cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gistredo mendilerroa
Orografia
Mendebalde-ipar-mendebaldetik ekialde-hego-ekialdera batez ere gailurrez osatuta dago, eta erraz itsasotik 1900 metrotik gora gainditzen dituzten altuerak eta hemezortzi gailur 2000tik gorakoak dira. Azpiko egiturak orogenia hertziniarrean du jatorria, Paleozoikoaren amaieran hainbat fasetan lurra tolestu eta hautsi zuena. Mendiguneak gaur egungo konfiguraziora iritsi zen Alpetar orogeniaren garaian, Afrikako eta Eurasiako plaken talkaren ondorioz, lurra Bierzoko fosarekiko eta ibaien eta glaziarren efektu higatzailearengatik altxatu baitzen.
Denton (Georgia)
Denton  Georgiako estatuko hiri bat da. Heard konderrian kokatua dago. 2010ean 250 biztanle zituen, 3.94 kilometro koadrotan banatuta.
Aurretiazko borondateen agiri
Aurretiazko borondateen agiria edo bizi-testamentua pertsona batek ze nolako osasun laguntza hartu nahi duen bere borondatea aditzera emateko gauza ez den unean adierazteko idatzi dezakeen dokumentua da.
Aurretiazko borondateak edo jarraibideak azalduz, aldez aurretik erabaki daiteke zernolako osasun tratamendu eta zainketak hartu nahi diren borondatea adierazteko ahalmena galtzen denean.
Araudia
Espainian, azaroaren 14ko 41/2002 Legeak gaixoaren autonomia arautzen du, baita informazio eta dokumentazio klinikoaren gaian dituen eskubide eta betebeharrak ere.
Nafarroan, maiatzaren 6ko 11/2002 Foru Legeak arautzen du. Aurretiazko borondateen erregistroa ekainaren 16ko 140/2003 Foru Dekretuak arautzen du.
Euskal Autonomia Erkidegoan ere araututa dago aurretiazko borondateen adierazpena: 7/2002 Legea, abenduaren 12koa, Eusko Legebiltzarrarena, osasun arloko Aurretiazko Borondateena. Horren ondorioz sortu zen Aurretiazko Borondateen Euskal Erregistroa.
Ereduak
DMD-DHEk bere Aurretiazko Borondateen ereduan ageri diren bost jarraibideak jasotzea gomendatzen ditu. Hauek dira:
Leyden (New York)
Leyden Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Lewis konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Vallarsa
Vallarsa Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Vallarsak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Loren Acton
Loren Wilber Acton (Lewistown, Montana, 1936ko martxoaren 7a) STS-51-F espazio-misioan espaziora joan zen fisikari estatubatuarra da.
Bryconamericus tenuis
Bryconamericus tenuis Bryconamericus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Leturiaren egunkari ezkutua
Leturiaren egunkari ezkutua Jose Luis Alvarez Enparantzak, Txillardegik, idatzitako eleberria da, lehen aldiz 1957an argitaratua. Euskal literaturaren lehen eleberri modernotzat jotzen da, bereziki gaiaren nahiz giroaren aldetik. Joxeba Leturiaren egunkaria da eleberriaren ardatza, lehenengo pertsonan, egunkaria jaso duen ezezagun baten eskutik ezagutzera ematen dena. Leturia gazteak bere kezka existentzial larriak kontatuz abiarazten du egunkaria. Miren gaztearekin maitemindurik, kezkak gainditu eta luzez hausnartu ondoren harekin ezkontzea erabakitzen du. Ezkondu ondoren desengainua hartzen du eta ilusio guztiak galdurik, Parisera abiatzen da bizitza berri baten bila. Han dagoelarik, Mirenen gutuna jasotzen du; hilzorian dagoela kontatzen dio. Harekin izandako jarreraz damu, egunkaria eten egiten du. Egunkariaren biltzaile ezezagunaren eskutik jakingo da Leturiak bere buruaz beste egin duela.
Euskal literaturako existentzialismoaren aitzindaritzatzat jo izan da nobela hau.
Udalehen
I: Leturia bakarrik doa Zerubide parkera, jende artean ibiltzeak bakardadea sortzen dionez, bere buruarekin mintzatu eta barrua garbitzeko asmoarekin. Bere iritziz norbere buruarekin bakarrik topatzeko beldurrak bultzatzen gaitu jendartera. Bere burua aurkitzen laguntzeko hasten da egunkaria idazten. Zoriontsu izan nahi du. Bide horretan, landare, lore eta beste izakien bekaitza sentitzen haiek ez baitute inongo kezkarik. Bera haiek bezalakoa ez dela jabetzen da, ordea, eta zoriona aurkitu beharra du.
II: Zerubidera itzultzen da beste egun batean eta hango natura liluratutarik geratzen da. Ezkontza ospakizun baten soinua entzunda, bikote harremanei buruz pentsatzen hasten da. Bizi-mugarri garrantzitsutzat hartzen du baina bizitzaren beheraldiaren hasiera dela deritzo; abantaila moduan egonkortasuna eta erabakiak hartu behar ez izatea ditu aldi berean, lehengo ametsak galbideak jartzen badira ere. Bere bizitza okerragoa dela uste du, ez baitaki nora jo. Halako batean, neskatxa bat inguratzen da parkeko urmaelera bere txakurrarekin eta begirada bat trukatzen dute.
III: Egun euritsu batean Zerubideko urmaelera inguratzen da berriz. Bere baitan murgildurik, zorion uneak bizi ditu; berehala aienatu egiten zaizkio errealitatera itzultzean. Parkean barrena paseatuz, neska gaztearekin topatzen da berriz ere. Agurtu egiten du baina neskak alde egiten du, lotsatuta edo.
IV: Neska berriz ere topatzeko gogoarekin parkera doa beste egun batean, baina ez du aurkitzen. Itzultzean, Xabin lagunarekin topo egin eta berehala, neska pasatzen da aldamenetik. Lagunari esker neska ezagutzen du eta liluraturik geratzen da bere edertasunarekin. Miren du izena eta 17 urte ditu. Xabinek alde eginda, etxera laguntzen dio. Etxean gutun bat idazten dio, bere sentimenduak azalduz, gutuna noiz eta nola emango dion erabakitzeke. Harekiko sentitzen duen maitemina asaldatu egiten du, zoriona eta atsekabea sentituz aldi berean.
VI: Egun batzuk pasatzen ditu triste Miren ikusi gabe, baina azkenean berarekin topo egin eta etxera laguntzen dio. Ezkaratzera heltzean, gutuna eskaintzen dio baina neskak ez dio hartu nahi.
