cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Espainiako Gerra Zibila
Operazio militarrak
Militar matxinatuen asmoa estatu kolpe azkar bat ematea zen berez. Baina ikusi zutenean gatazka luzerako zihoala, hegoaldeko eta iparraldeko armadak bateratzea izan zuten aurreneko helburua, eta horretarako Extremadura hartu zuten lehenik. Madril hartzea izan zuten bigarren helburua; Madrilek, ordea, gogor eutsi zion erasoari eta guduak 1937. urtearen hasiera arte iraun zuen. Francok Madril azkar ez zela eroriko konturatu eta Iberiar Penintsulako iparraldea mendean hartzeari ekin zion. Batetik, oso eskualde interesgarria zen frankistentzat, Bizkaiko industria-ekoizpena eta Asturiasko mineral baliabideak zirela eta. Bestetik, bertako errepublikanoak politikoki banatuak eta txarto hornituak ziren. Hori zela eta, Francok Madrilgo frontean zuen armadak defentsa posizioa hartzea eta zituen baliabide erabilgarri guztiak iparraldera eramatea erabaki zuen. Haiekin batera, italiarren eta alemaniarren osteak eta armak ere bidali zituen. Euskal gudarosteek gogor egin zuten borroka, baina soldadu frankistek eta karlistek askoz ere arma egokiagoak zituzten, eta nahi adina gainera. Hala, armen aldetik zegoen alde ikaragarriak garaipena eman zien errebelatuei.
Yangon
Historia
Britainarrek utzitako arkitektura kolonialaren adibideak dira Ministerioen Bukegoak, Auzitegi Nagusiak, Ospitale nagusia eta aduanen etxea. 1948an bilakatu zen Myanmar independentea, Birmania izenarekin, eta hiria estatu burujabe baten hiriburua bilakatu zen orduan.
Espainiako Gerra Zibila
Operazio militarrak
Errepublikako buruzagiek Brunete eta Teruelgo erasoak jo zituzten, eta hasieran arrakasta handia izan bazuten ere, atzera egin behar izan zuten berehala. Francoren hurrengo helburua Mediterraneoa izan zen. Francoren gudarosteen erasoak bitan banatu zuen errepublikaren lurraldea, eta Katalunia eta Valentzia bereizirik geratu ziren. Alderdi hartan Franco egiten ari zen presioa lasaitzearren, 1938an Rojo jeneral errepublikazaleak erasoaldi gogor bati ekin zion Ebroko frontean. Ebroko guduak hiru hilabete eta erdi iraun zuen eta bi alderdietako soldadu asko hil ziren. 1938ko azaroan gauzak lehenean zeuden, errepublikarrek erasoaldia egin aurretik zeuden bezalaxe alegia. Orobat, 1938ko bukaera aldean buruzagi errepublikanoek beste eraso bat jo zuten Extremaduran, baina hark ere ez zuen ondorio aipagarririk ekarri. Hala, armada errepublikanoa indarrak ahituta geratzen ari zen, eta horrek bidea erraztu zien Francoren gudarosteei Katalunia hartzeko. Aldi berean, Municheko Konferentzian Frantziak eta Ingalaterrak amore eman zioten Hitler-i, eta Francoren garaipena onartu zuten, isilean izan bazen ere.
Yangon
Historia
1989an nazioartean Rangoon izena uzteari uzteko eskatu zuen Myanmarko estatuak, Yangon transliterazioa hobestuz, gertuagokoa birmanieraren ahoskerarekiko.
2006an orduko agintaritza militarrak nazioko hiriburua Naypyidaw izango zela erabaki arren, botere eta ekonomiaren zentro izaten jarraitu du Yangonek 21. mendean.
Espainiako Gerra Zibila
Operazio militarrak
1939ko martxoan Casado koronelak estatu kolpea eman zuen Negrínen errepublikar gobernuaren kontra. Hark beste gerra berri bat piztu zuen lehengoaren barruan, eta errepublikaren eta gerraren amaiera ekarri zuen. Martxoaren 28an Francoren armada Madrilen sartu zen eta apirilaren 1ean Francok bukatutzat eman zuen gerra
Yangon
Ekonomia
Industria (janari-industria, ontziolak, larrugintza, zurgintza, petrolio-findegiak, industria kimikoa), eskulangintza, merkataritza eta finantzak dira ekonomia-jarduera nagusiak. Garrantzitsua da, halaber, portuko jarduera. Arroza, zura, gomak, bolia, tabakoa, espeziak eta lurpeko aberastasunak (beruna, zinka) esportatzen dira, besteak beste.
Ondarea
1850. urtean diseinaturiko plano errektangular baten arabera eraikia dago, urre-koloreko Shwedagon pagoda budista handi eta ikusgarria erdian duela. 1920. urtean sortutako unibertsitatea du.
Espainiako Gerra Zibila
Bi armadak
Espainiako gatazka nazioarteko arazo bilaka ez zedin, ez parte hartzeko batzorde bat eratu zen, eta borrokan ari ziren bi aldeetako bati nola edo hala laguntza ematen zioten estatu guztiek parte hartu zuten bertan. Hala ere, batzorde hura alemaniarren eta italiarren eskakizunetara makurtu zen beti, eta errepublikaren kalterako izan zen.
Juan Negrínen gobernua
Azken helburuaː eustea.
Elizaren jarrera
Francok Aita Santuaren telegramari hurrengo hau erantzun zion:
Zapalkuntza eta izua fronteetatik at
Bi aldeetan izan zen zapalkuntza, baina matxinatuek etsaitzat zeuzkatenen izu eta deuseztapen sistematikoa praktikatu zuten. Errepublikaren lurraldeetan, erretagoardiako errepresioa fokalizatuagoa eta kontrolgabeagoa izan zen. 1936ko udakoa bereziki gogorra izan zen. Bi eragile nagusik piztu zuten matxinadaren sua; batetik arrazoi politikoak zeuden eta bestetik mendeku hartu nahia. Errepublikaren aurka matxinatu ziren errebelatuek eman zioten hasiera errepresioari. Aurreneko egunetan matxinadarekin bat etorri ez ziren jeneralak eta gobernadore zibilak hil zituzten. Ondoren herriko jendea hiltzen hasi ziren: eskola maisuak, langileak, errepublikazaleak, euskal eta katalan abertzaleak, etab. Bereziki gogorra eta odoltsua izan zen errepresioa Badajozen, 4.000 preso inguru hil baitzituzten han, zibilak gehienak.
