cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Richmond K. Turner
Karreraren hastapenak
Californiako seigarren barrutiko hautagai bidali zuten Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armadako Akademiara. James Carion Needham kongresukideak bere izena zerrendan sartzen lagundu zion. 1908ko ekainaren 5ean graduatu zen eta hurrengo lau urtetan, itsasontzi batzuetan ibili zen.
Ghostbusters
Filmean agertzen den etxeorratza New York hiriko Central Parken alboko 55 Central Park West eraikina da: harez geroztik, Ghostbusters eraikina ezizena du. Soinu banda Elmer Bernstein musikagileak ondu zuen eta Ray Parker Jr musikariaren Ghostbusters kanta filmaren ikur eta doinu ospetsu bilakatu zen.
Richmond K. Turner
Karreraren hastapenak
1910ko abuztuaren 3an Harriet Sterlingekin ezkondu zen Stocktonen bertan.
Ghostbusters
Argumentua
Peter Venkman (Bill Murray), Ray Stantz (Dan Aykroyd) eta Egon Spengler (Harold Ramis) hirukotearen ikerketa eta jokamolde xelebreen ondorioz, New York hiriko Columbiako Unibertsitatetik kaleratutako hiru parapsikologo dira. Halere, etsi beharrean, mamu-harrapari negozioa ireki eta punta-puntako teknologia erabiliz naturaz gaindiko fenomenoak ikertu eta ektoplasma adierazpenak atzemanteari ekiten diote. Hainbat kasu gorabehera batzuekin arrakastaz konpondu ondoren, telebistan agertu eta hirian ospea bereganatu ondoren, Janine Muntz (Annie Potts) idazkari arduragabea eta Winston Zeddemore (Ernie Hudson) mamu-harrapari laguntzaileak kontratatu dituzte.
Richmond K. Turner
Karreraren hastapenak
1913an, Turner tenientea denbora labur batean Stewart destruktorean komandante ibili zen. Artilleriaren ingeniaritza buruzko formazioa jaso eta USS Marietta Kanoi-ontzian zerbitzatu ondoren, Pennsylvania, Michigan eta Mississippi korazatuetan nabigatu zuen 1916tik, 1919ra. 1919tik, 1922ra, Turner teniente-komandantea, artilleria ofiziala izan zen Washingtongo Navy Yarden. Gero, California korazatuan kanoien ofizial ibili zen, eta Mervine destruktorearen komandantea izan zen.
Benito Lertxundi
Benito Lertxundi Esoain (Orio, Gipuzkoa, 1942ko urtarrilaren 6a) euskal abeslaria da, folk musikaren arloan diharduena, beste estilo batzuekin nahasketak eginda. Ez Dok Amairuko kide izan zen, eta kantautore belaunaldi bateko kide ezagunenen artean dago, bai Euskal Herrian bai kanpoan.
Felix Izeta
Felix Izeta Txabarri, (Zestoa, 1961eko abuztuaren 3a) euskal xake-jokalaria da, eta Nazioarteko Maisu Handia. 2012ko FIDEren zerrendan munduko 1450.a zen, 2459 puntu-Elorekin.
Ghostbusters
Argumentua
Lehenbiziko bezeroa Dana Barret (Sigourney Weaver) da: txelojole horrek bere etxebizitzan ustezko naturaz gaindiko ikuskapen bitxia izan ondoren mamu-harrapariak arazoa konpon dezaten kontratatu ditu. Laster, Peter berataz maitemindu da. Bai Dana nahiz bai haren biziliagun xelebre Louis Tulley (Rick Moranis) deabrutu eta haien eraikina (55 Central Park West) beste mundu batetik datorren izaki suntsitzaile baten atari modukoa bilakatu da.
Benito Lertxundi
Biografia
Hemeretzi urterekin, erloju denda batean hasi zen lanean. Egun batean, bertako jabe Martin Lizasok laut bat utzi zion. Bere kabuz jotzen ikasi zuen. Musikarekiko zaletasuna piztuta, gitarra elektriko bat erosi zuen. Gustuko zituen abeslari estatubatuarren bertsioak euskaratu eta jotzen zituen, Elvis Presleyrenak, esaterako. La Voz de España egunkariak antolatzen zuen kantu txapelketa batean izena eman, eta bigarren geratu zen. Horri esker, Mikel Laboak —Kataluniatik itzuli berria zen— horren berri izan zuen eta harekin harremanetan jarri. Euskal musikariekin zerbait egin nahi zuen.
Ez Dok Amairu
Ez Dok Amairu taldearen sortzaileetako bat izan zen, 1965ean. Bertan gauza asko ikasi zituela aitortu izan du. Oso gogoan du lehen bilera, Donostiako Kursaaleko zinema zaharrean egina.
Urte haietan lehen disko txikiak argitaratu zituen. Lehen EPan (Cinsa/Edigsa, 1967), oraindik ere asko entzuten diren bi kantu ezagun zeuden (Zenbat gera, Loretxoa), eta horiekin batera, Lertxundik idatzitako Egia eta Egun sentia. Bigarren disko txikia urte berekoa da (Cinsa/Edigsa, 1967); horretan, Xabier Leterekin egindako bi kantu agertzen dira: Bihar itxaropen eta Gazte sentimental. Horrez gain, Lertxundik konposatutako Gure bide galduak.
Felix Izeta
Donostiako Gros Xake Taldean dabil. Euskal sistemaren (bi partida aldi berean) sortzaile eta bultzatzailea da.
Ghostbusters
Argumentua
Mamu-harrapariek eraikina arkitektu okultismo zale batek beste dimentsio baterako sarbide gisa eraiki zuela jakin dute: hango zaindariak Giltzen Zaindaria (Tulley) eta Atearen Zaindaria (Barret) dira. Venkmanen arerio eta udal osasun saileko Walter Peck (William Atherton) funtzionarioak mamu-biltegiko argindarra eten ondoren, haiek ehizatutako mamu guztiak hirian barna ihes egiten dute.
Benito Lertxundi
Ez Dok Amairu
1971. urtean Ez Dok Amairuk Baga Biga Higa sentikaria estreinatu zuen, eta urte hartan bertan lehen disko luzea argitaratu zuen: Benito Lertxundi (Herri Gogoa, 1969). Aurretik ateratako single bilduma zen, gitarra hutsez abestua; maitasuna eta garaiko egoera soziala uztartzen zituen Lertxundi gazteak. Azken horien artean zegoen Gure bide galduak. Kantu batzuk berak sortutakoak ziren, baina baziren beste egile batzuk sortutako hitzak ere: Jose Anjel Irigarai, Xabier Lete, Anjel Lertxundi eta Gaztelu. Nabarmentzekoa da Abel Muniategik idatzitako Zenbat gera, ikono bihurtu zen abestia. Soilik herri kanta bat zegoen disko horretan, Aita saldu nauzu.
Felix Izeta
Euskal Herriko lau xake jokalarik lortu dute Nazioarteko Maisu Handia titulua: Txelu Fernandez bilbotarrak, 1986an; Felix Izeta zestoarrak, 1994an; Mario Gomez portugaletetarrak, 2004an; eta Mikel Huerga, 2021ean. Lehenengo hirurak lehia ofizialetatik erretiratuta daude, nahiz eta noizean behin Gomezek eta Fernandezek taldeka partidaren bat jokatzen duten. Izeta, berriz, Euskadiko eta Eskoziako selekzioen artekoan aritu zen 2014an. Baina, salbuespen horiek kenduta, esan daiteke 2010eko hamarkadan ez dela egon Euskal Herriko Maisu Handirik lehiaketa ofizialetan.
