cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Courcelles-sur-Vesle
Etxebizitza
2007an 138 etxebizitza zeuden, 118 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 126 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 118 etxebizitza nagusietatik 87 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 34 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 95 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 54 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 56 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Fort Lauderdale
Fort Lauderdale Ameriketako Estatu Batuetako Florida estatuko hiria da, estatuaren hego-ekialdean dagoena, Ozeano Atlantikoaren ertzean. 2012 urtean, 170.747 biztanleko biztanleria zuen.
Courcelles-sur-Vesle
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 207 ziren, horien artean 144 aktiboak ziren eta 63 inaktiboak ziren. 144 pertsona aktiboetatik 121 lanean zeuden (72 gizon eta 49 emakume) eta 23 langabezian zeuden (14 gizon eta 9 emakume). 63 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 33 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Courcelles-sur-Vesle udalerrian 124 unitate fiskal zeuden, 332 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.476 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Castle Hill (Kalifornia)
Castle Hill Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Contra Costa konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Françoise Altarice Rosalba Sebastiani
Françoise Altarice Rosalba Sebastiani (Choiseul-Praslingo dukesa) (1807ko apirilaren 14a - 1847ko abuztuaren 17a) Frantziako dukesa eta oinordekoa izan zen, hilik aurkitu zutena. Bere senarra, Charles, Praslingo dukea, bere heriotzaren erruduna zela uste izan zen, eta suizidioari ekin zion epaiketaren egun batzuk lehenago 1847ko abuztuaren 24an. 1847an, 1848ko Frantziako Iraultzan lagundu zuten gertaera horiek.
Biografia
Bere jaiotza izena Françoise Altarice Rosalba Sébastiani zen. Bere ezizena "Fanny" izan zen. Jeanne Antoinette (Franquetot jaio-izena 1778-1807) eta Horace Sébastiani (1771-1851), politikari frantses eta armadako arduradunaren alaba zen. Bere aita bidali zuten Konstantinoplan jaio zen. Ama hil zen bera erditzean. Bere familia oso aberatsa zen, eta aita Korsikako parea izan zen.
Duke eta dukesaren heriotzak eta ondorengo eztabaidak 1848ko Frantziako Iraultzaren hasiera ekarri zuten. Bikotea Luis Filipe I.a erregearen gorteko kideak ziren eta euren eskandaluak sentsazio publikoari gehitu zitzaizkion, erregea eta bere gortea ez ziren fidagarriak edo ohorezkoak. Luis erregea tronua utzi behar izan zuen, eta Ingalaterrara ihes egin zuen, non bizi izan zen bere gainerako bizitza.
Garai horretan, familia Vaux-le-Vicomte jauregiaren jabea izan zen, eta Parisen ere egoitza izan zuten.
Robert Forster
Robert Wallace Forster Jr., jaiotza Robert Wallace Foster Jr. (Rochester, New York, 1941eko uztailaren 13a - Los Angeles, 2019ko urriaren 11) estatubatuar aktorea izan zen.
Bi eta bat (2012ko telesaila)
Bi eta bat Orio Produkzioak enpresak Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da, 1990eko hamarkadako izen bereko telesailaren sekuela dena.
Valdejunquerako gudua
Muetzeko kanpaina edo Valdejunquerako gudua 920ko uztailaren 26an Muetz gotorlekuan, Biguria eta Iruxo arteko bailaran, Abderraman III.a Kordobako emirrak zuzendutako armada musulmanaren eta Ordoño II.a Leongoak eta Antso I.a Gartzesek zuzendutako armada bateratuaren arteko gudua izan zen. Guduari buruzko idatzitako lehendabizikoa Sanpiro izeneko elizgizon leondarrak egin zuen 980ko hamarkadan bere Chronicon eskuizkribuan.
Bi eta bat (2012ko telesaila)
Ezaugarriak
Zuzendariak Patxi Barko, Eneko Olasagasti eta Carlos Zabala zituen. Gidoigileak, berriz, Harkaitz Cano, Xabi Paya eta Patxo Telleria izan ziren.
Valdejunquerako gudua
Aurretikoak eta gudu-zelaia
Abderraman uztailaren 4an irten zen Kordobatik. Hasieran, Duero parean zegoen Gaztelako konderriaren hegoaldeko muga eraso zuen. Calahorra konkistatu ondoren, Iruñerantz jo zuen.
Iruñeko erregea Arnedon zegoen baina, musulmanek Iruñerantz jo zutela ikustean, estutu eta iparraldera ere joan zen bere armada Leongo Erresumarenarekin lotzeko. Musulmanak Viguerara joan ziren, non Ordoño eta Antsok jarritako aitzineko taldea mendean hartu zuten. Hortik Muetzeko gaztelura jo zuten, Iruñetik hego-mendebalderantz hogeita bost kilometro inguru dagoena.
Hemiphractus bubalus
Hemiphractus bubalus Hemiphractus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hemiphractidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
François Gonnessiat
François Gonnessiat (Nurieux-Volognat, 1856ko maiatzak 22-1934ko urriak 18) frantziar astronomo bat izan zen.
Bi eta bat (2012ko telesaila)
Sinopsia
Donostian elkarrekin bizi diren hiru pisukideren gora-beherak jasotzen dituen umorezko telesaila. 21 urte elkar ikusi gabe eman ondoren berriro elkartu dira etxebizitza berean.
Valdejunquerako gudua
Aurretikoak eta gudu-zelaia
Valdejunquera izeneko lekuaren kokapen zehatza ezezaguna da. José Moret, XVII. mendeko historialari nafarrak Iruxoko iparraldean eta Andiako mendilerroaren hegoaldean kokatu zuen. Bere esanetan, orduan ere eskualdeak euskaraz "Iuncadia" zuen izena. XI. mendeko bukaeran idatzitako Chronica silensek, berriz, Antso Gartzesen erresuman, nonbait Lizarra eta Iruñea artean izan zela dio.
Gudua
920ko uztailaren 26an, Kordobako emirrak errez hartu zituen mendean leondar eta nafarrek bildutako gudaroste urriak. Tui eta Salamancako apezpikuak, Dulzidio eta Hermogio hurrenez hurren, preso hartu zituen. Bizirik irten zirenak Muetz eta Viguerako gazteluetan babestu baziren ere, andalusiarrek setiatu eta gatibuei lepoa ebaki zien. Azkenean eta abuztuaren 26an Kordobara itzuli baino lehen soroak errauztu zituen.
Ondorioak
Hondamenaren erruduntzat Nuño Fernandez, Abolmondar Albo eta Diego bere semea eta Fernando Ansurez Gaztelako kondeak hartu zituzten, borroka egitera ez joateko. Ordoño II.a Leongoak Carrión ibaiaren bazterran dagoen Tejarrera deitu eta atxilotu egin zituen. Kondairak hil egin zituela badio ere, laster askatu omen zituzten hurrengo urteko agirietan agertzen direlako.
