cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ilea mozteko makina
Nikola Bizumićek bizargin serbiarrak ilea eskuz mozteko makina 1850 eta 1890 artean asmatu zuen. Iraganean oso erabiliak izan ziren arren, ilea mozteko makina elektrikoen iritsierak eta kostuaren murrizketak ordezkatzera eraman zuten gehienetan.
1921. urtearen hasieran, Mathew Andi etxeko sotoan hasi zen ile elektrikoa mozteko makina baten lehen eredu operatiboa ekoizten.
Denborarekin, ile elektrikoa mozteko makinak eskuzko makinatxoak pixkanaka ordezkatu ditu. Gaur egun, makina elektrikoak asko erabiltzen dituzte bizarginek eta ile-apaintzaileek herrialde industrializatu gehienetan.
Nowe Miasto udalerria
Nowe Miasto Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Płońsk barrutian kokatuta. 117,85 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4677 biztanle zituen.
Cyrtodactylus aaroni
Cyrtodactylus aaroni Cyrtodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Premariacco
Premariacco Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Premariaccok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Red House (New York)
Red House Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Cattaraugus konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Alnath
Alnath edo Elnath (Beta Tauri, β Tau edo 112 Tau) Taurus konstelazioan dagoen izar bat da. Bere izena, batzuetan Al Nath edo Alnath bezala idatzia, arabierazko النطح an-naţħetik dator, eta "topeka dagoena" esan nahi du. Bere irudizko magnitudea +1,68 da, eta, ondorioz, Aldebaranen ondoren Taurus konstelazioko bigarren izarrik dizdiratsuena da. Taurusen, non "zezenaren adarretako" baten muturrean dagoen, eta Aurigaren arteko mugan dagoenez, azken honetan aurigaren eskuineko hankan dagoelarik, Bayerren izendapenean Gamma Aurigae izena ere jasotzen du, izen hau askorik erabiltzen ez den arren. Sagitarius konstelazioan dagoen Esne Bidearen erdigunearen kontrako puntua den antizentru galaktikotik 3 grado mendebaldera baino ez dago.
Lurretik 131 argi urteko distantziara, Alnath erraldoi urdin bero bat da, azalean 13.600º Kelvineko tenperatura duena eta B7III espektro motakoa. Bere argitasuna, igorritako erradiazio ultramorea barne, gure eguzkiarena baino 700 aldiz handiagoa da. Bere moduko beste zenbait izar bezala, Alnath kimikoki berezia da eta merkurio-manganesozko izar bat dela dirudi, eredu bezala Alpheratz edo α Andromedae duen izar taldea. Honela, bere manganeso kopurua gure eguzkiarenaren 25 aldiz handiagoa den bitartean, bere kaltzio eta magnesio kopurua gure eguzkian aurki daitekeenaren zortzirena baino ez da.
Schistura kohatensis
Schistura kohatensis Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
NGC 4013
NGC 4013 galaxia espiral bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Winfall (Ipar Carolina)
Winfall Ipar Carolinako herri bat da. Perquimans konderrian kokatua dago. 2010ean 594 biztanle zituen, 5.91 kilometro koadrotan banatuta.
Leptagoniates pi
Leptagoniates pi Leptagoniates generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Lagny
Lagny Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lagny udalerrian erroldatutako biztanleak 491 ziren. Familiak 192 ziren, horien artean 49 pertsona bakarrekoak ziren (29 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 57 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 78 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 308 ziren, horien artean 234 aktiboak ziren eta 74 inaktiboak ziren. 234 pertsona aktiboetatik 216 lanean zeuden (125 gizon eta 91 emakume) eta 18 langabezian zeuden (11 gizon eta 7 emakume). 74 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lagny udalerrian 196 unitate fiskal zeuden, 516 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.478,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak zurgina ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Lagny udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 792 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Coniaciar
Coniaciarra (batzuetan ere Koniaziar moduan idatzita, nahiz eta zuzena ez izan) Kretazeoko estaietako bat da. Orain dela 89,3 ± 1,0 Ma eta 85,8 ± 0,7 Ma artean hedatu zen. Aurreko estaia Turoniarra izan zen eta ondoren etorriko zena Santoniarra. Kretazeo Berantiarreko hirugarren estaia izan zen.
Coniaciarra Euskal Herrian
Arabako mendebaldeko lur eremu zabalan garai honetako dira.
Subilla Morillasko jauregia
Subilla Morillasko jauregia Erriberagoitiako Subilla Morillas herriko jauregi da.
Tzipi Livni
Tziporah Malka "Tzipi" Livni (ציפורה מלכה "ציפי" לבני; ahoskatua; Tel Aviv, Israel, 1958ko uztailaren 8) Israelgo politikaria da, Kanpo Harremanetarako ministroa izandakoa.
Subilla Morillasko jauregia
Deskribapena
«Jauregi» izendatutako etxea, ikus-presentzia handikoa, Subilla Morillasko herrigune betean kokatua, 624 toki-errepidearen ondoko hiri-zabalgune nabarmenean eta XVI. mendeko harlanduz eraikitako zubi bikainaren parean.
Ondasun higiezina elkarri ondo lotutako bi elementu nagusik osatzen dute: etxeak eta hari lotutako lorategia mugatzen duen perimetro-paretak. Etxeko perimetro-paretatik bertatik sortzen da horma hori, harri-fabrika mota berberarekin, eta ezkerraldeko atzeko saihetsetik zabaltzen da, Kuartango aldera doan errepidearekin paraleloan. Etxea lurreko mailaketa baten kontra sakon sartuta dago; hala, bada, atzeko fatxadan ia solairu nagusiaren parera iristen da. Horma horren barnealdean, lorategi egituratu bat dago, eta hor, eraikin mota horrek berezko dituen elementuak daude: ur-tanga, labea, baratzea eta estalpea.
Jauregiak estilo barroko eta landako jauretxeen tipologia du. Eraikin nagusia XVIII. mendekoa da, bai eta lorategia ixten duen harriaren pareta ere.