Ghostbusters
Argumentua
Azkenik, Mamu-harrapariek Gozer izakia garaitu eta Dana, Louis eta New York hiria salbatzea lortu dute. Azkenean, esker oneko hiritar guztien txalo zaparrada eta animo oihuen artean bukatzen da filma.
Benito Lertxundi
Ez Dok Amairu
Hurrengo urtean Ez Dok Amairu desegin egin zen, eta bertan aritutako hainbat artistak beste ikuskari bat estreinatu zuten: Zazpiribai. Batez ere Ipar Euskal Herrian eman zuten Baga Biga Higa-ren ildotik segitzen zuen ikuskaria; bi orduko emanaldia zen. Lertxundiz gain, honako artista hauek hartzen zuten parte: Ugutz Robles-Arangiz, Iñaki Urtizberea, Xabier Lete, Lourdes Iriondo, Patxika Erramuzpe, Peio Ospital, Pantxoa Carrere eta Manex Pagola.
Bakarkako lana
Proiektu kolektiboetan ez ezik, segitzen zuen bere bakarkako lanarekin. Oro laño mee batek... bigarren diskoak (Artezi, 1974) heldutasun handiagoa erakusten zuen. Xabier Lizardiren hainbat abesti musikatu zituen, horien artean Oi lur, oi lur. Baita bere ibilbidean garrantzi handia izango zituzten bi kanta ezagun ere: Herribehera jota eta Txori txikia metaforikoa, JosAnton Artzeren hitzetan oinarritua.
Berri Txarrak
Ibilbidea
2019ko abenduaren 5etik 8ra azken aldiz egon ziren publikoaren aurrean Durangoko azokan. Hemen, "Ikusi Arte Tour 2019"ko liburua aurkeztu zuten, "Berba eta Irudia" deituta.
Benito Lertxundi
Bakarkako lana
Hamarkada horretan Bretainiara hainbat bidaia egin zituen Lertxundik —lehena Ez Dok Amairurekin izan zen—, eta horren ondorioz hango musika eta folklorearekin liluratuta geratu. Horrez gain, Ipar Euskal Herriko herri kantutegia eta musika hobeto ezagutzeko aukera izan zuen, bereziki Zuberoakoa. Eragin horiek nabarmenak izan ziren hurrengo abesti eta lanetan. "Zuberoa deskubrimendu bat izan zen niretzat garai batean. Bere kantagintzatik aparte, kantu mota hori oraindik bizirik zegoela sumatu nuen, zenbait tokitan musikologoen esku baino geratu ez denean" (2). Horren adibide garbia izan zen argitara eman zuen hurrengo diskoa: ...eta maita herria, üken dezadan plazera (Artezi, 1975). Disko horretan argi agertzen da giro espiritualekiko joera, urruneko alegien oihartzuna. Hor daude Lertxundiren abesti klasiko batzuk ere: Maria Solt, Atharratzeko gazteluko kanta eta Jaun Baruak. Arrakasta handiko lana izan zen; horrekin Benito Lertxundi lehen mailako euskal musikarien taldean sartu zen, oraindik utzi ez duena.
Hugo Riemann
Hugo Riemann (Grossmehira, Alemania, 1849ko uztailaren 18a - Leipzig, Alemania, 1919ko uztailaren 10a) musikologoa izan zen. Funtsezko lanak idatzi zituen harmoniari buruz. Hanburgon (1881-1890) eta Wiesbadenen (1890-1895) izan ondoren, Leipzigeko musikologia institutuko zuzendari nagusi izan zen. 1882an Musiklexikon («musika hiztegia») obra ospetsua argitaratu zuen, eta 1887an harmoniari buruzko liburu bat. Musikaren historiarako gidaliburu bat idatzi zuen (1901-1913), eta IX-XIX. mendeetako musikaren teoriaren historia bat utzi zuen prestaturik (1920an argitaratua).
Berri Txarrak
Kolaborazioak beste taldeekin
Rise Againsten taldearen Europako birako hasierako taldea izateaz gain, Libre albumean Tim McIlrathek (Rise Againsteko abeslaria) parte hartzen du «Denak ez du balio» kantuan. Horretaz gain, abeslari berak «Folklore» eta «Achtung!» kantuetan ere abesten du. Beste izen handiko taldeko batzuek ere kolaboratu dute Berri Txarrak taldearekin, hala nola: Boikot («Stop Censura»), Kauta (0Mezulari izan nahi dut»), Kerobia («Zuen tragediak»), Muted («Ez naiz gai»), Dikers («Aprende a desconfiar»), Habeas Corpus («Por una vez»),Jousilouli («Aurkituko ahal dut»), KOP («Sols el poble salva al poble»), la M.O.D.A («PRMVR»), Esne Beltza («Sortzen») eta Adrenalized («Gezurra ari du»). Berri Txarrak taldeak Judas Priest-i «Breaking the Law» kantuarekin tributua egin zion eta 18/98 auzolanean diskan «Min hau» kantuarekin 18/98 makroauziaren kontra azaldu zen. Bestalde, Berri Txarrakek 2012an Elorrion egindako Gazte Topaguneko kantuan, «Bisai Berriak», ere parte hartu zuen Lehiotikan-eko Gorkarekin, Zea Mays-eko Aiorarekin, El Corazón de Sapoko-ko Fernandorekin eta Kuraia eta Matxurarekin.
Phymaturus antofagastensis
Phymaturus antofagastensis Phymaturus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Berri Txarrak
Kolaborazioak beste taldeekin
Gorkak (taldeko abeslaria eta gitarrak) paraleloki beste hainbat proiektutan parte hartu du; Peiremans+,zeinekin bost kantu editatu zituen, edo Katamaloren «Bihotz Bakartien Kluba» ekimenean, esaterako.
Lamontichthys llanero
Lamontichthys llanero Lamontichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Berri Txarrak
Kolaborazioak
Horietaz gain, beste zenbait bildumatan hartu dute parte:
Berri Txarrak Aragoien zentsuratua eta persona non grata izendatua
Zaragoza n 2015eko irailaren 25ean OTAN en eta haren maniobra militarren aurka kantaldia egitekoa zen, eta Berri Txarrak taldeak ere kantatuko zuela iragarri zen. Aragoi ko gobernuan zen alderdiak, PPk, Berri Txarrakek kantaldian parte hartzea debekatzea eta taldekideak Aragoin persona non gratatzat izendatzea eskatu zuen. Horren aurrean, eta zenbait hedabidek Berri Txarraken izen onaren aurka abiarazi zuten kanpainari erantzuteko asmoz, taldekideek adierazpen hau plazaratu zuten :
Berri Txarrak MTVn jotzearen ondorioz eztabaidak sare sozialetan
"2018an Bilbo n EMA-MTV sarien emanaldia burutu zen. Piztu Bilbao, itzali MTV plataforma oso aktibo agertu zen MTVak inposatzen duen kultura eredu kapitalistatik kontra. Testuinguru horretan Bizkaiko Foru Aldundiar en babespean azaroaren 3an Bilboko San Mames estadioan antolatu MTVren hainbat kontzertu, horien artean Berri Txarrak taldearena. Eztabaida bizia piztu zen sare sozialetan taldeak bere kantuen hitzetan defendatutako balioak MTV musika kate erraldoiak bultzatzen duen gizarte ereduaren kontrakoak zirela adieraziz. Ordu erdiko emanaldia hastean Gorka Urbizuk hitz hauek bota zituen txalo zaparrada bat jasoz: «Euskal kultura ikusezin izateari uzteko bakoitzak egin dezala ahal duena; guk ez daukagu formularik, baina hona gatoz umiltasun osoz»."
