cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Silabario
Silabario hitzen silabak irudikatzen dituen idatzizko zeinuen multzoa edo zerrenda da, idazkera silabikoa. Silabako idazkera erabiltzen duten hizkuntzak dira japoniera, txerokiera, Kretako idatzi zaharretakoa eta orobat iberiarra, eta idazkera kuneiformea duten zenbait hizkuntza.
Pacov
Pacov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 4.823 biztanle ditu eta 35,85 kilometro koadroko azalera. Pelhřimoveko barrutian dago.
The Big One (lurrikara)
The Big One, literalki "Handia", batzuen ustez eta etorkizunean, AEBetako Kalifornia estatuan, San Andres failaren gunean jazoko litzatekeen lurrikara erraldoi bati ematen zaion izendapena da. Richter eskalako 9 graduak gaindituko lituzkeen energia luke.
Kaliforniako herri kulturan oso sustraitua dagoen ideia da, batzuek oso serioski sinisten duten ideia da, beste batzuentzat hiri kondairaren maila du.
Ezaugarriak
Zientzialari batzuen arabera, Richter eskalako 8,1 graduak gainditu eta 3-5 minutu iraungo luke. Ondorio eta kalte ikaragarriak eragingo lituzke: 12 orduz joan-etorria egingo lukeen tsunamia, 2010eko Txileko lurrikaran jazotako tsunamiaren bi bider masa handiagoarekin.
Lekua
San Andres failaren luzeran jazoko litzateke, epizentroa Palm Springs hirian izango luke, eta hortik uhin sismikoak Iparraldeko Kaliforniara hedatuko lirateke, estatuaren hegoaldean ere eraginez. Honela, San Diego, Oceanside, Los Angeles eta inguruko eskualdeetan eragingo luke, Los Angelesi gehiago eraginez, hiri honetako lurzoruaren ezaugarrien ondorioz uhinak bertan geldituko liratekeelako.
Drumry
, 'Druim Ruigh' eta 'Drumrey' edota Drumrye, Eskoziako Clydebank udalerriaren eremu bat da, Mendebaldeko Dunbartonshire konderrian.
Ptilinopus perlatus
Ptilinopus perlatus Ptilinopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Chaerephon chapini
Chaerephon chapini Chaerephon generoko animalia da. Chiropteraren barruko Molossinae azpifamilia eta Molossidae familian sailkatuta dago
Yusho Takahashi
Yusho Takahashi (高橋 祐翔) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Oita Trinita.
Orhan Pamuk
Ferit Orhan Pamuk (Istanbul, Turkia, 1952ko ekainaren 7a -) turkiar idazlea da, gaur egungo turkierazko idazlerik ezagunenetarikoa.
2006an Literaturako Nobel saria eskuratu zuenean, horrelakorik lortzen lehen turkiarra izan zen. Hiru urtez AEBetan bizi izan zen, zabaldu zenez, Armeniako genozidioaz berak esandakoagatik Turkian jasotako mehatxuak zirela eta: "Berriro esaten dut, ozen eta argi, milioi bat armeniar eta 30.000 kurdu hil zituztela Turkian". Berak, ordea, hori ukatu du eta arrazoi profesionalengatik egindakoari irakurketa politikoa eman nahi izan zaiola azaldu du. Izan ere, jaio zenetik Istanbulgo auzo berean bizi izan da eta oraindik ere bertan bizi da.
Biografia
Istanbulgo Nişantaşı auzoan bizi zen familia aberats batean jaio zen (aita ingeniaria zuen), bere eleberri batzuetan deskribatzen dituenen antzekoa. Bigarren Hezkuntza jaioterriko Robert College unibertsitate estatubatuarrean egin zuen eta ondoren arkitektura ikasten hasi zen, baina handik hiru urtera ikasketak utzi zituen eta literaturan murgildu. 1977an Istanbulgo Unibertsitateko kazetaritza institutuan graduatu zen, baina ez zuen inoiz lanbide horretan jardun. 1985 eta 1988 artean, New Yorken bizi izan zen eta irakasle gisan lan egin zuen Columbiako Unibertsitatean, emazte Aylin Türegün historialariak bertan ikasten zuen bitartean. Ondoren, Istanbulera itzuli zen. Pamuk musulman kulturala da. 1982tik 2001era arte egon zen Türegünekin ezkonduta, eta 1991n haien alaba Rüya jaio zen. Bere bokazioari buruz honako hau esan du: «Oso ondo gogoratzen dut idazle izatea nahi nuela erabaki nuen unea. Martxoko edo apirileko arratsalde batean izan zen, 1973ko udaberrian. Paper bat eta boligrafo bat hartu eta idazteari ekin nion. Hala izan zen. Gogoan dut Camusen Arrotza irakurri nuela, eta nire idazkeran eraginik izan ez bazuen ere, idazle izaten lagunduko zidala pentsatu nuela». Eta arkitektura utzi zuen uneari buruz: «23 urte inguru nituen, eta familiari eta lagunei esan nien ez nintzela arkitektoa edo margolaria izango, eleberrigilea baizik. Denek hori ez egiteko esan zidaten, ez nuela ideiarik ere bizitzaz. Uste dut uste zutela nobela bakarra idatziko nuela. Baina esan nien bazirela Borges eta Kafka, eta haiek ere ez zekitela ezer bizitzaz... Nobelak, nire ustez, bizitza ikusteko modu berri bat dira. Orain, denbora honen guztiaren ondoren, aitortzen dut familiak bizitzaz ezer ez zekiela esan zidanean, arrazoi zutela. Une horretan ez nekien ezer».
Pamukek polemika sortu izan du bere aberrian, Giza Eskubideen aurrean duen jarrera zibikoa dela eta, eta batez ere Turkiako armeniar eta kurdu arazoen aurrean duen jarrera dela eta: batzuek miresten duten arren, beste batzuek traidoretzat hartzen dute. Turkiako gobernuak uko egin dio 1915ean armeniarren aurkako genozidioa egin zuela onartzeari. Elkarrizketa haren ondoren, Turkian bere aurka hasitako gorroto-kanpainak herrialdetik alde egitera behartu zuen.