Fatxada nagusia hegoaldera eta plazatxora begira dago, eta gainerakoen artean nabarmentzen da. Ezerezaren gainean nabarmen nagusitzen da horma, eta ezin hobeto antolatua eta erdiratua dago, armarriak ezartzen duen ardatzaren bidez. Baoak modu simetrikoan antolatuta daude: beheko solairuan, sarbide nagusia dago; erdian, arku zuzen hirukoitz interesgarri bat du, alboetan laukizko eta burdin hesizko bi leiho pare dituena; lehenengo solairuan, arraseko balkoiak ditu alboetan, eta erdian, balkoi jarraitu bat, bi bao lotzen dituena; ganbaran, leiho karratu txiki batzuk daude. Beheko eta lehenengo solairuetako baoek moldura dute inguruan, eta belarriekin nabarmentzen da angeluetan.
Balkoiaren erdian, armarria nabarmentzen da. Honako hau ikusten da armarrian: zuhaitz bat harkaitzaren gainean, bi otso zutitu, eta izkinetan San Andresen gurutzeak. Armarriaren albo banatan, bi irudi-eusle daude, eta maskara bat puntan.
Ekialdeko fatxada saihetseko bidearen aldapari egokitzen zaio; hori ere ondo antolatuta dago, baina desoreka handiagoa da hutsuneen eta gune beteen banaketan. Fatxada horretako solairuartean, bi bao daude, eta agerian uzten dute eskailera-zuloa.
Mendebaldeko fatxadan, iparraldeko fatxadan bezala, beheko solairua erdi estalita gelditzen da lorategiaren lurraren kontra. Mendebaldeko fatxadan, bigarren mailako sarbidea dago, lorategitik etxeko lehenengo solairuaren parera doana, eta baoetako baten «kaiolako» sarea, alboetan erroleoak dituen gurutze bat erdian duela. Leiho bitxi eta txiki bat ageri da lurraren arrasean, barrualderantz txaranbeldua eta beheko planoa makurtua duela, beheko solairuan sortzen den erdisotoa argiztatzeko.
Burdin lana, balkoi nagusian ez ezik, bao askotan ageri diren horma barruko sareetan aurki dezakegu, bai eta arraseko balkoietako barandan eta ateko aldaban ere.
Perimetro-karga duten paretekin eratu da arkitektura, eta horien barruan egurrezko egitura sendo bat dago. Beheko solairuan, lursaileko harkaitza iparraldeko paretako beheko eremuetan agertzen da, eta horietatik abiatzen dira harrizko paretak. Forjatuen sarea sekzio handiko habe eta habexkekin eratua dago. Forjatuak solidoak dira, eta hagaxken artean ganga formako bide bat dute, lur egosiko lauzaz bukaturikoa. Estalkiko armadurak egitura konplexu bat du; egitura horren barruan daude hagak, korbak, tiranteak, besoak eta pieza bakarreko gapirioak, egurrezko ziriz eginiko lotura interesgarriekin.
Etxe barruko banaketa sarrerako ezkaratz handi baten bidez antolatuta dago. Harreraleku hori oso ondo zainduta dago; nabarmentzekoak dira harlanduz inguratutako ateetako lau bao dotoreak; ate horiek alboko bi egontokietara, atzealdeko zalditegietara eta lehenengo solairura nahiz oin nagusira igotzeko eskailera-hallera ematen dute. Eskailera handi horiek egongela handi batera ematen dute; egongela hori lehenengo solairuaren erdian dago, eta horren inguruan antolatzen dira gainerako egontokiak: logelak, hegoaldeko eta ekialde-mendebaldetako fatxadetarantz, bainugela handiak barruan dituztela; iparralderantz, sukaldea eta jangela, bakoitza bere tximiniarekin eta lorategirako zuzeneko irteerarekin. Banaketa horrek posible egiten du egontoki guztiek kanpoaldera ematea, erdiko egongelak izan ezik; hain zuzen ere, egongela horrek, bitxitasun gisa, argi-zulo bat du beirazko sabaian, eta estalkian dagoen beste aho-zulo batetik hartzen du argia zuzenean. Estalki azpiko solairuak edo ganbarako solairuak espazio ireki handi bat du; solairuarte bat du alderik garaienean, usategi gisa erabiltzen dena; oraindik ere gordetzen ditu landako kareorez eta hormari atxikita eraikitako habiondokoak.
Barrualdea osatzen duten espazio eta elementu handiak bat datoz eraikinaren kalitatearekin. Barruko zur-lanak kalitate handikoak dira, eta pareta lodiko tutu-itxurako leihoek barne-kontraleiho ederrak dituzte, eta ireki daitezke. Jangelan, honako hauek nabarmendu behar dira: harriz landutako tximinia, egurrez landutako baranda duten eskailera zabalak, buztin egosiz eginiko zeramikazko zoruak eta bainugeletako eta sukaldeko lauzak.
Lurzatiaren muga gisa eta errepidearen gainean, lorategia oso ondo itxita dago; errepidearen aldapari egokitzen zaio, etxeko fatxadan erabilitako eraikuntza eta material berberekin. Pareta hori metro bat lodi da alderik lodienean, eta lau eta metro bitarteko garaiera du; aurreko fatxadan, kontrahorma du. Lodiera hori paretak dituen bi funtzioen ondorio da: itxiturarena eta lurrari eustekoarena. Horma horretan, ate bat dago -gaur egun ezin da erabili-; markoa eta harlanduzko ateburua ditu, eta jauregira pasatzeko lurpeko pasabidea zen.
Hormaren barrualdean, terraza-lorategia dago, hainbat kotatan planifikatua, lurraren aldapari egokitua eta Kuartangoko bideari, atzeko kaleari, egokitua. Hasieran, garia jotzeko larrain gisa eta baratze gisa erabiltzen zen; XIX. mendean egin zen lorategien gaur egungo konposizioa eta ornamentazioa. Lorategia antolatzen duen trazak forma geometrikoko hainbat berdegune sortzen ditu; zuhaitz txikiak daude berdegune horietan, eta alerik handienak fatxada nagusi aldera daude. Lorategira etxetik bertatik sartzen da, lehenengo solairutik eta errepidetik, atzealdeko ate altxagarritik eta arrapala baten bidez.