Errepublikaren aldetik alderdi politikoek eta sindikatuek eragin zuten zapalkuntza, eta estatua ez zen gai izan hura kontrolatzeko. Aristokraziak, aginpide ekonomikoa bere esku zuen burgesiak eta Fronte Popularreko kide ez ziren militarrek eta politikoek pairatu zuten, batik bat. Apaizen eta Elizaren aurkako zapalkuntza ere izan zen: 283 moja, 6.549 apaiz eta fraide eta 12 apezpiku hil zituzten.
Saca
Izua eta errepresioaren ildotik, gaztelaniaz hitz berri bat asmatu zuten: saca. Espainiako Gerra Zibilean erabili zen hitza; beste espetxe batera eramateko aitzakiaz, presoak kartzelatik ateratzeari eta, gero, hiltzeari esaten zioten horrela. Bi bandoek sarritan egin zuten. Errepublikanoen artean, Paracuellos del Jaraman egin zutena da ezagunena.
Paseo
Gehienbat errepublikanoen aurka (baina baita alderantziz ere) egindako hilketa mota bat izan zen. Alderdi edo pertsona zehatz batzuk bilatu, bahitu, "paseoan" eraman, hil eta bide-ertzean edo hobi komunean botatzeko jarduera izan zen.
Depurazio batzordeak
Frankisten aldekoen garaipena jazo eta berehala, bere aurkari politikoen aurka lege gogorrak ezarri zituzten, gizartea "depuratzeko" edo garbitzeko aitzakiaren izenean.
Gerra Euskal Herrian
Gerra Zibila Euskal Herrian ere izan zen 1936 eta 1937 urteen artean. Bertan, Espainian eztabaidan zeuden printzipio sozio-ekonomikoei eta ideologikoei gehitu behar zaio abertzaletasunaren inguruko eztabaida.
Estatu kolpea
Uztailaren 19an Emilio Mola matxinatu zen Iruñean eta aginteaz jabetu zen karlisten laguntzarekin. Nafarroan biztanleriak zapalkuntza guztiz gogorra nozitu zuen (3.000 inguru hildako), eta eskuindar matxinoen kontrako edozein ahots berehala isilarazi zuten. Araban militarren matxinadak oso erresistentzia gutxi izan zuen; hala ere, ezkerrak oso zapalkuntza gogorra pairatu zuen han ere. Gipuzkoan uztailaren 21ean oldartu ziren militar errebelatuak, baina Donostiako kaleetan egun gutxi batzuetan borrokan aritu ondoren, errepublikaren aldeko indarrak atera ziren garaile. Aginpidea, ordea, askoren artean banatuta geratu zen, alderdi politikoen eta sindikatuen mendeko batzorde armatu bakoitzak bere gudarostea baitzuen; junta edo batzorde bakoitzak barruti jakin bat zuen bere esku, baina ez zuten koordinaziorik elkarren artean. Bizkaian ez zen matxinadarik izan, armadako eta poliziako buruzagi gehienek errepublikaren alde egin baitzuten leial, eta matxinatuen aldeko ofizialak garaiz atxilotu zituzten
Bilakaera politikoa
1936ko urriaren eta uztailaren artean alderdi eta sindikatu ezkertiarren esku egon zen batez ere gerra Gipuzkoan eta Bizkaian, eta politikan ere haiek izan zuten benetako indarra. 1936ko urriaren 7tik aurrera, ordea, euskal gobernu autonomoa eratu zen, Jose Antonio Agirre abertzalea buru zela. Egun hartatik aurrera euskal nazionalismoak bere gain hartu zituen gerraren eta politikaren erantzukizun guztiak gobernu berriaren esku zeuden lurraldeetan. Eusko Gobernuak hornidura ziurtatu zuen, ordena mantendu zuen herrian, euskara bultzatu zuen, medikuntza fakultate bat sortu zuen. Ez zituen enpresak eta bankuak nazionalizatu. Itsas merkataritza eta janarien banaketa, ordea, bere gain hartu zituen. Elizak zabalik egon ziren eta 1937ko aste santuko elizkizunak gorabeherarik gabe egin ziren. Eusko Gobernuak armada bat antolatu zuen, Eusko Gudarostea, 1936ko azaroan 40.000 gudari bildu zituena. Itsas armada, Eusko Itsas Gudarostea, ere eratu zuen. Euskal gudarien osteek Gasteiz eta Legutiotik barrena Mirandaren kontrako erasoaldian parte hartu zuten.
Errebelatuen alderdian berriz sistema militarista eta diktadura ezarri zen. Alderdi politiko eta sindikatu guztiak debekatuak izan ziren eta ezkertiarrak eta sindikalistak kartzelan sartu eta asko fusilatuta hil zituzten. Dena den, herriaren parte handi batek onartu eta laguntza eman zion Francoren sistema berri hari, eta asko izan ziren errekete delakoekin bere borondatez joan zirenak.