2007ko urtarrilean, Hrant Dink kazetari turkiar-armeniarra hil eta Pamukek heriotza mehatxuak jaso ondoren, berriro utzi zuen bere aberria. Turkiako hedabide batzuek, Aksam egunkariak kasu, Dinken hilketa Estatu Batuetara dirua irabaztera joateko aitzakia bezala erabili izana leporatu zioten, Columbiako Unibertsitatean hitzaldiak ematera joan baitzen. Sabah egunkariko zuzendariak, Fatih Altaylik, akusazioak ukatu egin zituen. Pamuk urte bereko apirilean itzuli zen bere jaioterrira beste eleberri bat idazteko: Masumiyet Muzesi (Errugabetasunaren museoa).
Der Spiegel astekari alemaniarrari eskainitako elkarrizketa batean, Alemanian zehar bere obraren irakurketa batzuk hasiko zituenean, Dink hil ondoren intelektual asko depresio sakon batean erori zirela aipatu zuen, eta pertsonalki kolpe ikaragarria izan zela. Horregatik nahiago izan zuen herrialdetik aldendu eta New Yorkeko Columbia Unibertsitateko katedretara joan. 2007ko otsailean obraren irakurketak bertan behera gelditu ziren. Pamuken arabera arrazoia ez zen Alemaniako polizia-kidegoek Alemanian bizi diren talde islamisten erasoak prebenitzeko duten eraginkortasuna zalantzan jartzen zuelako.
2006ko urriaren 12an, Literaturako Nobel Saria irabazi zuen, «bere jaioterriko arima malenkoniatsuaren bila, kulturen arteko talka eta konexioa islatzeko ikur berriak aurkitu dituen» idazlea izanagatik, Suediako Akademiaren arabera. Sari hori jaso duen lehen turkiarra da. Haren lanak 40 hizkuntza baino gehiagotara itzuli dira.
Silver City (Kalifornia)
Silver City Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Tulare konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Txorierri (Leioa)
Txorierri Leioako (Bizkaia) auzoa da.
Balak
Balak (בָּלָק), Sipor erregearen semea, Moab herriaren erregea zen. Berari buruz ezagutzen ditugun informazioak Bibliatik datoz. Moabitarrak israeldarren etsaiak ziren. Balak erregearen erreferentzia zenbakien liburuan dator eta Balaam profetarekin lotuta dago. Israeldarrak, Egiptotik ihes egiten, multzo handietan mugetaraino heldu ziren, Jordan ibaiaren ekialdera, Jeriko herriaren aurrean, eta Balak-ek profetari zer egin behar zuen galdetu zion. Balaamek, erregeak espero zuen aurka, lasai uzteko erantzun zion.
Abu Mena
San Menas Alexandriakoaren ustezko hilobia, Konstantino Handiak bertan eraiki zuen basilika bat. VII. mendean, arabiarrek eskualdea konkistatu zutenean eraikinak erraustu eta egun aztarnak besterik ez dira gelditzen. Gainera, inguruko nekazaritzak maila freatikoa gutxitu eta egun arriskuan dago.
Whitecrook
, Eskoziako Clydebank udalerriaren hego-ekialdean dagoen eremu bat da, Mendebaldeko Dunbartonshire konderrian.
Cygnodraco mawsoni
Cygnodraco mawsoni Cygnodraco generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bathydraconidae familian.
Día Cero (La Oreja de Van Goghen abestia)
Día Cero izenekoa La Oreja de Van Gogh taldearen Cometas por el cielo bildumako bigarren kantua eta hirugarren singlea da. 2011ko irailak 1ean Los 40 Principales irrati kateko Del 40 al 1 saioan La niña que llora en tus fiestas singlearen ondoren eman zen lehena da. 2011 amaieran taldeak zaleen artean hauek bigarren single bezala zein kantu nahi zuten erabakitzeko inkesta bat egin zuen: Cometas por el cielo edo Día Cero. Azken hau bozken %55arekin irabazten ari zen, baina, azkenean, taldeak inkesta hori bertan behera uztea erabaki zuen eta bigarren single bezala Cometas por el cielo aukeratu zuten. 2012ko apirilak 19an Día Cero 2012ko Espainiako Itzuliko kantu ofiziala izango zela argitaratu zen, taldearen Cometas por el cielo bildumako hirugarren singlea izateaz gain.
Kantuari buruz
Taldea bera izan zen entzungo zen lehena izatea aukeratu zuena. Kantu honek diskoa erabat elektronikoa izango zela gezurtatzen lagundu zuen, La niña que llora en tus fiestas kantuaren oso soinu ezberdina baitu.
Taldearen beraren hitzetan:
Bideoklipa
Bideoklip ofiziala euren Youtubeko kontu ofizialean estreinatu zen 2012ko abuztuak 7an. Amerikan zehar, Argentinako Tucumángo Quilmesko hondakinetan eginiko biran filmatu zuten.
Günz ibaia
Günz ibaia, Danubio ibaiaren eskuinaldeko ibaiadar bat da, Alemaniako Bavaria estatuko Suabia eskualdetik igarotzen dena. 55 kilometroko luzera du eta Unterallgäuko barrutiko Lauben herrian jaiotzen da, Ekialdeko Günz eta Mendebaldeko Günz elkartzen diren tokian. Bi hauetatik lehenak 35 kilometro ditu, eta bigarrenak 30, eta Obergünzburgetik mendebaldera (Mendebaldeko Günz) eta hegoekialdera (Ekialdeko Günz) jaiotzen dira. Günzburg hiritik gertu, Danubio ibaian isurtzen ditu bere urak.
Ibai honek, Günz izotzaldiari izena ematen dio, Amerikan, nebraskarra bezala ere ezagutzen dena eta Pleistozeno garaiko lehena izan zena.
Cadalso
Cadalso hurrengo gauzak izan daiteke:
Páleč
Páleč Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 207 biztanle ditu eta 5,52 kilometro koadroko azalera. Kladno barrutian dago.
Argyle (Texas)
Argyle Texasko hiri bat da. Denton konderrian kokatua dago. 2010ean 3,282 biztanle zituen, 29.5 kilometro koadrotan banatuta.
Hypsiboas pulchellus
Hypsiboas pulchellus Hypsiboas generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Ptilinopus ornatus
Ptilinopus ornatus Ptilinopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Adunați
Adunați Errumaniako udalerri bat da, Prahova konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Le Dézert
Le Dézert Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Tjikko zaharra
Tjikko zaharra (Old Tjikko) Suedian dagoen zuhaitz berezi bat da, ia 10.000 urte dituena. Fulufjället Parke Nazionalean dago, Dalarnako konderrian. Bost metrotako altuera dauka.
