cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Giroskopio
Giroskopioa bizkor itzultzen den duen gurpil batez, eta gurpil hori edozein norabidetarantz mugitzeko eta edozein ardatzen inguruan biratzeko aske uzten duen egitura batez osatua dago. Foucaultek frogatu zuen giroskopioak norabideari eusten ziola, Lurraren errotazioaren eraginez aldaketarik izan gabe. Ezaugarri nagusia hori du, beraz, gurpilak mugimendua bere horretan gordetzen duela, egitura okertzen bada ere. Horren ondorioz, oso erabilgarria da norabidea zuzen irautea beharrezkoa duten tresna askotarako, hala nola iparrorratz, hegazkinetako eta itsasontzietako pilotu automatiko, gerrako jaurtigailu eta abarretarako.
Bobota
Bobota Errumaniako udalerri bat da, Sălaj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Scinax catharinae
Scinax catharinae Scinax generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Prochilodus vimboides
Prochilodus vimboides Prochilodus generoko animalia da. Arrainen barruko Prochilodontidae familian sailkatzen da.
Scinax centralis
Scinax centralis Scinax generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Prochilodus rubrotaeniatus
Prochilodus rubrotaeniatus Prochilodus generoko animalia da. Arrainen barruko Prochilodontidae familian sailkatzen da.
NA-5332
NA-5332 edo Pitillas-Murillo el Cuende errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-5330 nafar errepideko 1,74 kilometroan hasi eta Murillo el Cuende udalerriaren erdigunera arte doa. Errepidea 2,87 kilometro luze da.
Zielony Balonik
Sorrera
Kondaira eta mito ugari dago Poloniako lehen kabaret literarioa eratzeko prozesuaren inguruan. Adam Grzymały-Siedlecki autorearen arabera, karabareta sortzearen ideia Edward Żeleński (Boy-ren anaia), Stanisław Kuczborski eta Jan August Kisielewski-ri bururatu zitzaien estreinakoz. Boy- Żeleński-ren arabera, kabareta egiten hasi zen lehen pertsona Kisielewski izan zen. Boy-ek berak ez zuen parte hartu kabaretaren sorrera prozesuan, beranduago batu zen taldera. “Zielony Balonik” (Puxika Berdea) taldearen abiarazlea (edo abiarazleak) identifikatzeko arazoaren aurrean, Tomasz Weiss-en aburuz tesirik probableena da kabaret literario bat antolatzeko ideia luzaroan egon izana garaiko sortzaile askoren buruan, batik bat margolari eta artisten gogoan, baina baita ingurune artistikoarekin zerikusirik ez zuten pertsonenean ere (Edward Żeleński, Tadeusz Michał Zakrzewski eta Leopold Starzewski, esate baterako).
Ezaugarriak
“Zielony Balonik” (Puxika Berdea) taldea 1905eko urriaren 7an inauguratu zuten. Artisten kabareta zen heinean erakunde elitista zen eta ezaugarri horri tinko eutsi zioten Floriańska kaleko Jama Michalika gozotegian egindako lehen emankizunetik, kontu handiz zaindu baitzuten taldera edonor batu ez zedin. Gonbidapen bidez ziurtatzen zuten elitismo hori eta gonbidatuak kabareta ikusi ahala interes bizirik erakusten ez bazuen ez zuten berriz gonbidatzen. Ahalegin horien ondorioz, Zielony Balonik talde txiki, itxi eta elitekoa zen, eta ohiko kideez harago nekez aldatzen zuten osaera. Hala ere, elitismoa mehatxu bat ere bazen: abesti eta testuetarako gaiak agortzera eraman zezakeen. Eta hala izan zen. Weissek, Sierosławski aipatuz, dio Zielony Balonik taldea gutxinaka umorea galtzen hasi zela. Egoera horretara eraman zuten, halaber, Jama Michalikako ohiko bezeroek uko egin ziotela gai politikoak satiratan planteatzeari (horixe da “Zielony Balonik” eta frantzia edo alemaniako kabaret gehienak bereizten dituen ezaugarrietako bat). Gaur egun uste da erabaki hori prebentzio-zentsura ren esku-hartzea saihesteko asmoz hartu zutela, une hartan ekitaldi publiko guztiak kontrolpean baitzeuden.
Zielony Balonik kabaretaren ezaugarrietako bat, elitista izateaz gain, aurrez ezarritako programarik eza da. Araua zen guztiek zutela eskubidea (nolabait, betebeharra ere bai) euren testu edo abestia entzuleen aurrean aurkezteko (aldi berean, bazekiten publikoak txistu eta oihuka erantzungo zuela gustuko ez bazuen). Denborak aurrera egin ahala Jama Michalikako emankizunak aldatuz joan ziren, arreta handiz prestatutako errepertorioan oinarritzeraino. Interpretazioan ere aurrez agertokian zeregin horretan balio zutela frogatu zuten pertsonak soilik aritu zitezkeen. Jakina, kabareta desegin zen arte, beti egon zen aukera nork bere lana espontaneoki aurkezteko, baldin eta sortzaileak bertaratzeko gonbidatea jaso bazuen.
