cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Akelarre
Leize handiak alderik zabalenean 120 metroko zabalera du. "Infernuko" Errekak leizea erdi-erditik zeharkatzen du. Urteen joanean, leizea industen joan da erreka; dagoeneko hamabi metroko garaiera eman dio harpeari. Leize Handia hainbat tokitatik ikus daiteke, behetik edo goitik, eta goitik begiratzean koloredun argiek efektu bereziak sortzen dituzte harrietan. Leize Handiaren atarian, XVIII. mendeko kisu labeak ere hortxe dirau. Gose handiko garaietan, karea uzta gehiago ateratzeko oso erabilgarria izan zen herriko baserritarrentzat. Harpe hauetan aspaldiko hondakin arkeologikoak azaldu dira. Leize Handiaren barruan, beste bat zabaltzen da: Akelarre leizea. Izenaren jatorria kobazuloaren pare-parean dagoen zelaian dago, akerraren larrean, alegia. Hemen izan ohi ziren garai batean akelarreak; hor biltzen ziren sorginak. Errekaz aurreragoko arroila sakona "Sorginen lezea" deitzen dute.
Izena
Sorgin jai hauek ospatzen omen ziren zelaiaren izena, Akelarre da. Esanahia, Akerraren larrea da, ospakizun hauetan aker beltz bat gurtzen omen zelako, Satanen gurtzarekin lotua. Isilpeko salaketaren eta Inkisizioaren iritziz, bertan eta ondoko leizean egiten omen ziren akelarreak. Beste azalpen baten arabera, akelarre izena jatorrizko "alkelarre" hitzetik letorke, "alka" (Dactylis glomerata) belarraren tokiko izena delarik. Kasu honetan, lehendabiziko azalpena inkisizioaren manipulazio hutsa izango litzateke. Gainera, Akerbeltz euskal mitologian Mari jainkosarekin lotuta dago, ezaugarri amankomunak dituztelarik. Erromatar mitologian Aherbelts jainkoa gurtzen zuten.
Historia
Antropologiaren ikuspuntutik, akelarrea aurreko botere erlijiosoek onartzen ez zituzten garai bateko ospakizun paganoen arrastoa genuke.
Lehen akelarreak Grezia klasikoan egin zirela esaten den arren (emakumeak, biluzik eta mozkorturik, mendira igotzen ziren eta gizonetatik at festak ospatzen zituzten), identifikazio hau ez da zuzen, Dioniso jainkoaren gurtzaileak baitziren, ez sorginak.
Erdi Aroan hasten dira sorginen bilerei buruzko zurrumurruak indartzen, nahiz eta ziurrenik sendabelarren propietateak ezagutzen zituzten emakumeak izan soilik (konkretuki Belladonna delakoak paper garrantzitsua izan omen du akelarreen kondaira eta sinbologian). Aluzinogenoak ospakizunean zehar gogoa bahitzeko erabili ohi ziren. Erabilitako dosia heriotz dosira hurbiltzen zenez, erabili behar zuten aluzinogeno kantitatea kalkulatzea oso zaila zen eta horregatik hasi ziren aluzinogenoa ukendu moduan aluan ala ipurdiko zuloan igurtzen. Hau izan dezakegu sorginen festa sexualen eta ukendua prestatzeko laratzen mitoaren azalpena. Ukendua aluan pintzel txiki batez ean lezakete, hau genuke sorginak hanka artean erratzaren makila dutela margotzeko ohitura. Apo espezie batzuk gure azala ikutzen badute pozointsuak direnez eta azal aluzinogenoa dutenez, mito hau ere herri siniskerian azaltzen da. Gauza bera gerta liteke amanita muskaria gisako perretxiko pozointsuekin.
1610. urtean Logroñoko Espainiako Inkisizioaren epaitegiak prozesu luze bat hasi zen Nafarroako Zugarramurdi herrian. Zugarramurdiko sorginkeria prozesuaren ondorioz 12 pertsona erre zituzten eta beste 5 "irudian", tortura saioetan hil zituztelako. Prozesu honek famatu zuen Akelarre izena.
Larry Rivers
Larry Rivers (Jaiotza-izena: Yitzroch Loiza Grossberg ; New York, 1923ko abuztuaren 17a - 2002ko abuztuaren 14a). Estatu Batuetako pintorea izan zen. Espresionismo abstraktua eta Pop Art mugimenduari loturiko moldeak bateratu zituen bere lanetan.
Hans Hofmann pintorearekin egin zituen ikasketak, eta 1951. urtean eman zuen bere lehen lan handia, The Burial (Ehorzketa), Gustave Courbet pintore frantsesaren L´Enterrement à Ornans (1850, Ornanseko ehorzketa) lanean oinarrituriko koadroa. Aurrekoen pintura aztertzen jarraitu zuen eta Emmanuel Leutze Estatu Batuetako pintorearen obran oinarritu zen Washington Crossing the Delaware lana egiterakoan (1953, Whasington Delaware igarotzen). Kritika handiak jaso zituen Riversek bere joera eklektikoarengatik. Erretratu ugari egin zuen 1951-1957 urteetan, Double Portrait of Berdie ezagunena (1955, Berdieren erretratu bikoitza). Ikuspegien erabilera etena eta anitza, eta kolore finen erabilera dira Riversen lanen ezaugarri nagusiak. 1961etik aurrera hasi zen publizitateko irudiak erabiltzen, eta 1963an egin zien sarrera collage, eskultura eta eraikuntza moldeko elementuei. Joera horren erakusgarri dira The History of the Russian Revolution From Marx to Mayakovsky (1965, Errusiako iraultzaren historia Marxengandik Maiakovskiganaino) lanean eginiko 30 pinturak. 1968. urtean Rivers Afrikara bidaiatu zuen Africa and I dokumentala amaitzera. 1970eko hamarkadan Diana Molinari eta Michel Auderrekin bideo ugari egin zituen. Riversek bere heriotza arte (2002) jarraitu zuen lanean eta erakusketak egiten.
