cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kataluniako Autonomia Erkidegoa
Klima
Euri-jasek ekinozio joera izan ohi dute. Mediterraneoan udak lehorrak dira eta udaberriak euria egin ohi du. Pirinioetan, maiatzean eta ekainean ugariak izan ohi dira, eta udak orokorrean hezeak.
Tenperaturak nahiz euri-jasak kontuan hartu ezkero, Katalunia hiru klima eremuetan banatzen da:
Naturguneak
1990an kataluniar gobernuak Naturaren Babeserako Kontseilua sortu zuen, natura eta paisaiaren babesaren inguruko organu aholku-emailea, kataluniar ingurune-naturala ezagutu, ikertu, babestu eta kudeatzeko asmoz. Katalunia osoan hamar parke natural daude: Goi-Pirinioko Parke Naturala, Empordàko padurak, Cadí-Moixeróko Parke Naturala, Creuseko lurmuturra, Ports de Tortosa-Beseit, Montsenyko Parke Naturala, Montserrat, Sant Llorenç del Munt, Montsanteko mendilerroa, Garrafeko parkea eta Garrotxako Sumendi-Lurraldearen Parke Naturala; parke natural bat: Aigüestortes eta San Maurizioko Parke Naturala; natura-erreserba bat: Llobregateko delta; eta itsas-erreserba bat: Medes uharteak.
Probintziak
Katalunia honako lau probintzia hauetan banaturik dago:
Eskualdeak
Katalunia 41 eskualdetan banatuta dago gaur egun. Historikoki, 1936an hasi zen indarrean banaketa administratibo hura, Francisco Franco diktadoreak etenda hiru urte geroago geratu bazen ere. Atzera 1987tik indarrean dago. Gaur egungo Kataluniako eskualdeak honako hauek dira:
Vegueriak
Vegueria aintzinako Kataluniako lurralde banaketa bat da, gaur egun oraindik mantentzen delarik. Vegueria bat, eskualde jakin batetarako udalerrien arteko agintea eta berezko izaera duen tokian-tokiko elkarlan erakunde gisa definitzen da, 2006ko Autonomia Estatutuaren arabera Kataluniako Generalitateak bere zerbitzuen antolakuntzarako aukeratu zuen eskualde banaketa da. Bere interesen kudeaketarako autonomia ere badu. Veguerien administrazioa diputazioak ordezkatzen dituzten Veguerien Kontseiluen ardura da.
Udalerriak
2006ko Autonomia Estatutuak udalerria gai publikoekiko dagokionez tokian-tokiko komunitatearen bertako oinarrizko erakundea eta funtsezko baliabide gisa definitzen du. Gainera, bere eskumenean erabileraren autonomia eta interesen kudeaketa bermatzen dizkio. Katalunian denera 947 udalerri daude. Erakunde hauen azpitik deszentralizatutako udal erakundeak daude, hauek nolabaiteko autonomia ere badute eta herrietan jardun ohi dira, baina betiere dagozkien udalerrien agindupean; gaur egun Katalunian denera 58 daude.
Katalunian biztanle gehien dituzten udalerri edo hiriak honako hauek dira:
Politika
Espainiako 1978ko konstituzioak Kataluniako autonomia erkidegoak nazionalitate gisa bere autogobernua izan dezan bermatzen du. Kataluniako oinarrizko erakunde araua 2006ko Kataluniako Autonomia Estatutua da. Estatutu honen arabera, Kataluniako autogobernua politikoki Kataluniako Generalitatearen aginte eta administraziopean antolatzen da.
Kataluniako Generalitatea honako gobernu erakunde hauek osatzen dute:
Erakunde hauetaz gain, Generalitateko beste erakundeak Parlamentuak berak sortzen dituenak ere badira. Berme eta kontrol organu gisa, horiek ere gaur egun Generalitatea osatzen dute: Síndic de Greuges de Catalunya («Kataluniako Kalteordainen Sindikoa»), kataluniar hiritar guztien eskubide eta askatasunen bermatzailea da (Euskadiko Arartekoaren parekidea); Sindicatura de Comptes de Catalunya («Kataluniako Kontuen Sindikatura»), organu honek Kataluniako erakunde publikoen ekonomia kontuak kontrolatzen ditu; eta Consell de Garanties Estatutàries («Estatutuaren Bermen Kontseilua»), Generalitatearen xedapenak Kataluniako Estatutua eta Espainiako Estatuaren Konstituzioaren arabera egokitu daitezen arduartzen da.
2006ko Estatutuaren arabera Kataluniako botere legegile Kataluniako Justizia Auzitegi Gorenean datza. Justizia Auzitegi Goren honen eskumenak erankudeetako hainbat mailetako baliabide eta prozedurak ezagutzean datza, honen bidez Estautuak onartutako eskubideak aitortu eta bete daitezen zainduz. Dena dela, maila jurisdikzional, zibil, nahiz auzi administratibo eta sozialetan eskuduna da, eta baita etorkizunean sortu daitezkeen beste batzuetan ere.
2014ko urriaren 1ean, onartu zen homofobiaren aurkako legea Kataluniako Parlamentuan; aitzindaria zen Europan. Jarrera homofobikoak ez ziren ezerezean geratuko, izan ere, zigorgarriak izango ziren.
Demografia
Kataluniako biztanleriak gaur egun 7 milioiko langa gainditu du. Kataluniako Estastistika Institutuaren arabera, 2005ean Kataluniak 6.995.206 biztanle zituen, (Espainiako biztanleen % 15,9). Horietatik 603.636 (% 8,9) atzerritarrak ziren, Espainiako atzerritar biztanleen % 22,3 izanik. 1,5 miloi herritar inguru Bartzelona hiriburuan bizi dira (Kataluniako biztanleen % 22,8), eta Bartzelonako Hirigunean, berriz, 5 milioi lagun bizi dira (Kataluniako biztanleen % 72,7). Beraz, Europako hirigune jendetsuenetako bat da. Aldiz, Katalunian biztanle gutxien dituzten eremuak Pirinioetako eskualdeak dira.
Kataluniako 2,5 milioi biztanle Bartzelona hiriburuaren inguruko 25 kilometroko erradioan bizi dira. Hirigunearen lehenbiziko eraztunaren barnean honako hiriak hauek daude: Hospitalet de Llobregat, Badalona, Santa Coloma de Gramenet eta Cornellà. Aldiz, bigarren eraztunaren barnean hiri eta udalerri hauek daude: Terrassa, Sabadell, Montcada i Reixac, Granollers, Martorell, Molins de Rei, Sant Feliu de Llobregat, Gavà eta Castelldefels.
