cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Euskal Herriko Unibertsitatea
Euskal Herriko Unibertsitatea (UPV/EHU) Euskal Autonomia Erkidegoko unibertsitate publikoa da, 1980an sortua eta hiru kanpusetan banatua, erkidegoko hirulurralde historikoetan: Bizkaia, Araba eta Gipuzkoa. Bilboko Unibertsitatearen oinordeko, hasieran, hurrengo fakultateek osatzen zuten unibertsitatea: Sarrikoko Zientzia Ekonomiko eta Enpresarialen fakultatea (1955), Medikuntzako fakultatea (1968) eta Zientzia fakultatea (1968). Hiru fakultate horiei, Hezkuntzaren Lege Orokorrarekin, Eskola Nautikoa (1739), Bilboko Enpresa-ikasketen Eskola Unibertsitarioa (1818) eta Ingeniarien Eskola Teknikoak (1897) gehitu zitzaizkien, gaur egun EHUko fakultate kopurura iristeraino (hogei bat).
«Eman ta zabal zazu» goiburua du, Gernikako arbola abestitik hartua (XIX. mendeko euskal ereserkia), eta unibertsitatearen ikurra Eduardo Txillidak diseinatu zuen, 1970eko hamarkadan, askok Espainiako trantsizioaren ikur aldarrikatzaile kontsideratua.
2010eko urrian Nazioarteko Bikaintasun Campus izendapena jaso zuen EHUk.
2014ko azaroaren 19an, EHUk eta Bordeleko Unibertsitateak Euskadi-Akitania euroeskualderako campusa sortzeko hitzarmena sinatu zuten. Hitzarmen horrek Eusko Jaurlaritzaren eta Akitaniako Kontseiluaren babesa zuen. 2014o azaroaren 28an, EHUk 31tik 20ra gutxitu zituen zentroak.
2021ean Eva Ferreira García errektore hautatu zuten.
1540−1897
Euskal Herrian, unibertsitate-mailako irakasketaren hasiera Oñatiko Unibertsitatearen sorrerarekin dugu, Rodrigo Mercado de Zuazolak sortua, 1540an. Bi urteren ostean, 1542an, Hernani n, unibertsitate horrek bere jarduna hasi zuen, 1548an unibertsitatea Oñatira lekualdatu baino lehen. 1548rako, hainbat ziren eskaintzen ziren ikasketa-eremuak: Teologia, Legeak, Kanonak, Arteak eta Medikuntza. Gorabehera batzuen ostean, 1901ean ateak behin betiko itxi zituen.
Aipagarria da oso Bergarako Errege Mintegia ere, Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak sorturikoa. Zentro horrek, Ilustrazioaren korronteek gidatua, Europako zientifiko eta materialak erantsi zituen, bai eta ikasle bikainak Europako beste herrialdeetara eraman ere. Zentro horren aro gorena 1779 eta 1793. urteen artean gertatu zen, Euskal Herriari hezkuntza-zentro aurrerakoi moduan. Halere, XIX. mende hasierako afera politikoek egitasmo horren lana bertan behera utzi zuten. Bizkaian, Eskola Nautikoak, 1511n Merkataritza-Kontsulatuaren babespean sortua, 1784an aintzatespen ofiziala lortu zuen. 1800ean, Merkataritza Eskolaren proiektuari hasiera eman zitzaion, aktiboa bihurtu zena 1818rako.
Nafarroako Diputazioari dagokionez, 1866an euskal-nafar Unibertsitate bat sortzeko proposamena aurkeztu zuten, EAEko Diputazioei unibertsitate ofizial bakarra sortzeko eskaera eginez, baina ez zuen aurrera segitu. Unibertsitateen batzea, maila nazionalean porrot egin ostean eta bi urtetako tira-biren ostean, batze hori lurralde historikoen mailan egiten saiatu zen.
Hala, Gipuzkoako Diputazioak Oñatiko Unibertsitate Zaharra berrezartzen saiatu zen, alferrik. Arabako Diputazioak ere Gasteizko Unibertsitate Literarioa sortzen saiatu zen, 4 urtez iraun zuena (1869-1873). Bizkaiko Batzar Nagusiak ere Bizkaiko Unibertsitate Katolikoa sortzen saiatu zen 1870ean, berriro ere alferrik.
Bestalde, Bilbon, 1883an sorturiko Irakaskuntza Katoliko zeritzon sozietate anonimoa, hamahiru bizkaitarrek sortua, Goi-Hezkuntzako Zentro bat Bilbon eraikitzeko helburuarekin eta aita Manuel Isasi-k iradokita, bestelako etorkizun bat izan zuen. Izan ere, zentro horretako irakasketa 1886an hasi eta gaur egungo Deustuko Unibertsitatea izatera iritsi arte dirauen egitasmoa da.
Azkenik, 1897ko apirilaren 2ko Errege Dekretuaren bidez, Bilboko Ingeniari Industrialen Eskola sortu zen, gaur egun Bilboko Ingeniaritza Eskola edo Ingeniaritza Goi Eskola Tekniko modura ezagutzen dena.
1918-1955
1918ko urtarrilaren 5ean, Estetika katedratiko Ángel Apraiz Buesak, Bilbon, Euskal Unibertsitatearen Alde izeneko hitzaldia eman zuen, Espainiako Gerra Zibila gertatu arte Bilbon garaturiko Euskal Unibertsitatearen aldeko mugimendu aldarrikatzailearen hasiera izan zena.
Goiburu horrekin, Eusko Ikaskuntzak mugimendu garrantzitsua bultzatu zuen 1918 eta 1923. urteen artean, Euskal Unibertsitate horren estatutuak idazten, herrialdea mobilizatzen eta Madrileko senatarien ekintzak sustatzen. Hala, 1923an, "unibertsitate-arazoa"ri aurre egiteko ebazpena Diputazioei zein Gobernuari aurkeztu zitzaien. Primo de Riveraren diktadurak mugimendua isilarazi bazuen ere, 1931n Bilboko Udalak Euskal Unibertsitatearen Aldeko Batzar handi bat antolatu zuenean, mugimendua erabat berpiztu zen.
1936an, Leizaola buru zeneko Eusko Jaurlaritzaren Kultura Sailak eginiko lehen Dekretuen Ángel Apraizek eginikoaren ingurukoaren batzorde bat sortu zen. Hala, 1936ko urtarrilaren lehenean, Eusko Jaurlaritzako lehendakari Jose Antonio Agirrek Euskal Unibertsitateari eman zion Bilboko Ospitale Zibilean. Dena den, Gerra Zibilaren testuinguruan, Euskal Unibertsitatearen bizitza, erakunde modura, oso laburra izatea eragin zuen, Bilboko hiriaren 1937ko hartzearekin amaitu zena.
