cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marta Botía
'Ella baila sola' bikotean
1995ean ezagutu zituzten bikotearen ia amaierara arte izan zituzten beren ohiko musikariak. Aipagarriak dira Alfonso eta Ángel Luis Samos, moldatzaileak eta taldeko musikariak hiru diskoetan eta ondoko biretan aritu zirenak, José Vera, baxu-jotzailea, Jorge García, bateria, Diego Galaz, biolin-jotzailea, eta Cuco Pérez, akordeoi-jotzailea. Besteak beste, Alfonso Pérez, Vicente Climent, Joel Shearer eta Gary Novak musikarien lankidetzarekin.
1996. urtean 'Ella baila sola' izeneko lehen diskoa kaleratu zen. Diskoan gai konposatuak daude, bai bakarka, bai bien artean ("Amores de barra", "Muere el silencio"), eta disko guztietan antzera jarraitu zuten.
"Lo echamos a suertes", "Cuando los sapos bailen flamenco", "Amores de Barra", "Mujer florero" abestiak berehala irratian gehien emititu zirenak dira, eta Madrilen Caracol aretoan aurkezpena egin zutenean, gau horretan bi aldiz jo behar izan zuten joan zen jende pila kontuan hartuta. Ikusleen arrakastak Espainian barrena lehen bira hastera eraman zituen, eta 1997. urtean ehun kontzertu inguru eskaini zituzten. Hispavox-ek Amerikan banatu zuen bere diskoa, eta ia herrialde guztietara bidaiatu zuten lan bakoitza hainbat aldiz landu eta sustatzeko: Mexiko, Venezuela, Txile, Argentina, AEB, etab.
Amores de Barra abestia, bien artean osatua, Amerikako herrialde guztietan batera 1. kanta izan zen taldeko kanta da.
1998an E.B.S izeneko bigarren diskoa atera zuten eta Buenos Airesen (Argentina) aurkeztu zuten. Txileko Valparaíso eskualdeko Pablo Neruda poetaren Que se me va de las manos abestiaren lehen bideoa grabatu zuten.
2000. urtean Marta y Marilia hirugarren eta azken diskoa agertu zen.
Urte horretan bertan, Mira que eres canalla Aute diskoan parte hartu zuten, Luis Eduardo Aute kantautore eta artista espainiarrari omenaldia eginez, Ay de ti, ay de mí abestia kantatuz.
2001. urtearen amaieran, bikoteko kideek taldea behin betiko desegitea erabaki zuten, Madrilen prentsaurreko baten bidez.
2021ean, hasieratik 25 urte pasatuta, berriz elkartu zen Ella baila sola bikotea.
Bakarrean
Ella Baila Sola bereizi egin ziren 2001ean, ospearen erdian, hiru estudio-diskoren eta arrakasta handietako baten ondoren, eta Marta Botíak bakarkako lanari ekin zion Cumplir lo prometido izeneko diskoarekin. Disko horrek Antonio Vega, DJ Kun, Tomatito edo Enrique Bunbury, bere garaian Martak miretsitako laguna eta artista, bezalako lankidetzak ditu.
2003an, Ellas & Magia de Disney DVDan parte hartu zuen, Aladdinen eta lapurren erregearen "Que tu Luz no se Nuble Jamás" kanta interpretatuz. 2006an Miguel Jiménezen Pobre Juventud filmean parte hartu zuen, bigarren mailako Esperanza pertsonaia interpretatuz.
2009ko irailean, Marta berriro itzuli zen musikaren mundura, Marilia gabe, EBS izeneko bikotea osatuz Rocío Pavónekin Gonzalo Benavides diskoetxeak argitaratu zuen album berria, EMI diskoetxearekin elkarlanean. Despierta izan zuen izenburua. 2013. urtean, bikote berria banandu egingo dela iragarri zen, bi kideen artean eta ordezkariarekin desadostasunak izan ondoren. Etapa horretako arrakasta ezin da aldez aurretik lortutakoarekin alderatu.
Diskorik grabatu gabe, Martak bira egin zuen María del Mar Garcíarekin.
Bizitza pertsonala
Marta ezkondu eta New Yorkera joan zen bizitzera. Banatu ondoren ere, seme-alabak handiak izan arte, bertan gelditzeko asmoarekin.
Ella Baila Solarekin
4.000.000 disko saldu dira guztira 1996-2001 epean
An Cliseam
An Cliseam, ingelesez Clisham, Eskoziako Kanpoko Hebridak uhartedian dagoen mendi bat da, Lewis eta Harris uhartean. 799 metroko garaiera du.
Kanpo Hebridetako mendirik garaiena da.
Muharraq eskualdea
Muharraq eskualdea (محافظة المحرق; Muḥāfaẓat al-Muḥarraq) Bahraingo eskualdetako bat da. Bere barnean Al Muharraq udalerria, Muharraq uhartea eta bere gertuko uhartetxoak eta Al Hadd antzinako udalerria ditu.
Sergio Gutiérrez
Sergio Gutiérrez Rodriguez (Miranda Ebro, Burgos, 1975) musikaria da.
Miranda Ebron jaio zen, 1975ean. Bertan burutu zituen musika-ikasketak eta gero Gasteizko Kontserbatorioan sakondu zituen, A. Vilagrán eta A. Nieto (pianoa), S. Salaberri, L. Ruiz de Gordoa, A. Lauzurika eta Z. F. Gerenabarrena (harmonia, kontrapuntua, fuga eta konposizioa) irakasleekin. S. Sciarrino, M. Sotelo, C. Halffter, J.M. Lópezek emandako konposizio ikastaroetan parte hartu du. Gaur egun, Gasteizko Musika Kontserbatorioko piano-jotzaile laguntzaile da. Gasteizen, Veruelan, Madrilen, Alemanian eta Mexikon estreinatutako zenbait ganbara musika-lan egile da. Era berean, film luze baten soinu-banda konposatu du. Gasteizko hainbat musika garaikideko jaialditan parte hartu du. 2004an, Federico Monpou-ren Lehiaketa Internazionalean aipamen berezia jaso zuen “Homenaje a Chopin-Mompou” lanagatik.
Baile na Sceilge
Baile na Sceilge (ingelesez Ballinskelligs, Harrien kokalekua" esan nahi du) Irlandako Errepublikako hego-mendebaldean kokatzen den Kerryko konderrian dagoen udalerria da. Kerryko Iveragh penintsulako (Uíbh Ráthach) Gaeltacht eremuan (irlandera hiztunen eremua) kokatzen da. Aipatutako harriak Skellig Michael (Sceilg Mhichíl) eta Little Skellig uharteak dira, hauetan Ballinskellings udalerriko kostaldetik hat itsasoratu eta uharte horietan ezarri zen komunitate monastiko baten egoitza izan zirelarik. Udalerriak hondartza erakargarriak eta Agustinotarren eraikin baten hondakinak ditu, Mac Carthy gazteluaren kokalekua ere bada, gaur egun gaztelu honen hondakinak bakarrik gelditzen direlarik.
Plazido Zuloaga
Plazido Zuloaga Zuloaga (Madril, – ib., ), gipuzkoar armagilea izan zen, damaskinatuan aditua.