XX. mendean zehar Kataluniak hainbat etorkin-samalda hartu ditu. 1900ean Kataluniako biztanleria bi milioikoa zen. 1960ko hamarkadan, berriz, jada bost milioi biztanle zituen; hazkunde hori ez zen berezko leherketa demografiko baten ondorioz bakarrik gertatu, gehienbat Espainiatik jasotako immigrazioari esker jazo zen, bereziki Andaluzia, Murtzia eta Extremadurako etorkinei esker. 1990ko hamarkadan bigarren etorkin-samalda ailegatu zen, hori Espainiako herritarrek barik, atzerriko etorkinek osatu zuten nagusiki.
2005eko jaiotza tasa % 11,6 zen, eta heriotza-tasa – % 8,9. Biztanleriaren hazkunde tasa % 2 zen. Adin piramideari dagokionez, talderik ugariena 20-50 urte bitartean dutenena da, eta europar ongizate-gizarte gehienetan gertatzen denaren antzera, biztanleriaren zahartze nabarmena antzematen da (adinduen kopurua gero eta handiagoa da), bizi-itxaropena handituz eta langa 80 urtetan ipiniz.
Ekonomia
XIX. mendetik Katalunia oihalgintza industrial usadio handia duen herrialdea izan da. Gaur egun, Kataluniako ekonomia sektore nagusienak industria, turismoa eta zerbitzuak dira. 1995–2004 bitarteko urteko bataz-besteko hazkundea espainiar bataz-bestekoaren azpitik edon zen. Halere, 2005an % 3,3 hazi zen, espainiar bataz-bestekoaren portzentaia berdinean eta europar bataz-bestekoaren gainetik. Iturri berdinen arabera, Katalunia bere Barne produktu gordina erosteko ahalmen parekotasunari dagokionez, erkidego autonomien sailkapenean laugarrena zen. Izan ere, Espainiako BPG osoaren % 18,8 zen, industria sektorearen BPGaren % 25,5, eta zerbitzu sektorearen BPGaren % 17,5. 2005an Kataluniako langabezia tasa % 6,6 zen.
2008. urtean Kataluniako BPGaren hazkundea oso nabarmen murriztuz joan zen: 2007ko urte arteko hazkundea % 3,6 izan zen, 2008ko lehenbiziko hiruhilekoa – % 2,5, eta bigarren hiruhilekoa – % 1,5.
2005eko Espainia osoko goi teknologiako esportazioak kontuan hartuta, Kataluniakoak % 34,6 ziren. Urte berean, Kataluniako inportazioak espainiar Estatu osoko % 29 ziren, eta esportaziak, berriz, – % 26,8. Urte hartako espainiar Estatuko ikerkuntza eta garapenako (I+G) gastuen % 22,8 Katalunian gauzatu ziren.
Bestalde, Katalunia Espainiako lehenbiziko helmuga turistikoa da; 2005an urtarrila eta azaroaren artean 13,2 milioi turista bertaratu ziren, Espainiara iritsitakoen % 25,3: urte bakar batean, % 12,7ko hazkundea. Kataluniako turismogune garrantzitsuenak Bartzelona hiribura, Costa Bravako hondartzak, Bartzelonako kostaldeko hondatzak (Matarótik hasi eta Vilanova i la Geltrú arteraino) eta Tarragonako probintziako Costa Doradako hondartzak dira, bai eta Pirinioetako eski-estazioak ere: Vaquèira-Beret, La Molina, Espot Esquí, La Masella, Port Ainé, Vall de Núria, Boí Taüll, Port del Comte, Rasos de Peguera, Tavascan Pleta del Prat eta Vallter 2000.
Kataluniako etxebizitzen salneurria Hego Euskal Herria eta Madrilgo Erkidegoarekin batera Espainiar Estatu guztiko garestienetakoa da. 2005an metro karratuko 3.397 euro ordaintzen zen, Bartzelonako hiria Donostia eta Madrilekin batera Espainian etxebizitza bat erosteko hiririk garestienen artean sailkatzen zen. Halere, 2005an Espainiar Estatu guztiko hiririk garestiena Bartzelona zen, bataz-beste metro karratu bakoitza 3.700 eurotan zegoelarik.
Finantzei dagokionez, Kataluniako aurrezki kutxen usadioa eta arrakasta nabarmendu behar da. Espainiako 46 aurrezki kutxetatik 10 kataluniarrak dira. Horien artean bereziki La Caixa nabarmentzen da, bai eta Caixa Catalunya ere. Bankuen artean, Kataluniako garrantzitsuena Banco de Sabadell da, Espainiar Estatuko laugarren banku talde handiena delarik.
Garraioa
Katalunia bai lurrez, nahiz itsasoz, zein airez ederki komunikatua dago. Lurrez heltzeko autopista, autobide, errepide eta trenbide sare zabala du.
Errepide-sarea
Kataluniak autoak igaro daitezkeen 12.000 kilometro luzeko errepide-sarea du, nahiz eta horietako 10.843 kilometro norantza bakoitzeko bide bakarrekoak izan. Errepide-sare horretako 962 kilometro autopistak dira (665 bidesaria ordainduz eta 307 kilometro dohainik). 12.000 kilometro horietatik, 5.600 kilometro jabetzakoak dira, bai Kataluniako Generalitatea edota Aldundi Pronbintzialen jabetzakoak, bestalde, 1.955 kilometro Espainiako Sustapen Ministerioaren jabetzakoak dira.
Autopista sarearen egitura Bartzelonan zentralizatua dago:
Trenbideak
Katalunia izan zen Iberiar penintsulan trenbidea ezarri zen lehenbiziko lekua, hain zuzen ere, 1848ko urriaren 28an Batzelona eta Mataró udalerriaren arteko linea inauguratu zenean, denera 28,4 kilometroko luzera zuelarik. Hurrengo urteetan zehar eta XX. mendea hasi aurretik Katalunian 1.000 kilometro trenbide eraiki ziren (ia gaur egungo kataluniar trenbide-sarearen % 80), Bartzelona eta kataluniar hiri nagusiak elkarlotzen zituzten ibilbideak hedatuz. Trenbide gehienak enpresaburuen kapital pribatuaren bidez finantziatuak izan ziren, heuren merkantziak eta produktuen garraioa hiriburura lehen bai lehen ailegatzeko asmoz.
Gaur egun, nahiz eta trenak etengabe zaharberrituak izan, trenbide-sarea orain dela ehun urtekoaren ia berdina da, Bartzelonan oso zentralizatua dagoen egitura duelarik. Trenbide ibilibide nagusienak bi dira:
Kataluniako trenbideen jabeak ADIF eta Kataluniako Generalitatearen Trenak dira («Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya»). Eragileei dagokionez, Katalunian jardun ohi duten tren-konpainiak Renfe Operadora eta FGC dira.