VII: Ez zuen espero Mirenek gutuna ukatzea. Lo hartu ezinik pasatzen du gaua eta gutunarekin izan duen jokabideaz damutzen da, oldarkorregi jokatu ote duen. Zalantzak asaldaturik dago, Mirenekin nola jokatu duen.
VIII: Miren Izeta herrira doalako berria jasotzen du atsekabez.
IX: Izeta Gipuzkoako mapa batean aurkitzen du eta hango bazterrak eder irudikatzen ditu, Miren han dagoenez gero.
X: Miren ustekabean ikusten du hirian. Bere etxera laguntzen dio. Berarekin topo egiteko esperantzarekin, Zerubidera doa baina ez han ez du aurkituko. Bi lagunekin dantzaleku batera joan eta han beste mutil batekin ikusten du, lehengo mutil berdinarekin. Dantzalekutik ateratzean, moto batera igo behar direla ikusten ditu eta neskaren agurrari erantzuten dio. Jeloskor, gaua lo gutxi eginda pasatzen du.
XI: Mireni gutuna idazten dio dantzalekuan gertatutakoak sorrarazi dion atsekabea eta sentitzen duen maitemina aitortuz. Gutunak Mirenengan sortuko duen sentimenduaren beldur bada ere, bidali egiten du.
XII: Udabeteko giroaz gozatzen du Leturiak, jendearen joan etorria eta natura begiztatuz. Hala ere, Miren du beti gogoan, gutuna nola hartu ote duen.
XIII: Iraila heltzen da eta Mirenengatik zertxobait lasaitu da, udako giroari esker. Egun batean, ordea, harekin topo egin eta paseo luze bat ematen dute berriketan; berarekin zebilen mutil hari buruz, ordea, ez dio ezer galdetu. Etxeraino lagundu ondoren, bere barrena aztertu eta lehen baino hotzago sentitzen du bere burua Mireni buruz.
XIV: Goiz batean Miren topatu eta arratsaldean zinera joateko gonbita egiten dio. Leturiaren harridurarako Mirenek onartu egiten du. Zinean berari begira dago etengabe, guztiz liluraturik. Filma bukatu eta agurtzean, Mirenek egun batzuetarako kanpora doala esaten dio, Leturia atsekabeturik utziz.
XV: Bizikletaz landa giroko bazter batera heltzen da Leturia bete tristura kontsolatzera. Mirenen lagun batekin hitz egin du lehen eta bere partez eskumuinak emateko eskatu dio.
XVI: Kepa lagunarekin poteoan, Kepak Mirenen zein atal du gogokoen galdetzen dio, baina Leturiak erantzun ezinik geratzen da, Mirenen arima baita maite duena. Pertsonen ikuspuntu desberdinei buruzko gogoeta egiten du, munduko arazoak ikuspuntu subjektibo hauetatik datozela iradokiz. Arrazoiaren absolutua zalantzan jarriz, bakoitzak bere arrazoia duelakoan dago Leturia, bihotzez jokatzen baita. Horregatik ezin dio frogatu lagunari Miren zergatik maite duen. Maitasunak ziorik ez duela deritzo.
XVII: Mireni opari bat bidaltzea pentsatzen du, baina bere maitasuna beste bikoteetan gertatzen den maitasunaren parean jartzea litzatekeela gogoetatzen du. "Maite zaitut" esatearekin berdin gertatzen da: zerbait arrunta iruditzen zaio, denek esaten baitute. Azkenean, opari egoki bat aurkitu eta postaz bidaltzen dio.
XVIII: Biharamunean datorrela eta, irrikaz itxaroten du Leturia Mirenen itzulera. Zerubidera doa eta lehen aldiz Pintto txakurrarekin ikusi zuenean datorkio gogora. Gogoeta horrek tristatu egiten du, euren enkontrua ausaz gertatu baitzen eta gertagarri ere izan zitekeelako Miren ez ezagutzea.
XX: Zorionez beterik, Zerubidera joan da Leturia. Kalean, andre zahar txiro bat ikusten du eta errukiturik eskura duen diru guztia ematen dio, hiltzeko beldurraz gainera bizitzeko beste arrazoi bat izan dezan. Munduan dauden desberdintasunei buruzko gogoeta egiten du, nola nahasten diren zoriona eta atsekabea, heriotzak eta jaiotzak, aberatsak eta txiroak eta guztiari bidegabea deritzo.
XXI: Egonezinak asaldatu egiten du Leturia, Mirenen musuek bere gogoa bete ez eta gehiago behar duela sentitzen baitu; berarekin ez dagoenean ere, triste sentitzen da. Belardian etzanda, landare eta intsektuen ikuskizuna datorkio begietara eta liluraturik geratzen da ikusgai dituen bizitza horien aurrean. Bizitza horiek eta berea ere nork ezagutzen dituen galdetzen dio bere buruari eta Miren datorkio gogora.
XXII: Miren beste mutil harekin ikusten du eta ezin ulerturik geratzen da. Jelosiak hartzen du. Mirenek deitu egiten dio eta Leturiak gogor egiten dio hitz; Miren, berriz, samur. Biharamunerako zitatzen dira eta Leturiak mutil horri buruzko argibideak eman beharko dizkiola tematzen da, bien arteko harremanak jarraituko badu.
XXIII: Biharamunean ikusten duenean, Leturiak zaplazteko bat ematen dio eta Miren negarrez hasten da. Berehala damutzen da eta besarkatu egiten du. Leturiaren jokabidea gaitzetsi eta mina egin diola adierazten dio. Azalpenak ematen hasten da: Andoni Iturzaeta da gaztearen izena eta aspaldiko adiskideak dira; Andonik bere maitasuna aitortu dio soldaduskan dagoela bidalitako gutunetan, baina berak ez dio erantzun; itzuli denean, Leturiarekin zegoela aitortzeko soilik geratu da berarekin. Hunkiturik eta maitasun-grina berriturik, Leturiak musukatzen eta ferekatzen da hasten da. Miren gabe ezingo dela bizi idazten du egunkarian.
Uda
Atal labur honetan Leturiaren egunkaria eten egiten da eta egunkariaren biltzaileak horren arrazoiei buruz egiten du gogoeta. Egunkaria etenda dagoen garaian Leturiak zoriontsu izan zela ondorioztatzen du, atsekabeak eta etsiak izaten baitira egunkaria idazteari ekiten diotenak bere iritziz. Areago, egunkariez gainera, poesiaren gai nagusia ere tristura dela aipatzen du. Horren arrazoia gisa, egunkariak eta poesia idazteak tristura arintzen duela aipatzen du. Bestalde, tristura eta larrimina pertsona guztien eta bizitza osoan zehar sentimendu orokorra dela adierazten du. Hortik guztitik, Mirenekin ezkondu omen den Leturia zoriontsu izan zela ondorioztatzen du. Deitoratu egiten du, halaber, egunkariaren bitartez Leturia tristea soilik ezagutzea.
