cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ekuazio diferentzial arrunt
Bakartasun globala eta soluzioaren domeinu maximoa
Hasierako (x0, y0) baldintza bakoitzerako, tarte ireki maximo bakarra dago (ziur aski infinitua):
eta hasierako baldintza hori betetzen duen edozein soluzio izango da I_\max domeinuan hasierako baldintzak betetzen dituen soluzioaren murrizketa (funtzio murriztua).
Baldin eta, orduan bi aukera daude:
non \Omega den F definituta dagoen tarte irekia, eta bere muga.
Horrek esan nahi du dela eta hori C^1 denez, lokalki Lipschitz jarraitua da, beraz, Picard-Lindelöf teorema betetzen du.
Ingurune sinple honetan ere, soluzioaren domeinu maximoak ezin du \R osoa izan, soluzioa hau baita:
eta horren domeinu maximoa da:
Horrek argi erakusten du tarte maximoa hasierako baldintzen araberakoa izan daitekeela. y-ren domeinutzat har liteke baina horrek tartea ez den domeinua suposatzen du; ondorioz, hasierako baldintzaren aldea kontrako aldetik deskonektatuta legoke  eta, beraz, ezin du berak era bakarrean zehaztu.
Domeinu maximoa ez da \R, izan ere
hain zuzen ere aipatutako teoreman agertutako bi aukera posibleetako bat.
Ordena murriztea
Ekuazio diferentzialak errazago ebatz daitezke ekuazioaren ordena murriztu badaiteke.
Lehen ordenako sisteman bihurtzea
n ordenako edozein ekuazio diferentzial esplizitu,
lehen mailako n ekuazio diferentzialen sistema gisa idatz daiteke, i = 1, 2,..., n balioentzat funtzio ezezagunen familia berri bat definituz
Lehen ordenako ekuazio diferentzial akoplatuen sistema n-dimentsionala hau da:
bektore-notazioarekin era trinkoagoan adieraz daiteke:
non
Alpetar eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak jaitsiera
Pekingo 2022ko Olinpiar Jokoetako emakumezkoen jaitsiera lehiaketa otsailaren 15ean ospatu zen, Yanqing Barrutiko Yanqing Alpetar Eski Zentro Nazionaleko "Rock" eski pistan. Corinne Suter suitzarrak, egungo munduko txapeldunak, irabazi zuen proba, bere lehen domina olinpikoa lortuz. Sofia Goggia 2018ko txapeldunak zilarra irabazi zuen, eta Nadia Delago italiarrak brontzea, bere lehen domina olinpikoa ere.
Ragnhild Mowinckel zilarrezko domina defendatzailea lehiatu zen, baina Lindsey Vonn brontzezko domina lehiaketetatik erretiratua zegoen. Olinpiar Jokoen aurretik, Munduko Kopako sei jaitsiera proba egin ziren; Goggia zegoen sailkapenaren buruan, Suter eta Ramona Siebenhoferren atzetik.
Ekuazio diferentzial arrunt
Soluzio zehatzen laburpena
Ekuazio diferentzial batzuek soluzio zehatzak eta mugatuak dituzte. Honako tauletan hainbatt klase garrantzitsu daude.
Hurrengo taulan,
Orreagako gudua (argipena)
Orreagako gudua hiru guduen izena da:
Kanpo estekak
-
Ekuazio diferentzial arrunt
Soluzio zehatzen laburpena
P(x)
, Q(x), P(y), Q(y), eta M(x,y), N(x,y) funtzioak x-ren eta y-ren menpeko edozein funtzio integragarridira, bestalde,
b
eta c zenbaki erreal konstanteak dira eta edozein balio arbitrario izan ditzaketen konstanteak dira (orokorrean konplexuak izan daitezke). Ekuazio diferentzialak beren forma baliokideetan erakusten dira, integrazioaren bidez soluziora iristeko moduan.
Integralen soluzioetan, \lambda eta \varepsilon integrazioko alegiazko aldagaiak dira (batutze-indizeen analogo jarraituak), eta
Paulingita-Ca
Paulingita-Ca silikato motako minerala da eta zeolita taldearen kidea da.
Ekuazio diferentzial arrunt
Soluzio zehatzen laburpena
notazioak adierazten du F(\lambda) funtzioaren integrala egin λ aldagaiarekiko, eta integratu ondoren λ = x aldaketa egin, konstanterik gehitu gabe.
Paulingita-Ca
Ezaugarriak
Paulingita-Ca silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Ekuazio diferentzial arrunt
Asmatze-metodoa
EDA ebazteko beste metodo guztiek huts egiten dutenean, edo Ekuazio Diferentzialaren soluzioa nolakoa izan daitekeen susmoa dugun kasuetan, batzuetan posible izan daiteke ED bat ebaztea soluzioa asmatuz eta ekuazioan ordezkatuz, betetzen ote duen ikusteko. Metodo hori erabiltzeko, ekuazio diferentzialaren soluzio bat asmatuko dugu, eta, ondoren, soluzioa ekuazio diferentzialean sartuko dugu, ekuazioa betetzen duen balioztatzeko. Asmatutako soluzioak ekuazioa bete egiten badu, EDaren soluzio partikular bat izango dugu esku artean; betetzen ez badu, berriz hasiko gara eta beste suposizio bat lortzen saiatuko gara. Adibidez, pentsa genezake ED baten ebazpenak, izan ere, oso ohikoa den soluzioa da, eta fisikoki portaera sinusoidala du.
Alpetar eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak jaitsiera
Emaitzak
Lasterketa ordu erdi atzeratu zen haize boladagatik eta 11:30ean hasi zen bertako orduna, ( UTC +8),. Hasieran, zerua aldakorra zen, tenperatura -21.6 C zen, eta elurraren egoera gogorra zen.
Moda
Moda gizarte batean jantzi, osagarri, orrazkera eta orohar norberaren buruaren apainketarako dagoen aldi baterako joera eta ohitura zabala da, hedapenez norberaren jokabidera ere aplikatzen dena. Bereziki marketin-tekniken bitartez sortu eta hedabideen bitartez zabaltzen da.
Modaren testuingurua
Moda gizarte guztietan existitu den alorra izan da eta horri esker, gure ohituren identifikazioa zehaztu ahal izateaz gain, gure aitzindarien ohituren berri izaten ere lagundu digu, esaterako, paleolitikoko, aintzinako Grezia edo Erroma klasikoa… gaur egunera heldu arte. Baina, moda gure gorputzak estaltzeko oihal bakan bat izatetik, identitate norbanako eta kolektiboaren adierazgarri izateko, XIX. menderaino itxaron behar dugu, izan ere, garai horretan ditu hastapenak Historiako lehen diseinatzaile kontsideratzen denak, Charles Frederick Worth ingelesak.
