cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Euskal Herriko egituraketa politikoa
Jatorrizko tribuak
Baskoien dagokienean, erromatarrek utzitako idatzien arabera, ez ziren herri oso antolatua eta ez zuten erakunde politiko aurreraturik, ez eta kultura zehatz eta zabalik. Erromatarrek bi herri baskoi bereizten dituzte; mendialdeko baskoiak eta zabaldiko baskoiak, bi herrien arteko muga oso lausoa den arren, Iruñea dela esan daiteke. Mendialdeko baskoien zegokienean, Brontze Garaiko bizimodua mantentzen zuten, abeltzaintzari esker lortzen zituzten beharrezko elikagaiak eta ez zuten erromatarren eragin bortitzik pairatu. Mendialdean zelten taldeak bizi izan baziren ere, hauek ez zuten inolako eragin demografiko edo kultural iraunkorren zantzurik utzi. Mendialdeko baskoien bizilekuak herri txikiak, harpeak edo babesleku naturalak ziren. Zabaldiko edo belazeetako baskoiek aldiz, Burdin Aroko bizimodu aurreratua zuten; nekazari finak ziren eta merkataritzak garrantzia handia zuen haien artean. Herri antolatuetan bizi zirela esan daiteke eta iberiarren zein zelten eragin kultural nabarmena jaso zuten, izan ere, iberiera eta zelten hizkuntzak mintzatzeko gai ziren, haien jatorrizkoa mintzatzeaz gain. Belazeetako baskoiek aldiz, erromatarren eragin bortitzagoa jaso zuten. Desberdintasun nabarmenak bazituzten ere, mendialdeko zein zabaldietako baskoiek talde-kontzientzia zuten, ziur aski, ezaugarri kultural ugari partekatzen zituztelako, horien artean ziur aski euskal hizkuntza.
Beroiak aldiz Errioxan bizi izan ziren gehienbat, baskoiekin batera. Estrabonen arabera, beroiak zelta jatorrikoak ziren eta beraz, gainerako herrialde zeltekin batera konkistatu zuten Iberiar Penintsularen mendebaldea, Errioxan aurretik bizi izan zen herrian gainjarriz. Aurretiko herri horren arrasto esanguratsurik ez da aurkitu, baina jakina da Brontze Aroan iritsi zirela beroiak Errioxara, garai horretako aldaketa demografiko positiboaren lorratzak atzeman baitira. Ziur aski beroiak ekonomia aldetik aberatsak izan ziren, herri zelten aurrerapenak izango zituztelako. Nekazaritzatik eta buztingintzatik bizi izan zirela uste da, gainera, Ebro ibaia nabigagarria dela aprobetxatuz merkataritza sendoa izan zutela pentsatzea ez da burugabea. Beroiek egitura politiko nahiko finkoak zituztela uste da, erromatarrek lurraldea konkistatzerakoan hiriak eta herriak zituztela aipatu baitzuten eta gainera, hiri hauetan aginte zehaztuak zeudela, adibidez, senatuak, biztanleria-batzarrak eta hiriko nagusiak. Jakina da hiru hiri beroiek (Vareia, Tritium Magallum eta Libia) egituraketa politiko independentea zutela, hau da, ia egiazko hiri administratibo gisa jokatzen zutela, baina hirurek, etnia eta izaerarengatik, lotura estua zutela.
Barduliarrak herri aurreratua izan zirela uste da, izan ere, herrigune handiak sortzeko gaitasuna eta lehen hiribildu harresituak sortzeko ahalmena izan zutela esaten digute aurkikuntzek. Ptolomeoren arabera, karistiarrek zenbait hiri izan zituzten eta hortaz, nolabaiteko berezko egituraketa politiko bat ere bai, ondo zehaztuta ageri ez dena. Karistiarrek bost hiri zituztela zehazten du Pliniok, horietako bat Veleia zelarik. Autrigoiek ere bazituzten haien hiriak, hala nola, Tritium Autrigonum eta Uxama Barca, baina informazio gutxi dago haien egituraketaren inguruan. Aipatu beharra dago, paragrafo honetan erreferentzia egin diegun hiru tribuen jatorria ez dela zehatza eta haiek hitz egiten zuten hizkuntzaren berririk ez dugula, nahiz eta zenbait egilek zelta herriak zirela esan.
Akitaniarrak bestalde Ipar Euskal Herrian bizi izan ziren. Akitaniarrek lotura estu dute euskal hizkuntzarekin, beraiek hitz egiten zuten hizkuntza euskararen senide bat dela uste delako. Estrabonen arabera, akitaniarren herriak ilunak eta ahulak ziren eta hogei inguru ziren. Bertako biztanleria abeltzaintzatik bizi zela uste da, baina gari-laborantza ere ezaguna zuten. Tarbeliek, akitaniarren barnean sailkatzen den antzinako tribua, urrea eta zilarra lantzen ere bazekitela jakina da.
Erromatar agintea
Erromatar Inperioak K. a. 196. urtean ukitu zituen euskal lurraldeak, Akitania iparraldean. Inperioaren aurkako erresistentzia indartsua akitaniarrek egin zuten, baina erresistentzia hau gauzatzeko orduan, akitaniarrek ez diete laguntza galiarrei eskatzen baizik eta hegoaldeko euskaldunei, ziur aski, kulturalki lotuagoak zeudelako. Jakin badakigu akitaniarren eskaera hegoaldeko euskaldunei iritsi zitzaiela eta bertako zenbait buruzagiri esker laguntza eman zietela, bereziki K. a. 56. urtean, Zesarren legioen aurkako guduetan. Akitaniarrak garaitzeko denbora behar izan zuten erromatarrek, K. a. 31. urtean garaitu baitzituzten erabat. Erresistentzia nabarmena ipini zuten euskal lurretako bigarren tribua Kuartangon kokatutako autrigoiak izan ziren; hauek erromatarren kontrako Andagosteko gudua irabazi zuten, K. a. 29 eta 19 urteen artean. Kantabriarrak garaitu ostean, euskal lurretan eta Iberiar penintsulan "bake erromatarra" ezarri zen, hau da, erromatarrek penintsula guztia konkistatzea lortu zuten.
