cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sainte-Adresse
Etxebizitza
2007an 3.666 etxebizitza zeuden, 3.402 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 72 bigarren erresidentzia ziren eta 192 hutsik zeuden. 1.800 etxeak ziren eta 1.849 apartamentuak ziren. 3.402 etxebizitza nagusietatik 2.377 bere jabearen bizilekua ziren, 977 alokairuan okupaturik zeuden eta 48 doan lagata zeuden; 91 etxek gela bat zuten, 267 etxek bi zituzten, 712 etxek hiru zituzten, 954 etxek lau zituzten eta 1.378 etxek bost zituzten. 2.502 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.648 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.443 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.801 ziren, horien artean 3.354 aktiboak ziren eta 1.447 inaktiboak ziren. 3.354 pertsona aktiboetatik 3.060 lanean zeuden (1.655 gizon eta 1.405 emakume) eta 293 langabezian zeuden (116 gizon eta 177 emakume). 1.447 pertsona inaktiboetatik 497 erretiraturik zeuden, 523 ikasten zeuden eta 427 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sainte-Adresse udalerrian 3.376 unitate fiskal zeuden, 7.744 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 28.183 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 234 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 7 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 25 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 20 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 21 finantziazio enpresak ziren, 25 higiezinen enpresak ziren, 50 zerbitzu enpresak ziren, 41 administrazio publikoko enpresak ziren eta 10 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 41 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 igeltseroa, 3 iturginak, 2 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 5 ile apaindegiak, 2 albaitariak, 9 jatetxeak eta 5 higiezinen agentziak.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, 3 botika eta 3 anbulantzia zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Sainte-Adresse udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1hezkuntza orokorreko lizeoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 447 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 1.398.
Sainte-Adresse udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko bestelako formakuntza zentro bat zuen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bamileke
Bamileke Kamerungo mendebaldeko goi-lautadetako etnia, hainbat herritan banatua. Bantu familiako hizkuntza dute. Nekazaritzan oinarritzen da bamilekeen ekonomia, abeltzaintzak ere nolabaiteko garrantzia baduen arren. Gizon batek emazte bat baino gehiago izan ditzake. Taldetan daude antolaturik bamilekeak, eta talde bakoitzak buruzagi bat du. Oso bereziak dira herri honen arkitektura, eskultura eta pintura. Etxeak habeen gainean egiten dituzte. Bitxia da, baita ere, bertako buruzagien inguruan eginiko artea, buruzagiek esertzeko aulkiak, batez ere. Pinturak, eta eskulturak gehienbat, eragin handia izan zuten XX. mendearen hasierako artean, Picassorengan, besteak beste.
NA-534
NA-534 edo Judasen Benta-Oibar-Zarrakaztelu errepidea, Nafarroako interes orokorreko errepidea da, N-240 nafar errepidearen 34,42 kilometroan hasi eta Zarrakaztelura arte doa. Errepidea 39,50 kilometro luze da.
Chef (2014ko filma)
Chef 2014ko Jon Favreau estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia dramatikoa da.
Argumentua
Sukaldari batek ospe handiko jatetxe batean lana galdutakoan, food truck batean janaria saltzen hasiko da.
Deerfield egoitza
Deerfield egoitza, ofizialki Idazkari Nagusiaren Ostatua, Deerfield Residence edo Chief Secretary's Lodge, Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen eraikin bat da, Phoenix parkean.
1927tik Irlandako AEBetako enbaxadorearen bizilekua da, eta aurrez AEBetako enbaxada izan zen.
1774-1776 artean eraiki zen, jatorriz John Blaquiere, Blaquiereko 1. baroiaren egoitza izateko.
Callechelys lutea
Callechelys lutea Callechelys generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Neolamprologus chitamwebwai
Neolamprologus chitamwebwai Neolamprologus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Kayle Browning
Kayle Browning (Conway, Arkansas, 1992ko uztailaren 9a) estatubatuar kirol tiratzailea da. 2018ko ISSF Munduko Tiro Txapelketan hartu zuen parte, brontzezko domina irabaziz. Browning 2012ko Olinpiar Jokoetarako ordezkoa izan zen eta 2020ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen emakumezkoen foso proban.
Browning Greenbrier High School-en lizentziatua da eta Central Arkansaseko Unibertsitatera joan zen.
Landos
Landos Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Landos udalerrian erroldatutako biztanleak 876 ziren. Familiak 378 ziren, horien artean 110 pertsona bakarrekoak ziren (59 bakarrik bizi ziren gizonak eta 51 bakarrik bizi ziren emakumeak), 151 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 109 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 521 ziren, horien artean 373 aktiboak ziren eta 148 inaktiboak ziren. 373 pertsona aktiboetatik 339 lanean zeuden (194 gizon eta 145 emakume) eta 35 langabezian zeuden (15 gizon eta 20 emakume). 148 pertsona inaktiboetatik 73 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Landos udalerrian 408 unitate fiskal zeuden, 855,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.519 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 56 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 11 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 igeltseroa, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Landos udalerrian 70 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.445 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Landos udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 159 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Callechelys maculatus
Callechelys maculatus Callechelys generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.
Julia Stiles
Julia O'Hara Stiles (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1981eko martxoaren 28a) estatubatuar aktorea da. 12 urterekin hasi zen antzezten. Film batean egin zuen lehenengo antzezpena 1996ko I Love You, I Love You Not filman izan zuen.
A ze parea
A ze parea 3Komak Euskal Telebistarako sortutako umorezko telesaila da. 1994ean, bere 30 minutuko 13 kapituluak ETB 1ean eman zituzten.
Ezaugarriak
Zuzendaria Carlos Panera eta gidoilaria Joanes Urkixo ziren.
Aphra Behn
Aphra Behn (Wye, Kent, 1640 - Londres, 1689) itzultzaile, dramagile, olerkari, eleberrigile eta espioi ingelesa izan zen, Berrezarkuntza Arokoa. Idazle profesionala bihurtzen lehenengo ingeles emakumea izan zen.
Antzezlanak
Hilondoan argitaratuak
Bradford (Maine)
Bradford Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Penobscot konderrian kokatuta dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bradford (New York)
Bradford Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Steuben konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Springerichthys kulbickii
Springerichthys kulbickii Springerichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Agama atra
Agama atra Agama generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
NGC 1532
NGC 1532 galaxia espiral bat da, Eridanus konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen n.
