cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maxentzio
Enperadore
308an ere, Lizinio benetako augusto izendatu zuten. Maxentzioren postua bereganatzeko beharra ezarri zioten Liziniori. Urte horretan ere, Afrikako probintziek Domizio Alexandro aldarrikatu zuten enperadore. Horrek Maxentzio kinka larrian uzten zuen, Afrikako probintziak premiazkoak baitziren Erromako gari-hornidura ziurtatzeko. Hortaz, Maxentziok armada txiki bat Afrikara bidali zuen, non usurpatzaile garaitu eta hil zuen 310ean edo 311n. Hala ere, Liziniok Istria konkistatu zion, baina ezin izan zuen aurrerago egin Galerio hil zelako.
Maximiano hil ondoren, Konstantinorekiko hartu-emanak berehala gaiztotu ziren. Maximinorekin aliatu zen Maxentzio Konstantinok eta Liziniok osatzen zuten hitzarmenari aurre egin ahal izateko.
Heriotza
312ko hasieran, Konstantinok Alpeak zeharkatu zituen. Urrian Erromara iritsi zen, Maxentzioren legioak maiz garaitu ostean. Severo II.a eta Galerio menderatu zituen estrategiari ez zion eutsi horretan Maxentziok. Erroman babestu ordez, borroka irekia eskaini zion Konstantinori 312ko urriaren 12an.
Historialari kristauek kontatzen dute Konstantinok gurutze baten alboan borrokatu zuela, amets batean ikusi zuen bezala. Nolanahi ere, Konstantinok irabazi zuen eta Maxentzio hilik suertatu zen.
Greensboro (Indiana)
Greensboro Indianako herri bat da. Henry konderrian kokatua dago. 2010ean 143 biztanle zituen, 0.28 kilometro koadrotan banatuta.
Nops
Nops Caponiidae familiako armiarma araneomorphaen genero bat da. Amerikan dago.
Espezien zerrenda
The World Spider Catalog 12.0ren arabera:
Dasyproctidae
Dasyproctidae Hego Amerikako karraskari familia bat da, aguti eta acuchi izen arrunta duten animaliak barnebiltzen dituena. Euren larrua gorrixka da, ilunagoa delarik bizkarra sabela baino. Belarjaleak dira, batzuetan zuhaitzetatik erortzen den fruitu helduak ere jaten dituztelarik. Zuloetan bizi dira, katagorriak bezala, eta neguan janaria eskuratzeko urtean zehar gordetzen dute zuloetan.
Sailkapena
Eta honako genero fosilak:
Estinfaloko txoriak
Heraklesen seigarren lana
Txori hauen galgarria ikusita, Euristeok Heraklesi txori hauek Estinfalo lakutik kanpo botatzeko agindu zion. Heraklesek ezin zuen ezer lortu bere indar eta geziekin. Orduan, Atenea agertu zen kriskitin batzuekin. Herakles leku altu batera igo zen eta kriskitinak jo orduko txori guztiak desagertu ziren.
Euristeorengana itzuli zenean ezkutatuta aurkitu zuen, txoriak bere jauregi inguruan baitzeuden. Heraklesek kriskitinak jo eta txoriak ihes egin zuten berriz.
John Hicks
John Richard Hicks (Warwick, Warwickshire, Ingalaterra, 1904ko apirilaren 8a - Blockley, Gloucestershire, Ingalaterra, 1989ko maiatzaren 20a) britainiar ekonomialaria izan zen.
Biografia
Irakasle izan zen Londres, Cambridge eta Oxfordeko unibertsitateetan. Balioa eta prezioak aztertu, eta gorabehera ekonomikoen analisi matematikoa landu zuen.
Liburu askoren egilea da: Balioa eta kapitala (1934-1938), Eskaeraren teoriaren berrikusketa (1956), Kapitala eta garapena (1965), Historia ekonomikoaren teoria (1969). 1972an, Ekonomiako Nobel saria jaso zuen, K. J. Arrowrekin batera.
Elias Canetti
Elias Canetti (Ruse (Bulgaria), 1905eko uztailaren 25a– Zurich (Suitza), 1994ko abuztuaren 14a) Bulgariako idazlea izan zen eta, 1981ean, Literatura Nobel Saria irabazi zuen.
Biografia
Elias Canetti Rusen jaio zen Bulgarian, 1905eko uztailaren 25ean.
Canetti harro zegoen bere arbaso sefardiekin eta, urteak geroago, Nobel Saria jaso eta geroago, Cañeteko alkateari idatzi zion bere birraitona, aurreko mendean, handik gertu bizi izan zela esanez, Adrianópolis zeritzon italiar kolonian, alegia. Gero aldatuko zuen Cañete eta Canetti hartu haren ordez. Sendi osoa joan zen Bulgariara bizitzera eta han jaio zen Elias, baina ladino hizkuntza betirako geratu zitzaion odolean. Cañeteko alkateak bertako seme izendatu zuen erantzun bezala.
1912an aita hil eta gero, batetik bestera ibili ziren, amak adimen-gaitasun handiko haurra ikusten baitzuen eta semea ahalik eta kultura ezberdin gehiagotan murgilarazten saiatu zen. 5 hizkuntza menperatu zituen eta Manchesterren bizi zen eta Londresen ere bai, 1952an britainiar pasaportea betirako izan zuelarik. Frankfurt am Mainen ere izan zen eta Zürichen ere bai, azken formazio urteak Vienan eman zituelarik. Hantxe biziko zuen Lehen Mundu Gerra eta, garai horretan, alemaniera hizkuntza nagusi bihurtzen joan zitzaion.
Zürichen eta Alemanian izan ondoren, Vienara itzuli zen 1924an Zientzia Kimikak ikasteko asmoz eta, 1929an, graduatu zen; hala ere, zaletasun handiena literatura du eta horretan dihardu zuen Suitzan.
Germano Almeida
Germano Almeida (Boa Vista uhartea, 1945eko uztailaren 31 -) Cabo Verdeko idazlea da.
Elias Canetti
Biografia
Vienan egon zen garaian, bere bizitzan eragin handia izango zuten jende asko ezagutu zuen. 1934an, Venetia Toubner-Calderán, Veza Taubner, idazlearekin ezkondu zen eta lehenengo obrak idatzi zituen: Hochzeit (Ezkontza) 1932an idatzitako antzerkia, Die Komödie der Eitelkeit (Harrokeriaren komedia) 1934an idatzitako antzerkia eta Die Blendung (Dizdira) 1936an idatzitako eleberria. Veza Canetti 1960an hilko zen eta senarrak ez zituen sekula bere idatziak argitaratu. Ez da denbora asko austriar editore batek Vienako egunkari batean argitaratu zituen testuak bildu eta ezagutzera eman zituela.
Germano Almeida
Biografia
Zuzenbide ikasketak egin zituen Lisboan; Cabo Verden bueltan abokatu lanean aritu zen São Vicente uharteko hiri nagusia den Mindelon.
