere autonomorik izan gabe. Hammurabik, bertan, hiriko tenplu nagusia zen Ezida berriztu zuela ezagutzen da.
Borsippa, hala ere, historikoki zein arkeologikoki, K.a. I. milurtekoan ezagunagoa da. Bere garaiko jazoera politikoak pairatzen dituen arren (aramearren eta kaldearren ordainarazpena, asiriar inbasioak, matxinadak, etab...) bertako jainkoa zen Nabugatik garrantzia hartzen du ("Marduken semea" deitua, Babiloniako jainko babeslea zena), garaiko jainkorik gurtuenetako bat, bereziki asiriar eta babiloniar erregeen aldetik. Hiri santu bihurtzen da, erromesaldi toki garrantzitsua. Ezida eta bere zigurata, Eureminanki izenekoa, Babiloniako errege kaldearrak izan ziren Nabopolassar eta bere seme Nabukodonosor II.ak zaharberritu zituzten, bi hauek, modu esanguratsuan, Naburen omenezko izen teoforoak daramatzatelarik.
Aztarnategi arkeologikoa
Tell hau oso antzinatik ezagutzen den arren, Borsippan eginiko lehen indusketak, 1852 eta 1854 artean izan ziren, Jules Oppertek zuzendutako talde batek zehazki. Henry Rawlinsonek, hiria identifikatu zuen 1855ean. Hormuzd Rassam bertan egon zen 1879 eta 1882 artean, bertan, legez kanpoko indusketak eginez. Indusketa hauen ondorioz, Borsippan jatorria zuten astronomiari administrazioari eta legeei buruzko taulatxo kuneiforme ugari, merkatu beltzean berreskuratuak izan dira. Robert Koldeweyk laburki industu zuen 1902an, eta bere gune sakratuaren perimetroa mugatu zuen. Hala ere, 1980rarte ez zen beste talderik joan bertara, urte horretan, E. Trenkwalderrek zuzendutako Innsbruckeko Leopold-Franzens Unibertsitateko arkeologo austriar batzuk joan ziren arte, modu zientifikoagoan industuz.
Aztarnategian, zigurataren hondakin ikusgarriak nabarmentzen dira. Nabukodonosor II.aren idazkun batek, errege honek Naburen tenplua nola berritu zuen kontatzen du, "zazpi esferen tenplua", "lapis-lazuliko adreiluz", honek, inongo zalantzarik gabe, tenpluari, itxura gogoangarri bat eman ziolarik. Arkeologo austriarrek, Nabukodonosorrek eraikitzea agindu zuen zigurata, K.a. II. milurteko dorre txikiago baten hondakinak erabiliz eraiki zela adierazi dute. Behin amaitu zenean, 63 metroko garaiera zuen, eta zazpi terraza zituen; gaur egun, oraindik, bere hondakinak, inguruko lautadarekiko 47 metro altxatzen dira. Bere indusketan aurkitutako idatzitako harri fundatzaile batek, Nabukodonosorrek, Borsippako zigurata, honetaz bere zimentuak baino geratzen ez direlarik, Babiloniakoaren diseinu beraren arabera eraikiarazteko zuen nahia kontatzen du. Erregeak, Naburen dorrea zerura iritsiko zela esan zuen, errege honen beste idazkun baten arabera, adierazpen honek, denbora batez, oker, arkeologoei, Itun Zaharrean agertzen den Babelgo dorrearen hondakinen aurrean zeudela sinetsarazi zielarik.
K.a. 539an Babiloniako erresuma erori eta Persiar Inperioa sortu ondoren, Borsippak, hiri garrantzitsu izaten jarraitu zuen. Artxibategi administratiboak, Xerxes I.aren erregealdian sortu zen matxinada erreprimitu ondoren amaitzen dira, tenplukoak, seleuzidar garairaino iristen diren arren. Estrabonek, hiria, K.a. I. mendearen amaieran bisitatu zuen, Apolo (Nabu) eta Artemisa (Tashmetum)en gurtza existitzen zela aipatuz, baita, hirian, xaguxar ugari zeudela ere. Borsippan aurkitutako ezagutzen den idazkunik berriena, IV. mendean datatua dago. Ondorioz, hiria, bertako biztanleek, Kristo ondorengo lehen milurtekoaren erdialde inguruan utziko zuten.