Mentuhotep III.a
Sanjkara Mentuhotep edo Mentuhotep III.a, Egiptoko XI. dinastiako seigarren faraoia izan zen. Hamabi urte inguruz gobernatu zuen, K.a. 1995etik K.a. 1983 arte, Jürgen von Beckerathen arabera, Egiptoko Inperio Ertaina deritzon garaian.
"Erregearen seme-alaben artean nagusiena" izan zen, bere aita Mentuhotep II.aren mausoleoan dagoen idazkun batek dioenez, eta honen oinordeko izan zen, jada edadetua, bere aitaren erregealdi luzearen ondorioz. Erresumako hiriburu izan zen Tebasen bizi izan zen.
Garai dizdiratsu bat bizitzen ari zen herrialde bat heredatu zuen, eta bere aitaren eraikuntza programa zabalarekin jarraitu zuen, Amon eta Monturentzako tenpluak eraikiz, Egiptoko lehen tarteko aroan ospetsu egin ziren tokiko jainkoak.
Erresumako mugak sendotu zituen, Egiptoko iparrekialdeko mugan, Niloren harana, asiar herrien erasoetatik babesteko balioko zuten gotorleku batzuk eraikitzea aginduz.
Mentuhotep III.ak, Punterako itsas espedizio bat antolatu zuen, salgai exotikoak lortzeko, Koptosetik abiatu zena, 3000 soldadu armaturen zaintzapean. Uadi Hammamaterako espedizioak ere bidali zituen, Henenuren zuzendaritzapean.
Bere hilobia Deir el-Baharin eraikitzen hasi zen, bere aitarenarengandik gertu, baina sekula ez zen amaitu. Ziuraski, Tebasen lurperatua izan zen.
Eraikinak
Bere aitaren erregealdian, Tebasen, El Kaben, Hermontisen, Toden eta Elefantinan hasitako eraikinak jarraitu zituen.
Aspis sugegorri
Aspis sugegorria (Vipera aspis), Mendebalde eta Erdialdeko Europan aurki daitekeen sugea da. Espainiako ipar-ekialdetik Frantzian zehar(iparraldean izan ezik), ekialdetik Alemania hego-mendebalde, Suitza eta Italiara,eta hegoaldetik Siziliara hedatzen da ; Elba eta Montecriston ere badago. Pirinioetan aurki daiteke, nahiz eta Euskal Herrian ez izan hain ohikoa.
Aspis izenarekin beste hainbat sugegorri izendatzen dira modu orokorrean, nahiz eta egokia ez izan; batzuetan edozein suge pozointsu ere horrela izendatzen da.
Suge honen burua definitua da eta begiek begi-ninia zutika dute. Gorputzeko bizkar marka aldakorra da nahiz eta gaztain ilunetik beltzera doan zigi-zaga itxura izan ohi duen. Luzerari dagokionez 70 cm inguru neurtzen ditu ale heldu batek.
Pozoina emateko haginen antzeko egitura du, hodi batekin barnean gurintxo batzuetara elkartuta. Modu honetan sakonean sar dezake pozoia. Ugaztun txikiak eta txoritxoak jaten ditu atzealdetik hasita.
Kleopatra VII, Egiptoko erregina bere buruaz beste egiteko aspis baten pozoia erabili zuen.
Sugeek oro har eta sugegorriek bereziki duten fama txarrak asko zaildu die bizitza animalia hauei. Gizakiak egindako jazarpenak kalte ikaragarriak egin dizkie sugegorrien populazioei, leku askotan desagertzeraino. Jazarpen hori erabat bidegabea da halere, sugegorriak animalia lasaiak dira eta ahal duten heinean ihes egiten diote gizakiari. Lasai ibiltzen dira beren bizilekuetan sugandilak, satitsuak eta abar ehizatzen eta, ez dio erasorik egiten gizakiari asko aztoratu ezean.
Euskal Herriko sugegorrietan handiena da aspis sugegorria; 80 cm-ko luzera gaindi dezake, baina, normalean, 60 - 65 cm-ko luzeera izaten du. Euskal Herrian, isurialde mediterraneoko mendietan dago, Nafarroako Pirinioak eta Valderejoren artean.
Deskribapena
Aspis sugegorriaren ohiko luzera 60 cm-tik gorakoa da, baina, 80 cm gainditzera irits daiteke. Gorputz sendokoak dira, hala ere, arrak emeak baino argalagoak izan ohi dira eta dimorfismo sexuala agertzen dute kolorazioan eta buztanaren luzeran. Gainontzeko sugegorri espezieen antzera, buztan motzekoa dugu sugegorri espezie hau. Buru zabala eta triangeluarra du, gorputzetik ondo bereziturikoa, zenbaitetan alderantzizko V forma agertzen duena.
Begi-niniak, sugegorri guztiak bezala, bertikalak ditu. Bizkarrean sigi-saga itxurako lerroa agertzen du. Koloreak oso aldakorrak dira, adina, urte sasoia, habitata eta sexuaren arabera; gorputzeko ezkatak grisak edo horiak, urre edo kobre-kolorekoak eta, orban beltz edo berdexkadunak, ertz beltzekin izan daitezke. Alde bentrala iluna, grisaxka edo zurixka izan daiteke eta orban meheak izan ditzake.
Banaketa
Espezie europarra dugu aspis sugegorria eta alde mediterraneo mendebaldarrean iparraldeko eskualdeak betetzen ditu. Frantzia, Suitza, Alemania eta Italiako hainbat lurralde zabaletan ere ageri da. Aldi berean, zenbait irletan (Sizilia, Elba, Montecristo) bizi da.
Pirinioetan barrena egiten du eta iberiar penintsula mailan ipar-ekialdeko mendiguneetan dago, Pirinioaurreko arroak barne.
