cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saonnet
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Sorex monticolus
Sorex monticolus Sorex generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Soricinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Saonnet
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Svojšín
Svojšín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 438 biztanle ditu eta 13,55 kilometro koadroko azalera. Tachoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1318 urtean egin zen.
Svojšice (Kolíngo barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1545 urtean egin zen.
Alfredo Irusta Sampedro
Alfredo Irusta Sampedro (Trapagaran, Bizkaia, 1968ko urtarrilaren 8a) txirrindulari ohia da, 1992 eta 1996 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean ez zuen garaipenik lortu.
Olarra
Olarra Arantzazu udalerriko auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 50 biztanle ditu.
Alfredo Irusta Sampedro
Haren aita Alfredo Irusta Irusta ere txirrindulari profesionala izan zen.
Palmaresa
1988 (amateurra)
8. Gorla Igoera
1991
1995 (profesionala)
Emaitzak lasterketa nagusietan
-: Ez zuen parte hartu Err.: Erretiratu zen
Historiazalea
Irustak Euskal Herriko historiarekin zuen jakin-mina zela eta, hainbat urtetan Espainiako Gerra Zibileko eta Karlistaldietako jaurtigaiak eta bestelako piezak lurpean bilatzeari ekin zion. Muskizko bere etxean ehunka jaurtigai biltzera iritsi zen, eta garai haietako Euskal Herriko munizioaren arloan jakintza handia eskuratu zuen. Arlo horretan Aranzadi Zientzia Elkartearekin egiten zuen lana. 2014ko ekainean, etxean gordetzen zituen jaurtigaietako bat istripuz lehertu zitzaion; jasandako zaurien ondorioz, zangoa ebaki zioten.
Mées
Mées Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 704 etxebizitza zeuden, 656 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 30 hutsik zeuden. 670 etxeak ziren eta 32 apartamentuak ziren. 656 etxebizitza nagusietatik 523 bere jabearen bizilekua ziren, 115 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 53 etxek hiru zituzten, 192 etxek lau zituzten eta 392 etxek bost zituzten. 587 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 251 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 382 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.098 ziren, horien artean 814 aktiboak ziren eta 284 inaktiboak ziren. 814 pertsona aktiboetatik 752 lanean zeuden (416 gizon eta 336 emakume) eta 62 langabezian zeuden (26 gizon eta 36 emakume). 284 pertsona inaktiboetatik 109 erretiraturik zeuden, 87 ikasten zeuden eta 88 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Mées udalerrian 699 unitate fiskal zeuden, 1.769,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.392 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 79 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 25 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 4 igeltseroak, 4 margolariak, 8 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 2 okindegiak eta 3 altzari dendak ziren.
2000. urtean Mées udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 234 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jackson konderria (Minnesota)
Jackson konderria (Jackson County) Minnesotako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jackson da. 2010eko zentsuaren arabera 10,266 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 10,266 pertsonetatik 9,978 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 277 dira. 47 beltzak edo afroamerikarrak. 15 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 136 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 85 pertsonek kokatzen zuten.
Pseudochromis howsoni
Pseudochromis howsoni Pseudochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Pseudochromidae familian sailkatzen da.
Muscisaxicola alpinus
Muscisaxicola alpinus Muscisaxicola generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Delicatessen
Delicatessen jaki exotiko, bitxi edo goi kalitatezkoak saltzen dituen denda espezializatua da. Batzutan deli laburtua, hitzak alemanezko jatorria du, Delikat ('leun') eta essen ('jaki') hitzen lotunea sortua.
La Calmette
La Calmette Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Calmette udalerrian erroldatutako biztanleak 1.933 ziren. Familiak 805 ziren, horien artean 223 pertsona bakarrekoak ziren (76 bakarrik bizi ziren gizonak eta 147 bakarrik bizi ziren emakumeak), 259 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 259 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 64 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 892 etxebizitza zeuden, 815 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 52 hutsik zeuden. 744 etxeak ziren eta 125 apartamentuak ziren. 815 etxebizitza nagusietatik 543 bere jabearen bizilekua ziren, 240 alokairuan okupaturik zeuden eta 32 doan lagata zeuden; 20 etxek gela bat zuten, 55 etxek bi zituzten, 186 etxek hiru zituzten, 276 etxek lau zituzten eta 279 etxek bost zituzten. 662 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 338 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 381 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.291 ziren, horien artean 897 aktiboak ziren eta 394 inaktiboak ziren. 897 pertsona aktiboetatik 796 lanean zeuden (414 gizon eta 382 emakume) eta 101 langabezian zeuden (45 gizon eta 56 emakume). 394 pertsona inaktiboetatik 141 erretiraturik zeuden, 129 ikasten zeuden eta 124 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 136 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 27 eraikuntza enpresak ziren, 23 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 25 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 50 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 8 igeltseroak, 5 margolariak, 3 zurginak, 5 iturginak, 3 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 6 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 12 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 altzari denda zen, 2 drogeria, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean La Calmette udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 220 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Leganiel
Leganiel Cuencako udalerria da, Alcarria Conquense eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 233 biztanle zituen.
Felix Iturriaga
Felix Iturriaga (Bizkaia, 1941 -) euskal txirrindulari ohia da, 1967 eta 1969 artean amateurra izan zena. Bere ibilbidean errepidean ez zuen garaipenik lortu baina bai ziklokrosean.