Garai horretaraino moda artisauek eta maisuek sortzen zuten, horiek ez zuten prestegiorik, baina C.F Worth ondoren modaren historia aldatzen hasi zen. Miren Arzallusek egindako lanean azaltzen du, ingeles horrek urte luzeetako formakuntza izan zuela, eta Parisera joan zela bere lehen joskintza tailerrari hasiera emateko. Bertan berak ekoitzitako janzki bakoitzak bere sinadura eramango zuen, hau da, garai hartatik aurrera janzki bakoitzak bere sortzailea izango zuen, bere diseinatzailea. Horren eraginez, moda margogintza, musika edo eskulturaren maila berdinean kokatuko zen. Esate baterako, Worthen bezerorik esanguratsuenen artean dago Eugenia de Montijo, Napoleon III.aren emaztea, beste batzuen artean berarentzat ere ekoitzi baitzituen goi-mailako joskintza bezala ezaguna diren jantzi batzuk. Hark, moda-erakusleiho esklusiboena bilakatu zuen Miarritze.
Janzkeraren eragina: Espainian eta Euskal Herrian
Janzkeraren garrantzia gure gizartera heldu zen, nahiz eta Independentziako Gerrak XIX.mendean abiatutako ehungintzarengan atzerakada eragin Espainian. Jakina da, 30 hamarkadan jada moda aldizkarien aurrekariak izango ziren figurinak agertu zirela; publikazio horiek modaren zabalkundea bultzatzen zuten laminen bidez. Moda aldizkariek emakumearen rol berrian paper garrantzitsua jokatu zuten, eta modaren bidea baldintzatu zuten modu erabakigarrian. Hasieran, Pariseko moda zen nabarmena zena, ondoren Londres, Milan eta New York bezalako herrialdeek ere indarra hartu zuten. Dena dela, bertako pentsamenduan tradizio neo-katolikoak berebiziko indarra zuen emakumeen mundu ikuskeran eta nahiz eta aldaketak egin, pentsamendu horrek emakumearen rola markatzen zuen.
Lehen mundu gerra izan zen mundu mailan emakumearen rola aldatu zuena, baina Euskal Herrian apenas nabaritu zen eraginik, Ipar Euskal Herrian aldaketak eman ziren, baina Hego Euskal Herrian apenas izan zuen eraginik. Izan ere, Lehen mundu gerraz ari garela aipatu beharra dago, gizonezkoek gerrara joan zirenez emakumeek hartu zituztela gizonezkoei zegozkien lanpostuak lantegietan, eta familia buru bilakatu zirela. Esan bezala Hego Euskal Herrian gutxi nabaritu zen Lehen Mundu Gerran gertatutakoa, baina emakumeen errekonozimendua ekarriko zuen mugimendu feministan aldaketak eman ziren. Horrela, janzkera alderdi kulturalaren parte bihurtu zen, eta janzkeraren helburu sinbolikoa boterearen adierazlea izatea bazen ere, moda garai hartako kultura eta ohituren isla bihurtu zen, modu horretan,  zeharka bazen ere, garai hartako pentsamendura heltzeko bide zirelarik. XIX. mendearen lehen hamarkadan emakumeen janzkera neoklasizismoari hertsiki loturik ageri zitzaion, gero mendearen erdialdera ere erromantizismoaren garaia izan zen irizpide nagusi, eta azkenik hamarkada horren bukaeran modernismoak hartu zuen indarra. Prentsaren bidez inprentak erretratu eta eta estanpak zabaltzen zituen, nahiz eta benetan moda aldizkarien oinarri eta jatorria margogintzan egon, bereziki erretratuetan.
Ondoren, modan mekanizazioaren prozesua ezarri zen, hori zela eta, hasieran goi mailakoentzat soilik eskuragarriak ziren diseinuak gero eta emakume gehiagorentzat izan ziren eskuragarri; horrela, emakumeen janzkera, irakurtzeko erabiltzen zituzten lekuak emakumeei gizartean garatzeko zuten gaitasunaz jabetu eta hiriak beren burua erakusteko erakusleiho bihurtu ziren. Azkenik, emakumeek eure burua gizartearen aurrean erakusteko gaitasunak modaren industria goitik behera aldatu zuen.
Belvontek bere lanean deskribatzen du zein motatako janzkera zen garai hartan indarrean zegoena. XIX. mendean barruko arropa ezinbestekoa zen goitik jantzitako arropak benetako itxura polita izateko, emakumea barrutik kanpora janzten zen eta ordena zehatz batean egin beharra zegoen prozesua. Lehenik Brassierea jantzi behar zuen, gaur egun bularretakoa izango zenaren funtzioa betetzen zuen jantzia zen. Horren gainean, tirantedun kamisola lasaia jantzi beharra zegoen, kortseak azalarekin kontaktu zuzena izan ez zezan. Kortseak bereziki estutzen zuen emakumearen gorputza, baina garai hartan jantzi erabilia zen emakumeen modan. Ondorean, belaunak arte estaltzen zuen pololoa janzten zuten, tiro zabalekoa eta irekia, -mediak eta zapatak, kortsea baino lehen jantzi behar ziren-. Jantzi guzti horiek batista, kotoi, liho eta setazko oihalekin egiten ziren orokorrean zuriak edo kolore gordinekoak ziren. Gonak astiro astiro aldaketara itsasten joan ziren eta bueloa gerriaren tamainari egokitu zitzaion, horrela bi modelo eraikiz, zirkulu egitura zuena eta tronpeta egitura zuena. Bolumena, gerri aldean egiten ziren tablei esker edo oihalak biesera- oihala modu diagonalean jartzeko teknika- jarrita lortzen ziren. Horrez gain, mendearen hasieran eskumuturreraino itsasten ziren mahukak bolumen handiagoa hartu zuten eta moztu ere egin ziren, harik eta ukondoraino heldu eta sorbaldan bolumen gehiago hartu arte. Soinekoak ez ziren hain estuak goiko partean eta enkajeak, galoiak, tula, soutachea, tertziopelozko zintak, botoiak… bezalako elementuek indarra hartu zuten. Horrez gain, berokiak ere eramaten ziren, luzeak edo aldaketara heltzen zirenak, detaileak zituzten larruz edo terziopelozkoak eta orokorrean bolumen zabaleko janzkiak ziren. Jantzi guztien arteko oreka eta simetria bilatzen saiatzen zen eta janzkeraren atalik garrantzitsuenak gerriz aldetik gorakoak ziren.
