cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Justizia klimatiko
Herbehereak
2019ko abenduaren 20an, Herbehereetako Auzitegi Gorenak behin betiko epaia eman zuen. Epai horrek berretsi egin zuen gobernuak karbono dioxidoaren emisioak % 25 murriztu behar zituela 2020aren amaierarako, 1990eko mailekin alderatuta, klima-aldaketak giza osasunerako dakartzan arriskuak kontuan hartuta. Auzitegiak Nazio Batuen Klima Aldaketari buruzko Esparru Hitzarmenean eta Giza Eskubideen Europako Hitzarmenean oinarritu zuen epaia; azken hitzarmen horrek estatu alderdiei ezartzen die herritarren bizitza eta ongizatea babesteko beharra. David R. Boy Giza Eskubideei eta Ingurumenari buruzko Nazio Batuen arabera, «orain arte klima-aldaketari buruz munduan izan den erabaki judizial garrantzitsuena da, eta baieztatzen du giza eskubideak larrialdi klimatikoaren mehatxupean daudela eta nazio aberatsak legez behartuta daudela isurketak azkar eta sendo murriztera». Epaia eman baino hamar egun lehenago, Herbehereetako gobernuak arau bat onartu zuen, elektrizitatea sortzeko ikatza erabiltzea debekatzen zuena.
Herbehereetako estatuak urtea amaitu aurretik CO2 emisioak % 25 murrizteko neurri gehiago hartu behar zituen arren, auzitegi gorenaren erabakiarekin bat etorriz, 2020ko apirilaren 1ean, Eric Wiebes Ekonomia eta Klima Gaietarako ministroak adierazi zuen «orain beste lehentasun batzuk daude[la]», Covid-19ren pandemia zela eta. Contexte frantses hedabide espezializatuaren arabera, adierazpen publiko hori «klimaren neutraltasunaren aitzindari den herrialde bateko ofizial batek gauzatua, eta, bestetik, Green Deal-eko arduradun den Frans Timmermans Europako Batzordearen lehendakariordearen herrikide batek emana Europar Batasunean martxan dauden helburu klimatikoen aurkako errefusatze ikusgarriena izan da, bestela ere klima-aldaketaren aurkako borrokaren kontra egon ohi diren herrialde batzuk mintzatuak baitziren, ez aspaldi, zentzu berean». Auzitegi gorenaren 2019ko erabakiaren eta 2021eko urtarrilaren artean, Herbehereetako estatuak bost urteko planeko 54 neurrietatik 30 aplikatu zituen. Plan hori Urgenda Fundazioarekin bat egin zuten ehunka erakundek ezarri zuten, Herbehereetako berotegi-efektuko gasen emisioak murrizteko.
Irlanda
Friends of the Irish Environment, FIE (Irlandako Ingurumenaren Lagunak) elkarteak auzitara eraman zuen gobernua, 2017an onartutako Arintze Plan Nazionalak guztiz urratzen zituelakoan Ekintza Klimatikoaren eta Garapen Apalenaren Legea (2015erako bozkatua), Irlandako Konstituzioa eta Giza Eskubideen Europako Hitzarmena. FIEk estatuari aurpegiratu zion ez zuela tarteko etaparik aurreikusi mende erdialdera karbono gutxiko ekonomia baterako trantsizioa bermatzeko, eta plan berri bat berridazteko eskatu zion, epe labur eta ertainera asmo handiagokoa.
Auzitegi Nagusiak FIEren aurkako iritzia eman zuen, botereen banaketa aintzat hartuta, esparru horretan gobernuak erabaki-ahalmen zabala izan behar duela irizten baitzuen.
Baina Auzitegi Gorenak erabaki zuen, 2019ko otsailaren 13an, salbuespenezko inguruabarrek zuzeneko errekurtsoa justifikatzen zutela eta kasuak garrantzi publiko nahiz juridikoko gaiak planteatzen zituela; hala, adierazi zuen ez dagoela desadostasunik FIEren eta gobernuaren artean klimaren zientziari edo klima-aldaketak izan ditzakeen ondorioen larritasunari dagokienez.
2020ko uztailaren 31n, Auzitegi Gorenak bertan behera utzi zuen gobernuak 2017an aurkeztutako 2050erako berotze globalaren aurkako plana; epaian, Frank Clarke magistratuak erabaki zuen plana «legeak eskatzen duen bezain zehatza izatetik urrun» zegoela. Horixe izan zen, hain zuzen ere, Kolonbiaren eta Herbehereen ondoren, Auzitegi Goren batek onartzen zuen hirugarren kasu klimatikoa.
Klima-aldaketari buruzko adituen iritziz, Irlandako gobernuak 2019ko udazkenean aurkeztutako klima-legearen proiektua ez zen nahikoa.
Kanada
ENvironement JEUnesse (ENJEU) elkarteak Kanadako gobernuaren aurkako auzibidea bultzatu zuen, 2019an, klima-aldaketari aurre egiteko borrokan ezer egiten ez zuela leporatuta; ez bakarrik murrizketa-helburuak aski ez zirelakoan, baizik, gainera, errespetatzen ez zituelakoan. Gorte gorenak, baina, ez zuen auzibidea onartu, 2022ko uztailean.
Kolonbia
2018ko urtarrilean, 25 gazte eta haurrek Kolonbiako gobernuaren aurka jo zuten auzibide batean, giro osasuntsua izateko eskubidea aldarrikatu nahirik, Demanda Generaciones Futuras izenpean.
Lehen auzialdiko auzitegiak atzera bota zuen arren gazteon auzia, Kolonbiako Gorte Gorenak eskatzaileen alde egin zuen 2018ko apirilean. Gobernuari deforestazioa eta klima-aldaketa murrizteko neurriak har zitzala agintzeaz gain, Amazoniako oihana «babesteko, kontserbatzeko, mantentzeko eta lehengoratzeko» eskubidea duen «zuzenbidezko subjektua» dela ere ebatzi zuen.
Norvegia
Gazteria eta Natura eta Greenpeace Norvegia ingurumen elkarteek salaketa bat aurkeztu zuten, 2017ko azaroan, Artikoan petrolioa eta gasa erauzteko baimen berriak eman zituen Norvegiako estatuaren aurka. 2018ko urtarrilean, ezetsi egin zen salaketa, eta 75 esplorazio-baimen berri eman ziren, horietatik zortzi Barents itsasoan. Elkarteek errekurtsoa aurkeztu zuten.
Pakistan
2015. urtean, nekazari batek auzitara eraman zuen gobernua, bere politika klimatikoa ez ezartzeagatik (2012an bozkatu zuten). Pakistango justiziak nekazariaren alde egin zuen, eta klima-aldaketari aurre egiteko ahaleginak indartzeko agindu zien ministerioei.
Lausanako ekintza klimatikoa
2018ko azaroan, hamabi ekintzailek tenisean jokatu zuten Crédit Suisse banketxearen Lausanako sukurtsal batean, energia fosiletan egindako inbertsioak salatzeko (bankuak babestutako Roger Federer aipatuz). 2020ko urtarrilean, Lausanako Polizia Auzitegiak beharkizun egoera aitortu eta kargugabetu egin zituen. 2020ko irailean, ordea, Vaudeko Kantonamendu Auzitegiak klimaren premia aitortu arren, beste ekintza-bide batzuk bazirela iritzita, kondenatu egin zituen.
