cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Primo de Riveraren diktadura Euskal Herrian
Diktaduraren aldaketa politikoak
Bizitza politikoa txukuntzeko helburu berberaz, diputazioak ere berriztatu beharra zegoen. Horretan, ordea, salbuespena izan ziren euskal diputazioak, haien erregimen berezia kontuan hartuta. Nolanahi ere, horrek ez du esan nahi gobernu berriaren nahien arabera antolatu ez zirenik; gobernari zibilek esku hartu zuten diputatu kargu batzuk berritzerakoan eta, era horretan, antolatu ahal izan ziren Primo de Riveraren asmoekin bat zetozen diputazioak ere.
Orobat, diktadoreak euskal berezitasunaren aurrean erakutsitako begiruneak, eta diputazioek egindako presioak, ahalbideratu zuten Gobernuko ordezkarien eginkizuna aldatzea, eta euskal probintzietan modu berezian aplikatzea Udal estatutuak ezartzen zituen arauak. Bi erakunde horiek osatu zuten udal eta probintzia politikaren antolamendu berria, baina emaitza ez zen batere positiboa izan. Gobernuko ordezkariek udalen kontuak kontrolatu behar zituzten, baina alde horretatik ez zuten ia ezer egin. Beste hainbeste gertatu zen Udal estatutuaren aplikazioarekin. Udal erreforma bultzatu behar bazuen ere, udal erakundeen demokrazia eta autonomia garatuz, asmo hura teoria hutsa baino ez zen gertatu. Horrez gainera, eta udalen kontrola Euskal Herrian diputazioei zegokienez, diputazioen aginduak euskal erregimen bereziaren kontrako gertatzen ziren. Horren ondorioz, negoziazio luzeak izan ziren, arazo hori gainditu nahian. Azkenean, bai gobernua, bai diputazioak, aparte negoziatu zutelarik, pozik agertu ziren lortutako emaitzekin, eta gauza bera gertatu zen kontzertu ekonomikoarekin ere.
Orignac
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jean Elitxagarai
Société Nautique de Bayonne izan zuen kluba.
Primo de Riveraren diktadura Euskal Herrian
Diktaduraren aldaketa politikoak
Gobernuak euskal berezitasunari buruz erakutsitako sentikortasuna bat zetorren diktadoreak estatuko lurralde antolamenduari buruz zituen ideiekin. Hasieran, eskualdeak aldezten zituen ikusmolde batean oinarritzen zen Primo de Rivera, baina azkenaldian probintziak nagusi ziren beste baterantz egin zuen. Diktadorearen hasierako erregionalismoak Araba, Gipuzkoa eta Bizkaiko diputazioen interesa piztu zuen, euskal eskualde bat osatzeko aukeraz mintzatzeko gonbidatu baitzituzten banan-banan.
Eskaturiko txostenetatik, ordea, Gipuzkoako diputazioarena bakarrik idatzi zen. Azkenean, bizkaitarren aldetik oso oposizio gogorra jasan ondoren, gauzatzera ere zen heldu. Gipuzkoako txostenak euskal eskualde bat aipatzen zuen, estatuarekin harreman zuzenak, eta lege eta administrazio autonomoak izango zituena. Primo de Riverak, ordea, nazio batasuna zalantzan jar zezakeelakoan, baztertu egin zuen gerora erregionalismo hura eta, era horretan, alferrekoak izan ziren ahalegin haiek guztiak.
Diktaduraren aldeko organizazioak
Primo de Riveraren berriztatze lanek bi tresna nagusi zituzten lagungarri, bi organizazio, Unión Patriótica eta Somaten. Batak zein besteak erregimenaren aldeko jendea nahi zuten bildu, eta eginkizun desberdinak zituzten, elkarren osagarri ziren arren. Eta, bien ustetan, arriskuan zegoen gizartea.
Beren garaiaren ikusmolde alarmista horrek tradiziozko kontserbadoreetatik urruntzen zituen, eta aldi berean Errepublika garaiko eskuin muturreko aitzindari bihurtzen. Muturreko eskuinak bezala, liberalismoa baztertzearen beharra azpimarratzen zuen, gizartearen hondamendiaren erantzuletzat jotzen baitzuten. Gizartearen aldaketa hori saihesteko, hiritarren kontzientziak berriztatu behar ziren, kristau moralari hurbil zitezen. Hala bada, gizartearen birsorkuntza morala bultzatzen zuten, erabat sinetsita baitzeuden etorkizunean izan zitezkeen arrisku guztiak uxatuko zituztela horrekin.
Lan hori Somatenari zegokion; gizarte ordenaren berme izango zen milizia armatu baten moduan antolatu zen eta, behar izanez gero, armak ere erabiliko zituen ordena publikoa berrezartzeko. Horrez gainera, ordena moralaren berme ere izan behar zuen. Hala, prostituzioa, biraoa, alkoholismoa eta gizartearen beste edozein gaitz desagerraraztea zen haren eginkizuna, eta horrek, erraz asmatuko den bezala, protagonismo handia eman zion eguneroko bizimoduan. Defenditzen zituen balioak, unibertsalak omen zirenak, eta gizartearen defentsa globala egiten omen zutenak, erdi mailako klasearen interes eta ikusmoldeen araberakoak ziren. Hain zuzen ere, talde hori nahi zuen Somatenak bereganatu, hori bai, gizarte eliteen buruzagitzaren pean.
Bai Unión Patrióticak, bai Somatenak, garrantzia izan zuten Bizkaian. Are gehiago, bizkaitar organizazioak, Bartzelona eta Valladolidekoekin batera, estatuko egituraren zutabe nagusiak osatzen zituen. Izan ere, Primo de Riverak berak ere parte hartu zuen haien sorreran. Zenbaki ofizialek diotenez, 50.000 lagun inguru ziren Bizkaiko Unión Patrióticako kide, eta 4.000 baino gehiago Somatenekoak. Puztuak egonda ere, Bizkaian sustrai garrantzitsua zutela ematen dute aditzera kopuru horiek, Nafarroan ez bezala, han aski mugatua baitzen bi taldeen hedapena. Nafarroan izan zuten arrakasta eskasak ez du adierazten nafarrak ados ez zirenik talde hauek aldarrikatzen zuten gizarte garbiketa eginkizunekin. Aitzitik, muturreko eskuinak Nafarroan zuen garrantzia, bere organizazio propioekin, eta ordena soziala mehatxatuko zuen arrisku nabaririk ez izatea han, izan daitezke jokabide horren arrazoi.