Osagarriek ere berezitasuna ematen zioten emakumeari eta kapela zein eskularruak ezinbesteko elementuak ziren. Hainbat motatako kapelak erabiltzen ziren, eta modu desberdinez dekoratuak. Zapatei dagokionez, takoi gutxikoak eta oina nahikotxo erakusten zutenaz, punta laukizuzena zutenak ziren. Orrazkera ere garrantzitsua zen, eta ile-artesia erdian eramaten zen, gainera ilea normalean jasota eramaten zen moño batekin. Eskularruak osagarri erromantikotik zetozen, zuriak izan behar zuten eta luzeak zein laburrak eraman zitezkeen, abanikoarekin batera sedukzioan erabiltzen ziren elementuak ziren. Polisoia ere heldu zen Euskal Herrira eta gonaren atzeko partea nabarmentzeko erabiltzen zen, horrela emakumearen itxura sexualizatuago erakuts zitekeen. Makilatu ere egiten ziren emakumeak, baina goi mailakoek oso gainetik makilatzen zuten euren burua, makillajea prostituzioari eta aktoresei lotzen baitzitzaien. Makillajea emakumearen asaldura eta burujabetzearen ikurra zen, hori dela eta oso gainetik makilatzen ziren oraindik. Horrez gain, heziketa ona izatea eta leku publikoetan neurritasuna mantentzen jakitea oso garrantzitsua zen, goi mailako emakumeak grazia, elegantzia eta duintasuna mantendu beharra zuen, bere janzkeran eta bere mugimenduetan. Gainera, mantilazko mantoia oso garrantzitsua izan zen emakumearen garai hartako janzkeran, oso modan jarri baitzen eta emakumeek erabilera handia eman zioten eta urte luzeetan zehar. Azkenik, XIX. mendearen erdialdean Europako moden tono gris eta opakoak atxiki zitzaizkion emakumaren janzkerari.
Euskal Herriko janzkera XIX eta XX. mendeetan
Euskal Herriko janzkeraren bilakaerari dagokionez ez da bilakaera orokor eta lineala egon, izan ere, gizarte-talde bakoitzak bere garapena izan du, eta gizarte-talde horien arteko desberdintasunak nabarmenak izan dira, oro har, garai historiko bakoitzean nagusitzen diren ezaugarriak zehaztu baitira. Moda klase boteretsu edo dirudunekin lotu ohi da, gosea eta oinarrizkoak diren beharrizanak herri xumearen eguneroko bihurtzen direnean, herritar arruntek ez baitute astirik modaz kezkatzeko. Dena dela, herri xumeak moda hori urrunetik jarraitu arren, antzinako eta egungo berezitasunak moldatuz berezko estetika eraikitzen du, iraunkortasun luzeko ehundura eta jantzi soilekin, berezkotzat hartzen diren janzkera zibilei eta estetika horrek janzkeraren historian egin ditzakeen ekarpenei arreta berezita eskainiz.
Frantziako Iraultza ondoren, burgesia areagotzean eta gizarte-berdintasunaren balioa zabaltzean norbanakoak libreki janzteko printzipio unibertsala ezarri zen (1793/10/29ko deklarazioa), hortik aurrera industria ekoizpenak bultzatuta janzkeraren inguruko homegeneotasuna finkatu zen. Paris eta Londresen finkatutako moda nazioartekotu zen eta itxura eroso eta higienekoak lehenetsi ziren, bizi usadio berriak zabaltzen ari ziren gizarte berria eratzen zebilen eta-. Hala ere, 1858tik aurrera F.C. Worthek  izan zen Goi-mailako joskintza finkatu zuena, izan ere, aristokraziarentzat diseinu pertsonal eta dotoreak sortzen hasi zen eta gertakari horrek modaren kontzeptua modernizatu zuen, itxura agurgarri eta dotorea atxikiz.
XIX. mendean zehar ontzien eta industriaren merkataritzara bideratu zen merkatari-burgesia. Klase horretako gizonak Ingalaterrako joskintzaren sinpletasuna eta erosotasuna zuten jomuga, neurrira egindakoa. Gizonezko jarduera profesionalaren aurrean, emakume dotorearen gizarte mailak moda-jantzitegi zabal eta anitza eskatzen zion. 1800an esaterako,  Bilbo eta Gasteizeko frantsestuen artean harrena ona izan zuen kamisa erako soineko arinen estilo neoklasikoak gorputz libreen gainetik, spencer, xal eta kapotaz horniturik.. Estilo horrek berezko adiera hartu zuen Zuberoako janzkera herrikoian. 1830tik aurrera, janzkera erromantikoak kortsea berreskuratu zuen, gerruntzea nabarmenduz eta mahuka eta gonetan bolumena zen nagusi. Jantzi horren azpitik barruko arropa gainjartzen zen: kamisa eta erditik irekitzen zen zuri galtza, gainekoa eta gorontza, gonazpikoa, eta armazoiak. Mendearen gainerako urteetan janzkera, gerritik moztuta, pinpirindu egin zen "dotoretasuna oparotasun oso zen; jauskerak eta bildu edo oratuak.
Gonei dagokionez bilakaera nabarmena eman zen, merinakearen zabaltasunetik atzealdera nabarmendutako polizoia erabiltzera pasa ziren emakumeak, eta horiekin batera xalak, larruak, jansurtuak eta sasoiaren arabera zegozkion osagarriak: kaperak, lumak, eguzkitakoak, euritakoak, eskularruak, haizemaileak, eskuzapiak, takoidun zapatak…. Horrez gain,  erlijioari zegozkion ospakizunetan ostera, Espainiar erara, mantelina goranzko orrazkeraren gainetik eta zaiapeko beltza zabaldu ziren. Gainera 1890 eta 1914. urte bitartean La Belle Époque izenez ezaguna den garaian silueta bihurriak sustatu ziren eta, bularrak aurrera eta aldakak atzera eramaten ziren kortseen bidez. Gonak gerri eta aldakei estututa eramaten ziren eta behetik kanpai formakoak ziren ia-ia lurrera heltzen zirelarik. Berrikuntza jostun-trajea izan zen, gizonezkoen trajetik eratorria, hiru laurdeneko txaketa, parpailadun blusa eta gona luze ez zuzen batez osatzen zen. Garai horretan Maria Cristina erreginak Euskal Herrian igarotzen zuen udan, Donostian. Hori dela eta, Miarritzerekin batera luxuaren eta dotoreziaren ikur bilakatu ziren kostaldeko herri horiek, euskal oligarkiarekin bat eginik. Bezero horiek janzteko asmoz sukurtsalak ireki zituzten  Londres eta Pariseko moda etxe handiek (Poiret, Patou, Chanel) Donostian eta Miarritzen eta Cristobal Balenciaga diseinatzaile getariarrak ere 1918an ireki zuen bere lehen moda-etxea. Hala, mundu-gerren arteko garaietan emakumeak gero eta garrantzia handiagoa hartzen joan zen gizartean, eta hori janzkera funtzionalaren erakusgarri izan zen. 30eko hamarkadan trajea sinplifikatu zen, gerria bere tokira itzuli zen eta lentzeria berritzailea sartu zen, bularretako, kulero, gerriko, konbinazio eta galtzari-mediaz osatua, zeta erabiliz, eta gorputzari forma naturala emanez.