Etenaldi mugagabearen iragarpena
2018ko abenduaren 12an ezuste handia eragin zuen bere jarraitzaileen eta orokorrean euskal jendartean taldeak 25 irteko ibilbidearen ostean bere etenaldi mugagabea egitea erabaki izanak. Hamazazpi urteko mutikoa nintzenetik (1994) inongo etenik gabe taldean jardun eta munduan barna milatik gora kontzertu eman ondoren (Lekunberritik hasi eta Zelanda Berriraino, New Yorketik Sao Paulora, Managuatik Madrilera, Nantesetik Pekinera…); furgoneta zein hegazkinetan ordu mordoa igaro, afiziotik ofiziora pasa eta proiektu honi dedikazio osoa eskaini izanaren poza eta nekea bihotzean, zera jakinarazi nahi dizuet mezu honen bidez: BERRI TXARRAK-ekin ziklo ahaztezin bat ixteko garaia heldu dela sentitzen dut. Geratzeko beharra daukat, distantzia hartzekoa. Horren konplikatua eta sinplea da. Hogeitaka urtetan atsedenik hartu gabe aritu ondoren, egunetik egunera nekezagoa zait higadura emozional eta fisiko honi aurre egitea. Oraintxe bertan gure erritmoak ez doaz parean eta ez gaude %100ean jarraitzeko moduan. BTX-en entzuleek ez lukete ulertuko hala segitzea, eta erabakia benetan zaila den arren, gauden tokian jarri gaituztenenganako errespetua beti egon da talde honen lehentasunen zerrendaren gorenean.
Hori horrela, 2019rako prestatu dugun bira luzearen ondoren taldeak etenaldi mugagabea egingo duela jakinarazi nahi dizuegu. Ospakizun bira berezia izango da zinez, ez alperrik 25 urte beteko baitira taldearen sorreratik (mende laurden!). Ikusi Arte Tour 2019 honen inguruko xehetasunak datozen egunotan argituko ditugu.
Gauza asko egin ditugu, geure modura egin ere, ez dugu berehalakoan ahaztuko. Urrats bakoitzeko, beti saiatu izan gara egindako horretan maitasun osoa jartzen. Izango da astirik musikaren bidez bizitakoa eta bizi arazitakoaz sakonago hausnartzeko. Momentuz gure asmoa drama edo nostalgia oro saihestu, bidaia haluzinante honengatik topo egin eta zuekin batera geratzen diren kontzertuez gozatzea da. Elkarrekin inoizko ozenen egingo dugu oihu, arima urratu arte!
Parafrasi
Parafrasia hitz, esamolde, esaldi edo testu bat zabal adieraztea da, ulergarritasuna eman eta xehetasun eta ñabardura guztiak azaltzeko, esanahia atxikiz betiere. Labur, zerbait beste hitz batzuk erabiliz adieraztea besterik ez da; adibidez, triangelu angeluzuzen esan ordez, angelu zuzen bat duen triangelua esaten denean. Ohikoa da itzulpengintzan, helmugako hizkuntzan jatorriko hizkuntzaren hitza edo esamoldea existitzen ez denean. Ironia adierazteko ere erabil daiteke; adibidez, Arantxa esan ordez, zure emazte maitea esaten denean.
Benito Lertxundi
Bakarkako lana
Sormen handiko urteak izan ziren horiek, eta, orduan horren garrantzitsuak ziren kantaldietan parte hartzeaz gain, uzta diskografikoak ez zuen etenik. Hurrengoa disko bikoitza izan zen: Zuberoa/Askatasunaren semeei (Artezi, 1977). Zuberoako giroa islatu nahi izan zuen Lertxundik lan horretan; horretarako, musika tresna zaharrak baliatu zituen grabazioan, horietako batzuk espresuki berreskuratuak.
Gitarra utzi gabe, musikari talde zabal baten laguntza izan zuen Lertxundik -horien artean Marian Arregi akordeoilari eta harpa jotzailea-, eta doinu zeltek gero eta garrantzi handiagoa zuten. Diskoan herri kantuak (Balearen bertsoak, Prima ejerra) eta Lertxundik berak egindakoak agertzen ziren (Orbaizetako arma olaren kantua, Askatasunaren semeei). Dena den, bi abesti ezagunenak Jose Anjel Irigaraik idatzitakoak dira: Oi Zuberoa eta, bereziki, Bizkaia maite. Horrez gain, nabaria da Alan Stivell musikari bretainiarraren eragina; herri horretako abesti bat kantatu zuen diskoan, Lizardiren bertsoekin, "Otartxo utsa".
Hurrengo hamarkada ere disko bikoitz batekin hasi zuen Lertxundik: Orreagako batailaren inguruko disko epiko eta kontzeptuala da Altabizkar/Itzaltzuko Bardoari (Elkar, 1981). Hasieran "Euskal epikaren barna" deitzekotan izan zen, diskoan zer dagoen ongi adierazten duen izenburua. Lehenengo diskoan, Orreagako gudaldiari kantatzen dio, baita Matalazen azken hitzak jaso ere. Abesti luzeak eta musika girotzean oinarrituak dira nagusi. Bigarrenean, aniztasun handiagoa dago, baita Lertxundiren kantutegian harrera ezin hobea izan duten bi kanta ere: Etxahun Iruriren bertsoetan oinarritutako Oi Ama Euskal Herri eta Nere herriko neskatxa maite.
Lan horren ostean, Antonio Breschi pianista italiarrarekin lanean hasi eta, aldi berean, barnerako begirada hasi zen lantzen, gai epiko-historikoak zertxobait alboratuz. Horren ondorioa izan zen Gaueko ele ixilen baladak (Elkar, 1985), lau urteko isialdia apurtu zuena. Lan horrekin barne bidaiari ekin zion Lertxundik: kantuak intimistagoak dira, eta aurrerantzean tarteka baino ez da agertuko aurreko lanetako epikotasuna. Urte berean Breschik Mezulari (Elkar, 1985) argitaratu zuen, eta horretan parte-hartze berezia izan zuen Lertxundik, gitarra jotzen eta hiru abestitan kantatzen. Johnny McCarthy eta David Hopkins musikari irlandarrek osatu zuten nazioarteko kolaboratzaileen zerrenda.
Bretainia eta Zuberoarekin batera, Irlanda izan da musikari oriotarrak miretsi duen herria. Hango kultura eta musikari zion mirespenaren ondorioa izan zen Mauleko bidean (Elkar, 1987). O'Carolan XVIII. mendeko musikari irlandarrari eskainitako diskoa da, harekin Zuberoan egindako alegiazko topaketaren inguruko lana baita. O'Carolanek sortutako bi kanta sartu zituen diskoan, eta horien artean hari eskainitako abestia. Aipagarria da sintetizadorea ere erabili zuela lan horretan.
Hurrengo lanarekin, berriz, hasierako urteetara itzuli zen Lertxundi, herri doinuak nagusi zituen diskoa osatuz: Pazko gauerdi ondua (Elkar, 1989). Lan horretan ageri dira Lertxundik zuzeneko emanaldietan abesten zituen hainbat abesti, ordu arte sekula grabatu gabekoak. Horien artean Mixel Labegerieren "Primaderako liliak" aipagarriena da.