Dulzidio eta Hermogio Kordobara eraman zituzten. Hermogioren iloba Pelaio bere osabaren truke joan zen Kordobara eta hantxe bihurtu zen martiri. Dulzidio berreskuratzeko Ordoño II.a Leongoak bahisaria ordaindu zuen. Gonzalo Fernandez Gaztela kondeak 912an birpopulatutako Cluniako gotorlekua ere utzi behar zuten, 1007/1010 urtera arte musulmanen eskuetan mantendu zena.
François Gonnessiat
Lyongo behatokian lan egin zuen. 1901ean Ekuadorreko hiriburu den Quitoko behatokiko zuzendari bihurtu zen, geodesia neurketak egitea proposatuz. Hiriko eszena akademikoko kide ezagun eta errespetatu bihurtu zen, non kale bat bere omenez izendatu zen. Aljerreko behatokiko zuzendaria izan zen 1908 eta 1931 bitartean, non bere lankideetako bat Benjamin Jekhovsky izan zen.
Zabalki behatu zituen kometak, eta asteroideak ere aurkitu zituen. 1177 Gonnessia asteroidea bere omenez izendatua da.
Berylmys berdmorei
Berylmys berdmorei Berylmys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Charadrius semipalmatus
Charadrius semipalmatus Charadrius generoko animalia da. Hegaztien barruko Charadriidae familian sailkatua dago.
Friedrich Reinhold Kreutzwald
Friedrich Reinhold Kreutzwald (Kadrina, 1803ko abenduaren 26a - Tartu, 1882ko abuztuaren 25a) estoniar idazlea izan zen. Estoniako ipuin, poema eta kantu tradizionalak bildu zituen. Berebiziko garrantzia izan zuen Estoniako literaturaren garapenean bere Kalevipoeg (1857-1861, “Kaleviren semea”) poema epikoaz.
Vedène
Vedène Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vaucluse departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vedène udalerrian erroldatutako biztanleak 9.805 ziren. Familiak 3.768 ziren, horien artean 927 pertsona bakarrekoak ziren (347 bakarrik bizi ziren gizonak eta 580 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.010 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.389 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 442 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 4.080 etxebizitza zeuden, 3.835 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 97 bigarren erresidentzia ziren eta 148 hutsik zeuden. 3.222 etxeak ziren eta 742 apartamentuak ziren. 3.835 etxebizitza nagusietatik 2.473 bere jabearen bizilekua ziren, 1.245 alokairuan okupaturik zeuden eta 117 doan lagata zeuden; 68 etxek gela bat zuten, 209 etxek bi zituzten, 599 etxek hiru zituzten, 1.364 etxek lau zituzten eta 1.596 etxek bost zituzten. 3.025 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.689 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.864 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Vedène udalerrian 3.917 unitate fiskal zeuden, 10.090 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.190 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 550 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 8 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 29 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 127 eraikuntza enpresak ziren, 125 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 32 garraio enpresak ziren, 20 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 10 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 13 finantziazio enpresak ziren, 41 higiezinen enpresak ziren, 54 zerbitzu enpresak ziren, 47 administrazio publikoko enpresak ziren eta 32 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 165 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 16 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 autoeskolak, 33 igeltseroak, 22 margolariak, 17 zurginak, 16 iturginak, 14 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 7 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 12 jatetxeak, 9 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 5 apaindegiak.
2009an zeuden 28 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 4 okindegiak, 1 harategi zen, 2 liburu dendak, 4 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 3 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 4 drogeria, 1 lurrin-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Vedène udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, 198 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Vedène udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 775 ikasle zeuden eta lizeo teknologikoetan 610.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aljerko behatokia
Aljerko behatokia astronomia behatoki bat da, XIX. mendearen amaieran eraikia, Aljeriako hiriburu den Aljerko Bouzareah auzoan. Carte du Ciel edo Katalogo Astrografikoa deritzon proiektuan parte hartu zuen, 1260 planeta dituen -2 eta +4 graduen arteko gunea hartuta, 1891 eta 1911 bitartean. Epe haren amaieran, behatokiko zuzendaria François Gonnessiat zen.
Carrie Coon
Carrie Alexandra Coon (Copley, Ohio, AEB, 1981eko urtarrilaren 24a) aktore estatubatuarra da. Karreran ospe gehien eman izan dion lana telebistako bat izan da, HBO kateko The Leftovers (2014-2017) telesaileko rol nagusietako batean.
Kiss of Death (1995eko filma)
Kiss of Death 1995eko Barbet Schroeder frantziar zinema zuzendariaren filma da.
Sinopsia
Jimmy Kilmartin konbiktu ohiak gau batez bere lehengo lapur bizimodura itzultzea onartu du Ronnie bere lehengusuari mesede bat egitearren, eta hartara, ostutako ibilgailuez betetako kamioi bat gidatuko du.
Aljerko behatokia
Astronomoak
Hona hemen behatoki horretan lan egin zuten astronomoetako batzuk:
Carrie Coon
Ibilbide profesionala
Ohion jaiotakoa da Carrie Coon, eta hango Mount Union Unibertsitatean gaztelera eta ingelesezko gradua lortu zuen 2003an.
2006an beste unibertsitate titulu bat lortu zuen, antzezpenean, Wisconsin-Madisongo Unibertsitatea delakoan.
Antzerkian, Tony Sari baterako izendatu zuten Who's Afraid of Virginia Woolf antzezlanaren 2012ko ekoizpen bategatik, eta agertu izan da zenbait filmetan, hala nola Gone Girl thriller psikologikoa (2014), The Post (2017) drama politikoa, Widows thrillerra (2018), Avengers Infinity War (2018) superheroien filma, edo Ghostbusters: Afterlife (2021).
Bizitza pertsonala
Aktore ezkondua dago Tracy Letts antzerki idazle eta aktorearekin 2013tik.
Mount Unioneko Ohioko ikasketak egin bitartean, urte sabatikoa hartu zuen eta, airez aldatzeko, Donostian bizi izan zen urtebetez. "Agur" esaten zuen elkarrizketa batek biraltasun pixka bat lortu zuen Euskal Herriko Twitterren 2022an.
Ezekias
Ezekias (חִזְקִיָּ֫הוּ, חִזְקִיָּ֫ה, יְחִזְקִיָּ֫הוּ, tiberieraz: Ḥizqiyyā́hû, Ḥizqiyyā, Yəḥizqiyyā́hû; Ἐζεκίας; Ezechias) (Jerusalem, c. K.a. 739 - ibidem, c. K.a. 687) Judeako errege bat izan zen, Akhazen semea eta haren ondorengoa. Isaias igarleak bultzaturik, idoloen gurtza gaitzetsi, Tenplua eraberritu eta apaizgo lebitarra antolatu zuen berriro. Jerusalem gotortu eta bere lurraldea asiriaren mendekotasunetik askatu zuen. Birritan eutsi zion Senakeribi. Lehenbizikoan, hark garaitu bazuen ere, bigarrenean bere armada misteriotsuki galdu zen.