Espainiako gerra zibilaren ondorioz, bizitza eten egin zen aspektu guztietan, heriotza eta erbestea izan ziren ondorio nagusiak, eta hemen geratzen zirenek aski zuten bizirautearekin. Iparraldea askoren gotorleku izan zen baina bigarren mundu-gerrak hango bakea ere lehertu zuen. Beltzak dena hartu zuen, baita nagusienei zegokien traje herrikoia ere. Emakumeek buruan zapia, gonarekin bat zetorren marinera, amantala eta elizarako mantelina zeramaten. Hiri-giroan egoerak agindutako moda zen nagusi, joskintzako arropekin, sasoi bakoitzean kolekzio eta osagarriak osatzearen ondorioz. Integrismo katolikoa zen nagusi eta emakumeek testuinguru horretan oso eskote gutxi erabiltzen zuten, erlijio kutsuko medailaz, perlazko lepokoz eta zapiz apainduta. Klase dirudunek neurrira egindako joskintzara jotzen zuten. Hala, oihal oneko trajeak janzten zituzten eta haien emazteek Goi-mailako joskintzako modeloak janzten zituzten, Balenciagak edo Pedro Rodriguezek Donostian, Madrilen edo atzerrian egindakoak. XX.mendearen amaieran, ehun-industria finkatu ondoren, trajearen barnean janzki kopuru eta koloreak areagotu ziren, guztia, kolore beltz dotorearekin konbinatuz.
Cristobal Balenciaga Eizagirre (1895-1972)
Getarian, 1895ko urtarrilean jaio zen izenez hain ezaguna den Balentziaga, jatorrizko izena Cristobal Balenciaga Eizagirre zuen eta Prestigio handiko euskal disenatzailea izan zen. Goi-mailako joskintzan sortzailerik garrantzitsuenetarikoa izan zen eta bere lanik esanguratsuenak batez ere Parisen garatu zituen sortzailea izan zen. Sortzaile izan baino lehen jostun moduan jardun zuen zenbait marka ezagunetarako, Coco Chanel eta Christian Dior kasu, eta Espainia mailan sortzaile esanguratsuenetako bat izan zen.
Familia xume eta katolikoan jaio sen Balentziaga, aita arrantzalea zen eta ama jostuna. Txikitatik jostuna izatearekin amets egiten zuen eta bere aisialdian ikusten zituen diseinuak marrazten zituen. Bere ama goi-mailako burgesiaren jostuna zenez goi-mailako gizarte klaseko jendartea eskura izan zuen eta horrek animatu zuen joskintzaren arloan murgiltzera. 13 urterekin Getariako udatiarra zen Casa Torres-eko markesak erronka eskaini zion Balentziagari, emaitzaren bikaintasuna ikusita bere mezenasa bihurtu zen. 1918-1924 urteren bitartean Lizasoko ahizpekin batera Balenciaga Etxea sortu zuten baina ez zuten luzaro iraun elkarrekin. Donostian ireki zuten Eisa izeneko etxea (amaren Eizagirre abizenari omenaldia egiteko) 1919an eta Espainiako Errege familia eta aristokrazia ziren bere bezeroak. Espainiako Gerra Zibila piztu zenean dendak ixtera behartuta ikusi zuen beren burua eta Parisen finkatu eta berton ireki zuen izugarrizko ospea emango zion hurrengo denda. Casa Torres familiarekin izandako harremanek eragin zuten Balenciagak artearekin zuen lotura sustatzea, Goya, Velazquez eta Zurbaran bezalako artisten obrak inspirazio iturri izan ziren ikasle gaztearentzat. Horietan oinarritu zen bere lehen janzkiak diseinatzerako orduan, bere inspirazio iturria egia bilakatu zuen bere sorkuntzaren bidez.
Jende aberats eta gustu kosmopolitak zituztenak izan ziren bere bezeroa nagusiak, burgesia eta aristokraziarentzat diseinatzen baitzuen. Hori dela eta, bere diseinuetako batzuk kutsu kontserbadorea erakusten zuten. Horrez gain Balenciagari aitortu beharreko ezaugarri esanguratsuenetakoa bere talentua izan zen, izan ere, ospe handia izan zuen jantzi oso bat diseinatu, moztu, muntatu eta josteko gai zelako.
Cristobal Balenciagari emakumeen janzkera dagokionez emakume berri bat irudikatu izana da  egozten zaion lorpenik handieneko bat, horren harira, historiari egindako ekarpenik nagusiena emakumeari silueta berria eratzea izan zen: estilo arin eta erraz, kurbatu, eta bolumenek ezarritakoarekin apurtzen baitzuten erabat. Balenciagak polita zena maite zuena eta emakumearen gorputzaren “okerrak” disimulatzea zuen helburu, batzuetan zama luze edo labur batek izan zitzakeen aldaerekin jolastuz, eskumutur lodi edo mehea izateagatik mahuka mota desberdinak eratuz… adituek diotenez, silueta inperfektuarentzako estutxe perfektua zen. Hirukoiztasun kanonikoari - bular, gerri-aldaka- ihes egin zion, silueta berriak eratu zituen eta janzkera tradizional eta historikoa modernizatzeko gai izan zen jantzien berrinterpretatu bultzatuz. Jantzirik esanguratsuenak, beltz koloreko jantziak, botoirik gabeko jakak, japoniar mahuka eta tunika jantzia bezalakoak izan ziren.