Habitata
Basoko espezie termofiloa da. Substratu harritsuak eta hegoalderantz orientatutakoak atsegin ditu eta, hegal harritsu, baso-soilune, sastrakadi bazter, nekazaritza-pista eta harresietan topa dezakegu. Sasoi epelenetan ibaiertzetan eta hezeguneetan ere aurki daiteke, bertara jotzen baitu freskatzeko. Joera menditarra duen espeziea izan arren, aspis sugegorria itsas-mailatik 2000 m-raino topatu izan da Iberiar sisteman; Frantziako isurialde pirenaikoan, berriz, 2.600 m-raino.
Elikadura
Helduek oro har mikrougaztunak jaten dituzte, hala ere, sugandilak edo antzeko narrastiak eta hegaztiak ere euren dietaren parte izan daitezke. Indibiduo gazteen dietaren parte nagusia sugandilek betetzen dute.
Ugalketa eta ontogenia
Ugalketa udaberrian gertatzen da, aspis sugegorria hibernazio-sasoitik esnatu ostean, alegia. Espezie obobibiparoa izanik, emeak bataz besteko 15 sugegorri kume garraiatzen ditu bere baitan. Kume kopurua 5 eta 25 artekoa izaten da eta, horiek estaltzetik 2 - 3 hilabetera jaiotzen dira.
Arrek heldutasun sexuala 3 urterekin eskuratzen dute eta, emeek 5 urterekin. Arrak zein emeak 18 urte bizitzera hel daitezke.
Bizimodua
Espezie eguartiarra den arren sasoi berotsuenetan jarrera gautarra aurkezten du. Sarritan ikus daiteke harrien gainean termoerregulatzen. Udan euri-jasa baten ostean maizago ikusten da. Urritik apirila edo maiatzerainoko negu luzea, elurpeko ezkutalekuren batean hibernatzen igarotzen du.
Espezieen arteko elkarrekintzak
Aspis sugegorriaren harrapari naturalak hegaztiak eta Coronella generoko sugeak dira.
Sugegorriek oso ondo banatuta dute eremua. Narrastien artean ez dugu aurkituko eremua horren zehaztasun handiz eta hain modu eraginkorrez partitzen duen beste animaliarik. Inguruko beste sugegorri-espezieen lehia saihestearren egiten dute. Portaera hori, gainera, ohikoa da Europako gainerako sugegorri-espezieen artean ere. Izan ere, guztiek jarraitu duten lerro ebolutiboa dela eta, berdintsuak dira espezie batzuen eta besteen beharrizanak, elikadura, gordelekuak eta, oro har, ohiturak.
Kontserbazioa
Espezie honen arazo nagusia habitat galera da nekazaritzaren intensifikazioagatik eta, neurri apalago batean turismorako egituren eta urbanizazioen garapenagatik. Jendeak aktiboki jazartzen du beste sugegorriak bezala eta, maskota moduan saltzeko harrapatzen da. Zenbait populaziok arazoak dituzte errepidetako heriotza-tasa altuengatik
Bolívar (Venezuelako estatua)
Bolívar Venezuelako hegoaldean dagoen Estatu bat da. Bere hiriburua Ciudad Bolívar da. 238.000 kilometro koadro ditu eta 1.534.825 biztanle. Iparraldeko muga Orinoco ibaiak zehazten du eta ekialdean Venezuelak aldarrikatzen duen Esekibar Guyana dago.
Val Camonicako labar-artea
Val Camonicako labar-artea (Incisioni rupestri della Val Camonica) Bresciako probintziako petroglifo multzoa da. Val Camonica haran osotik hedatuta, Darfo Boario Terme, Capo di Ponte, Nadro, Cimbergo eta Paspardo herrietan biltzen dira gehien. 1971n UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Hitz-zaku eredu
Hitz-zaku edo bag-of-words eredua informazioaren berreskuratze eta hizkuntzaren prozesamenduan erabilitako testuak errepresentatzeko modu bat da. Adierazpide honetan, testu bat (adibidez dokumentu edo esaldi bat) barnean dituen hitzen zaku edo multimultzo bat bezala adierazten da, hau da, hitzen arteko ordena eta harremana baztertzen da, baina agerpen-kontaketak mantentzen dira. Hitz-zaku eredua ikusmen artifizialean ere erabili izan da.
Hitz-zaku eredua askotan dokumentu saenilkapenean erabiltzen da, non hitz bakoitzaren agerpen-kontaketa sailkatzailearen entrenamendu datu gisa erabiltzen den.
“Hitz-zaku” terminoaren erabilera goiztiar bat Zellig Harris-en 1954ko Distributional Structure artikuluan aurki daiteke.
Inplementazio adibide bat
"Atal honetan bag-of-words (BOW) modeloaren inplementazio adibide bat emango dugu. Hurrengo bi dokumentuak ditugu:" BOW adierazpidea lortzeko bakarrik kontatuko da hitz bakoitza zenbat aldiz agertzen den, hitzen arteko ordena edo harremana kontuan hartu gabe. Adibidez, JSON objektuen bidez gorde ditzakegu BOW adierazpidea: Objektu horietan hitz bakoitza dokumentuan zenbat aldiz agertzen den gordetzen da. Gainera adierazpide hau ordenarekiko independentea da, hitz bakoitzaren agerpen-kontaketak beste edozein ordenatan adierazita BoW adierazpen bera lortzen dugu. Gainera, bi dokumentuak kateatzen baditugu hurrengo esaldia lortzen da: Eta esaldi honen BoW adierazpena hau izango da:  Hitz bat dokumentu horietako bakar batean agertzen denean bere agerpen kopuru bera erabiliko da kateaketaren adierazpenean, eta bi dokumentuetan agertzen denean kontaketen batura erabiliko da. Hau bat dator multi-multzo egituren gehiketa operazioarekin.
Aplikazioak
Hitz-zaku modeloaren erabilera nagusia ezaugarri edo feature-ak generatzea da. Dokumentu baten BoW adierazpena kalkulatu ondoren testuari buruzko informazioa ematen duten hainbat metrika lortu daitezke. Metrika hauen artean arruntena termino-maiztasuna da, hau da, hitz bakoitza dokumentuan zenbat aldiz agertu den. Adibidez, goiko adibide bera erabiliz, esaldi bakoitzaren termino maiztasun lista eraiki dezakegu (terminoak BoW3 adierazpenean bezala ordenatuz): Horrela, hitz bakar baterako adierazpen trinkoa erabili ordez (zero maiztasunak gehitu gabe), dokumentu multzo bat badugu eta multzo osotik lortutako bokabulario bat, dokumentu bakoitzaren errepresentazioa bokabulario horretako terminoen maiztasun zerrenda izango da. Adibidez, lehen zerrendako lehen posizioan 1 zenbakia dugu ‘Nereak’ hitza behin agertzen delako lehen esaldian, eta bigarren eta hirugarren posizioetan 2 zenbakia dugu ‘filmak’ eta ‘gogoko’ hitzak bi aldiz agertzen direlako lehen esaldian.
