cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gordetze Hertsiko Zistertar Ordena
Gordetze Hertsiko Zistertar Ordena (Ordo Cisterciensis Strictioris Observantiae, OCSO) Erromatar Eliza Katolikoaren kontenplaziozko ordena monastikoa da, zistertar familiakoa, San Benediktoren erregelari jarraitzen dioten fraideen eta mojen monasterioez osaturik dagoena. 1664an sortu zen, Normandiako La Trappeko Andre Maria abadian, zistertar ordenaren barne-erreforma baten bitartez. Hori dela-eta, zistertar erreformatuak, trapakoak eta trapistak izenak ematen zaizkie.
2018 hasieran, 1.796 monje eta 1.592 moja ziren, mundu osoko 168 monasterio eta komentutan banatuak. Euskal Herriari dagokionez, Allotzen eta Tulebrasen daude mojen monasterioak, eta Oliban eta Ziortzan fraideenak.
Pristimantis ockendeni
Pristimantis ockendeni Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Isidro Nozal
2009an dopinekin arazoak zirela eta bi urteko zigorra jasan zuen.
Amateurretan
1992 1996 1998
Profesionaletan
2001 2002 2003 2004
Sailkapen orokorra itzuli Handietan
—: ez zuen parte hartu UT: utzi, ez zuen amaitu
Odisheim
Odisheim Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
SC Freiburg
SC Freiburg (izen osoa Sport-Club Freiburg e.V.) Alemaniako Friburgo hiriko futbol talde da.
Historia
1904an Friburgon bi talde eratu ziren, Freiburger Fußballverein 04 eta FC Schwalbe Freiburg. Biek bat egin eta 1912an Sportclub Freiburg sortu zen.
Historia guztian zehar maila apaletan ibili ondoren 1993an egin zuen debuta Bundesligan. 1995 urtean UEFA Kopan jokatu zuen. Hurrengo urteetan lehen eta bigarren mailaren artean ibili zen. 2013an Ligan bosgarren egin zuen eta hurrengo urtean UEFA Europa Leagueko ligaxka fasea jokatu zuen. 2015ean Bundesligatik jeitsi egin zen baina 2016an berriz itzuli zen eta zazpigarren postuan amaitu zuen. 2018an 15.a izan da.
Jesús Narro
Jesús Narro Sancho (Tolosa, - ib., ) gipuzkoar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritzen zena.
Le Cendre
Le Cendre Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.992 etxebizitza zeuden, 1.908 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 78 hutsik zeuden. 1.642 etxeak ziren eta 345 apartamentuak ziren. 1.908 etxebizitza nagusietatik 1.485 bere jabearen bizilekua ziren, 401 alokairuan okupaturik zeuden eta 22 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 105 etxek bi zituzten, 237 etxek hiru zituzten, 695 etxek lau zituzten eta 864 etxek bost zituzten. 1.546 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 821 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 934 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 3.112 ziren, horien artean 2.110 aktiboak ziren eta 1.002 inaktiboak ziren. 2.110 pertsona aktiboetatik 1.946 lanean zeuden (987 gizon eta 959 emakume) eta 164 langabezian zeuden (79 gizon eta 85 emakume). 1.002 pertsona inaktiboetatik 459 erretiraturik zeuden, 307 ikasten zeuden eta 236 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Cendre udalerrian 1.904 unitate fiskal zeuden, 4.530,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.123 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 159 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 21 eraikuntza enpresak ziren, 49 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 33 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 37 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 2 igeltseroak, 4 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 5 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 6 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 21 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 supermerkatua zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 4 arropa dendak, 1 zapata-denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
Ernesto Ayala
Ernesto Ayala Oliva (Santiago, 1916ko apirilaren 4a - ibid . 2007ko ekainaren 17a) Txileko ingeniari, enpresaburu eta Gremioko buruzagia izan zen, bost urtez Sociedad de Fomento Fabril (Sofofa) elkartearen presidentea eta papergintza eta basogintzako CMPC Enpresa taldekoa izan zen, bertako Matte familiakoa, hamabost urtez baino gehiago.
Biografia
Ricardo Ayala Venegas eta Esmeralda Oliva Cruzat-en senar-emazteek izan zituzten sei seme-alabetatik hirugarrena izan zen.
Basoilo
Basoiloen otididae familia Gruiformes ordenaren hegazti-familia da. Lehen Otidae deituak, otididak edo otidiformeak ere esaten zaie, baina basoilo forma euskaldunak espezie guztiak izendatzeko balio dezake. 40 eta 150 cm arteko luzera dute. Hegazti orojale eta oportunistak dira.
Euskal Herrian
Munduan diren basoilo espezieen artean, bi bizi dira Euskal Herrian: Otis tarda edo basoilo handia, eta Tetrax tetrax edo basoilo txikia.
Nonnula sclateri
Nonnula sclateri Nonnula generoko animalia da. Hegaztien barruko Bucconidae familian sailkatua dago.
Urmia
Urmia (اورمو –اورمیه, Urmu, Urumiyə;, Orumijeh; Wurmê), 1925-1929 bitartean Rezaiyeh, Irango ipar-mendebaldeko hiria da, Mendebaldeko Azerbaijan probintziako hiriburua. 2011n 667.499 biztanle zituen, gehienak azerbaijandarrak, azerbaijaneraz mintzatzen direnak; gutxiengo kurduak, armeniarrak eta asiriar kristauak daude.
Geografia
Urmia Irango ipar-mendebaldeko muturrean dago, Shahar ibaiaren ertzean, Urmia aintziratik 20 kilometro mendebaldera, Turkiako mugatik hurbil.
Historia
Zoroastro igarlea hiri honen inguruetan jaio omen zen.
XII. mendera arte, hiria persiar leinuena izan zen. 1184. urtean seljuktarren esku geratu zen eta, gerora, otomandarrek ere behin baino gehiagotan menderatu zuten, beren inperioaren ekialdeko mugan baitzegoen; hiriko arkitekturan eta ohituretan arrastoak utzi zituzten.
XIX. mende amaieran, kristau gutxiengo handia zegoen. Lehen Mundu Gerra hasi zelarik, milaka armeniar eta asiriar kristau babestu ziren hirian. Baina, 1914ko abuztuan, tropa otomandarrak eta kurduak ipar-mendebaldeko Iranen sartu ziren; ondoko hilabeteetan, asiriar herrixkak erre eta iheslariak sarraskitu zituzten. Urmian, esate baterako, 10.000 asiriar hil zituzten, eta beste 4.000 gosearen eta eritasunen ondorioz hil ziren, bortxaz deportatu zituztenean. Asiriar genozidioa XX. mendeko sarraskirik handienetariko bat izan zen, 500.000-750.000 asiriar hil baitziren, gerra aurreko biztanleriaren hiru laurden.