Eusebioren semea eta Inazio Zuloagaren aita. Eibarren aitarekin ikasi zuen eta ondoren Paris eta Dresdenen osatu zituen ikasketak. Eibarrera itzuli eta damaskinatugintza erabat aldatu zuen; eskola sortu eta teknika berriak asmatu zituen. Gainera, armak ez ziren hainbat objektutara ere (ontzi, kaxa, erloju, eta abarretara) zabaldu zuen damaskinatugintza. Estilo errenazentista eta arabeskoa landu zituen batik bat. Bere lanik garrantzitsuena Prim jeneralaren mausoleoa izan zen.
Ekerö udalerria
Ekerö Suediako ekialdeko udalerri bat da, Stockholmgo konderrikoa. 384,54 km² ditu, eta 27,005 biztanle.
Mugakideak
Honako udalerri hauek ditu mugakide:
Gizateriaren Ondarea
Birka eta Hovgården Suediako herri zaharrenak izan ziren, VIII mendean eraiki eta XIII mendean bertanbehera gelditu zirenak. UNESCOk 1993an Gizateriaren Ondare izendatu zituen.
Hirundichthys rondeletii
Hirundichthys rondeletii Hirundichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Exocoetidae familian sailkatzen da.
1605 Milankovitch
1605 Milankovitch asteroide gerrikoan aurkitutako 1605. asteroidearen izena da. 1936ko apirilak 13an aurkitu zuen Petar Đurkovicek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1936 GA zen. Bere izena Milutin Milankovićgatik jasotzen du.
Lorena Ochoa
Lorena Ochoa Reyes (Guadalajara, Mexiko, 1981eko azaroaren 15a) mexikar golflaria da. 2007ko apirilaren 23a eta 2010eko maiatzaren 2a bitartean Emakumezkoen Munduko Golf Sailkapeneko lehen postuan sailkatuta egon zen.
Belceblues
Belceblues Bergaran 2005. urtean sortutako Blues/Rythm & Blues musika taldea da.
Historia
Musika talde eta estilo ezberdinak garatu izan ondoren, Ibon eta Asier bergararrak, 2.005. urtean sortutako taldea da.
Urte bereko uztailean eman zuten lehenengo kontzertua.
Bluesa oinarritzat hartuta, soinu indartsuagoak eta ahotsak lantzen dituen taldea da. Esan daiteke musika beltza eta zuriaren ezaugarriak nahasten dituztela. Zuzenekoetan, ingelesez abestutako kantu propioak eta blues estandarren bertsioak taularatzen dituzte: Steve Ray Vaughan, Jimmy Hendrix, Jeff Healey… 2006. urtean Danbakan, Debagoienako musika lehiaketan, parte hartu zuten, finalera heltzea lortuz. 2008an beren diska bakarra plazaratu zuten, "Infer".
Gjallarbru
Gjallarbru, eskandinaviar mitologian, infernuan Gjöll ibaia zeharkatzea ahalbidetzen duen zubi bat da, eta Helera iristeko zeharkatu behar dena, Gylfaginningaren arabera. "Urre dizdiratsuz estalitako" zubi bat bezala deskribatzen da, nagusiki, Baldurren istorioan aipatzen dena, Hermod, jainkoa, hilen artetik berreskuratzera bidalia denean. Hermod zubira iritsi zenean, Modgud erraldoiak erronka bota zion, nork bere izena zein zen eta han zer egiten zuen esateko agindu zion, pasatzen utzi aurretik.
Gjöll
Gjöll, eskandinaviar mitologian, Gylfaginningaren arabera, tradizionalki Elivagar deituriko hamaika ibaietako bat da. Hvergelmirren iturrietan sortzen da, Niflheimen, Ginnungagapetik zehar igarotzen delarik, eta hortik, existitzen diren munduetara. Helen, Gjöll, infernuko ateetatik gertuen igarotzen den ibaia da, eta bere gainean, Gjallarbru zubia dago, Hermodek, Baldur hilen mundutik ateratzen saiatu zenean zeharkatu zuena.
Esaten denez, Gjöll, ur izoztuzko ibai bat da eta, bertatik, aiztoak igarotzen dira.
Gjöll, Fenrir otsoa lotu zuten harkaitzaren izena ere bada.
Larix
Alertzea edo laritza zuhaitz genero bat da (izen zientifikoa: Larix), gimnospermoen artean pinazeoen familiakoa. Hamahiru bat espezie biltzen ditu.
Dolerofanita
Dolerofanita sulfato motako minerala da.
Larix
Zuhaitz hauek kaduzifolioak dira; hosto azikular (orratz-forma), leun, berde eta distiratsuak izateaz gain, brakiblastoen gainean 15-40 faszikulu-taldetan (bala) antolatuta daude. Udazken aldera, orratzak horitu eta jauzten dira, neguan beraz, hostoen erorketa egongo da. Alertzek 15-50 metro bitarteko altuera izaten dute; Errusia eta Kanadako baso ikaragarrietako landare nagusiak direlarik.
Deskribapena
Zuhaitz hostoerorkorrak dira, adarkadura irregularki bertizilatuak, eta makro- eta brakiblastoak dituzte; azken hauek hosto linear, bigun, orokorrean finekin, faszikuluka antolatuta. Estrobilo txikiak, tenteak, urtean heltzen direnak; ezkata iraunkorrekoak, estal ezkatak inklusoak edo exertuak, ezkata hazidunak hazi hegaldunekin.
Espezieak eta sailkapena
10-14 espezie daude. Iraganean, alertzek bi sekziotan banatzen ziren konoaren braktea luzeraren arabera (braktea laburreko Larix sek. eta braktea luzeko Multiserialis sek.); hala ere, genetikak ez du aurrekoa bultzatzen, banaketa genetiko bat baizik, Mundu Zaharraren eta Mundu Berriaren espezietan oinarritua (konoa eta braktearen tamaina baldintza klimatikoen aurrean moldapen moduan hartzen du honek).
Dolerofanita
Ezaugarriak
Dolerofanita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Larix
Espezieak eta sailkapena
Oraindik oraingo ikerketa genetikoek hiru talde proposatu dituzte genero barnean, bi zatiketa hartzen dituelarik kontuan, primarioa eta sekundarioa; bata Ipar amerika eta euroasiatikoen artean, eta bestea, euroasiatikoen barnean, braktearen ebaketa septentrionaldun eta braktea meridional luzedun espezieen artean. Eztabaida dezente dago Larix sibirica-ren kokapenaren gainean, azterketa batzuek braktea laburreko taldean doala diote, eta besteek aldiz, braktea luzekoan sartzen dute.
Eurasia
Eurasian, alertze espezie hauek daude
Ipar Amerika
Ipar Amerikan, alertze espezie hauek daude:
Banaketa eta ekologia
Larix sekzioa, alde batetik, Alaska, Kanada, eta Errusiako eremu zirkunpolar boreal baxuetan hazten da; eta, bestetik, Estatu Batuetako, Alpeetako, Mongoliako, Txinako, Japoniako eta Ipar Koreako mendietan (erdiko eta goi altueretan) aurkitu izan da.
Multiserialis sekzioa, Himalaietan eta Estatu Batuetako mendietan (goiko eta oso goiko altueretan).