Ezaugarriei erreparatzen badiegu, segur aski kabaret honen bereizgarri nagusia hitza eta marrazkia konbinatzea izan zen: programa asko eraiki ziren irudi satiriko ak aurkeztu eta haientzat idatzitako testuekin kontzienteki lotuz. Lehendabizi marrazki ak sortzen ziren eta horietan oinarrituta testuak sortzen ziren, ahozko iruzkin gisa. Irudi gehienak "Liberum Veto" aldizkariko kolaboratzaileak ziren karikaturistek sortzen zituzten. Halaber, marrazki horiek lokaleko paretak apaintzeko ere balio izan zuten. Talde horretako litografo nagusiak, Aureliusz "Zenon" Pruszyński izenekoak, 1930 urtean liburuxka edo gidaliburu bat argitaratu zuen “''Jama Michalika. Lokal Zielonego Balonika''” (Jama Michalika, Zielony Baloniken lokala) izenburupean. Argitalpenak lokalaren inbentarioa jasotzen du, pintura eta marrazki gehienen zentzuari eta sorrerari buruzko informazioarekin batera. Irudiok, logela apaintzeaz gain, Zielony Balonik taldearen gonbidapenetan ere agertzen ziren. Gehienetan satirikoak ziren eta haien leitmotiv nagusia erretratu umoristikoak ziren. Noizean behin kabaret taldeko kide eta jarraitzaileak ere irudikatzen zituzten hainbat egoeratan. Oso gutxitan, baina egon egon zen aipamenik gabeko marrazki neutrorik ere. Marrazkiarekin batera beti testu bat agertzen zen, normalean umorez idatzita, jendea bertaratzera gonbidatzeko. Zielony Balonik taldean esatari lanak, besteak beste, Jan August Kisielewski-k egiten zituen eta bertaratutako gonbidatu bakoitzari, banan-banan, ongietorri hitz iraingarriak eskaintzen zizkion (Pariseko Le Mirliton kabareteko Aristide Bruant-en adibideari jarraiki).
Eragina
Taldearen sortzaileek (nagusiki Boy-Żeleński eta Nowaczyński) Krakoviako establishment kontserbadoreari iseka egiten zioten euren programaren bidez (batez ere, Jagellonica Unibertsita teko errektore zen Stanisław Tarnowski-ren inguruko jendea) eta baita Polonia Gaztearen literaturari (literatury Młodej Polski) ere. Zalantzan jarri zuten artistaren ikuspegi neoerromantikoa, artearen izaki gorentzat hartzen zuena, eta eredu horren aurka jarri zuten Till Eulenspiegel-en artistaren tradizioa (bufoia, zirikaria, adarjotzailea). Ikuspegi garaikide batetik, agerikoak dira euren arrazionalismo eta liberalismoa. Hala, Poloniako hogeigarren hamarkadako gerrarteko literatura (1918-1939 arteko poloniar literatura, “Literatura dwudziestolecia międzywojennego” deitutakoa) izango zenaren oinarria finkatu zuten, betebehar sozial eta metafisikorik gabeko hasierako fasean.
Asier Benito
Asier Benito Sasiain (Amurrio, 1995eko otsailaren 11) arabar futbolaria da, aurrelaria hain zuzen ere. 2016ko martxoaren 13an Deportivo Alavesen debutatu zuen. Ander bere anai nagusia ere futbolaria ere bada.
Kirol Ibilbidea
''2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.''
Scinax chiquitanus
Scinax chiquitanus Scinax generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
North Mankato (Minnesota)
North Mankato Minnesotako hiri bat da. Blue Earth konderrian kokatua dago. 2010ean 13,394 biztanle zituen, 15.19 kilometro koadrotan banatuta.
Hemitriccus kaempferi
Hemitriccus kaempferi Hemitriccus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Stožec
Stožec Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 195 biztanle ditu eta 104,78 kilometro koadroko azalera. Prachaticeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1353 urtean egin zen.
Bocșa
Bocșa Errumaniako udalerri bat da, Sălaj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Strachotice
Strachotice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.040 biztanle ditu eta 20,47 kilometro koadroko azalera. Znojmoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1361 urtean egin zen.
Acheilognathus striatus
Acheilognathus striatus Acheilognathus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
North Oaks (Minnesota)
North Oaks Minnesotako hiri bat da. Ramsey konderrian kokatua dago. 2010ean 4,469 biztanle zituen, 17.92 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Béat
Saint-Béat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Béat udalerrian erroldatutako biztanleak 398 ziren. Familiak 192 ziren, horien artean 88 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 452 etxebizitza zeuden, 202 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 214 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 342 etxeak ziren eta 94 apartamentuak ziren. 202 etxebizitza nagusietatik 110 bere jabearen bizilekua ziren, 72 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 28 etxek bi zituzten, 40 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 74 etxek bost zituzten. 118 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 105 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 53 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 247 ziren, horien artean 179 aktiboak ziren eta 68 inaktiboak ziren. 179 pertsona aktiboetatik 150 lanean zeuden (90 gizon eta 60 emakume) eta 29 langabezian zeuden (17 gizon eta 12 emakume). 68 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Béat udalerrian 175 unitate fiskal zeuden, 335 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.837 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 66 komertzioetatik, 9 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 19 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 1 zurgina, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Saint-Béat udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 119 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gossel
Gossel Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Alarsita
Alarsita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Alarsita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: AlAsO4. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.
Strachotín
Strachotín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 791 biztanle ditu eta 14,19 kilometro koadroko azalera. Břeclaveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1358 urtean egin zen.
Mercedes Viguera
Mercedes Viguera Videa (Bilbo, 1908ko urtarrilaren 30 - ?) Emakume Abertzale Batzaren kidea izan zen. Maistra ikasi zuen Bilboko Eskola Normalean.
Biografia
Bilbon jaio zen, 1908ko urtarrilaren 30ean, bere aita Pedro Maria Viguera eta ama Mercedes Videa ziren. Irakasle ikasketak Bilboko Eskola Normalean egin zituen, 1922tik aurrera. Bilboko Emakume Abertzale Batzan afiliatu zen, bere familiako beste emakume batzuk bezala, zuzendaritzako militanteen artean aurkituz. 1931eta 1935 urteen artean, EABko bozeramalea izan zen junta ezberdinetan.
Etxez etxe ibili zen Euzko Ikastola Batzari laguntzeko, Ventura Kareaga eta Concepcion Gangoiti irakasleekin batera.
Semaprochilodus brama
Semaprochilodus brama Semaprochilodus generoko animalia da. Arrainen barruko Prochilodontidae familian sailkatzen da.
Martha Palmer
Martha (Stone) Palmer informatikari estatubatuarra da. Aditzen semantikan egindako ikerketa-lanagatik da ezagunagoa, baita PropBank eta VerbNet gisako baliabide ontologikoak sortzeagatik ere.