Anna Moffo
Anna Moffo (Wayne, Pennsylvania, 1932ko ekainaren 27a - New York, 2006ko martxoaren 10a) estatubatuar koloratura sopranoa izan zen, 1960ko hamarkadan ospetsua. Gurasoak italiarrak zituen. Moffo bere ahotsaren garbitasunagatik eta bere edertasunagatik miretsia izan zen, eta horregatik "La Bellissima" ezizena eman zioten.
Nazioarteko Hirigileen Elkartea
Nazioarteko Hirigileen Elkartea (NHE) (International Society of City and Regional Planners, ISOCARP)) nazioarteko hiri-plangintzan lan egiten duten pertsonen elkartea da. It 1965. urtean sortu zen, gaur egun 80 herrialde baino gehiagotako kideak ditu. NHE formalki Nazio Batuen Erakundeak eta Europako Kontseiluak errekonozimendua duen elkartea da, UNESCOren aholkulari estatusa onartua duena. Ez dago inongo gobernuren kontrolpean.
Latulipe-et-Gaboury (Quebec)
Latulipe-et-Gaboury Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Abitibi-Témiscamingue eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Témiscamingue konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 304 biztanle zituen 269.11 kilometro koadroko azaleran.
Callionymus martinae
Callionymus martinae Callionymus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Callionymidae familian.
Genetikaren historia
Genetikaren historia Gregor Mendel txekiar abade eta zientzialariaren ikerkuntza-lanekin hasten da. 1866an argitaratutako bere ilarren hibridazioari buruzko ikerkuntzak gerora Mendelen legeak izenez ezagutzen direnak deskribatzen ditu.
Aurrekariak
Antzinate zaharrenaz gero sortu du gizakiengan interesa herentzia biologikoaren auziak. Laster ohartu ziren gure arbasoak mota bateko banakoek mota bereko banako berriak sortzen zituztela beti. Izaki berriak beti zituen bere gurasoen eta aurrekoen antza ematen zieten ezaugarriak: ezaugarri jakinei begiratuz, batzuetan aitaren antza handiagoa izango zuen, amaren alderago egingo zuen besteetan, eta, zenbaitetan, izango zuen aitona-amonen antzik ere. Bestelako organismoetan ere agerikoa zen hori: landare, animalia eta baita gizakiongan ere.
Hala, gure motan, ezaugarri asko ezagutzen ziren garbi-garbi herentziazkoak ziruditenak: begien kolorea, neurria, eritasun batzuk, etab.Guraso eta seme-alaben arteko antzekotasun horien behaketaren ondorioz, Neolitos arotik aurrera jada, etxekotutako landare eta animalia motak artifizialki hobetzeko teknikak erabili ziren: laboreak, mahastiak, zaldiak, ardiak, etab. Mesopotamia, Egipto eta abarretako antzinako kulturek lan horien lekukotasun ugari utzi dute.
Kultura horiek ezagutzen zituzten herentziaren fenomenoak, baina ez zituzten ulertzen.
Ezaugarri horiek nola heredatzen ziren galderari ez zegoen erantzunik, interpretazio magiko-erlijiosoak (jainko egiptoarrak, Bibliakoa, etab.) alde batera uzten badira.
Filosofo grekoek egin zituzten lehen azalpen saioak. Hipokratesek (K.a V-IV mendeak) uste zuen gure gorputzeko parte bakoitzetik miniaturazko kopiak eratzen zirela, korpuskuluak edo “gemulak”, eta horiek, odolaren bidez, sexu organoetara helduta, gametoak osatzeko elkartzen zirela. Gameto horiek gurasoen gorputzaren parte guztien informazioa zuten, osasuntsuak, eriak nahiz anormalak izan. Hortik seme-alabarengana igarotzen ziren; hantxe nahasten ziren amaren eta aitaren gemulak, eta sorrarazten zituzten ezaugarriak. Horren arabera, pentsa zitekeen pertsona besomotzak era horretako “gemula” bat sortu behar zuela, eta halakoa utziko ziela bere ondorengoei. Teoria hau, gerora “pangenesiarena” deituko zena, ugaltzearen gaian aztertuko diren teoria preformisten aintzindaria da.
Geroago, Aristotelesek (K.a. IV. m) baztertu egin zuen Hipokratsen teoriako zatiki horien existentzia. Teoria horren kontra erabili zuen argudietako bat zen seme-alabek hereda zitzaketela aitona-amonen ezaugarriak, baita urrunagoko arbasoenak ere, baina haiengandik zuzenean ezin zitzaien ezer iritsi. Aristotelesen aburuz, izaki berria, bi haziak elkartu ondoren, pixkana-pixkana osatzen zen, gorputzeko parteak hurrenez hurren agertzen zirela, aldez aurretik erabakitako ezer gabe. Ikusten denez, teoria epigenisten aurrekoa da hau, epigenistek ere preformisten kontrako ideiak erabiliz azaltzenbaitzuten ugaltze prozesua. Aristotelesen ustez, semena zen izaki berriaren eratzearen erantzule nagusia; hortaz, emakumeak bigarren mailako papera jokatuko zuen, alegia, aitak sorturiko enbrioia zaindu, ez besterik.
Pristimantis ocreatus
Pristimantis ocreatus Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Genetikaren historia
Aurrekariak
Zehatzago, saio asko egin ziren hibridazioaren inguruan, bi mota desberdin edo mota berezko bi arraza gurutzatuz. Landareak gurutzatu ondoren, haien ondorengoak aztertzen ziren. Landutako landare motak hobetzeko helburu praktikoaz gainera, bilakaeraren arazoa teorikoa ere aztergai zen, biologian beti gertatu izan den bezala. Lan horien ondorioz, herentzia azaltzeko teoria bat baino gehiago sortu zen; horien artean, bilakaeraren teoriaren sortzaile den Darwinek proposatu zuena azpimarratzekoa da. Darwinek, bere bilakaeraren teoria oinarritu eta osatu beharraz seguraski, pangenesiaren teoria proposatu zuen 1868an (Mendelen ondoren beraz), ugaltzearen unean gurasoen ezaugarri guztiak nahasten zirela zioena. Ikusmolde horrekin, Darwin bat zetorren bere garaiko joerarekin, alegia, bazela “herentziaren indar” bat gurasoen ezaugarrien nahastea zekarrena. Ideia horiek oraindik ere entzun daitezkeen “odol nahasketa” eta horrelako adierazpenetan islatzen ziren.