Udazken
I: Leturiak berriz ere idazten hastea zeinen zaila egiten zaion adierazten du, baina bere nahigabea handia da, Mirenekin ez baita zoriontsu eta lehengo larrimina berbera sentitzen duelako harekin. Ohikeria bilakatu da beren bizimodua eta tarteka bien artean grina izan bada ere, kea baizik ez da geratzen. Desiratzen zuena eskuraturik eta Miren gehiegiz goratu ote zuen, hutsunea sortzen ari zaio berriz ere. Mirenek maite egiten duela onartzen du, baina berak beste zerbait behar du. Harekiko sexu harremanek ere hustasunez uzten dute. Zoriona inoiz asetzerik ez dagoela gogoetatzen du, eta hala ere, ilun ikusten du bere etorkizuna eta ez daki zer egin.
II: Zerubiden ezkonberrien bikotea ikusten du eta bera ezkondu zenekoa gogoratzen du. Orduko Leturia, guztiz zoriontsua, eta egungoa, nahigabez beterik, alderatzen ditu. Pakeko ezkonberriak begiztatzen ditu eta biziak ikusten ditu; bera, ordea, guztiz zaharkiturik. Aukeratu izanak lilura kendu diola ondorioztatzen du.
III: Jon lagunarekin topo egin eta biek ezagutzen duten ezkon bikote baten hausturaz mintzo zaio. Jarraian, ezkontzaren eragozpenei buruz hitz egiten dio, seme-alabek dakarten lotura besteak beste; ezkondu aurretik, probatu egin beharko litzatekeela ere diotso. Azkenik, lagunak hilobitzat jotzen du ezkontza. Bitartean, Leturia isil isilik dirau. Etxean, ordea, guztiz etsirik, ezkonduta gizartearen aurrean gezurrez bizi beharra madarikatzen du.
IV: Mikelekin ere egon da. Neska batekin dabil guztiz maitemindurik, baina hala ere konpromisorik ez du nahi eta hilabete batzuen buruan eten egingo du harremana; bikote harremanen hasierako grina soilik bilatzen baitu, Don Juan moduan. Leturiaren iritziz, Mikelen zorionaren iturburua aukeratze eza da, baina azkenik ez aukeratzea aukeratzeko modua ere bada eta horrela, Mikelek bere burua engainatu besterik ez du egiten.
V: Miren etxean utzi eta paseo bat ematera doa Leturia. Inguruan, gizontxoak ikusten ditu neskak seduzitzen; nazka ematen dio faltsukeria-ikuskizunak eta lizunkeria hutsa deritzo. Azkenik, ordea, dena, maitasuna barne, senak bultzatutakoa dela eta naturaren mendean gaudela ondorioztatzen du, Freud aipatuz. Etxera joan eta bat-batean gizon bihurturik ikusten du Miren. Erotzen hasia ote den.
VI: Mirenengandik ihesi dabil Leturia. Miren eder ikusten ez duelakoan dago eta negarrez hasten da. Leturiak onartu egiten dio bere baitarako gorputzarekin loturiko nazka sentitzen duela. Ezkondu aurretik, Mirene gorputza bere sentimenduak asetzeko ez zen aski eta orain nazka ematen dio; orain, haren gorputzak grinaren mendean dagoela dakarkio gogora. Bien arteko harremana zailtzen doa; ez dute elkarrekin hitz egiten. Mirenek behin ere ez duela maite eta berekoi hutsa dela aurpegiratzen dio. Hala ere, besarkatu egiten du eta berak bai maite duela aitortzen dio. Momentuan bigundu egiten bada ere, bere pentsaera ez dela aldatu badaki.
Joseph Acaba
Joseph Michael "Joe" Acaba (Inglewood, Kalifornia, 1967ko maiatzaren 17a) irakasle, hidrogeologo eta NASAko astronauta estatubatuarra da.
2004ko maiatzean izendatu zuten astronautagai, puertoricar jatorriko lehena bihurtuz. 2006ko otsailaren 10ean astronauta izateko entrenamendua osatu zuen. 2009ko martxoaren 15etik 28ra Nazioarteko Espazio Estazioaren azken eguzki-panelak jartzeko espazioratu zuten STS-119 misioan parte hartu zuen. 2012ko maiatzaren 15ean espazioratu zen berriro, Nazioarteko Espazio Estazioaren hegaldi ingeniari gisa. Misio honek maiatzaren 17tik irailaren 17ra iraun zuen.
Leturiaren egunkari ezkutua
Udazken
VII: Beste emakume batekin zer gertatuko zen pentsatzen hasten da, baina gauzak berdin izango zirela uste du azkenik, bera baita ezkonduta huts egin duena. Bizitza ez galtzeko, zerbait egin behar duela badaki.
VIII: Zerubiden agure bati begira geratzen da eta bizitzaren iragankortasunaz hausnarketa egiten du. Agurea inguratu eta bizitza laster doala berresten dio eta heriotza ezinbestekoa. Bestalde, beretzat gerorik ez dagoela pentsatzen du. Berak bizi nahi du, ordea. Zerubiden, berriz, udazken giroa dago eta neguaren zantzuak daude.
IX: Leturiak edanari ematen dio penak ahanzteko. Mirenengan nolatan bilatu nahi izan zuen zoriona, nolatan bilatzen den besteengan zoriona galdetzen dio bere buruari. Lilurak bultzatzen gaituela ondorioztatzen du azkenik.
X. Ispiluen begiratuta ero itxuraz ikusten du bere burua, beste bat bailitzan, eta beldurra hartzen du; berdin jendearen begiradekin. Bart sesioa izan du Mirenekin eta ohean nabaritu du negarrez zegoela. Bihotza bigundu eta maitekorrago jokatzea pentsatzen du, baina beti bezala, gero badaki damutu egingo dela jokabide horretaz. Mirenek beste emakume batekin ibiltzen dela uste du eta gauzak miatzen dizkio. Horrela jarraitu ezin duelakoan dago.
XII: Edanda berriz, zorion mina maitasunaren liluraz asetzea bilatzen dugula gogoetatzen du, jakin gabe lilura iragankorra dela eta zoriona iraunkorra; beraz, liluraz zoriona ez dugula aurkituko ondorioztatzen du. Horregatik, helbururik ez dela finkatu behar uste du, ezer ez baita betirako; nahiak betekizun utzi behar direla, Budaren irakaspenei erreferentzia eginez.
