cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hegoaldeko apo pintatu
Hegoaldeko apo pintatua  (Discoglossus jeanneae) Discoglossidae familiako urlehortarra da, Iberiar Penintsulan bizi dena.
Iberiar penintsulako endemismoa dugu apotxo hau. Discoglossus galganoiren oso antzekoa da eta begi-bistaz ia bereiztezinak dira, biak bereizteko indize morfometriko zehatzak erabiltzen direlarik. Euskal Herrian Nafarroan baino ez dagoela uste da, eta bere agerpena hemen ere zalantzazkoa da edo egotekotan, iraungitze arriskuan legoke, 2007. urtean Aranzadik egindako behaketa batean oso ale gutxi topatu baitziren.
Deskribapena
Zapaburuak eklosio ostean 3 mm ingurukoak dira eta erabat beltzak, apo arruntaren eta apo lasterkariaren zapaburuen oso antzekoak, eta apo pintatu iberiarrarenekiko ia bereiztezinak. Garapenak aurrera egin ahala argitzen doaz, kolore arrea hartzen, marrazki erretikulatu oso bereizgarri batekin isatsean.
Hegoaldeko apo pintatua 1986. urtean deskribatu zen espezie berri bezala, begi bistaz, apo pintatu iberiarrarekiko ia bereiztezina baita. Tamaina ertain-txikiko apotxoa dugu heldutan, igel gorputza duena, apoek baino lirainagoa. Gehienez 5-6 cm-ko tamaina lotzen du eta bereizgarriak ditu buru zapala eta mutur zorrotz eta luzea.
Begi irtenak ditu, ez oso handiak eta begi-nini biribildu edo bihotz-formakoak, urre kolorekoa. Tinpanoak oso txikiak dira, ia ikusezinak eta ez du guruin parotidarik. Aurreko hankak gorputzarekiko nahiko motzak dira eta 4 hatz dituzte, 3 tuberkulu metatartsianoekin. Atzeko hankak, aldiz, askoz luzeagoak eta lirainagoak dira, jauzirako erabat moldatuak. Arrek, atzeko hankak palmatuak dituzte, ez berriz, eme eta gazteek.
Azal leuna dute, garatxo txikiz beteriko bizkarraldearekin. Hala ere, sabelaldea erabat leuna da. Kolorazioa oso aldakorra da baina bi diseinu mota dira nagusi: oinarrian arre argi kolorea duena eta honen gainetik kolore ilunagoko orban irregularrak; eta diseinu 'marraduna', oinarrian kolore berdina duen arren, kolore argiagoko orbanak 3 hileratan kokaturik dituena atzealdetik muturreraino, longitudinalki. Bi diseinuetan antifaz itxurako orban iluna agertzen da begi bakoitzaren atzealdetik, aurreko hanken insertzio punturaino zabaltzen dena.
Ez dago aldakortasun handirik ar eta emeen artean, aipatutako hatz palmatuez gain. Hala ere, arrak zertxobait handiagoak izaten dira eta baba beltz modukoak izaten dituzte eztarrialdean, sabelaldean eta bereziki aurreko hatzetan, araldian zehar.
Banaketa
Euskal Herrian apo honen agerpena zalantzazkoa da. Aranzadik 2009. urtean egindako ikerketa batean ez zen hegoaldeko apo pintaturik aurkitu. Aurretik, zitazio gutxi batzuk zeuden Nafarroan jasota baina edo espeziea desagertu egin da bertatik, edo iraungitze arriskuan dago.
Elikadura
Ez dago espezie honen elikadurari buruzko datu askorik. Bere presa arruntenak intsektuak, zizareak eta beste anuro espezieen ale gazteak direla deskribatu izan da (Pleguezuelos eta Feriche, 2003). Larbak, belarjaleak dira.
Ugalketa eta ontogenia
Hegoaldeko apo pintatua ur-masa tenporaletan ugaltzen da. Bertara hurbiltzen lehenak arrak izaten dira eta apo pintatu iberiarrarekiko asko antzekoak diren kantuen bitartez emeak erakartzen dituzte. Ez dute aho-zakurik eta marru baxuak egiten dituzte. Apo pintatuen ugalketa iztaiko-anplexu bidezkoa da, gehienetan ur azpian egiten dutena. Akoplamenduaren iraupena motza da eta eme bakoitza zenbait arrekin ugaldu daiteke. Emeak 30-50 arrautzeko multzoak erruten ditu, aukeratutako ur-masen hondoan eta estaltzean zehar arrek hauek ernaldu egingo dituzte.
Enbrioien garapenak arrautzen barruan 5-10 egun irauten ditu. Hegoaldeko apo pintatuaren zapaburuek, apo lasterkariarenekin batera, garapen larbariorik motzena dute, eta hilabeteren buruan egingo dute metamorfosia. 3 urterekin lortzen dute heldutasun sexuala eta 10 urte inguruko biziraupena dute.
Bizimodua
Gure inguruko apoak ez bezala, hegoaldeko apo pintatu helduak oso urtarrak dira eta edozein mehatxuren aurrean uretara egiten dute salto, bertako landarediaren artean ezkutatzeko asmoz. Bereziki ilunabarrez eta gauez da aktiboa baina egun lainotuetan egunez ere ikus daitezke. Ia urte osoan zehar dira aktiboak, altitude handietan edo eskualde aridoetan bizi diren populazioak izan ezik, hibernazioa eta estibazioa burutzen dutenak, hurrenez hurren. Egunean zehar, harrien, enborren edo orbelaren azpian ezkutaturik egoten dira. Metamorfosia burutu berri duten ale gazteak egunez aktiboagoak dira eta beraz, igelekin nahasteko errazagoak.