Lanak
Bere eleberriak zenbait hizkuntzatara, euskarara ere, itzuli dituzte. Batez ere Cabo Verdeko jendartearen kritika satiriko eta umoretsuak dira.
Aitor Arozena
Aitor Arozena Muxika (Oiartzun, Gipuzkoa, 1970) txistularia da. Donostiako Udaleko Txistulari Taldeko kide da, eta Euskal Herriko Txistulari Bakarlarien Txapelketa irabazi zuen 2002an.
Barañain
Barañain ([baɾaɲain]) Nafarroa Garaiko erdialdeko udalerri bat da, Iruñerrikoa. Itsasoaren mailatik 400 bat metrora dago, eta 2019ko erroldaren arabera, 20.199 biztanle zituen.
Inguru naturala eta klima
Barañain udalerria Nafarroa Garaiko erdialdean dago, Iruñetik hiru kilometrora. Iruñerriko gune metropolitarreko udalerririk jendetsuena da, hiriburuaren atzetik. Barañain Elortz eta Arga ibaien artean eratutako lautada batean kokatzen da. Udalerriaren iparraldean eta hegoaldean, aipaturiko bi ibaietara hurbildu ahala maldak nagusitu egiten dira. Barañainek Oltza zendearekin egiten du muga mendebaldean, Iruñearekin iparraldean eta mendebaldean, eta Zizur Nagusiarekin hegoaldean.
Klima eta landaredia trantsizioko klima bati dagozkionak dira, klima mediterraneoaren eta atlantikoaren tartekoa. Urteroko batez besteko prezipitazioa 800mm ingurukoa izaten da. Tenperaturei dagokienez, batez bestekoa 12,5 °C-koa da, 19,5 °C udan eta 4,4 °C neguan. Erliebe laua dela eta, ipar-ekialdeko haizeek erraz astintzen dute udalerria.
Kokapena
Iruñeko erdigunetik Barañainera iristeko Armadaren etorbidea hartu eta Pio XII.aren etorbidearen bidegurutzeraino joan beharra dago. Ondoren etorbide hori Logroñorako norantzan hartu eta Klinika Unibertsitarioraino helduta eskuineko kalea hartuta, Barañaingo etorbideko biribilgunearen bidegurutzera heltzen da. Etorbide horretan eskuinera joan eta 150 metrora Barañain dago.
Landaredia
Gizakiak eraikitako parkeei dagokienez, udalerriaren ekialdean Konstituzio Plaza delakoan, Barañaingo lakua dago, parkearen erdigunean eraikitako laku artifiziala.
Historia
Gaur egungo izenaren aurretik, udalerriak bestelako izenak izan ditu, Baraynin, Baranien eta Baranyain, besteak beste. Izen guztiek dena den, esanahi bera dute, "Gune Lauan". Historiaurreko hainbat aztarna aurkitu dira herrian, besteak beste, silex harriak. Beraz, orain dela milaka urte ere baziren Barañainen gizakiak. IV. mendearen bukaeran, hiri erromatar bat eraiki zen Barañaingo lautadan. Nekazaritzan oinarriturik, hiri hura buruaskia izan omen zen.
Erdi Aroko hirien gainbehera gertatzean, lautadako bizilagun bakarrak behe-mailako kolonoak ziren. Horiek ez zuten ez etxerik ez ondare propiorik, eta ez zeukaten auzotasun-eskubiderik ere. 1244. urtean Agustindarren komentua zen Barañaingo eraikin nagusia eta ia bakarra. Doneztebe eliza, antzinako herri zaharraren erdigunean kokatua, XVI. mendean eraiki zen. 1723. urterako hamabost etxe ziren Barañainen, etxe horietako batzuk Jesusen Konpainiaren eta Iruñeko San Lorentzo parrokia-elizaren jabetzakoak ziren.
Arga ibaiaren uren indarra aprobetxatu nahian, 1802. urtean uharka eta errota bat eraiki ziren. Garai hartan, (eta XX. mendearen erdialdera arte) Barañaingo ekonomia nekazaritzan oinarriturik zegoen, garia, garagarra, artoa, dilistak eta abarren landaketan, alegia. Horrez gain, nekazaritzarekin loturiko artisauak eta ehundegiak ere baziren.
Barañain udalerria Zizurreko Zendeako hamazortzi kontzejuetako bat izan zen 1984. urtera arte. Kontzeju hauek txikiegiak ziren udalak osatzeko, eta elkartu egiten ziren gai komunak elkarren artean defendatzeko. 1960ko hamarkadan hasita, Iruñerako emigrazioa masiboa hasi zenean, udalerriaren itxura erabat aldatu zen. 100 biztanle baino ez zituen herrixka zena, 22.000 biztanletik gorako herri bilakatu zen.
Azkenik, Iruñerriko beste kontzeju batzuekin gertatu bezala, Barañainek independentzia eskuratu zuen. 1984. urteko abenduaren 28an banandu zen Zizurko Zendeatik. Bereizketa hori 1984. urteko otsailaren 8ko 696/84 Errege Dekretuaren bidez onetsi zen.
Elias Canetti
Biografia
1938an, berriz, Kristal hautsien gauaren ondoren, Canetti Londresera joan zen eta hiritartasuna lortu zuen han 1952an. Erresuma Batuan, lanik ospetsuenetako bat landu zuen, Masse und Macht (Masa eta boterea) gertutik bizi izan zuen Alemania naziaren eragina islatzen zuelarik.
Barañain
Argaren Ibai Parkea
Iruñerritik pasatzen den Arga ibaiaren ibilbidean Iruñerriko Mankomunitateak 12 kilometro inguruko natur pasealekua antolatu zuen Argaren Ibai Parkean. Iruñerrira doazen Arga, Ultzama eta Elortz ibaien ibilbidean kokatzen da. Abiapuntuan Barañain herriari itzulingurua ematen dio, hasieran Elortz ibaiarekin eta gero Argarekin biak biltzen direnean. Errotxapea, Iruñea, eta Burlatatik pasa ondoren Atarrabiako San Andres Errotan gora bi adarretan banatzen da bidea, Arga ibaiarekin Uharte eta Zabaldikara doa eta Ultzama ibaiarekin Arre eta Soraureneraino.
Elias Canetti
Biografia
Ez zen britainiarren pentsakera eta ohiturekin eroso sentitu eta kritiko izan zen herri horretako intelektualekin. Horrela erakusten du Partei unter den Bomben (Festa Bonben Azpian) lanean. Iris Murdoch britainiar idazlearen maitale izan zen eta errukirik gabeko argazkia egiten dio lan horretan.