Anthony de Mello
Anthony "Tony" de Mello (Mumbai, Britainiar Inperioa, 1931ko irailaren 4a – New York, AEB, 1987ko ekainaren 2a) apaiz jesuita eta psikoterapeuta indiarra izan zen. Irakasle espirituala, hizlari eta idazle emankorra, liburu ugari idatzi zituen espiritualtasun arloan, eta antolatu zituen anitz topaketa eta hitzaldi. Oso ezaguna da istorio kontalari moduan, hala Ekialde nola Mendebaldeko tradizio mistikoetatik etorritakoak. Izan zen mindfulness praktiken aitzindaria, otoitzean aplikaturik.
Hitz-zaku eredu
Aplikazioak
Lista adierazpen honek ez du hitzen ordenari buruz informaziorik ematen, hau hitz-zaku ereduaren ezaugarri nagusi bat da. Adierazpen mota hau arrakastarekin erabilia izan da hainbat aplikazioetarako, adibidez email iragazketan.
Anthony de Mello
Bizitza
Hamasei urterekin Jesusen Lagundian sartu zen, Mumbaiko kanpoaldeko apaiztegi batean. 1952an hasi zen Filosofia ikasten Bartzelonan, eta geroago Indiara itzuli zen, 1961ean apaiza izendatu zuten, Teologia ere ikasi ostean. 1972an Sadhana Institutua sortu zuen Poona hirian, Indian.
Arzembouy
Arzembouy Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Anthony de Mello
Bizitza
55 urterekin hil zen, miokardio infartu akutu batek jota.
Arzembouy
Biztanleria
2007an Arzembouy udalerrian erroldatutako biztanleak 82 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Hitz-zaku eredu
Aplikazioak
Hala ere, termino-maiztasunak askotan ez dira testuaren adierazpide egokia. Hitz arruntak, adibidez ‘the’ edo ‘to’ ingelesaren kasuan, izaten dira ia beti dokumentu luzeetan maiztasun handieneko elementuak, baina maiztasun handiko hitz hauek ez dute dokumentuari buruzko informazio esanguratsurik ematen. Arazo hau ekiditeko metodo ezagun bat da terminoen-maiztasunak ‘normalizatzea’ tf-idf teknikaren bidez. Horren helburua dokumentu guztietan zehar maiztasun handiak dituzten hitzei garrantzia txikitzea da, kasu hauetan maiztasun handia ez baita esanguratsua. Hitz hutsak edo stop words esaten zaie hits horiei. Hitz batek maiztasun orokor (dokumentu multzo osoan kalkulatua) txikia badu, baina dokumentu zehatz batean askotan agertzen bada, berriz, aukera handiagoarekin hitz horrek dokumentuari buruzko informazio baliotsua ematen du. Gainera, aplikazio batzuetan adierazpide bitarra (dokumentuan agertzen den edo ez) erabiltzen da maiztasunen ordez (adibidez aukera hau WEKA ikasketa automatiko software sisteman inplementatua dago).
Arzembouy
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Hitz-zaku eredu
Aplikazioak
BoW adierazpenetik lortutako termino-maiztasun zerrendak, sailkatzaile bati pasatzeko ezaugarri posibleak izateaz gain, zuzenean erabili daitezke aplikazio batzuetan. Adibidez, bi dokumenturen arteko antzekotasuna neurtzeko dokumentu horien termino-maiztasun bektoreen arteko hainbat operazio erabili daitezke. Operazio hauetako bat kosinu-antzekotasuna da. Bi bektore izanda, haien arteko kosinu-antzekotasuna zenbakia izango da, non x.ybi bektoreen biderketa eskalarra den. Intuitiboki, zenbaki honek bi bektoreen arteko angeluaren kosinua adierazten du, eta -1 eta 1 artean egongo da beti. Horrela, goiko adibideko (1) eta (2) bektoreen arteko antzekotasuna neurtzeko termino-maiztasun zerrenden arteko kosinu-antzekotasuna erabil daiteke. Kasu honetan ikusten da aurreko paragrafoan azaldutako maiztasun-normalizazio tekniken garrantzia, teknika hauek erabiltzen ez badira 'the' edo 'to' motako maiztasun handiko hitzek harremanik gabeko dokumentuen arteko kosinu-antzekotasun handi bat sortu dezaketelako.
Maiztasun-kontaketak termino-dokumentu matrizeak sortzeko ere erabiltzen dira. Matrize hauetan lerro bakoitzak termino bat adierazten du, eta zutabe bakoitzak dokumentu bat. i. errenkadako eta j. zutabeko gelaxkan j dokumentuan i terminoa zenbat aldiz agertu den gordetzen da. Beste modu batean esanda, j. zutabea j. dokumentuaren termino maiztasun zerrenda izango da. Goiko adibidearen kasuan, (1) (2) eta (3) dokumentuekin osatutako termino-dokumentu matrizea hurrengoa izango da:
Arzembouy
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 46 ziren, horien artean 27 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 27 pertsona aktiboetatik 24 lanean zeuden (13 gizon eta 11 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Hitz-zaku eredu
Aplikazioak
Matrize honen gainean hainbat teknika desberdin erabil daitezke dokumentu edo terminoen adierazpide trinkoak lortzeko, adibidez, Ezkutuko Semantikaren Analisia.
