cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sexu- eta ugalketa-osasun
MOEren arabera, sexu- eta ugalketa-osasuna «ongizate fisiko, mental eta sozialeko egoera orokorra da, eta ez gaixotasunik edo gaitzik ez izate hutsa, ugalketa-sistemarekin, haren funtzioekin eta prozesuekin lotutako alderdi guztietan. Ondorioz, ugalketa-osasunak berekin dakar sexu-bizitza gogobetegarria, arriskurik gabea, ugaltzeko gaitasuna eta hori egitea edo ez egitea erabakitzeko askatasuna, noiz eta zein maiztasunekin» (ugalketa-eskubideak). Gizonak zein emakumeak informazioa jasotzeko eta ugalkortasuna erregulatzeko metodo seguru, eraginkor eta eskuragarriak eskuratzeko eskubidea dute, bai eta familia-plangintzako eta osasun publikoko gizarte-zerbitzuak izateko ere, haurdun dagoen emakumeari laguntza profesional egokia emateko eta erditzea modu seguruan gerta dadin eta seme-alaba osasuntsuen jaiotza bermatzeko, hau da, desgaitasunik gabe.
Begi-azterketa
Begi-azterketa ikusmena eta objektuak fokuratzeko eta bereizteko gaitasuna ebaluatzeko egiten diren proba batzuk dira. Azterketaren barnean, begiekin lotutako beste proba eta azterketa batzuk ere sartzen dira. Begi-azterketak, batez ere, optometrista, oftalmologo edo optikari batek egiten ditu. Osasun-arloko profesionalek sarritan gomendatzen dute pertsona guztiek aldizkako begi-azterketa osoak egitea errutinako lehen mailako arretaren barruan, batez ere begietako gaixotasun asko sintomarik gabekoak direlako.
Begi-azterketek detekta ditzakete tratatu daitezkeen begietako gaixotasun arriskutsuak, gaixotasun sistemikoen agerpen okularrak, tumoreen zantzuak edo garuneko beste anomalia batzuk.
Begi-azterketa oso bat kanpo-azterketa bat da, eta, ondoren, ikusmen-zolitasuneko proba espezifikoak, begi-niniaren funtzioa, begiz kanpoko muskuluen mugikortasuna, ikuseremuak, begi barneko presioa eta begi-niniaren bidezko oftalmoskopia.
Gutxieneko begi-azterketa batek honako zati hauek ditu: ikusmen-zolitasuneko probak, begi-niniaren funtzioa eta begietatik kanpoko muskuluen mugikortasuna, eta zuzeneko oftalmoskopia, begi-nini ez dilatatu baten bidez.
Ann Aguirre
Ann Aguirre (AEB, 1970), fikzio espekulatiboko autore estatubatuarra da, Mexikon bizi dena. Andrés Aguirre senarraren deitura erabiltzen du. Fantasia eta zientzia-fikzio erromantiko idatzi ohi du, eta heldu gazteentzako fikzio postapokaliptikoa. Saga desberdinetan banatutako eleberriak idatzi ohi ditu, "amaiera zoriontsuak" gogoko dituela azpimarratu duelarik.
Beste luma-izenen bat ere erabili izan du, hala nola Ellen Connor edo A.A. Aguirre, azken hau Andrés senararrarekin batera idatzitako lanetan.
Venetia Stevenson
Ezkontzak eta harremanak
Stevenson MGM-ko Russ Tamblyn aktore eta dantzariarekin ezkondu zen 1956ko San Balendin egunean, bere anaia erdia, Jeffrey Byron aktorea, bere amarengandik jaio eta gutxira. 17 urte zituen Tamblyn-ek eta berak Palos Verdes-eko Wayfarers kaperan ezkontza ospatu zutenean. Stevenson eta Tamblyn 1957ko apirilean dibortziatu ziren, baina lagunak izaten jarraitu zuten.
Stevenson Don Everlyrekin ezkondu zen 1962an eta aktore eta modelo izatetik erretiratu zen. Askotan kexatu izan zen antzezpena zenbat gorroto zuenaz. Bikoteak bi alaba izan zituen, Stacy eta Erin Everly, biak modelo/aktoreak, eta seme bat, Edan Everly, musikaria. 1970ean Don Everly-rengadik dibortziatu eta ez zen berriro ezkondu. Erin, Axl Rose rockeroaren emazte ohia, Guns N' Rosesen hainbat abestiren inspirazioa izan zen, tartean "Sweet Child o' Mine ", non bideoan ere agertu zen.
Heriotza
Stevenson 2022ko irailaren 26an hil zen Atlantako osasun zentro batean Parkinson gaixotasunaren ondorioz.
Bitigar hirukolore
Bitigar hirukolorea (Leucopaxillus tricolor) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Jangarria da, baina ez du balio gastronomikorik.
Sinonimoa: Leucopaxillus compactus
Deskribapena
Kapela: 6 eta 20 cm bitarteko diametrokoa, adinaren arabera, oso haragitsua, ganbila ertz biribilduekin, gainazal lehorrekoa eta azkenean zuntz-itxurakoa eta arrosa-larru kolorekoa edo marroi-arrosa kolorekoa, ertzak pruinadunak eta krema-sufre kolorea izaten dute.
Orriak: Ez oso dekurrenteak, Itsatsiak, ia eskotatuak Tricholoma-enak bezala, estu, ugariak, hori-sufre kolore samarrekoak, ilundu egiten dira adinean aurrera egin ahala berotan lehortutako ale batzuk.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Orri Eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: Laburra, masiboa, lodixeagoa oinarrian, zurixka-krema kolorekoa, baina oinarrian hori-sufre kolorekoa.
Haragia: Trinkoa eta gogorra, zuria, belar moztu berriaren usain leuna du eta zapore gozoa.
Etimologia: Leucopaxillus terminoa grekozko "leucos" hitzetik dator eta zuria esan nahi du. Bere koloreagatik. Tricolor epitetoa berriz latinetik dator, hiru kolore esan nahi duen "tricolor" hitzetik. Koloretsua delako.
Jangarritasuna
Jangarria da.
Nahasketa arruskua
Tricholoma acerbum delakoaren antzekoa da, baina Leucopaxillus tricolor espeziearen orriak koloretsuagoak dira, ez du malutarik oinaren goiko aldean eta haragia ez da mikatza.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean basoetan agertzen da, batez ere pagoen eta haritzen basoetan.
Smooth Talk
Smooth Talk (hitz goxoak) 1985eko Joyce Chopra estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Joyce Carol Oatesen Where Are You Going, Where Have You Been? ipuinean oinarrituta zegoen.
Argumentua
Filmak 15 urteko neska baten kronika egiten du, Connie, eta bere iratzartze sexuala Ipar Kaliforniako aldirietan. Bere bizipenak deskontrolatzen hasten dira Arnold Friend misteriotsuak interesa hartzen dionean.
Iñaki Larramendi
Iñaki Larramendi (Donostia, 1929 - 2022ko irailaren 30a) euskal aktibista izan zen, Ekin taldearen eta ETAren sortzaileetako bat.