1952an, Nafarroako Unibertsitatea sortu zen, Opus Dei-ren hegalpean eta 1961etik aurrera Nafarroatik kanpo zabaltzen hasi ze: adibidez, Donostian hainbat zentro sortu ziren. Gaur egun, zentro bat dute gipuzkoar hiriburuan: Ingeniaritza Goi Eskola Teknikoa.
Garai horretan, egungo EAEa osatzen duten hiru probintziak Valladolideko Unibertsitatearen Barrutiaren zati kontsideratzen ziren. Hala, 1955eko Zientzia Ekonomiko eta Komertzialen fakultatearen sorreraraino (Bilbon), antzinako Komertzio-Eskolaren oinordeko, ez zen Euskal Unibertsitatearen aldarrikapena berriro ere berpiztu, bereziki Bizkaia inguruan.
1963-1980
Ekainaren 6ko 5/1968 Lege Dekretua, unibertsitate-birmoldaketarako premiazko neurrien ingurukoa, hirietan agertzen hasia zen hezkuntza-eskaerei erantzuteko modu bat izan zen, bai eta hezkuntzaren masifikazioari erantzuteko modua ere. Testuinguru horretan, 1970ean Hezkuntzaren Lege Orokorra onetsiko da, Bartzelonan, Bilbon zein Madrilen unibertsitate berriak sortzeko aukera eman zuen. Bilboko Unibertsitatearen hasierako urteetan Ekonomia eta Zientzia zein Medikuntza fakultatea hasi zen, betiere oraindik berezko barrutirik gabe eta Juan Etxebarria Gangoiti lehen errektorea izanik.
Gipuzkoan, 1963tik aurrera koordinazio-batzorde batek, ostera patronatu izan zena, Ignacio Barriolaren hitzetan, "Goi-mailako Ikasketa Ofizialen Aldeko" kudeaketak egiten zituen. 5/1968 Lege Dekretuan oinarriturik, bestalde, unibertsitate-fakultate bat sortu zen Donostian, ostera, 1968ko uztailaren 27ko Dekretuaren bidez, Donostian, Zuzenbide fakultatea finkatuz, nahiz eta Valladolideko Barrutian egon oraindik ere.
Azkenean, 1980ko otsailaren 25ean, Bilboko Unibertsitatea Universidad del País Vasco / Euskal Herriko Unibertsitatea bilakatu zen, Euskal Herriko autonomia-erkidegoko unibertsitate-sistema publikoa. EHUan, momentu hartan, hiru probintzietako hiru unibertsitate nagusien zein haiei loturiko zentroek osatuko zuten EHUa.
Egun hartatik aurrera, EHUren garapenak Espainiako unibertsitate gorenetarikoa izatera iristea ahalbidetu dio, bai titulazio-kopuruaren zein ikasle-kopuruaren aldetik.
Arabako campusa
Arabako campusak ikastegi hauek ditu:
Bizkaiko campusa
Bizkaiko campusak gune bat baino gehiago ditu: Leioa-Erandioko gunea, Bilbao Barakaldo eta Portugalete. Honakoak dira Bizkaiko zentroak:
Gipuzkoako campusa
Gipuzkoako campusak ikastegi hauek ditu:
Udako kurtsoak
Euskal Herriko Unibertsitateak 1981etik aurrera udako kurtsoak eskaintzen ditu, Donostiako Miramar Jauregian. Kurtso horietan, hitzaldi, ikastaro eta ikastordu magistralen bidez jakintza-esparru anitz jorratzen dira. Udako ikastaro horien ospeak urtero gora egiten du. 2006ko edizioan (XXV. urteurrenarekin bat egin zuena), adibidez, Noam Chomsky izan zen hizlarietako bat.
Ikasle mugimendua
Hasieratik ikasle mugimendu bizia sortu zen Euskal Herriko Unibertsitatean, Euskal Herriko gatazkako borrokekin estu loturik hasiera batean. Euskararen aldeko aldarrikapena izan zen nagusi hastapenetan. 1988an Ikasle Abertzaleak ikasle erakundea sortu zen, ezker abertzalearen inguruan kokatua, gerotztik presentzia etengabea izan duena. Bereziki, euskararen alde, ikasle presoen alde, irakasle espainolisten aurka, unibertsitateko agintarien nagusikeriaren aurka, errepresioaren aurka aritu da. Gerora beste erakunde batzuk sortu dira: Lurgorri (abertzale moderatua, EAJren ingurukoa) eta Eraldatu (komunista).
Mugimendu feminista bizia ere badago. Neska Borrokalariak taldeak sexu-jazarpenaren eta bazterkeriaren aurka borrokatzen du eta mobilizazio ugari egin ditu kanpusetan, irakasle batzuek egindako jazarpen sexuala eta jarrera sexista gaitzetsiz.
Euskal Herriko Unibertsitatea eta Wikipedia
Euskal Herriko Unibertsitateak Euskal Wikilarien Kultura Elkarteak antolatutako Hezkuntza Programan hartzen du parte 2017tik aurrera.
Carlos C. Echeverría
Carlos C. Echeverría jenerala Mexikoko Iraultza n parte hartu zuen militar mexikarra izan zen. Cosalá n jaio zen, Sinaloa n. Abokatu ikasketak egin zituen. Maderismoarekin sinpatizatu zuen, eta, ondoren, mugimendu konstituzionalistarekin bat egin zuen. Brigadier jeneralaren maila izan zuen indar villistetan. Tepic lurraldeko gobernadore eta komandante militarra izan zen. Ondoren, Sinaloako Estatuko Justizia Auzitegi Nagusiko magistratu izan zen, eta, ondoren, Barruti Federaleko Auzitegi Nagusiko magistratu. Mexiko Hirian hil zen 1932an.
Nazioarteko zigorrak Donbasseko gerran
eskuinera|thumb|350px|[[Errusiaren edo Ukrainako pertsona edo erakundeen aurka zigorrak jarri zituzten lurraldeak
{{legend|#10197e|Errusia}} {{legend|#11b060|Zigorrak jarri zituzten herrialdeak}} {{legend|#107e47|Europar Batasunaren parte ziren eta zigorrak jarri zituzten herrialdeak}} ]] Jarraian, Donbasseko gerra (2014)n zehar egon ziren nazioarteko zigorrak ageri dira zerrendatuta.