Potx eta Lotx
Potx eta Lotx, Algaraz elkartearen barruan, Josu Zubiak, Itziar Arkauzek, Danel Teranek eta Ander Murillok osatzen duten pailazo talde oñatiarra da.
Antzerkia, dantza eta kantua uztartzen dituzte beraien ikuskizunetan, pailazo klasikoaren umore kutsuarekin osatuz. Familia osoari zuzendutako ikuskizunak egiten dituzte eta nahiz eta bereziki gaztetxoendako emanaldiak diren, helduentzako ere keinu ugari izaten dituzte antzezlanek.
Beraien hasierak 2011ko abenduaren 3 urtean izan ziren Potx eta Motx izenpean. Pailazo bikote honekin bi ikuskizun egin zituzten: Hartxoen lagun eta Naturan barrena.
2017an ordea, gaur egun ezagutzen ditugun Potx eta Lotx sortu ziren. Orduz geroztik beste hiru ikuskizun egin dituzte: Herriko festetan, Etxean eta Kaleak bizirik. Hiru denboraldi hauetan, ikuskizun bakoitzarekin disko eta DVD bana ere kaleratu dituzte.
= Taldekideak =
Gaur egungoak
Hasierakoak
Pailazoen urtez urteko bilakaera
Pailazo taldeak bilakaera izan du. Gaur egun Potx eta Lotx izenarekin ezagunak badira ere, beraien hasieratan Potx eta Motx bezala hasi ziren. 2014tik 2017ra, bi pailazo bikoteen artean bizpaihiru urte egon ziren oholtzetatik aldenduta.
Josu Zubia
Potx pailazoa da Josu Zubia eta oñatiarra da sortzez. HUHEZIn hezkuntza bereziko irakasle ikasketak egin zituen eta honez gain, Euskal Kultur Transmisioaren graduondoko bat baita ere. Unibertsitatean euskara batzordean eta sormen lanetan ere parte hartu izan du. Herri mailan hainbat elkarteren sormen prozesuetan parte hartu du: ELTZIA egitasmoa, Irazan Antzerki Gunea eta Algaraz Ikuskizun elkartea. Talde hauetan parte hartzeaz gain, herri- mugimenduko beste egitasmo batzuetan ere hartzen du parte (Oñatiko iñauteriak,...). Orain urte batzuk Klownaren balioaz jabeturik hainbat profesionalen eskutik (Jesus Jara, Amaia Prieto, Caroline Dream, Alex Navarro...) clown formazioa jaso izan du Valentzian, Bartzelonan, Gasteizen eta beste leku batzuetan. Lehen aipatutako Irazan antzerki elkartean antzerki formatzaile eta dinamizatzaile bezala dihardu. Algaraz elkartearen bitartez, hainbat unibertsitate eta udaletan formazio eta hitzaldi puntualak ere eman izan ditu Itziar Arkauzekin batera. Honez gain, musikaria da eta guztira 5 disko kaleratu ditu. Gainera, egun, Euskal Herriko Antzerkizaleen Elkartearen parte da.