Akelarre
Akelarre tokiak
Akelarre izenekoak:
Akelarre tokiak:
Akelarrea ospatzen zuten beste zenbait toki
Akelarreren bezalako sinismenak Pirinio guztietan zehar zabaltzen dira, Euskal Herrian, Aragoain, Katalunian eta Okzitanian.
Artzainek transhumantziako ibilbidetan eramaten zituzten mendietatik lautadetara Akelarrearen inguruko sinesmen menditar hauek.
San Salbador eliza (Irurita)
San Salbador eliza Nafarroako Irurita herrian dagoen eliza bat da, Baztan udalerrian. Aurrez zegoen XV. mendeko eliza erautsi zen leku berberean eraiki zen. Gaur egungo elizaren erakintza lanak 1739an Peruko Erregeordea zen Agustin Gamio iruritarrak jaioterrira bidalitako dirutzei esker.
Pumita
Pumita edo apar harria arroka igneo piroklastiko besikular bat da. Dentsitate txikia du eta kolore argia.
Ezaugarriak
Riolita, trakita edo fonolita eratzen duten magmek sor dezakete, magma felsikoek beraz. Kolore argia izaten du, zuria, horixka, grisa edo gorrixka. Pumita beira bat da, ez baitu kristalik.
Pumitaren porositatea %90a da. Poroak normalean hodi formakoak izaten dira, sumendiko tximiniatan luzatu egiten baita, baina batzutan burbuila esferikoak ere izaten ditu, erupzio garaian lurrin presio handiak jasaten dituenean.
Sorrera
Pumita material piroklastikoa airera jaurtitzen denean sortzen da, gas burbuila ugari izaten dituelako eta azkar solidifikatzen da. Pumita basaltikoa denean eskoria izena jasotzen du, baina hau dentsoagoa da.
Krakatoaren eztandaren ostean Ozeano Barean 25 metroko luzera zuten pumitak igerian egon ziren bi urtez eta batzuetan palmondoak eta belarrak jaio ziren. Pumitaren dentsitatea aldakorra da burbuilen artean dagoen materialaren arabera, baina gehienetan uretan flotatzen du. 1979, 1984 eta 2006an Tongan egon ziren ur-azpiko leherketetan pumitazko zati handiak sortu ziren, batzuk 30 kmko zabalera zutenak eta Fiji inguruan igerian egon zirenak.
Erabilerak
Urratzaile gisa erabiltzen da gorputz garbiketan, edo esfoliazio kosmetikoak sortzen dira eta ehungintzan ere erabiltzen da. Hauts eran hortz oretan edo xaboietan txertatzen da.
Erromatarrek eraikuntzarako ere erabiltzen zuten hormigoitan nahastuta, tenpluak eta akueduktoak egiteko.
Lorategietan lurzoruari gehitzen zaio landareentzako aireazio egokia lortzeko asmoz.
Villers-sur-Fère
Villers-sur-Fère Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 453 ziren. Familiak 160 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 181 etxebizitza zeuden, 159 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 179 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 159 etxebizitza nagusietatik 138 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 99 etxek bost zituzten. 122 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 58 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 90 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 307 ziren, horien artean 223 aktiboak ziren eta 84 inaktiboak ziren. 223 pertsona aktiboetatik 207 lanean zeuden (120 gizon eta 87 emakume) eta 16 langabezian zeuden (7 gizon eta 9 emakume). 84 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villers-sur-Fère udalerrian 163 unitate fiskal zeuden, 457 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.207 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 zurgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Villers-sur-Fère udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Okmulgee konderria (Oklahoma)
Okmulgee konderria (Okmulgee County) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Okmulgee da. 2010eko zentsuaren arabera 40,069 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Okmulgee konderriak 181,904 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,291 ura dira. Beste 180,612 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 22,03 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 40,069 pertsonetatik 27,096 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,293 dira. 3,459 beltzak edo afroamerikarrak. 6,358 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 126 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 22 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 3,002 pertsonek kokatzen zuten.
Rishi Sunak
Rishi Sunak ( ahoskatua; Southampton, Erresuma Batua, 1980ko maiatzaren 12a) politikari britainiarra da, 2022ko urriaren 24tik Alderdi Kontserbadoreko burua. 2020tik 2022ra, COVID-19 birusak eragindako pandemia garaian, Ogasuneko ministroa izan zen, eta 2019tik 2020ra Altxorreko idazkari nagusia izan zen. Gaztetik izan da Alderdi Kontserbadoreko kidea da, eta diputatua izan da Richmond (Yorkshire) eskualdeko ordezkari, 2015etik aurrera.
