cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mara Recatero
Lan ibilbidea
1990ean Español Antzokiko zuzendari laguntzaile izendatu zuten, 1962az geroztik senarrak, Gustavo Pérez Puigek, zuzendu zuen etapan, eta horrek kritika batzuk eragin zituen, hala nola UGT sindikatuarena edo Izquierda Unidarena. Etapa horretan, hainbat muntaia egin zituen Espainian, hala nola Jacinto Benaventeren La noche del sábado (1991), Picospardo (1995), Carlo Monte en Monte Carlo (1996), Misión al pueblo desierto (1999), Cyrano de Bergerac (2000), Celos del aire (2003), Corona de amor y muerte (2003) edo Eloísa está debajo de un almendro.
Andrei Karloven hilketa
Arratsaldeko 20:15etan, arte garaikideko zentroan erakusketa baten inaugurazioan errusiar enbaxadorea jendaurrean hizketan ari zela, turkiar poliziak lepotik tiro egin zion, eta oihuka hasi da: "Ez ahaztu Alepo! Ez ahaztu Siria!" . Hiltzaileak Siriako Gerra Zibilan Errusiak Alepo hiria bonbardeatu izanaren sumindurak eraginda burutu zuela aipatu zen.
Mara Recatero
Lan ibilbidea
2003ko abenduan, Alberto Ruiz Gallardón alkate hautatu berriak Pérez Puig eta Recatero kendu egin zituen Español Antzokiko zerbitzuetatik, nahiz eta gero biek demanda bat irabazi zuten kaleratze desegokiagatik.
Esplotazio-emaitza
Kontabilitatean, esplotazio-emaitza enpresak bere ohiko esplotazio edo jardueragatik ekitaldi ekonomiko batean izan dituen galdera edo irabazien kopurua da. Emaitzen kontuak barnehartzen duen ataletako bat da.
Memoria gelaxka
Memoria gelaxka oinarrizko memoria-unitatea da, oinarrizko datu-unitatea gorde dezakeena (bita ordenagailu gehienetan).
RAM
Zorizko atzipeneko memoriak dira, hau da, edozein posiziotako hitza atzitzeko behar den denbora berdina da. Memoria hauek idazteko zein irakurtzeko aukera ematen dute, bi eragiketak antzeko moduan eta denboran eginez. RAM memorietan gordetzen den informazioa ez da iraunkorra, sistema digitala itzaltzean edukia galtzen da, alegia.
FRAM
DRAM memorien antza izan arren, geruza dielektriko bat erabili ordez ferroelektrikoa erabiltzen du. Honi esker ez dira hegazkorrak. Flash memorien funtzionamendu bera daukate, baina FRAM memoriek energia gastu txikiagoa daukate, idazketa azkarragoa eta irakurketa/idazketa kantitate handiagoa. Hala ere garestiagoak izan ohi dira, eta ez dute edukiera askorik izaten. Osaerari dagokionez, FRAM memoria zelula, DRAM memorien antzera kondentsadore batez osatuta dago nagusiki. Kondentsadorean dagoen geruza ferroelektrikoko dipoloaren orientazioa da “1” edo “0” gordetzen duena. Dipoloaren orientazioa tentsioa aplikatuz alda daiteke.
ROM
Aipatu bezala, RAM memoriak irakurtzeko eta idazteko erabiltzen dira, baina haien edukia ezin da mantendu sistema “itzaltzen” denean. Arazo hori saihesteko, beste memoria mota bat erabili behar da: ROM memoria (Read Only Memory). Memoria mota hauek, korronte elektrikorik gabe informazioa gordetzeko gai dira. Memoria “ez bolatila” edo iraunkorra ere deitzen zaie, elikadura-tentsioa deskonektatu eta gero edukia mantentzen delako. Izan ere, memorien idazketa-prozesua oso bestelakoa da; hasiera batean, ROM memoriek eragiketa bakarra egiteko aukera ematen ziguten: Irakurketa. Baina teknologiaren garapena eta material berrien erabilpena direla eta, programatu daitezkeen ROM memorien aldaerak sortzea lortu da, baita informazioa ezabatzeko eta berriz idazteko ahalmena duten memoriak ere.
PROM
PROM (Programmable Read Only Memory) motatako memorietan behin bakarrik idatz daiteke, baina idazketa-prozesua erabiltzailearen esku geratzen da. Memoriaren gelaxkak “fusible” bat du (transistore baten bidez gauzatua). Fusiblearen egoera erabiltzen da, gero, informazioa gordetzeko: fusiblea erreta “0”; fusiblea erre gabe “1”. Memoria idazteko, gailu berezi bat erabili behar da: “grabagailua”. Honen bidez fusible batzuk erreko dira, eta beste batzuk ez.
PROM gelaxka bakoitza kondentsadore batez eta PMOS (p-type metal-oxide semiconductor) transistore batez osatuta dago. PROMen programazioa tentsio altuak erabiliz gauzatzen da (12V- 21Vartean) eta memoriako gelaxkak “1” baliotik “0” baliora aldatzeko ezartzen da. Karga fusiblera iristen denean, tentsio altuak fusible hau urtu egiten du, gelaxkari “0” balioa emanez. Programazio hau itzul ezina da, hau da, gelaxkaren balioa beti “0” izango da fusiblea urtu ondoren. Beraz, behin bakarrik idatz daiteke memoria.
Flash memoria
EPROM eta EEPROM memorien alternatiba moduan, FLASH memoriak daude. Alde batetik, FLASH memorien gelaxka EPROM memoriena bezain txikia da (transistore bat) eta, bestetik, ezabatze-prozesua elektrikoa da, EEPROM memorietan bezala. Ezabatzea ez da hitzez hitz egiten, hori egiteko behar den zirkuiteria garestia baita transistore kopuruari begiratuz gero. Beraz, “blokeka” ezabatzen da. Idazketa ere, “blokeka” egiten da: bloke batzuk berridazten dira eta beste guztiak mantentzen dira. (“programazio inkrementala”).
Bere izena, “FLASH” dator informazio kantitate handiak ezabatzeko duen ahalmenagatik.
Flash memoria ohikoenak transistore batez osatuta daude. EEPROM zelularenaren antzera, kontrol atea eta “flotatzen duen atea” (floating gate) dauzka. Hala ere ezberdinak dira, floating gate eta silikonaren arteko oxidoa finagoa baita kasu honetan. Hobi eta iturriaren arteko difusioak ere ez dira berdinak. Ezberdintasun hauek dira flash memoriak programatzeko nahiz ezabatzeko errazak egiten dituztenak.
Funtzionalitate elektrikoa antzekoa da EEPROM eta FLASH memorietan. Elektroiak atean (floating gate) gelarazten dira eta horrela transistoreko atalaseko tentsioa aldatzen dute. Elektroi hauek gelarazteko nahiz aterarazteko tunneling erabili ohi da (eremu elektromagnetikoen bidez).
Mota askotako gelaxkak daude, NOR eta NAND dira ezagunenetakoak. Ezaugarri propio ugari dituzte, baina laburbilduz NAND oinarritzat duten sistemak merkeagoak dira, baina ez dira oso eraginkorrak.
Zabala (Muxika)
Zabala (artikulu gisako -a duelarik, EODAren arabera ) edo Zabale (ofizialki Muxikako udalarentzat, eta bertakoen ahoskatze hedatua ), Muxika herriko auzoa da. Oka haranaren mendebaldeko aldeko lautada batean dago, iparraldera du San Roman auzoa eta Besangiz erreka, hegoaldetik Pardillerreka erreka, mendebaldera Txakala auzoa eta ekialdera BI-635 errepidea eta Astelarra auzoa.