Arrazoi berberek ager dezakete Arabako Somatenaren hedapen eskasa. Bertan Unión Patrióticak nahiko arrakasta izan zuen herrietan, hiriburuan ez bezala. Horrela gertatu zen, dudarik gabe, diktadurak eskura zituen tresna guztiak erabili zituelako bi taldeen izen ona zabaltzeko, eta eraginkorragoak izan ziren herri txikietan hirietan baino. Hala bada, Zacarías Martínez, Gasteizko gotzainaren agiri bat, bere parrokoak bi organizazioen alde lan egitera animatzen dituena. Zabaltze lan bera egiten zuen gobernari zibilak, eta kazikeen bide zaharrak ere erabili ziren kideen kopurua gehitzeko asmoz. Horren guztiaren ondorioak agerikoak dira. Bai Unión Patriótica, bai Somaten, gizartean gora egin nahi zuten oportunistez eta administrazioarekin loturiko pertsonez bete ziren. Unión Patrióticaren kasuan, lagungarri izan ziren taldekide izateak berekin zekartzan eginbehar eskasak, eta ordaindu beharrekoaren urritasuna. Somatenen kide izateak eginbehar gehiago suposatzen zuen, baina pribilejioak eskaintzen zituen aldi berean, hala, adibidez, arma bat eramateko eskubidea eta agintearen kidetzat hartua izatearena.
Diktaduraren masa organizazio bi hauen buruzagitza, esan den bezala, probintzia bakoitzeko sektore pribilegiodunei zegokion, baina tarteko pertsonen bidez gauzatu zen. Horren adibide garbiena Bizkaikoa da. Bizkaian, goi mailako klaseak diktadurarekin identifikatu baziren ere, diktadurak zuhur jokatu zuen, lehen postuak bigarren mailako politikoei utzi baitzitzaizkien, udal eta probintzietako karguekin egin zuten bezala. Hala, ikus daiteke Unión Patrióticaren organizazioa Liga de Acción Monárquica alderdiko pertsonek gidatzen zutela, baina Liga bera, bizkaitar oligarkia biltzen zuena, ez zegoela Unión Patrióticarekin lotua, kideei hartan sartzeko askatasuna ematen bazitzaien ere. Beste hainbeste gertatu zen eskuin monarkiazaleko beste organizazioekin, bai Bizkaian, bai gainerako probintzietan.
Horietako batzuek, edota buruzagi batzuek, hala ere, nahiago izan zuten prozesutik aparte geratu, eta uko egin zioten diktaduraren kide izateari eta, horrexegatik, baita diktadurak sorturiko bi taldeetatik ere. Nolanahi ere, eta kasuistika oso ugaria litzatekeen arren, banakako jarrerak oso desberdinak izan baitziren, zalantzarik gabe esan daiteke Euskal Herrian monarkiazaleek, dinastiazaleek nahiz karlistek, eutsi ziotela diktadurari eta diktaduraren organizazioei.
Euskal abertzaleen jokabidea
Oposizioa, bai nazionalistena, bai sozialista eta errepublikazaleena, oso mugatua zegoen, diktadurak konstituzio eskubideak ezabatu, eta alderdi politikoen jarduna debekatu zuenez gero. Horrez gainera, eta euskal nazionalismoari dagokionez, separatismoaren kontrako dekretuak kalte handia zion. Dekretu horrek lege militarren pean jartzen zituen estatuaren batasunaren kontrako delitu guztiak, eta aldi berean espainola ez ziren bandera guztiak debekatzen zituen. Bestalde, gaztelania deklaratu zen hizkuntza ofizial bakarra eta, hortaz, euskara eremu pribatuetara mugatua geratzen zen. Oso zigor gogorrak ezarri ziren arau horiek hausten zituztenentzat. Hori guztia kontuan izanik, ez da harritzekoa sozialistak eta errepublikazaleek ekintza publikorik ez egitea eta, nazionalistei dagokienez, kultura lanetan buru-belarri murgiltzea.
Diktaduraren hasieran, nazionalismoa bi organizazioetan zegoen banatua: EAJ, aberrianoak hartzen zituena, eta Comunión Nacionalista Vasca. Lehenak erbestera edo klandestinitatera jo behar izan zuen, eta bigarrenak, legezko izatea bazuen arren, ez zuen ezer egiterik izan, batzoki asko itxi baitzizkieten. Egoera horren adierazle esanguratsua da Gipuzkoako Buru Batzarrak hartutako erabakia, jarduera orori uko egitekoa, bere eginkizun guztiak Diputazioaren esku utziz.
1923 eta 1926 artean, oraindik ere mugiarazi zuten zerbait nazionalismoa Euskal Unibertsitatearen eskaerak, estatutu bat prestatzeak eta kontzertu ekonomikoa berritzeak, baina 1926tik aurrera are gehiago moteldu zen. Hala ere, diktadorearen hasierako erregionalismoak eta euskal kulturaren tolerantziak, zulo bat zabaldu zuten, nazionalismoak berehala bete zuena. Era horretan, euskal kultura bultzatzeko politikari ekin zion nazionalismoak. Horren adierazgarri da zenbat orri eskaini zizkion Euzkadi aldizkariak euskararen erabilera, eta euskal literatura eta antzerkia bultzatzen zuten ekimenei. Orobat esanguratsuak dira euskal musika eta margolaritzari, eta euskal kirolei eskainitakoak. Ekimen horien guztien arrakasta zela eta, Kultura Berpizkundeaz hasi ziren mintzatzen abertzaleak.
Euskara indartzeko ekimenen artean, aipagarria da euskararen egunaren antolatzea, edota Txistu aldizkariaren argitalpena, eta Oldargi edo Saski Naski bezalako taldeek egindako antzezpenak. Euskal elizak ere paper garrantzitsua jokatu zuen euskara bultzatzen.
Euskal kultura, beraz, une erabakior batean zegoen, Guridirenak bezalako obrak sor zitezen musikan, edota Kirikiñorenak poesian, eta Aurelio Arteta, Ramon eta Valentin Zubiaurre, edo José eta Ramiro Arruerenak margolaritzan. Artelan militantea zen gainera. Kulturaren alde nazionalismoak egindako orok herria abertzale bihurtzea zuen helburua. Hau da, nazionalismoarekin bat etorriko zen euskaltasunaren definizioa bilatzen zuen. Hala, aipaturiko artelan guztietan, nekazarien mundua, eta euskalduntzat jotzen diren eredu fisiko idealen eraikuntza goraipatzen zuen. Eredu horiek oso erraz antzematen dira margolaritzan edota Euzkadi egunkariaren orrialdeetan.