Hormari atxikita, atzeko aldean, etxebizitzari lotutako bi eraikin daude: labea eta estalpea. Lehenengoa harrizko eraikin txiki bat da, paretaren kanpoko aldeari erantsita dagoena; estalpea, berriz, hormaren barruko aldean dago, eta ate altxagarriaren atzeko sarrera estaltzen du; egurrezko egitura estali bat da, harrizko hormaren gorenean bermatua.
Nabarmentzekoa da ur-tanga, hor biltzen eta gordetzen baita etxeko estalkiko euri-ura. Tanga hori harriz egina dago, oinplano angeluzuzena du, bai eta grabitate-pareta bat ere, ezpondan kanpoko plano bat duena.
Higiezin osoa egoera bikainean dago, bai eta barneko ingurunea eta gaur arte gorde duen dekorazioa ere. Emaitza etxe eta jauretxe estiloko arkitektura bat da, kalitate handikoa, eraikin erregular eta ordenatua eta oso ongi antolatua.
Preone
Preone Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Preonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Nowe Miasto Lubawskie
Nowe Miasto Lubawskie Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Nowe Miasto barrutian kokatuta. 11,37 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 11085 biztanle zituen.
Babau e Boldors
Babau e Boldors Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Babeau-Bouldoux udalerrian erroldatutako biztanleak 291 ziren. Familiak 115 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 37 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 21 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 222 etxebizitza zeuden, 125 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 59 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 214 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 125 etxebizitza nagusietatik 102 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 16 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 71 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 63 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 184 ziren, horien artean 130 aktiboak ziren eta 54 inaktiboak ziren. 130 pertsona aktiboetatik 116 lanean zeuden (64 gizon eta 52 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 54 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Babeau-Bouldoux udalerrian 130 unitate fiskal zeuden, 278,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.061 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Babeau-Bouldoux udalerrian 42 nekazaritza-ustiategi zeuden, 253 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais
Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais (PUC-MG) Belo Horizonteko goi-mailako hezkuntza zentroa da.
Redfield (New York)
Redfield Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oswego konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais
Belo Horizonten kokatuta dago, Minas Gerais estatuan. Belo Horizonte hirian sortu zuten 1958ean. 2012an bere ikasle kopurua 63.528koa zen.
MG Banda
MG Banda 2006. urtean Igorren (Bizkaia) sortutako euskal musika taldea da, arratia bailara osoko musikariak biltzen dituen arren.
2010 urtean abesti pare bat grabatu zituzten "Arratia bailarako musikea!" diskorako. Bertan Arratiako bailarako beste lau talderekin (Larregi, Esti ta Olatz, Zaustu eta Jaik) batera agertzen dira. Urte bat beranduago, 2011 hasieran, 9 abestiz osatutako maketa atera zuten.
Schistura kohchangensis
Schistura kohchangensis Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Wingate (Ipar Carolina)
Wingate Ipar Carolinako herri bat da. Union konderrian kokatua dago. 2010ean 3,491 biztanle zituen, 5.15 kilometro koadrotan banatuta.
Libethenita
Libethenita fosfato motako minerala da eta olivenita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Libethenita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Souljacker
Souljacker Eels taldeak estudioan grabatutako laugarren diskoa da.
Gastrosofia
Gastrosofia filosofia eta gastronomia biltzen duen pentsamendua eta artea da. XVIII. mendean Eugen von Vaerst pentsalariak (1792 - 1855) sortu zuen. Unibertsitateetan ez da irakasten.
Ezaugarriak
Zientzia edo pentsamendu-joera honek gozamena, sentimenduak eta sukaldaritza bildu nahi ditu. Beste era batez, mahaiaren inguruko gozamenak aztertu eta landu nahi ditu: janaria, edaria, erotismoa, musika eta ohiturak. Gastrosofiak gastronomia eta sukaldatzen eta edaten denaz ikertu nahi du, zentzu diakroniko batez, historian zehar.
Il Casanova di Federico Fellini
Il Casanova di Federico Fellini 1976ko Federico Fellini italiar zinema zuzendariaren film biografikoa da, Giacomo Casanovaren Histoire de ma vie autobiografian oinarrituta dago. Filmak Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria irabazi zuen.
Argumentua
Giacomo Casanovak, Bohemiako Duxko gazteluko liburuzain zaharrak, bere bizitza gogoratzen du, maitasun eta abentura istorioz betea. Agureak, bakarrik eta etsita, gazte-bidaia zoragarriak gogoratzen ditu Europako hiriburu guztietan zehar.
Leptagoniates steindachneri
Leptagoniates steindachneri Leptagoniates generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Nowe Miasto Lubawskie landa-udalerria
Nowe Miasto Lubawskie Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko landa-udalerri bat da, Nowe Miasto barrutian kokatuta. 138,47 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8178 biztanle zituen.
Pablo Chiapella
Pablo Chiapella —ezagunagoa Chape goitizenaz— (Ayora, Valentziar Herrialdea, 1976ko abenduaren 1a) aktorea da.
Biografia
Heziketa Fisikoa ikasita, diploma lortu zuen. Gero, erabaki zuen Arte Dramatikoaren lizentziako ikasketak egitea.
Curraghboy
(irlanderaz An Currach Buí) Irlandako udalerri bat da, Roscommon konderrian dagoena.
Pablo Chiapella
Biografia
2006an, Pablo Chiapellak Montxoren rola antzeztu zuen La que se avecina telesailaren azken denboraldian. Gaur egun ere, Chiapella ospetsua da telesail hartan egindako lanagatik.
Pirinioaurrea (eskualdea)
12 udalerrik osatzen dute, eta biztanle eta 479,57 kilometro koadroko azalera zituen; horrek 12,03 biztanle kilometro koadroko biztanleria-dentsitatea sortzen zuen. Arripodas dagoen itsas mailaren gaineko 423 metrotik Baigura mendiaren 1472 metrora arteko altuera du.
Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun Saila
Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun Saila (gaztelaniaz ere Departamento de Desarrollo Económico y Competitividad), Euskal Autonomia Erkidegoko industriaz, energiaz, lehikortasunaz, merkataritzaz, turismoaz, nekazaritzaz eta arrantzaz arduratzen den Eusko Jaurlaritzaren saila da. 2012 urtean sortu zen sailen arteko berrantolaketa eman zenean.
Aitziber Olaizola
Aitziber Olaizola Arakistain (Elgoibar, Gipuzkoa, 1974ko urriaren 2a) euskal bolaria da, Euskal Herriko txapelduna Hiru Txirlo modalitatean.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Eskualdeburua Agoitz udalerria da, Longida ibarran.
Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Lehiakortasun Saila
Egungo Sailburua Arantza Tapia jeltzalea da.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Izena
Pirinioaurrea beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Aitziber Olaizola
Bizitza
Ogibidez Haurreskolako langilea den emakume hau, 2000. urterako baziharduen bolo-jokoan eta 2001a geroztik federatua ere badago. Boloetan senarraren eskutik hasi zen, ikusle bezala lehenengo eta parte-hartzen gero.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Izena
Izen ofiziala, Nafarroako Gobernuaren arabera, honako hau da: Prepirineo / Pirinioaurrea.
Aitziber Olaizola
Bizitza
Aditua den jokoa, erreskadan jarritako hiru txirlo edo bolo jotean datza, bi kiloko egurrezko bola bat jaurtiz. Bolatoki batzuk lauagoak dira eta aldapatsuagoak besteak; botatzeko orduan teknika behar du bolariak eta, segun ze ezaugarri dituen lekuak, indar gehiago edo gutxiago erabili beharko du. Aitziber bolatoki batzuetan gusturago aritzen da beste batzuetan baino eta baserri edota auzoetako ermiten inguruetan kokatuta daudenez, bere egunerokotasunean ez du entrenatzeko aukerarik izaten. Dena den, ez die ihes egiten uzten auzoetako jaietan zein larunbat arratsalde askotan antolatzen diren txapelketei.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Etimologia
Eskualdeak Pirinioaurrea sistema geografikoaren izena hartzen du, Pirinioen hegoaldean dauden mendi baxuenak.
Aitziber Olaizola
Bizitza
Elgoibarko San Migel taldearekin aritzen da eta bere jardunean hainbat txapel irabazitakoa da, bikoteka, taldeka zein bakarka. Bolatoki batzuetan emakumezkoak gizonen pare aritu ahal direla sinistuta, 2021eko azaroaren 13an Azpeitian jokatutako 31. Hiru Txirlo Bola Joko Txapelketan parte hartu eta irabazi zuen, taldekide guztien aurretik eta denen pozerako. Sari hori eskuratutako lehen emakumea izan zen, hiru botalditan hiru txirloak jo ostean.
Ilusioz beteko luke jaioterrian bolakokia izateak, jendeak kirol horren berri gehiago izateko.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Inguru naturala
Eskualdea Pirinioaurreko sistemaren eremuan dago. Mendiak eta mendilerroak haran lau samarrek eteten dituzte, eta horien artean nabarmenki nabarmentzen da. Hauek dira eskualdea zeharkatzen duten mendilerroak:
Gainera, eskualdean Nafarroako ubidea hasten da, Itoizko urtegian.
Klima
Pirinioaurreak klima azpimediterraneoa dauka, eta urteko batez besteko tenperatura aldakorra da, 13 gradu hegoaldeandik 10 gradu iparraldeanera. Prezipitazioak nahiko urriak dira udan baina ugariak gainontzeko urtaroetan, guztira 800-1200 mm inguru jausten dira urtero 110-130 egunetan.
Eskualdean hainbat estazio meteorologiko daude, baina hauek dira adierazgarrienak: Orotz-Betelu (iparraldea), Agoitz (erdialdea), Eparotz (ekialdea) eta Elo (hegoaldea).
Banaketa tradizionala
Historikoki, eskualdea, Nafarroako erdialdea eta iparraldea bezala, ibarraka banatu da. Banaketa hori ez zen soilik geografikoa, eskumen politiko, administratibo, judizial eta militarrak ere bazituzten eta. Hauek dira ibar horiek:
Urraulgoiti eta Urraulbeiti ibarrak Urraul ibar handienean integratuta zeuden, Erromantzatua eta Ledeako Korreduarekin batera. Gainera, Agoitz, Urrotz eta Elo hiribilduek, antzinatik, beren ibar geografikoekiko independentzia administratiboa izan dute.
Udalerriak
Pirinioaurrea eskualdea 12 udalerritan banatuta dago, honako hauek:
Herriak
2020an gutxienez biztanle 1 zuten 99 biztanlegune daude eskualdean:
Prepotto
Prepotto Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Herri hustuak
Pirinioaurrea eskualdeak, gainera, 100 herri hustu ditu, honako hauek:
MARQ-Castillo (TRAM Alacant)
MARQ-Castillo Alacantiko Burdinbide Metropolitarraren geltoki bat da, Alacant udalerrian dagoena.
Prepotto
Mugakideak
Prepottok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pirinioaurrea (eskualdea)
Partzuergoak
Gaur egun, Pirinioaurrea eskualdean 2 partzuergo daude hainbat udalerritan banatuta:
Redmond (Utah)
Redmond Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Sevier konderrian kokatuta dago, Utah estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Historia
Eskualdea 2019an sortu zen, Barkos gobernuak onartutako 04/2019 Foru Legea ren arabera. Nafarroa Garaiko eskualde berriak diseinatzeko prozesuan, 11 eskualde proposatu ziren lehen aldiz, eta horietako 3 bi azpieskualdetan banatu ziren. Eskualde horren kasuan, Zangozerria-Pirinioaurrea eskualdearen barruan zegoen azpieskualde bat zen. Proposamen hori berrikustean, inguruko alkate batzuen protestak eraginda, Zangozerria-Pirinioaurrea eskualde handia bi eskualdetan banatu zen: Zangozerria eta Pirinioaurrea.