Banaketa politikoari zegokionean, euskal tribuak bi banaketa administratibo nagusitan banatu ziren: Hispania (autrigoi, karistiar, barduliar eta baskoiak) eta Galiak (akitaniarrak). Banaketa probintzialetan ere bi administrazio sortu zituzten, Tarraconensis (Hispania) eta Novempopulania (Galiak). Baskoiek garrantzia nabarmena izan zuten tokiko erakunde edo administrazio politikoetan, izan ere, ez zuten erresistentzia nabarmenik ipini erromatarren aurka, kontrakoa, harreman estua izan zuten bi herriek adituen ustez. Jarrera honek zeltekin lotura izan dezake; agian baskoiek zeltak herri konkistatzailetzat hartu zituztelako, nolabaiteko etsaitasuna sortuz, hala, konkistatzaile indartsuago bat etorri zela ikustean, baskoiek nahiago izan zuten haiekin batu, zeltak kanporatzeko saiakeran. Jarrera honen adibidea baskoiek Aragoin erromatarrekin elkarlanean aritu izana da, zelltiberiarren aurkako guduetan. Baskoien laguntza ez zen saririk gabe gelditu, erromatarrek Aragoiko lur ugaritan indar politikoa eman zien.
Arestian aipatu dugun bezala, Tarraconensis probintziaren barnean sartu zituzten erromatarrek gaur egungo Hego Euskal Herrian kokatzen ziren tribuak. Probintzia hau probintzia inperial bat zen eta haren ordezkari nagusia edo agintari gorena probintziako gobernatzailea zen, bizilekua Tarraco (probintziako hiriburua) herrian zuena. Probintziaren azalera oso handia zen (gaur egungo Galizia, Portugal iparraldea, Gaztela Leon, Kantabria, Hego Euskal Herria, Aragoi, Katalan Herriak, Gaztela Mantxa, Madril, Murtzia, Andaluziaren zati bat eta Balearrak), horregatik, gobernatzaileak justizia-administrazioko laguntzaileak jaso zituen, Legatu izeneko mandatariak, Conventus iuridicus izeneko azpibanaketa administratiboen buruzagitzan jarri zirenak. Zazpi azpibanaketa sortu ziren, Hego Euskal Herria bi zatitan banatu zutenak: Conventus Caesaraugustanus (ekialdean) eta Cluniensis (mendebaldea).
Egungo Ipar Euskal Herria eta garai hartako Akitania euskalduna Galiak izeneko banaketa administratibo nagusian kokatuta zeuden. Banaketa nagusi hau ere oso zabala zen, zehazki, egungo Frantzia, Belgika, Suitzaren mendebaldea, Italiaren iparraldea, Alemaniaren zenbait eskualde eta Herbehereetako beste batzuk hartzen zituen bere baitan. Hori dela eta lau probintziatan banatu zen: Galia Akitania, Galia Belgika, Gallia Lugdunensis eta Gallia Narbonensis. Euskal lur guztiak Galia Akitania probintzian barneratu ziren. Hasiera batean, Julio Zesarren garaian, Galia Akitania probintziaren muga Garona ibaian kokatzen zen, baina beranduago Loira ibairaino zabaldu zen. Hala ere, probintzia handiegia izanik, hiru zatitan banatu behar izan zen Tetrarkia garaian: Akitania lehena, Akitania bigarrena eta Novempopulania. Azken honetan kokatu ziren euskal lurrak.
Bisigodo eta frankoen aginteak
Erromatar Inperioa penintsulan sartu eta handik zenbait mendetara ahultzen hasten da eta hortaz, botere gabezia edo huts bat sortzen da garai batean Erromaren agintean zeuden probintzia urrunetan. Tarraconensis izan zen horietako bat, garai hartan, euskal lurretako kokatutako hiri eta herri baskoiak erdi erromatartuta zeudela esan dezakegu, haiek antzina ezarritako politika- merkataritza- eta gizarte-sistema mantentzen zutelako. Alabaina, K. o. 409. urtean alanoak Iberiar Penintsulan sartzen dira eta handik bederatzi urtera bisigodoek Akitania bereganatzen dute, hainbat hamarkada gehiago beharko dituzte Iruñea eta beste herri baskoiak menderatzeko, aipatutakora 481. urtean sartu baitziren, Mendebaldeko Erromatar Inperioa erori eta handik bost urtera. Laster hasi ziren frankoak ere Europan zehar hedatzen, 486. urtean Galia menderatu zuten eta handik gutxira lortuko zituzten beste hainbat lurralde Erdialdeko Europan. Baskonia eta Akitania, teorikoki, frankoen mende egon ziren garai hauetan zehar.
Baskoiak ez ziren inoiz ondo moldatu bisigodo eta frankoekin; behin eta berriz jazo ziren haien arteko guduak, konkista saiakerak eta sarraskiak. Bisigodoek ez zuten Baskonia menderatzea lortu, haien buruzagiek (Requiario, Suintila, Wamba) mende desberdinetan idatzitako idatzietan beti egiten baitzaie erreferentzia garaitu berri duten lur gisa. Baskoiek bisigodoen aurka erresistentzia jarri zuten, baina eraso ere egin zieten, izan ere, 672. urte inguruan baskoien gudarosteak, Paulo bisigodoaren Septimaniako matxinada jazo bezain laster, Kantabriako lurrak menderatu zituen. Argi utzi beharra dago garai honetan "baskoi" izena zutela euskaldunek, ekialdean Andorraraino eta mendebaldean Burgoseraino zabaltzen zirenek. Garai hartako euskaldunak atzerritarrek tribu basatitzat hartzen bazituzten ere, azken ikerketen arabera, baliteke nolabaiteko garapen militar eta politikoa eduki izana, agian, uste baino askoz handiagoa.
Garai honetako aginte politikoen inguruan ezer gutxi dakigu, hala ere, baskoiek era independenteak jokatu zutela uste dute zenbait adituk, egoera aprobetxatzen jakin zuten zenbait buruzagi militarren agindupean. Ziur aski, garai hartako baskoien buruak gerlari taldeetako agintariak ziren, hori erakusten dute behintzat hilerrietako zenbait hilarrietan aurkitu diren aztarna dotoreek, aberastasunaren erakusgarri. Garai ilun honetan oso idatzi gutxi aurkitu daitezke, bisigodo, franko eta baskoien arteko gatazkaz haratago.