Itziar Arkauz
Lotx pailazoa da Itziar Arkauz. Jaiotzez Oñatiarra da. Gasteizko Erizaintza Unibertsitate Eskolan burutu zituen bere erizain ikasketak. 2013. urtetik kultur prozesu desberdinetan murgilduta egon da, besteak beste ELTZIA, Irazan Antzerki Gunean eta Algaraz Ikuskizun Elkartean. Horretaz gain, herri- mugimenduko beste egitasmo batzuetan ere hartu izan du parte, hala nola, Oñatiko Iñauterietan. Antzerkiaren beste arlo batzuk ere jorratu dituen arren (inprobisazioa..), klownean sakontzeko grina piztu zitzaion beronen esentzia ezagutu zuenean. Hori dela eta, formakuntza jaso du profesional desberdinen eskutik (Amaia Prieto, Jesus Jara, Irrikiclown...). Gaur egun, Irazan antzerki gunean dinamizatzaile lanetan aritzen da. Algaraz elkartearekin ere lanketa sakon bat egiten ari da Josu Zubiarekin batera, klownaren balioak gizarteari gerturatzeko asmoz. Hainbat unibertsitate eta udaletan hitzaldi puntualak eman izan ditu. Musikan ere oinarrizko formazioa jaso izan du.
Danel Teran
Osaba, Izaskun edota Rikardo Anakardoren pertsonaiak antzeztu ditu Danelek Potx eta Lotxeko ikuskizunetan. Oñatiarra da eta ikus-entzunezko komunikazio ikasketak egiten dihardu, egun, HUHEZIn. Antzerkiari dagokionez, Gasteizko Ortzai Antzerki Eskolan eman zituen bere lehen urratsak eta ondoren herrian sortutako Irazan Antzerki Guneko gazteen taldeko kide izatera pasa zen. Bertan mota desberdinetako proiektuak egin ditu, baita aktore ezagunek emandako ikastaroak jaso ere. Horren ostean, “XUP!” antzerki taldea sortu du beste kide batzuekin batera. Bertan 15-19 urte bitarteko gazteek hartzen dute parte. Gainera, gazteei zuzendutako antzezlan bat sortu eta antzeztu du. Horrez gain, bai antzerki taldean, baita pailazo taldean ere, komunikazioaz arduratzen da Danel, eta gaur egun Irazan Antzerki Guneko dinamizatzaile zein batzarreko kide da.
Ander Murillo
Ander Murillok, Xabi Sound ezaguna eta Imanol elkarrizketatzailearen pertsonaiak burutu ditu, besteak beste. Oñatiarra da eta orain Gasteizen erizaintza ikasten ari da laugarren urtez Gasteizko Erizaintzako Unibertsitate - Eskolan. Kulturari dagokionez Oñatiko Irazan antzerki gunean ibili izan da ia 7 urtez, honen barnean “Irazankide gazteak” eta “XUP” taldeen kide izan da, eta Algaraz Ikuskizun elkartearen sormen prozesuan ere parte hartu zuen. Algaraz Ikuskizun elkartearen bidez 6 urte daramatza Potx eta Lotx pailazoekin antzerkia egiten Euskal Herri osoan zehar, eta beraiekin 4 disko kaleratu ditu. Pailazogintzari dagokionez, Valentzian Jesus Jara eta Amaia Prieto profesionalen eskutik clown formazioa jaso du. Institutuan ere bere klasekideek eta berak antzeztutako pailazo antzerkia aurrera eraman zuen, berak gidoilari, zuzendari eta aktore lanak eginez. Herriko hainbat jardueratan ere parte hartu izan du, esaterako, Oñatiko iñauterietan.
= Taldearen bilakaera =
Potx eta Motx (2011-2014)
Potx eta Motx pailazoak 2011ko abenduaren 3an sortu ziren Oñatin. Kasualitatez sortu zuten bikotea. Egun hartan, euskararen eguna zenez, herriko ikastetxe batean pailazoen saioa antolatu zuten. Pailazo haiek ordea, ez ziren iritsi eta jendeak eskatuta Josu Zubiak eta Amaia Igartuak egin behar izan zuten pailazoarena, 17 urte besterik ez zituztela.
Bapateko saiakera hark harrera ona izan zuen ikusleen artean eta egun baterako sortu zen proiektu horrek aurrera segitu zuen. Oñatitik atera eta eskualdera zabaldu ziren eta saioak eskaintzen hasi ziren ikastetexeetan, gaztelekuetan, egun berezietan... Pailazo bikotearekin batera pertsonaia gehiago ere aritu ziren ikuskizunetan. Tartean Itziar Arkauz (gaur egungo Lotx).