Espezieen arteko elkarrekintzak
Arrainak, ur-sugeak (Natrix maura, Hemorrhois hippocrepis) (Valverde, 1967; Pleguezuelos eta Moreno, 1989; Barnestein eta González de la Vega, 2007) eta txitxiburduntzi larbak ikusi izan dira zapaburuak jaten. Helduek, aldiz, ohiko harrapari dituzte zenbait hegazti, esaterako Tyto alba (Cortés, 1988), suge, eta ugaztun karniboro, besteak beste, ipurtatsak, katajinetak eta azkonarrak. Duten defentsa mekanismo nagusia ihesa da, eta jauzien bidez azkar aldendu daitezke. Hala ere, mukiz beterik duten azalak harrapari asko botatzen ditu atzera.
Azkenik, amerikar ibai-karramarroak, Procambarus clarkii, kalte handiak eragiten ditu ere espezie honen gain.
Kontserbazioa
Euskal Herriko populazioen banaketa eta egoerari buruzko azken azterketak 2007. urtean egin ziren Aranzadi taldeko Herpetologia Behatokiaren eta Eusko Jaurlaritzako Biodibertsitate Zuzendaritzaren eskutik, eta honen aurretik ikerketa bi zeuden burutuak, 1980 eta 1990. hamarkadetan. Azterketa hauen ondorio gisa, espeziearen egoera kaskarra dela esan liteke, aurretik behatutako zenbait lekuetan falta baita.
Deerfield (Massachusetts)
Deerfield Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Franklin konderrian kokatuta dago, Massachusetts estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Demansia shinei
Demansia shinei Demansia generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Muscidae
Muscidae azpifamiliaren Muscoidea aurki euli familia daude.
Muscidae, horietako batzuk dira normalean etxe euli edo euli egonkorra bezala ezagutzen ondorioz euren da, dira mundu osoan banatzen hasi eta ia 4.000 deskribatu genera 100 baino gehiago espezie eduki.
Helicolenus hilgendorfii
Helicolenus hilgendorfii Helicolenus generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
NGC 2341
NGC 2341 galaxia espiral bat da, Gemini konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Agustín Senin
Agustín Senin Díaz (Bilbo, 1946ko irailaren 4a - ) bizkaitar boxeolari ohia da, 1967an profesionaletan debutatu zuena.
Ibilbidea
Amateur zenean, Tokioko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte. 54 kg. baino gutxiagoko kategoriako lehenengo txandan.
Mukiazal laranja
Mukiazal laranja (Phlebia tremellosa) Meruliaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du balio sukalderako.
Sinonimoak: Merulius tremellosus, Merulius imbricatus.
Deskribapena
Karpoforoa: Itxura oso aldakorrekoa: erresupinatua agertu daiteke edo proiektatutako kapelak eratuz, asko inbrikatuta; ale freskoak bigunak, gelatinakarak eta malguak dira. Goiko zatia tomentuduna eta zuria da; poroak simulatzen dituzten toles albeolatuek osatzen dute himenioa, hasieran okre argi kolorekoak eta geroago laranja kolorekoak.
Etimologia: Tremellosus epitetoa bere loditasun gelatinakara eta dardaratsuagatik du.
Nahasketa arriskua
Behin ikusiz gero, nahastezina da. Serpula lacrymans antzekoa da eta habe hezeetan ateratzen da. Leucogyrophana mollusca delakoak ere badu antza eta habitat berean hazten da
Sasoia eta lekua
Udazkenean eta neguan, hostozabalen eta koniferoen motzondoetan eta eroritako enborretan. Oso ohikoa.
Banaketa eremua
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Brasil, Europa, Errusia, Mozambike, Uzbekistan, Himalaiako eremua, Japonia, Kaukasia, Turkia, Erdialdeko Asia, Txina, Korea.
Potemkin korazatua
Bost atalek osatzen dute filma:
Errusiako futbol kopa
Errusiako futbol kopa (errusieraz Кубок России), Errusian kanpoaketa sistema erabiliz jokatzen den futbol txapelketa da, Ligaren ondoren garrantzitsuena. Errusiako lehen hiru mailetako taldeek jokatzen dute. 1992an izan zuen lehen edizioa eta CSKA Mosku da garaipen gehien lortu dituena.
Potemkin korazatua
Odesako eskailerak
Filmeko laugarren atalean, Odesako eskaileretan jazotakoa da oinarri, gerora filmaren beraren sinbolo bilakatu dena. Eszena horretan, tsarraren kosakoak amaierabako eskaileretan behera doaz, hiltzeko makinak bailiran, halakoa baita daramaten itxura eta darabilten ibilera izutzekoa. Sekuentziaren bukaeran, soldaduek ama eta umeari egiten diete tiro. Ama lurrera hilik erortzean, nahigabean haur-kotxea bultzatu du: umea barnean dela, badoa ibilgailua amilka, jende jazarri beldurtuaren ondoan.
Eisensteinek alegia sortu zuen. Odesako eskaileretakoa ez zen benetan horrela gertatu. Zuzendariaren asmazioa izan zen, nahiz eta egia izan Odesako herritarrak kexu azaldu Potemkin itsasontzia hirian egon izanaz. Dena den, maisuki kontatu zuen Eisensteinek azaldu nahi zuena (ondo egindako propagandari ordain handia zor), jende askok egiazko eta gertatukotzat jotzen baitu filmean agertutakoa.
Eszena hori Eisensteinen muntaiaren teorien isla da. Osterako eraginak asko eta ezagunak izan dira: Leni Riefenstahl (Triumph of the Will), Francis Ford Coppola (The Godfather), Brian De Palma (The Untouchables), Woody Allen (Bananas eta Love and Death) edo Terry Gilliam (Brazil).
Zenbaitek dioenez, pertsonak baino Eisensteinen helburua giza taldea erretratatzea izan zen. Hartara pertsonaien ezaugarritzea lausoa da, eta nahikoa da onak eta txarrak zeintzuk diren ondo islatzea: korazatuko kapitaina, usteldutako okela jateko moduan dagoela ziurtatzen duen medikua edota ontziko popea ikuslearen begitan gaizto eta krudel dira; matxinadari ekiten dion marinela, ordea, martiri izatera iritsi da. Ikusleek inongo esfortzu barik hiru etsai horiei gorroto die eta herriak bizi duen egoera tamalgarriaren erantzuleak nortzuk diren erraz asko asmatu behar du; aldi berean euretako bat marinela da, heroia sortua da.