Erresuma
Erresuma edo erreinua entitate politikoa da, errege/erregina baten agindupeko lurraldeari erreferentzia egiten diona, edo erregimen politikotzat monarkia duen lurraldea adierazten duena. Erresuma ez da nahitaez estatu burujabe bat, estatu baten zati bat ere izan baitaiteke, inperio batena, esaterako. Zentzu zabalagoan, historikoki monarkia bati loturiko lurralde edo nazioa ere adieraz dezake termino horrek.
Hemibagrus pluriradiatus
Hemibagrus pluriradiatus Hemibagrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Ziklo-kroseko Herbehereetako Txapelketak
Herbehereetako Ziklo-kros Txapelketak 1963 urteaz geroztik jokatzen dira. Irabazle aipagarrienak Adri van der Poel edo Richard Groenendaal dira.
Moldoveanu
Moldoveanu haitza (Vârful Moldoveanu) ahoskatua; eusk.: Moldaviar Haitza) Errumaniako mendirik altuena da, 2544 metro dituena . Hegoaldeko Karpatoetako Făgăraș mendietan dago. Iparraldeko magaletik hurbilen dagoen herria Victoria eta hegoaldeko magaletik Câmpulung herria dira.
Osso de Cinca
Osso de Cinca (gaztelaniaz eta ofizialki Osso de Cinca eta aragoieraz Osso d'a Zinca) Huescako Bajo Cinca eskualdean dagoen udalerria da.
2005ean 746 biztanle zituen.
Lišov
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1543 urtean egin zen.
Renio
Ezaugarri nagusiak
Renioak elementu guztien arteko urtze-punturik altuenetakoa dauka (wolframioak eta karbonoak soilik daukate altuagoa). Dentsoenetakoa ere bada, platinoak, iridioak eta osmioak soilik gainditzen baitute. Elementu guztien artean oxidazio-egoera gehien duena da: -3, -1, +1, +2, +3, +4, +5, +6 eta +7. Egoerarik arruntenak +7, +6, +4, +2 eta -1 dira.
Merkataritza-erabilerarako forma nagusia hautsa da, baina bateratu egin daiteke, metalaren dentsitatearen % 90 daukan forma konpaktu bat lortuz. Suberatzen denean, metal hau oso harikorra da eta bihurritu, kiribildu edo ijeztu egin daiteke. Renio-molibdeno aleazioa supereroalea da 10 K-eko (-263,15 °C) tenperaturan; wolframio-renio aleazioak ere supereroaleak dira 4 eta 8 K inguruan. Renioa bera supereroalea da 2,4 K-eko (-270,75 °C) tenperaturan.
Bărăgan
Bărăgan (Câmpia Bărăganului; ahoskatua) hego-ekialdeko Errumanian dagoen ordokia da, Valakiako ordokiaren ekialdeko aldea dena. Bere lurzoru beltzean laboreak hazten dira.
Hegoaldean eta ekialdean Danubio ibaiak eta iparraldean Buzău eta Călmăţui ibaiek mugatzen dute. Mendebaldeko mugan Buzău, Urziceni, Budești eta Oltenița hiriak lerrotzen dira.
Líšťany (Lounyko barrutia)
Líšťany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 444 biztanle ditu eta 6,03 kilometro koadroko azalera. Lounyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1337 urtean egin zen.
Ichikawa (Chiba)
Ichikawa (市川市) Japoniako hiria da, Chiba prefeturako laugarrena populazioari dagokionez. 2012ko erroldaren arabera 469.603 biztanle ditu.
Geografia
Chiba prefeturaren ipar-mendebaldean dago, Tokiotik oso gertu. Edo ibaiak ezartzen du hiriaren mendebaldeko muga.
Historia
Paleolito garaian jadanik populatua izan zen eremua. Harri Aroko tresnak eta Jōmon Aroko oskol pilaketak aurkitu dituzte. Nara Aroan Shimōsa probintziako hiriburua izan zen eta XV eta XVII mendeen artean Satomi eta Hōjō leinuen artean borroka gogorrak izan ziren bertan.
Ichikawa herria 1889an eratu zen eta 1934an hiri bihurtu zen.
Ilen kultibatu
Hilerri-lilia edo ilen kultibatua (Calendula officinalis) Asterales ordenako landare belarkara bat da. Uste da jatorria Mediterraneoaren inguruan duela eta Calendula generoko beste espezie batzuen gurutzaketaren ondorioz sortu dela. Antzinako grekoek erabili zuten Mediterraneoaren inguruan, eta indiarrek eta arabiarrek ere erabili zuten, bai sendabelar gisa, bai tindagai gisa, bai elikagai gisa eta kosmetikoak egiteko ere.
Generoaren izena, Calendula, latinetik dator: calendulae hitzak "hilabeteetan zehar" esan nahi du. Horren bidez, adierazi nahi da loratzealdi luzea duela. Bestalde, izen espezifikoak ("officinalis") sendabelarra dela adierazten du.
Ezaugarriak
Zoru buztintsuak nahiago ditu. Klima epeletan bizi da, baina izozteak eta lehorteak ondo jasaten ditu. Europan, XII. mendeaz geroztik kultibatzen da.
Landare belarkara da, eta usaintsua. Zurtoina 20-55 cm luze da, adartua. Hostoak txandakatuak, bakunak, luzangak edo gingildunak dira. Loreak horiak dira, eta ia urte osoan loratzen da: gauez itxi, eta goizaldean ireki egiten dira. Fruituak akenio gakotuak dira. Loreen usaina ez da atsegina, eta mikatzak dira.
Asko erabiltzen da loregintzan, lorategiak apaintzeko. Bestalde, haren petaloak azafraiaren ordezkotzat erabil daitezke, kolorea emateko.
Herri-sendagintzan amenorrea, dismenorrea, gastritisa eta beste gaixotasun batzuen aurka erabili da, baina eragina ez dago zientifikoki frogatua. Larruazaleko arazoetarako ere erabiltzen da, baita kosmetikan eta dermofarmazian ere.
Pafosko gaztelua
Pafosko gaztelua (Κάστρο της Πάφου, Kástro tis Pafos, Baf Kalesi) Zipre mendebaldeko Pafos hirian dagoen gaztelua da. Hiriko itsas-portu garrantzitsua babesteko eraiki zen mendebaldeko olatu-hormaren gainean.