Zeelanda Berria
Ioane Teitiota Ozeano Bareko Kiribatiko gizon bat da; itsas mailaren igoerak gehien mehatxatzen duen herrialdeetako bat da Kiribati. 2013an, babesa eskatu zuen Zeelanda Berrian, beraren bizitza eta familiarena arriskuan zeudela argudiatuz. HegoTarawa uharteak 1947an 1.641 biztanle izatetik 2010ean 50.000 izatera igaro zen, itsasoaren maila igo zen heinean beste uharteak ez baitziren bizitzeko modukoak; egoera horrek indarkeria eta tentsio sozialak eragin zituen. Gainera, ur gezaren eskasia eta lurrak lantzeko zailtasunak zeuden, geruza freatikoaren gazitasuna dela eta. Kiribati bizigabe bihur zitekeen 10-15 urteren buruan. Zeelanda Berriko auzitegiek ezetsi egin zuten Teitiota babesteko eskaera. Nazio Batuetako Giza Eskubideen Batzordeak berretsi egin zuen Zeelanda Berriak hartutako erabakia; izan ere, 10-15 urte bitarteko epean, Kiribatiko Errepublikak, nazioarteko komunitatearen laguntzarekin, neurri positiboak har zitzakeen herritarrak babesteko eta, beharrezkoa izanez gero, birkokatzeko. Hala ere, batzordeak «onartu zuen etorkizunean klimari buruzko ekintza sendorik egin gabe, gobernuek, giza eskubideen nazioarteko zuzenbidearen arabera, debekatuta izan zezaketela pertsonak beren bizitza arriskuan dagoen lekuetara bidaltzea», adierazi zuen Jane McAdam irakasleak, Gales Berriko Unibertsitateko errefuxiatuen nazioarteko zuzenbiderako Kaldor Zentroko zuzendariak.
Giza Eskubideen Europako Gortea
2020ko irailean, 8 eta 21 urte bitarteko sei gazte portugaldarrek salaketa bat aurkeztu zuten 33 herrialderen aurka; besteak beste, Europar Batasuneko estatu kide guztiak, Erresuma Batua, Norvegia, Turkia, Errusia eta Suitza, Giza Eskubideen Europako Auzitegian (GEEA), «huts egin zutelako herrialde bakoitzari zegokion eginbeharra betetzen klima-hondamendia saihesteko». Salatzaileen iritziz, inertziak eraginda, salatutako estatuek urratu egin zuten «bizitzeko eskubidea, bizitza pribatua eta familia errespetatzeko eskubidea eta bereizkeriarik ez jasateko eskubidea», eta GEEAri eskatu zioten behartu zitzala herrialde horiek berotegi-efektuko gasen isurketak are gehiago murrizteko presazko neurriak hartzera. Portugalek bereziki jasan zituen urte hartan tenperatura goratuak eta sute handiak. Lehenengo aldia da GEEA gai klimatiko batez arduratzen dela. 2020ko azaroaren 30ean, auzitegiak kasu onargarritzat eta presazkotzat jo zuen.
Prozedura
Greenpeace nazioarteko gobernuz kanpoko erakundeak gida bat argitaratu zuen 2018an, gobernu edo enpresa baten aurkako salaketa judizial bat aurkezteko azalpen xeheak emanez. Holding your Government Accountable for Climate Change: A People’s Guide (Zure gobernuaren erantzukizuna klima-aldaketan. Guztientzako gida bat) izenburuaz, lau urrats nagusi aipatzen zituen:
Karbono-aurrekontua
Gazteak klimaren alde mobilizatu ondoren, Fridays for Future mugimenduaren bitartez, Carbon Brief hedabide digitalak, The Guardian egunkariaren bitartez, azterketa bat argitaratu zuen, Ben Caldecott doktoreak proposatutako metodologian oinarrituta: 2100. urtearen epemugan, tenperaturaren igoera 2 gradutara edo 1,5 gradura mugatzeko baimendutako karbono-kopurua kontuan hartuta, ikerketak kalkulatzen du pertsona baten bizitzako karbono-aurrekontua, jaiotzaren arabera. Ikerketak erakusten duenez, egungo haur batek 1950ean jaiotako batek baino % 90 karbono-aurrekontu gutxiago izango du.
Nature aldizkarian argitaratutako azterlan baten arabera, aberatsen arteko aberatsenen bizimoduak karbono asko isurtzen du. Horrela, munduko populazioaren % 0,5 aberatsenak 4.000 milioi tCO2e isurtzen ditu urtean, hau da, isurketen % 14, bizi-estiloari lotuta; % 50 pobreenak, berriz, isurketen % 10 egiten ditu. Hegazkin pribatuei uko egitera behartzea, adibidez, ingurumen-zergak gehitzea baino eraginkorragoa eta bidezkoagoa litzateke, zergek gutxien dutenei eragin ohi baitiete bereziki. Herentzia handiak zergapetzeak (189 mila milioi dolarreko herentzia 2017an 44 oinordekorentzat) klima-krisiaren aurka borrokatzeko dirua biltzea ere ahalbidetuko luke.
NBEk 1992an emandako hitzarmenaz geroztik, testu zientifikoek herrialdeen «erantzukizun komun baina bereizien» printzipioa onartzen dute, klima-aldaketan duten erantzukizun historikoaren eta aberastasun-mailaren arabera. Hala ere, Klima aldaketari buruzko 2009ko Konferentziaz geroztik, ez da aipatzen herrialdeen artean berdintasunez banatutako karbono-aurrekonturik, baizik eta estatuen borondatezko ekarpenak onartzen dira, helburu komun bakar bat ezarrita. Ikuspegi hori pragmatikoagoa da, eta Parisko hitzarmenak joera horri jarraitu zion.
Australia
Australiako lehen ministroak adierazi zuen, 2019ko azaroan, «bigarren mailako boikot ekintzak» antolatzen dituzten manifestarien aurka legeak egin nahi zituela. Haien helburua da enpresak behartzea meatzaritzarekin akordiorik ez egitera. «Praktika horiek legez kanpo uzteko mekanismoak identifikatzeko lanean ari gara», esan zuen.
Eslovenia
Ascent Resources eskisto-gasa ustiatzen duen Erresuma Batuko enpresak Esloveniako gobernua auzitara eraman zuen, Energiari buruzko Gutunaren Ituna baliatuta, gobernuaren politika ekologikoek enpresaren aktiboen balioa bidegabe kaltetzen dutela argudiatuz.
Herbehereak
Uniper enpresak Herbehereetako gobernua jazartzeko mehatxua egin zuen 2020an, Energiari buruzko Gutunaren Itunean oinarrituta, 2030erako ikatza pixkanaka kentzeko plana egin baitzuen. Plan horrek Maasve 3 ikatz-zentrala ixtera behartuko du enpresa, ireki eta 15 urte doi igaro ondoren, edo beste erregai batekin funtzionatzeko moduan berrantolatzera.
The Mountain Men
The Mountain Men (euskaraz Menditarrak), 1980ko Richard Lang estatubatuarrak zuzendutako abenturazko western film bat da. Charlton Heston eta Brian Keith aktoreek antzeztu zuten. Charlton Hestonen semea den Fraser Clarke Hestonek gidoia idatzi zuen.