Ekintza militarak
Gipuzkoako kanpainaren hasieran, Emilio Mola jeneralak, Espainiako Gobernuari Frantziatik zetorkion laguntza eteteko, Irun konkistatzea zuen helburu, eta baita Donostian setiaturik zeuden matxinatuei laguntzea, baina kanpaina desbideratu egin behar izan zuen, errepublikaren aldekoek Endarlatsako zubia bota zutenean. Gipuzkoan miliziano errepublikanoek Nafarroatik sartutako erreketeen kontra egin zuten borroka. Oso gizon gutxik parte hartu zuten ekinaldi hartan eta arma sotilak erabili zituzten bi alderdietan. Erreketeen beste oste batzuek, matxinatuen armadako ofizialak buru zituztela, Oria ibaiari jarraituz sarturik, Beasain (uztailaren 25ean) eta Tolosa (abuztuaren 11) hartu zituzten. Nazionalak ez ziren, hala ere, garaiz iritsi Donostiako matxinadari laguntza emateko, Oiartzundik Irunerainoko bidea oso makal eta neke handiz egin baitzuten, milizianoek gogor egin zietelako aurre. Irailaren 5ean erori zen Irun, borroka latz baten ondoren (Irungo gudua, abuztuaren 19tik irailaren 4era iraun zuena) ; irailaren 13an Donostia, eta irailaren bukaerarako, Gipuzkoa osoa zegoen matxinatuen esku. Borroka gogorren ondoren, Gipuzkoaren eta Bizkaiaren arteko mugan eutsi zieten errebelatuei gudaroste errepublikarrek eta nazionalistek arma txekiarrei esker. 1936ko azaroaren 30ean, euskal gudarosteek erasoaldi bati ekin zioten Legution, Araban. Atzera egin behar izan zuten, ordea, eguraldi txarraren erruz, batetik, eta euskal osteak zailduak ez zeudelako eta buruzagien artean koordinaziorik egon ez zelako, bestetik. Azkenik, 1937ko martxoaren 31n, Mola eta Franco jeneralen soldaduek erasoari ekin zioten Bizkaian. Matxinatuen armada oso indartuta zegoen italiar soldaduekin eta alemaniar Kondor Legioa izeneko osteekin. Alemaniarrek, batez ere, artilleria eta gerrako hegazkinak ekarri zituzten eta horiek funtsezko armak gertatu ziren gerra irabazteko, euskal armadak ez baitzuen batere. Halaber, taktika berria erabili zuten matxinatuek: aurrena hegazkinek bonbardatzen zituzten etsaiaren lerroak; ondoren, artilleria bidaltzen zuten eta haren atzetik, infanteria. Aldi berean, airez ere izua eragin zuten herritarren artean; hala, Durango eta Gernika bonbardatu zituzten eta 2.000 herritar inguru hil ziren bonbardaketa haietan.
Francoren osteak 1937ko ekainaren 19an sartu ziren Bilbon. Santanderrerako errepidea ihesean zihoan jendez bete zen eta hegazkin frankistek tiro egin zioten jende multzo hari. Errepublikaren gudarostea Santanderren errenditu zen (Santoñako hitzarmena). Hala ere, euskal ezkertiarren gudarosteek borrokan segitu zuten Asturiasen, harik eta probintzia hura urrian erori zen arte.
Eragina Ipar Euskal Herrian
Gerraren hasieratik bertatik, Ipar Euskal Herriko apaizgoa, politikariak eta herriaren gehiena Agirreren aurkako jarrera hartu zuten, eta matxinatuen alde. Komunikabide gehienek, baita euskaraz argitaratzen zuen Eskualduna egunkariak ere, Francoren erregimenaren bertuteak goraipatzen zituzten aho batez. Baionako Sud-Ouest izan zen errepublikaren alde egin zuen egunkari bakarra.
Beraz, Ipar Euskal Herrian, oro har, oso harrera txarra egin zieten gerratik iheska muga igarotzen zutenei. Agintariek ere neurri zorrotzak hartu zituzten hegoaldeko erbesteratuen kontra: 1937ko urriaren 1ean erabaki zuten 1936ko uztailaren 18az geroztik Espainiatik etorritako guztiak mugaz bestaldera bidaltzea berriro, etxeetan edo elkarte baten babesean zeudenak edota erietxean gaixo zeudenak izan ezik.
Riolobos
Riolobos Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 1.184 biztanle zituen 49,49 km²-ko azaleran.
Espainiako Gerra Zibila
Ondorioak
Gerraren ondorioz, 300.000 pertsona inguru hil ziren. Gerra bukatu zenean, 270.000 preso zeuden kartzeletan, kontzentrazio esparruetan gatibu zeudenak kontatu gabe. Horrez gainera, 300.000 pertsona erbesteratu ziren zapalkuntzari iheska. Irabazle frankistek 30.000 pertsona inguru hil zituzten 1939. eta 1950. urteen artean, eta zapalkuntza politiko arrunt gogorra ezarri zuen. Pentsamendua eta ideologia zapaltzeko, Eliza Katolikoaren laguntza izan zuen.
Errepresioa gerra-ostean eta frankismoan
Milaka lagun jasan zuten frankismoaren errepresioa, gerra osteko lehen urteetan gehienbat. Kalkulatu da, esate baterako, Nafarroa Garaian 3.507 lagunek galdu zutela bizitza errepresioaren ondorioz. Sartaguda herriko errepresioa izan zen, proportzioan, gogorrena; gerra osteko lehen urteetan, Sartagudako biztanleriaren 67.63 ‰ galdu baitzuen bizitza.
Ondorioak Euskal Herrian
Produkzio baliabideen jabetza, enpresa handienen eta banku handienen jabetza, polizia indarrak, indar militarrak, hezkuntza sistema, osasun sistema, erlijio sistema, hedabideak... Sistema politiko eta ekonomikoa gerra irabazleen menpe geratu zen. Hiru botereak, —botere judiziala, exekutiboa eta legegilea—, gerra irabazleen menpe geratu ziren. Irabazleek sistema produktibo kapitalista non ekoizpen-bideen jabetza gerra irabazleen esku zeuden ezarri zuten. Sindikatu bertikala ezarri zen, errepublika garaiko sindikatuak ordezkatzeko. Hezkuntzan eta erlijioan nazionalkatolizismo deitu izan den ideologia sustatu egin zen, non euskal kultura gutxietsi edo debekatu egin zen, behin eta berriro, non, kasurik onenean, euskara dialekto erregionaltzat jotzen zen eta folklore balioa besterik ez zitzaion ematen, hezkuntza sisteman eta hedabideetan baztertuz edo debekatuz.