Arzembouy
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Hitz-zaku eredu
N-grama modeloa
Hitz-zaku eredua ordenarik gabeko errepresentazio-sistema bat da, hitzen maiztasunak soilik erabiltzen direlako. Adibidez, ingelesez ‘John killed Mary’ eta “Mary killed John” esaldiek BoW adierazpen berdina izango dute. Aplikazio askotan ordena garrantzitsua denez, BoW adierazpidean hitzen ordena-informazioa nolabait harrapatzeko proposatu den aukera bat n-grama eredua da. Eredu honetan, dokumentu baten errepresentazioa lortzeko lehenik dokumentu horren n-grama guztiak kalkulatzen dira, eta hondoren n-grama horien agerpen-kontaketak gordetzen dira. Hau da, termino-maiztasuna erabili ordez n-gramen maiztasunak erabiltzen dira. Goiko adibideko lehen esaldiaren kasuan, bigrama eredu baten bidez hurrengo bigramak lortuko genituzke: Eta adierazpena hurrengoa izango zen: Kontzeptualki, BoW eredua N-grama ereduaren kasu berezi gisa ikus daiteke, n=1 denean. Esan bezala, n-grama ereduak modu sinple batean hitzen arteko harreman konplexuagoak adierazi ditzake. Adibidez, ingelesezko "John killed Mary" eta "Mary killed John" esaldiek honako BoW errepresentazio hauek edukiko lukete: Honek esan nahi du BoW erabiltzen bada, nahiz eta kalitate handizko ereduak erabili, eredu horiek ez direla gai izango bi esaldi hauen artean bereizteko, adierazpen berdin-berdina baitute. Beraz argi dago BoW ereduak gabezia garrantzitsuak dituela, eta esaldiei buruzko informazio sakona behar duten aplikazioetarako desegokia izan daitekeela. Bigrama eredua erabiliz bi esaldi horien errepresentazioak hauek izango dira: Eta errepresentazio horiek erabiliz argi geratzen da zein den bi esaldien esanahien arteko desberdintasuna. Horrela, n-gramen bidez testuaren errepresentazio aberatsago bat lortu daiteke.
Arzembouy
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Arzembouy udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hitz-zaku eredu
N-grama modeloa
N-gramen beste erabilera bat OOV edo bokabularioz kanpoko hitzak tratatzea da. Terminoak edo terminoen n-gramak erabili ordez errepresentazioa lortzeko, posible da karaktereen n-gramak erabiltzea unitate moduan eta unitate horien adierazpideak eraikitzea. Horrela, hizkuntza prozesamenduko aplikazioetan bokabularioz kanpoko hitz bat aurkitzen denean, posible da hitz hori baztertu ordez hitz horren adierazpen bat lortzea osatzen duten n-gramen adierazpenak erabiliz. Adibidez, "zakur" bokabularioz kanpoko hitz bat bada ez da adierazpenik egongo gordeta "zakur" hitzerako, baina "zak", "aku" eta "kur" 3-gramen adierazpenak baditugu posible izango litzateke eragiketa baten bitartez "zakur" hitzaren errepresentazio bat lortzea. Adibidez, hitz-embeddingak lortzeko fastText softwarean hitzak osatzen dituzten n-gramen adierazpenak erabil daitezke entrenatutako embedding-en kalitatea hobetzeko, bereziki morfologikoki aberatsak diren hizkuntzentzat, non hitz-forma batzuk korpusetan maiztasun oso txikiarekin agertuko diren.
Hashing trukoa
Adierazpenak gordetzeko hiztegiak erabili ordez askotan ezaugarri hashing-a edo hashing trick deritzona erabiltzen da, hitzak zuzenean indizeetara mapatzeko. Horrela memoria aurrezten da, baina hash kolisioen arriskua sortzen da. Hash kolisioen arazoa normalean hash kubo kopurua handitzen konpontzen da. Praktikan, hashing erabiltzean hitz-zaku ereduen inplementazioa errazten da eta eskalagarritasuna hobetzen da.
Aplikazioak atalean ikusi den bezala, BoW adierazpenak askotan termino-dokumentu matrizeak eraikitzeko erabiltzen dira, eta matrize hauetan lerro bakoitzak hitz bat adierazten du. Jakiteko hitz bakoitzari ze zutabe dagokion, soluzio erraz bat hiztegiak erabiltzea da. Horrela, goiko adibidearen kasuan hurrengo hiztegia eraikiko zen: Eta taula honen bidez zehaztuta geratzen da zein den termino-dokumentu matrizeko errenkada bakoitzari dagokion hitza. Baina dokumentu handiak tratatzean hiztegi hauek memoria asko beharko dute.
Erabilera adibide bat: spam iragazkia
Spam iragazki Bayesiarretan e-posta mezu bat probabilitate banaketa batetik sortutako ordenatu gabeko hitz multzo bat bezala adierazten da. Probabilitate banaketa hau bitako bat izan daiteke: spam mezuetan erabiltzen diren hitzek sortzen dutena, edo benetako mezuetan erabiltzen diren hitzek sortzen dutena.
Eredu Bayesiar hauek suposatzen dute mezuko hitz-zakua bi banaketa hauetako batek sortua izan dela, eta metodo Bayesiarrak erabiltzen dira erabakitzeko bietako zein izan den.