Argumentua
1838, Mendebalde Urruna, Bill Tyler (Charlton Heston) eta Henry Frapp (Brian Keith) bizi osoan mendietan bizimodu gogorra eramaten ohituak dauden bi ehiztari beterano dira, maiz amerindiarren erasoei aurre egitera derrigortuak. Halere, orain arte inoiz ez diote Oinbeltz herriko buruzagia den Arrano Astun bezain gizaseme mendekuzale eta zitalari aurre egin beharrik izan, bi ehiztariek bere senar bortitzarengandik ihesi doan Ilargi Korrikalari (Victoria Racimo) emakume oinbeltzari laguntza emateak Arrano Astun haiekin haserretzea eragin baitu.
Fairport Convention
Fairport Convention, Erresuma Batuko folk-rock musika talde bat da, musika-tresnen erabileran aintzindaria izana. 1967an Londres hiriburuan sortua izan zen.
Al Erkiaga
Albert Victor Erkiaga (Boise, 1935eko abuztuaren 21a-2022ko irailaren 10a) euskal emigranteen semea, euskaltzalea eta euskal dantzen bultzatzailea Ameriketako Estatu Batuetan izan zen. North American Basque Organizations erakundearen lehen lehendakaria izan zen, 1973an. Oinkari dantza taldearen eta Biotzetik abesbatzaren kide sortzailea izan zen. Jaialdi bost urtetan behin ospatzen den festa erraldoiaren bultzatzailea izan zen.
Biografia
Al Erquiaga 1935ean jaio zen Boisen. Aita Tomas Erquiaga ispastertarra, ama Anita Echevarria mallabiatarra ziren. Arreba Alice Erkiagakin batera euskal komunitateko parte hazi zen, Boisen eta Meridianen familia arrantxoan. Txikitandik ikasi zituen euskal dantza, kantu eta ohiturak. Adina heldutakoan, Erkiagak Juanita "Jay" Hormaechearen euskal dantza klaseetara joan zen. Geroago, 1960an, Euskal Herrira joan zen eta, ostean, berriro ere Boisen, Oinkari taldeko fundatzaileetako bat izan zen. 1973an, NABOren sorreran parte hartu eta federazioko lehenengo lehendakari hautatu zuten. 1986an, Biotzetik koralaren sortzaileetako bat izan zen. 1987an lehenengo Jaialdiren txanda heldu zen, 1990etik Diaspora osoan eta Estatu Batuetan barrena bost urtero euskal festa handi eta euskal kulturaren festagune eta erakuslehio nagusi izaten amaitu duen hitzordua. 87 urtez hil egin zen.
Center for Basque Studiesko kide zen Al Erkiaga.
Claude Iruretagoyena
Claude Iruretagoyena (Baiona, 1960) euskal dantzari eta koreografoa da.
Biografia
6 urteetan, dantzaren munduari hurbildu zitzaion, Batz Alai taldean sartu zelarik. Koldo Zabala haren lehen dantza irakaslea izan zen. Gero, Orai Bat taldean sartu zen (Jean Nespriasen gidaritzapean) eta gero Aurrera taldean, horiek ere Baionako dantza taldeak izanik.
1970eko hamarkadaren bukaeran, Donibane Lohizuneko Begiraleak dantza taldean sartu zen eta Betti Betteluren (Pierre Betelu) ikasle jarraiki bilakatu zen. Horrek, 1981etik goiti, euskal dantzaren irakastera sustatu zuen, Lapurtarrak taldean, 1985 arte, eta gero Euskal dantzaren institutuan, 2000 arte.
Aldi berean, Claudek irakaskuntza, agertokiratze eta koreografia-teknikak sakondu zituen, Juan Antonio Urbeltzekin (Donostiako Argia konpainia).
1992an ezagun egin zen, Xirula Mirula bere lehen sorkuntzari esker. Haren bigarren sorkuntzak, Ixtorio Mixtoriok, 1996an, Maritzuli konpainiaren sortzea ekarri zuen. Gaur egun, haren zuzendari artistikoa, koreografoa, dantzaria eta jantzi-egilea da.
1996an beti, "Gauargi, munduko haurrak eta dantzak" haurren folklore festibalaren sortzea sustatu zuen.
1990eko hamarkadaren bukaeran, ezagutza garrantzitsuak egin zituen (Thierry Malandain, Christine Grimaldi). Horiek haren koreografo ibilbidea markatu zuten eta dantza tradizionalari eta haren jatorriei buruzko ikerketak egitera sustatu zuten.
Inoiz egin dugun diskorik onena
Inoiz egin dugun diskorik onena Ze Esatek! musika taldearen bosgarren diskoa da, estudioko laugarrena. 2015ean argitaratu zuten.
Azala
Imanol Urizar 'Skritx'-ek eta Joseba Poncek egindako azala da.
65803 Didimos
Dimorfos Didimosen Ilargia izan zen DART misioaren helburua, asteroide batek espazio-ontzi batekin talka eginda izan dezakeen inpaktua saihesteko bideragarritasuna frogatzeko; LICIACube behaketarako nanosateliteak sistema bisitatuko du, inpaktua ikusteko.
ESAko Hera zunda 2019ko azaroan onartu zen, 2024an jaurti eta 2027ko urtarrilean Didimosera iristeko. DARTen eraginaren ondorio dinamikoak aztertuko ditu eta DARTek sortutako kraterra ebaluatuko du.
Hortz-haginetako min
Hortz-haginetako mina hortzetako edo bere euskarri-egituretako mina da, hortzetako edo beste gaixotasunek eragiten dutena. Larria denean, loari, elikadurari eta eguneroko beste jarduera batzuei eragin diezaieke. Bere fisiopatologia dela eta, eta agertzen den lekuan oinarrituta, gizakiek jasan dezaketen minik handienetakotzat jotzen da.
Ohiko kausak hauek dira: pulpitisa (normalean txantxarei, hortz-traumari edo beste faktore batzuei erantzunez), hortz-hipersentikortasuna, periodontitis apikala (lotailu periodontalaren eta hezur albeolarraren hantura sustraiaren apizearen inguruan), hortzetako abzesuak (tokiko zorne-bildumak), osteitis albeolarra edo gingibitis ultzeroso nekrotizatzaile akutua.
Anne Archibald
Anne M. Archibald (Kanada, 1976) astronomo kanadarra da, pulsare-behaketengatik eta Python programazio-lengoaiarako programazio zientifikoko liburutegia den SciPyren garatzaileetako bat izateagatik ezaguna. Astronomia irakaslea da Erresuma Batuko Newcastle upon Tyne Unibertsitatean.
Ibilbidea
Archibaldek matematikako ikasketak Waterlooko Unibertsitatean egin zituen, radarreko datuen irudien analisiarekin lotutako pasantiak barne. McGill Unibertsitatean matematika hutseko masterra egin ondoren, Victoria Kaspi astrofisikariaren doktoregoko ikasle bihurtu zen McGill-en, eta Cecilia Payne-Gaposchkin doktorego-tesiaren saria irabazi zuen Astrofisikan, Fisikako Elkarte Estatubatuarrarena, eta Kanadako Astronomia Elkartearen ''J S Plaskett. domina, 2013ko The End of Accretion: The X-ray Binary/Millisecond Pulsar Transition Object PSR J1023 + 0038'' doktorego-tesiagatik.