Zine mutuko lau lan sortu zituen eta beraietan antzezle nagusia jendetza da, jende oldea. Ez zien aktore profesionalei aukerarik eman, gutxitan ez bada eta, kasu horietan ere, bigarren maila batean utzita.
Colletes fodiens
Colletes fodiens erle espezie bat da, Colletes generoan eta Colletidae familian.
Saint-Michel-de-Maurienne
Saint-Michel-de-Maurienne Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Michel-de-Maurienne udalerrian erroldatutako biztanleak 2.770 ziren. Familiak 1.216 ziren, horien artean 460 pertsona bakarrekoak ziren (220 bakarrik bizi ziren gizonak eta 240 bakarrik bizi ziren emakumeak), 352 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 308 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 96 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.711 etxebizitza zeuden, 1.227 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 270 bigarren erresidentzia ziren eta 214 hutsik zeuden. 812 etxeak ziren eta 888 apartamentuak ziren. 1.227 etxebizitza nagusietatik 713 bere jabearen bizilekua ziren, 472 alokairuan okupaturik zeuden eta 42 doan lagata zeuden; 27 etxek gela bat zuten, 96 etxek bi zituzten, 250 etxek hiru zituzten, 399 etxek lau zituzten eta 454 etxek bost zituzten. 729 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 565 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 423 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.693 ziren, horien artean 1.234 aktiboak ziren eta 459 inaktiboak ziren. 1.234 pertsona aktiboetatik 1.167 lanean zeuden (634 gizon eta 533 emakume) eta 68 langabezian zeuden (25 gizon eta 43 emakume). 459 pertsona inaktiboetatik 153 erretiraturik zeuden, 148 ikasten zeuden eta 158 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Michel-de-Maurienne udalerrian 1.179 unitate fiskal zeuden, 2.651 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.677,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 127 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 4 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 20 eraikuntza enpresak ziren, 22 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 15 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 6 finantziazio enpresak ziren, 8 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 15 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 45 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 2 funerariak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 2 zurginak, 4 iturginak, 2 argiketariak, 5 ile apaindegiak, 9 jatetxeak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 4 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Saint-Michel-de-Maurienne udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Helicolenus lahillei
Helicolenus lahillei Helicolenus generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Châtin
Châtin Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Saint-Michel-de-Maurienne
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 haur-eskola eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Saint-Michel-de-Maurienne udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 285 ikasle zeuden eta lizeo teknologikoetan 287.
Châtin
Biztanleria
2007an Châtin udalerrian erroldatutako biztanleak 107 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Saint-Michel-de-Maurienne
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Châtin
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 106 etxebizitza zeuden, 50 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 52 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 101 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 50 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 26 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Arku apaldu
Arku apaldua edo arku beheratua, batzuetan gaztelaniaren eraginez arku eskartzanoa, arku simetriko mota bat da, zirkulu-sektore profila eta zentroa inpostaren azpitik dituena.
Ezaugarriak
Hortaz, arku apaldua zirkulu-sektore bat da. Erdi puntuko arkuaren zentroa inpostaren (arkuaren oinaren) maila berean dago, arku apalduan aldiz, beherago dago, horrela bada, salmer harriek ez dute zirkuluarekin tangentziarik sortzen. Alboetako muturrak direla eta, zenbaitek diote erakargarritasun gutxiko arkua dela. Zubietan ohikoak dira, izan ere errepidea altxatu gabe erdi puntuko arku a baino drainatze ahalmen handiagoa du.
Châtin
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 75 ziren, horien artean 58 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 58 pertsona aktiboetatik 51 lanean zeuden (31 gizon eta 20 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Châtin udalerrian 50 unitate fiskal zeuden, 102 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.154,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2000. urtean Châtin udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Vitali Parakhnevitx
Vitali Valerijovitx Parakhnevitx (Віталій Валерійович Парахневич; 1969ko maiatzaren 4a - ) Tajikistango futbolari ohia da.
Châtin
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lycenchelys hureaui
Lycenchelys hureaui Lycenchelys generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Bombus fraternus
Bombus fraternus erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.
Willy van de Kerkhof
Wilhelmus "Willy" Antonius van de Kerkhof (Helmond, Ipar Brabante, 1951ko irailaren 16a-) jokalari ohi herbeheretarra da.
1974 eta 1978ko Munduko Futbol Txapelketan txapeldunordea izan zen Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin, Johan Cruyff, Johan Neeskens eta René anai bikiarekin batera.
Haren herrialdean egin zuen ibilbide osoa, PSV Eindhoven taldean batik bat.
Jokalariaren ibilbidea
Guztira: 511 partida (71 gol)
Croton-on-Hudson (New York)
Croton-on-Hudson  New York estatuko herri bat da. Westchester konderrian kokatua dago. 2010ean 8,070 biztanle zituen, 12.02 kilometro koadrotan banatuta.
Cuba (New York)
Cuba  New York estatuko herri bat da. Allegany konderrian kokatua dago. 2010ean 1,575 biztanle zituen, 3.15 kilometro koadrotan banatuta.
Elapsoidea boulengeri
Elapsoidea boulengeri Elapsoidea generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Andrena praecox
Andrena praecox erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.
Pitoi pigmeo
Pitoi pigmeoa (Antaresia perthensis) Antaresia generoko animalia da. Narrastien barruko Pythonidae familian sailkatuta dago. 60 cm inguru luze da eta mendebaldeko Australian bizi da. Pitoietan txikiena da.
NGC 2342
NGC 2342 galaxia espiral bat da, Gemini konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Bruno Carranza Ramírez
Biografia
Gurasoak Miguel Carranza Fernández (1838 eta 1841 artean Estatuburuordea) eta Joaquina Ramírez y García izan ziren. 1847an Gerónima Montealegrerekin ezkondu zen, José María Montealegre Fernández presidentearen arreba. Bere birbiloba Madeleine Stowe aktorea da.
