cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amaya (hiria)
Amaya edo Amaia Iberiar Penintsulako iparraldean eratutako antzinako hiria izan zen. Izen bereko haitzaren magalean, egungo Sotresgudo udalerrian sortu zuten kantabriek.
Dialogo
Sormena dialogoetan
Antzerkigilearen eginkizunetako bat lehendik dagoen drama tradizionalaren egokitzapenei buruzkoa da, hala nola, Charles Marowitz-en Hamlet eta Macbeth-en collageak, eta Shakespeare ren lanen beste ber-interpretazio batzuk. Baita Tom Stoppard-en planteamenduak hainbat lanetan: Rosencrantz & Guildenstern Are Dead, Dogg's Hamlet eta. Cahoot-en Macbeth.
Saint-Cyr-en-Pail
Saint-Cyr-en-Pail Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Amaya (hiria)
Etimologia
«Amaya» toponimoaren erroa indoeuroparra da eta «am(ma)» edo «ama» esan nahi du. «Io-ia» atzizkia indoeuroparra ere bada. Hau da, Amaya edo Amaia «ama hiria» edo «hiriburua» esan nahi du.
Dialogo
Dialogoaren diskurtsoak
Antzerki baten, denboran zehar leku berean edo ekintzak egiten dituzten pertsonaia k daude, hainbat gatazka sortuz. Kasu honetan, ez dago gertatzen dena kontatzen duen narratzaile rik, baizik eta aktoreak eurak dira eszenatokian irudikatzen dutenak. Ekintzak, gatazkak, etab., pertsonaien dialogoen bidez transmititzen dira, eta bi diskurtso bereizi behar dira:
Saint-Cyr-en-Pail
Biztanleria
2007an Saint-Cyr-en-Pail udalerrian erroldatutako biztanleak 440 ziren. Familiak 185 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 69 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Amaya (hiria)
Historia
I. mendearen amaieran edo II. mendearen hasieran jada aipatua, Kantabriar Gerretan, Augusto enperadoreak bertan finkatu zuen bere kanpamendu nagusia.
Dialogo
Dialogoaren diskurtsoak
A- Hizkera dramatikoa: hizkera dramatiko a pertsonaien hitzek osatzen dute, gehienbat dialogoaren bitartez. Hizketa honetan bakarrizketa eta albokoa bereizten dira. Bakarrizketa antzezlan baten zati bat da, non pertsonaia bakarrak hitz egiten du, bere pentsamenduak ozenki azalduz. Baka izpidea ere deitzen zaio. Albokoa, pertsonaiak ozenki ahoskatzen duen iruzkin bat da, ustez beste pertsonaiek, presente egonda, entzuten ez dutena, soilik publikoari zuzenduta dagoelako.
Saint-Cyr-en-Pail
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Dialogo
Dialogoaren diskurtsoak
B- Akotazioak: autoreak zuzendariari eta aktoreei eszenaratzearen inguruan egiten dituen oharrak dira. Autoreak azaltzen du eszenatokia nolakoa den, zer gauza egon behar den, pertsonaiak nolakoak diren, zer ekintza egiten dituzten, zer intonazioz ahoskatuko dituzten hitzak, etab. Hori garrantzitsua da lana ulertzeko. Akotazioak, oro har, parentesi artean adierazten dira.
Amaya (hiria)
Historia
574an Leovigildo errege bisigodoak hiria okupatu zuen Galiziako Erresuma konkistatu nahian. 680an, Ervigioren erreinaldian, Kantabriako dukerria ezarri zuten, Amaya bere hiriburua izanik. Musulmanek Iberiar penintsula konkistatzeari ekin ziotenean, hegoaldeko hainbat kristauk bertan topatu zuten babesleku. 712an Tarik ibn Zijadek konkistatua, arabiarrek ez ziren bertan geratu eta, berriro 714an, Musa ibn Nusairrek hiria arpilatu zuen. Petri Kantabriakoa dukeak Cangues d'Onís aldera ihes egin zuen.
Saint-Cyr-en-Pail
Etxebizitza
2007an 258 etxebizitza zeuden, 190 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 47 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. 256 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 190 etxebizitza nagusietatik 154 bere jabearen bizilekua ziren, 34 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 20 etxek bi zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 49 etxek lau zituzten eta 82 etxek bost zituzten. 138 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 87 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 87 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Amaya (hiria)
Historia
Honen semea zen Alfontso I.a Asturiaskoak hiria berreskuratu eta zaharberritu zuen. Bertan gotzain bat ere ezarri zuen. Baina, inorena ez zen lur batean zegoenez, Ordoño I.ak, 860an Rodrigo Gaztelakoari eman zion eta harrezkero Amaya Patricia izena izan zuen.
Saint-Cyr-en-Pail
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Amaya (hiria)
Historia
Ramiro II.a Leongoaren agintalditik aurrera, epeka-epeka hustuz joan zen. Hala eta guztiz ere, 989. urtean, Hisham II.ak zuzenduriko gudarosteak azkenekoz setiatu zuen hiria.
Saint-Cyr-en-Pail
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 263 ziren, horien artean 194 aktiboak ziren eta 69 inaktiboak ziren. 194 pertsona aktiboetatik 177 lanean zeuden (101 gizon eta 76 emakume) eta 17 langabezian zeuden (8 gizon eta 9 emakume). 69 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Elison Fagundes dos Santos
Elison Fagundes dos Santos, Itacaré (1987ko abuztuaren 21a - ) Brasilgo futbolaria da.