Southamptonen jaioa punjabiar jatorri indiarreko gurasoekin. Haiek Britainia Handira emigratu zuten Ekialdeko Afrikatik 1960ko hamarkadan. Gero filosofia, politika eta ekonomia (PPE) ikasi zituen Oxfordeko Lincoln Collegen, eta geroago Kaliforniako Stanford Unibertsitateko MBA bat lortu zuen Fulbright Scholar gisa. Stanforden ikasten ari zela, Akshata Murty ezagutu zuen (N. R. Narayana Murthyren alaba da, Infosys sortu zuen negozio gizon aberats indiarra) eta geroago harekin ezkondu. Sunak eta Murty Erresuma Batuko 222 pertsonarik aberatsenak omen dira: 2022tik aurrera 730.000.000 bat libera dutela kalkulatu da. Graduatu ondoren, Goldman Sachsentzat lan egin zuen, eta geroago bazkide gisan ibili Children's Investment Fund Management eta Theleme Partners taldeetan.
Sunak 2015eko hauteskunde orokorretan aukeratu zuten Komunen Ganberarako, Ipar Yorkshireko Richmond hirian, William Hague politikariaren ondorengo. Brexitaren alde agertu zen 2016ko erreferendumean. Theresa Mayren bigarren gobernuko Parlamentuko idazkariorde izendatu zuten Tokiko Gobernurako 2018ko birmoldaketan. Mayk dimisioa eman ondoren, Sunak Boris Johnsonen kanpaina babestu zuen. Johnson aukeratu eta lehen ministro izendatu ondoren, Johnsonek Sunak izendatu zuen Altxorreko idazkari nagusi. Sunakek Sajid Javid ordezkatu zuen Ogasuneko ministro gisa, azken horrek 2020ko otsaileko kabinetean dimisioa eman ondoren.
Ogasun ministro gisa, Gobernuak COVID-19aren pandemiari emandako finantza-erantzunean eta haren eragin ekonomikoan nabaria izan zen: besteak beste, Coronavirus Job Retention eta Eat Out to Help Out planetan parte hartu zuen. 2022ko uztailaren, 5ean Ogasun ministro kargua utzi zuen, Johnsonekin politika ekonomikoan zituen desadostasunak aipatuz bere dimisio gutunean. Javidek Osasun idazkari kargua uztearekin batera, Johnsonen dimisioa ekarri zuen gobernu krisi baten erdian dimisioa eman zuen.
2022ko urrian, Alderdi Kontserbadoreko buru izendatu zuten eta Erresuma Batuko historiako lehen ministrorik gazteena izateko aukera lortu zuen.
Nicasia Madariaga
Nicasia Madariaga Rementeria (Bilbo, Bizkaia, 1875eko azaroaren 2a - ibidem 1970eko uztailaren 12a) euskal margolaria izan zen; paisaiak eta erretratuak egin zituen.
Théziers
Théziers Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Nicasia Madariaga
Biografia
Madariagak Bilbon egin zituen ikasketak eta Antonio Lekuona margolari kostunbrista izan zuen irakasle. Basilio Camiruagarekin ezkondu zen eta denboraldiak igarotzen zituzten biek Mañarian (Bizkaia) zuten landetxean, Artisten Etxea zeritzon hartan. Bertan egiten zieten bisita Victoria Malinowska poloniarrak edo Aida Uribe guatemalarrak, biak margolariak, baita Sabino Arana Goiri, Pio Baroja, Ricardo Baroja eta Evaristo Bustinza idazleek ere.
Théziers
Biztanleria
2007an Théziers udalerrian erroldatutako biztanleak 1.018 ziren. Familiak 384 ziren, horien artean 92 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 100 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 136 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 56 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Nicasia Madariaga
Biografia
Madariagak Mañariako paisaiak pintatu zituen nagusiki eta lan haietariko batzuetan nabari da gerra aurreko Euskal Artisten Elkartearen eragina, esaterako, La Peña de Mugarra margoan. Berea oso estilo berezia zen - bizkorra eta ausarta – eta laster urrundu zen Kostunbrismotik eta lerratu Inpresionismora. Euskal Artisten Aretoan, Bilbon, eskaini zuen bere erakusketa bakarra. 1928an egin zuen ''La Panderetera de Mañaria margoa, lan ezaguna haren balio etnografikoa dela eta. Margoa Bilboko Udalari eman zion testamentu-betearazleak 1971n, artista hil ondoren. ''
Nicolas Alzola-Gerediaga "Bitaño" idazle eta margolariaren pintura irakaslea ere izan zen Nicasia. XX. mendearen hirugarren hamarkadan agertu zen landetxearen aurrean, Iturrieta marmol harrobian, brontzezko anforita hispano bisigodo bat bataioa emateko erabilia. Nicasia Madariaga egin zen haren jabe eta Bilboko Arkeologi museora eraman zuten, behin betiko, margolariak emanda.