2008ko lehenbiziko hilabeteetan zehar, Bartzelona-Sants geltokira Abiadura Handiko Trenaren martxan jarri zen, hiru linea zerbitzatzen dituelarik: Bartzelona – Madril, Bartzelona – Sevilla eta Bartzelona – Málaga. Datozen urteetan abiadura handiko linea Frantziako mugara luzatuko da, han aurrera jarraitu eta gaur egungo abiadura handiko frantziar trenbide-sareakin lotuko da, ondorioz Bartzelona eta Paris hiriak elkarlotuko direlarik.
Bestalde, 2005ko abenduan Kataluniako Generalitateak 1.100 kilometro trenbide linea berri eraikiko zituela iragarri zuen, horietatik 200 kilometro burdinbide arruntak eta 800 kilometro abiadura handiko burdinbideak, hauek kataluniar hiriak zeharka elkarlotuko dituztelarik. 2006–2026 bitartean gauzatuko den egitasmo horrek 25.000 miloi eurotako inbertsioa ekarriko omen du.
Portuak
Kataluniako bi portu garrantzitsuenak pasaiari nahiz merkantzien kopuruari dagokionez Bartzelonakoa eta Tarragonakoa dira. Gainera, Espainiako nahiz Mediterraneoko portu garrantzitsuenetakoak dira.
Brachypodium retusum
Brachypodium retusum Poaceae familiako landare belarkara da, Mediterraneoko eremu epeletatik, tartean Bardeetatik, zabalduta dagoena. Eremu karedunetan tipikoa da eta 40–140 zentimetroko altuera izan ohi du.
Kataluniako Autonomia Erkidegoa
Portuak
Bestalde, Kataluniako kostaldean zehar portu ugari daude: bai arrantza-portuak, bai kirol-portuak.
Aireportuak
Katalunian honako aireportu hauek daude:
Beste garraiobide publiko batzuk
Katalunian dagoen metro-sare bakarra Bartzelonako metroa da, honek hiriburuko barruti eta auzoak elkarlotzeaz gain, Bartzelona hiriburua bera bere inguruko hiriekin lotzen du: Hospitalet de Llobregat, Cornellà de Llobregat, Santa Coloma de Gramenet, Badalona, Sant Boi de Llobregat eta Montcada i Reixac. Gaur egun bederatzi linea martxan daude, TMB eta FGC konpainiek kudeatzen dituztelarik. Bartzelonako probintzian tranbia ere badago (Trambaix eta Trambesòs), bai eta bizikleta alokairuko sistema bat ere.
Polizia
Kataluniak bere berezko polizia du, Mossos d'Esquadra direlakoak, bere jatorria XVIII. mendean dago eta Europako polizia zibil zaharrenakoen artean kokatzen da. 1980tik aurrera Kataluniako Generalitatearen agindupean dago, eta 1994–2008 bitartean Katalunia osoan Goardia Zibila eta Espainiako Polizia ordezkatuz hedakuntza prozesua gauzatu zuen. Halere, Espainiar Estatuak Katalunian eginkizun zehatz batzuk burutzeko polizia agente kopuru mugatu bat mantentzen du: portu, aireportu, kostaldeak eta mugak zainketa, atzerritarren erregimen orokorra, nortasun agirien kudeatzea, arma, droga eta lehegailuen trafikoaren aurkako borroka, Estatuaren babespen fiskala eta Espainiako Konstituzioak ezartzen dituen beste hainbat funtzio.
Segurtasunari dagokionez, Kataluniako udalerri bakoitzean tokian-tokiko udalaren agindupeko udaltzaingoak daude («Policia Local»). Gaur egun 200 udaltzaingo inguru daude. Udaltzaingo bakoitza jatorri zibila erakunde armatua da eta egitura jerarkizatua duen antolamendua du. Leku batzuetan izen ezberdina ere badute, adibidez El Vendrell udalerrian «Udal Polizia» (Policía Municipal) eta Bartzelona hiriburuan «Bartzelonako Hiri Goardia» (Guàrdia Urbana de Barcelona).
Heuren eginkizunak honako hauek dira:
Hizkuntzak
Kataluniako berezko hizkuntza katalana da, salbuespena Arango Harana da, bertan aranera mintzatzen baita. Katalana nahiz Espainiar Estatuko hikuntza ofiziala den gaztelania Kataluniako lurralde osoan hizkuntza ofizialak dira. Arango Haranan mintzatzen den aranera, okzitanieraren dialektoa da eta Katalunian ofizialtasuna du. Kataluniako Estatistika Institutuaren arabera, kataluniarren % 36k eguneroko bizitzan katalana hizkuntza nagusi gisa erabili ohi du, % 46k –gaztelania, % 12k biak, eta % 0,03k – aranera. Biztanleen % 6k eguneroko bizitzan beste hizkuntza batzuk eabili ohi ditu. 2013ko datuen arabera, Kataluniako biztanleen % 94k ulertzen du katalana, eta % 80 katalanez hitz egiteko gai da. Erabilerari dagokionez, % 50,7 gaztelaniaz mintzo da nagusiki, eta % 36,3 – katalanez.
Katalanaren ezagutza
2007ko datuen arabera, Kataluniako biztanleen % 93,8k katalanez ondo edota hala-hola badaki, nahiz eta soilik katalanen % 31,6ren ama hizkuntza den eta % 37,2 hizkuntza horrekin identifikatua sentitzen den. Honako taula honek Kataluniako katalanaren erabilpena adierazten du:
2013ko datuen arabera, herritarren % 94,3k ulertzen du katalana, eta % 80,4k hitz egiten du. % 82,4k irakur dezake, eta % 60,4k idatzi ere bai. Ama hizkuntzari dagokionez: % 55 kataluniarrena gaztelania da, % 31rena – katalana (2003an, % 36rena). Inkestaren arabera, 2.530.000 pertsona prest daude katalana ikasteko edo ezagutza hobetzeko, edozein arlotan. Kataluniako biztanleen % 40 inguruk, beraz, katalana hobeto jakin nahiko luke. Ezagutzari dagokionez, katalanak urratsak ematen jarraitzen du.
Gaztelaniaren ezagutza
2008an Kataluniako Estatistika Institutuak bere webgunean argitaratutako datu ofizialen arabera, Kataluniako hizkuntza mintzatuena gaztelania zen, katalana ama hizkuntza, identifikazio hizkuntza edota eguneroko edo ohiko hizkuntza gisa gainditzen zuelarik.
Iturria: Idescat. Demografia inkesta
2013ko datuen arabera, gaztelaniari dagokionez, populazioaren % 95ek baino gehiagok erantzun du gai dela gaztelania ulertzeko, hitz egiteko, idazteko eta irakurtzeko.
Araneraren ezagutza
Honako taula honek Arango Haranan araneraren ezagutzari buruzko datuak adierazten ditu (2001an). Portzentaiak eskualde honetako biztanleriarekin bat datoz, ez Kataluniako biztanleriarekin.