Euskal Herriko alertzeak
Euskal Herriko alertzeak hauek dira:
Larix kaempferi (Lamb.) Carriére
Izen arrunta: Alertze japoniarra.
Golianovo
Golianovo Eslovakiako udalerri bat da, Nitrako barrutian kokatuta. 10,70 km²ko azalera du eta 1668 biztanle 2017ko datuen arabera.
Mouchez (kraterra)
Mouchez kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ01 lau-angelukoan dago. 82,8 kilometroko diametroa du. Izena Ernest Amédée Barthélemy Mouchezren omenez darama. Philolausen iparraldean eta Anaxagorasen ipar-ekialdean dago.
Tibeteko goi-lautada
Tibeteko goi-lautada —batzuetan Tibeteko goi-ordokia edo Tibet eta Qinghaiko goi-ordokia izenaz ere aipatua— Ekialdeko Asiako goi-ordoki handia da, Tibet, Txinako Qinghai eta Kaxmirreko Ladakh artean kokatuta. Batez besteko altuera 4.500 metrokoa denez, "munduko teilatuaz" ezizenez ezaguna da. Azalera 2,5 miloi kilometro karratutakoa da (Texas edo Frantziarena lau aldiz).
Larix
Larix kaempferi (Lamb.) Carriére
40m-ko altuerara iritsi daitekeen zuhaitz hostoerorkorra da. Enbor zuzen eta zilindrikoak, adarrak pixka bat zintzilikatuak ditu. Hostoak brakiblastoetan faszikuluka antolatuak, azikularrak, eta bigunak ditu; muturrek puntadura eta kolore zuri urdinxka dute, eta azpialdean kolore gris argiko bi estoma zerrenda dauzkate. Kono emeak kolore horikoak dira; pinaburuak txikiak, biribilduak, eta adar gogorrenetan oso ugariak dira; ezkata hazidunen punta argi eta garbi kanpora kurbatuta dute.
Tibeteko goi-lautada
Deskribapena
Tibeteko goi-ordokia munduko mendirik altuenen inguratuta dago: ipar-mendebaldean Kunlun mendilerroa du, Tarim arroaren muga; ipar-ekialdean Qilian mendiak, Gobi basamortuaren muga; hegoaldean Yarlung Tsangpo ibaiaren harana, Himalaiaren muga; ekialdean eta hego-ekialdean Saluen, Mekong eta Yangtze ibaien iturriak eta mendebaldean Kaxmirko iparraldean dagoen Karakorum ditu.
Munduko ibai nagusi batzuk goi-ordoki honetan dute iturria: tartean, Ibai Urdina, Ibai Horia, Indus, Satluj, Yarlung Tsangpo (Indian Brahmaputra izenaz ezaguna), Mekong, Irawadi edo Salween.
Larix
Larix decidua Mill.
Izen arrunta: Alertze europarra.
Aurreko espeziearen oso antzekoa, baina hostoak kolore berde argikoak eta orokorrean pixka bat laburragoak ditu; kono emeak hasieran kolore berde bizikoak dira, gero arre bilakatuz; pinaburu luzeagoak ematen dituzte, obalatuak, eta ezkata hazidunen punta errekurbatu gabekoak.
Tibeteko goi-lautada
Deskribapena
Baditu zenbait laku gazi, adibidez Tso Ngonpo, Nam Tso, Dagze Tso, Yamzho Yumco, Puma Yumco edo Paiku.
Mouchez (kraterra)
Kraterraren ekialdeko ertz ia osoa desagertu da, eta gainerako arkua oso higatuta dago. Oraindik dirauen ertzak arku kurbatu bat eratzen du, hegoaldetik ipar-ipar-ekialderainoko norabidean garatzen dena. Hegoaldeko muturretik gertu, Mouchez C krater txikia dago. Kraterraren barrualdeak lautada lau bat osatzen du, krater ñimiño askok eta Mouchez B krater txikiak markatzen dutena.
Waikejiao
Waikejiao Txinako Herri Errepublikako Ekialdeko Txinako itsasoan dagoen uhartea da, Jiangsu probintziaren ondoan, eta Macaiheng hiriaren mugetan.
Txinako Herri Errepublikako barne uren muga markatzen duen puntuetako bat da.
Tibeteko goi-lautada
Klima
Eskualdeko klima lehorra eta hotza da oso, Himalaia mendi garaiek oztopo egiten baitiete hegoaldeko montzoi haizeei eta haiek ekartzen dituzten euriei. Aireak itsas-mailan duen %60a oxigeno du.
Mouchez (kraterra)
Hegoaldeko ertzaren kanpoaldeari lotuta, Mouchezen erreplika txikiago bat dago, gandor kurba bat osatuz. Iparraldeko kanpoaldean Mouchez A labazko krater urez betea dago, eta ia ukitu gabeko ertz bat du, ipar-mendebaldean hutsune batzuk dituena.
Larix
Larix decidua Mill.
Espezie hau Euskal Herrian apaingarrietarako eta basoen birlandaketarako (400 metrotik gora) erabilia izan da, batez ere Gipuzkoan. Hazkuntza arinekoa da, eta hazien bidez ugaltzen da errez. Oihanpe garbi eta belartsuak eratzen ditu. Batez ere udazken aldera, azikulak jausi aurretik urre kolorekoak dira (apaingarri moduan erabili izanaren arrazoia). Espezie honen egurra usteltzearen aurreko erresistentzia izateaz gain, oso sendoa, pisutsua eta arre-gorrixka da. Tradizionalki, habeak eta itsasontzien ontzigainak eraikitzeko erabili dira.
Larix x eurolepis
Alertze europarraren eta alertze japoniarraren arteko hibridoa (Larix decidua x Larix kaempferi). Pinaburuen ezkatak errekurbatu gabeak, eta egurgintzan nagusitua.
Golianovo
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1156. urtekoa da.
Tibeteko goi-lautada
Klima
Tenperatura hotza izaten da mendialdean (5.500 m ingurutik gora elurra urte osoan) eta epelagoa ibarretan. Hiriburuan adibidez (3.600 m) batez beste 0 °C inguru izaten dira neguan eta 17 °C udan. Tenperatura aldaketa handiak izaten dira egunean zehar, goizak eta gauak oso hotzak baitira. Bestalde haize hotz eta lehorrari esker labore aleak luze irauten dute (50-60 urte) biltegietan eta ez da izaten izurriterik.
Jorgjia Filçe-Truja
Jorgjia Filçe-Truja (Korce, 1907ko urtarrilaren 20a, Tirana, 1994ko ekainaren 22a) Albaniako sopranoa izan zen. Albaniako musika lirikoaren ikonoetako bat izan zen. Albaniar Arteen Unibertsitatearen sorreraren bultzatzaile nagusietako bat, eta 1946tik aurrerako Albania komunista, lehen mailako eragile kulturala.
Tibeteko goi-lautada
Klima
Eguraldia dela eta mendietan eta iparraldeko eta erdialdeko goi-ordokietan artzain nomadak besterik ez dira bizi. Brahmaputraren arroan klima epelagoa da eta laboreak lantzen dira horri esker.
Talismania kotlyari
Talismania kotlyari Talismania generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alepocephalidae familian.