Palmaresa
1969
Montigny-en-Arrouaise
Montigny-en-Arrouaise Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 288 ziren. Familiak 109 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 49 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 128 etxebizitza zeuden, 110 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 128etxeak ziren. 110 etxebizitza nagusietatik 102 bere jabearen bizilekua ziren eta 8 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 59 etxek bost zituzten. 79 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 48 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 180 ziren, horien artean 130 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 130 pertsona aktiboetatik 110 lanean zeuden (72 gizon eta 38 emakume) eta 19 langabezian zeuden (11 gizon eta 8 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montigny-en-Arrouaise udalerrian 118 unitate fiskal zeuden, 322 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.826 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra posta bulegoa zen.
2000. urtean Montigny-en-Arrouaise udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Svor
Svor Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 664 biztanle ditu eta 18,05 kilometro koadroko azalera. Česká Lípa barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1350 urtean egin zen.
Nabaskoze
Nabaskoze edo Nabaskoze Almiradioa edota Nabaskoze Almiranterria Euskal Herriko udalerri eta almiradio edo almiranterri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Zangozako merindadean eta Pirinioak eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 61,4 kilometrora. Altuera 544 eta 1335 metro artekoa da, eta 96,02 km²-ko azalera hartzen du. biztanle zituen.
Nafarroa Garaian geratzen den almiradio bakarra da Nabaskoze, eta ohorezko tituluari eusten dio, Gazteluberri udalerria kenduta, egun independentea baita. Pirinioen hegoaldean dagoen lurraldea da, eta igarobide estrategikoa da, Iruñerria eta Zangozerria arteko bide naturala baita, Agoizko Ibarjaurerritik eta Zaraitzu eta Erronkaribar ibaxetatik barrena. Bere aberastasun kulturalaz gain -Nabaskoze eta Aizpurgi Erdi Aroko bastidak dira- eta monumentua -Santa Maria Zelaikoa bezalako monumentuak-, aberastasun natural handia du, arroila gehien dituen Nafarroako udalerria baita: Aizpurgi, Benasa, Santa Kolonba eta Zerumen.
Izena
Nabaskoze toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Julio Caro Barojak uste du, aurretik emandako azalpenen aurka, amaiera -oz edo -otze ez duela zerikusirik ez hotz ideiarekin ez ugaritasunarekin, baizik eta Obekotz, Bellakotz edo Itzanotz izenen patronimiko atzizkiarekin, latinezko -icus atzizkitik datorrenarekin, zeinetik amaiera ere atera den -iz edo -itz atzizkia Arroitz edo Gasteiz izenen kasuetan.
Eugène Séguy, gaskoiko -os atzizkia aztertzean (-ués Aragoin eta Ekialdeko Nafarroan), Nabaskoze sartzen da akitaniar eta piriniar jatorriko toponimoen artean, baina ez du argitzen zergatik. Bere ustez, aipatutako atzizkiak -acu eta -anu balio bera du azken toponimoetan, baina ez da ausartzen iritzi bat ematera geruza zaharragoei buruz.
Gerhard Rohlfsek uste du zailagoa dela alde batetik -os eta -ues eta bestetik -oz, -otz eta -oze artean dagoen erlazioa ezartzea, -os, -ues eta -ost, -ueste artean dagoena azaltzea baino. Hala ere, hizkuntzalari germaniarrak uste du Aloze (Alos), Bardoze (Bardos), Behauze (Béguios), Bildoze (Bidos), Galoze (Gallués), Nabaskoze (Navascués), Nardoze (Nardués) eta Sagoze (Sagüés) pareetan azken buruan. Hatzizkitik datorren atzizki bera agertzen dela, akitaniar jatorrikoa eta eskualde honetan egiaztatutako hainbat antroponimo eta teonimotan dagoena. Atzizkiak, Rohlfsen iritziz, -anum, -acum, -ate eta -ascu -ren balio bera du, hau da, adierazten du izendatutako lekua, jatorriz, toponimoaren oinarria den antroponimoaren eramailearen jabetzakoa zela.
Euskaltzaindiaren arabera, argi dago Nabaskoze izenaren etimologia aztertzerakoan bi puntu nagusi daudela arreta jartzeko: oinarria lehenik eta atzizkia gero. Oinarriari dagokionez, Nabasco antroponimoa (Navus edo Navos -etik eratorria, Galia eta Hispaniako inskripzioetan dokumentatua), garai batean naba izena zuena eta nabar adjektiboa (horrek esan nahiko luke, noski, lur motako izen bat kendu zela, Gorzan bezala, ziurrenik gor, "gogor" basetik eratorria).
Horrela, iturri gehienen arabera, izenaren lehen zatia "naba" izango litzateke, eta atzizki txikitzaile eta hipokoristikoa -sko, -xko izen pertsonaletan ondo dokumentatua eta gaur egun oraindik bizirik dagoena; beraz, Nabaskozek "mendien artean inguratutako leku txikia" esan nahiko luke, bere kokapen geografikoaren arabera. Hala ere, hipokoristiko bat ere izan liteke Nabasko, Nabar -etik datorrena, ondo dokumentatutako izen pertsonala, gehi aipatutako atzizkia, "Nabar txikiaren lekua" sortuko lukeena.
Armarria
Nabaskoze Almiranterriko armarriak honako blasoi hau du:
Geografia
Nabaskoze geografiki Zaraitzu ibaiaren ibarrean barruan dago, baina administratiboki udalerri bat da. Ibar hau Pirinioetako ibarra da, Aezkoa eta Erronkaribar ibarren artean.