Bere amari esker aukera zuen janzki bikain eta ospe handikoak eskura izateko, marka honek modu erabakigarrian eragin zuen modistaren garapenean. Worth-ek zehaztutako kola luzeak, pisu handiko satinak, loredun bordatuak.. erabili zituen. Emakumea estutzen zuten korse, polisoi eta almohadillak alde batera utzi zituen eta moda ingeles eta parisinotik eratorritako ereduak hartu zituen oinarri. Donostiako Au louvre agentzian jostun eta tailerreko nagusi funtzioetan arituta benetako beharrak eta emakumeen beharrizanak identifikatzen ikasi zuen, horrela, joskintzaren negozioa bere osotasunean ezagutu ahal izan zuen. Horrela bere talentuagatik apustu finkoa egin zuen Burdeosetik pasa ostean.
Balentziagak emakumearen janzkeraren ereduan aldaketak eragina zituen, baina batez ere burgesian, hori baitzen bere publiko nagusia. Berak Goi-mailako joskintzari ekin zion eta egia esan publiko honek bizi zuen errealitatea herri xumearekin alderatuta oso bestelakoa zen. Hori dela eta, emakume-eredua aldatu zuela esaten denean, emakume burgesez ari gara, Balentziagaren diseinuak ez baitzeuden edonoren eskura.
Laza–Cerdedelo geltokia
Laza–Cerdedelo Galiziako Ourenseko probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Euler-Mascheroni konstante
Euler-Mascheroni konstantea (Euler konstantea edo Gamma bezala ere ezaguna) zenbakien teorian agertzen den konstante matematikoa da, eta γ (Gamma) letra minuskulaz adierazten da.
Serie harmonikoaren eta logaritmo naturalaren arteko aldearen limite gisa definitzen da: Gutxi gorabeherako balioa honakoa da:
γ ≈ 0,577 215 664 901 532 860 606 ...
Historia
Konstantea 1734an aipatu zen lehen aldiz, Leonhard Euler matematikari suitzarrak idatzitako artikulu batean: De Progressionibus harmonicis observes. Bertan, konstantearen lehenengo 6 digituak kalkulatu zituen Eulerrek eta C letraz izendatu zuen. 1781ean beste 10 hamarren kalkulatu zituen. 1790ean, Lorenzo Mascheronik lehenengo 19 hamartarrak kalkulatuko zituen eta A gisa izendatu zuen. Gerora γ izendapen modernoa hartu zuen, gamma funtzioarekin duen loturagatik.
Sudurra lapurtu dizut
Sudurra lapurtu dizut umeentzako jolas bat da, pertsona batek sudurra norbaiten aurpegitik ateratzen duela sinestarazten du (normalean, haurrei). Haurrei iruzurra eta ilusioak jolas gisa nola irakatsi erakusten dien adibide gisa ikus daiteke.
Deskribapena
Sudurra lapurtu duzula jolasteko, lehenengo pertsonak eskua ixten du ukabil gisa eta hatz erakuslearen eta erdiko hatzaren koskorrak haurraren sudurraren alde banatan jartzen ditu. Ondoren, lapurtutako sudurra irudikatzen duen erpurua bi hatz hauen tartean jartzen da, eta ukabila bereizten da; erpuruak lapurtutako sudurra adierazten du. Mugimendu horrekin batera, "Sudurra lapurtu dizut!" edo "Zure sudurra daukat!" bezalako esaldi bat esan behar da.
Txerkasy raiona
Txerkasy raiona (Черкаський район) Txerkasyko oblastan dagoen raion bat da, Ukrainako erdialdean. Hiriburua Txerkasy da. 2021eko estimazioaren arabera, 591.313 biztanle zituen, 1.617 kilometro koadroko azaleran. 26 homradatan banatuta dago.
José Luis Banús
José Luis Banús Agirre (Bilbo, - Madril, ) bizkaitar kazetari eta historialaria izan zen. Donostiako La Voz de España eta Unidad, Bilboko Hierro eta Vigoko El Pueblo Gallego egunkarietan lan egin zuen. Gipuzkoako FET y de las JONSeko kontseilaria, Donostiako zinegotzia ere izan zen.
Sudurra lapurtu dizut
Deskribapena
Haurrak sudur-lapurraren atzetik joan daiteke, sudurra berreskuratzeko, edo lehenengo pertsonaren (edo beste norbaiten) sudurra lapurtuz erantzun dezake. 'Sudurra' itzuli egin daiteke, erpurua haurraren sudurraren kontra sakatuz eta eskua irekiz, eta haurrari erakutsi lapurrak ez duela haurraren sudurra.
Ezaugarriak
Haurrek eta haien senideek (adibidez, gurasoek, aitona-amonek, osaba-izebek) jokatu ohi dute. 2 edo 3 urteko haur txikiek, sarritan, dibertigarri aurkitzen dute joko hau. Ikuspuntu kognitibotik, hiru urteko haurrek arazoak dituzte antzemateko gauza bat ez dela beti itxurazkoa, eta lau urteko haurrek, berriz, gaitasun hori izateko aukera bikoitza dute. Jolasa da haurrei gezur prosoziala edo engainu ludikoa nola irakatsi erakusten dien adibide bat.
Txerkasy raiona
Lurralde aldaketak
Pavlohrad raiona 2020ko uztailean sortu zen, aurreko Txyhyryn raiona, Kamianka raiona, Kaniv raiona, eta Smila raiona ere batuta.
Chicomuceltec hizkuntza
Chicomuceltec hizkuntza (baita Chikomuselteko edo Chicomucelteko ere; antzinean Cotoque ) maia hizkuntza bat zen, huasteko familiakoa. Hiztunak Chiapas inguruan kokatzen ziren: Chicomuselo, Mazapa de Madero eta Amatenango de la Frontera herrietan. Guatemalan ere gutxi batzuk baziren. Joan den mendeko 80. hamarkadan desagertutzat eman zen Chicomuceltec hizkuntza. Gaur egun, haien oinordekoek, 1500 Mexikon eta 100 Guatemalan, gaztelaniaz hitz egiten dute.
Historia
Hizkuntza honen inguruko lehenengo dokumentazioa XIX. mendean eman zen, Mesoamerikan Karl Sapper linguistak egin zituen lehenengo bidaietan. Txosten horiek 1888tik 1895ra agertu ziren. 1930an huasteko hizkuntzarekin zuen lotura behin betiko ikusi zen (Kroeber, 1939). Hizkuntza honen testigantza zaharrena 1775kokoa da eta Pariseko Frantziako Liburutegi Nazioanalean dago jasota; testu katoliko batean hizkuntza horren zortzi esaldi jasotzen ziren. Bertan Cotoque izena ematen zitzaion.