ASTRONen egindako doktoretza ondoko ikerketaren ondoren, eta geroago Anton Pannekoek Astronomia Institutuan, biak Herbehereetan, eta Herbehereetako Ikerketa Zientifikoen Erakundeko "Veni Fellowship"- ek lagunduta, hizlari senior bihurtu zen Newcastle Unibertsitatean 2019an.
Epaileen Nazioarteko Elkartea
Epaileen Nazioarteko Elkartea, ingelesez International Association of Judges (IAJ) eta gaztelaniaz Unión Internacional de Magistrados (UIM) epaileen elkarte nazionalen nazioarteko erakunde profesionala da, ez politikoa. Salzburgon sortu zen 1953 an, eta Erroman du egoitza.
IAJk Zuzenbide Estatua eta Botere Judizialaren Independentzia sustatzen ditu. Kide horiek 90 bat herrialdetako elkarte nazionalek edo talde adierazgarriek osatzen dituzte. IAJren Batzordeak kontinente guztietako zortzi kide ditu eta instantzia nagusia kontseilu nagusia da, bere 90 herrialde guztiekin. Epaileen Gutun Unibertsal berria onartu zuen 2017an, urte horretan Santiagon egin zen urteko bileran.
IAJ epaileen nazioarteko erakunderik zaharrena eta entzutetsuena da. Independentzia judizialean jartzen du arreta, giza eskubideen berme gisa. Aholkularitza ematen die Europako Kontseiluari, Nazioarteko Lan Erakundeari eta ECOSOC delakoari. Elkarteak hezkuntza judizialarekin ere lan egiten du, zuzenbide konstituzionala, zibila, penala eta laborala aztertzeko lau batzorderekin.
Independentzia Judizialaren Saria
2022an, elkarteak Tel Aviven izandako 64. batzarrarren harira, Erika Aifan, Guatemalako epaile ohia, Murat Arslan eta Krystian Markiewicz saritu zituen.
Varadharaja Perumal (Kanchipuram)
Varadharaja Perumal tenplua, Hastagiri eta Attiyuran izenekin ere ezaguna deitua, Vishnu jainkoari eskainitako tenplu hindu handi bat da, Kanchipuram (Tamil Nadu, India) hirian kokatua. Divya Desam esaten dietenetako bat da, Vishnuren 108 tenpluak, 12 poeta santuek edo Alvar direlakoek bisitatu izanagatik hala izendatuak. Ramanuja filosofo vishnuista jakintsu hindua tenplu honetan bizi izan zela uste da.
Eraikinak
Eraikin eta gurtzako elementu asko ditu tenplu zabal honek. Sarreretako batean dafoen zazpi solairuko gopuram zuria ikusgarria da. Aurrekotik gertu 100 Zutabeen Mandapa delakoa dago, Vishnuri eskainitako gurtza leku bat, zeinean 96 harrizko zutabe dauden, denak harkaitz bakarrean zizelkatuak, eta beste lau zurezkoak. Apaindura ikusgarriko zutabeak dira. Eraikin honetako ertzetan ikus daitezkeen kate eta katebegiak ere, harrizko pieza bakarretik ateratakoak dira. Mandapa hau ezkontzetarako toki aproposa kontsideratzen da, han ezkondu zirelakoan Lakshmi jainkosa eta Vishnu.
Nahaski
Nahaskiak gehienetan hornigaiekin prestatzen dira, baino gosaritarako ezer gabe ere asko burutzen dira. Nahaskiari arrautzak gehitu aurretik, oinarri bat prestatzen zaio, barazkia, arraina, haragia, perretxiko ak, ongailu ak sueztitu edo salteatu z. Oinarri hau oso beroa zartagin batean dagoelarik, kraskatuta baina irabiatu gabeko arrautzak erantsiko ditugu. Gorringoa eta zuringoa pitin bat mamitzen utzi ondoren, indartsu nahasi osagai guztiak, arrautza puskatuz. Prestaketa honekin aurrez aurre topatzen dira osasun irizpideak (salmonella arriskua) eta gastronomia irizpideak. Osasun irizpideak dio arrautza guztiz eginda izan behar duela eta gastronomia irizpideak dio krematsu geratu behar duela.
Mikele Landa Eiguren
Mikele Landa Eiguren (Ea, Bizkaia, ) kazetaria eta film-zuzendaria da
Ikasketak
Euskal Herriko Unibertitatean: Ikus entzunezko komunikazioa. Multimedia produkzioa eta errealizazioa ikasketak egin zuen 2013yik 2017ra. Ondoren, Madrilgo TAI eskokan masterra egin zuen dokumental sortzailean eta zinema esperimentalean, 2017-2018 ikasturtean. 2021an EQZE - Elías Querejeta Zine Eskolan zinema sorkuntza ikasketak egiteari heldu zion.
Zinemagile
Bere herrian baso bat landatzearen ekimena martxan jartzeak piztu zion ideia eta Donostia Zinemaldian aurkeztu zuen. 16mm-ko kamera txiki batekin errodatutako lana Xanti Xalvador soinu-teknikariak soinu-atmosfera eraikitzen lagun izanik."Baso bat berriz hasten da. Herri batek inoiz ikusi ez zuen paisaia bat gogoratzen du. Lur lehorra astintzen duten eskuak, aitzurrak eta botak, Ullan noizbait bizi ziren zuhaitzak azalera ateratzeko. Hemen sortzen da ibaia etengabe, eta jada ahantzitako hizkuntza bat xuxurlatzen du. Baso bihurtzen denean, nor biziko da leku honetan? Baso bat landatu al daiteke? Inork ahoskatuko al du bere izena? Non hasten da herri bat?"Galdera horiei guztiei erantzuna ematen saiatu da Mikele Landa Egiguren Noizko basoa film laburrean.
Ez-fikziozkoa da Landaren lana. Noizko basoa filma dokumentaletik oso gertu dagoen «proiektu nahiko esperimentala eta sentsoriala» dela azaldu du. .Landak bere roiektuan hainbat galdera planteatu ditu: Basoa landatu daiteke? Gizakion emaitza izan daiteke baso bat? Baso bat izango da noizbait?.
Lavalduc urmaela
Lavalduc edo  La Valduc urmaela (Étang de Lavalduc) Mediterraneo itsasoaren ondoan dagoen urmaela da, Berre urmaelatik mendebaldean eta Fos-sur-Mer herritik iparraldean dagoena. Bere jabea Salins du Midi enpresa da eta gatzuna gordetzen du bertan. Hiru udalerrien- Saint-Mitre-les-Remparts, Istres eta Fos-sur-Mer- artean dago. Bere urek kolore urdin arrosaxka dute, bertan bizi den Artemia salina krustazeoa dela eta.
Itsas mailatik 10 metro behera izanda, Frantzia osoko punturik baxuena da.
Isabel Cadenas
Isabel Cadenas Cañón (Basauri, Bizkaia, 1982) bizkaitar kazetari, idazle, soinu-dokumentalista eta audio-ekoizlea da, memoria historikoarekin eta giza eskubideen eta genero-ikuspegiaren lotutako gaietan espezializatua. 2021eko maiatzean, Kolonbiako Nazioarteko Kazetaritza Saria jaso zuen, Una placa en mi pueblo (Plaka bat nire herrian) soinu-erreportajeagatik. Bizkaitar idazle eta dokumentalistari ez-fikziozko podcast-aren saria eman diote eta Forbes aldizkariaren arabera urteko 50 onenen artean dago De eso no se habla podcast-a.