Etapa honetan bi ikuskizun egin zituzten: Hartxoen lagun (2011-2013) eta Naturan barrena (2013-2014). Azken honekin diskoa ere kaleratu zuten.
Algaraz elkartea (2016)
2016. urtean Algaraz elkartea sortu zen Oñatin. Honen helburua pailazoaren begirada mundura zabaltzea da, gizartean dauden talde desberdinetan ekintzak burutuaz. Izan ere, gaur egungo bizimoduan, sudur gorriak zeresan handia du eta horretan erabat sinesten du elkarteak.
Potx eta Lotx (2017-2023)
2017. urtean, Potx eta Motx pailazoak desagertu eta hiru urtetara (Algaraz elkartea sortu berritan), Potx eta Lotx bikotea sortu zen. Kasu honetan Amaia Igartua, Motx, Itziar Arkauzek ordezkatu zuen Lotxen pertsonaiarekin.
Orduz geroztik lau ikuskizunekin aritu dira herriz herri Herriko festetan (2017-2019), Etxean (2019-2021), Kaleak bizirik (2021-2022) eta Aireportuan (2022-2023).
Denboraldi bakoitzeko abestiekin disko bana kaleratu dute. Kanten hitzei dagokienez, Oñatiko Txinparta Bertso Eskolaren laguntza izaten dute. Ikuskizunen kasuan, Herriko festetan eta Etxean ikuskizunak grabatu zituzten eta DVDak argitaratu.
= Potx eta Lotxen ikuskizunak =
Herriko festetan (2017-2019)
Sinopsia
Auskalomendi herrian gertatzen da istorioa. Urteko jaiegun nagusia da, eta merendola prestatzeko ardura izango dute Potxek eta Lotxek. Aurreko urteetan osabak izan du ardura hori eta orain Potxi eta Lotxi emango die osabak aukera hau. Ohore eta erronka handia da eurentzat, baina hanka-sartze handi bat egingo dute, merendola eramatea ahaztuko zaie, eta hor hasiko dira gorabeherak eta buruhausteak gure pailazoentzat.
Pertsonaiak
Bira, diskoa, DVDa eta bideoklipak
2017ko abenduaren 27an egin zuten antzezlanaren estreinaldia Oñatiko gaztelekuan eta honekin batera, Herriko festetan diskoa kaleratu zuen pailazo taldeak. 12 abestiz osatutako diskoa, Txinparta Bertso Eskolako bertsolariekin hitzekin eta Josu Zubiaren musikarekin. Diskoaren grabaketa 2017ko uztailean egin zuten Mutrikuko AME estudioan.
Ondoren, 2018ko azaroan DVDa kaleratu zuten "Herriko festetan" denboraldia borobiltzeko asmotan eta azkenean, 2019ko martxoaren 5ean amaitu zuten denboraldia Arrasateko Amaia Antzokian.
Etxean (2019-2021)
Sinopsia
Potx eta Lotx beti abentura berri bila dabiltza eta ez die axola non! Oraingo honetan, ETXEAN gelditu beharko dute, osabak irten beharra izan duelako. Hasieran, asperdurak jota egongo dira, zer egin jakin gabe. Baina laster hasiko zaizkie bisitari desberdinak agertzen. Horien artean, elkarrizketatzaile fin bat, sekretu handiak gordetzen dituen bizilagun xelebre bat eta postari bat. Aukera paregabea izango da gure pailazoek asperdurari aurre egiteko! Zer egingo dute pailazo bihurri hauek?
Pertsonaiak
Bira, diskoa, DVDa eta bideoklipak
Herriko festetan denboraldi arrakastatsuaren ostean, Etxean antzezlana estreinatu zuten 2019ko maiatzaren 19an Aretxabaletako antzokian. Antzezlan berriarekin batera, noski, 2018ko uztailean AME estudioan grabatutako diskoa kaleratu zuten, baita Asper-asper bideoklipa ere estreinaldia baino zerbait berandutxoago.