San Vicenteko gaztelua
San Vicenteko gaztelua (castillo de San Vicente) San Vicente de la Sonsierrako gaztelu erromanikoa da, herriko muinoan eraikia. Sonsierra babesteko eraiki zuten 1170. urte inguruan, Antso Jakitunaren erreinaldian. Izan ere, garai haietan Gaztela eta Nafarroako Erresumaren arteko muga bertan zegoen. Hona hemen nafar tenenteak:
Elison Fagundes dos Santos
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Consadole Sapporo.
Saint-Cyr-en-Pail
Diru sarrerak
2009an Saint-Cyr-en-Pail udalerrian 195 unitate fiskal zeuden, 464 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.069 euro zen.
Amaya (hiria)
Historia
Donejakue Bidea bertatik pasa zen. Antso III.a Gartzez Nagusiak 1034an bidea ezarri zuenean, Briviesca, Amaya eta Astorgatik Bierzoraino kokatu zuen.
Saint-Cyr-en-Pail
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Amaya (hiria)
Aztarnategia
Egun, aurreerromatar sarbidea eta harresietako bat daude ikusgai. Erdi Aroko hiriaren aztarnak ere badaude.
Saint-Cyr-en-Pail
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.
Amaya (hiria)
Aztarnategia
Lehen indusketa lanak 1891n Romualdo Morok egin zuen.
Saint-Cyr-en-Pail
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Cyr-en-Pail udalerrian 38 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.500 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pedro do Rosário
Pedro do Rosário Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Laurehun eta bat
Laurehun eta bat (401) laurehunaren ondoren eta laurehun eta biaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Nendaz
Nendaz Suitzako udalerria da. Valais kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Lajoux (Frantzia)
Lajoux Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lajoux udalerrian erroldatutako biztanleak 253 ziren. Familiak 112 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 245 etxebizitza zeuden, 113 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 123 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 162 etxeak ziren eta 82 apartamentuak ziren. 113 etxebizitza nagusietatik 76 bere jabearen bizilekua ziren, 33 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 9 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 59 etxek bost zituzten. 91 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 54 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Lajoux udalerrian 110 unitate fiskal zeuden, 246,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.821 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 26 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 8 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzial guztiak kirol-dendak ziren.
2000. urtean Lajoux udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 294 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Madascincus nanus
Madascincus nanus Madascincus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Zoothera everetti
Zoothera everetti Zoothera generoko animalia da. Hegaztien barruko Turdidae familian sailkatua dago.
Blaudés
Blaudés Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Creuse departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Blaudeix udalerrian erroldatutako biztanleak 111 ziren. Familiak 46 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 15 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 11 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Sent Medard de Jalas
Sent Medard de Jalas (okzitanieraz; ) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2007an 27.243 biztanle zituen.
Blaudés
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Sikenička
Sikenička Eslovakiako udalerri bat da, Nové Zámkyko barrutian kokatuta. 13,92 km²ko azalera du eta 429 biztanle 2017ko datuen arabera.
Blaudés
Etxebizitza
2007an 88 etxebizitza zeuden, 48 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 88etxeak ziren. 48 etxebizitza nagusietatik 43 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 4 etxek bi zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 22 etxek bost zituzten. 44 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 65 ziren, horien artean 41 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 41 pertsona aktiboetatik 38 lanean zeuden (22 gizon eta 16 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Blaudeix udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 576 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sent Medard de Jalas
Biztanleria
2007an Sent Medard de Jalas udalerrian erroldatutako biztanleak 27.243 ziren. Familiak 10.403 ziren, horien artean 2.157 pertsona bakarrekoak ziren (814 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.343 bakarrik bizi ziren emakumeak), 3.412 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 4.027 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 807 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Moyogalpa
Moyogalpa Nikaraguako Rivasko departamenduko udalerri bat da. 2012ko estimazioen arabera 10284 biztanle zituen.
Sent Medard de Jalas
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 10.960 etxebizitza zeuden, 10.583 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 76 bigarren erresidentzia ziren eta 301 hutsik zeuden. 9.587 etxeak ziren eta 1.256 apartamentuak ziren. 10.583 etxebizitza nagusietatik 7.784 bere jabearen bizilekua ziren, 2.544 alokairuan okupaturik zeuden eta 255 doan lagata zeuden; 227 etxek gela bat zuten, 516 etxek bi zituzten, 1.230 etxek hiru zituzten, 3.349 etxek lau zituzten eta 5.261 etxek bost zituzten. 8.800 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 3.943 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5.968 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 18.048 ziren, horien artean 13.004 aktiboak ziren eta 5.044 inaktiboak ziren. 13.004 pertsona aktiboetatik 12.170 lanean zeuden (6.364 gizon eta 5.806 emakume) eta 834 langabezian zeuden (328 gizon eta 506 emakume). 5.044 pertsona inaktiboetatik 1.713 erretiraturik zeuden, 2.141 ikasten zeuden eta 1.190 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sent Medard de Jalas udalerrian 10.768 unitate fiskal zeuden, 27.898,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.375 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.133 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 12 janari enpresak ziren, 7 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 41 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 135 eraikuntza enpresak ziren, 263 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 33 garraio enpresak ziren, 56 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 37 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 48 finantziazio enpresak ziren, 51 higiezinen enpresak ziren, 167 zerbitzu enpresak ziren, 198 administrazio publikoko enpresak ziren eta 77 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 270 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 10 banku bulegoak, 2 funerariak, 21 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 4 autoeskolak, 12 igeltseroak, 20 margolariak, 14 zurginak, 33 iturginak, 19 argiketariak, 10 eraikuntza enpresak, 33 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 44 jatetxeak, 21 higiezinen agentziak, 4 tintoreriak eta 9 apaindegiak.