XIII: Etxean ezin ditu jasan Mirenen maitakeriak, beti "maite zaitut" eta horrelakoak esaten; hori dela eta, betiko istiluak sortzen dira.
XIV: Betiko nekeak bizi arren, aspaldian ez du idatzi Leturiak. Bart, ordea, gertaera larria izan da. Ametsetan Miren itotzen zuen lepotik helduz. Miren garrasika hasi da eta bera ere bai, esnatu ezinik. Izututa zegoen Miren esnatu denean eta galdezka hasi zaio, bian berak amesgaiztoa besterik ez zela esan dio.
XV: Etxetik alde egitea erabakitzen du, Mirenekikoa lilura besterik ez dela izan sinetsita. Parisera joango da, bizitza berri bat hasteko, Miren uzteak mina ematen badio ere, jakin baitaki okerragoa dela geratzea eta zuzendu nahi du beranduegi baino lehen. Mireni esango dio egun batzuetarako bakarrik doala, lan kontuak direla eta, berarekin joatea eragozteko.
Negua
I: Trenean dagoela, Pariserako bidean, idazten du Leturiak. Biziberriturik eta ilusioz beterik dago, haur jaioberria bezala, bizitza berri bat herrialde eta hizkuntza berri batean. Mirenen agurra gogorra izan da, maite duela eta behar duela esanez; susmatu ere egiten zuen senarra galdu behar zuela. Leturiak, ordea, garbi dauka bere bidea bilatu behar duela.
II: Parisko giro bizia liluratu egiten du. Hiri amaigabea eta ahaztezina da beretzat, mila bazter dituena —eta horietako askoren aipamena ere egiten du—. Hasieran Zerunbidera joaten zeneko sentipena dakarkio, gazte eta bizirik sentitzen baita.
III: Zorionbidea Jainkoa dela daki orain, betetasuna eta egiaren jatorri. Garbi dakusa orain emakumeen maitasunean ez duela zoriona aurkituko, ezta beste ezein lilurarekin ere. Horregatik, lilura guztiekiko lotura eten eta helmugak urruti jarri behar direla deritzo, amaigabean, inoiz hel ez gaitezen, beti zoriontsu izateko.
De Soto (Georgia)
De Soto  Georgiako estatuko hiri bat da. Murray konderrian kokatua dago. 2010ean 195 biztanle zituen, 2.11 kilometro koadrotan banatuta.
Leturiaren egunkari ezkutua
Negua
IV. Aurreko ideiak berretsiz, beti aurrera jo behar dela deritzo, ohitura baita lilura hiltzen duena. Horregatik, erlijioa onetsi egiten du, bizitza osoa bide moduan planteatzen baitu, heriotzaren ondoren jarriz helmuga. Erlijioaren balioa frogatzeko, historian zehar izan duen presentzia etengabea adierazten du; erlijioaren balio eza froga ezinezkoa dela adierazten du, bestalde, bere faltsutasuna, mundutik at izatean, ezin baita frogatu. Gizakiaren akatsek eta larriminak ere frogatzen dute bizitza bide bat dela, bestela bizitzarekin nahiko izango genuke.
VII: Bizitzan eta munduan etengabe ibili eta higitzeak bakerik ez dakarrelakoan dago aldi berean. Munduak igarokorra soilik eskaintzen badu, garbi ikusten du bizitzak ezin duela gure hutsunea bete.
VIII: Erlijio anitz dago munduan eta bakoitzak bereari eusten dio, bestearena arbuiatuz, guztiak postulatu eta dogmetan oinarriturik badaude ere. Zuzena eta egiazkoa zein den ezin esan, beraz. Bestalde, gizabanakoak ez du erlijioa aukeratzen, jaioterriz, familiaz eta kulturaz bertako erlijioa aukeratzen baita gehienetan, jostailu baikinen, norberak arrazoiz eta egiaz aukeratu duela uste arren. Berdin gertatzen da politikan eta maitasunean, nork bere herria defendatzen du eta maitalea ere herrikideen artean aukeratu ohi da. Beraz, ez gara aukeratzeko aske eta aukeramena Jainkoari soilik dagokio. Jakintza arloetan ere, zein postulatutik abiatu, egia desberdinetara helduko da. Ezin da, orduan, ezer ziurtatu eta fedez jokatu behar da. Itsu jokatzen dugu eta ondorenean soilik jakingo dugu noraino heldu garen.
IX: Horri buruzko liburu bat irakurrita, heriotza bizitzaren muga eta absolutu dela adierazten du, bizitzari zentzua ematen diona, ezingo baita bizitza bi aldiz bizi. Kanposantuetako giro isila eta baketsua aipatzen du, kontrakarrean egonezina eta urduritasuna ere eragiten dituena, heriotzaren ondoren datorrenaren beldurrez edo. Leturiak, ordea, nahiago du kanposantua hiriko kale zaratatsuak baino. Parke txiki lasai batean dago: geldia eta baketsua izan arren, eta bizitzan ibili behar dela baieztatu arren, gustura dago han, hustasuna aurkitzen baitu bertan, egia aurkitu ezinik.
X: Egia aurkitzeko, intuizioz edo aurreiritzietatik abiatu behar da eta adimenaz baliatuko da. Hala ere, egiara guztiz heltzea ez da posible. Egia, gainera, zorionerako bilatzen da, eta zoriona emozioa da eta ez dagokio adimenari. Adimenaz, beraz, ez gara helduko zorionera, ez da eskuratuko benetako egia, mugatua baita.
XI: Bidea atzeman ezinik, bere burua arrotz ikusten du, ilunpean. Sacré-Cœur basilikarekin egiten du amets, han bildutako gazteen artean egon da Paris zabalari begira.
XII: Egiaren bilaketa baso ilun batean gertatzen da eta horretan zuzi moduan adimena soilik daukagu, eskasa mundu osoko egia argitzeko. Orain arte, aurreko guztiek porrot egin dute bilaketa horretan. Beste alde batetik, nitasunari buruzko gogoetak egiten ditu: norbera erabat ausaz eta ustekabean jaio dela dio eta hutsa da mundu osoarekin alderaturik. Hortik ulertzen da aukeratu eta mundua adimenaz ulertzeko ezina. Horrela, aukeratzea gizabanakoaren sustraia ez dela adieraztera heltzen da Leturia, lehen pentsatzen zuenaren bestera.
XIII: Mirenen gutuna jasotzen du: maite duela eta bere beharra duela erregutzen dio. Leturia guztiz hunkitu eta harenganako maitasuna berpizten zaio. Damu da Mirenekin nola jokatu duen, harro eta berekoi.