Barañain
Argaren Ibai Parkea
Guztira milioi bat metro koadro hartzen ditu parkeak. Ibaiko landarediaz gain beste elementu asko ikus daitezke ibilbidean: zubi historikoak, presak, errotak, zaldainak, lorategiak, parkeak, ontziralekuak, askaldegiak, arrantza lekuak, haztegiak, baratzeak, zaldiak eta behiak belar-soroetan, iturriak, pilotaleku bat, bai eta Ingurumen Heziketarako Museo bat ere. Atarrabian aipagarriak dira zubia eta San Andres errota, Arga eta Ultzama ibaiek bat egiten duten tokian dagoena.
Demografia
XX. mendearen erdialdera arte Barañain herrixka bat izan zen. Inoiz ez zuen 100 biztanle baino gehiago izan. Euskal Herriko hiriburuetan gertaturiko metropolizazio prozesuaren barnean, Iruñeko hazkunde demografiko handiak eraginda, Barañainek bere herrixka izaera galdu zuen. Ehunka etxebizitza berri eraiki ziren 1960ko hamarkadatik hasita. Eraikuntza horrek gaur egun arte iraun du. Dena den, azken urteetan eraikuntzak behera egin du, eraikitzeko orubeak gero eta urriagoak direlako.
Elias Canetti
Biografia
70eko hamarkadatik aurrera Zürichen joan zen berriro bizitzera. 1971n, haren lehenengo emaztearen heriotzaren ondoren, Hera Buschor zaharberritzailearekin ezkondu zen eta alaba bat izan zuten.
Barañain
Demografia
Toki falta da Barañainek hazteko gaur egun duen arazo nagusietako bat. Etxebizitza berriak eraikiko dira Lagunak futbol taldearen zelaien ondoan, eta Elortz ibaiaren eta Barañaingo lautadaren artean dauden lur malkartsuagoetan. Azken horiek Iruñeko Etxabakoitzko auzoaren garapenarekin batera egingo dira.
Elias Canetti
Biografia
1972an, Georg Büchner Saria jaso zuen, alemaniarren hizkuntzaren sari literario garrantzitsuena eta, 1981ean, berriz, Literatur Nobel Saria.
Barañain
Demografia
Gaur egun (2020), Barañain Nafarroako laugarren udalerria da biztanleriari dagokionez, Iruñea, Tutera eta Eguesibarren ondotik. Dena den, udalerriak oraindik ere, hiriburuaren lo-auzo izaera izaten jarraitzen du, gune metropolitarreko industriaguneetan lan egiten duten biztanleen bizitokia delako.
Elias Canetti
Biografia
Elias Canetti Zürichen hil zen, Suitzan, 1994ko abuztuaren 14an. Orduak eman zituen igande goiz hartan hilezkortasunaz ari zen entseguan lanean. Aukeratuta utzi zuen hilobia, James Joycerenatik gertu.
Barañain
Demografia
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 2.721 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %12,46 (Nafarroako batezbestekoaren gainetik).
Elias Canetti
Biografia
Canettiren obra pertsonalen sorta ezin izango da ezagutu 2024rarte, testamentuan eskatzen zuen bezala.
Elias Canetti euskaraz
* 2014an Ibon Uribarri Zenekortak egindako Die Gerettete Zunge 1977 liburuaren itzulpena Erein argitaletxea plazaratu zuen: Mihia aske. Erein-Igela, 2013. 427 or. ISBN: 978-84-9746-815-2.
Barañain
Udaletxea
Udaletxea Barañaingo gune berriaren mendebaldeko muturrean dago, Barañaingo lakutik gertu. Udala alkatea eta hogei zinegotzik osatzen dute.
Udal hauteskundeak
2015eko udal hauteskundeen ondoren, Euskal Herria Bilduko hautagai Oihaneder Indakoetxea hautatu zuten alkate. Nahiz eta UPN izan zen boto gehien jaso zuena, Indakoetxeak Geroa Bai, Izquierda-Ezkerra/Equo eta Participando Barañain taldeen babesa jaso zuen.
Alkateak
Hauek izan dira Barañaingo azken alkateak: a 1984. urtean Barañain Zizur Zendea tik banandu eta udalerri bihurtu zen.
b Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
c Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
Hirigintza
Barañain udalerria txikia izan arren (130 hektareako azalera baino ez dauka), XX. mendean zehar garatutako hirigintza eredu desberdinek adibide adierazgarrien lekuko izan da. Hiru alde bereiz daitezke, lehena, udalerriaren lehen garapenarekin bat datorrena. Udalerriaren ekialdean, 1960ko hamarkadaren amaieran garatzen hasi zena, dentsitate handia eta dorreak dira nagusi. Alde hau Iruñeko Mendebaldea auzoaren eta Barañain artean dagoen biribilgunean hasi eta Ipar plazan bukatzen da. Gaur egun, herria Iruñeari erabat lotuta dago, eta nahiz eta barañaindarrek udal propioa izan, Iruñeko etorbidean egoera nahiko kuriosoa da: iparraldeko etxebizitza blokeak Barañaingo udalerrian daude, baina hegoaldekoak, Iruñeko Etxabakoitz barrutiaren zati dira.
Bigarren aldea Gaztainondo eta Lur Gorri plazen artean kokatzen da. Garapen berantiarrago bati dagokio, duela hogei bat urte hasitakoa. Lehen aldearekin alderatuz, Barañaingo gune honetan dentsitate ertaina, eraikin baxuak eta txaletak nagusi dira. Garai honetan, garapen basatikoan gertatu ez bezala, bizilagunen ongizatea kontuan hartuz, aurreko garaian egin ez ziren hainbat hobekuntza gauzatu ziren herriaren hirigintza ereduan, horrela Barañaingo lakua eta parkea egin ziren. Hirugarren aldea oraindik eraikitze prozesuan dago, "Plangintza Partziala" deritzon proiektuaren bitartez. Udalerriaren mendebaldeko gune berriko ardatza Eultza etorbidea da.
Aipatu beharra dago Barañain hirigintza plangintza orokor bat izan zuen Espainiar estatuko lehen udalerrietako bat izan zela. Horrela, kaleen eta etorbideen aurretiazko plangintzari esker, Iruñerriko udalerri batzuetan gertaturiko hirigintza kaosa saihestu zen.
Higiezinen burbuila lehertu aurretik, Barañaingo udalak beste 1.000 etxebizitza eraikitzeko egitasmoa aurkeztu zuen, udalerriaren hego-mendebaldean Etxabakoizko geltoki berriarekin batera, eta Lagunak kirolgunearen ondoan. Udalak etxe berri gehiago eraikitzearekin, eraikuntzaren diru iturriarekin, jarraitu nahi zuen, Barañain industria berriak ezartzeko tokirik ez duen udalerria delako.
Garraioa
Udalerri honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren 4 linea daude:
Euskara
Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Barañain eremu mistoko udalerria da, eta hori dela eta, euskara ere ofiziala da hiri honetan. 2001eko erroldaren arabera herritarren %9,78 zen euskalduna.