Hezkuntza
Palmerrek Texasko Unibertsitateko Informatikako masterra jaso zuen Austinen, 1976an, Robert Simmonsek zuzendaritzapean.
Edinburgoko Unibertsitateko doktoretza 1985ean jaso zuen. Tesiaren izenburua "Driving semantics for a limited domain" ("Domeinu mugatu baterako semantika lantzen") izan zen, eta Alan Bundyk zuzendu zuen.
Karrera
Gaur egun, informatikako eta hizkuntzalaritzako irakaslea da Colorado Boulder-eko Unibertsitatean. Lehen Pennsylvaniako Unibertsitateko fakultatean zegoen.
Hemitriccus rufigularis
Hemitriccus rufigularis Hemitriccus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tyrannidae familian sailkatua dago.
Agrij
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Paulina Ramos
Paulina Ramos Abarrategi (Bilbo, 1896ko ekainaren 6a - ?) Emakume Abertzale Batzaren kidea izan zen, Irakaslea Bilboko udal-eskoletan.
Biografia
Bilbon jaio zen, 1896ko ekaiaren 6an. Irakasle ikasketak Bilboko Eskola Normalean egin zituen; eta maistra bezala Erriberako Udal-eskoletan hasi zen lanean.
Bilboko Emakume Abertzale Batzako kidea izan zen, bozeamale bezala eta idazkari ardurak artuta ere.
Gerra zibila hasi eta gero, Iparraldera alde egin behar izan zuen.
Northome (Minnesota)
Northome Minnesotako hiri bat da. Koochiching konderrian kokatua dago. 2010ean 200 biztanle zituen, 3.91 kilometro koadrotan banatuta.
Strachoňovice
Strachoňovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 81 biztanle ditu eta 4,33 kilometro koadroko azalera. Jihlavako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1046 urtean egin zen.
Artzentalesko geralekua
Artzentales Euskal Herriko Bizkaiko tren geraleku bat da, Artzentales udalerriko Traslosheros auzoan kokatuta dagoena.
Geralekua 1896ko uztailaren 6an ireki zen.
Egoera
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Historia
1898an sortu zen Bilbo-Santander burdinbidea, Zorrotza-Balmaseda trenbidea Santander-Solares eta Zalla-Solares burdinbidetarekin lotu ondoren, Bilbo eta Santander arteko ibilbideak ahalbidetuz.
1911n Roblako Trenbidearen Konpainiak burdinbide berria eraiki zuen, Santanderretik Bilborako Trenbide Konpainiaren trenbide bera ez partekatzeko. Hala ere, Irauregiko geltokian trenen arteko gurutzadura nahitaezkoa izaten jarraitu zuen. 1923an Leon-Matallana burdinbidea erabilita Leonera burdinbidea luzatu zen.
1972an FEVE eragileak trenbideen ustiapena bere esku hartu ondoren, 1975ean Bilbo-Leon eta Bilbo-Santander burdinbideak lotu zituen Arangurengo geltokian. Handik aurrera bai Santanderretik bai Leonetik zetozen trenek trenbide beretik heltzen dira Irauregira. Lutxanako eta Roblako saihesbideak zama-garraiorako trenentzako besterik ez ziren mantendu.
Geralekua
Geralekuak sarbide bakarra eta nasa bakarra du.
Strachujov
Strachujov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 134 biztanle ditu eta 2,89 kilometro koadroko azalera. Žďár nad Sázavouko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1318 urtean egin zen.
Carastelec
Carastelec Errumaniako udalerri bat da, Sălaj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Northfield (Minnesota)
Northfield Minnesotako hiri bat da. Dakota konderrian kokatua dago. 2010ean 20,007 biztanle zituen, 22.18 kilometro koadrotan banatuta.
Macomb konderria (Michigan)
Macomb konderria (Macomb County) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Mt. Clemens da. 2010eko zentsuaren arabera 840,978 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Macomb konderriak 14,785 kilometro koadro ditu. Horietatik 23,731 ura dira. Beste 124,118 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 568,8 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 840,978 pertsonetatik 724,788 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 19,095 dira. 72,053 beltzak edo afroamerikarrak. 2,351 amerikar natiboak ziren eta 168 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 24,908 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 803 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 15,907 pertsonek kokatzen zuten.
Rush Hour (1998ko filma)
Rush Hour (euskaraz Puntako Ordua), 1998ko Brett Ratner estatubatuarrak zuzendutako ekintza komedia film bat da. Jackie Chan, Chris Tucker, Tzi Ma, Tom Wilkinson, Ken Leung, Mark Rolston, Elizabeth Peña eta Rex Linn aktoreek antzeztu zuten.
Rush Hour 2 (2001) eta Rush Hour 3 (2007) jarraipenak dauzka.
Argumentua
Izaera ezberdineko bi detektibeek kasu berdinaren ardura jaso dute, hortaz, lana arrakastaz burutzeko bata bestearen ohituretara egokitu beharko da, baina ez da betebehar erraza izango. Yang Nang Lee (Jackie Chan) Hong Kongo poliziaren detektibea eta borroka arteetan aditua da, Sang (Ken Leung) triadaburu eta gaizkileak Yangen ikasle gogokoena den eta Solon Han (Tzi Ma) txinatar kontsularen alaba den Soo Yung (Julia Hsu) 11 urteko neskatoa bahitua izan da eta AEBetara eraman du.
Yang AEBetara bidaiatu eta Los Angeles hiriko poliziaren James Carter (Chris Tucker) detektibe harroputz eta ahoberoarekin batera gaizkile erakundeari aurre egin eta neskatoa askatzen saiatuko dira. Horretarako, Tania Johnson (Elizabeth Peña) lehergailu-adituaren laguntza izango dute.