Historia
965 urtean bizantziarrek eraiki zuten Pafosko gaztelua. 1222. urtean lurrikara batek suntsitu egin zuen eta Lusignan erregeek berreraiki egin zuten. 1373. urtean genovarren eskuratu zuten eta hainbat aldaketa eragin zizkioten, hormak altxatu, putzua eraldatu eta olatu-hormaren zati bat kendu zuten. XV. mendearen amaieran veneziarrek hartu zuten Zipreren kontrola eta 1570an otomandarren eskutan eror ez zedin desmantelatu egin zuten. Otomandarrek uhartea konkistatu zutenean Pafoseko gaztelua berriztu eta gotortu egin zuten 1592. urtean.
1970 eta 1971 artean indusketa arkeologikoak egin ziren gazteluan.
Arkitektura
Gaztelua dorre karratu bat da eta barnean patio bat du. Harri handiez eraikita dago eta leiho gutxi ditu.
Beheko solairuan erdiko aretoa dago eta bi alboetan gela txiki asko daude. Gela hauek espetxeko zelda izan ziren otomandarren garaian. Goiko solairuan zeuden gelak otomandar soldaduen bizitokiak izan ziren eta zati handi bat meskita gisa ere erabili izan zen.
50 metro ekialdera frankoen garaiko dorre baten hondarrak aurkitzen dira.
Hemibagrus punctatus
Hemibagrus punctatus Hemibagrus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Dippen (Argyll)
Dippen, 'Duipinn', Eskoziako herri bat da, Kintyre penintsulan eta Argyll eta Bute konderrian.
Clarks (Louisiana)
Clarks Louisianaeko herri bat da. Caldwell parrokian kokatua dago. 2010ean 1,017 biztanle zituen, 2.49 kilometro koadrotan banatuta.
Líšťany (Plzeň-Iparraldeko barrutia)
Líšťany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 741 biztanle ditu eta 36,75 kilometro koadroko azalera. Plzeň-Iparraldeko barrutian dago.
Iker Flores
Palmaresa
1996 2000 2003 2004 2007
Sailkapen orokorra Itzuli Hndietan
—: Ez zuen parte hartu UT: Utzi, ez zuen amaitu
Salbia sendakari
Salbia sendakaria edo sendagarria (Salvia officinalis), Lamiaceae familiako landare-espeziea. Hizkera arruntean, salbia deritzo. Lineok sailkatu zuen 1753an. Mediterraneoan du jatorria, mundu osoko lekuetara egokitu bada ere. Tradizionalki, asko erabili da bai medikuntzan bai sukaldaritzan; gaur egun, aldiz, lorategiak apaintzeko baliatzen da, bereziki.
Mende askoz landatu da Mundu Zaharrean, janaria gozatzeko eta botikak prestatzeko, eta sendatzeko dohain miraritsuak ere egotzi zaizkio. Officinalis epitetoa, izan ere, medikuntza-erabileratik datorkio (latinez, officina), senda-belar gisa banatzen baitzuten Erdi Aroko monasterioetan.
Fréjusko tunela
Fréjusko tunela (tunnel du Fréjus) Frantzia eta Italia lotzen dituen errepide-tunela da, izen bereko mendatea zeharkatzen duena. Frantzia aldetik Modane eta Italia aldetik Bardonecchia lotzen ditu.
Ayllón
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.429 biztanle zituen.
Fréjusko tunela
Bost urtez aritu ziren tunela eraikitzen eta 1980an inauguratu zuten. 12.895 metroko luzera du eta 2016an munduko bederatzigarren tunelik luzeena zen.
Salbia sendakari
Sendagarri gisa, ezaugarri hauek ditu: izerdiaraztearen eta hipoglumeziaren kontrakoa da, estimulatzailea, espasmoen kontrakoa, idorgarria eta antiseptikoa. Sukaldaritzan, aldiz, haragi koipetsuak, gazta eta edari batzuk prestatzeko erabiltzen da.
Deskribapena
Usain-belar bizikorra da, eta 70 cm-rainoko garaierara hel daiteke. Zurtoin zutituak eta pubeszenteak ditu, eta hostoak, berriz, peziolatuak, oblongoak eta obalak, zeinak ongi markatua baitute zain-egitura. Lore zuri-biolazeoak ematen ditu luku eran, 3 cm-rainoko koroladunak; kaliza korola baino txikiagoa da, purpura-kolorekoa.
Kokapena eta habitata
Mediterraneo ingurua du habitata, itsas mailatik hasi eta mendietaraino. Leku harritsu eta belardi lehorrak ditu gustuko, lur ez-emankorrak, batez ere. Espainian, lavandulifolia izeneko barietatea da ohikoena.
Líté
Líté Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 200 biztanle ditu eta 6 kilometro koadroko azalera. Plzeň-Iparraldeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1243 urtean egin zen.
Clayton (Louisiana)
Clayton Louisianaeko herri bat da. Concordia parrokian kokatua dago. 2010ean 711 biztanle zituen, 4.1 kilometro koadrotan banatuta.
Charadrius placidus
Charadrius placidus Charadrius generoko animalia da. Hegaztien barruko Charadriidae familian sailkatua dago.
Peter Johann Nepomuk Geiger
Peter Johann Nepomuk Geiger (1805eko urtarrilaren 11 – 1880ko urriaren 29) Vienako artista bat izan zen.
Biografia
Vienan jaioa, Geigerrek hasiera batean familiaren tradizioa jarraitu eta eskultore bihurtu nahi zuen, baina marrazkia eta pintura izan ziren bere elementu naturalak. Anton Zieglerren Vaterländischen Immortellen (Jatorrizko Lurraldeko hilezkorrak) ilustratu zuen 1839–40. 1848ra arte, obra historikoen eta poesiaren ilustrazio ugari egin zituen, baina Austriako Errege Familiarentzat olio-pinturak ere egin zituen.
1850ean Fernando Maximiliano Joseph printzearekin Ekialderako bidaia batetik bueltan, bereziki sormen garai batean sartu zen. 1853an, Vienako Arte Akademiako irakasle izan zen. Errege Familiarentzat lan asko egin zituen, besteak beste, Goethe, Friedrich Schiller eta William Shakespeareren ilustrazioak. Ekialdeko bizitza ere ilustratu zuen.
Bere marrazki erotikoak bereziki gogoratzen dira, nahiz eta nekez gorteko margolari baten ohiko obra izan.
Errepideko txirrindularitza
Errepideko txirrindularitza zolatutako bideetan bizikletaz egiten den kirol txirrindularitzako modalitatea da. Hainbat motatako lasterketak bereizten dira lurzoruaren, profilaren, luzeraren, arautegiaren zein lasterketa egituraketaren arabera. Horien artean, askotariko material eta estrategiak darabiltzaten lasterketak daude, hala nola erlojupekoak, gravela (legarrean) edota mendiko etapak. 1900. urtean UCI (Union Cycliste Internationale) sortu zen, txirrindularitzako modalitate guztiak barne hartuta. Gaur egun, bizikletako modalitate horietara beste hainbat batu dira.