Barañain Auditorioa
Aretoa 2003an inauguratu zen, eta Barañaingo Eultza etorbidean dago. Aretoan, antzerki, musika eta hainbat kultur ekitaldi antolatzen dira urtero. 2005ean Espainiar Estatuko Programazio Berritzaileenaren Saria jaso zuen, eta 2006an Nafarroako gobernuaren Ingurumeneko Praktika onen saria ..
Hezkuntza
Biztanleria hazi den heinean ikastetxe berriak eraiki behar izan dira, euskara hutsean edo D ereduan ikasteko aukera ematen dutenak Alaitz eta Eultza ikastetxeak dira. Gaur egun Barañainen dauden eskolak honakoak dira:
Jaiak eta ospakizunak
Barañainek ekaineko azken astean ospatzen ditu bere jaiak, herriko patroi den San Pabloren egunaren inguruan.
Kirolak
Barañaingo Lagunak futbol taldeak emakumezkoen Superligako lehen mailako taldea da. Horrez gain, gizonezkoen taldea ere badago, Espainiako ligako hirugarren mailan dabilena.
Herriko kiroldegia Iparreko Plazaren etorbidean kokatzen da. Horrez gain, Barañaingo udalak kiroldegi berria eraikitzeko asmoa dauka Lagunak futbol taldearen kirol instalazioen ondoan. Udal kiroldegiak 12.000 bazkide inguru zituen 2007. urtean.
Herri eta hiri senidetuak
Barañain ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
Mary (Lady Heath)
Mary, Lady Heath (1896-1939), Irlandan Sophie Catherine Theresa Mary Peirce-Evans izenarekin jaioa, hegazkinlari eta atleta ezagun bat izan zen. Altuera jauzian espezializatu zen eta plusmarkista mundiala izan zen ia bi urtetan zehar 1.485 metroko jauzi batekin.
Kemijärviko historia
Glaziarrak urtu zirenean lehen gizakiak iristen hasi ziren paraje hauetara, baina aurkitu diren aurkikuntza zaharrenak k.a. V. mendekoak dira. Eratu zen kulturari Komsa edo Gorravárri izena eman zitzaion eta Kemijoki ibaiaren inguruan antolatu ziren, baso eta lurralde hauek eskaintzen duten emankortasun guztitik hurbil.
Harri Aroan, Suedia iparraldeko eta Itsaso Zuriko biztanleak iritsi zirela uste da. Samitarrak, kultura guzti hauen nahasketaren eta ondoren iritsi ziren Fino-Ugriar taldeen baturaren ondorio dira. Honenbestez, samitarrak izan ziren udalerriko eta Lappi lurralde finlandiarreko biztanle bakarrak XX. mende arte. Udalerrikoak, kemiko samitarrak deitura hartzen zuten eta neguan gehien bat ehizaz bizi zirenez, erdi-nomadak zirela esan daiteke; udan aldiz, Kemijoki ibaiko arrainez eta fruituez elikatzen ziren. Hala ere, ez zaizkigu lehen biztanle hauen aztarna gehiegirik gelditzen gaur egun eta kristautasuna iritsi bezain pronto, XIV. mendean, iparralderantz jo zutela uste da. Gaur egungo herria, 1580. urtean sortu zuten Oulutik iritsitako Anna Laurintytär Halonenek eta bere senarra Paavali Ollinpoika Halonenek. Bertan, lehen etxeak eraiki zituzten eta gutxinaka euren ahaideak eta inguruko herrixketako biztanleak bertan biltzea lortu zuten.
Udalerria Errusiako Inperioaren esku gelditu zen 1809. urtean, Suediak Finlandiako Gerra galdu ondoren, eta Kemijärvi Finlandiako Dukerri Handiaren barnean finkatuta gelditu zen. Urte hauetan, inguruko udalerrien hazkundea eman zen, Sodankylä, Rovaniemi eta Kemi-Tornio inguruko portuena esaterako, eta udalerria, garai berriak asetzeko behar zituen produktuak (zura esaterako) lortzeaz arduratu zen. Inguruko udalerrien hazkundea buztanetik heltzea lortu eta lehen azpiegiturak iristen hasi ziren; errepideak eta trenbide-sarea esaterako.
Azkenean, jatorriz bertakoak ziren biztanleak, kemiko samitarrak, garai berrien haizeak etorri bezain laster eta Finlandiak 1917. urtean independentzia lortu baino lehen desagertu egin ziren, eurekin kemiko samiera hizkuntz berezia eta kultura eramanez. Hala ere, Errusiako Iraultza zela medio, errusiako samitarrak, skolt samitarrak iristen hasi ziren udalerrira eta besteen hutsunea bete zuten elur-orein abeltzaintzari gogor ekinez.
Finlandiak 1917. urtean independentzia aldarrikatu zuenean SESBko muga gori-gorian jarri zen. Hala ere, aldarrikapena lasaitasun handiarekin eroan zen II. Mungu Gerrak Europa kontinente zaharrean eztanda egin zuen arte. Finlandiarrak, sobietarren beldur ziren eta Alemania naziarekin tratuetan zebiltzan zurrumurrua zabaldu zen. Honek, Neguko Gerra bultzatu zuen eta udalerriak gertutik ikusi zuen arriskua; hala nola, Salla inguruko herrixketako hainbat biztanle etxez aldatu baitzituzten edo bertara ihes egin behar izan baitzuten. Azkenik, lehen aipatutako udalerriaren zati garrantzitsua hartu ondoren, bake-akordioak, gerra urrunarazi zuen Kemijärvitik.
Hala ere, 1941. urtean Jarraipenaren Gerraren eskutik iritsi zen berriro gaitza, oraingo honetan alemaniarrak sartu zirelarik jokoan. Hauek, mugetan kokatu ziren eta udalerrian, hainbat bataila bizi izan ziren sobietarren eta nazien artean, tarteko hainbat bizilagun axolagabe akabatuz. Alemaniarren porrotaren ostean, finlandiarrek bake-akordio bat sinatu behar izan zuten SESBekin, eta alemaniarrak haserre, Kemijärviko hainbat herrixka suntsitu zituzten Rovaniemi hiribururako bidean (Rovaniemiko Bataila). Gerra ondoren, Kemijoki ibaia bihurtu zen udalerriaren erdigune. Bertan, zentral hidraulikoak ezarri zituzten eta herrialdea energiaz hornitzeaz arduratu zen 60ko hamarkadan. Honek, bultzada handia eman zion ekonomiari eta laster igaro zuen 10.000 biztanleko muga, 1973. urtean Kemi, Rovaniemi eta Tornio hiriekin batera eskubide osoko hiria bilakatuz. 1973. urtean Kemijärvi deitura zuten bi herriak batu egin ziren eta hiri edo finlandieraz "kaupunki" titulua jaso zuen.