Crasna
Crasna honakoa izan daiteke:
Finlandiako udalerriak
Finlandiako udalerriak (finlandieraz: kunta), udalerriak estatuaren barnean duten kontrola errespresentatzen dute. Hauek, zergak kontrolatzen dituzte, zerbitzu publikoen bi herenak (hezkuntza, osasuna, ura, kaleak...) eta ez dira segurtasunaz arduratzen, estatuarekin daukaten erlazio bakarra, hauek emandako diru laguntzak eta parlamentuan adostutako legeak betetzea da. Herriak batzen dituzten kontseiluak daude, non herri bakoitzak bere ordezkariak aukeratzen dituen (biztanleriaren kopuruarekiko) eta bertan inguruko herriei dagozkien arazoak eztabaidatzen dituzte. Kontseilu hauek ez dute estatuarekin zerikusirik eta bakarrik hautesleak poztea dute erantzukizun.
2007aren hasieran argitu zenez, Finlandiak 416 udalerri eta 113 hiri dauzka. 19 udalerrik suediera dute hizkuntza nagusia (16 Åland uharteetan). Finlandiar hiri eta udalerriak desberdintzeko Hamina hiria dugu muga, 21.720 biztanlerekin. Udalerri bakoitzak, bere historia erakutsi edota bertako familia garrantzitsu baten armarria dauka zigilu bezala. Udalerriak gobernatzeko modua aldatuko dela iragarri du Finlandiako gobernuak, izan ere hainbat udalerri txiki diru-eza dela eta biztanleak galdu eta desagertzen ari dira.
Gössitz
Gössitz Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Bigarren Errepublika Hego Euskal Herrian
Espainiako Bigarren Errepublika 1931tik 1939 arte iraun zuen erregimen politikoa izan zen, Errepublikan oinarritua. Espainiako Gerra Zibilak Bigarren Errepublikaren amaiera eta Francisco Francoren diktaduraren hasiera adierazi zuen.
Euskal Herriari dagokionez, Hego Euskal Herrian eragin izan zuen.
Aldaketa euskal gizartean
Askotan esan den bezala, II. Errepublika ezartzean alaitasunez eta itxaropenez gainezka egin zuten Hego Euskal Herriko hiriburuek. Aldaketa sozio-politiko sakonak nahi zituen jendearen poza hain zen nabaria ezen aldaketa asmoekin bat egiten ez zuten talde sozialek ere itxaropenez eta errespetuz hartu zuten Errepublikaren etorrera.
Errepublika ezarri zen lehenengo hiriaren kasua, Eibar udalerriarena alegia, paradigmatikoa da. Gipuzkoako hiri horrek, langile hiria zenak aspalditik, eta garrantzizko gizarte mugimenduak izan zituenak, ondo baino hobeto irudikatzen zuen euskal gizartearen indarra. Hau, euskal gizartea, aldatua zegoen, hala ekonomiari nola gizarteari dagokionez: batetik, industriaren, eta herrien eta hirien garapenagatik, eta bestetik, langileen eta behe eta erdiko mailako klaseen eraginagatik. Mugimendu politiko nagusiak errepublikazaleak, sozialistak eta abertzaleak legezko aitortuko zituen egoera demokratikora aldatzeko beharra zela eta, garai historiko baten hasieratzat hartu zen egun hura, apirilaren 14a, eta festa egun handia bezala ospatu zen: Kalean sumatzen zen ezinegona zioen Euzkadi egunkariak Bilboko giroaz alaitasun beteko giroa bihurtu zen monarkia eroriko zela jakin zenean. Ordena publikoaren zaintzaileek kaletik aldegin zuten, adierazpen askatasun osoa uztearren herriari.
Leku guztietan berdinak ez izan arren, Euskal Herriak aldaketa sakonak jasan zituen XIX. mendearen amaieraz geroztik. Nekazaritzan ziharduen langile kopurua nabarmen urritu zen Bizkaian eta Gipuzkoan (Gipuzkoan, 1900ean, %43,5; 1930ean, %25. Bizkaian, 1900ean, %51,6; 1930ean, %21,5). Araban eta Nafarroa Garaian, berriz, 1930ean ere langilerik gehienak nekazaritzan ziharduten (Araban, %48,4; Nafarroan, %60,2).
Dena dela, aldaketa adierazgarriak suma zitezkeen nekazari giroko gizarte horietan ere: 1910-1920 bitartean industrializazioak lehenengo urratsak eman zituen Nafarroan, bigarren sektorea lehen halako bi izatera handitzeraino (1910ean, lanean zihardutenen %11,6; 1920an, %23,1); Nafarroan bertan, nekazaritzaren inguruko kapitalismoak ardatz zituen Ebro eta Aragoi ibaien ertzean biztanleria gune handiak eratu ziren; bestalde, hiriburuaren hazkundeak (bai biztanleetan bai eremuan) adierazten zuenez, 1930 inguruko egoerak ez zuen zerikusirik berrogei urte lehenagokoarekin.
Bizkaiko eskualde batzuek eta Gipuzkoako leku jakin batzuek izan zuten, noski, ekonomia eta industria hazkunderik handiena. Nahiz eta hazkundea desberdina izan batean eta bestean, bai Gipuzkoak bai Bizkaiak errejimen berriaren aldeko talde indartsua osatu zuten erdiko mailako klasekoen eta langileen artean.
Semaprochilodus insignis
Semaprochilodus insignis Semaprochilodus generoko animalia da. Arrainen barruko Prochilodontidae familian sailkatzen da.
Velaine-sous-Amance
Velaine-sous-Amance Frantziako udalerri bat da, Meurthe eta Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Bigarren Errepublika Hego Euskal Herrian
Aldaketa euskal gizartean
Nolanahi ere, politikan egin beharreko aldaketak zehazteko orduan, talde horiek ez zetozen guztiz bat, oinarri-oinarrizko puntuetan izan ezik: demokrazian oinarrituriko konstituzioa lortu; hauteskundeetako ustelkeria kendu; Estatuari lurralde egituraketa berria eman; Estatuak gudarostearekin, elizarekin eta beste talde koporatibo batzuekin zituen harremanak berritik antolatu; eta lan harremanetan (bai industrian bai nekazaritzan) eta gizarte harremanetan (gizarte eragileen artean) berrikuntzak egin, justizia soziala lortzeko.