XIV: Bere pentsamenduetan murgildurik dago berriz Leturia. Adimenak inora ez daramalarik, zoriona helburua duen sentimenduak, maitasunak hain zuzen, zorionera heltzea du helburu, nor bere burua besteari eskainiz. Adimena eta sentimendua alderaturik, sentimenduak gehiago betetzen duela deritzo. Maitatu beharrekoa bilatu behar da, ordea, zeinen zerbitzari izan, maitatzea nor bere burua sakrifikatzea den arren. Leturiak bera behar dutenen maitale eta zerbitzari ikusten du orain bere burua. Adimenaz egiara ezin iritsi badaiteke ere, Jainkoa badela sinestearekin betetasuna eskuratzeko aski dela deritzo.
XV: Mirenen, eta bata aberriaren alde ere, bizi behar duela ikusten du argi orain Leturiak, nondik datorkion galdetu gabe, bera garai eta inguru bati dagokiola konturaturik. Altzurainera itzultzea erabakitzen du, Mirenei barkamena eskatuta bere egunkarian.
XVI: Miren hilzorian aurkitzen du. Bere ingurukoek gorrotozko harrera egiten diote, baina Miren guztiz maitasunez hartzen du. Sendagilearengana doa.
XVII: Medikuak Mirenek sendabiderik ez duela adierazten dio. Etsirik, Leturiak erruduntzat hartzen du bere burua. Errua garbitzeko, aurrerantzean guztizko maitasunez jokatzea erabakitzen du. Sendatzeko belarrak darabiltzan apaiz batengana doa laguntza bila. Mirenen alde otoitz egiten du.
Liburua ohar batez amaitzen da, non biltzaileak kazetako albiste bat jasotzen duen, leize batera erorita egun batzuk lehenago galdutako gizon baten gorpua azaldu dela berri emanez, Joxeba Leturia itxura guztien arabera. Biltzaileak Leturiak ezagun zituen tokiak bisitatzen ditu, Zerubide eta Altzurain eta Leturiaren emozio berberak sentitzen ditu berak ere.
Rhinolophus montanus
Rhinolophus montanus Rhinolophus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Rhinolophidae familian sailkatuta dago.
Synophis
Synophis Dipsadidae familiako narrasti genero bat da. Kolonbia eta Ekuadorren bizi dira.
K.a. 1110eko hamarkada
Kristo aurreko 1110ko hamarkada K.a. 1119. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1110. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Urizaharra)
Andre Mariaren Jasokundearen eliza Urizaharreko (Araba) eraikin erlijiosoa da.
Done Andereseko eliza (Aria)
Done Andereseko eliza Aezkoako Aria udalerrian Erdi Aroko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Urizaharra)
2002ko, uztailaren 10ean, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, monumentu sailkapenarekin.
Ezaugarriak
Oinplano errektangeluarreko tenplua da. Luzeran lau zatitan banatutako nabeak oinei atxikitako absiderik gabeko dorrea du eta aldamenetan bost kapera: hiru hegoaldeko alboan eta bi iparraldekoan. Bolumenik garrantzitsuena angeluzuzeneko prisma da, nabea alegia; horri kaperak eta arkupeak gehitzen zaizkio, eta horrela aldamenetan, luzeratara, garaiera txikiagoa duen beste gorputz bat eratzen da. Aipagarriak dira elizaren alboetako arkupeak eta kaperak, horien aurrean osatu baitira herriko plaza biak.
Done Andereseko eliza (Aria)
Eraikina
Sarrerako atea epistolaren aldean dago. Erdi-puntuko arkua du eta ez du tinpanorik. Bataiarria, bere kaperan, harrizkoa da eta bere kopa apaintzen du erdi-puntuko arkuteria itsuekin, tradizio erromanikoaren arabera.
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Urizaharra)
Ezaugarriak
Jasokundearen elizak inguru garbi batera begira du fatxada nagusia, eta harresiaren hegoaldeko atetik elizarako kalea baino gorago dago. Hegoaldeko fatxadak bi alde ezberdin ditu; elizaren horma bera eta sarrerako arkupearen bolumena hiru kaperekin batera. Hegoaldeko arkupea da elizaren sarrera, dorrearen ondoan dago mendebaldeko alboan eta harlanduzko bi arku handi ditu: bata, erdi-puntukoa da eta bestea, duen zabalera handiagatik, pixka bat zapalagoa. Arkupeak elizaren atari zaharrenerako sarbidea du, eta bertan, apaingarri aberatseko arkiboltako arku puntadun bat ageri da: lehen arkua, hosto estilizatuduna; bigarrena eta hirugarrena giza-irudidunak, batzuk musika-tresnak jotzen (emakume batek lautea, gizon batek adarra eta beste batek txirula bikoitza); eta laugarren arkua, hosto multzo oso naturalistekin, eta giltzarrian, giza irudiak ageri dira zaldipetik. Arku-gainak hostotza artean pertsonaiak nabarmentzen ditu. Tinpanoa laua da eta bi erlaitzetan oinarritua dago: begiralearen ezkerrekoak fraideen irudiak eta hegaldun pertsonaia bat ditu; eskuinekoak, alegiazko izaki bat, hiru buruduna eta lehoi arrapaladuna. Aske dauden zortzi zutarrik eta habe arteko eta ategaietako ziriek eusten diote arkuari. Kapiteletan, hostotza artean, gizaki eta animalia irudiak daude. Arkupean txurunbeldutako hutsartea dago, hiru gingileko eta zutarri txikiko markoa duen leiho batekin. Gainerako fatxada erlaitzetik gertu dauden xaflen eta orejeten bidez inguratutako leiho dinteldunek eta kaperako habe karratuek margoztatuko hiru hormatalek osatzen dute. Fatxadaren bigarren planoa nabea ixten duen horma da, barreneko zatiak markatzen dituzten garaiera ezberdineko kontrahormak ditu, eta, lehen eta bigarren zatiko horman sartutako harrizko txakur batzuek gainean duten erlaitzari eusten diote. Hirugarren zatian idi-begi bat dago, eta, lehenengo zatian eta burualdean, berriz, oso arku zapaleko leihoak. Lehen zatiko leihoak bi zatitan banatzen du txakurren gaineko erlaitza.