Disko horrekin etapa bat itxi zuen abeslariak; 70 eta 80ko hamarkadak oso emankorrak izan ziren sorkuntza aldetik eta kaleratutako disko kopurua horren lekuko da. Handik aurrera, ordea, beste patxada batez jardun zuen. Gainera, 90eko hamarkadaren hasieran Lertxundiren taldeko kide eta lagun Martin Irizar hil zen istripu batez, eta horrek geldialdi luzea ekarri zuen. Denboraldi batez ez zuen kontzerturik eman eta 1996. urte arte ez zuen beste diskorik kaleratu.
Aro berria
Dena den, tarte horretan Hunkidura kuttunak bilduma (Elkar, 1993) argitaratu zuten: bi zatitan emandako lau disko eta 46 abesti, non Lertxundiren bidea laburbiltzen den. Kantu asko molde berrian eman zituen bilduma horretan, eguneratu egin behar zirela iritzita. Urte hartan bertan, parte hartu zuen Zuhaitzak landatzen zituen gizona disko berezian (Sonifolk, 1993). Jean Giono idazlearen abentura filosofiko-ekologikoa moldatu zuen Paul Winter musikari estatubatuarrak. Hark egindako musikaren gainean errezitatu zuen Lertxundik. Lan interesgarria izanik ere, oso zabalkunde eskasa jaso zuen.
Jose Antonio Urbeltz, Pello Ramírez, Xalbador eta bere hitzak baliatuta osatu zuen hurrengo diskoa, Hitaz oroit (Elkar, 1996). Ondoan azken urteotan bildutako musikari talde zabala zuen: Olatz Zugasti, Angel Unzu, Pello Ramirez, Fernando Ederra, Luis Camino... Azken urte horietan hildako Martin Irizar eta Aingeru Irigarairi eskainitako hiru abesti ditu diskoak: "Joan zinen", "Udazken koloretan" eta "Uhera". Urte horietan Lertxundi eta Olatz Zugastiren alaba jaio zen, eta oriotarrak sehaska-kanta bat grabatu zion: "Iluna denerako".
1998an Kepa Junkera trikitilariaren Bilbao 00:00h disko arrakastatsuan parte hartu zuen Lertxundik, eta Bilintxen hitzak dituen "Loriak udan" abestia grabatu zuen Arriaga antzokian. Baina, batez ere, proiektu berezi bat abiatu zuen: Euskadiko Orkestra Sinfonikoarekin kontzertu bat prestatu zuen Lertxundik, Enrique Ugarteren zuzendaritzapean. Tolosan ospatu behar zen Kilometroak 98 jaiaren harira sortutako ekimena izan zen, eta hortik sortu zen "Auhen sinfonikoa" (Elkar, 1998). Horren ondotik, Euskal Herrian hainbat kontzertu eman zituen, orkestrak lagunduta. Urtea Bai Euskarari jaialdi gogoangarrian parte hartuz amaitu zuen: Anoetako estadioan "Zenbat gera" abestu zion Euskal Herri osoari.
2000. urtea sarien urtea izan zen. Sabino Arana saria eman zion izen bereko fundazioak, eta handik gutxira Euskal Herriko Unibertsitateko urrezko domina jaso zuen, Mikel Laboa eta Artze anaiekin batera.
Hurrengo lana Nere ekialdean izan zen (Elkar, 2002). Berriro ere ondoan musikari talde zabala zuela, lan liriko eta musikalki landua osatu zuen, heldutasun artistikoaren erakusgarri. Fernando Pessoa idazle portugaldarra da disko horren protagonistetako bat, haren bost poema moldatu baitzituen, baita hari eskainitako kanta bat idatzi ere. Horrez gain, Pete Seeger kantari estatubatuarraren bertsio bat dago, "Zergatik utzi kantatzeari". 2005. urtean, berriz, Lertxundik musika munduan emandako 40 urteak ospatu zituen. Horretarako kontzertu sorta bat prestatu zuen, bere ibilbideari begiratua egiteko. Emanaldiak Tolosan, Iruñean eta Gernikan izan ziren. Kontzertu horren lekukotasuna jaso zuen 40 urtez ikasten egonak zuzeneko diskoan (Elkar, 2005). Lan horretan bi abesti berri zeuden: Olatz Zugastik egindako "Itoitz" eta Jon Maiaren hitzak dituen "Itsasoari begira". Horrez gain, bere lehen bederatzi lan diskografikoak berrargitaratu zituen Elkar diskoetxeak, berriz masterizaturik.
2006an, Alvaro Feito idazle eta kazetari galiziarrak idatzitako Benito Lertxundi. Orioko Bardoa (La Voz del Folk) biografia mardula eman zuten argitara, baita Lertxundiren 50 kanta ezagunenen hitzak, doinuak eta gitarra akordeak biltzen dituen Zergatik utzi kantatzeari? (La Voz del Folk) liburua ere.
2008an Lertxundiren orain arteko azken diskoa heldu zen, Itsas ulu zolia (Elkar). 2012an, beste bat atera zuen: Oroimenaren oraina. 2012an bertan Pako Aristi eta Mikel Markezek Plazer bat izan duk, Benito! liburua atera zuten, liburu horretarako Lertxundiri egin zioten elkarrizketa sail batean oinarrituta.
Sei urteren ondoren diska berria atera du, Ospakizun gauean izenekoa, Kantaita disketxeak ekoiztua.
Berri Txarrak
Etenaldi mugagabearen iragarpena
Bihotz eta belarri asko hunkitu dugun sentipena daukagu eta zuekin esker oneko agertzea besterik ez zaigu geratzen. Talde bati gerta dakiokeen gauzarik handiena da halako entzulegoa izatea eta horregatik ESKERRIK ASKO erraldoiena zuentzako da. Eskerrik asko, orobat, gure senitarteko, lagunarte eta bikotekideei zuen ulerberatasunagatik, gauzak erraz jarri dizkiguzuelako trukean ezer eskatu gabe. Mila esker urteotan guztiotan BTX crew lantalde bikaina osatu duzuenoi, beti izan zarete gure bigarren familia. Eskerrik asko antolatzaile, zigilu, ekoizle, talde, erakunde, gaztetxe, disko-denda, areto, jaialdi, teknikari, musikari, hedabide, lagun, etsai eta rockaren fauna basati honetan beharrezko diren beste hainbat izakiri. Zuek gabe, hau guztia ez zatekeen posible izango.
Gu bagoaz, musikak darrai: talde on piloa dago bazterrotan barna, euren kontzertuen entzuleen artean topatuko gaituzue. Bien bitartean, adierazteko molde berriak bilatuko ditut, exigitzea zilegi den gutxieneko hori elikatzen jarraitu ahal izateko: kantuak sortu eta jendearekin partekatzeko pasioa, alegia. Helduko dira doinu berriak, noiz eta nola ezin jakin momentuz.
BTX-ek bederatzi disko, dokumental bat eta bilduma lan bat uzten ditu oinordetzan. Euskarazko ehun abestitik gora, norbaitek entzun edo kantatzen dituen aldi oro bizirik mantenduko direnak. Inon izatekotan, hortxe baitatza kantuaren indarrak.
Gu bagoaz, baina gugan betirako iraungo du akorde bakoitzean txertatu genuen leitmotive horrek: JAIO.MUSIKA.HIL. Hori, berrizaleok, ezingo digu inortxok ere kendu. Estutu bana.