Carranza medikuntzan lizentziatu zen Guatemalako San Carlos Unibertsitatean.
Costa Ricara itzuli ondoren, pribatuan zein Estatuko San Juan de Dios ospitalean jardun zuen. Txertoen eta proto-sendagaien ikuskatzaile nagusia izan zen. Nikaraguan mediku militar gisa aritu zen 1856ko William Walkerren aurkako kanpainan, baina ia berehala itzuli behar izan zuen Costa Ricako Armadaren erretreta eta kolera epidemia zirela eta.
Kazetari lanetan ere aritu zen, eta hainbat buletin eta egunkari argitaratu zituen, hala nola El Álbum ("Albuma") eta La Estrella del Irazú ("Irazuko Izarra"). Era berean, beste hainbat ekonomia- eta merkataritza-proiektuetan ere jardun zuen, eta beste negozio batzuen artean, kafe-landaketak, liburu-denda bat eta denda bat zituen. 1855etik 1859ra Likore Fabrika Nazionalaren administrazioa eman zioten eta horrela Estatuko alkohol-hornitzaile ofizial bakarra bihurtu zen.
Pseudotropheus purpuratus
Pseudotropheus purpuratus Pseudotropheus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Bruno Carranza Ramírez
Biografia
Bere administrazioko pertsonaia nagusia eta kanpoko harremanetarako eta sinesmen askatasunerako politikaren egilea Lorenzo Montúfar y Rivera Guatemalako abokatua izan zen, antiklerikalismoaren alde egiten zuena. Bere karguan egondako beste Estatu Idazkari aipagarri batzuk Joaquín Lizano Gutiérrez (gobernua, polizia, justizia, nekazaritza eta industria), Rafael Gallegos Sáenz (etxebizitza eta merkataritza) eta Buenaventura Carazo Alvarado (gerra, itsas armada eta obra publikoak) izan ziren.
1870eko abuztuaren 8an Tomás Guardia Gutiérrezekin izandako desberdintasunak zirela eta, dimisioa aurkeztu zuen Batzar Konstituziogilean, eta biharamunean abuztuaren 9an onartu zuten. Guardia jeneralak hartu zuen bere ordez.
Gero, Costa Ricako Aholku Nazional Handiko eta Ministro Potentziarioko kide izan zen El Salvadorren, eta bertan sinatu zuen Carranza-Arbizuko Akordioa.
Ajoux
Ajoux Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ajoux udalerrian erroldatutako biztanleak 94 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 95 etxebizitza zeuden, 40 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 51 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 90 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 40 etxebizitza nagusietatik 30 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 6 etxek hitu gela zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 32 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 63 ziren, horien artean 47 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 47 pertsona aktiboetatik 45 lanean zeuden (20 gizon eta 25 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Ajoux udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 224 hektarea erabiltzen.
Semiana
Semiana Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Semianak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ajoux
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola bat zegoen.
Scaldasole
Scaldasole Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Scaldasolek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Micrurus albicinctus
Micrurus albicinctus Micrurus generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Great Fish ibaia
Great Fish (Groot-Visrivier ) Hegoafrikako ibaia da, Lurmutur Ekialdea zeharkatzen duena.
1779 eta 1878 artean xhosa eta afrikaner arteko gerretan muga osatzen zuen. Apartheid garaietan, Ciskeiko mendebaldeko muga bertan zegoen.
René van de Kerkhof
Reinier "René" Lambertus van de Kerkhof (Helmond, Ipar Brabante, 1951ko irailaren 16a-) jokalari ohi herbeheretarra da.
1974 eta 1978ko Munduko Futbol Txapelketan txapeldunordea izan zen Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin, Johan Cruyff, Johan Neeskens eta Willy anai bikiarekin batera.
Jokalariaren ibilbidea
Guztira: 491 partida (133 gol)
Aloara
Aloara Capuakoa (? - 992) Capuako printzesa izan zen, bere semearekin batera agindu zuena 982 eta 992 urteen artean. Esaten da abilezia handiarekin gobernatu zituela bere estatuak.
Pandulfo Burdinburu Capua eta Beneventoko printzearekin ezkondu zen. Bere senarra Capuan hil zen 981ean, Aloara bere bost semeekin utziz: Landulfo IV.a Capua eta Beneventokoa, Pandulfo II.a Salernokoa, Atanulfo, konde eta markes izendatu zutena, agian Camerinokoa, Landenulfo II.a Capuakoa eta Laidulfo Capuakoa, bere ondorengo izan zena.
Landulfo IV.a gudan hil zen enperadorea defendatzen 982an, greziarren eta sarrazenoen aurkako gerran. Bere anaia Landenulfok hartu zuen ondoren boterea, baina oso gaztea zenez, Oton I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak Capuako printzerria eman zion, bere amarekin batera goberna zezan. Oton I.a hil zenean, Teofano Skleraina alargunak dekretu hori berretsi zuen. Aloarak erregeta 982an hasi zuen.
Landenulfo bere ahaideek egindako plan baten bidez erail zuten 993an, eta Laidulfo anaia kargutik kendu zuen Oton III.ak ardura izan zuelako anaiaren erailketan.
Deerfield (New York)
Deerfield Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oneida konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gabiria
Gabiria Gipuzkoako hego-erdialdean, Goierriko eskualdean dagoen udalerri txiki bat da. 14,88 km² ditu, eta 0 biztanle zituen. urtean.
Mugakideak
Gabiriak mugakide ditu iparraldean Zumarraga eta Ezkio-Itsaso, hegoaldean Mutiloa, ekialdean Ormaiztegi eta berriro Ezkio-Itsaso, eta mendebaldean Legazpi.
Inguru naturala
Eztanda ibaiak herria zeharkatzen du, Oriaren ibaiadarra dena. Bestalde, Aizeleku (812 m), Trapalata (634 m), Pagoeder eta Murgil mendiek inguratzen dute.