Iparraldeko fatxadak dorretik hurbil dagoen eta neurri txikiagokoa den beste arkupe bat du, erdi-puntuko bi arkuduna eta apainketa ugariagokoa, eta erdizirkularra den eskailera batetik du sarbidea. Arkupean, hegoaldeko atearekin ardatz berdinean erabiltzen ez den beste ate bat dago, fuste leuneko bi zutarri erdirekin, zintzilikatutako girlandadun kapitel jonikoekin eta koskadun erlaitzarekin. Fatxada honetan alboko bi kapera besterik ez daude, bigarren eta hirugarren zatietan. Fatxada nabaria da horma hutsa delako, hirugarren zatiko kaperan dagoen leiho txiki bat ezik ez baitago hutsarterik. Iparraldeko fatxadak nabea ixten duen hormako erlaitz erromanikoaren aztarnak errepikatzen ditu.
Horman ezarritako antzinako erlaitz horrek harburuak ditu, eta hauek begi handiko eta aurpegiera nabarmeneko animalien buruak dituzte. Perla kordaz apaindua dagoen erlaitz gotiko bat nabeko hormaren gainaldea hartzen du.
Ekialdeko fatxada nabearen luzapena da, horma itsu eta laua, eta aldarea gordetzen du. Horma horren kanpoko aldearen eta etxe baten artean kantoi estu bat dago. Elizak dituen bi garaierak islatzen ditu fatxadak: nabearena eta kaperena. Nabearen angeluetan kontrahormak daude. Mendebaldeko fatxadaren ezaugarri dira hegoaldeko arkupe alderantz duen dorrea eta, dorrearen eta elizaren oinen arteko angeluan dagoen lokala. Dorrea liraina da, oin laukiduna, harlanduzkoa eta hiru zatikoa. Kanpai tokiak erdi-puntuko lau arku ditu; kupula oboide batek eta linterna zilindriko batek azkena ematen diote. Dekorazio xumekoa da, erlaitz arruntak eta angeluetan harrizko lau flamero ditu. Beheko bi zatiak, bata bestearengandik koska batek bereziak, arruntak dira, orejetadun plakekin inguratutako leiho txikiak dituzte eta barruan hareharrizko eskailera zilindrikoa.
Barruari dagokionez, tenpluak luzetara hiru zatitan banatutako nabe bakarra eta burualde zuzena dauzka, guztiak espazio lineal bakarra osatzen duela; garaiera txikiago duten kaperak batzen zaizkie erdiko zatietan. Lau zatiak ezberdinak dira; oinetakoa da luzeena eta hirugarren zatia motzena. Nabearen ganga gurutzeriakoa da, nerbio zuzenekin osatua eta nerbioak zabaltzen diren eremua nolakoa den, haren arabera, lau puntako izarrak eratzen dituzte. Gurutzeriaren giltzarriak oso soilak dira; aipatzeko modukoak bigarren eta hirugarren zatietako erdiko giltzarriak, San Andresen irudia eta koroatutako beste irudi bat besterik ez dira. Kaperek ia erdi puntuko arku irregularrak dituzte, formari dagokionean ezberdintasun nabarmenak azaltzen dituzte eta beren artean ez daude komunikatuta. Lehen zatian daude tenplurako sarbidea eta koroa.
Arku eskartzanoa, loroi eta triglifo modurako mentsulaz apaindutako frisoa eta koskadun erlaitza ditu koroak; halaber, iparraldeko alboan, bi mentsulen gainean balkoia dauka. Bigarren zatian, hegoaldeko horman eta kaperaren gainean, konoaren tronko erdiko forma duen hutsartea dago. Aldarearen aldean Errenazimenduko erretaula zoragarri bat dago, kaperek ere erretaula barrokoak eta neoklasikoak dituzte.
Akaberetarako erabilitako materialei dagokienez, gangen aparailua entokatuta dago; barruko harri-hormak, aldiz, ez daude entokatuta, erregularrak dira eta zati batean mutxardadura erakusten du eta azaleraren zati handi batean pikatu latza; mortero grisezko junturak nabarmenak bezain baldarrak dira. Oso toki bakanetan lehengo enluzitu kromatikoen aztarnak ikus daitezke. Zorua neurri txikiko egurrezko parketaz estalita dago, lau mailak jasotako aldarean izan ezik, marmol berdea erabili baita han; koruko zorua teila-koloreko zeramikazkoa da. Estalkia zeramika kurbatuko teilazkoa da eta kanpoko hormak harlanduzkoak nabearen goialdeko hormaren zatia izan ezik, entonkatuta baitago.
Pataca macautar
Artikulu hau Macauko dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Pataca».
Pataca macautarra (yue txinera tradizionalaz: 澳門圓, jyutping: ou3 mun4 jyun4, portugesez: Pataca de Macau), Macau Txinako Herri Errepublikaren Administrazio Bereziko Lurraldean zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea MOP da eta bere sinboloa MOP edo MOP$. Pataca banako baten ehunena avo deitzen da eta pataca bakoitza 100 avoz osatuta dago.
Blimeako geltokia
Blimea Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Samartín del Rei Aurelio udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Seann William Scott
Seann William Scott (1976ko urriaren 3a, Cottage Grove, Minnesota) estatubatuar aktore, komediante eta ekoizle bat da.
American Pie telesailan Steve Stifler pertsonaia antzezteagatik ezaguna da. Antzeztutako film nabarmenak: Final Destination (2000), Road Trip (2000), Dude, Where's My Car? (2000), Evolution (2001), The Rundown (2003), The Dukes of Hazzard (2005), Role Models (2008), Cop Out (2010) eta Goon (2011). Ice Age animazio film sailean Crash pertsonaia bikoiztu du.
Dr Pepper
Dr Pepper, AEBetako freskagarri karbonatu ezagun bat da. Cadbury Schweppes multinazionalaren barnean dagoen Dr Pepper Snapple Group Inc. edari enpresak ekoiztu eta merkaturatzen du. Izena Charles T. Pepper estatubatuar mediku eta zirujau konfederatuen omenez darama.
1880ko hamarkadan, Charles C. Aldertonek Texas estatuko Waco hirian sortu eta 1985ean lehenbizikoz zerbitzatua izan zen. 1904an herrialde osoan zehar saltzen hasi zen. Gaur egun mundu osoan zehar saltzen da, nahiz eta nagusiki AEBetan ezaguna izan.
Kaliofilita
Kaliofilita silikato motako minerala da.
Saint-Outrille
Saint-Outrille Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Outrille udalerrian erroldatutako biztanleak 214 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
2007ko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak
2007ko frantziar hauteskunde presidentzialen lehen itzulia, apirilaren 22an izan ziren. Lehenengo itzulian inork botoen %50 lortu ez zuenez, bigarren itzulia maiatzaren 6an izango zen, lehenengo itzuliko bi hautagai nagusien artean.
Kaliofilita
Ezaugarriak
Kaliofilita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.