Bizitza
Gerra bukatu eta handik hamar urtera hasi ziren militatzen Larramendi eta gerora ETA sortuko zuten haiek. Jose Luis Alvarez Enparantza Txillardegi-k kontatua dauka 1947an hasi zela bera Eusko Ikasle Alkartasuna (EIA) ikasle taldearekin harremanetan. Herbehereetan zuen egoitza, eta "Ikasle" izeneko aldizkari bat banatzen zuten Bizkaian, eta "Erne" izeneko beste bat Gipuzkoan. Harekin bateratsu zen Larramendi ere. 1950ean atxilotu zituzten Larramendi bera, Txillardegi —lehengusua zuen—, Iñaki Gantzarain eta Jose Maria Benito del Valle; EIA desegin zuten poliziek.
Handik urte pare batera, 1952an, orduan elkartutako gazte haiek berriro elkartzen hasi ziren, beren kasa. Euskara ikasten, autore existentzialistak ikertzen eta euskal foru lege tradizionalak ikertzen hasi ziren. Autoformazio talde horrek Ekin izena hartu zuen 1953an; barne mailan erabiltzen zuten buletinaren izena zen berez. Larramendi bera 1953an sartu zen taldera.
Ekinen Donostiako adarrean, Larramendi, Rafa Albisu eta Txillardegi elkartzen ziren. Bilbokoan zeuden Benito del Valle, Alfonso Irigoien, Gantzarain eta Julen Madariaga. 1954an, taldea zabaldu, eta jendea biltzen hasi ziren. EGIko militante ugari eurenganatu zituzten lehen urteetan, baina tirabirak ere hasi ziren, handik gutxira iritsiko zen hausturaren aurrekari zirenak. Harremanak onbideratzeko azken ahaleginetako batean parte hartu zuen Larramendik berak, Baionan.
Amaitzetik urrun, abiatzen eta egituratzen ari zen Larramendik eta haren belaunaldikideek sortutako mugimendua. 1958an, ETAren eratze batzarra egin zuten Deban, eta han zen donostiarra. Artean ekintza armaturik egin gabea zen erakundea, baina, mugarria izan zen Jose Antonio Agirre lehendakari ohiaren heriotza, 1960an.
Handik gutxira iritsi ziren ETAren lehen sabotaje ekintzak. 1961ean, soldadu ohi frankistaz betetako tren bat erreitik ateratzeko saioa egin zuen ETAk Donostian. Ekintza ez zen espero moduan atera, eta bere bidean jarraitu zuen trenak. Hala ere, sarekada handi bat izan zen, eta ETAko kide ia guztiak atxilotu zituzten; tartean, Larramendi. Torturatu ere egin zuten. Soriako espetxera sartu zuten Larramendi, 10 urteko zigorrarekin, baina 1964an atera zen, baldintzapeko askatasunean.
Behin kanpoan, ez zuen ETAn jarraitu, baina bai herrigintzari eta euskalgintzari lotuta; batik bat, ikastolen mugimenduan. Eta konpromiso hori ordaindu zuen. 1968an berriro atxilotu zuten, ETAk Melitón Manzanas hil eta gutxira. Ávilako San Bartolomé de Pinares herri txiki batera bidali zuten, eta han bizi behar izan zuen aldi batez. Egunero kuartel batera joan behar izaten zuen, sinatzera.
Onddo-ardagai beltz
Onddo-ardagai beltza (Boletopsis leucomelaena) Bankeraceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoa: Polyporus leucomelas
Haragi gogorra eta mikatza du, eta ez da jateko ona.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 15 cm bitarteko diametrokoa. Hasieran hemisferikoa, gero ganbila, ertz izurtuarekin, irregularra, gris argi kolorekoa, baina arre-grisaxkarako joerarekin. Gainazal harilkatua, eguraldi lehorrarekin pitzatu egiten da.
Tutuak: Motzak, gaztetan zurixkak, zahartzean gris zurbil kolorekoak, dekurrenteak, kapelaren haragirik banaezinak.
Tutu dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten tutuak.
Poroak: Biribilak gaztetan, gero pixka bat angelutsuak, kapelaren kolore berekoak.
Hanka: Laburra, sendoa, luzera osoan berdina, bukaera subradikantearekin, kapelaren kolore berekoa.
Haragia: Lodia, trinkoa, zuria, airearekin kontaktuan arrosa-lila bilakatzen da eta gero grisera pasatzen da. Usain atsegina du eta zapore mikatz samarra.
Etimologia: Leucomelas epitetoa grekotik dator, zuria esan nahi duen "leucos" hitzetik eta beltza esan nahi duen "melas" hitzetik. Perretxikoak zuria eta beltza koloreak dituelako.
Jangarritasuna
Ez da jateko modukoa, gogorra eta mikatza delako.
Nahasketa arriskua
Porphyrellus pseudoscaber delakoarekin, honek poro beltzaxkak ditu. Baita Albatrellus pes-caprae espeziearekin ere. Hala ere, Boletopsis leucomelaena perretxikoaren kapelaren eta oinaren kolore gris ilun samarrak eta poroen zuri koloreak kontraste handia egiten dute eta atentzioa deitzen du.
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udazkenean. Pinudietan eta hostozabalen azpian. Urria da.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Japonia, Europa.
Belarri lurtar
Belarri lurtarra (Hohenbuehelia petaloides) Pleurotaceae familiako onddo espezie bat da.
Gelatinakara, zertxobait larrukara, kalitate gutxikoa.
Deskribapena
Kapela: 3-10 x 3-6 cm. Nahiko haragitsua, zaila, espatula itxurakoa, mihi itxurakoa, haizemaile formakoa, geruza gelatinakara sendo batez estalia; larru-hori kolorekoa edo baita zurixka ere.
Orriak: Estuak, estu, oso dekurrenteak, zuriak edo okre zurbilak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: 1-2 x 0,5-1,2 cm-koa. Laburra eta lodia, betea; kapelaren luzapen baten itxurakoa; kapelaren kolorekoa baino argiagoa.
Haragia: Lodia, zaila, zuria, ia usaingabea.
Etimologia: Petaloides epitetoa latinetik dator, petalo itxuran, esan nahi duen "Petaloides" hitzetik. Bere formagatik.
Jangarritasuna
Jangarria.
Nahasketa arriskua
Hohenbuehelia geogenia delakoarekin, hau mamitsuagoa da, tronpeta formakoa edo bi piezako belarri lobulatuaren formakoa, gris kolorea du edo arrosa-larru kolorea. Hohenbuehelia tremula horiagoa da. Pleurotus ostreatus antzekoa da.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean. Egurrean (motzondoetan edo sustrai hiletan) edo lurrean; basoetan edo parkeetan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Erdialdeko Amerika, Txile, Europa, Errusia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.
Oñatiko Artzain Txakurren Nazioarteko Txapelketa
Oñatiko Artzain Txakurren Nazioarteko Txapelketa 1955. urtetik Oñatin (Gipuzkoa) urtero jokatzen den artzain-txakurren lehiaketa da, Euskal Herrian jokatzen den zaharrena. Artzai euskaldunek ezezik Herrialde Katalanetako eta Frantzia aldeko artzaiek ere hartzen dute parte, baita inoiz irabazi ere.