Gravere
Gravere Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Espainiako Gerra Zibila
Ondorioak Euskal Herrian
Gerra irabazleek Bizkaia eta Gipuzkoa probintzia traidoretzat jo zituzten. Alkate, gobernadore eta goi mailako kudeatzaile politiko guztiak gerra irabazleen aldekoak ezarri zituzten. Espainia estatu zentralista bezala antolatu zen, non Araba eta Nafarroa Garaian foru zaharren berezitasun formalak ozta-ozta gorde ziren eta Bizkaia eta Gipuzkoa beste probintzia espainiar guztiak bezala gobernatuko ziren, aitzineko lege zahar guztiak erabat ezabatuz.
Tregajorran
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Carn Brea parrokian eta Redruth udalerritik 4 kilometro hego-mendebaldera.
Gravere
Mugakideak
Graverek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Estouteville-Écalles
Estouteville-Écalles Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Estouteville-Écalles udalerrian erroldatutako biztanleak 479 ziren. Familiak 147 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 41 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 74 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 292 ziren, horien artean 225 aktiboak ziren eta 67 inaktiboak ziren. 225 pertsona aktiboetatik 213 lanean zeuden (107 gizon eta 106 emakume) eta 12 langabezian zeuden (3 gizon eta 9 emakume). 67 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Montvalent
Montvalent Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Estouteville-Écalles
Diru sarrerak
2009an Estouteville-Écalles udalerrian 157 unitate fiskal zeuden, 456 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.019 euro zen.
Montvalent
Biztanleria
2007an Montvalent udalerrian erroldatutako biztanleak 302 ziren. Familiak 133 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 49 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Amurrio Kluba
Amurrio Kluba Amurrioko futbol taldea da. 1949an sortua, egun Hirugarren Mailan dabil.
Montvalent
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Estouteville-Écalles
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Amurrio Kluba
Estadio
Basarte estadioa 1945an irekia zen. 4.000 ikusleentzako lekua eta 102 x 65 metro ditu.
Estouteville-Écalles
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Estouteville-Écalles udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Montvalent
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Amurrio Kluba
Datuak
2023-24 denboraldia barne.
Estouteville-Écalles
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montvalent
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 182 ziren, horien artean 131 aktiboak ziren eta 51 inaktiboak ziren. 131 pertsona aktiboetatik 114 lanean zeuden (73 gizon eta 41 emakume) eta 16 langabezian zeuden (8 gizon eta 8 emakume). 51 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montvalent udalerrian 130 unitate fiskal zeuden, 280,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.878 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Montvalent udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.105 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Trebendorf
Trebendorf Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
María del Carmen Árraga
María del Carmen Árraga (Montevideo, 1840ko maiatzaren 14a - ezezaguna) margolari uruguaitarra izan zen, José Gervasio Artigasen lehen erretratuetako baten sortzailea, pertsonaia itzaltsua hil eta 15 bat urtera egina.
Fortan
Fortan Frantziako udalerri bat da, Loir eta Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fortan udalerrian erroldatutako biztanleak 252 ziren. Familiak 101 ziren, horien artean 23 pertsona bakarrekoak ziren (15 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 39 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
María del Carmen Árraga
Biografia
Irakaskuntza artistikoa Juan Manuel Blanesengandik jaso zuen, eta bere ibilbide artistikoaren hasieran paisaia batzuk sortu zituen. Geroago, 1869an erakutsi zituen erretratuen eta izadi hilen sorkuntzan zentratu zen. 1869an, Uruguaiko Batzar Nagusiari eskainitako Joaquín Suárezen koadro bat margotu zuen, eta horri esker, Uruguaiko Senatuak artistari 1.000 pesoko saria emateko erabakia hartu zion. Sari hori bere arte ikasketekin jarraitzeko Europara joateko beka batekin ordezkatzea eskatu zuen Árragak. Dena den, familia arazoak zirela eta, artistak ezin izan zuen beka baliatu eta 1882an Senatarien Ganberari eskatu zion hasierako esleipen-ebazpenera itzultzeko, zeina hurrengo urtean eman zioten.
Fortan
Etxebizitza
2007an 124 etxebizitza zeuden, 101 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 122 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 101 etxebizitza nagusietatik 90 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 44 etxek bost zituzten. 84 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 58 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
María del Carmen Árraga
Biografia
Orain arte iraun duten lanen artean, garai hartako hainbat politikari eta pertsona ezagunen erretratuak aipa daitezke, hala nola Venancio Flores, Tomás Gomensoro eta Alejandro Chucarro. Halaber, Museo Historiko Nazionalak oihalaren gainean bi oleo ditu, Juan Méndez Caldeirori eta José Gervasio Artigasi eskainiak. Azken erretratu hori izan zen independentziaren pertsonaia itzaltsuaren ezagutzen den lehenengoetako bat, eta Árragak margotu zuen 1863 inguruan.
Fortan
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 150 ziren, horien artean 123 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 123 pertsona aktiboetatik 118 lanean zeuden (59 gizon eta 59 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
María del Carmen Árraga
Biografia
Margolari honen heriotza data eta lekua ezezaguna da, nahiz eta bere figura Luis Montero artista peruarrak 1866an Montevideon egin zuen egonaldian egindako erretratu bati esker ezagutu daitekeen
Florencita-(La)
Florencita-(La) fosfato motako minerala da eta plumbogummite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Florencita-(La) fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.
Fortan
Diru sarrerak
2009an Fortan udalerrian 102 unitate fiskal zeuden, 257,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.092 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Frantziako Erresistentzia
Frantziako Erresistentzia (la Résistance) Bigarren Mundu Gerran zehar Frantziako nazien okupazioa eta Vichyko gobernuari aurka egin zioten frantziar erresistentzia mugimendu eta erakunde multzoa zen.