Auzoko baserri izenen artean daude: Aurrekoetxe, Ormaetxe, Luberri, Zabalbeaskoetxea, Zabalazarra, Elgezabal, Galtzarre eta Urgain.
Auzo honetan jaioak dira Jon Lopategi eta Onintza Enbeita bertsolariak.
Bois de Vincennes
Bois de Vincennes edo Vincennesko basoa Parisko berdegune nagusietako bat da, Bois de Boulognerekin batera. Ekialdean dago eta Parisko udalerriko zati da, 12. barrutian. Vincennes hiriari izena eman zion, parkearen iparraldeko mugan dagoena.
995 hektareako hedadurarekin, Parisko berdegunerik handiena da.
Historia
Vincennesko basoak bere jatorria, Frantziako erregeek bakarrik erabiltzen zuten ehizarako lurralde batean du, horrela, Filipe Augustoren erregealdian ezarria. Inguruan zenbait errege parke eraiki ziren (Vincennesko gaztelua barne), basoa, ibilaldiak egiteko egokitua egon aurretik, Luis XV.a Frantziakoaren erregealdian. Elezaharraren arabera toki honetan erabaki zuen San Luisek berriz justizia banatzea, haritz baten azpian.
Parlamentuko Frondan zehar, parke honetatik gertu erori zen segada batean Tankredo Rohangoa, bertan hil zutelarik, 1649an.
Frantziar Iraultzan, basoa, maniobra militarren gune bihurtu zen. Landa lur asko husten dira eta eraikin militarrak eraikitzen dira.
Vincennesko basoa, bere gaur egungo itxurarekin, Napoleon III.aren agindupean egokitu zen, Jean-Charles Alphan ingeniaria eta Jean-Pierre Barillet- Deschamps arkitektoari esker, Parisko beste aldean zegoen Bois de Boulogneen kontrapuntu bezala, parke ingelesen antzera: zenbait zuhaitz birlandatu eta laku eta ibaien ibilguak hondeatu ziren.
1900eko Parisko Olinpiar Jokoetako frogarik gehienak Vincennesko basoan ospatu ziren, hau, Parisera behin betiko 1929an bildu zelarik, baita gaztelua ere, Vincennes hirira itzuli zena 1934an
Instalakuntzak
Zenbait instalakuntzek erabiltzen dute Vincennesko basoa:
Lakuak
Vincennesko basoak zenbait laku ere baditu, Marnetik abiatuta ibai sare batek hornituak:
Inguruko udalerriak
Vincennesko basotik gertu zenbait udalerri daude. Parkearen ipar-mendebaldetik hasita eta erlojuen orratzen zentzuan, honako hauek daude:
Bab
Sayyid 'Alí-Muhammad Xirazkoa (/ˈseɪjəd ˈæli moʊˈhæməd ʃɪˈrɑːzi/; Persieraz: ‎ سيد علی ‌محمد شیرازی‎ ) (Xiraz, 1819ko urriaren 20a - Tabriz, 1850eko uztailaren 9a), 1844tik aurrera Báb (/bɑːb/; arabieraz: باب‎, euskaraz: Atea) deitua, Persia ko berritzaile erlijioso ospetsua izan zen, Babismoaren sortzailea eta Bahá'í Fedearen aitzindaria. Haren ikasbide iraultzaileak zirela eta, 1850an fusilatu egin zuten.
Pseudanthias flavicauda
Pseudanthias flavicauda Pseudanthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Bab
Báb, Qajartarren garaiko Xiraz-ko merkataria izan zen; 1844an, 25 urte zituela, Jainkoaren mezularia zela aldarrikatu zuen, eta Báb titulua hartu zuen, "sarbide" edo "atea", Hamabigarrentarren Mahdi edo Qá'im-ari erreferentzia eginez. Persiako gobernuak kontra egin zion, eta azkenean Bab eta bere milaka jarraitzailek exekutatuta hil ziren Qajartarren agindupeko armadaren esku.
Bab-ek gutun eta liburu ugari idatzi zituen, bere aldarrikapena eta irakaspenak zehazteko xedez. Jainkoak Agerraraziko Duenari buruz idatzi zuen, bera baino mezu garrantziskoagoa ekarriko zuen irudi mesianikoaz. Bere ideiak Xeikhismoan oinarritzen ziren eta, batzuek diotenez, Hurufismoan ere; idazkietan sinbolismo asko erabiltzen du, zenbakizko kalkuluak barne. . Abdu'l-Bahak honela laburbildu zuen Báben eragina: Bera bakarrik, nekez imajina daitekeen eginkizun bati ekin zion... Izaki ospetsu hau, Persiako lege erlijioso, arau, modu, moral, eta ohituren oinarriak astindu ahal izateko bezainbesteko indarrez sortu zen, eta lege, fede eta erlijio berri bat ezarri zuen.”
Lehen urteak
Xirazen (Persia) jaio zen 1819ko urriaren 20an (Muharram 1, 1235 AH) hiriko familia merkatari ertain batean, eta Ali Muhammad izena eman zioten. Bere aita, Muhammad Ridá, erdi mailako merkataria zen, eta ama, Fátimih (1800-1881), Xirazko merkatari ospetsu baten alaba, gerora bahá’í fedea aitortuko zuena. Alí Muhammad haurra zela aita hil zitzaion eta bere osaba Hájí Mirzá Sayyid Ali merkatariaren babespean hazi zen Aita zein amaren aldetik sayyid titulua zuen Muhammad Profeta ren ondorengoa izateagatik Husain Ibn Ali-ren bitartez. Osabak maktab batera bidali zuen, lehen hezkuntzako eskola batera, alegia, eta han egon zen sei edo zazpi urtez.
Garai hartako eskola-curriculum formala, ortodoxoaren barruan jurisprudentzia eta arabierazko gramatika ikasten zen arren, Bab-ek gaztetatik matematika eta kaligrafia, gai ez konbentzionalak, ikasi nahi izaten zituen. Bab-en espiritualtasun, sormen eta irudimenarekiko joera, irakasleak sumintzeaz gain, ez zegoen onartuta XIX. mendeko Persiako eskola-sistema "anker, arkaiko eta monotono" haren giroan. Horren ondorioz, Bab hezkuntza-sistemarekin desengainatu egin zen, eta geroago Bayan bere liburuan horren erreforma proposatu zuen; irakasle helduei haurrak duintasunez tratatzeko esaten die, haurrei jostailuak izateko eta jolasteko baimena eman diezaietela, eta sekula ez haserretzeko edo gogor izateko ikasleen aurrean.
Gaztea zelarik, 15 eta 20 urte artean, osabarekin lanean hasi zen familiaren negozioan, eta Buxehr hirira joan zen merkatari, persiar golkoaren ondoan. Bere lehen idazkietan ikusten denez, negozio-mundua ez zuen gogoko eta nahiago zuen erlijio liburuetan murgildu. Bere garaiko jarraitzaile batek esan zuenez, oso isila zen eta ez zuen hitz bat ere egiten guztiz beharrezkoa ez bazen; galderei ere ez zitzaien erantzuten. Etengabe bere pentsamenduetan sartuta, otoitzak eta bertsetak errepikatzen zituen. Gizon ederra omen zen, bizar fina, arropa garbiz jantzia, txal berdea eta turbante beltza soinean. Merkatari gisa, ezaguna zen bere zintzotasunagatik eta negozioetan fidagarria zelako. Sendagile irlandar baten hitzetan "oso gizon leun eta fina zen --txikia altueran eta oso ederra persiarra izateko, haren ahots melodiatsu eta leunak zirrara handia egin zidan". Shoghi Effendik honela deskribatu zuen haren izaera "Báb pertsona atsegina, gaztea eta liluragarria" zen "otzantasun paregabekoa, baretasun asaldaezinekoa, hizkeran magnetikoa". Haren nortasunari zegokionez, "berarekin elkartzen zituen asko txunditu" egiten zituela esaten zuten."