Historia
1955ean jokatu zen lehenengo aldiz eta Lagun txakurra izan zen nagusi. 1961 eta 1967 artean etenaldia izan zuen. 1967ean Euskal herriko txapelketa abiatzearekin batera Oñatikoak ere berriz ekin zion. Jose Mari Jauregi arabarra eta haren Bizkor txakurra izan dira txapel gehien eskuratu dituztenak, sei hain zuzen ere.
Pedregal de Irimia
Pedregal de Irimia Miño ibaia sortzen den lekua da. Meira mendilerroan dago, Meira hiribildutik kilometro gutxira.
Polemika
Miño ibaiaren jaiolekua bi udalek lehiatzen dute: Meirak Pedregalen jaiotza defendatzen du eta A Pastorizak Fonmiñako aintziran. Izan ere, bereziki azken urteotan, hidrografia dela eta, Pedregal de Irimia gehiago zabaldu da Miñoren iturri nagusi gisa.
Luisa Savoiakoa
Filipe II.a Savoiakoa eta Margarita Borboikoaren alaba izan zen. Hamaika urterekin Karlos Orleanskoarekin ezkondu zen, baina hamabost urte bete arte ez zen berarekin bizitzen hasi. Senar-emazteek bi seme-alaba izan zituzten: Margarita eta Frantzisko. Karlos 1495eko neguan hil zen.
Alargunak, hemeretzi urterekin, etorkizun ona prestatu zuen bere bi seme-alabentzat. Senarraren lehengusu Luis XII.a Frantziakoaren gortera joan zen beraiekin, eta hezkuntza errenazentista eman zien. 1514an Luis XII.ak Frantzisko oinordeko izendatu zuen.
1515ean Frantzisko Frantziako tronura igo zen eta bere ama Angulemako dukesa izendatu zuen eta 1524an Anjouko dukesa. Louisak Frantziako erregeorde gisa jardun zuen semearen absentzia eta espetxealdian. Otomandar Inperioarekin harremanak ezarri zituen eta Cambraiko Bakea negoziatu zuen.
Ilha dos Amores
Ilha dos Amores, baita ere Ilha do Castelo (euskaraz: Maitasunen uhartea eta Gazteluaren uhartea) Portugalgo Miño ibaian dagoen uhartea da. Requeijo parean dago, Vila Nova de Cerveiran, Gondarem fregesian,Viana do Castelo barrutian.
Neguko onddo-ardagai
Neguko onddo-ardagaia (Lentinus brumalis edo Polyporus brumalis) Polyporaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria, haragi gogorra eta larrukara du. Egurrean usteldura zuria sortzen du.
Ilha dos Amores
Deskribapena
400 metroko luzera eta 100 metroko zabalera duen uharte txiki bat da, ibaiak eramandako sedimentuak metatzearen eta ondoren landarez estaltzearen emaitza. Uhartea zuhaitz espezie ezberdinez (haltzak, sahatsak eta akaziak) ia erabat estalita dago.
Neguko onddo-ardagai
Deskribapena
Kapela: 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa. Ganbila, ertza beherantz izurtua, erdian hondoratua, gero laua, mehea, larrukara. Arre-grisaxka kolorekoa edo horixka. Azala bereizgarria.
Tutuak: Laburrak, dekurrenteak, zuriak, ondoren horixkak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Poroak: Txikiak, biribilak, zuriak, ondoren horixkak.
Hanka: Mehea, gogorra, erdian edo eszentrikoa, ilaundun samarra, gero pixka bat ezkatatsua, gris-marroixka kolorekoa edo horixka, kapela baino argiagoa.
Haragia: Zuria, gogorra, oso larrukara. Ia usain eta zapore gabea.
Etimologia: Polyporus terminoa grekotik dator, Ugari, asko, esan nahi duen "poly" hitzetik eta poro, urrats, esan nahi duen "póros" hitzetik. Poro ugarirekin. Brumalis epitetoa berriz latinetik dator, negukoa esan nahi duen "Brumalis" hitzetik. Neguan agertzen delako.
Jangarritasuna
Ez da jatekoa, oso haragi larrukara duelako.
Nahasketa arriskua
Polyporus arcularius delakoarekin, baina honek poro handiagoak eta poligonalak ditu.
Sasoia eta lekua
Neguan eta udaberrian, urriagoa udan eta udazkenean. Zuhaitz desberdinen enbor hiletan eta eroritako adarretan (Artea, pagoa, sahatsa, etab.). Oso ugaria.
Banaketa eremua
Mundu osoan.
Álvaro Djaló
Álvaro Djaló Dias Fernandes (Madril, ) futbolari profesionala da, aurrelari moduan jokatzen duena. Gurasoak Ginea-Bissaukoak ditu. Madrilen jaioa, haurtzaroa Bilbon egin zuen. Begoñan hasi zen futbolean Portugalera joan baino lehen. Adu Ares Athletic klubeko joklariaren lehengusua da.
Kirol Ibilbidea
''2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Begoña Durruty
Begoña Durruty Sukilbide (Arizkun, Nafarroa Garaia, 1968ko urriaren 2a) irakasle ohia, idazlea eta ilustratzailea da.
Ibilbidea
Gorputz hezkuntzako irakasle jardun du urteetan, baina beti gustatu izan zaio liburuetan zirriborroak egitea. Arte Ederrak ikasi nahi zituen, halere, ez zen ilustrazioaren munduan sartu harik eta bere umeak hazi ziren arte. 2012an hasi zen bozetoak serio hartzen. Lehenik eta behin, olioarekin hasi zen, eta gerora: tintak, akuarelak, grabatuak eta collageak ere probatu ditu. Bere bidea intuizioz egin du, Baztango hainbat margolarirekin prestakuntza jasoz, liburuak irakurriz eta Internetez. Azkenik, ustekabean, ilustrazioaren mundua ezagutu zuen, Galtzagorri Elkarteak antolatutako Marraz(i)Oak Ilustratzaileen Topaketen bidez. Urtez urte, topaketa horien edizioetan hartu du parte.
Begoña Durrutyk bozetogilea eta sortzailetzat du bere burua. Hainbat lan egin ditu arlo horretan, grabatuak, tintak eta hainbat olio-pintura sortu ditu. Ilustrazioaren esparruan, haurrentzako liburuak ilustratu ditu: "Mozoloaren bakardadea", "Sekretuaren lapurrak" eta "Mitxitxi Marriau", Erein argitaletxeak argitaratutakoak.
"Ez da konprenitzen ahal gerra!" eleberri grafikoa ere ilustratu eta idatzi du. Cherche`pas à comprende!" bertan aitaren historia kontatzen du, Denonartean argitaletxean argitaratua. Liburuan, gure herrialdearen oroimenean gordeta gera daitezen, aurreko mendean Frantzia eta Espainia banatzen dituen mugan izandako gerrak kontatzen ditu, bertan bizi ziren familiei eragin ziena.