Errepideko txirrindularitza Olinpiar Joko modernoen parte izan da hasieratik, nahiz eta hainbat aldaketa izan dituen. Errepideko txirrindularitza bereziki Europa mendebaldean zabaldu zen hasieran (Belgika, Espainia, Frantzia, Italia, Herbehereak), baina 1980ko hamarkadaren erdialdetik aurrera mundu osora zabaldu da.
Sorrera
Gaur egun ezagutzen dugun errepideko txirrindularitza XIX. mendearen amaiera aldera hasi zen osatzen. 1868an hasi zen kirol antolaketa sortzen. Europa mendebaldean hasi zen indarra hartzen: Italian, Frantzian, Belgikan eta Espainian. Garai haietako lehen lasterketak dira, hain zuzen, gaur egungo egutegiko probarik garrantzitsuenak. Honako hauek daude haien artean: Liège-Bastogne-Liège (1892an), Paris–Roubaix (1896an), Milan–San Remo eta Giro di Lombardia (1905an), Italiako Giroa (1909an), Volta a Catalunya (1911an), Flandriako Tourra (1913an). Horietaz gain, 1903an, L'Auto-Vélo egunkariak babestuta, Frantziako Tourraren lehen edizioa antolatu zen, gaur egun arte txirrindularitzako probarik esanguratsuena izan dena.
Txirrindularitza ezagunago egiten zen heinean, gero eta talde profesional gehiago agertzen hasi ziren, bizikleten egileek babestuta.
Krisia
Itzuli handiek (Frantziako Tourra, Italiak Giroa, Espainiako Vuelta) indarrean jarraitzen zuten, izan ere proba horiek ziren txirrindulariei prestigio gehien ematen zietenak.
Indarberritzea
1980ko hamarkadan, txirrindularitzak gorakada izugarria eduki zuen mundu mailara zabalduz. Globalizazio hau lasterketen antolatzaile eta babesleen markei esker etorri zen, izan ere hauek izan zien txirrindularitzara aldaketak ekarri zituztenak. Konturatu ziren itzuli handien audientzia igo egiten zela urtetik urtera ibilbidea aldatzen bazuten, beste herrialde batzuetatik pasatuz eta herrialde horietako audientzia bilatuz. Honela, txirrindularien taldeak ere dibertsifikatzen hasi ziren, herrialde desberdinetako txirrindulariak bilduz. Lasterketetan gero eta kanpotar gehiago ikusten ziren, mundu osotik etorritako kirolariak.
Euskal Herrian
Euskal Herrian txirrindularitzak kirol horren hastapenetatik izan du indarra. Txirrindularitzaren hasieratik aritu dira euskal herritar txirrindulariak lasterketa profesionaletan, baina batez ere bizikleten industria izan da Euskal Herriko txirrindularitzaren indarra. 1840. urtean Eibarren sortutako arma lantegiak (Orbea Hermanos) 1930. urtean armak ekoizteari utzi zion, bizikletak fabrikatzeari ekiteko, betiere bertako txirrindulariekin elkarlanean. XX. mendearen erdialdea igarota, urte askoan txirrindularitza profesionalarekin erlaziorik ez izan eta gero, Orbeak Mallabira aldatu zuen egoitza nagusia, Eibarko fabrika txikiegia zitzaiolako jadanik.
Hainbat izeni esker, 1970eko hamarkadan berriz ere pelotoi profesionalean hartu zuen lekua. Euskal Herriko hainbat txirrindulari —Marino Lejarreta, kasu— aritu ziren Orbearen babesean, baina 1985. urtean izan zen benetako erakustaldia, Pedro Delgado madrildar txirrindulariak Gin MG-Orbea eta Seat Orbea taldeetako maillotekin Espainiako Vuelta eta Frantziako Tourra irabazi zituenean.
1990eko hamarkadara helduta, aipatzekoa da Euskaltel-Euskadi taldea, Euskal Herriak eduki duen maila goreneko txirrindularitza taldea. Talde hartan izen handiko hainbat txirrindulari aritu ziren, euskal herritarrak zein kanpotarrak. Haien artean ditugu Iban Mayo, Samuel Sánchez, Roberto Laiseka, Egoi Martínez eta Haimar Zubeldia.
Egun bateko lasterketa
Egun bateko lasterketak, egun berean hasi eta amaitzen diren lasterketak dira, sarritan klasikoak ere deituak. Lasterketa hauen distantzia, orokorrean, itzulietako etapena baino luzeagoa izaten da, 290 km-ra arteko distantziekin. Lasterketa hauek normalean udaberri edota udazkenean izaten dira.
E-kirol
E-kirolak (kirol elektronikoak, e-sports edo eSports bezala ere ezagunak) bideo-jokoak erabiltzen dituen kirol lehiaketa bat da. Esportsek jokalari anitzeko bideo-jokoen lehiaketa antolatu baten forma hartzen dute, batez ere jokalari profesionalen artean, banaka edo talde moduan. Lehiaketa antolatuak bideo-jokoen kulturaren parte izan diren arren, hauek, neurri handi batean, amateurren artean egon ziren 2000ko hamarkadaren azken aldera arte, gertaera horietan jokalari profesionalek eta ikusleek streaming bidez zuzenean parte hartu zuten arte. 2010eko hamarkadan, esportak bideo-jokoen industriaren osagai esanguratsu bat bilakatu ziren, joko garatzaile askok lehiaketa eta beste ekitaldi batzuetarako finantziazioa aktiboki diseinatzen eta ematen zutelarik.
Errepideko txirrindularitza
Egun bateko lasterketa
Udazkenera jotzen badugu, Italiako klasikoak ospatzen dira gehienbat: Giro Dell'Emilia, Milan-Turin, Piemonteko Giroa eta Lombardiako Giroa. Denboraldi amaieran beste hauek ere topatzen dira: Paris Tours eta Paris-Brusela.
E-kirol
Bideojokoen generik ohikoenak jokalari anitzeko online battle arena (MOBA), lehen pertsonako tiratzailea (FPS), borrokak, karta-jokoak, battle royaleak eta denbora errealeko estrategia (RTS) dira. Esport frankizia ospetsuenak League of Legends, Dota, Counter-Strike, Overwatch, Super Smash Bros. eta StarCraft dira, beste askoren artean. Nahiz eta benetako kirol-lehiaketa izateko legitimitatea zalantzan egon, kirol tradizionalen ondoan egon dira Asiako nazioarteko lehiaketa batzuetan eta Nazioarteko Batzorde Olinpikoak etorkizuneko olinpiar lehiaketarako duten joeraz ere hitz egin du.