Azkenik, 2020ko otsailaren 16an, DVDaren grabaketa egin zuten Urretxuko Labeaga aretoan eta apirilaren 3an estreinatu zuten YouTuben, berrogeialdiaren eraginez.
Ikuskizunaren azken saioa Zarautzeko Villa Manuela pilotalekuan egin zuten, 2021eko uztailaren 26an.
Kaleak bizirik! (2021-2022)
Oraingoan Osabak enkargu bat egin die Potx eta Lotxi: Kalera joan behar dira beren bizilaguna izandako Izaskunen etxera. Horretarako ez dute denbora asko izango; hala ere, bidean jende askorekin egingo dute topo: kaleko musikari batekin, herriko alkatearekin, OTA kontrolatzen duen udaltzainarekin… Hauekin hainbat abentura biziko dituzte, barregarriak zein negargarriak! Lortuko al dute agindutako orduan Izaskunengana heltzea?
Pertsonaiak
Bira, diskoa eta bideoklipak
Kaleak bizirik! bira 2021eko ekainaren 11n aurkeztu zuten Oñatiko plazan egindako prentsaurrekoan. Egun hartan bertan estreinatu zuten izen bereko diskoa ere, plataforma guztietan. Ikuskizuna ordea uda ostean iritsi zen. 2021eko irailaren 19an estreinatu zuten Bilboko Campos Eliseos antzokian.
Aurreko emanaldietan bideoklip bana grabatu zuten, baina honetan hiru egin zituzten. Lehenengoa Txunpa txun izan zen eta 2021eko urtarrilaren 4an estreinatu zuten Gaztea irratiko Dida saioan. Bigarrena Pilota berria eta hau 2021eko maiatzaren 23an argitaratu zuten, oraindik ikuskizuna estreinatu gabe zegoela. Hirugarren bideoklipa berriz, Kaleak bizirik! izan zen eta 2021eko abenduaren 18an ikusi zuen argia.
Denboraldi honetan Geure mitologia izeneko ipuin musikatua ere sortu zuten. Liburua, abestia eta bideoklipa kaleratu zituzten. Proiektuaren aurkezpena 2022ko apirilaren 6an egin zuten Ataunen.
Bira honetako azkeneko saioa 2022ko azaroaren 29an egin zuten Barrikan.
Aireportuan (2022-2023)
Sinopsia
Heldu da eguna! Potx eta Lotxen ametsa betetzear da! Urteak daramatzate egun honekin amesten; denbora askoan aurrezten ibili eta gero, hegazkinez bidaiatu ahal izango dute. Pozez zoratzen sartu dira aireportura, baina megafoniatik entzuten dute euren hegaldia atzeratu egin behar izan dela ezinbestean. Horrela hasten da beraien abentura berria.
Aireportuan luzaro egon beharko dira zain. Norekin egingo dute topo? Zer abentura biziko dute? Lortuko al dute azkenean hegan egitea?
Pertsonaiak
Bira, diskoa eta bideoklipak
Denboraldi honetan disko-liburua kaleratu zuten, Txanparta bertso eskolako haurrek sortu zituzten letrak Josu Zubiak musikatu zituen eta Pernan Goñi ilustratzaileak komiki eran marrazkiak sortu zituen gai bakoitzarentzat. Diskoaren grabaketa 2022ko urrian egin zuten Zestoako Gaztain estudioetan.
= Lanak =
Ipuin musikatuak
= Erreferentziak =
Frestedt
Frestedt Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Krásná Ves
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1636 urtean egin zen.
Montsoreauko jauregia
Montsoreauko jauregia (Château de Montsoreau) Loira ibarreko eta Maine eta Loira departamenduko Montsoreau udalerrian dagoen pizkunde garaiko jauregia da. Montsoreauko jauregia Frantziako lehenengo errenazimenduko gaztelua da, eta Loirako gazteluen artean ibaiaren gainean eraikitako bakarra da. 1862an Monumentu historiko izendatu zuten.