Gorka Urbizu – Berri Txarrak 2019ko otsailean taldeak prentsaurrekoa eman zuen Lekunberrin, 2018an iragarritako etenaldi mugagabearen inguruko azalpenak emateko. Bertan Gorka Urbizu taldeko abeslariak azaldu zuen bera izan zela etenaldiaren erabakia hartu zuena, taldekideekin hitz egin ondoren eta gaia bueltaka zeukatela azkeneko urteetan, baina Zeelanda Berrian jo zuten milagarren kontzertua “mugarri” izan zela. Itzultzeko atea irekita uzten dutelako “etenaldi mugagabea” eta ez amaieraz hitz egin izan dutela.
Makrokontzertua Kobetamendin
2019an zehar agurrerako Ikusi Arte Tourrak taldea eraman du hamaika kontzertu ematera baina horien guztien artean uztailaren 14ean Kobetamendi n emandakoa nabarmendu zen. 20.000 lagunen aurrean, hiru orduz jo zuten ia 20 musikari lagunek lagunduta: Anari, Broken Brothers Brass Band, Facu Díaz, Jurgi Ekiza (Willis Drummond), Ricky Falkner (Egon Soda, Love of Lesbian), Aitor Gorosabel (Su Ta Ga r), Matxet (Jousilouli), Toni Mejias (Los Chikos del Maíz, Riot Propaganda), Aritz Mendieta (Deabruak Teilatuetan), Karlos Osinaga (Lisabo), Marin Perarnau (Mucho), Aiora Renteria (Zea Mays), David Ruiz (La M.O.D.A), Matt Sharp (ex bajista de Weezer), Nerea Urbizu (Ene Kantak, Katamalo), Enrique Villareal, el Drogas (Barricada).
NGC 5099
NGC 5099 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Bolibar
Bolibar Euskal Herrian behin baino gehiagotan agertzen den toponimoa da. Beronek, Ziortza-Bolibarko Bolibar herriak, izena eman zion Simón Bolívarri, Ameriketako libertadoreari. Haren omenez, leku izen asko ageri dira munduan.
Simón Bolívarren omenezkoak
Gainera, Bolibar abizena izan zuen Simón Bolívaren omenez ere hainbat leku-izen badira:
Eta horietaz gain, beste hauek ere bai :
Plazak, parkeak eta monumentuak
Kolonbian legez herri eta hiri guztietan plaza, parke edo monumentu bat egon behar da Simón Bolívarri eskainia, eta, beraz, oso izen hedatua da leku askotan.
Errepublikako Jauregia (Khartum)
Sudango Errepublikako Jauregia (القصر الجمهوري, al-Qaṣr al-Jumhūriy) konplexua Sudango presidentearen egoitza ofiziala da, Khartum hiriburuan dagoena. Batez ere, 1830ean eraikitako Errepublikako Jauregi Zaharrak eta 2015ean eraikitako Errepublikako Jauregi Berriak osatzen dute. Errepublikako Jauregiak garrantzi historikoa eta kulturala du Sudanen. Jauregia ez dago publikoarentzat irekita, baina atzean museo bat dago, bisitariek esploratu ahal izateko.
Errepublikako Jauregia Sudanen ikur politiko bat da. Posta zigiluek eta billeteek bere irudia eraman dute. Jauregiaren izena hegoaldetik bertara doan kale nagusiari ematen zaio, lehen Victoria kalea izenez ezagutzen zena. Errepublikako Jauregia Khartumeko mugarri arkitektoniko nagusietako bat da, eta Nilo Urdinaren hegoaldeko ertzera begira dago, Nilo Urdin eta Zuriaren elkargunetik gertu.
Jauregian egiten dira atzerriko herrialdeetako enbaxadoreei kredentzialak aurkezteko ekitaldiak eta herrialdeetako ekitaldi ofizialak. Errepublikako Jauregiak gertakari historikoz betetako historia du, Charles Gordon Britainiar Sudan agintaria hil zenetik hasita, Sudanen kolonizazio turko-egiptoarrean iraultza mahditarraren aldekoen eskutik, Sudan anglo-egiptoar kolonizaziotik independentzia eta administrazio kolonialaren banderak jaistea eta Sudango Errepublikako bandera igotzearen lehen ospakizunera arte, 1956ko urtarrilean.
Txekiako Espazio Bulegoa
Txekiako Espazio Bulegoa (txekieraz Česká kosmická kancelář eta ingelesez CSO - Czech Space Office) Txekiar Errepublikan espazio-jarduerak garatzea helburu duen irabazi asmorik gabeko erakundea da.
Jenera (Ohio)
Jenera Ohioko herri bat da. Hancock konderrian kokatua dago. 2010ean 221 biztanle zituen, 0.7 kilometro koadrotan banatuta.
Toamasina
Toamasina Madagaskarko ekialdeko hiria eta portua, izen bereko probintziako (71.911 km2 eta 2.600.000 biztanle, 2001) hiriburua, Indiako ozeanoaren ertzean. 197.000 biztanle. Unibertsitatea. Aireportua. Madagaskarko portu nagusia da, eta hortik igarotzen da esportazio-inportazioen erdia. Kafea, bainila, piperra, iltze-belarra eta grafitoa esportatzen ditu eta nekazaritzarako makineria, ehunak eta elikagaiak inportatu. Janari-industria eta altzairugintza dira hiriko industria nagusiak.
Muhammad Yunus
Muhammad Yunus (bengaleraz: মুহাম্মদ ইউনুস; Chittagong, 1940ko ekainaren 28a) Bangladesh ko enpresaburu, bankari, ekonomialari eta gizarte zibileko buruzagi bat da, Bakearen Nobel Saria jaso zuena Grameen Bankua sortzeagatik eta mikrokredituaren eta mikrofinantzen kontzeptuetan aitzindaria izateagatik. Mailegu horiek behartsuak diren ekintzaileei ematen zaizkie ohiko banku-maileguak ezin dituztenean jaso. Yunus eta Grameen bankua batera saritu zituzten Bakearen Nobel Saria "behetik garapen ekonomiko eta soziala sortzeko mikrokredituaren bidez egindako ahaleginagatik". Norvegiako Nobel Batzordeak esan zuen "bake iraunkorra ezin dela lortu biztanleria-talde handiek pobreziatik ateratzeko bideak aurkitzen ez badituzte" eta "kultura eta zibilizazioetan zehar, Yunusek eta Grameen Bankek erakutsi dute pobreetan pobreenek ere beren garapena lortzeko lan egin dezaketela". Yunusek nazioko eta nazioarteko beste hainbat ohore jaso ditu. Estatu Batue tako Presidentziaren domina jaso zuen 2009an eta Kongresuaren Urrezko domina 2010ean.
2011ko otsailean, Yunusek Saskia Bruysten, Sophie Eisenmann eta Hans Reitzekin batera, “Yunus Giza negozioak eta Ekimen globalak - YSB” (Yunus Social Business – Global Initiatives -YSB) sortu zuen. YSBk gizarte enpresak sortu eta bultzatzen ditu mundu osoko gizarte arazoei aurre egiteko eta konpontzeko. Yunusek kapitalismo berri eta gizatiar bati buruz duen ikuspegiaren nazioarteko ezarpen-beso gisa, YSBk inkubagailuen funtsak kudeatzen ditu garapen bidean dauden herrialdeetako gizarte-enpresentzat, eta aholkularitza-zerbitzuak eskaintzen dizkie enpresei, gobernuei, fundazioei eta GKE ei.