Bere hipotesia oinarritzeko, Hipokratesen gemulen ideia zaharra hartu zuen berriz ere.
Ideia horren arabera, gemulak, gorputzaren ataletatik abiatu eta, odolak garraiaturik, gametoetan elkartzen dira, eta ondorengoengana igarotzen gero; gemula bakoitzak organo jakin baten ezaugarriak omen zeramatzan, hala adibidez landare baten lorea, animalia baten begia, etab. Aitaren eta amaren gemulek, elkartzean, bat egiten zuten (ura eta ardoa bezala nahasten ziren), eta gemula hibridoak sorrarazten.
Darwinek ideia horiek aldeztea, hein batean, bere bilakaeraren ideiarekin kontraesanak sortzea ere bazen. Izan ere, bilakaeraren teoriak ez du onartzen ingurunearen eraginez hartutako ezaugarrien herentzia. Eta, hala ere, pangenesiak zioen organoen ezaugarriak beren horretan berregiten zituztela gemulek, baita giroak eragindako aldaketak ere. Hori, izan, Lamarcken teoriaren oinarrizko ideietako bat onartzea zen, eta teoria horixe ukatzen zuen Darwinek.
Darwinen garaiko zientzialariek kontra egin zioten pangenesiaren teoriari, Galtonek adibidez, zeinek, 1871n, esperimentu bidez frogatu baitzuen kolore desberdineko unbaitzituentxiei egindako odol transfusioek ez zutela inolako eraginik izaten untxien ondorengoetan.: begien kolorea, neurria , eritasun , etab..
Mendel: Genetikaren sorrera
Genetikaren sorrera Gregor Johann Mendel (1822-1884), fraide agustindarra zen, Moraviakoa (bere garaian Austriar-Hungariar Inperioa, Txekiar Errepublika gaur). Ikasketak egin ondoren, Brnon bizi izan zen; hiri horretan aski garatuak zeuden laborantza eta landaregintza, eta, horrez gainera, agustindarren monasterioa zen inguru hartako erakunde akademiko nagusia, irakaskuntza nahiz nekazaritza esperimentuak bideratzen zituena.
Mendelek ezaugarri jakinak, banakabanaka, ez denak batera nahasirik, nola transmititzen ziren ikusi nahi zuen. Aurrera pausoa izan zen halaber gurutzaketetan lorturiko emaitzei matematikak aplikatzea: aleak zenbatzen zituen, portzentaiak, proportzioak, etab., kalkulatzen, garai haietan oso bitxiak ziren gauzak. Hain zuzen, horrexegatik hartzen da Mendel bere ikerketetan estatistika bidezko kalkulua erabili zuen lehen biologotzat. Hala bada, gurutzaketa saio asko egin zituen, ondorio fidagarriagoak lortzeko asmoz. Diotenez, 12.000 ilar landare eta 300.000 hazi inguru aztertu zituen esperimentuak egiten eman zituen 8 urteetan.
Dirudienez, gertaera biologiko bat aztertzeko moduan erabili zituen berrikuntza horiek denak Vienako Unibertsitatean ikasitakoari zor zaizkio, kimikaren ikerketa metodoak eta, batez ere, fisikarenak, ikasibaitzituen han. Alderdi hauek azpimarra daitezke Mendelen lan sisteman: izadiko gertaerak hastapen eta lege bidez azal daitezkeelako sineste sendoa; herentzia ezaugarriak banako diskretuak direlako ideia; faktoreak bakandu beharra esperimentuak egiterakoan; matematikak aplikatzearen garrantzia.
1865ean irakurri zuen, Brnoko Izadiko Zientzien Elkartean (Brünn zuen orduan izena hiriak), 8 urtez ilarrekin egindako saioak jasotzen zituen lana. Hurrengo urtean argitaratu zuten Elkarteko aktetan. 44 orri besterik ez zituen, baina zientzia berri baten oinarriak ipintzen ziren orri haietan, genetikarenak. Gaur egun nekez uler daiteke nola lan bakar batek ager ditzakeen hainbeste zientzia aurrerapen: geroago Mendelen lege edo hastapenak deitu zirenak (uniformetasun, bereizketa eta independetziaren legeak); dominante edo gainartzaile eta atzerakoi kontzeptuak; beste kontzeptu askoren oinarriak, hala nola gene, genotipo eta fenotipoarenak, eta gurutzaketa-froga metodoa.
Dirudienez, garai hartako zientzielariek ez zioten garrantzirik eman Mendelen artiku- 225luari. Esan izan da ez zuela ia inork irakurri, agertu zen aldizkaria ez zela-eta lehen mailakoa.
Gauza da Elkartea aski ezaguna zela; garai hartako biologo garrantzitsuenetako batzuk ziren elkartekide, eta mundu osoan zabaltzen ziren aktak. Mendelek berak berrogei bat zientzialariri bidali zizkien bere artikuluaren kopiak. Haietako batekin, munduko botanikari nagusietakoa zen batekin, auziari buruzko eztabaidak ere izan zituen.
Lan hark halako arrakasta eskasa izan zezan eragin zuten arrazoien artean, ondorengo hauek aipatu izan dira: hautaturiko herentzia ezaugarri motak (diskretuak) hautatu izana; Mendelek proposatzen zituen herentzia osagaiekin bat etorriko zen egitura material baten falta; Mendel bera zientzialari famatua ez izatea. Azken arrazoi hori, zientziaz kanpokoa ematen duen arren, ez dirudi gutxietsi daitekeenik. Hori dela-eta, merezi du gogoraraztea Mendelek zientzialari ezagunei bidalitako kopia batzuk zabaldu gabe agertu zirela zenbait urteren buruan. Nolanahi dela ere, 34 urtez egon ziren ahaztuak Mendelen aurkikuntzak.Landare esperimentalen hautaketa Esperimentu baten balioa eta praktikotasuna esperimenturako erabiltzen den objektuaren egokitasunaren araberakoa izaten da, eta, hortaz, orain dagokigun kasuan ez da garrantzirik gabeko gauza zer landare erabili den esperimentuak egiteko, eta esperimentuak berak nola bideratu diren. Ahalik eta ardura handienaz egin behar da era honetako esperimentuetarako erabili behar den landare sailaren hautaketa, hasiera-hasieratik saihestu nahi bada dudazko emaitzera iristeko arrisku oro.