Jauregiak arte garaikideko bilduma garrantzitsu bat du eta Monstoreauko jauregia - Arte Garaikideko Museoa izena jarri diote.
Menidia peninsulae
Menidia peninsulae Menidia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Atherinopsidae familian.
Aitzina!
Aitzina! Ipar Euskal Herriko gazte ezkertiar eta abertzaleen antolakundea izan zen, 2013ko azaroaren 2an sortu zen eta 2020ko urriaren 5ean bere ibilbideari amaiera ematea erabaki zuen. Haren ildo politiko nagusiak abertzaletasuna eta ezker politikoa ziren eta bereziki euskara sustatu eta defendatzea ere bai, gazte erakunde gisa, Euskal Herriko gazteak euskalduntasunera erakartzea. Hego Euskal Herriko Ernai gazte erakundearekin batera, hainbat ekimen egin zituen zazpi urteko ibilbidean.
Moscardón
Moscardón Teruelgo udalerria da, Sierra de Albarracín eskualdean dagoena.
Aitzina!
Kronologia
Aitzina! erakundeak 2013ko azaroaren 2an aurkeztu zen, Jeiki gazte egunaren baitan. Hil haren amaieran, Euskal Herriko bost gazte antolakundek (Aitzina!, Euskaldun Gazteria, ELB Gazte, Ernai eta Ikasle Abertzaleak) mobilizazio deialdi bateratua egin zuten Maulen. Abenduaren 3an, euskararen eguna antolatu zuten Baionan eta hainbat ekitaldi antolatu zituzten.
Moscardón
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 63 biztanle zituen.
Aitzina!
Kronologia
2014ko hasieran, Marengo karrikan (Baiona) gazte erakundearen egoitza ireki zen eta Euskal Herriko Kazeta (EHKZ) kazetaren sorrera babestu zuten. Urte bereko urrian, Poliziak Aitzina!-ren egoitza miatu eta lagun bat atxilotu zuen, frantses hutsean ziren bide seinaleak kentzea leporatuta. Hurrengo hiletan ere atxiloketak izan ziren frantsesezko bide seinaleen auzia zela eta. Horren aurka, mobilizazioak antolatu zituen; besteak beste, Euskal Herriaren nortasuna aldarrikatzeko bide seinaleak jarri zituzten Aitzina!-ko gazteek.
2017ko urrian, "Jauzi bat Aitzina" dinamika berria aurkeztu zuen antolakundeak. Bertan, urte osoan zehar eramaniko ikerketaren emaitzak aurkezten dira, non Aitzinaren hutsuneak eta etorkizunerako konpromezuak aurreikusten ziren.
2020ko urriaren 5ean bere ibilbidea amaitzeko erabakia azaltzen zuen oharra kaleratu zuen Aitzina!-k. Gazte ezkertiar eta abertzale guztientzako espazio izan eta euskal gazte eta herri gisa dauden erronkei erantzuteko ezintasunak aipatu zituzten bukaeraren arrazoi moduan.
Antoine Bruni d'Entrecasteaux
Antoine Raymond Joseph de Bruni d'Entrecasteaux ( ahoskatua) (Aix-en-Provence, – itsasoan, Javatik hurbil, ) Frantziako itsasgizona izan zen. Luis XVI.ak La Perouse itsasgizon frantsesa aurkitzeko antolatu zuen espedizioaren buru izan zen eta Kaledonia Berria, Vanuatu, Salomon uharteak eta Ginea Berriako itsasertzak igaro zituen bere helburua bete gabe (1791-1793).
Eusko Jaurlaritzako Ingurumen eta Lurralde Politika Saila
Eusko Jaurlaritzako Ingurumeneta Lurralde Politika Saila (gaztelaniaz ere Departamento de Medio Ambiente y Política Territorial), Euskal Autonomia Erkidegoko itsasertzaz, urez, ingurumenaz, hirigintzaz eta garraiobide mota guztietaz arduratzen den Eusko Jaurlaritzaren saila da. 1936 urtean sortu zen eta 1980 urtean berrezarri zuten demokraziarekin batera.