Hirugarren zigor multzoa
Uztailaren 29an, Errusiaren kontrako zigor berriak iragarri zituen Barack Obama AEBetako presidenteak, Ukrainan matxino errusiazaleei emandako babesagatik. Energia, defentsa eta finantza sektoreen aurkako zigor ekonomikoak biltzen zituen hirugarren zigor sortak. Hit VTB, Bank of Moscow eta Russian Agricultural Bank bankuak zigortu zituzten AEBek. Horrela, hirurek epe ertainera zein luzera dolarretan kapitalen merkatuan jokatzeko aukerarik ez zuten izango, Altxorraren Departamentuak agiri batean azaldu zuenez. Era berean, United Shipbuilding Corporation konpainiaren aktiboak blokeatu zituen Washingtonek. Europar Batasuneko gobernuak akordio politiko batera iritsi ziren, Errusiaren aurkako zigor pakete bat ezartzeko. Zigor finantzarioak zekartzan Europako kapital merkatuetarako sarbidea mugatzeko, baita arma-blokeoa ere kontratu berrietarako. Bestalde, AEBetako Gobernuak iragarri zuenez, Errusiak aldebiko tratatua hautsi zuen, armen kontrola betetzean, misilei zegokienez.
Abuztuaren 8an, Ukrainak ere zigorrak jarriko zizkion Errusiari, "krimenak" egotzita. Arseni Jatseniuk Ukrainako lehen ministroak jakinarazi zuenez, zigortuko zituzten konpainia eta norbanakoek "terrorismoa babestu eta finantzatzen dute, eta harreman zuzena dute Ukrainako lurraldean egin diren krimenekin". 26 zigor izan ziren guztira, eta neurri horien artean zeuden aktiboak izoztea, lizentziak kentzea eta funtsak ateratzea galaraztea. Zigorren inguruko lege proiektu bat onartu zuten, eta espero zen abuztuaren 12an lege bihurtzea, Parlamentuaren onespenarekin.
Abuztuaren 14ean, Ukrainako Rada Gorenak (Parlamentuak) lege proiektu bat onartu zuen, Errusiaren aurkako 29 zigor mota ere ezarri ahal izateko. Besteak beste, Moskuk Europara esportatzen zituen hidrokarburoen igarotzea debekatzeko aukera. Proiektuak 244 diputatuen botoak lortu zituen, beharrezkoak zirenak baino 18 gehiago. Legea onartu aurretik, Yatseniukek aurreratu zuen CSNDri zigortuak izateko hautagaien zerrenda aurkeztuko ziola. 172 lagun eta 65 enpresa zeuden bertan, Errusiakoak eta beste herrialde batzuetakoak. Gobernua aztertzen ari zen neurrien artean, aktiboen izozketa, merkataritza-eragiketak murriztea edo aire-espazioa zati batez edo erabat ixteko aukera zeuden.
Irailaren 5ean, Errusiaren aurkako zigorrak gogortzeko egitasmo bat aurkeztuko zuen Europar Batasunak. «Ahalik eta eragin handiena» lortzeko diseinatuta zegoenneurri sorta hori: alde batetik, kapitalen salerosketa zorroztuko zuen, eta nabarmen zailduko zion Errusiari armak eta energia sektoreko teknologiak erostea; bestetik, Errusia nazioarteko hainbat ekitalditatik baztertzeko proposatuko zuen Bruselak: besteak beste, 1 Formulako lasterketetatik, futbol txapelketetatik eta bestelako kirol ikuskizun edo ekitaldi kulturaletatik. Boikot horrek 2018ko Munduko Futbol Txapelketari ere eragin ziezaiokeen.
Barandika
Barandika Muxika herriko auzoa da, Ugarte herrigunearen gainean geografikoki, lau puntu kardinaletara irekitako muino baten gainean. Ia 30.000 metroko azalera du inguruak, eta mahastiak nabarmentzen dira bertan.
Nazioarteko zigorrak Donbasseko gerran
Hirugarren zigor multzoa
Irailaren 6an, EB Europar Batasunak adostutako zigor sorta berriari erantzun egingo ziola adierazi zuen Moskuk. Ulergaitza zitzaion Errusiari Kieven eta matxinoen arteko su-etena adostutako egunean bertan zigor gehiago ezartzea. Uztailaren hasieran jarritako neurriak gogortu nahi zituen EBk, Moskuk Ukrainako ekialdeko egoera desegonkortu zuelakoan. Finantza alorrean, defentsan eta teknologia produktuen salmentetan debekuak ezarri zituzten orduan. Ondorioz, Errusiako Estatuko bankuei eta energia konpainiei nazioarteko funtsen bidez finantzatzea zailago egingo zitzaien. Halaber, Artikoa ikertzeko eta petrolioa ur sakonetan aurkitzeko elkarrekin hasitako proiektuak bertan behera utzi zituzten. Horretaz gain, Errusiako Gobernuaren gertuko beste 24 lagun zigortuko zituzten.
Irailaren 8an, EB Europar Batasunak onartu egin zuen Errusiari uztailean ezarritako zigorrak gogortzea. Errusiako Estatuko bankuei eta enpresei kapitalen merkaturako sarrera galarazi, eta defentsa eta teknologiako produktuen salmentetan ezarritako debekua gogortuko zuen neurriak. Horrez gain, matxinoen gertuko beste 24 laguni EBra bidaiatzea debakatuko zieten eta ondasunak izoztuko zizkioten.
Irailaren 12an, Errusiako energia, defentsa eta finantza alorrei eragingo zieten zigorrak indarrean sartu zituen Europako Batasunak. Zigorrak iragan ostiralean hitzartu zituzten, eta astelehenean onartu. Bruselak ordura arte onartutako zigorrik gogorrenak ziren, Moskuk Ukrainako gatazkan izan zuen esku hartzeari aurre egiteko. Bruselak Errusiari zigor gogorragoak jartzea onartu zuelarik, Europako hegazkin konpainiei aire eremua ixteko mehatxuarekin erantzun zuen Moskuk. Aurreko zigorren ondorioz, barazkiak inportatzeko debekua ezarri zuen, eta irailaren 11ean, bigarren eskuko autoen eta ehungintza gaien inportazioak mugatzeko aukera aipatu zuen. Obamak egun berean jakinaraziko zituen AEBen zigor gehiago.
Egun berean, Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroak Europako Batasunaren azken zigorrak gaitzetsi zituen. Haren arabera, su-etenaren ondoren egoera "egonkortasuna" irabazten ari zen, baina halako zigorrekin "bake prozesua aztoratu" nahi izatea leporatu zion EBri. Egun berean, Vladimir Putin Errusiako presidenteak jakinarazi zuenez, Europar Batasunak (EB) eta AEBek Errusiaren aurka jarritako zigor ekonomikoek egileei kalte egiten zieten, Moskurentzat galerak “minimoak” ziren bitartean.