Théziers
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 443 etxebizitza zeuden, 399 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 415 etxeak ziren eta 28 apartamentuak ziren. 399 etxebizitza nagusietatik 279 bere jabearen bizilekua ziren, 111 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 69 etxek hiru zituzten, 136 etxek lau zituzten eta 176 etxek bost zituzten. 293 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 155 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 209 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 688 ziren, horien artean 507 aktiboak ziren eta 181 inaktiboak ziren. 507 pertsona aktiboetatik 446 lanean zeuden (240 gizon eta 206 emakume) eta 61 langabezian zeuden (34 gizon eta 27 emakume). 181 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 68 ikasten zeuden eta 68 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Théziers udalerrian 398 unitate fiskal zeuden, 1.040 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.748 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 44 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 17 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 18 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 5 igeltseroak, 4 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak eta 1 eraikuntza enpresa.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Théziers udalerrian 53 nekazaritza-ustiategi zeuden, 864 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Atena Partenos
Atena Partenos (Παρθένος Ἀθηνᾶ, “Atenea birjina”) Atenaseko Partenoian Fidiasek eginiko Atena jainkosa greziarraren eskultura krisoelefantinoaren (marfil eta urrez egina) izena zen. Beste hanbat eskulturak jatorrizkoan izan zuten iturburu. Bere garaikoen artean eragin handia izna zuen eskulturak, estatua krisoelefantinoen tradizio bati hasiera emateraino, berriro ere, Fidias ikusiko dugularik Olinpiako Zeusen eskulturan bezala, eta baita beste hainbat eskultore K.a. V eta IV. mende etako tenpluetan.
Théziers
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Atena Partenos
Deskribapena
Pausanias antzinateko historialariak estatuaren ondorengo deskribapena egin zuen:"...estatua berez marfilez eta urrez egina dago. Kaskoaren erdian esfingearen antzeko figura bat dago...eta kasketaren alde banatan grifoak daude erliebean. ...Atenaren estatua zutikakoa da, hanketarainoko tunika batekin, eta bere bularraren gainean Medusaren burua marfilean zizelkaturik dago. Lau ukabileko Garaipen bat eusten du eta beste eskuan lantza bat; bere hanketan ezkutu bat du eta lantzatik gertu suge bat dago. Suge hau Eriktonio izan zitekeen. Oinarriaren gainean Pandoraren jaiotza dago erliebean."Atenea Partenos-en itxura orokorra, baina ez bere izaera eta kalitatea, txanponetako bere irudietan eta zizelkatutako bere ikusi daiteke bere kopia txikiagoetan, baita zinoparietan, eta grabatutako gemen gaineko irudikapenetan.
Atenaren burua apur bat aurrera inklinatua ageri da. Zutik dago, bere ezkerreko besoa ezkutu bertikalean kokatuz. Bere ezkerreko belauna pixka bat doblatua dago, bere pisua arinki eskuin hankarantz mugitua dago. Bere kitoia gerrian egokitua du bi sugeren bidez, hauen buztanak ezpatan nahasten direlarik. Ile-sortak jainkosaren petoaren gainean erortzen dira. Bere eskuineko eskuko Nikea hegoduna da:asko eztabaidatu da Fidiasen jatorrizkoan oinarriren bat ba ote zegoen, iritsi diren bertsioak kontraesankorrak izanik. Lantza baten kokapena, batzuetan aipatu gabea, ez da guztiz zehaztu Atenaren eskuineko besoan zegoen edo Egida ren sugeetako batek sostengatzen ote zuen, N. Leipenek errestauratu moduan, Aspasios-en gema jarraituz.
Eskultura egurrezko nukleo baten gainean eraikia izan zen, moldeaturiko brontzezko plakekin estalkiz eta urrezko lamina desmuntagarriekin gaineztatuz, aurpegiaren marfilezko gainazalean eta jainkosaren besoetan izan ezik. Urreak 44 talentu pisatzen zituen, 1140kg-ren baliokidea: Atena Partenos Atenasko altxorraren zati garrantzitsu bat suposatzen zuen.
Kostua 700 talentu inguru behar zuen izan,, 230 tirremeko flota baten antzerakoa.
Fidiasen jatorrizko lana 26 besoko altuera zuen (12 metro inguru, oinarria kontuan izanik, hau 1,50 m altuerakoa).
Kontatzen denez K.a. 296an Lakares atenastar tiranoak urrezko laminak kendu zituen estatuatik.
Nashvilleko erreplika
Atena Partenos-en bertsio moderno hau garrantzitsua da bere tamainari dagokionez eta Fidiasen lana berregiteko izan zen arduragatik. Estatuak errealismo kutsi handiagoa ematen dio Partenoiaren erreplika den eraikinaren areto nagusiari (naosa), izan ere, hau gela huts bat zen estatuaren inaugurazioaren aurretik. Atena Partenosen erreprodukzio honek antzinako Atenasko gurtza gune batean dauden inpresioa ematen laguntzen du.
Atena Partenosen estatua zementu, igeltsu eta beira zuntzezko nahasketa batez egina dago. Atenaren burua aluminiozko armazoi baten gainena eraikia izan zen, eta zatirik baxuena altzairuzkoa da. 25 cm-ko H perfilezko lau habe Partenoiko lurrean zehar zabaltzen den hormigoizko egitura batean eusten dira zimenduetaraino, estatuaren pisua eutsi ahal izateko. LeQuirek egin zituen igeltsuzko estatuan jarri ahal izateko 180 panelak, pertsona bakar batek zutitu eta altzairuzko armazoiean ezartzeko moduan.