Azken helburua, euskal izatearen berezitasuna finkatzea zen, hizkuntzatik hasi eta arrazatik igaroz kulturaren osotasunera heltzen zena, hortik gero, ondorio gisa, Euskal Herria estatu baten gisa antolatzeko eskubidera iristeko. Nazionalismoak hautaturiko bideak bazuen bertute bat, diskurtso politiko hutsa baino hunkigarriagoa baita kultura, eta, horrexegatik, eraginkorragoa gertatzen zen alderdikideak eskuratzeko. Bestalde, jadanik organizazioaren baitan zeudenak bertan irautea ere errazten zuen. Horrez gainera, nazionalismoari atxikitzeko maila desberdinak onartzen ditu ikuspuntu horrek, eta huts-hutsik politikoak ez diren bestelako militantzien aukera zabaltzen du.
Solidaridad de Obreros Vascos (SOV) sindikatu abertzaleak izan zuen zer edo zer egiteko aukera, langile elkarteekin gobernuak zeukan tolerantzia zela eta. Nolanahi ere, eta gobernuak UGT baitzuen begiko, ez zuen halako abantailarik lortu Organización Corporativa Nacional taldea sortu izanetik, SOVek ere talde horren beraren klase arteko harmoniaren printzipioak aldezten zituen arren. Bigarren Errepublikan garrantzi handia izan zuten beste organizazio batzuek, Emakume Abertzale Batzak adibidez, ez zuten lanerako batere aukerarik izan.
Euskal sozialisten jokabidea
Sozialistek ere geldirik egon beharra izan zuten, eta buru-belarri aritu ziren alderdi barneko lanetan. Hala, biziki ugaritu ziren talde sozialisten organo desberdinen bilerak, eta irtenaldi asko eta asko egin ziren, probintzia eta herri askotako jarraitzaileak harremanetan jartzeko balio izan zutenak. Bizkaitar propaganda egileen presentzia, bizkaitarrak baitziren sozialista gehienak, agerikoa izan zen beste probintzietan, eta era horretan alderdia ez zen ahuldu; garai hobeagoen zain geratu zen. Horren lagungarri izan zen Herriko Etxeak itxi ez izana, eta prentsa sozialista, zentsuratua izan arren, argitaratzen jarraitu izana. Horrez gainera, bai PSOEk bai UGTk lortu zuten diktadorearen baimena zeinek bere kongresua egiteko (1928).
Eusko-Nafar Federazio Sozialistak oso jokabide berezia izan zuen diktadurari buruz. Bere alderdikideak ez bezala, euskal sozialistak, Indalecio Prietoren gidaritzapean, espainiar sozialismoaren politika posibilistaren kontra jarri ziren, espresuki baitzegoen baztertua diktaduraren oposizioko edozein mugimendu. Prietoren errepublikazaletasunean eta euskal munduaren berezitasunean bilatu behar dira euskal sozialisten jokabidearen arrazoiak. Euskal Herrian, sozialistek, erregimenaren kontrako oposizioaren baitan, nazionalismoa zuten parez pare eta, beraz, ez zitzaien komeni Primo de Riverari gehiegi amore ematea.
Horixe zen UGTk zeukan arriskurik nagusia. Izan ere, diktadurarekin zuen konpromisoak -batzorde paritarioetan parte hartzean ageri dena, han eztabaidatzen baitziren enpresari eta langileen arteko arazoak- organizazioari jarraitzeko bidea zabaltzen zion, baina izen txarra ere ekar ziezaiokeen aldi berean. Indalecio Prietok, Annualgo hondamendia gertatu zenean ere monarkiaren kontrako jarreragatik nabarmendu zena, fama txar hori ez zabaltzea lortu zuen. Euskal Herriko kideen laguntzarekin, errepublikaren aldeko jarrera defenditu zuen, diktaduraren kontrakoa beraz, estatuko organizazioaren jarrera guztiz bestelakoa zen garaian. Agerian geratu zen hori 1928ko alderdiaren kongresuan. Hartan, Prietok, gainerako guztien sinestezintasunaren aurrean, erregimenaren hurbileko erortzea defenditu zuen, eta helburu hori bultzatu beharra. Prietoren jarrerak Eusko-Nafar Federazio Sozialistatik kanpora oso aldeko gutxi lortu zuen arren, handik denbora gutxira bete ziren hark iragarritakoak.
Sancho Etxebarria
Sancho Etxebarria (Hondarribia, XVII. mendea - Vinaròs, 1714) gipuzkoar militarra izan zen. Espainiako Ondorengotzaren Gerran Peníscola defendatu zuen Karlos VI.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren gudarostearen aurrean.
Jack O'Connell (aktorea)
Jack O'Connell (Derby, Derbyshire, 1990eko abuztuaren 1a) zinema eta telebistako ingeles aktore bat da.
Itun desberdin
Itun desberdinak adierazpena erreferentzia egiten die XIX. mendean Ekialdeko Asiako estatu batzuen eta atzerriko potentzien artean sinatutako itunen baldintzen kalitateari. Nahiz eta, batez ere, Txinako Qing dinastiak sinatutakoei erreferentzia egiteko erabiltzen den, Japoniako Tokugawa shogunerriak eta Koreako Joseon dinastiak sinatutakoak ere ez ziren berdinak izan. Itun horiek XIX. mendearen eta XX. mendearen hasieran sinatu ziren, eta, garai horretan, estatu horiek ezin izan zieten aurre egin mendebaldeko potentzien presio militar eta ekonomikoei.
Gaur egun, itun horietatik, bakarrak jarraitzen du indarrean: 1858an Errusiako Inperioari Txinako Kanpoko Mongoliako eskualdearen subiranotasuna eman ziona sinatutakoa. 1924an, Kanpoko Mongoliak SESBetik independentzia lortu zuen, eta Mongoliako Herri Errepublika sortu zuen. Bere oinordekoa, Mongolia, Txinak aitortzen du, baina ez Taiwaneko erregimenak, 1911n sortutako «Txinako Errepublika» ordezkatzen duena.