Le Dézert
Biztanleria
2007an Le Dézert udalerrian erroldatutako biztanleak 555 ziren. Familiak 199 ziren, horien artean 49 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 29 bakarrik bizi ziren emakumeak), 65 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 69 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Tjikko zaharra
Historia
9.550 urtetik gora dituen izei gorri bat da, "munduko zuhaitz zaharrena" izatearen sona duena. Dena dela ez da oso datu zehatza, izan ere zuhaitz koloniak baitira eta ez zuhaitz bakarrak hainbeste bizi daitezkeenak. Horrela beraz, gaur egungo enborrak ehundaka urte batzuk ditu baina landarea bera da askoz zaharragoa dena, enborrak bihurtu eta lurrera iristean sustraiak sortu eta enbor berria sortzen baitu.
Le Dézert
Etxebizitza
2007an 227 etxebizitza zeuden, 200 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 221 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 200 etxebizitza nagusietatik 174 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 110 etxek bost zituzten. 188 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 103 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 89 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Tjikko zaharra
Aurkikuntza
Leif Kullman izan zen aurkitzailea, Umeåko Unibertsitateko Geografia fisikoko irakaslea. Bere txakurraren izena eman zion zuhaitzari.
Le Dézert
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Kazuki Fujimoto
Kazuki Fujimoto (藤本 一輝) Japoniako futbolaria da.
Le Dézert
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 308 ziren, horien artean 215 aktiboak ziren eta 93 inaktiboak ziren. 215 pertsona aktiboetatik 201 lanean zeuden (111 gizon eta 90 emakume) eta 14 langabezian zeuden (8 gizon eta 6 emakume). 93 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Kazuki Fujimoto
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Oita Trinita.
Le Dézert
Diru sarrerak
2009an Le Dézert udalerrian 202 unitate fiskal zeuden, 506 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.437 euro zen.
Waabs
Waabs Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Le Dézert
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 iturgina.
Artezketa
Mekanikan, pieza baten perdoi dimentsional eta geometriko, eta gainazal-perdoi zehatzak lortzeko egiten den azkeneko mekanizazio prozesuari artezketa deritzo.
Le Dézert
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Artezketa
Mekanizatuaren azken fasean, zehaztasun handia behar dituzten kotak artezgailu izeneko makinaren bitartez lantzen dira, gainazal-perdoi eta perdoi dimentsional onak lortuz. Makina honetan, harri urratzaile deituriko erreminta erabiltzen da materiala ebakitzeko. Gainerako mekanizazio prozesuetan sakonera handiagoak lantzen dira, eta material bigunagoko piezekin lan egiten da. Hau da, artezketan sakonera txikiak ebakitzen dira, mikren ingurukoak. Bestalde, material gogorrekin ere lan egin daiteke, esate baterako, altzairu gogortuak.
Dicentrarchus punctatus
Dicentrarchus punctatus Dicentrarchus generoko animalia da. Arrainen barruko Moronidae familian sailkatzen da.
Artezketa
Prozesuak
Hainbat artezketa mota daude, eta beraien artean aproposena aukeratzeko, piezaren forma, tamaina, ezaugarriak eta produkzio-abiadura kontuan izan behar dira. Hona hemen teknika erabilienak: gainazaleko artezketa, artezketa zilindrikoa eta creep-feed.
Gerlachea australis
Gerlachea australis Gerlachea generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bathydraconidae familian.
Anomalurus derbianus
Anomalurus derbianus Anomalurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Anomalurinae azpifamilia eta Anomaluridae familian sailkatuta dago.
Le Dézert
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Le Dézert udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.003 hektarea erabiltzen.
Artezketa
Gainazaleko artezketa
Gainazaleko artezketan harri urratzaile birakaria erabiltzen da materiala kentzeko eta gainazal laua sortzeko. Prozesu honen bidez lortzen diren perdoiak 5 μm-koak izan ohi dira material lauentzako, eta 8 μm-koak gainazal paraleloentzako.
Le Dézert
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Palkovice
Palkovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 3.310 biztanle ditu eta 21,74 kilometro koadroko azalera. Frýdek-Místekeko barrutian dago.
Artezketa
Gainazaleko artezketa
Gainazaleko-artezgailuak honako elementuetaz osatuta daude: elektromagnetikoak edo xurgatzaileak izan daitezkeen amarratze eta mahaia, eta harri urratzailea.
Le Dézert
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Palkovice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1131 urtean egin zen.
Artezketa
Artezketa zilindrikoa
Artezketa mota hau, gainazal zilindrikoak artezteko erabiltzen da. Arteztuko den pieza puntuen artean jartzen da bere biraketa ahalbidetzeko (kasu batzuetan txakurra deritzon brida baten laguntza behar du). Harri urratzailea eta pieza biratzeko, abiadura desberdinetan biratzen duten bi motor ezberdin erabili behar dira.
Artezketa honen bidez 13 μm-ko perdoiak lortzen dira diametroan, eta 2,5 μm-koak borobiltasunean.
Artezketa zilindrikoaren barruan bost mota daude: kanpo- eta barne-artezketa zilindrikoak eta plunge, creep-feed eta zentro gabeko artezketak.
Sakonerazko artezketa laua
Sakonerazko artezketa laua (ingelesez, Creep-feed grinding (CFG)) Alemanian sortu zen 1950ko hamarkadan Edmund eta Gerhard Lang-en eskutik. Artezketa mota hau ez da artezketa arrunta, material asko kentzen duelako, hau da, fresaketa eta torneaketa prozesuekin konpara ditzakegu.
Artezketa mota honetan piezaren abiadura txikia izanez gero, 15 mm-ko sakonerak landu daitezke pasada bakar batean. Sakonera handiak lantzean, harri urratzaileak piezarekin kontaktuan duen azalera handia da. Ondorioz, txirbilaren irteera zailtzen da, eta gainera, lubrifikatzailearen eginkizuna garrantzitsuagoa izaten da. Hau guztiagatik, sakonerazko artezketa lauan harri urratzaileak egitura irekia izan behar du, eta ez da oso gogorra izan behar (hurrengo atalean azalduko dira harri urratzaileen ezaugarriak).[2 ]
Harri urratzailea
Pieza baten artezketa egin ahal izateko, berebiziko garrantzia dauka erabiliko den harri urratzailearen aukeraketa egokia egiteak. Harri urratzailearen aukeraketa apropos bat egiteko, honako propietateak izan behar dira kontuan: arteztu nahi den piezaren materiala, eragiketa mota, neurrizko doitasuna eta gainazal-akabera, piezaren eta harriaren arteko gainazal kontaktua, harriaren abiadura, harri mota eta lan-baldintzak.