Bitan banatuta zegoen: bata Kanpoaldeko Erresistentzia zen, hau 1940. urtetik aurrera Charles de Gaulle jenerala eta Frantziako Indar Askeen inguruan antolatu zen, eta bestea Barnealdeko Erresistentzia zen. Azken hori Erresistentzia izenez soilik ere ezaguna zen, eta apurka-apurka Frantziako alemanen okupazio garaian agertzen hasi eta Kanpoaldeko Erresistentziari atxiki zitzaion.
1942an De Gaullen Frantzia Askea eta Barnealdeko Erresistentzia elkartu eta Frantzia Borrokalaria (frantsesez, France Combattante edo Forces Françaises Combattantes) erakundea sortuko dute, azken honek aurreko Frantzia Askea erakundea ordezkatu zuelarik.
Election (1999ko filma)
Election (euskaraz Hauteskundea), 1999ko Alexander Payne estatubatuarrak zuzendutako komedia beltzeko film bat da. Tom Perrotta idazlearen 1998ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Matthew Broderick eta Reese Witherspoon aktoreek antzeztu zuten.
Egokitutako gidoi onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Alexander Payne eta Jim Taylor).
Paes Landim
Paes Landim Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Election (1999ko filma)
Argumentua
AEB, Nebraska, Omaha hiriko auzune bateko institutu batean jazotako hauteskundeak AEBetako politika sistema, bertan nagusi diren baloreak, eta orokorrean, gizakion portaerari buruzko kritika garratz eta zorrotz bat egiteko aitzaki izango dira.
Partito Sardo d'Azione
Hasiera batean autonomista izan arren, XX. mendeko 80ko hamarkadan jarrera independentista garbia hartu zuen, Sardinia Italiatik banatzeko proposamena hedatuz.
Bere historia luzean mota guztietako aliantzak osatu ditu, eskuinarekin (Italiako Demokrazia Kistauarekin) zein ezkerrarekin (Italiako Alderdi Sozialista eta Alderdi Komunistarekin).
Europako Aliantza Askearen (EAA) alderdi sortzaileetako bat izan zen. Hala ere, Italiako Ipar Ligarekin azken urteetan osatu dituen aliantzak direla-eta, EAAtik kanporatua izan zen 2020an.
Sardinia da Italian "estatutu berezia" duen lurraldeetako bat (besteak Aostako Harana, Hego Tirol, Sizilia eta Friuli-Venezia-Julia izanik). Hauteskunde autonomikoetan alderdiak emaitza aldakorrak lortu ditu, botoen %5-%15 artean lortuz, urtearen arabera.
Synodus hoshinonis
Synodus hoshinonis Synodus generoko animalia da. Arrainen barruko Synodontidae familian sailkatzen da.
The Last Man on Earth (1964ko filma)
The Last Man on Earth, italieraz L'ultimo uomo della Terra (euskaraz Lurreko Azken Gizona) 1964ko Ubaldo Ragona italiar eta Sidney Salkow estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikzio eta beldurrezko film bat da. Richard Matheson estatubatuar idazlearen I Am Legend (1954, Kondaira Naiz) eleberrian oinarritua dago. Vincent Price, Franca Bettoia, Emma Danieli eta Giacomo Rossi-Stuart aktoreek antzeztu zuten.
Dirua aurrezteko asmoz, Italiako Erroma hiriburuko Esposizione Universale Roma estudioetan filmatu zen. Eleberrian protagonistak Robert Neville izena izan arren, filmean Robert Morgan du.
Argumentua
1968, Robert Morgan (Vincent Price) Lur planeta osoa sarraskitu eta gizakiak banpiro bilakatu dituen gerra bakteriologiko bateko bizirik atera den azken gizona da. Bere bizitza bi eginkizunetara mugatu da: egunez, izaki odolzale horietatik ahalik eta gehien hiltzea, eta gauez, etxean gotortu eta haien erasoak jasatea. Izakientzat, benetazko monstruoa ezarritako orden berrian bizirik jarraitzeko borrokatzen duen gizon hau da.
Rumoi (Hokkaido)
Rumoi (留萌市), Hokkaidoko ipar-mendebaldean dagoen Rumoi suprefeturako hiriburua da. 2014ko erroldaren arabera 23.031 biztanle ditu.
Geografia
Prefeturaren hegoaldean kokaturik dago, Japoniako itsasoaren ertzean.
Etsuko Tahara
Etsuko Tahara (田原 悦子) Japoniako futbolaria da.
Groscavallo
Groscavallo Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Groscavallok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Torrejoncillo
Torrejoncillo Cáceresko probintziako udalerria da. Coriatik 12 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 3.337 biztanle zituen 94,54 km²-ko azaleran.
Várzea Branca
Várzea Branca Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Tomiyamichthys smithi
Tomiyamichthys smithi Tomiyamichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Tregamere
, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, St Columb Major parrokian.
Mitsuo Yamada
Mitsuo Yamada (山田 満夫, 1994ko maiatzaren 26a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Matsumoto Yamaga FC.
Eskoziako Erresuma
Eskoziako Erresuma (ingelesez Kingdom of Scotland, gaeleraz Rìoghachd na h-Alba, eskozieraz Kinrick o Escocia) 843 eta 1707 urteen artean Europako ipar-mendebaldeko estatu bat izan zen.
Britainia Handiko uhartearen iparraldeko heren bat hartzen zuen, Ingalaterrako Erresumarekin hegoaldean muga eginez. Ekialdetik Ipar Itsasoarekin mugatzen zuen, ipar eta mendebaldetik Ozeano Atlantikoarekin, eta hego-ekialdetik berriz Iparraldeko Kanala eta Irlandako itsasoarekin.
1707an Batasun Agiriaren ondorioz Eskoziako eta Ingalaterrako Erresumak batu eta Britainia Handiko Erresuma sortu zen.