Ingurune naturala eta kokapena
Nabaskozeko Almiradioa Nafarroako Foru Komunitatearen ekialdean dago. Nabaskoze kontzejuak edo almiradioburuak 636 metroko altitudea du itsas mailatik. Bere barruan bi unitate geomorfologiko handi bereizten dira: hegoaldean mendilerro bat eta iparraldean ordoki uhindu bat. Idokorriko mendilerroak Nabaskoze udalerriaren eta Gazteluberri eta Erromantzatua udalerrien arteko muga markatzen du. Mendebaldean, Idokorri gainak eta Illongo mendilerroak osatzen dute. Azken horren barruan daude San Kiriko mendia (1172 m), Monda (1281 m), Collado (1219 m) eta Borregil (1420 m). Mendilerroa Zaraitzu ibaiak mozten du zeharka, Aizpurgiko arroila eratuz. Goi-lautada uhindua udalerriaren iparraldean zabaltzen da, Zaraitzu eta Biniese ibaien artean, batez beste 790 metroko altuera du eta bi ibaien haranen artean dago zintzilik.
Klima eta landaredia
Nabaskozek klima submediterraneoa du, hego-mendebaldeko zenbait puntu izan ezik, horiek subatlantikoak baitira, eta foke eta karasol babestuak, gune mediterraneoak baitira. Urteko batez besteko tenperatura 12º eta 9 ° C artekoa da, urteko prezipitazioak 1000 eta 1400 mm artekoak, urtean 100 eta 120 egun euritsu bitartean gertatzen dira, eta ebapotranspirazio potentziala 700 eta 650 mm artekoa.
Almiranterriko baso-azaleraren % 42,6 pinu gorriak dira. Eremu hezeenetan pagoek populatzen dute, baso-azaleraren eta haritzen % 22,6, eta arroila eta karasoletan, klimatologikoki Mediterraneoko enklabeak direnak, arte artadi karraskak, % 3,4. 317 ha inguru birpopulatzekoak dira, batez ere basoko pinuak (baso-azalera osoaren % 20,2), Austriako pinu beltzak % 26,6 eta Austriako larizioak % 23,7.
Estazio meteorologikoak
Nabaskoze kontzejuan dagoen, itsasoaren mailatik 615 metrora, Nafarroako Gobernuak 1928n jarritako estazio meteorologikoa dago.
Banaketa
Nabaskozek 3 kontzeju ditu:
Gazteluberri almiranterri horretakoa zen historiki, baina gaur egun administratiboki udalerri independentea da.
Historia
Udalerrian Leire-Illongo dolmen-estazioaren zati bat dago, trikuharriekin: Ollateko Portilloko putzua, Kapezien Puntallo eta Ollateko Portilloa, baita hainbat kokaleku arkeologiko ere Zaldibarko eta Ososkiko leizeak. Benasako arroileko Ososkiko azken leize hori, hain zuzen ere, etxebizitza gisa erabili zen amaierako Neolitoan, eta horma batez itxita, Hasierako Brontze Aroan hilobi kripta gisa erabiltzeko. Bertan, Brontzezko zeramika multzo handi bat aurkitu da, baita Azken Brontzea eta, agian, Burdin I.a eta erromatar garaiko zati batzuk ere.
Erdi Aroa
1014az geroztik, Nabaskoze kontzejua Zaraitzu ibaxarako sarbidea kontrolatzen zuen edukitza baten egoitza gisa agertzen da dokumentazioan. Herriaren hasierako kokalekua gaur egungoaren desberdina izango zen, hurbileko lautada batean. Badakigu herriko antzinako kokalekua Santa Maria eliza erromanikoaren inguruan zegoela.
1185ean Antso VI.a Jakitunak bere biztanleak eta Zengoze herrikoak (antzinako herria Nabaskozeko egungo kokalekuan zegoen, antzinako herria menderatzen zuen muino batean) San Kristobal eliza zegoen muinoan eraiki zen herri berri batean bildu zituen. Horretarako, biztanleria-gutun bat eman zuen, eta, gutun horren bidez, liberak, askeak eta inozoak egin zizkien hiribildu berrian finkatu zirenei, beren betebeharrak murriztu zituen etxe bakoitzeko bi soldatako errolda bat ordaintzera, eta beren lurrak askatasunez erabiltzeko aukera eman zien hirugarrenen mesedetan, seme-alabarik ez bazuten.
Hori dela eta, Nabaskozen hirigintza-eskema bat dago, hiru kale nagusi paralelorekin antolatua, San Kristobal eliza eta Antonio Arostegi karrikaren amaieran dorretxea egon zen garaia lotzen dituena. Kontzesioak frankoen foruarekin parekatzen dute biztanleria-gutuna, baina ez dirudi horrelako komunitate bat sortzeko adinako ondorio praktikorik dutenik. Izan ere, XIII. mendean herriak petxa ordaintzen zion erregeari, bertako biztanleria frankoa ez zelako seinale garbia. Frankiziaren aztarna bakarra izan zitekeen almirante bat egotea, erregearen ordezkari gisa Nabaskozeko almiradioa zuena, hiribilduak berak, Ustaizek, Aizpurgik eta Gazteluberrik osatzen zuten lurraldea, antzinako edukitzarena izan zitekeena.
Nolanahi ere, Karlos II.a Nafarroakoa erregeak pribilegioa berretsi zuen 1354an, eta Karlos III.a Nobleak 1417an, eta gaineratu zuen Nabaskozeko bizilagunak kapare zirela, frankoak eta inozoak, eta edozein morrontza-modutan libreak, gizonak eta emakumeak; forudunak erresumako Foru Orokorrera joan zitezela, eta haren arabera epaituak izan zitezela, beste edozein semeorde bezala; herriko betiko alkate herritar bat izan zezatela, eta hark hiru herritarren arteko herriak epai zitzala. Horrek ez zuen eragotzi hamar urte geroago bertako biztanleen egoera zaila izatea: nekazaritza defizitarioa (ogiz eta ardoz hornitzen ziren zortzi hilabetez soilik) abeltzaintza-jarduerek osatzen zuten. Bestalde, Izurri Beltzaren aurreko demografia-maila ezin hobea dela esan daiteke.