Hala nola, harri urratzaile bakoitzak bere identifikazio propioa du, non bere oinarrizko bost propietate definitzen diren; urratzaile mota, alearen tamaina, gradua, egitura eta aglomeratzailea.
Motei erreparatuz, harri urratzaileen artean, urratzaile naturalak eta artifizialak bereiztu daitezke. Naturalen artean ohikoenak hauek dira: esmerilezkoak, diamantezkoak, korindoi naturalezkoak eta kuartzozkoak. Artifizialetan berriz, CBN-ezkoak, korindoi artifizialezkoak eta silizio karburozkoak dira erabilienak.
Harriaren egiturari dagokionez, egitura irekia eta itxia desberdintzen dira. Ezaugarri honek harri urratzailearen porositatea definitzen du, hau da, aleen eta aglomeratzailearen arteko erlazioa. Hala nola, mekanizazioko arbastaketa eragiketentzako eta material bigunentzako egitura irekia duten harri urratzaileak erabiltzea gomendatzen da. Mekanizazioko akabera eragiketentzako eta material gogorrentzako berriz, egitura itxiko harri urratzaileak erabiltzea proposatzen da.
Harri urratzailearen gogortasuna bi parametroen araberakoa da: aglomeratzailearen erresistentzia eta aleak batzen dituen aglomeratzaile kopurua. Honela, arbastaketa eragiketentzako eta material gogorrentzako, harri bigunak erabiltzea kontseilatzen da. Akabera eragiketentzako eta material bigunentzako berriz, harri gogorrak.
Harri urratzaileen ezaugarriekin bukatzeko, aglomeratzailea ale urratzaileen bateraketa lortzen duen elementua da eta harri urratzailearen erresistentzian, malgutasunean eta gogortasunean zuzenean eragiten du. Gaur egun, gehien erabiltzen diren aglomeratzaile motak honako hauek dira: beiraztatuak (organikoak), erretxina motakoak (inorganikoak), metalikoak eta elastikoak.
Lubrifikazioa
Artezketa prozesuan fluidoak erabiltzea beharrezkoa da, pieza eta harri urratzailea hozteko eta lubrifikatzeko, eta, bide batez, sortzen diren txinpartak deuseztatzeko. Normalean erabiltzen diren fluidoak uretan disolbatutakoak dira, hala nola, uretan disolbatutako olioak, olio sintetikoak eta petrolioan oinarritutako olioak. Fluidoaren isurketa artezketa ematen den gainazalera zuzenduta egon behar da, harri urratzailearen biraketa azkarraren ondorioz gerta daitekeen desbideratzea ekiditeko.
Pieza
Artezketa-prozesuan piezaren heltze-moduak eta piezaren materialak eragin handia daukate artezketaren emaitzan.
Helduleku mota
Pieza bi alboetan puntuen artean helduta egonik, platerrak pieza biratuko du; eta kontaktu azalera txikia denez, txakur baten laguntza beharko du. Pieza eta harri urratzailearen biraketaren noranzkoak kontrakoak izango dira. Horren ondorioz, harri urratzailea pasatzerakoan piezaren materiala jango du. Kasu batzuetan, helduleku bereziak erabili behar dira ertzak arteztu ahal izateko. Helduleku motaren aukeraketa egokia oso garrantzitsua da, ekoizpen-denboran eragin zuzena duelako.
Piezen materiala
Artezten diren material ohikoenak hurrengoak dira: aluminioa, letoia, plastikoa, burdinurtua, altzairu gozoa eta altzairu herdoilgaitza. Aipatutako lehenengo hiru materialak zailak dira artezteko, oso bigunak direlako eta harri urratzailea kamusten dutelako. Bestalde, burdinurtuekin eta altzairu gozoarekin lan egitean ezaugarri oso onak lortzen dira. Aldiz, altzairu herdoilgaitza zaila da artezteko, oso gogorra delako; nahiz eta posible izan harri urratzaile egokia aukeratuz gero.
Sugarloaf Saw Mill (Kalifornia)
Sugarloaf Saw Mill Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Tulare konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Arp (Texas)
Arp Texasko hiri bat da. Smith konderrian kokatua dago. 2010ean 970 biztanle zituen, 6.78 kilometro koadrotan banatuta.
Alokairu greba
Alokairu greba lur-jabe handien aurka erabili ohi izan den protesta metodo bat da. Alokairu greban, maizterren talde bat biltzen da eta alokairua ordaintzeari uko egiten dio lurjabeek euren eskakizunak onartzen dituzten arte. Lur-jabe intransigenteen aurkako baliabide erabilgarria izan daiteke baina kaleratzeak ekar ditzake.
Alokairu grebaren adibideak
Historian zehar, hainbat alokairu greba egin izan dira.
Glasgow, 1915: emakumeen garaipena
Lehen Mundu Gerra bete betean zegoela eta herriko gizon gehienak trintxeretan borrokan ari zirela baliatuta, emakumeei alokairua igotzeko mehatxua zabaldu zuten Glasgowko hainbat etxebizitzen jabeek. Biztanleria asko hasi zen Eskoziako hiriak garai hartan, gerraren ondorioz hiriko fabriketara lanera joaten ziren beharginen kopuruak gora egin baitzuen, eta etxebizitzen eskaria eskaintza baino handiagoa zen. Egoerari aurre egiteko Women's Housing Association sortu zuten. Mary Barbour, Mary Laird eta Helen Cawfurd ziren elkartearen buruak eta aitzindariak bilakatu ziren alokairuen auzian: etengabeko protestak egin zituzten etxebizitzen prezioen gorakada salatzeko, kaleratzeak gelditu zituzten, babesa eman zieten bide juridikoan zenbiltzan herritarrei, etab.
1915ko azaroan 20.000 lagun kalera irten ziren euren etxebizitzak defendatzeko aldarriarekin. Sindikatuek babesa erakutsi zieten Women´s Housing Association elkarteko kideei eta Erresuma Batuko hainbat tokitara zabaldu zen aldarrikapena. Azkenean, historian lehen aldiz, gobernua alokairu pribatuen auzian sartu zen.