Egungo Ingurumen eta Lurralde Politika Sailburua Ana Oregi independentea da.
Sailburuak
Erbestealdian Euskal Kontseilu Nagusia Demokraziaren berrezarpena
Miguel Ángel Tobías
Miguel Ángel Tobías (Barakaldo, 1968) bizkaitar kazetari eta aktorea da.
Telebistan Noche de fiesta (1999/2000) edo Españoles en el mundo (2006) saioetan izan da.
Buxières-sur-Arce
Buxières-sur-Arce Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Buxières-sur-Arce udalerrian erroldatutako biztanleak 155 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 64 etxebizitza zeuden, 55 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 62 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 55 etxebizitza nagusietatik 46 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 6 etxek hitu gela zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 42 etxek bost zituzten. 41 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 92 ziren, horien artean 71 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 71 pertsona aktiboetatik 67 lanean zeuden (35 gizon eta 32 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
Thomasomys notatus
Thomasomys notatus Thomasomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Buxières-sur-Arce
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Buxières-sur-Arce udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 720 hektarea erabiltzen.
1447 Utra
1447 Utra asteroide gerrikoan aurkitutako 1447. asteroidearen izena da. 1938ko urtarrilak 26an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1938 BB zen.
Zeruaren aginpidea
Zeruaren aginpidea (txineraz, 天命, pinyin: Tiānmìng) edo Zeruko mandatua Txinako historiako kontzeptu politikoa da. Zhou dinastiarekin hasita hurrengo dinastia inperialetako agintarien erregealdia legitimatzeko eta laguntzeko erabiltzen zen subiranotasunare, kontzeptu tradizionala izan zen. Kontzeptu horren arabera, zeruak bedeinkatzen du agintari justu eta bertutetsuaren agintea, errege izateko aginpidea emanez. Hala ere, agintari ustela eta bidegabe bati agintea kendu zekiokeen, meritu gehiagoko agintari bati emanez. Uholdeak eta goseteak bezalako kataklismoak, halaber, Zeruaren aginpidea galdu izanaren seinale gisa interpreta zitezkeen. Aginpideak ez zuen denbora-mugarik, baina agintariari zentzuz eta bertutetsu jokatzea eskatzen zuen.
Zeruaren aginpideaz hitz egiten duten lehen dokumentu idatziak Zhou dukeari dagozkionak dira, Wu erregearen anaia gaztea eta Zhou Cheng erregearen semearen erregeordea. Zeruko Mandatuaren nozioa Mentziok bere idazkietara eraman zuen- Konfuzioren ondoren bigarren pentsalaritzat hartua delarik Mentzio, pisua izan du ideiak pentsamendu politiko txinatarrean harrezkero.
Desberdintasunak Europako monarkiekin
Zeruaren aginpidea Europan ohikoa izan den erregeen jainkozko eskubidearen antzeko kontzeptua da, botere monarkikoa Jainkoaren borondatearen agerpen gisa legitimatu izan delarik Mendebalde kristauan.
Ezberdintasun nagusia da Zeruko Mandatuak agintari bidegabea tronutik kentzea ahalbidetu zuela da. Bi sistemetan matxinada bidegabetzat hartzen zen, baina Txinako pentsamenduan, tiranoaren aurkako matxinada arrakastatsua Zeruko Mandatua beste eskuetara igaro zelako frogatzat hartzen zen.
Aginpidea, Europako zein Txinako bi kasuetan, odol-lerroz transmititzen da halaber, dinastietan jarraipena ziurtatzen baita; baina Txinan odol-garbitasunaren kontzeptuak edo oinordetza zuzenaren inportantziak ez du Europako noblezia eta aristokrazia kontzeptuekin parekiderik: Txinako enperadore legitimoak ez zuen zertan jaiotza noblea izan behar; izan ere, Han eta Ming bezalako dinastia indartsuak jaiotza arrunteko gizonek sortu zituzten.