90eko hamarkada hasieran aldiz, ekonomia finlandiarrak hondoa jo zuen. Hainbat faktorek eragin zuten ekonomiaren gainbehera, baina garrantzitsuenetarikoa, SESBen desegitea izan zen. Ondorioak langabeek jasan behar izan zuten gehienbat, eta hauen kopurua izugarri hazi zen, batez ere oinarri industriala zuten udalerrietan. Herrialdea EBn sartu ondoren, ekonomia suspertu egin zen baina Kemijärvin industria garatu gabe zegoenez, atzean gelditu eta apurka biztanleak ihes egiten hasi ziren Rovaniemi hiriburura batez ere.
Petalita
Petalita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Petalita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 da.
Jennifer Pareja
Nazioarteko txapeldun absolutua eta Espainiako selekzioaren kapitaina izan zen. Selekzioarekin 2014. urtean Europako txapelduna izan zen, 2013an munduko txapelduna, 2012an txapeldunorde olinpikoa eta 2008an Europako txapeldunordea.
Ziniskaren alabak (Hijas de Cynisca) kirol-arloko genero-desberdintasunari buruzko dokumental luzean parte hartu zuen beste 13 kirol arloko emakumerekin batera.
Waterpoloa
2000. urtean Espainiako Waterpoloko 20 urtez azpikoen selekzioarekin egin zuen debuta, eta taldeak Espainiako lehen bi dominak lortu zituen kategoria horren historian. Brontzezko domina jaso zuen 2002ko Europako junior txapelketan eta 2003ko munduko junior txapelketan.
Bakarka, 2013. urtean izan zuen arrakastarik handiena, FINAk munduko jokalaririk onena hautatu baitzuen, LENek Europako jokalari onena eta Bartzelonako Munduko Txapelketan jokalaririk onena.
Hijas de Cynisca Dokumentala
Hijas de Cynisca 2019an Beatriz Carreterok zuzendutako kirol-arloko genero-desberdintasunari buruzko dokumental luzea da. Espartar Zinisca printzesa, Olinpiar Jokoak irabazi zituen lehen emakumea izan zen. Dokumentala Espainiako hainbat kirol-pertsona ospetsuri egindako elkarrizketen bidez osatuta dago, hala nola Almudena Cid, Amaya Valdemoro, Jennifer Pareja, Lydia Valentín, Dori Ruano, Bea Fernández, Carmen Martín, Ona Carbonell, Jessica Vall eta Mary Álvarez del Burgo kirolariak, Paloma del Río kazetaria eta Paula Tirini teknikariak. Besteak beste, gai hauexek lantzen dira: kirola haurtzaroan sexualizatzea, emakumeek kirolean dituzten eskubideak urratzea, soldata, aurrekontu edo pizgarri ekonomikoen aldea, ikusgarritasun falta eta komunikabideetan jarrera matxistak izatea. Era berean, honako hauek ere lantzen dira: kirolarien aintzatespen txikiagoa, babesletzak aurkitzeko zailtasunak, profesionalizazioari laguntza urria ematea, kidego teknikoetan eta federazioetan emakumerik ez egotea, edo arreta itxura fisikoan jartzea.
Inprimatze-zerbitzari
Inprimatze-zerbitzaria konputagailu-sareko erabiltzaileei inprimatze zerbitzua ematen dien ordenagailua edota programa da.
Sarrera
Inprimagailu lokal baten prozesua sinplea da. Inprimatzeko datuak ordenagailu bertan prozesatzen dira eta gero inprimagailuari bidali. Sare inprimagailu baten, saretik datuak zerbitzarira bideratzea ere egin behar da. Hona inprimatze prozesu honen pausoak:
Sare administratzailearen ikuspuntutik sare handiko inprimatze lanen konfigurazioa zeregin konplexuak dira, hori dela eta kontuan izan behar da:
Bonilla de la Sierra
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 136 biztanle zituen.
Ermitagaña-Mendebaldea
Ermitagaña-Mendebaldea Iruñeko auzo bat da, hiriaren mendebaldean dagoena. 1970ko hamarkadan eginiko hirigintza-garapenen bidez sortu zen.
691 Lehigh
691 Lehigh asteroide gerrikoan aurkitutako 691. asteroidearen izena da. 1909ko abenduak 11n aurkitu zuen Joel Hastings Metcalf astronomo eta apaiz estatubatuarrak herrialde honetako Massachusetts estatuko Taunton izeneko herriko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1909 JG zen.
Ermitagaña-Mendebaldea
Iparraldean Sanduzelai auzoa du mugakide, ekialdean Donibane, hegoaldean Iturrama eta mendebaldean Etxabakoitz auzoa eta Barañain udalerria.
Tolosako zezen plaza
Tolosako zezen plaza Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen zezen plaza da. Tolosako zabalgunean eta Oria ibaiaren alboan dago. Bertan, urtean zehar zezenketak, sokamuturra eta herri kirol apustu nahiz txapelketak ospatu ohi dira. Bestalde, Tolosako Inauteritan jendez lepo bete ohi da, arratsaldero Ostegun Gizenetik hasi eta Asteartitararte suzko-zezenak egon ohi direlarik.
Ermitagaña-Mendebaldea
Bi auzok osatzen dute:
Greensburg (Indiana)
Greensburg Indianako hiri bat da. Decatur konderrian kokatua dago. 2010ean 11,492 biztanle zituen, 24.01 kilometro koadrotan banatuta.
Tolosako zezen plaza
Hirugarren kategoriako zezen plaza da, 5 harmailetan banatutako 5.500 eserleku ditu. 1903an inauguratu zen, zenzeketa hartan Jorge Díazen nafar zezenak "Guerrerito" eta "Bonarillo" zezenlariek toreatu zituzten.
Andel
Andela ontzi handi bat da, bereziki isurkariak eta konprimitutako gasak laburra ez den epe baterako gordetzeko erabiltzen dena.
Wrinstone
edota Wrinston, 'Wrinstwn', Galesko herrixka bat da, Vale of Glamorgan konderrian. Wenvoe udalerriaren ekialdean dago.
NGC 6201
NGC 6201 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Leporinus multifasciatus
Leporinus multifasciatus Leporinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Kretako zezena
Kretako zezena greziar mitologiako zezena da. Poseidonek atera zuen itsasotik, eta Minosek hain polita aurkitu zuen bere abere-taldera sartu zuela. Orduan jainkoa, haserretuta, Pasifae zezenaz maiteminarazi zuen, eta ume bat eduki zuten, Minotauroa.
Heraklesen zazpigarren lana
Heraklesek zezena harrapatu zuen, eta Euristeo haren edertasuna ikustean Herari eskaini zion. Baina Herak ez zuen oparia onartu zezena oso basatia zelako. Zezenak triskantza asko eragin zituen, Teseok hil zuen arte.