Mouchez (kraterra)
Krater sateliteak
Krater sateliteak krater nagusitik hurbil dauden krater txikiak dira, eta krater horren izen bera hartzen dute letra larri osagarri batekin (baita horien eraketa krater nagusiaren eraketatik independentea bada ere). Konbentzioz, egitura horiek ilargi-mapetan identifikatzen dira, eta dagokien letra krater nagusitik hurbilen dagoen ertzaren erdian kokatzen da.
Botkyrka udalerria
Botkyrka Suediako udalerria da. n kokatua dago. 222,29 km² ditu eta 89,583 biztanle ditu.
Hiroshi Nakano
Hiroshi Nakano (中野 洋司, 1983ko urriaren 23a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Albirex Niigata eta Yokohama FC.
Aplonis mysolensis
Aplonis mysolensis Aplonis generoko animalia da. Hegaztien barruko Sturnidae familian sailkatua dago.
Founex
Founex Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Charles Lang
Charles Bryant Lang, Jr. (Bluff, Utah, - Santa Monica, Kalifornia, ) estatubatuar zinema argazkilaria izan zen. Leon Shamroyrekin batera, historian argazkigintza onenaren Oscar Saria lortzeko izendapen gehien izandako argazkilaria izan da, 18 aldiz hain zuzen ere. Hala ere, bakarra lortu zuen.
Idi-begi
Idi-begia leihatila biribila edo obala da, batez ere itsasontziek alboetan izaten dutena, ontzira airea eta argitasuna sar daitezen. Olatu eta haize handiei modu egokiagoan aurre egiteko dute tamaina txikia eta forma biribila. Beste ibilgailu batzuetan ere erabiltzen dira, espazio ontzietan bereziki.
Arkitekturan ere erabili ohi dira, eta okuluak baino txikiagoak izaten dira. Horma bertikaletan ezarri ohi dira, okuluak ez bezala; ganga eta kupuletan ageri dira, gehien bat.
Aethalops aequalis
Aethalops aequalis Aethalops generoko animalia da. Chiropteraren barruko Pteropodidae familian sailkatuta dago.
Neusticurus rudis
Neusticurus rudis Neusticurus generoko animalia da. Narrastien barruko Gymnophthalmidae familian sailkatuta dago.
Hirundichthys socotranus
Hirundichthys socotranus Hirundichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Exocoetidae familian sailkatzen da.
Apolonia Alexandriakoa
Santa Apolonia Alexandriakoa (Alexandria, Egipto, III. mendearen erdialdea) santu kristau eta martiria da. Kristauen altxamendu lokal batean parte hartu zuelarik atxilotu eta exekutatu zuten. Sutan erreta hil aurretik, torturatu egin zuten hortz guztiak bortizki aterata, eta, horregatik, odontologiako patroia da.
Martiritza
Oso grafikoki kontatu zuen martiritza Joakin Lizarragak bere Sanduen bizitzetan.
Hortzetako minaren zaintzaile aringarritzat joa, Santa Apolonia dontzeila gazte baten gisara irudikatzen da ikonografian, batzuetan kurrikak eta hortzak erretilu batean dituela. Martiria denez, martirioaren erramua eskuan duela ere ager daiteke.
Holaspis
Holaspis Lacertidae familiako narrasti genero bat da. Sierra Leonatik Mozanbikerako tartean bizi dira.
Salem udalerria
Salem Suediako udalerria da. n kokatua dago. 71,09 km² ditu eta 16,525 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Santana do Piauí
Santana do Piauí Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Dollaseita-(Ce)
Dollaseita-(Ce) silikato motako minerala da eta dollaseite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Dollaseita-(Ce) silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 - 7 da.
Alexandre Goulart
Alexandre Luiz Goulart (1976ko uztailaren 24a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Boavista FC eta Shimizu S-Pulse.
Genolier
Genolier Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hegemonia
Hegemonia estatu edo erakunde batek besteekiko duen nagusitasuna da. Aintzako grezieratik datorren hitza da eta Antzinako Grezian hiri-estatuek hiri estatu baten nagusi batekiko zuten mendekotasuna adierazten du jatorrian, baina historiako beste garaietara zabaldu den kontzeptua da; adibidez, XX. mendean, Ameriketako Estatu Batuek eta Sobietar Batasunak, zein bere eremuan, izan zuten nagusitasuna adierazteko erabili da. Hegemonia ekonomiko eta kultural kontzeptuak ere eratorri dira hasierako kontzeptu geopolitiko horretatik.
Nosferatu – Eine Symphonie des Grauens
Nosferatu – Eine Symphonie des Grauens edota Nosferatu soilik (euskaraz Nosferatu - Izuikarazko Sinfonia) 1922ko F. W. Murnau alemaniar zinema zuzendariaren beldurrezko film mutu bat da. Film honetako protagonistak Max Schreck, Gustav von Wangenheim, Greta Schröder, Alexander Granach, Ruth Landshoff eta Wolfgang Heinz aktoreak dira.
Hegemonia
Inperialismo kulturalean, liderra den estatuak barne politika zehazten du, baita influentzia-esparru hegemonikoa osatzen duten menpeko estatuen izaera sozietarioa.
Nosferatu – Eine Symphonie des Grauens
2000an film honi buruzko Shadow of the Vampire (Banpiroaren Itzala) estreinatu zen.
Argumentua
1838. urtea, Hutter izeneko Danimarkako Viborg hiriko higiezin-enpresako langilea Ellen emaztea agurtu eta Transilvaniara doa, bertan Orlok kondea izeneko bere bezeroarekin topo egitera, bezero honekin gaztelu baten salerosketa burutu nahi baitu. Bidai luzearen ondoren, Hutter gaztea gaztelura iritsiko da, baina han uste ez zuena topatuko du...
Iparraldeko eskualdea (Bahrain)
Iparraldeko eskualdea (المحافظة الشمالية, Al-Muḥāfaẓat aš-Šamālīyah) Bahraingo eskualdetako bat da. Bere barnean Al Mintaqah al Gharbiyah, Al Mintaqah al Wusta, Al Mintaqah al Shamaliyah, Jidd Haffs eta Madinat Hamad antzinako udalerriak ditu.
Hegoafrikako probintziak
Hegoafrika bederatzi probintziatan banaturik dago. 1994ko hauteskundeen ondoren, herrialdeak beretu zituen bantustanak, eta lehengo lau probintziak bederatzitan banatu ziren.
Historia
Apartheidaren garaian, Hegoafrikako beltz gehienak homeland edo bantustan izeneko hamar barrutitan bizi ziren, asko eta asko hirietara lanera joan ohi zen arren; gobernuak osatuak ziren bantustanak, tribu erreserbak biltzeko asmoz. 1970eko hamarkadaren bukaera aldetik aurrera, bantustan haietako lau independente egin ziren, eta errepublika bihurtu (Transkei, Ciskei, Venda eta Bofuthatswana), eta seik barne autonomia lortu zuten (haien artean Kwazulu). Banaketa hori, ordea, ez zen onartu, ez Nazio Batuen Erakundean, ez nazioartean oro har. Izan ere, finantzetan Hegoafrikaren guztiz mendeko ziren, eta langileen hornitzaile: horrez gainera, gobernuak bantustan independenteetakoei hegoafrikar naziotasuna kendu ohi zien eta, hala, beltzak –lana Hegoafrikan eginik–, atzerritarrak ziren bere aberrian.