Nabaskozeko jaurerria ondorengo nobleena izan zen Erdi Aroan: Tota Errodrigitz (1234); Piarres Santxitz Mendikutekoa (1273); Martin Gartzia Ollokikoa (1353); Maria Santxitz Kaskantekoa; Gillen Maubre; Ramiro Arellao (1367); Karlos Artiedakoa (1466) eta Lope Ezpartzakoa (1474).
Aro Modernoa
1512an Fernando Katolikoak Nafarroa konkistatu ondoren, Nabaskozeko almiranterria administrazio-unitate gisa mantendu zen, 1835-1845 urteetan Gazteluberri Udala banandu zen arte. Beste herrixka batzuk ere baziren, Artesao eta Egurtzao, besteak beste. Artesao terminoa XVI. mendetik baliatu zuten Santsoaingo jauregiak eta kapareek, aizpurgitarrek errege ondareari zegokion zatia zuten bitartean. 1800ean Artesao kontzejuarena eta Aizpurgiko partikular batzuena zen.
XVI. mende osoan zehar, Nabaskozeko almirante kargua Artiedako eta Ezpartzako jauregietako jaunek hartu zuten; hala, 1571n Joanes Beaumont, aipatutako bi jauregien jauna, izan zen almirante kargua Joanes Semenetz Nabaskozekoa teniente baten bitartez betetzen zuena. Egun horretan, Nafarroako Gorteak eta Nafarroako Erresumako Kontseiluak ehun libera ordaintzera eta konfiskatutako abere-buruak itzultzera kondenatu zuten, ondasun erakusgarriak zirela argudiatuz, eta aurrerantzean debekatu egin zioten horrelako edozein jarduera egitea, Errege Gortearen baimenik gabe. Hala ere, XVIII. mendean almirante kargua ohorezko titulu bihurtu zen, almiranteek pribilegio ekonomiko batzuk mantentzen zituzten arren.
Konbentzioaren Gerran, 1793ko ekainaren 22an, Erronkaribarreko bertakoek Nabaskoze, Zaraitzu, Irunberri, Zangoza, Zalbatzerra Ezka eta Izaba herrietan kokatutako postuak zaintzen lagundu zuten, eta, horrela, tropa frantziarrak erasoari eutsi zioten, Zuberoako Urdatx edo Santa Grazi herrira ihes egitera behartu baitzituzten. Erronkaribartarrak Urdatxen aurkitzen dituzten abereekin itzultzen dira etxera.
Aro Garaikidea
1802an almiradioren hiriburua Nabaskoze hiribildua zen, non alkate arrunt eta gerrarako kapitain bat bizi zen, herriei errege ordenen berri ematen ziena, baina haietan ez zuen inolako eskumenik, herri bereko alkateak baitu berea. Mendekoste eguneko hirugarren pazko-egunean eta iraileko San Migelen egunean, urtero, almiradiako hiru herriek sei mutil bidaltzen zituzten Nabaskozera, beren fusilekin, eta hiribilduak armaz armatuta aurkezten zituen beste seirekin batera, gerrarako kapitainak armak onartzen zituen, eta eskribau batek egintza horren lekukotza egiten zuen.
Almiranterriko alkate arrunta Nabaskoze kontzejuan bizi zen (1417ko errege-pribilegioak ezarri zuenetik gertatzen zen bezala). XIX. mendearen hasieran bera eta kontzejukoa ziren, eta administrazio-barrutiari izena eman zion almirante kargua desagertu egin zen edo ez zuen garrantzirik. Bestalde, askoz lehenago, XVI. mendean, erabat burutu zen lau almiradi zaharren bateratzea; izan ere, Nabaskozekoa almiradiadi bat zen, eta ordura arte izen hori zuen, lau herri nagusietako bakoitza ere hala zelako. Armen berrikusketa hori gutxienez XVII. mendetik egiten zen.
1809ko abuztuan, Iberiar Penintsulako Gerran, 400 frantziarrez osatutako zutabe bat Nabaskozen kokatu zen, alde horretatik Erronkaribartarren erretiratzea eragozteko, Aragoiko aldeak lau mila soldaduko armada frantziar batek erasotzen baitzien. 1811ko urtarrilaren 14an, Frantziako zutabe bat almiranterrira iritsi zen, Irunberritik zetorrena, Frantzisko Espotz Minaren gerrillarien atzetik, zeinarekin borroka egin baitzuen aurreko egunean Irunberrin. Nabaskozen eman zuten gaua frantziarrek, baina arriskutsuegia zela ikusirik, alde egin eta jazarpena bertan behera uztea erabaki zuten. Orduan partidaren zati bat, Gregorio Krutxagaren agindupean, frantziarren atzetik abiatu zen, eta Arbontzeraino iritsi ziren, harrapatu gabe. 1812ko otsailaren amaieran, Espozko gerrillarien dibisioko ospitale bat zegoen Nabaskozen. Ehun eta hogeita hamar gaixo eta zauritu zeuden, gehienak zaurituak. Aizpurgiko arroilan gerrillarien eta tropa frantziarren arteko borroka bat gertatzen ari zela jakitean, zaurituek leku seguruago batera eramateko eskatu zuten. Ondorioz, herriak Burgira eta Erronkarira eramatea erabaki zuen. Garraiorako egokiak ziren ibilgailu guztiak bildu ziren, eta leku nahikorik ez zegoenez, gorpuak eramateko hilkutxak erabiltzea erabaki zen. Hilkutxa horiek herriko biztanleen bizkar gainean eramango zituzten, zaurituak barruan eramanez. Handik ordu gutxira Caffarelli jeneralaren zutabe frantsesa iritsi zen, lau mila soldaduz osatua. Ez zegoen gizon bakar bat ere herrian. Tropek bertan hartu zuten ostatu, eta frantziarrek nahi adina animalia hil zituzten, eta eguraldia gogorra zenez eta elurte handia zegoenez, brantzako orgak eta lanabesak erre zituzten, baita ateak eta leihoak ere. Gertaera horiek aipatutako urteko martxoaren biko gauean gertatu ziren. Elurrak inguraturik, Frantziako zutabea Nabaskozen egon zen martxoaren bosta arte, eta Iruñerantz abiatzean elizako apaingarri eta edalontzi sakratuak eraman zituen.