Hipotesiak
Beste huasteko hiztuekiko isolamendua justifikatzeko hipotesi desberdinak planteatu dira:
Urriaren 2
Urriaren 2a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hirurogeita hamabostgarren eguna da, 276.a bisurteetan. 90 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Urriaren 1 | Urteko egutegi | Urriaren 3
Neguriko geltokia
Neguri Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurgaineko geltokia da, Getxoko izen bereko auzoan kokatuta dagoena. 1995ko azaroaren 11n ireki zen eta 2. tarifa-gunean dago.
Geltokiak bi nasa ditu, nasen arteko aldaketa trenbidea gainetik gurutzatzen duen pasabidea erabiliz egin daitekela, eskailera zein igogailuz hornituta.
Ramón Artagaveytia
Ramón Artagaveytia (Montevideo, Uruguai, 1840ko uztaila - Ozeano Atlantikoa, 1912ko apirilaren 15a) RMS Titanic itsasontzian hildako euskal jatorriko uruguaiarra izan zen. Ontzian hildako euskal jatorriko bi pertsonetako bat izan zen.
Biografia laburra
Bere aita, Ramón Bernardo 1796an jaio zen Santurtzin, bere aita (Ramónen aitona) hil eta gero. Hamazazpi urte beranduago bere ama ere hil zen. 1814an Bizkaia utzi eta Uruguaira joan zen. Bertan, arraunlari lanetan aritu zen Montevideoko portuan, eta urteetako lanaren ondoren Montevideo eta Buenos Aires hirien arteko lehen itsas garraio enpresa sortu zuen.
1826an María Josefa Gómezekin ezkondu eta hamar seme-alaba izan zituzten. Ramón Artagaveytia, 1840an jaioa, euren bosgarren semea izan zen. Ramón, Uruguaiko Partido Blanco alderdi politikoko kide ezaguna izan zen eta diputatu izateaz gain, Oribe presidentearen aholkulari izatera heldu zen.
1871eko abenduaren 24an, Ramón Artagaveytia Uruguaiko Punta Espinillotik gertu zegoen America itsasontzian zegoen. Ontzian lehen mailan bidaiatzen zuten 114 pertsona, bigarren mailako 20 eta hirugarren mailako 30 pertsona zihoazen. Ontziak su hartu eta 99 pertsona bertan hil ziren. Artagaveytiak Americatik ihes egitea lortu zuen uretara jausi eta kostaldera arte igeri eginez.
1905ean abeletxe bat erosi zuen Argentinako Garamini herrian. Ordurako Artagaveytia Argentina bizi zen. Bidaiatzea oso gustoko zuen eta 1912an Europara bidaiatu zuen Parisen zuen Matilde bere arreba eta bere semea Aurelio Arocena Artagaveytia Berlinen zegoen Uruguaiko kontsula bisitatzeko. Horrez gain, Bilbo eta Madril ere bisitatu zituen.
Kuwait (hiria)
Kuwait ( مدينة الكويت arabieraz) izen bereko herrialdeko hiriburua da. 96.100 biztanle daude hiri barruan (2005eko zenbatespena), eta 2,3 milioitik gora inguruko metropolitar gunean.
Ramón Artagaveytia
Biografia laburra
1912ko apirilaren 10ean ordu batzuk lehenago Southamptoneko portutik atera zen RMS Titanic ontzira igo zen Frantziako Cherbourg-Octeville portuan. Lau egun beranduago, ontziak iceberg bat jo eta Ozeano Atlantikoan hondoratu zen. Artagaveytia bertan hil zen. Montevideoko Hilerri Zentralean lurperatu zuten 1912ko ekainaren 18an.
Liburua
2010ean, Josu Hormaetxea historialariak Artagaveytiari buruzko liburua argitaratu zuen Pasajeros del Titanic, el último viaje de Ramón Artagaveytia delakoa.
Berpizkunde Komunistaren Poloa Frantzian
Berpizkunde Komunistaren Poloa Frantzian (frantsesez, Pôle de renaissance communiste en France [PRCF]) Frantzian 2004ko urtarrilean sotutako alderdi politikoa da, Frantziako Alderdi Komunistaren bereizketa baten ondorioz sortua.
Alderdiak Karl Marxen, Friedrich Engelsen, Leninen eta beste teorialari iraultzaileen sozialismo zientifikoan oinarritzen da.
Hiru mailetan egituratzen da: departameduetan, ataletan eta zeluletan, haien artean erlazionatuak zentralismo demokratikoaren printzipioen arabera. PRCFak Ekimen Komunista hilabetekaria eta Etincelle aldizkari teorikoa argitaratzen ditu. Horrez gain, Galère Irratian astelehenero arratsaldeko 8etatik 9etara programa bat ematen dute.
Alderdiaren gazte-erakundea Berpizkunde Komunistaren aldeko Gazteak Frantzian (JRCF) da. 2006an lehen enpleguaren kontratuko legearen aurkako mugimenduan parte hartu zuten.
Gaspar Melchor de Jovellanos
Gaspar Melchor de Jovellanos, baita Xovellanos ere, jaiotzez Baltasar Melchor Gaspar María de Jove Llanos y Ramírez (Gijon/Xixon, 1744ko urtarrilaren 5a - Navia, 1811ko azaroaren 27a) idazle, legelari eta politikari asturiarra izan zen. Ilustrazioak emandako egilerik nabarienetakoa da.
Pablo Olabide eta Campomanesen antzera, fisiokraziaren aldekoa izan zen. Doktrina ekonomiko horren arabera, aberastasun iturri garrantzitsuena, ia bakarra, lurra zen. Gainera, oinarrizko baliabideak, merkataritza askatasuna eta zerga sistemaren aldaketa bultzatu behar zirela aldarrikatzen zuen. Jovellanos, gainera, "zerga bakarraren" aldekoa zen, hau da, Estatuko lurralde guztietako sistema konplexuak bateratzeko zergabide bakarra nahi zuen. 1788 eta 1795 bitartean, "Informe sobre Ley Agraria" ospetsua idatzi zuen.
Literaturan, estilo garbia ezaugarri nagusia du. Drama bat idatzi zuen hitz lauz, El delincuente, Erromantizismoaren aitzindaritzat hartu dena. Olerkiak ere politika edo filosofia ideiak islatzeko bidetzat hartu zituen. Haren lan garrantzitsuena Diario da, hil ondoren argitaratua; Euskal Herriaz hainbat ohar eta berri ageri dira bertan. Lan ugari idatzi izan zituen, hala literaturazkoak nola politikazkoak. Asturiera ren bultzatzailea ere izan zen.