Liburuez gain, beste lan batzuk ere egin ditu: adibidez, Bertizko Mankomunitateak antolatutako marrazki-lehiaketa baten ondoren sortutako sorgin-jokoa, Baztango liburutegiko leihoetan jarritako biniloak, Baita, Baztandarren Biltzarrerako edo martxoaren 8rako kartelak ere. Hainbat erakusketa kolektibotan eta banakakotan parte hartu du Nafarroan eta Gipuzkoan. 2010ean, Mollerussako Haur eta Gazte Literaturako aretoan parte hartu zuen, Txarli eta Txokolatezko Fabrika liburuari buruzko 25 ilustratzailek egindako erakusketan. Mikel Laboa Katedrak 2013an sortutako Laboa Gertutik erakusketarako Bereterretxe kanthoria abestia ilustratu zuen, animazioaren mundukoa. Amaia Elizagoienek idatzitako Amaiur liburuaren ilustrazioen egilea da.
Erakusketak
Hainbat erakusketa kolektibotan eta banakakotan parte hartu du:
Flirting (filma)
Flirting (ligatzen) 1991ko John Duigan australiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
Argumentua
1960ko hamarkadako hamarkadako Australian, Danny Embling mutilentzako eskola pribatu bateko barneko ikasle gaztea da. Ugandako diplomatiko baten alaba den Thandiwe ezagutu eta maiteminduko da. Baina Dannyren herabetasunak ez dio uzten bere sentimenduak erakusten.
Elise Harmon
Elise Frances Harmon (Mount Enterprise, AEB, 1909ko irailaren 3a - Santa Klara konderria, AEB, 1985eko martxoaren 6a) Estatu Batuetako fisikaria, kimikaria eta asmatzailea izan zen. Ordenagailuen miniaturizazioan laguntzaile eraginkorra.
Harmonen asmakuntza edo ekarpen nagusietako bat izan zen beroan estanpatzeko metodo bat garatzea, zilarrezko eroaleak material termoplastiko eta termogogorgarrietan sartzeko zirkuitu inprimatuak sortzeko. Hainbat patente izan zituen.
Hezkuntza
1927 inguruan, Harmon Marshall High Schooletik graduatu zen Marshall-en (Texas).
1931n, Harmonek Kimikako Zientzietako lizentziatura lortu zuen Texasko Iparraldeko Unibertsitatean. 1930eko ekainean, ikasle zela, WN Masters Chemical Societyko lehendakari hautatu zuten. Erakunde hori lehen urteko ikasle gisa elkartu zen 1927an, Wallace Newton Masters-ek (1864–1943) babestuta, 1910ean Kimika Departamentuaren sortzailea.
Harmonek Texasko Unibertsitateko Zientzietako Maisutza lortu zuen Austinen.
Lan ibilbidea
Harmonek graduondoko lanak egin zituen George Washington Unibertsitatean eta Marylandeko Unibertsitatean.
Asmakuntzak
Harmonek eremuari egindako ekarpen nagusietako bat izan zen beroan estanpatzeko metodo bat garatzea, zilarrezko eroaleak material termoplastiko eta termogogorgarrietan sartzeko zirkuitu inprimatuak sortzeko. Berak eta Philip J. Franklinek (Philip Jacquins Franklin; 1909–1979) patentea lortu zuten 1953an aurrerapen teknologiko horren ondorioz. Abiadura handiko errodamenduetan koipeak eta lubrifikatzaileek duten eragina ere ikertu zuen Harmonek, eta zirkuitu inprimatuen metodo berri baterako instalazio pilotuko prozedurak ezarri zituen. "Ez dago oztoporik zientziaren alorrean sartzeko gaitasuna duen emakume baten aurka... Gizonezkoek ile-apaindegian eta sukaldean arrakasta dute, ezta?            Elise Harmon, 1953"Harmonek kimika, fisika eta biologia irakatsi zituen Brownsvilleko Eskola Barruti Independentean, 1934tik 1937ra. Geroago, irakasgai horiek Texas Junior Collegen, Texasko Iparraldeko Unibertsitatean eta Texasko Unibertsitatean (Austin) irakatsi zituen.
Heriotza
Harmon 1985eko martxoaren 6an hil zen Santa Klara konderrian, Kalifornian, Redwood Cityko (Kalifornia) egoiliarra zenean. Lurpean dago IOOF hilerriko P, 35. multzoa, 1. hilobia, Denton, Texas, Geoffie Harmon amarekin (1887-1931), 2. hilobian, eta haren neba, Hamlett Stephen Harmon (1913-1997), 3. hilobian. Hiru hilobiak 1931n erosi zituen George Herbert Harmon aitak (1881-1957).
Patenteak
Patente ugari zituen, besteak beste, hauek:
Estatu Batuetako Patenteen Bulegoko gazeta ofiziala:
Isabel Márquez Pérez
Isabel Márquez Pérez (Badajoz, 1967) espainiar astronomoa da.
Biografia
Astrofisikan lizentziatu zen 1990ean Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, eta 1994an lortu zuen doktoretza Granadako Unibertsitatean (doktoretzako sari berezia). Parisko Institut d'Astrophysiquen doktoratu zen.
Lan ibilbidea
Doktoratu ondoren, Andaluziako Astrofisika Institutuan hasi zen lanean doktoratu ondoko ikertzaile gisa, Ramón y Cajal zientzialari titularra eta, 2009tik, ikertzaile zientifikoa kontratatu zuen. 2017az geroztik, IAAko zientzia-zuzendariordea eta Severo Ochoa proiektuaren zuzendari zientifikoa da 2018az geroztik.
Almeriako Calar Altoko Behatokiko (2007-2011) Denbora Esleitzeko Nazioarteko Batzordeko kide izan zen, eta presidente izan zen (2011-2013), baita Kanarietako Behatokietako eta DBHko KTEko kide ere. Ekonomia eta Lehiakortasun Ministerioko Adituen Batzordean lan egin zuen, astronomia- eta astrofisika-proiektuak ebaluatzeko, eta Azpiegitura Astronomikoetarako Espainiako Sareko Adituen Batzordean (RIA), Espainiako estrategia definitzeko 2015 eta 2025 urteetarako. Europako LHko ikuskatzaile aditua izan zen, Marie Curie ekintzetarako, Zientziarako Belgikako Fundazio Nazionalerako eta NASAren ADAP programarako. Andaluziako Juntaren "Aktibitate kuklearar galaxietan" (2009-2013) bikaintasun-proiektuaren eta Plan Nazionalak finantzatutako zenbait ikerketa-proiekturen ikertzaile nagusia izan zen. Espainiako Astronomia Elkarteko (SEA) Zuzendaritza Batzordeko kidea eta diruzaina (2008-2012) izan zen.
Emakumeak eta Zientzia arloan, SEAko (2008-2012) "Emakumea eta astronomia" lantaldea koordinatu zuen, Espainiako Fisikako Errege Elkarteko "Emakumeak Fisikan" batzordeko kide izan zen, eta Emakume Ikertzaile eta Teknologoen Elkartearen (AMIT) nodoaren Zuzendaritza Batzordeko kide izan zen Andaluzian eta "Zientzia 2020" delakoan (AMIT).
Ikerketa eta dibulgazioa
Haren ikerketa-jarduera galaxietako jarduera nuklearra zenbait maiztasunetan (optikoa, infragorria eta X izpiak) aztertzen du, argitasun apaleko muturrean. 155 artikulu baino gehiago argitaratu ditu Sloxeko aldizkarietan, eta 6300 hitzordu baino gehiago ditu.