2012an, Eskozia ko Glasgow ko Caledonian Unibertsitateko kantziler bihurtu zen, eta kargu hori bete zuen 2018ra arte. Aurretik, ekonomia irakaslea izan zen Chittagong Unibertsitatean, Bangladeshen. Hainbat liburu argitaratu zituen bere finantza lanarekin lotuta. Grameen America eta Grameen Fundazioko kide sortzailea da, mikrokredituei laguntzen diena.
Yunus Nazio Batuen Fundazioko zuzendaritza-batzordeko kide ere izan zen, NBEko kasuak babesteko ongintzako erakunde publikoa dena, 1998tik 2021era.
Gaztaroa
Bederatzi seme-alaben artean hirugarrena, Muhammad Yunus 1940ko ekainaren 28an jaio zen Bengali musulmanen familia batean, Bathua herrian, Hathazari-ko Kaptai errepidean, Chittagon g-en, gaur egungo Bangladesheko Raj Britainiarraren Bengalako Lehendakaritzapean. Bere aita Hazi Dula Mia Shoudagar bitxigilea zen, eta ama Sufia Khatun. Bere haurtzaroa herrian igaro zuen. 1944an bere familia Chittagong hirira joan zen bizitzera, eta bere herriko eskolatik Lamabazar-eko Lehen Hezkuntzara joan zen. 1949rako, bere amak gaixotasun psikologikoa zuen. Geroago, Chittagongo Eskolan matrikula azterketa gainditu zuen, Ekialdeko Pakistan eko 39.000 ikasleen artean 16. postua lortuz. Eskola-urteetan, Boy Scout aktiboa izan zen, eta Mendebaldeko Pakistanera eta Indiara bidaiatu zuen 1952an, eta Kanada ra 1955ean, Jamboreetara joateko. Geroago, Yunus Chittagongo Eskolan ikasten ari zela, kultur jardueretan aktiboa izan zen, antzerki sariak irabaziz. 1957an Dhaka ko Unibertsitateko Ekonomia Sailean matrikulatu zen eta 1960an lizentziatura eta 1961ean masterra egin zituen.
Graduatu ondoren
Graduazioa lortuta, Yunus Ekonomia Bulegoan sartu zen Nurul Islam eta Rehman Sobhan-en ekonomia-ikerketetako ikertzaile laguntzaile gisa. Geroago, Chittagongo Fakultateko ekonomia irakasle izendatu zuten 1961ean. Garai hartan, ontzi-fabrika errentagarri bat ere ezarri zuen alboan. 1965ean, Fulbright beka bat jaso zuen Estatu Batuetan ikasteko. Ekonomian doktoretza lortu zuen Vanderbilt Unibertsitate ko Ekonomiaren Graduatuen Programan (GPED) 1971n. Eta 1969tik 1972ra, Yunus ekonomia irakasle laguntzailea izan zen Murfreesboroko Middle Tennessee Estatuko Unibertsitatean.
1971ko Bangladesheko Askapen Gerran, Yunusek hiritarren batzorde bat sortu zuen eta Bangladesheko Informazio Zentroa zuzendu, Estatu Batuetako beste Bangladeshtar batzuekin, askapenaren aldeko sostengua biltzeko. Nashville ko bere etxetik Bangladesh Buletina ere argitaratu zuen. Gerra ostean, Bangladeshera itzuli zen eta Nurul Islam-ek zuzentzen zuen gobernuko Plangintza Batzordean sartu zen. Hala ere, lana aspergarria iruditu zitzaion eta dimisioa eman zuen Chittagong Unibertsitatean Ekonomia saileko buru gisa sartzeko. 1974ko gosetea ikusi ondoren, pobrezia murrizteko landa programa ekonomiko bat ezarri zuen ikerketa proiektu gisa. 1975ean, “Aro Berria, hiru akzioko ustiategia” (Nabajug Tebhaga Khamar) ekimena garatu zuen, gobernuak Paketeatutako Sarrera Programa gisa onartu zuena. Proiektua eraginkorragoa izan zedin, Yunusek eta bere kideek “Herriko gobernua” (Gram Sarkar) programa proposatu zuten. Ziaur Rahman presidenteak 1970eko hamarkadaren amaieran aurkeztu zuen, eta gobernuak 40.392 herri-gobernu eratu zituen 2003an laugarren gobernu-geruza gisa. Baina 2005eko abuztuaren 2an Bangladesh Legeen Laguntza eta Zerbitzuen Bulegoak (BLAST) egindako eskaerari erantzunez, Auzitegi Nagusiak erabaki zuen herriko gobernuak legez kanpokoak eta konstituzioaren aurkakoak zirela.
Garapen bidean zeuden hainbat herrialdetako berritzaileei laguntzeko mikrokredituaren kontzeptuak bezalako programak ere inspiratu zituen, hala nola, Info Andrea Giza Ekintzaile Programa.
Hasierako karrera
1980ko hamarkadaren amaieran, Grameen dibertsifikatzen hasi zen, aprobetxamendu gutxiko arrantza-putzuak eta ureztatze-ponpak hodi sakoneko putzuak bailiran zainduz. 1989an, interes dibertsifikatu horiek erakunde bereizietan hazten hasi ziren. Arrantza-proiektua “Grameen Arrantza Fundazioa” (Grameen Motsho) eta Ureztatze-proiektua "Grameen Nekazaritza Fundazioa" (Grameen Krishi) bilakatu ziren. Denborarekin, Grameen ekimena errentagarri eta irabazi asmorik gabeko enpresa talde anitzeko talde batean hazi zen, besteak beste, Grameen Trust eta Grameen Fund bezalako proiektu handiak barne, zeinak Grameen Software Limited, Grameen CyberNet Limited eta Grameen Knitwear Limited bezalako kapital-proiektuak zuzentzen dituena. Baita Grameen Telecom ere, Grameenphonen (GP) partaidetza duena, Bangladesheko telefono konpainia pribatu handiena. 1997ko martxoan hasi zenetik 2007ra arte, GPren Village Phone proiektuak telefono mugikorren jabetza emani zien 260.000 landa behartsuei, 50.000 herri baino gehiagotan.
Honela mintzatu zen Yunus Grameen Bank sortzearen arrazoiari buruz hitz egiterakoan : “''1974an gosetearekin amaitu genuen herrialdean. Jendea gosez hiltzen ari zen, jateko nahikoa ez zuelako. Eta hori zure inguruan ikusteko egoera izugarria da. Ikaragarri gaizki sentitzen nintzen ekonomiako teoria dotoreak irakasten, teoria horiek ez dutelako ezertarako balio momentu honetan gosea pasatzen ari den jendearentzat. Beraz, pertsona eta gizaki bezala, beste pertsona batzuentzat baliagarria izan nintekeen ikusi nahi nuen''.”
Grameenekin egindako lanagatik, Yunus “Ashoka: Berritzaileak Akademia Publiko Globaleko” kide izendatu zuten 2001ean. Grameen Giza Negozioen Eredua liburuan, Rashidul Bari egileak esan zuen Grameenen negozio-eredu soziala (GSBM) teoria izatetik unibertsitate nagusiek (adibidez, Glasgow), enpresaburuek (adibidez, Franck Riboud) eta korporazioek (adibidez, Danone) mundu osoan zehar hartutako praktika inspiratzaile izatera igaro zela. Grameen Bankaren bidez, Rashidul Barik dio Yunusek erakutsi zuela nola Grameen Giza Negozioen Ereduak espiritu ekintzailea balia dezakeen emakume pobreak ahalduntzeko eta haien pobrezia arintzeko. Barik Yunusen kontzeptuetatik atera zuen ondorio bat da behartsuak "bonsai zuhaitz" bat bezalakoak direla, eta gauza handiak egin ditzaketela autosufiziente izateko ahalmena duen negozio sozialera sarbidea lortzen badute.