1994ko hauteskundeen ondoren, Hegoafrikak beretu egin zituen bantustanak, eta, egoera berria azpimarratu nahian, lurraldea bederatzi probintziatan banatu zen:
Weizhou uhartea
Weizhou Txinako Herri Errepublikako Tonkingo golkoan dagoen uhartea da. 24,74 kilometro koadroko azalera dauka, 6,5 kilometroko luzera, eta 15,6 kilometroko kostaldea.
Hegoafrikako probintziak
Probintziak
¹: Eduardo Printzearen uharteak Indiako ozeanoan dagoen Hegoafrikaren lurraldea da, administratiboki Lurmutur Mendebaldeko probintzian kokatua.
²: Pietermaritzburg eta Ulundi KwaZulu-Natal probintziako hiriburuak izan ziren 1994tik 2004ra.
Pikatua
Pikatua Zaraitzu ibaxako Otsagabia udalerriko etxalde bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioak eskualdean.
Safaviden dinastia
Safaviden dinastia (, Dudmān e Safavi; صفويلر سولاله‌سى, Səfəvilər sülaləsi) Irango leinu xiita izan zen, 1501-1736 bitartean herrialdean agindu zuena. Haren ekiteari esker gorpuztu zen Persia modernoa, egungo Iranen aitzindari izan zen estatua, eta sinesmen xiitari esker iraun zuten baturik inperio haren barnean zeuden herriek.
Historia
VII. mendetik XIII. mende hasierara arabiarren eta turkiar seljuktarren esku egon zen Persiako lurraldea eta hango herritarrak islamera bihurtu ziren. Persia Inperio Islamiko Unibertsal baten parte izan zen, baina dinastia askoren eragina izan zuen beti.
Safavidak Safi-ad-din Ardabili (1253-1334) xeik kurduaren ondorengoak ziren ; haiek lortu zuten leinu turkomanoen eragina deuseztea. Ismail I.a izan zen dinastiaren sortzailea. 1501ean, Azerbaijango xah izendatu zuten, eta hiriburua Tabrizen kokatu zuen; 1510erako Iraketik Khorasanerako eta Bakutik Persiar golkorako lur eremuak beretu zituen inperio berriak.
Otomandarrek Persiari eraso zioten, haien erlijio heretikoaren aitzakia harturik. Eta, horrekin batera, emirerri turkomanoen presioari ere aurre egin behar izan zion Persiak. Ismailen ondorengo Tahmasp I.ak, 1524-1576 bitartean agindu zuenak, turkiarren kontrako borrokan jarraitu zuen, habsburgotarrekin bat eginda; otomandarrek, berriz, hitzarmena sinatu zuten Frantziako errege Frantzisko I.arekin. Otomandarrek askoz ere indar gehiago zutela bistan da, eta horren ondorioz hainbat lurralde galdu zituen Persiak; Irango goi-ordokia baino ez zitzaion gelditu, Bagdad galdu eta 1555ean Amasiako hitzarmena sinatu ondoren.
Persiaren garai oparoena XVII. mendea izan zen, Abbas I.a Handiaren agintaldia (1587-1629); Abbasek, Konstantinoplako bake hitzarmena sinatu ondoren, ipar-ekialderantz zabaldu nahi izan zituen bere inperioaren lurrak. Ingelesen laguntzarekin gudarostea berrantolatu zuen eta erasoari ekin zion: Kandahar hartu zuen, portugaldarrak Ormuztik egotzi zituen eta Bagdad eta Irak kendu zizkien otomandarrei. Abbas I.ak Isfahanen jarri zuen erresumaren hiriburua eta gizartea eta ekonomia eraberritu zituen. Haren ondorengoak ordea, Safi I.a (1629-1642) eta Abbas II.a (1642-1667), oso ahulak izan ziren, eta gortean istilu ugari sortu izanaz baliatu ziren safaviden etsaiak. Horrela, Mahmud Hotak afganiar emirraren esku gelditu zen Isfahan 1722an.
1722an Mahmud Hotak Persiako xahanxah izendatu bazuten ere, Safaviden Inperioaren iparraldeko probintziak Bukharako turkomanoen esku zeuden, errusiarrek aginpidea zuten Kaspiar itsasoaren hegoaldean, eta otomandarren eragina agertu zen berriro Azerbaijan, Armenia eta Mesopotamian. Etsai haiek guztiek ekarritako hondamena zela-eta, Mahmud Hotaken ondorengo Axrafi ez zitzaion turkiarren sultana jaun bakar gisa onartu beste aukerarik gelditu, eta persiarrak sunismora bihurtuko zituela agindu behar izan zuen, orobat. Egoera horri erantzuten lehenak iparraldeko leinuak izan ziren; Nadir buruzagi nomadaren aginduetara, Tahmasp II.a izendatu zuten errege 1729an, afganiarren nagusitasunari uko egin, Azerbaijan, Armenia eta Georgia turkiarren mendekotasunetik askatu eta Errusiak kendu zizkien probintziak berreskuratu ondoren. 1736an Nadir-ek Abbas III.a eraitsi zuen eta bere burua errege izendatu zuen, Nadir Xah izenaz. Era horretan, Safaviden dinastia amaitu eta Afxariden dinastia hasi zen.
Talismania longifilis
Talismania longifilis Talismania generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Alepocephalidae familian.
1607 Mavis
1607 Mavis asteroide gerrikoan aurkitutako 1607. asteroidearen izena da. 1950eko irailak 3an aurkitu zuen Ernest Leonard Johnsonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1950 RA zen.
Grijalba
Grijalba Burgosko mendebaldeko udalerri bat da, Odra-Pisuerga eskualdean dagoena. Inguruko herriak Villamayor, Padilla eta Sasamón dira, besteak beste. Odra izeneko ibaia igarotzen da udalerritik, ingurumen eta kutsadura arazoak dituena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 124 biztanle zituen, adin-talde nagusia agureak izanik, azken urteotan etorkin dexente heldu badira ere, asko Marokotik. Nekazaritza (garia, zekalea) eta abelzaintza (behiak, txerriak, ardiak) dira bere iharduera ekonomiko nagusiak.
Historia
X. mendean sortutako herri honen izenari buruz, historialariek bi izen elkartzerakoan agertzen dela uste dute: ecclesia eta alba (euskaraz, eliza zuri). Herriko eraikinik famatuena eta ezagunena Santa María de los Reyes eliza (Erregeen Andre Mariaren eliza) da, XIII-XIV. mendeetakoa, estilo erromanikoa duena. Orain dela urte batzuk elizako irudi batzuk lapurtu zituzten, baina gehienak berreskuratu dira.
Cojondongo
Cojondongoa udako plater tipikoa da Extremaduran, bereziki Tierra de Barrosen, batez ere Aceuchal, Palomas eta Puebla de la Reinan (Badajozko probintzia).