Bartzelona, 1930: langile borrokaren berpiztea
Behin Primo de Riveraren erregimena iraulita, sindikatuak berriro hasi ziren antolatzen. Bartzelonan CNTk indar handia lortu zuen eta aldarrikapen nagusiak etxebizitza eskubidearen baitan kokatu zituzten: esaterako, alokairuak %40an jaistea eskatu zuten. Baita langabetuek alokairurik ez ordaintzea ere. Eskaerak onartu ezean, greba mugagabea deitzeko prest zeuden. El Saltok argitaratutakoaren arabera, 1930ko uztailean 45.000 lagunek utzi zioten alokairua ordaintzeari; abuztuan 100.000 izatea lortu zuten. Poliziaren errepresioa handia izan zen eta atxilotuak nonnahi izan ziren. Lege aldetik ez zituzten eskubide asko lortu baina denbora gutxian oihartzun handia izan zuten. Hala ere, kasu askotan etxeen jabeek errentariarekin negoziatu behar izan zituzten etxebizitzaren baldintzak eta familia askok etxea berreskuratu zuten.
Sussexeko unibertsitatea, 1970: ikasleek planto egin zutenekoa
Sussexeko unibertsitatea Brightonen dago, Ingalaterran. 1971ko lehen lauhilekoan ikasleak antolatu egin ziren unibertsitateko etxebizitzen baldintza makurrak salatzeko. Erabaki batzordeetan egongo zen ikasle ordezkaritza eskatu zioten Unibertsitateari; baita kuotak jaistea ere. Alokairuen arazoak herrialde osoko herritarrei eragiten ziela argudiatuta, langileei ere protestetara batzeko deia zabaldu zieten. Lauhileko hartan ikasleen %77k ez zuen alokairua ordaindu. Unibertsitateak amore emateko erabakigarria izan zen: alokairuen igoera %6,5etik %3,5era murriztu zuten eta protestak Erresuma Batuko 44 campusetara zabaldu ziren.
Cut the Rent, 2015: txikitik handira doan aldarria
Alokairuen gehiegikeriengatik eta bizi baldintza makurrengatik, University College Londoneko ikasleek Cut the Rent (Moztu Alokairua) kanpaina jarri zuten martxan. 150 ikasle jarri ziren greban. Zazpi hilabete beranduago, informazioa jendeari zabaltzen joan ahala, 1.000 ikasle izatera iritsi zirela kalkulatzen da. Manifestazio ugari egin ziren campusean zehar eta aldarrikapenek indarra hartu zuten. 2016ko ekainean erresidentzietako arduradunekin lehen bilerak egin zituzten: 850.000 libera ostatu hartzeko laguntzetara bideratzea lortu zuten. Hau da, behar gehien zuten ikasleei zuzendutako bekak bermatu zituzten. Urtebete geroago, beste greba bat egin zuten eta lehen aipatutako laguntza 1,2 milioi libratakoa izatea adostu zuten. 2018]an mugimenduak martxan jarraitzen zuen eta Erresuma Batuko campus askotara zabaldu zen.
Parkdale, 2017: auzoa auzokideena da
Parkdale Torontoko langile auzo bat da, Kanadan. Alokairuko etxebizitzen kopurua handia da eta horietatik gehienak enpresa baten esku daude. 2014an bizilagunak antolatzen hasi ziren eta orduan, jada, garaipen txiki-handiak lortu zituzten: espazio komun gehiago izatea eta auzoan umeentzako txokoak eraikitzea, besteak beste.
2017an berriro ekin zieten protestei: etxebizitzen mantenu kaxkarra eta alokairuen gorakada zirela medio, manifestazio jendetsu bat antolatu zuten. Oro har, 300 bizilagun batu ziren greba protestara. Ekintza nabarmen bat bada borroka honetan: epaitegia itxi zuten, alokairuen igoera onartuko lukeen neurria bertan behera utziz. Garaipen garrantzitsua izan zen. Etxeen enpresaburuak aldarrikapenak entzun zituen eta azkenean, mantentzen lanak egingo zituztela hitz eman zien errentariei. Alokairuak ere bere horretan uzteko akordioa adostu zuten.
Inauteriak Euskal Herrian
Euskal Herriko inauterietan antzinako tradizioari atxikitakoak (bereziki herri txikietan), nahiz hiri eta herrietan ospatzen diren inauteriak daude. Toki batetik bestera egun desberdinetan ospatzen dira: Zubieta eta Iturenen urtarrileko azkeneko igandearen osteko lehen astelehen eta asteartean izaten dira; Tolosako inauteriak inauterien ohiko egunetan ospatzen dira, Ostegun Gizen egunetik  Astearte Inautea (edo Asteartita) egunera arte, hausterre-egunaren bezperan; azkenik, Algorta, Plentzian, Bilboko Santutxu auzoan eta Errenterian, besteak beste, Piñatako inauteriak ospatzen dira, ohiko inauterien ondorengo hurrengo asteburuan.
Jatorria
Julio Caro Baroja antropologoaren arabera, “Inauteri” hitzak hiru osagai ditu: INAU aldaera, -TE atzizkia eta -ERI atzizkia. Lehen elementuak “karnabal” esan nahi du; -TE atzizkiak “garaia” adierazten du eta -ERI atzizkia bizioekin dago erlazionatuta. Antropologoaren arabera, ospakizun hau erokerietan edo eguneroko bizimodutik urrun dauden jarreretan oinarritzen da eta hortik dator “inauteri” hitzaren esanahia.[1]
Euskal inauterien jatorria ez dago argi, eta hau azaltzen duten hainbat hipotesi daude. Gehienak “Karnabal” hitzaren etimologian oinarritzen dira. Aditu batzuek erromatar kulturako Saturnal eta Lupercalia jaietan oinarritzen direla esaten dute. Beste batzuek Garizuma rekin eta honek daukan haragia jateko debekuarekin lotzen dute (hortik, Euskal Herriko eremu batzuetan inauteriei “aratusteak” ere deitzen zaie, “haragia uzte”-tik datorrena).
Jaiak
Araban Zalduondoko inauteriak dira ezagunak. Haietan, Markitos pertsonaia erretzen da. Salcedon, Porretero izeneko pertsonaia epaitu eta teilatu batera botatzen da azkenean.