Muriel Mussells Seyfert
Muriel E. Mussells Seyfert, edo Muriel Elizabeth Mussells (Danvers, AEB, 1909ko otsailaren 3a – Gainesville, AEB,1997ko azaroaren 9a) estatubatuar astronomoa izan zen, 1936an Harvard College-behatokian lanean ari zela Esne Bidean "nebulosa-eraztuna" (planeta-nebulosa) aurkitu zuelako ezaguna da.
Biografia
Muriel 1909ko otsailaren 3an jaio zen Danvers, Massachusetts, George eta Stella Mussellsen alaba.
Murielen arreba Sylvia Mussell Lindsay ere Harvarden konputagailu gisa aritu zen lanean, eta lehen galaxia nanoa aurkitu zuen, eskultura-sistema. Sylvia Mussells Lindsay Eric Mervyn Lindsay astronomoarekin ezkondu zen. 1935eko maiatzaren 20an, Carl Keenan Seyfertekin ezkondu zen, eta haren omenez Seyfert galaxiak eta Seyfert seikotea izendatu zituen. Bi seme-alaba izan zituzten.
Ekarpen zientifikoak
Mussells Seyς-ek giza ordenagailu gisa lan egin zuen Harvard College-ko Behatokian. Ezaguna da Esne Bidean nebulosa-eraztun berria aurkitu duelako.
Artista
Nashvillera joan ondoren, Tennessee, senarrarekin, pinturan aritu zen Muriel, eta bere arte-estudioari eutsi zion behatokiaren egoitzan (handik aurrera Murielen Erretiroa deitu izan zitzaion). [4] Bere bi erretratu, bat Arthur Dyer behatokiko notarioetako bat eta bestea senarrarena, Carl Keenan Seyfert behatokiko lehen zuzendaria, Dyer behatokian daude, Seynaut teleskopiora daraman eskailera batean.
1952ko martxoaren 18an, Ryman auditorioan, Nashvilleko zentroan, gau bateko arte-ikuskizuna egin zen.
Bruno Bolchi
Bruno Bolchi (Milan, Italia, 1940ko otsailaren 21a - Florentzia, Italia, 2022ko irailaren 27a) erdilari postuan jokatu zuen italiar futbolaria eta futbol entrenatzailea izan zen, eta bere arrakasta handiena Milango Interrekin lortu zuen, harekin. Serie A eta Europako Kluben Kopako txapelduna izan zen.
Selekzio nazionala
Italiarekin lau aldiz jokatu zuen, guztiak 1961ean 1962ko Munduko Txapelketako Sailkapeneko bi partida barne.
Ghost World (filma)
Ghost World 2001eko Terry Zwigoff estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da. Daniel Clowesen izen bereko komikian oinarrituta zegoen.
Kasiopea
Kasiopea honakoa izan daiteke:
Harry Hammond Hess
Biografia
1932ko otsaila eta martxoa artean Estatu Batuetako itsas armadako USS S-48 urpekontzian expedizio bat burutu zuen Felix Vening Meinesz medikuarekin batera. Guantanamoko basetik atera eta iritsi ziren eta helburua itsas barneko grabitatea neurtzea zuen.
Bigarren Mundu Gerran itsas armadako Cape Johnson garraio itsasontziko kapitain izan zen. Itsasontzi horrek puntako teknologia zuen barnean eta sonar bidez Ozeano bareko, Filipinetako eta Mariana uharteetako hondoak ikertu zituen. Iwo Jima inguruan itsas azpiko sumendiak aurkitu zituen eta guyot izena eman zien, XIX mendeko Arnold Henry Guyot. zientzilariaren omenez. Gerraren amaieran kontraalmirante izatera iritsi zen.
1950. hamarkadan ozeano hondoen erregistro magnetikoak jaso zituen eta dortsal mesoatlantikoaren albo bietara zebraren marren antzeko patroi simetrikoak aurkitu zituen, polaritate positiboak eta negatiboak dituzten harriak txandakatzen baitira. Alfred Wegenerrek aipaturiko kontinenteen jitoa demostratu zuen itsaso hondoak dortsaletik alboetara hedatzen ari direla ikusteak.
Argaltze
Medikuntzaren, osasunaren edo fitnessaren testuinguruan, argaltzea edo pisua galtzea, gizabanako edo animalia baten gorputz-masa murriztea da, likidoak, koipea edo ehunak (muskulua, tendoia edo ehun konjuntiboa) galtzeagatik. Argaltzea orokorra izan daiteke, hau da, organismo osoari eragiten dio, edo, bestela, lokalizatuta egon daiteke, immobilizazioz muskulu-atrofia baten kasuan bezala. Adinean aurrera egin ahala, gorputzak 1 eta 2 kg arteko pisua galtzen du hamarkada bakoitzean.
Argaltzea, halaber, gizabanakoaren ongizaterako gorputz-pisuaren galera-prozesuari dagokio, jarduera fisikoaren eta elikadura osasuntsuaren bidez. Tresna horiek, normalean, argaltzeko dieten izenaren azpian zerrendatzen dira. Azken helburua, haren itxuratik harago, pertsona baten osasun mentala eta fisikoa hobetzeko bizimodua aldatzea da.
Baso-ezko
Baso-ezkoa (Hygrophorus nemoreus) Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Autore batzuen ustez erdipurdiko jangarria da eta beste batzuentzat ona.
Deskribapena
Kapela: 4 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, lehoi kolorekoa edo laranja okrea, erdian kolore biziagoa eta zerbait fibrilosoa. Azala lehorra du eta ez da likatsua, kapelaren forma, hasieran hemisferikoa eta gero ganbila titi bat erdian duela.
Orriak: Dekurrenteak, zabal, zabalak eta lodiak, krema-arrosakara kolorekoak, kapelarena baino zerbait zurbilagoak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Antzeko kolorea du, baina kapelarena baino kolore gehiago. Kurbatua da eta estuagoa oinarrian, goialdean pikor irintsuak darama.
Haragia: Zurixka laranja samarra, samurra, irin usainekoa eta zapore gozokoa.
Etimologia: Hygrophorus hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko, "phoréo"-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. Nemoreus epitetoa berriz latinetik dator, basoak esan nahi duen "nemus" hitzetik. Basoetan hazten delako.
Jangarritasuna
Erdipurdiko jangarria.
Nahasketa arriskua
Hygrophorus pratensis delakoaren antzekoa da, baina basoetan bizi da, eta ez larreetan, haragiak irin usaina du eta kapela fibriloso samarra da. Gainera oina punteatuta du goiko aldean.
Sasoia eta lekua
Udazkenean, hostozabalen baso hezeetan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Japonia, Europa, Errusia, Australia, Zeelanda Berria, Kaukasia.
Zigilu (argipena)
Zigilu terminoak hainbat adiera du:
Josefa Masegosa Gallego
Josefa Masegosa Gallego (Oria, Almeria, 1957ko azaroaren 22a) almeriar astronomoa da, CSICen ikertzaile zientifikoa Andaluziako Astrofisika Institutuan (IAA).