Lapoutroie
Lapoutroie Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lapoutroie udalerrian erroldatutako biztanleak 2.049 ziren. Familiak 788 ziren, horien artean 196 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 144 bakarrik bizi ziren emakumeak), 244 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 308 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 999 etxebizitza zeuden, 793 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 147 bigarren erresidentzia ziren eta 59 hutsik zeuden. 638 etxeak ziren eta 356 apartamentuak ziren. 793 etxebizitza nagusietatik 547 bere jabearen bizilekua ziren, 211 alokairuan okupaturik zeuden eta 35 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 40 etxek bi zituzten, 143 etxek hiru zituzten, 156 etxek lau zituzten eta 444 etxek bost zituzten. 651 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 357 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 348 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.276 ziren, horien artean 1.014 aktiboak ziren eta 262 inaktiboak ziren. 1.014 pertsona aktiboetatik 940 lanean zeuden (525 gizon eta 415 emakume) eta 74 langabezian zeuden (33 gizon eta 41 emakume). 262 pertsona inaktiboetatik 82 erretiraturik zeuden, 96 ikasten zeuden eta 84 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lapoutroie udalerrian 774 unitate fiskal zeuden, 1.963,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.246 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 106 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 7 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 14 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 11 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 25 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 4 banku bulegoak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 kirol-denda zen eta 1 drogeria zen.
Grosso
Grosso Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lapoutroie
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Lapoutroie udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.012 hektarea erabiltzen.
Grosso
Mugakideak
Grossok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lapoutroie
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, botika 1 bat eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Icterus maculialatus
Icterus maculialatus Icterus generoko animalia da. Hegaztien barruko Icteridae familian sailkatua dago.
Lapoutroie
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 haur-eskola eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ignacio Iturria
Ignacio Iturria (Montevideo, 1949ko apirilaren 1a) margolari, grabatzaile eta irakasle uruguaitarra da.
Biografia
1977an Cadaquésen kokatu zen, Bartzelonatik gertu dagoen kostaldeko hiri txiki batean, Katalunian, eta Ramón Aguilar Morérekin eskolak hartu zituen. Bertan erakusketa indibidual eta kolektiboak egin zituen, 1986an Uruguaira itzuliz.
Sariak eta aintzatespenak
Uruguaiko ordezkaria izan zen 1994an Cuencako Biurtekoan, Biurteko Sari Nagusia lortu zuen eta 1995ean Uruguaiko ordezkari izendatu zuten Veneziako Biurtekoan parte hartzeko, eta ekitaldian emandako Casa di Risparmio Saria lortu zuen. 1997an Puerto Ricoko San Juan Biurtekoan parte hartu zuen eta 2001ean Mercosurreko Biurtekoan. 2001ean Figari saria lortu zuen.
2013an Iturria Fundazioa sortu zuen, beste artista eta ikasle batzuen lanak erakustera bideratuta.
MacConkey agar
MacConkey agarra mikrobiologiako laborategietan erabiltzen den hazkuntza-ingurune solidoa da, eskakizun nutritibo apalak dituzten bakterio Gram negatiboak (enterobakterioak, batez ere) hazteko erabiltzen dena.
Alfred Theodore MacConkey mikrobiologo britainiarrak 1905ean erabili zuen estreinakoz bere izena daraman hazkuntza-ingurunea.
Hazkuntza-ingurune hautakorra eta bereizgarria da hau. Hautakorra, kristal morea koloratzailea eta behazun-gatzak dituelako, bakterio Gram positiboen hazkuntza galarazten dutenak. Eta bereizgarria, gorri neutro koloratzaileari esker laktosa hartziten duten eta ez dutenen arteko bakterio enterikoen bereizketa egiten duelako (hartzitzaileek kolonia arrosak eratzen dituzte, eta besteek kolorerik gabeko koloniak).
MacConkey hazkuntza-ingurunearen elikagaien iturri nagusia peptonak dira.
Osaketa
MacConkey hazkuntza-ingurunearen osagarriak hauek dira :
Dono
Dono (Erroma, ? - † ibidem., 678ko apirilaren 11) Eliza Katolikoaren 78. Aita Santua izan zen 676 eta 678 urteen bitartean. San Petri basilikaren sarrera zaharberritu zuen.
Florencita-(Nd)
Florencita-(Nd) fosfato motako minerala da eta plumbogummite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Florencita-(Nd) fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.
Olinpo
Geografia
Olinpo mendia Greziako mendirik altuena da, eta Balkan etako bigarren altuena. Greziako Tesalia eta Mazedonia eskualdeen artean dago, 1938tik Greziako natura erreserba da, eta Europar Batasun eko Natur Ondare a, Biosfera Erreserba kategorian, 1981etik. Olinpo mendia itsasotik 20 kilometrora dago. Olinpo, funtsean, ez da mendi bakarra; aitzitik, mendikate baten zati da, eta altuenak Mytikas gailurra (2.918,8 metro) eta Skolio (2.912 metro) dira.
Familia-insomnio hilgarri
Familia-insomnio hilgarria (FIH), heriozko familia-insomnio gisa ere ezaguna den gaixotasuna da. Burmuinari eragiten dion ondoretasunezko gaixotasun autosomiko gainartzaile oso bitxia da. Biztanleriaren gutxiengo txiki batek duen gaixotasuna da; gene gainartzailea munduko 28 familiatan baino ez da aurkitu. Guraso batek genea izanez gero bere ondorengoek genea jasotzeko eta hura garatzeko aukera %50ekoa da. Gaixotasunaren hasiera eta garapena tratamendurik gabekoak dira, heriotza eraginaz azken ondorio gisa.
Grugliasco
Grugliasco Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Grugliascok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Familia-insomnio hilgarri
Historia
Gaixotasun honen errealitateaz jabetzen lehenengoa Ignazio Roiter sendagile italiarra izan zen, 1979an, bere emaztearen bi izeba insomnioarekin hasi, eta heriotza eragin zien gaixotasun bitxi bat aztertzean. Bere emazteak aitona ere modu bertsuan hil zela adierazi ziola kontuan hartuta, herentziazko gaixotasun baten aurrean zegoela pentsatu zuen. Roiterrek bigarren izebaren garun zati bat lortu zuen, eta Genevara eraman zuen Erwin Wildi neuropatologoak azter zezan. Honek talamo ko zati bat endekatuta zegoela egiaztatu zuen, neurona batzuk falta baitziren. Hala ere, garai hartan, ez zekiten talamo ak loa erregulatzen zuenik, eta beraz, ez zuten honen endekapena gaixotasunaren hasierako insomnioarekin lotu.