Cizer
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Stračov
Stračov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 302 biztanle ditu eta 8,09 kilometro koadroko azalera. Hradec Královéko barrutian dago.
Northrop (Minnesota)
Northrop Minnesotako hiri bat da. Martin konderrian kokatua dago. 2010ean 227 biztanle zituen, 0.38 kilometro koadrotan banatuta.
Stračov
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1160 urtean egin zen.
North St. Paul (Minnesota)
North St. Paul Minnesotako hiri bat da. Ramsey konderrian kokatua dago. 2010ean 11,460 biztanle zituen, 7.38 kilometro koadrotan banatuta.
Scinax constrictus
Scinax constrictus Scinax generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Bigarren Errepublika Hego Euskal Herrian
Aldaketa euskal gizartean
Errepublikan izan zuen ezaugarri berezienetako bat, alegia, karlismoak eskualde batzuetan eta abertzaletasunak beste batzuetan, eragin handia izan zutela. Espainiako estatuko gainerako lurraldeetan, berriz, alderdi eskuindarrak ia legebiltzarretik kanpo geratu ziren.
Eskuindarrek (Comunión Tradicionalista alderdia, katoliko independenteak eta EAJ) irabazi zituzten hauteskundeak. Garaipenaren arrazoien artean bi hauek azpimarra daitezke: batetik, Araban izan ezik, beren egitasmoetan bat zetozela, eta, bestetik, gizartea mugiarazteko kanpaina egin zutela; horretarako, gero eta oihartzun handiagoa zuten bi gai erabili zituzten: bata, eliza katolikoaren interesen eta erlijioaren defentsa, eta, bestea, Euskal Herriaren autonomia.
Hala ere, artean egiteke zeuden berrikuntzak gauzatzera bideraturiko ekimen politikoak hauteskundeak egin aurretik abiatu ziren; eragina ere izan zuten hauteskundeetako emaitzetan. Sozialistek hainbat dekretu bultzatu zituzten Lan ministeriotik: zortzi orduko lanaldia, udal barrutiak eta lan txandak arautzekoa, errenta sariak mantentzekoa, alokairuak murriztekoa, epaimahai mistoei buruzkoa, industria eta nekazaritza alorretako lan ezbeharrei buruzkoa, hobekuntzak egin zitezkeen lur sailei buruzkoa. Errepublikazaleek, bestalde, beren onespena eman zieten lege horiei, eta bi taldeen artean hainbat gai eztabaidatu ziren: nekazaritzaren erreforma, konstituzioaren testua, eta estatuak eskualde eta herrialde historikoekin izan beharreko harremanak.
Euskal Estatuaren aldeko ekimenak
EAJ autonomia Euskal Estatutuaren aldeko lanean aritu zen buru-belarri Hego Euskal Herriko lau probintzietan, eta protagonismo handia izan zuen alkateek egin zuten kanpainaren bidez. Probintzietako Batzorde Kudeatzaileek, bestalde, errepublikazaleen eta sozialisten ordezkari ziren aldetik, testuaren idazketan parte hartu nahi zuten. Hori zela eta, Udalek estatutu proiektua egiteko eskatu zioten Eusko Ikaskuntzari, eta halaxe egin zuen honek gai horri buruzko beste lan batzuk oinarritzat hartuz.
Bi ekimen horiek argi eta garbi adierazten zuten talde politikoen arteko etena gai horretan. Etena are handiagoa egin zen 1931ko ekainaren 14an Lizarrako batzarrean euskal udalek hainbat zuzenketa onartu zituztenean: Vatikanoarekiko harremanak etorkizuneko euskal estatuaren esku uzten zituena, besteak beste; zuzenketa horiek onartezinak ziren alderdi demokratiko errepublikazaleentzat.
Autonomia lortzea izan zen, bada, hauteskunde kanpainako gai nagusietako bat, hala eskuindarrentzat nola ezkertiarrentzat. Lizarrako zuzenketa haien aurrean, errepublikazaleek eta sozialistek eskaintzen zuten autonomiarako bidea Espainia osoarekiko adiskidetasunean oinarritzen zen, Indalecio Prietoren hitzetan esateko, hots, errepublikazale, sozialista eta abertzaleen arteko adiskidetasunean, eta ez, abertzaleen eta Errepublikaren etsaien artekoan.
Dena dela, Hego Euskal Herriko autonomia zela eta, Estatuarekin nolako harremanak nahi zituzten zehaztu behar izan zuten alderdi politiko guztiek.
Velaine-sous-Amance
Biztanleria
2007an Velaine-sous-Amance udalerrian erroldatutako biztanleak 277 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 48 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Bigarren Errepublika Hego Euskal Herrian
Euskal Estatuaren aldeko ekimenak
EAJrentzat, eredu federala baitzuen gogoan, bere estrategia politikoaren ardatza zen autonomia; errepublikazaleentzat eta sozialistentzat, aldiz, eskabide onargarria zen autonomia eskatzea, konstituzio demokratikoarekin ongi adosten bazen behintzat. Bestela jokatu zuen, ordea, karlismoak; autonomiaren alde egitea Errepublikaren aurka egiteko baliagarri zitzaion bitartean EAJrekin batera aritu zen hauteskundeetan; abertzaleek Errepublikaren alde egin zutenean, ordea, haietatik urrundu zen, eta hala, 1932ko ekainean, Hego Euskal Herriarentzat estatutubakarra izateko behar zen adostasuna lortzea eragotzi zuen. Karlisten arteko iritzi nagusia estatutuaren aurkakoa zen, baina aurkakotasun horrez gainera kontuan hartu behar da, errepublikazale eta sozialista gehienek hutsa edo hutsaren hurrengoa egin zutela estatutuaren alde.