2009an zeuden 106 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 3 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 12 okindegiak, 6 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 arraindegi zen, 6 liburu dendak, 25 arropa dendak, 10 etxerako tresna dendak, 5 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 2 altzari dendak, 6 kirol-dendak, 1 drogeria zen, 6 lurrin-dendak, 5 bitxi-dendak eta 10 lore-dendak ziren.
2000. urtean Sent Medard de Jalas udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 435 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 11 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 6 haur-eskola eta 7 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Sent Medard de Jalas udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.350 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 76 eta lizeo teknologikoetan 393.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Laurehun eta bi
Laurehun eta bi (402) laurehun eta bataren ondoren eta laurehun eta hiruaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Tronget
Tronget Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Tronget udalerrian erroldatutako biztanleak 932 ziren. Familiak 377 ziren, horien artean 116 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 80 bakarrik bizi ziren emakumeak), 141 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 108 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 473 etxebizitza zeuden, 379 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 54 hutsik zeuden. 457 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 379 etxebizitza nagusietatik 276 bere jabearen bizilekua ziren, 97 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 26 etxek bi gela zituzten, 65 etxek hiru zituzten, 124 etxek lau zituzten eta 164 etxek bost zituzten. 317 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 168 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 159 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Torregalindo
Torregalindo Burgosko udalerria da, Ribera del Duero eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 147 biztanle zituen.
Tronget
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 593 ziren, horien artean 405 aktiboak ziren eta 188 inaktiboak ziren. 405 pertsona aktiboetatik 357 lanean zeuden (200 gizon eta 157 emakume) eta 47 langabezian zeuden (28 gizon eta 19 emakume). 188 pertsona inaktiboetatik 92 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 67 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Tronget udalerrian 389 unitate fiskal zeuden, 898,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.440 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 32 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 3 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
Murici (Alagoas)
Murici Brasilgo udalerri bat da, Alagoas estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Tronget
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gehiagoko denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat eta botika 1 bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Tronget udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 162 ikaslekin.
Odin
Odin (Óðinn), eskandinaviar mitologiako jainko nagusitzat hartzen da.
Bere papera, beste eskandinaviar jainko askorena bezala, konplexua da. Jakinduria, gerra eta heriotzaren jainkoa da. Baina, neurri txikiagoan bada ere, magia, olerkaritza, profezia, garaipena eta ehizaren jainkotzat ere hartzen da.
Odin, Asgarden bizi zen, Valaksjalfeko jauregian, berarentzat eraiki zuena eta bere tronua dagoen tokia, Hlidskjalfa, nondik, bederatzi munduetako bakoitzean gertatzen zena ikus zezakeen. Guduan, bere lantza Gungnirrekin borrokatzen zuen, eta Sleipnir izeneko bere zortzi hankadun zaldiaren gainean zihoan.
Bor eta Bestla Jotunaren semea, Vili eta Veren anaia, Friggen senarra eta, jainko askoren aita zen, Thor, Baldur, Vidar eta Vali kasu. Olerkaritza eskaldikoan, kenningar ugarirekin erreferentzia egiten zaio, eta bera aipatzeko erabiltzen denetako bat Allföðr da (guztien aita).
Gerraren jainko bezala, bere alaba ziren valkiriak, guduan hildako gerlariak, einherjarrak, jasotzera bidaltzen zituen, Valhallan bere ondoan esertzen direnak, non oturuntzak presiditzen dituen. Denboraren amaieran, Odin izango da jainkoak eta gizakiak, munduaren amaierako guduan, Ragnarökean gidatuko dituena. Gudu honetan, Fenrir munstrozko otsoa izango da jainkoa hil eta irentsiko duena, otso hau, jarraian, Vidarrek hilko duelarik, nork baraila tokitik atera eta eztarrian oin bat jarriko dion.
Etimologia
Odinek, Wodinaz edo Wodanaz protogermaniar jainkoaren eboluzioa irudikatzen du, bere izena, Óðinnen eratorri zelarik antzinako eskandinavieraz eta Wodenen anglosaxoieran.
Adan Bremengoa kronista germaniarrak, bere Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum izeneko lanean, XI. mendeko jentil eskandinaviarrek gurtzen zuten jainkoari, Wodan id est furor ("Wodan, haserrea esan nahi duena") bezala erreferentzia egiten dio. Zaharkitua geratu den alternatiba etimologiko bat, lehen idazleetako askok, Cornelius Agrippa barne bere Libri tres de occulta philosophia liburuan defendatu zutena, "god" (jainkoa) hitzaren erro bera ematea da, *ǥuđ bere protogermaniar forman. Hau, ez da teoria fidagarri bat, egungo akademialari gehienen arabera, Godan izen lombardiarrarentzako izan ezik, bere jatorria, *ǥuđanazen izan dezakeena.
Óðinn, óðr hitzarekin lotua dago, antzinako eskandinabieraz, bi esanahi dituena: Adjektibo bezala, "eroa, bortitza" esan nahi du eta wod hitz anglosaxoiaren kognatua da. Substantiboak, "jakinduria, arima, sentsibilitatea" eta "kantu edo olerkia", eta wōþ hitz anglosaxoiaren kognatua da. Hitz konposatuetan, óðek "bortizki bizia" esan nahi du (adibide bezala, óð-málugr, "modu bortitzean edo artegatuan hitz egin").
Ezaugarriak
Ezagutzaren jainkoa da; bere begietako bat sakrifikatu zuen Mimirren putzuan, honela, adinak ematen duen jakinduria izateko, eta olerkari ausartei, nanoek eginiko inspirazioaren ezti-ura Óð-rœrir izeneko ontzitik ematen ziena zen.