NGC 4016
NGC 4016 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Parsonsek aurkitu zuen n.
Cyclanorbinae
Cyclanorbinae Trionychidae familiaren barruan sailkatatutako dortoka azpi-familia bat da. Afrikan eta Asian aurki daitezke.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Historia
Urte bereko irailean legeak atxilotu zuen Maria Chivite lehendakari berriak, bere ustez aurreko legealdian gehiengo osoz baliatu zen legeak ez baitzuen behar besteko adostasunik. Horregatik, nahiago izan zuen sakonago landu hasi berri zen legegintzaldian, prozesuarekin bat egin aurretik. 2021eko urrian, aldi baterako neurri gisa, tokiko finantzaketa-eredu berri bat onartu zen, aurrekoan sortutako desberdintasunak konpontzeko, eskualde berriak garatzen diren bitartean; hala ere, Uxue Barkosek bere garaian baliatu zuen legeak aprobetxatuta eta ofizialki onartuta jarraitzen zuten.
Balio Erantsiaren gaineko Zerga
BEZa zeharkako zerga bat da, ez du zuzenean tributu-administrazioak jasotzen, saltzaileak baizik, transakzio komertzial ororen unean (ondasun-transferentzia edo zerbitzu-ematea dagoenean).
Tasa motak
BEZ mota desberdinak aplika daitezke herrialdearen eta erosten edo saltzen ari den ondasun edo zerbitzu motaren arabera. Hona hemen mundu osoan erabiltzen diren BEZ mota nagusiak:
Pirinioaurrea (eskualdea)
Demografia
biztanle zituen Pirinioaurrea eskualdeak.
Ekonomia
Bi okupazio nagusi daude eskualdean. Lehenengoa, industriala, eskualdeko industrialdeetan (Agoitz) zein inguruko zonaldeetan (Irunberri eta, bereziki, Iruñerria). Bigarrena tradizionalagoa da, eta nekazaritzari eta abeltzaintzari buruzkoa da. Eskualde honek oso ekoizpen-sare txikia du, despopulazioa jasaten baitu, eta, era berean, despopulazio horren kausa ere bada.
Balio Erantsiaren gaineko Zerga
BEZ murriztua
BEZ mota hau funtsezko edo interes publikoko ondasun eta zerbitzu batzuei aplikatzen zaie. Herrialde askotan, BEZ murriztua elikagaiei, sendagaiei, produktu sanitarioei eta oinarrizko ondasun eta zerbitzuei aplikatzen zaie. BEZ murriztuaren tasa BEZ estandarrarena baino txikiagoa izan ohi da.
BEZ oso murriztua
Hau da ondasun eta zerbitzu batzuei aplikatzen zaien BEZ tasa txikiena, hala nola liburuei, egunkariei eta bestelako kultur produktuei. Herrialde batzuetan, BEZ oso murriztua zenbait gizarte-zerbitzuri ere aplikatzen zaie, hala nola etxez etxeko laguntzari eta hileta-zerbitzuei.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Politika
Pirinioaurrea eskualdea, lege-eremuan garatuta egon arren, oraindik garatu gabe dagoen eskualdea da, arlo juridikoan edo eskumenetan. Horregatik, oraingoz ez dago lurralde osoa biltzen duen eskualde-erakunderik edo mankomunitaterik.
Balio Erantsiaren gaineko Zerga
BEZ berezia
BEZ mota hau luxuzkoak edo funtsezkoak ez diren ondasun eta zerbitzu batzuei aplikatzen zaie. Herrialde batzuetan, BEZ berezia luxuzko ondasunei aplikatzen zaie, hala nola autoei, bitxiei eta luxuzko beste ondasun batzuei. BEZ mota berezia BEZ estandarra baino handiagoa izaten da.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Hauteskundeak
Hauek dira 2019ko Nafarroa Garaiko Udal hauteskundeen eskualdeko emaitzak:
Balio Erantsiaren gaineko Zerga
BEZa herrialdearen arabera
Kontuan hartu behar da BEZaren tasak aldatu egin daitezkeela herrialde bakoitzean erosten edo saltzen ari den ondasun- edo zerbitzu-motaren arabera; beraz, komeni da herrialde bakoitzeko araudi fiskala kontsultatzea, informazio zehatzagoa lortzeko.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Hauteskundeak
Hauek dira 2019ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen eskualdeko emaitzak:
Balio Erantsiaren gaineko Zerga
BEZa herrialdearen arabera
Hauek dira herrialde nagusietako BEZ zenbatekoak. EA laburdurak "Ez Aplikagarria" esan nahi du, eta taulan erabiltzen da kasu jakin baterako BEZ mota berezirik ez dagoenean. Adibidez, Mexikon ez dago BEZ oso murrizturik edo BEZ mota berezirik; beraz, "EA" agertzen da dagozkien zutabeetan. Era berean, Estatu Batuetan ez dago BEZik maila federalean; beraz, lauki guztiak "EA" gisa agertzen dira.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Errepideak
Pirinioaurrea eskualdea hainbat errepidek antolatzen dute, ibarrak elkarrekin lotzen dituztenak, eta, ondoren, herriak lehen aipatutako ardatz handiekin lotzen dituzten errepide txikiak. Eskualdeko errepide guztiak Nafarroako Gobernuak kudeatzen ditu. Gainera, Pirinioetako autobiak eskualdearen hegoaldea zeharkatzen du, Iruñea eta Jaka artean. Hauek dira ardatz nagusiak:
Hezkuntza
Eskualdeko hezkuntza Nafarroako Gobernuaren menpe dago. Nafarroa Garaiko gainerako eskualdeetan bezala, Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Kontseilaritzak 11 departamentutan banatzen du komunitatea, bakoitza institutu bati lotutako barruti batekin edo gehiagorekin. Horietan bigarren hezkuntzako institutuak integratzen dira, eta horiek, aldi berean, beren mendeko lehen hezkuntzako eskola bat edo batzuk dituzte. Horrela, herritar batek sare publikoan ikastea erabakitzen badu, jatorriaren araberako lehen hezkuntzako eskola bat esleitzen zaio (herria, udalerri berak hainbat eskola izan baititzake esleituta), eta, behin lehen hezkuntza amaituta, dagokion bigarren hezkuntzako institutuan sartuko da.