Baskoniako Dukerria
Esan bezala, Erromatar Inperioa ahultzen hasi zenean, K.o. III. mendean, baskoi euskaldunen arteko harremana sendotzen hasia zen eta gero eta autonomia ahaltsuagoa eskuratzen joan ziren, Inperioko gainerako lurraldeekin alderatuz gero. Tribu euskaldunen arteko harreman sendoa are gehiago sendotu zen germaniar herrien konkista garaian, 400. urtean, euskal tribu guztiak, Nafarroakoen agindupean, erromatar garaiko erakundeak babesteko batu baitziren. Hori dela eta, erromatarren ahuldadeak euskal tribuen arteko lotura sendotzeko balio izan bazuen, bisigodoen erasoei esker euskal gizarte nahiko batu eta ekonomikoki ahaltsu bat eratuko zuen.
Erromatarrek hainbat euskal triburen izatea adierazten ziguten, baina franko eta bisigodoen kontakizunek baskoiei buruz hitz egiten digute, tribu bakar bat izango balitz bezala; tribu horrek gainerako guztiak bere agindupean jarri zituenaren seinale, ohiturak eta kultura batzeaz gain. Teoria batzuen arabera, batasun honek euskara batu zaharraren sorrera ekarri zuen (garai hartako tribuek mintzatzen zituzten euskalkiak euskal hizkuntza bakar batean elkartu ziren) eta "Euskal Herria" zein "euskaldun" terminoen eraketa, beraien aberriari eta nortasunari erreferentzia egiteko baliatuko dituztenak.
Arestian aipatutako bisigodo eta frankoen arteko borrokak aprobetxatu zituzten baskoiek Akitaniako zenbait lurraldetan ezartzeko era baketsuan, inolako erresistentziarik jasan behar izan gabe, hango biztanleekin kultura partekatzen baitzuten. Garai hartan Akitanian bizi ziren biztanleak "erromatartutako akitaniarrak" ziren, asko euskaldunak, franko eta bisigodoak etsaitzat zituztenak. Alabaina, frankoek ez zuten baskoien ezarketa begi onez ikusi, haien kontrako biztanleria asko ugaritu zelako Akitania osoan. 587. urtean Astrovaldo dukea baskoien ezarpena gelditzen saiatu zen, baina huts egin ondoren, haiekin itun bat lortu behar izan zuen: baskoiek frankoei zergak ordaindu beharko zizkieten, baina erakunde administratibo berri bat sortuko zen, lege propioak egiteko gai izango zena, Baskoniako Dukerria. Dukerria sasi-independentea izan zela esan daiteke, baina haren burua, dukea, Merovingiatarren gorteek izendatzen zuten. Hala, baskoiek haien ohiturak eta hizkuntza mantendu ahal izan zituzten, estatu baten barneko estatu batean, lurralde nahiko homogeneo eta lasai batean; alabaina, baskoien hiriburu zaharra zen Iruñea Elusa hiriak ordezkatu zuen.
Musulmanen aginteak
VIII. mendearen erdialdean, Euskal Herriko administrazio politikoa ondorengoa zen: ipar-erdialdeko lurrak (Bizkaia, Gipuzkoa, Lapurdi, Zuberoa, Araba eta Nafarroa ipar-erdialdea) Baskoniako Dukerriaren mende zegoen eta hegoaldea, bereziki Nafarroako Erribera, Banu Qasi leinuaren mende. Banu Qasi leinuak sustrai euskaldunak zituen, bere mendeko biztanle ugari islamera bihurtutako baskoiak baitziren. Leinu hau Kordobako aginte musulmanaren mendekoa zen, nahiz eta autonomia indar nabaria izan. Leinuak garrantzia handia izan zuen Iruñeko Erresumaren eraketan, Eneko Arista lehen erregearekin harreman oso ona izan baitzuten. Banu Qasitar leinuak X. mendean galdu zuen indar politiko eta militarra.
NGC 3951
NGC 3951 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Port Tobacco Village (Maryland)
Port Tobacco Village Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Charles konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Labruyère (Oise)
Labruyère Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Etxebizitza
2007an 193 etxebizitza zeuden, 168 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 169 etxeak ziren eta 22 apartamentuak ziren. 168 etxebizitza nagusietatik 134 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 6 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 84 etxek bost zituzten. 128 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 55 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 103 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 312 ziren, horien artean 224 aktiboak ziren eta 88 inaktiboak ziren. 224 pertsona aktiboetatik 203 lanean zeuden (111 gizon eta 92 emakume) eta 21 langabezian zeuden (10 gizon eta 11 emakume). 88 pertsona inaktiboetatik 37 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Labruyère udalerrian 174 unitate fiskal zeuden, 462 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.213 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 2 iturginak eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra liburu denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Labruyère udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lecoqita-(Y)
Lecoqita-(Y) mineral bat da.
Ezaugarriak
Lecoqita-(Y) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
Baztango Donejakue bidea
Baztango Done Jakue bidea Ipar Euskal Herria eta Hego Euskal Herriaren artan eta Pirinioak gurutzatuz Baztan eta Belate mendatean barna doan Done Jakue bidearen ibilbide edo adarra da.
Ibilbide nagusia edo bigarren mailako beste ibilbideak bezain ikertua egon ez arren, ibilbide hau ezagutzen direnen artean zaharrenetakoa da. Baionatik zetozen erromesak Baztan haranean barna jeitsi, Belate mendatea igaro eta Arre udalerrian Done Jakue bidearekin bat egiten zuten.
Une honetan, ibilbide hau erromesentzat zerbitzu eta seinalizazio egokiz hornitzeko hainbat lan eta egitasmo martxan daude.
San Ignacio Kirol Elkartea (Bilbo)
San Ignacio Kirol Elkartea Bilboko kirol elkartea da, San Ignazio auzokoa.