Abenduaren 18an jakin zenez, Krimeara zabalduko zituen zigorrak EBk.
Errusiaren zigorrak
Abuztuaren 6an, Ukrainako gatazka zela-eta Errusiaren aurkako zigorrak babestu zituzten herrialdeen inportazioak debekatzeko agindu zuen Vladimir Putin presidenteak.
Abuztuaren 7an, Errusiak indarrean sartu zuen Europako Batasuneko, AEBetako, Norvegiako, Australiako eta Kanadako elikagai produktuak inportatzeko debekua. Ukrainako gatazka zela-eta herrialde horiek jarri zizkioten zigorrei emandako erantzuna izan da. Halaber, Kremlinek jakinarazi zuen aztertzen ari zela Mendebaldeko hegazkin konpainiei Errusiako aire eremua debekatzea. Asiarako bidaiei eragingo ziekeen.
Gasa Ukrainan
Irailaren 2an, lehen aldiz Eslovakiatik hasi zen jasotzen gasa Ukraina. Bi herrialdeak lotzen dituen gas hodia martxan jarri zuten; herrialdeak behar zuen gasaren %14 eskuratuko zuen bide horretatik. Errusiarekiko mendekotasuna gutxitu nahi zuen horrela Kievek. Salmenta prezioaren inguruko liskarrak zituzten bi herrialdeek, eta, zorren ondorioz, gas emaria eten zuen Moskuk. Poloniatik eta Hungariatik ere jasotzen zuen energia Kievek.
Zigorren ondorioa: Errusiaren blokeoa lehengaietan
Abuztuaren 8an, Errusiaren blokeoak neurrizko kezka sortu zuen euskal enpresarien artean. Nafarroaren kasuan, soilik, 130 enpresek esportatzen zuten Errusiara. Iaz bakarrik 1,6 milioi euroko esportazioak egin zituzten Errusiarekin elikagai freskoen bitartez. Beste aldetik, EAEko enpresariek ikuspuntu baikorragoarekin begiratzen zioten blokeoari, Nafarroatik Errusiara esportatzen zen gehiengoa elikagaiak baziren, EAEtik egindakoak industriara mugatzen baitziren. Beraz, ez zuten Moskuk ezarritako blokeoa nozituko. Nafarroako esportatzaile nagusia Volkswagen zen, nahiz eta Nafarroak Errusiarekin egiten zituen esportazioak guztiaren %0,6a ziren soilik (4 milioi euro).
EAEko ekonomiak, aldiz, gutxiago sufritu zuen, aipatutako herrialdearekin egiten zituen negozioak ez baitziren guztiaren %0,3ra heltzen. EAEn eta Nafarroan egoera ez zen arriskutsua, baina Europako hainbat tokitan urduritasuna azaleratzen hasi zen, herrialde bakoitzaren egoera guztiz ezberdina baitzen. Arazoaren muina Europak Errusiara elikagai freskoak esportatzeagatik urtero lortzen zituen bi mila milioi euroak ziren. Blokeo honek sorrarazi zitzakeen ondorioak larriak izan zitezkeen, Alemaniaren kasuan, adibidez.
Abuztuaren 11ean, elikagaiak inportatzeko debekuak sektorean izango zuen eragina formalki aztertzen hasi zen Europar Batasuna (EB). Horrela, mertxiken eta nektarinen ekoizleak laguntzeko aurreneko neurriak proposatu zituen Bruselak. Europako Batzordearen adituen lantaldea bildu zen lehen aldiz Errusiaren betoa eta nekazariak laguntzeko neurriak aztertzeko. Jerzy Bogdan Plewa EBko Nekazaritza zuzendari nagusiak lantaldea zuzentzen zuen. AEB, Australia, EB, Kanada eta Norvegiako txahalkia, txerrikia, barazkiak eta ortuariak, frutak, arraina, gaztak, esnea eta esnekiak urtebetez inportatzeko debekua adostu zuen Moskuk abuztuaren 7an. Bestalde, Isabel Garcia Tejerina Nekazaritza, Elikadura eta Ingurumen ministroak Espainiako sektorearekin (EBko seigarrena da ekoizpenean, 338 milioi euroko kaltearekin) bildu eta gero ziurtatu zuenez, "produkzioak berehala bertan behera uzteko" eskatuko zuten helduko zen osteguneko bileran.
Egun horretan erabaki zenez, Nafarroako melokotoiak laguntza izango zuen Errusiari erantzuteko. Ez zen erabateko laguntzarik izango, baina Nafarroako melokotoi ekoizleek edozein laguntza eskertu zuten. Europako Batzordeak jakinarazi zuen hainbat neurri hartu zituela fruta hori eta nektarina ekoizten zituztenen alde; betiere, Errusiak EBko janariei jarritako betoari erantzuteko. Sartaguda inguruan zeuden Nafarroako melokotoi ekoizlerik gehienak. Fruta horren aldeko neurria zen %5etik %10era igoko zela banaketa librean saltzeko produkzioa. Ekoizle Elkarteetan eta haietatik kanpo zeuden nekaraziek eskatu ahal izango zuten aukera hori. Frutaren salmenta sustatzeko, funts berezi bat ere sortuko zuen EBk. Kaltea bazegoen ordurako; Arguedasko Congelados de Navarra enpresaren kontainer bat gerarazi zuten Valentziako portuan, adibidez. Barazki izoztuak esportatzen zituen Errusiara enpresa horrek.
Horren aurrean, Argentinako Gobernuak iragarri zuen Moskuk EBko eta AEBetako elikagai eta lehengaiei jarri zien betoa «aukera» gisa aprobetxatu eta Errusiarako esportazioak indartuko zituela. «Errusiak elikagaien eskari handia dauka, eta Argentinak hornitu dezake», azaldu zuen Jorge Capitnich Argentinako kabinete buruak.
Abuztuaren 14ean, Europar Batasuna osatzen zuten 25ek bilera egin zuten, Bruselan, EBko nekazaritza-produktuentzat (fruta eta barazkiak, haragia, arraina eta esnekiak) Errusiako merkatua ixteak izango zuen eragina aztertzeko. Hala, arazo gehien jasatzen ari ziren sektoreak identifikatu eta onartuko zituzten laguntza ekonomikoak zehazten ahaleginduko ziren. Espainiako merkatutik produktuak kendu zirela eta, Bruselan egin zen bileran horren ordaina eskatuko zuela iragarri zuen Isabel Garcia Nekazaritza, Elikadura eta Ingurumen ministroak.