Velaine-sous-Amance
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Manistee konderria (Michigan)
Manistee konderria (Manistee County) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Manistee da. 2010eko zentsuaren arabera 24,733 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Bigarren Errepublika Hego Euskal Herrian
Euskal Estatuaren aldeko ekimenak
Estatutuaren aldeko prozesua gaur egun Euskadiko Autonomia Erkidegoa osatzen duten hiru probintzietara mugatu zen: 1933ko azaroaren 5eko galdeketan onartu zen, baina 1934ko gertaera politikoen ondoren, etenda geratu zen prozesua. Autonomiaren aldeko eskari haiek geroago bete ziren, Espainiako Gerra Zibilak ekarri zituen egun goibeletan, 1936ko urrian hain zuzen ere.
Velaine-sous-Amance
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Besoça
Besoça Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Manistee konderria (Michigan)
Geografia
Manistee konderriak 331,665 kilometro koadro ditu. Horietatik 191,249 ura dira. Beste 140,416 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 7,46 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 24,733 pertsonetatik 23,036 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 634 dira. 718 beltzak edo afroamerikarrak. 493 amerikar natiboak ziren eta 14 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 64 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 7 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 401 pertsonek kokatzen zuten.
Velaine-sous-Amance
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 178 ziren, horien artean 124 aktiboak ziren eta 54 inaktiboak ziren. 124 pertsona aktiboetatik 118 lanean zeuden (70 gizon eta 48 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 54 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Stradonice
Stradonice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 128 biztanle ditu eta 2,56 kilometro koadroko azalera. Kladno barrutian dago.
Besoça
Biztanleria
2007an Bezouce udalerrian erroldatutako biztanleak 2.068 ziren. Familiak 781 ziren, horien artean 160 pertsona bakarrekoak ziren (76 bakarrik bizi ziren gizonak eta 84 bakarrik bizi ziren emakumeak), 232 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 313 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 76 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Stradonice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1349 urtean egin zen.
Besoça
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Cryptotis endersi
Cryptotis endersi Cryptotis generoko animalia da. Lehen Insectivora edo Soricomorpha deitzen zen taldearen barruan daude. Gaur egun Lipotyphla deitzen den taldearen barruko Soricinae azpifamilia eta Soricidae familian sailkatuta dago.
Bigarren Errepublika Hego Euskal Herrian
Langile eta nekazari mugimenduak
Nafarroako eskualde horietan eskorten arazoari konponbidea ematea zen nekazaritzaren erreforma egiteko arrazoia. Arazoa Napoleonen garaiko gerran hasi eta XIX. mendean luzatu zen, udal ondareak behin eta berriro pribatizatzeagatik.
Besoça
Etxebizitza
2007an 859 etxebizitza zeuden, 789 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 59 hutsik zeuden. 753 etxeak ziren eta 90 apartamentuak ziren. 789 etxebizitza nagusietatik 566 bere jabearen bizilekua ziren, 203 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 40 etxek bi zituzten, 116 etxek hiru zituzten, 249 etxek lau zituzten eta 381 etxek bost zituzten. 642 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 383 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 351 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Velaine-sous-Amance
Diru sarrerak
2009an Velaine-sous-Amance udalerrian 111 unitate fiskal zeuden, 312 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.136 euro zen.
Besoça
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.383 ziren, horien artean 973 aktiboak ziren eta 410 inaktiboak ziren. 973 pertsona aktiboetatik 829 lanean zeuden (458 gizon eta 371 emakume) eta 145 langabezian zeuden (62 gizon eta 83 emakume). 410 pertsona inaktiboetatik 134 erretiraturik zeuden, 142 ikasten zeuden eta 134 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bezouce udalerrian 826 unitate fiskal zeuden, 2.068 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.806 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 99 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 30 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren, 12 zerbitzu enpresak ziren, 17 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 28 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 7 igeltseroak, 5 margolariak, 2 zurginak, 6 iturginak, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak, 3 jatetxeak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Bezouce udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, 592 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Velaine-sous-Amance
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 argiketaria.
Besoça
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Velaine-sous-Amance
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bigarren Errepublika Hego Euskal Herrian
Langile eta nekazari mugimenduak
Nafarroako hegoaldean, herri lurrez baliatzen ziren nekazarien mugimendua XIX.. endearen azken urteetan hasi zen, eta XX.aren lehen bi hamarraldietan indar handia izan zuen; mugimendu horrek tresna egokiak aurkitu zituen UGT bezalako klase sindikatuek eskaintzen zizkioten antolaketa oinarrietan eta eskabide programetan, Errepublikaren testuinguru sozio-politiko berrian lurraren jabetzari buruzko eskakizunak bideratzeko.
Horri buruz nahiko adierazgarriak dira honako datu hauek. UGTk 1933. urtearen erdialdera 35.000 kide zituen Bizkaian, 12.000 Gipuzkoan, ia 9.000 Nafarroan eta 1.600 Araban. Beste langile erakunde nagusiak, Eusko Langileen Alkartasunak, ia 40.000 langile zituen 1935ean Hego Euskal Herrian (1.000 Nafarroan, 3.000 Araban, 15.000 Gipuzkoan eta 18.000 Bizkaian).
Langile erakunde horiek guztiek Errepublikaren lehen bi urteetan izan zuten hedaldiak garbi azaltzen du aldaketa politikoari eman zitzaion garrantzia eta nola baliatu ziren aldaketa horretaz. Antzeko zerbait sumatzen da langile eta errepublikaren aldeko alderdi politikoen bilakaeran. PSOEri dagokionez, hain zuzen, alderdiaren eragina sendotu egin zen: batetik, sozialisten kide nagusietako batzuk erakunde politiko erabakitzaileetan parte hartze handia eta zuzena izan zutelako; bestetik, langileria antolatu eta finkatzearen alde aurreko hamarraldietan hasitako politikari zintzo jarraitu ziolako, eta baita aurrera eraman zuen mailaz mailako dinamikagatik ere, dinamika hori ondo egokitzen baitzen alderdi errepublikazalearen proiektu berritzailearekin, nahiz eta itxuraz, lehenengo urteetan behintzat, bi taldeen artean ezadostasun taktikoak izan, erretorikoak gehiago benetako ezadostasunak baino.