Ikasketak
Ikasketa Kulturaletan doktorea da eta Historia Kulturaleko irakaslea New Yorkeko Unibertsitatean, Madrilen. MFA bat du sormen-idazketan (NYU), eta master bat Théâtre et Arts du Spectaclen (Université Paris III Sorbonne nouvelle).
Lan ibilbidea
Bere ibilbidean zehar soinu-kronikak eta dokumentalak egin ditu Deutsche Welle, Radio Ambulante, Las Raras, Euskadi Irratia eta Cárncruda komunikabideentzat. Bi poema-liburu argitaratu ditu: Irse (2010) eta También eso era el verano (2014). Saiakera ere argitaratu du: Poética de la ausencia (Cátedra, 2019).
De eso no se habla (Horri buruz ez da hitz egiten) seriea zuzendu du, isiltasunari buruzko ez-fikziozko podcast narratiboa, Laura Casielles, Vanessa Rousselot eta Paula Morais Montesekin batera. Horixe da PRX Google Podcasts Creator program-erako 12.000 izangairen artean aukeratu zen Europako proiektu bakarra. Google eta PRXen arteko lankidetza izan zen, podcastingaren munduan ordezkaritza txikiena duten ahotsei prestakuntza, orientazioa eta baliabideak emateko.
Uxue Juárez Gazteluk zuzentzen duen Encuentro Poético Unicelularren parte hartu zuen 2014an, bigarren edizioan. 2014ko ekainean Valerie Mejer poeta mexikarra izan zen topaketan, eta 2014ko azaroan Lola Nieto, Hasier Larretxea, Izaskun Gracia Odriozola, Regina Salcedo eta Isabel Cadenas Cañón poetak.
Naomi McClure-Griffiths
Naomi McClure-Griffiths (Atlanta, Georgia, AEB, 1975eko uztailaren 11) estatubatuar astrofisikaria eta erradioastronomoa da. Australian ikertu eta bizi da. 2004an, beso kiribil berri bat aurkitu zuen Esne Bidea galaxian. 2006an Lehen Ministroaren Zientzialari Fisikoentzako Malcolm McIntosh saria jaso zuen eta 2015ean Australiako Zientzia Akademiaren Pawsey Domina jaso zuen, fisikako ikerketagatik.
Biografia
Naomi Melissa McClure-Griffiths 1975eko uztailaren 11n jaio zen Atlantan, Georgian. Oberlin Collegen hasi zen ikasten 1993an, eta han frantsesa eta fisika ikasi zituen. 1997an Minnesotako Unibertsitatean hasi zen astrofisika ikasten.
Ibilbidea
Doktoratu bitartean, Hegazkin Galaktikoen Nazioarteko Inkestan parte hartu zuen, Hegoaldeko Hegazkin Galaktikoen Inkestaren buru zela, Esne Bidean hidrogeno-gasa mapeatzeko. 2001ean, Australiara joan zen han gelditzeko, eta doktoretza osteko beka bat lortu zuen Australiako Teleskopioen Zentro Nazionalean, CSIRO Bolton Fellow gisa.
Ikerketa eta aurkikuntza
Bekaldian, izarren arteko gasen mugimendua eta izarren leherketek galaxiako gasak kanporatzen dituzten burbuilak edo jaurtigaiak nola sortzen dituzten aztertu zuen. Bere mugimenduan, espazio hutseko tximiniak sor daitezke, eta horietako bi berak aurkitu zituen. Aurkitu zuen tximinia bat, plano galaktikoaren goiko eta beheko aldetik zabaltzen den ezagutzen den bakarra da. Gero, 2004an, beso espiral edo galaxia berri bat aurkitu zuen espiralean, doktoratu ondoko goiko jarreran. Beso berria aurreko esleipenetan erakutsi zen, baina inoiz ez zen identifikatu eta ez zitzaion izenik eman. Konputagailu-eredu bat sortu zuen, bere taldeak berretsitako existentzia baieztatzeko.
Esnebidearen besoak
Esne Bidearen "Jainkoaren ikuspegia" mapa, urrutitik Ipar Galaktikotik ikusten den bezala (Coma Berenices). Izar-lerroak Eguzkiaren kokapena adierazten duen puntu horian zentratzen dira. "Izar" horren erradioak konstelazio laburdurekin markatuta daude, "Cas" "Cassiopeia"rentzat, etab. Kiribilean dauden besoak beste modu batera jartzen dira, zein besori dagokion egitura nabarmentzeko. H II eskualdeak puntu koloreztatu gisa markatuta daude, beso kiribilaren kolore berean. Hiru tamainatan aurkezten dira, U eszitazio-parametroaren bidez neurtuak:
txikia - U “ 200 pc cm-2
Pentangle
Pentangle edo The Pentagle, Erresuma Batuko folk, rock, jazz eta folk rock musika atlde bat da. 1967an sortua izan zen.
Naomi McClure-Griffiths
Esnebidearen besoak
ertaina - 200–U–110 pc-2
handia - 110–U–70 pc-2
2006an, Malcolm McIntosh saria eman zioten Lehen Ministroaren Zientzia Sari gisa emandako urteko sarietako bati. Ikertzaile nagusi gisa, urte horretan bertan hasi zen Zeru Galaktiko Osoa inkesta, eta gero, 2007an, Sidneyko Behatokiko Powerhouse Wizard saria jaso zuen.
McClure-Griffith-en taldeak 2011n Esne Bideko eremu magnetikoen mapaketa osatzeko nazioarteko ahaleginean parte hartu zuen. 2015. urtean, CSIRO utzi eta Australiako Unibertsitate Nazionalean hasi zen irakasle, Mount Stromlo behatokitik ikerketa egiten. Urte horretan bertan, Australiako Zientzia Akademiaren Pawsey Domina jaso zuenean onartu zuten fisikako lana.
Bacalhau à Brás
Bacalhau a Bras, Lisboan bereziki jaten den platera da. Bakailao, patata eta arrautzarekin  eginiko nahaski  da. Esaten denez, Lisboako "Bairro Alto" auzoan Brás delako batek sortu zuen. Bakailao papurtua, baratxuria, tipula eta perrexila kozintzen dira lehenik, ondoren  lerrotan  moztutako eta  frijitu tako patatekin nahasten da. Errezeta amaitzeko arrautza gehitzen zaio nahaski bat eginez. Ohikoa da oliba beltzekin aurkeztea.
Duília de Mello
Duília Fernandes de Mello (Jundiaí, Brasil, 1963ko azaroaren 27a), nazioarteko onarpena duen brasildar astronomoa, astrofisikaria, irakaslea eta ikertzailea da.
Bacalhau à Brás
Errezeta
MAHAIKIDEAK: 4.
2002ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak
2002ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak gertakari honen 20.Edizioa izan zen. Azaroaren 8tik abenduaren 1era ospatu zen Soreasu antzokian. Hain zuzen, hamarkada bat baina gehiagoren ostean, udalak berriro Soreasu udal antzoki bilakatu zuen eta Zelaitxo eraikina bota egin zuen.
Bacalhau à Brás
Errezeta
OSAGAIAK
Duília de Mello
Biografia
Estatu Batuetan bizi da. Besteak beste, hauexek dira haren interesak: astronomia, astrofisika, esplorazio espaziala, fisika, teleskopio espaziala, airetiko argazkia, meteoritoak, fosilak.