Jatorria
Bere jatorria "macarraca" da, egun beroetan goiz erdian jaten zen eta lurrean egiten zen janaria, nekazariek edo artzainek osagaiak erraz garraiatu baitzitzaketen: ura, olioa, ozpina, gatza, baratxuria eta ogia. Ogia gari osoarekin eta gari gogorrarekin egin ohi zen, beraz, mihise zakuetan gordetzen zen egun askotan. Gazpatxo zaharraren antzera, Extremadurako jendeak, bere primitibitatea dela eta, haren aurrekotzat hartzen du.
Prestaketa
Baratxuria, ogia eta olioa dornillo batean (egurrezko ontzi bat, oro har artadiz egina) txikitzen ziren. Nahasketari ozpina, gatza eta ura gehitu zitzaizkion. Zopakoekin (ogi zati lodiekin) ere lagun daiteke eta mahatsak edo olibak gehitu. Plateraren xedea gehiegi bete gabe freskatzea zen, zereginak jarrai zezan.
Extremadurara Ameriketako produktu berrian iristerakoan, uraren ordez tomateak, piperrak eta tipula gehitzen hasi ziren, baina purerik egin gabe, beti zatietan. Hau da gaur egungo cojondongoaren errezetarik ohikoena. Barazkiak gehitzeak bitamina dosi ona ematen du. Gehigarririk gabe hartzen da, otordu baterako sarrera gisa gisa.
Arkeologi Museoa
Arkeologi Museoa Bilbon dagoen Bizkaiko ikerketa arkeologikoen kanal-hedatzaile eta erreferentzia-zentrua da. Lurraldeko historia ezagutarazteko, ikerketa arkeologikoak sustatzeko eta material arkeologikoak biltzera, gordetzera eta zaharberritzera zuzendutako ekintzak aurrera eramaten baititu. Museoko erakusketa iraunkorrak duela 100.000 urte baino gehiago gure lurraldean bizi izan ziren gizakien historiaren hastapenetatik garai historikoetaraino bidaiatzea ahalbidetzen digu. Arkeologi Museoak 2009ko apirilaren 3an inauguratu zuten, aurretik geltokia izandako eraikina propio zaharberritu ostean.
Euskal Museoaren, antzina, Bizkaiko Museo Arkologikoa izandakoaren bildumen zati bat jaso du, eta Bizkaiko lurraldean egindako indusketa arkeologikoetan ateratako objektuekin bere bilduma osatzen jarraitzen du.
Museoaren argitalpenak
Bi argitalpen kaleratzen ditu. "Arkeologi museoa: koadernoak" aldizkari monografikoetan behin behineko erakusketak, kongresuak eta Ondare kulturala gaitzat hartzen dituzte, eta museoko gidan, erakusketa iraunkorra jaso da.
Bildumak
Museoak bi fondo mota ditu: arkeologikoak eta dokumentalak
Pieza arkeologikoak
Arkeologia aurkikuntzek osatzen fondo arkeologikoak, indusketa arkeologikoetatik etorritako izaera ezberdinetako objektuek osatzen dituzte (harria, zeramika, hezurra, beira, burdina, ikatza, sedimentuak...).
Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburuaren 2008ko azaroaren 27ko
Aginduaren bidez, Arkeologi Museoa Bizkaiko Lurralde Historikoan
aurkitutako interes arkeologiko eta paleontologikoko biltegi zentrotzat hartu da.
Bilduma hau bestelako material arkeologikoekin osatzen da, hala nola, Euskal Museoaren eta Eleiz Museoaren jabetzakoak diren piezak, edo urteetan zehar estelak, aztarna arkitektonikoak edota bestelako materialak bildu dituzten partikularrenenak. Azken kasu horretan ere partikularrek titulartasuna gorde dezakete.
Dokumentuak
Objektuen eta jatorrizko testuinguru arkeologikoen lotura estua kontuan hartuz, bildumaren txosten, ikerketa, planimetria, irudi eta indusketa arkeologikoen txostenekin osatzen da.
Halarik ere, fondo hauen %2 baino gutxiago dago ikusgai, izan ere, dokumentu historikoak diren aldetik, beraien proiektuak aurrera atera nahi dituzten arkeologo eta ikerlariek kontsultatu, aztertu eta iker ditzakete.
Erakusketa iraunkorra
Zazpi bloketan dago antolaturik, kultura epe nagusi bakoitzeko bana: Paleolitoa, gizarte ehiztari biltzaileen garai zabala (K.a. 100000 K.a. 4000); Neolitoa, ehizatik ekoizpenera garapena egiten den aldia (K.a. 4000 K.a. 800); Burdin Aroa, burdinaren lanketa zabaldu eta kastroak eraikitzen dituzten kulturak (K.a. IX. mendea K.o. I. mendea); Erromatar aroa. Lurraldearen ustiapena areagotu egiten eta Inperioaren merkataritza bideak eraikitzen direnean (K.o. I V. mendeak); lehen Erdi Aroa, gerlariek eta nekazarien aroa (K.o. VI-XIV. mendeak), Bigarren Erdi Aroa, hiriko bizitzaren garapenaren unea (K.o XIII-XV. mendeak) eta Aro Modernoa, paisaia berriak sortzen direnean (K.o. XV-XVIII. mendeak).
Piñoi (mekanismoa)
Mekanikan, piñoi deritzo kremailera-mekanismo baten gurpilari edo gurpil horzdun pare baten gurpil txikienari, dela engranaje bidezko zuzeneko transmisio batean, dela transmisio-kate baten edo transmisio-uhal horzdun baten bidezko zeharkako transmisio batean. Piñoi tenkatzailea, kate bat edo transmisio baten uhal horzdun bat tenkatzeko erabiltzen den gurpil horzdunari ere deitzen zaio.
Engranaje fasean, gurpilik handienari " koroa" deitzen zaio; kate transmisioan berriz, esaterako, bizikleta edo motozikleta, koroaz gain, gurpil handienari "platera", "izarra" edo "katalina" deitu dakioke". Etapa anitzeko engranaje tren batean etapa baten koroa ondoz ondoko etapako piñoarekin batera biratzen da.
Kate eta uhal bidezko transmisioetan, pinoi txikiegi batek kurbadura handiagoak eragiten ditu transmisioaren elementu malguan, eta horrek higadura areagotzen eta elementuen bizitza erabilgarria murrizten du.
Modgud
Modgud edo Móðguðr, eskandinaviar mitologian, Gjöll ibaiaren gaineko Gjallarbru zubia zaintzen zuen erraldoi edo Jotun bat zen, infernuko ateetatik gertuen zegoen ibaikoa. Berak, zeharkatzen uzten zien berriki hildakoei, euren izena eta zergatia zein zen galdetu ondoren, Hermod edo Hermóðrek aurre egin behar izan zion infernura joan zenean, Baldur hilen artetik erreskatatzen saiatuz.
Kriptografia
Kriptografia teknika matematikoak erabiliz informazioa zifratzeko eta deszifratzeko zientzia da, non hartzaileak bakarrik uler dezake mezua eta gainerakoentzat ulertezin bilakatu. Etimologikoki, hitz hauek greko klasikotik datoz. Kriptografia, “ezkutuan idaztea” bezala itzuli daiteke (Criptos, ezkutuan; graphos, idatzi).
Gaur egun kriptografia zientzia bat bilakatu da eta bere helburua: mezu bat bere jasotzailearentzat bakarrik izan dadila ulergarri, eta ulertezin beste edonorentzat. Horretarako, kriptografia, prozesu matematikoetan edo testu argi bat kriptograma bihurtzen duten gakoetan, baliatzen da.