Gaur egun, hainbat hezkuntza-eredu daude herrialdean, familiei aukera ditzaten eskaintzen zaizkienak, lege-esparruaren barruan. Eremu mistoko udalerrietan (eskualdeko iparraldeko ibarrak), Euskararen Foru Legeari jarraiki, ez da nahitaezkoa gutxieneko euskara-eskolak ematea, baina erraztasunak eman behar zaizkie euskaraz eskolatu nahi dutenei. Hala ere, eremu ez-euskalduneko udalerrietan (eskualdeko hainbat ibarrak), praktikan, eremu mistoan gertatzen den gauza bera gertatzen da, euskarazko gutxieneko eskolarik ere ez baitago, baina hizkuntza horretan eskolatu nahi duenarentzat ere erraztasunak ematen dira, nahiz eta eremu mistoan baino txikiagoak izan. Kasu askotan, B edo D ereduetan eskolatzea baimenduta badago ere, esleitutako ikastetxea bizilekutik oso urrun egon daiteke.
Pirinioaurrea eskualdean, hainbat udalerritan daude lehen mailako eskolak, eta horietan hogei bat ikasle baino ez daude eskolatuta, baina bigarren mailako hezkuntza ez dago ziurtatuta, eta hainbat ikasleek Iruñeraino joan behar izaten dute. Zehazki, 2019. urtean Pirinioaurrea eskualdean lehen hezkuntzako 2 eskola eta bigarren hezkuntzako institutu bat daude, guztiak publikoak. Jarraian, taula batean, sare publikoan eskualdeko ikasleei dagozkien lehen hezkuntzako eskola eta bigarren hezkuntzako institutua adierazten dira, jatorriaren arabera (letra etzanak adierazten du ikastetxea eskualdetik kanpo dagoela):
Osasuna
Nafarroa Garaian, osasun sistema Nafarroako Gobernuaren menpe dago, zehazki Osasun Departamentuaren menpe. Herrialdea hiru barrutitan banatzen da, bakoitzak erreferentziako ospitale bat duela, eta eremu bakoitzak eskualde desberdinak ditu, horietako bakoitza osasunetxe bati atxikita, eta osasunetxe horrek ematen dio zerbitzua bere lurraldeari.
Osasunetxe horietan biltzen dira herritarrak aldizka artatzen dituzten lehen mailako arretako profesionalak (pediatria, erizaintza...). Zainketa espezializatuagoetarako, barruti bakoitzeko ospitaleak arduratzen dira haietaz, nahiz eta espezialitate oso zehatz batzuk Nafarroako Unibertsitate Ospitalean bakarrik dauden eskuragarri, Iruñean.
Eskualde horretan honako osasunetxe hauek daude:
Garraioa
Nafarroako Autobus Konpainiak Pirinioaurrea Iruñekin batzen du. Autobus lineek honako ibilbidea egiten du:
Cyrtodactylus agusanensis
Cyrtodactylus agusanensis Cyrtodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Garraioa
Gainera, La Tafallesa izeneko autobus konpainiak Uztarroze eta Iruñea batzen dituen linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu dauzka norabide bakoitzean, eta honako ibilbidea:
Arupita
Arupita fosfato motako minerala da eta vivianite taldearen kidea da.
Drum (Roscommon konderria)
(irlanderaz An Droim) Irlandako udalerri bat da, Roscommon konderrian dagoena.
Arupita
Ezaugarriak
Arupita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 - 2 da.
Pirinioaurrea (eskualdea)
Garraioa
Bestalde, La Veloz Sangüesina edo "Zangozar Azkarra" izeneko autobus konpainiak Pirinioaurrea Zangoza, Iruñea eta inguruko herriekin batzen ditu. Linea nagusiak honakoak dira:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian sailkatu ziren hurrengo udalerriak: Agoitz, Artzibar, Ibargoiti, Itzagaondoa, Lizoainibar-Arriasgoiti, Longida, Orotz-Betelu, Untzitibar eta Urrotz. Urraulgoiti eta Urraulbeiti udalerriak atzerkada-eremuan ziren eta Elo, ez-euskal eremuan.
Gaur ez da euskalki hiztunik eremu honetan. Artzibar izan zen bertako mintzoari luzeen eutsi zion ibarra. Etxean ikasitako euskara nola edo hala gorde zuen hondarreko hiztuna, Soledad Arbonies, 2017ko azaroan hil zen. Gainerako ibar gehienetan XX.mendean zehar desagartu zen tokian tokiko mintzoa; are lehenago Urraulbeitin zein Elon.
Eskualdeko euskara nafarrera euskalki da. Euskalki honek azpieuskalki ezberdinak ditu, eskualde gehienerako pirinioaurrera edo eguesibarrera eta iparralderako (Artzibar, Orotz-Betelu eta Arriasgoiti) artzibarrera delarik. Hala ere, ez dago barietate horietako hiztunik zenbatuta, eta, beraz, euskaldun berriak euskara batukoak dira.
Hizkuntza-zonakatzea
Indarrean dagoen hizkuntza-zonakatzeak, Euskararen Foru Legea ren bidez Nafarroako Gobernuaren menpe dagoenak, hiru eremutan sailkatzen ditu udalerriak, euskaldunen kopuruaren arabera: ez-euskalduna, mistoa eta euskalduna. Ñ legeak Agoitz, Artzibar, Lizoainibar-Arriasgoiti eta Orotz-Betelu udalerriak hartzen zituen barne, eremu mistoan. 2017an legea zabaldu zenean, Itzagaondoa, Longida, Urraulbeiti eta Urrotz udalerriak sartu ziren, eta Elo, Ibargoiti, Untzitibar eta Urraulgoiti eremu ez-euskaldunean geratu ziren.