Primo de Rivera diktadoreak legez kanpo utzi ez bazituen ere, sozialismoaren eta sindikatu sozialisten hedatzean Errepublikaren hasiera izan zen unerik garrantzitsuena.
Hedatze hori bizkor gertatu zen lehen bi urteetan, baina, 1933 aldera moteldu, eta 1934an, urriko ekinaldi iraultzailearen osteko errepresioaren kariaz, eten egin zen. Talde horien hedatzeak bi eragile nagusi izan zituen: nekazaritzaren erreformak zuen erakargarritasuna, eta sindikatu ugetistek hiri eta industria guneetan zuten indarra eta tradizioa.
Semaprochilodus kneri
Semaprochilodus kneri Semaprochilodus generoko animalia da. Arrainen barruko Prochilodontidae familian sailkatzen da.
Bigarren Errepublika Hego Euskal Herrian
Langile eta nekazari mugimenduak
1931. urteko abenduan hamahiru elkarte sozialista ziren Nafarroan, eta 400 bat bazkide, baina 1933an 23 elkarte izateraino iritsi ziren. Hego Euskal Herriko beste hiru probintzietan, aldiz, PSOEk 4.000 bazkide inguru zituen 1934ko ekainean.
Bilakera politikoa
Alderdi errepublikazaleen antolamendua ere sendotu egin zen abagune berri honetan. Horren adierazgarri da errepublikazaleek kasinoak eta elkarteak sortzea Nafarroako toki askotan: 1931n 75 elkarte sortu ziren, eta 1932an 26. Gauza bera esan daiteke abertzaleen erakundeez ere, baina horiek, karlismoak bere eraginpeko lekuetan eta, maila apalago batean, sozialismo bizkaitarrak bezala, makrokosmos bat osatzen zuten, alderdi batekiko atxikimendu hutsa baino gehiago zena, ideologiari eta bizimoduari dagozkion ezaugarriak baitzituen askotan.
Batzokiak ez ezik era askotako bazkunak emakume, gazte, ikasle, gaztetxo, sindikatu, kirol, jolas, eta kultura bazkunak?, erakunde sozio-ekonomikoak, hedabideak eta beste hainbat bitarteko zituztenez, abertzaleek eta tradizionalistek halako sare bat hedatu zuten gizartean, beren planteamendu politikoei bideak ireki zizkiena, eta, aldi berean, gizon-emakume leialez osaturiko oinarri iraunkorra eratzeko aukera eman ziena; izan ere, gizon-emakume horiek bazkun edo elkarte horietan aurkitzen baitzituzten beren nortasun ezaugarriak, beren ideien babesa, eta haietan lortzen harremanak zabaltzea eta baita sentimen hutsunea bera betetzea ere.
Dena dela, II. Errepublikaren garaian antolakuntzak izan zuen bilakabidearen berezitasunik handiena ez da bakarrik karlismoaren eta abertzaletasunaren oinarri sozialak zuzpertzea, edo errepublikanismoaren eta sozialismoaren hedatzea, baizik eta egoera politiko berria sortzea, aipaturiko gertaera horiei gauzatzeko aukera eman ziena. Borroka politikoak, inoiz baino libreagoa eta irekiagoa izanik, militante kutsua eman zien erakunde horiei, helburu politiko jakin batzuetara lotu baitziren, eta horrek alderdien egiturak egokitu eta beren goren mailara jaso zituen.
Karlismoaren kasua abertzaletasunarena edo sozialismoarena bezain adierazgarria da. Eremu batzuetan eragin sozial berezia izanik, karlismoak ez zuen ezbarne zatiketarik gainditu ez berriz antolatzeko joerarik azaldu Primo de Riveraren garaian lozorroan egon zen bitartean.
1931ko apirilaren ondoren kontzientzia demokratiko eta erreibindikatzailea piztea eta, kalean bezala, administrazioaren eta gobernuaren erakundeetan herri ordezkariak eta ezkertiarrak egotea mehatxu apokaliptikotzat hartu zuten karlistek, beraiek nahi zuten erlijio, ohitura eta gizarte ordenaren aurkako mehatxu alegia, ia ustekabean etorri zena. Errepublika iraultzaile eta laikoaren aurkako erreakzioa luzaro gabe antolatuko zen, 1932ko urte hasieran karlista talde guztiak Comunión Tradicionalista delakoan elkartu baitziren. Karlisten edo tradiziozaleen kasino eta biltokiak berehala hedatu ziren gero Euskal Herri guztian.
1933. urteko gorabeherak zirela eta, gobernuaren orduko politikak beste norabide bat hartu zuen. Badirudi, lehen begiratuan, berrikuntzen proiektua ahitua zegoela, bi arrazoi nagusirengatik: batetik, gobernuko kideen barne zatiketengatik, eta, bestetik, sindikatu unitarioek eta CNT sindikatu anarkistak bultzatu zituzten borroka gogorrengatik.
Hala ere, gobernu barruko ezadostasunak baino askoz gehiago zegoen tartean.
Nekazaritzaren erreforma atzeratzen ari zela eta, eskorten arazoa zuten UGTko kideen artean nabaria zen etsipena 1932. urte erdialdetik aurrera. Ez da harritzekoa, beraz, antolamendurik gabeko borroka, hots, aurretik grebarako deirik egin gabe ere aurrera eraman zena sabotaiak, lur eremuez jabetzeak, suteak, hondamenak eta abar? ohiko gauza bihurtzea.