Urreztadura eta margoa
LeQuire eta bere taldeak Partenoiaren ikerketa lan sakona egin zuten estatua Fidiasenaren ahalik eta antzekoen izan zedin. Horregatik estatua hau hamabi urtez Nashvilleko Partenoian lau eta zuri mantendu zen. 2002 an bolondres talde batek Atenaren estatua urreztatu zuen Lou Reed maisuaren begiradapea, lau hilabete iraun zue prozedura.
Jatorrizko estatuaren urrezko plakek 1.140kg inguru pisatzen zituzten eta 1,5mm-tik 3-mm-rako zabalera zuten. Nashvilleko Atena Partenosen 23,75 kilate urre-xaflek 4 kg pisatzen dituzte eta zetazko papera baina hiru aldiz finagoa dira. Erreplika modernoa urreztatzeko nabarmenkeriak antzinako atenastarrek egin zuten urreztatze oparoarekin (680kg-ko pisua zuen) kontrastatzen du. Izatez jatorrizko Atenaren desagerpenaren arrazoietako bat urrea lapurtzeko arpilatua izatea da.
Urreztatzeaz gain, proiektuan aurpegiko zehaztasunak, jantzia eta ezkutua margoketa sartzen ziren, azken hau LeQuirek berak egin zuelarik.
Notropis bairdi
Notropis bairdi Notropis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Saint-Georges-sur-Baulche
Saint-Georges-sur-Baulche Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Georges-sur-Baulche udalerrian erroldatutako biztanleak 3.261 ziren. Familiak 1.424 ziren, horien artean 368 pertsona bakarrekoak ziren (108 bakarrik bizi ziren gizonak eta 260 bakarrik bizi ziren emakumeak), 624 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 360 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 72 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.506 etxebizitza zeuden, 1.429 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 62 hutsik zeuden. 1.254 etxeak ziren eta 248 apartamentuak ziren. 1.429 etxebizitza nagusietatik 1.094 bere jabearen bizilekua ziren, 299 alokairuan okupaturik zeuden eta 36 doan lagata zeuden; 40 etxek gela bat zuten, 81 etxek bi zituzten, 203 etxek hiru zituzten, 384 etxek lau zituzten eta 721 etxek bost zituzten. 1.241 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 651 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 681 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.807 ziren, horien artean 1.231 aktiboak ziren eta 576 inaktiboak ziren. 1.231 pertsona aktiboetatik 1.127 lanean zeuden (580 gizon eta 547 emakume) eta 104 langabezian zeuden (48 gizon eta 56 emakume). 576 pertsona inaktiboetatik 322 erretiraturik zeuden, 149 ikasten zeuden eta 105 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Georges-sur-Baulche udalerrian 1.504 unitate fiskal zeuden, 3.406 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.627 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 135 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 28 eraikuntza enpresak ziren, 22 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 10 finantziazio enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 18 zerbitzu enpresak ziren, 22 administrazio publikoko enpresak ziren eta 13 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 47 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 banku bulegoak, 1 funeraria, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 4 zurginak, 6 iturginak, 5 argiketariak, 4 eraikuntza enpresak, 5 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 1 jatetxe, 3 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 altzari denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Saint-Georges-sur-Baulche udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 275 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bahamak
Bahamak, izen ofiziala Bahametako Commonwealth (Commonwealth of The Bahamas), Karibeko uhartedi-estatu burujabea da, Commonwealtheko kidea, Antilla Handien iparraldean dagoena. 700 uharte inguruk osatzen dute, baina gehienetan ez dago biztanlerik. 13.878 kilometro koadroko eremua du, eta 2016an 391.232 biztanle zituen. Hiriburua eta hiri handiena Nassau da.
Tilques
Tilques Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Bahamak
Geografia
Bahamak Ozeano Atlantikoan daude, Kuba eta Hispaniolaren iparraldean, Turk eta Caico uharteen ipar-mendebaldean, AEBetako Florida estatuaren hego-ekialdean, eta Florida Keysen ekialdean. 700 bat uhartek osatzen badute ere, berrogeitan bakarrik bizi da jendea. North Andros, Great Inagua, South Andros, Great Abaco eta Bahama Handia dira uharterik handienak. Nassau, hiriburua, New Providencen dago. Uharte guztiak oso lauak dira eta estatuko punturik altuena Cat uhartean dagoen Mount Alvernia da, 63 metro eskasekin.
Tilques
Biztanleria
2007an Tilques udalerrian erroldatutako biztanleak 1.052 ziren. Familiak 393 ziren, horien artean 78 pertsona bakarrekoak ziren (39 bakarrik bizi ziren gizonak eta 39 bakarrik bizi ziren emakumeak), 117 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 171 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 27 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ettendorf
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 297 etxebizitza zeuden, 283 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 282 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 283 etxebizitza nagusietatik 245 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 10 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 229 etxek bost zituzten. 262 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 92 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 167 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 537 ziren, horien artean 411 aktiboak ziren eta 126 inaktiboak ziren. 411 pertsona aktiboetatik 386 lanean zeuden (214 gizon eta 172 emakume) eta 25 langabezian zeuden (9 gizon eta 16 emakume). 126 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 53 ikasten zeuden eta 39 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ettendorf udalerrian 285 unitate fiskal zeuden, 815,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.041 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Tilques
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Piacé
Piacé Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Tilques
Etxebizitza
2007an 474 etxebizitza zeuden, 401 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 53 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 460 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 401 etxebizitza nagusietatik 321 bere jabearen bizilekua ziren, 73 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 39 etxek hiru zituzten, 73 etxek lau zituzten eta 268 etxek bost zituzten. 352 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 170 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 202 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ettendorf
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
Iruñerriko Ibarrak
Ibarrak Nafarroa Garaiko azpieskualde bat da, Iruñerria eskualdean barruan, Euskal Herrian kokatuta. Iruñerriko landa eremua da, tradizioz ibarretan antolatzen dena, Metropolialdean ez bezala, bertan ohiko antolaketa zendeetan egiten baita. Dena den, egia da Itza Zendea azpieskualdekoa dela eta Eguesibar, Aranguren eta Elortzibar ibarrak Metropolialdean sartuta daudela, baina aldaketa horiek irizpide demografiko eta praktikoen ondorio dira batez ere.