Abuztuaren 25ean, Carlos Cabanas Nekazaritza eta Elikadurako idazkari nagusiak adierazi zuenez, Europar Batasunak ez zuen Amankomuneko Nekazal Politikaren krisiaren deitutako "funtsa" erabiliko Errusiaren betoaren kontrako bi neurriak finantzatzeko. Europako Batzordeak berak jakinarazi zuen lehenengo bi neurrien 155 milioi euroko diru-partida ez zela funtsa horretatik aterako, baizik eta EBren ordungo aurrekontutik.
John Doe
John Doe (gizasemea) eta Jane Doe (emakumezkoa) pertsona baten benetako izena ezezaguna denean edo nahita ezkutatzen denean ingelesez erabiltzen diren izenak dira. Ingelesezko tradiziotik nazioarteko hainbat kulturetara hedatutako izena, gizaseme ezezaguna izendatzeko erabili ohi den izena da John Doe. Legea Estatu Batuetan aplikatzeko testuinguruan, izen horiek erabiltzen dira, maiz, identitatea ezagutzen ez den edo berresten ez den gorpu bat izendatzeko. Izen horiek maiz erabiltzen dira, beste testuinguru batzuetan, "edozein pertsona" hipotetikoa izendatzeko, John Q. Public edo Joe Public izenak bezala. Aurreko izen horien aldaera asko daude: John Roe, Richard Roe, Jane Roe, Baby Doe eta Janie Doe/Johnny Doe (haurrentzat).
Historia
Antzinako Erromaren terminologia juridikoaren arabera, "Numerius Negidius" eta "Aulus Agerius" izenak akusatu hipotetiko eta eskatzaile hipotetikoekin erabili ziren.
Itsaski-jan
Itsaski-jan, batzutan ere Mariskada baina gaizki esana, itsaki desberdinen prestaketa deritzogu. Prestaketa desberdinak daude aukeratutako produktuen arabera; ohikoenak hauek dira: txangurru, karramarro, lanperna, txirla... Nahiko plater garestia da eta, ondorioz, ez da egunero jateko modukoa.
Ezaugarriak
Itsaski egosia osorik edo zatitan zerbitzatzen da. Nahiz eta itsaski-bilketa mota komun bat egon, erretilu berean dena agertzen da, batzuetan itsaski-parrillada bezala ere ezagutzen dena, izenak adierazten duen bezala, parrilan egindako itsaskien sorta bat dena (lurraldearen eta sukaldarien eta/edo jankideen gustuaren araberakoa). Merkea ez den plater bat da, baina eraginkortasun handikoa da, zentzumenentzako atsegina; apetitua asetzen du. Udako hilabeteetan ez da prestaketa egokia, nahiz eta kopuru handian kontsumitu turismoaren iristeagatik. Itsaskiaren denboraldia neguarekin bat dator. Arroz eta ardo zuri ezberdinez lagundua izaten da.
John Doe
Historia
Ingelesez "John Doe" (edo "John Do") eta "Richard Roe" (John Roerekin batera) izenak aldizka erabili ziren Ingalaterrako tresna juridikoetan, posizioa eta jurisdikzioa arautzen duten baldintza teknikoak betetzeko, Edward III erregearen erregealdia (1327–1377) garaietan dagoeneko, agian. Doe eta Roeren aukeren justifikazioa ezagutzen ez den arren, iradokitako herri-etimologia asko daude. Erdi Aroko zuzenbide ingeleseko auzietan parte hartzen duen pertsona baten fikziozko beste izen batzuk hauek izan ziren: John Noakes (edo Nokes) eta John-a-Stiles (edo John Stiles). Oxfordeko Ingeles Hiztegiak dioenez, John Doe "auzi-jartzailearen fikziozko maizterrari emandako izena da, Richard Roe fikziozko akusatua kanporatzeko ekintza mistoan (orain Erresuma Batuan zaharkitua)".
Euskaraz
Euskaraz ere John Doe ezizena, bere horretan, ingelesez, erabili izan da. Gutxiago erabili da Jane Doe aldaera.
Librezale taldearen foroetan behin baino gehiago eztabaidatu da John/Jane Doe bere horretan uztea lokalizazioetan edo, itzultzekotan, euskarazko ordainik egokiena zein izan litekeen. Esate baterako John/Jane dikotomia apurtzeko bi generoetarako erabilgarri izan daitezkeen izenak proposatu dira... Abizen laburrak, abizen oso ohikoak, D- letrarekin hasten diren abizenak... Oraingoz taldean ez da inoren proposamena nagusitu.
Anna Paquin
Anna Helene Paquin (1982ko uztailaren 24a, Winnipeg, Kanada) kanado-zeelandaberritar aktore bat da, 11 urterekin The Piano filmean burututako antzezpenarengatik Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen. X-Men komikiei buruzko filmetan eta True Blood telesailean ere agertu da.
Bwlch
Bwlch (galeseraz "pasabide" esan nahi du) Galesko hautes-barruti eta udalerri txiki bat da, Powys konderrian. A40 errepidean dago, Brecon eta Crickhowell udalerrien artean.
Kota Sameshima
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako AC Nagano Parceiro eta Fujieda MYFC.
Opisthoproctidae
Opisthoproctidae arrain osmeriformeen familia da, Ozeano Atlantikoko, Ozeano Bareko eta Indiako ozeanoko ur tropikaletatik epeletara bizi dena.
Oxyurichthys viridis
Oxyurichthys viridis Oxyurichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Lonchura leucogastra
Lonchura leucogastra Lonchura generoko animalia da. Hegaztien barruko Estrildidae familian sailkatua dago.
Santo Antônio da Platina
Santo Antônio da Platina Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Morungaba
Morungaba Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Neuenstein (Hessen)
Neuenstein Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Vadillo de la Guareña
Vadillo de la Guareña Zamorako probintziako udalerria da, La Guareña eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 324 biztanle zituen.
Domingo Ereño
Domingo Ereño Larrea (Lemoa, Bizkaia, 1811ko maiatzaren 6a – Buenos Aires, Argentina, 1871ko martxoaren 23a) euskal apaiza, Bergarako besarkadaren ondoren, 1839an, Uruguaira ihes egin zuen eta han ere politikan oso aktiboa izan zen. 1871an, berriro ere Argentinara ihes egin behar izan zuen eta han Sukar horiz kausaz hil egin zen.