Historia
Herriaren lehenengo aipamen idatzia XIV. mendekoa da, "Santa María de Alkain" izenarekin, eta garai hartan, dirudienez, Segurarekin harremanetan egon zen, eta bi mende geroago Areriako Alkate Gorenaren menpe egongo zen.
Filipe IV.a Espainiakoa erregeak hiribildu izendatu zuen 1661ean, Areriatik bereiziz. Horren ondoren bi urte joan ziren eta Zumarraga eta Ezkiogarekin "Argisanoko Santa Krutzeko Batasuna" osatu zuen, 1766 arte.
XIX. mendean herrian bainuetxe bat egon zen, garai hartan gabiriarrak 1.000tik gora ziren. Hortik aurrera, ordea, biztanleria jaitsiz joan da ia etengabe gaur egun arte. Izan ere, nekazaritza eta abeltzaintza jarduera tradizionalak izan dira Gabirian, eta industria, betiere maila txikikoa, bakan sortu dute azken hamarkadotan.
Ekonomia
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak: Lehen sektorea BEGaren %6,6,. Bigarren sektorea %35,4. Hirugarren sektorea %49,1. Eraikuntza %8,8.
Demografia
2019an herriak 506 biztanle zituen. Horietatik %20,36k 65 urte edo gehiago zituen. Eta atzerrian jaiotakoak %3,95 ziren.
2019ko udal hauteskundeak
2019ko udal hauteskunde etan hauek izan ziren emaitzak: Independenteek (Gabiria Hautesle Elkartea) 245 boto. PSE-EEk 6 boto. Oier Oiarbide Murua izendatu zuten alkate.
Alkateak
Hauek izan dira Gabiriako azken alkateak:
Euskara
Gabiriako euskalkia Goierriko hizkera da, gipuzkeraren hego-mendebaldeko aldaera bat. 2016an herritarren %90,8 euskalduna zen.
Eufonia (gailua)
Eufonia XIX. mendearen lehen erdialdean Joseph Faber asmatzaile austriarrak sortu zuen makina hizlaria da. 1845ean Filadelfia n eta 1846an Londres ko Egiptoko Aretoan erakutsia izan zen. Asmakuntzaren aurreko bertsio bat suntsitu zuen Faber-ek 1844an.
Eraikuntza
Faber-ek hogeita bost urtetik gora pasa zituen gailu mekanikoa eraikitzen. “Makina hizlari izugarria” mekanismo eta instrumentu ezberdinez osatuta zegoen: pianoa, hauspoa eta giza eztarria eta ahots organoen erreplika mekanikoa. Teklatuko teklak zapaltzean, giza operatzaileak sortutako soinuekin hauspoa puztutzen zen. Honek aho mekanikoa ireki eta mingain eta barail mekanikoak igo eta mugitzea ahalbidetzen zuen. Ingeleraz, frantsesez eta alemanez esaldiak sortzeko gai zen. The London Journal-ek hiru hizkuntza hauek azentu aleman batekin hitz egiten zituela kontatu zuen, sortzailearen ama hizkuntza hau baitzen. P.T. Barnum-ek berrizendatu zuen makina hizlaria Euforia izenez, harrigarria da eta seguraski kointzidentzia hutsa izen bera duen Hector Berlioz-en utopiarekin duen antzekotasun ideologikoa.
Eufonia ez zen tramankulu berritzailea izan, beste asmakuntza automate n antza bazuen. Hala nola, serie muntaien mekanika orokorra jarraitu zutenenena edoeta eskantsio mekanizatuaren bidez hizkuntzaren deskonposizio eta berreraikitzean oinarritzen ziren metodoena. John Clarken Eureka makinak Euforiaren antzeko teknologia zuen eta urte bat lehenago asmatu zuen. Honek ordea beste funtzio bat betetzen zuen, hexametroak sortzen zituen soinuen ordez.
Erakusketa
Eufoniaren aho mekanikoa, mingaina eta baraila emakume maskara batek estalita erakusten zuten eta noizbehinka soineko bat jartzen zihoten maskararen azpian zintzilik. Publikoarentzat jarduten zuen, teklatuko operadorearen hitzak erantzuten edo imitatzen zituela eginez. Londres en egindako emanaldi batean, automata turkiar baten gisara ere aurkeztu zuten.
Londresko antzerki zuzendari John Hollingshead-ek esperientzia triste eta deprimente gisa deskribatu zuen:  “Imaginazio gutxi behar zen zeuden bisitari gutxiei sinestarazteko figurak giza pertsona kartzelaratu bat - edo erdi gizatiar bat- zuela, kanpoko botere ezinikusi batengatik poliki-poliki hitz egitera behartua zegoena” eta gainera “inork ez zuen pentsatu engainatuak izaten ari zirela Neskatila Ikustezinaren bigarren edizioko iruzur batekin ”.
Silvano Pietra
Mugakideak
Silvano Pietrak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Junta para Ampliación de Estudios
Junta para Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas (JAE) 1907an sortutako erakundea izan zen, Institución Libre de Enseñanzaren (ILE) baitan, Espainia n ikerketa eta hezkuntza zientifikoa sustatzeko. Santiago Ramón y Cajal izan zen aurreneko lehendakari a; hau 1934an hil zenean, Ignacio Bolívar Urrutia k hartu zion lekukoa, 1939ra arte. Orduan Gerra Zibila ren irabazleek desegin zuten, haren egiturak baliatuz Ikerketa Zientifikoetarako Goi Kontseilua (CSIC) sortuz.
Sorrera
Hasierako kideen artean izan ziren: Santiago Ramón y Cajal, José Echegaray, Marcelino Menéndez Pelayo, Joaquín Sorolla, Joaquín Costa, Vicente Santamaría de Paredes, Alejandro San Martín Satrustegi, Julián Calleja Sánchez, Eduardo Vincenti, Gumersindo de Azcárate, Luis Simarro, Ignacio Bolívar (Ramon y Cajal hiltzean JAEren bigarren eta azken lehendakari izango zena), Ramón Menéndez Pidal, José Casares Gil, Adolfo Álvarez-Buylla y González-Alegre, José Rodríguez Carracido, Julián Ribera y Tarragó, Leonardo Torres Quevedo, José Marvá eta Mayer, José Fernández Jiménez, eta Victoriano Fernández Askartza.