2013ko datuetan jasota dagoenez, Val d’Araneko biztanleen % 80k ulertzen du, % 56k hitz egiten du, eta % 35ek idazten ere badaki. Katalanarekin ez bezala, aranerari dagokionez etxeko transmisioak eta erabilerak huts egiten du, eta hezkuntza da hizkuntzari eusteko bide nagusia. Ondorioz, 30 urtetik beherakoak dira okzitanieraz idazten eta irakurtzen ondoen dakitenak, baina 65 urtetik gorakoak dira, nagusiki, okzitanieraz hitz egiten dutenak.
Atzerritar hizkuntzen ezagutza
2011ko martxoan Kataluniako Estatistika Insititutuak eta Komunikazioaren Barometroak kataluniar gizartean hizkuntzen erabilpena eta ezagutzari buruz elkarlanean argitaratu zuten ikerketaren emaitzak honako hauek dira:
2013ko datuen arabera, ingelesa % 38,4k ulertzen du, % 31k hitz egiten du, eta % 34k – irakurtzen. Frantsesa, berriz, % 25ek ulertzen du, eta % 16k – hitz egiten. Gainera, Katalunian bizi diren 662.300 herritarrek beste hizkuntzaren bat dauka ama hizkuntza. Hurrenkera honetan: arabiera (151.700 pertsona), errumaniera (56.100); amazigera (41.800), frantsesa (38.800); galiziera (33.200) eta errusiera (31.900).
Erabilera
2013an aurkeztutako datuen arabera, gaztelaniaren erabilera igo egin da azken bost urtean: 2003an – % 47ko erabilera, 2008an – % 46koa, eta 2013an – % 50ekoa. Katalanaren erabilerari dagokionez, herritarren % 35,6ren ohiko hizkuntza da; duela 10 urte baino gutxiago (2003an – % 46), baina duela 5 urte baino apur bat gehitxoago (2008an – % 35,6).
Katalanaren erabilera nagusi da Kataluniako eskualderik gehienetan, eta katalana gaztelania baino gehiago erabiltzen da, bai ikaskideen artean, baita lan munduan ere. Txostenean emandako datu eta ondorioen artean azpimarratzen da, gainera, ama hizkuntza katalana ez dutenen artean, 3.000.000 herritarrek katalana ikasi duela, eta 600.000 lagunentzat ohiko hizkuntza bihurtu dela. Bestalde, belaunaldien arteko transmisio linguistikoa katalanaren aldekoa da, 6 puntuko aldearekin (hau da, seme-alabekin katalanez hitz egiten duen herritarren kopurua handiagoa da, gurasoekin mintzo dena baino).
Lurraldearen arabera, alde handia
Bartzelonako metropolia da katalanez gutxien hitz egiten den ingurua, % 27,8, duela 10 urte baino 10 puntu gutxiago (2003an – % 37,1). Gaztelaniaren erabilera, aldiz, % 60 da. Katalan gehien egiten den eskualdea, aldiz, Terres de'l Ebre da (% 74), eta jarraian Terres de Ponent (% 62), Alt Pirineu i Aran (% 61,3), eta Comerques Gironines (% 51,5).
Ohitura eta usadioak
Kataluniako dantza nazionala Sardana da. Borobil batean dantzatu ohi den dantza bat da, bertan dantzariak eskutik heldutzen dira, eta ahal bada gizona-emakumea-gizona-emakumez ordena jarraituz... Dantzari guztiak biribilaren erdira begiratuz dantzatzen direlarik. Ball de bastons («Makil-dantza») eta Terres de l'Ebre eskualdeko jota ere kataluniar dantza herrikoiak dira, gainera kataluniar kostaldean havanerak abesteko ohitura dago, Calella de Palafrugell herriko havanera lehiaketa nabarmentzen delarik.
Kataluniar adierazpen nabarmena eta nazioartean oso ezaguna dena Casteller delakoa da (giza-dorreak), jatorria Tarragonako probintziako Camp de Tarragona eskualdean du eta Kataluniako beste eskualde batzuetara ere zabaldu da. Casteller lehiaketen partaideak nork egitura garai eta hobeagoak gauzatzen dituen lehiatzen dira, egitura hauen gailurrean mutiko edo neskato bat igo eta besoa altxatzen duelarik.
Apirilaren 23an Sant Jordi Eguna («San Jurgi Eguna») ospatu ohi da, Kataluniako Santu Zaindaria. Jaiegun hau senide, lagun eta bikoteen artean larrosa bat eta liburu bat elkar oparituz ospatu ohi da.
Ekainaren 23an, Sant Joan eguneko bijilia ospatu ohi da. Antzinako ohitura herrikoiaren arabera, deabruak, madarikazioak eta beste hainbat ezbehar usatzeko suak piztu ohi dira. Gainera, egun honetan coca jan eta cava edaten da.
2010eko uztailaren 28an Katalunian zezenketak desagertarazteko legea onartu zen. Lege berri hau 2012ko urtarrilaren 1an indarrean sartu zen, Lege Ekimen Herrikoi baten ondorioz hasi zelarik, bertan 180.000 lagunek zezenketen debekuaren alde sinatu zutelarik.
Kataluniako usadio herrikoairen arabera eguberrietan pertsonairik nabarmenena Tió de Nadal da («Eguberritako Enborra»), haur nahiz helduei oparoak banatzen dizkien enborra, Euskal Herriko Olentzeroaren nolabaiteko parekidea. Antzina enbor honi su ematen zitzaion, gaur egun ordea ez zaio surik ematen eta opariak "kaka eginaraziz" ematera derrigortzen zaio. Bestalde, eguberrietako beste kataluniar irudi ospetsua Caganer delakoa da.
Jaiegunak
Kataluniak urtean 15 jaiegun ditu: bederatzi jaiegun Espainiako Estatuaren Administrazio Nagusiak ezarritakoak dira, beste bost jaiegun Kataluniako Generalitateak jarriak dira, eta azken jaieguna udalerri bakoitzeko santu zaindariaren ohorez ospatu ohi da. Udalerri bakoitzeko jaiegunaz kanpo, gainerako hamalau jaiegunak honako hauek dira:
Literatura
Katalunierazko literaturak bi urrezko aro bizi zain ditu: lehenbizikoa XIII–XIV. mendean izan zen, Joanot Martorell valentziar idazlearen zaldun-eleberriekin eta Ausiàs March valentziar olerkariarekin, bai eta Ramon Llull idazle mallorkarrarekin. Bigarren urrezko aroa XIX. mendean gauzatutako Renaixença («Berpizkudea») izeneko kataluniar kultura eta politika mugimenduarekin. Aro honetan honako idazle hauek nabarmendu ziren: Jacinto Verdaguer, Narciso Oller, Joan Maragall eta Àngel Guimerà. XX. mendean zehar Noucentisme eta Abangoardismo mugimenduak garatu ziren, bertan honako olerkari hauek nabarmendu zirelarik: Josep Carnero, Carles Orilla eta Josep Vicenç Foix i Mas. Espainiako Gerra Zibilan zehart eta Diktadura Frankistaren aroan Josep Pla, Mercè Rodoreda eta Salvador Espriu nabarmendu ziren. Gaur egungo katalunierazko idazle nabarmenen artean honako hauek daude: Quim Monzo, Mercè Rodoreda...