Neolamprologus christyi
Neolamprologus christyi Neolamprologus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Bornel
Bornel Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bornel udalerrian erroldatutako biztanleak 3.630 ziren. Familiak 1.350 ziren, horien artean 298 pertsona bakarrekoak ziren (114 bakarrik bizi ziren gizonak eta 184 bakarrik bizi ziren emakumeak), 361 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 566 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 125 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.424 etxebizitza zeuden, 1.360 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 55 hutsik zeuden. 1.053 etxeak ziren eta 366 apartamentuak ziren. 1.360 etxebizitza nagusietatik 871 bere jabearen bizilekua ziren, 469 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 40 etxek gela bat zuten, 173 etxek bi zituzten, 266 etxek hiru zituzten, 368 etxek lau zituzten eta 513 etxek bost zituzten. 1.087 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 662 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 548 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.488 ziren, horien artean 1.954 aktiboak ziren eta 534 inaktiboak ziren. 1.954 pertsona aktiboetatik 1.774 lanean zeuden (945 gizon eta 829 emakume) eta 179 langabezian zeuden (81 gizon eta 98 emakume). 534 pertsona inaktiboetatik 144 erretiraturik zeuden, 228 ikasten zeuden eta 162 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bornel udalerrian 1.339 unitate fiskal zeuden, 3.523 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.618 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 121 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 14 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 29 eraikuntza enpresak ziren, 20 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 10 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 6 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 9 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 39 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 5 igeltseroak, 5 margolariak, 4 zurginak, 7 iturginak, 2 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 2 ile apaindegiak, 3 jatetxeak eta 3 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 1 okindegi zen, 2 harategiak, 1 arropa denda zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Bornel udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Bornel udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 500 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Benjamin Lee Whorf
Benjamin Lee Whorf (1897ko apirilaren 24a – 1941eko uztailaren 26a) estatubatuar hizkuntzalari eta suteen prebentziorako ingeniaria zen. Whorf oso ezaguna da ideia honen defendatzaile gisa: hizkuntza desberdinetako egituren arteko desberdintasunek moldatzen dute hiztunek mundua nola hautematen eta kontzeptualizatzen duten. Printzipio horri maiz deitu izan zaio “Sapir–Whorf hipotesia”, haren eta haren tutore Edward Sapir-en arabera, baina Whorf-ek erlatibitate linguistikoaren printzipioa deitu zion, uste baitzuen ideiak erlatibitate fisikoaren Einsteinen printzipioaren antzeko ondorioak zituela. Ideia, ordea, XIX. mendeko post-hegeliar filosofiatik dator, batez ere Wilhelm von Humboldt-etik  eta WilhelmWundt-en  Völkerpsychologie-tik.
Whorfek Ingeniaritza Kimikoa ikasi zuen lehenik Massachusetts Institute of Technology (MIT) ospetsuan, eta zenbait urtetan aseguru-etxe batean lanean aritu ondoren, 1931n Hizkuntzalaritza ikasten hasi zen Yale University-n. Bere irakasle izandako Edward Sapir-ekin batera lan egin zuen, eta bion izena daraman hipotesiaren proposatzailea izan zen. Gutxi gorabehera, hauxe dio Sapir-Whorf hipotesiak: «Erlazio sistematikoa dago pertsona batek hitz egiten duen hizkuntzako kategorien eta pertsona horrek mundua ulertzeko duen eraren artean». Whorfen ustez, a) hizkuntzak pentsamendua baldintzatuko luke, eta b) hizkuntza desberdinak darabiltzaten pertsonek mundua ikusteko era desberdinak izango lituzkete. Whorfek proposaturiko «erlatibitate linguistikoaren printzipioak» dioenaren arabera, hizkuntzak erabateko indarra izango luke hizkuntza hori darabilen gizarteko pentsamoldearen eskema orokorra ezartzeko; hain handia ezen arau kulturalak ezin litezke eskema horretatik irten. Hori horrela litzateke, gure erkidegoko ohitura linguistikoek bideratu eta mugatu egiten dituztelako inguruko errealitatea interpretatzeko moduak. Hain zuzen, hori egiaztatzeko asmoz, Whorf bera denbora luzez egon zen bizitzen Hopi etniako amerindioekin, eta haiek mundua ikusteko eta ulertzeko modua mendebaldeko ikuspegiarekin alderatu ondoren proposatu zuen bere hipotesia, nolabaiteko «determinismo linguistikoa» adierazten duena.
Bizialdia
Whorf, bere bizitzan zehar, kimika-ingeniaria izan zen lanbidez, baina gazte garaian hizkuntzalaritzan interesa agertu zuen. Hasieran interes horrek bibliako hebreera erakarri zuen, baina berehala ikasi zituen Mesoamerikako hizkuntza indigenak. Akademiko profesionalak hunkituta geratu ziren beren lanagatik, eta 1930ean beka bat jaso zuen Mexikon nahuatl hizkuntza ikasteko; etxera itzuli zenean, hizkuntzari buruzko zenbait artikulu aurkeztu zituen.
Hori dela eta, Yaleko Unibertsitateko Edward Sapirekin hizkuntzalaritza ikasten hasi zen, eta Hartfordeko suteen aurkako aseguru-konpainian lan egiten jarraitu zuen. Yalen, hopi hizkuntzaren eta hizkuntza uto-azteken linguistika historikoaren deskribapenean lan egin zuen, eta aldizkari profesionaletan eragina zuten artikulu asko argitaratu zituen. Sapir-en ordezko hautatu zuten 1938an, haren baja medikoaren garaian. Whorfek "Amerikako hizkuntzalaritza indiarraren arazoak" mintegia irakatsi zuen. Erlatibitate linguistikoari buruzko bere lan ezagunaz gain, Hopiren gramatika-zirriborroa eta nahuatl euskalkien azterketa idatzi zituen, maien idazkera hieroglifikoa deszifratzea proposatu zuen eta Uto-Aztecan berreraikitzeko lehen saiakera argitaratu zuen.
1941ean minbiziz hil ondoren, lagun linguistikoek sendatu zituzte bere eskuizkribuak, eta haiek ere lan egin zuten Whorfen ideiek hizkuntzaren, kulturaren eta kognizioaren arteko erlazioan duten eragina zabaltzeko. Bere lan asko hil ondorengo lehen hamarkadetan argitaratu ziren. 1960ko hamarkadan, Whorf-en ikuspuntua desagertu egin zen, eta kritika gogorrak egin zizkioten hizkuntzaren egituratzat jotzen zituzten adituek, batez ere unibertsal kognitiboak islatzeko, eta ez kultura-desberdintasunak. Kritikariek argudiatu zuten Whorfen ideiak testeatzeko ezinak eta gaizki formulatuak zirela eta gaizki aztertutako edo gaizki ulertutako datuetan oinarrituta zeudela.
XX. mendearen amaieran, Whorfen ideiekiko interesa berpiztu egin zen, eta ikerlarien belaunaldi berri bat hasi zen Whorfen lanak irakurtzen, argudiatuz aurreko kritikak Whorfen benetako ideiekin azaletik bakarrik aztertu zirela, edo inoiz adierazi ez zituen ideiak eman zizkiotela berari. Hizkuntza-erlatibitateari buruzko azterketen eremua oraindik ere psikolinguistikaren eta hizkuntza-antropologiaren ikerketaren gune aktiboa da, eta eztabaida eta eztabaida sortzen jarraitzen du erlatibismoa proposatzen dutenen eta unibertsalismoa proposatzen dutenen artean. Konparazioan, Whorfek hizkuntzalaritzan egindako beste lanak, alofonoa eta kriptotipoa bezalako kontzeptuen garapenak eta Uto-Aztecanen hizkuntzalaritza historikoan "Whorf-en legea" formulatzeak onarpen handia izan dute.