1876an Espainian argitaratutako entziklopedia batean honela azaldu zuen Bab-en izaera «Beti jarduera gupidatsuetan hartuta, ohitura xumeak zituen eta gozotasun erakargarria, dohai horiek agerian uzten zituen bere irudiaren xarma zoragarriak eta mintzo eder eta sarkorrak; hitz egiten zuenean, ezagutu zutenek esaten dutenez, bere hitzek bihotzen barrenak pizten zituen ezinbestean; bere doktrina, filosofia grekoaren aztarnak dituena, gogora ekartzen digu ‘arrosen Paradisua’, ahozko lorez beteta baitago.»
Emilia Pardo Bazán idazleak honela definitu zuen Bábek hasitako mugimendua: «Sineste leuna, karitatiboa, progresiboa eta gizatiarra, batez ere ordezten saiatzen zenarekin alderatuta. Bere dogmen artean, honako hauek zeuden —eta daude, zeren Persia babistaz beterik baitago—: bizilekuaren eta gutunen bortxaezintasuna, harremanen adeitasuna, emakumearekiko errespetua, emakumearen eskubideen aitorpena, hezkuntza bihozbera, indarkeria ororen debekua, errukia, abegitasuna, monogamia, merkataritza, lan zintzoa bizitzaren lege gisa, eta beste asko eta asko denak oso onak, jakintsuak eta, eta funts-funtsean kristauak, ene ustez».
Hydrodynastes melanogigas
Hydrodynastes melanogigas Hydrodynastes generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Bab
Xeikhien mugimendua
Sayyid Kazim hil zenean, 1843ko abenduan, bere jarraitzaileei Mahdiaren bila abiatzeko esan zien; profeziek ziotenez, laster agertzekoa baitzen. Jarraitzaile bat, Mullá Husain, 40 egunez meskita batean barau egin ondoren, Xirazera abiatu zen eta han Bab aurkitu zuen.
Aldarrikapena
Bere lehen idazkietan, Bab-ek, bere burua, Ezkututako Hamabigarren Imamaren atari ("bab") bezala identifikatzen zuen; baina, geroago, esplizituki aldarrikatu zuen Ezkututako Imama bera zela, Jainkoak bidalitako mezulari berri bat, alegia. Saiedik esaten duenez, ezberdintasun hori ez dator kontzientzia aldakor edo eboluzionatzaile batetik, Bab-en idazlan guztiak kontzientzia maila bera zuela idatzita baitaude, bere izaeraren pixkanakako agerpena aniztasunaren batasunaren printzipioaren bidez definitzen da aditu horren aburuz.
Typhlops hypsobothrius
Typhlops hypsobothrius Typhlops generoko animalia da. Narrastien barruko Typhlopidae familian sailkatuta dago.
Kausatibo
Euskarazko adibideak
Izan ere, aditz asko kausatiboaren bidez sortuta daude:
Vestenanova
Vestenanova Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kausatibo
Euskarazko adibideak
Gaur egun -(t)arazi atzizkia erabiltzen dugu horretarako: «ohartarazi», «jakinarazi», «sorrarazi».
Beste hizkuntzetan
Kausatiboa zabalduta dago hizkuntza eranskarien artean. Finlandiera: Opettaja laulattaa oppilasta «Irakasleak abestera behartu du ikaslea», laulaa «abestu», kausatiboa osatzeko erabiltzen den osagaia aldaera asko ditu hizkuntza horretan; turkiera: Ali Hasani öldürdü «Alik Hasan erail du (Alik Hasan iltzera behartu du)», ölmek «il (aditza)», esaldi horretan erabilitako -dür- osagaia aditz guztiekin erabil daiteke turkieran; hungariera: A mama elaltatja a kisfiát «Amak haurra sehaskatu (lo egitera behartu) du», alszik «lo egin», kausatiboa osatzeko erabiltzen den osagaia aldaera asko ditu hizkuntza horretan.
Hizkuntza batzuek ez dute kausatiborik, adibidez, errusierak. Hizkuntza horrek заставить zastavit' «behartu» aditza erabiltzen du horretarako.
Vestenanova
Mugakideak
Vestenanovak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bab
Aldarrikapena
Bab-en lehen idatzietan, berak aldarrikatzen zuen izaera gorenak ez zuen zalantzarik, baina jendearen harrera-gaitasuna dela eta, hasieran Ezkutatutako Hamabigarren Imamaren atea baino ez zela iradoki omen zuen. Bere hasierako fededunen artean, Bab-en izaera zehatza ez zegoen argi, baina pixkanaka esan ahal izan zien Ezkutatutako Imama ez ezik, Imama beraren agerpena zela, Qa'im bera, alegia. Mulla Husain-ekin izandako lehen bileretan, Bab-ek bere burua Maisu eta Agindutako gisa aurkeztu zuen. Ez omen zen Kazim Raxtiren oinordea soilik, bere estatus profetikoa aldarrikatu zuen; laguntzaile moduko bat zen, bai, baina ez Ezkutatutako Imamarena, Jainko berarena baizik. Bere lehen testuetan, hala nola "Yusuf-en surari buruzko iruzkinean", Koranaren hizkuntza erabili zuen, horrekin jainkozko autoritatea adierazita, eta bere burua argi eta garbi identifikatu zuen imamarekin. Bab-i buruz predikatzeagatik Bagdaden, Mulla Ali-i-Bastami bigarren Bizidunaren Hizkiaren aurka egindako epaiketan, apaiz musulmanek argudiatu zuten Yusuf-en suraren iruzkina aztertu zutenean jainkozko errebelazio aldarrikapena ikusi zutela, eta testuaren zatiak aipatu zituzten hala zela frogatzeko.
Hala ere, jendearen aurrean egindako aldarrikapenaren lehen fasean, bab tituluaren bidez, Ezkutatutako Imamarengana daraman atea zela azpimarratu zen; Babek bere lehen fededunei eskatu baitzien bere benetako izaera ez guztiz argitzeko, ezta bere izena ere. Posizio apalago bat aldarrikatzean Ezkututako Imamaren agerpenerako prestatu nahi zituen, eta, aldi berean, denbora irabazi, jazarpena eta kartzela saihestuta; mahdi estatusa aldarrikatuz gero heriotza-zigor azkarra ekar baitzekiokeen. Hilabete pare bat igaro ondoren, fededunek eta jendeak orokorrean Bab-en mezuari egiten zion harrera beroa ikusita, pixkanaka hasi zen azaleratzen Ezkutatutako Imama zela. Bere bizitzaren azken urteetan Jainkoaren Agerpena zela aldarrikatu zuen. Bere aurkako epaiketan, Agindutako bera zela ozenki iragarri zuen Persiako tronuaren oinordekoaren eta beste nobleen aurrean. Idatzitako azken lanean, Haykal al-din-en, Jainkoaren esentzia, dhātu'llāh, aldarrikatu zuen. Jendaurrean hitz egin zuen lehen hilabeteetan izandako jokabide zuhurraren bitartez, funtsean ahal zen arreta gehiena bereganatu zuen gutxieneko liskarra sortuta.