Arlo hau zientzi bezala aipatzerakoan kriptologiaz hitz egin behar litzateke, zeren eta kriptologiak kriptografiaz eta kriptoanalisiaz osatzen da. Hau da, informazioa ezkutatzeko teknikak eta hauek desegiteko teknikak ere sartzen baitira.
Kontzeptuak
Sekretuan mantendu nahi ditugun mezuak era desberdinez ezkutatu edo maskaratu ditzakegu. Mezu bat zifratu edo kodifikatzea, hitzetan aldaketak egitea eta aldaketa hauek nahi ditugun pertsonek bakarrik sumatzean datza.
Bere esanahi orokorrenean, kriptografiak mezu ezkutatuen, kodeen eta zifren erabilpena tratatzen du.
Zifraketa arruntak
Ezkutaketa kriptografiaren teknika erraza da. Nahiz eta deszifratzeko zaila izan, erabiltzen den kodeketa erraz maneiatu dezakegu, hasieratik definituta baitago.
Ordezkapena teknika desberdinak daude, baina bere oinarrian, mezuko letra bakoitza beste letra edo sinbolo batez aldatzean datza, gako bezala, hitz edo karaktere segida bat erabiliz.
Ordenagailuetako zifraketak
Gaur egun, enpresa, banku eta gobernuko entitateek isilpeko informazio asko transmititzen dute beraien konputagailuen artean. Segurtasun behar hauek asetzeko kriptografia metodo berriak asmatu dira.
Horné Lefantovce
Horné Lefantovce Eslovakiako udalerri bat da, Nitrako barrutian kokatuta. 18,60 km²ko azalera du eta 883 biztanle 2017ko datuen arabera.
Kriptografia
Ordenagailuetako zifraketak
Hasierako zifraketa metodoak, tokialdaketa eta ordezkapenaren konbinaketetan oinarritzen ziren. Gero aldakuntza genio izan zuten, algoritmo matematiko desberdinen erabilera inplementatu arte.
Simetriko-asimetriko konbinaketa beste teknika bat da. Biek ematen duten onurez baliatzen da. Asimetrikoa printzipioz seguruagoa da eta simetrikoa aldiz, azkarragoa.
Historia
Kriptografia lehenengo idazketekin batera sortu zen. Antzinako Egiptoko papiro zaharrenek lehengo tekniken berri eman zituzten.
Espartakoek, k.a. 400-an lekualdaketako lehenengo kriptografia teknikak erabili zituzten. Militar hauek, makil batean inguratuta zegoen oihal batean bidali nahi zuten informazioa idazten zuten, horrela, jasotzaileak loditasun berdineko makila bakarrik bazuen irakur zezakeen.
Geroago Zesarrek zifratze metodo berezi bat erabili zuen bere jeneralekin era seguruan komunikatu ahal izateko. Metodo hau, idatzi nahi ditugun letren hiru posizio alfabetoan mugitzean datza. Bere asmakizuna izan zenez, bere ohorean jarri zioten izena metodoari (ikus. Zesar Zifratu).
Erdi Aroko idazketetan zodiako izenak erabilita sortutako anagramak (Xilef adibidez, Felixen anagrama da) edo bokalak puntuz edo kontsonantez aldatzean oinarritzen ziren metodoak aurkitu dira.
Kriptografiak, Erdi Aroko Europan nabarmenki aurreratu zen, Clemente VII Aita Santuak bultzatuta. Aita Santua eta Italiako hiri-estatuen arteko arazoetan betebehar garrantzitsua izan zuen. Aita Santuaren zerbitzari batek, Gabriele de Lanvinde, kriptografiari buruzko lehengo eskuliburua idatzi zuen.
1466an Leon Battista Albertinik hainbat alfabeto erabilita, zifratze metodo bat lortu zuen. Honek hiru edo lau hitzez-hitz jauzi egiten zuen alfabetoz.
Ezagutzen den lehenengo makina kriptografikoa Jeffersonen gurpila daukagu. Honek errotore batzuez baliatuz idatzi nahi genuen letrarekin batera biratzen zuten, beste bat jarriz.
Lehenengo patentea 1919 urteko da, Alexander Koch eginiko makina batean hain zuzen ere. Hala ere, Tahúr Scherbiusekin konpartitzen ditu ohoreak, hau izan baitzen Enigma makinaren sortzailea, II. Mundu Gerran garrantzi handia izan zuena.
1970 hamarkadan LUCIFER zifratze sistema agertu zen. Zifratze sistema hau lekualdaketan eta ordezkapena batera erabiltzean datza. Geroago eta LUCIFERen oinarrituz DES (Data Encryption Estándar) sortu zen. Hauek geroago agertuko ziren zifraketa metodoen aitzindariak izan ziren.
Zifratze - deszifratze prozedura
Kriptografian oinarrizko elementua kriptosistema edo zifratze algoritmo bezala ezagutzen da, honek bi bihurketa egiten ditu:
Zifratutako sistema baten segurtasuna bere gako sekretuak isilean mantentzean datza, zifratzeko erabiltzen den algoritmoa orokorrean agerikoa baita. Ideia hori Kerckhoffs-en printzipioetan agertzen da. Horregatik, kriptoanalista etsai batek egin ditzakeen erasoak gako horiek lortzera bideratuak daude.
Haninge udalerria
Haninge Suediako udalerria da. n kokatua dago. 2160,87 km² ditu eta 84,252 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hegoaldeko eskualdea (Bahrain)
Hegoaldeko eskualdea (المحافظة الجنوبية; Al-Muḥāfaẓat al-Janūbīyah) Bahraingo eskualdetako bat da. Bere barnean Al Mintaqah al Gharbiyah, Ar Rifa wa al Mintaqah al Janubiyah eta Juzur Hawar antzinako udalerriak ditu.
2I/Borisov
2I/Borisov gizakiak atzemandako bigarren izarrarteko gorputza da. Azken hipotesien arabera, izarrarteko kometa bat da eta ≈3-ko eszentrikotasun orbitala eduki zuen Eguzkitik hurbil igarotzean. Bere abiadura hiperbolikoa (v_\infty) ≈30 km/s-koa izateak izarrarteko gorputz bat dela frogatutzat uzten du, 3km/s-ko abiadura baino handiagoa duten gorputzak ezin baitira perturbazioen bidez azaldu. Gorputza 2019ko abenduan pasako da Eguzki-sistemako ekliptikatik eta urte bereko abenduaren 8an hurbilduko da gehien Eguzkira, zehazki, harengandik 2 UA-ra kokatuko baita, une hori izango da egokiena hari buruzko azterketak egiteko.
Aurkikuntza
Gorputza 2019ko abuztuaren 30ean aurkitu zen MARGO behatokian (Nauchnyy, Krimea), Gennady Borisov astronomo afizionatuari esker, 0.65 m-ko teleskopio bat baliatu zuen horretarako. Aurkitu zen unean Eguzkitik 3 UA-ra kokatzen zen, Lurretik 3,7 UA-ra eta 38º-ko eguzki-elongazioa zuen. Eguzkitik hurbilen egongo den eguna (perihelioa) 2019ko abenduaren 8a izango da.