1847an, almiranterria ferra bideek bakarrik eta egoera txarrean zeharkatzen zuten multzoa zen, nekazaritzari eta abeltzaintzari eskainia, lehorreko lurrekin, orografia urratuarekin eta ez oso kalitate onarekin. Bere lau herri nagusiek eskola zuten, baina hiribilduak bi zituen: batean berrogeita hamar aldiz ibiltzen zen eta urtean 1500 erreal izaten zituen, eta bestean neskatilak, berrogei eta seiehun hurrenez hurren; Nabaskozeko eliza bikario batek zerbitzatzen zuen, herritarrek aurkeztua, eta onuradun batek, ordura arte Leireko abadeak, desagertzearen ondorioz desagertu berria zenak.
1855eko maiatzaren 1eko Desamortizazio Legea betez, 1862an Nabaskoze kontzejuan ehungintza bat saldu zen; 1872an errementaritza bat; 1888an irin-errota bat.
1920ko hamarkadan, gainera, kafea eta kasinoa zeuden herrian, elkarte pribatu batek ustiatutako errota bat, zentral elektrikoa, zurraketa-fabrika, bi ostatu on eta hainbat denda, guardia zibila eta karabineroak. Almiradio osoan hiru errota eta lau eskola zeuden, Gazteluberrik izan ezik, jada independizatuta baitago, gainerako herrietatik urrun dagoelako.
Demografia
biztanle zituen Nabaskozek.
Ekonomia
Nabaskozeko jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza da. Lurren ehuneko bera abelburuak elikatzeko larretarako erabiltzen da. Basogintzak ere garrantzia handia izan du historikoki, ibaxako beste udalerrietan bezala. Gaur egun, herriko basoetan pinuak daude batez ere.
Politika
Nabaskozeko udaletxea Nabaskoze kontzejuan dago, eta idazkaria, era berean, Gazteluberriko Udalako idazkaria da. Udalbatza udalerriko alkateak eta bi zinegotziak osatzen dute. Egungo alkatea Maria Cruz Moriones Uriz da, Nabaskozeko Talde Independentea hautagai gisa aurkeztu zena.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Wetar
Wetar (Pulau Wetar) Indonesiako uhartea da. Barat Daya uhartediko uharterik nagusiena da. Geografikoki Sondako uharte txikietan baina politikoki Moluketan dago. 3.600 km²-ko azalera eta, 2010eko erroldaren arabera, 7.916 biztanle dituzte.
Nabaskoze
Egungo banaketa
Nabaskozeko Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Maria Cruz Moriones Uriz da, Nabaskozeko Talde Independentea zerrendakoa. Zinegotziak 2 daude:
Wetar
Wetarren jarduera ekonomiko nagusia biziraupeneko nekazaritza da, batez ere sagukoa. Dortoka maskorrak bildu egiten dituzte, eta espezie horren merkataritza debekatuta ez dagoen herrialdeetara ere esportatzen dituzte.
Biztanle gehienak papuarren ondorengoak dira. Gehienak musulmanak dira, baina badira kristau batzuk ere.
Nabaskoze
Alkateak
1979tik, Nabaskozek 6 alkate izan ditu:
Garraioa
Nafarroako Autobus Konpainiak Nabaskoze Iruñekin batzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Nabaskoze ez-euskal-eremuan sailkatu zen, non euskarak hain atzerakada handia izan duen, non bertako hiztunik apenas geratzen den.
Koldo Zuazok, 2010ean, Nabaskoze ez-euskal-eremuan sailkatu zen.
Izenak adierazten duen bezala, eremu honetan nafar erromantzea izan da tradizioz hitz egiten den hizkuntza, duela gutxi gaztelaniak ordezkatu duena.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Hoghilag
Hoghilag Errumaniako udalerri bat da, Sibiu konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Sâncraiu de Mureș
Sâncraiu de Mureș Errumaniako udalerri bat da, Mureș konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Benleonardita
Benleonardita sulfuro motako minerala da eta pearceite-polybasite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Benleonardita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Henri Léon Lebesgue
Henri Léon Lebesgue (Beauvais, 1875eko ekainaren 28a - Paris, 1941eko uztailaren 26a) matematikari frantsesa.
Biografia
Beauvaisen jaio zen, Oise, Picardie, Frantzia. Frantziako ENS goi eskolan ikasi zuen eta 1899 - 1902 tartean Nancyko lizeoan eskolak eman zituen. 1910ean, Sorbonako Unibertsitatean katedra bat jaso zuen.