Garrantzia
Martxan izan zen garaian, JAEk Espainiako zientzia eta kulturari inoiz ezagututako bultzakadarik handiena eman zion. Horretarako, nagusiki, irakasle eta ikasleen arteko truke-programa oso aktiboa eta atzerrian ikasteko bekak baliatu zituen.
Helburua mundu akademiko espainiarrean XIX. mendean zegoen ezkortasuna iraultzea izan zen, Europako herrialde modernoenekin harremanetan jarriz. Ekimena jende talde txiki batek bultzatu zuen, Santiago Ramón y Cajal zuzendariaren eta José Castillejo idazkariaren gidaritzapean.
JAEk Espainiako intelektual eta zientzialaririk onenak trebatu zituen 1907 eta 1939 artean. Lehen aipatutakoez gain, haien ikasleen artean nabarmendu daitezke: Rafael Altamira, Cándido Bolívar, Odón de Buen, Américo Castro, Miguel Catalán, Francisco Durán Reynals, José Fernández-Nonídez, Cruz Gallastegi, Antonio García Solalinde, Samuel Gili Gaya, María Maeztu, Faustino Miranda, Enrique Moles, Tomás Navarro Tomás, Juan Negrín, Severo Ochoa, Federico de Onís, Pío del Río Hortega, Julio Rey Pastor, José Royo, Luis de Zulueta, Joaquín Gómez de Llarena eta Antonio de Zulueta...
Institutuak eta zentroak
JAEk zentro eta laborategi kolaboratzaileen sare bat sortu zuen. Haietan zientziak eta humanitate ek garrantzi berezia hartzen zuten, eta nazioartean hedadura eta aintzatespena lortuko zuen, Espainia zaharkitu eta tradizionalaren ikuspegiaren gainetik.
Zentroen eta institutuen zerrenda luzea eta esanguratsua da. Besteak beste nabarmendu daitezke:
Kanpo eragina
JAEk eragin garrantzitsua izan zuen Espainia eta Latinoamerika arteko erlazioetan. Elkartruke honek beste era bateko harremanak bultzatu zituen amerikar eta espainiarren artean. Ondorioz, hizkuntza, kultura, historia eta zibilizazioari buruzko institutu, sail eta unibertsitate katedra asko sortu ziren.
Amaiera
JAEk bultzatutako modernizazio eta erreforma espiritua ez zetorren bat Espainian 1936ko uztailean estatu kolpea eman zuten sektoreekin. Francisco Franco ren lehen gobernuak (Burgos ko Jaurlaritza, 1938) JAE desegitea agindu zuen; baina erakundeak Espainiako eremu errepublikano an gerra amaitu arte funtzionatzen jarraitu zuen. Gerra Zibila amaitu eta gero, ostera, irabazleek Ikerketa Zientifikoen Goi Kontseilua (CSIC) sortu zuten, JAE ordezkatu zuena.
Zehaztu beharra dago CSIC JAEren espiritu ezberdin eta are antagoniko batekin sortu zela, bere sorrerako legeetan irakur daitekeenez, edo bere sortzaile eta presidentearen sorrera-diskurtsoan:"[...] liquidar todas las herejías científicas que secaron y agostaron los cauces de nuestra genialidad nacional y nos sumieron en la atonía y la decadencia...Nuestra ciencia actual, en conexión con la que en los siglos pasados nos definió como nación y como imperio, quiere ser ante todo católica. ( José Ibáñez Martín, CSIC-en sorrerako hitzaldia, 1940)."Beraz, CSIC-k JAE ordeztu arren, ezin da haren oinordeko edo lanaren jarraitzaile gisa hartu.
Adolph Kolping
Adolph Kolping (Kerpen, Rhingo Konfederazioa, 1813ko abenduaren 8a - Kolonia, Ipar Renania-Westfalia, 1865eko abenduaren 4a) alemaniar apaiz katolikoa izan zen. Gizarte-aferetan inplikatua, Kolpingwerk elkartea sortu zuen. Joan Paulo II.ak dohatsu aitortu zuen 1991n.
Bizitza
Peter Kolping artzainaren eta Anna Maria Zurheydenen bost umeetatik laugarrena izan zen. Familia apalekoa izaki, 12 urterekin utzi zituen ikasketak zapatari-mutil hasteko. 23 urte zituela, hamar urtez zapatari jardun ostean, bigarren hezkuntzari ekin zion. Apaiz izatera deliberaturik, 1841eko udan teologia ikasten hasi zen Municheko Unibertsitatean. 1845eko apirilaren 13an apaiztu zen, Koloniako Minoritenkirchen (St. Mariä Empfängnis eliza); bezperan, aita hila zitzaion.
1845 eta 1849 bitartean, Elberfelden (gaur egun Wuppertalen barnean) egon zen apaiz. Langileen lan baldintza deitoragarriak hobetu nahian, Gragor Breuerrek sortutako Gesellenverein edo Langileen Elkarteko presidente bilakatu zen 1847an. 1849an, Koloniako katedraleko bikario izendatu zuten. Handik aurrera, Gesellenverein gehiago sortzen aritu zen buru-belarri; 1865rako 400 talde baino gehiago ziren, Europan eta Amerikan. 1862an, Minoritenkirchengo erretore izendatu zuten. 1865ean hil zen, birikako minbiziak jota. Minoritenkirchenen ehortzi zuten.
Trafiko-istripu
Trafiko-istripua edo zirkulazio-istripua zirkulazio publikorako zabalik dauden bideetan mugitzen ari den ibilgailu baten parte hartzearekin gutxienez jazotzen den ustekabeko gertaera da, kalte materialak edo pertsonalak eragiten dituena. Kanpoko eta ustekabeko faktore arduragabeen ondorioz (gehienetan edo orokorrean), hala nola akats mekanikoak, ingurumen-baldintza kaltegarriak (sismoak edo bat-bateko edo bat-bateko klima-aldaketak) eta animalien agerpena zirkulazioan edo zuhaitz batetik erortzean gurutzatzea pertsona bati edo ondasun material bati kalteak eragiten dituzte.