Landare esperimentalek behar dute nahitaez:
Hasieran landare lekadunez arduratu nintzen batez ere, beren lore egitura berezia dela-eta. Familia horretako hainbat kiderekin esperimentuak egin ziren, ondorio gisa ekarri zutenak Pisum jeneroak (ilarrak) dituela beharrezko diren kualitate horiek.
Esperimentuen zatiketa eta banaketa Esperimentuaren helburua bariazioak ezaugarri desberdineko pare bakoitzean behatzea zen, eta hortik ondorioztatu bariazio horiek hurrengo belaunaldietan agertarazten dituen legea.
Gurutzatzeko hautatutako ilar forma desberdinek aldeak zituzten zurtoinaren luzeran eta kolorean; hostoen neurrian eta forman; loreen kokagune, neurri eta kolorean; lore pedunkuluaren luzeran, leken kolore, neurri eta forman; hazien forma eta neurrian; hazien azalaren eta albumenaren kolorean. Ezaugarri batzuk ezin dira erabateko zehaztasunez bereizi. Ezaugarri horiek ezin dira esperimentuetan erabili; esperimentuak landareetan argi eta zehatz ageri diren ezaugarriekin besterik ezin dira egin. Hauek dira esperimentuetarako aukeratu ziren ezaugarriak (beltzez markatu direnak)
Genetikaren garapena
Mendelen lana argitaratu ondorengo urteetan (1886an argitaratu zen), oso lan gutxi egin zen herentziaren inguruan. Azpimarra daiteke, nolanahi ere, Weismannen lana; garrantzitsua izan da, batez ere, zelula somatiko eta germinalen artean egin zuen bereizketa, eragin handia izan baitu bilakaera teorietan.
Herentziari dagokionez, 1892an proposatu zuen zelula guneak paper garrantzitsua jokatzen duelako ideia; haren ustez, gunean dago kokatua herentziaren erantzule den gaia, berak plasma germinal izendatu zuena.
1900. urtean, landareen herentziari buruzko hainbat lan argitaratu zuen De Vries holandar botikanikari aipagarriak, dominantzia eta bereizketa bezalako kontzeptuetan (berak bereizketaren legea izendatu zuen), Mendelen ondorio beretara iristen zirenak. Argitaratu zuen lehen lanean ez zuen Mendelen aipamenik egiten, baina geroago aitortu zuen bere aurkikuntzak eginak zituela Mendelek 35 urte lehenago. Vriesen jokamolde nahasi hori kritikatu egin zuten beste zientzialari batzuek, Corrensek batez ere.
Correns aleman zientzialariak 1900. urtean, De Vriesen lehen artikulua ezagutu ondoren, argitaratu zituen ilarrekin egin zituen ikerketen emaitzak. Lan horretan Mendelen lehentasuna adierazi zuen, eta haren aurkikuntzak, Mendelen hastapen izendatu zituenak, osatu eta zuzendu zituen. Hastapen horiei zuzenketa batzuk ere proposatu zizkien, hala adibidez dominantziaren eta geneen independentziaren unibertsaltasun eza; genetikako beste aurkikuntza garrantzitsu batzuk ere egin zituen. Correns hartzen da, Mendelekin batera, mendelismoaren sortzailetzat.
Alabaina, Correns bera ez zen kritiketatik libre geratu, bai baitirudi aurreko lan batean (1899) ez zuela Mendelen aipamenik egin.Horra hor beraz bi zientzialari ospetsuren giza jokamoldearen adibide jakingarriak, aurkikuntza handi baten ohoreak beretzeko lehian. Seguraski, ez dira horrela jokatu diren ez aurrenekoak ez azkenak.Txekiar gazte bat izan zen Mendelen hirugarren berraurkitzailea, Tschermak, De Vries eta Corrensen lanak irakurri ondoren, Mendelen ilarrei buruzko lana argitaratu zuen Tschermakek. Zientzialari batzuen ustez, egile honek oker interpretatu zituen Mendelen hastapen batzuk, eta hori dela-eta, ez diote “berraurkitzaile” kategoria onartzen.
Genetika molekularra
Bigarren Mundu gerraren ondoren, mikrobioak bihurtu ziren genetikako ikerketen organismo garrantzitsuenak. Koloneko bakterioa erabili zen batez ere, Escherichia coli, ilarrak eta ozpinaren euliak bezala, abantaila handiak bai baititu ikerketa mota hauetan: gene bakoitzaren kopia bakarra du, material genetikoaren kopurua oso txikia da, eta belaunaldia 20 minutukoa besterik ez.
Neumokokoa ere asko erabili zen. Azken hamarraldiotan, bakterio birusak, bakteriofagoak, bihurtu dira laboratorietako protagonista. Konposizioaren soiltasuna eta ugaltze lasterra dituzte abantailetako batzuk.
Mikrobio horiek erabiltzeari esker aurrerapen handiak egin dira geneen kimikan.
Aurreko atalean aipaturiko arazoei irtenbidea eman ondoren, geneen osagaia zein ote zen jakitera bideratu zen lan esparrua. Ez zen lan erraza izan, eta 20 bat urte behar izan ziren burutu ahal izateko. Herentzia materialaren lehen analisi kimikoek erakutsi zuten kromosomak DNAz eta proteinez daudela osatuak.
Hortaz, proteinak edota azido desoxirribonukleikoa izan zitezkeen geneen osagaiak.
Griffithek (1928) egin zuen lehen urratsa herentzia materialaren bilaketan. Bi neumokoko familiarekin lan eginez, aurkitu zuen bazela gai bat gauza zena bakterio hilen familia kaltegarritik familia kaltegabera igarotzeko, eta azken horiek kaltegarri bihurtzen zituela. 1944 arte ez zen jakin DNA (Averyk eta haren lankideek egin zuten aurkikuntza) zela gai aldarazlearen osagaia. Azkenik, Hershey eta Chasek (1952), isotopo erradiaktiboez markaturiko bakteriofagoekin lan eginez, aurkitu zutenean birusaren DNA besterik ez zela sartzen bakterioan, aurreko aurkikuntza berretsi zuten. DNA denez gero fagoa bakterioaren barnean garatzearen erantzulea, DNA zen, ez proteinak, osagai genetikoa.