2007ko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak
Azkenean Nicolas Sarkozyk lortu zuen garaipena eta Frantziar errrepublikaren presidentea bilakatu zen.
Saint-Outrille
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 152 etxebizitza zeuden, 107 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 147 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 107 etxebizitza nagusietatik 93 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 34 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 81 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 59 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 98 ziren, horien artean 63 aktiboak ziren eta 35 inaktiboak ziren. 63 pertsona aktiboetatik 55 lanean zeuden (31 gizon eta 24 emakume) eta 8 langabezian zeuden (2 gizon eta 6 emakume). 35 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Outrille udalerrian 109 unitate fiskal zeuden, 222 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.857 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 zurgina eta 1 iturgina.
2000. urtean Saint-Outrille udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 696 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Paralabrax maculatofasciatus
Paralabrax maculatofasciatus Paralabrax generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
NGC 3260
NGC 3260 galaxia bat da, Antlia konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Britainiar literatura
Britainiako beste hizkuntzetako literatura artikuluak Britainia Handian erabiltzen diren eta erabili izan diren hizkuntzetan idatzitako literaturetan zentratzen da. Literatura ezberdin horiei buruzko artikuluak ere badaude: Britainia Handiko literatura latina, anglo-normandarra, kornubiera, guernesia, jèrriais, latina, manx, eskoziako gaelera, galesera, etab.
Britainiar identitatea
Britainiar identitatearen izaera aldatu egin da denborarekin. Ingalaterra, Eskozia eta Gales biltzen dituen uhartea Britainia bezala ezagutzen da Plinio Zaharra erromatarren garaitik (K.o. 23-79). Ingelesa hizkuntza nazional bezala K.o. 450 inguruan hasitako inbasio anglosaxoiarekin hasi zen. Horren aurretik, biztanleek batez ere hainbat hizkuntza zelta hitz egiten zituzten. Egungo Erresuma Batuko hainbat lurralde garai ezberdinetan batu ziren. Gales Ingalaterrako Erresumak bereganatu zuen 1536 eta 1542ko Batasun Akten arabera. Hala ere, 1707. urtean sortu zen Britainia Handiko Erresuma, Ingalaterra eta Eskoziaren arteko itun batekin. Honek 1801eko urtarrilean bat egin zuen Irlandako Erresumarekin, Britainia Handiko eta Irlandako Erresuma Batua eratzeko. Duela gutxi arte Eskozian, Galesen, Kornualles eta Irlandan hizkuntza zeltak asko hitz egiten jarraitu zuten, eta hizkuntza hauek bizirik diraute, batez ere Galesko zenbait lekutan.
Britainia Handiko beste hizkuntzak
V. mende hasieran erromatarrek Britainiatik alde egin bazuten ere, latinezko literaturak, gehienbat elizak, idazten jarraitu zuten, besteak beste, Bedaren Kronikak (672/3–735), Historia ecclesiastica gentis Anglorum, eta Gildas (K.a. 500–570), De Excidio et Conquestu Britanniae.
Hainbat hizkuntza zelta hitz egiten zituzten garai hartan britainiar askok. Idatzizko lan garrantzitsuenen artean, Y Gododdin eta Mabinogion daude. VIII. mendetik XV. mendera arte, bikingo ek eta norvegiar kolonoek eta haien ondorengoek gaur egungo Eskozia den zatiak kolonizatu zituzten. Norvegiar zaharreko poesia batzuk bizirik diraute garai honi lotuta, Orkneyinga saga barne, Orkada Uharte en historiaren narrazio historikoa, IX. mendean Norvegiako erregeak inbaditu zutenetik 1200. urte ingurura arte.
Ingelesezko literatura zaharra: c. 658–1100
Ingelesezko literatura zaharrak, edo literatura anglosaxoiak, Ingalaterra anglosaxoian ingeles zaharrean idatzitako literatura biltzen du, 450. urte inguruan saxoi ak eta beste tribu germaniar rak Ingalaterran finkatu zirenetik, “Normandia rren Konkista" 1066an eman arte. Lan horien artean, poesia epiko a, hagiografia, sermoiak, Bibliaren itzulpenak, lege lanak, kronikak, asmakizunak eta beste genero batzuk daude. Guztira, garai hartako 400 bat eskuizkribu geratzen dira.
Erdi Aroko literatura berantiarra: 1066–1500
Erdi Aroko uharteetako hizkuntza aniztasunak produkzio artistiko ugariri lagundu zion, eta britainiar literatura bereizgarri eta berritzaile bihurtu zuen. Lan batzuk latinez idazten ziren oraindik; horien artean dago Gerald of Wales-ek bere Gales maiteari buruzko XII.mendearen amaierako liburua, Itinerarium Cambriae. 1066ko normandiarren konkistaren ondoren, literatura anglo-normandarra garatu zen, Europa kontinentaleko literatur joerak sartuz, keinu-kanta (chanson de geste) adibidez. Hala ere, literatura anglo-normandarraren garapen indigena goiztiarra izan zen, Oïl literatura kontinentalarekin alderatuta.
Erdi Aroko antzerkia
Erdi Aroan, Europako herri hizkuntzetako antzerkia liturgia ren antzezpen erlijiosoetatik sortu zen. Misteriozko antzezlan ak katedraletako atarietan edo jai egunetan ibiltzen ziren jokalarien eskutik aurkezten ziren. Mirari eta misterio antzezlanak, moraltasun eta interludioekin batera, geroago antzezlan forma landuagoetara eboluzionatu ziren, hala nola isabeldar eszenatokietan ikusi zen bezala. Erdi Aroko beste antzerki mota bat antzezlan popularrak izan ziren, Morris dantzarekin lotutako lehen kale-antzerkiaren modua, Saint George eta Dragoia zein Robin Hood bezalako gaietan zentratuta. Istorio zaharrak berriro kontatzen zituzten herri-ipuinak ziren, eta aktoreak herriz herri ibiltzen ziren hauek publikoari antzezten, diruaren eta ostatuaren truke.
Errenazimentua: 1500-1660
Errenazimentu ko estiloa eta ideiak Ingalaterran eta Eskozian barneratzen motel joan ziren, eta Isabeldar garaia (1558-1603) ingelesezko Errenazimenduaren gorentzat hartu ohi da. Hala ere, aditu askok 1500eko hamarkadaren hasieran ikusten dute haren hasiera, Henrike VIII.aren erregealdian (1491 - 1547).