Bahamak
Geografia
Uharterik handienak hauek dira:
Tilques
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Piacé
Biztanleria
2007an Piacé udalerrian erroldatutako biztanleak 361 ziren. Familiak 142 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 49 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 57 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Ettendorf
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Tilques
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 712 ziren, horien artean 514 aktiboak ziren eta 198 inaktiboak ziren. 514 pertsona aktiboetatik 457 lanean zeuden (244 gizon eta 213 emakume) eta 57 langabezian zeuden (20 gizon eta 37 emakume). 198 pertsona inaktiboetatik 80 erretiraturik zeuden, 61 ikasten zeuden eta 57 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Tilques udalerrian 415 unitate fiskal zeuden, 1.126,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.874 euro zen.
Iruñerriko Ibarrak
20 udalerrik osatzen dute, eta biztanle eta 688,06 kilometro koadroko azalera zituen; horrek 19,53 biztanle kilometro koadroko biztanleria-dentsitatea sortzen zuen. Arga ibaia Beraskoainen dagoen itsas mailaren gaineko 360 metrotik Okoro mendiaren 1259 metrora arteko altuera du.
Tilques
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 36 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 11 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Piacé
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ettendorf
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tilques
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 zurgina, 1 iturgina, 3 ile apaindegiak eta 2 jatetxeak.
Piacé
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Iruñerriko Ibarrak
Eskualdeburua Zubiri kontzejua da, Esteribar udalerrian.
Tilques
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 elektrotresna denda zen eta 1 lore-denda zen.
Piacé
Etxebizitza
2007an 170 etxebizitza zeuden, 141 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 164 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 141 etxebizitza nagusietatik 109 bere jabearen bizilekua ziren eta 33 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 9 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 99 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 64 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 61 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Tilques
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Tilques udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 805 hektarea erabiltzen.
Bahamak
Historia
Europarrak iritsi aurretik, lukaio herria bizi zen Bahametan. Karibeko beste etnia batzuk bezala, tainoak adibidez, arawak hizkuntza taldekoak ziren Hego Amerikako kontinentetik uhartez uharte hedatuak Bahametaraino (arawaken zabalkundearen puntu iparraldekoena).
Kalkuluen arabera, lukaioak Bahametan bizi izan ziren IV. eta XVIII. mendeen artean. Espainiarrak uharteetara iritsi zirenean (eta aipatzekoa da Kristobal Kolon bertan lehorreratu zela lehenbizi, 1492an, Guanahani uharte bahamarrean), 40.000 biztanle inguru zeuden; XVI. mendearen hasierarako, komunitate independente gisa funtzionatzeari utzi zioten, eta XVIII. mendearen amaieran, britainiar koroaren pean, kultura horretako inor ez zegoen.
XV-XVIII. mende bitartean, uhartedia Espainaren mende egon zen. 1784an britainiar kolonia bilakatu zen. Bigarren Mundu Gerran, Windsorko dukea izendatu zuten Bahametako gobernadore nagusi.
1973az geroztik estatu burujabe eta Commonwealtheko kide dira Bahamak. 1977tik aurrera, Lynden O. Pilding liberalak izan zuen aginpidea uhartedian 1980ko hamarkada bitartean, baina harrezkero, langabezia handia eta gobernuaren ustelkeriaren kontrako salaketak zirela-eta oposizioa indartu egin zen. Azkenik, 1992ko legebiltzarrerako hauteskundeetan Nazio Askapenerako Mugimenduak lortu zuen garaipena, eta Hubert Ingraham izendatu zuten lehen ministro. 1990eko hamarkadan, atzeraldi ekonomikoak arazoak sortu zituen egoera politikoan ere, turismoan kalteak izan baitziren. Estatu Batuetako senatuak, bestalde, narkotrafikoaren kontrako borrokan laguntzarik ematen ez zuelako eta dirua zuritzeko aukera ematen zuelako salatu zuen Bahametako gobernua.
Politika
Bahametako Commonwealtha monarkia burujabea da. Britainia Handiko monarka da estatuburua, eta Bahametako gobernadore nagusia da haren ordezkaria. Botere betearazlea lehen ministroaren eta gobernuaren esku dago, eta botere legegilearen ardura duen bi ganberako legebiltzarraren (Senatua eta Nazio Biltzarra) konfiantza behar du.
Banaketa administratiboa
Bahamak 33 barrutitan banaturik daude.
Banaketa etnikoa
%90,6 beltzak dira, %4,7 zuriak, eta %2,1 mulatoak (2010eko datuak).