Matematikari egindako ekarpenak
Lebesgue ezaguna da, batez ere, integralari eta neurriaren teoriari egindako ekarpenei esker. Émile Borel eta Camille Jordan matematikarien lanetatik abiatuta, 1901ean, Lebesguek ekarpen handiak egin zizkion neurriaren teoriari. Hurrengo urtean, bere mintzaldian Intégrale, longueur, aire (Integral, luzera, azalera) Nancyko Unibertsitatean aurkeztua, Lebesgueren integrala definitu zuen. Integralaren definizio horrek Riemannen integralaren nozioa orokortzen du, kurba baten azpiko azaleraren kontzeptua funtzio etenetara ere zabalduz. Hori da analisi modernoaren lorpenetariko bat Fourieren analisiaren hedapena handitzen duelako.
Topologia, potentzialaren teoria eta Fourieren analisia adarretan ere ekarpenak egin zituen.
Luso-nederlandar Gerra
Hasiera eman zitzaion testuinguru politiko eta denboragatik, gerra hau, Herbehereetan, Espainiaren eta Probintzia Batuen artean, Laurogei Urteko Gerraren hedapen bat bezala har daiteke, garai honetan, Portugal, Monarkia Hispanikoaren zati baitzen aeque principaliter batasun dinastikoaren barruan.
Hala ere, gatazkak zerikusi gutxi izan zuen Flandriakoa sortu zuten independentziarekiko eta erlijio-askatasunerako grinarekin, portugaldarren eta herbeheretarren arteko gerra eragin zuten arrazoiak, alde batetik, espezien merkataritzaren kontrola berreskuratzeko behar ekonomikoak, eta, bestetik, itsasoz haraindiko inperio bat hedatzeko irrikak izan ziren; izan ere, liskarrek jarraitu egin zuten Portugal banandu ondoren eta Espainia eta Probintzia Batuen arteko bakea sinatu eta gero.
Gerraren emaitza Herbeheretar Inperioaren ezarpena izan zen, Ekialde Urrunean presentzia handia eta Hego Amerikako ekialdeko kostaldean eta Afrikako kostaldean kolonia batzuk zituena.
Issersheilingen
Issersheilingen Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Los Hinojosos
Los Hinojosos Cuencako udalerria da, La Mancha eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.010 biztanle zituen.
Palm Springs (2020ko filma)
Palm Springs Ameriketako Estatu Batuetako zientzia fikziozko, komedia eta maitasun filma da, Max Barbakowek zuzendua. Bi gazteren gorabeherak jarraitzen ditu, Palm Springsen kokatzen den ezkontza batean ezagutzen direnak eta denbora bukle batean harrapatuta bukatzen dutenak. Antzezle nagusiak Andy Samberg, Cristin Milioti, Meredith Hagner, Camila Mendes, Tyler Hoechlin, Peter Gallagher eta J.K. Simmons dira. Estreinaldia 2020ko urtarrilaren 26an izan zen Sundance Zinema Jaialdian eta geroago AEBtako zinemetan emankizun mugatuak izan ziren, 2020ko uztailaren 10ean zehazki.
Kritikak irmoki goraipatu zuen film luzea, baita antzezlanak, zuzendaritza eta kontzeptua ere. Golden Globe Sarietara izendatua izan zen 2020. urtean komedia eta musikal atalean, eta Andy Samberg ere izendatua izan zen atal berari dagokion aktore sarira. Irabazleak, ordeam Borat Subsequent Moviefilm eta bere protagonista Sacha Baron Cohen izan ziren
Ekoizpena
Filma Palm Springsen grabatzea aurreikusten zen, baina, zerga altuak zirela eta, ekoizpena Los Angelesera mugitu zen.
Estreinaldia
Palm Springsek 2020ko urtarrilaren 26an estreinatu zuen Sundanceko Zinemaldian. Gero, Neonek eta Huluk filmaren banaketa-eskubideak eskuratu zituzten 17.5 milioi dolarreko balioarekin, eta inoiz ordaindutako kopuru handiena izan zen jaialdi horretan proiektatutako film bategatik.
Harrera komertziala
Palm Springsek 765 535 USD bildu zituen leihatilan.
Kritikaren iruzkinak
Palm Springsek kritika espezializatuaren txalo zaparrada jaso zuen. Rotten Tomatoes gunean, 203 erreseina profesionaletan oinarritutako % 94ko onarpen indizea izan zuen, eta, beraz, "Fresko" ziurtagiria jaso zuen. Adostasun kritikoa honako hau izan zen: "Emanaldi sendoak, norabide segurua eta kontzeptu freskagarri originala direla medio, Palm Springs komedia erromantikoa da, eta erraza da horretaz maitemintzea" .Metacritic-en 100 puntutik 83 batu zituen, 42 erreseinetan oinarrituta, "Txalo egite unibertsala" nabarmenduz.
Komunikabide ugariren urte bukaerako zerrenda guztien batuketan, Metacriticek Palm Springs 2020.ko film hoberenen hamabigarren postuan kokatu zuen.
Gaia
Zientzia fikziozko muturreko mundu hori, autoreek gaiak botatzeko eta indartzeko baina ez da. Nylesen pertsonaia nihilista hutsa da, hainbestetan bizi izan du egun berbera ez daukala bizitzeko inolako gogorik, milaka bider saiatu da bere buruaz beste egiten handik ateratzeko. Nolabait, gure mundu kapitalistaren metafora dirudi, egunero momentu berberak bizi behar dituenez, ilusioa galdu du eta kontsumismora jotzen du bere existentziak eta helburuek ekar dakiokeen samina ignoratuz. Hasieratik ikus dezakegu pertsonaiaren ikuskera, hawaiiar ezkontzara batekin doa eta.