2002ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak
Edizio honetan herriko antzezle Kontxu Odriozolari omenaldia egin zitzaion, urteetan antzerkigintzari eta topaketei egindako ekarpenagatik. Omendaldi egitasmo honen baitan, Pako Aristik bere biografia liburua aurkeztu zuen eta Lakrikun Antzerki Taldeak bere bizitzako hainbat pasadizo biltzen zituen antzezlana egin zuen. 2002ko kartelaren egilea Javier Arizabalo izan zen, lehiaketa bidez. Urte honetan, sari banaketa asko aipatzen dira topaketen aurkezpenean, hain zuzen, ikusleen 4 sari (antzerki, aktore/aktoresa, kontalari eta animatzaile bizi onenak). Sari banaketari buruzko informaziorik ez dago ordea. Gainera, programaren arabera edizio honetan ez zen eskola antzerkirik izan.
Bacalhau à Brás
Errezeta
PRESTAKETA
Duília de Mello
Biografia
São Pauloko Unibertsitatean (USP) Astronomian doktoretza du, Amerikako Unibertsitate Katolikoko (UCA) irakaslea da, eta GSFC/NASAko ikertzaile elkartua da. Zientzia-jarduerak egiten ditu 2003tik. Tommy Wiklind astronomoarekin ezkonduta dago eta ez dute seme-alabarik. Eleanitza da: portugesa, ingelesa, gaztelania eta suediarra.
Bacalhau à Brás
Errezeta
OHARRA
Duília de Mello
Haren aurkikuntzak
1997ko urtarrilaren 14an zientzialariak SN 150.000 D supernoba aurkitu zuenTxilen.
John Romita Jr.
John Salvatore Romita (Brooklyn, New York, 1956ko abuztuaren 17a) estatubatuar komikigile bat da, nagusiki Marvel Comics argiteletxean burututako lanarengatik ezaguna. John Romita Sr. komikigilearen semea da.
Duília de Mello
Haren aurkikuntzak
Aglomeratu urdinen aurkikuntzan ere parte hartu zuen, «izarren umezurztegi» izenekoetan, galaxietatik kanpo izarrak sortzeagatik.
John Romita Jr.
1970ko eta 2010eko hamarkaden artean Iron Man, The Amazing Spider-man eta Uncanny X-Me bildumetan parte hartu zuen.
Edmund Stoiber
Edmund Rüdiger Stoiber (Oberaudorf, 1941eko irailaren 28a) alemaniar politikaria da.
Marisa Linton
Marisa Linton (1959 maiatzaren 31) britainiar historiagile bat da, Frantziako Iraultzan espezializatua.
Karrera profesionala
Linton Kingstongo Unibertsitateko irakasle emeritua da.
Hortz-albeolo
Hortz-albeoloak hezur albeolarrak konpartimentuetan dituen zatiketak dira. Bertan hezurrak daude, albeoloen arteko trenkada batek bereiziak.
Albeoloak hiru eskualde ditu: plaka kortikalak, hanpatua eta albeolarrarena.
Plaka kortikalak mihi-norabidean eta ezpain-norabidean jartzen dira, eta hezur trinkoko euskarri oso erresistenteko apal bat osatzen dute, hezur porotsuz estalia, geruza hanpatua osatzen duena. Hezur trinkoko geruza mehe batek inguratzen du hezur albeolarra bera, zeinaren morfologia barruan esekitako sustraiaren formaren isla baita.
John Romita Sr.
John Victor Jazzy Romita (New York, 1930eko urtarrilaren 24a - Floral Park, New York, 2023ko ekainaren 12a) estatubatuar komikigile bat izan zen, nagusiki Marvel Comics argitaletxean burututako lanarengatik ezaguna. John Romita Jr. komikigilearen aita da.
Helix
Helix belarri-hegalaren ertz nabarmena da. Helixak beherantz egiten duen eremuan, atzealdean, tuberkulu txiki bat ikus daiteke batzuetan, Darwinen tuberkulu izenekoa.
Elizabeth Lada
Elizabeth Lada (AEB, XX. mendea) astronomo estatubatuarra da, izar-kumuluen eta hodei molekularren azterketan espezializatua.
Hezkuntza
1983an, fisikako gradua lortu zuen Ladak, Yale Unibertsitatean, eta astronomiako doktoretza, Texasko Unibertsitatean, 1990ean. Floridako Unibertsitateko astronomia-irakaslea da. Hiru urte eta erdi urte eman zituen doktoratu ondoko ikertzaile gisa Marylandeko Unibertsitateko Astrofisikako Smithsoniar Zentroan, eta gero 3 urte Hubble bekadun gisa.
Ikerketa
Inguruneak izarrak eta planetak eratzeko prozesuan nola eragiten duen ulertzea da Ladaren ikerketaren ardatza. Bereziki, hodei molekularren barruan txertatutako izar gazteen jatorria, propietateak, bilakaera eta helmuga aztertzen ditu. Horren barruan sartzen dira disko zirkunestelarren, protoplanetarioen, Hasierako Masa Funtzioaren ikerketen, Izarrak Eratzeko Tasen ikerketen eta izarrak eratzen dituzten hodei molekularren propietate fisikoen ikerketen eraketa, bilakaera eta bizitza erabilgarria. Ladaren lana izarrak sortzeko tokiko inguruneetan kontzentratu da, baina galaxiako eta Magallaesen Hodei Handiko ingurune urrunagoetan izarrak nola sortzen diren aztertzeko ere zabaldu da. Espezializazio-arloak: Izarren eraketa, gehitutako clusterrak, NMF hodei molekularrak eta disko zirkunestelarrak.
Familia
Elizabeth Lada Charles J. Ladaren arreba da eta konferentzia askotara elkarrekin joan dira. 1996an ezkondu zen Richard Joseph Elston astronomoarekin (2004an hil zen), eta harekin lan egin zuen, bereziki, NOAOren eta FLAMINGOS proiektuaren esparruan. Elkarrekin seme bat dute, Joxe, 199914,15ean jaioa,
Egunsentia (Bouguereau)
Egunsentia (L'Aurore), baita Neska Liliarekin gisa ezatutua ere, William-Adolphe Bouguereau margolari frantsesak 1881ean egin zuen margolan ospetsua da. Olioaz egina, 214,9 × 107 zm. ditu. Gaur egun Birmingham Museum of Art erakundean erakusten da. Estilo aldetik akademizismoan kokatu daiteke.
Gaia
Egileak gai mitologikoko lanak egin zituen sarritan. Obra honetan Eos zeruko jainkotasuna irudikatzen du, egunsentiaren pertsonifikazioa, koadroari izena ematen diona. Eos, Helios eta Selenerekin batera (eguzkia eta ilargia), greziarren jainko zerutiarrei lotutako titanen seme anai-arreben hirukoa da. Zefiro, Boreas eta Noto haizeen ama zen, eta bere eginkizuna, Homeroren arabera, zeruko ateak eguzkitan irekitzea zen, goizero irten ahal izateko. Heliosen aurretik bere gurdian, gaua uxatzen du eta egunsentia ahalbidetzen du.
Jainkosaren ezaugarriak berak gidatzen duen gurdia eta inguratzen duen mantu fina izaten dira. Asko irudikatzen da zeramikaz, bere seme Memnonen heriotzaren ondorioz edo negarrez, Troiako harresien aurrean, Akilesen aurka borrokan semea hil delako.