Roiterren emaztearen familiako beste kide bat, osaba, lorik hartu ezinik zebilela, ikerlariak bisitatzera joan zen, eta geroago, Boloniara bidali zuten, loan aditua zen Elio Lugaresik (1926-2015) bisita zezan. Lugaresik gaixoaren osasunaren beherakada bideo formatuan grabatu zuen. Gaixotasunaren ondorioz koman egon zen, eta 1984an zendu zen. Gaixoak bere garuna zientzia komunitateari eman zion, eta hura Clevelandera (AEB) bidali zuten, Lugaresiren ikaslea zen Pierluigi Gambetti ikertzaileak azter zezan.
Lakarri
Lakarri Zuberoako antzinako udalerria izan zen. 1613. urtean Arhane eta Sarrikotagaine herriak batu egin ziren udalerri bakarra osatzeko. Lakarri 1831n batu zitzaien Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine udalerri berria osatzeko.
Familia-insomnio hilgarri
Historia
1986an, Lugaresik, Gambettik eta beren laguntzaileek ikerketaren emaitza argitaratu zuten, eta bertan gaixotasunaren jatorria talamoan zegoela ondorioztatu zuten, entzefalopatia espongiforme kutsakorra den Creutzfeldt-Jakoben gaixotasun ean gertatzen diren fenomeno berdinak gertatzen zirela egiaztatzearekin batera. 1990eko hamarkadan, prioieko gaixotasun gisa ezagutzera eman zuten, eta gaixotasuna 20. kromosomako mutazio batek eragindakoa zela egiaztatu zuten: prioi proteina (PPr) deituriko proteina baten 178. kodoiean asparagina k azido aspartiko a ordezkatzen zuen, eta bitartean, metionina bat egoten zen aminoazido an, 129. posizioan. Mutaziook prioiaren proteina disolbaezin baten eraketa dakarte, PrPsc deiturikoa, zelulan pilatzen dena.
Lakarri
Toponimia
Frantsesezko toponimoa Lacarry da. Herriko toponimoa honela idatzia izan da historian zehar:
Familia-insomnio hilgarri
Historia
Kutsatutako italiar familiaren kasuan gaixotasunaren jatorria 1765ean zendu zen mediku veneziar batengan aurkitu ahal izan dute. Munduko intzidentzia maila altuenetarikoa duen lurraldean, Euskal Herrian, kasu zaharrenak 1630eko eta 1730eko bi familia genealogikorengana jota aurki daitezke.
Fisiopatologia
Baldin eta bi proteinok elkarri eragiten badiote, PrP proteina disolbagarria PrPsc bilakatzea ahalbidetzen duten propietate autokatalitikoak ditu PrPsc proteinak. Proteina disolbagarriak izatetik disolbaezin izaterako bilakaera horrek talamoan PrPsc agregaziodun plaken eraketa eragiten du. Plaken eraketa horrek talamoko neuronak suntsitzen ditu. Garuneko ehunetan eragindako kalteak belaki baten zuloen itxura hartzen du mikroskopio bidez behatzen denean, eta horregatik, entzefalopatia espongiformea dela esaten da.
Sintomak eta gaixotasunaren agertzea
Hasieran hautematen den sintoma ohikoena insomnio mailakatua da, okertuz joaten dena ia-ia erabateko lorik eza eragin arte. Nahasmendu neurobegetatiboak ere hasierako zantzuak izan ohi dira. Beste zenbait sintoma dira oroimena ren, atentzioaren, zaintzaren eta ikusmeneko zein motor funtzionamenduaren galera, edota maila altuagoko beste zenbait funtzio kognitiboren galera: besteak beste, geldi egotearen edo ibiltzearen ezintasuna, bihotz eko taupada irregularrak, arnas patroi ezohikoa eta hitz egiteko zailtasunak. Sintoma guzti hauek garapen bat izaten dute, eta garapen horrek dementziaren adierazgarriak dakartza.
Tomiyamichthys tanyspilus
Tomiyamichthys tanyspilus Tomiyamichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Familia-insomnio hilgarri
Sintomak eta gaixotasunaren agertzea
Gaixotasunaren agerraldirako adina aldakorra da, nahiz eta 30 eta 60 urte artekoen artean antzeman izan den beti, 50 urteko batezbestekoaz. Gaixotasuna hasi, eta 7-36 hilabeteko tarteaz iritsi ohi da heriotza. Gaixotasunaren agertzea pertsonatik pertsonara aldakorra izaten da, baita familia bereko kideen artean ere.
Lakarri
Ikustekoak
XVIII. mendeko amaieran eraikitako Done Ezteberen eliza.
Familia-insomnio hilgarri
Sintomak eta gaixotasunaren agertzea
Gaixotasun ak lau etapa ditu, eta 7-18 hilabeteko tartean osatzen dira:
Tratamendua eta prebentzioa
Gaur-gaurkoz, ez dago familia-insomnio hilgarria tratatzeko modurik; sintoma batzuk baino ezin daitezke trata. Gaixotasuna ez kutsatzeko modu bakarra gene eragilea dutenek ondorengorik ez izatea da. Haatik, gene-terapia k eman diezaguke itxaropena.
Gaixotasunak duen intzidentzia baxua aintzat hartuta, nekez aurkituko dugu beroni irtenbidea bilatzeko ikerketak egingo dituen botika-enpresarik. Europar Batasunaren entsegu klinikoen erregistroaren arabera, 2019ko abenduan, bi entsegu kliniko abiarazi ziren Italian dioxiziklinak tratamenduan eta arriskuan dauden pertsonengan izan dezakeen eraginkortasuna frogatzeko. Entsegu bana egin zen Carlos Besta Institutu Neurologikoan eta Mario Negri Ikerketa Farmakologikoen Institutuan.