Sarah iristean, dena aldatuko du. Bera bezalaxe, dimentsio arraro horretan amaituko du eta. Maitemindu egingo dira, eta horrek Nylesen mundua hankaz gora jarriko du. Bere fatxada mendekotasunik gabea erori egingo da, orain axola zaion zer edo zer du eta. Luzemetraiak beste hainbaten artean, helburuak izatearen garrantzia, aurrera jo beharra, amore ez ematea (Sarah fisikako aditu bilakatzen da loopetik ateratzeko) eta giza-loturen garrantzia jorratzen ditu.
Alburnus nicaeensis
Alburnus nicaeensis Alburnus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Svrabov
Svrabov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 57 biztanle ditu eta 3,72 kilometro koadroko azalera. Táborko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1392 urtean egin zen.
Sorex nanus
Sorex nanus Sorex generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Soricinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Saint-Julien-sur-Garonne
Saint-Julien-sur-Garonne Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Julien-sur-Garonne udalerrian erroldatutako biztanleak 430 ziren. Familiak 178 ziren, horien artean 44 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 73 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 61 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 212 etxebizitza zeuden, 182 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 208 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 182 etxebizitza nagusietatik 145 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 11 etxek bi gela zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 91 etxek bost zituzten. 144 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 72 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 102 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 269 ziren, horien artean 209 aktiboak ziren eta 60 inaktiboak ziren. 209 pertsona aktiboetatik 187 lanean zeuden (99 gizon eta 88 emakume) eta 22 langabezian zeuden (9 gizon eta 13 emakume). 60 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Julien-sur-Garonne udalerrian 195 unitate fiskal zeuden, 490 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.752 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 32 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 margolaria, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Saint-Julien-sur-Garonne udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 445 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zelaia (Arantzazu)
Zelaia Arantzazu udalerriko auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 203 biztanle ditu.
Otto Jespersen
Jens Otto Harry Jespersen edo Otto Jespersen (Randers, 1860ko uztailaren 16a - Kopenhage, 1943ko apirilaren 30a) Danimarkako hizkuntzalari bat izan zen eta bere obra batez ere ingelesaren gramatikaren azterketan oinarritu zuen.
Los Valdecolmenas
Los Valdecolmenas Cuencako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
Otto Jespersen
Europan hizkuntzak irakasteko modua aldatzeko lehendabiziko urratsak eman zituen, fonetikan, teoria linguistikoan eta ingelesaren historian ekarpen handiak izan zituen eta novial izeneko hizkuntza internazional bat sortu zuen.
Los Valdecolmenas
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 102 biztanle zituen.
Otto Jespersen
Bizitza pertsonala
1887an frantsesean master bat burutu zuen, ingelesa eta latina bigarren hizkuntzatzat zituelarik. Ikasketak ordaintzeko eskola batean frantsesa eta ingelesa irakatsi zituen lanaldi erdian, eta gainerako denbora Danimarkako Parlamentuan takigrafiako kazetari gisa lan egiten eman zuen. 1877tik 1888ra Erresuma Batura, Alemaniara eta Frantziara bidaiatu zuen eta Henry Sweet eta Paul Passy hizkuntzalariak ezagutzeko aukera izan zuen, bai eta Oxfordeko unibertsitateko konferentziak entzutekoa ere. Haren mentore Vilhelm Thomsen-en aholkuari jarraiki, 1888ko abuztuan Kopenhagera itzuli zen eta ingeleseko kasu gramatikalaren sisteman lanean hasi zen, haren doktorego-tesia prestatzeko. 1891an tesia bukatu eta bete-betean defendatu zuen.
1893tik 1925ra bitartean Kopenhageko unibertsitatean ingeles hizkuntza eta literatura irakasle gisa jardun zuen. Bertan hizkuntza atzerritarrak irakasten ziren modua aldatzen saiatu zen, 1901. urtean publikatu zuen How to Teach a Foreign Language izeneko liburuaren bidez. Horrez gain, novial izeneko hizkuntza internazional bat asmatu zuen. Fonetista gisa, sintesi-obra garrantzitsuak publikatu zituen (What is the use of phonetics?, esaterako), baina haren ekarpen handiena hizkuntzalaritza teorikoaren alorrean egin zuen. Hizkuntzen garapenaren teoria bat formulatu zuen, zeinaren arabera hizkuntzen eboluzio diakronikoa funtzionalitate- eta soiltasun-printzipioetan oinarrituta dagoen. Era berean, kategoria linguistikoen analisi-eredu nozional bat sortu zuen, horietako bakoitzaren esanahia aurkitzeko eta kategoria bakoitzak errealitatearen zein interpretazio ematen zuen jakiteko balio zuena. 1925ean erretiroa hartu zuen eta 1943an hil zen.
Ibilbide profesionala
Hizkuntzalariak beti leialki mantendu zituen bere bi printzipio horiek: “les seules influences qu’il a vraiment subies sont celles de sa première jeunesse. Jespersen est toujours resté ce qu’il était d’abord” (Hjelmslev 1942–43/1966: 171). Era berean, haren aurkakotasuna adierazi zuen hizkuntzen “gainbehera” hasierako forma “puruetatik” aldentzea zela esaten zuten hizkuntzalari erromantikoei. Horren ordez, Jespersen-ek hizkuntzen garatu egiten dira eta argiagoak bihurtzen dira garaian garaiko hitz berriak sortzeko. Lehendabiziko ideia horiek gaztetan idatzitako artikuluetan agertzen dira, bere doktorego-tesian eta Progress in Language with Special Reference to English (1894) liburuan.