Gaztelaniaz idatzi duten kataluniar idazle nabarmenak honako hauek dira: Manuel Vázquez Montalbán, Terenci Moix (gaztelaniaz nahiz katalanez), José Agustín Goytisolo, Luis Goytisolo eta Juan Goytisolo.
Musika
Kataluniako kultur arlo sendoenetako bat musika da, bai urte osoan burutu ohi diren ekitaldi eta musika emanaldien kopuruarengatik, nahiz musikagune sare zabalarengatik, bai eta Katalunian dauden musikagile, musikari, abeslari eta musika talde kopuru ugaria dela eta.
Zinema
Aktore ezagunen zerrendan, Mary Santpere, José Sazatornil, Rosa Maria Sardà, Silvia Munt, Juanjo Puigcorbé, Josep Maria Pou, Assumpta Serna, Eduard Fernández, Ariadna Gil, Sergi López, Candela Peña, Neus Asensi, Daniel Brühl eta Ingrid Rubio ditugu, beste batzuen artean.
Bestela, Sitgeseko Zinemaldia eta Torellóko Mendi Zinemaldia aipatzekoak dira. Gaudí Sariak Katalunia mailan arlo honetan banatzen diren prestigiotsuenak dira.
Artea
Nazioartean ospe handiena duten kataluniar margolariak honako hauek dira: Salvador Dalí, Joan Miró eta Antoni Tàpies, guztiak XX. mendekoak. Pablo Picasso malagarra denboraldi batez Kataluniako margolaritza giroari estuki loturik egon zen, gaztaroan Bartzelonan bizi izan baitzen, bertan artista gisa hazi eta kubismo estilosna margotzen hasi zelarik. Arte Plastikoen munduan heuren aztarna laga duten beste kataluniar margolari batzuk Ramon Casas, Josep Maria Subirachs edota Marià Fortuny izan dira.
Kataluniako margolaritza museo garrantzitsuenak honako hauek dira: Dalí Antzoki-Museoa (Figueres udalerrian), el Museo Picasso de Barcelona, Antoni Tàpies Fundazioa, Joan Miró Fundazioa, Kataluniako Arte Museo Nazionala, Bartzelonako Arte Garaikideko Museoa, Bartzelonako Kultura Garaikidearen Zentrua eta CaixaForum Barcelona.
Ruffier-Dickson testa
Ruffier-Dickson testa esfortzu laburreko ariketetan erresistentzia aerobikoa eta berreskuratze kardiakoa neurtzeko erabiltzen da. Nolabait, norbanakoaren egoera fisikoa nolakoa den jakin dezakegu.
Testaren pausoak
Emaitzen irakurketa:
Kataluniako Autonomia Erkidegoa
Arkitektura
Arkitekturari dagokionez, Katalunian Europan nagusi ziren hainbat arkitektur estilo garatu eta herrialde honetara moldatu izan dira., bertako eliza, monasterio eta katedraletan aztarna laga duelarik, bai erromaniko estiloko eraikinak (adibide onenak Gòtia eta Hispaniar Markako lurraldekoak) eta gotiko estiloko eraikinak dira (adibide onenak Katalunia Berriko hirietan topa daitezke). XIX. mendean modernismoak kataluniar arte nazionala bereganatu zuen, bereziki apaindura arteari zegokionez. Kataluniako arkitektuek nazioarteko goraipamena jaso zuten, haien artean ospetsuenak honako hauek izan zirelarik: Antoni Gaudí, Lluís Domènech i Montaner eta Josep Puig i Cadafalch. Arrazionalismo arkitektonikoari dagokionez, Josep Lluís Sert, Torres Clavéo eta beste hainbat arkitekto nabarmendu ziren. Oraintxuki, beste askoren artean Josep Antoni Coderch eta Ricard Bofill hirigileak nabarmen dira.
Kataluniar landa arkitektura herrikoiari edo landetxeei dagokionez, kataluniar eraikin nabarmen edo ezagunena masia da (Euskal Herriko baserrien nolabaiteko parekidea). Masiak kataluniako landa eremuetan non nahi topa litezke, nekazari edo artzainen esparru sakabanatuko eraikin tipikoa eta herriguneetatik aldenduta.
Gizateriaren Ondarea
Katalunia UNESCO erakundearen Gizateriaren Ondarea diren monumentu eta eraikin ugariren kokalekua da. Zerrenda horretara gehitu zen lehenbiziko eraikinak 1984an Antoni Gaudíren arkitektur lan modernistak izan ziren, denak izendapen berdineko multzoan bateratu zirelarik. Arkitektur lan hauek honako hauek dira: Güell parkea, Güell jauregia, Milà Etxea, Familia Santuaren tenplua, Vicens Etxea, Batlló Etxea eta Güell kolonia dira. 1991an zerrenda honi Pobleteko monasterioa gehitu zitzaion, bertan Aragoiko Koroaren errege ugariren hilobiak daudelarik. Zazpi urte geroago, Iberiar penintsulako Mediterraneoko arkuko labar-pinturaren izendapenean Meditearraneoko kostaldean zehar hedatzen diren labar-pinturako kokaleku gehitu ziren, tartean Katalunian kokatutakoak. 2007an Lluís Domènech arkitektoak eraikitako Kataluniar Musikaren Jauregia eta Sant Pau Ospitalea eraikin modernistak multzo berdinean bateratu eta zerrendari gehitu zitzaizkion. 2000an zerrendari bi multzo beri gehitu zitzaizkion: La Vall de Boíko eliza erromanikoak eta Tarracoko Arkeologia Multzoa. 2005an azken gehikuntza egin zen, Patum de Berga ospakizuna, Gizateriaren Ahozko eta Materiagabe Ondarea izendatu zelarik.
Zientzia eta tekonologia
Zientzia eta teknologia ikerketa luzaroan Kataluniako industria eta ekonomiaren oinarrietako bat izan da. Kataluniako zientzialari garrantzitsuenetako batzuk honak hauek dira: Narcís Monturiol, Josep Comas i Solà astronomoa, Eduard Fontserè klimatologoa eta Joan Oró biokimikaria. Ekonomia alorrean Andreu Mas-Colell ekonomilaria nabarmentzen da. Bestalde, Eduard Punset abokatu, ekonomilari eta zientzialariak telebistan, irratian nahiz aldizkarietan zientziaren hedapenaren alde burututako lana ere goraipagarria da.