Herentziaren erantzulea DNA zela aurkitu ondoren, lan handia egin zen DNAren egitura ezagutzeko. Aipagarriak dira Chargaffen aurkikuntzak (1959), DNAren lau baseen proportziozko osakera ezagutarazi zutenak. Franklinek eta Wilkinsek X izpien DNAzko kristalen gaineko difrakzioaren teknika aplikatu zuten, eta barreiadura erezenduak aurkitu zituzten, geneen osagai den azido nukleikoaren eredu estrukturala, aspalditik bila zebiltzana, aurkitzeko oinarrizkoak gertatu zirenak.
Watson eta Crickek burutu zuten lan hori; 1953an, aurreko informazio guztia eskura zutela, helize bikoitzeko eredu famatua proposatu zuten, hura zelakoan DNAren ezaugarriei ondoen egokitzen zitzaiena. Watson eta Cricken aurkikuntza hori biologiaren mugarritzat hartzen da, baita zientzia osoaren mugarritzat ere, eta aurkikuntza argitaratu zen artikulua (ikus zati bat laukian), zientziako literaturaren benetako monumentua bihurtu da, Mendelenaren parekoa.Hurrengo urteetan oso aurrerapen lasterrak egin ziren DNAren eginkizunen ezagutzan; hain zuzen ere, DNAren errepikatzea eta proteinen sintesia aurkitu ziren.
Azken horri dagokionez, 1950-1960 urte inguruan ezagutu ziren sintesi prozesuaren xehetasunak. RNAm-ren eginkizuna zeinjakin zenean, alegia, proteinan aminoazidoen ordena gidatzen zuen informazioaren garraiatzailea zela, jakin baharra zegoen nolakoa zen RNAm-ren informazio hori idatzia zegoen “hizkuntza”, alegia, nolakoa zen genetika kodea.
1955eko Severo Ochoaren aurkikuntza garrantzitsuetan oinarrituta, egin ahal izan zen saio hodi batean sekuentzia ezaguneko RNAm-ren sintesia. RNA horretan oinarriturik, Nirenberg, Matthaei eta Ochoa bera, hasi ahal izan ziren genetika kodeko hitz bakoitzaren (baseen hirukoteak) esanahia deskodetzen.1970 eta 1980ko hamarraldietan, hazkunde izugarria izan du genetika molekularrak: 1970ean murrizketa entzimak aurkitu ziren, eta 1972an lehen DNA berkonbinagaia (DNAr) aurkitu zen. Aurrerapen horiek izan dira gure bizitzak iraultzen ari den ingeniaritza genetiko gaur ospetsuaren oinarri. 1900. urtetik aurrera, XIX. mendeko ideiak nagusi ziren zientzia giroetan sartzen ahalegindu zen herentziaren zientzia berria(mendelismo izenaz ezagunagoa orduan).
Bateson ingelesak bultzada handia eman zion, aurkikuntza asko egin baitzuen. Mendelen legeak animalietan ere betetzen direla frogatu zuen, genetika izena proposatu zuen zientzia berria izendatzeko (1906), eta funtsezko termino batzuk definitu zituen, hala alelo, homozigoto, heterozigoto, etab.
Baina, ororen gainetik, mendelismoaren hastapenen aldezle handia izan zen Bateson.
Boverik (1902) esperimentu garrantzitsuak egin zituen, kromosomak direla herentzia faktoreen oinarri fisikoa frogatzeko. Lan hori ezagutu ondoren, Sutton (1902) herentziaren teoria kromosomikoa lantzen hasi zen; lehen ondorio gisa, frogatu zuen kromosomak banakako egiturak direla, herentzia banakoak edo faktoreak (geneak) garraiatzen dituztenak, eta, hortaz, kromosoma desberdinek herentzia faktore desberdinak garraiatzen dituztela. Gero (1903) kromosomek meiosian duten jokabidea aztertu zuen, eta, horren ondorio gisa, zoriaren arabera banatzen direla aurkitu zuen, sexu zelula haploideetan. Kromosomen jokabide hori eta Mendelen herentzia fatoreena antzekoak direla aurkitu zuen. Ondorio gisa, “faktore horiek kromosomen parte direla” proposatu zuen. Hori da, hain zuzen ere, teoria kromosomikoaren ideia nagusia.
Mende honen lehen hamarraldietan, guztiz kontrako ideiak ziren Mendelen hastapenak eta Darwinek bere bilakaeraren teorian aldezten zituenak. Darwinen teoria ezaugarrien bariazio jarraituan oinarritzen zen, eta Mendelena berriz bariazio etenean. Alabaina, aurrera pauso handiak egin zituen biologiak joan den mendearen azken urteetan, aurrerapen handiak izan baitziren zelularen konposizio eta jardunaren ezagutzan: kromosomak aurkitu ziren, mitosia eta meiosia deskribatu, etab. Horrek guztiak bidea zabaldu zion genetikaren zientzia berriari.
Fruituaren euliarekin hasi zituen esperimentuak (Drosophila melanogaster), abantaila handiak baititu: ezaugarri asko ditu oso forma desberdinak dituztenak; oso erraz ugaltzen da laboratorioan; belaunaldi laburra du (hiru aste). Morganen lehen aurkikuntza handia begien kolorearena izan zen, aurkitu baitzuen kolorearen gene hori X sexu kromosoman kokatua dagoela. Boveri eta Suttonen hipotesien lehen egiaztatzea izan zen hura, eta genetikaren alor berri baten abiapuntua, sexuari loturiko herentziarena.
Ondoren, hurrengo 30 urteetan, aurrerapen handiak egin zituen Morganen eskolak.
Ondoko hauek aipa daitezke: lotura izaten dela zenbait generen artean; kromosomak lotura taldeak direla; trukegurutzaketa edo gene trukearen aurkikuntza; mapa genetikoak egitea, geneak beren kromosoma etahoriei dagozkien locietan kokatuz; aberrazio kromosomikoen aurkikuntza; X izpien bidez mutazioak eragitea.
Walter Frederick Gale
Walter Frederick Gale (Paddington, 1865eko azaroaren 27a -1945eko ekainaren 1a) australiar bankari bat izan zen.Astronomiazale porrokatua zen eta bere lehen teleskopioa 1884an eraiki zuen.
Zenbait kometa aurkitu zituen, horien artean 34P/Gale aldikako kometa. Izar bikoitz ugari ere aurkitu zituen. 1892an oasiak eta kanalak deskribatu zituen Marten. Royal Astronomical Societyren Jackson-Gwilt domina jaso zuen 1935ean "kometen aurkikuntzagatik eta bere astronomia lanagatik Hegoaldeko Gales Berrian".