Poesia
XVI. mendearen amaieran, ingeles poesiak hizkuntza landua eta mito klasikoei buruzko aipamen zabalak erabiltzen zituen. Sir Edmund Spenser (1555–1599) The Faerie Queene-ren egilea izan zen, Tudor dinastia eta Isabel I.a ospatzen dituen poema epiko eta alegoria fantastikoa. Sir Philip Sidney (1554–1586) poeta, gortezaineta soldaduaren lanen artean daude Astrohel eta Stella, Poesiaren defentsa eta Arkadia. Abesti bezala musikatu nahi ziren olerkiak, Thomas Campionenak adibidez, ezagun egin ziren etxeetan literatura inprimatua gehiago hedatu zen heinean.
Antzerkia
Isabel I.aren erregealdian (1558–1603), eta ondoren Jaime I.en agintaldian (1603–25), Londresen zentratua zen kultura gortetsu eta ezaguna, poesia eta antzerki handiak sortu ziren. Ingalaterrako antzerkigileak italiar ereduaz zirrara turik zeuden, etas ondorioz, Italiako aktoreen komunitate nabarmena Londresen kokatu zen. Aita italiarra zuen John Florio hizkuntzalari eta hiztegigilea, errege-hizkuntzaren tutorea izan zen James I.aren gortean eta William Shakespeare ren lagun eta eragin posiblea. Italiar hizkuntza eta kulturaren zati handi bat ekarri zuen Ingalaterrara. Montaigne-ren itzultzailea ingelesera ere izan zen. Antzerki isabeldarreko lehen antzezlanen artean daude Gorboduc (1561), Sackville eta Nortonena, eta Thomas Sydenham-en mendeku-tragedia Tragedia espainiarra (The Spanish Tragedy (1592). Bere garaian oso ezaguna eta eragin handikoa, Tragedia espainiarrak genero berri bat ezarri zuen literatura ingeleseko antzerkian, mendeku-antzerkia edo mendeku-tragedia. Bestalde, Jane Lumley izan zen Euripides ingelesera itzuli zuen lehen pertsona. Hain zuzen, Iphigeneia at Aulis-en itzulpena ingelesez emakume batek egindako lehen lan dramatikoa da.
William Shakespeare garai honetan oraindik gainditu gabeko poeta eta antzerkigile bezala nabarmentzen da. Shakespearek hainbat generotako antzezlanak idatzi zituen, besteak beste, historiak, tragediak, komediak eta erromantze berantiarrak edo tragikomediak. Isabelen garaian idatzitako lanen artean, Hamabigarren gaua komedia, Hamlet tragedia, eta historia arloan Henrike IV.aren lehen zatia daude.
Shakespeare ren ibilbideak jarraitu egin zuen James I.a erregearen garaian, eta XVII. mendearen hasieran "arazo-antzezlanak" izenekoak idatzi zituen, Neurria Neurrirako (Measure for measure), eta baita bere tragedia ezagunenetako batzuk ere, Lear erregea eta Antonio eta Kleopatra. Shakespeareren tragedietako argumentuak akats larrietan oinarritzen dira, ordena irauli eta heroia eta maite dituenak suntsitzen dituztenak. Bere azken garaian, Shakespearek amodioa edo tragikomedia ra jo zuen, eta lau antzezlan nagusi osatu zituen, tartean Ekaitza (The Tempest). Tragediak baino latz gutxiagokoak, lau antzezlan hauek 1590eko hamarkadako komediak baino tonu larriagoa dute, baina adiskidetzearekin eta akats tragikoak izan daitezkeen barkamenarekin amaitzen dira.
Prosa
Sir Francis Bacon (1561–1626) filosofoak, Atlantis berria (New Atlantis) eleberri utopikoa idatzi zuen, eta Ezagutza da indarra (Knowledge is Power) esaldia sortu zuen. Francis Godwin-en 1638ko Gizakia ilargian (The Man in the Moone) obrak ilargirako irudizko bidaia bat kontatzen du, eta gaur egun ingeles literaturako zientzia-fikziozko lehen obratzat hartzen da.
Antzerkia
1660an monarkiaren berrezarkuntzak literaturari hasiera berria eman zion, bai erregearen gorte mundutar eta jostalari berria ospatzeko, bai horren erreakzio bezala. Ingalaterrako antzokiak berriro ireki zirelako, Oliver Cromwell en babespean itxi ondoren. Puritanismoa k indarra galdu zuen, eta "Errestaurazioa ren komedia" genero ezaguna bilakatu zen. Berrezarkuntzako komediak 1660tik 1710era bitartean Errestaurazio garaian idatzi eta antzeztutako ingelesezko komediak aipatzen ditu. Horrez gain, emakumeei lehen aldiz eman zitzaien oholtza gainean aritzeko aukera.
Poesia
Behnek The Rover-en Willmore pertsonaiaren irudikapena, eta George Etherege-ren Modako gizona (1676) filmeko Dorimant zimurtsu eta poesia errezitatzailean, John Wilmot, Rochester-eko 2. kondea (1647–1680), ingeles libertino bati buruzko satira bezala ikusten dira. Bere garaikide Andrew Marvell-ek "ingeles satiristarik onena" bezala deskribatu zuen, eta oro har, berrezarkuntzaren izpirituen artean poeta nabarmenena eta jakintsuena zela kontsideratzen da.
Augustoren aroa: 1701–1750
Ingeles literaturan XVII. mendearen amaiera eta XVIII. mendearen hasiera (1689–1750) "Augusto ren Aroa" bezala ezagutzen da. Garai honetako idazleek "izugarri miresten zituzten beren pareko erromatarrak, haien lanak imitatzen zituzten, maiz paralelismoak eginaz" mundu garaikidearen eta antzinako Augusto erromatar enperadorearen aroarekin (K.o. 27 - K. a. 14). Garai honetako idazle nagusietako batzuk Jonathan Swift (1667-1745) idazle anglo-irlandarra, William Congreve (1670-1729), Joseph Addison (1672-1719), Richard Steele (1672-1729), Alexander Pope (1672-1729) Henry Fielding (1707–54) eta Samuel Johnson (1709–84 izan ziren.
1707: Britainia Handiaren sorrera
Eskozia ko eta Ingalaterrako parlamentuak 1707an Britainia Handiko Erresuma Bakarra eratzeko, eta Batasuneko ekintzek estatu bateratua sortzeko, eragin handia izan zuen Ingalaterrako literaturan, eta baita ingeles idazleen artean kontzientzia nazionalean ere. Eskoziako egoera desberdina izan zen: kultur identitatea ri eusteko nahia zuten, baina ingeleseko merkatu literaturaren eta ingeleseko literatura estandar hizkuntzak eskainitako abantailak bultzatu zituenean, Eskoziako idazleak "britainiar literaturan" bezala deskribatu zituzten.