Horiek ez dira ausazkoak, ezta ustekabekoak ere, eta, normalean, erantzunkidetasunak izaten dituzte, gidariarenak izan daitezkeenak edo ez, hala nola (seinale egokirik eza, kaleetako argiztapenik eza, ibilgailuaren akats mekanikoa, eraikuntza txarra edo kale/etorbide baten egoera txarra, eta abar), bai eta, kasuan kasuko, gidarienak ere (zirkulazio-seinaleak ez errespetatzea, mozkortuta gidatzea edo drogen efektuen mende gidatzea, gidatzen ari den bitartean mugikorra erabiltzea, gehiegizko abiadurarekin gidatzea, maniobra arriskutsuak egitea, eta abar).
Hala ere, ezbehar gehienetan ez da erruduntasuna orokortzen, eta, nahiz eta ez dagoen minik emateko asmorik, errua badago. Esate baterako, mozkortuta dagoen gidari batek oinezkoak harrapa ditzake istripuz, baina badaki legez kontrakoa dela egoera horretan gidatzea, baita egoera etilikoan egoteak maniobratzeko gaitasuna murrizten diola ere, eta, beraz, bide-egitatea ez da aurreikusezina edo saihestezina.
Era berean, prebentzio-baliabideak behar bezala erabili ez badira istripu bat larriagotu egin daiteke. Adibidez, segurtasun-uhala estututa ez eramatea, edo motozikleta bat gidatuz gero kaskoa jarrita ez eramatea.
Terminologia
Trafiko-istripuak mota orokorren arabera sailkatu daitezke. Talka motak honako hauek dira:
Fisikoak
Auto-istripu baten lesio fisikoak askotarikoak izan daitezke: traumatismo toraziko trinkotik hasita, moretoi, kontusio eta lesio fisiko katastrofikoetaraino (adibidez, paralisia). Ezbehar larrienek heriotza ere sor dezakete.
Kausa nagusiak
Trafiko-istripuen kausetan giza faktore ugarik eragiten dute, hala nola klima-baldintzek, errepidearen diseinuek, seinalizazioek, abiadura-mugek, argiztapen-baldintzek eta gidariaren jarrerek.
K. Rumarrek 1985ean egindako azterlan baten arabera, istripuen %57 soilik gidari-faktoreek eragiten zituzten, %27 errepidearen eta gidariaren faktore konbinatuek, %6 ibilgailuaren eta gidariaren faktore konbinatuek, %5 errepideko faktoreek eta %5 errepideko faktore konbinatuek.
Ibilgailuen eta errepideen aldaketak, oro har, portaera aldatzeko ahaleginak baino eraginkorragoak dira; zenbait legetan izan ezik, hala nola segurtasun-uhalen nahitaezko erabilera, motozikleta-kaskoak eta nerabeen lizentzia graduatua.
Giza faktoreak
Ibilgailuen talketako giza faktoreetan sartzen dira gidariekin eta errepideko beste erabiltzaileekin zerikusia duen eta talka egiten lagundu dezakeen edozer. Hona hemen adibide batzuk: gidariaren portaera, ikusmen- eta entzumen-zorroztasuna, erabakitzeko gaitasuna, intoxifikazioa eta erreakzio-abiadura.
Virginia Tech Transportation Institute-k egindako ikerketa baten arabera, gidatzen ari direla mezuak bidaltzen dituzten gidariek mezurik bidaltzen ez dituzten gidariek baino 23 aldiz probabilitate handiagoa dute istripu bat izateko. Gidari britainiarrei RACek egindako inkesta baten arabera, gidarien %78k uste zuten gidatzen oso trebeak zirela, eta gehienek uste zuten beste gidari batzuk baino hobeak zirela. Horrek esan nahi du beren trebetasunetan gainfidantza dagoela. Istripu batean egon ziren ia gidari guztiak ez ziren errudun sentitzen. Gidarien inkesta baten arabera, gidatze onaren funtsezko elementuak hauek dira:
Istripu-tasetan desberdintasun demografikoak daude. Adibidez, gazteek erreakzio-garai onak izateko joera duten arren, gizonezko gidari gazteagoak talketan egotea ohikoa da, eta ikertzaileek ikusten dute askok portaera eta jarrera arriskutsuak dituztela, errepideko beste erabiltzaile batzuek baino egoera arriskutsuagoetan jar ditzaketenak. Hori argi gelditzen da, adin talde desberdinentzako aseguru tarifak ezartzen dituztenean, neurri batean adinaren, sexuaren eta ibilgailuaren aukeraketaren arabera. Espero izatekoa da erreakzio motelagoak dituzten gidari zaharrenek talka gehiagotan parte hartzea, baina hori ez da hala izan, gutxiago eta, itxuraz, zuhurtzia handiagoz gidatzeko joera baitute.
Aitzitik, arriskutsua ez dirudien leku batean istripu ugari gerta daitezke. Neurri batean, gidariek kokapen bat arriskutsutzat hartzen badute, kontu handiagoa dutelako gertatzen da hori. Baliteke talka egitea trafikoaren edo errepidearen baldintza arriskutsuak begi hutsez ikusten ez direnean, edo ergonomia mugatuak eskura dituen denboran eta distantzian hauteman eta erreakzionatzeko baldintzak konplexuegiak direnean. Istripu asko izateak ez du esan nahi lesioak izateko arrisku handagorik dagoenik. Istripuak ohikoak dira ibilgailu-pilaketa handiko eremuetan, baina istripu hilgarriak neurriz kanpo gertatzen dira landa-errepideetan gauez, trafikoa nahiko arina denean.