Marteko talka krater bat, Gale bere omenez izendatua dago.
34P/Gale kometa 1927ko ekainak 7an aurkitu zuen.
Nonnula brunnea
Nonnula brunnea Nonnula generoko animalia da. Hegaztien barruko Bucconidae familian sailkatua dago.
Contact (1997ko filma)
Contact (euskaraz Kontaktua) 1997ko Robert Zemeckis estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko filma bat da. Carl Sagan eta astronomilari eta idazle ospetsuak idatzitako izenburu berdineko Contact eleberriaren egokitzapena da. Jodie Foster, Matthew McConaughey, James Woods, John Hurt, Tom Skerritt eta Angela Bassett aktoreek antzeztu zuten.
Soinu edizio onenaren Oscar Sariaren (Randy Thom, Tom Johnson, Dennis S. Sands eta William B. Kaplan) izendapena jaso zuen, baina Titanic filmaren aurrean galdu zuen. Jodie Foster aktoreak ere Emakumezko aktore onenaren Urrezko globo Saria - Drama sariaren izendapena jaso zuen, baina Judi Dench aktoreak Mrs Brown filman burututako antzezpenarengatik irabazi zuen.
Carandiruko sarraskia
Carandiruko sarraskia (Massacre do Carandiru) 1992ko urriaren 2an gertatu zen Carandiru kartzelan, São Paulon (Brasil). Brasilgo historian, Giza eskubideen aurka izandako ekintzarik larrientzat jotzen da.
Zenbait presok iraultza moduko bat hasi zuten kartzelan, eta haren ondoren gertatu zen sarraskia. Kartzelako istiluak kontrolagaitzak bilakatu zirenean, Carandiru hartu zuen polizia militarrak, eta haren ondorioz, 111 preso hil ziren: haietako 102, polizia militarrak tirokatuta eta gainontzeko bederatziak, labankadaz, ustez, polizia heldu baino lehenago presoen artean izandako erasoetan. Hirurogeita zortzi polizietatik bat bera ere ez zen hil. Amore emandako presoak eta zigor-geletan gordetzen saiatzen zirenak ere poliziak tirokatu zituela diote sarraskitik bizirik irten zirenek. .
Sarraskiaren ondoren
Operazioaren agintari nagusi Ubiratan Guimarães koronelari 620 urteko kartzela zigorra ezarri zioten, sarraskiaren arduraduna zela egotzita. Alabaina, 2006ko otsailaren 16an, Brasilgo gorteek zigorra bertan behera utzi zuten, koronelak aginduak baino betetzen ez zituela argudiatuta. Giza eskubideen aldeko taldeek “atzera-pauso” gisa ikusi zuten erabakia eta horretaz gain, Brasilgo poliziarennortizkeriaren zigorgabetasunaren kultura salatu zuten. Bestalde, São Paulo estatuko agintaritzako kide ere izan zen Guimarães. 2006ko irailean hil zuten, ustez, Carandiruko gertakariekin inolako loturarik gabe. .
Sarraskiak harridura eragin zuen Brasilgo hainbat presoren artean, eta Primeiro Comando da Capital deitutako erakunde kriminala eratu zuten 1993an. Talde horri egozten zaio kartzelako orduko zuzendari José Ismael Pedrosa hil izana.
2002ko abenduaren 2an eraitsi zuten kartzela.
Ptolomeo Alorosekoa
Ptolomeo I.a Alorosekoa edo Ptolomeo Alorita (Πτολεμαῖος) Mazedoniako erregea eta erregeordea izan zen bi edo hiru urtez, K.a. 368 eta K.a. 365 artean, Alexandro II.a Mazedoniakoa hil ondoren. Argeada dinastiakoa zen.
Diodoro Sikulok Amintas II.a Mazedoniakoaren semea zela dio, baina hau eztabaidatua da. Dexipok errege etxekoa ez zela dio. Amintas II.aren seme nagusia zen Alexandro II.aren erregealdian, Ptolomeo tronua aldarrikatu zuen matxinada baten buru izan zen. Pelopidas izendatu zuten epaile bezala eta Alexandro berretsi zuen errege bezala. Epailearen erabakia betetzen zela ziurtatzeko, Pelopidasek berarekin zenbait bahitu eraman zituen Tebasera, baina Pelopidas abiatu eta gutxira, Alexandro eraila izan zen, K.a. 368 edo K.a. 367an, Diodoro Sikuloren arabera, erantzulea Ptolomeo izan zelarik (Alexandroren anaia bezala aurkezten duena), eta Juniano Justinoren arabera, bere ama Euridize I.a Mazedoniakoaren azpijokoen ondorioz. Demostenesek hiltzailea Apolofanes deitzen zela dio.
Euridizerekin bat eginda ala ez, Ptolomeo oztoporik gabe errege izendatua izan zen, baina errege izan nahi zuen beste pertsona bat armetan altxa zen, Pausanias Mazedoniakoa. Ptolomeo Ifikrates atenastar jeneralaren bitartekaritzari esker salbatu zen, nork tronuan Alexandroren anaia txiki bat ezarri zuen, Perdikas III.a Mazedoniakoa, eta Ptolomeo erregeordetzaz arduratu zen.
Honen ondoren, Alexandro II.aren aldekoak berriz matxinatu ziren eta Pelopidasi laguntza eskatu zioten, Mazedonia mertzenarioz osatutako armada batekin inbaditu zuena. Ptolomeo aurrera atera zitzaion eta bere mendekotasuna eskaini zion, eta erregeorde bezala berretsia izan zen, bahituren batzuk emanez tebastarrekin izan nahi zuen harreman onaren berme bezala, eta atenastarrekin zuen adiskidetasun harremana uztera behartua izan zen Ifikratesek eman zion laguntza gora-behera.
Boterea administratzen jarraitu zuen K.a. 364 edo K.a. 363an Perdikas III.a Mazedoniakoa erregeak hil zuen arte, ez baitzuen bere zaintzapean bizi nahi.
Joan Gascó
Joan Gascó edo Joan Navarro (Tafalla, ? - Vic, 1529) nafar margolaria izan zen. XVI. mendearen hasieran, Vicen ezarri zuen bere tailer eta erretaulak margotzeari ekin zion. Bere bizitzaren azken hamarkadan Perot Gascó semearekin lan egin zuen.