Ericabatrachus baleensis
Ericabatrachus baleensis Ericabatrachus generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Krásné (Chrudim barrutia)
Krásné Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 144 biztanle ditu eta 7,24 kilometro koadroko azalera. Chrudim barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1341 urtean egin zen.
Pizgarri
Ekonomian, soziologian eta psikologian, pizgarria pertsona, talde edo erakunde baten jarrera, portaera edo jokabideari eragiten dion faktore bat da. Maiz, pizgarri artifizialak dira eta portaera aldarazteko erabiltzen dira, hala nola langileei gehiago lan egin dezaten ordaintzen zaizkien osagarriak eta estatu batek enpresek bertako produktuak kontsumitu ditzaten ematen dituen zerga-pizgarriak. Nolanahi ere, pizgarriak sortzerakoan motibazioa hartu behar da kontuan, pertsona eta taldeen helburu, desira eta nahiak aztertuz.
Angliers (Vienne)
Angliers Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Angliers udalerrian erroldatutako biztanleak 661 ziren. Familiak 280 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (68 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 104 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 337 etxebizitza zeuden, 284 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 29 hutsik zeuden. 324 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 284 etxebizitza nagusietatik 224 bere jabearen bizilekua ziren, 59 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 41 etxek hiru zituzten, 89 etxek lau zituzten eta 133 etxek bost zituzten. 134 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 125 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 127 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Mosqueruela
Mosqueruela Teruelgo udalerria da, Gúdar-Javalambre eskualdean dagoena.
Angliers (Vienne)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Mosqueruela
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 625 biztanle zituen.
Angliers (Vienne)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 400 ziren, horien artean 289 aktiboak ziren eta 111 inaktiboak ziren. 289 pertsona aktiboetatik 261 lanean zeuden (146 gizon eta 115 emakume) eta 28 langabezian zeuden (11 gizon eta 17 emakume). 111 pertsona inaktiboetatik 44 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 42 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Angliers udalerrian 284 unitate fiskal zeuden, 677 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.815 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 arraindegia zen.
2000. urtean Angliers udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.296 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bizardunak
Bizardunak 2008an, Nafarroan sortutako eta euskaraz eta gaztelaniaz abesten zuen folk musika taldea izan zen. Beren musika estiloa euskal folk erradikaltzat hartzen zuten, beraien letrak politikaz eta ironiaz beteta zeudelarik.
Irish Rebel Music talde musikalen estiloan oinarritu ziren euren kantak osatzeko, gehienetan politikaz hitz egiten zutelarik. Gai asko jorratzen zituzten, karlistaldietatik hasita langileen egoeraraino. Bigarren diskoarekin (En zugzwang) taldeak zuen irudi festazalea apaltzeko ahalegina egin zuten, Amaia Zubiria abestera gonbidatu zuten lan horretan. Taldeak beste disko bat, Ur ederra kirats infinituan, hiruretan rockeroena, kaleratu zuen agur esan aurretik. 2013ko uztailean desegin zen taldea.
Haien izaera probokatzaileak aldeko zein kontrako ugari izan ditu. Deseginda bazeuden ere, oihartzun handia izan zuten 2015ean Esne Beltza taldearen "Sueños de Color" abestiaren harira egin zituzten adierazpenek.
2017.an Hatortxu Rock jaialdirako berriz elkartzeko asmoa izan zuten, baina azkenean ez zen gauzatu.
Malapterurus punctatus
Malapterurus punctatus Malapterurus generoko animalia da. Arrainen barruko Malapteruridae familian sailkatzen da.
Krásné (Žďár nad Sázavouko barrutia)
Krásné Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 110 biztanle ditu eta 8,52 kilometro koadroko azalera. Žďár nad Sázavouko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1379 urtean egin zen.