Hala ere, bere aldarrikapena pixkanaka zabaldu izanak nahasmendua sortu zuen, bai publikoaren artean, bai bere fededun batzuen artean. Haren lehen jarraitzaileetariko askok berehala hartu zuten Jainkoaren aginpidez beteriko mezularitzat, eta horrek desadostasunak sortu zituen Bab-en komunitatean. Nahiz eta Bab-ek bere mezua diskrezioz helarazi nahi izan zuen, Tahirih bezalako jarraitzaile askok argi eta garbi adierazi zuten agindutako Mahdi Imam Ezkutuaren etorrera.
Mulla Husain-i adierazpena
Bab-en lehen esperientzia erlijioso inspiratua, bere emaztea lekuko, 1844ko apirilaren 3ko iluntze aldera gertatu omen zen. Bab- en egitekoa, aldiz, urte hartako maiatzaren 22ko iluntze aldera adierazi zuen lehen aldiz bere etxera gonbidatutako Mulla Husain-en aurrean. Mulla Husain, Sayyid Kazim-en jarraitzailea zen, eta hark emandako jarraipenei erantzunez, eta berrogei egunez barau eta otoitz egin ostean, Xiraz hirira abiatu zen beste bi lagunekin batera mahdiaren bila. Lagunak ostatu bila zihoazen bitartean, Mulla Husain kalean zegoela Sayyid Ali Muhammadekin topatu zen. Sayyidak bere etxera gonbidatu zuen eta han zeudela bere bidaiaren zergatiaz galdetu zion. Mulla Husainek bidaiaren arrazoiaren berri eman zion, eta hari erantzunez Sayyid Ali Muhammad-ek adierazi zion bera zela bilatzen ari zen hori.
Bab-ek egokiro erantzun zien Mulla Husainek azaldutako galdera guztiei, eta haren aurrean idatzi zuen, azkar asko, tafsir bat (iruzkina) Yusuf suraren inguruan, "Qayyumu'l-Asma" izenaz ezaguna, Bab-ek errebelatutako lehen idazlana. Zalantzarik gabe, Mulla Husain lehena izan zen Bab-engan sinesten eta Kazim Raxtiren ondorengotzat hartzen.
Gau hartako efemeridea bahá'í egutegiko Jaiegun Sakratua da.
Bizidunaren Hizkiak
Mulla Husain Bab-en lehen dizipulu bihurtu zen. Hurrengo bost hilabeteetan, Kazim Raxtiren beste hamazazpi jarraitzaialek aitortu zuten Bab Jainkoaren Agerkunde gisa. Haien artean emakume bat zegoen, Fatimih Zarrin Taj Baraghani olerkaria, geroago Tahirih (Aratza) izenaz ezagutuko zena. 18 dizipulu horiek Bab-ekin batera Bizidunaren Hizkiak izeneko taldea osatu zuten (arima bakoitzak Jainkozko Espirituaren hizki bat du, eta denen artean Hitza eratzen dute) eta Iran eta Iraken barrena fede berria hedatzeko ardura hartu zuten (Abraham-en fedearen itzulera edo jarraipen gisa). Bab-ek 18 norbanako horien egoera espiritual berezia azpimarratu zuen, eta berarekin batera bere erlijioaren lehen "Batasuna" osatzen zutela adierazi zuen; wahid (batasuna) hitz arabiarrak 19 balioa baitu abjad zenbakietan. Persierazko Bayan-a bere liburuan Bizidunaren Hizkien identitate metaforikoa argitu zuen: Xiismo Hamabigarrentarraren Hamalau Hutsezinak: Muhammad, Hamabi imamak eta Fatima, eta Kristoren lehen jarraitzaileak irudikatzen zituzten lau goiaingeruak. kristautasunaren hamabi apostoluen arketipo berekoak dira.
Bidaiak eta kartzela
Bizidunaren Hamazortzi Hizkiek ezagutu eta gero, Bab eta Quddus (Bizidunaren hamazortzigarren Hizkia) erromes abiatu ziren Meka eta Medinara, Islamaren hiri sakratuetara. Kaaban zegoela, Mekan, Babek publikoki adierazi zuen Qa'im bera zela; eta Kaaba zaintzen zuen Xarifari idatziz adierazi zion bere eginkizuna. Erromesalditik itzuli zirenean Buxehr-era joan ziren. Handik aurrera ez zuten elkar ikusteko aukera izango. Quddus Xiraz-era abiatu zen hango gobernariari, Husain khan-i, Bab-en aldarrikapenaren berri emateko; hari erantzunez, Quddus torturatu eta Bab Xirazera itzultzeko agindua eman zuen. Xirazko Imam-Jum'ih (ostiraletako otoitzen zuzendaria) Bab-i galdeketa egin zion aldarrikatzen zuenaren inguruan. Ukatu egin zuen Qa'im edo fededunekiko bitartekaria zenik; gerora, Bab-ek gauza bera esango zuen Vakil Meskitako fededunen aurrean. Uko egite horrek berehalako heriotza-zigorretik salbatu zuen. Abbas Amanat-ek dioenez, Bab-ek adierazpen bat idatzi zuen, presiopean itxuraz, Babiyari (Bab edo Ate izaerari) atzera eginez. Horretan, halako sinesmena aldezten zutenetatik urrunduz, honela idatzi zuen: "Hitz batzuk nire lumatik irten dira instintu hutsez eta erabat onartutakoaren aurka; hori horrela izanik, ez dira inolako kausaren frogatzat hartu behar". Bab osabaren etxean utzi zuten atxilotuta, 1846ko irailean kolera epidemia bat hirian sortu zen arte. Behin askatuta, Isfahanera abiatu zen. Han zegoela, jende asko etorri zitzaion bisitan hango Imam- Jum'ih-aren etxera, bere aldekoa baitzen. Bilera informal baten ondoren, non Bab-ek Isfahango apaizekin izandako eztabaidan abiadura itzela erakutsi baitzuen bertsetak bat-batean esaten, bere jendaurreko ospea bizitu egin zen. Bab-en jarraitzailea zen Manouchehr Khan Gorji Isfahango gobernadorea hil ondoren, probintziako klerikoek presionaturik, Muhammad Xah Qajar-ek 1847ko urtarrilean Bab Teheran-era eramateko agindua eman zuen. Teheranen kanpamendu batean hilabete batzuk eman ondoren, eta Bab Xah-arekin elkartzeko aukera izan baino lehen, lehen ministroak Tabriz-era bidali zuen Bab, Persia iparraldeko mugara.{ Tabrizen 40 egun eman ondoren, Bab Maku herriko gotorlekura bidali zuten, Irango Azerbaijan probintzian, Turkiako muga ondoan. Makun zegoela, bere idazlanik garrantzitsuena idatzi zuen, Persierazko Bayan-a, bukatu gabe utzi behar izan zuena. Bab-en izen ona inguruan hedatzen ari zela eta, Makuko gobernadorea ere Bab-en jarraitzaile bihurtu baitzen, lehen ministroak Txihriq-eko gotorlekura aldatu zuen 1848ko apirilean. Han ere, ospe handia bereganatu zuen Bab-ek eta kartzelariek murrizketak laxatu zizkioten. Garai hartakoa da Áqa Bálá Big Xíxvání Naqxbandí egindako Bab-en erretratua. Orduan, lehen Ministroak Bab Tabriz hirira eramateko agindua eman zuen, non gobernuak erlijio agintariak konbokatu zituen Bab-en aurkako epaiketa egiteko, blasfemia eta apostasia leporatuta.
Epaiketa
Epaiketa, Printze Koroak bultzatuta, 1848ko uztailean gertatu zen, eta bertako erlijio-gizon ugari bildu ziren bertan. Bab-i galdetu zioten bere aldarrikapenaren izaerari eta irakaspenei buruz, eta eskatu zioten mirariak egin zitzan bere jainkozko autoritatea frogatu ahal izateko. Bere aldarrikapena atzera bota zezan presatu zuten. Epaiketaren bederatzi lekukotza-txosten gorde dira, horietako batzuk aurreko iturri batean oinarritzen omen dira. Txostenetako sei musulmanen iturrietakoak dira, eta ez dute Bab begi onez ikusten. Bederatzi txostenetan 62 galdera azaltzen dira, beste hamazortzi galdera txosten batean, beste hamabost bi txostenetan, beste zortzi hiru txostenetan, beste bost lau txostenetan, beste hamahiru bost txostenetan, eta beste hiru sei txostenetan. "Bai" eta "ez zuen erantzun" erantzunak kontuan hartu gabe, hogeita hamabost erantzun gorde izan dira, horietako hamar txosten batean, zortzi bi txostenetan, sei hirutan, hiru lautan, bi bostetan, eta bost seietan. Erantzun bakar bat agertzen da lekukotza-txosten guztietan, "Neu naiz mila urtez itxaron duzuena" erantzun zuenekoa.
Epaiketak ez zuen emaitza erabakigarririk izan. Kleriko batzuek heriotza-zigorra eskatu zuten, baina gobernuak epai barkabera eman zezaten presionatu zituen, Bab-en itzal handia zela eta. Gobernuak mediku adituei eskatu zien Bab ero diagnostika zezaten, haren exekuzioa eragozteko xedez. Baliteke gobernuak, bere burua zuritzeko eta erlijio-gizonak baretzeko xedez, zurrumurrua hedatu izana Bab-ek atzera egin zuela esanez.
Bab-en aurkako epaiketan ez egon arren, Xeikh al-Islam, babi-en aurkako jazarpenen burua, haren kontrako heriotza-zigorra ezarri zuen medikuek bere onean zegoela erabakitzen bazuten. Fatua bat kaleratu zuten non Bab-i apostasia leporatuta honela esaten baitzuten "Ez dugu onartzen apostata zentzakaitz horren damua, arrazoi bakarra haren exekuzioa atzeratzeko bere zentzutasunari buruzko zalantza izan da."
William Cormick Koroaren medikuak Bab aztertu zuen eta gobernuaren eskaria ontzat hartuta errukia eskatzeko arrazoiak zeudela uste zuen. Medikuaren iritziak Bab-en bizitza salbatu zuen denbora batez, baina klerikoek exijitu zuten horren ordez zigor fisikoa ezarri behar ziotela; hori dela eta, Bab-ek oinetako zartadak jasan behar izan zituen, 20 zigorkada oin azpian.
Gobernuaren txosten ofizial sinatu gabe batek dioenez, bere jipoi gogorra zela eta, Bab-ek, ahoz zein idatziz, barkamena eskatuta esan omen zuen ez zuela jainkotasun-aldarririk egingo aurrerantzean. Tabrizen epaitu eta handik gutxira idatzi zuten haren ustezko errekusazioaren dokumentua. Zenbait adituren iritziz, dokumentu hori zabaldu zen Bab aztoratzeko eta bere sinesgarritasuna jendearen aurrean gutxiesteko xedez, dokumentuaren idazmoldea oso desberdina da Bab-en ohiko moldearen aldean, eta beraz, agintariek prestatuta.
Creagrutus hildebrandi
Creagrutus hildebrandi Creagrutus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Bab
Epaiketa
Edward Granville Browne orientalistak epaiketaren dokumentuak jaso zituen Hippolyte Dreyfus-Barney Frantziako lehen bahá'íaren eskutik. Errekusazioaren faksimile bat argitaratu zuen Brownek Materials for the Study of the Babi Religion (Babi erlijioaren ikasketarako materialak) bere lanean ohar honekin batera "sinatu gabea eta datatu gabea, Baben eskuizkribua zela zioten, eta gizakiaz gaindiko edozein aldarriri uko egiteko balio zuela, aurretik zein ondoren eginak izanda ere. Ez du adierazten nori zuzentzen zaion, ez eta egindako errekusazioa gobernuaren txostenaren azken paragrafoari dagokion edo beste zernahiri ere. Eskuizkribua, dotorea izan arren, ez da erraz irakurtzen..."
Hau da dokumentuaren atal nagusiaren itzulpena:
Ez dut inoiz Jainkoaren Borondatearen kontrako ezer nahi izan, eta, Haren atsegin onaren kontrako hitzak nire lumatik isuri badira, nire helburua ez zen desobeditzea, eta, edonola ere, damu naiz eta barkamena eskatzen diot. Zerbitzari honek ez du inolako ezagutzarik [gizakiaz gaindiko] aldarririk egiteko. Barkamena eskatzen diote Jainko nire Jaunari eta damu naiz Haren aurrean nire buruari [Jainkozko] eginkizunik egotzi izan zaidala uste izanagatik. Nire mihiari darizkion otoitz eta hitz batzuei dagokienez, ez dute esan nahi horrelako misio (amr) dudanik, ez eta Bere Santutasuna Jainkoaren Frogaren (harengan izan bedi Bakea!) erregeordetzaren oinarririk gabeko [ageriko] aldarria egiten dudanik ere, zerbitzari honek inoiz ez baitu egin, ez eta aurrerantzean egingo ere.
Epaiketa bukatu ondoren, Bab berriz ere Txihriq-eko gotorlekura eramateko agindu zuten.
Fusilamendua
1850eko uztailaren 9ko goizean (Xa'ban 28,1266 AH), kuarteleko patioan milaka pertsona bildu ziren Bab-en exekuzioa ikusi nahian. Bab eta Anis horma batean zintzilik zeuden tiro egiteko prest zeuden soldadu-batailoi handi baten aurrean. Lekuko askok, mendebaldeko diplomatikoek barne, kontatu zuten han gertatutakoa. Tiro egiteko agindua eman zen. Xehetasunetan desberdinak diren arren, kontakizun guztien arabera, lehen tiro-sortak Bab eta Anis hil ordez, hormatik zintzilik eusten zizkieten sokak moztu zituen. Beste pelotoi bat osatu zen eta berriz ere tiro egiteko agindua eman zen. Oraingoan bai, Bab hil zuten. Babi eta bahá'íen tradizioaren arabera, lehenengo tiro-sortaren huts egina mirari bat izan zen. Iturri errusiar eta irandarren arabera, Bab-en eta Anis-en gorpuak lubaki batera bota eta txakurrek jan zituzten; garai hartan Teheran zegoen Justin Sheil ministro britaniarrak gaitzetsi egin zuen ekintza.
Bahá'í iturrien arabera, gorpuak ezkutuan berreskuratu eta gorde zituzten zenbait babik. Geroago, sekretupean garraiatu zituzten Bahá'u'lláhren eta ondoren Abdu'l-Baharen argibideen arabera: Isfahanera, Kirmanshah-era, Bagdadera, Damaskora, Beirutera eta gero itsasoz Akrera; Karmel mendiaren beheko lautadara iritsi ziren 1899an. 1909ko martxoaren 21ean, gorpuzkiak hilobi berezi batean lurperatu zituzten: Bab-en Santutegian, Abdu'l-Baharen agindupean horretarako propio eraikia Karmel mendian, gaurko Haifan, Israelen.
Ondorengotza
Idazlan nagusi gehienetan, Bab-ek Agindutako bat aipatzen du, man yazhiruhu'lláh, (Jainkoak Ageraraziko Duena) izenpean; aldi berean, esaten du Bab bera "Jainkoak Ageraraziko Duenak eskuan daraman eraztuna baino ez" dela. Bab hil osteko hurrengo hogei urteetan 25 pertsonak inguru aldarrikatu zuten Agindutako hura zirela, horietako nabarmenena Baha'u'llah izan zen.
Hil baino lehen, Bab-ek gutun bat bidali zion Mirza Yahya, Subh-i- Azal-i, askok bere borondate eta testamentutzat hartzen dutena. Gutunean, Bab-ek Subh-i-Azal izendatzen zuen Babi komunitatearen buru bere heriotzaren ostean, eta denei agintzen zien Agindutakoari jarraitzeko hura agertuko zenean. Garai hartan, hamazortzi urteko Subh-i-Azal-ek, ez zuen inoiz lidergorik izan Babi mugimenduan, eta bere anaia zaharrenaren etxean bizi zen oraindik, Baha'u'llahren etxean, alegia. Bahá'íen arabera, Subh-i-Azal babi fedearen buru izendatu izanak Baha'u'llahrengandik arreta desbideratu zuen; babiei aukera ematen zien hura bisitatzeko, harekin kontsultatzeko, eta harekin gutunak trukatzeko erraz eta askatasunez.
1852an, Baha'u'llah Teheranen preso zegoelarik izandako bizipen sinbolikoan, Zeruetako Neskatxaren bisita izan zuen, eta harez geroztik Jainkoaren Mezulari zereginari ekin zion. Hamaika urte geroago Bagdaden, publikoki aldarrikatu zuen ordurako babi gehienek susmatzen zutena, hau da, bera zela "Jainkoak Ageraraziko Zuena". Bere jarraitzaileek bahá'í izena hartu zuten.
Bahá'u'llahk arrakastaren ondorioz, Bab-en jarraitzaile gehien- gehienek Subh-i-Azal baztertu eta bahá'í egin ziren. Gaur egun Bahá'íek milioika jarraitzaile dituzte mundu osoan; Azaliek, aldiz, Iranen soilik iraun dute, mila bat inguru,, eta inolako antolamendurik gabe, antza.
Irakaspenak
Bab-en irakaspenak hiru etapatan bana daitezke, bakoitzak gai nagusi bat ardatz duela. Hasierako irakaspenak Koran eta Hadith-en ingurukoiruzkinak dira, beraz, "egiazko Islamaren" bidean. Erlijio-lege berriak eman beharrean, babien hasierako doktrinan "lege erlijiosoen muinean datzan barneko adiera mistikoetara" eta "jarduera errituala bidaia espiritual bihurtzera" bideratzen da. Gai horiekin jarraituko du hurrengo urteetan, baina bere enfasia argitze filosofikora eta, azkenik, legegintzako adierazpenetara aldatuko da. Bigarren etapa filosofikoan, Bab-ek izakiaren eta kreazioaren metafisika azalduko du; eta, hirugarrenean, legegilean, printzipio mistikoak eta historikoak batzen ditu, Bab-en idazlanetan kontzientzia historikoa handitu ahala.
Bab-ek oinarrizko gai asko aztertzen ditu bigarren etapa honetan, hala nola, egia espirituala nola aitortu, gizakiaren izaera, fedearen esanahia, egintza onen izaera, bidaia espiritualaren aurrebaldintzak eta betikotasunaren edo munduaren sorreraren inguruko galdera. Besteak beste, Kantuari buruzko Tratatuan, musikaren filosofiaz aritzen da.
1848an Bab-en irakaspenak aldatzen dira, Islamaren legeak, argi eta garbi, bertan behera uzten ditu eta bere doktrina sartzen du. Bab-en lege-sistemaren baitan aurki ditzakegu ezkontzarako, ehorzketarako, erromesetarako zein otoitzerako argibideak, etorkizuneko Bábí estatu baterako diseinaturikoak omen, edo Bab-en idazkietan aipatzen den Jainkoak Ageraraziko Duena etorkizuneko profetak abian jartzeko modukoak.
Ikuspegi askotatik, Bab-ek emakumeen estatusa hobetu zuen bere irakaspenetan. Irakatsi zuen Jainkoak gizonezko eta emakumezkoen mugen gainetik dagoenez, Jainkoaren borondatea dela "ez gizonak emakumeen gain goratzea, ez emakumeak gizonen gain goratzea". Bab-ek jarraitzaileei irakatsi zien emakumeak "ezta begi keinu batez ere" gaizki trata ez ditzaten, eta emakumezko bati min eginagatik ezarritako zigorra gizon bati eginagatik ezarritakoaren bikoitza da. (Persierazko Bayan-a 7:18) Armin Eschraghik Irango XIX. mendeko ingurua azpimarratuz honela esaten du "Mendebaldeko irakurle modernoek ez dute agian aintzat hartuko horren gaitasun iraultzailea", izan ere Bab-en jarraitzaileek "Komunitate honen baitan hezi direnen artean, gizon zein emakume, elkarri begiratzea, hitz egitea eta elkarrekin esertzea onartuta dago." (Persierazko Bayan-a 8:10). Jainkoaren Jatorrizko Borondatea ere gorpuzten du, zeruko neskatxaren emakume-irudi gisa Bab-ek aldez aurretik ikusi zuen komunikabideetan gerora izango zen bilakaera, albisteak komunikatzeko sistema azkar baten beharra azpimarratu zuen, denentzat eskuragarri, edozein izanik ere haien aberastasuna edo gizarte-maila. Informazioaren inguruan honela idatzi zuen: "Sistema hori unibertsala ez den bitartean bere onura ez da iritsiko erresumako zerbitzariengana (herritarrengana), non eta pertsona guztientzat eskuragarri egongo den unea iristen ez den bitartean. Gaur egun erregeek beren mezulari bereziak badituzte ere, alferrik da, behartsuei ez baitzaie horrelako zerbitzurik ematen." Gizartearen muturreko aberastasuna eta pobrezia aipatuz, Bab-ek irakasten du aberatsen benetako posizioa "Jainkoaren gordetzailearena" dela eta eskuzabaltasunez eta karitatez jokatzea dagokiela. Honela dio, "Norbait pobreziak jota aurkituko bazenu, aberats ezazu ahal duzun heinean...Norbait larri dagoela topatuko bazenu, lasaitu ezazu zure esku dituzun baliabide guztiekin"
Jack McLean-ek, Nader Saiedi-ren analisia laburbilduz, idatzi du Bab-en idazkiak "egungo krisiari eragiten dioten gai global guztiak guztiak aurreikusten dituela, hala nola ingurumenaren babesa eta baliabide naturalen merkantilizazioa". Bab-ek garrantzia berezia ematen dio uraren erabateko araztasunari (Bayan 6:2) eta kontuan hartuta substantzia guztiak lurraren barnealdeko ur-mailetara eta ozeanoetara itzultzen direla, erraz ikus daiteke urari buruzko legea ingurumena babesteko lege orokor gisa. Halaber, Arabierazko Bayanean (9:11) lurra, sua, ura eta haizea, lau elementu horien merkantilizazioa debekatzen du.
Denis MacEoin-en arabera, Bab-en irakaspen teologikoetan "gnostikoen eta neoplatonikoen ezaugarriak aurki daitezke, Ismailien eta Horufien adar xiitetan aurkitu ohi diren bezala" eta "sistemaren muina jainkozko esentzia betierekoa ezagutezina, deskribaezina eta eskuraezina dela sinestean datzala" Horixe bera izango da Bahá'í fedearen oinarrian. Edward Browne-ren arabera, Bab-en zenbait teoria Muḥyiddin ibn Arabiren ideietan oinarritzen dira. Izan ere, bi mistikoek garrantzia handia ematen baitiote zenbait hizki eta zenbakien esanahi sakonari, hala nola, bā' hizkiari eta 19 eta 361 zenbakiei. Bab-ek, halaber, Estetikaren filosofia bereizi bat ere garatu zuen, zeinak edertasuna eta fintzea (litafat) printzipio nagusi gisa azpimarratu baitzituen, Arteentzat ez ezik gure ekintzetan ere, gauza guztiak bikaintasun gorenera edo paradisura (itqan) eramateko beharra nabarmendu zuen. Saiedik honela idatzi du "Bab-ek argi adierazi zuen bere komunitatea gauza guztietan perfekzio gorenaren islada izatea nahi zuela. Horrez gain, artearen edertasuna eta bikaintasuna munduaren espiritualizaziorako bitarteko gisa definitzen ditu". Bab berak idatzi zuen, kaligrafiaren erabilera printzipio unibertsal gisa erabiliz, "Fintasun maila altuagoaren jabe izanda paperean agerian ez badu jartzen, paradisua kenduko nioke, eta nire galderari erantzun beharko lioke, zergatik zuk, bitartekoen jabe izan arren, graziaren isuriari eta mesedeari uko egin diezu?" Moojan Momen-ek honela idatzi du, fintasun hitzari dagokionez, "ematen du hitz horren adieran aurkitu zuela errealitate fisikoa errealitate espiritualetik gertuen egon daitekeen egoera. Errealitate fisikoa igotzen eta errealitate espiritualera hurbiltzen doan heinean, lodiera, trinkotasuna eta ezpurutasun ezaugarriak galtzen ditu ... eta bikaintasun, araztasun eta fintasun ezaugarriak hartzen ditu."
Idazlanak
Bab-ek esan zuenez, Jainkoaren Agerkundeak errebelatutako bertsetak dira Bere eginkizunaren frogarik handiena. Bab-en idazkiek bi mila lauza, epistola, otoitz eta tratatu filosofiko baino gehiago biltzen dituzte. Idazlan horiek bahá'í idazteunen parte dira. Haren otoitzak, batez ere, bai pribatuki bai bileretan sarritan errezitatzen dira.
Bab-en idazlanek akademiko adituen interesa eta aztertzeko gogoa ere piztu dute. Elham Afnan-en hitzetan, Bab-en idazlanek "irakurleen pentsamenduak berregituratu egin zituen, sinesmen zaharkituen eta aurreko belaunaldietatik jasotako ohituren kateetatik askatu ahal izan zitezen". Jack McLean-ek azpimarratzen du Bab-en idazlanetako sinbolismo berria, eta honela dio: "Bab-en idazteunen unibertsoa erabat sinbolikoa da. Zenbakiak, koloreak, mineralak, likidoak, giza gorputza, giza harremanak, keinuak, egintzak, hizkuntza (hizkiak zein hitzak), eta izadia bera, denak dira Jainkoaren ezaugarri eta izenen (asmá va sifát) errealitate sakonaren islada edo ikur".
Era berean, Todd Lawson-ek Bab-en iruzkinetan ikusten du "sortutako gauza guztien potentziala eta azken esanahia, gorenetik txikienera. Bab-en lanek ezaugarri dute berrikuntza linguistikoa, lehendik zeuden termino teologikoak desegokiak ikusten zituen bakoitzean erabiltzen zituen neologismoak barne. Aditu batzuek garrantzi erlijiosoko hitz edo esaldi jakin batzuen etengabeko errepikapena identifikatu dute Bab-en idazkien ezaugarritzat. John Walbridge-k dioenez, Bab-ek Kitab-i-Panj Sha'n liburuan "zalantzarik gabe hipnotikoa" da errepikapenaren erabilera, non "hitz iradokitzaile berdina errepikatzen den etengabe" denboran aurrera egin ahala pixkanaka aldatuta, horrekin estetika minimalista aurreikusteaz gain Finnegans Wake-ren estilo modernistaren aitzindaria da.
Zoritxarrez, Bab-en idazlan gehienak galdu egin dira. Bab berak esan zuenez, bostehun mila bertset baino gehiago idatzi zituen; zer nolako luzera zuten irudikatzeko esango dugu Koranak, adibidez, 6300 bertset dituela. Orri bakoitzean 25 bertset idatz badaitezke, horrek esan nahiko luke 20.000 orri idatzi zituela. Nabil-i-Zarandi, Goiztiriko argi-printzak bere liburuan, Bab Makun zegoela Koranaren inguruko bederatzi iruzkin oso idatzi zituela aipatzen du, denak arrastorik gabe galduak. Ez da beti erraza izaten gorde diren lanen benetako testua finkatzea, eta horretarako lan handia egin beharko da. Beste batzuek, aldiz, egoera onean gorde dira, eta Bab-en zenbait lan nagusi bere konfiantzazko idazkarien eskuz idatzita daude.
Idazlan gehienetan, babi-ek egiten zizkioten galderei erantzuten zizkien. Lehenago ere horrela gertatu izan da, adibidez, Pablo Apostoluaren gutunak erabili izan ziren idazteun autoritatiboak osatzeko. Itun Berriaren lau kapitiluetatik hiru gutun moduan idatzi ziren, edo gutunen zatiak aipatzen dituzte. Batzuetan, Bab-ek oso azkar errebelatzen zituen hitzak idazkari baten eta lekukoen aurrean kantatuz.
Bahá'í Munduko Zentroaren Artxibategien Departamentuan, Bab-en 190 lauza inguru gorde dituzte. Hainbat idazlan nagusiren zatiak argitaratu dira mendebaldeko zenbait hizkuntzatan, Bab-en Idazlan Hautatuak izenpean. Denis MacEoin, Sources for Early Bb+ Doctrine and History (Hasierako Babi-en Doktrina eta Historiaren Iturriak) bere liburuan Bab-en idazlan askoren deskribapena egiten du. Hurrengo atalean egingo dugun laburpena batez ere lan horretan oinarritzen da. Idazlan handiez gain, Bab-ek gutun ugari idatzi zizkion emazteari eta jarraitzaileei, hainbat helburuetarako otoitzak, Koranaren bertset edo kapituluen iruzkin franko eta khutbih edo sermoi asko (gehienak ez ziren inoiz jendaurrean eman) Horietako asko galdu dira; beste batzuk, aldiz, bildumetan gorde izan dira.
Bab-i kritikatu izan zaio bere erlijio-idazlanetan arabiar gramatika era zuzenean zein okerrean modu kontraesankorrean erabiltzeagatik, nahiz eta arabieraz idatzitako gutunetan akats gutxi egin zituen. Kontraesankortasun horrekin bereiztu nahi zituen hitzen formari soilik erreparatzen ziotenak eta bere mezuaren funtsezko esanahia uler zezaketenak. Bere GramatikaTratatuan, Bab-ek azpimarratu zuen arabieraren gramatika unibertsoaren gramatika espiritualaren ikur gisa irakatsi behar zela.
Aldarrikapenaren aurreko idazlanak
Todd Lawson-ek bere doktorego tesia aurkeztean Bab-en Tafsir on Surah al-Baqara (Behiaren surari buruzko iruzkina) aipatu zuen. Bab- ek Tafsir (iruzkin) hori idatzi zuen 1843ko azaroan edo abenduan, bere zeregina aldarrikatu baino sei hilabete lehenago. Lehen zatia 1844ko otsailean osatu zuen; bigarren zatia Bab-en aldarrikapena egin ondoren errebelatu zuen. Bere aldarrikapenaren aurretik idatzitako lanetatik osorik iraun duen bakarra da. Halaber, Bab-ek Hamabigarrentarren sinesmenekiko jarrera argitzen du. Emazteak bere aldarrikapenaren aurreko pasarte garrantzitsuak ere aipatzen ditu.
Xiraz, 1844ko maiatza-iraila
bezperan idatzi zuen Mulla Husain-i egindako aldarrikapenarekin batera. Idazlan osoak ehunka orri ditu eta 40 egun behar izan zituen osorik idazteko; Bab-ek arabieraz idatzitako lanetan handienetakoa da. Bahá'íen idazteunen parte ere bada. Babi mugimenduaren aurreneko urtean asko zabaldu zen eta Babien Korana edo Biblia gisa hartu zuten. Liburu horretan Bab-ek baieztatzen du Jainkoaren Agerkunde aldarrikapena, nahiz eta aldarrikapena mozorrotu egiten duen Imam Ezkutuaren zerbitzaria dela esaten duenean. Tahirihk idazlan hau arabieratik persierara itzuli zuen. irailean Mekara joan aurretik errebelatutako obra honetan hamalau otoitz biltzen ditu, batez ere egun sakratuetan eta jai erlijioso handietan errezitatzeko. Bere edukia Islamean itxaron zitekeenaren barruan jarraitzen du.
Erromesaldia, 1844ko iraila - 1845ko ekaina
Mekarako erromesaldia iraun bitartean, bederatzi hilabete eta erdi guztira, Bab-ek lan asko idatzi zituen: itsasontiz bueltan zetorrela idatziriko liburu honetan, babi komunitateak bete beharreko zenbait arauri buruz aritzen da. Baliteke horren eskuizkribu bat Iranen gorde izana. biltzen ditu eta aurrekoa bezala, Buxihr-era bueltan zetorrela idatzi zuen. Jatorrizko idazlana ia suntsituta geratu zen Bab atxilotu zutenean. Zenbait eskuz egindako kopia gorde izan dira. Arabieraz idatzi zuen Mekatik Medinara bidaian zihoala 1845. urtearen hasieran Xaykhien buruzagi ospetsu batek egindako galderei erantzuteko. zerrenda aurkitzen dugu, Bab berak idatzia Mekatik bueltatu ondoren, 1845eko ekainaren 21ean. Lehen idazlanen bibliografia da.
Isfahan, 1846ko iraila - 1847ko martxoa
errebelatu zuen Manouchehr Khan Gorji gobernadoreak egindako galdera bati erantzunez. Muhammad-en izaera profetiko berezia aztertzen du, musulmanen eta kristauen arteko tirabiretan eztabaidatutako gai garrantzitsua baita. B·b-ek Isfahanen idatzitako bi lan garrantzitsuenetako bat. Berez eta publikoki idatzi zen Mir Sayyid Muhammad hiriko kleriko nagusiak egindako eskaerari erantzunez; zati handi bat arratsalde batean idatzi zen, bertaratutakoen harridurarako.
Maku, 1847ko udararen amaiera - 1848ko maiatza
Bab Isfahanetik irten zen 1847ko martxoan, Teheran inguruan egon zen zenbait hilabetetan eta gero Maku gotorlekura bidali zuten, Irango iparraldean, Turkiako mugatik gertu. Han idatzi zituen bere lanik nabarmenetako batzuk.
heldutasunez bere irakaspenen laburpena egiten duen. Makun idatzi zuen 1847 urtearen amaieran edo 1848 urtearen hasieran. V·hid edo "batasun" izeneko bederatzi kapituluk osatzen dute, bakoitzak hemeretzi bab edo "atetan" banatuak; azken batasuna izan ezik, hamar bab edo atea besterik ez ditu eta. Bab-ek azaldu zuenez "Jainkoak Ageraraziko Zuenak" bukatu beharko zuen lan hori; hori dela eta, bahá'íen ustez, Baha'u'llah-ren Kitab-i-Iqan edo Ziurtasunaren Liburua Bayan-aren jarraipena da. Batasun bakoitza arabierazko edukien laburpen batekin hasten da, liburuaren irakurketa errazte aldera. Idazlan horren zenbait zati argitaratu dira lehen aipatutako Bab-en Idazlan Hautatuak liburuan; A. L. M. Nicholas-ek idazlan osoa frantsesera itzuli zuen 150 orriko lau liburukietan. gutxienekoa. Hamaika vahid edo "batasun"-ez osatua, bakoitzak 19 bab edo ate dituela. Bab-en irakaspenen eta legeen laburpena da. Makun osatu zen 1847urtearen amaieran edo 1848 urtearen hasieran. bata persieraz eta beste bat, laburragoa, arabieraz; biak Makun idatzi zituen 1847ko amaieran edo 1848ko hasieran. Nicholas-en iritziz, Persierazko Zazpi Frogak "Sayyed Ali Muhammad-en lumatik ateratako lan garrantzitsuena eta eztabaidatsuena da". Ez dakigu lana b·bÌ ez zen bati edo fede ahuleko jarraitzaile bati idatzi zion, hartzailea nor zen ez dakigu eta. Arabierazko testuan persierazko testuaren laburpena dugu.
Txihriq, 1848ko maiatza - 1850eko uztaila
Bab bi urtez bizi izan zen Txihriq-en, epaitua izateko Tabriz-era egin zuen bidaia laburraren denbora izan ezik. Han gauzatutako idazlanak esoterikoagoak izan ziren eta ez aurrekoak bezala gaiaren arabera bezain antolatuak. Hainbat lan txikirekin batera, bi lan nagusi idatzi zituen: liburu luzea. Fusilatu aurretik, Txihriqen emandako azken egunetan idatzi zuen. Orain arte gorde diren eskuizkribuak oso desberdinak dira; hori dela eta, liburu horrek lan handia beharko du jatorrizko testua berregiteko. apirila bitarte idatzia, Bab-en azken idazlanetako bat da. Liburuak laurogeita bost atal ditu hamazazpi taldetan banatuta, bakoitza Jainkoaren izen baten izenburupean. Talde bakoitzaren baitan bost "maila" daude, hau da, bost atal mota desberdin: bertsetak, otoitzak, homiliak, iruzkinak eta persierazko piezak. Talde bakoitza beste pertsona bati bidali zitzaion eta egun desberdin batean konposatu zen. Beraz, lana loturarik gabeko materialen nahasketa moduko bat da. Zenbait ataletan Bab-en irakaspenetan agertzen diren oinarrizko gaien inguruko azalpen luzeagoak egiten dira; beste batzuetan Jainkoaren izenen errepikapen luzeak eta izenen sustraien aldakuntzak egiten ditu.
Hospital de San Rafael (Santander)
Hospital de San Rafael (euskaraz San Rafael Ospitalea) Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hiriburuan dagoen eraikin bat da. Kantabriako Parlamentuaren egoitza da.
Nigeriako historia
Nigeriako historiak Nigerian gertatu direnak jasotzen ditu. Nigerian gizateria historiaurretik bizi izan da, baina bere ezagutzarik handiena Europaren kolonizazioaren ostean dugu.