Aiete-Morlans igogailua
Aiete-Morlans igogailua Donostian dagoen funikular erako igogailu urbano publiko eta doakoa da. 2019ko maiatzean inauguratu zen, Morlans (behetik) eta Aiete (goitik) auzoak batuz.
Ezaugarriak
Izostegiko biaduktuak batzen dituen puntu berak elkartzen ditu igogailuak. Biaduktuak badu oinezkoentzako espaloirik, baina pendiz handia dauka, eta oinezko eta txirrinduzaleentzat aurrerapen handia da Donostiako auzo hauek (goian Aiete eta behean Morlans eta Amara Berria) lotzeko orduan. Behealdean, Lugaritz-Morlans bidegorriko tunelaren muturretako bat dago.
2017an hasi ziren lanak, eta bederatzi hilabeteko epea izan arren, bi urte luzatu ziren, ia 1.5 milioi euroko aurrekontua janez. 143 metro 70 segundotan egiten ditu igogailuak, %26ko pendiza du eta 25 pertsona eraman ditzake (bizikletak sartzea ere baimendua dago).
Persiar lorategi
Tradizionalki, lorategi hauek "eremu itxiak" ziren, persieraz (avesteraz) pairi-daeza zen, euskarazko "paradisu" hitza eman duena.
Ezaugarriak
Eguzki-argia eta bere efektuak faktore garrantzitsuak dira persiar lorategien diseinuan. Testurak eta itxurak bereziki aukeratzen dira argia atxikitzeko.
Itzala ere garrantzitsua da, batez ere Irango bero lehorrean, ia erabilezina izango zelako gabe. Zuhaitz eta zursareak faktore biotiko ezinbestekoak dira. Pabilioi eta hormak ere garrantzitsuak dira itzala sortzeko.
Ura ere berebiziko elementua da beroari aurre egiteko, eta garrantzi handia du persiar lorategiaren diseinuan. Ura bertaratzeko, ubideak behar izaten dira maiz, batzuetan lurrazpikoak, qanat izenekoak. Putzu itxurako egitura batzuek qanat horietara konektatu eta akuiferoetako ura erabilgarri bihurtzen dute. Batzuetan animaliak erabiltzen ziren ura putzuetatik ateratzeko.
Zuhaitzak erretenetan landatzen ziren maiz, juy izenekoetan, lurrunketa eragozteko eta sustraiek ur hornidura zuzena izateko.
Persiar estiloan, barrualdea eta kanpoaldea integratzen saiatzen da, inguruko lorategiak barruko patioekin lotzen. Egileek arkitektura elementu bereziak ipintzen zituzten, hala nola arkuak eta gangak, barnealde-kanpoalde banakuntza irekitzeko.
Txahar bagh
Zoroastrismoaren garaian, lorategiek lau elementuak erabiltzen zituzten jada: zerua, lurra, ura eta landareak.
Iran islamizatu zenean VII. mendetik aurrera, lorategiaren ikuspegi estetikoa areagotu zen, erabilgarritasunaren gainetik. Honen adibidea da txahār bāgh (چهارباغ), Edengo lorategia antzeratzen saiatzen den antolamendua, lau ibai eta lau koadranterekin, Koranen agertzen den bezala. Batzuetan ardatz bat gehiago luzatzen da elkarzut den ardatza baino, eta ubideak izan ditzakete erdiko urmael batean elkartzen direnak.
Estiloak
Persiar lorategiaren oinarrizko sei estiloak ageri dira hurrengo taulan, funtzioaren eta itxuraren arabera sailkatuak. Hala ere, lorategi asko ez dira estilo bakar batekoak, baizik eta ezaugarri batzuen nahasketa edo eremu bakoitzean aplikatutako estilo alboratuak.
Baobabs Will Destroy Your Planet
Baobabs Will Destroy Your Planet 2014an sortutako pop rock talde iruindarra da.
Persiar lorategi
Hayāt
Publikoa bada, persiar antolamendu klasikoa da, eta estetika azpimarratzen du funtzioa baino. Gizakiak eraikitako egiturak bereziki garrantzitsuak dira, arku eta urmaelekin (bainatzeko egokuak). Lurra legar estalia izan ohi da, harri lauzez markatua. Landaketa sinplea da, zuhaitz lerro bat esaterako, itzala eman ahal izateko.
Pribatua bada, lorategi hauek urmaela izaten dute erdian, eta oso egituratuak daude. Urmaela lorategiaren fokua da eta, gainera, hezetasuna zabaltzen du eguratsean. Landare gutxi izan ohi du, hirigunean ez baita nahi adina ur izaten.
Txahar bagh
Lorategi hauek pribatuak eta formalak izan ohi dira. Antolamendu nahusia lau koadrante dira, bidexkak dso ur-bideek banatuak. Tradizioan, aberatsek lanbidearekin erlazionatutako erabilera ematen zioten, hala nola enbaxadoreek harrera egiteko. Lorategi hauetan egitura eta landareak orekan-edo daude.
Parkea
Beste parkeak bezala, persiar parkeak funtzio publiko informala du, eta landareen presentzia handia da. Bidexkak eta eserlekuak daude bertan, baina eraikuntza gutxi. Funtzio nagusiak atsedena eta sozializazioa dira.
Bāgh
Beste lorategi informala bezala, bāgh lorategian aspektu natural eta berdea azpimarratzen da. Parkea ez bezala, lorategi pribatu bat da, sarri etxe bati atxikia eta sarri soropil bat zuhaitz eta zuhaixkekin. Bidexka eta ur-bide gutxiago daude beste lorategi formalagoetan baino. Funtzio nagusia senitartekoen atsedena da.
Gizateriaren Ondarea
2012ko uztailaren 18an, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zituen persiar lorategi historiko batzuk. Hona hemen zerrenda:
Badira beste persiar lorategi batzuk Irandik kanpo, Gizateriaren Ondare izendatuta daudenak:
Jupiaba keithi
Jupiaba keithi Jupiaba generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Aristarainita
Aristarainita borato motako minerala da.
Ezaugarriak
Aristarainita borato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Labu
Mugak
Iparraldean, Bruneiko badia du, Malaysiako Sarawak estatua ekialdean, Batu Apoi mukim edo azpibarrutia hegoaldean, Bangar mukim edo azpibarrutia hegomendebaldean eta, azkenik, Malaysiako Sarawak estatuko Limbang mendebaldean.
Donostiako Aquariuma
Donostiako Aquariuma Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen akuarioa da. 1928an eraiki zuten, eta 1998an zaharberritu eta handitu.
Castions di Strada
Castions di Strada Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Castions di Stradak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Indautxu garajea
Indautxu garajea, baita ere San Mames garajea eta Ellakuria garajea, Bizkaiko Bilboko hiriburuan dagoen eraikin bat da.
Kokalekua
Indautxu auzoan dago, Urkixo zumarkalearen 75. zenbakian. , eta Jose Maria Eskuza kalearen izkinan.
Historia
2011ko urtarrilaren 12an Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna. 2021 urtearen amaieran garaje gisa itxi egin zen; horren ordez etxebizitzak eta hotel bat eraiki nahi dute.
Deskribapena
Hasieratik bertatik, eraikinak izan duen erabilera bakarra hainbat ibilgailutarako garajea izan da. Jatorriz, lehenengo solairuak lantegi, biltegi edo garajeetarako erabili nahi ziren, eta goikoak etxebizitzetarako. Baina higiezina sustatu zuen oinetako-enpresak inoiz ere ez zituen bere lantegiak bertan jarri, tokiz aldatzeak zekarkion deserosotasunagatik.
Forma aldetik sendoa da. Arkitektura aldetik, kokaguneak baldintzatuta baitago, ingurumariko hiri-bilbearekin elkarreraginean dago, halako moldez non taxutu egiten baitu, goitik behera, ingurumari hori. Horrenbestez, eraikina zabalguneko hiri-bilbean txertatzen da; etxadiaren angeluan dagoenez, «ertzak» nabarmenarazi egiten du, toki estrategikoan baitago, eta konposizioari buru ematen dio.
Fatxadako horma-atala okertu egiten da kantoi ebakian, horrela konposizioaren horizontaltasunari jarraitasuna emanez, bistako adreilu gorriko horma-atala baita oinarrizko baliabide arkitektonikoa. Kantoi ebakitik abiatuta, hainbat gorputz irtenez osaturiko fatxadek kaleetarantz egiten dute aurrera eta, Urkixo zumarkalearen kasuan, txikitzen doa garaieran aurrera egin ahala.
Urkixo zumarkalera doan fatxadan, behe-solairuan, sarbiderako ateak bi eremu beiraztatutan erdibitzen du altxadura. Hurrengo bi solairuek irtengune progresibo txiki bat dute, fatxadetan leiho jarraituak dituena. Solairu horien gainean egoitzetarako beste bi solairu daude, balkoi jarraitua osatzen duten bi kanpo-begiratokiren ohiko egiturarekin. Azken solairua, bosgarrena, atzera emanda dago, eta balkoi jarraitua egiten du fatxadaren lerrokadura osoan.
José María de Escuza kalera doan fatxada berdintsu eratuta dago. Hala ere, goiko atalak ez du fatxadaren lerrokadura osoa hartzen, alegia, harian-harian mailakatzen da kantoi ebakiaren alderantz, terrazak osatuz. Angeluak erremate makotua du. Bertan leiho jarraituak daude, bai eta gainerako fatxadek ez bezala solairu bat gehiagoren garaiera duen dorretxo bat ere, oso erremate adierazkorra duena.
Eraikinaren bolumena dela eta, zatikatuta dago programa funtzionalaren beharrizanei erantzuteko, eta bateratasunari eusten dio konposizio eta estetika aldetik.
Materialak orekan daude formarekin, eta hartara, kanpo-eite homogeneoa ematen diote eraikinari, non bistako adreilu gorria den nagusi. Balkoi-kareletan bistako adreiluak daude, hodi metaliko zirkularrez egindako baranda batez bururatuak. Harri-tankerako eta krema koloreko eraikuntza-elementu zehatz batzuk daude, esaterako, isurarriak, leiho-isurkian eta bao-markoak. Kantoi ebakiaren azken solairuan, halaber, bistako adreilua tartekatu egiten da harrizko plakadurarekin.
Mysłowice
Mysłowice barruti-eskumenak dituen Poloniako Silesiako voivoderriko hiria eta udalerria da. 65,62 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 74592 biztanle zituen.
Uesugi klana
Uesugi klana (上杉氏) Fujiwara klanaren ondoren klan samurai bat izan zen. Bere kideek Muromachi aroan eta Sengoku aroan (XIV. mendea eta XVII. mendea bitartean gutxi gora-behera) izan zuten botereagatik bereziki nabarmendu zuen.
Klana, hiru adar nagusitan banatu zen: Ōgigayatsu klana, Inukake klana eta Yamanouchi Uesugi klana, eragin handia lortu zutena. Klanak ospe handia hartu zuen Uesugi Kenshinekin (1530-1578), Sengoku aroko daimyō nagusietako bat izan zena.
Edo aroan klana tozama-daimyō bihurtu zen. Edo aroan ere, Uesugi klana tozama edo kanpoko klanetako bat bezala izendatua izan zen, daimyō fudai edo barneko klanekin kontrastatuz, Tokugawa klanaren oinordetzako basailuak edo aliatuak zirenak.
Cavazzo Carnico
Cavazzo Carnico Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cavazzo Carnicok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Schistura bella
Schistura bella Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Fibroina
Fibroina proteina bat da. Zetarrak bi proteina, serizina eta fibroina, nahasten dute zeta ehuntzeko.
Egitura
Fibroina β lamina antiparaleloz osaturik dago, bertan kateak zuntzaren ardatzarekiko paraleloki banatzen dira. Ikerkuntzek erakusten dutenez, kateen hedapen asko errepikatzen diren sei aminoazidoz osatzen dira:
(- gli -ser - gli - ala - gli - ala - )n
Swansboro (Ipar Carolina)
Swansboro Ipar Carolinako herri bat da. Onslow konderrian kokatua dago. 2010ean 2,663 biztanle zituen, 5.42 kilometro koadrotan banatuta.
Erregezaleen matxinada
Erregezaleen matxinada izaera absolutistako altxamendu armatua izan zen, Fernando VII.aren aldeko gerrilla errealistek protagonizatu zutena. Espainia penintsularrean garatu zen, Hirurteko Liberalaren garaian, eta Aliantza Santuaren esku-hartze militarraren ondoren amaitu zen. Karlistaldien aurrekaritzat hartzen dute.
Aurrekariak
1820ko lehen egunetatik, Espainian Cádizko Konstituzioa ezarri zuen Las Cabezas de San Juanen Riego jenerala matxino zenetik, gerra egoera latz bat bizi zen, erregezaleek egunero gogo-asaldura eta desordenak sortzen zituztelarik.
1820ko uztailaren 7an, Corps Guardiaren altxamendu batek porrot egin zuen Madrilen. Urte bereko irailean eta azaroan istilu odoltsuak izan ziren Madrilen erregearen aldekoen eta kontrakoen artean. Garai hartan Juan Bautista Guergué komandantea eta Forondako apaiza Araban matxinatu ziren. 1821eko urtarrilean Manuel Hernández teniente koronela Mantxan altxatu zen, eta hil horren 29an, Matias Vinuesa, Tamajonen apaiza deitua, erregearen ohorezko kapilauren konspirazioa agerian geratu zen. 1822ko uztailaren 1ean, Errege Guardia matxinatu zen, Francisco Ballesterosek hilaren 7an tropak garaitu zituelarik.
Aragoi eta Katalunia
1822ko ekainaren 21ean, Antonio Marañón trapatarrak, bere partidaren agindupean, La Seu d'Urgell hartu zuen, non Bernardo Mozo de Rosales Matafloridako markesa buru zuen erregeordetza ezarri zuen. Joaquín Ibáñez Cuevas y de Valonga Erolesko baroia, Espainiako Independentzia Gerran Gironaren defentsaren heroia izan zena, Kataluniako Armada errealisten jeneral izendatu zuten, eta matxinada hedatu zuen Balaguer, Puigcerdà, Castellfollit de Riubregós eta Mequinenza hiriak hartuz.
Kataluniaren barnealdeako aurrerapen errealistari aurre egiteko, Gobernu zentralak Espoz Mina armada konstituzionalisten jeneral izendatu zuen. Honek kontraeraso azkarrean galdutako plazak birkonkistatu zituen, eta, 1823ko otsailaren 3an, hirurogeita hamalau setio egunen ondoren, La Seu d'Urgell bereganatu zuen. Gerra Aragoi Garaian zehar hedatu zen.
Nafarroa
Nafarroako Batzarrak antolatutako lehen altxamendua 1821eko abenduaren 11n gertatu zen, baina laster garaituak izan ziren eta buruzagiek Okzitaniako Tolosara erbesteratu behar izan zuten. Berrantolatu ondoren, Batzar Errealistak Vicente Genaro de Quesada mariskala izendatu zuen Nafarroako Errege Dibisioko komandante buru. 1822ko ekainaren 6an, dibisio errealistak Pirinioak zeharkatu eta Nafarroa Garaia inbaditu zuen.
Gerrak 1822an zehar jarraitzen du, zorte ezberdinarekin. 1822ko urriaren 27an nafar tropa errealistak Nazarreko guduan garaituak izan ziren. Erregeordetzak Quesada kargutik kendu zuen, Leopoldo O'Donnellen aita zen Carlos O'Donnell Anethan teniente jeneralaren alde.
Torrijos jeneralak, tropa konstituzionalisten agindupean, tropa nafarrak garaitu zituen eta 1823ko urtarrilaren 12an Iratiko gotorlekua hartu zuen. Otsailaren 11n, Santos Ladron de Zegamaren agindupean zeuden nafar errealistek Huesca okupatu zuten, eta martxoaren 26an, Larrasoañan porrot gogorra jasan ondoren, Iruñera erretiratzera behartu zituen, setioa handik gutxira hasiz. Hiriburua 1823ko irailaren 16an kapituatu zen.
Madril
Katalunian eta Nafarroan izandako porroten ostean, erregezaleek Jorge Bessièresek gidatutako Madrilerarako kanpaina antolatu zuten. Aragoiko armada, Zaragoza edo Calatayud hartzeko arrakastarik izan ez zuten saiakeren ondoren, hegoaldera abiatu zen eta 1823ko urtarrilaren 24an Brihuegan O'Daly eta El Empecinadoren agindupean zeuden tropa konstituzionalistak garaitu zituzten, Guadalajara bereganatuz eta erresumako hiriburua zuzenean mehatxatuz.
Handik egun gutxira, tropa konstituzionalisten kontraerasoak Guadalajarako matxinatuak kanporatu zituen. Erregezaleek Tajorantz ihes egin behar izan zuten, El Empecinadok jazarrita.
Amaiera
1823ko apirilaren 7an, San Luisen Ehun Mil Semeek Pirinioak zeharkatzen zituzten, bost gorputzetan banatuta. Eskualde osoa errealisten esku zegoelako tiro bakar bat ere egin behar izan gabe, herrietan gogo biziz hartu zituzten. Espainiaren barrualdetik hasi ziren operazioetan, armadaren abangoardia hiru dibisio errealistaz osatuta zegoen: nafarra Espainiako Kondearen agindupean, baskongadoa Quesada eta kataluniarra Erolesko baroiarenean. Frantziar tropek azkar egin zuten aurrera lurraldean zehar, liberalen aldetik antolatutako erresistentzia eskasarekin topo eginez, Ballesterosek Gabriel Molitor jeneralari Campillo de Arenaseko guduan eskaintzen ziona izan ezik.
Gerra, konstituzionalistek Trocaderoko guduaren ondoren Cadizen atxiki zuten erregea "askatuz" amaitu zen.
Mill Ends Park
Mill Ends Park (sarritan modu okerrean Mill's End Park deitua) Estatu Batuetako Oregon estatuko Portland hirian dagoen parke txiki bat da. 1948ko San Patrizio Egun batez eraikia izan zen, irlandar mitologiako usadiozko "Leprechauns" iratxoen bizileku izateko eraikia izan zen, bestalde, leku honetan barraskilo lasterketa lehiaketak ere antolatu ohi dira. Errekorren Guinness Liburuaren arabera, mundu osoko hiri parke nimiñoena da.
Berez, parkeak 61 zentimetroko diametroa eta 0,292m²-ko azalera du. Parkea baldin bada, hiriko udalak hala esaten duelako da, nahiz eta benetan loraleku bat besterik ez izan.
Historia
Fagan 1969an hil zen, eta orduan bukatu ziren egunkariko zutabeetan agertzen ziren parkeari buruzko istoriak. Hala ere, jendeak tokia zaintzen eta zuloan loreak ezartzen jarraitu zuen. 1976an jaso zuen ofizialki parke izaera udaletxearen eskutik.
1971n Errekorren Guinnes Liburuak hiriko parke txikienaren titulua eman zion.
NGC 3952
NGC 3952 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Arabesque (filma)
Arabesque, 1966ko Stanley Donen estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoitzi tako komedia thriller film bat da. 1966ko Alex Gordon idazlearen The Cypher eleberrian oinarritua dago. Gregory Peck eta Sophia Loren aktoreek antzeztu zuten.
Film hau Donen berak zuzendutako eta honekin antzekotasun handia duen Charade (1963) film arrakastatsua burutu eta laisterrera egin zen. Bestalde, film hau "Hitchcocktarra" dela esan ohi da, britainiar zuzendariaren film askoren antzera, honakoan ere protagonista arriskuei eta ezohiko egoerei aurre egitera derrigortua dagoen gizon arrunt eta errugabea baita.
Bertren
Biztanleria
2007an Bertren udalerrian erroldatutako biztanleak 209 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Arabesque (filma)
Argumentua
Davidek Yasminen (Sophia Loren) laguntza izango du, Beshraaviren maitalea, nahiz eta Davidek Yasmin benetan zeinen alde dagoen ziur ez egon.
Renedo de Valdavia
Renedo de Valdavia Buenavista de Valdavia udalerriko herri bat da, Palentziako probintzian dagoena, Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoan (Espainia).
Bertren
Etxebizitza
2007an 108 etxebizitza zeuden, 69 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 107etxeak ziren. 69 etxebizitza nagusietatik 59 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 6 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 35 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 99 ziren, horien artean 69 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 69 pertsona aktiboetatik 61 lanean zeuden (32 gizon eta 29 emakume) eta 8 langabezian zeuden (7 gizon eta 1 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bertren udalerrian 76 unitate fiskal zeuden, 184 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.394 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina eta 1 iturgina.
2000. urtean Bertren udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Renedo de Valdavia
Ekonomia
Bertako ekonomia nekazaritzan eta abeltzaintzan oinarrituta dago.
Sare administratzaile
Eginkizunak
Orokorrean sare egoki erabiltzea eta zerbitzuak indarrean egotea bermatzea
Jupiaba kurua
Jupiaba kurua Jupiaba generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Michael Daniel Jones
Michael Daniel Jones (1822ko maiatzaren 15a - 1898ko Aabenduaren 2a) apaiz kongregazionalista galestarra eta apaiz eskola bateko zuzendaria izan zen, Patagoniako galestar kokagunea ren sortzaile bezala ezagutua eta galestar nazionalismo modernoaren gurasoetako bat.
Michael oso ezaguna da 1860ko hamarkadan Argentinako Patagonian galestar kokapen bat ezartzeko egin zuen planagatik, non galesa erlijioaren, gobernuaren, merkataritzaren eta hezkuntzaren hizkuntza izango zen.
Michael D. Jones da galestar nortasuna defendatzeko irtenbide politiko baten alde egin zuen lehena. Ondorioz, galestar nazionalismoaren aitzindari garrantzitsuenetakotzat hartzen da.
Pristurus popovi
Pristurus popovi Pristurus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Dampierre-sur-le-Doubs
Dampierre-sur-le-Doubs Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 228 etxebizitza zeuden, 216 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 189 etxeak ziren eta 39 apartamentuak ziren. 216 etxebizitza nagusietatik 169 bere jabearen bizilekua ziren, 42 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 56 etxek lau zituzten eta 121 etxek bost zituzten. 181 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 97 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 110 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 346 ziren, horien artean 263 aktiboak ziren eta 83 inaktiboak ziren. 263 pertsona aktiboetatik 240 lanean zeuden (125 gizon eta 115 emakume) eta 23 langabezian zeuden (12 gizon eta 11 emakume). 83 pertsona inaktiboetatik 42 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Dampierre-sur-le-Doubs udalerrian 217 unitate fiskal zeuden, 518 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.231,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren, 1 iturgina eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 2 kirol-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
FA Šiauliai
Šiaulių futbolo akademija Lituaniako futbol taldea da, Šiauliai hirikoa.
Eriz Goiria
Eriz Goiria Bizkarguenaga (Zornotza, 1987ko uztailaren 12a) euskal herritar futbolari ohia da. Atzelari lanetan aritzen zen.
FA Šiauliai
Uniformea
Etxekoa
Eriz Goiria
Estatistikak
''2015eko maiatzaren 18an eguneratua. Datu ofizialak.''
Leesita
Leesita mineral bat da.
Notre-Dame-de-Commiers
Notre-Dame-de-Commiers Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Dima
Dima Bizkaiko udalerria da, Arratia eskualdekoa,. urtean 0 biztanle zituena. Biztanle gehienak Ugarana auzoan bizi dira, Dimako herriburuan.
Chaumuzy
Biztanleria
2007an Chaumuzy udalerrian erroldatutako biztanleak 317 ziren. Familiak 132 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Myszków
Myszków Poloniako Silesiako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Myszków barrutian kokatuta. 73,59 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 32157 biztanle zituen.
Emakumeen aurkako Indarkeria desagerrarazteko Nazioarteko Eguna
Emakumeen aurkako Indarkeria desagerrarazteko Nazioarteko Eguna urtero azaroaren 25ean ospatzen den nazioarteko eguna da. Nazio Batuen Erakundeko Biltzar Nagusiak erabaki zuen egun hori ospatzea, 1999ko abenduaren 17ko 50/134 Ebazpenaren bidez. Eguna Dominikar Errepublikak proposatu zuen, eta beste hirurogei herrialdek babestu zuten. Hain zuzen ere, egun hau emakumeen aurkako indarkeria salatzeko eta desagerrarazteko helburuarekin sortu zen.
Notre-Dame-de-Commiers
Etxebizitza
2007an 189 etxebizitza zeuden, 163 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 178 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 163 etxebizitza nagusietatik 140 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 91 etxek bost zituzten. 142 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 113 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Dima
Inguru naturala eta kokapena
Dima bailara luze bat da Igorretik Otxandioraino doana albo bietan ingurune oso malkartsu eta ikusgarrian kokatuta dagoena. Bailarako puntu baxuena 200 metroan dagoen Ugarana auzoa da, Dimako auzoburua dena, bertan kokatzen da udaletxea eta eliza nagusia. Hortik Otxandiora doan errepidea iparraldean Urkiolaraino heltzen den Aramotz mendilerroa dauka, hor Mugarra (964 metro), Arrietabaso (1.018 m) eta Leungane (1.009 metro) mendiek Dima eta Mañaria banatzen dute Zornotza eta Durangotik. Errepide horretako hegomendebaldean Urrekoatxa haitzak eta Altungane ingurukoek banatzen dute Areatza eta Zeanuritik. Beraz, Dima osoa iparmendebaldera begira dagoen bailara da, bere irteera naturala Igorrerantz duena.
Emakumeen aurkako Indarkeria desagerrarazteko Nazioarteko Eguna
Jatorria
Azaroaren 25a Emakumeen aurkako Indarkeriaren kontrako Nazioarteko eguna izendatu zen 1999an. Egun hori Mirabal ahizpen hilketa oroitzeko aukeratu zen. Mirabal ahizpak Dominikar Errepublikako hiru ekintzaile politiko izan ziren eta 1960ko azaroaren 25ean Rafael Trujillo diktadorearen poliziak bortizki hil zituen. Urte horretatik aurrera, emakumeen talde eta mugimendu feministak data hori hartu zuen emakumeenganako indarkeria sexistaren aurkako egun bezala. Azkenean, 1999. urteko abenduaren 17an Nazio Batuen Erakundeak “Emakumeen kontrako bortizkeria ezabatzeko Nazioarteko Eguna” izendatu zuen.
Mirabal ahizpen borroka
1950eko hamarkadan, Dominikar Errepublikan, Mirabal ahizpek gogor borrokatu zuten Trujillo diktadorearen erregimenaren aurka. Horren ondorioz, behin baino gehiagotan kartzelatu, bortxatu eta torturatu zituzten. Nolanahi ere, gertatutakoa jasan arren, ez ziren errenditu.
Notre-Dame-de-Commiers
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 314 ziren, horien artean 248 aktiboak ziren eta 66 inaktiboak ziren. 248 pertsona aktiboetatik 235 lanean zeuden (128 gizon eta 107 emakume) eta 13 langabezian zeuden (3 gizon eta 10 emakume). 66 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Dima
Mugakideak
Iparraldean Igorre, Lemoa eta Zornotza; hegoaldean Ubide eta Otxandio; ekialdean Mañaria, Abadiño eta Durango; eta mendebaldean Arantzazu, Artea, Areatza eta Zeanuri.
Coolaney
(irlanderaz Cúil Áine) Irlandako udalerri bat da, Sligo konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 866 biztanle zituen.
Emakumeen aurkako Indarkeria desagerrarazteko Nazioarteko Eguna
Mirabal ahizpen borroka
Santo Domingon, 1960ko maiatzaren 18an, hiru ahizpetatik bi epaitu egin zituzten, baita haien senarrak ere. Estatu dominikarraren segurtasunari erasotzeagatik salatu zituzten eta ondoren kartzelaratu. Senarrak izan ezik abuztuaren 9an aske utzi zituzten bi ahizpak.
Keriam
Keriam Bruneiko Tutong barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, barrutiaren iparrekialdean.
Chaumuzy
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Dima
Auzoak
Dima auzo nagusiak hauek dira:
Ekonomia
Nekazaritza (barazkiak), abeltzaintza (esne- eta haragi-behiak) eta basogintza dira lanbide nagusienak. Baina, dimarren erdiak ondoko herrietan egiten du behar, industrian, eta zerbitzu-sektorean.
Politika
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, Bildu koalizioko hautagai Rafael Ugalde aukeratu zuten alkate.
2015eko udal hauteskundeetan EH Bilduko hautagaitzak irabazi zuen, Nekane Intxaurtza Etxebarria alkate hautatua izan zela.
Euskara
Mendebaleko euskararen barruan Arratiako euskararen barruan kokatzen da dimarren hizkera. Herritar gehienak euskaldunak izanda Dima euskarak Bizkaian duen arnasgune nabarmenetako bat da. Hori herriak euskararen kulturari egin dizkion hainbat ekarpenetan ikus daiteke:
Emakumeen aurkako Indarkeria desagerrarazteko Nazioarteko Eguna
Mirabal ahizpen borroka
Mirabal ahizpak senarrak bisitatzera joan ziren kartzelara eta kartzelatik etxerako bidean, errepidean zehazki, Inteligentzia Militarraren Zerbitzuko heriotza-eskuadroi batek gelditu zituen. Bertan hil egin zituzten eta jipoitu egin zituzten, jendeak auto-istripuz hil zirela pentsa zezan.
Basamortuaren Konkista
Basamortuaren Konkista Argentinako Errepublikak 1878 eta 1885 artean egindako kanpaina militarra izan zen, honen bidez pampa, ranquel eta tehueltxe jatorrizko herrien esku zeuden lurralde eremu handiak konkistatu zituelarik. Argentinako Errepublikaren benetako kontrolera, Pampa eta Patagoniako (maputxeek Puelmapu deitua) eskualde zabal bat batu zen, ordura arte, herri indigenen mende zegoena. Hauek, menderatuak, akulturazioa jasan zuten, euren lurren eta nortasunaren galera, indarrez indiar erreserbetara, museoetara edo behartutako eskulan bezala erabiltzera eramanak izan zirenean.
Schistura bolavenensis
Schistura bolavenensis Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.