Biografia
Karmeldarren ordenean sartu zen Lazkaon, Gipuzkoan, hamasei urte zituela. Handik Burgosera joan zen, eta, geroago, Iruñera, non bere ikasketa teologikoak garatu zituen. Logroñon apaiztu eta Markinako komentuan sartu zen. Gerra karlistetan karlisten aldeko jarrera hartu zuen eta, horren ondorioz, erbesteratu behar izan zen. 1842an Montevideoan aurkitzen da, hiriaren setioan parte hartzen, teniente-apaiza gisa. Bizitza osoa Manuel Oribe jeneralaren aldeko jarrera izan zuen. Ondoren, Cardal herrira, geroago La Unión izenekoa, joan zen non hiru eliza sortu zituen; Oribek San Agustin elizaren parrokoa izendatu zuen. Montevideon eragindako matxinada baten ondorioz, Oriberen aldekoek Giró presidentearen aurrean armak utzi behar izan zituzten eta Ereñok berriro ere erbestearen bidea hartu zuen, Gualeguaychú herrian lekuratuz, Entre Ríosko probintzian non Urquiza jeneralaren laguntza izan zuen. Hortik aurrera Urquizaren eta Juan Manuel de Rosasen aldeko jarrera izan zuen. Entre Ríosen ere, Villaguay herrian apaiza giza aritu zen. Ondoren, Concepción del Uruguay herrian egokitu zen eta Uruguaiko Kolejio Nazionalean irakasle gisa hasi zen, Benjamín Victorica doktorearekin batera. Han latinezko klaseak eman zituen, errektoreordea izanik.
Iñoiz ez zuen bere jarrera politikoa utzi, ezta ere gizartearekiko zuen konpromezua. Uruguaiko Ekialdeko Probintziaren lagunekin eta Urquiza jeneralekin korrespondentzia handia izan zuen. Federazioaren alde izan zuen jarrera saritzeko, 1860an, Paranáko katedralaren Ohorezko Artxidiakonoa izendatu zuten. Baina Urquizaren heriotza gertatu zenean ihesi Buenos Airesera joan behar izan zuen. Han 1971ean hilko zen. Bere gorpuzkinak 1882an Uruguaira eraman zituzten.
Gaur egun Concepción del Uruguay herrian, Entre Ríosko probintzian, ibilbide batek bere izena du.
Canehan
Canehan Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Canehan udalerrian erroldatutako biztanleak 317 ziren. Familiak 120 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 139 etxebizitza zeuden, 124 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 135 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 124 etxebizitza nagusietatik 113 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 91 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 62 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 211 ziren, horien artean 156 aktiboak ziren eta 55 inaktiboak ziren. 156 pertsona aktiboetatik 144 lanean zeuden (83 gizon eta 61 emakume) eta 12 langabezian zeuden (3 gizon eta 9 emakume). 55 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Plutoide
Plutoidea Neptunotik haratago kokatzen den eguzki-sistemako edozein planeta nano da. Nazioarteko Astronomia Elkartearen Biltzar Orokorrak 2006ko abuztuaren 24an Pragan egin zuen bilkuran definitu zen kontzeptua, 6A ebazpenean dago jasota. Hala ere, ebazpen horrek ez zuen "plutoide" izena erabili terminologian. Jarraian definizioa:
Canehan
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Canehan udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Neuental
Neuental Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Canehan
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Feldkirch (Alsazia)
Biztanleria
2007an Feldkirch udalerrian erroldatutako biztanleak 941 ziren. Familiak 359 ziren, horien artean 61 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 45 bakarrik bizi ziren emakumeak), 131 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 159 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 371 etxebizitza zeuden, 355 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 15 hutsik zeuden. 351 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 355 etxebizitza nagusietatik 301 bere jabearen bizilekua ziren, 47 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 30 etxek hiru zituzten, 57 etxek lau zituzten eta 259 etxek bost zituzten. 320 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 124 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 209 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 612 ziren, horien artean 471 aktiboak ziren eta 141 inaktiboak ziren. 471 pertsona aktiboetatik 435 lanean zeuden (228 gizon eta 207 emakume) eta 35 langabezian zeuden (18 gizon eta 17 emakume). 141 pertsona inaktiboetatik 51 erretiraturik zeuden, 56 ikasten zeuden eta 34 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Feldkirch udalerrian 356 unitate fiskal zeuden, 912 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.973 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 51 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 12 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 2 aldi baterako lan enpresak eta 1 jatetxe.
2000. urtean Feldkirch udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 195 hektarea erabiltzen.
Jose Gardoki
Jose Gardoki Jarabeitia Bizkaiko itsasgizona (Bilbo, 1755 - Manila, Filipinak, 1816). Oso gazte zela hasi zen itsas armadan eta teniente kargua eskuratu zuen Mantxako kanalean ontzi ingelesen aurka aritu ondoren (1779). 1782. urtean berriro ere ingelesen aurka Gibraltarko itsasartean borrokatu ondoren, Magallaes itsasartera jo zuen bertako kostaldeko planoak zehazteko asmoz. Berriro Europara itzulirik, Bresten egon zen 1802. urtean Ingalaterrarekin bakea izenpetu zen arte. 1803an Cadizko itsas departamentuko gobernari nagusi izendatu zuten. 1805. urtean, Trafalgarko itsas guduan parte hartu zuen, Santa Ana ontziko buru zela, eta zauri larriak izan zituen. Napoleonen aurkako gerran borrokatu ondoren, Habanako Armategiko buruzagi izan zen 1810-1813 bitartean eta Filipinetako Itsas komandante eta kapitain nagusi izendatu zuten ondoren.
Feldkirch (Alsazia)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Iturgintza
Iturgintza eraikinean aplikatutako ingeniaritza mekanikoaren espezialitate bat da, isurkariak (likidoa edo gasa) tutu, hodi, balbula, txorrota, maskor eta ponpen bidez zirkularazteko erabiltzen diren teknika guztiak biltzen dituena.
Euskaraz, terminoa iturri hitzari erantsitako -gintza atzizkiaren bitartez eratzen da. Hizkuntza batzuetan, ordea, ―hala nola frantsesez plomberie edo ingelesez plumbing― hitzaren jatorria berunarekin lotuta dago (latinez plumbum), aurreko mendeetan iturgintzako instalazioak egiteko metal xaflakor hori erabiltzen baitzen.
Langintza honen teknikak asko hobetu dira denborarekin, jakintza zientifikoen bilakaerari eta aplikazioari esker. Iturgintzaren lehenengo aplikazio sistematikoak izan ziren grabitatea erabiltzea eta lehen ponpak martxan jartzea nekazaritzan, malden eta zangen bidez ureztatzeko.
Historia eta helburua
Iturgintzaren hastapenak Antzinako Erroman garatu ziren, erromatarrek harrizko akueduktuak eraiki baitzituzten, ura garraiatzeko bainuetara eta handikien jauregietara. Era berean, lur azpiko estolderia sistema aski konplexu bat eraiki zuten hirietan, ur zikinak kudeatzeko; horren adibide gorena da Cloaca Maxima izenekoa,
Vladimir
Vladimir (errusieraz: Владимир, ahoskatua) mendebaldeko Errusiako hiria da, Vladimir oblastaren hiriburua. Kliazma ibaiaren ertzean dago, Moskutik 200 km ekialdera. 2010ean 345.373 biztanle zituen.