Historia
Txinak eta atzerriko potentzia batzuek, lehen opioaren gerraren hasieran (1839-1842), lehen «Itun desberdina» sinatu zuten. Qing-en porrotaren ondorioz, Txinak «Itun desberdin» gehiago sinatu behar izan zituen britainiarrekin, eta, bere portuetako hainbat, atzerriko merkataritzari irekitzera behartu zituzten, bide batez, kristauei bizilekua eta ebanjelizatzea libreki utziz.
Itun desberdin horiek pixkanaka iraungi ziren. 1890eko hamarkadaren erdialdean, Japonia izan zen bere kateak hautsi zituen lehen herrialdea, Lehen Txina-Japonia Gerraren emaitzak mendebaldeko asko konbentzitu zituenean Japoniak benetan interesa zuela nazio zibilizatuen artean sartzeko. Txina eta Korearentzat, itxaronaldia askoz luzeagoa izan zen. Azkenik, Txinarekiko «Itun desberdin» asko deuseztatu ziren Bigarren Mundu Gerran, Txinako Errepublika, Chiang Kai-shek buru zuela, garaile atera eta Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluko kide iraunkor bihurtu zenean.
1997an, Hong Kong lagatzearen ondoren (1984an agindu zuen Deng Xiaoping eta britainiarren arteko elkarrizketa ahalbidetuz) iraungi ziren, ia erabat, Txinako itunak, Macao eta Errusiar Inperioak okupatutako lurraldeak (Kanpo Mantxuria) izan ezik. Koreak Europako inperioekin zituenak 1910ean bertan behera gelditu ziren, Korea japoniar kolonia bihurtu zenean.
Saint-Christol (Hérault)
Saint-Christol Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Christol udalerrian erroldatutako biztanleak 1.324 ziren. Familiak 479 ziren, horien artean 86 pertsona bakarrekoak ziren (39 bakarrik bizi ziren gizonak eta 47 bakarrik bizi ziren emakumeak), 165 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 181 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 47 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 549 etxebizitza zeuden, 491 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 32 hutsik zeuden. 510 etxeak ziren eta 36 apartamentuak ziren. 491 etxebizitza nagusietatik 392 bere jabearen bizilekua ziren, 82 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 22 etxek bi zituzten, 66 etxek hiru zituzten, 122 etxek lau zituzten eta 280 etxek bost zituzten. 385 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 188 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 266 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 864 ziren, horien artean 617 aktiboak ziren eta 247 inaktiboak ziren. 617 pertsona aktiboetatik 559 lanean zeuden (317 gizon eta 242 emakume) eta 59 langabezian zeuden (24 gizon eta 35 emakume). 247 pertsona inaktiboetatik 66 erretiraturik zeuden, 70 ikasten zeuden eta 111 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 3 igeltseroak, 3 margolariak, 1 zurgina, 3 iturginak, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2000. urtean Saint-Christol udalerrian 70 nekazaritza-ustiategi zeuden, 798 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dambenoît-lès-Colombe
Dambenoît-lès-Colombe Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Dambenoît-lès-Colombe udalerrian erroldatutako biztanleak 256 ziren. Familiak 90 ziren, horien artean 15 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 34 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 181 ziren, horien artean 123 aktiboak ziren eta 58 inaktiboak ziren. 123 pertsona aktiboetatik 103 lanean zeuden (64 gizon eta 39 emakume) eta 20 langabezian zeuden (8 gizon eta 12 emakume). 58 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Dambenoît-lès-Colombe udalerrian 105 unitate fiskal zeuden, 287 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.423 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 1 iturgina eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Dambenoît-lès-Colombe udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 332 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Esneki zuri-orriarrosa
Esneki zuri-orriarrosa (Lactarius controversus) Russulaceae familiako onddo bat da.
Lactarius controversus, tamaina handikoa da, kolore zurixkakoa orban arrosekin. Tonu arrosako orriak eta pixka bat dekurrenteak ditu. Zapore mineko latex zuria du eta batez ere makaletan ateratzen da.
Ez da jangarria.
Deskribapena
Orriak: Dekurrenteak eta oso estu, meheak, hasieran krema-zurixkak eta ondoren haragi-arrosa deigarriko kolorearekin.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak
Hanka: Zuria, betea, gogorra, ilegabea, motza eta trinkoa, gehienetan erdian, baina eszentrikoa ere izan daiteke.
Haragia: Zuria, gogorra, hauskorra.
Latex zuria eta zapore garratzekoa.
Etimologia: Lactarius terminoa lac, lactis, esnetik dator; esneari dagokio. Latex-a jariatzen duelako ebakitzean edo haustean.
Jangarritasuna
Ez da jangarria garraztasun higuingarria duelako. Hala ere, Europako hego-ekialdeko herrialdeetan, Serbia eta Turkia bezalakoetan jan egiten da.
Nahasketa arriskua
Lactarius vellereus-arekin, baina honek ez du tonu gorrixkaz zikindutako eremurik, eta orriak ez dira zuritik arrosara igarotze.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, basoetan eta belardien ertzetan, makal eta burzuntzetatik gertu talde handiak osatuz.
Banaketa eremua: Britania Handia, Europa, Ipar Amerika.
3433 Fehrenbach
3433 Fehrenbach asteroide baten izena da. urriaren 15ean aurkitu zuen Indiana University-ek Brooklyn Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1963 TJ izena zeraman. Ondoren Charles Fehrenbach omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3433 Fehrenbach asteroidearen orbitak batezbeste 2,863 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,697 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,03 distantziara. Eszentrikotasuna 0,058 da, eta makurdura orbitala 1,74ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.5 da.
Joseph Jenkins Roberts
Joseph Jenkins Roberts (Norfolk, Virginia, 1809ko martxoaren 15a - Monrovia, 1876ko otsailaren 24a) liberiar politikaria izan zen. Liberiako lehendabiziko presidentea izan zen 1848tik 1856ra. 1872tik 1876ra arteko agintaldia errepikatu zuen.
Libre jaio zen Estatu Batuetan, galestar jatorriko aita batengandik eta ama mulata batengandik. Beste virginiar batzuekin eta bere familiarekin batera Liberiara emigratu zuen 1829an, Amerikako Kolonizazio Elkartearen laguntzarekin. Familiaren helburuetako bat afrikarrak ebanjelizatzea zen.
Liberian inportazio eta esportazio negozio batekin Estatu Batuekin aberastu zen.
1833an goi sheriff izendatu zuten barnealdeko tribuen zergak biltzeko, eta 1835ean gobernadore kargua hartu zuen, 1848an herrialdearen independentzia lortu arte mantendu zuena.