Borisovek bere aurkikuntza era honetan deskribatu zuen:
2019–2020
Kometa bat-batean eta ezustean desintegratzen ez bada, 2020ko irailera arte ikusgai izango dugu. 2I/Boisov Eguzki-sistemara sartzen zegoela aurkitu izanak, haren behaketa errazten du. ʻOumuamua argizagiarekin ez genuen zorte bera izan, Eguzki-sistematik irteten zegoela aurkitu baitzen eta hortaz, laurogei egunetan zehar baino ezin izan genuen behatu. Izarrarteko gorputza euskaldunon artean eta mundu zabalean ohikoak diren Gabon jaien inguruan iritsiko denez periheliora eta gainera, erosotasunez beha daitekeenez, zenbait zientzialarik "Gabonetako kometa" izena eman diote. Hubble espazio teleskopioa baliatu zuten lehen behaketak urriaren 12an hasi ziren, kometa Eguzkiarengandik nahikoa alboratu zenean, bestela teleskopioarentzako kaltegarria izan zitekeelako. Hubble teleskopioa espazioan kokatuta dagoenez, Lurreko teleskopioek baino hobeto bereiz dezake 2I/Borisov-en nukleoko argi kurba birakaria, komak eragindako nahasteak ekiditeko gai delako. Honek, kometaren tamainaren eta itxuraren inguruko zehaztapenak eskuratzea erraztu zuen. Lehen behaketa hauek beranduago egingo liratekeen beste batzuei oinarri sendoa ipini diete, kometari buruzko lehen datuak jaso eta haren espazioko ibilbidea zehaztu dute eta. Kometa desintegratuko balitz, Hubble Teleskopioa prozesu horren bilakaera behatu eta aztertzeko baliatzea aukera bat izango litzateke, aurrez beste kometa batzuekin egin den bezala.
1608 Muñoz
1608 Muñoz asteroide gerrikoan aurkitutako 1608. asteroidearen izena da. 1951ko irailak 1ean aurkitu zuen Miguel Itzigsohnek La Platatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1951 RZ zen.
2I/Borisov
Izena
Kometaren izen ofiziala, Nazioarteko Astronomia Elkarteak (IAU) ezarritakoa, "2I/Borisov" da, alabaina, zenbait hedabide arrunt edo espezializatu gabeek "Borisov Kometa" deitura baliatu dute argizagia izendatzeko. 1I/ʻOumuamua argizagiaren ondoren, gizakiak atzemandako bigarren izarrarteko gorputza denez, IAUk "2I" izendapena txertatu dio deituran, zeinaren "I" hizkiak "Izarrarteko" adierazten duen. "Borisov" izena ordea, aurkitzailearen abizenarengandik dator, izan ere, astronomoen munduan oso errotutako ohitura da aurkitzaileen izena jartzea argizagiei. Hala ere, behin betirako izena aditzera eman aurretik, ondorengo izenak baliatu ziren:
Ezaugarri fisikoak
Asteroide itxura zuen ʻOumuamua izarrarteko argizagian ez bezala, 2I/Borisov-en nukleoa koma batek inguratzen du, hau da, hauts eta gasezko hodei batek. Dave Jewitt eta Jane Luu zientzialariek, komaren tamaina behatuz, kometak, gutxi gorabehera, 2 kg/s hauts eta 60 kg/s ur galtzen dituela ondorioztatu zuten. Datu horiek oinarritzat hartuta, koma 2019ko ekainean martxan jarri zela uste dute, hau da, kometa Eguzkitik 4 edo 5 UA-ra zegoenean. Alabaina, argazkien artxiboa begiratuta, zientzialariek 2I/Borisov 2018ko abenduaren 13ko argazki batean azaltzen dela jakin zuten, baina ez 2018ko azaroaren 21eko zeruaren zati berdineko argazkian, hortaz, ziurrenik denbora-tarte horretan zehar aktibatu zen koma.
2I/Borisov kometaren nukleoa haren komak estaltzen duenez, soilik gutxi gorabeherako azterketak egin diezazkiokegu, tamainari dagokionean. Gai horri buruzko lehen azterketa Hawaiiko Unibertsitateko Karen Meech-en taldeak burutu zuen; lehen hurbiltze honen errore tartea handia bazen ere, kometaren tamainaren lehen lorratza eskaini zizkigun, 2 eta 16 kilometro arteko diametroa zuela jakin baikenuen. Beranduago beste hainbat azterketa egin ziren, hala nola, Guzik-en taldearena (2 kilometro inguruko diametroa zuela esan zuten, baldin eta haren albedoa 0.04koa bazen eta haren gainazalaren %30a aktibo bazegoen), Siraj-en taldearena (kilometro inguruko nukleoa zuela adierazi zuten, kometen ohiko tamaina-banaketak eta izarrek kanporatutako kometek eduki ohi duten tamaina oinarritzat hartuz) eta Fitzsimmons-en taldearena (azken hauek zianuroaren ekoizpen-tasa baliatu zuten eta kometaren gainazalaren %4a baino gehiago aktibo zegoela suposatu zuten, hala, kometak 1.4 eta 6.6 kilometro arteko diametroa zuela baieztatzeko). Kometa Lurretik 300 milioi kilometro ingurura (edo urrutiago) igaroko da eta hortaz, ezingo da radarra erabili argizagiaren tamaina eta itxura zuzenean zehazteko. Bada beste modu bat zehaztapen horiek jasotzeko, Lurretik begiratuta, 2I/Borisov-ek izarren bat estaliko balu, fenomeno hori baliagarria izango litzateke kometa zuzenean ikusi ahal izateko, alabaina, izar-estalpen bat aurreikusteko argizagiaren orbita zehaztasun ia osoz kalkulatu behar da aurretik eta gainera, fenomenoa behatzeko teleskopio txikien sare bat beharko litzateke.
2I/Borisov-en osaerari dagokionean, dirudienez, Eguzki-sistemako mota bereko beste argizagien antzekoa da. Izarrarteko gorputzari egin zitzaion aurretiazko espektro ikusgarriaren azterketen emaitzek ez zituzten desberdintasun nabarmenik Oorten hodeiko beste gorputzenarekin alderatuz gero. 388 nanometroko igorpenei esker jakin zen kometak zianuroa zuela (nitriloa, CN formulakoa), konposatu hori izan ohi da Eguzki-sistemako kometetan aurkitzen den lehena, adibidez, Halleyren osaerari buruzko lehen datua izan zen zianuroa zuela jakitea. Kometa honetan aurkitu ziren izarrarteko gorputz baten lehen gas igorpenak. Karbono diatomikoa ere detektatu zelakoan daude zientzialariak, baina ezin izan da egiaztatu, hala ere, egiaztatuko balitz, CN eta C2-ren ratioa 0.3 baino txikiagoa izango litzateke. Ezaugarri hori karbono katea agortuta duten kometa talde batena izan ohi da, kometa horien artean gehienak Jupiter familiakoak dira. Oxigeno atomikoa ere hauteman zen eta horri esker, kometaren uraren desgasifikazioa Eguzki-sistemako beste kometenaren antzekoa zela ondorioztatu zuten behatzaileek.