Garai hartako ideia berrien aldeko politikari liberala zen. Sevillako eta Madrilgo epailea izan zen, Madrilgo alkate Karlos III.aren eta Karlos IV.aren garaian, eta enbaxadore Errusian. Frantzisko Cabarrús adiskide zuen. Godoyrekin istiluak izan zituen eta Inkisizioarekiko bere jokaera zela eta, preso hartu zuten.
Karlos IV.aren agintaldian, Inkisizioak bere indarra areagotu zuen, eta Jovellanosen etsaiak, erregea bera tartean, kontra jarri zitzaizkion. Errepresio instituzio horrek Jovellanos atxilotu zuen etxean 1801eko martxoan; paper guztiak kendu zizkioten, eta giltzapetuta eraman zuten gatibu penintsulatik Mallorcaraino beste preso arrunt bat bezala. Hor kartzelatuta egon zen 1808 arte.
Talmontiers
Talmontiers Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Elsa Scheelen
Sinopsia
Pertsonaia nagusia. Elsa Scheelenek 28 urte ditu nobela hastean. Frantses elebakar valoniarra; guraso sozialisten alaba; Monseko Jemappeseko (Belgika) langile auzoan jaioa. Zazpi urte zaharragoa eta aberatsa den Luc De Potter flandriarrarekin 1958ko udaberrian ezkondua, edertzat daukate inguratzen duten gizon guztiek. Emakumeen artean, berriz, ohituta dago errezeloa piztera.
Bruselako Dieweg kaleko villa garesti batean bizi izan zen Lucekin ezkonberritan, baina Elsak haurrak nahi zituen —senarrak ez—, eta ginekologoak esan zionetik umerik ezingo zuela izan, handiegia bihurtu zitzaion etxea. Hala, etxe txikiago bat hartu zuten 1961eko otsailean, Moliere kalean. Hor bizi da Elsa, 1965eko urriaren 26an, nobela abiatzen denean; senarrak maitaleari idatzitako gutuna aurkitzen duenean.
Talmontiers
Biztanleria
2007an Talmontiers udalerrian erroldatutako biztanleak 723 ziren. Familiak 264 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 132 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 306 etxebizitza zeuden, 262 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 288 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 262 etxebizitza nagusietatik 227 bere jabearen bizilekua ziren, 32 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 38 etxek hiru zituzten, 84 etxek lau zituzten eta 133 etxek bost zituzten. 206 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 119 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 130 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 481 ziren, horien artean 373 aktiboak ziren eta 108 inaktiboak ziren. 373 pertsona aktiboetatik 334 lanean zeuden (185 gizon eta 149 emakume) eta 39 langabezian zeuden (13 gizon eta 26 emakume). 108 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 40 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Talmontiers udalerrian 267 unitate fiskal zeuden, 752 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.222 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 iturginak, 2 argiketariak eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Talmontiers udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 412 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Beth Anderson
Beth Anderson (Lexington, Kentucky, 1950eko urtarrilaren 3a) konpositore neo-erromantiko estatubatuarra da. Bere arloan, swalengatik da ezaguna, collage-ak eta musika konposatu berriaren laginak erabiliz asmatu zuen forma musikala, existitzen den musikaren ordez. 1995ean, The New York Times-eko kazetari bati esan zion hitzaren definizio honetan oinarrituta bataiatu zuela modu hori: "Swale bat belardi edo padura bat da, non gauza basati asko elkartzen diren".
Biografia
Anderson Lexingtonen jaio zen, Kentuckyn, 1950ean, eta Kentuckyko Mount Sterlingen hazi zen. Gurasoek, Marjoriek eta Sidney Andersonek, musikan aritzera animatu zuten. Txikitan pianoa jotzen hasi zen eta handik gutxira konposatzen hasi zen. 14 urterekin Helen Libscomb musikagilearekin pianoa ikasten hasi zen, kontrapuntuaren arauak erakutsi zizkiona, eta horri esker musika tradizional minimalista konposatu zuen. Bigarren hezkuntzako azken bi urteetan serieko musika konposatzen hasi zen, modu autodidaktan ikasiz.
Kentuckyko Unibertsitatera joan zen bigarren hezkuntzako graduatu ondoren. Han bi urte eman ondoren, Daviseko Kaliforniako Unibertsitatera joan zen, eta han lizentziatura osatu zuen. Ondoren, Arte Ederretako Masterra jaso zuen pianoaren interpretazioan. Gradu hori osatu baino lehentxeago, bere Peachy Keen-O pieza Mills Collegen interpretatu zen. Bob Ashleyk, Mills College Center for Contemporary Music-eko zuzendariak, bertan geratzeko eta ikasteko eskatu zion. Han osatu zuen bere masterra konposizioan. Besteak beste, John Cage, Terry Riley, Robert Ashley eta Larry Austin musikagileekin ikasi zuen.
Kalifornian, Anderson "abangoardiako konpositore, kritikari eta poeta feminista" ezagunenetako bat izan zen, eta Elliotte Rusty Harold informatikako liburuen egilearekin ezkondu zen 1995eko uztailaren 28an, New Yorkeko Macintosheko Erabiltzaile Taldeak antolatutako afari batean elkar ezagutu eta urtebetera. 1995ean, The New York Times-ek Harolden ezkontzari buruzko erreportaje bat argitaratu zuen. Bertan, zaharkitua eta konbentzionala zela esaten zuen, eta honakoa esaten zuen: "Sarritan barre egiten du, haize-kanpaiak bezain arin. Eta, hala ere, entzun Megadeth taldeari bere apartamentua garbitzen duenean ".
Fresse
Fresse Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fresse udalerrian erroldatutako biztanleak 713 ziren. Familiak 307 ziren, horien artean 94 pertsona bakarrekoak ziren (51 bakarrik bizi ziren gizonak eta 43 bakarrik bizi ziren emakumeak), 118 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 79 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 504 etxebizitza zeuden, 322 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 135 bigarren erresidentzia ziren eta 47 hutsik zeuden. 471 etxeak ziren eta 28 apartamentuak ziren. 322 etxebizitza nagusietatik 278 bere jabearen bizilekua ziren, 39 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 15 etxek bi gela zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 81 etxek lau zituzten eta 181 etxek bost zituzten. 237 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 155 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 136 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 427 ziren, horien artean 301 aktiboak ziren eta 126 inaktiboak ziren. 301 pertsona aktiboetatik 262 lanean zeuden (145 gizon eta 117 emakume) eta 39 langabezian zeuden (17 gizon eta 22 emakume). 126 pertsona inaktiboetatik 60 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 42 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fresse udalerrian 317 unitate fiskal zeuden, 736 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.477 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Fresse udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tartufo
Tartuffe edo Tartufo, (izen osoa frantsesez: Tartuffe, ou l'Imposteur, "Tartufo edo iruzurgilea" osorik) Molièreren bost ekitaldiko komedia eta komedia horren protagonistaren izena dira. Egun, izen propio hori ere iruzurgilea adierazteko izen arrunt gisa erabiltzen da frantssez.