1848an herrialdeko lehendabiziko presidente bihurtu zen. 3.000 kolonoren ahaleginarekin estatu bat eraikitzeko zailtasunak izan zituen. Barruko tribuek erlijio tradizionalak mantendu zituzten eta esklaboen merkataritzari eutsi zioten. Marylandeko koloniari lagundu zion 1856an grebo eta kruen aurkako gerretan, eta 1857an kolonia Liberian integratu zen.
Lehen agintaldiaren ondoren, Liberiako armadako ofiziala eta Britainia Handian eta Frantzian enbaxadorea izan zen. 1862an Liberia Collegeren sortzaileetako bat izan zen eta 1876ra arte buru izan zen.
1872an presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen Alderdi Errepublikanoaren hautagai gisa. 1872an presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen Alderdi Errepublikanoaren hautagai gisa eta 1874an berrautatu zuten. 1875etik agintaldia amaitu arte ezinduta egon zen.
Fatronik
Elgoibarren dago eta bigarren egoitza prestatzen ari da Donostiako Miramongo Parke Teknologikoan. Euskal zentro teknologiko honek datozen urteetan lau alorretan indartu nahi du bere espezialitate teknologikoa: fabrikazioan, robotikan, garapen jasangarrian eta osasun-teknologietan.
Produkzio sistemen alorrean, Next proiektuaren buru da Fatronik, 24 milioi euroko aurrekontua du, eta 25 bazkide eta 60 langile ditu. Alor honetan Europan gehien garatzen ari dena da. VI Marco Programazioren beste lau proiekturen buru ere bada, eta horrela Espainiako buruzagitza zerrendan bigarren postuan dago. 51 langile eta 7 bekadun ditu eta 2004an 93 proiektutan egin zuen lan eta 4,2 milioi euroko salmentak izan zituen.
Japoniako Erdialdeko beisbol liga
Japoniako Erdialdeko beisbol liga edo Erdialdeko Liga (セントラル・リーグ) Japonian jokatzen diren bi beisbol txapelketa profesionaletako bat da. Irabazleak Japoniako Serieak jokatzen ditu Ozeano Bareko ligako txapeldunaren aurka, eta "Japoniako lehen taldea" titulua lortzen du.
Historia
1950an abiatu zen zortzi talderekin. 2007an "Climax Serieak" sartu ziren, bertan ligako hiru lehen taldeek elkarren arteko play-offak jokatzen dituzte txapelduna erabakitzeko.
Schiller Park (Illinois)
Schiller Park  Illinoiseko herri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean 11,793 biztanle zituen, 7.17 kilometro koadrotan banatuta.
Stade Raymond-Kopa
Stade Raymond-Kopa Frantziako Angers hirian dagoen futbol estadioa da. Bertan Angers SCO talde frantziarrak jokatzen du eta 22.989 lagunentzako tokia du. 1912an inauguratu zuten eta 2017ra arte Stade Jean-Bouin izena zuen.
NGC 5678
NGC 5678 galaxia bat da, Draco konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Amblyopsis spelaea
Amblyopsis spelaea Amblyopsis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Amblyopsidae familian.
Whitehall (Ohio)
Whitehall Ohioko hiri bat da. Franklin konderrian kokatua dago. 2010ean 18,062 biztanle zituen, 13.62 kilometro koadrotan banatuta.
Louis Lafitte
Louis Lafitte (Baiona, 1886ko ekainaren 2a - ?) euskal arraunlaria izan zen, arraunketa olinpikoan aditua.
Behin hartu zuen parte Joko Olinpikoetan: Stockholmen hain zuzen ere.
Société Nautique de Bayonne izan zuen kluba.
Schram City (Illinois)
Schram City  Illinoiseko herri bat da. Montgomery konderrian kokatua dago. 2010ean 586 biztanle zituen, 1.9 kilometro koadrotan banatuta.
Charnois
Charnois Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Charnois udalerrian erroldatutako biztanleak 80 ziren. Familiak 39 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 15 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 35 etxebizitza zeuden, 33 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 2 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 35etxeak ziren. 33 etxebizitza nagusietatik 30 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 2 etxek hiru zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 13 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ostalaritza eta jatetxe enpresa batena zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ponza
Mugakideak
Ponzak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Seven & I Holdings Co.
Seven & i Holdings Co., Ltd. (株式会社セブン&アイ・ホールディングス) japoniar jatorriko korporazio multinazionala da, holding modukoa. Seven-Eleven, Ito-Yokado, Sogo & Seibu edota Seven Bank markak kudeatzen ditu mundu osoan eta bere egoitza nagusia Chiyodan (Tokion) dago.
Egun munduko txikizkari handienen artean dago.
Fagus-Alkiza Interpretazio Zentroa
Fagus-Alkiza Hernio-Gazume Kontserbazio Bereziko Eremuaren interpretazio-zentroa da. Alkizan dago udaletxeko eraikinaren atzen solairuan.
Helburuak
Fagus-Alkiza Interpretazio Zentroak hiru ardatz nagusiren arababera antolatzen da ditu: natura, bertan jarduten duen gizakia eta bi horien arteko harremanetatiksortzen den kultura.
Naturaren ardatzetik abiatuta, Fagus-Alkizaren helburua, biodibertsitatea kontserbatzea eta areagotzea da. Horretarako, interpretazio-zentroan Hernio-Gazume KBEko biodibertsitateari buruzko informazioa ematen da eta, gainera, mendigunean egin diren eta egiten ari diren kontserbaziorako lanen berri eskaintzen da. Hernio-Gazume KBEren habitat nagusien errepliken bidez azaltzen da biodibertsitatea.
Gizakiaren eraginez, lurra lantzen eta kudeatzen zuten baserritar, artzain, basomutil eta ikazkinen lanaren eraginez hain justu, osatuz joan da egun dagoen paisajea eta bere elementu nagusiak: belardiak, basoa eta larreak.
Landa-eremuan kultur jarduera eta espresio artistikoek tokia izan dezaten sustatzea da Fagus-Alkizaren helburuen hirugarren zutoina.
Jarduera nagusiak
Fagus-Alkiza Interpretazio Zentroak Hernio-Gazume KBEren biodibertsitateari buruzko informazioa duen erakusketa iraunkorra du oinarrian. Erakusketak bost gune nagusi ditu: KBEren maketa, harkaiztia, basoa, intsektu saproxilikoen txokoa eta saguzarren koba. Horretaz gain proiekzio-gela bat du non aldibaterako erakusketak, hitzaldiak, mahainguruak eta enparauak antolatzen diren.