Biografia
Granadako Unibertsitateko Zientzia Fakultatean ikasi zuen, eta Zientzia Fisikoetan lizentziatu zen 1981ean. Ondoren, zientzia-masterra egin zuen, astronomian espezializatua, Sussex-eko Unibertsitatean (Erresuma Batua), eta, 1988an, Zientzia Fisikoetan doktoretza lortu zuen Granadako Unibertsitatean.
Ikertzaile
Ikertzaile nagusia izan zen Plan Nazionalak edo eskualdeko ikerketa-planek finantzatutako 6 ikerketa-proiektutan eta Europako funtsekin finantzatutako nazioarteko bi proiektutan. Ikerketa kudeatzeko hainbat batzordetan parte hartu du, besteak beste, CSICeko Zientzia eta Teknologia Fisikoen Arloko Batzordean 1992tik 1994ra; arlo horretako ordezkaria izan da CSICeko Emakumeen eta Zientzia Batzordean.
Jarduera profesionala astrofisikaren eta Emakumeak eta Zientzia ikasketen artean partekatu du. Astrofisikaren arloan, gai interesgarriena honako hauek aztertzea da: izar-prestakuntza bortitza pizteko mekanismoak, maiztasun anitzeko azterketak, galaxien eraketa eta bilakaera, galaxietatik kanpoko kartografiatuak eta, batzuetan, galaxietako jarduera nuklearretik eratorriak.
Lanak
97 artikulu argitaratu ditu Sloxeko aldizkarietan; 3.000 hitzordu baino gehiago ditu eta nazioarteko 50 kongresutan baino gehiagotan parte hartu du, eta guztira 70 ekarpen argitaratu ditu.
CSICeko ikertzaile zientifikoa da Andaluziako Astrofisika Institutuan (IAA), eta hainbat erantzukizun-kargu izan zituen: zientzialarien ordezkaria, Astronomia Estragalaktikoaren Saileko burua, Gai Teknologikoen zuzendariordea.
Ourenseko Zubi Nagusia
Ourenseko Zubi Nagusia, baita ere Zubi Erromatarra, Zubi Zaharra edo Ourenseko erdi aroko zubia (Ponte Maior de Ourense) izenekin ezaguna, Miño ibaiaren gainean K. o. I. mendean. Zubia XVIII. adarraren edo Via Novaren barruan zegoen. Bidea Gallaeciako leku estrategikoan zegoen eta Ourense handiatzeko asko lagundu zuen.
Historia
Hainbat urtetan zehar, Zubi Zaharraren erdiko arkua Espainiako argiena izan zen, XIX. mendearen erdialdera arte. Villacastín-Vigo errepidea irekitzeak, hain zuzen ere, hiriko armarrian ageri den zubian zegoen dorrea eraistea ekarri zuen. Monumentu historiko izendatu zuten 1961eko apirilaren 6ko Dekretuaren bidez, Erremedioen Kaperarekin batera. Gaur egun, 1999an oinezkoentzat bihurtu ondoren, hiriko hiru ikur nagusietako bat da, As Burgas eta Ourenseko Katedralean dagoen Santo Kristorekin batera.
Lil Hardin Armstrong
Lil Armstrong, edo Lillian Beatrice Hardin (Memphis, Tennessee, AEB, 1898ko otsailaren 3a - Chicagon, Illinois, 1971ko abuztuaren 27a) estatubatuar pianista, konpositorea eta abeslari afroamerikarra izan zen.
Familia eta lehen urteak
Lil Armstrongen amona, Priscilla Thompson, esklabo jaio zen 1850ean Lafayette konderrian (Mississippi). Lillianen gurasoak banandu egin ziren oso gaztea zenean, eta bere amarekin bizi izan zen Memphisko Beale Streetetik hurbil, non bluesa eta jazza asmatzen hasiak ziren.
Lil sei urterekin hasi zen organo klaseak hartzen, eta bederatzirekin organoa jotzen zuen katiximan. Piano klasikoko prestakuntza jaso zuen. Hamasei urterekin, eskolak antolatutako lehiaketa bat irabazi zuen, eta musika karrerariekin zion buru belarri.
Lan ibilbidea
Chicagoko musika-denda batean lan egin ondoren, han jotzen baitzituen abesti berriak, Chicagoko Dreamland-en hasi zuen karrera profesionala Freddie Keppardekin 1917an, eta, gero, Creole Jazz Banden King Oliverren zuzendaritzapean (1920), 1923an egin zituen lehen grabazioak. Louis Armstrong taldearekin bildu zen. Berak konbentzitzen zuen Oliver utzi eta Fletcher Hendersonen taldean sartzeko, eta horrek izugarri lagundu zion tronpeta-jolearen ibilbidean.
1940 tik aurrera agertu zen bakarlari, eta 1952an bira bat Europan zehar egin zuen. Chicago eta Parisen grabatutako "Chicago and all that Jazz" telebista-programan agertu zen. 1952 eta 1960 artean Stickneyko Red Arrow Club taldeko bakarlaria izan zen.
1959an Louis Armstrongez hitz egiten duen diskoa grabatu zuen.
Estiloa
Ragtime-tik gertu, Lil pianista ohoretsua da. Hastapenetan, bere zentzu erritmikoak orkestraren jokoa sendotzen laguntzen zuen.
Erreferentzia diskografikoak
Lil Armstrongek asko grabatu zuen Louis Armstrongen taldeetan. Decca-nen egon zen bitartean, 26 pieza grabatzen zituen. Bere ibilbideko gainerakoetan gutxi grabatu zuen: 12 diska 1945 eta 1947 artean, sei abesti 1953-1954an, bi selekzio 1959an eta album bat 1961ean.
Paul van Zeeland
Paul Guillaume, van Zeeland bizkondea (Soignies, 1893ko azaroaren 11 - Brusela, 1973ko irailaren 22a) belgikar politikaria izan zen. Belgikako lehen ministroa izan zen 1935etik 1937ra.
Zuzenbide irakaslea izan zen, eta, ondoren, Lovainako Unibertsitate Katolikok Ekonomia Zientzien Institutuko zuzendaria. 1935eko martxoan katoliko, liberal eta sozialisten arteko koalizio gobernu bateko lehen ministro izendatu zuten. Krisi ekonomikoari aurre egin zion, monetaren debaluazioaren eta aurrekontu-neurri hedatzaileen bidez.
1939an Errefuxiatuei Laguntzeko Batzordea zuzendu zuen Londresen, eta 1946an Ekonomia Lankidetzako Europako Liga sortu zuen. Gerra amaitu ondoren, Kanpo Arazoetako ministro izan zen 1949 eta 1954 artean.
Unibertsoaren adina
Kosmologia fisikoan, unibertsoaren adina Big Bang-etik igarotako denbora da. Gaur egun, astronomoek unibertso aren adinaren bi neurketa egin dituzte: zuzeneko behaketetan oinarritutako neurketa, unibertsoaren egoera goiztiar bati buruzkoa, 13.787±0.13.787 mila urteko adina adierazten duena, Lambda-CDM komunztadura-ereduarekin 2018tik aurrera interpretatua; eta tokiko unibertso modernoaren behaketetan oinarritutako neurketa, adin gazteagoa iradokitzen baitute. Lehen neurketa motaren ziurgabetasuna 20 milioi urtera murriztu da, adinerako oso kopuru berdintsuak eman zituzten zenbait azterlanetan oinarrituta. Besteak beste, Planck espazio-ontziaren mikrouhinen hondoko erradiazioaren, Wilkinson-en mikrouhinen anisotropia-zundaren eta beste espazio-zunda batzuen azterketak. Hondoko erradiazio kosmikoaren neurketek unibertsoa hozteko denbora ematen dute Big Bang-etik. eta unibertsoaren hedatze-tasaren neurketak denboran atzera estrapolatuz gutxi gorabeherako adina kalkulatzeko erabil daitezke. Zenbatespenaren heina ere zenbatespenaren heinaren barruan dago, unibertsoko izar zaharrenaren kasuan.