Launay (Quebec)
Launay Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Abitibi-Témiscamingue eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Abitibi konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 229 biztanle zituen 258.24 kilometro koadroko azaleran.
Laurier-Station (Quebec)
Laurier-Station Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Chaudière-Appalaches eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen Lotbinière konderriko eskualde-udalerria da. 2011ko zentsoaren arabera 2,634 biztanle zituen 12.01 kilometro koadroko azaleran.
Ansauville
Ansauville Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ansauville udalerrian erroldatutako biztanleak 84 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 40 etxebizitza zeuden, 32 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 37 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 32 etxebizitza nagusietatik 28 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek hiru zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 23 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 52 ziren, horien artean 35 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 35 pertsona aktiboetatik 30 lanean zeuden (18 gizon eta 12 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Ansauville udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 324 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Natalia Poklonskaia
Natalia Vladimirovna Poklonskaia (Ната́лья Влади́мировна Покло́нская,, Наталія Володимирівна Поклонська; Mikhailovka, Ukrainako Sobietar Errepublika Sozialista, Sobietar Batasuna, 1980ko martxoaren 18a) errusiar politikaria da. 2016ko urriaren 5etik Errusiar Federakundearen Estatu Dumako diputatua da.
2014ko martxoaren 11tik 17ra Krimeako Errepublika Autonomoaren fiskala izan zen. 2014ko mmaiatzaren 2tik 2016ko urriaren 6ra Krimeako Errepublikaren fiskala izan zen eta 2015ean 3. mailako Justiziako Estatu Kontseilari egin zuen lan.
Pristimantis olivaceus
Pristimantis olivaceus Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Ogcocephalus vespertilio
Ogcocephalus vespertilio Ogcocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Ogcocephalidae familian sailkatzen da.
Tomoe Gozen
Tomoe Gozen (巴 御前) (¿1157?-¿1184?) Japongo samurai gerlaria edo onna bugeisha bat izan zen, Genpei Gerraren garaian (1180-1185) nabarmendu zena.
San Benediktoren erregela
Beneditarrek erregela hamabost mendez erabili dute eta askoren ustez San Benedikto mendebaldeko monakotzaren sortzailetzat hartzen dute. Hala ere, ezin dugu esan Benediktoren asmoa erlijio-ordena eratzea zela. Bere erregela norbanakoen eta komunitateentzako gida bat besterik ez zen.
Tomoe Gozen
Biografia
Uste da Tomoe (izenak ‘zirkulu perfektua’ esan nahi du) Gozen 1157 urte inguruan jaio zela samurai familia batean, hori horrela, ohitura zen moduan, familiako emakume guztiak entrenatu ziren naginata erabiltzen, etxea babesteko beharrezkoa baitzen.
Tomoeren aita Nakahara Kanetō zen, Minamoto no Yoshinaka ren aitaordea ere izan zena (mutikoak bi urte zituenetik) eta Tomoeren ama Chizuru Gozen ere Yoshinakaren inude izan zen. Tomoeren aitak eta bere ni neba nagusiek Yoshinakaren aldekoak ziren (bi neba bere armadako jeneralak izan ziten).
Heike Monogatariren arabera:
Tomoe Gempei gerretan borrokatu zen, Taira eta Minamoto klanen arteko bost urteko borroka izan zen gerretan. 1184an Kioto hiria hartu zuen Kurikara gudaldiaren ondorioz. Minamoto klanak garaitu zuenean, bere senar Minamoto no Yoshinaka konspirazioaz akusatu zuen Kamakurako shōgunak, Minamoto no Yoritomok, eta, horregatik, Japongo enperadoreak estatuaren etsai izendatu zuen eta exekutatzea agindu zuen.
Iturri batzuen arabera, Tomoe Gozen Awazu gudaldian hil zen, 1184an, bere senarrarekin batera. Hala ere, Heike kantuan esaten da Tomoe Gozen izan zen bizirik iraun zuten bost Kisoetako bat eta esaten duenez, Tomoe Gozen ez zen Yoshinakaren emaztea, laguntzailea baizik.
Beste iturri batzuen arabera, aldiz, Tomoe Gozen Wada Yoshimorik garaitu zuen eta harekin ezkondu zen (eta senarra hil ostean, moja bihurtu zen.
Sekula ez da frogatu ahal izan Tomoe Gozen benetan bizi izan ote zen, Heike kantuan esaten denaz gain. Hala ere, bere emakume laguntzailearen hilobia bai aurkitu da, Yamabuki Gozenena, eta historialariek egiazkoak direla uste dute Heikeren kantuan kantatzen direnak.
"Gozen"
Gozen ez da abizena, baizik eta ohorezko titulua, gehienbat emakumeei emana eta gizon batzuei ere bai.
José Luis Redrado
José Luis Redrado Marchite (Fustiñana, ) nafar apaiza da. Salamancako Pontifize-Unibertsitatean ikasi ondoren, apaiz bilakatu zen. Erroman lan egin eta 1998ko abenduaren 5ean Ofenako apezpiku izendatu zuten.
Robert Lowell
Bostongo familia aristokrata batean jaio zen eta familia bere olerkigintzaren gai garrantzitsu bat izan zen. Bere olerkiak Bostonen eta Ingalaterra Berrian kokatzen dira. Allen Tate, Elizabeth Bishop eta William Carlos Williams poetek eragin zioten. Bertso metrikoa eta librea erabili zituen.
1959ko Life Studies liburuak National Book Award saria irabazi zuen 1960an. Ordutik poesia konfesionaleko olerkien taldeko kidetzat hartua izan zen. 1947an eta 1974an Pulitzer Saria Olerkigintzan irabazi zuen.
Yuma konderria (Colorado)
Yuma konderria (Yuma County) Coloradoko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Wray da. 2010eko zentsuaren arabera 10,043 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Yuma konderriak 613,491 kilometro koadro ditu. Horietatik 1,113 ura dira. Beste 612,378 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,61 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 10,043 pertsonetatik 9,912 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2,088 dira. 16 beltzak edo afroamerikarrak. 33 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 20 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 50 pertsonek kokatzen zuten.
Alba Iulia
Alba Iulia (Gyulafehérvár; Karlsburg / lehen Weißenburg; Apulum, Erdi Aroko latinez: Alba Iulia, Carlopolis), Errumaniako hiria, Albako konderri edo barrutiko hiriburua, Mureş ibaiaren ertzean, Transilvanian.
