cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Katsushika Hokusai
Hiroshige-rekin batean, eragin handia izan zuen Europako margolaritzan; Degas, Van Gogh, Paul Gauguin, Claude Monet eta Toulouse-Lautrecengan, besteren artean. Izan ere, XIX. mendeko inpresionismo ondoko artista horiek bereziki haien lanen bilduma egiten zutenez, haren obra askok margolari horietako askorengan eragina izan zuen. Hala, Richard Lane historialariaren hitzetan, "Hokusai famatu egin bazuen obraren bat badago, Japonian zein Japoniatik kanpo, obra hori izugarrizko inprimatze-multzo hori izan beharko luke". Izan ere, Hokusairen izena ezaguna bazen ere, lan horren aurretik, harexen ondorioz lortu zuen bere izenaren onarpen zabal hori.
Lehen urteak
Gazte zela, liburu-denda ospetsu batean lan egiten hasi zen. 15 urte bete zituenean eta 18 urte bete zituen arte, grabatzaile baten lantegian lan egin zuen. Bi lan horien ondorioz, liburuen munduan zein inprimaketen salerosketarenean sartu zen: horrek guztiak inprimatzaile modura garatzea ahalbideratu zuen. 1778an, 18 urterekin, Katsukawa Shunchō-ren (勝川春湖) ukiyo-e-eskolan ikasle sartu zen: xilografia-teknikak ikasi zituen, bereziki kabuki-aktoreen erretratuak egiten (Yakusha-e (役者絵), aktore-margolanak). Lehen lanak 1779an argitaratu zituen, Katsukawa Shunro (勝川春朗) izenpean. Lan hori kabuki-antzerkirako prestatutako gonbit-inprimakiz osaturik dago: hor, Katsukawaren eskolan irakatsitako generoaren maisutza agertu zuen, jada.
Haren seme-alaben adinei erreparatuz, pentsa daiteke Hokusai 20 urte zituela ezkondu zela. Seguraski, familia-giroaren eraginaren ondorioz, denboraldi horretan bere diseinuak aktore- eta emakume-erretratuetan oinarritu ziren, historia-giro edo lorategietan. Lan horietan uki-e teknika erabiltzen zuen, hau da, perspektiba duten paisaia sasihistorikoak, teknika mendebaldarra dena, bai eta haur-irudiak ere. Hokusairen lan eta liburuek gai historiko eta didaktikoak jorratzen dituzten, surimono-an (摺物) lan egiten hasi zen bitartean, Hokusairen aro nagusiaren erantzule den xilografia-generoa. Surimono-generoa testuinguru berezietan bereziki erabiltzen zen generoa dugu: urte berria, programa musikalen argitaratzea, abisuak, urtebetetzeak... Edizio limitatuak ziren gehien-gehienetan, kalitate oso handikoak eta inprimaketa ezinhobedunak. Surimono gehienak poeta-taldeek eskatzen zituzten, poema-lehiaketa bateko poema irabazlea rudikatzeko erabiltzen zirenak. Surimono gehienak, halaber, txikiak izan ohi ziren. Tamaina txiki batean kanjiak idatzi behar izanak, halaber, abilezia tekniko handi bat eskatzen zuen. Hokusairen surimonoaren aurkikuntza Tawaraya Eskolari zor diogu, non, Tawaraya Sōri (俵屋宗理) izenpean, surimono eta ehon kyōka (画本狂歌) edo umore-poemen ilustrazio-liburuak argitaratu zituen.
30 bat urte zituela, Hokusaik aldaketa pertsonal sakonak izan zituen; hain zuzen, 1793an haren irakasle Katsukawa Shunchō hil zen; garai berean, emaztea ere bai, bi alaba eta seme bat utzirik. 1797an berriz ezkondu zen, goh-aldaketa (号) ekarri zuena, Hokusai izen famatua hartu baitzuen (1800 aldera). Izen-aldaketa horrek haren aro nagusiari hasiera eman zion, mende erdi bat baino gehiago iraun zuena.
Aro nagusia
Bere aro nagusian, ukiyo-e artearen genero guztietan jardun zuen: txartelak, irudidun liburuak, poema-antologien irudien sorrera, liburu erotikoak, margolanak eta zirriborro-koadernoak. Gaion artean, kasu gutxitan konparagarri izan zen Utamaroren obrekin, emakume-irudien grabatzaile onenarekin. Muga hori jakina bazen ere Hokusairentzat, gai anitz jorratu zituen, bereziki paisaia eta eszena historikoak, giza irudiak bigarren mailako munta duela. Mende amaiera aldera perspektiba-teknika eta koloredun marrazkiei ekin zion. Garai berean, Itakoren abestiak (忠孝潮来府志, Chūkō itakobu-shi) izeneko emakume-erretratuen seriea argitaratu zuen.
XIX. mendearen hasieran, Hokusaik yomihon-ei (読本) irudiak gehitzen hasi zen, adimen-maila handiko XVII. eta XIX. mendeen arteko nobela-mota bat. Horren ondorioz, estiloa errotik aldatu zen, 1806 eta 1807 artean bereziki nabaria dena. Haren obrak bainoago, izena gero eta ospetsuago bihurtzen hasi zen, ukiyo-etik aldenduta, bere eszenetan samuraiak, gerlariak eta beste hainbat gai txinatar jorratu baitzituen. 1812 aldera. hirugarren nahigabea pairatu zuen, haren seme zaharrena hiltzean. Heriotza hori ez zen soilik emozio-kolpea izan, kalte ekonomiko nabarmenak ere sortu baitzizkion. Izan ere, Nakajima familia dirudunaren legezko oinordeko izanik, semeak errenta ona jasotzen zuen, Hokusairen lan-salerosketen gorabeherak (margolan, diseinu eta ilustrazioak, kasu) agerian ez geratzea saihesten zuena. Arrazoia hori dela uste bada ere, horrengatik edo beste edozerengatik, urte hartatik aurrera Hokusaik liburu-ilustrazioetara jo zuen, bereziki artista hasiberrientzat pentsatutako inprimaki-kopietan, Marrazki sinplifikaturako lezio azkarrak liburuaren kasu (略画早指南, Ryakuga hayaoshie) (1823). Liburu horrek, halaber, bere lantegira ikasle berri asko erakarri zituen.
Haren ilustrazio eta inprimakiek zekarten ospeaz gain, Hokusaik bere margolanen erakuskizun publikoei esker ere izena irabazi zuen: adibidez, 240 m2ko margolan erraldoi bat aurkeztu zuen 1804an tenplu batean, irudi mitologikoz betea (Daruma -達磨 edo ダルマ- barne), jaialdi jendetsu baten testuinguruan. Haren trebetasun artistikoarengatik, shōgunaren aurrean —garai hartako Japoniako de facto gobernatzailea zen — erakustera gonbidatu zuten.
1828ko udan, bigarren emaztea hil zitzaion, Hokusaik 68 urte zituela. Atsekabeturik geratu zen, ezker-besoaren paralisi batekin, bakarrik eta biloba arazotsu batekin. Testuinguru horretan, Hokusairen alaba, ikasle eta O-ei artista Katsushika Ōi (葛飾応為) bere senarraz dibortziatu eta bere aitaren etxera itzuli zen, Hokusairen heriotza-egunera arte.
Tembleque
Tembleque Toledoko udalerria da, La Mancha eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.376 biztanle zituen.
Neopomacentrus taeniurus
Neopomacentrus taeniurus Neopomacentrus generoko animalia da. Arrainen barruko Pomacentridae familian sailkatzen da.
Tulebras
Tulebras ([tuleβras]) Nafarroako udalerria da. Tuterako merindadeko herri honek 0 biztanle zituen. urteko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 105 kilometrora dago.
Inguru naturala eta kokapena
Nafarroa hegoaldean dago, Tuterako merindadearen hegoaldeko muturrean. Herrira heltzeko N-121-C errepidea hartu behar da, Cascante-Monteagudoko noranzkoan.
Tulebrasek Cascanterekin egiten du muga iparraldean eta mendebaldean, Barillasekin ekialde eta hegoaldean, eta Monteagudorekin hegoaldean.
Klima eta landaredia
Tulebrasko klima, mediterraneo idorra da, prezipitazioak urriak dira (350-400mm inguru urtean) eta 60 egun baino gutxiagotan jausten dira. Udak lehorrak izaten dira, eta tenperaturak nahiko aldakorrak izaten dira, aldaketa termikoa handia da (urteroko batez besteko tenperatura 14 gradukoa da). Iparraldeko zierzo haizeak maiz jotzen du urtaro gehienetan. Dena den, uda garaian hegoaldeko haize beroa nagusitzen da.
Jatorrizko landaredia guztiz desagertu da gizakiaren eragina dela eta eta gaur egun, laborantza lurrak eta sastrakak aurki daitezke herriaren inguruan. Tarazonako "bide berdea"k udalerriaren mugak zeharkatzen ditu, antzinako trenbidearen lekua hartuz.
Historia
Herria Karidadeko Andre Mariaren monasterioaren ondoan jaio zen, monasterioko zentsu-hartzaile eta morroien eskutik. XVIII. mende arte, Tulebras herrixka xumea baino ez zen izan, XIX. mendean jaunen eskubideak bertan behera geratu zirenean, udalerri independente bihurtu zen. Mojak 1157an heldu ziren toki honetara Tuteratik, monasterio berria eraikitzeko toki lasai baten bila. Dena den, Tulebras ezarri zen gunean, erromatar eta musulmanen garaietako aztarnak aurkitu dira. Herriaren izena agertzen den lehen dokumentu idatzia 1157koa da, bertan "Tolebras" izeneko gunea aipatzen da. Historialarien ustez, izen hau, monasterioaren aurretiko herrixka musulmana izendatzen du. Herrixka musulman hau, Cascantum herri erromatarren inguruan sortu ziren herrixka erromatarraren ondorengoa izan zen.
XIV. mendean, herriak Gaztelaren aurkako gerren kaltean jasan zituen, eta 1378an herria erabat deuseztu zuten. Tulebras utzik geratu zen, eta moja ez beste biztanle guztiek, ihes egin zuten. Ondoren, herria birpopulatu behar izan zuten, eta mojek tulebrastarren bizimodua errazteko, inguruko lurren gaineko emakidak egin zituzten, herritarren emigrazioa geldiarazten saiatzeko.
XIX. mendearen erdialdean, Tulebrasko umeek Cascanteko eskolara joaten ziren, eta gutunak Tuteratik jasotzen ziren. Herriak gaur egun erabilitako armarria 1841ean ezarri zen, aurretik monasterioaren armarri bera erabili zutelarik. Azpiegiturak hobetuz joan ziren XX. mendeak aurrera egin ahala eta horrela Barillastik zehar zihoan Aragoiko errepidea eraiki zen. Horrez gain, Tarazonatik etorritako elektrizitate-hariak jarri ziren.
XX. mendearen hasieran, herriak irina ekoizten zuen errota, hainbat upategi, okindegia, taberna eta eskola zeuzkan. Monasterioaren lurrek hainbat jabe izan zituzten, gehienak, inguruetako nobleziako familiak. Azkenik, 1956an Nafarroako Foru Aldundiak lurrak erosi eta herriko familien artean saldu zituen.
Ekonomia
Tulebrasko jarduera ekonomiko nagusia nekazaria da, nahiz eta XX. mendean zehar bere garrantzia gutxituz joan den. 1990eko hamarkadan esaterako, herritarren bi heren nekazaritzan lan egiten zuen arren, lehen sektorea euren lanbide nagusia denen kopurua txikiagoa da, biztanleriaren %40. Askorentzat, nekazaritza, aisialdirako iharduera baino ez da gaur egun.
Laborantza lur gehienak ureztatuak dira, eta bertan olibondo eta mahastiak landaturik daude. Olibondoen azalera gutxituz joan da eta 1891an 134 hektarea hartzen bazituzten, 1982an kopuru hori 89 hektareara murriztu zen. Mahastiak 1891eko 42 hektareatatik 1979ko 33 hektareara igaro dira. Bestelako landaketen artean, alpapa, fruitu arbolak eta patata daude. Abeltzaintza oso murriztua da, zaldi eta astoak erabiltzen dira batez ere. Lur komunak beti izan dira oso eskasak, 17 hektarea larre lur baino ez.
Bigarren eta hirugarren sektoreak handitu diren arren, bigarren mailako jarduera izaten jarraitzen dute, batez ere, ura banaketa, dendaren bat eta udal bulegoetara mugatuz. Gaur egun, tulebrastar askok, Tutera inguruko industrialdetan egiten dute lan.
Demografia
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko hamaika etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %8,80a (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).
Udal hauteskundeak
Tulebrasko alkatea Agrupación Independiente de Tulebras (AIT) herri ekimeneko Rafael Aiensa Pascual da 2007ko udal hauteskundeez geroztik. Urte horretan Udaleko bost zinegotziak AIT taldekoak izan ziren. Ez zen baliogabeko botorik izan eta zurizko 4 boto izan ziren (botoen %4,21a). Abstentzioa %12,84koa izan zen.
2011ko udal hauteskundeetan ere AIT izan zen aurkeztutako bakarra eta Ayensak alkatetza gorde izan zuen.
Udaletxea
Udaletxea, komentuari atxikita dago eta XX. mendeko eraikuntza modernoa da, inolako berezitasunik ez duena. Komentuaren estilo klasikoari kontrajartzen zaio. Udala alkatea eta lau zinegotzik osatzen dute.
Dendroplex kienerii
Dendroplex kienerii Dendroplex generoko animalia da. Hegaztien barruko Furnariidae familian sailkatua dago.
Tulebras
Udaletxea
Tulebrasko udaleko idazkaria, Monteagudo eta Barillasko idazkari ere bada.
Rathvilly
Rathvilly (Ráth Bhile) Irlandako udalerri bat da, Carlow konderrian dagoena.
Tulebras
Azpiegitura eta garraioak
Conda autobus konpainiaren Tarazona eta Iruñea bitarteko autobus lineak geltokia dauka Tulebrasen, eta noranzko bakoitzean ibilaldi bakarra egiten du eguneko. Iruñean autobusa aldatuz Irunera arte joatea dago. Autobusak honako ibilbidea egiten du:
FN FAL
Fusil Automatique Léger (frantsesezko Fusil Automatiko Arina), FAL laburduraz ere ezaguna, 1940ko hamarkada amaieran eta 1950koaren hasieran Fabrique Nationale de Herstal (FN) etxe Belgiarrak diseinaturiko eraso fusila da. 70 herrialdek erabili dute beraien indar armatuetan eta gutxienez 10 herrialdetan produzitu da. 7,62 x 51 NATO kartutxoak erabiltzen ditu eta su automatikoa zein erdi-automatikoa egiteko gai da. NATOko eta Mendebaldeko herrialde askotako armadek hartu zuten infanteriako arma nagusi bezala Bigarren Mundu Gerraren ondoren, herrialde askotan lizentziapean produzitu zelarik aldaera askotan.
Gedern
Gedern Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Nire poesia
Nire poesia Gabriel Arestiren izen bereko olerkian oinarritutako abestia da. Gaur egun Kanarietan bizi den Rogelio Botanz legazpiar abeslariak abestu honen moldaketa gauzatu zuen.
Tulebras
Euskara
Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Tulebras eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, ez dago euskara dakien herritarrik Tulebrasen.
Jaiak eta ospakizunak
Herriko jaiak abuztuaren 19tik abuztuaren 22ra ospatzen dira San Bernardoren omenez. Herriko patroiak San Bernardo eta Camako Ama birijina dira. Jaietan, herriko biztanleria asko hazten da eta ekitaldi kultural eta gastronomikoak antolatzen dira. Erriberako herri askotako jaietan gertatu bezala, jaietako ekitaldirik jendetsuena "entzierro txikiak" izaten dira.
Urtarrilaren 17an, San Antonen omenezko jaia ospatzen da. Herritarrek herriaren mendebaldeko muturrean dagoen San Antonen irudiraino joaten dira prozesioan. Gaua heltzea, herritarrak suaren inguruan biltzen dira, patata egosiak, txistorra eta olioaz bustitako txigorkiak.
Elkarteak
Tulebras "Queiles haraneko zerbitzu sozialen mankomunitateko" kidea da. Zaborra biltzeaz "Erriberako hondakin solidoen kudeaketarako mankomunitatea" arduratzen da eta ur-horniduraz "Moncayoko uren mankomunitatea".
Tulebrasko monasterioa
Jatorriz Tuteran eraiki zen, 1149. urtearen inguruan, Dueñasko Andre Mariari eskainia, zistertar ordenaren emakumezkoen lehen egoitza. 1157an Antso Jakituna erregearen erabaki baten ondorioz, Tulebrasera aldatu ziren mojak. Monasterioa Queiles ibaiaren ertzean berreraiki zuten XII. mendearen amaieran, nabe bakarreko eraikina eta abside erdizirkularrekoa.
Eraikinaren kanpoaldean harlanduzko hormak eta estilo erromanikoko portada txikia ebanjelioaren ondoan. Kanpoaldean estilo gotikoan eraikitako Karitateko Ama Birjinaren XIV. mendeko irudi bat nabarmentzen da. XVI. mendeko klaustroa, eta abade jauregia barrokoa, XVIII. mendean eraikia eta adreiluzko fatxadaduna. Jauregiaren sarreran, alabastrozko armarri bat ageri da.
Monasterioaren barruan bada museo bat, eta aipatzekoa da Jeronimo Cosidak eginiko erretaula nagusi pizkundetarra.
Barenton-sur-Serre
Barenton-sur-Serre Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Rhône-Alpeak eskualdean.
Thiéfosse
Biztanleria
2007an Thiéfosse udalerrian erroldatutako biztanleak 591 ziren. Familiak 268 ziren, horien artean 84 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 88 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 338 etxebizitza zeuden, 269 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 248 etxeak ziren eta 89 apartamentuak ziren. 269 etxebizitza nagusietatik 203 bere jabearen bizilekua ziren, 61 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 40 etxek hiru zituzten, 68 etxek lau zituzten eta 153 etxek bost zituzten. 229 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 115 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 123 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 393 ziren, horien artean 312 aktiboak ziren eta 81 inaktiboak ziren. 312 pertsona aktiboetatik 283 lanean zeuden (154 gizon eta 129 emakume) eta 29 langabezian zeuden (10 gizon eta 19 emakume). 81 pertsona inaktiboetatik 38 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Thiéfosse udalerrian 269 unitate fiskal zeuden, 613 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.099 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen, 1 argiketaria, 2 eraikuntza enpresak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Thiéfosse udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lemé
Lemé Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 450 ziren. Familiak 180 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 216 etxebizitza zeuden, 185 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 207 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 185 etxebizitza nagusietatik 156 bere jabearen bizilekua ziren, 25 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 96 etxek bost zituzten. 112 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 84 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 70 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 289 ziren, horien artean 199 aktiboak ziren eta 90 inaktiboak ziren. 199 pertsona aktiboetatik 164 lanean zeuden (98 gizon eta 66 emakume) eta 35 langabezian zeuden (18 gizon eta 17 emakume). 90 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lemé udalerrian 184 unitate fiskal zeuden, 468 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.623 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina eta 2 iturginak.
2000. urtean Lemé udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 856 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Xiphorhynchus obsoletus
Xiphorhynchus obsoletus Xiphorhynchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Furnariidae familian sailkatua dago.
Saint-Gatien-des-Bois
Biztanleria
2007an Saint-Gatien-des-Bois udalerrian erroldatutako biztanleak 1.333 ziren. Familiak 496 ziren, horien artean 99 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 71 bakarrik bizi ziren emakumeak), 169 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 173 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 55 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 791 etxebizitza zeuden, 500 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 254 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 768 etxeak ziren eta 22 apartamentuak ziren. 500 etxebizitza nagusietatik 346 bere jabearen bizilekua ziren, 128 alokairuan okupaturik zeuden eta 26 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 67 etxek hiru zituzten, 136 etxek lau zituzten eta 281 etxek bost zituzten. 448 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 187 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 276 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-Gatien-des-Bois udalerrian 520 unitate fiskal zeuden, 1.376 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.919 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 4 zurginak, 4 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 2 harategiak eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saint-Gatien-des-Bois udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.068 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Barisis-aux-Bois
Barisis-aux-Bois Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Neopomacentrus violascens
Neopomacentrus violascens Neopomacentrus generoko animalia da. Arrainen barruko Pomacentridae familian sailkatzen da.
Seseña
Seseña Toledoko udalerria da, La Sagra eskualdean dagoena.
Mugakideak
Seseñak honako udalerri mugakideak ditu: Torrejón de Velasco ipar-mendebaldean, Valdemoro iparraldean, Ciempozuelos ipar-ekialde eta ekialdean, Esquivias mendebaldean, Aranjuez hego-ekialdean eta Borox hego-mendebaldean.
St Mullin's
St Mullin's (Tigh Moling) Irlandako udalerri bat da, Carlow konderrian dagoena.
Seseña
Historia
Herria famatu egin zen 2000ko hamarkadan Francisco Hernando eraikuntza sektoreko enpresariak bere izena daraman etxebizitza multzoa El Quiñón auzoan eraikitzean. Guztira 13.500 etxebizitza eraiki nahi zituen Hernandoren Onde 2000 enpresak, 9.000 milioi euroko inbertsioarekin. Higiezinen burbuila garatu bitartean Espainian eraikitako auzo berri handienetakoa izan zen El Quiñón. Eraikuntza hain arin onartzeko José Luis Martín Alderdi Sozialistako Seseñako alkatea diruz erosi izana ere leporatu zioten Hernandori.
Senoncourt-les-Maujouy
Biztanleria
2010an Senoncourt-les-Maujouy udalerrian erroldatutako biztanleak 102 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Torralba de Oropesa
Torralba de Oropesa Toledoko udalerria da, Campana de Oropesa eskualdean dagoena.
Mornant
Mornant Frantziako udalerria da, Rodano departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Torralba de Oropesa
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 276 biztanle zituen.
Senoncourt-les-Maujouy
Etxebizitza
2007an 36 etxebizitza zeuden, 35 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 36etxeak ziren. 35 etxebizitza nagusietatik 29 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek hitu gela zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 33 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 20 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Mornant
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Senoncourt-les-Maujouy
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Mornant
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Senoncourt-les-Maujouy
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 55 ziren, horien artean 42 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 42 pertsona aktiboetatik 39 lanean zeuden (21 gizon eta 18 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Xiphorhynchus fuscus
Xiphorhynchus fuscus Xiphorhynchus generoko animalia da. Hegaztien barruko Furnariidae familian sailkatua dago.
Mornant
Etxebizitza
2007an 2.110 etxebizitza zeuden, 1.981 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 56 bigarren erresidentzia ziren eta 72 hutsik zeuden. 1.438 etxeak ziren eta 663 apartamentuak ziren. 1.981 etxebizitza nagusietatik 1.307 bere jabearen bizilekua ziren, 613 alokairuan okupaturik zeuden eta 61 doan lagata zeuden; 24 etxek gela bat zuten, 202 etxek bi zituzten, 368 etxek hiru zituzten, 524 etxek lau zituzten eta 864 etxek bost zituzten. 1.501 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 783 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.038 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Senoncourt-les-Maujouy
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Torrecilla de la Jara
Torrecilla de la Jara Toledoko udalerria da, La Jara eskualdean dagoena.
Senoncourt-les-Maujouy
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
Mornant
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Magic (1978ko filma)
Magic (euskaraz Magikoa), 1978ko Richard Attenborough ingelesak zuzendutako beldur-psikologikoko film bat da. Anthony Hopkins, Ann-Margret, Burgess Meredith, Ed Lauter eta David Ogden Stiers aktoreek antzeztu zuten. Jerry Goldsmithek soinu banda konposatu zuen.
Senoncourt-les-Maujouy
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Senoncourt-les-Maujouy udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Torrecilla de la Jara
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 303 biztanle zituen.
Magic (1978ko filma)
Argumentua
Charles "Corky" Withersek (Anthony Hopkins) bere ikuskizunari bentrilokia gehitzen dionean arrakasta izaten hasiko da. Fats panpinari esker laister ospea bereganatuko du. Baina panpinak jabearen gogoaz nagusitu nahi duela dirudi, eta hau izuikara nonahi hedatuko duten gertaera sail baten hastapena izango da.
Mornant
Diru sarrerak
2009an Mornant udalerrian 2.059 unitate fiskal zeuden, 5.406 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.044 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 383 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 7 janari enpresak ziren, 6 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 25 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 58 eraikuntza enpresak ziren, 80 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 17 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 17 finantziazio enpresak ziren, 23 higiezinen enpresak ziren, 55 zerbitzu enpresak ziren, 49 administrazio publikoko enpresak ziren eta 25 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 91 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 9 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 5 igeltseroak, 7 margolariak, 8 zurginak, 12 iturginak, 11 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 6 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 5 jatetxeak, 10 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 25 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 2 harategiak, 2 liburu dendak, 2 arropa dendak, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 2 altzari dendak, 1 kirol-denda zen, 3 drogeria, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Mornant udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 736 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Mornant udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 974 ikaslekin.
Salome (Herodiasen alaba)
Salome (Σαλώμη; שלומית, hebreerazko שָׁלוֹם, shalom edo "bake" hitzetik ekarria; c. 14–62 eta 71 artean) Edomgo printzesa izan zen. Herodes Filiporen eta Herodiasen alaba zen. Amak bultzatuta, bere osaba Herodes Antipasen aurrean dantza egin zuen eta, ordainetan, San Joan Bataiatzailearen burua eskatu zuen. Musikagile, idazle eta pintore ugari oinarritu dira Salomeren dantzan beren lanak egiteko.
Kreneak
Kreneak kontaezinbeste dira, baina euren artean honakoak daude:
Saint-Georges-d'Aunay
Saint-Georges-d'Aunay Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Georges-d'Aunay udalerrian erroldatutako biztanleak 702 ziren. Familiak 254 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 91 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 103 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Senon (Meuse)
Biztanleria
2007an Senon udalerrian erroldatutako biztanleak 301 ziren. Familiak 99 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 25 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 17 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Saint-Georges-d'Aunay
Etxebizitza
2007an 291 etxebizitza zeuden, 262 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 287 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 262 etxebizitza nagusietatik 220 bere jabearen bizilekua ziren, 34 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 64 etxek lau zituzten eta 161 etxek bost zituzten. 212 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 90 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 150 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Senon (Meuse)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Saint-Georges-d'Aunay
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 430 ziren, horien artean 339 aktiboak ziren eta 91 inaktiboak ziren. 339 pertsona aktiboetatik 326 lanean zeuden (187 gizon eta 139 emakume) eta 13 langabezian zeuden (3 gizon eta 10 emakume). 91 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 38 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Senon (Meuse)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 168 ziren, horien artean 117 aktiboak ziren eta 51 inaktiboak ziren. 117 pertsona aktiboetatik 105 lanean zeuden (63 gizon eta 42 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 51 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Saint-Georges-d'Aunay
Diru sarrerak
2009an Saint-Georges-d'Aunay udalerrian 264 unitate fiskal zeuden, 732,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.793 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Senon (Meuse)
Diru sarrerak
2009an Senon udalerrian 113 unitate fiskal zeuden, 305,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.031 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Saint-Georges-d'Aunay
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Georges-d'Aunay udalerrian 44 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.650 hektarea erabiltzen.
Senon (Meuse)
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
Saint-Georges-d'Aunay
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Senon (Meuse)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Senon udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.344 hektarea erabiltzen.
Saint-Georges-d'Aunay
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Senon (Meuse)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Neopomacentrus xanthurus
Neopomacentrus xanthurus Neopomacentrus generoko animalia da. Arrainen barruko Pomacentridae familian sailkatzen da.
Domingo Urbón de Alcántara
Domingo Urbón de Alcántara edo Domingo Hurbon de Alcántara (Guaza de Campos, Palentziako probintzia, 1811ko abuztuaren 4a-Palentzia, 1851), abenturaria, militar espainiarra izan zen. Liberalak utzita karlisten aldera pasa zen Lehen Karlistaldian eta Euskal Herrian zehar borrokatu zuen. Indian ere I. Gerra Anglo-sikh en parte hartu zuen.
Taxonomia
Taxonomia (grezieratik ταξις, taxis, "ordena", i νομος, nomos, "arau" edo "erregela") sailkatzeko zientzia eta jarduera da. Taxonomia biologikoan, klasea organismoen sailkapenaren maila taxonomiko bat da. Maila hau filumaren eta ordenaren artean dago.
Domingo Urbón de Alcántara
Biografia
1838ko hasieran, Morellako blokeoan parte hartu ondoren, teniente izendatu zuten, eta kapitain uda hartan bertan, Cabrera jeneralaren eskutik. 1840an, erbesteratu baino lehentxeago, teniente koronel izendatu zuten. Urte horretan bertan, Espainiatik errefuxiatu gisa atera zen, eta Frantzian giltzapetu zuten. Suitzan, Italian, Grezian, Turkian, Persian eta Omanen hainbat gorabehera izan zituen, eta bi aldiz espetxeratu zuten militar gisa lan baten bila Indiara iritsi aurretik.
Sikh gortean kontratatu zuten Sher Singh Marajaren zerbitzura. 1843an Marajaren eta boterearen kupularen hilketaren ondoren, egungo Pakistanen dagoen Lahoreko gazteluaren aurkako erasoaren buru izan zen, Duleep Singh printze beltza bere bahitzaileengandik pertsonalki erreskatatuz, eta, ondorioz, Lahoreko Erresumako Zulatzaileen Lehen Jeneral izendatu zuten.
Taxonomia
Kontzeptua
Antzin Aroaz geroztik egin izan dira izaki biziak sailkatzeko ahaleginak. Izadiko zientzien artean, sistematika eta sistematikaren tresna, taxonomia, arduratu dira horretaz, denboraren eta bilakaeraren alderdiak lantzen dituen filogeniarekin batera. Usadiozko taxonomiak –horrexek du onarpen zabalena–, sailkapen hierarkikoak egiten ditu, ezaugarri sailak kategoria taxonomiko desberdinetan konparatuz, mota dela banakoa. Azken garaiotan beste eskola batzuk ere sortu dira, kontzeptu berriak ekarri dituztenak. Antzinatik saiatu izan da gizakia inguruan duen mundua sailkatzen. Izaki biziei dagokienez, gauzak ez dira desberdinak izan, eta, horregatik, izadi zientziek hainbat jakintzaren adar garatu dituzte, izaki bizi horiek, sailkatuz, ulertu ahal izateko.
Domingo Urbón de Alcántara
Biografia
I. Gerra Anglo-sikhean aktiboki parte hartu zuen Sobraongo guduaren porroteraino. Punjab britainiar protektoratu bihurtu zuen bake-itunak gortean jarraitzen zuten europar apurrak kanporatzea eskatzen zuen, eta, beraz, 1846an Espainiara abiatu behar izan zen iheska. Espainian egin zituen azken urteak, berriz ere, armadako kapitain gisa, eta Medina de Rioseco eta Palentzian bizi izan zen, 1851n hil zen arte.
Taxonomia
Kontzeptua
Sistematika jakintza baten aztergai diren gauzakien azterketa ordenatua da, gauzaki horien ezagutza sakontzeko asmoz. Taxonomia berriz jakintza laguntzailea da, organismoen sailkapenaren teoria eta praktika aztertzen dituena. Hobeto ulertzeko, liburutegi bat ekar genezake gogora: liburuen azterketa –ordenaturik, gaika–, izango litzateke "sistematika", eta liburuak antolatzeko metodoen azterketa berriz "taxonomia". Gure kasuan, beraz, organismo biziak taxonetan ordenatzea da taxonomiaren helburua, eta taxonomialariek ordenaturiko taxonak ahalik eta ondoen ezagutzea da sistematikaren xedea. Bada jakintzaren beste eremu bat, aurrekoekin oso estu lotua dagoena, filogenia alegia.
Gaur egun guztiz onartua dago bilakaeraren kontzeptua, eta, hori dela-eta, kontuan izan behar da bilakaera izaki biziak sailkatzerakoan. Hala, filogeniak denboraren alderdia eransten dio taxonen azterketari, haien bilakaeraren historia aztertzen baitu. Izan ere, gaur egun filogenetikoa izaten saiatzen da sistematika, alegia, bilakaera hurbiltasunaren arabera sailkatzen ditu taxonak, eta ez kanpoko itxuraren arabera, beste garaietan bezala.
Taxonomiaren azken emaitza sailkapena da, irizpide taxonomikoetan oinarriturik, taxonen antolamendu hierarkizatuan datzana, elkarren mendeko diren taxonomia kategoriak ezarriz.
Historia
Geroago egile askok eta askok landu zuten gai hau, sailkapen ahalegin desberdinekin, zein bere izadi ikusmoldeari loturik; nabarmentzekoa da horien artean eskolastika. XVIII. mendean Lineok irtenbidea eman zion ezagutzen ziren motak izugarri ugaltzean sortu zen izendapen arazoari. Une horretaraino, mota bat izendatzeko aski izaten zen herri izena, zenbaitetan taxonen latinezko deskribapen nolabaitekoa zuela aldamenean. Horren ondorioz, kontsulta lanak oso erabil nekezak izaten ziren; bestalde, hitz batzuen adiera ugariek ere arazoak ekartzen zituen, nahiz eta izen zientifiko unibertsala, lehen esan den bezala, latinezkoa izan.
Lineoren ekarri nagusia taxon jakin bakoitzarentzat izen bikoitza erabiltzea izan zen. Era horretan, gizakia izendatzeko, lehenik generoaren izena erabiltzen zuen (Homo), eta horren atzetik determinatzaile berezi bat (sapiens); hala, Homo sapiens zen motaren izendapena.
Anatomia konparatua eta ontogenia izan ziren beste ekarri garrantzitsu batzuk. Lehena Cuvierrek landu zuen batez ere, bere korrelazioen teoriaren bidez; horren arabera, adibidez, ugaztunen adarrak belarjaleei dagozkie, eta, era horretan, animalia adardun batek, badakigu hortzak barazkiak jateko egokituak izango dituela, nahiz eta ikusi ez.
Ontogeniaren azterketa, hau da, enbrioiaren sorrerarena, Naturphilosophie delako eskola alemanak bideratu zuen, Haekelek batez ere, animalia talde desberdinek enbrioiaren garapenean dituzten antzekotasunak eta aldeak aztertuz. Baina Lamarcken eta batez ere Darwinen bilakaera kontzeptuak egin zion sistematikari ekarri handiena; Aristotelesen garaietatik zetozen teoria kreazionistak hautsi, eta bilakaeran eta filogenetikan oinarritzen den sistematika modernoaren zimenduak ezarri zituen.
Sailkapen nagusiak
Horren adibide dira, esate baterako, dinoflagelatuak, luzaroan zoologoek eta biologoek zeinek bere eremuan ezarri dituztenak, zoologoek higikortasunagatik eta klorofiladunak direlako biologoek, eta, hortaz, argia energia iturri gisa erabiltzen dutelako; hau da, zelula mailetan, edo antolamendu bakunetan, nahastuak zeuden animalien eta landareen erreinuen arteko aldeak; arazoa areagotu egiten da beste bizitza formak kontuan hartuta, hala bakterioak adibidez.
Horrengatik guztiagatik, urte askoan zehar erreinuak bereizteko saioak egin dira, ezaugarri desberdinen arabera: zelula mota (prokariotoa, eukariotoa), metabolismoa (autotrofoa, heterotrofoa), antolamendua (zelulabakarra, zelulanitza), etab. Kontzeptu horiek 1969an Whitakerrek jaso zituen, eta bizitza formak bost erreinutan sailkatu zituen:
Usadiozko taxonomia
Taxonomia eskola ezagunena da. Lineoren eskolaren ondorengoa da, eskola kreazionistakoa beraz, baina bilakaera kontzeptuak ere erabiltzen dituena. Izaki desberdinen azterketatik abiaturik, tipoak sortzen ditu, ereduzko ezaugarriak dituztenak, taxon bera duten beste izakietatik estrapolazioa eginez.
Irizpide desberdinak erabiliz, taxon horiek multzokatzen ditu, bilakaeratik ahalik eta hurbilen dagoen sailkapen bati erantzun nahiz. Antolamendurako erabiltzen dituen taxonomia irizpideak, batetik, morfologikoak dira (formari dagozkionak), eta orobat ontologikoak (enbrioiaren garapenari dagozkio), ekologikoak (ingurunearen baldintzei), biogeografikoak (banaketari), paleontologikoak (fosilen erregistroari), etologikoak (animalien jokamoldeari), eta, egun, baita biokimikoak eta genetika molekularrari dagozkionak ere. Horren ondoriozko sailkapena hierarkia baten araberakoa da. Mota da banakoa; mota desberdinak generoetan elkartzen dira, generoak familietan, etab., sistema piramidal bat sortzen dela. Era horretan sortzen den egitura taxonomia hierarkia izenaz ezagutzen da, eta taxon desberdinak biltzen dituzten taxonomia kategorietan (familia, generoa, etab.) dago banatua.
Hala adibidez, zerriari dagozkion kategoria taxonomikoak eta taxonak (edo taxak), ondoko taulakoak dira:
Zientzia izenen erabilerari dagokionez, ohar batzuk egitea komeni da. Lehen adierazi den bezala, moten izenak bikoitzak izaten dira, hau da, bi hitzez osatuak. Lehena dagokion generoarena izaten da, eta bigarrena izen ezaugarri-emailea, genero bereko motarentzat bakarra dena. Lehen hitza letra larriz hasten da beti, eta letra xehez bigarrena.
Bigarren hitzak ez du berez esanahirik, eta, izan, berdina izan daiteke mota desberdinetan, beste genero bateko beste taxon batean baitago sartua izen osoa. Hala adibidez, Montpellierko sugearen zientzia izena Malpolon monspessulanus da, frantses iharrarena Acer monspessulanum eta dunetako krabelinarena Dianthus monspessulanus. Hiru kasuetan ikusten dugunez, izendatzaile bereizlea berbera da, Montpellierko landare edo animaliei buruz deskribatu baitziren aurreneko aldiz hiru taxonak.
Moten izenei buruzko beste datu argigarri bat da, idazkeraren beraren bidez, testuko gainerako hitzetik bereizten direla beti, letra etzana, beltza edo azpimarratua erabiliz esate baterako.
Goi mailako kategorietako taxonen nomenklaturari dagokionez (generotik erreinura), hitz bakar batez idazten dira, letra larriz hasten dela beti.
Taxonomia berriak
Usadiozko taxonomiak hainbat arazo sortzen ditu. Alde batetik, kontraesanak ditu, etengabe aldatzen ari diren tipoen hierarkia bat sortzen baitu, hau da, sortzen duen zuhaitza, aldi berean da bilakaerazkoa –bilataxonkatzen eta aldatzen diren organismoek osatua–, eta kreazionista –egitura aldaezina baitu–. Beste alde batetik, erabiltzerakoan ere arazoak sortzen ditu: arreta gutxi jartzen du banakoen artean diren aldeetan, ez ditu populazioak kontuan hartzen, ale jakinak (tipoak) baizik, eta ezaugarri morfologikoei lehentasuna emateko joera du, erabilerrazagoak baitira. Azkenik, fosilen erregistroa, bilakaeraren benetako froga, eta filogeniaren oinarri eta kontrastea, sakabanatuta gertatzen da denboran zehar, eta zenbait talde biologikoren kasuan, erregistrorik ere ez dago.
Hori guztia dela-eta, eskola berriak sortu dira XX. mendean; horien artean aipatzekoak dira zenbakizko taxonomia, eskola kladistikoa eta eskola misto edo sintetikoa. Bestalde, horien ingurukoak ere badira.
Zenbakizko taxonomiaren jarraitzaileak mikrobiologoak eta entomologoak dira batez ere, eta lehengo Adamsonen eskolan oinarritzen dira; eskola honek dioenez, organismoen arteko alde taxonomikoak proportzionalak dira azterturiko banako guztien ezaugarri komunen kopuruarekiko.
Tinryland
Tinryland (Tigh an Raoilinn) Irlandako udalerri bat da, Carlow konderrian dagoena.
Taxonomia
Taxonomia berriak
Hori dela-eta, banako asko aztertzen dituzte, eta ahalik eta ezaugarri gehien. Datu horiek estatistika bidez lantzen dira, hautaturiko banako desberdinen arteko antzekotasuna aztertzeko; banako horiei OTU deritze (Jardun Banako Taxonomikoa, ingelesez), eta era horretan, antzekotasunaren arabera, taldeak eratzen dira. Eskola honek hasieran ez zuen ikusmolde filogenetikorik, nahiz eta geroago fenotipoa genotipoaren adierazpen dela ikusteak egitura taxonomiko filogenetikoak egitea ekarri duen, era horretan bilakaera islatzen dela.
Eskola kladista, premisa sail batetik abiaturik, zenbait zoologok taxonomia guztiz filogenetikoa sortzeko egin duten ahaleginaren emaitza da. Eskola honen arabera, kladogenesi bidez gertatzen da beti bilakaera, hau da, irrada bidez, halako eran non taxon zahar batek berriak sorrarazten dituen (biberri, lehen kladistikaren arabera). Lan metodoa populazio bakoitzaren ezaugarri batzuk, gutxi –ezaugarri morfologikoak, biogeografikoak, ekologikoak eta fisiologikoak– konparatzean datza, era horretan berezkoak edo eratorriak diren aztertuz.
Beraz, aztertu beharreko aleak (hemen "semaforonte" deritzenak), binaka alderatzen dira, eta, azterketaren ondorioz, esan daiteke bilakaerazko ahaidetasunik ba ote duten, aurrekari komun bat dutela uste denean; era horretan, zuhaitz dikotomikoak osa daitezke. Azkenik, aurrekoen kontzeptu erabilgarrienez baliatzen saiatzen da eskola mistoa. Hasteko, onartzen ditu hatsapen kladistak, baina aldatu egiten ditu; hala adibidez, azterketa ezaugarri gehiago onartzen ditu –hala ezaugarri paleontologiko eta biokimikoak–, eta halaber onartzen du anagenesi bidezko bilakaera, hau da, aurrekari baten garapen zuzenaz, aurrekaria zenbait taldetan banatu gabe alegia, talde berri bat sortzea. Bestalde, zenbaki eskolako teknika estatistiko berak erabiltzen ditu analisian.
Eskola berri horien emaitzak ez dira izan uste bezain emankorrak; bat datoz usadiozko eskolarekin zailtasun gutxien duten taldeei dagokienez, baina galdera asko erantzun gabe uzten dituzte talde zailenetan. Hala eta guztiz ere, teoriazko oinarriek onarpen zabalik ez badute ere, estatistiken emaitzak, populazio taldeen eta ezaugarrien bilakaeraren arteko konparazioak, estimu handitan dauzkate gaur egun taxonomialariek.
Torrijos
Torrijos Toledoko udalerria da, Comarca de Torrijos eskualdean dagoena.
Herodes Filipo
Herodes Filipo edo Herodes II.a c. K.a. 27–c. k. o. 33) Herodes Handiaren semea izan zen. Ebanjelioan aipatua da . Bere iloba Herodiasen lehen senarra eta Salomeren aita.
Robert Guédiguian
Robert Guédiguian (Marseilla, ) frantziar aktore eta zinemagilea da. Aita armeniarra eta ama alemaniarra ditu. Gaztetan, Frantziako Alderdi Komunistari gertua zen eta bere lanetan ikuspegi sozial (italiar neorrealismoaren antzekoa) mantendu du,
Arratzola
Arratzola (azentua bigarren silaban) Atxondo herriko auzoa da gaur egun. Hala ere, 1962. urtera arte herri independente gisa funtzionatu zuen. Urte horretan Apatamonasterio eta Axpe-Martzaa herriekin bat egin eta Atxondo sortu zuten.
Arratzola Anboto mendiaren magalean dago kokatua, eta bertan jaio da izen bereko erreka, aurrerago Ibaizabal sortuko duena Zumelegirekin batera.