Gaur egun, kataluniar gobernuak nahiz kataluniar enpresa pribatuek zientzia eta teknologia ikerketak bultzatu asmoz inbertsio ekonomiko handiak gauzatzen ari dira, ez bakarrik unibertsitateetan baita ikerketa erakunde pribatuetan ere. Betebehar honetan Kataluniako Zientzia Ikerketen Goi Kontzeilua nabarmentzen da («Consell Superior d'Investigacions Científiques de Catalunya»).
Zentzu honetan, eraiki berria den Bartzelonako Biomedikuntza Ikerketaren Parkea nabarmentzen da, biomedikuntza arloan Europa osoko garrantzitsuena dena, bai eta Bartzelonako 22@ auzoaren proiektua, honetan europar teknologia arloko enpresa aurreratu eta gorenen instalakuntza bultzarazi nahi da. Cerdanyola del Vallès udalerrian ere Sinkrotron bat martxan jarri nahi zen. Terrassa udalerrian Kataluniako Zientzia eta Teknikaren Museoa dago eta Bartzelona hiriburuan CosmoCaixa Barcelona museoa, antzina Zientziaren Museoa deitzen zena.
Gastronomia
Kataluniako gastronomiak usadio handia du. Jada XV. mendeko agirietan berau osatzen duten plateretako batzuk deskribatzen dira. Itsasoa, mendia nahiz baratzako produktu ugariz osatua dago. Kataluniar sukaldaritza arrain gisatuz eginiriko plater asko ditu, esate baterako, suquet edota sarsuela de peix, escudella (eltzekoa), calçotada eta salvitxada. Katalunian usadio handiko jakia Pa amb tomàquet delakoa da, hots, haragiz nahiz hestebeteez osatutako plateren lagungarria den ogi eta tomatezko ogitartekoa. Kataluniar sukaldaritzako saltsa nabarmenenak Alioli eta romesco saltsak dira.
Osona eskualden egiten diren hestebete moten ugaritasuna azpimarragarria da, bereziki Viceko fueta. Katalunian nahiz Kataluniatik kanpo oso ezagunak diren butifarrak hainbat osagaiez eginak daude.
Gozogintzari dagokionez, honako hauek nabarmentzen dira: kataluniar krema, Coca de Sant Joan opila, bereziki azaroan egin eta jaten diren panellets opilak, Menjar blanc delakoa, etab.
Katalunia ardo ekoiztaile garrantzitsua izateagatik ere nabarmentzen da. Penedés, Alella, Priorat eta Segre eskualdeak ardo mota ugariren ekoizpen-lekuak dira. Kataluniako ardo ezagun eta esportatuena Penedés eskualdeko cava da, cava ekoizle nagusiak Freixenet eta Codorníu enpresa familiarrak direlarik. Bestalde, Kataluniako beste edari alkoholdun eta ez hain ezaguna Ratafia da.
Katalunian Espainiako autonomia erkidego eta eskualde guztietako sukaldaritzak eskeintzen dituen jatetxea daudela adierazgarria da, bai eta nazioarteko sukaldaritza ere. Katalunian jatetxe kopuru eta sukaldaritza aniztasun gehien dituen hiria Bartzelona den arren, jatetxe prestigiotsu eta «Michelin izar» gehien dituzten jatetxeak hiriburutik kanpo daude: Ferran Adrià sukaldariaren El Bulli jatetxea (Roses, Gironako probintzia), Carme Ruscalleda sukaldariaren Sant Pau jatetxea (Sant Pol de Mar, Bartzelonako probintzia eta Santi Santamaria sukaldaria zenaren Can Fabes jatetxea (Sant Celoni, Bartzelonako probintzia). Beste kataluniar sukaldari nabarmen bat Sergi Arola da.
Kirola
Katalunia kirol usadio handia duen herrialdea da, bereziki XIX. mendearen amaieraldetik hasita, data honetan kirol arlo askotako kataluniar talde eta elkarte handiak sortu baitziren. Kirolik sustraituenak futbola, saskibaloia, tenisa, hockey dira. Katalunian eskiarekiko dagoen zaletasuna ere azpimarragarria da, Kataluniar Pirinioetan eski-estazio ugari daudelarik.
Kataluniako futbol selekzio bat badago, baina Euskal Herriko futbol selekzioaren antzera oraingoz ez du ofizialtasunak lortu ahal izan.
Kataluniako gaur egungo saskibaloi talde garrantzitsuenak honako hauek dira: FC Barcelona, Club Joventut de Badalona, Basquet Manresa eta Girona Bàsquet.
Kataluniak nazioarteko kirol txapelketa eta lehiaketa ugari antolatu izan ditu: 1992ko Udako Olinpiar Jokoak Bartzelona hirian ospatu ziren, 1955an Mediterraneoko Jokoen egoitza izan zen, Munduko Atletismo Txapelketa, EuroBasket eta Munduko Igeriketa Txapelketaren egoitza izana da, gainera Bartzelona hiria Espainian ospatutako 1982ko Munduko Futbol Txapelketako egoitzetako bat ere izan zen. 1 Formula eta MotoGPko Espainiako Sari Nagusia Montmeló udalerrian dagoen Circuit de Catalunyan ospatu ohi dira, bai eta Kataluniako Rallya ere (Costa Brava Rallya).
Kataluniako hamabi kirol federazio nazioarteko kirol federazioen onarpena dute eta ofizialak dira. Kataluniar federazio hauek hamalau kirol disziplinetan heuren selekzioak dituzte, haietako bat bera ere ez da olinpiarra, baina nazioarteko txapelketetan Katalunia ordezkatuz modu ofizialean lehiatzen dira. Hamalau katalunia selekzio ofizial horiek honako kirol hauetakoak dira: areto-futbola, corfbola, pitch & putt, australiar futbola, kulturismoa, taekwondoa, twirling, kickboxing, karatea, icestock, raquetball, mendi lasterketa, mendiko eskia eta eskalada.
Hedabideak
Katalunia Espainiar Estatuan hedabide gehien dituen autonomia erkidegoa da, bai ikusentzunezkoa zein idatzizkoak. Katalan nahiz gaztelaniaz hedabide ugari daude, baita elebidunak ere.
Telebista
Televisió de Catalunya, Kataluniako Autonomia Erkidegoko telebista publikoa eta Kataluniako telebista talde garrantzitsuena da. Emankizun guztiak katalanez ematen ditu, eta sei kate ditu: TV3, El 33 (lehen Canal 33 deitua), 3/24 (24 orduko albiste katea), Esport3 (kirol katea) eta Canal Super3/3XL (haur eta gazteentzako kateak). TV3 kateak espainiar estatuko katalanezko telebista-kateekin lehiatzen da: bai Televisión Española telebista pubikoa (katalanezko saioak Sant Cugat del Vallès udalerriko estudioetan ekoizten dituelarik), nahiz telebista pribatuekin: Tele 5, Antena 3, Cuatro eta La Sexta. Telebista pribatu horietako azkenak Bartzelonan du egoitza nagusia; beste hirurek, berriz, egoitza nagusiak Madrilen dituzte, eta lurralde ordezkaritzak dituzte Katalunian, katalanezko saioak bertatik aireratzeko.