Halaber, Fagus-Alkizaren kultur adierazpenaren osagai nagusia Somenaren Kabia izeneko sorkuntza-bekak dira zeinaren bidez urtero bi artistari aukera ematen zaien beren sorkuntza-lana Alkizan obratzea hiru asteko egonaldi baten bidez<.
Annville Township (Pennsylvania)
Annville Township Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lebanon konderrian dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Chaoz
Chaoz (jatorrizko japonieraz チャオズ edo Chaozu ?) Dragoi Bola manga eta animeko pertsonaia da. Ten Shin Hanen kide fidela da. Bere izena Jiaozi plater txinatarretik dator, japonieraz Gyöza (餃子) deritzona.
Ezaugarri fisikoak
Itxura ahulekoa da, txikia eta aurpegi txuria masail gorriekin. Ez da batere argia, gutxienez matematiketan, arazoak izaten ditu batuketak eta kenketak egiteko orduan. Honen erruz borroka batean behin baino gehiagotan engainatzen dute. Bere eraso nagusiak Dodonpa (Su Bola) eta psikokinesiarekin lotutako erasoak dira.
Biografia
Chaoz Ten Shin Hanekin batera Mikerroiren ikaslea izan zen. Hasieran munduan zehar bidaiatzen zuen bere kidearekin, herrixketako biztanleei iruzur eginez bizitzeko dirua lortzeko. Arte Martzialen 22. Mundu Txapelketan parte hartu zuen. Izan ere, aurreko txapelketan bere etsai Iratxo Dortokaren ikasleek oso ongi jokatu zutela jakin zuen Mikerroik, eta bere eskola hobea zela erakutsi nahi zuen. Chaozek final laurdenetan Krilinen aurka borroka egin zuen. Teknika psikikoak erabili zituenean irabazi behar zuela ematen zuen, baina matematika eragiketak burutzeko eskuak behar zituenez, garaitua izan zen.
Geroago Ten Shin Hanekin batera, Gokuren lagun taldera bildu zen. Satan Bihotz Txikiren aurkako borrokan hil egin zen baina Dragoi Bolekin berpiztu zuten Krilin eta Iratxo Dortokarekin batera. Honen ondoren bi lagunak Muten Ro maisuaren ikasle egin ziren eta honekin entrenatzen jardun zuten. Hurrengo Arte Martzialen Txapelketan ez zuen lortu azken fasera heltzea. Kanporaketetan ustez hilda zegoen Tao Pai Paik (Mikerroiren anaia gaztea) menderatu zuen, konortea galdu zuen eta ospitalera eraman behar izan zuten.
Une honetatik aurrera bigarren mailako pertsonaia bihurtu zen, eta oso gutxitan borrokatu zuen. Vegeta eta Nappari aurre egiteko Ahalguztidunarekin entrenatu zuen honen jauregian gainerako Z gerlariekin. Garai honetan Denbora eta Espazioaren gelan ere entrenatu zen. Espazioko Gerlarien iritsierarekin, Nappa hiltzeko asmoz eraso suizida bat egin zuen, baina alfer-alferrik izango da, ez baitzion ezer egin. Honekin hil zen bigarren aldia zen.
Beste Munduan Kaitorekin entrenatu zen Ten Shin Han, Yamcha eta Satan Txikirekin batera. Bere lagunei esker berpiztua izan zen Namekeko Dragoi Bolekin.
Cellen eta Boo Ahaltsuaren sagetan jada ez zuen parte hartu. Booren aurkako borrokan, Goku Super Saiya 3 bilakatu zen unean agertu zen, Boo gaiztoa sortu zen unean baita eta azkenik amaieran Gokuri energia ematen Indar Unibertsala osatu ahal izateko.
Dragoi Bola GTn bi aldiz agertu zen. Lurra lehertu ostean guztiak etxera itzultzen zirenean, azken sekuentzian Gokuk Shenronen gainean Lurra zeharkatzen zuenean.
Kanpo estekak
List of Dragon Ball characters
Kaliningrad estadioa
Kaliningrad Arena (errusieraz Стадион Калининград, Stadion Kaliningrad) Errusiako Kaliningrad hirian dagoen futbol estadio bat da. 2018an inauguratu zen eta 35.212 ikusleentzako edukiera du.
2018ko Munduko Futbol Txapelketaren jokalekuetako bat izan zen.
Europako Batasuneko Ekonomia eta Finantzetako Ministroen Kontseilua
Europako Batasuneko Ekonomia eta Finantzetako Ministroen Kontseilua (ECOFIN) Europar Batasunaren erakunde bat da.
Organismo horretan daude Europar Batasuneko Kontseiluko 15 kideetako ekonomiako eta finantzetako ordezkari gorenak. Gehienetan, estatu bakoitzeko ekonomiako ministroa izan ohi da, baina ez da ezinbestekoa, eta izan daiteke Estatuko Idazkari bat. Haren egiteko nagusietako bat Europako Batasuneko estatu kideen politika ekonomikoa eta finantzarioa koordinatzea da.
Europako Batasuneko Kontseiluaren organismo horrek Europako Parlamentuarekin konpartitzen du aurrekontuetako boterea. Urtero erabakitzen da ECOFIN horrek koordinatu behar dituen politika ekonomikoen orientazio nagusien proiektu bat. Unean uneko presidentzia daukan herrialdeak presiditzen du, txandaka. Erabakiak gehiengoaren arauaz hartzen dira: kontrako xedapenik ez bada, aski da gehiengo soila, eta boto bana dute Kontseiluko kide guztiek.
Europar Batasuneko Kontseiluen bileren maiztasuna, ECOFINenak barne, aldakorra da, eta landu beharreko gaiaren urgentziaren arabera izaten da. Batzuk, hala nola ECOFIN, hilean behin biltzen dira; beste batzuk, berriz, hala nola Garraioetakoa edo Ingurumenekoa, urtean bizpalau aldiz biltzen dira.
Ben Hogan
William Ben Hogan (Stephenville (Texas), 1912ko abuztuaren 13a - Fort Worth (Texas), 1997ko uztailaren 25a) estatubatuar golf-jokalari profesionala izan zen. Golfaren historiako jokalari onenetako bat da, hirurogei txapelketa baino gehiago irabazitakoa. Lau aldiz irabazi zuen Estatu Batuetako Opena (1948, 1950, 1951, 1953), bitan Professional Golfers' Association lehiaketa (1946, 1948), beste bi aldiz Masterra (1951, 1953), eta behin Britainia Handiko Opena (1953). 1940tik 1942ra eta 1946tik 1948ra, diru gehien irabazi zuen estatubatuar golf-jokalaria izan zen.