Industria alorreko sindikatu disziplinatuek, bestalde, Errepublikaren lehen bi urteetan ez zuten protestarik egin errepublikazalez eta sozialistez osaturiko Gobernu hartan zituzten ordezkarien eta kideen aurrean, baina, 1933an, gertuago ikusi zuten eskuinaren erasoaldia lan harremanen eremuan, eta gehiago nozitu ere nazioarteko krisialdi ekonomikoa.
Izan ere, 1931n adierazpide politikorik izan ez zutenek ekaineko hauteskundeetan agerian gelditu zen bezala, hau da, ugazaben erakundeek, jabeen sindikatuek eta eskuineko talde sozio-ekonomikoek, beren azpiegitura osatzen zuten kideak mugiarazi zituzten 1933an, ekonomia eta gizarte politika berritzailearen aurka mugiarazi ere; hala, egoera politikoari oztopo gaindiezinak jarri zitzaizkion horrekin. Polarizazio politikoa jadanik gauzatu zela ematen zuen. PSOEk mailaz maila bideraturiko politika nahi eta egiten zuen, eta gobernuko zereginetatik baztertu egiten zutela iruditu zitzaion uda amaiera aldera. Alderdi errepublikazaleak elkarrengandik urrundu eta zatitu egin ziren. Hego Euskal Herrian eskuineko alderdi politikoak eratzea Rafael Aizpun buru zuen Unión Navarra alderdia adibidez Espainian CEDA eratzearen isla zen; gero, Nafarroako alderdi hori CEDAren barruan sartu zen.
Horrek guztiak era askotako eragozpenak sortu zizkion gobernuari 1933ko azarorako hauteskunde orokorrak deitu zituenean. Nazioarteko egoeraren eragina alde batera utzita, egia da indar elkartuen Gobernu berritzailerik ez zegoela ordurako. Bien bitartean, eskuindarrek eremu sozio-politiko handia berreskuratu zuten; izan ere, gizarte ordena aldarrikatuz eta nekazaritzaren berrikuntzari ezezkoa emanez errepublikazaleen eta sozialisten hasierako politikarekin etsita zeudenak bereganatu baitzituzten, eta 1931z geroztik lan, erlijio, militar eta politika alorretan egin ziren legeen aurkako protestak zuzendu zituzten. Garai horretan ugazaben erakundeek zuten antolamenduak garbi erakusten du sozialista eta errepublikazale ezkertiarrenganako ezinikusia ez zela ideologia mailakoa soilsoilik, geroz eta antolatuagoa baitzegoen.
Alluaudita
{{mineral infotaula }} Alluaudita fosfato motako minerala da eta alluaudite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Alluaudita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6 da.
Bigarren Errepublika Hego Euskal Herrian
Bilakera politikoa
Langileen egoeraren beste aldea langabezia zen. Nekazaritzan berrikuntzak oso berandu onartu ziren, eta bete ere, gutxi bete ziren; hiriguneetako arazo nagusia, berriz, langabezia zen, handitzen baitzihoan. Azken arazo horren aurrean konponbide eraginkor gutxi zegoen, udaleko edo probintziako erakundeak baitziren, oso bitarteko gutxirekin, arazoari irtenbidea emateaz arduratzen zirenak, eta, horrela, kalteak arindu bai, baina, arazo hori sortzen zuten gertaeren aurrean, ezer gutxi egin zezaketen.
Herrialde kapitalistetako krisialdi estrukturalen ondorioei 1933ko azaroko hauteskundeen emaitzetatik eratorritako krisialdi politikoen ondorioak gehitu zitzaizkien.
Errepublikazaleen eta sozialisten arteko akordioa amaituta Bizkaian izan ezik, eta 1931n aliaturiko EAJ, tradiziozaleak eta katoliko independenteak banatu eta gero, hautagai zerrendak ugaritu egin ziren; gainera, talde errepublikazaleak ere erabat zatitu ziren. Espainiako eta Espainiaz kanpoko testuinguru politiko geroz eta polarizatuagoek eta penintsulan geroz eta nabarmenagoak ziren ekonomia krisialdiaren ondorioek izan zuten eraginik zentro-eskuin joerako talde politikoek (Partido Radical-ek eta CEDAk) irabazitako hauteskundeen emaitzetan.
1931ko ekainekoekin alderatuz, bada aipatzea merezi duen funtsezko beste ezberdintasunik: batetik, eskuindarren sendotzea, eta, bestetik, gobernu errepublikazaleen berrikuntza politikarekiko konfiantza galtzea. Lehenengoari dagokionez hor da, esate baterako, gero CEDA delakoan elkartu zen Unión Navarra alderdiaren agertzea, edota enpresari elkarteen (Unión Económica delakoa, sindikatu profesionalak, herri txiki nahiz hiri handitako lur jabeen elkargoak?) berriro indartzea. Bestalde, berrikuntzen aldekoen porrota begi bistakoa izan zen hauteskunde horietan, ezkerreko hautagaien aldeko boto kopurua asko murriztu baitzen (1931ko %44tik orduko %24,5eraino), eta, hala, bi ordezkari baino ez zituzten lortu, lehen baino zazpi gutxiago. Emaitza horiek Euskal Herriko sistema politikoaren berezitasuna azaldu zuten berriro: ezkerrean, PSOE eta errepublikazale ezkertiarrak; erdian, EAJ; eta eskuinean, Comunión Tradicionalista eta katoliko independenteak. Espainiako estatuko gainerako lurraldeetan, ordea, CEDA eta Alderdi Erradikala ziren eskuineko eta erdiko talde politiko nagusiak.
Azaroko hauteskundeen ondoren gobernu berriek lehen bi urteko lege gehienak galarazi zituzten. Hori ikusita, Errepublikari iruzur egin eta eskuindarren eskuetan utzi izanaren susmoak zabaldu ziren sozialisten artean, eta horri nazioarteko gertaeren eragina gehitu behar zaio, hots, Alemaniako nazismoaren sendotzea eta Vienako langileriaren porrota. Bai batak eta bai besteak zerikusi zuzena izan zuten 1934ko bi gatazka sozial handienetan.