Ikuslego kopuru apalagoa duten beste kataluniar telebista-kate batzuk honako hauek dira: 8tv (katalanez aireratzen den Grupo Godó taldearen katea), Canal Català de Televisió eta Barça TV. Bestalde, eskualde, hiri nahiz tokiko katalan eta gaztelaniazko telebista-kate ugari daude; guzti horien adibide nabarmenena hiriburuan ikus daitekeen Barcelona Televisió katea da (katalanez dihardu).
Prentsa
Kataluniako egunkari eta aldizkari argitaratzaile-talde nagusiak Grupo Godó eta Grupo Zeta dira. Talde horietako bakoitza albiste orokorrak, kirol albisteak, nahiz gai orokorretako albisteak dakartzaten egunkari eta aldizkari ugariren jabe da.
Katalunian bi egunkari nagusiak El Periódico de Catalunya (Grupo Zetaren jabetzakoa, katalan eta gaztelaniazko argitalpen banakin) eta La Vanguardia (Grupo Godó taldearen jabetzakoa eta gaztelaniaz osoki argitaratua) dira. Bi egunkari horiek dute Katalunian irakurle kopuru eta hedapen handiena. Bestalde, katalan hiztunen artean ongi sustraitua daude El Punt Avui eta Ara egunkariak. Bartzelona, Tarragona, Girona eta Lleidako probintzietan katalanezko tokian tokiko egunkari ugari ere badaude, garrantzitsuenak honako hauek dira: El 9 Nou, El Punt, Diari Segre, Regió 7, Diari de Girona eta Diari de Tarragona.
Kirol albisteei dagokienez, Kataluniako bi egunkari garrantzitsuenak Sport (Grupo Zeta) eta El Mundo Deportivo (Grupo Godó) dira, biak ere Bartzelona hiriburuan argitaratuak, osoki gaztelaniaz. Aldiz, katalanez El 9 Esportiu egunkaria nabarmentzen da.
Kataluniako egunkari edo hedabide digitalen artean garrantzitsuena VilaWeb da.
Irratia
Katalunian entzule gehien dituen irrati-katea Catalunya Ràdio, Corporació Catalana de Mitjans Audiovisuals erakundearen jabetzako irrati-katea. Hedabideen Ikerketa Orokorraren azken txostenaren arabera 570.000 entzule inguru zituen, honek entzule kopuruari dagokionez, Espainiar Estatuko bosgarren irrati-katea bilakatzen duen, nahiz eta Kataluniako lurraldean eta katalanez bakarrik aireratzen den. Erakunde honek 24 orduz albisteak ematen dituen beste irrati-kate bat ere badu, Catalunya Informació delakoa.
Kataluniak hirugarren sektoreko irrati-kateak ere baditu (irabazi-asmorik gabekoak), heuren burua kudeatzen duten Radio Pica55 eta Radio Bronka irrati-kateak ezagunenak direlarik.
Hedabide eta ekoiztetxe taldeak
Katalunia hedabide talde indartsuen egoitza edo kokalekua da, ikusentzunezko arloan nahiz prentsa arloan, liburuen eta aldizkarien argitaratzean, eta zinemagintzan dagokionez ere bai. Azpimagarrienak Grupo Godó, Grupo Planeta eta Grupo Zeta dira. Ikusentzunezko arloari dagokionez, Gestmusic, El Terrat eta Mediapro ekoiztetxeak nabarmentzen dira. Corporació Catalana de Mitjans Audiovisuals enpresa publikoa ere nabarmentzekoa da, hedabide askoren jabetza izateaz gain, Televisión de Cataluña telebista-katea eta Catalunya Ràdio irrati-katearen jabea baita.
Euskal diaspora Katalunian
Hiri horretako Ciutat Vella barrutian dago Bartzelonako Euskal Etxea, Bartzelona hiriko nahiz Kataluniako euskal diasporaren topaleku.
Bartzelonako Euskal Etxea 1979. urtean jaio zen, bertako euskaldun eta katalanak elkartzeko leku bat sortzeko nahiarekin. Orduz geroztik Katalunian euskal kultura hedatuz lanean aritu da, horretarako ekintza-sorta ederra eskainiz: kontzertuak, antzerkia, euskara ikastaroak, liburu-aurkezpenak, hitzaldiak, euskal tradizioko jai nagusien ospakizunak (San Sebastian Eguna, Santa Ageda Eguna, Santo Tomas Eguna…), euskal musikaren instrumentu tradizionalen tailerrak, euskal dantzak…
Gainera euskaldunak eta katalanak elkarrekin topatzeko lekua ere bada, hain zuzen ere jatetxearen atzean dagoen txokoari esker. Bertan zer edo zer edan ahal duzu prezio herrikoietan, Euskal Herriko egunkari eta aldizkariak irakurri, ETB Sat bitartez futbol eta pilota partiduak ikusi ahalko daitezke eta honetaz gain formatu txikiko ekitaldi kulturalez ere gozatu ahal daiteke (kontzertuak, antzerkia, hitzaldiak…)
Paula Abdul
Paula Julie Abdul (San Fernando, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 1962ko ekainaren 19a) estatubatuar abeslari, aktore eta koreografoa da.
Čičarovce
Čičarovce Eslovakiako udalerri bat da, Michalovceko barrutian kokatuta. 26,63 km²ko azalera du eta 904 biztanle 2017ko datuen arabera.
Sinai
Sinai —Sinai penintsula bezala ere ezaguna— (arabieraz شبه جزيرة سيناء; hebreeraz סיני ) Ekialde Hurbileko penintsula da. Iparraldean Mediterraneo itsasoa; mendebaldean Suezeko istmoa (Afrikako muga eta gaur egun Suezeko kanalaren kokalekua); ekialdean Egipto eta Israel arteko muga eta Negev basamortua; ipar-ekialdean Gaza eta hegoaldean Itsaso Gorria. Itsasoan golko bi sortzen ditu: mendebaldean Suezekoa eta ekaliadean Aqabakoa.
Polotikoki penintsula Egiptokoa da, eta alde bitan zatitzen da: Iparraldeko Sinai (Shamal Sina' ) eta Hegoaldeko Sinai (Yanub Sina' ). Sinaik 58.842 km²-ko azalera du, eta 379.000 biztanle, gehienak beduinoak. Hiri nagusiak Taba eta Sharm el-Sheij dira.