FC Viikingit
FC Viikingit (Vuossasriko bikingoak) Vuossari, Helsinkiko auzo bateko futbol taldea da. Taldea 1965. urtean sortu zen baino futbol-taldea talde orokorretik banandu zen 1998. urtean eta FC Viikingit izenarekin jarraitu zuen. Taldeak Vuosaaren Urheilukenttä futbol-zelaian jokatzen du Heteniitty eta Monttu ere deitua.
Historia
2002-2006. denboraldi bitartean, taldeak bigarrengo mailan jokatu zuen. Lehenengo urtean bigarren mailan geratzeko ahalegin handiak egin behar izan zituen baina azkenengo urteetan igoera postuetatik gertu ibili zen 2006. denboraldian lehenengo gelditu eta lehenengo mailara igotzea lortu zuen arte.
A World Without Heroes
"A World Without Heroes" Kiss hard rock talde amerikarraren abestia da. Gene Simmons, Paul Stanley, Lou Reed eta Bob Ezrin agertzen dira idazle kredituetan, eta beraien 1981eko Music from "The Elder" albumean argitaratua izan zen.
Jatorrian "Every Little Bit of Your Heart" izena eramango zuen, baina letra aldatu zitzaion albumaren kontzeptuan sartu ahal izateko, eta Lou Reedek letrarekin lagundu zuen, "A world without heroes is like a world without sun" (Heroirik gabeko mundua eguzkirik gabeko mundua bezalakoa da) idatziz.
Abestia balada geldo bat da non Simmonsek abesten duen eta Stanleyk gitarra soloa jotzen duen. The Elder albumerako single nagusi moduan kaleratu zuten eta 56. postua lortu zuen AEBetan eta 55.a EBn.
Bideo bat grabatu zuten singlea promozionatzeko, eta MTV kateak eman zuen Kissen lehen bideoa izan zen.
Bideoa eta zerrendetan lortu zuten postuak egokiak baziren ere, Kissek ez zuen abestia zuzenean jo zaleek 90. hamarkaldiko erdialdeko Kiss konbentzioetan eskatu zuten arte. Honek 1996ko Kiss Unplugged emanaldian eta ondorengo diskoan abestiaren bertsio akustiko bat jotzera eraman zituen.
Cheren bertsioa
1991n, Cherek abesti honen bertsioa grabatu zuen bere Love Hurts albumerako.
Dokumentalak Euskal Herrian
Artikulu honetan aipatuko ditugu halaber Euskal Herriko egileek beste herrialde batzuetan egindako lanak.
XX. mendean
Soinuarekin, lehendabiziko lana 1930ean egin zuten, Ipar Euskal Herrian: Au Pays des Basques Jean Faugeres eta Maurice Champreux-ek zuzendu zuten, Gaëtan Bernoville lohizundarraren gidoiarekin. Hizkuntza nagusia frantsesa izan bazen ere, euskara ere entzungai dugu lan honetan, tartean orduko bertsolari batzuk parte hartu zutelarik.
Hegoaldean 1933an Donostian Teodoro Hernandorenaren Euzkadi film luzea estreinatu zen, euskal abertzaletasunak propagandarako grabatutako lehena. Tamalez, Gerra Zibilean Bilbo erori zenean frankistek kopia bakarra erre zuten.
1936an Adolf Trotz alemaniar iheslariak Sinfonía Vasca lan laburra egin zuen, Espainiako Gerra Zibila piztu baino lehen. Gerrateak gauzak baldintzatu zituen Hegoaldean, ondo ulertzen denez, baina Frankismoaren sasoi ilunean The Land Of The Basques dokumentalak panorama apur bat argiztatu zuen, Orson Welles famatuak 1955ean egina BBCrako.
Halaber, 1956an André Madrék estreinatu zuen Hazparnen Gure Sor Lekua, lehenengo euskarazko dokumentaltzat hartzen dutena, 90 minutukoa eta kolorez egindakoa. 1960ko hamarkadan azpimarratzekoa da Gotzon Elortza bizkaitarraren hiru lanak, euskaraz ere egindakoak: Ereagatik Matxitxakora (1959), Aberria (Erria) (1961) eta Elburua Gernika (1962), hain zuzen ere.
1963an bestela Suediako SVT telebista kateak Euskal Herriko kulturari buruz bi dokumental egin zituen, Basker eta Bondei i Baskerland izenburukoak, balio historiko eta etnografiko handikoak.
Liam Payne
Liam James Payne (1993ko abuztuaren 29a, Wolverhampton, Erresuma Batua) abeslari, konpositore eta gitarra jole britainiarra da. One Direction taldearen partaidea izan zen, taldea banandu arte. The X Factor telesaioan onartuta izan eta gero, Nicole Scherzinger epaileak Liam, One Direction izeneko taldea Harry Styles, Niall Horan, Zayn Malik eta Louis Tomlinson ekin batera sortzea iradoki zuen.
Dokumentalak Euskal Herrian
XX. mendean
Baina mugarria izan zen dokumentala Ama Lur dugu, hamarkada haren amaieran Nestor Basterretxea eta Fernando Larrukert-ek egindakoa (1968). Lan hau nolabait euskal zinema modernoaren aitzindaritzat jotzen dute. Arlo etnografikoan, urte haietan aipatu barik ezin dugu utzi Pio Caro Barojaren lana, Las cuatro estaciones (1970-1972) eta Guipúzcoa (1976-1979).
Trantsizioan, Imanol Uribek El proceso de Burgos (1979) film dokumentala egin zuen. 1970eko hamarkada horretan ere emankorra izan zen Jose Julian Bakedanoren lana, baita 1980ko hamarkadan ere. Bestela, Orson Wellesen moduan, Otar Iosselianik georgiar-frantziarrak Euskadi Été (1982) egin zuen.
Azkenik, Antxon Ezeizak ekoitzi zuen Ikuska izeneko saila (1978-1985) Euskal Herriko gaiak jorratzen zuten euskarazko film dokumentalek osatuta.