Iturgintza
Historia eta helburua
Aro Modernoan, iturgintza XIX. mendean hasi zen hedatzen, ura garraiatzeko burdinurtuz egindako hodiak erabiltzen hasi zirenean. Hodi zatiak berunez soldatzen ziren, metal horren ezaugarriak oso baliagarriak baitira: alde batetik, aise urtzen da (fusio puntu baxua du, 327.5 °C); bestetik, aise banatzen ahal da hodiek junturaren inguruan; eta, azkenik. karbonato basikoa aplikatuz, agente atmosferikoei (aireari eta urari) oso erresistente bihurtzen da. Berunezko lotuneak erabili izan ziren denbora luzez, 1970eko hamarkadaren bukaera arte.
Lotaringia
Historia
843ko Verdungo Hitzarmenaren ondorioz, Lotario I.ak Erdialdeko Frantzia jaso zuen, Ipar itsasotik Italiaraino zihoan lur zerrenda luzea, Mendebaldeko eta Ekialdeko Frantziaren artean kokatua. Elkarren artean lotzeko zailak ziren lurralde batzuek osaturik zegoen, eta Lotario 855ean hil ondoren, haren semeen artean banatua izan zen:
Iturgintza
Historia eta helburua
Gaur egun, mendebaldeko herrialde gehienetan debekatuta daude burdinurtuz eta berunez eratutako hoditeriak, baia edateko ura garraiatzeko, bai saneamendu sistemak egiteko. Izan ere, urak hodi barruan eragiten duen marruskadura indarraren ondorioz berun zati txikiak uretan nahasten dira, eta jakina da beruna oso kaltegarria dela bizidunen osasunerako. Horrez gain, gaur egun eskuragarri dauden beste materialen aldean ―hala nola, kobrea, PVC edo polietilenoa― lan denbora luzeago eskatzen du sistema zaharrak. Berunaren ordez, beste gai edo sistemak erabiltzen dira hodien junturak lotzeko, hodiaren materialaren arabera: altzairuzko soldadura, altzairuzko hodietan; eztainuzko soldadura, kobrezko hodietan; lekeda disolbagarria, PVCko hodietan; termofusioa, polipropilenoko hodietan; edo zementuzko morteroa, porlanezko hodietan. Baita ere, maiz erabiltzen dira lotura mekanikoak, hodi zatiak elkartzeko, konpresioa, bridak edo haria erabiliz.
Vladimir
Ondarea
Monumentu aipagarriak dira Erdi Aroko Ama Birjinaren Jasokunde katedrala (1158), 1197ko San Demetrio katedrala (XVIII. mendean berritua) eta hiritik hurbil, Nerl ibaiaren ertzean, dagoen Bidegurutzeko eliza (1165). UNESCOk katedralak Gizateriaren Ondare sailkatu zituen Vladimir eta Suzdaleko Monumentu Zuriak izendapenaren barnean.
Lotaringia
Historia
Hasierako Lotaringiak honako lurralde hauek hartzen zituen:
Iturgintza
Iturgintzako tresnen drainatzea
Iturngintza, gailu baten zirkulazioan eraginkortasun egokia lortzeko, haizebideak behar dira aireari pasatzen uzteko. Metalezko lata batetik abiatuta, ibilgailu baten motorrean olioa jartzen dugunean, ontziaren goiko aldea zulatu egiten da estalkiaren bi muturretan, zulo batetik olioa erortzen den bitartean, beste zulotik airea sartuz fluxu erregularra lortzen baita. Printzipio bera aplikatzen zaio hodiari, zikloaren amaieran gailuak errazago hustu daitezen, sifoi hidraulikoa ito gabe.
Vladimir
Klima
Vladimirrek klima kontinental hezea du, Dfb Köppen klima sailkapenaren arabera. Negu hotz eta luzeak, eta uda labur baina beroak ditu.
Offaren harresiaren ibilbidea
Offaren harresiaren ibilbidea, Llwybr Clawdd Offa eta Offa's Dyke Path, Gales eta Ingalaterrako mugan barna doan oinezko ibilbide luze bat da. Denera 285 kilometro luze ditu eta gutxi gorabehera Offaren harresiaren hondakinen ibilbidea igarotzen du.
Vladimir
Herri eta hiri senidetuak
Vladimirrek honako hiri senidetuak ditu:
Iturgintza
Arauak Ipar Amerikan
Ipar Amerikan, iturgintzako instalazioak kode zorrotzak ditu, arauei eta errendimenduari dagokionez.
Arauen aldetik, kodeak instalatzailea behartzen du, gauzak era jakin batean egitera. Errendimenduaren aldetik, berriz, instalazioak bete behar duen gutxieneko eraginkortasuna zehazten du.
Iturgintzaren espezialitatean lan egin ahal izateko, iturginak gaitasun txartela eskuratu behar du, ikastaro luze samar bat egin ondoren, espezialitate zehatzaren araberako iraupena izan ohi duena. Horrez gain, trebakuntza ikastaroak ere egin behar izaten dira 2009an, iturginak bere gaitasun txartela izan behar du gas naturalerako, lurrunerako, ihinztagailuetara, hodi soldadurarako eta abarrerako, bakoitzak bere espezialitatearen arabera.
Uraren banaketa (Hunter kurba)
Estatu Batuetako National Institute of Standards and Technology (Estandarren eta Teknologiaren Institutu Nazionala) erakundeak iturgintzako aparatuen eskariaren kargak zehazteko taulak garatu zituen, 1940an. Gailuak aldi berean erabiltzeko probabilitatean oinarritutako kurba horiei esker, eskariari buruzko grafiko bat egin ahal izan zen, hodiaren gain edo azpidimentsionamendua saihesteko. Erabiltzen den grafiko sinple hori fidagarritzat jotzen da diseinatzaileen eta ingeniarien artean.
Hunter kurba eraiki zen iturgintzako gailu txikienekoaren ur fluxuan oinarritzen da, gailu unitariotzat hartuta konketa baten txorrota gailu unitarioa.
Jakina, sarearen diseinatzaileak bere ikuspegia erantsi behar dio tresnari, kurba hori ezin baita erabili udal sare baterako edo etxebizitza eraikin multzo handi baterako. Estandar horretatik kanpo gelditzen dira, besteak beste, antzokiak, kiroldegiak edo azoka nahiz bilgune publiko handiak; izan ere, esate baterako, kirol ikuskizun handi batean, atsedenaldian ikusle asko aldi berean joan ohi dira komunera, eta horrek eskari kurba hori desitxuratzen du.