Lapurdin Kaskarotek eta azkenean erre egiten den Zanpantzar izeneko pertsonaiak dute protagonismo berezia. Batez ere Uztaritzeko inauteria da tradizioari lotuta jarraitzen duena.
Nafarroa Behereko inauterietan desfile bat egin ohi da, Kabalkada izenekoa. Honetan parte hartzen duten pertsonaiarik ezagunenak Bolantak dira. Dantzariak dira eta lepotik zetazko koloretako zintak daramatzate. Desfilearen amaieran joaten dira. Hauetaz aparte Zaldikoak, Zapurrak, Makilaria, Erraldoitxoak eta abar joaten dira.
Zuberoan Maskaradak izaten dira garai honetan. Maskaradak ere inauteriekin daude lotuta. Pertsonaiak bi multzotan banatuta daude: beltzak eta gorriak. Gorriak garbi eta dotore jantzita doaz eta haien kolore nagusia gorria da. Horietan daude txerrero, artzaina, gatuzain, kantiniersa eta zamaltzaina, besteak beste. Beltzak, itxura zarpailtsu eta zikinarekin, musikarien atzetik doaz desfilea itxiz: ijitoak edo buhameak, berzkinak edo kauterak, zorrotzaileak eta eskaleak.
! Inauteri-eguna ! Izen herrikoiak
Historia
Euskal Herriko Inauteriak aipatzen dituzten lehenengo dokumentuak Erdi Aroakoak dira. Hala ere, aurrehistoriatik ospatzen direla uste da, hala nola, gizakiak artzain bihurtzen hasi zirenetik.
Frankismoaren garaian, Elizak indar handia zuen eta ez zitzaion komeni hainbeste eduki pagano zuen festa bat onartzea. Horregatik, inauteriak guztiz debekatu zituzten. Herri gehienek ospatzeari utzi zioten, baina Unanuan adibidez, diktaduran zehar Inauteriak ospatzen jarraitu zuten. Diktadura amaitu ondoren, 80-90eko hamarkadetan, herri gehienek ohitura berreskuratu zuten. [5][6]
Gaur egun, bi inauteri mota ospatzen dira Euskal Herrian. Alde batetik, ospakizun tradizionalei eta mitologiari lotuago daudenak, eta bestetik, modernoagoak.
Tradizionala
Inauteri tradizionalak, natura eta antzinako ohiturekin erlazionatuta daude. Hasieran, artzain eta baserritarrak animalien larruekin mozorrotzen ziren. Mitologiarekin lotuak zeuden eta, herriaren arabera, hainbat ospakizun egiten ziren. Gaur egun, tradizio horiek errespetatzen jarraitzen dira eta herri batzuk oso ospetsuak egin dira. Lantzeko inauteriak, adibidez, ospe handia lortu du. Euskal Herrian eta Europan, Zuberoako maskaradak dira inauteri tradizional ospetsuenak. Hainbat herrialdetan maskaraden bertsio propioak egin dituzte, Andorran, Suedian edo Alemanian, besteak beste.
Modernoa
Inauteri modernoei buruz hitz-egiten denean, Tolosako Inauteriak dira ospetsuenetarikoak. Inauteri mota honetan, karrozak dira elementu garrantzitsuenak. Kolore eta argiz betetako karrozen desfile bat egiten da, gehienetan musikarekin lagunduta. Tradizioarekin zerikusi gutxiago dauka eta ikusgarriagoak dira. Normalean, urtez-urte aldatzen dira.
Atorrak (Mundaka)
Atorrak, Inauterietako Igandeetan ateratzen dira Mundakan. Normalean, bandako zuzendaria izan ezik, guztiz zuriz janzten dira. Zuzendaria praka eta kapela beltzarekin ateratzen da. Musikarekin batera, burkoaren azala janzten dute. Batzuetan buru-aurpegiak estaltzen dira eta beste batzuetan ez. Aurpegia estaltzen ez dutenak bibote handi batekin joaten dira. Lehen, kirruz egindako soinekoak erabiltzen zituzten. Gaur egun, edozein oihal mota erabiltzen da. Bi gona zuri daramatzate, horietako bat buruan sartuta. Herritik zehar beraien instrumentuak jotzen dituzte, portura iritsi arte. Bertan, petril baten gainean jartzen dira eta ekitaldiak egiten dituzte. Urtero abesti berri bat asmatzen dute eta aurreko urteetako abestiekin batera abesten dute.[8]
Hartza (Arizkun, Ituren, Zubieta...)
Gizon edo gazte batek bere gorputza artilez estaltzen du eta hartzarena egiten du. Arizkunen hartzarekin hartzaren zaintzailea doa eta, hau, hartzari lotuta dago, hartzak ihes ez egiteko. Bitartean, hartza kaleko jendea izutzen saiatzen da. Festa hau, beste hainbat lekutan ospatzen da.[8]
Joaldunak (Ituren eta Zubieta)
Zubietako joaldunek ator zuria janzten dute, Iturengoek, aldiz, ardi larruzko txalekoa. Gerrian ardi larrua jartzen dute eta bertan joareak lotzen dira. Oso garrantzitsua da gerriko ardi larrua, honen kokapenaren arabera joarearen soinua desberdina delako. Galtza urdinak janzten dituzte eta oinetan larruzko zein gomazko abarkak. Ttuntturroa izeneko txapela eramaten dute; honek metro erdiko altuera eta kukurutxo forma dauka. Bertan kolorezko oihalezko xingolak jartzen dituzte eta txapelaren puntan oilar lumak izaten dituzte.
Joaldunak eskuan zartailua darama. Heldulekua egurrezkoa da eta honen soka zaldi ileekin dago eginda.
Bizkarrean bi joare txiki daramatzate, eta gerri atzean beste bi handi. Joareak modu oso zehatzean ipinita daude joaldunari kalterik ez egiteko eta nahigabean soinua egin ez dezaten. [9]
Zanpantzar (Lapurdi eta Nafarroa Behera)
Lapurdin eta Nafarroa Beherean, Zanpantzar lastozko panpina da pertsonai nagusia. Inauterietako azken egunean epaitu eta erre edo itotzen dute. Panpina hiltzearekin batera gaitzak ere hiltzen direla esaten da. "Zanpantzarrak" joaldunei buruz hitz egiteko erabiltzen den hitza ere bada, baina Ipar Euskal Herrian pertsonai hau desberdina da.[8][9]
Markitos (Zalduondo)
Zalduondo herriko maisuari Larderako ostegunean opariak egiteko ohitura zegoen. Haur bakoitzak txorizoa edo arrautzak oparitzen zizkion.