Liam Payne
Proposamena errealitatea bihurtu zen eta Simon Cowellek taldea babesten zuen. Programaren finalera iritsi ziren eta hirugarren postua lortu zuten. Irabazi ez arren, taldeak Simon Cowellekin kontratu bat sinatu zuen, Syco diskoetxearekin.
Trianectes bucephalus
Trianectes bucephalus Trianectes generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Liam Payne
Hasieran, Liamek ez zuen abeslari izatea nahi, Olinpiar Korrikalaria baizik. Hala eta guztiz ere, abeslari bihurtu zen bere talentua eskolan aurkitu ondoren eta Olinpiar talde baten parte izatetik baztertuta izan eta gero.
Bere karreran, [One Direction]]ekin zenbait abesti, «Taken», «Everything About You», «Same Mistakes», «Last First Kiss», «Back For You» eta «Summer Love», adibidez, berak konposatu ditu.
Martirien basoa
Martirien basoa (יער הקדושים) (Ya'ar HaKdoshim) Bigarren Mundu Gerran, Holokauston hil ziren juduen oroimenean Israelen babestutako basoa da. Jerusalem inguruan dago, Eshtaol basoaren ondoan, Beit Meirretik gertu. Bertan sei milioi zuhaitz daude, naziek hil zituzten juduak bezain beste.
Dokumentalak Euskal Herrian
Egileak
Nabarmentzekoak dira Helena Taberna (Extranjeras, 2002, geure jendartean bizi diren andrazko etorkinei buruz), Arturo Cisneros (Bagdad Rap, 2005, Irakeko gerrari buruz), Jose Maria Goenaga eta Aitor Arregi (Lucio, 2007, Lucio Urtubia anarkistari buruz), Nacho Reig eta Gorka Bilbao (Amerikanuak, 2009, AEBetan oraindik bizi diren euskal artzainei buruz), Asier Altuna (Bertsolari, 2011, bertsolaritzari buruz), Joxe Anjel Arbelaitz (Leku hutsak, hitz beteak, 2012, Bernardo Atxagaren bizitza eta lanari buruz) eta Oskar Alegria (Emak bakia!, 2012, Man Rayren izen bereko filmari buruz eta Zumiriki, 2019).
Martirien basoa
Historia
Basorako lehenengo zuhaitzak 1951. urtean antolatu zuten. B'nai Brith judu zerbitzuen erakundeak zuhaitzen landaketaren zati handi bat Jewish National Fund bidez finantzatu zuen. Holokaustoaren biktimak gogoratzeko basoan landatutako zuhaitzez gain, hainbat oroigarri eraiki dira:
Dokumentalak Euskal Herrian
Egileak
Sabin Egilior bilbotarrak Gabriel Aresti, luma zikina (2002), Tras un largo silencio (2007), El largo viaje (2009), Otxarkoaga, la casa de mi padre (2012) eta Camaradas (2013) egin ditu besteak beste.
Agama bottegi
Agama bottegi Agama generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Dokumentalak Euskal Herrian
Egileak
Fermin Muguruza musika arloan eta Josu Martinez politikakoan euskal dokumentalgilerik emankorrenen artean ditugu.
Jon Maia bertsolari gipuzkoarrak, hainbat gai landuta, Bidaia intimoak (2009), Apaizac Obeto (2010), Gazta zati bat (2012), Hesiak gainditzen (2013) eta Gutik zura (2016) egin ditu.
Pello Varela gasteiztarra Araia Gogoan (2001), Firin Faran Euskal Herrian (2009) eta Amaia eta Hiriak, Araia TX eta Euskal Ezkontza (2011) dokumentalen egilea da.
Liam Payne
Biografia
Geoff Payne eta Karen Payneren semea da, eta Ruth Payne eta Nicola Payneren anaiarik gazteena. Liam jaio zenean, medikuek osasun arazo asko aurkitu zizkioten. Bere giltzurrun bakarrak ondo funtzionatzen zuela ikusi zuten, eta bizirik mantentzeko hogeita hamabost injekzio jarri behar izan zizkioten besoetan. Izan ere, bere bizitzako lehenengo urteak ospitalean igaro zituela adierazi zuen.
Dokumentalak Euskal Herrian
Egileak
Xuban Intxausti donostiarrak "Mugaminak" (2016) eta "In Dialogue" (2018) egin ditu, besteak beste.
Maider Oleaga, Verabredung (2017), Muga deitzen da pausoa (2018) besteak beste.
Iratxe Fresneda, Irrintziaren oihartzunak (2016), Lurralde Hotzak (2018), Tetuán (2022) besteak beste.
Euskal Herriko gatazka
Euskal Herriko gatazkaren gaiari helduta, Euskal pilota: larrua harriaren kontra dokumentalak oihartzun handia izan zuen, geurean ez ezik, Espainian eta mundu osoan ere. Julio Medem donostiarrak 2003an aurkeztu zuen, eta ordurako fikziozko film luzeekin ospea ondo bereganatuta bazuen ere, Euskal Herriko gatazka aztertzeko saiakera honek kritika onekin batera presio mediatiko negatiboak ere pairatu behar izan zituen. Espainiar estatuan egindako dokumentalik ikusiena izan da historia osoan, ia 400.000 entzun-ikuslerekin areto komertzialetan.
Julio Medemen ildo beretik, Gorka Espiauk eta Iban Gonzalezek (Goazen gudari danok, 2014) ere TV3ekin elkarlanean bi lan egin dituzte: Pluja seca (Euri lehorra, 2011) eta Parlen els ulls (Begiak mintzo dira, 2012); gatazkaren bi muturretan dauden pertsonen arteko topaketak plazaratu zituzten. Aitor Merinok Asier eta biok 2013an estreinatu zuen, eta hurrengo urtean ''De Txillarre a Aiete. Un largo camino en el proceso de paz'' (Arturo Puente). Elkarbizitzaren aldeko aldarriak dira hein handi batean 2014ko Fermin Aiok aurkeztutako Reconciliación eta El reencuentro lanak, 2015eko El valor de la autocrítica Karmelo Vivancorena eta 2016ko Aioren "La huellas perdidas" 5 dokumentalen sorta.