Toyotomi Hideyoshi
Toyotomi Hideyoshi (豊臣 秀吉) (Nakamura-ku, Nagoia, 1536 edo 1537ko otsailaren 2a- Fushimi gaztelua, Kyoto, 1598ko irailak 18) Japonia bateratu zuen Sengoku aroko daimyō bat izan zen. Korearen japoniar inbasioengatik eta zenbait ondare kultural uzteagatik da ezaguna, hauen artean armak soilik samurai klaseko kideek eraman zitzaketela ezarri izana. Jatorri umilekoa, Hideyoshi bere garaiko gizonik garrantzitsuenetako bat bihurtu zen, eta bere eraberritze politikoek herrialdea baketzea lortu zuten, baita Tokugawa shogunerriaren oinarriak ezartzea ere.
Gaztaroa
Ez da askorik ezagutzen zehatz Hideyoshiren bizitzari buruz 1570 aurretik, bere izena egundaino mantendu diren agiri eta kartetan agertzen hasten denean. Bere autobiografia 1577an hasten da, baina bertan Hideyoshik oso gutxi hitz egiten du bere iraganari buruz. Tradizioak dioenez Nakamura-kun jaio zen, Nagoian, Owari probintzian, Oda klanaren bizitokia. Ez zuen samurai leinu argirik: Bere aita, Yaemon izenekoa, ashigarua izan zen Oda Nobunagaren aita izan zen Oda Nobuhideren armadetan, guduan zauritua izan eta nekazaritza lanetara itzuli zen arte. Jaiotza baldintzen ondorioz Hideyoshik ez zuen abizenik izan. Haurtzaroan eman zitzaion izena Hiyoshimaru ("Eguzkiaren Oparia") izan zen, izen honi buruzko aldaerak dauden arren.
Elezahar askok diotenez Hideyoshi, gaztea zenean tenplu batera ikastera bidalia izan zen, baina tenpluko bizimoduari uko egin zion eta abentura bila ihes egin zuen. Kinoshita Tokichiro izenarekin Imagawa klanera batu zen tokiko gobernaria zen Matsushita Kaheiren zerbitzari bezala. Hortik Imagawa Yoshimotoren lurretara bidaiatu zuen, Suruga probintziako daimyōa zena, eta hor zerbitzatu zuen denbora batez, Matsushita Yukitsuna samuraiak enkargatu zion diru kopuru batekin ihes egin zuen arte.
Quapaw (Oklahoma)
Quapaw Oklahomako herri bat da. Ottawa konderrian kokatua dago. 2010ean 906 biztanle zituen, 2.47 kilometro koadrotan banatuta.
Westburyko zaldi zuria
Kokapena
Salisbury Plain ordoki aren maldan dago, Westburytik 2,4 km ekialdera, Bratton Downsen ertzean, eta Neolitoko muino gotortu baten azpiko aldean.
Jatorria
Westburyko zaldi zuriaren jatorria iluna da. Askotan esaten da Alfredo Handia k 878. urtean irabazitako Ethandun-go bataila ospatzeko grabatu zela. Hori posible bada ere, ez dago legenda horren arrastorik XVIII. mende a baino lehen.Beste irudi bat, Uffingtongo zaldi zuria, Alfredo Handiaren gaztaroarekin lotzen da. Izan ere, errge hau Vale of White Horse delakoan jaio zen, Uffingtonetik gertu, Oxfordshiren. Westburykoa ez bezala, zaldi hau bai dago dokumentatua: XI. mende ko dokumentuak daude Uffingtongo "zaldi zuriaren muinoa" aipatuz (mons albi equi). Arkeologia ikerketek Uffingtongo Zaldi Zuria Brontze Aroan kokatu dute, nahiz eta ez dagoen argi hasieran zaldi itxura ote zuen. Erdi Arok o saxoi kontinentalek zaldi bakarreko zutoihal bat erabiltzen zutela uste da. Hengist eta Horsa gudari saxoiek ere (legendaren arabera, Anglo-Saxoni inbaditzaileak Ingalaterrara ekarri zituztenak) zaldi zuriaren bandera pean borrokatu zirela esaten da. Kenteko konderriak ere irudi heraldikotzat hartu zuen.
XVIII. mendean, Britainia Handiko errege-familia berriak (Hannover etxekoak) zaldi zuria ikurtzat hartu zuen. Westburyko zaldi zuria testuinguru horretan grabatu zitekeen, errege-etxe protestante berriarekiko leialtasun-sinbolo gisa.
Izan ere, oraingo zaldia 1778an egin zuten; ustez aurretik zegoen beste irudi bat ordezkatuz. 1760ko hamarkadako grabatu batek beste zaldi bat irudikatzen du, kontrako norabidean begira, egungo irudia baino txikixeagoa. Hala ere, ez dago dokumentaziorik edo bestelako frogarik Westburyn zaldi bat zegoenik esaten duena, 1742 baino lehenago.
Historia berria
1873an zaldia pixkanaka deformatzen ari zela ikusi zen, eta batzorde batek birmoldatu egin zuen. Ondoren, harri handiak gehitu zitzaizkion perimetro osoari, berriro deformatzea saihesteko.
1950eko hamarkadan, Westbury Urban District Council zaldia zementuz estali zen, itxuraz, epe luzeko mantentze-kostuak murrizteko. Denborarekin, zementua gris bihurtu zen; 1993an, garbiketa osoa egin zitzaion. 2003an, Irakeko Gerra ren aurkako protestetan, zaldiari "Stop This War" grafitia pintatu zioten. Garbiketaren ostean, ordurako gristuta zegoen zaldiari zerrenda zuri horizontal bat geratu zitzaion; 2006an konpondu zuten.
2010eko uztailean bandalismo eraso bat izan zuen, lepoan "wonkey" hitza margotuz. Konponketetan zaldia berriro kolore ezberdinetan gelditu zen; 2012an garbitu zuten, Isabel II erreginaren ospakizun batekin.
Folklorea
Kondairaren arabera, Brattoneko elizako erlojua gauerdian entzuten denean, zaldi zuria Bridewell Springsen iturrietara edatera jaisten da, muinoaren oinean.
Helmand probintzia
Helmand (Paxtueraz/Dariz: هلمند) Afganistango 34 probintzietako bat da, herrialdearen hego-mendebaldean dagoena. 58.584 km²-ko azalera du eta 2009ko estimazioaren arabera 835.800 biztanle zituen. Hiriburua Lashkar Gah da.
La Trinidad Saria
La Trinidad Saria urtero Turtziozen Zallako Txirrindularitza Elkarteak antolatutako lasterketa izan zen. Lehendabizikoz 1986an egin zuten eta, azkenekoz, 2011n.
Brabos
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 60 biztanle zituen.
Sarp
Sarp Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sarp udalerrian erroldatutako biztanleak 108 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Mendebaldeko Mediterraneoa
Mendebaldeko Mediterraneoa, geografikoki, Mediterraneoaren mendebaldean dauden herrialde multzoa da. Bere barnean Alborango itsasoa, Valentziako golkoa, Balearretako itsasoa, Liongo golkoa, Liguriako itsasoa, Sardiniako itsasoa eta Tirreniar itsasoa hartzen ditu. Siziliako eta Gibraltarko itsasarteen artean dago.