1992. urtean, biztanleriaren % 93,7 errumaniarra zen, % 3,5 hungariarra, % 2 ijitoak ziren, eta % 0,6 alemanak. Historikoki, Errumaniako gutxiengo hungariar eta alemanen gune garrantzitsua izan zen hiria.
Historia
Hiria daziarren gune politiko eta ekonomiko garrantzitsua izan zen; orduko izena Apulon zen, eta Ptolomoeok aipatu zuen bere lanetan. Daziako hegoaldea Erromatarren Inperioak hartu zuenean, Apulum izena ipini zioten hiriari, eta bertan ezarri zuten Dacia Apulensisko hiriburua.
1541-1690 bitartean, Transilvaniako Printzerriko hiriburua izan zen.
1918. urteko abenduaren 1ean, Transilvania Errumaniako parte izatera pasatu zen, eta 1922ko urriaren 15ean Fernando Errumaniakoa Alba Iulian Errumaniako errege izendatu zuten.
Nonnula frontalis
Nonnula frontalis Nonnula generoko animalia da. Hegaztien barruko Bucconidae familian sailkatua dago.
Osterbruch
Osterbruch Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Callionymus mascarenus
Callionymus mascarenus Callionymus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Callionymidae familian.
Mutarrotazio
Mutarrotazioa epimerizazioan gertatzen den errotazio optikoaren aldaketa da. Monosakaridoen ziklazioarekin erlazionatuta dagoen prozesu hau, 5 karbono baino gehiagoko aldosa edo zetosa batean gertatzen da. Molekula behin ziklatuta dagoenean (ur disoluzio batean adibidez), isomerizazioa bat pairatuko du. Isomerizazio hau lehenengo karbono asimetrikoak edo karbono anomerikoak konformero batetik bestera (α-tik β-ra edo alderantziz) jasango duen errotazioa da. Alfa isomeroa karbono asimetrikoaren OH- taldea beherantz egongo da proiektatua eta beta baldin bada gorantz.
Konformero batetik bestera pasatzean, disoluzioaren aktibitate optikoa aldatuko da, hau da, argi polarizatua desbideratzeko ahalmena. Era berean, nahiz eta isomero optikoak izan, disoluzio bat optikoki inaktiboa izan daiteke isomeroen kontzentrazio jakina baldin badugu. Adibidez %50 D-glukosa eta %50 L-glukosa duen disoluzioa, disoluzio errazionikoa, optikoki inaktiboa da.
Argiaren desbiderapen angeluaren formula: non:
Melanesiar
Melanesiarrak Melanesiako uharteetako biztanle nagusiak dira. Ginea Berrian, Bismarck uhartedian, Luisiade, Salomon, Santa Cruz, Hebrida Berriak eta Leialtasun uharteetan, Kanaky, Fiji eta Ozeano Bareko hego-mendebaldeko beste uharte txiki batzuetan bizi dira. Sailkapen batzuen arabera Ginea Berriko papuarrak melanesiarren multzoan sartu izan dira, baina beste batzuetan australiarren arrazaren barruan sailkatu izan dira.
Sayren legea
Ekonomian, Sayren legea Jean-Baptiste Sayri esleitzen zaio. Lege honek dio eskaririk ezin duela egon eskaintzarik ez badago. Geroz eta ondasun gehiago ekoiztu, ondasun gehiago existituko dira eta honek eskaintza sortuko du beste ondasun batzuentzat. Hau da, eskariak bere eskaintza propioa sortzen du.
Sayk berak esan zuen bezala:
Laurierville (Quebec)
Laurierville Quebeceko udalerri bat da, Kanadan. Centre-du-Québec eskualdean kokatuta dago, eta horren barruan dagoen L'Érable konderriko eskualde udalerria da.. 2011ko zentsoaren arabera 1,454 biztanle zituen 106.97 kilometro koadroko azaleran.
Berrizko geltokia
Berriz Euskotrenen E1 eta 1D lineei dagokien lurgaineko tren geltokia da, izen bereko udalerrian kokatuta dagoena. Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 4. tarifa-gunearen barruan dago.
Geltokia
Geltokia bi bestibuludun eraikin eta bi nasaz hornituta dago. Nasa aldaketa pasonibela gurutzatuz egiten da. Kanpoaldean, Arkaraz kalean, 12 plazadun aparkalekua dago.
2015eko azaroaren 19an irisgarritasuna hobetzeko lanak hasi ziren, geltokia EMU-900 eta EMU-950 serieetako tren berriei egokitzeko. Nasak 25 zentimetro inguru igoarazi ziren eta zorua berriztatu zen, tren serie hauek dakartzaten irisgarritasun urriko pertsonentzako arrapalak erabilgarri egiteko. Lanak urte bereko abenduan amaitu ziren.
2017ko abenduaren 4an txartel-salmenta makina automatiko berriak ezarri ziren geltokian, mugikortasun urriko pertsonentzako irisgarritasun materian estandarrak bete, entzuteko desgaitasuna duten pertsonentzako T moduko bukle magnetikoa, Braille serigrafiak interakzio elementu guztietan (botoiak, txarteldegiak, eta abar), eta itsumen eta ikusteko desgaitasun handia duten pertsonei egokitutako salmenta softwarea dutenak.
Tarifa-guneen tirabirak
2017 ko martxoaren 8 an Bizkaiko Garraio Partzuergoa k garraio publikoaren zonakatze berriak aurkeztu zituen, Berriz eta Zaldibarko udalerriei dagokien tarifa-gunea Durangaldetik ezberdinduz, 5. tarifa-gunean sartuta. Horren ondorioz, aipatutako Udalak Partzuergoarekin bildu ziren Durangaldeko zonakatzera bueltarazteko, izan ere, udalerriok Durangorekin dute harremanik handiena, eta zonakatze berriarekin merkeagoa zaie Deba ra bidaiatzea Durangora baino. Udalerriok 4. tarifa-gunean integratzea eskatu zuten, baina Partzuergoaren arabera, udalerriek gutxienez urte bete itxaron beharko lukete zonakatzea aldatzeko pausoak eman ahal izateko, Bizkaiko Mugikortasun Agintea sortu eta geroko bilerak gauzatu arte.
Aurreko urtean ere antzekoa gertatu zen, Eusko Trenbideak sozietateak tarifa-guneak berritu baitzituen, eta Berriz eta Zaldibar Durangaldeko gainontzeko udalerrietatik bereizi zituen. Hainbat bilera egin ondoren, Euskotrenek atzera egin zuen eta udalerriak eskualdeko gainontzeko udalerriekin bateratu zituen berriro ere.