Hemiphractus fasciatus
Hemiphractus fasciatus Hemiphractus generoko animalia da. Anfibioen barruko Hemiphractidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Kale-argi
Kale-argiak bide publikoak argiztatzeko erabiltzen diren argiontzi finkoak dira, zutoin baten gainean edo eraikin bateko horman ezarriak. Helburua, argi gutxi dagoen uneetan, jarduerak behar bezala eta segurtasunez garatzeko ikuspen egokia ematea da.
Gro Harlem Brundtland
Gro Harlem Brundtland (Norvegiako ahoskeran [ˈɡruː ˈhɑ̀ːlɛm ˈbrʉ̀ntlɑnː]), Bærum, Oslotik gertu, 1939ko apirilaren 20a - ) norvegiar politikaria da. Norvegiako lehen ministroa izan zen hiru aldiz (1981, 1986-1989 eta 1990-1996) Alderdi Laboristaren izenean eta 1998tik 2003ra Osasunerako Mundu Erakundeko buru izan zen. 1983. urtean Ingurumenaren eta Garapenaren Munduko Batzordea sortu zen Javier Perez de Cuellar-en eskutik, zeina Nazio Batuen Erakundearen azpi-erakunde bat zen, eta helburua garapen iraunkorrar en alde herrialdeak batzea zen. Nazioarte mailan ezagun bihurtu zen 1986an berak gidatutako  Ingurumenaren eta Garapenaren Munduko Batzordeak edo "Brundtland Commission", Garapen Iraunkorra kontzeptua sortu eta zabaldu zuelako lehen aldiz "Brundtland txostena” edo “Our Common Future” txostenean. Ondoren, 1987an Nazio Batuen Erakundeak argitaratuko zuen txosten hori. 1996an Lehen Ministro gisa dimisioa eman ondoren, garapen jasangarriaren eta osasun publikoaren arloko nazioarteko lider bihurtu zen, eta Osasunaren Mundu Erakundeko zuzendari nagusia eta NBEren Klima Aldaketaren kidea izan zen 2007tik 2010era. The Elders-eko presidenteordea eta Internazional Sozialistako presidenteorde ohia ere bada.
Kale-argi
Oro har, argiteria publikoa bide publikoak, parke publikoak eta zuzenbide pribatuko edo publikoko pertsona natural edo juridiko baten ardurapean ez dauden zirkulazio libreko gainerako espazioak argiztatzen dituen zerbitzu publikoa da. Instalatu eta mantentzeaz arduratzen dena udal-zerbitzua da, baina errepide edo bide-azpiegitura garrantzitsuetan gobernu zentralari edo eskualdeari dagokio zeregin hori. Munduko argiteria publiko gehienak sodio-lurrunezko, merkurio-lurrunezko eta LED lanparenak dira.
Berylmys bowersi
Berylmys bowersi Berylmys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Gro Harlem Brundtland
Lehen etapak
1963an, Brundtland Medikuntzan lizentziatu zen Osloko Unibertsitatean. 1965ean Osasun Publikoko masterra egin zuen Harvardeko Unibertsitatean.
Kale-argi
Historia
Argiontziak antzinatik erabili dira, apaintzeko baino gehiago argiztatzeko. Batzuek olio-metxa erabiltzen zuten, eta beste batzuek, berriz, kandela babestuak. Euskal Herrian ohikoa izan zen erregaitzat lumera erabiltzea. Argia pasarazteko, babesgarri gardena edo zeharrargia behar izaten da. Beirazko xaflak garatu aurretik, animalia-adar mehetua eta xaflatua erabili izan zen leiho zeharrargitzat. Batzuetan, metalezko argiontzia zulotxoz betea zegoen argia pasarazteko. Ekialdean papera eta zeta ere erabiltzen da oraindik ere.
Gro Harlem Brundtland
Lehen etapak
1966tik 1969ra Osasun Zuzendaritzan (Helsedirektoratet) mediku gisa lan egin zuen, eta 1969tik aurrera Osloko eskolako osasun-zerbitzu publikoan mediku gisa lan egin zuen.
Kale-argi
Historia
Erdi Arotik aurrera, Ekialde Erdiko hiriek gauzainak kontratatu zituzten gauez kaleak patruilatzeko, krimena uxatzeko asmoz. Gauzain bakoitzak argiontzi bat zeraman ilunpetik babesteko eta gutxienez XVIII. mendera arte iraun zuen.
Gro Harlem Brundtland
Karrera politikoa
Norvegiak o Ingurumen ministroa izan zen 1974tik 1979ra.
Kale-argi
Historia
XVI. mendetik aurrera, espazio publikoak gero eta gehiago argiztatu ziren argiontzi finkoekin, batez ere beirazko leihodun argiontziak asmatu ondoren, argiztapena izugarri handitu baitzuen. 1588an, Parisko Udalbatzak kale-kantoi bakoitzean zuzi bat ezarri eta pizteko agindua eman zuen, eta 1594an poliziak argiontziengatik ordeztu zituen. 1667tik aurrera, Luis XIV.aren erregealdian, milaka kaleargi jarri ziren Parisko kale eta kantoietan. Sistema horri esker, 18 metroro zeuden argiontziak, kale erdian soka batetik 6 metrora esekita.
Gro Harlem Brundtland
Karrera politikoa
Brundtland Norvegiako lehen ministroa izan zen 1981ean. Lehen ministroa izan zen otsailetik urrira.
Brundtland Norvegiako lehen ministroa izan zen beste bi agintalditan, eta iraunkorragoetan. Bigarren ministerioa 1986ko maiatzaren 9tik 1989ko urriaren 16ra izan zen, eta kabinete hori ministro-proportzio handiagatik egin zen ezagun mundu osoan: ministroen ia erdiak, hau da, hemezortzi ministro guztietatik zortzi, emakumeak ziren. Hirugarren ministerioa 1990eko azaroaren 3tik 1996ko urriaren 25era izan zen.
Errepideko txirrindularitza
Egun bateko lasterketa
Azken urteotan, Monumetu izenpean, aipaturiko bost klasiko bildu dira, prestigio handieneko egun bateko lasterketak bilakatuz: Milan-San Remo, Flandriako Tourra, Paris-Roubaix, Lieja-Bastogne-Lieja eta Lombardiako Giroa. Lasterketa hauek izen berezia hartu dute daukaten ibilbide historikoagatik.
Gro Harlem Brundtland
Karrera politikoa
Brundtland Alderdi Laboristak o lider bihurtu zen 1981ean, eta kargua hartu zuen 1992an dimisioa eman zuen arte, Lehen Ministro izan zen hirugarren agintaldian. 1996an lehen ministro kargua utzi zuen eta Norvegiako politikatik erabat erretiratu zen. Lehen ministro bezala bere ondorengoa Alderdi Laboristako lider bezala 1992an eta 1996a bitartean Thorbjørn Jagland izan zen.