Hakuna Music Group
Hakuna Music Group (Ez dago musika taldea) kristauen musika talde ezaguna da. 2020 arte Opus Deiko partaidea izan zen José Pedro Manglanok sortu zuen eta arrakasta itzela lortu du batez ere sare sozialetan eragindako promozioei esker.
Historia
Opus Deiko partaidea izan zen José Pedro Manglanok sortu zuen 2013an. Taldea Manglano eta 15 bat gaztek 2013an Rio de Janeiron ospatu zen Gazteen Munduko Eguna egindako bidaia batetik sortu zen. Bidaia Madrilgo Aravacako San Jose María Escrivá de Balaguer elizak antolatu zuen. Taldearen izena swahili hizkuntzatik dator; Opus Dei beti lotura berezia izan du hasieratik Kenya herrialdearekin. Katolizismo barruan Hakuna Fundazioa sortu dute. 2022an Madrilgo Vista Alegren 8.000 gazteen aurrean kontzertua eman zuten. Taldearen abestiek Spotify webgunean miloika erreproduzioak lortu dituzte.
Estiloa
Abestiak pop-rock estilokoak badira, hitzak katolizismo tradizionalekin lotutako kontzeptuak adierazten ditu (eukaristia, sakramentuaak, errukia) nahiz eta batzutan ere Frantzizko aita santuaren ideiak jaso. Nolabait, Estatu Batuetako Rock kristauaren tradizioan kokatzen da. Taldean gizon-emakumeak daude baina normalean ez dira nahasten. Neskak batez ere ahotsak dira eta musika tresnak gizonen eskuetan daude. Eukaristia gurtzea taldearen leiv motiv bat da. Taldeak askotan erlijio-topaketak egiten ditu.
Diskografia
Orain arte bost album argitaratu dituzte:
Ceroplesis
Ceroplesis Cerambycidae generoko kakalardoak dira.
Munduko XIX. Pilota Txapelketa
'''Munduko XIX. Pilota Txapelketa''' 2022an jokaturiko nazioarteko pilota txapelketa izan zen. Txapelketaren egoitza nagusia Biarritz izan zen baina Baionan, Bidarten eta Hazparnen ere partidak jokatu zituzten. Historian, lehendabizikoz, modalitate berri bat- frontball- eta espezialitate bat- emakumezkoen zesta punta- jokatu zituzten.
Pilotalekuak
Azken lehiaketak zazpi pilotalekutan egin zuten:
Gainera, lau instalazio gehigarri erabili zituzten aitzin-sailkatze txapelketendako:
Messier 73
Charles Messierrek aurkitu zuen 1780ko urriaren 4an. Hasieran, objektua nebulositateren bat zuten lau izarren kumulu gisa deskribatu zuen. John Herschelen ondorengo behaketek, ordea, ez zuten nebulositaterik agertu. Gainera, Herschelek ikusi zuen zalantzan jartzen zela M73 kumulu izendatzea. Hala ere, Herschelek M73 sartu zuen kumuluen, nebulosen eta galaxien Katalogo Orokorrean, eta John Dreyerrek M73 sartu zuen Katalogo Orokor Berria osatu zuenean.
Munduko XIX. Pilota Txapelketa
Modalitateak eta parte-hartzaileak
Parte-hartzaileen kopurua ezberdina da espezialitateen arabera. 2019-2021 denboraldietako Munduko Kopetan lortutako emaitzen arabera, selekzio onenak zuzenean sailkatu ziren azken txapelketetarako. Gainerateko selekzioei gonbidapenak eman zitzaizkien aitzin-sailkatze txapelketa baten ondotik.
Ostře sledované vlaky
Ostře sledované vlaky 1966ko Jiří Menzel txekiar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da. Bohumil Hrabalen Zorrotz begiratutako trenak eleberrian oinarrituta, 1968ko Nazioarteko film onenaren Oscar Saria irabazi zuen.
Argumentua
Bigarren Mundu Gerraren amaieran, Alemania nazia fronte guztietan galtzen ari da. Miloš Hrma gazteak bere kontura egiten du lan, ordainsaririk gabe, tren geltoki txiki batean. Geltokiko buruak emazte atsegina du, baina inbidia dio Hubička tren-saltzailearen emakumeen arrakastari. Tren geltokiaren egunerokotasuna nahasia da Zednicek zinegotziaren etorrerarekin, nazien kolaboratzailea dena.
Munduko XIX. Pilota Txapelketa
Selekzio parte-hartzaileak
Hauek diren txapelketan parte hartu zuten herrialdeen zerrenda:
Felipe Beno
Felipe Biyogo Edjang Obono, Felipe Beno izenez ezaguna (Ebebiyin, Ekuatore Ginea. 1989ko apirilaren 27a) ekuatoreginear idazlea da.
Politika eta Administrazio zientzietan lizentziatu zen EHUn. Gaur egun, Ekuatore Ginea Horizonte 2020 Ekonomia eta Gizarte Garapenerako Agentzia Nazionaleko Sektore Publikoko Departamentuko teknikaria da.
Zigilu (egiaztagiria)
Zigilua da errege, erregina, estatu, hiri, erakunde edo kideko baten ezaugarria irarririk duen plaka, agiriak-eta egiaztatzeko edo ixteko erabiltzen dena, eta hark uzten duen marka ere bai, egiaztagiriaren seinalea.
Zigilu-marka uzteko erabiltzen den eskuz eusteko tresnari ere zigilu esan ohi zaio, nahiz eta bereziak ere egon badiren, zilindrikoak edo eraztunak.
Paulina Lira
Paulina María Lira Teillery (Txile, XX. mendea) txiletarra astronomoa eta irakaslea da. Astronomian doktorea da Edinburgoko Unibertsitatean, eta Txileko Unibertsitateko Zientzia Fisiko eta Matematikoen Fakultateko Astronomia Saileko irakasle titularra da. Astrofisika eta Antzeko Teknologien Zentroko (CATA) kide ere bada.
Biografia
Paulina María Lira Teilleryk graduatu aurreko ikasketak egin zituen Txileko Unibertsitateko Fisika eta Matematika Zientzien Fakultatean, eta 1992an Fisikako lizentziatura lortu zuen. 1995ean Astronomiako Magister titulua lortu zuen unibertsitate horretan bertan. Ondoren, Astronomiako doktoretza lortu zuen Edinburgoko Unibertsitatean, Erresuma Batuan (1999).
1999. urtean Cormack Postgraduate Research Prize saria jaso zuen.