Deskribapena
Aurreko hainbat artista garaikide bezala, Bouguereauk gaia aitzakia gisa erabiltzen du jainkosa sentsual eta erdi biluzia irudikatzeko, bere mantu arinarekin gorputzaren inguruan; bere oinetan sumatzen dugu loraldia, gau hotzaren ondoren loreei musu eta bizia emanez.
Sustrai-kanal
Sustraia hortzaren euskarria da eta hortz-koroak errematatzen du. Lokailu periodontalen bidez hezur albeolarrera konektatuta eta finkatuta dago. Sustraia hezurretik gertuen dagoen zatian amaitzen da, punta batean.
Teresa Lago
Hezkuntza
Teresa Lago Portoko Unibertsitatean graduatu zen eta Astronomiako doktoretza jaso zuen Sussex-eko Unibertsitatean, 1979an. Haren hitzaldia, Estudio observacional y teórico de T Tauri Stars/ T Tauri Starsen behaketa eta azterketa teorikoa, Leon Mestel astronomoaren zuzendaritzapean idatzi zen.
Lan ibilbidea
1993an, Portoko Unibertsitatean astronomiako lehen titulua sortu zuen Portugalen, eta irakasle izaten jarraitu. 1988an, Oportoko Unibertsitateko Astrofisika Zentroa sortu zuen, eta 18 urtez zuzendari izan zen. 1990eko lankidetza-hitzarmenaren sinadura sustatzen lagundu zuen. Horren ondorioz, Portugal Europako Behatoki Australean sartu zen.
Lagok Portugaletik kanpoko zenbait ikerketa- eta aholkularitza-erakundetan lan egin du; besteak beste, Europako Espazio Agentziako Espazio Zientzietako Batzorde Aholku-emailean eta Dublingo Ikasketa Aurreratuen Institutuko Fisika Kosmikoko Eskolako kontseiluan. 2005ean, Europako Ikerketa Kontseiluko kide sortzailea izan zen, eta erakunde hori da, halaber, genero-orekako lantaldeko lehendakaria.
Lago Nazioarteko Astronomia Batasunean zuzendaritza-postuetan egon da, hala nola Batzorde Betearazleko Idazkari Nagusi Albokoa eta Special Nominating Committee-ren aholkularia. 2018an, Lago 2018-2021 hirurterako Nazioarteko Astronomia Batasuneko idazkari nagusia bihurtu zen.
Michèle Riot-Sarcey
Michèle Riot-Sarcey (1943) frantziar historialaria da.
Paris-VIII-Saint-Deniseko unibertsitateko Historia garaikideko eta genero-historiako irakasle emeritua da. Feminismoan, politikan eta XIX. mendeko iraultzetan aditua da. Horrez gain, aktibista feminista engaiatua ere bada.
Biografia
Michèle Riot-Sarcey-k eskolak eman zituen Lognes Marne-La-Valléeko La Maillère ikastetxean 1980ko hamarkadaren amaieran. 1990ean, doktore-tesia egin zuen Madeleine Rebériouxen zuzendaritzapean, eta 1997ko martxoaren 28an ikerketak zuzentzeko gaitzeko tesia Paris I - Panthéon-Sorbonne unibertsitatean, Alain Corbinen zuzendaritzapean.
Zenbait urte eman zituen bigarren hezkuntzan irakasle, Crépy-en-Valois herrian eta Lognes-eko La Mallière ikastetxean. Horren ondoren, Paris-VIII unibertsitatean hasi zen lanean, eta bertan irakatsi zuen 1989tik 2011ra arte. Gero, 2011tik 2013ra, irakasle jardun zuen Parisko Sciences Po Paris Ikasketa politikoen institutuan.
Hainbat urtez utopiari buruzko mintegi bat zuzendu du l'Arsenal-eko liburutegian, eta aldi berean, generoari buruzko lanak egiten jarraitu du.
RING (Réseau national inter-universitaire et interdisciplinaire sur le genre - Generoko Unibertsitate arteko eta Diziplina arteko Sare Nazionala) sortu zuen, 2009tik aurrera RING Genero Ikerketarako Federazio izango zena.
Irakasle eta ikertzaile lanean segitzen du EHES Eskolan. Bertan, Maurizio Gribaudi eta Nathalie Raouxekin batera, mintegi kolektibo bat animatzen du.
Generoari, feminismoari, utopiari eta XIX. mendeko historia politikoari buruzko hainbat artikulu eta lan idatzi ditu.
Hainbat aldizkaritako Erredakzio Batzordeetan parte hartu du, besteak beste, Futur Antérieur-ekoan (1990-1998).
Société d'histoire de la révolution de 1848 et des révolutions du XIXe siècle (1848ko Iraultzaren eta XIX. mendeko Iraultzen elkarte historikoa) elkarteko kidea da eta baita haren aldizkariaren erredakzio batzordekoa ere.
2016ko urritik aurrera, UNESCOren Frantziako Giza eta Gizarte Zientzien Batzordeko kide da.
Konpromiso politikoak
Michèle Riot-Sarcey, 1971tik 1972ra Parti socialiste unifié (PSU) alderdiko militantea izan ondoren, La Voie communiste-ko partaide izan zen. Gero Ligue communiste révolutionnaire (LCR) alderdian militatu zuen 1975etik 1985era.
2011n, lehendakaritzarako hauteskundeetan, Front de gauche koalizioarentzako botoa eskatu zuen.
2014an, Ohorezko Legioaren Education nationale, enseignement supérieur et recherche ataleko chevalier gradua eman zioten, baina uko egin zion izendapenari.
The Lady Vanishes (1938ko filma)
The Lady Vanishes (euskaraz Anderea Desagertu Da), 1938ko Alfred Hitchcock britainiarrak zuzendutako misteriozko thriller film bat da. Ethel Lina White britainiar idazlearen The Wheel Spins (1936) eleberrian oinarritua dago. Margaret Lockwood, Michael Redgrave, Paul Lukas eta Dame May Whitty aktoreek antzeztu zuten.
Michèle Riot-Sarcey
Konpromiso politikoak
2015eko azaroaren 30ean, 58en deia sinatu zuen Frantziako estatuak, atentatuen arriskuari aurre egiteko, ezarri zuen larrialdi egoeraren aurka: "Manifestatu egingo gara larrialdi-egoeran".
The Lady Vanishes (1938ko filma)
Argumentua
Erdialdeko Europako Bandrika herrialdean, Kontinentearteko Espresoa trenak eguraldi txarraren ondorioz atzerapen handia jasan berri du. Hortaz, bidaiariek gaua hotel batean pasako dute, bertan bere lagunekin batera bidaiatzen ari den Iris Hendersonek (Margaret Lockwood) ingeles turista Froy andereinoa (May Whitty) deritzon ingeles emakume adinduarekin adiskidetu eta solasaldia izango du. Handik gutxira, Iris harrituta Froy andereinoa desagertu egin dela jabetuko da, baina gainontzeko bidaiariei gertakaria aipatzean haren adiskidea existitzen ez dela eta aluzinazio bat jasan berri duela erantzungo diote.
Michèle Riot-Sarcey
Bizitza pribatua
Denis Berger-en (1932-2013) bikotekidea izan zen. Bergerrek 1958an La Voie communiste aldizkaria sortu zuen, militante antikolonialista — FLNren laguntzailea— izan zen eta Critique communiste aldizkarian hainbat artikulu idatzi zituen.