Errepideko txirrindularitza
Egun bateko lasterketa
Euskal Herrian ere badago profesionalen lehen mailako klasiko bat, emakume zein gizonezkoen kategoriako lasterketak antolatzen dituena: Donostia Klasikoa. Urtero maila altueneko txirrindulariak Gipuzkoako hiriburuaren inguretara ekartzen ditu.
Gro Harlem Brundtland
Nazioarteko karrera
1983an, Brundtland gonbidatu zuen garai hartan Nazio Batuen idazkari nagusi zen Javier Pérez de Cuellar rek Ingurumenari eta Garapenari buruzko Munduko Batzordea (GMB) sortzera eta haren buru izatera, Brundtland Batzordea izenez ezaguna. Garapen jasangarriaren kontzeptu politiko zabala garatu zuen entzuleria publiko zabaletan, izaera integratzailea izateagatik bereizi zirenak. Batzordeak 1987ko apirilean argitaratu zuen "Nuestro futuro común" txostena, eta 1992ko Lurraren Gailurra bultzatu zuen. Maurice Strong izan zen Batzordeko kide nagusia. Brundtland Batzordeak ere Agenda 21 bultzatu zuen.
Bere hirugarren ministerioan zehar, Norvegiako gobernuak 1993an Yitzchak Rabin ek zuzendutako Israelgo gobernuaren eta Yasser Arafatek zuzendutako PAEren arteko bake elkarrizketa sekretuak babesteko ekimena hartu zuen. Osloko Akordio en sinadurarekin amaitu ziren. Urte batzuk geroago, Norvegiak parte-hartze nabarmena izaten jarraitu zuen Israelen eta Palestinar en arteko bakea sustatzen, nahiz eta Estatu Batuek gero eta gehiago baztertu zuten bitartekari lana.
Errepideko txirrindularitza
Etapazko itzulia
Etapazko itzuli bat zenbait egunetan egiten diren lasterketez osatzen da. Etapa bakoitzak bere sailkapena izateaz gain, itzuli guztiko sailkapenak ere badaude. Gainera, datozen etapetan jarraitu ahal izateko denbora muga baten barruan burutu behar da ibilbidea.
Gro Harlem Brundtland
Nazioarteko karrera
Bere agintaldia Lehen Ministro bezala amaitu ondoren, Brundtland Osasunaren Mundu Erakundek o Zuzendari Nagusi izendatu zuten 1998 ko maiatzean. Kargu horretan, Brundtlandek osasun publikorako irismen handiko ikuspegia hartu zuen, Makroekonomiari eta Osasunari buruzko Batzorde bat ezarriz, Jeffrey Sachs buru zuela, eta indarkeriari osasun publikoko arazo garrantzitsu gisa helduz. Brundtland izan zen mugimenduaren buru, orain mundu mailakoa, hezkuntzaren, konbentzitzearen eta zergen igoeraren bidez zigarreten kontsumoa indargabetzeko. Haren gidaritzapean, Osasunaren Mundu Erakundea izan zen tabakoa uztea enplegurako baldintza bihurtu zuen lehen enplegatzaileetako bat. Brundtlanden gidaritzapean, Osasunaren Mundu Erakundea kritikatua izan zen. enpresa farmazeutikoek organismoan zuten eragina handitzeagatik.
Errepideko txirrindularitza
Etapazko itzulia
Etapa bakoitzaren egitura ere oso aldakorra izan daiteke: bakarkako erlojupeko, taldekako erlojupeko, mendiko etapa, etapa lau edota etapa aldapatsuak. Horrez gain, tarteko helmugak erabiltzen dira sailkapen desberdinak antolatzeko. Esaterako, kategoria desberdineko mendateen goialdera heltzen diren lehen hirurei mendiko puntuak ematen zaizkie mendiko sailkapenerako. Bestalde, tarteko helmuga gehiago jarri ohi dira eremu lauetan, esprintean jokatzeko eta erregulartasunaren puntuak lortzeko. Horiez gain beste bi sailkapen egoten dira: Sailkapen nagusia (etapa guztietako denborak batu eta gutxien behar izan duena), gazteen sailkapena (25 urtetik beherako sailkapen nagusiko lehena) eta talde sailkapena (taldekide guztien denborak batuta egiten den sailkapena).
Gro Harlem Brundtland
Nazioarteko karrera
2003an, Scientific American enpresak Brundtland "urteko lider politiko" gisa onartu zuen, SRASen agerraldiak geldiarazteko mundu-mailako erantzun azkar bat koordinatzeagatik. Brundtland 2003ko uztailaren 21ean ordezkatu zuen Jong-Wook Leek. 1994an, Brundtlandek Akisgraneko Karlomagno Saria jaso zuen.
Errepideko txirrindularitza
Etapazko itzulia
Profesionalen egutegia begiratuta, hiru itzuli handi daude: Italiako Giroa, Frantziako Tourra eta Espainiako Vuelta. Itzuli hauek 21 etapaz osaturik daude, tartean 2 edo 3 atseden egun daudelarik.
Gro Harlem Brundtland
Nazioarteko karrera
2006an, Brundtland Merkataritza eta Garapenari buruzko Nazio Batuen Biltzarraren (BMGNBB) lana berrikusi zuen Pertsona Gailenen Taldeko kidea izan zen. 2007ko maiatzean, NBEko Idazkari Nagusiak, Ban Ki-moonek, Brundtland izendatu zuen, baita Ricardo Lagos (Txileko Presidente ohia) eta Han Seung-soo (Hego Koreako Kanpo Arazoetako Ministro ohia) ere, NBEko Klima Aldaketarako Ordezkari Bereziak.
Errepideko txirrindularitza
Etapazko itzulia
Horiez gain, astebeteko itzuliak ere badaude (4 eta 15 etapa arteko itzuliak). Itzuli horien egitura itzuli handienaren parekoa da, nahiz eta laburragoak izan. Astebeteko itzuli nagusiak hauek dira: Giro Rosa (Emakumetan), Tirreno Adriaico, Paris-Niza, BinckBank Tour, Critérium du Danphiné, Suitzako Tourra eta Euskal Herriko Itzulia. Azken hori da Euskal Herrian antolatzen den lasterketarik ezagunena.
Gro Harlem Brundtland
Nazioarteko karrera
Brundtlanden jarduera politiko nabarmenenak Arne Olav Brundtland senarrak kontatu ditu bere bi bestsellerretan, Married to Gro ( ISBN 82-516-1647-6 ) eta Still married to Gro ( ISBN 82-05-30726-1 ). 2007an, Brundtlandek Pepsirentzat lan egiten zuen aholkulari gisa.