Erlijioa
2010eko datuen arabera, %80 protestanteak dira, %14,5 katolikoak, eta %3,1 erlijiorik gabeak.
Ekonomia
Bahametako ekonomiaren oinarria turismoa da. Estatuko diru sarreren %60 hartzen du turismoak, eta langileen erdiak. 2012an 5,8 milioi bisitari hartu zituen, Estatu Batuetakoak gehienak. Dena dela, azpimarratzekoa da finantzagune gisa Bahamek hartu duten garrantzia. Izan ere, bertako bankuek banku sekretua eta zerga abantaila handiak eskaintzen dizkiete bezeroei. Nekazaritza bigarren mailako jarduera da. Gehien lantzen diren gaiak azukre kanabera, anana, bananak eta sisala dira. Arrantzak garrantzi handia du, batez ere oskoldunenak; hori da gehien esportatzen den gaia. Industriari dagokionez, nekazaritzako gaien eraldaketa, kontserba lantegiak, azukre findegiak eta ron destilategiak dira aipagarriak. Kanpo merkataritzan galera handiak dituzte Bahamek, kanpotik (Estatu Batuetatik bereziki) ekarri behar dutelako elikagai eta eskulan asko, eta oso gai gutxi esportatzen delako.
Errepideko txirrindularitza gizonezkoen elite munduko txapelketa
Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketa gizonezkoen elite lehiaketa 1927tik aurrera egiten dute. 1995era arte, profesionalek eta amateurrek txapelketa bereziak zituzten baina 1996tik aurrera, 23 urte azpiko txapelketak amateurrena ordezkatu eta profesionalena ireki eta "elite" bilakatu zen. Irabazleak ortzadarraren koloreak eramango ditu hurrengo denboraldian bere maillotean.
Piacé
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Amiri Baraka
Amiri Baraka, Everett LeRoi Jones jaioa, (Newark, New Jersey, - ibidem, ) estatubatuar antzerkigile, olerkari eta politikaria izan zen. Bere ustez, literatura eta artea baliagarriak dira ekintza politiko gisa erabiltzen badira; bere lanaren helburua Amerika zuriaren suntsipena da, hots, menderakuntza zuriaren kontrako iraultza sortzea. 1960ko hamarkadako intelektual beltz nagusietako bat da.
Piacé
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 236 ziren, horien artean 180 aktiboak ziren eta 56 inaktiboak ziren. 180 pertsona aktiboetatik 160 lanean zeuden (90 gizon eta 70 emakume) eta 19 langabezian zeuden (10 gizon eta 9 emakume). 56 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Amiri Baraka
Ibilbidea
1954an Howardeko Unibertsitatean lizentziatu zen, eta 1958an beat aldizkari bat sortu zuen bere emazte Hettie Cohenekin batera, Yugen. 1964an estreinatu zen, New Yorken, Barakaren lehen antzerki-lan garrantzitsua, Holandarra, arrazakeriaren ondorio latzei buruzkoa. 1964an Black Arts Repertory Theater sortu zuen (Arte Beltzaren Errepertorio Antzerkia). 1960ko hamarraldiaren hasieran beat mugimendutik eta, oro har, zurien kulturatik aldentzen hasi zen, eta 1965ean (Malcolm X hil zuten urtean) bizkarra eman zion zurien munduari. Emaztearengandik banandu (zuria baitzen), izena aldatu, eta nazionalista beltz bilakatu zen. Harlemen kokatu zen eta artearen bidez kultura beltz bat sortzeari ekin zion. Garai hartan Congress of African People erakundea sortu zuen (Afrikar Herriaren Biltzarra), eta 1972an, berriz, Black National Political Convention (Beltzen Konbentzio Nazional Politikoa). 1974an nazionalismo beltzaren mugimendua utzi eta marxismo-leninismoaren aldera lerratu zen. 1983an New York Estatuko Unibertsitateko afrikar ikasketen programaren zuzendari izendatu zuten. 1984. urtean Rutgers Unibertsitateko irakasle izan zen, eta 1989an American Book eta Langston Hughes sariak irabazi zituen. Poesiak, ipuinak eta saiakerak idatzi ditu.
Piacé
Diru sarrerak
2009an Piacé udalerrian 146 unitate fiskal zeuden, 361 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.397 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Piacé udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.144 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tilques
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Iruñerriko Ibarrak
Izena
Ibarrak beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Udalerriak
Ibarrak azpieskualdea 19 udalerritan banatuta dago, honako hauek:
Historia
Azpieskualdea 2019an sortu zen, Barkos gobernuak onartutako 04/2019 Foru Legea ren arabera. Nafarroa Garaiko eskualde berriak diseinatzeko prozesuan, 11 eskualde proposatu ziren lehen aldiz, eta horietako 3 bi azpieskualdetan banatu ziren. Azpieskualde hori Ibarrak izenarekin agertzen zen, eta 20 udalerrik osatzen zuten, azkenean kontserbatu zena.
Urte bereko irailean legeak atxilotu zuen Maria Chivite lehendakari berriak, bere ustez aurreko legealdian gehiengo osoz baliatu zen legeak ez baitzuen behar besteko adostasunik. Horregatik, nahiago izan zuen sakonago landu hasi berri zen legegintzaldian, prozesuarekin bat egin aurretik. 2021eko urrian, aldi baterako neurri gisa, tokiko finantzaketa-eredu berri bat onartu zen, aurrekoan sortutako desberdintasunak konpontzeko, eskualde berriak garatzen diren bitartean; hala ere, Uxue Barkosek bere garaian baliatu zuen legeak aprobetxatuta eta ofizialki onartuta jarraitzen zuten.