Ondasun nabarmenak
Hauek dira eskualdeko monumentu garrantzitsuenak, Kultura Ondasunen sartuak:
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Niko Mindegia
Niko Mindegia Elizaga (Doneztebe, ) nafar eskubaloi jokalaria da, egun Danimarkako KIF Kolding taldean aritzen dena. 1,84 metroko altuera du.
Zona degradatu
Zona degradatua kontzeptu ekologiko bat da, zeinaren arabera ingurune biofisikoaren kalitatea aldatzen da gizakiak lurrazalean esku hartzeko prozesuen bidez.
Prozesu artifizialak
Degradazio ekologikoaren kausa larrienak, garrantzitsuenak eta iraunkorrenak, kasu gehienetan, gizakiak lur edo eremuarekiko zuzeneko edo zeharkako esku-hartzeetatik datoz. Era berean, kontuan hartu behar da giza jarduera askok hondamendi naturalak erraztu ditzakeela, hala nola baso-suteak, elur-jausiak, luiziak eta uholdeak.
2007ko kalkuluen arabera, nekazaritza-lurzoruen % 40 degradazio-egoeran daudela uste da.
Santakarako gaztelua
Santakarako gaztelua Nafarroa Garaiko Aragoiko Erriberako Santakara udalerrian kokatutako gaztelu bat da. Gaur egun, dorre bat bakarrik geratzen da eta hortik datorkio baita Santakarako dorrea izena. Herriaren ondoko muino baten gainean, Erdi Aroan defendatu zuen gaztelu hau desagertuaren dorre nagusiaren aztarnak ikusten dira oraindik.
Historia
1210ean, erregeak Santakarako bizilagunak errege lanetan aritzetik salbuetsi zituen, hiribilduaren harresian eta gazteluan izan ezik. 1280 inguruan Lüküzeko jauna zegoen gotorlekuaren arduradun; geroago, 1290ean, Semeno Martinitz Uritzekoa, 10 libera eta 50 kahitzeko atxikipenarekin.
Lakari
Lakaria baserritar askok erabiltzen zuten neurria zen. Espainiako leku askotan erabiltzen zen sistema metriko hamartarra orokortu zen arte. Laborea, artoa, babarruna, etab. neurtzeko erabiltzen zen. Kutxa bi erabiltzen ziren baserrietan neurketak egiteko: lakaria bata eta gaitzerua bestea. Kutxa edo neurri haiek beteta, erregela batekin pasa behar gainetik berdin-berdin jarri arte. Lakariak 3,6 kg zituen gutxi gora-bera. Lursailen azalera neurtzeko ere erabiltzen zen.
Zona degradatu
Prozesu artifizialak
Ureztatzeko ura gehiegi erabiltzeak barnealdeko itsasoak hondatzea ekar dezake, Aral itsasoa esaterako, gaur egun egoera katastrofikoan dagoena.
Arrazoiak
Lurzoruaren degradazioaren arrazoi garrantzitsuenak hauek dira:
NGC 4017
NGC 4017 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Santakarako gaztelua
Historia
1391n, erregeak gazteluaren zaintza eman zion Beltrau Lakarra txanbelanari, Santakarako eta Pitillasko petxak zituen bati, eta gari-errenta eman zion Pero Gili. Hurrengo urtean 50 florin eman zizkion algibea konpontzeko.
Gaztelua 1404an geratu zen, bahian, Aragoiko erregearen alde, Zuria infantaren ezkonsariaren berme gisa. Hori dela eta, Martin Martinitz Soltxagakoa alkaideak omenaldia egin behar izan zion Martin Umanua jaunari.
Zuria II.a Nafarroakoa erreginak harrerara bidali zuen 1430ean herri honetakoei paparra 63 libera itzultzeko, gaztelua konpontzeko egin zituzten gastuengatik. Garai hartan, mosen bereko alkatea zen Gracian Agaramont, eta hark deskonturik gabeko errentak jasotzen zituen, errege bidez. 1438an Antso Sanluxekoa ohorezko ezkutaria izendatu zuten haren ordez, eta 1445 inguruan Joan Martinitz Artiedakoa ordezkatu zuen, baina denbora gutxirako, 1446an Diego Iharnotz izendatu baitzuten alkaidetza.
1447an Bianako Printzeak Santakarako jaurerria eta bere gaztelua dohaintzan eman zizkion Joan Beaumontekoari. Hamar urte geroago, Eneko Berberana agertu zen alkaide.
Joanes III.a Nafarroakoaren garaian, Leringo kondeak sustatutako liskar zibilak berpiztu zirenean, Santakararaino iritsi ziren haren oihartzunak. 1494an, hiribilduko bizilagunek, gehienak agaramondarrak, elizaren dorrean gotortuta, kalte handiak egin zizkioten gazteluko beaumontar goarnizioari. Kondeak berak etorri behar izan zuen bere jendea laguntzera, Gaztelako osteen laguntzaz. Biztanleen kexak ugariak ziren jaurerriko titularra zen Grazian Beaumontekoaren aurka.
Cyclanorbis
Cyclanorbis Trionychidae familiako narrasti genero bat da. Afrikan bizi dira.
2011ko Andaluziako Itzulia
2011ko Andaluziako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 57. edizioa izan zen. 2011ko otsailak 20 eta 24 artean ospatu zen, 5 etapatan banatutako 680,6 kilometroko ibilbidea eginez. Benahavisen hasi eta Antequeran amaitu zen.
Garailea Markel Irizar izan zen. Berarekin batera podiumean Jurgen Van den Broeck eta Levi Leipheimer egon ziren.
Ree Heights (Hego Dakota)
Ree Heights Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hand konderrian kokatuta dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
2011ko Andaluziako Itzulia
Puntukako sailkapena Óscar Freirerentzat izan zen, mendikoa Javier Ramírez Abejarentzat, tarteko helmugena Jan Bakelantsentzat, konbinatua Jurgen Van den Broeckek eta taldekakoa Radioshackentzat. Lehen andaluziarra José Alberto Benítez izan zen.