1999tik 2002ra doktoratu ondoko bat egin zuen Leicesterreko Unibertsitatean (Ingalaterra).
Bere ibilbidean hainbat sari jaso ditu, hala nola Andeak Fundazioaren Gizarteratze Beka. Gainera, Astrofisika eta Antzeko Teknologien Zentroko (CATA) kide da eta hainbat workshopetako eta konferentziatako kide izan da, bai Espainian bai nazioartean.
2014. urtean, Tel Aviveko Unibertsitateko Dan Capellupo eta Hagai Netzer zientzialariekin, Zuricheko Institute of Astronomy institutuko Benny Trakhtenbrot eta Txileko Unibertsitateko Dan Capellupo eta Hagai Netzer zientzialariekin batera argitaratu zuen artikulu bat. "Active Galactic Nuclear at z = 1.5:I Spectral energy distributions and accretions discs" artikuluak Cerro Paranal behatokiko Very Large Telescope-tik (VLT) 40 zulo beltz behatzearen emaitzak aurkeztu zituen, eta, bereziki, zulo beltzen errotazioa kalkulatzeko kodea.
Estatu mailan, Txileko hedapen- eta komunikazio-bide askotan aipatua izan da, zulo beltzei buruzko ikerketagatik, hala nola haien portaera azaltzen duten ereduen garapenean, masa kalkulatzeko metodoetan, distira eta zulo beltzen dietaren arteko erlazioak ezarriz, besteak beste.
Ikerketa
Paulina Lirak galaxia-nukleo aktiboetan (AGN ingelesez) du interesa, AGN lagin handi baten propietateak ulertzen saiatzen den bitartean. Bestalde, Seynaut galaxia-talde txiki bat ikertzen ari da, SMARTS teleskopioak erabiliz, infragorri hurbilaren (NIR) argi-kurbak eta argi-kurba optikoak zehazteko. Halaber, AGNak iluntzeko interesa du, baita AGNetan eragiten duten atzeraelikadura-mekanismoetan eta izarren leherketa ahaltsuetan interesa ere. Horretarako, hurbileko galaxia infragorrietan (ULIRG ingelesez) eta gorrirantz eta zulo beltzetan desplazamendu handia duten galaxietan eskala handiko haizeak dauden zehazten duen programa bati ekin diogu.
Robert Aramayo
Robert Aramayo (Kingston upon Hull, 1992ko azaroaren 6a) aktore ingelesa da, azkenaldian Boterearen Eraztunak telesailean Elrond elfoaren rola jokatzeagatik bereziki ezaguna.
Antonio Inoki
Muhammad Hussain Inoki  (Kanji Inoki (猪木寛至) jaioa; 1943ko otsailaren 20a - 2022ko irailaren 30a) japoniar borrokalaria eta sustatzailea izan zen, Antonio Inoki (アントニオ猪木) izen artistikoarekin ezaguna. Berak sortu zuen New Japan Pro-Wrestling enpresan egin duen ibilbide aktiboagatik ezaguna, eta erretiroa hartu ondoren egindako jarduera askogatik ezaguna da Inoki Japoniako borroka profesionalaren ikonorik handiena.
Robert Aramayo
Familia ingelesekoa da Robert Aramayo, baina deitura euskaldun hori (Aramaio euskal toponimoari lotua, argiki) Boliviatik Erresuma Batura joandako etorkin batengandik datorkio.
Antonio Inoki
Borrokan parte hartzearekin batera, Inoki arte martzialen (MMA) aitzindaria da, mundu osoko hainbat arte martzialetako borrokalarien aurkako benetako borrokan parte hartu zuen eta Kansuiryu Karatearen sortzaileetako bat da. Bere ikastunen artean Japoniako MMAren sustatzailerik handienak daude, besteak beste, Satoru Sayama, Akira Maeda eta Nobuhiko Takada, eta horiez gain, Lyoto Machida eta Kazuyuki Fujita bezalako lehiakideak prestatu ditu Inokik.
Zigilu (estanpazio tresna)
Zigilua, zeinu bat estanpatzeko tresna, eskuz eusten den mahaigaineko tresna bat da, alde batean zigilu-egiaztagiria edo zeinua daraman argizari edo berun puska duena.
Robert Aramayo
Ibilbide profesionala
2016. urtetik 2017.era Eddard Stark gaztea izan zen HBOko Game of Thrones telesailaren seigarren denboraldian, baina agerpen nabarmenagoa izan zuen 2021ean, Netflixeko Behind Her Eyes thriller psikologikoko telesail laburrean, eta batez ere, 2022an hasitako Eraztunen Jauna: Boterearen Eraztunak telesailean, non pertsonaia nagusietako bat, Elrond elfoa, gorpuztu zuen.
Antonio Inoki
Inokik Inoki Genome Federation konpainia zuzentzen zuen 2007an sortu zenetik 2019an itxi zen arte.
Zigilu (estanpazio tresna)
Tresnaren mutur hori tintatan bustiz, zigiluaren irudia estanpatzen ahal da paperean oro har. Era berean, lakrearekin konbinatuta, pakete, kaxa, ate eta kidekoetan erabil daiteke, itxita mantentzeko eta ireki ez direla bermatzeko jartzen den lokarrian.
As Burgas
As Burgas Galiziako Ourense hirian dauden ur termalen iturburuak dira. Ur silikatatu, fluoratu, litiniko eta hipertermalak sortzen dira 64 eta 68 °C arteko tenperaturan, minutuko 300 litroko emariarekin. Ur horiek dermopatia mota desberdinei aplika dakizkieke, bereziki pruriginosoei. Iturriak hiriko erdigunean daude eta historikoki erabiliak izan dira. Iturburu horiek 1975ean izendatu ziren multzo historiko artistiko.
Etimologia
As Burgas izenaren jatorria ez dago oso argi, zenbait egilerentzat "bero" esan nahi duen "Beru" zeltatik etor daiteke, baina etimologiarik onartuena latinezko "burka" hitzetik datorrena da, "pila" esan nahi duena, erromatarrek bainuetxe gisa erabiltzen zituzten bainuei erreferentzia eginez. Gaur egun, hiriko hiru ikur nagusietako bat da, Ourenseko Zubi Nagusiarekin eta Ourenseko Katedralean dagoen Santo Kristorekin batera.
Deskribapena
Hiru iturburu dira: Burga de Arriba, zaharrena, estilo herrikoikoa eta XVII. mendekoa; Burga do Medio, hormari itsatsia eta estilo modernokoa, termal konplexu batekin eta sortu berri den "Burgoen Interpretazio Zentrorako" sarrerarekin (2010); eta Burga de Abaixo, estilo neoklasikokoa, XIX. mendekoa, alboetan bi kaño eta erdian landutako pila batekin. Multzo honetan aurkitzen da, halaber, hirian aurkitutako lau erromatar aldareen erreplika, lehenbizikoa ur horietako Ninfen omenez Calpurnia Abana Aebosok eskainia, ezagutzen den Ourense hiriko biztanle baten lehen izena.
Iturburu horiek 1975ean izendatu ziren multzo historiko artistiko.
Nikole Lewis
Nikole Lewis (XX. mendea) astrofisikaria eta astronomiako irakasle laguntzailea da Cornelleko Unibertsitatean.