Yucatángo itsasartea
Yucatango itsasartea, baita ere Yucatángo Kanala, Yucatángo Penintsula eta Kuba uhartea artean dagoen itsas kanala da. Karibe itsasoa eta Mexikoko golkoa lotzen ditu.
NGC 5679
NGC 5679, NGC 5679 A eta NGC 5679 C galaxia talde bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Yucatángo itsasartea
Ezaugarriak
Yucatán kanalak gutxi gorabehera 217 kilometroko zabalera du Catoche lurmuturratik (penintsulako iparraldeko puntatik), San Antonio lurmuturrera (Kubako mendebaldeko muturra) neurtuta; gehienez 1800 metroko sakonera. Haren bidez Karibeko itsasotik Mexikoko golkora doa, Yucatángo korrontea deitzen den itsas korronte epela, behin Mexikoko golkoan Golkoko korrontearen izena hartu eta Floridako itsasarterantz abiatzen da.
Itsas topografia nahiko malkartsua da, malda gogorrak dituzten gailurrekin.
Baiona-Lizeo-Biarritz tranbia
Baiona-Lizeo-Biarritz tranbia (BLB) 1888 eta 1948 artean Lapurdin ibili zen garraiobidea izan zen.
Historia
Édouard Empain baroiak jada 1879an proiektu bat sortu arren, kudeaketa Baionako Udalak lortu zuen. Honek 1884an Ruiz, Salvador, S'Hermann eta Labedan jaunei utzi zien. 1885eko urriaren 31n, Frantziako Gobernuak herri-onura dekretatu zuen. Hauek Compagnie des chemins de fer à voie étroite du Midi (CFVEM) izeneko konpainia sortu zuten, 1898an Compagnie du chemin de fer de Pau-Oloron-Mauléon et du tramway de Bayonne à Biarritz bilakatu zena. 1914an linea elektrifikatu zuten. 1948ko urriaren 1ean azken bidaia egin zuen.
Whitehouse (Ohio)
Whitehouse Ohioko herri bat da. Lucas konderrian kokatua dago. 2010ean 4,149 biztanle zituen, 11.12 kilometro koadrotan banatuta.
Odonatu
Odonatuak (Odonata) intsektu klasearen barneko ordena bat dira. Euskaraz, besteak beste, sorgin-orratz, burruntzi, txitxiburduntzi eta mariburduntzi deitzen zaie. 5.680 espezie inguru ezagutzen dira mundu osoan, eta horietako 55 bederen bizi dira Euskal Herrian. Denak harrapariak dira, bai larba-sasoian, bai heldu gisa. Larbak ornogabe urtarrez eta ornodun txikiez (arrainkume eta zapaburuez) elikatzen dira; helduek, berriz, hegan dabiltzala harrapatzen dituzten intsektuak jaten dituzte. Gaur egungo odonatuak hiru subordenatan sailkaturik daude: Zygoptera (sorgin-orratzak), Anisoptera (burruntziak) eta Anisozygoptera.
Izena
Johan Christian Fabriciusek sortu zuen Odonata terminoa 1793an, antzinako grezierazko ὀδών, odṓn ("hortz") hitzetik abiaturik, itxuraz barail horzdunak dituztelako. Euskaraz, besteak beste, sorgin-orratz, mari-orratz, begi-orratz, burruntzi, burduntzi, su-burduntzi, txitxi-burduntzi, mari-burduntzi, txerren-burruntzi eta andereño izenak ematen zaizkie, eta baita mumu-orratz (Zaraitzu), llerezna (Erronkari), melindres abiadoria eta sakaojos (Bergara) eta orrazkin (Plentzia) ere. Eskuarki, sorgin-orratz hitza erabili ohi da Zygoptera azpiordenako odonatuak izendatzeko, eta burruntzi terminoa Anisoptera azpiordenakoak izendatzeko.
Sistematika eta taxonomia
Gaur egungo odonatuak hiru subordenetan sailkatu dira: Zygoptera (sorgin-orratzak), Anisoptera (burruntziak) eta Anisozygoptera subordenetan. Azken talde honetako espezie bizi biak Japonia eta Himalaiako gune erliktiko murritzetara mugaturik daude; lehenengo eta bigarren taldekoak dira gure ur-bazterretan ikusi ohi ditugunak. Berezitasun zoologiko sakonagoak aparte utzirik, talde bi hauek identifikatzeko ondoko ezaugarria hartzen da kontutan: landareetan kokatzen direnean, anisopteroek gorputz alboetarantz jartzen dituzte hegoak parakera horizontalean, eta zigopteroek, ostera, atzerantz oblikuoki bertikalean. Horrez gain, anisopteroak gorputz handiko eta hegaldi azkarrekoak dira, zigopteroak argalagoak eta delikatuagoak izanik.
Azken urteotan odonatuen filogenia berraztertu da, eta Anisozygoptera subordena parafiletikoa dela ikusi da. Hori dela eta, Epiprocta subordena sortu da, bere baitan anisopteroak eta anisozigopteroak hartzen dituena.
Espezie fosilak kontuan hartuz gero, kladograma hau daukagu:
Helduak
Itxuraz oso antzekoak dira odonatu heldu guztiak: gorputza baino askoz zabalagoa den burua dute, gorputz luze eta estua, eta mintzezko lau hego garden. Oso buru higikorra, bi begi elkartu handi eta hiru ozelo txiki dituzte; antena laburrak; ahoa beheko ezpain oso garatu batez murtxikatzeko egokitua; mesotoraxa eta metatoraxa bat eginik, eta metatoraxa berriz askea; hiru hanka pare ia berdinak enborraren barrualdera giltzatuak, eta hiru tartsoko artexoak dituztela muturrean. Bi hego pare dituzte, lotunea hanken atzean dutenak, luzetarako zain askorekin eta hegal-estigma nabarmenak dituztela, eta sabelalde luzea, hamar segmentuz osatua.