Sarp
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 76 etxebizitza zeuden, 57 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 71 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 57 etxebizitza nagusietatik 33 bere jabearen bizilekua ziren eta 24 alokairuan okupaturik zeuden; 16 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 17 etxek bost zituzten. 40 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 73 ziren, horien artean 49 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 49 pertsona aktiboetatik 44 lanean zeuden (27 gizon eta 17 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sarp udalerrian 53 unitate fiskal zeuden, 96 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.183 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2000. urtean Sarp udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Greens Fork (Indiana)
Greens Fork Indianako herri bat da. Wayne konderrian kokatua dago. 2010ean 423 biztanle zituen, 0.41 kilometro koadrotan banatuta.
Jesús Infante
Jesús Infante Pérez de Pipaón (Logroño, 1926ko irailaren 5a - ib., 2016ko maiatzaren 11 ) Arabako margolaria izan zen.
Biografia
Merkataritza eta Margolaritzako ikasketak egin zituen Madrilen. Eskulturan hasi zen, baina akuarela landu zuen batez ere. Akuarelagile hoberenetakotzat hartua da gaur egun.
Titulu nagusiak: Rioja alavesa, Motrico, Barcos, Bilbao, Puerto de San Sebastián, Logroño nevado, Leza de Alava, Calle de Pamplona, Cantón de Vitoria, Ondárroa, Aguilar de Codés, Puente la Reina, Calle típica de Corella eta Campos de Aras eta abar.
Tracy-le-Val
Biztanleria
2007an Tracy-le-Val udalerrian erroldatutako biztanleak 874 ziren. Familiak 325 ziren, horien artean 49 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 21 bakarrik bizi ziren emakumeak), 117 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 152 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 609 ziren, horien artean 468 aktiboak ziren eta 141 inaktiboak ziren. 468 pertsona aktiboetatik 443 lanean zeuden (238 gizon eta 205 emakume) eta 25 langabezian zeuden (11 gizon eta 14 emakume). 141 pertsona inaktiboetatik 61 erretiraturik zeuden, 38 ikasten zeuden eta 42 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Tracy-le-Val udalerrian 363 unitate fiskal zeuden, 997,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.107 euro zen.
Butterfield (Texas)
Butterfield Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. El Paso konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Tracy-le-Val
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Quinton (Oklahoma)
Quinton Oklahomako herri bat da. Pittsburg konderrian kokatua dago. 2010ean 1,051 biztanle zituen, 2.9 kilometro koadrotan banatuta.
Leporinus muyscorum
Leporinus muyscorum Leporinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
692 Hippodamia
692 Hippodamia asteroide gerrikoan aurkitutako 692. asteroidearen izena da. 1901eko azaroak 1ean aurkitu zuten Max Wolf eta August Kopff astronomo alemaniarrek Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1901 HD zen. Bere izena greziar mitologiako Hipodamia izeneko pertsonaiagatik jasotzen du.
Yergako mendilerroa
Mendilerroan dagoen Yerga mendiek ematen dio izena mendilerroari.
Mendiak
Hauek dira mendilerroaren hiru tontor altuenak:
NGC 6203
NGC 6203 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Cowbridge with Llanblethian
, ' Bont-faen Llanfleiddan', Galesko komunitate eta parrokia zibil bat da, Vale of Glamorgan konderrian. Llanblethian, Cowbridge eta Aberthin udalerriek osatzen dute.
Sedum alfredii
Sedum alfredii belar iraunkorra da Asian,
Belarrak 10 eta 20 cm arteko zurtoin adarkatuak edo puntadunak ditu. Sedum alfrediiren hostoak erabakigarriak dira eta zurtoinaren inguruan txandakatzen dira. Hostoek lerro zuzenak dituzten ehunen forma dute. Hostoaren forma obalatua edo oinarri konikoa duen zabala ere izan daiteke. Sedum alfrediiren orrien forma orokorrak gutxi gorabehera 1,2–3 cm × 0,2–0,6 cm neurtzen du. Hosto-oinarriak falka-forma izan ohi du, eta, batzuetan, adar edo adar labur bat izaten du ezaugarri. Sedum alfrediiren orriaren azken puntua biribildu egiten da, hosto lausoko punta batekin, eta batzuetan hozkatua.
Selako geltokia
Sela Galiziako Pontevedrako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Spool
Spool informatika arloan, buffer, tarteko memorian berezia (disko gogorrean edo memoria hegazkorran), lanak gordetzeko teknika da. Honela gero eragiketak egin ahal dira lan hauekin: lehentasunak jarri, blokeatu, aurreratu, programatu azken batean.
Inprimatze-ilara inprimatze lanak inprimagailuak prozesatu baino lehen gordetzen den lekua da, hau da spool motarik ezagunena da.
Sarrera
Inprimatze-ilara batek inprimatze lanak berrordenatzea eta biltegiratzea ahalbidetzen ditu. Honek erabiltzaileei abantaila batzuk ematen dizkie:
Sare administratzaile edo inprimatze administratzaile baten ikuspuntutik, inprimatze-ilararen ezaugarri garrantzitsuak:
2019ko Amazonia basoko suteak
2019ko Amazonia basoko suteek Brasilgo Amazonia eskualdeari eragin zioten urte horretako abuztuaren lehenengo astetik aurrera. Amazonia basoa uztailetik urrira bitarte hezetasun handiko urte-aldian sartzen da eta sute hauek garai horretan gertatu izanak harritu egin zituen zientzialariak. Sute ugari pairatu izan ditu Amazonia basoak historian zehar, baina 2019koak ezohikotzat hartu ziren; guztira abuztuaren 23an 39.194 sute erregistratu ziren, Brasilen Amazonia Legalaren arabera. Abuztuaren 29an, laurogei mila sute erregistratu ziren Brasilen, aurreko urtean atzemandakoak baino %77 gehiago, BBCren arabera. Beste iturri batzuek areagotze hori %83koa izan zela diote, hala ere. Brasilez gain, Bolivia, Paraguai eta Peruk ere basogune ugari galdu zituzten, Boliviak bakarrik 730.000 hektarea galdu zituen. Paraguairen iparraldean aldiz, 140 mila koadratu erre ziren, baina abuztuaren 24rako egoera kontrolpean zutela adierazi zuten estatuko agintariek. Perun ere beste hainbat su bakandu atzeman ziren, Brasilgoekin zerikusirik ez zutenak. 2019ko abuztuko zehaztapenei begiratuz gero, Peruk 128 baso-sute zituen.