Markitosak metro eta erdiko altuera izaten du. Hezurdura egiteko bi makil erabiltzen dituzte, batekin gorputza eginez eta bestearekin besoak. Praka zaharrak jartzen dizkiote eta hauek goroldioz betetzen dituzte. Gorputzeko goiko aldea edozein koloretako atorra batekin estaltzen dute, goroldioaz betetzen berriz ere. Arroparekin amaitzeko atorraren gainetik jertse bat jartzen diote. Lapiko bat jartzen dute burua balitz bezala, eta hau kartoizko maskara batekin estaltzen dute. Oinetan lehenago larruzko abarkak jartzen zizkioten, baina gaur egun botak erabiltzen dituzte.[8][9]
Miel Otxin (Lantz)
Lantzeko inauterietako pertsonai nagusia Miel Otxin da. Erraldoia bi pago-adarrekin egiten da. Batekin besoak egiten dira eta bestearekin gorputzaren beste atal guztiak. Burua kartoizko maskara eta txapel batekin estaltzen da, eta lepoa painelu batekin tapatzen da. Ator estanpatu bat eta galtza urdinak ditu jantzita. Hiru metrotako altuera dauka eta gorputza goroldioz eta belar idorrez betea dauka.
Gazte batek Miel Otxin eramaten du, eta aldi berean dantzatzen da. Zaldikoak Ziripot ez du bakean uzten eta etengabe  lurrera botatzen saiatzen da. Txatxoak zaldikoa uxatzen saiatzen dira eta Ziripot lurretik altxatzen laguntzen dute. Burdingileak galderoi batekin doaz eta ibilbidearen leku zehatz batzuetan ingudeak dituzte zaldikoari lagundu ahal izateko.
Mamuxarroak (Unanua)
Unanuko inauterien berezitasuna burdinazko maskara misteriotsuak dira. Herriko zazpi gazte Mamuxarroz  janzten dira. Atorra eta flanelazko galtzontzilo zuriekin, gerriko gorri eta beltza daramate. Gerrian ezkilak eta kaskabiloez betetako larruzko zinta bat dute; oso soinu berezia egiten dute. Buruan xingola eta apaingarriz beteriko txanoa janzten dute. Horren azpitik, kolorezko zapiak. Katolak izeneko maskara berezi hauek arinak eta erosoak dira. Maskara hauek burdin xaflekin eginda daude, eta duela ehun urte ingurukoak dira. Eskuetan bi metro eta erdiko hurritz-makilak dauzkate, kalean harrapatzen duten edozein egurtzeko.
Mamuxarroak mozorrotu eta gero, Unanuko kale maldatsuetatik korrika doaz jendearen atzetik, hauek harrapatzeko eta egurtzeko intentzioarekin. Beranduago, etxez-etxe eskatzen joaten dira afari bat egin ahal izateko eta, eguna bukatzeko, dantzaldi bat eskaintzen dute.[8][9] Altsasuko momotxorroen antzeko rola jokatzen dute.
Zamaltzainak (Zuberoa)
Zamaltzainek zaldi burua eta buztana duen egurrezko armazoi bat daramate lepotik zintzilikatuta. Eskubiko eskua, zaldiaren buruari lotuta dago. Janzteko era oso definituta dago: jaka gorria, bularralde zuria urrezko apaingarriekin, praka beltzak belaunetaraino, beheko aldean urrezko parpailetan amaiturik. Oinetan, galtzerdi eta zapatila zuriak eta, haien gainean, zangozorro beltzak zinta txikiekin. Buruan, buruko gorri bat.
Pertsonaia honen lana berezia da. Gerrian daraman zaldi armazoiak dantzatzeko trabak jartzen dituenez, dantzari trebeenak izaten dira paper hau egiten dutenak. Zamaltzainei buruz egindako lehenengo aipamenak XV. mendekoak dira. Horretaz gain, Agosti Xahok 1855. urtean egindako deskribapenaren arabera, sorbaldatik jausten ziren zintak Luzaideko Bolanteenak bezalakoak ziren, eta praka zuriak ziren, beltzak izan beharrean.[8][9]
Zaku Zaharrak (Lesaka)
Lesakako Zaku Zaharrak inauterietako igandean ateratzen dira. Zaku Zaharrak prestatzeak lan handia dakar. Hiru zaku erabiltzen dituzte, bat gorputz enborrerako eta beste bi zango bakoitzerako. Forma eman ahal izateko, urrian egindako bigarren mozketan bildutako belar idorra erabiltzen da, meheagoa baita. Burua oihal zuri batez estaltzen dute, begiak eta ahoarentzako zuloak eginez. Azkenik lastozko txapela daramate.
Ibilaldian zehar elkar bultzatzen dute eta jendea izutzen dute. Taberna guztiek ardoa eskaintzen diete. Ikusleak aztoratu ondoren Zaku Zahar guztiak herriko plazarantz abiatzen dira.
Inauterien oinarrizko egutegi bat
Urtarrilarekin batera hasten da inauteri garaia. Zuberoako maskaradak, Lapurdiko kaskarotak eta beste zenbait inauteri goiztiar hasten dira urtarrilean. Data nagusiak, ordea, otsailean izaten dira. Esaterako, 2023an otsailaren 16an izan zen Ostegun gizen eta 21ean Inaute asteartea. Inauteri garaiko hainbat festa azaltzen dira inauterietako oinarrizko egutegi honetan. Hiri eta herrietan ospatzen diren inauteri modernoak ez dira sartu egutegi honetan. 2023ko datak azaltzen dira taulan, baina beste urte batzuetako datak asmatzeko erreferentzia ona izan daiteke. Maskaraden eta kaskaroten egutegi osoa bukaeran azaltzen da aparte.
Zuberoako maskaraden egutegia (2023)
Batetik Zuberoako maskaradak ezagutu behar dira, 15 saio egiten dira, asko dira eta lau hilabetetan kokatzen dira, urtarriletik apirilera arte. 2023ko maskaradaren datak hauek dira:
Kaskaroten egutegia (2023)
Urtea hastearekin batera hasten dira kaskarotak dantzan eta eskean. Goiztiarrenak Beskoitzekoak izan ziren 2023an, urtarrilaren 7an egin zuten lehen ateraldia. Urtarrileko eta otsaileko asteburutan Lapurdiko hainbat herritako gazteak puska-biltzen, dantzan eta kantuan ibiltzen dira.