Politika
Ibarrak azpieskualdea, lege-eremuan garatuta egon arren, oraindik garatu gabe dagoen azpieskualdea da, arlo juridikoan edo eskumenetan. Horregatik, oraingoz ez dago lurralde osoa biltzen duen azpieskualde-erakunderik edo mankomunitaterik.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Izotz beltz
Izotz beltza gainazal batean sortzen den izotzezko geruza ia ikustezin eta mehe bati esaten zaio.
Nahiz eta benetan beltza ez izan, birtualki gardena da, bide asfaltoa bertatik ikusteko aukera ematen du, eta horregatik "izotz beltz" hitza. Izotz beltzaren inguruan ikusten diren izotz-, elurbusti- edo elur-zatien balio txikiek, normalean, esan nahi dute izotza duten eremuak ia ikusezinak direla gidarientzat, eta, beraz, ez dute balio abiadura murriztu beharko luketela adierazteko.
Ontzietan sortzen diren antzeko izotz ikusezinezko geruza meheek urpean gelditzea eragin dezakete. Mendian, izotz beltza arrisku handia da eskalatzaileentzat.
Txintila
Txintila (Chintila, Chintilla, Cintila; c. 606-639/640) Hispaniako 27. errege bisigodoa izan zen, 636 eta 639 edo 640 artean. Oso gutxi ezagutzen da bere erregealdiari buruz, kronikak urriak baitira. Berari buruz ezagutzen den ia guztia Toledoko V. kontzilioa eta Toledoko VI. kontzilioko agirietatik dator. Bere izena Khintíla bezala idatzia ere aurki daiteke.
Toledoko V. kontzilioa deitu zuen 636ko ekainean, non, oinarrian, usurpatzaileak eta erregearen aurka matxinatzen zirenak zigor gogorrekin mehatxatu ziren. Are gehiago, erregearen bere seme-alaba eta senideenganako herentzia errespetatzen ez zuten guztiak anatematizatzen ziren. Hemendik ebazten duten historialariren batzuk jada bere erregealdiaren hasieratik Txintila mehatxatua sentitzen zela.
Usurpatzaileekin zegoen etengabeko obsesio honek eta ondorengo erregealdietan Txintilaren garaiko matxinatuei buruz eginiko aipamenek ia ziur bihurtzen dute zenbait matxinadaren existentzia errege honen erregealdian.
Txintila 639 edo 640an hil zen heriotza naturalez, eta bere oinordekoa bere seme Tulga izan zen, oinordeko izendatu zuena.
Nadia Erostarbe
Nadia Erostarbe Geiser (Zarautz, Gipuzkoa, 2000ko maiatzaren 27a) euskal surflaria da. Surflari familia batean jaio zen eta bere ahizpa June Erostarbe bezala, suflaria da.
Agustín Tamames
Agustín Tamames Iglesias (Monterrubio de Armuña, 1944ko urriaren 19a) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1969 eta 1977 artean.
Kirol ibilbidea
Garaipenik aipagarrienak Espainiako Vueltan lortu zituen, non 1975eko elastiko horia eskuratu zuen, horretaz gain 11 etapa poltsikoratu zituen denera. 1976ko Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa irabazi zuen.
Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
UT: utzi, ez zuen amaitu
Grindorff-Bizing
Grindorff-Bizing Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Grindorff-Bizing udalerrian erroldatutako biztanleak 320 ziren. Familiak 110 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 53 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 124 etxebizitza zeuden, 112 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 117 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 112 etxebizitza nagusietatik 101 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 8 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 83 etxek bost zituzten. 107 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 72 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 197 ziren, horien artean 143 aktiboak ziren eta 54 inaktiboak ziren. 143 pertsona aktiboetatik 135 lanean zeuden (80 gizon eta 55 emakume) eta 8 langabezian zeuden (8 emakume eta 8 emakume). 54 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Grindorff-Bizing udalerrian 110 unitate fiskal zeuden, 317 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.772 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Grindorff-Bizing udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 371 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jollof arroz
Ezaugarriak
Platera arroza, tomateak eta tomate-pasta, tipula, gatza, espeziak (intxaur muskatua, jengibrea, Gineako piperra edo kuminoa) eta piper gorria dira, eta horiei aukerako osagaiak gehi dakizkieke, hala nola barazkiak, haragia edo arraina.
Jollof arroza koko-oliotan tipula eta tomate xehatu finak eta piperbeltz ehoa frijituz (baita txikitutako edo ehotako beste espezie batzuk ere) prestatzen dute. Salda gehitu eta arroza egosi nahasketa horretan, harik eta likido guztia xurgatu eta kolore gorri bereizgarria hartzen duen arte. Haragi, arrain edo barazkiarekin zerbitzatu daiteke, plater berean bereizita edo amaieran nahastuta. Askotan banana frijitu edo entsaladarekin laguntzen da.
Sisenando
Septimaniako dukea zenean, Sisenandok Suintila tronutik kentzen lagundu zuen, Tarraconensis konkistatuz, Neustriako Dagoberto I.a frankoaren laguntzarekin.