Brundtland Munduko Emakume Liderren Kontseiluko kidea da. Egungo eta aurreko lehen ministroen nazioarteko sarea da, eta ekintza kolektiboa mobilizatzea du helburu, emakumearentzat eta bidezko garapenarentzat garrantzi kritikoa duten gaietan.
Errepideko txirrindularitza
Kriteriuma
Zirkuitu labur bati (800m - 10km) bira kopuru bat ematean datzan lasterketa mota da. Normalean lasterketa hauen iraupena egun batekoena baino laburragoa izaten da (ordubete ingurukoa), intentsitate altuko esfortzu ugari elkartuz. Irabazlea, lehenengo amaitzen duena izango da, baina bira kentzen dioten txirrindulari oro (doblatua izan) deskalifikatua izango da. Bira kopurua lasterketa hasi aurretik zehaztuta egongo da.
Gro Harlem Brundtland
Nazioarteko karrera
Brundtland Madrilgo Klubeko kidea ere bada. Estatu demokratikoetako buruzagi ohien erakunde independentea da, eta gobernantza eta lidergo demokratikoak indartzeko lan egiten du.
Errepideko txirrindularitza
Kriteriuma
Sarritan hainbat sailkapen mota erabiltzen dira, ikusgarritasuna handitzeko eta profil desberdineko txirrindulariek beren gaitasunak erakusteko. Horretarako, pistako txirrindularitzako puntuen lasterketako egitura erabiltzen dute: aurrez zehaztutako buelta zehatz batzuetan esprinta jokatzen da puntuak banatzeko. Amaieran puntu gehien batzen dituenak sari bat eskuratzen du. Beste lasterketa mota bat kanporatze lasterketa da, hainbat itzulitako helmuga zeharkatzen duen azken txirrindularia kanporatuz, bakarra gelditu arte.
Gro Harlem Brundtland
Nazioarteko karrera
Brundtland The Elders-eko kide fundatzailea da. Munduko lider talde bat da, Nelson Mandelak, Graça Machelek eta Desmond Tutuk deitua, munduko arazo zailenetako batzuei aurre egiteko. Mandelak 2007ko uztailaren 18an taldearen sorrera iragarri zuen Johannesburgon (Hegoafrika). Brundtlandek aktiboki parte hartu du The Eldersen lanean eta taldearen ekimen ugaritan. The Elders-eko ordezkaritzekin bidaiatu du Ziprera, Koreako penintsulara, Etiopiara, Indiara eta Ekialde Ertainera. Brundtlandek The Elders-ek haurren ezkontzari buruz egindako ekimenean ere parte hartu du, Girls Not Bridesen sorrera barne: Haurren Ezkontzarekin Amaitzeko Munduko Aliantza. Taldeko presidenteorde izendatu zuten 2013an, eta Ban Ki-moonek eta Graça Machelek ordezkatu zuten kargu horretan 2018an.
Errepideko txirrindularitza
Kriteriuma
Azken urteotan arrakasta lortzen ari den beste modalitate batek ere kriteriumen munduan bere txokoa bilatu du: piñoi finkoko txirrindularitza. Balaztarik gabeko eta garapen bakarreko bizikleta horiek tradizionalki hirian ibiltzeko erabili diren arren, kriteriumak antolatze hasi dira honelako bizikletekin: Rad Race eta Red Hook zirkuituak adibidez. Lasterketa horietan teknikak berebiziko garrantzia hartzen du, arriskuzko kirola bilakatuz. Fabian Cancellara, palmares ikaragarriko txirrindulari ohia (txapeldun olinpikoa batik bat), piñoi finkoko lasterketetan dabil, profesional zenetik erretiratuta.
Gro Harlem Brundtland
Nazioarteko karrera
Brundtland Bilderbergeko bileretara joan zen 1982an eta 1983an. Senarra 1991n joan zen.
Errepideko txirrindularitza
Erlojupekoa
Erlojupekoa zirkuitu bat ahalik eta denbora gutxienean burutzean datzan lasterketa da, txandakako irteerekin ateraz. Txirrindulariek beraien txandarako itxaron behar dute atera ahal izateko eta ibilbidea beraien kabuz burutzera behartuta daude, nahiz eta ibilbidean beste parte-hartzaileren batekin gurutzatu (ezin diote elkarri lagundu, ez eta oztopatu). Normalean, bizikleta eta ekipamendu bereziak eraman ohi dira proba hauetan, inoren babesa ez edukitzean, mugatzaile oso handia baita airearen erresistentzia.
Gro Harlem Brundtland
Nazioarteko karrera
2019an, Brundtlandek OME ren Munduko Prestaketa Zaintzeko uko Batzarrarekin batera hartu zuen presidentetza.
Errepideko txirrindularitza
Erlojupekoa
Txirrindularien irteerak sailkapenaren arabera egin ohi dira, lasterketako sailkapenaren alderantzizko ordena jarraituz (lehen sailkatua azkena da ateratzen). Irteeren artean, bi minutu inguru utzi ohi dira baina erlojupeko luzeagoetan tarte handiagoak ere utzi izan dira; dena den, antolatzaileek denbora hori aurrez zehazten dute, txirrindulari bakoitzari beren ordutegia ezarrita.
Gro Harlem Brundtland
Hilketa saiakera
2011ko uztailaren 22an, Anders Behring Breivi kek hil eta gutxira, Brundtlandek ihes egin zuen. Utøya uhartean izan zen sarraskia gertatu baino ordu batzuk lehenago, AUFren kanpamentuan hitzaldi bat emateko. Breivikek adierazi zuen hasiera batean Brundtland atentatuaren helburu nagusia izatea nahi zuela (Eskil Pedersenekin eta Jonas Gahr Størerekin batera), baina atzeratu egin zela Oslotik zihoanean. Brundtlandek alde egin eta bi ordura iritsi zen Breivik Utøyara.
Errepideko txirrindularitza
Erlojupekoa
Erlojupekoen luzera oso aldakorra izan daiteke, hala ere, egun bateko lasterketak edo itzulietako ohiko etapak baino laburragoak izaten dira. Itzulien hasieran aitzinetapak egin ohi dira (5-15 km inguru) adibidez. Bestalde, munduko txapelketan 40-55 km inguruko erlojupekoak ikusi ohi dira sarritan.
Gro Harlem Brundtland
Hilketa saiakera
2012an, Breivikek Brundtland hiltzeko plan zehatzak azaldu zituen. Epaimahaiari esan zion eskuburdinak jarri zizkiola eta, ondoren, prestatutako testu bat irakurtzen grabatzeko asmoa zuela, "krimenak" zehazten zituena, kameraren aurrean baioneta batekin burua moztu eta irudiak Internetera igo aurretik. Breivikek adierazi zuen Brundtland izan zela bere helburu nagusia, baina uharteko beste biztanle guztiak ere sarraskitzeko asmoa zuela.