Begiak
Oso munta handikoa da odonatuen ikusmena. Dituzten begi konposatu handiek ikuspegi panoramikoa eskaintzen diete, eta metro batzuetako distantziatik edozein mugimendu soma dezakete. Begi konposatua omatidioez eraturik dago. Berez, omatidio bakoitza lente-sistema batez eta zortzi fotorrezeptorez osatua da. Nolanahi ere, burruntzi handi batek 30.000 omatidio ditu begi bakoitzean. Aldi berean, garunaren % 80 informazio bisuala aztertzeko da. Ereduak erabiliz egin diren esperimentuetatik ondorioztatu denez, odonatuek forma eta koloreak bereizteko zorroztasun handia garatu dutela uste da. Halaber, sentikortasun nabaria dute argi polarizatuarekiko, eta hau, erle eta inurrien antzera, orientaziorako erabil dezakete. Beraz, ikusmen-mundua bizi dute. Gainerako zentzumen-organoen garapena oso eskasa izan da, eta antenak berak, usaimen-organo nagusiak, ia nabariezinak dira.
Hegalak
Odonatuen hegalak zainez beteak dira guztiz, halako sare-moduko bat eratuz. Pare biak minzkarak eta berdin-antzekoak dira, kakalardo eta beste zenbait intsekturen egitura gogorrik gabekoak, eta tximeleten ezkatak edo ile txikiak ere falta dituzte. Gainera, atsedena hartzeko animalia pausatzen denean, hegoak ezin dira tolestu gorputzeko bizkarraldean. Intsektu hegodun guztietatik, odonatuek eta efemeropteroek dute horrelako hego-eredu primitiboa eta, hori dela-eta, entomologoek intsektu pterigoto (“hegaldun”) paleopteroak (“hegaldun zaharkituak”) direla esaten dute terminologia teknikoa erabiliz. Horrelako hegalekin burruntziek eta sorgin-orratzek ezin dute zirrikituetatik-eta ibili, eta beraz, itxita dute mundu horretaranzko sarbidea. Mundu horretan intsektu neopteroek lortu dute arrakasta, hau da, hegoak tolestuta bertan ibil daitezkeenek.
Esan bezala, odonatuen lau hegoak ia-ia elkarrekiko berdinak dira, batez ere sorgin-orratzen kasuan, zeintzuetan aurreko eta atzeko hego-pareak bereizezinak baitira, bai forma eta bai zainen parakerari dagokiela. Hau ere ezaugarri primitibotzat jo da, intsektu gehien-gehienek hego-desberdintasuna baitute. Modu berean, hegoak mugiarazten dituzten muskuluak zuzenean txertatuta daude odonatuen hegoen oinarrietan, halako moldez non hego-pare biak independenteki ari baitaitezke. Burruntzi handiek 20-40 hegal kolpe segundoko burutzen dituzte, eta 25-30 km/h-ko hegaldi-abiaduraraino irits daitezke. Izan ere, burruntziak, oinarrizko hego-egitura eta hegaldi-muskulaturaren parakera gorabehera, intsektu hegodun azkarrenekin lehiatzen dira abiadurari dagokionez, eta are gailendu ere bai maniobra-kontuetan.
Larbak
Odonatuen larbak urtarrak dira, eta naiade izena ematen zaie. Haien gorputza sendoagoa eta laburragoa da helduena baino. Hegorik ez izateaz gain, begiak txikiagoak dira, antenak luzeagoak, eta burua mugikorragoa. Toraxa helduenen antzekoa da, baina ez dute hegorik. Sorgin-orratzen ninfek abdomenaren atzealdean dituzten trakeobrankien bidez arnasten dute; burruntzien naiadeek, berriz, ondesteko organo baten bitartez.
Aho aparatua da haien ezaugarri nagusia, behe-ezpaina guztiz eraldaturik baitago, erasorako gako higikor biz hornitua; “maskara” esaten zaio. Dirudienez, aho-pieza horren mekanismoa maskararen beraren eta abdomenaren muskulaturan oinarriturik dago: abdomeneko muskulu dortsobentralen uzkurketak gorputz barruko presioa handitzen du eta ezpaineko muskulu flexoreen lasaiketa aldiberekoak maskararen desarraketa dakar. Prozesu osoa berehalakoa da eta, izan ere, maskararen luzapena 15-20 milisegundoko kontua izan daiteke. Erasoaren ostean, gakoek itsatsitako harrapakina barailetaraino hurbilduko da muskulu-uzkurketa batez.
Begiei dagokienez, larba handitu ahala, omatidio kopurua emendatu egiten da. Horrela, burruntzi baten lehen larbaren 170 omatidioak, 8.000raino iritsi dira azken larban. Bestalde, harrapakinak eskuratzeko maskara erabiltzen deneko moduak iradokitzen duenez, naiadeak distantzia neurtzeko gai dira. Esan bezala, derrigorrezkoa da harrapakina mugitzea aho-piezaren erantzuna desarratzeko; naiadeek ez dute erantzuten ehizaki geldoen aurrean. Izan ere, begi konposatua higidurarekiko oso sentikorra da, eta aipagarria da burruntzi-naiade bat banan-banan 60 argi-kinada segundoko bereizteko gai dela; gizakiaren maximoa 45ean dago.
Habitata
Odonatuak ingurune urtarrei loturik bizi dira, ura behar baitute haien ninfak garatzeko. Emergentziaren ostean, ordea, ur bazterretik urruntzen dira zenbait egunez edo astez, eta habitat desberdinetan bizi dira heldutasun sexuala lortu arte. Bestalde, emeak ur-eremuetatik at ibili ohi dira, arren etengabeko jazarpena ez pairatzeko. Espezie batzuk etxe inguruetan eta hirietako parkeetan ikus daitezke.
Ez dira asko ur lasterreko erreka eta errekastoetan bizi diren odonatuak. Horietako batzuk Cordulegaster generoko espezieak dira, haien larbak ongi oxigenatutako ur garbiak behar baitituzte. Korronte geldoagoko errekak eta ibaiak dira Calopteryx generoko eta Gomphidae ordenako odonatuen bizilekuak. Belardien arteko errekastoetan bizi da Coenagrion mercuriale sorgin-orratza. Askoz espezie gehiago bizi dira urmael, aintzira eta zingiretan. Batzuk, hala nola Ischnura elegans, Coenagrion puella edo Aeshna cyanea, ubikistak dira, mota guztietako ur geldietan agertzen direnak, eta kutsadura maila handiak jasan dezaketenak. Beste batzuk (Sympetrum batzuk, adibidez) espezializatuago daude, eta era jakin bateko hezeguneetan baizik ez dira bizi.