Ibilgailu motordunaren abiadura
Estatu Batuetako Garraio Saileko Errepideen Administrazio Federalak 1998ko trafikoaren abiadurari buruzko ikerketa berrikusi du. Laburpenak honela dio:
Pseudotropheus saulosi
Pseudotropheus saulosi Pseudotropheus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Trafiko-istripu
Aurreko kotxearekiko distantzia
Talken arrazoi komun bat da nork bere ikuseremuan autoa geldiaraz dezakeena baino azkarrago gidatzea. Jarduera hori legez kontrakoa da, eta, batez ere, gauez heriotza gehiago gertatzen direnean gertatzen da.
Gidariaren egoera
Gidariaren ezintasunak gidariari bere trebetasun-maila normalean gidatzea eragozten dioten faktoreak deskribatzen ditu. Hauek dira akats komunak:
Prebentzio kanpainak
Trafiko-istripuen kantitatea eta horien inzidentzia gutxitzeko eta gizartea kontzientziatzeko, instituzio publikoek hainbat kanpaina antolatzen dituzte. Batzuen hedabideetan dute indarra, beste batzuek kaleetako seinalitiketan. Ohikoa da ere, eskola orduetan prebentzio kanpainen eskuhartze zuzenak garatzea.
Ezagutzen diren bide-gorabeherak
1885ean, Karl Benzek eta Gottlieb Daimlerrek, modu independentean, gasolinarekin autopropultsatutako ibilgailu bat fabrikatu zuten, mundua irauliko zuen lau garaiko zilindro bakarreko motorra, ez bakarrik joan-etorrietan zituen abantailengatik, baita industriaren motorra eta kate-lanaren antolaketarako (Henry Forden ekarpenekin) ere.
Talkarik gabeko lehen trafiko-istripua munduan
Lehen istripua 1869an izan zen, Irlandan, Mary Ward 42 urte zituela hil zen, 1869ko abuztuaren 31n, bere lehengusuak diseinatutako lurrunezko motordun ibilgailu batetik erori ondoren. Zientzialari bikaina zen, eta aitzindaria mikroskopioaren eta teleskopioaren arloetan.
Erresuma Batuan, Bridget Driscoll (Croydon, Surrey, 44 urte eta bi seme-alabaren ama) izan zen errekuntza-motorreko auto baten ondorioz hildako lehen pertsona. Londresen gertatu zen 1896ko abuztuaren 17an, alabarekin eta lagun batekin zihoala, 7 km/h-ko abiaduran zihoan autoak harrapatu zituen. Autoa konpainia anglo-frantses batena zen (Roger-Benz), eta erakustaldi-ibilaldiak egiten zituen jendearentzat, Arthur Edsell enplegatuak gidatuta. Hiru aste besterik ez zeramatzan gidatzen. Sei orduko ikerketa baten ondoren, epaimahaiaren epaia halabeharrezko heriotza izan zela erabaki, eta ez zen inolako lege-prozesamendurik egin gidariaren edo konpainiaren aurka. Abiadura, ordurako, izugarria zen, eta auzitegiko medikuak ziurtatu zuen espero zuela horrelako zerbait berriro ez gertatzea.
Ibilgailu automotorrarekin izandako lehen zorigaiztoko ezbeharrak
1898ko otsailaren 12an, auto baten zorigaiztoko lehen talka gertatu zen Purleyn, Surreyn, Erresuma Batuan. Henry Lindfield negozio-gizonaren autoa zuhaitz baten kontra joan zen, eta ordu batzuk geroago hil zen Croydoneko ospitalean. Berriro ere, epaia ustekabeko heriotza bezala eman zen.
Chantelouve
Chantelouve Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chantelouve udalerrian erroldatutako biztanleak 75 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 120 etxebizitza zeuden, 40 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 72 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 113 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 40 etxebizitza nagusietatik 36 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 31 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 19 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 44 ziren, horien artean 28 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 28 pertsona aktiboetatik 25 lanean zeuden (17 gizon eta 8 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 16 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra eraikuntza enpresa zen.
2000. urtean Chantelouve udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dejan Georgievski
Dejan Georgievski (Дејан Георгиевски; 1999ko maiatzaren 8a) mazedoniar taekwondolari profesionala da, eta, nazioartean, Ipar Mazedonia ordezkatzen du Munduko Taekwondo Txapelketetan, gizonezkoen pisu astunen mailan. Zilarrezko olinpiar domina da gizonezkoetan, +80 kg-ko proban, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.
Kirol-Ibilbidea
2018an, Georgievskik zilarrezko domina irabazi zuen gizonezkoen +80 kiloko taekwondo lehiaketan, Mediterraneoko XVIII. Jokoetan.
Georgievski, gaur egun, 25. postuan dago Taekwondo Kyorugi-ko, Munduko Sailkapeneko, gizonezkoen +87 kg pisu astunen mailan, eta 39. gizonezkoen +80 kg pisu olinpikoen mailan. Domina ugari irabazi ditu, besteak beste, Olinpiar Sailkapeneko Europako Txapelketa, Europako Eskualdeko Presidentearen Kopa, Sofiako Irekia, Turkiako Irekia, Greziako Irekia, Galeb Belgradeko Trofeoa, Serbiako Irekia, Eslovenia Irekia.
2020ko Udako Olinpiar Jokoak
Georgievski 2020ko Udako Olinpiar Jokoetarako sailkatu zen gizonezkoen +80 kilotan; 2016an, Azerbaijango Radik Isayev, 2016ko txapeldun olinpiarra, Sofian   jokatu zen Europako Olinpiar Sailkapen Txapelketan gaindituta. Tokioko Olinpiar Jokoetan, Georgievskik munduko txapeldunordea izan zen; Rafael Alba kubarrari 11-8 irabazi zion final zortzirenetan, eta zilarrezko domina eskuratu zuen finalerdietan, Hego Koreako In Kyo-don-i, Asiako txapeldunari, bi aldiz irabazita.
Asunción García Asarta
Asunción García Asarta (Gastiain, Nafarroa, 1905eko ekainaren 30a - Bilbo, Bizkaia, 1986ko uztailaren 6a) bilbotar artista izan zen.