Palonín
Palonín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 337 biztanle ditu eta 5,37 kilometro koadroko azalera. Šumperk barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1131 urtean egin zen.
Acebo
Acebo (extremadureraz L'Acebu) Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 110 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 706 biztanle zituen 105,25 km²-ko azaleran.
Asherton (Texas)
Asherton Texasko hiri bat da. Dimmit konderrian kokatua dago. 2010ean 1,084 biztanle zituen, 2.11 kilometro koadrotan banatuta.
Castèlnau (Aveyron)
Castèlnau Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Castelnau-de-Mandailles udalerrian erroldatutako biztanleak 548 ziren. Familiak 218 ziren, horien artean 63 pertsona bakarrekoak ziren (38 bakarrik bizi ziren gizonak eta 25 bakarrik bizi ziren emakumeak), 67 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 71 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 17 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 395 etxebizitza zeuden, 228 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 103 bigarren erresidentzia ziren eta 65 hutsik zeuden. 378 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 228 etxebizitza nagusietatik 199 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 48 etxek hiru zituzten, 68 etxek lau zituzten eta 95 etxek bost zituzten. 173 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 102 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 104 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 344 ziren, horien artean 242 aktiboak ziren eta 102 inaktiboak ziren. 242 pertsona aktiboetatik 220 lanean zeuden (124 gizon eta 96 emakume) eta 20 langabezian zeuden (9 gizon eta 11 emakume). 102 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Castelnau-de-Mandailles udalerrian 202 unitate fiskal zeuden, 468,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.533 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 26 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 4 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 argiketaria eta 4 jatetxeak.
2000. urtean Castelnau-de-Mandailles udalerrian 55 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.872 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Danie Craven
Daniël Hartman Craven (Lindley, Estatu Askea, 1910eko urriaren 11 - Stellenbosch, 1993ko urtarrilaren 4a) hegoafrikar errugbi jokalari, entrenatzaile eta buruzagia izan zen. Uztartze-erdilari moduan jokatu zuen.
Ptilinopus tannensis
Ptilinopus tannensis Ptilinopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Windeby
Windeby Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Toplița
Toplița Errumaniako udalerri bat da, Hunedoara konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Hayflicken muga
Hayflicken muga, eukariota zelulen erdibitzearen kopuru maximoari deritzo.
Leonard Hayflickek, 1961. urtean, muga hau iragarri zuen. Hayflickek lan egin zuen giza zelulak, 40 eta 60 aldiz erdibitzen zirela ezarri zuen seneszentzian sartu baino lehen.
Mitosia gertatzen den bakoitzean, kromosomen azkenean dauden telomeroak pixka bat laburtzen dira. Zelula erdibitzen jarraituko da telomeroen distantzia kritiko batera arte.
Limitearen izena 1974. urteko liburu batean atera zen lehenengoz. Liburua, honako hau da: Intrinsic Mutagenesis: A Genetic Approach to Ageing.
Zelulak betirako erdibitzen zirelaren ustea
Leonard Hayflickek aurkitu zuen arte, zelulak erdibitzearen zena betirako zela uste zen. Nobel saritua izan zena, Alexis Carrel ek, zelulak betirako erdibitzen zirela eta hori gertatzen ez bazen kultibo akats bat egin zela esan zuen. Berak, oiloen bihotzeko fibroblastoak 34 urtez kultibatu zituela esan zuen (normalean, 5 eta 10 urte bitartean bizitzen dira).
Beste zientifiko batzuk berdina egiten saiatu ziren, baina ez zuten lortu. Carrelek akats bat egin zuela, baina onartu ez zuela, esan izan da.
Esperimentua
Hayflick, Wistar institutuan lan egiten zegoen Carreli buruz lehenengo informazioak entzun zituenean. Berak, giza fibroflastoekin lanean zebilen itxuraz aldatu zirela antzeman zuenean eta erdibitze denbora luzatu zela konturatu zen. Momentu horretan, akats bat edo kontaminazioa zela uste izan zuen. Gero, beste kultibo batzuetan gauza berdina antzeman zuen. Horren ondoren, bere liburuxka kontsultatu zuen eta aurkitu zuena kontaminazioari edo akats baten ondorioz zela baztertu zuen.
Hurrengo mugimendua gertatzen zenaren zergatia azaltzea zen. Paul Moorhead zientzialariarekin esperimentuak egiten hasi zen. Moorhead zitogenetista bermatua zen eta kultiboetan zelula eme eta arren artean bereizten zuen. Horrela, askotan erdibitutako (40 aldiz inguru) fibroblasto ar zelulak (gizakienak) hartu zituen eta gutxi erdibitutako (15 aldiz inguru) zelula emeekin nahastu zituen (erdi emeak eta erdi harrak). beste zelula batzuk nahastu gabeak kontrol moduan hartu ziren. 20 aldiz erdibitu ondoren, eme zelulak bakarrik geratzen ziren eta beraz zelulen erdibitzaile muga aurkitu zuten. Experimentu hau beste askotan egin da emaitza berberarekin.
Zelulen faseak
Hayflickek hiru fase deskribatu zituen; lehenengoa, esperimentuaren hasierako kultiboa. Bigarrena zelulak erdibitzen direnekoa eta hirugarrena, seneszentzia, non zelulen erdibitzaile tasa astiroago doa denak hil baino lehen.
Telomeroen distantzia
Aurkitu da, Hayflicken limitea kromosomenazkenean dauden telomeroen distantziarekin erlazionaturik dagoela.
Masaki Yumiba
Masaki Yumiba (弓場 将輝) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Oita Trinita.
Atlantic (Virginia)
Atlantic Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Accomack konderrian kokatuta dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Anomalurus pelii
Anomalurus pelii Anomalurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Anomalurinae azpifamilia eta Anomaluridae familian sailkatuta dago.
Gymnodraco acuticeps
Gymnodraco acuticeps Gymnodraco generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bathydraconidae familian.
Cleja
Cleja Errumaniako udalerri bat da, Bacău konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Saint-Roch-sur-Égrenne
Biztanleria
2007an Saint-Roch-sur-Égrenne udalerrian erroldatutako biztanleak 203 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du: