cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Virgínia Amposta Amposta
Virginia Amposta Amposta (Terra Alta, Tarragona, 1903ko apirilaren 2a - Bartzelona, 1939ko abuztuaren 8a) sindikalista eta maistra izan zen, El Pinell de Brai, Sant Vicenç dels Horts eta Viladecans-i lotua.
1939ko urtarrilaren 25ean atxilotu zuten, heriotza-zigorra ezarri zioten eta 1939ko abuztuaren 8an fusilatu zuten,
Biografia
Virginia Amposta aktibista, buruzagi politiko eta sindikal nabarmena izan zen, eta presentzia eta ikusgarritasun publiko handia izan zuen, bai El Pinell de Brain, bai Sant Vicenç dels Horts-en, bai Viladecans-en, 1939ko hasierara arte.
1936ko abuztuaren 10ean, Sant Vicente dels Horts-eko Defentsa eta Kontrol Batzordeko ordezkaria zen Amposta. Unión General de Trabajadores (UGT) sindikatuko hainbat lanbidetako ataleko ordezkarietako bat izan zen. 1936ko abuztuaren 3an, herriko Hornidura Batzordeko ordezkari gisa agiri bat sinatu zuen, Adolf Casé Pitarque lankide eta sindikalistarekin batera. Harekin batera, Virginia Amposta Viladecansen bizi izan zen 1936ko urritik aurrera. Hantxe jarraitu zuen bere jarduera sindikalekin, non artikulugile gisa jardun zuen Lanaren Konfederazio Nazionalaren (CNT) tokiko buletinean. Viladecanseko eskola bateratuan ere irakasle izan zen 1937tik.
1939ko urtarrilaren 25ean, Francisco Franco jeneralaren tropak Viladecansen sartu ziren. Hantxe atxilotu zuten Falange Española Tradicionalistak eta San Vicenteko Ofensiva Nacional Sindicalistako Batzordeek, eta Molins de Reira eraman zuten lehenik, eta Hospitalet de Llobregateko kartzelara gero. Martxoan, beste hogei auzipeturekin batera, epaiketa sumarisimoa egin zioten, eta bertan heriotza-zigorra ezarri zioten. Les Corts espetxera eraman zuten, eta 1939ko abuztuaren 8an fusilatu zuten, bere kidearekin batera, Bota Zelaian.
Gorpua Montjuiceko Pedrerako Fossar hilerrian lurperatu zuten. Frankismoaren ondoren bertan eraikitako memorialak bere izena gogoratzen du, errepresio frankistaren biktima izan ziren beste batzuekin batera.
Eder Sarabia
Eder Sarabia Armesto (Bilbo, 1980ko irailaren 27a-) bizkaitar futbol-entrenatzailea da. Manuel Sarabia Athleticeko jokalari historikoaren semea da.
Jokalari ibilbidea
Ibilbide laburra egin zuen jokalari gisa, 2000 eta 2005 artean hain zuzen ere. Bizkaiko talde apaletan ibili zen.
Entrenatzaile ibilbidea
2003an Gurutzetako gazte mailako taldea entrenatzen hasi zen, 2005 eta 2011 artean Danok Bat taldeko gazte mailako taldea eta 2011ean Villarreal taldeko gazteak. 2015ean Quique Sánchez Floresen laguntzailea izan zen Las Palmas taldean, lehen mailan, eta Quiqueren talde teknikoan jarraitu zuen Betisen eta Bartzelonan ere.
2021eko urtarrilaren 18an 1. RFEF mailan zegoen Andorra Futbol Klubaren ardura hartu zuen eta harekin bigarren mailara igotzea lortu zuen.
Mitra malgu
Mitra malgua (Helvella elastica) ascomycota dibisioko onddo zuria da, garatzen duen fruitu gorputzak nahiko kolore eta forma berezia daukala.
Sindrome hemolitikoa. Jan behar bada, denbora luzez egosi behar da.
Deskribapena
Hanka: 6 eta 8 cm arteko altuerakoa eta 1 eta 3 cm arteko diametrokoa; barnehutsa, luzetara hondoratuta, ildo bereizgarri batekin, elastikoa, zuria edo apur bat arrosa.
Etimologia: Helvella hitza latinetik dator, eta lekale, barazkiak, esan nahi du, oro har, belar usaintsua. Elastica epitetoa ere latinetik dator, elastikoa esan nahi duen "elasticus" hitzetik. Bere trinkotasunagatik.
Jangarritasuna
Espezie hau ez da jangarria eta, gainera, toxikoa izan liteke gordinik kontsumituz gero.
Nahasketa arriskua
Helvella láctea delakoarekin nahastu daiteke, hau zuria da eta oina saihetsekin.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean hostozabal eta konifero basoetan, batez ere lur buztintsuetan.
Banaketa eremua
Asia, Europa, Ipar Amerika.
Mo Huilan
Mo Huilan (Guilin, Guanxi; 1979) gimnasta artistiko txinatarra da, 1995ean munduko txapelduna, habe edo oreka-barrako proban.
1995
1995ean Sabaien (Japonia) izan zen Munduko Txapelketan, hiru domina lortu zituen: urrea oreka-barran, Dominique Moceanu estatubatuarraren eta Lilia Podkopayeva ukrainarraren aurretik, biak ala biak brontzean berdinduak. Zilarra asimetrikoetan Svetlana Khorkina errusiarraren atzetik eta Lilia Podkopayeva ukrainarrarekin berdinduta. Zilarra taldekakoan, Errumaniaren ondoren eta Estatu Batuen aurretik. Taldekideak: Mao Yanling, Meng Fei, Qiao Ya, Liu Xuan, Ye Linlin eta Ji Liya izan ziren.
1996
Atlantatik (Estatu Batuak) Olinpiar Jokoetan, 1996an, zilarra lortu zuen zaldi-jauzian, Simona Amanar errumaniarraren ondoren eta Gina Gogean errumaniarraren (brontzea) aurrean.
1997
1997an Lausanan (Suitza) egindako Munduko Txapelketan, taldeen arteko lehiaketan —Errumania eta Errusiaren atzetik—, brontzezko domina lortu zuen. Taldekideak Liu Xuan, Kui Yuanyuan, Duan Zhou, Meng Fei eta Bi Wenjing izan ziren.
Urbeltz zuri-beltz
Urbeltz zuri-beltza (Coprinus picaceus edo Coprinopsis picacea) Psathyrellaceae familiako onddo espezie bat da. Coprinus comatus delakoak ez bezala, ez du interes gastronomikorik, nahiz eta ez duen toxikotasun egiaztaturik.
Deskribapena
Kapela: 4 eta 8 cm arteko diametrokoa. Hasieran oboidea, gero kanpai-itxurakoa, azkenik ertza altxatuta. Azala marroi iluneko kolorekoa edo beltz fuliginosoa. Gaztetan, errezel orokor zuriarekin guztiz bilduta, gero, kapela irekitzean, plaka irregular, erorkor eta zuri handietan hausten da.
Orriak: Libreak, sabeldunak, estu, hasieran zuriak, gero errauts-arrosa kolorekoak, azkenik beltzak eta delikueszenteak.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Zuria, liraina, hauskorra, barnehutsa, erraboilduna oinarrian, hasieran, zetadun ezkata arinez estalita, gero ilegabea, leuna, eta distiratsua. Oinarriko erraboilak felpa itxurako biloz batez estalita dago.
Haragia: Mehea, urria, hauskorra, zuria eta usain desatseginekoa.
Etimologia: Coprinus hitza grezieratik dator, "cóprinus" hitzetik, eta esan nahi du: simaurrari dagokiona, simaurretan hazten dena. Picaceus epitetoa berriz, latinetik dator, mika esan nahi duen "pica" hitzetik. Bere kapelaren kolore beltzaxkagatik.
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako baliorik gabea.
Nahasketa arriskua
Zaila da nahastea, oso espezie bereizgarria baita, kapela iluna baitu pintzelkada zuriekin.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, hostozabalen basoetako humusean, batez ere pagadietan, espezie hau ez da oso ohikoa eta ez da ugaria gure eskualdean.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa.
Urbeltz ugari
Urbeltz ugaria (Coprinus disseminatus edo Coprinellus disseminatus) Psathyrellaceae familiako onddo espezie bat da. Jangarria izan daiteke, baina haragi gutxi du eta laster belzten dena.
Deskribapena
Kapela: 4 eta 12 cm arteko diametrokoa, hasieran borobildua, gero kanpai itxurakoa, ez da inoiz erabat zabaltzen. Ez oso haragitsua, orrien bizkarra ikusi egiten da gardentasunagatik, eta horrek ildaskatu itxura ematen dio. Ez da delikueszentea. Kolorea nahiko aldakorra da: zurixka, krema, okre-lehoi kolorekoa, okre argia, ilunagoa erdian. Ale oso gazteetan pikor batzuk ikus daitezke, gorrixka ilunak edo beltzak, oso sakabanatuta.
Buruxka biltzaileak
Buruxka biltzaileak (Des glaneuses - Les glaneuses) Jean-François Millet margolari frantsesak olio teknikaz 1857an egindako lan ospetsua da. Margolan hau baserritarren bizitza ilustratzen duten Milleten koadro sortaren parte da.
Urbeltz ugari
Deskribapena
Orriak: Zabal, oso meheak, ia orritxorik gabe, ez dira delikueszenteak, nahiko zabalak, sabeldunak, atxikiak, zurixkak hasieran, gris-moreak gero, eta azkenean arre-beltzaxka-moreak, ertz zurbilagoarekin.
Buruxka biltzaileak
Gaia
Margolaritza XIX. mendeko landa-gizartearen errealitatea modu oso gizatiarrean erakusteagatik da ezaguna. Frantziako goi klaseak gaizki hartu zuen hori. 1857ko Parisko Aretoan erakutsi zutenean, «Arriskutsutzat» jo zuten. Ondoren, frantziar abertzaletasunaren sinbolo bihurtu zen, Lehen Mundu Gerran izena ematea bultzatzeko erabili zelarik.
Urbeltz ugari
Deskribapena
Hanka: 1,5 eta 4 cm arteko luzera, ia zilindrikoa, barnehutsa, zurixka, gardena, erabat ilaunduna lupaz ikusita.
Buruxka biltzaileak
Deskribapena
Jabeek eta baserritarrek atzealdean gurdietan kargatutako gari uztaren itxurazko aberastasunean, Milletek txori-talde bat irudikatzen du zeruan, ahaztutako aleak jateko prest ere. Lehen planoan dauden espilatzaileak.
Moissonneurs (1852) margolanarekin bezala, Milletek gai izan zen, Chaillyko baserritar emakumeak behatzen zituen bitartean, Bibliako pasarte bat gogoratzeko, Boaz eta Ruth agertzen zirenak, lehenak bigarrenari bere eremuan biltzeko baimena emanez, gero langileak otorduak partekatzeko.
Xuan Liu
Xuan Liu (Changsha, Hunan, Txina, 1979ko martxoaren 12a) Txinako gimnasta artistikoa, oreka-barran aditua, eta 2000. urtean txapeldun olinpikoa izatea lortu du.
Buruxka biltzaileak
Historia
Margolanak bi aurrekari izan zituen: 1854an irudi bertikala margotu zuen; 1855an zirriborroa prestatu zuen. 1857ko Parisko Saloian aurkeztu zuen. Jules Dupréren aholkuz Isle-Adameko Binder jaunak 2.000 frankotan erosia, Des gleneuses Louvreko bilduman sartu zen 1890ean Pommery andrearen opariari esker, eta Orsay Museora esleitu zuten 1986an.
Xuan Liu
1995
1995ean Sabaen (Japonia) egin zen Munduko Txapelketan zilarra lortu zuen, Errumaniaren atzetik (urrea) eta Estatu Batuen aurretik (brontzea).
1996
1996ko San Juango (Puerto Rico) Munduko Txapelketan, oreka-habean brontzea eskuratu zuen, Dina Kochetkova errusiarraren, Alexandra Marinescu errumaniarraren eta Dominique Dawes estatubatuarraren atzetik, azken honekin puntuetan berdinduta.
Urbeltz ugari
Deskribapena
Etimologia: Coprinus hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta esan nahi du: simaurrari dagokiona, simaurrean hazten dena. Disseminatus epitetoa berriz latinetik dator, sakabanatuta esan nahi duen "diseminado" hitzetik. Ale asko sakabanatuta agertzen direlako.
Xuan Liu
1997
1997ko Lausanako Munduko Txapelketan taldekako brontzea irabazi zuen, Errumaniaren eta Errusiaren atzetik. Taldekideak Kui Yuanyuan, Meng Fei, Bi Wenjing, Mo Huilan eta Zhou Duan izan ziren.
2000
Sidney 2000ko Olinpiar Jokoetan urrea irabazten zuen oreka-habean, eta brontzea norbanakoen artean, Simona Amanar (urrea) eta Maria Olaru (zilarra) errumaniarren atzetik.
Urbeltz ugari
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako baliorik gabea.
Nahasketa arriskua
Bere tamaina txikiagatik eta pilan agertzeak, batzuetan izugarriak, zaila egiten du nahastea.
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udazkenean agertzen da, kantitateetan, batzuetan izugarriak, motzondoak, enborrak eta inguruak kolonizatzen. Lurperatutako sustraietan ere irteten du, eta horrek lurrean hazi den itxura ematen dio.
Irina Yarotska
Irina Yarotska (Kiev, Ukraina, 1985eko abuztuaren 29a) Ukrainako gimnasta artistikoa da. 2002an munduko brontzezko domina lortu zuen, oreka-barran.
Jean-Jacques Sempé
Jean-Jacques Sempé (Peçac, 1932ko abuztuaren 17a - Ampus, 2022ko abuztuaren 11) marrazkilari frantsesa izan zen.
Irina Yarotska
2002
Debrecenen (Hungaria) egindako Munduko Lehiaketan, Samantha Sheehan estatubatuarraren (urrea) eta Oana Ban errumaniarraren (zilarra) atzetik, brontzezko domina eskuratu zuen oreka-barra proban.
Jean-Jacques Sempé
The New Yorker aldizkariaren azalak ilustratu zituen eta Paris Match-erako ilustrazioak egin zituen. Nikolas Txiki pertsonaiaren marrazkilaria izan zen, René Goscinnyrekin batera sortua. Sud Ouest egunkarian hasi zen, eta Pilote eta L'Express agerkarietan ere egin zuen lan.
Juan Cancio Mena
Juan Cancio Mena Irurtzun (Iruñea, 1834ko urriaren 20a-1916ko apirilaren 26a) idazle, kazetari, politikari eta legelari nafarra izan zen. Ideologikoki karlista Hego Euskal Herria Espainian integratzeko jarrera zuen.
Biografia
1850ean Filosofiako Batxilergoko titulua lortu zuen Iruñeko Institutuan, eta 1856an Jurisprudentziako Batxilergoko titulua Madrilgo Unibertsitate Zentralean. 1858an lizentziatu zen. Irakaskuntzan aritu zen, eta irakasle izan zen Santanderren (1858), Bilbon (1861) eta Burgosen (1864). Era berean, Iruñeko Barneen Ikastetxeko zuzendaria izan zen. 1865ean Nafarroako Foru Aldundiko idazkari izendatu zuten. Kargu horri uko egin zion 1869ko Espainiako Konstituzioa onartu zenean, kultu-askatasuna baieztatzen baitzuen. Karlismoari atxiki ondoren, 1870ean Madrilen Julio Nombelarekin El País Vasco-Navarro eta La Nueva España egunkari karlistak sortu zituen. Espainiako batasun katolikoaren defendatzailea, 1870ean Nafarroako Katolikoen Elkarteko Probintzia Batzordean parte hartu zuen idazkari gisa. Bigarren Karlistaldia piztu zenean, 1873an Nafarroako Errege Gobernu Batzorde karlista izan zen eta Mugako Regia Komisariaren buru izan zen. Julio Nombelarekin batera Baionan La Cruzada Española (1875) egunkaria argitaratu zuen, eta bertan Foruen kausa Karlos VII.arenarekin identifikatu zuen. Gerra amaitu ondoren, karlistek Alfonsiar Errestaurazioaren bizitza politikoan parte hartzea proposatu zuen; proiektu hori karlistek baztertu egin zuten. 1881ean Alejandro Pidalen Batasun Katolikoan sartu zen. El Eco de Navarra egunkari kontserbadorearen ohiko kolaboratzailea izan zen hogeita hamar urtez. Madrilgo, Aragoiko eta Nafarroako egunkari askotan ere parte hartu zuen, besteak beste, Euskal Esnalea, Los Niños eta La Correspondencia de España egunkarietan. Jose Fermin Garraldaren arabera, bere bizitzaren amaiera aldera karlismoaren aldeko manifestazioa egin zuen berriro. Bere seme Ignacio Mena Sobrino 1914ko hauteskundeetan Burgosko Gorteetarako diputatu jaimista izateko hautagaia izan zen. Bigarren aldiz ezkondu zen Francisca Sarasate idazlearekin.
Freddy Mayola
Freddy Santiago Mayola Fernández (Habana, 1977ko azaroaren 1a) Kubako esprinter bat da, eta brontze olinpikoa lortu zuen 4 × 100 metroko errelebo proban, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan. 2002ko IAAF Munduko Kopan eta 2000ko Atletismoko Iberoamerikako Txapelketan ere erreleboan zilarrezko dominak lortu zituen.
Munduko Atletismo Txapelketan 100m-ko proban bi aldiz ordezkatu zuen bere herrialdea, 1999an eta 2001ean.
6,55 segundoko marka zuen 60 metroko lasterketan, eta 2006ko munduko marka onena lortu zuen. Kubatar errekorra du proba horretan (6,49 segundo).
Banakako emaitzarik onenak hauek dira: 1999ko Joko Panamerikarretan 100 m-ko zilarrezko domina eta IAAFren 2001eko Munduko Pista Estaliko Txapelketan, 60 metroko laugarren tokia. Laugarren tokian dago zerrendetan, 50 metroetan, eta bere marka pertsonala 5,61 segundokoa da.
Egur-ziza zola zuri
Egur-ziza zola zuria (Gymnopilus penetrans) Strophariaceae familiako onddo espezie bat da.
Mingotsegia. Zerbait toxikoa ere bai, ondorio emetiko eta purgatzaileekin
Deskribapena
Kapela: 2 eta 8 cm arteko diametrokoa, ez da haragitsua, hori-urreztatu kolorekoa, lehoi kolorekoa edo gorrixka, batzuetan ilunagoa erdian eta horixka ertzean. Luparekin ikusita gainazala zuntzezkoa da.
Orriak: Estu, Itsatsiak, hori argi kolorekoak, ondoren hori-lehoi kolorekoak eta amaieran hori-herdoil kolorekoak.
Hanka: Kapelaren kolore berekoa, oinarrian pixka bat zurixka.
Haragia: Mehea, zurixka edo horiz edo lehoi kolorez tindatua. Usain ahula du, pixka bat iodoaren antzekoa eta zapore oso mingotsa.
Etimologia: Gymnopilus hitza “gymn” aurrizkitik dator, biluzia esan nahi du eta “polis” atzizkiak, txapela esan nahi du. Kapela biluziak edo burusoilak. Penetrans epitetoa latinetik dator, intsinuatu egiten dela, sarkorra, esan nahi duen "Penetrans" hitzetik. Substratuan txertatzen delako.
Jangarritasuna
Ezin da jan, mingostasunagatik.
Nahasketa arriskua
Gymnopilus sapineus delakoarekin: Pholiota txikiekin eta Galerina marginata espeziarekin (hilgarria), eraztundun espezie txikia eta kapela oso higrofanoa duena, oina luzetarako zuntz txiki zuriz estalita du, eta haragiak irin usain handia du.
Sasoia eta lekua
Udaberrian eta udazkenean, koniferoen motzondoetan eta adarretan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Jamaika, Hegoafrika, Australia, Zeelanda Berria, Papua Ginea Berria, Europa, kanariar uharteak, Errusia, Japonia, Himalaiako mendikatea eta Brasil.
Ardagai zapal
Ardagai zapala (Ganoderma applanatum) zuhaitzen enborretan bizi den onddoa da.
Egur haragia du, sukaldaritzarako interesik gabea. Txinako medikuntza tradizionalak erabiltzen du tuberkulosia tratatzeko, hestegorriko minbizia, eta bestelako minbiziak, propietate antibiotiko, antihemorragico eta inmunologikoengatik.
Deskribapena
Kapela: 6 eta 70 cm-ko bitarteko diametrokoa, zirkuluerdi formakoa, laua, 10 cm arteko lodierakoa, gainazal mailatua edo bozeldua, ildo zentrokideekin. Estaldura gogorra, mehea, matea, batzuetan pitzatua, arrexka argi kolorekoa hasieran, ondoren gaztaina-gorrixka kolorekoa edo arre-grisaxka, esporek marroi-gorrixkaz hautseztatuta. Ertza lodi samarra, zuria hasieran, horia ondoren eta amaieran koloreztatua.
Himenioa: Hodi geruzatuak, urteko geruzetan, aurrekotik bereiziak, haragi geruza arre-gorrixka fin batekin. Poro txikiak, biribilak, gaztetan zuriak, ukitzean arrez zikintzen dira, zahartuaz arre-gorrixkak bihurtzen dira.
Haragia: Mehea, kortxoaren antzekoa, harroa, feltroduna, kanela ilun kolorekoa edo marroi-gorrixka, helduaroan infiltrazio zuriak izaten ditu, eta itxura marroixka ematen diote.
Etimologia: Ganoderma terminoa antzinako grekozko "ganos" hitzetik dator, distira esan nahi duena eta azala esan nahi duen "derma" hitzetik. Applanatum epitetoa latinetik dator, zapal esan nahi duen "aplanatus" hitzetik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Ganoderma adspersum delakoarekin, honek azal askoz lodiagoa du, 1-2 mm (0,2-0,5 mm Ganoderma applanatum delakoak).
Sasoia eta lekua
Urte osoan, saprofitoa, enbor hiletan edo zuhaitz hostoerorkorrak parasitatzen, ahulguneetan edo zaurietan. Pagoetan, haritzetan eta zurkaitzetan arruntagoa; urria erretxinadunen zuhaitzetan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Asiako iparraldea, Australia.
Marasmiellus candidus
Haragi hutsala eta inolako balio gastronomiko gabea. Egia esan, oraindik ez dakigu benetan jangarria den.
Deskribapena
Kapela: 0,5 eta 6 cm arteko diametrokoa, haragi gabea, elastikoa, zeharrargitsua, lehenengo ganbila, gero laua, leuna. Zuri-argizari kolorekoa,
Orriak: Oso zabal, lodiak, zuri-argizari kolorekoak, Itsatsi-dekurrenteak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Mehea, laburra, 0,5 eta 1,5 cm artekoa, zuria goialdean eta tonu grisaxka-beltzaxkak behealdean.
Etimologia: Marasmiellus terminoa grekotik dator, ahulgarria esan nahi duen "marasmus" hitzetik. Candidus epitetoa berriz latinetik dator, zuri distiratsua esan nahi duen "candídus" hitzetik
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako baliorik gabea.
Nahasketa arriskua
Marasmiellus ramealis delakoarekin, arrosa zurbil kolorekoa edo arrosa-okre kolorekoa. Adar edo adartxoetan hazten diren espezie batzuk ezagutzen dira, eta horiekin nahas daiteke, baina Marasmiellus candidus espezieak kolore zuri oso bereizgarria du.
Sasoia eta lekua
Zuhaitz, zuhaixka edo sasien adar hiletan hazten da talde handietan. Urteko edozein garaitan ager daiteke, baldintzak onak badira.
Moko-balea beltz
Moko-balea beltza (Berardius minimus) Berardius generoko zetazeo odontozeto espezie bat da, moko-baleen familian sailkatua. Ipar Ozeano Bareko itsasoetan bizi da.
Deskribapena
Hokkaidoko (Japonia) baleontziek bi balea-moko espezie bereizten zituzten: grisa eta handiagoa dena (Berardius bairdii espeziearen antzekoa) eta kolore ilunagoko beste bat, komunitate zientifikoak jada deskribatuta zituen espezieen ezaugarriekin bat ez zetorrena. Analisi filogenetiko molekularrek erakutsi zutenez, kolore beltzeko moko-balea unitate taxonomiko desberdinekoa da —berezko espeziearen mailaren araberako korrespondentzia du—, eta taxon grisetik eta handiagoa denetik bereiz daiteke. Fisikoki helduak diren indibiduoetan, moko-balea beltza txikiagoa da Berardius generoko beste biekiko, eta gehienez 630 eta 690 cm arteko luzera neurtzen du. Gorputzak ziri-forma markatuagoa du, mutur laburragoa eta kolore ilunagoa.
Mỹ Laiko sarraskia
Mỹ Laiko sarraskia (Mỹ Lai massacre, ahoskatua; Thảm sát Mỹ Lai,  ahoskatua) Vietnamgo Gerran Estatu Batuetako Armadako unitate militar batek egin zuena zibilen sarraskia izan zen.
Sarraskia
Pilotuek eta artillariek nola Calleyk tiro egin zien eta bere gizonei gauza bera egiteko agindu zien inguruko biztanle guztiak (hau da, adinekoak, emakumeak eta haurrak) hil arte ikusi zuten. Ikerketako "akatsengatik", ez dakigu zehazki zenbat hil zituzten, baina 347 eta 504 artean egon behar zuela uste dute.
Hugh Thompson Jr. helikoptero ofizialak bere eskifaiarekin batera esku hartu zuenean bakarrik gelditu ahal izan zuten sarraskia. Honek bere soldadu kideei tiro egiteko ere agindu zien, lurrekoek zibilak hiltzen jarraitzen bazuten. Thompsonek eta bere tripulazioak bizirik iraun zuten eta erreskatatu ahal izan zituzten zibil batzuk babestu zituzten beren bizitzekin, eta Thompsonek berak berehala eman zion gertatutakoaren berri goragoko agintariari, eta honek eremuaren aurkako operazioa geldiaraztea agindu zuen. Ondoren, Thompsonek Calley eta beste batzuen aurkako lekukotza eman zuen gerra-auzitegi batean.
Egun batzuk geroago, Estatu Batuetako Armadak txosten ofizial bat eman zuen, non 120 hildako inguru zerrendatzen zituen, horietatik 90 vietcong ez-zibilak eta 30 vietcong zibilak. Baina operazio osoan hiru vietcong arma besterik ez zituzten atzeman.
Testuingurua
Mỹ Laiko sarraskia ez zen indar estatubatuarrek egindako sarraski bakarra izan, baina bai Estatu Batuetan eta munduan iskanbila handiena eragin zuena. Calley bigarren-tenientea prestaketa gutxiko ofiziala zen eta ez zen agintaritzarako gai. Bere karreran ez zuen maila-igoerarik edo kondekoraziorik lortu, eta, nagusien argudioei onartzen ez zuenez, sarraskia egitea eta erailak etsaitzat zerrendatzea erabaki zuen. Baina helburuak ezartzeko sistema estatubatuarrak asko lagundu zuen horrelako kasuetan: ofizialen hautaketa eskuragarri zegoen giza pertsonen artean egiten baitzen, eta ez agintaritzarako behar zutenaren artean.
Eraginkortasun-politika
Edozein armadak helburuak izendatzeko, planifikatzeko eta kuantifikatzeko duen politikari gehitu behar zaio, Estatu Batuen kasuan, eraginkortasunaren bilaketa ia etengabea, aurrez ezarritako adierazle batzuek markatuta.
Vietnamgoa bezalako gerra batean, non ez zegoen fronte zehatzik, ez posiziorik hartzeko, etsaiari eragindako hildakoen kuantifikazioa ofizialen eta unitateen eraginkortasunaren adierazle gisa finkatu zen. Baina, adierazleak erabiltzen diren eremu guztietan jakina denez, askotan egiten zena ez zen helburua lortzeko modua bilatzea, adierazlea hobetzea baizik, hau da, ahalik eta hildako gehien lortzea arau jakin batzuen barruan (askotan unitateak berak finkatzen zituen). Hala, kasu asko egiaztatu dira, hala nola Mỹ Lai, non hildako borrokalarien kopurua neurriz kanpokoa zen atzemandako arma kopuruarekiko, eta horrek denbora asko behar izan zuen Estatu Batuetako goi-agintariaren arreta erakartzeko.
Oihartzuna Estatu Batuetan
Bere garaiko hedabideek ez zuten sarraskiaren berri eman, harik eta Seymour Hersh editoreak (Dispatch News Service izeneko argitaletxe txiki batean) 1969ko azaroaren 13an albistea eman zuen arte. Astebete geroago, Cleveland Plain Dealer egunkariak Ronald L. Haeberle izeneko armadako argazkilari ohi baten argazkiak argitaratu zituen.
Calley tenientea Mỹ Laiko gertaerengatik epaitu eta kondenatu bazuten ere, hiru urtez bakarrik egon zen etxe barruko arrastatzean, Richard Nixon presidenteak indultatu baitzuen. Horrelako ekintza batek, naziek Oradurren egindakoak gehiegi gogoratzen zituenak, arrazoia ematen zien estatubatuar bakezaleei, Vietnamgo gerra ez zela bidezkoa baitzioten, eta haien eskakizunak, hippieei zegozkien aldarrikapenak izan beharrean, benetako gertaeretan oinarritzen baitziren, ofizialki deklaratzen zena baino askoz ugariagoak.
2006an Los Angeles Times egunkariak Estatu Batuetako Armadaren txosten desklasifikatuak argitaratu zituen, non 1965 eta 1971 artean hildako 178 zibil gehiago zenbatu zituzten. Azkenean, 23 pertsona baino ez zituzten kondenatu auzitegi militarrek.
Urte batzuk geroago, Tony Raimondo komandanteak zein erroretan eror daitekeen eta ondorengo ekintzetan nola ekidin daitekeen erakusteko Mỹ Laiko sarraskia adibide gisa erabili zuen.
Mitra beltz
Mitra beltza (Helvella lacunosa) Helvellaceae familiako onddo espezie bat da.
Toxikotasuna kentzeko, denbora luzez ur irakinetan murgildu behar da, egosteko ura xukatuz
Deskribapena
Kapela: 5 eta 10 cm arteko altuerakoa, normalean hiru lobulukoa eta oinaren gainean alderantzikatuta, eta ertza apur bat uhindua. Kolore arre-beltzaxkak kanpoaldetik (himenioa) eta zurixka-grisaxka barne aldetik.
Hanka: Zilindrikoa, barnehutsa, 3,5 eta 5 cm artekoa, zuri-grisaxka zikina edo kapelaren kolore berekoa, baina argiagoa, luzetara oso ildaskatua, eta barrunbe zabalak osatzen.
Etimologia: Helvella hitza latinetik dator, eta lekale, barazkiak, esan nahi du, oro har, belar usaintsua. Lacunosa epitetoa ere, latinetik dator, "lacuna" hitzetik, barrunbea esan nahi du. Oinaren barrunbeagatik.
Jangarritasuna
Egosi ondoren jangarria. Gordinik edo gutxi eginda toxikoak izan daitezke.
Nahasketa arriskua
Helvella leucopus, oin zuri eta leunekoarekin. Helvella crispa, oin zimur eta zurikoarekin eta kapela zurixkakoa edo horixka-arrexkakoarekin. Helvella sulcata delakoak antz handiagoa du, baina bere koloreak, bai kapeluan bai oinean, beltzagoak dira.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Asia, Afrika, Erdialdeko Amerika.
Helvella solitaria
Helvella solitaria edo Helvella queletii Helvellaceae familiako onddo espezie bat da.
Deskribapena
Kapela: 3 eta 6 cm artekoa, alboetatik estutua, kopa itxura, hasieran ertza biribildua, ondoren, zabaldu egiten da eta ertzetik urratu. Himenioa leuna du, zahartzean uhindua, kolore arre argitik gris-arre ilunera doana. Kanpoko aldea zurixka edo gris-morea da, iletsua eta ertzerantz oso feltroduna.
Hanka: Nahiko luzea, zilindriko samarra, lodixeagoa oinarrirantz, kapelan pixka bat luzatzen diren saihets batzuekin luzetara zeharkatua. Gris kolorekoa edo okre-zurixka, iletsua goialderantz, barnehutsa edo leizetsua.
Etimologia: Helvella hitza latinetik dator, eta lekale, barazkiak, esan nahi du, oro har, belar usaintsua. Queletii epitetoa pertsonaren izenetik dator.
Jangarritasuna
Ezezaguna.
Nahasketa arriskua
Cyathipodia villosa delakoarekin, honek ez du normalean oina luzetara ildaskatua.
Under Suspicion (2000ko filma)
Under Suspicion (euskaraz Susmopean), 2000ko Stephen Hopkins britainiarrak zuzendutako thriller film bat da. John Wainwright ingeles idazlearen Brainwash (1977) eleberrian eta Garde à vue (1981) frantziar filmean pinarritua dago. Gene Hackman, Morgan Freeman, Monica Bellucci eta Thomas Jane aktoreek antzeztu zuten.
2000ko Cannesko Zinemaldian estreinatu zen.
Argumentua
Puerto Rico uhartea, San Juan hiria, Henry Hearst (Gene Hackman) abokatu aberatsa uharteko pertsonsia sozial nabarmenetako bat da, gainera Chantal (Monica Bellucci) emazte erakargarriarekin ezkondua dago.
Neskato baten bahiketa eta erailketa jazo berri da, aurrez, hilabeteko epean eraildako bi neskatoen zantzu berdinekin. Kasua argitzeko arduraduna ta Hearsten laguna den Victor Benezet (Morgan Freeman) polizia ikertzaileak Hearst komisaldegira bertaratzeko zitatuko du. Halere, itxuraz lagunen arteko bilera errutinarioa zirudiena ezustez beteriko galdeketa latz batean bilakatuko da, Hearst susmagarri nagusia bihurtuko baita.
Samantha Sheehan
2002
Debrecenen (Hungaria) egindako Munduko Lehiaketan, brontzezko domina lortu zuen lurzoruko ariketan, eta Elena Gómez espainiarraren (urrea) eta Verona van de Leur neerlandesaren (zilarra) atzetik geratu zen.
Kaliza zuri-beltz
Kaliza zuri-beltza (Helvella leucomelaena edo Dissingia leucomelaena) Helvellaceae familiako onddo espezie bat da.
Generoak dituen toxinak desager daitezen, denbora askoan egosi behar da eta egositako ura bota.
Deskribapena
Karpoforoa: 2 eta 6 cm arteko diametrokoa, kopa formakoa eta hasieran hertz zuzena du, gero kurbatua, koskaduna eta arre-beltz koloreko barrua, kanpoan zurixka beherantz.
Haragia: 1etik 2 mm-rako lodiera, irmoa, hauskorra, zuria, errezeptakuluaren barne eta kanpo estalduretan izan ezik. Zapore leuna du eta usain ahula.
Jangarritasuna
Erdipurdikoa, genero honetako espezie gehienak bezala, ez da gordinik kontsumitu behar.
Nahasketa arriskua
Helvella acetabulum (= Acetabula vulgaris) delakoarekin, baina honek arre-fuliginoso koloreko errezeptakulu bat du, haragia marroixka eta oina askoz ere tolestura gehiagorekin.
Sasoia eta lekua
Neguaren amaieran eta udaberrian agertzen da, pinuen, izeien eta abarren basoetako lurrean eta humusean.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Hego Amerika.
Aurelia Dobre
Aurelia Dobre (Bucarest, Errumania, 1972ko azaroaren 16a) 1987an gimnasia artistikoko banakako proban munduko txapeldun izan zen gimnasta ohia da.
1980
Daniela Silivasekin batera, Dobre 1980ko Errumaniako gimnastarik onena izan zen. 1987ko Munduko Txapelketetan, Rotterdamen, banakako txapelduna izan zen, eta, gainera, Errumaniarrek taldeka ere irabazi zuten, munduko txapelketetako aurreko hiru edizioetan irabazle izan ziren sobietarren aurretik jarriz.
Banakako txapelketan, Dobrek egin zuen gogoratzen diren emanaldirik onenetako bat, eta lau aparatuetan puntuazio altuena lortu zuen gimnastak. Zilarrezko domina Yelena Shushunova sobietarrarentzat eta brontzea Daniela Silivas errumaniarrarentzat izan zen.
Aurelia Dobrek 14 urte eta 352 egun besterik ez zituen. Luzaroan izan zen historiako munduko txapeldun gazteena, baita Guiness Liburuan ere. Urte batzuk geroago, ordea, beste gazteago bat zegoela ikusi zen, sobietar irabazle bat 1981ean: Olga Bicherova. Haren adina faltsifikatu egin zuten lehiatzeko, eta 13 urte besterik ez zituela titulua irabazi zuenean.
Rotterdamen, Dobrek hiru domina lortu zituen aparatuen finaletan: urrea oreka-barran, eta brontzea lurrean eta jauzi proban
1988
Munduko txapelketa horietan izandako arrakastari esker, 1988ko Seuleko Olinpiar Jokoetako banakako titulu olinpikoa eskuratzeko faboritotzat jotzen zen. Baina itxaropenak ez ziren bete Jokoetan. Taldekako lehiaketan errumania rrek ezin izan zituzten oraingoan sobietarrak gainditu eta urrea haientzat izan zen; Errumaniak, zilarra eskuratu zuen eta Ekialdeko Alemaniak, berriz, brontzea.
1989
Bere azken lehiaketa handia 1989ko Mundialak izan ziren Stuttgarten, non taldekako zilarrezko domina irabazi baitzuen.
Erretiroa
Dobre koreografoa eta dantza-irakaslea da senarrak Maryland-en duen gimnasioan.
Gimnasta gisa ibilbide laburra izan zuen arren, oso estimatua izan zen bere teknika handiagatik eta bere ariketen dotoretasunagatik. Oraindik ere fan asko ditu.
Ashley Postell
Ashley Postell (Cheverly, Maryland, Estatu Batuak, 1986ko ekainaren 9a) AEBetako gimnasta artistikoa da. 2002an munduko txapelduna izan zen oreka-barran.
2002
Debrecenen (Hungaria) egindako Munduko Lehiaketan, oreka barrako proban urrea lortu zuen, Oana Ban errumaniarraren (zilarra) eta Irina Yarotska ukrainarraren (brontzea) aurretik.
Tomasz Majewski
Marka pertsonalak
Marka pertsonala Suedian izan zen, DN Galan (21,65 m, 21,95 m, 21,44 m, x, x, 21,83 m).
Moróngo aire-basea
Moróngo aire-basea Espainiako aireportu militarrik nagusienetariko bat da, Espainiako Aireko Armadak eta Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armadak elkar erabiltzen dutena. Arahal udalerrian dago, Sevillatik gertu, eta 1941etik aurrera erabiltzen dute. Larrialdi Unitate Militarraren egoitzetako bat da.
Mont-de-Marsango aire-basea
Mont-de-Marsango 118 aire-basea (Base aérienne 118 Mont-de-Marsan) Frantziako aireportu militarrik nagusienetariko bat da, Frantziako Aire eta Espazioko Armadarena. 1911n eraikia, Mont-de-Marsaneen dago, Landetan. Hiru Dassault Rafale eskuadroien egoitza da.
Enteroctopus dofleini
Ozeano Bareko olagarro erraldoia (Enteroctopus dofleini, lehenago Octopus apollyon ere), Ipar Pazifikoko olagarro erraldoia izenez ere ezaguna, Enteroctopus generoko itsas zefalopodo handi bat da. Bere banaketa espaziala Ipar Ozeano Bareko kostaldea barne hartzen du, Kalifornia Beherea, Kalifornia, Oregon, Washington, Columbia Britaniarra, Alaska, Errusia, Ekialdeko Txina, Japonia eta Koreako penintsulan zehar.
Vladimír Špidla
Vladimir Špidla (Txekia, 1951ko apirilaren 22a) politikaria, Txekiar Errepublikako lehen ministro gisa lan egin zuen 2002ko uztailetik 2004ko abuztura eta Europako Enplegu Komisario gisa 2004tik 2010era. Bohuslav Sobotka lehen ministroaren kontseilari nagusia ere izan zen 2014tik 2017ra.
Biografia
Pragan jaioa, historia ikasi zuen Unibertsitate Karolinoan.
Txekiar Errepublikako politikara itzultzen saiatu zen, eta Txekiar Senatuan eserleku bat izateko postulatu zen 2010eko hauteskundeetan, baina ez zuen lortu. 2014. urtean, Bohuslav Sobotka lehen ministroaren kontseilari nagusi bihurtu zen. 2021eko legegintza-hauteskundeetarako aurkeztu zen, baina ez zuen diputatu postua lortu. 2022ko Txekiar Senaturako hauteskundeetan aurkeztu da.
Le Torchon brûle
Le torchon brûle Mouvement de libération des femmes (MLF) (euskara z Emakumeen Askapenerako Mugimendua) talde feministak 1971ko maiatzetik 19731ko ekainera bitartean argitaratutako egunkaria da, eta zero zenbakia du 1970eko abenduan.
Historia
Le torchon brûleren ideia MLFren batzar orokor batean sortu zen; MLFko militanteak Paris ko Arte Ederren Eskola n elkartzen ziren, asteazkenero hamabostean behin, 1970eko udazkenetik.
Zero zenbakia 1970eko abenduan agertu zen, Jean-Edern Hallier rek zuzendutako L'Idiot Libertéren lehen zenbakian txertatuta. Orrialdeak puntuz mugatuta zeuden, irakurle interesdunek moztu eta libreta batean bildu ahal izateko.
Sei zenbaki eta gehigarri baten ondoren, 5. zenbakian sartutako "Amen Eguna ale berezia", Le torchon brûler desagertu zen.
Beste izen batzuek erreleboa hartu zuten: Les Cahiers du Grif (1973-78), Le Quotidien des femmes (1974-76), Sorcières (1976-79), Des femmes en mouvements mensuel et hebdomadaire (1977-82), Questions Féministes (1977-80), Histoires d'Elles (1977-80), besteak beste.
Ildo editoriala
Marie Dedieu k bere gain hartzen du argitalpen-zuzendari titulua, baina "zuzendu" gabe, zenbaki bakoitza talde berri batek egiten baitu ; horri esker, mugimendu feministaren ñabardurak eta orientabide ezberdinak islatzen dira. Marie Dedieu ren aburuz, egunkaria "kazetaritzarekiko hausturan marrazten da", eta honela definitzen da: "askatze-bidean dauden emakumeen egunkaria", bertan, "kontua ez da idaztea, baizik eta oihu idatziak sortzea, norberaren gorputzaren erditzean ere gerta daitekeen bezala, eta, zorionez, bizi-garrasi bat da".
Artikulu gehienek ez dute sinadurarik edo sinadura kolektiboak dira.
J'accuse egunkari maoistari iseka eginez, Le torchon brûle egunkariko editorialistak nahiago du honako hau idatzi: "Dei egiten diet amei, amamei, ez baitakite haurtzaindegi basatiak sortzea beren alaben lana dela, estatuak uzten dituen haurrak babesteko." ; aldiz, Vichyko gobernua ren agindupean sortutako amaren festa salatzen dute, amaren balioa handitzea ezinbestekoa zenean (gizon hilak, presoak, izena emandakoak...), Philippe Petain en azken asmakizunetako bat izan zen alemaniarren okupaziopean.
AC Monza
Associazione Calcio Monza Italiako futbol taldea da, Monza hirikoa. Taldearen jabea Silvio Berlusconi da.
Etxeko partidak Stadio Brianteo estadioan jokatzen ditu.
Historia
AC Monza 1912. urtean sortu zen. 1970. hamarkadan hainbat alditan jokatu zituen Serie A-ra igotzeko play-offak. 2004 eta 2015ean diru porrota izan ondoren Silvio Berlusconik taldea erosi eta 2022an azkenean Serie A-ra igotzea lortu du, Seire Bko play-offak jokatu ondoren.
Oksana Omeliantxik
Oksana Aleksandrovna Omeliantxik — Оксана Александровна Омельянчик — (Ulan-Ude, Buriatia, Sobietar Batasuna, 1970eko, urtarrilaren 2a) Sobietar Batasuna ordezkatuz lehiatu zen gimnasta ohia da. 1985ean munduko txapelduna izan zen.
Le Torchon brûle
Artxibo-fitxategiak
Marguerite-Durand liburutegia k (Parisko 13. barrutia) zenbakiak gordetzen ditu.
Oksana Omeliantxik
Lehen urratsak
Bost urte zituela hasi zen patinaje artistikoan, baina entrenatzaileak gimnastika artistikora bideratzea gomendatu zion amari, eta halaxe hasi zen kirol horretan.
Zaragozako aire-basea
Zaragozako aire-basea Espainiako aireportu militarrik nagusienetariko bat da. 1958 eta 1994 artean Espainiako Aireko Armadak eta Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armadak elkar erabiltzen zuten baina harrezkero espainiar eskuetan soilik geratu zen. 1954an eraikia, Larrialdi Unitate Militarraren egoitzetako bat da.
Oksana Omeliantxik
1983
Kieveko Club Spartak izenekoan hasi zen entrenatzen, Ukrainan, Galina Perskaya entrenatzailearen eskutik. 1983an SESBeko Txapelketan parte hartu zuen lehen aldiz, eta 5. postua lortu zuen.
1984
1984an 4. amaitu zuen txapelketa horietan. Hala ere, ezin izan zuen parte hartu 1984ko Los Angelesko Joko Olinpikoetan, bere herrialdeak boikota egin baitzion, lau urte lehenago Moskuko Jokoen Estatu Batuen boikotari erantzunez.
Kaliza arrunt
Kaliza arrunta (Acetabula vulgaris edo Helvella acetabulum) Helvellaceae familiako onddo espezie bat da.
Oksana Omeliantxik
1984
Horren ordez, sobietar gimnastek Adiskidetasunaren Jokoetan parte hartu zuten, Joko Olinpikoen pareko lehiaketa batean, eta Los Angelesera joan ez ziren herrialdeetako kirolariek parte hartu zuten. Adiskidetasunaren Jokoak hainbat herrialdetako hirietan egin ziren, eta, zehazki, gimnasia-lehiaketak Txekiako Olomouc hirian egin ziren. Baina Omeliantxik Olomouc-era taldeko ordezko gisa bakarrik joan zen.
Kaliza arrunt
Sindrome hemolitikoa. Helvella generoko espezieak dituzten substantzia toxiko hemolitikoak kentzeko, denbora luzean eta gogor egosi behar dira.
Oksana Omeliantxik
1985
1985. urtea izan zen Omeliantxiken urterik garrantzitsuena. Lehenbizi SESBeko Txapelketa irabazi zuen, Jelena Xuxunova txapeldun olinpikoaren aurretik jarri zen.
Kaliza arrunt
Deskribapena
Kapela: 2 eta 7 ( 9 ) cm arteko diametrokoa, kopa hemisferiko baten itxuran, argizari itxurakoa, mehea, hauskorra. Gainazala furfurazea, gris-arre koloretik arre-okre kolorera doana eta zurbilagoa oinaren aldera, oinetik gorantz tolesturak edo saihetsak ditu, baina ez dira ertzera iristen, ertza obtusoa da, sinuosoa, edo apur bat krenulatua, eta kolore berekoa edo zurbilagoa. Barne azala leuna da, baina, batzuetan, hondoan tolesturak ditu eta kanpoko gainazala baino ilunagoa da.
Hanka: 1 - 3 ( 4 ) x 1 - 1,8 cm-koa, luzetarako saihetsak edo ildoak ditu, kapelaraino luzatzen direnak; kolore zurixkatik zurixka-horixkara doana.
Oksana Omeliantxik
1985
Azkenean erabakia egokia izan zen, Omeliantxik eta Xuxunova ex aequo munduko txapeldun izendatu baitziren, lehen postuan berdinduta geratu baitziren. Gainera, Omeliantxikek beste urre bat irabazi zuen lurreko proban, "Birdie" izeneko ariketarekin. Ospetsu egin zuen ariketa horrek, eta egun gimnasiako klasiko bat da.
Kaliza arrunt
Deskribapena
Haragia: Hauskorra, elastikoa eta zurixka; ia usain gabea eta zapore gozokoa.
João do Canto e Castro
João do Canto e Castro da Silva Antunes (Lisboa, 1862ko maiatzaren 19a - ibidem,, 1934ko martxoaren 14a) portugaldar militar eta politikaria izan zen. Portugalgo 5. presidentea izan zen.
Oksana Omeliantxik
1986
1986an, Omeliantxikek sobietar taldearekin maila gorenean lehiatzen jarraitu zuen, eta hirugarrena izan zen Moskuko Goodwill Games eta Pekingo Mundu Kopan.
1987
1987ko Rotterdameko Munduko Txapelketan, ez zen dena ondo joan sobietarrentzat, talde arteko lehiaketan porrot mingarria izan baitzuten errumaniar boteretsuen aurka, eta, gainera, ikusi zuten Aurelia Dobre errumaniarrak banakako titulua eskuratzen. Omeliantxik 6. postua baino ezin izan zuen lortu.
1988
1988. urtea bereziki mingotsa izan zen Omeliantxikentzat, 1984ko Olinpiar Jokoak jada galduak baitzituen, eta Seul 88ko Olinpiar Jokoetara joateko aukera lausotzen ikusi baitzuen. Urte horretako SESBeko Txapelketan lehen postuetan amaitu ondoren, ez zuten talde titulartzat hautatu eta Seulera ordezko gisa joan zen.
João do Canto e Castro
Itsas armadako ofiziala izan zen eta 1918ko irailean Itsas Armadako ministro izendatu zuten. 1918ko abenduan Portugalgo presidente bihurtu zen Sidonio Pais presidentearen hilketaren ondoren. Bere agintaldian bi saiakera iraultzaile jasan zituen. Lehena 1918ko abenduan izan zen eta errepublikanoek zuzendu zuten. Bigarrena 1919ko urtarrilean gertatu zen eta monarkikoek zuzendu zuten, herrialdearen iparraldea kontrolatzea eta Iparraldeko Monarkia aldarrikatzea lortu zutelarik. 1919ko urriaren 5ean utzi zion lehendakaritza António José de Almeida hauteskundeetako irabazleari.
Portugalgo Lehen Ministro ere izan zen 1918ko abenduaren 15etik 23ra.
Oksana Omeliantxik
1989
Omeliantxiken azken txapelketa 1989ko SESB Kopa izan zen, eta 22. postua bete zuen. Beraz, konturatu zen bere garaia pasatuta zegoela eta erretiratzea erabaki zuen.
Olinpiar Jokoetan parte hartu ez bazuen ere, eta bere palmaresa beste gimnastena bezain ona izan ez arren, Omeliantxikek garai bat markatu zuen emakumezkoen gimnasian, bere ariketa berritzaileengatik, gauzatze bikainagatik eta mugimendu guztietan erakutsi zuen energia handiagatik. Aitzindaria izan zen zailtasun handiko zenbait elementu egiten.
Erretiratu ondoren gimnasia artistikora lotua jarraitu zen, entrenatzaile, epaile edo koreografa gisa. Ukrainiako Gimnasia Federakundean ere lan egin du.
Kaliza arrunt
Deskribapena
Etimologia: Helvella hitza latinetik dator, eta lekale, barazkiak, esan nahi du, oro har, belar usaintsua. Vulgaris epitetoa ere latinetik dator, arrunta esan nahi duen "vulgaris" hitzetik. Bere hedapenagatik.
Jangarritasuna
Jangarritzat jotzen da, ondo egosita.
Nahasketa arriskua
Helvella leucomelaena beltzaxkarekin nahas liteke.
Sasoia eta lekua
Neguaren amaieran, udaberrian eta uda hasieran, talde txikietan. Hostozabalen eta koniferoen basoetan hazten da, batez ere bidexken ertzetan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Errusia, Japonia eta Himalaiako menditakean.
US Salernitana 1919
Unione Sportiva Salernitana 1919 Italiako futbol taldea da, Salerno hirikoa. Etxeko partidak	Stadio Arechi estadioan jokatzen ditu.
Historia
Taldea 1919. urtean sortu bazen ere hiru aldiz birsortu behar izan da, azkenengoa 2011ean. Urte hartan Serie D-an hasi zen jokatzen eta 2021ean Serie A-ra itzuli zen 23 urteren ondoren.
Gerd Kanter
Gerd Kanter (1979ko maiatzaren 6a) erretiratutako disko jaurtitzaile estoniarra da. 2007ko Munduko txapelduna izan zen, eta urrezko domina irabazi zuen 2008ko Udako Joko Olinpikoetan, eta brontzezko domina Londresen 2012an. Bere marka pertsonalik (73,38 m) estoniako errekorra da, eta denbora osoko hirugarren markarik onena.
2012ko eta 2013ko IAAF Diamanteen Liga irabazi zuen disko-jaurtiketan.
Reese Hoffa
Michael Reese Hoffa (Maurice Antawn Chism jaio zenean; Evans, Georgia, 1977ko urriaren 8a) pisu-jaurtitzaile estatubatuarra da. Reesek 2006ko Munduko Pista EstalikoTxapelketa eta 2007ko Munduko Txapelketa irabazi zituen. Londresko 2012ko Udako Joko Olinpikoetan ere brontzezko domina irabazi zuen. Marka pertsonalak 22,11 m (72' 6,25") pista estalian eta 22,43 m (73' 7") aire librean. 2012an, 21 metro baino gehiago jaurti zituen ehungarren aldiz. Hoffa lau urterekin adoptatu zuten.
Chad le Clos
Chad Guy Bertrand le Clos, OIS (1992ko apirilaren 12a) Hego Afrikako igerilaria da, eta Joko Olinpikoetako, Munduko eta Commonwealtheko txapelduna da. Afrikako errekorduna, Commonwealtheko errekorduna, eta Hego Afrikako errekorduna da, 200 metroko tximeleta proban igerileku labur eta luzean, eta 100 metroko tximeleta proban igerileku laburrean. Afrikako eta Hego Afrikako errekorrak ere baditu, 200 metroko estilo libreko eta 100 metroko tximeleta estiloan igerileku luzean, eta 100 metroko estilo librean igerileku motzean. Lehen, 100 metroko tximeleta eta 200 metroko tximeleta proben munduko errekorra zuen.
2012ko Udako Joko Olinpikoetan, urrezko domina irabazi zuen 200 metro tximeleta proban, eta zilarrezko domina 100 metro tximeletan, eta 200 metroko estilo libreko eta 100 metroko tximeletako zilarrezko dominak 2016ko Udako Joko Olinpikoetan. 2010eko Udako Gazteen Joko Olinpikoetan bost domina irabazi zituen guztira. Le Clos-ek Munduko Igeriketa Kopa lau aldiz irabazi du: 2011, 2013, 2014 eta 2017-an. 2010, 2014, 2018 eta 2022. urteetan, Commonwealth Jokoetan 18 domina irabazi ditu guztira, urrezko 7 domina, zilarrezko 4 domina eta brontzezko 7 domina barne. Guztira 17 domina, urrezko 10 domina, zilarrezko 5 domina eta brontzezko 2 domina irabazi ditu Igerileku Laburreko Munduko Txapelketetan.
2014ko Commonwealth Jokoetan, Ian Thorpek zazpi dominarekin Commonwealtheko Joko bakar batean irabazitako domina-kopuru handienarentzat ezarritako errekorra gainditu zuen. Laugarren domina olinpikoa irabazi zuenean, 2016ko Udako Olinpiadetan, Hego Afrikako domina olinpiko gehien zituena bihurtu zen. 2017an, Munduko Igeriketa Kopan lau aldiz titulu orokorra irabazi zuen lehen gizona izan zen. 2018ko Munduko Igeriketa Koparen amaieran, Guinness errekorra irabazi zuen, "Igeriketa Fineko Munduko Kopan gizonezko batek irabazitako urrezko domina gehienarekin", 2009 eta 2018 bitartean (biak barne) 143 urrezko domin irabazi zituen. Urte berean, Commonwealth Games-eko igerilari dominadun handiena izan zen, 17 domina lortu zituen guztira, eta Commonwealth Games titulua irabazi zuen lehen gizona izan zen hiru aldiz jarraian 200 metroko tximeleta proban. 2022. urtean, Commonwealtheko Jokoetan, hirugarren pertsona bihurtu zen Commonwealtheko Jokoetan 18 domina irabazi zituena.
Anna Puu
Anna Puu, jaiotzez Anna Puustjärvi (Outokumpu, Finlandia, 1982ko otsailaren 3a) abeslari eta kantautore finlandiarra da. Pop estiloa lantzan du eta finlandieraz abesten du.
Biografia
Finlandiako Idols lehiaketan bigarren egin zuen 2008. urtean eta hurrengo urtean atera zuen aurreneko diskoa, bere izena daramana, Anna Puu. "C'est la vie" singlea Finlandiako zerrendetan lehen postuan kokatu zen. lehenengo disko hau eta Sahara izeneko bigarrena ere lehen postuan izan ziren Finlandiako zerrendetan. 2018ko Nälkäinen sydän diskoak ere lortu zuen aurreneko postu hori 2018an.
Urbeltz mikadun
Urbeltz mikaduna (Coprinus micaceus edo Coprinellus micaceus) Psathyrellaceae familiako onddo espezie bat da. Baliorik gabea eta, gainera, toxikoa alkoholarekin (Sindrome konprinikoa)