Pica-pau
Pica-pau Portugalgo gastronomia n ezaguna den zizka-mizka platera da. Nagusiki, behi  edo txerri haragi arekin eta ozpinetakoarekin  prestatzen den errezeta da. Portugeses "Pica-pau"-k, okila esan nahi du, uste da izen hau duela garai batean txotxekin jaten zelako.
ERREZETA
MAHAIKIDEAK: 4 OSAGAIAK
OSAGAIAK
PRESTAKETA
OHARRA
Valladolid (Yucatán)
Valladolid (maia hizkuntzaz Saki) Mexikoko Yucatan estatuko biztanle gehieago duen hirugarren hiria da. Halaber, Valladolid udalerriko burua da. Mexikoko hegoekialdean dago, Yucatango ekialdean, estatuko hiriburua den Méridatik 170 kilometrotara. 2020an egindako zentsuaren arabera 56 494 biztanle zituen. Hiri kolonial ederra da.
Historia
Hiria 1543ko maiatzaren 28an sortu zuen Francisco de Montejok, "El Sobrino" izenekoak. Jatorriz, maien Chauac-Há herrian zegoen, baina 1545eko martxoaren 24an, fundatzaileak aurka egin arren eta saneamendu arrazoiak zirela medio, Zacira eraman zuten, Cupules maien jauntxoaren hiriburura. 1848an, maia indigenek hiria eta haren etxaldeak inbaditu zituzten Kasten gerran, eta, ondorioz, kaltetutako familiek beste eskualde batzuetara emigratu behar izan zuten; Yucatango gobernuak hiria berreskuratu zuen hilabete batzuk geroago. 1910eko ekainaren 4an, Valladolideko matxinada edo Iraultzaren lehen txinparta bezala ezagutzen den Mexikoko Iraultzaren lehen aurrekarietako bat izan zen hiria.
2012an, Mexikoko Herri Magikoen zerrendan sartu zuten hiria, eta bigarrena izan zen izendapen hori jasotzen Yucatan estatuan, Izamalen ondoren.
Toponimia
Maia hizkuntzaz hiriari Saki' edo Sakí esaten zaio. Etimologikoki "sak", zuria da eta I' gabirai. Armarrian horrela agertzen da, bestetik, hegazti zuria alegia. Valladolid izena espainiar konkistatzaileek ezarri zioten, Espainiak Valladolid hiriaren oroimenez.
Klima
Udan euri erregularrak egiten dituen klima epel azpihezea da nagusi; urteko batez besteko tenperatura 25,8 ºC-koa da, maximoa maiatzean erregistratzen da eta minimoa urtarrilean. Itsas brisak eta hego eta mendebaldeko haizeek berotasuna jaitsarazten dute.
Ondarea
Beste eraikin eta inguruen artean hauek aipa daitezke:
Artisautza
Herrian egiten diren artisautza ugarien artean hamakak iraztea, arropa tipikoa egitea, brodatuak, bitxigintza, talabarteria eta harrizko irudiak daude.
Arrazionalismo
Arrazionalismo hitzarekin honakoa adieraz daiteke:
Diosdado Macapagal
Diosdado Pangan Macapagal Sr (Lubao, Pampanga, 1910eko irailaren 28a - Makati, 1997ko apirilaren 21a) Filipinetako 9. presidentea izan zen 1961etik 1965era.
Filipinetako Unibertsitatean eta Santo Tomasko Unibertsitatean graduatu zen, eta abokatu gisa lan egin zuen gobernuarentzat. 1949an Ordezkarien Ganberako kide hautatu zuten, eta 1957an presidenteorde, Carlos P. Garcia presidentearekin batera.
1961ean Garcia garaitu zuen presidentetzarako hauteskundeetan. Ustelkeriarekin amaitzeko eta ekonomia suspertzeko lan egin zuen, nahiz eta neurri askok Kongresuaren oposizioari aurre egin. 1965ean berriz aukeratzen saiatu zen, baina Ferdinand Marcosek garaitu egin zuen.
1970ean 1973ko Konstituzioa idazteaz arduratzen zen konbentzio konstituzionaleko presidente hautatu zuten.
Nord Stream 2
Nord Stream 2 (Северный поток — 2) gasbide bat da, Itsaso Baltikoaren azpitik Errusiako gas naturala Alemaniara eramaten duena. Proiektua 2011n abiarazi zuten, Nord Streamen edukiera bikoizteko asmotan. 2018an hasi ziren Nord Stream 2 proiektuaren lanak, beste gasbide bat eraikitzeko lehenbizikoaren ondoan. Gazprom da bazkide nagusia, akzioen % 51rekin. Lanak 2021eko irailean amaitu zituzten, baina Errusiaren eta Europar Batasunaren arteko liskarrengatik ez zuten martxan ipini.
2022ko irailaren 16an zulo bat agertu zen, ziurrenik sabotaje baten ondorioz, 2022ko Nord Streameko gas isurketa eragin zuena.
Mesosa perplexa
Mesosa perplexa mesosa kakalardo generoa da, Cerambycidae familiakoa, Lamiinae azpifamiliakoa. Pascoe ikerlariak 1858n deskribatu zuen. Txinan eta Japonian aurkitzen da. 11-17 mm. arteko luzera du. Hegaldia abuztutik urrira arte egiten du.
Gemma Lavender
Gemma Lavender (Chathan, Erresuma Batua, 1986ko irailaren 13a) astronomo, idazle eta kazetari britainiarra da.
Bizitza pertsonala eta ikasketak
Lavender Chathamen (Kent) jaio zen, eta Pembrokeshirera (Gales) joan zen bizitzera, umea zela. Ysgol Dyffryn-en ikasi zuen, Whitland-en eta bere heziketarekin jarraitu zuen Cardiffeko Unibertsitatean, Astrofisikan graduatuz. Lavender lotuta egon da Astronomy Now aldizkariarekin, Institute of Physics institutuarekin eta NASArekin, idazle gisa. Real Sociedad Astronomicako bazkide hautatu zuten 2011n.
Lan ibilbidea
Britainia Handiko Imagine Publishing argitaletxearen All About Space hileko aldizkari zientifikoaren editorea da, Bournemouth-en (Erresuma Batua) oinarrituta dago. Lavender ere Chief of Future plc-en zientziako editorea izan zen, 2021eko urrianJakintza- eta Hezkuntza-edukien zuzendari izango zela iragarri aurretik. Fisika kuantikoari, astronomiari eta astrofisikari buruzko liburuak idatzi ditu: Quantun physics in minutes. 2022ko otsailean, Space.com eta Live Science-ko edukien zuzendari bihurtu zen.
Suzanne Somers
Suzanne Marie Somers (Mahoney jaioa; San Bruno, Kalifornia, 1946ko urriaren 16a) estatubatuar aktorea da, telebistan eta zineman aritutakoa. Batez ere 1970 eta 1990eko hamarkadetan zehar emititu ziren Three's Company eta Step by Step telesailetan Chrissy Snow eta Carol Foster Lambert pertsonaien paperak antzezteagatik ezaguna izan zen. Autolaguntza eta dietei buruzko liburuak ere idatzi ditu, ezagunena The Naked Truth About Bioidentical Hormones (2006) izanda. Bere ikuspegi eta teoriengatik kritika asko jaso ditu elkarte zientifikoen partez.