Henry Sweet-en Practical Study (1899) obrarekin batera, Jespersen-en How to Teach a Language (1901-1904) hizkuntzalaritzaren arloko ekarpenik garratzitsuenetarikoa da. Dena dela, Jespersen-ek, Sweet-ek ez bezala, haren ibilbide akademikoa hizkuntzen irakaskuntzan hasi eta irakaskuntzan jardun zuen. Hori dela eta, guztiz konprometitu zen hizkuntzak irakasten ziren modua aldatzeko, eta bere bizitza akademikoan lortutako ospe onaz baliatuz, ingeleseko irakasle askok haren irakasteko moduak imitatu zituzten.
Liburu horretan Otto Jespersen-ek Englische Studien (1887) izeneko artikuluan azaldu zuen berdina eman zuen aditzera, baina zehaztasun handiagoarekin. Hauek dira gehien azpimarratu zituen printzipioak: ahozko hizkuntzaren garrantzia, oinarritzat transkripzio fonetikoa duena, eta testuen gramatika aztertzearen beharra, testua bera aztertzearekin batera. Horrez gain, hizkuntzalariak metodo analitikoaren alde agertzen da nabarmenki, edo hark deitzen zuen bezala, “inventional grammar”. Metodo horren arabera, ikasleek beraiek testuan adibideak bilatu behar dituzte, eta aurkitu dutenaren arabera, gramatika-arau bat sortu.
Testua ariketa transformatzaileak egiteko ere erabil daiteke. Horrek esan nahi du ikasleak adibidez aditz-denbora batean dauden aditzak beste aditz-denbora batera pasatu behar dituela. Hala eta guztiz ere, Jespersen ez zen agertu gramatika ikasteko era tradizionalaren aurka, batez ere haren ibilbide akademikoaren azken urratsetan. Aurreko guztiaz gain, Jespersen-ek How to Teach a Language liburuan ere itzulpenak irakaskuntzak burutzen duen errola mugatu behar dela azpimarratzen du, bereziki hizkuntza atzerritarrera itzultzen denean. Horren ordez, hark proposatzen du sormen handiko ariketak egin beharko liratekeela. Esaterako, ikasleek euren hitzekin testu baten edukiak berriz kontatzea.
Hizkuntzaren “maila” et “lokarri”-en teoria garatu zuen batez ere obra honetan: A Modern English Grammar on Historical Principles (1921). Teoria horren arabera sintaxia hiru kategoriatan banatu zituen: lehenengo, bigarren eta hirugarren mailakoak. Esaterako “well honed phrase” esaldian, “phrase” lehenengo mailakoa izango litzateke, “honed” bigarren mailakoa, “phrase” definitzen duelako eta “well” hirugarren mailakoa aurreko biei egiten baitie erreferentzia. “Lokarri” terminoa esaldiekin erabiltzen da, bi kontzeptu unitate berdinean adierazten direnean (adb. It rained, he ran indoors). Kontuz ibili behar da “lokune”-arekin ez nahasteko, azken honek ideia bat adierazten baitu bi edo elementu gehiagoren bitartez. “Lokarri”-ak, ordea, bi ideia konbinatzen ditu.
1928. urtean Jespersen-ek herrien arteko komunikazioa errazteko hizkuntza artifizial bat sortzea erabaki zuen: novial. Novial hitza honela dago osatuta: nov- (berria) eta International Auxiliary Languageren inizialak. Novial, beraz, “nazioarteko hizkuntza laguntzaile berria” esan nahi du. Jespersen-ek aldez aurretik, esperantoa ren sorkuntzan parte hartu zuen, eta noviala esperantoa ordezteko asmoz asmatu zuen. Hizkuntza erromaniko eta germanikoetan oinarritu zen orobat eta ingelesaren oso antzeko gramatika bat eskaini zion. Bi urte geroago, 1930an, hiztegi bat idatzi zuen (Novial Lexike) eta 1934an hainbat aldaketa ortografiko gehitu zizkion (ç, s eta z letrak eranstea, esaterako). Dena den, Jespersen-en ahaleginak alferrikakoak izan ziren, haren heriotzaren ondoren hizkuntza ahaztuta geratu baitzen.
Hala ere, Jespersen-en ekarpenik garrantzitsuena eta famatuena XX. mendean egin zuena da. Hiru alor hartzen ditu barne; lehenik eta behin eboluzio linguistikoa, Progress in Language with Special Reference to English (1992) maisu-lanean eta Efficiency in Linguistic Change (1941) obran garatzen dena. Ondoren, haren sintaxiari buruzko ikuspuntua bi obra hauetan adierazi zuen: The Philosophy of Grammar (1924) and Analytic Syntax (1937). Sintaxia, haren esanetan, esanahian zentratu behar da batez ere eta egitura gramatikalak nola adierazi izan diren aztertu behar du. Morfologia, ordea, formatik hasten da aztertzen. Ondorioz, kategoria gramatikalak (ezeztapena eta aditz denborak esaterako) modu berri batean aztertzen hasi ziren. Bukatzeko, Jespersen-ek bere printzipio linguistikoak praktikara eraman zituen Modern English Grammar on Historical Principles (1909–49) obran. Liburu horietan forma eta funtzioaren arteko ezberdintasunak zehazten ditu (adibidez aditz-denbora eta denbora bi kategoria desberdinetan sailkatzen ditu). Teoria hori lantzeko beste obra bat idatzi zuen: Essentials of Grammar (1993).
Hizkuntzalariak bereziki hizkuntzaren soinuaren eta zentzuaren arteko harremanean jarri zuen arreta. Hizkuntzak kanpo-forma bat du, fonetikak eta gramatikak osatzen dutena, eta barne-forma bat, esanahiari erreferentzia egiten diona. Jespersen-ek adierazi zuen soinu-aldaketa batzuk faktore semantikoak eragiten dituztela, eta aurrerantzean teoria hori frogatua izan da.