Epidemiologia
Familia-insomnio hilgarria gutxiengo batek pairatzen duen gaixotasun arraroa da, eta bere intzidentzia eta prebalentzia ez dira zehaztasunez ezagutzen. 2009an, mundu osoan 100 kasu baino gutxiago zeuden diagnostikatuta, eta horien %40a Espainiar Estatuan, (Hego) Euskal Herrian bereziki. 1993 eta 2018 artean erregistratutako datuek 32 kasu adierazten dituzte (tarte horretan). Gaixotasun kutsakortzat hartzen den arren, ez da tradizionalki kutsakor gisa ezagutzen ditugun gaixotasunak bezala; izan ere, gaixotasuna kutsatzeko modu bakarra garuneko ehunekin kontaktu zuzena izatea da, horien irensteaz edota injekzioaz.
Lotuta dauden gaixotasunak
Hona hemen ugaztunen prioiarekin lotutako beste zenbait gaixotasun:
Bud Abbott
William Alexander "Bud" Abbott (Asbury Park, New Jersey, 1897ko urriaren 2a - Woodland Hills, Kalifornia, 1974ko apirilaren 24a) estatubatuar aktore eta ekoizlea izan zen.
Hainbat filmetan parte hartu zuen Lou Costellorekin batera, Abbott eta Costello bikotea eratuz. Abbottek gizon zentzudunaren rola jokatu zuen bikotearen barruan.
Kae Nishina
Kae Nishina (仁科 賀恵) Japoniako futbolaria da.
Cabeceiras
Cabeceiras Brasilgo udalerri bat da, Goiás estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Villa del Campo
Villa del Campo Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 90 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 560 biztanle zituen 57 km²-ko azaleran.
Synodus indicus
Synodus indicus Synodus generoko animalia da. Arrainen barruko Synodontidae familian sailkatzen da.
Agaton
Agaton (Sizilia, c. 577 - † Erroma, 681eko urtarrilaren 10a) Eliza Katolikoaren 79. Aita Santua izan zen 678 eta 681 urteen bitartean.
Tridentiger barbatus
Tridentiger barbatus Tridentiger generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
1º de Mayo (Sevillako metroa)
1º de Mayo (Maiatzaren 1a, euskaraz) Sevillako metroaren geltokia da, Sevilla udalerrian dagoena, Federico Mayo Gayarre hiribidea eta ronda del Tamarguillo aurrean dago.
Geltokia 2009ko apirilaren 2an ireki zen.
Nyctimene rabori
Nyctimene rabori Nyctimene generoko animalia da. Chiropteraren barruko Pteropodidae familian sailkatuta dago. Filipinetan bizi dira eta Tagalog hizkuntzan Bayakan izena dute. Baso lehor azpitropikaletan bizi dira, eta deforestazioa dela eta arriskuan daude. Espezieak Dioscoro S. Rabor aurkitzaileetako baten izena darama.
Valdeobispo
Valdeobispo Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 100 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 768 biztanle zituen 42,1 km²-ko azaleran.
Synodus intermedius
Synodus intermedius Synodus generoko animalia da. Arrainen barruko Synodontidae familian sailkatzen da.
Triebel
Triebel Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Tatsuya Wada
Tatsuya Wada (和田 達也, 1994ko ekainaren 21a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Matsumoto Yamaga FC.
Inverso Pinasca
Inverso Pinasca Italiako udalerri bat da. Turingo Hiri Metropolitanoan kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Inverso Pinascak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Soblahov
Soblahov Eslovakiako udalerri bat da, Trenčíngo barrutian kokatuta. 17,38 km²ko azalera du eta 2271 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1332. urtekoa da.
Uretritis
Uretritisa uretraren hantura da (akutua ala kronikoa), jatorri infekziosoa izan ohi duena. Uretra gernua puxikatik kanpoaldera bideratzen duen hodia da. .
Gaitz honek gernu-egite mingarriak eta errepikakorrak eragiten ditu. Gizonezkoengan ohikoa da ere jariakin bat agertzea.
Zarza la Mayor
Zarza la Mayor Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 90 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 1.444 biztanle zituen 170,28 km²-ko azaleran.
Uretritis
Bakterio batzuk dira uretritisaren eragile ohikoenak. Haien artean, neisseria gonorrhoeae (gonorrearen sortzailea), chlamydia, escherichia coli, mycoplasma, etab. Birusek ere uretritisa sor dezakete. Sexu-harremanen bidez kutsatu ohi da gaitza, baina beste kutsapen-bideak egon daitezke ere.
Kasu gutxi batzuetan uretritisak ez du jatorri mikrobiarra. Traumatismoak edo narritagarri kimikoak gaitz honen atzean egon daitezke.
Antibiotikoekin edo antibirikoekin tratatu ohi dira jatorri infekziosoa dutenak.
Zerbero
Greziar mitologian, Zerbero (Κέρβερος, Kérberos, "putzuko deabrua") Hadeseko zakurra zen, Tifon eta Ekidnaren semea, hiru buruduna (nahiz eta askotan 50 edo 100 zituela esan) eta isatsaren ordez sugea zuena. Zerberok Hadeseko atea zaintzen zuen, hildakoak atera eta biziak sar ez zitezen. Infernuko atea zaintzen duen zakurra (ingelesez hellhound edo infernu-txakurra) beste mitologia indoeuroparretan ere ezaguna da, eskandinaviarrean kasu.
Etimologia
Zerbero izenak etimologia ezezaguna du. Proposaturiko bi hipotesi nagusiek jatorri indo-europarrak eta grezierak aldarrikatzen dituzte.
Ikonografia
Zerberoren irudikapena Antzinako Grezia eta Erromako artelanetan tematika zabaldua izan zen. Irudikapen zaharrenak, K.a. VI. mende hasierakoak dira, bat Argoseko kopa Korintiarra (ca. K.a. 590 - K.a. 580), egun galdua; eta bestea, Kretako pithos baten fragmentua (ca. K.a. 590 – K.a. 570).