Aitorpena
2006ko Bakearen Nobel Saria eman zioten Yunusi, Grameen Bankuarekin batera, garapen ekonomiko eta soziala sortzeko ahaleginagatik. Sariaren iragarpenean Norvegia ko Nobel Batzordeak honako hau aipatu zuen: ”Muhammad Yunusek milioika pertsonen onurarako ikuspegiak ekintza praktiko bihurtzea lortu duen liderra dela erakutsi du, Bangladeshen ez ezik, beste herrialde askotan ere. Finantza-segurtasunik gabeko jende pobreei maileguak ezinezko ideia iruditu zitzaizkion. Duela hiru hamarkadako hasiera apaletatik, Yunusek lehenik eta behin Grameen Bankuaren bitartez, mikrokreditua garatu du pobreziaren aurkako borrokan gero eta tresna garrantzitsuagoa bihurtuz.”
Bill Clinton AEBetako presidente ohia Yunusi Nobel Saria ematearen defendatzaile batzordekide bat izan zen. Rolling Stone aldizkarian zein Nire bizitza (My Life) autobiografian adierazi zuen hori, 2002an Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn emandako hitzaldian. Clinton presidenteak Yunus "aspaldian irabazi behar zuen Ekonomiako Nobel Saria gizon bat bezala deskribatu zuen, eta hori esaten jarraitu dut azkenean berari eman arte". Aldiz, The Economis t-ek esplizituki adierazi zuen Yunus pobreziaren aurka borrokatzeko lan bikaina egiten ari zen bitartean, ez zela egokia Bakearen Saria ematea, eta honakoa adierazi zuen: "... Nobel batzordeak aukera ausartagoa, zailagoa, egin zezakeen, adieraziz ez zegoela batere hartzailerik». Bakearen Nobel Saria, Presidentzia Askatasunaren Domina eta Kongresuko Urrezko Domina irabazi dituen zazpi pertsonetako bat da. Beste sari aipagarri batzuk honako hauek dira: 1984ko Ramon Magsaysay saria, Elikaduraren Munduko Saria, Nazioarteko Simon Bolivar Saria (1996), Asturiasko Printzesa Saria eta Sydney ko Bakearen Saria 1998an, eta Seul eko Bakearen Saria 2006an. Halaber, Yunusek 20 herrialdetako unibertsitateetako 50 Honoris causa doktore, eta 26 herrialdetako 113 nazioarteko sari jaso ditu, 10 herrialdetako estatuko ohoreak barne. Bangladesheko gobernuak oroigarrizko zigilu bat atera zuen bere Nobel Saria omentzeko.
Fortune aldizkariak 2012ko martxoan Yunus izendatu zuen egungo garaiko 12 ekintzaile handienetako bat bezala. Bere aipamenean, Fortune aldizkariak esan zuen: "Yunusen ideiak hainbat eta hainbat gazte inspiratu zituela mundu osoko arrazoi sozialetara dedikatzeko". 2008ko urtarrilean, Houston-en (Texas) urtarrilaren 14a "Muhammad Yunus Eguna" izendatu zuen. Munduak entzun beharko lituzkeen pentsalari desiratuenen artean izendatu zuen Yunus FP 100-k (munduko eliterik eragingarriena) 2009ko abenduko Foreign Policy aldizkarian. 2010ean, The British Magazine New Statesman Yunus "2010eko munduko 50 pertsonarik eragingarrienen" zerrendan 40. postuan sailkatu zuen.
Yunusek 50 ohorezko doktorego titulu jaso ditu Argentina, Australia, Bangladesh, Belgika, Kanada, Costa Rica, India, Italia, Japonia, Korea, Libano, Malaysia, Peru, Errusia, Hegoafrika, Espainia, Thailandia, Turkia, Erresuma Batuko unibertsitateetatik, eta AEBn. Ban Ki-moon Nazio Batuen Idazkari Nagusiak Yunus MDGren defendatzaile gisa jardutekogonbidatu zuen. Yunus Nazio Batuen Fundazioko, Schwab Fundazioko, Monakoko Prince Albert II Fundazioko eta Grameen Credit Agricole Microcredit Foundationeko Kontseiluan dago. Fondation Jacques Chirac-en ohorezko batzordeko kidea da, Frantziako presidente ohiak 2008an fundazioa abian jarri zuenetik, munduko bakea sustatzeko asmoz.
Yunus nazioarteko pertsonaia ezaguna bilakatu da. Hitzaldi ugari eman ditu munduan zehar, eta telebistako saio ezagunetan agertu da, besteak beste, The Daily Showan Jon Stewartekin eta The Oprah Winfrey Showan 2006an, The Colbert Report 2008an, Real Time Bill Maherekin 2009an eta The Simpsons-en 2010ean, Google+ en, etab. Yunus mundu osoan gehien jarraitzen duen pertsona bat da, bi milioi jarraitzaile baino gehiago dituela.
Jarduera politikoa
2006 hasieran Yunusek, gizarte zibileko beste kide batzuekin batera, besteak beste Rehman Sobhan, Muhammad Habibur Rahman, Kamal Hossain, Matiur Rahman, Mahfuz Anam eta Debapriya Bhattacharya, hauteskunde nazionaletan hautagai zintzo eta garbien aldeko kanpainan parte hartu zuen. Urte horren amaieran politikan sartzea erabaki zuen. 2007ko otsailaren 11n, Yunusek gutun ireki bat idatzi zuen, Bangladesheko Daily Star egunkarian argitaratua, non herritarrei alderdi politiko bat flotatzeko planari buruzko iritzia eskatu zien borondate ona, lidergo egokia eta gobernu bikaina ezartzeko. Gutunean, denei dei egin die zeregin horri nola egin behar dion eta nola lagundu dezaketen laburki azaltzeko. Yunusek 2007ko otsailaren 18an behin-behinean Herritarren Boterea (Nagorik Shakti) izeneko alderdi politikoa abian jartzeko prest dagoela iragarri zuen. Armadak Yunus politikarako mugimendu bat onartzen zuelakoan zegoen. Maiatzaren 3an, ordea, Yunusek bere plan politikoak bertan behera uztea erabaki zuela adierazi zuen Fakhruddin Ahmed behin-behineko gobernuko buruarekin izandako bileraren ostean.
2007ko uztailean Johannesburg on, Hegoafrika n, Nelson Mandela, Graça Machel eta Desmond Tutu-k munduko buruzagi talde bat bildu zuten "munduko arazo gogorrenei aurre egiteko beren jakinduria, lidergo independentea eta osotasuna laguntzeko". Nelson Mandelak talde berri honen sorrera iragarri zuen, “Nagusiak” (The Elders), bere 89. urtebetetzea zela eta eskaini zuen hitzaldian. Yunus taldearen aurkezpenean parte hartu zuen eta bere kide sortzaileetako bat izan zen. 2009ko irailean Adineko kargua utzi zuen, lanaren eskakizunengatik bere kidetzari justizia egin ezin ziola adieraziz.
Yunus Afrikako Garapenaren Taldea (Africa Progress Panel - APP) taldeko kidea da, Afrikako garapen bidezko eta iraunkorraren aldeko maila gorenetan defendatzen duten hamar pertsona ospetsuz osatutako taldea. Urtero, Taldeaktxosten bat kaleratzen du, Afrikako Aurrerapen Txostena, kontinentearentzat berehalako garrantzia duen gai bat azaltzen duena eta lotutako politika multzo bat iradokitzen duena. 2009ko uztailean, Yunus SNV Holanda ko Garapenerako Erakundearen Nazioarteko Aholku Batzordeko kide bilakatu zen, erakundearen pobrezia murrizteko lanean laguntzeko. 2010az geroztik, Yunus Garapen Digitalerako Banda Zabaleko Batzordeko komisarioa da, NBE ren ekimena, banda zabaleko interneteko zerbitzuak erabiltzea garapen sozial eta ekonomikoa azkartzeko. 2016ko martxoan, Ban Ki-moon Nazio Batuen Idazkari Nagusiak Osasun Enpleguaren eta Hazkunde Ekonomikoaren Goi Mailako Batzorderako izendatu zuen, François Hollande Frantziako eta Jacob Zuma Hegoafrikako presidenteek elkarrekin buru zutela. 2016-2017ko Rohingyen aurkako genozidioa ren ostean, Yunusek Myanmar i eskatu zion rohingya musulmanen aurkako indarkeria amaitzeko.
Polemikak
Bangladesheko Gobernuak Grameen Bankuaren jardueren berrikuspena iragarri zuen 2011ko urtarrilaren 11n, abian dena. Otsailean, nazioarteko hainbat buruzagik, hala nola Mary Robinson ek, Yunusen defentsa areagotu zuten hainbat ahaleginen bidez, besteak beste, "Grameen-en lagunak" izenez ezagutzen den aldekoen sare formal bat sortuz.
2011ko otsailaren 15ean, Abul Maal Abdul Muhith Bangladesheko Finantza ministroak adierazi zuen Yunus Grameen Banketik "urrun egon behar zuela", ikertzen ari ziren bitartean. 2011ko martxoaren 2an, gobernuak Muzammel Huq, bankuko langile ohia, presidente izendatu zuen urtarrilean. Yunus bankuko zuzendari kudeatzaile gisa kaleratu zutela jakinarazi zuen. Hala ere, Jannat-E Quanine bankuko zuzendari nagusiak ohar bat argitaratu zuen Yunusek "bere bulegoan jarraitzen" zuela polemikaren inguruko legezko arazoen berrikuspenaren zain.
2011ko martxoan, Yunusek Bangladesheko Auzitegi Nagusiari eskaera egin zion Bangladesheko Banku Zentralak Grameen Bankuko zuzendari kudeatzaile gisa kentzeko hartutako erabakiaren legezkotasuna auzitan jarriz. Egun berean, Grameen Bankuko bederatzi zuzendari hautetsiek bigarren eskaera bat aurkeztu zuten. John Kerry AEBetako senatariak 2011ko martxoaren 5ean egindako adierazpen batean bere sostengua adierazi zion Yunusi, eta afera honekin "oso kezkatuta" zegoela adierazi zuen. Bangladeshen egun berean, milaka lagunek protesta egin zuten eta giza kateak osatu zituzten Yunus laguntzeko. 2011ko martxoaren 6rako aurreikusita zegoen Auzitegi Nagusiko eskaerei buruzko epaiketa atzeratu egin zen. 2011ko martxoaren 8an, Auzitegiak Yunusen kaleratzea baieztatu zuen.
"Mailegu partekatuen" eta mikrofinantzen eraginkortasunaren salaketa
Muhammad Yunus eta Grameen Bankuaren aurkako salaketak zenbait pertsonak mikrofinantzaren eraginkortasuna zalantzan jartzen hasi ziren testuinguru batean egin ziren, India eta Mexiko ko irabazi asmorik gabeko mikrofinantza erakundeen (MFIs) ekintzek bultzatuta. Bortxa, kideen presioa eta jazarpen fisikoa maileguak itzultzeko praktika gisa erabili omen ziren IMF zehatz batzuetan. Mikrokredituen komertzializazioak Yunusi "inoiz ez zuela imajinatu egunen batean mikrokredituak bere marrazo arraza propioa sortuko zuenik" esan zuen.
Irabazien erakargarritasunak irabazi asmorik gabeko MFI batzuk bultzatu zituen hasierako eskaintza publikoak (IPO) egiteko, Indiako MFI handiena barne, 2010eko uztailean IPO bat egin zuena. 2010eko irailean, Yunusek IPOa kritikatu zuen; Clinton Global Initiative bileran Vikram Akula SKS sortzailearekin izandako eztabaidan, eta esan zuen: "Mikrokreditua ez da txiroen bitartez dirua irabazteko jendea zirraratzea. Hori da egiten ari zaretena. Hori mezu okerra da guztiz". Benetako interes-tasaren kalkuluak aldatu egiten ziren, baina estimazio batek, batez besteko Grameen-en interes-tasak %23 ingurukoak zirela jartzen zuen (inflazio-tasarekin alderatuta). Aldi berean, erakundeak zergarik gabeko estatutua izan zuen hainbat urtez, baina gerora kendu zena.
Yunusen aldekoek salatu zuten Bangladesheko gobernua "mikrokredituaren inguruko krisi moral hori" baliatzen ari zela Yunus kanporatzeko.
Salaketen atzean motibazio politikoak
2010eko abenduan Norvegia ko gobernuak Grameen Bankua gaizki erabilitako edo bidegabe erabilitako funtsen inguruko salaketa guztiak garbitu zituen arren, 2011ko martxoan Bangladesheko gobernuak hiru hilabeteko ikerketa bat abiatu zuen Grameen Bankuaren jarduera guztiak aztertzeko. Ikerketa honek Muhammad Yunusek Munduko Ekonomia Foroa n parte hartzea eragotzi zuen.
2011ko urtarrilean, Yunus epaitegian agertu zen 2007an ezkerreko alderdi txiki bateko tokiko politikari batek aurkeztutako difamazio kasu batean, Yunusek AFP berri agentziari egindako adierazpena salatuz: "Bangladesheko politikariek boterea lortzeko soilik lan egiten dute. Ez dago ideologiarik hemen". Entzunaldian, Yunusi fidantza eman zioten, ondorengo entzunaldietan agerraldi pertsonaletik salbuetsiz.
Ikerketa hauek, eraso asko arrazoi politikoengatik izan zitezkeen susmoa piztu zuten, Sheikh Hasina eta Yunusen arteko harreman zailen ondorioz 2007 hasieratik. Hain zuzen Yunusek bere alderdi politikoa sortu zuenetik, 2007ko maiatzean ahalegina bertan behera utzi zuen arren.
Bazkideen alegazioak: janari-afera eta telefono-afera
2011ko urtarrilaren 27an, Yunus epailearen aurrean agertu zen Dhaka City Corporation (DCC) Elikagaien Segurtasun Auzitegiak aurkeztutako elikagaien adulterazio kasu batean, eta haren gantz-edukia legezko gutxieneko azpitik zegoen jogurt "adulteratua" ekoiztea leporatu zion. Jogurt hau Grameen Danone-k ekoizten zuen, Grameen Bank eta Danone-ren arteko negozio sozialeko joint venture batek jogurta saltzen zuten kaleko saltzaileei aukerak eskaintzea eta nutrientez aberastutako jogurtarekin haurren elikadura hobetzea helburu zuela. Yunusen abokatuaren arabera, akusazioak "faltsuak eta funtsik gabekoak" ziren. Yunusen abokatuek eskatuta, prozeduraren irregulartasunak eta akatsak adieraziz, auzi hau Auzitegi Nagusiak epaitu zuen ondoren.