Bebop
Bebop jazzaren azpigenero bat da. Bere ezaugarri nagusiak tempo azkarrak izatea eta doinuan baino egitura harmonikoan oinarrituagoa egotean dautza.
Sermersheim
Sermersheim Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Bebop
1940ko hamarkadaren hasiera eta erdialdean AEBetan garatu zen, eta bere sortzaileen artean Thelonious Monk, Charlie Parker, Max Roach eta Dizzy Gillespie musikariak zeuden. Ondoren, hard bop estiloa bebop, blues eta gospel generoen arteko nahasketatik sortu zen. Kronologikoki swing estiloaren ondoren eta cool jazzaren aurretik kokatu zen.
1982ko Eurovision Abesti Lehiaketa
1982ko Eurovision Abesti Lehiaketa urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 27. edizioa izan zen. Harrogateko Harrogate International Centre erakustazokan ospatu zen, Erresuma Batuan, apirilaren 24an. Aurkezlea Jan Leeming izan zen.
Sermersheim
Biztanleria
2007an Sermersheim udalerrian erroldatutako biztanleak 800 ziren. Familiak 297 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 44 bakarrik bizi ziren emakumeak), 80 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 121 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
1982ko Eurovision Abesti Lehiaketa
Garailea Alemaniako Nicole izan zen, "Ein bißchen Frieden" kantuarekin. Alemaniaren (orduan berez Mendebaldeko Alemania zen partaide) lehen garaipena izan zen.
Hemezortzi herrialdek hartu zuten parte, aurreko urtean baina bi gutxiagok. Frantziako TF1 kateak lehiaketa uztea erabaki zuen, ekitaldiaren "talentu eta kalitate falta" arrazoituz, eta hurrengo edizioan hasita Antenne 2-k hartuko zuen Frantziaren partaidetzaren ardura. Grezia Themis Adamantidisen "Sarantapente Kopelies" abestiak ordezkatu behar zuen, baina bertan behera utzi zuten partaidetza aste batzuk lehenago.
Sermersheim
Etxebizitza
2007an 334 etxebizitza zeuden, 304 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 27 hutsik zeuden. 319 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 304 etxebizitza nagusietatik 258 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 34 etxek hiru zituzten, 66 etxek lau zituzten eta 195 etxek bost zituzten. 273 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 118 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 156 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 540 ziren, horien artean 417 aktiboak ziren eta 123 inaktiboak ziren. 417 pertsona aktiboetatik 402 lanean zeuden (218 gizon eta 184 emakume) eta 15 langabezian zeuden (5 gizon eta 10 emakume). 123 pertsona inaktiboetatik 52 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sermersheim udalerrian 305 unitate fiskal zeuden, 809 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.899 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 9 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina eta 3 jatetxeak.
Flores do Piauí
Flores do Piauí Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Paracitellus eminens
Paracitellus eminens Paracitellus generoko animalia da. Karraskarien barruko Aplodontiidae familian sailkatuta dago.
Sermersheim
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Sermersheim udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 559 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kamtxatka
Kamtxatka edo Kamtxatka penintsula (errusieraz: полуо́стров Камча́тка) Errusiako ekialdeko muturreko penintsula da. 1.250 km luze eta 480 km zabal ca eta 370.000 km²-ko azalera du. Iparraldeko Ozeano Barean dago, Bering (ekialdean) eta Okhotskeko (mendebaldean) itsasoen artean.
Penintsula sumendiz beteta dago, 160 inguru, horietatik 29 aktiboak. Altuena Kliutxevskaia da (4.750 m). Ibai luzeena Kamtxatka da (758 km).
Hiri nagusia Petropavlovsk-Kamtxatski da, hegoaldean, 2001ean 192.500 biztanle zituena. Beste hiri nagusiak Vilyuchinsk (29.400 biztanle 2002an) eta Klyuchi (11.300 biztanle 1992an) dira. Eskualdeak guztira 378.300 biztanle ditu (2001ean). Klima oso hotza da.
Administratiboki, penintsula Kamtxatka kraiaren (errusieraz: Камча́тский край) barnean dago. Biztanle gehienak errusiarrak badira ere, 13.000 koriak daude.
1740ko udaberrian Vitus Bering esploratzaile daniarrak Avatxako badian lehorreratu eta Petropavlovsk-Kamtxatski sortu zuen.
Bajacalifornia burragei
Bajacalifornia burragei Bajacalifornia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alepocephalidae familian.
Bilboko itsas probintzia
Bilboko itsas probintzia Bizkaiko kostaldea barne hartzen duen itsas probintzia eta kostalde eremua da, Euskal kostaldean. Espainiako Estatuaren kostaldea osatzen duten 30 itsas probintzietako bat. Ekialdean, Saturrarango lurmuturran hasi, 2º 24´W longitudean, eta mendebaldean Ontongo senaian amaitzen da, 3º 09´W longitudean. Ekialdean Donostiako itsas probintzia du, eta mendebaldean berriz Santanderreko itsas probintzia.
Elorriaga
Elorriaga leku ezberdinen izena izan daiteke: Euskal deitura ere bada Elorriaga, adibidez pertsona hauen abizena Wikipedia honetan:
Bilboko itsas probintzia
Itsas probintzia honetako kapitaingoa Bilbon dago. Bertako porturik garrantzitsuena Bilboko portua da.
Ekialdetik mendebaldera honako itsas barruti hauetan banaturik dago:
Aino
Aino (Claviceps) onddo askomizetoen genero baten izen arrunta da.
James Cain
James Mallahan Cain (Annapolis, Maryland, Ameriketako Estatu Batuak, 1892ko uztailaren 1a - 1977ko urriaren 27a) ingelesezko idazlea eta kazetaria izan zen. Eleberri beltzaren ordezkari gorenetarikoa izan zen, Raymond Chandler eta Dashiell Hammettekin batera.
Irlandar jatorrikoa, bere aita irakaslea eta bere ama opera kantaria izan ziren. Bere amarengandik jaso zuen Cainek bere musikazaletasuna.
1917an Ameriketako Estatu Batuetako Armadan sartu zen, Lehen Mundu Gerran Frantzian borrokatzeko. Han hasi zen idazten Armadaren aldizkari baterako. AEBetara itzultzean, kazetaritza lanarekin jarraitu zuen, fikziozko liburuak idazten hasi arte.
Bere idazlanen argudio nagusia zera da: gizon bat hondoratzen da emakume baten erruz eta kriminal eta emakumearen konplize bihurtzen da. Bere musikazaletasuna ere idazlan batzuetan nabarmentzen da.
Cainek bizitza osoa eman zuen idazten, baina arrakasta lehen urteetan bakarrik lortu zuen. 85 urterekin hil egin zen alkoholak jota.