Ehiza basatia, Asgardreid kontzeptuarekin ere lotua dago zeruan zehar gertatzen den mugimendu burrunbatsu eta orroatsu bat, non hildako gerlariek osatutako armadaren buru den.
Gainera, gerraren jainkoa da, eskandinaviar mito ugariren bidez, garaipenak ekartzen zituena bezala agertuz. Saga eskandinaviarretan, Odin, batzuetan, gerra zuztatzaile bezala aritzen da, eta esaten zenez, bere lantza Gungnir jaurtitze hutsarekin gerrak pizarazteko gai zen. Valkiriak ere bidaltzen zituen, guduetan alde batera edo bestera egin zezaten, honela, Odinek nahi zuen emaitza lortzeko. Batzuetan, gudu zelaietan, eskandinaviarren buruzagi bezala ager zitekeen, sorbaldetan, Hugin eta Munin izeneko bi bele eramanez (bata pentsamendua, bestea oroimena), eta bi otsoz lagundurik, Geri eta Freki izenekoak.
Odin, tranpa eta engainuekin lotua zegoen. Itxuraldatzeko zaletasuna du, nahi duen itxura hartuz berak nahi duenean. Kontatzen denez, lurretik, gizon zahar, begibakar eta bizar grisdun bezala bidaiatu zuen, hego zabaleko kapela bat eta urdin ilun koloreko beroki bat jantzita. Praktika magikoak ere egiten ditu, seida kasu.
Jakinduria
Jainkorik zaharrenetako bat delarik, munduaren eta gizakien sortzailea, Odin jakinduriaren jauna da, gauza guztietan aditua denboraren hasieratik. Arte guztiak ikasi ditu, eta, ondoren, gizakiek, beragandik ikasi dute. Odinen epiteto ugarien artean, askok, bere jakinduria handiari erreferentzia egiten diote, eta Fjölnir eta Fjölnsviðr (jakintsu handia), Sanngetall ("egia aurreikusten duena"), Saðr edo Sannr (egia dioena), Förni (antzinakoaren ezagutzailea) eta Fornölvir (antzinako apaiza) deitua izan da. Odinen jakinduria, ezagutza, magia eta poesiaren ondorio da, guztia batera. Bederatzi munduen misterioak ezagutzen dituena da, baita euren jatorria ere, baina gizaki bakoitzaren patua ere ezagutzen du, berea eta unibertsoarenaz gain.
Odinek, gozatu egiten du pertsonarik jakintsuenekin eztabaidetan leihatuz. Gágnraðrren (garaipena) mozorropean, bere bizia arriskatu zuen Vafþrúðnir erraldoiak, honen jakinduria oso ezaguna zena, munduaren iragana, oraina eta etorkizunari buruzko duelu batean erronka bota zionean. Erraldoiak, berehala erantzun zituen galdera guztiak, baina Gágnraðrrek, azkenean, Odin jainkoak bere seme Baldurren belarrira, honen heriotz suan, zer xuxurlatu zion galdetu zuen. Erraldoiak, galdera honekin, Odinen nortasuna ezagutu zuen, arauetako bat, galdera egiten zuenak, galdera horren erantzuna jakin behar zuela baitzen, eta, erantzun hau, soilik jainkoak ezagutzen zuen. Honela, erraldoiak, duelua galdu zuen.
Beste batean, Gestumblindi (apopilo itsua) izeneko gizon bat zela sinestaraziz, jainkoak, Heiðrekr izeneko errege bat, asmakizun duelu batetara desafiatu zuen. Biek zailtasunik gabe erantzun zituzten galdera batzuen ondoren, Odinek, erraldoiari egin zion galdera bera egin zion. Galdera honen aurrean, erregea, jainkoa hiltzen saiatu zen, baina honek, belatz bihurtuta ihes egin ahal izan zuen.
Odin, Mimirren putzura joan zen, erraldoi edo Jotunen mundua zen Jotunheimetik gertu, Vegtamr izeneko ibiltari baten itxura hartuta. Mimirrek, putzua zaintzen ari zena, ibiltariari bertatik ura edaten uzteko, bere ezkerreko begia sakrifikatzeko eskatu zion, hau, ezagutza lortzeko bere borondatearen ikur bat delarik. Edaten ari zen bitartean, gizakiek eta jainkoek oraindik jasan behar izango zituzten arazo eta sufrikarioak ikusi zituen, baina baita honek horrela zergatik izan behar zuen ere.
Jainko guztien artean handiena zenaren sakrifizioa, gai errepikakor bat da eskandinaviar mitologian. Honen harira, Tyr jainkoak ere, Fenrir otsoa lotu ahal izateko, bere eskua sakrifikatu behar izan zuela aipatu behar da. Odinen begia, iturri horren ondoan mantentzen da, nondik Mimir berak egunero edaten duen. Bere buruari eragindako trenkatze hartatik datoz Bileygr (begibakarra) eta Baleygr (begia falta duena) epitetoak. Odinek, Mimirren burua mantentzen du, Vanirrek burua moztu ziotena Æsirren aurka borrokan ari zirenean, eta, magiaren bidez, hitz eginarazi egiten dio, munduan zehar gertatzen ari denarin berri ematen dion ezagutza iturri amaigabea izanez.
Errunak
Odinek ezagutzen du errunen sekretua. Hauek, olerkarien hizkuntza dira, eta zurean, harrian zizelkaturiko karaktereak, ezpaten orriak, zaldien basoak, eta ezagutza guztiaren eta indar bakoitzaren jatorria dira. Odinek, ezagutza hauek, lehen Erilaza edo "errunen jakintsua" bihurtuz lortzen ditu
Izatez, errunen eta igarpenaren artea ikasteko, bere lantzak zeharkatutako zuhaitz batetatik (beharbada Yggdrasil eseki zen, bederatzi egun eta beste hainbeste gauez, bere buruari eskaini zion sakrifizio bat eginez.
Hávamálen arabera, lan honetako 138. ahapaldian, Runatal bezala ezagutzen den sekzioan:
Olerkaritza
Odin bereizten duen izpirituko sumina, ez da soilik gerran agertzen, baizik eta literatura lanetan ere isladatzen dela. Honegatik, beraz, Odin, olerkarien jainkotzat ere hartzen da.
Esaten denez, beti hitz neurtuetan hitz egiten du, eta bera izan zen olerkaritzaren artea abiarazi zuena Europa Iparraldean. Olerkaritza, magiatik gertu dagoen naturaz gaindiko boteretzat hartzen da, inprobisatzen zuen olerkariaren kalitatea, bere aurreikuspen ahalmenean isladatzen baitzen, azti batek egiten zuen lanetik oso urruti ez zegoena.
Hávamál lanak kontatzen duenaren arabera, Odinek, Baugiren etxaldeko laguntzaile bezala lan egin zuen uda batez, Baugiren anaia zen Suttungek nanoengandik lortu zuen olerkaritzaren ezti-ura lortzeko. Suttungek, ezti ur hori, mendi baten erdian gorde zuen, bere alaba Gunnlod horren zaindari utziz. Jainkoak, etxaldean lan egin zuen ezti-ur hori non zegoen jakin zuen arte, ondoren, Suttungen alaba liluratu zuen tragoxka bat edatea baimen ziezaion, eta, azkenean, ezti-ura lortu zuenean, guztia edan zuen trago batez, ondoren, arrano bihurtuz, bertatik ihes eginez. Olerkaritzaren ezti-urak, errunen bere ezagutzarekin batera, bere ahalmen poetikoa eman zion. Ezti-ura lapurtu zuenean, edari horren zati bat, lurrera isuria izan zen, eta honek, gizakiei, kanturako trebetasuna eman zien.
Likido sinobial
Likido sinobial edo sinobia isurkari gardena eta likatsua da, artikulazioak lubrifikatzen dituena. Zuringoaren itxura du. Bere funtzio labaingarriari esker kartilago eta artikulazioen arteko marruskadura nabarmen murrizten da.
Bere osaketari dagokionez, proteina eta zelula gutxi batzuk ditu, eta azido hialuroniko ugari.
Mintz sinobialak sortzen du. Kopuru txikitan egon ohi da artikulazioetan, baina traumatismoen ondorioz edo hanturazko gaitzen ondorioz (artritis erreumatoidearen ondorioz, esaterako) kopuru handitan egon daiteke, artikulazioko isuria eta min handia agertuz.
Artrozentesia likido sinobialaren ateratzeari deritzo. Bi arrazoiengatik egin ohi dute sendagileek: mina arintzeko, artikulazioko isuria dagoenean, eta bere azterketa klinikoa egiteko, gaitz baten diagnostikoan asko laguntzen duena. Artrozentesia xiringa esteril baten bidez burutzen da.
Likido sinobialaren azterketa bere ezaugarri biokimikoak, mikrobiologikoak, immunologikoak eta zitologikoak kontuan hartu behar ditu. Ohikoa da ere kristalen bilaketa, hezueriaren diagnostikoa errazten duena.
Hallsberg udalerria
Hallsberg Suediako udalerria da. n kokatua dago. 670,22 km² ditu eta 15,495 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Jonílson Clovis Nascimento Breves
Jonílson Clovis Nascimento Breves (1978ko azaroaren 28a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vegalta Sendai.
Vétroz
Vétroz Suitzako udalerria da. Valais kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mesoclemmys raniceps
Mesoclemmys raniceps Mesoclemmys generoko animalia da. Narrastien barruko Chelidae familian sailkatuta dago.
Strekov
Strekov Eslovakiako udalerri bat da, Nové Zámkyko barrutian kokatuta. 41,05 km²ko azalera du eta 1993 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1075. urtekoa da.
La delgada línea amarilla
La delgada línea amarilla 2015eko Celso R. García mexikar zinema zuzendariaren filma da.
Sinopsia
Bost gizon kontratatu dituzte, Mexikoko bi herri lotzen dituen 200 kilometro baino gehiagoko errepideko erdiko marra horia margotzeko. Lana amaitzeko, 15 egun izango dituzte. Bostak gizon bakartiak dira, eta zoriz elkartu dira lan horretan. Peso batzuk irabazteko asmotan, lanak bizitza ikusteko modua aldatuko die.
José Antonio Suso
Ibilbidea
Kimiketan lizentziatua eta MBAn masterduna, Arabako Buru Batzarraren lehendakari da 2016. urtetik aurrera. Arraia-Maeztun jaioa, 1983. urtean bertako alkate izatera iritsi zen lau urtez (1987raino). Handik aurrera, karrera politiko luzea izan du: prokuradorea Arabako Batzar Nagusietan (1988-1991), Arabako Foru Aldundiko Nekazaritza-Zuzendari (1991-1995) zein Nekazaritza Ahalduna (1995-1999), Eusko Jaurlaritzako Elikagaien Industrien Zuzendari (2005-2006) zein Sailburuordea (2006-2009). 2016ko urtarrilaren 23tik aurrera, gainera, ABBaren lehendakari da, eta, 2019. urtetik aurrera, Lezako alkate ere.
1982. urtetik aurrera EAJ alderdiaren kide eta afiliatua da. Aipatutako karguez gain, barne-kargu anitz eduki ditu ere jeltzale modura: Arraia-Maeztuko Herri-Batzordearen Lehendakari, aipatutako Batzordearen ordezkari Arabako Lurralde-Batzarrean zein, 2016a baino lehen, alderdiaren Arabako Zuzendaritza-Batzordearen kide.
Degerfors udalerria
Degerfors Suediako udalerria da. n kokatua dago. 433,71 km² ditu eta 9,540 biztanle ditu.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Rue du Bac (Parisko metroa)
Rue du Bac Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 7. barrutian kokatuta dagoena.
Madascincus polleni
Madascincus polleni Madascincus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Meet Dave
Meet Dave (euskaraz Dave Ezagutzen), 2008ko Brian Robbins estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko komedia film bat da. Eddie Murphy, Elizabeth Banks, Gabrielle Union, Ed Helms, Scott Caan eta Kevin Hart aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Estraluartar txikiez osatutako talde bat, gizaki itxurako beren espaziontzian, arriskuan dagoen bere mundua salbatzeko modu bat topatzeko helburuz espazioan zehar nabugatuko dute. Lurrera iritsi eta gizakiekin elkarbizi beharko dute.
Pungitius laevis
Pungitius laevis Pungitius generoko animalia da. Arrainen barruko Gasterosteidae familian sailkatzen da.
Bergara Aurrera
Bergara Aurrera Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Bergaran sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 1.884 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %20,86.
Valence (Tarn eta Garona)
Valence Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn eta Garona departamenduan dago, Midi-Pyrénées eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 2.668 etxebizitza zeuden, 2.340 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 67 bigarren erresidentzia ziren eta 260 hutsik zeuden. 1.892 etxeak ziren eta 719 apartamentuak ziren. 2.340 etxebizitza nagusietatik 1.191 bere jabearen bizilekua ziren, 1.092 alokairuan okupaturik zeuden eta 57 doan lagata zeuden; 94 etxek gela bat zuten, 229 etxek bi zituzten, 570 etxek hiru zituzten, 698 etxek lau zituzten eta 750 etxek bost zituzten. 1.366 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.187 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 671 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ibon Zabala
Ibon Zabala (Orereta, Gipuzkoa, 1974ko apirilaren 5 - 1995eko uztailaren 1a) euskal idazlea zen.
Valence (Tarn eta Garona)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ibon Zabala
Euskaltzalea, bertsozalea eta Oreretako gazte mugimenduko kidea, Oreretako Gazte Egunean zendu zen taulatu baten prestaketan ari zenean.
Valence (Tarn eta Garona)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.974 ziren, horien artean 2.055 aktiboak ziren eta 919 inaktiboak ziren. 2.055 pertsona aktiboetatik 1.707 lanean zeuden (907 gizon eta 800 emakume) eta 348 langabezian zeuden (150 gizon eta 198 emakume). 919 pertsona inaktiboetatik 267 erretiraturik zeuden, 258 ikasten zeuden eta 394 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 348 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 12 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 14 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 37 eraikuntza enpresak ziren, 100 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 13 garraio enpresak ziren, 21 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 18 finantziazio enpresak ziren, 12 higiezinen enpresak ziren, 29 zerbitzu enpresak ziren, 53 administrazio publikoko enpresak ziren eta 30 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Kassari
Kassari Estoniako uharte bat da. 19,3 km²ko azalera eta 300 biztanle inguru ditu.
Valence (Tarn eta Garona)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 95 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 7 banku bulegoak, 1 funeraria, 7 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 2 autoeskolak, 10 igeltseroak, 7 margolariak, 5 zurginak, 3 iturginak, 7 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 10 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 11 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 6 apaindegiak.
2009an zeuden 49 establezimendu komertzialetatik, 4 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 7 okindegiak, 4 harategiak, 5 liburu dendak, 9 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 2 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 2 kirol-dendak, 1 drogeria zen, 2 bitxi-dendak eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Valence udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, 576 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1, osasun-zentro 1 bat, 5 botika eta 3 anbulantzia zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Valence udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 656 ikasle zeuden eta lizeo teknologikoetan 259.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Joxe Mari Lopetegi
Joxe Mari Lopetegi Olaizola (Irun, Gipuzkoa, 1875eko apirilaren 13a – Arrueta-Sarrikota, Nafarroa Beherea, 1942ko ekainaren 2a) bertsolaria eta politikari errepublikanoa izan zen; bertsoa bere asmo eta ideia politikoen aldeko tresna eta bitarteko bilakatu zuen. Bertsolaritzaren XX. mendeko bigarren erdialderainoko historian, aipagarrienetakoa da Joxe Mari Lopetegi, ‘politiko’ dei litezkeen bertsolarien artean, baina frankismoak inposaturiko, eta garaitsu hartan eta ondoren bertsoaren munduaren ikertzaile ‘ofizialek’ baliaturiko, isiltasuna zela medio, ahanzturan lo egon ziren luzaroan haren bertso eta oroitzapen ia-ia guztiak, harik eta Joxan Elosegi irundar itzultzaileak 2004an, Joxe Mari Lopetegi, Errepublikanoen bertsolaria liburuan, haren obraren berri eman zuen arte.
Bizitza
1875eko apirilaren 13an sortu zen Joxe Mari Lopetegi Irungo kalean, Santiago karrikako lehendabiziko etxean hain zuzen ere. Azken karlistaldiko garaiak ziren haiek, gerran ziren orduan Hego Euskal Herriko lurraldeak, baina une larrienak iragota ziren ordurako Irungo herrian, aurreko urteko azaroan karlisten setioari onik eutsi eta gero. Nagusi ziharduten liberalek Irunen, eta haien aldeko boluntarioen artean nabarmendu zen halaber Joxe Mari Lopetegiren aita.
Garai hartako Irun
Gerra bukatu bezain laster, buru-belarri ekin zioten liberalek aro berriari eta Irun izan zen, hain zuzen ere, haien jomuga nagusietako bat. Estatuko aduana-muga eramana zen ordurako bertaraino, 1841. urtean, eta foruak guztiz baliogabetu ondoren, berehala hasi zen aldaketa gizarte maila guztietan nabaritzen. Bizkortu egin zen baserritarren langiletze prozesua, eta, aduanetako komisionisten inguruan, bereziki azkartu zen Irunen zerbitzuen arloa, estatuko administrazioarekin hertsiki lotuko zena, merkataritza gune garrantzitsua bihurtuz joango zen aldi berean. Bestalde, burdinbideak ekarritako etorkin espainiarren lehenengo oldeari segida emanez, immigranteen harrera hiria ere izan zen ordutik aurrera Irun, eta berebiziko garrantzia edukiko zuen aldaketa hark euskararen erabileran, ordura arte guztiz herri euskalduna izana baitzen.
Ikasketak, lana, familia
Gizarte giro hartan hazi zen Joxe Mari Lopetegi. Herriko eskolan oinarrizko ikasketak egin eta hainbat lanbidetan jardun zuen ondoren. Aita mandataria zuen, zerbitzuen arloko langilea beraz, baina bestetan abiatu zen bera, eraikuntza munduaren inguruko lanbideetan barrena. Etxegintza lanen kontratista izango zen Joxe Mari Lopetegi, bizitzari aisetasunez ekiteko modua izan zuen beraz.
Oso gazterik ezkondu zen Joxe Mari Lopetegi, 1895eko otsailean, 20 urteak bete gabe zelarik. Gillerma Bengoetxea Toledo zeritzan emazteari, irundarra zen eta senarra baino bi hilabete gazteagoa. Zortzi seme-alaba izan zituzten, bi emakume eta sei gizon.
Politika
Gazte-gaztetatik hasi zen politikan, errepublikanoen lerroetan. Liberalen arteko ezkertiarrak ziren nolabait errepublikanoak eta, Hego Euskal Herriko beste inon ez bezalako indarra izan zuten Irunen, XIX. mende erditsutik aurrera. 1890. urtean izan zuen Irunek alkate errepublikanoa aurreneko aldiz, eta geroago jardungo zuen Joxe Mari Lopetegik udal lanetan, zinegotzi eta sindiko karguak bete baitzituen hainbat aldiz 1911. eta 1921. urteen bitartean, errepublikanoen lerroetan betiere. Ez zen gehiago zinegotzi izango, baina handik aurrera, sekula ez zen haren hutsunea sumatu Irunen Errepublikaren alde egin ziren ekinaldietan, isilpekoetan nahiz agerikoetan. Errepublika jarri ondoren, omenaldi handia egin zioten Irunen 1931ko abenduaren 13an, eta bertso gogoangarriak eskaini zizkion omenaldi hura zela medio Txirrita bertsolariak, haren erretratu bikaina egiten zuen aldi berean.
Kontsul (diplomazia)
Kontsula Estatu batek atzerrian Kontsulategi edo Kontsul Bulego batean bere ordezkari izan dadin ipintzen duen funtzionario bat da. Herrialde baten kanpo zerbitzuko funtzionarioa da, ez du izaera politikorik, informazioa eskaini eta administrazio propaganda, aduana, notariotza eta erregistro politikoari buruzko betebeharrak burutzen ditu. Estatu batek beste herrialde batean kontsul bat baino gehiago izan ditzake, denetan maila gorenekoa kontsul nagusia delarik. Kontsulategiak herrialde bakoitzean merkataritza eta ekonomia garrantzia handiena duten hirietan izan ohi dira.
Joxe Mari Lopetegi
Gerra
Gerra ekarri zuten eskuineko espainiarrek 1936ko uztailean, nazi alemaniarrak eta faxista italiarrak lagun zituztela, eta gerra frontean gertatu zen Irungo herria berehalakoan. Deus gutxi egin zezakeen orduan Joxe Mari Lopetegik, 61 urte zituen orduan. Armarik gabe, berrogeita bost egunean eutsi zion Irunek arma frankistaren eta erreketeen erasoari, baina ezin gehiagoan, Hendaiara jo zuten herritar gehienek 1936ko irailaren 3an eta 4an, haien artean Joxe Mari Lopetegi eta emaztea. Seme bat galdua zuten ordurako Irungo guduetan, Erlaitzen hain zuzen ere.
Kontsul (diplomazia)
Kanpo Harremanetarako Ministerioak kontsulari jatorrizko hiritarrei atzerrian daudela zenbait beharretan laguntzeko ardura ematen die, tartean hainbat helburuetarako behar dituzten agiriak eskuratzea, zuzenbide defentsarako laguntza ematea, agiri ofizialen legeztatzea (aukera hori ahal denean), herritartetasun ziurtagiriak, pasaporteen ematea eta berriztatzea, herrialdeen nortasun agirien tramitazioa, ekonomia, kultura eta turismo sustapena, eta abar.
Joxe Mari Lopetegi
Deserria
Irungo iheslariekin batean ibili ziren ordutik aurrera Joxe Mari Lopetegi eta emaztea, zaharrak, emakumeak eta haurrak batean elkarturik. 1937an egokitu ziren Nafarroa Behereko Arrueta-Sarrikota herri amikuztarrean, hango Zamakoitz etxean, eta bertan iraun zuten 1940era arte. Herri bereko Bideberri etxera igaro ziren orduan, eta hantxe hil zen Joxe Mari Lopetegi 1942ko ekainaren 2an.
Bertsoak
1940. urtean Agirre Lehendakariari igorri zion gutun batean adierazi zuen Joxe Mari Lopetegik debilidadea izan zuela beti bertsoak jartzea eta kantatzea. Gogoko zuen jai eta ospakizunetako giroa, eta gaztetako urteetatik aurrera ez zen halakoetan haren kopla edo bertsorik falta izan. Gogoan ditu hainbatek Irunen oraindik ere, XIX. mende bukaerako inauteri batzuetan Lopetegik, berak ere partaide zen konpartsa baten inguruan, sorturiko koplak. Baina galduak dira, zoritxarrez, jai giroan kantatu zituen bertso ia guztiak. Guztiz barregarriak omen ziren bertso haiek, kantatu ez ezik, dramatizatu ere egiten baitzituen, eta grazia handiz imitatzen omen zituen gizonezkoen eta emakumezkoen ahotsak. Halatan, plaza-gizonen antzean agertzeko aukera eskaintzen zioten dohain haiek, berez oso gizon apala izanagatik ere.
Bertsolari politikoa
Bertsolari politiko gisa aurkeztu izan da oro har Joxe Mari Lopetegi, eta halakotzat hartu beharra dago inolaz ere, harengandik iritsi zaizkigun bertso gehienak gai eta egoera politikoari hertsiki lotuak diren aldetik. Errepublika, askatasunean oinarrituriko gizarte moldea, izan zen Lopetegiren ametsa, eta haren alde eman zuen berak eskain zezakeen opari ederrena: bertsoa. Errepublikaren aldeko bertsolari militantea izan zela esan liteke ezbairik gabe.
Euskara
Hala eta guztiz ere, errepublika ez beste gai bat ageri zaigu haren aurreneko bertso ezagunetan: euskara. Bizitza osoan zehar, minez bizi izan zuen Joxe Mari Lopetegik bere hizkuntzaren egoera tamalgarria eta, Errepublikak dena konponduko zuela eta, beraz, euskara, lehen mailara ekarriko zuela, uste zuen arren, inoiz ere ezin izan zuen bere inguruan ikusten ari zenak, euskararen hondamendiak, sorrarazten zion samina bere barnetik ohildu ahal izan. Inozo xamarra baitzen, nolabait esan, errepublikagana zuen fede itsu hura.
Lagunartean eta kantatzea gustuko zuen arren, sekula ez zen izan Lopetegi plaza bertsolaria izan, eta Errepublikaren aldeko mitinetara mugatu ziren Irundik eta inguruko herrietatik kanpo egingo zituen agerraldi gehienak. Gazterik hasi zen, ordea, bertsoak orduko prentsa idatzian argitaratzen, Irungo agerkarietan batez ere. Aurreneko bertso sorta, ordea, Resurreccion Maria Azkuek Bilbon gidaturiko Ibaizabal astekarian argitaratu zuen, 1903an hain zuzen ere. Apaizen laguna ez bazen ere, badirudi halako salbuespenak egiten zituela Lopetegik kontua euskara bazen, bertso haiek Amari, hau da, euskarari eskainiak baitziren. Honela bukatu zuen:
Euskara eta erbestera joaniko euskaldunak hartu zituen ahotan Lopetegik prentsan argitaraturik ezagutzen diogun bigarren bertso sortan. Alabaina, 1911. urtetik aurrera politika gaiak nagusitu ziren haren bertsogintzan, helburu nagusia, errepublika, begien bistatik kendu gabe. Irungo La Nueva Fontera aldizkari errepublikanoan argitaratu zituen lehenik, eta errepublikanoen ideiekin bat zetozen beste agerkari batzuetan ondoren. 1931ko ekainean hasi zen Irun Republicano astekarian bertso argitaratzen. Aldizkari hartan agertu zituen bere ideia politikoak, unean uneko gertaerak eta eztabaidak tarteko. Errepublika babestu eta defendatu beharra behin eta berriro azpimarraturik, jelkideen estatutu asmoen aurka azaldu zen behin eta berriro, maniobra haietan monarkiazale eskuindarren jukutria besterik ez zuela ikusten. Haren ustez, besterik gabe, berez ona zelako, emango zituen Errepublikak euskal ohiturak, hau da, foruak edo libertateak. Bestalde, jauntxoek eta apaizek, tradizionalisten, karlisten edo jeltzaleen alde eta ezkertiarren aurka, bultzaturiko modu haren ustez basak eta ankerrak ere salatu zituen bere bertsoetan, Askatasunaz bertso sortan egin bezala. Joseba Tapiak bertso horiek musikatu zituen Real Politik albumean:
Gerra aurreko isilaldia
1933ko urtarrilaren 28an eman zuen Lopetegik bere azkeneko bertso sorta Irun Republicano aldizkarian, ez jakin zergatik. Errepublikanoen arteko tirabirak egongo ziren beharbada erabaki horretan. Izan ere, 1933ko ekainaren 26koa da astekari horren azken zenbaki ezaguna. 1936ko gerra arte, Joxe Mari Lopetegik ez zuen bizi publikoan gehiago parte hartu, baina harreman onak izan zituen betiere errepublikano izanekin eta haien artetik sortu ziren ezkerreko ekintzaileekin.