Suteen areagotzea Espazio Ikerkuntzarako Brasilgo Institutu Nazionalak (INPE) aurkitu zuen 2019ko ekainean, satelite-zelatatze sistemen bidez; alabaina, hondamendiak nazioartearen arreta bereganatu zezan, NASAren baieztapenari itxaron beharko zion. Espazio agentziak 2019ko abuztuan satelite bidez ateratako hainbat argazki argitaratu zituen, suteek sortutako kea erraz bereizi zitekeen bertan eta gainera, hil horretan bertan, Sao Paulo hiria ke horrek estali zuen Amazoniatik ehunka kilometrotara kokatuta egonagatik ere. 2019ko abuztuaren 29an, INPEk laurogei mila sutetik gora atzeman zituen Brasil guztian barrena, aurreko urtean garai berean atzeman zirenak baino %77 gehiago; gainera, berrogei mila sutetik gora Brasilgo Amazonia Legalean kokatuta zeuden. Urtez urteko sute kopurua antzeko moduan areagotu zen Bolivia, Paraguai eta Perun, hauetan 2019an hemeretzi mila, hamaika mila eta sei mila zazpiehun sute atzeman ziren, hurrenez hurren, abuztuaren 29ra bitarte. Arras aipagarria da Brasilgo Amazonia Legalak baso osoaren %60a bere gain hartzen duela. Lehen zenbatespenen arabera, 2019ko suteek 906 mila hektareatik gora erre zituzten eta beraz, bertako bioma osoa suntsitu. Hondamendi honek munduko kliman izan zezakeen eraginaz kezkatzeaz gain, adituak suteek igorritako gehiegizko karbono dioxido eta monoxido kopuruek, Amazoniako bioaniztasunari eginiko kalte larriek eta Amazonian bizi ziren indigenei sortutako kalteek kezkatu zituzten.
Amazoniako suteek harrabotsa izan zuten nazioartean, bereziki Frantzian, bertako lehendakari Emmanuel Macronek eta ingurumena zaintzeaz arduratzen diren gobernuz kanpoko erakundeek hondamendiaren erantzukizuna Brasilgo lehendakari Jair Bolsonaroren baso-soiltzearen eta horrek sortzen dituen enpresen aldeko politikei egotzi zietelako. Brasilgo lehendakaria 2019ko urtarrilean iritsi zen boterera eta ordutik Amazoniaren baso-soilketaren aldeko jarrera garbia erakutsi zuen. Hasiera batean, Bolsonarok uko egin zion sutearen itzalketan parte hartzeari, nazioarteko agintari ugarik eskatu bazioten ere, haren iritziz, agintari horien kritikak sentsazionalistak zirelako. Haatik, hilabete horretan bertan Biarritzen ospatu zen 45. G7 bilerak nazioarteko presioa areagotu zuen Brasilengan, batez ere Europar Batasuna eta Mercosurren arteko merkataritza askeko ituna jokoan jarri zutenean han bildu ziren agintariek. Hala, Bolsonarok 44.000 soldadu brasildar bidali zituen suaren itzalketa lanetan parte hartzera eta gainera, suteak itzali zitezen diru-funtsak martxan jarri zituen, hirurogei egunetan indarrean egongo zen sute horien prebentziorako dekretu bat onartzeaz gain.
Amazoniako beste zenbait herrialdek laguntzak esker onez eta era irekian hartu zituzten eta hortaz, suteak itzaltzeko orduan erraztasun nabariak eduki zituzten. Boliviako lehendakari Evo Morales baso-soilketa sustatzen zuten legeak onartzeagatik kritikatua izan bazen ere, sute hauen aurrean oso bestelako jarrera erakutsi zuten, kanpotik jin zitzaizkion laguntzak ondo kudeatzeaz gain, suen itzalketak laguntzeko legeak onartu baitzituen. G7 gailurrean, Macronek bertan bildu ziren herrialdeetako ordezkariak amazoniar herrialdeei lagundu ziezaieten konbentzitzen saiatu zen, hartarako, hogei milioi dolarreko larrialdietako diru-funts bat sor zezaten, hala, bertako suteen itzalketa aurreratu zedin.
Basogabetzea eta politika
Amazoniako oihanak 6,7 milioi kilometro karratu ditu. Amazoniako basogabetze prozesua aspaldi hasi zuen gizakiak, baina betidanik egon da baso-soilketak munduko kliman izan dezakeen eraginaren kezka bizirik. 2019an Amazonia oihanean sute kopuru handi hori piztu zenean, zenbait pertsona ospetsuk, agintarik eta eragilek baso honek munduko oxigenoaren %20a ekoizten zuela baieztatu zuten, adibidez, Emmanuel Macron Frantziako lehendakariak edo Leonardo DiCaprio antzezle ezagunak. Datu hori ez da zuzena eta zientzialari ugari mintzatu ziren pertsona horiek esandakoa gezurtatzeko; Arizonako Unibertsitateko Scott Saleska izan zen horietako bat, zientzialariak gogorarazi zuen itsaspeko organismo batzuek askoz kopuru handiagotan ekoizten dutela oxigenoa, ez baitute arnasterakoan erabiltzen. Gainera, Amazoniako basoko izaki bizidun autotrofoek ekoizten duten oxigenoaren zati handiena eurek xahutzen dutela ere adierazi zuen eta beraz, oihanak ekoizten duen oxigenoa ez da munduko guztizko ekoizpenaren %1era ere iristen inolaz ere. Alabaina, adituek argi utzi zuten Amazonia oihana oso garrantzitsua dela Lur planetarentzat eta bertako bizidunentzat, izan ere, Hego Amerika guztiko klima erregulatzeaz gain, bioaniztasunaren gotorleku handienetakoa da.
Hego Amerikako herrialde ugaritan basogabetzeak XXI. mendean oraindik ere indar handia du, iturri ekonomiko nagusienetakotzat baitute Brasil, Bolivia eta beste hainbatek. Mugimendu ekologistak sortu zirenetik hasi ziren oihan zabal honen aldeko aldarriak zabaltzen, baso-soilketatik bizi ziren enpresari, abeltzain eta nekazarien kaltetan. Brasilgo gobernua behin baino gehiagotan saiatu da basoaren babeserako legeak onartzen, alabaina, baso-soilketatik bizi ziren enpresarien presio gogorra zela eta, askotan horiek atzera bota ziren edo higatuta geratu. Arras aipagarria dugu 2011n Brasilen onartzen saiatu ziren legea, 2008ra bitartean legeak onarturikoa baino gehiago ustiatu zuten nekazari, abeltzain eta enpresariei amnistia ematea xede zuena. Lege honek, aipatutakoa burutzen uzteaz gain, 86 milioi oihan-hektarea ustiatzeko baimena eman nahi zien enpresariei, hortaz, baso-soilketa inoiz baino askeago egiteko baimena. Legea onartua izan zen, parlamentuaren babesa zuela. 2019an antzeko jarrerak berreskuratu zituen Jair Bolsonaro Brasilgo lehendakari hautetsiak.