1664an erregearen aurrean aurkeztu zuten, baina hiru urtez galarazi zuten, eta 1667an behin bakarrik antzeztu ondoren berriro debekatu zuten, harik eta 1669an baimendu zuten arte, zenbait aldaketa egin ondoren eta zenbait gatazka baretu ondoren, tartean jansenistena Elizaren Bakeasinatutakoan.
Aspektu formalei erreparatuz, binan-binan errimatzen duten dodekasilabotan idatzita dago, hots, hamabi silabako bertsoak edo alexandrino frantsesak.
Argumentua
Elizkoi faltsuen aurkako satira zorrotza da; Tartuffe abenturazale hipokrita iruzurtiak Orgon burgesaren fede onaz baliatuz haren etxean egiten dituen bidegabekeriak kontatzen dira. Gezurrezko elizkoiak kritikatzean, nabari da egilearen ezinikusi berezia hipokretei, nahiz eta ahots narratzailerik ez izan antzerkian. . Eztabaidatua izan da ere ea hipokritak orokorrean kritikatzen duen lan honek edo garaiko talde jakin bat ote den kritikaren jomuga eta horretarako erregearen laguntza ote zuen. Izan ere, Frantzisko Saleskoak garatua zuen Deboziozko bizitzarako sarrera obran kontzientzi zuzendariaren figura, eginkizunak eta harremanak eta horrekin antza hartzen zaio satirari, pertsonai sinesgarrien bidez horren trufa egiten baitu. Zehazki aipatu da Saint-Sacrement Konpainia izatea, 1627 urtean sekretupean sortua eta gortearen aurkako moralzaleak osatua Kontrarreformaren testuinguruan. . Zenbait unetan jesuiten aurka ari dela uste da. .
Tartufo
Elizkoi faltsua eta iruzurgilea da protagonista. Elizan Orgon ezagututakoan, bere harrapakin bihurtuko du. Azkenean, bere etxea eta dirua mendean hartzen saiatuko da, baina lizunkeriak galbidera eramango du. Egotzitako hizkera eta itxura ematen diote komikotasuna.
Orgon
Gizon heldua, aberatsa eta autoritate handikoa, baina Tartufok liluratuta dauka eta haren aurrean edozer egiteko prest azaltzen da, jakin arte nolakoa den. Orduan suminduta burua galtzen du, Tartuforengan jarritako sineskortasunak hondamena ekarri diola ulertzen duenean.
Dorina
Zerbitzaria, etxeko neskamea da eta familia osoa zaintzen du. Herriko jakinduriaren arketipoa, errealista da eta iruzurgilearen trikimailuak agerian jartzen dituena bere jardunean, ez baitu hitz egiteko beldurrik.
Pernelle andrea
Orgonen ama da, Tartufok liluratuta daukana ere.
Elmira
Orgonen emaztea da, gizona baino askoz gazteagoa. Zentzuduna eta azkarra, Tartuforen azpijokoak antzematen ditu. Iruzurgileak sentitzen duen harekiko erakartasunak ahalbidetzen du, hori aprobetxatuz, senarrari ikusaraztea iruzurgilearen azpikeriak eta begiak zabaltzea, ulertarazten familiaren galera ekarri duela.
Kleanto
Orgonen koinatu adimentsua, lojika maite du eta laster antzemango du nolakoa den Tartufo, baina bukaerara arte ez du lortuko Orgonek kontuan hartzea bere aholkuak.
Shanne Braspennincx
Shanne Braspennincx (Turnhout, Belgika, 1991ko maiatzaren 18a) Herbehereetako kirolaria da. Pista-modalitateetan parte hartzen du txirrindularitzan, taldekako abiadura-probetan eta keirin-en, baita errepideko txirrindularitzan ere.
Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen Keirin proban. Minskeko 2019ko Europako Jokoetan bi domina lortu zituen, zilarra keirin proban eta brontzezkoa taldekako abiadura proban.
Bilboko aireportuko hegaldiak bidaiarien arabera
Zerrenda honek Bilboko aireportuko hegaldiak bidaiari kopuruaren arabera sailkatzen ditu.
Chrisney (Indiana)
Chrisney Indianako herri bat da. Spencer konderrian kokatua dago. 2010ean 481 biztanle zituen, 1.83 kilometro koadrotan banatuta.
Ritikka
Ritikka, Kemi udalerri finlandiarrean dagoen auzo bat da. Hiriaren hegoaldean dago, Peurasaari auzotik oso hurbil, eta gutxi gorabehera, 1.000 biztanle izango ditu auzoak.
Banque Michel Inchauspé - Bami
Banque Michel Inchauspé - Bami euskal banku pribatua da. Jada 1887an aurrekariak zituen Baionan baina egungo konpainia 1970ean sortu zuen Mixel Intxauspek. Bere negozio nagusia tokiko enpresa txiki eta ertainen txikizkaria izatea da. Egoitza nagusia Baionan eta zenbait sukurtsal ditu, Ipar Euskal Herrian eta inguruko hiri nagusietan. 2001ean Caisse d'Épargne des Pays de l'Adourrekin bat egin zuen.
Ainara Barrena
Ainara Barrena (Bilbo, 1975) bizkaitar artista da. Arte Ederretan lizentziatu zen EHUn (1998), Grabatu-Pintura espezialitatean. Karrera amaituta, doktorego ikasketak jarraitu zituen. Hainbat ikastarotan parte hartu du, hala nola Pintura Dekoratibo, Aerografia eta Diseinu Grafikokoetan. Erakusketak egin ditu Gasteiz, Bilbo, Valentzia eta Bartzelonan. Gaur egun, hainbat proiektu artistikotan dihardu: artea, dekorazioa, edozein azaleratan eginiko pintura, euskarri digitalak. 1999. urtean Sormenaren Sari berezia jaso zuen Artearen 16. Supermerkatuan.
Toshiko Yuasa
Toshiko Yuasa (japonieraz:湯浅年子, Ueno, Tokio,1909ko abenduaren 11 - Rouen, Frantzia, 1980ko otsailaren 1a) Frantzian lan egin zuen fisikari nuklear japoniar bat izan zen. Lehen emakume japoniar fisikaria izan zen, eta Japoniako emakume zientzialarientzako eredu izan zen Marie Curie-k Frantzian jokatu zuenaren antzera.