Materialak
Hoditerian material hauek erabiltzen dira:
Material horien artean, eraikuntzaren mekanika aplikatuari dagozkionak erabili ohi dira, bereziki komunei dagozkienak. Euri hodiak (drainatzea eta abar) eraikinetik kanpo metro bat baino gehiagora daudenean, ingeniaritza zibilaren ardura dira.
Hodien arteko loturak honela egin daitezke:
Txorrotak edo iturriak ―forma, diseinu eta funtzionalitatearen aldetik begiratuta― ongi hautatzea garrantzizkoa da, hoditerian garraiatzen den produktuaren eta aplikazioaren arabera. Ponpak erabili behar direnean, arreta berezia jarri behar zaio aplikazio edo egoera jakin batzuetan gerta daitekeen kabitazioari. Beraz, gasak kontrolatzeko, orratz txorrota bat edo bola txorrota bat erabiltzea komeni da, balbula txorrota baten ordez.
Laurent Dubreuil
Laurent Dubreuil (Venise-en-Québec, Kanada, 1992ko uztailaren 25a) izotz gaineko abiadura patinajean lehiatzen den atleta kanadarra da.
Iturgintza
Materialak
Kobrea eta altzairua elkartzen diren lotuneak saihestu behar dira. Halakoetan, brontzezko konektorea edo juntura dielektrikoa erabiltzea gomendatzen da, korrosio galvanikoa saihesten baitu.
Laurent Dubreuil
Neguko Olinpiar Jokoetan, bitan hartu zuen parte, 2018an eta 2022an, 2022an Pekinen zilarrezko domina lortuz, 1000 metroko proban.
2029 Binomi
2029 Binomi asteroide gerrikoan aurkitutako 2029. asteroidearen izena da. 1969ko irailak 11n aurkitu zuen Paul Wild suitzar astronomoak Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1969 RB zen. Bere izena Alessandro Binomigatik jasotzen du.
K.a. 93
K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
Laurent Dubreuil
2015 eta 2021 urteen artean, lau domina irabazi zituen Izotz gaineko Abiadura Patinaje Munduko Banakako Txapelketan, eta zilarrezko domina 2020ko Izotz gaineko Abiadura Patinaje Txapelketan.
Sena Inami
Sena Inami (井波 靖奈, 1992ko ekainaren 25a - ) Japoniako futbolaria da.
K.a. 93
K.a. 110ko hamarkada | K.a. 100ko hamarkada | K.a. 90ko hamarkada | K.a. 80ko hamarkada | K.a. 70ko hamarkada
Sena Inami
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sanfrecce Hiroshima eta V-Varen Nagasaki.
Ajax Oileo
Ajax Oileo edo Ajax Txikia (grezieraz Αίας) Lokridako errege zen Oileoren semea zen. Txikia ezizena Ajax Nagusiagandik bereizteko jasotzen du, Telamonen semea zena eta bere garaieragatik ezaguna zena.
Iturgintza
Materialak
Hodi zurrunak tarteka euskarri puntuak behar dituen bezala, hodi malguak, berriz, luzera osoan behar ditu. Garrantzitsua da adieraztea eraikin garaietan eta jende asko dagoen eraikinetan ainguraketa antisismikoak gehitu behar direla, hala nola ospitaleetan, kiroldegietan eta leku publikoetan.
Ajax Oileo
Lokriko destakamendua zuzendu zuen Troiako Gerran zehar, non toki garrantzitsu bat izan zuen.
Iturgintza
Materialak
Askotariko materialak daudenez, eta material horiek eskura daudenez, azken hautapenaren erantzukizuna instalatzailearen eta, hala, ingeniariaren bizkar gelditzen da.
Ajax Oileo
Hirian Troiako Zaldiaren barnean sartu zen gerlarietako bat izan zen. Eta azken gudu honetan, Akilesen seme zen Neoptolemorekin batera errege jauregian sartu zen, non lehenak Priamo erregea hil zuen, Ajaxek Kasandra printzesa Atenea jainkosari eskainitako aldare baten azpian babestuta topatu zuen bitartean. Eta honek errukia eskatu zuen arren jainkosaganako errespetuagatik, arpilaketaren ezinegonean, Ajaxek ez zuen entzun eta hantxe bertan bortxatu zuen.
Iturgintza
Materialak
Proiektu handietan, eraikinari aplikatutako mekanikan aditua den ingeniari batek zehaztu ohi ditu erabili beharreko materialak, planoak eta aurrekontuak prestatzen ditu, lanen exekuzioa gainbegiratzen du eta instalazioaren erantzukizuna bere gain hartzen du, iturgintzako kontratistak esparru honetako arau guztiak errespetatu ditzan.
Ajax Oileo
Honek Atenearen haserrea piztu zuen, nork, Poseidonen laguntzarekin Ajaxen itsasontzia hondoratzen duen greziar flota euren aberrirako itzulera bidaian sakabanatzen duen zoritxarreko ekaitzean zehar.
Hortik bere heriotzari buruz bi istorio egotea. Hedatuena itota hil zela da bere itsasontzia Egeo itsasoko Gira Harriak izeneko haitz baten aurka jo ondoren bere itsasontzia hondoratu zenean. Besteak, urak harri hauetako baten gainean utzi zuela da konorterik gabe zegoen bitartean. Behin ekaitza amaitu eta Ajax esnatu zenean, ekaitza Poseidonek sortua zela jakinda bere bekatuengatik zigortzeko, jainkoaz trufatzen hasi zen, ahalak eta bi egin bazituen ere ez zuela hiltzea lortu esanez. Ajaxen zoritxarrerako, erantzun bat bailitzan, hiruhortz bat zeraman esku bat uretatik irten zen eta Ajaxi jaurti zion hiruhortza. Armak Ajaxen paparra zeharkatu zuen eta harkaitzean sartuta geratu zen, berehalako batean akabatuz. Esaten denez, bere arimak gorputza utzi bezain pronto, hiruhortza eta bere gorputza harri bihurtu eta han geratu ziren, Egeo itsasoaren uretatik gainirteten den harkaitz bat bezala betirako.
Iturgintza
Aplikazio geografikoa
Iturginaren lana eta erantzukizuna eraikinaren kanpoko hormatik metro batera amaitzen da. Handik estolderia publikora edo hobi septikora, eraikuntzaren estolderiak egin behar du bidea. Eraikinen estolderia lanak kontratista orokorrak egiten ditu, baita lur mugimenduak, zoladura eta abar ere.