Schistura koladynensis
Schistura koladynensis Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Basaki
Basaki, 1996 urtean Leioan (Bizkaia) sortutako taldea da.
Leptobrycon jatuaranae
Leptobrycon jatuaranae Leptobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Pulfero
Pulfero Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Brie-Comte-Robert
Brie-Comte-Robert Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2007an 15.630 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Brie-Comte-Robert udalerrian erroldatutako biztanleak 15.630 ziren. Familiak 5.990 ziren, horien artean 1.742 pertsona bakarrekoak ziren (718 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.024 bakarrik bizi ziren emakumeak), 1.583 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 2.072 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 593 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 6.477 etxebizitza zeuden, 6.120 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 95 bigarren erresidentzia ziren eta 262 hutsik zeuden. 3.045 etxeak ziren eta 3.396 apartamentuak ziren. 6.120 etxebizitza nagusietatik 3.549 bere jabearen bizilekua ziren, 2.384 alokairuan okupaturik zeuden eta 186 doan lagata zeuden; 358 etxek gela bat zuten, 1.052 etxek bi zituzten, 1.405 etxek hiru zituzten, 1.324 etxek lau zituzten eta 1.981 etxek bost zituzten. 4.574 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 3.143 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.180 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 10.708 ziren, horien artean 8.097 aktiboak ziren eta 2.611 inaktiboak ziren. 8.097 pertsona aktiboetatik 7.477 lanean zeuden (3.815 gizon eta 3.662 emakume) eta 618 langabezian zeuden (315 gizon eta 303 emakume). 2.611 pertsona inaktiboetatik 790 erretiraturik zeuden, 1.122 ikasten zeuden eta 699 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Brie-Comte-Robert udalerrian 6.342 unitate fiskal zeuden, 15.583 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.994 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 958 komertzioetatik, 8 erauzte enpresak ziren, 12 janari enpresak ziren, 9 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 56 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 119 eraikuntza enpresak ziren, 264 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 42 garraio enpresak ziren, 54 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 26 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 54 finantziazio enpresak ziren, 46 higiezinen enpresak ziren, 137 zerbitzu enpresak ziren, 80 administrazio publikoko enpresak ziren eta 49 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 231 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 10 banku bulegoak, 3 funerariak, 25 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 2 autoeskolak, 21 igeltseroak, 15 margolariak, 21 zurginak, 15 iturginak, 13 argiketariak, 11 eraikuntza enpresak, 14 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 3 aldi baterako lan enpresak, 35 jatetxeak, 21 higiezinen agentziak, 6 tintoreriak eta 8 apaindegiak.
2009an zeuden 80 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 5 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 10 okindegiak, 5 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 5 liburu dendak, 16 arropa dendak, 5 etxerako tresna dendak, 4 zapata-dendak, 5 elektrotresna dendak, 5 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 1 drogeria zen, 3 lurrin-dendak, 1 bitxi-denda zen eta 6 lore-dendak ziren.
2000. urtean Brie-Comte-Robert udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, osasun-zentro 1 bat, 5 botika eta 3 anbulantzia zegoen.
2009an 5 haur-eskola eta 5 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Brie-Comte-Robert udalerrian 3 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.390 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 1.123.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Trabari
Kontsonanate trabari bat hots ahoskatu bat da, hala nola, [k], [d͡ʒ], edo [f], aire-emaria oztopatuz ebakia dena. Beraz, kontsonante trabariak biriketatik heldu den aireak bidean traba bat topatzen duelarik ekoizten dira. Kontsonante trabariak kontsonante ozenei oposatzen zaizkie, azken hauek ez dute halako eragozpenik. Trabari guztiak kontsonanteak dira, aldiz, ozenak bai kontsonanteak eta baita bokalak ere izan daitezke.
Azpi-kategoriak
Kontsonante trabarien artean azpi-kategoria zenbait daude. Haien artean, kontsonante leherkariak (herskari ahokariak), hala nola, [p, t, k, b, d, ɡ], ahots aparatuaren erabateko hersketarekin, usu leherketa baten bidezko askatzearekin; kontsonante igurzkariak, adibidez, [f, s, ʃ, x, v, z, ʒ, ɣ] hersketa mugatu batekin, aire-emaria gelditu gabe baina hau nahasiz; azkartzen da, hersketa oso batekin hasi eta gero igurzkari moduan askatzen dena da [t͡ʃ] eta [d͡ʒ] bezala.
Ahostuntasuna
Kontsonante trabariak oro har ahoskabeak dira, baina kontsonante trabari ahostunak ohikoak dira ere. Kontsonante ozenei oposatzen zaizkie, hauek prototipikoki ahostunak baitira eta guttitan ahoskabeak.
Euskaraz
Euskaraz ere aurkitzen ditugu kontsonante trabariak; hauek herskari, igurzkari edo afrikatuak izan daitezke. Euskara batuaz, kontsonante trabari gehienak ahoskabeak dira. Hala ere, herskarien artean ahostun-ahoskabe bereizketa egiten da.
Kristen Faulkner
Kristen Faulkner (Homer, ) estatubatuar txirrindulari profesionala da. Gaur egun Team BikeExchange–Jayco taldean lasterka egiten du. Gainera Silicon Valleyko Threshold Ventures arrisku-kapital enpresan lan egiten du.
2022ko Euskal Herriko Emakumezkoen Itzuliaren hirugarrena eta 2022ko Emakumeen Nafarroako Klasikoan laugarrena izan zen.
Liebauita
Liebauita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Liebauita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.
Azido arakidoniko
Azido arakidonikoa (AA) edo azido eikosatetraenokoa Omega 6 azido taldeko gantz-azido poliasegabea da, 20 karbonozko kate batez osatua lau cis lotura bikoitzez 5,8, 11 eta 14 posizioetan, honegatik da 20:4 (5, 8, 11, 14) azidoa.
Egitura
CH3–(CH2)4–CH=CH–CH2–CH=CH–CH2–CH=CH–CH2–CH=CH–(CH2)3–COOH
Metabolismoa
Azido arakidonikoaren bi bide oxidatibo garrantzitsuenak honako hauek dira: