cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Henry Lawrence uhartea
Henry Lawrence uhartea Andaman uharteetako irla bat da. Hego Andaman barruti administratiboari dagokio, Indiako Andaman eta Nikobar uharteetako batasuneko lurraldearen parte da. Uhartea Port Blairtik 60 km (37 mi) ipar-ekialdera dago. Henry Lawrence uharteak Sir Henry Montgomery Lawrence brigadier jeneralaren omenez du izena.
Geografia
Irla Ritchie uhartediarena da eta John Lawrence uhartearen eta Inglis uhartearen artean dago. Ritchie Artxipelagoko bigarren uharterik handiena da, 54,7 km2-ko azalera du.
Politikoki Port Blair hiritik mende dago, Taluk azpibarrutian.
Hideo Sakai
Hideo Sakai (japonieraz: 堺井 秀雄, 1909ko ekainaren 10a - 1996ko ekainaren  3a) Japoniako futbolaria izan zen.
Romain Gary
Romain Gary, Roman Kacew benetako izenez, (Vilnius, Lituania, 1914ko maiatzaren 21a - Paris, Frantzia, 1980ko abenduaren 2a), frantses-idazlea.
Bizitza
Lituaniakoa zen jaiotzez. Haurtzaroa eta gaztaroa Sobietar Batasunean eta Polonian eman zituen. 1928an Parisa joan zen, eta Bigarren Mundu Gerran Frantzia askatuaren aldeko soldadu izan zen.
Obra
Haren lehen eleberria, Education européenne (1945, Europar heziketa), poloniarrek izan zuten alemaniarren kontrako erresistentzian oinarrituta dago.
1956an Les racines du ciel (Zeruaren sustraiak) idatzi zuen, Afrikan girotutako eleberria. La promesse de l´aube (1959) idatzi zuen gero, amaren oroiminez idatzitakoa.
Arrazismoaren aurka Chien blanc idatzi zuen (1970, Zakur zuria) eta 1975ean Goncourt saria eman zioten La vie devant soi (Bizitza haren aitzinean) liburuarengatik. Goncourt saria bi bider irabazi duen idazle bakarra da; haietatik batean, irabazi zuen lana izengoitiaz sinatu zuen.
Jacques Hanegraaf
Jacobus Johannes Henricus "Jacques" Hanegraaf (Rijsbergen, 1960ko abenduaren 14a) Herbehereetako txirrindulari ohia da, profesionala 1981etik 1994ra izan zena. Bere ibilbideko garaipenik aipagarrienak Amstel Gold Race eta Paris-Brusela klasikoak izan ziren.
Erretiratu ostean kirol zuzendari lanetan aritu zen TVM, Team Bianchi eta Unibet.com taldeetan.
Gasolina
Gasolina (Heg.), ezantza (Ipar.) edo bentzina hainbat hidrokarburoren nahastea den petrolioaren eratorri bat da.
Erregeorde
Erregeordea, erregearen ordez gobernatzen duen pertsona da. Normalean botere honetaz arduratzen den gobernaria, monarka bat adin txikikoa denean, ezgaia denean, edo gaitasungabetu dutenean izaten da.
Gasolina
720 g/L dentsitatea du (gasolioa baino % 15 gutxiago). Litro bat gasolinak 34,78 megajouleko energia du, gutxi-gorabehera gasolioa baino % 16 gutxiago.
Osagaiak
Gasolina petroliotik lortzen da findegi batean. Orokorrean, destilazio zuzeneko naftatik lortzen da, hau da, petrolioaren parterik arinetik (gasak kontuan izan gabe). Petrolioaren parte astunen (hutseko gasolioaren) beste prozesu-unitate (FCC) bihurtzetik lortzen da Nafta.
Gasolinaren errekuntza osatugabeak gas pozoitsuak sortzen ditu, hala nola karbono monoxidoa edo oxido nitrikoa. Adibidez:
Anahit
Anahit (Անահիտ) emankortasunaren eta jaiotzaren jainkosa izan zen Armenia jentilean (greziar mitologiako Afroditaren parekoa), edertasunaren eta uraren jainkosa ere bazen, baita gerrarena ere askoz urrunagoko garaietan. I. menderako armeniar panteoiko jainkorik garrantzitsu eta gurtuenetako bat bihurtu zen Mitrarekin batera. IV. mendearen hasieran Armenia kristautua izan ondoren bere gurtza desagertu egin zen, jainkosa emankor eta kastaren irudia Kristoren ama izan zen Mariagan islatu zen arren. Gaur egun, bere izena oso ezaguna da armeniar emakumeen artean.
Mortero (eraikuntza)
Morteroa eraikuntza-blokeak elkarri lotzeko eta haien arteko hutsuneak betetzeko erabiltzen den ore erabilerraza da. Morteroa gogortu egiten da lehortzen denean, eta egitura agregatu zurruna eratzen du. Mortero modernoak harea, zementua edo karea bezalako aglutinatzaile bat eta ura nahastuta sortzen dira.
Papillote
Papillote sukaldaritza teknika bat da, elikagaiak beroarekiko erresistentea den paperarekin (esate baterako, aluminiozko papera edo landare-papera) egostean datzana. Teknika honetan erabilitako elikagaiak sendotasun bigunekoak izaten ohi dira normalean: mota desberdinetako arrainak edo barazki freskoak. Papillote izena teknika honekin prestatutako prestaketei ematen zaie, horrela, amuarrainak papillote eran, legatza papillote eran, barazkiak papillote eran, etab.
Hillita
'''Hillita]] =
fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Hillita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Boliviako Errepublika
Boliviako Errepublika ("Boliviako Errepublika zaharra" edo "Boliviako bigarren Errepublika" ere 1839an zaharberritu zelako) aldi historiko ez jarraian Bolivia izen ofizial gisa jaso zuen terminoa da, XIX. eta XXI. mendeen artean. Bere lehen agerraldi ofiziala 1826ko konstituzio politikoan izan zen Antonio José de Sucreren gobernuan 2009ko konstituzio politikora arte Evo Moralesen gobernuan.
2009ko konstituzioak «Errepublika» izena aldatu zuen « Estatu Plurinazionalarekin», Boliviako Auzitegi Konstituzionalak berak definitu zituen erregimen errepublikar ezberdinetako bi terminoak, hau da, bata 1825etik 2009ra eta beste bat 2009tik gaur egunera arte.
Ama Euskal Herria
Ama Euskal Herria, Anje Duhalde euskal musikariaren abesti bat da. Musika Anje Duhaldek konposatu zuen eta hitzak Xalbador bertsolariarenak dira.
1987ko Erroz eta oroz diskoan argitaratua izan zen. 1993ko Zuzenean diskoan ere sartu zen abesti hau, baita 2017ko Erroa diskoan ere.
Hitzak
Honela hasten dira abestiaren hitzak:
Beste bertsio batzuk
Xabier Letek 2001eko Xalbador albumerako bertsio berri bat sortu zuen.
Dutton (Montana)
Dutton Montanako herri bat da. Teton konderrian kokatua dago. 2010ean 316 biztanle zituen, 0.81 kilometro koadrotan banatuta.
Carbonara Scrivia
Mugakideak
Carbonara Scriviak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kristalezko dorrea
Kristalezko dorrea (Torre de Cristal), Madrilgo Cuatro Torres Business Areako finantza barrutiko bulego etxe orratza da, 249 metro eta 52 solairu ditu eta Espainiako eraikinik garaiena izan zen 2008tik 2009ra. Mutua Madrileña aseguratzailea etxe orratz honen jabea da.
Historia
Bere eraikuntza 2004an hasi zen eta 2009ko abenduaren 4an amaitu zen. Kristal-Dorrea sarbidea beheko solairu bat da. 46 solairu bulegoentzat ditu eta 1250 autoentzako aparkalekua lur azpiko sei solairutan. Proiektuan León Enriqueeta Íñigo Ortiz arkitektoek parte izan zuen. Eraikina bulego-alokairura bideratuta dago soil-soilik. Egitura-proiektuko ingeniari arduradunak José Ignacio Viñals Millán eta César Herrera Castilla izan ziren.
Lorategi bertikala
Eraikinaren barruan, bere azken solairuan zehazki, Kristal-Dorreak lorategi bertikala hartzen du; Europako altuena. 600m² zabalera du eta beiren atzean kokatuta dago. Lorategia eraikineko kanpoaldetik ikusten da. Lorategi-harresi berdearen diseinua Patrick Blanc botanikari frantziarraren lana da.
Radosław Kamiński
Radosław Kamiński (1989ko irailaren 28a - ) Poloniako futbolaria da. Krzysztof Kamińskiren anaia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fujieda MYFCn.
Arenillas hondartza
Arenillas hondartza Castro Urdialesen dagoen hondartza da. Jatorrizko toponimoa Arenatik baino Arnatik dator, eta, beraz, bere benetako izena Arnillas da. Itsasgora garaienekin batera desagertzen den hondartza txiki bat da, eta itsasbeheran espazio ederra uzten du arroken artean, Oriñongo hondartzarekin lotura duten itsaslabarrez inguratuta dago. Nudismo egiteko leku aproposa da.
Halichoeres trimaculatus
Halichoeres trimaculatus Halichoeres generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Teiichi Matsumaru
Teiichi Matsumaru (japonieraz: 松丸 貞一, 1909ko otsailaren 28a - 1997ko urtarrilaren 6a) Japoniako futbolaria izan zen.
Higanot
Higanota (huguenot) XVI. eta XVII. mendeetan Frantziako Eliza Erreformatu Protestanteko kideak izendatzeko hitza da. XVII. mendeaz geroztik, protestante deitu ohi zaie.
Higanoten ideien zabaltzeak eta berauek zapaltzeko ahaleginek 1562 eta 1598 urteen artean Europa osoan erlijio gerrak eragin zituzten, eta Frantzia osoan eta Ipar Euskal Herrian nabarmena izan zen higanoten kontrako erasoa.
Etimologia
Higanot hitzaren jatorria ez da argia eta oraindik ere eztabaidak sortzen ditu adituen artean. Frantziako erlijio gerrak hasi aurretik agertua zen, luterano edo erreformista hitzen aldaera gaitzesgarri gisa.
Garai hartako Étienne Pasquier historialariaren arabera, huguon edo huguet izpiritu gaiztoaren izenetik eratorria zen, higanotek errituak gauez egiten zituztela eta iluntasuna gurtzen zutela argudiatzen baitzen (dena den, protestantismoa jazarria izanki, ez da hain bitxia fede horretakoak gauaren ilunean bildu izana).
Aurpegi motzeko hartz
Aurpegi motzeko hartza (Arctodus simus) Amerikan Pleistozenon bizi eta duela 12.500 urte inguru iraungi zen hartz-espeziea izan zen. Izotz Aroko haragijale handiena izan zen eta baita azken 800.000 urtekoena ere. Zutik 6,5 metroko altuera zuen hartz honek 745 kilo inguru zituen.
Higanot
Etimologia
H. G. Koenigsberger historialari modernoaren arabera, hitzaren jatorria alemanezko Eidgenossen (konfederatu) hitzetik dator, higanot askok Suitzako konfederazioaren babesa baitzuten.
Azkenik, eta aurrekoak alde batera utzi gabe, Hugo edo Hugues izenetik eratorria dela uste dute zenbaitek. Hugues Besançon suitzarrari edo Hugo Kapetarrari erreferentzia egiten dio, agian.
Erreformaren hedapena Frantzian eta Nafarroan
1517 an Luterok Alemanian proposaturiko Erreforma XVI. mendean Europa osoan azkar hedatu zen, eta 1525 ean protestanteak erretzen hasi ziren Frantzian. Erreformaren sustatzaile nagusia Joan Kalbino zen, eta haren jarraitzaileei kalbinista deitu zitzaien, higanot edo frantsesezko huguenot izen baztertzailea erabiltzen ez zenean.
Frantzian gogorra zen Erreformaren kontrako jarrera. Frantzisko I.a ez zen berez haren aurkari sutsua, baina katolikoek botere handia zutenez, ezin zuen jazarpena geldiarazi. Eraso nagusia 1534an hasi zen, eta erreformazale askok, Joan Kalbin tartean, ihes egin behar izan zuten: errepresioa zela eta, Suitzara edo Nafarroara, babes bila.
Erreformistek zenbait nobleren babesari esker iraun zuten: Nafarroan Margarita zen agintean, eta ez zituen begi txarrez ikusten erreformistak. 1547an Franzisko I.a hil ondoren, haren seme Henrike II.a Frantziakoa boterera heldu zen, eta haren heriotzak, 1559an, Frantzisko II.a ezarri zuen boterean. Errege horren agintaldi laburrean, higanoten kontrako jazarpena estutu zen. 1561ean erregea hildakoan, tentsioak baretzeko, protestanteak legez onartu ziren, baina horrek higanoten kontrako nobleen haserrea piztea ekarri zuen.
Erlijio-gerrak
1562an Frantzian erlijio gerrak hasi ziren nobleziaren bi alderdiren artean, higanoten aldekoak eta katolikoen aldekoak. Borboiko etxea zen higanoten aldeko indar nagusia, eta Guise leinua, katolikoen aldekoa. Wassyko sarraskiak eman zion hasiera, eta hurrengo 30 urteetan higanoten kontrako erasoak etengabekoak izan ziren.
Crotaphopeltis braestrupi
Crotaphopeltis braestrupi Crotaphopeltis generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.
Higanot
Erlijio-gerrak
Karlos IX.ak (Frantzisko II.aren ondorengoa, Hernike II.aren semea) 1572an higanoten hilketa egiteko agindu zuen, eta San Bartolome gaueko sarraskia bideratu zuen: hilabete iraun zuten eta milaka protestante hil zituzten Parisen eta beste hirietan. Sarraskia piztu zuen elementu bat Nafarroako Henrike eta Frantziako Margaritaren arteko ezkontza izan zen, Parisen higanot nabarmen ugari bildu baitzituen ezteiak.
Gerrak 1598 arte iraun zuen; urte hartan, Henrike III.a Nafoarroak eta IV.a Frantziakoak Nantesko Ediktua izenpetu zuen, eta higanotei askatasun politikoa eta erlijiosoa eman zien. Horrek gerra bukatu eta jazarpen politikoa geldiarazi bazuen ere, protestanteek ez zuten gorroto nabariaren kontrako babes handirik jaso, eta hurrengo urteetan askok Frantziatik ihes egin zuten.
XVII eta XVIII. mendeetako jazarpenak
XVII. mendean berriro izan ziren istiluak higanoten eta katolikoen artean, eta zenbait hitzarmen izenpetu zituzten. 1685ean Luis XIV.a Frantziakoak Nantesko Ediktua indargabetu zuen, eta higanotak erlijio katolikoan sartzera behartu zituen. Berriro koroak estuturik, higanot askok ihes egin behar izan zuten. Gehienak inguruko herrialde protestanteetan babestu ziren.
1787an berriro eskuratu zituzten protestanteek beren eskubide guztiak, eta 1789an Frantziako Biltzar Nazionalak erlijio askatasuna ezarri zuen.
Joana III.a
Protestantismoak babesa zuen Nafarroan Joana III.aren agintalditik, 1560an kalbindar sinesmena publikoki aitortu baitzuen. Erlijio gerran zehar, 1571n, protestantismoa sinesmen ofizial bihurtu zuen bere lurretan, eta higanoten bandoa babestu.
Protestantismoaren filosofiari jarraituz, Biblia herritarren hizkuntzetara itzultzeko biartekoak ezarri zituen: horrel, haren aginduz euskarara eta gaskoiera itzuli zen. 1563an Joannes Leizarraga artzain kalbindarrari eman zion Biblia euskarara itzultzeko agindua: handik 8 urtera, 1571n, Jesus Krist Gure Jaunaren Testamentu Berria, lehen euskarazko Biblia, inprimatu zen.
Joana III.ak kalbinismoan hezi zituen seme-alabak, baina ez zion bake bideari aterik itxi. Erlijio gerra apaltzeko xedez, bere seme Hernike III.a eta Margaritaren arteko ezkontza bultzatu zuen, nahiz eta emaztegaia katolikoa izan. Ezkontza egin zen arren, ez zuen bakerik ekarri, ezkontza egunean bilduriko gonbidatu higanoten kontra izan baitzen, hain zuzen ere, San Bartolome gaueko sarraskia.
Henrike III.a
Protestantea zen 1572an Henrike III.a Nafarroako errege bihurtu zenean. Gaztetatik higanoten bandoan aritu zen borrokan, taldeko buruetako bat izanik (15 urterekin ofizialki izendatu zuten alderdiko buruzagi).
Karlos IX.aren anaia Henrike III.a hil zutenean, ondorengotza gerra piztu zen, 1589tik 1594 arte iraun zuena. Henrike III.a Frantziakoak ez zuen ondorengo zuzenik (Frantzisko I.aren azken semea zen, gainera), eta legez Henrike III.a Nafarroakoari zegokion erregetza. Errege nafarra protestantea zen, ordea, eta katolikoak izendapenari kontra egin zioten eta gerra piztu. Henrikek arerioak militarki garaitu, Espainiaren inbasio bati aurre egin eta erlijio katolikora bihurtu behar izan zuen koroa eskuratzeko. 1594an Henrike III.a Nafarroakoa eta Frantziako IV.a bihurtu zen ofizialki.
Famatua bihurtu da kalbinismoa baztertu eta katolizismoa besarkatzeko zeremoniara zihoala bota omen zuen erranaldia: Paris vaut bien une messe ("Parisek egiaz meza bat merezi du").
Piranga rubra
Piranga rubra Piranga generoko animalia da. Hegaztien barruko Cardinalidae familian sailkatua dago.
Higanot
Henrike III.a
Henrike izan zen Nanteseko Ediktuaren bidez higanoten kontrako jazarpena geldiarazi eta erlijio gerrak bukatu zituena.
Higanotak gaur egun
Gaur egun milioi bat protestante inguru bizi dira Frantzian, biztanleen % 2 inguru, nahiz eta guztiek ez duten beren burua kalbinistatzat. Beste herrialdeetan ere badira jazarpenari ihes eginikoen ondorengoak.
Courtney Frerichs
Courtney Frerichs (1993ko urtarrilaren 18a) Nixa, Missouri, distantzia ertaineko lasterkari estatubatuarra da, eta oztopo lasterketetan espezializatua. Frerichs bigarren sailkatu zen Emma Coburnen atzetik eta Colleen Quigleyren aurretik 2016ko AEBetako Olinpiar Probetan, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan Estatu Batuak ordezkatzeko sailkatzeko. 2017ko Munduko Txapelketan zilarrezko domina irabazi zuen, probaren historiako zazpigarren emakume azkarrena bihurtuz (bi aste geroago #8ra lekuz aldatu zen). Emma Coburn-ek urrezko domina irabazi zuen ekitaldi berean, eta, horrela, Coburn eta Frerichs 1912ko Stockholmeko Jokoetatik 400 metro baino luzeagoko banakako Munduko Txapelketa edo Olinpiar Jokoetan urrezko eta zilarrezko domina irabazi zuten lehen emakume amerikarrak izan ziren.
2018ko uztailaren 20an, Monakoko Herculis topaketan, bigarren postuan amaitu zuen Beatrice Chepkoechen munduko errekorra 8:44.32 atzetik. Frerichsen 9:00.85eko denbora Coburn-en aurretik jarri zen Amerikako eta Ipar Amerikako (NACAC) errekorretan oztopo lasterketan eta denbora guztietako #6. marka ezarri zuen.
Belén Maya
Belén Maya García (New York, 1966) flamenko-dantzari eta koreografo espainiar ijitoa da.
Courtney Frerichs
Frerichsek 2016ko NCAA Division I Outdoor Track and Field Txapelketan NCAA lasterketako txapela irabazi zuen Lobo-ko unibertsitatea ordezkatuz, 9:24.41eko errekorra lortuz.
Belén Maya
Biografia
Belén Maya García 1966an New Yorken (AEB) jaio zen kasualitatez, guraso artistak biran ari baitziren. Carmen Mora eta Mario Maya ziren gurasoak, biak artista-flamenkoak.
Ama hil eta urte batzuetara, 18 urterekin, sevillanak eta klasikoa ikasten hasi zen Victoria Eugenia irakaslearekin batera. Horiexek izan ziren bere hastapenak. Dantza klasikoko prestakuntza Rosa Naranjo eta Juana Taftekin izan zuen. Espainiako dantza klasikoan, Maria Magdalenarekin, Paco Romerorekin eta José Antoniorekin ikasi zuen. Jazzaren eta dantza garaikidearen arloetan Goyo Montero, Teresa Nieto eta New Yorkeko Alvin Ailey dantza-konpainiarekin ikasi zuen. Flamenko-irakasle Paco Fernández, Manolete, La Tati, El Gueito, Carmen Cortés, La Tona eta beste asko izan zituen.
Lan ibilbidea
Zambra tablaoan debuta egin ondoren, Chinitas kafetegian eta El Corral de la Pachecan egon zen. Geroago Espainiako Balet Nazionalaren Eskolan sartu zen, garai hartan María de Ávilak zuzendua. Urtebete geroago, Sevillara joatea erabaki zuen, flamenkoari ekiteko. Mario Maya konpainiarekin elkartu zen, eta hiru urtean taldeko kide izatetik konpainiako dantzari nagusi eta errepikatzaile izatera pasatu zen. Bien bitartean, Sevilla, Los Gallos eta El Patio oholetan ere esperientzia hartu zuen.
Belének Mario Maya konpainia utzi zuen bere taldea osatzeko, eta sei hilabete eman zituen Tokioko flamenko-tablaoan, Yolanda Heredia, Rafael Jiménez Falo, Jesús Torres eta Alejandro Granados artista garrantzitsuekin batera.
Japoniatik itzultzean, Andaluziako Dantza Konpainiaren zuzendaritza hartu zuen.
Carlos Saurak flamenkoaren belaunaldi berria mundu osoan ezaguna den FLAMENCO filmean aurkeztera gonbidatu zuen. Belenek film horretan egindako lana mugarri bihurtu zen emakumeek interpretatutako dantza flamenkoan, eta bide berriak ireki zituen kontzeptu, musikaltasun, mugimendu eta jantziei dagokienez.
Dantzari eta koreografo garrantzitsuek (Javier Barón, Alejandro Granados, Manuel Reyes, Ricardo Franco, Andrés Marín, Manolete eta Goyo Montero) lan egitera gonbidatu zuten, baita Carmen Cortés eta Mario Mayaren konpainietan bakarlari eta lehen dantzari gisa parte hartzera ere. Ramon Oller-en Metro Companyrekin ere lan egin zuen, Fronterako produkzioan paper nagusietako bat dantzatuz.
1996an, bere konpainia sortu zuen berriro, bere lehen produkzioarekin: "La Diosa Dentro de Nosotros", Teresa Nieto koreografo gisa eta Emilio de Diego musika-zuzendari gisa. Konpainia dantzariz osatua zegoen: Yolanda Heredia, Teresa Nieto, Rafaela Carrasco eta Isabel Bayón.
1997an Mayte Martínek Bartzelonako Grec Jaialdira gonbidatu zuen. Funtsezko lankidetza horretatik sortu zen enpresa partekatu bat, Mayte Martín eta Belén Maya, lotura artistiko absolutuaren eta flamenkoaren ulermen komunaren emaitza. Lankidetza horrek bi ikuskizun sortu zituen: Mayte Martín- Belén Maya eta Flamenco de Cámara. Biek goraipamen kritikoak jaso zituzten leku garrantzitsuetan: Jerezko Jaialdia (2002 eta 2003), Madrileko Teatro Reala, Bartzelonako Grec Antzokia, Madrileko Udazkeneko Jaialdia, Teatro Central eta Sevillako Lope de Vega Antzokia, Granadako Musika eta Dantza Jaialdia, Bartzelonako Teatre de la Vilspace eta beste batzuk.
2004an, "Los Caminos de Lorca"-n parte hartu zuen Andaluziako Dantza Konpainiarekin eta Rafaela Carrascorekin batera "Fuera de los Límites" obraren estreinaldian lan egin zuen.
2005ean, Madrilgo "Dibujos" ikuskizuna aurkeztu zuen, Summers at La Villa telesailaren zati gisa, bai publikoarentzat bai kritikarentzat.
2006an Jerezko X. Flamenko Jaialdian berrezarri eta estreinatu zen.
366 Vincentina
366 Vincentina, asteroide gerrikoan aurkitutako 366. asteroidearen izena da. 1893ko martxoak 21ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.
Ryoji Mano
Ryoji Mano (真野 亮二, 1990eko urriaren 12a - ) Japoniako futbolaria da.
366 Vincentina
Bere izena, Vincenzo Cerulli astronomoagatik jasotzen du.
Ryoji Mano
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Fujieda MYFC.
Belén Maya
Lan ibilbidea
Juan Carlos Lérida eta David Monterorekin denbora luzez estudioan lan egin ondoren, Belenek "Souvenido" eta "La Vos de su Amo" aurkeztu zituen 2007ko martxoan. Bi ikuskizun hauek, Mercat de les Flors entzutetsuarekin koprodukzioan, ekimen artistiko izugarria eta harrigarria izan ziren, eta Europan zein mundu osoan gozatu zuten.
2008an, Flamenkoaren Garapenerako Andaluziako Agentziaren produkzio batean, "Mujeres" ikuskizunean bere talentua erakutsi zuen artista gonbidatu gisa.
2009an eta 2010ean, Belén Maya "Bailes Alegres para Personas Tristes"-en produkziorako lan egin zuen, eta "La Voz de Su Amo" eta "Solos" birekin jarraitu,  "Dibujos" ikuskizunaren bertsio berriarekin eta artista gonbidatu gisa parte hartu zuten beste ikuskizun batzuekin.
2011n, Nimes de Tr3s flamenko-jaialdian estreinatu zen, Jesús Méndezekin eta Rafael Rodríguezekin.
2014. urtean, Belén Mayak hiru hamarkadako bizitza profesionala ospatu zuen, klasizismoaren sakonenerantz igerian, "Los invitados/ Gonbidatuak" ikuskizunarekin. Ikuskizun horrek Kritikaren Saria, dantza flamenkoari eskainitako munduko garrantzitsuena, jaso zuen Jerezko Jaialdian. 2015ean Flamenco Hoy XV. Sarietan dantzari onenaren saria jaso zuen.
2015ean, “Romnia” ikuskizuna aurkeztu zuen (emakumeak, erromantzean), eta berak hauxe adierazi zuen:"'Garrantzitsua da izatearen bi dimentsioak: “ijitotasuna eta feminitatea”. Romnia emakume ijito ez-flamenkoen ahotsak dira, baina jonduraz gainezka daudenak. Nire gorputzak bizitza eman nahi die Ekialdetik iristen diren soinu beltz horiei, gure historian zehar milaka desplazatuk erretako zigorrez beteak.”"2016. urtean 'Bipolar ' lana aurkeztu zuen, tradizioaren eta modernitatearen arteko topaketa, dantza honen historian zehar eta arte honen bilakaeraren mutur batetik bestera bidaiatuz.
Flandriar
Flandriar, flandestar edo flamenko (Vlamingen) iparraldeko Frantzian eta Belgikan jatorria duen germaniar herria da, nederlanderaz egiten duena. Egun gehienak Flandrian bizi dira. Valoniarrekin batera, Belgikako herri nagusienetariko bat da, herrialdeko gehiena (%60a inguru) osatzen duena. Historikoki, Flandriako konderriaren hiritarrak izendatzeko, baita Tournai, Lille edo Douai inguruan bizi ziren frantses edo pikardierazko hiztunak ere, izendatzeko erabiltzen zuten.
Ron Gilbert
Ron Gilbert (La Grande, Oregon, 1964ko urtarrilaren 1a) estatubatuar bideo-joko diseinatzaile eta programatzaile bat da. Nagusiki Lucasfilm eta LucasArts konpainientzat sortu eta garatutako bere jokoengatik ezaguna da.
Aric Wilmunder programatzailearekin batera abentura grafikoentzako SCUMM bideo-joko-motorraren sortzailea da.
Bideo-jokoak
Hainbat bideojolasen sorreran parte hartu du diseinatzaile, ekoizle zein gidoilari bezala. Hurrengo bideojolasetan diseinatzaile izan da.
2. linea (Minskeko metroa)
'''Minskeko metroaren 2. linea edo Аўтазаводская' (Avtazavodskaia'') sarean aurreikustako hiru lineetako bat da. Kamyennaya Horka eta Mahilyowskaya geltokiak lotzen du. Linea 1990n inauguratu zen Traktarny zavod eta Frunzyenskaya geltokien artean.
Gonatodes
Gonatodes Sphaerodactylidae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerika eta Erdialdeko Amerikan bizi dira.
2. linea (Minskeko metroa)
Konexioak
Linea honako tarte hauetan ireki zen:
Aulonocranus dewindti
Aulonocranus dewindti Aulonocranus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Andrej Panadić
Andrej Panadić (1969ko martxoaren 9a - ) Kroaziako futbolari ohia da.
Carentino
Mugakideak
Carentinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Piranga roseogularis
Piranga roseogularis Piranga generoko animalia da. Hegaztien barruko Cardinalidae familian sailkatua dago.
367 Amicitia
367 Amicitia, asteroide gerrikoan aurkitutako 367. asteroidearen izena da. 1893ko maiatzak 19an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik. Asteroide honen izen alternatiboa, 1893 AA da.
19,13 kilometroko diametroa du.
Jose María Eça de Queirós
José Maria Eça de Queirós (Povoa de Varzim, 1845ko azaroaren 25a - Paris, 1900eko abuztuaren 16a) portugaldar eleberrigilea izan zen.
Biografia
Portugalgo iparraldean jaio zen, ezkon aurretiko harreman batzuen ondorioz, berak lau urte zituela ezkondu baitzitzaizkion gurasoak. Queirósen sendia Portugalgo burgesia eskolatuko kide zen. Zuzenbide-ikasketak egin zituen Coimbran, eta han ezagutu zituen, beste batzuen artean, Antero de Quental eta Teofilo Braga, hiriko literatura-zirkuluetan eta ikasle-bizitzan kide izango zituenak, nahiz eta artean, haien aldean, Eça gaztea oso bigarren mailan geratzen zen.
1866an argitaratu zituen lehen idazlanak Gazeta de Portugalen -askoz geroago, 1905ean, idazlea hil eta gero, Prosas Bárbaras izenburupean argitaratu zirenak-. Urte batzuk geroago, Lisboan, berriro Anterorekin topo egin zuenean, azken horrek Proudhonen pentsamendu iraultzailea aztertzeko gonbita egin zion Eçari. Hala, 1870 ingururako, Eça de Queirós XIX. mendeko errealismoaren idealekin guztiz bat eginda azaltzen zaigu, Lisboan, "70eko Belaunaldiak" antolatutako hitzaldi-sorta batean. Belaunaldi horretako kide eta aitzindari zen Eça, "Errealismoa, Artearen adierazpen berria" izeneko hitzaldia irakurri zuenean erakutsi zuen bezala.
East Helena (Montana)
East Helena Montanako hiri bat da. Lewis and Clark konderrian kokatua dago. 2010ean 1,984 biztanle zituen, 4.48 kilometro koadrotan banatuta.
Jose María Eça de Queirós
Biografia
Administrazioko langune baten kariaz Leiriara bizitzera joanda, inguruan zuen nekazari-giroak horretara bultzaturik, bere lehen eleberri handia idatzi zuen: O crime do padre Amaro (1875, Aita Amaroren krimena). Nolanahi ere, eleberri hori liburu gisa argitaratzerako Diplomazian sartua zen eta, kontsul titulua bereturik, Habanara bidali zuten bi urterako. Ondoren, Ingalaterran egon zen kontsul urte mordoxka batean: Newcastle upon Tynen, lehenik, 1874tik 1879ra, eta Bristolen gero, 1879tik 1888ra arte. 1886an, Bristolen zegoela, Portugalgo aristokraziako neska batekin ezkondu zen.
Ingalaterran antolatu eta idatzi zituen Eçak bere idazlanetako atalik mardulenak: 1875etik 1878ra bitartean O primo Basilio (1878, Basilio lehengusua) idatzi zuen, segur aski, Eçaren eleberri biribilena; O mandarim (1880, Mandarin zaharra) eta A reliquia (1887, Erlikia) argitaratu zituen gero; eta 1888an argitaratu zen, azkenean, bederatzi urtez lanean aritu ondoren, Os Maias (Maiak) bere eleberri luzeena eta goranahiena, Portugalgo burgesiaren eta gizartearen erretratua egin nahi zuena.
1889an Portugalgo kontsul izendatu zuten Parisen, eta hiri hartan bizi izan zen, harik eta 1900ean tuberkulosiaren mende hil zen arte. Eçaren bizitzako azken aldi honetako lanen artean aipatzekoak dira A ilustre casa de Ramires (1900, Ramiresen etxe ospetsua) -aurreko eleberrien ezaugarri bertsuak dituena, nahiz eta estiloarekiko kezka berezia nabaritzen zaion-, O epistolario de Fradique Mendes (1891, Fradique Mendesen gutunak); eta idazlea hil ondoren argitaratu ziren beste batzuk: A cidade e as serras (1901, Hiria eta mendiak), non haurtzaroko bazterrak gogoratzen dituen malenkonia lirikoz; Contos (1902, Ipuinak), eta Ultimas paginas (1912, Azken orrialdeak).
Eça de Queirósen lanegina
Ez dago zalantzarik Eça de Queirós izan zela Portugalgo literatura erromantizismotik errealismora eramaten ahalegin handienetakoa egin zuenetako bat. Hala ere, Prosas barbaras liburuan bildutako lehen idazlanetan antzematen da "ertia ertiagatik" formularen argitan hasi zela idazten. Ez da ahaztu behar miresmen handia izan ziola beti Frantziako kulturari, eta literaturako bere lehen ereduak Baudelaire, Victor Hugo eta Heinrich Heine, alemaniar olerkaria, izan zirela.
Gorago aipatu den bezala, 1871n, Lisboan, bere hitzaldi ospetsu eta eragin handikoa eman zuenerako Eçak oso ongi zekien erti-adierazpide berriaren premiak zeintzuk ziren eta zer-nolako eraginak izatea bilatzen zuen. Era horretan, Eçaren idazlan errealistak portugaldar gizartea deskribatzeko eta aztertzeko modu bat ziren, gizartearen akatsak salatu eta, ikuspegi moderno batetik, konponbideak bilatzen ahalegintzeko.
Queirósen eleberri errealistetan gizarteko arazo zehatzak kritikatzen dira. Esate baterako, ezkontzaren ideia burgesaren eta, batez ere, XIX. mendearen azkenetako gizarte hark emakumeari ezartzen zion eginkizunaren aurkako kritika egin zuen O primo Basilio eleberrian. Lan horretan nabarmen geratzen da, Eçaren iritziz, ezkontza burgesa harreman konbentziozko eta hipokrita batean oinarritzen zela, eta harreman horretan paper "sentimentala" baizik -hezkuntza erromantikotik jarauntsia- ez zitzaiola eskaintzen emakumezkoari, ideal aurrerakoiei begira zetorren gizarte berrian inolako tokirik eta baliorik ez zuen papera, hain zuzen.
Kritikarik gogorrenak, hala ere, klase politikoari zuzendu zizkion. Kontuan izan behar da Eça de Queirós, diplomatikoa zenez, goi mailako funtzionarioa zela, eta ongi ezagutzen zituela Portugalgo bizitza publikoko zirrikituak. Os Maias eleberrian -Eçaren eleberri luzeena eta konplexuena- gai hori tratatu zuen, eta lan horretako orrialde mingotsenetan garai hartako portugaldar politikarien azpijokoak, ezjakintasuna eta ergelkeriak salatu zituen. Labur esanda, klase politikoaren kaskarkeria azaleratu nahi izan zuen eta, horrekin batera, ezkor eta fede gabe agertu zen etorkizunaren aurrean, ez baitzituen esandako politikariak gai ikusten Portugalen premiazkoak ziren berrikuntzak aurrera eramateko.
Esan liteke, beraz, Eçaren hasierako aurrerakoitasun borrokalaria apalduz eta bigarren mailan geratuz joan zela, denbora joan ahala, gizarte-kritikak sorkuntza literario bilakatu ziren heinean, eta Eçak berak gizartean bere esparrua diplomazian, hain zuzen, hartu ahala. Esan behar da oso ongi integratu zela, emaztearekin batera, Parisko gizarte-bizitzan, baina, horrekin batera, ez da ahaztu behar urrun zegoela idatzitako orrialdeetan islatu zituela ongien eta argien bere herrialdeko gertaerak. Egia izan arren, denboraren gurpilean, eszeptizismora hurbildu zela, inoiz ere ez zituen galdu kritikarako asmoa eta ahalmena.
Portugalek eman duen eleberrigile onenentzat eduki da duela gutxira arte eta, askoren iritzian, XIX. mendeko Europako idazle hoberenen artean dago.
Hingganita-(Ce)
'''Hingganita-(Ce)]] =
silikato motako minerala da eta gadolinite subtaldearen kidea da.
Ezaugarriak
Hingganita-(Ce) silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.
1907ko Rio Blancoko greba
1907ko Rio Blancoko greba, Veracruzen, 1907 ko urtarrilaren 7an eman zen langile altxamendu bat izan zen. Greba Nogales eta Santa Rosara ere zabaldu zen. Rio Blancoko greba, Mexikoko Iraultzaren (1910) aurrekari gisa hartzen da.
Langileen greba
1905 ean Aurrezkien Erakunde Mutualista sortu zen, kide asko izatera iritsi zena eta 1906 ko ekainaren 1ean Langilee Askeen Zirkulua soru zen, Jose Neira Gomezek eta Juan Olivarrek bultzatuta, Mexikoko Alderdi Liberalekoak. Zirkulu haren konstituzio sekretuan, Saint Louis, Missourin zegoen Batzorde Iraultzailearekin harreman sekretuak izango zituztela ezarrita zegoen.
1906 ko abenduan, Tlaxkala eta Pueblako ehungintzako langileak greban sartu ziren lan baldintza hobeak eskatzeko. Langile mugimenduren hazkuntza geldiarazteko, industrialek geldialdi bat egin zuten abenduaren 24an. Langileek Porfirio Diazen laguntza eskatzen dute eta honek enpresariei mesede egin eta langileak lanean jarraitzeko antolatzen ditu 1907 ko urtarrilaren 7an, langileen eskariak bete gabe zeudelarik.
Altxamendua
Rio Blancoko langileek ez zuten onartu presidentearen erabakia. Urtarrilaren 7an, Langileen Zirkuloko bi mila kide inguru fabrikaren aurrean bildu eta harriak jaurtitzen eta fabrika erretzen saiatu ziren. Poliziak eraso haiek saihestu zituen eta orduan Victor Garcinen (Nogales eta Santa Rosako beste almazen batzuen jabea) dendan lapurtu eta erre egin zuten. Ondoren, langileak kartzelarantz joan ziren eta preso batzuk askatzea lortu zuten.
13. Batailoiko soldaduek jendearen aurka tiro egin zuten eta hauek Nogales eta Santa Rosara egin zuten ihes, non denda sakeatu, tranbia zerbitzua paralizatu, energia elektrikoko kableak moztu eta aberatsen etxeetan lapurtu zuten. Rio Blancora itzultzean, grebalarien aurka tiroka hasi ziren. Ez dago erregistro zehatzik, baina 400-800 langile inguru hil zituztela uste da, 223 gizon eta 12 emakume atxilotuak.
El Berrón hondartza
El Berrón hondartza Castro Urdialesen dagoen hondartza da. Ontón auzotik 500 metrotara dago. Gertuen dagoen bidea N-634 da, baina oso gertu dago A-8 autobidea. Hondartzatik gertu, 50 ibilgailu inguru har ditzakeen zaindutako aparkaleku bat dago. Oinez sar daiteke, baina zaila da. Sabiote errekak bertan du bere ahoa.
Lizarra
Lizarra Nafarroa Garaiko erdialde-mendebaldeko udalerri bat da, Lizarrerri merindadeko hiriburua. Nafarroa Garaiko udalerririk jendetsuenetan seigarrena da, 0 biztanle baititu. Iruñea eta Logroño hirien arteko erdibidean, Nafarroako Erriberaren eta Nafarroako Mendialdearen arteko lotunea da.
Itsas mailatik 426 metro gorago dago, Jurramendi mendiaren azpian, eta Ega ibaiak zeharkatzen du. 914. urtean sortu zen Lizarra.
Euskal izenaren jatorria
Euskaraz, Lizarra izenaren jatorria segur aski lizar hitzetik dator, hau da, zuhaitz mota horren izenetik, Lizarrako ia eremu osoan lizar asko baitago. Historian zehar herriaren euskal izena idazteko modu asko izan dira. 958. urtetik geroztik Iratxeko monasterioan aurkitu izan dira hurrengo izen hauek: Lizarrara (958), Liçarra (1012), Liçarara (1040-46), Leiçarrara (1074).
Gaztelaniazko izenaren jatorria
Lizarraren izen ofiziala gazteleraz Estella da. Jatorria latinetik dator, (stella), eta segur aski izarra esan nahiko zuen. Azkenean erromantzetik stella hori Estella bihurtuko zen. Gainera, Lizarrako armarria izar bat da, eta Erdi Arotik da Lizarrako armarria. Beste izen oso erabilia estela izan zen, hainbat hizkuntzetan, eta gazteleraz ere erabili ohi zen. Donejakue bidea oso garrantzitsua izan da Lizarrarentzat eta ospe handia eman dio.
Beste erdaretan
Okzitanieraz eta galizieraz, herriaren izena Estela da. Gainera, Puyko Andre Mariaren izena okzitanieratik etorri bide da, Puy izena okzitanierazkoa baita.
Geografia
Lizarra Nafarroa Garaiko erdialde-mendebaldean dago.
Ingurune naturala eta klima
Ega ibaiak Lizarra zeharkatzen du iparraldetik hegoaldera, Urederra ibaiaren ur-emaria (15,16 m/seg batez beste) jaso eta gero. Urederrak aldi berean, Eraul ibaiaren emaria (7,11 m/seg batez beste) jasotzen du.
Torre PwC
Torre PwC (antzina Torre Sacyr Vallehermoso ere deitua), Madrilgo Cuatro Torres Business Areako finantza barrutiko bulego etxe orratza da, 236 metro eta 52 solairu ditu eta gaur egun PricewaterhouseCoopers enpresaren Espainiako egoitza nagusia biltzen du.
Carlos Rubio Carvajal eta Enrique Álvarez-Sala Walter arkitektoek diseinatu zuten.
Lizarra
Ingurune naturala eta klima
Klima kontinentalaren eta atlantikoaren artean dagoenez, landaredia trantsizioko klima batena da, harizti eta pagadiak alde batetik, eta artadiak bestetik. Gizakiaren eragina dela eta, jatorrizko baso gehienak desagertu egin dira, eta euren tokian zuhaixkak hazi dira, izpilikua, ezkaia eta abar.
Torre PwC
Zer den eta non dagoen
PwC Dorrea, lehenago deitutako Torre Sacyr Vallehermoso, Espainiako (eta Madrilgo) etxe orratz altuena da, baita ere Europar Batasuneko zazpigarren etxe orratzik altuena. 236 metroko altuera du, 58 solairurekin; bere eraikuntza 2004an hasi zen eta 2008ko apirilaren 12an bukatu zuten. Cuatro Torres Business Area etxe orratzetako gunean eraikita dago, Fuencarral-El Pardo auzo madrildarrean. 249 metrorekiko Kristalezko dorrearen atzetik hirugarren altuena da eta Cepsa dorrea 248 metro ditu. Arkitekto espainiarrek egindako CTBA-ko etxe orratz bakarra da. Carlos Rubio Carvajal eta Enrique Álvarez-Sala Walter arkitektuak diseinatu zuten.
Xehetasunak
Zona hiritik hurrunago kokatuta elkartutako etxe orratzeko eraikuntzako Espainiako tradizio motza sortzen dute hiri-panoramaren edo Madrilgo skyline-aren gaineko efektua da. Dorrea nabarmentzen da bere bolumenaren argitasunagatiko CTBA-ko gainerako etxe orratzaren artean. Eraikina, bertikaltasunaren sentsazioa areagotuz, hiru piezatako artekek zatikatuta dago. Aipaturiko artekek barnerako argia pasatzeari laguntzen diote pieza bakar izateko ilusioa sortuz.
Lizarra
Estazio meteorologikoa
Herrigunearen kanpoaldean, Puytik gertu dagoen Eskola tekniko profesionalean eta itsasoaren mailatik 486 metrora, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak jarritako estazio meteorologikoa dago.
Torre PwC
Xehetasunak
Proiektuko arkitektoak Carlos Rubio Carvajal eta Enrique Álvarez-Sala Walther espainiarrak dira. Bere solairua gutxi gorabehera da zeinen aldeak makotuta (nahiz eta baizik triangeluan kokatutako hiru zilindrotara biltzen dituzten hiru arku bezala definitu) diren triangelu alde-berdinekoa eta leihoek dute haizearen aurkako erresistentzia minimoa eskaintzen duen antolamendu berezia dute. Bulego-solairu guztiek 1.258,23 m2-eko azalera bera dute eta hiru sektoretan edo ataletan banatzen dira.
51 solairutik 54ra instalazio orokorrak daude eta PwC Dorreko ekipamenduetara zuzenduta. 55 solairutik 58ra eraikineko eta beste instalazio orokor batzuk daude estalkietara eta ekipamenduetara zuzenduta. Dorre bakarra da azal bikoitzeko itxurarekin eta guztiz ezkata gisa beirako estalita dago. Goiko estalkian 3 haize-sorgailu daude, 2.5 kW-eko bakoitza, energia eolikoa dorreetako erabilerarako produzitzeko gaiak.
Lizarra
Udalerri mugakideak
Lizarrak Deierrirekin egiten du muga iparraldean, Villatuertarekin ekialdean, Aiegi eta Allinekin mendebaldean, eta Aberinekin hegoaldean.
Torre PwC
Maizterrak
EuroStars bost izarreko hotela Tower Madril ostatu ematen du, hartzen duela 31 solairuraino (6 eta 27 solairuen arteko gelekin, dorrearen % 60raino) eta dauka eskaintzen dituen bi altuerako jangela bateko bere goialdean guztiko bista panoramikoa hotela 2008ko irailaren 30ean inauguratu zuen.
PwC zerbitzu profesionaleko enpresak (PricewaterhouseCoopers) 2011ko uztailean eraman zituen eraikin honetarako hiriburuko (2300 profesionalek) bere bulego guztiak, azken hamazazpi solairuak 34 eta 50 pisuen artean hartuz, plaza hutsak torre une horretara arte geratzen zirela bai akordioko partea, lekualdaketaren ondoren, PwC Dorre bezala eraikina Torre Sacyr Vallehermoso-ren ordez izendatu zen.
Trivial Pursuit
Trivial Pursuit taula-joko bat da. Honetan, jokalariak jakintza orokorrei buruzko galderei erantzuteko trebeziaren ondorioz jokoan aurrera egiten du. 1979ko abenduan, Scott Abbott, Canadian Press egunkariko kirol argitaratzailea eta Montreal Gazette aldizkariko Chris Haney argazkilariak Espainiako Nerja udalerrian zeudela joko honen ideia garatu zuten; joko hau handik bi urtetara merkaturatu zen.
Lizarra
Auzoak
Rocamador, San Pedro, San Migel, San Juan, Remontival, Zezen Plaza eta Deierri, Zaldu, Puy, Volante, Zalatanbor, Lizarra, Nabarreria, Kale Nagusia, Valdelobos, Donejakue Plaza, San Benito, B Sektorea, Merkatondoa, San Kristobal eta Fuente de la Salud, Merced eta Noveleta.
Trivial Pursuit
Estatu Batuetan jokoa 1984an ospetsu bilakatu zen, urte hartan 20 milioi joko-kutxa inguru saldu zirelarik. 1988an Parker Brothers enpresak (gaur egungo Hasbro taldeko kidea) jokoaren eskubideak erosi zituen. 2004. urtera arte 26 herrialdeetan zehar eta 17 hizkuntzetan 88 milioi joko-kutxa saldu izan dira.
Lizarra
Historiaurrea
Herriaren sortze data zehatza zein den ez dakigu, eta historialarien ustetan, gaur egun ezartzen den gunean gizakiaren presentzia duela ehunka urtetik dator. Lizarran Brontze Aroko hainbat aztarna aurkitu dira, eta historialariek Ordaitz, Zaraputz eta Fosaleko aztarnategiak ikertu dituzte, bertan leundutako aizkora eta bestelako objektuak aurkitu dituztela. Era berean, aipagarria da Lizarrako San Pedro elizako hormetako bat eraikitzeko Erromatar Inperio garaiko hilarri bat erabili zela, eraikuntza material gisa. Erromatarren garaikoak dira Merkatondoa izeneko gunean aurkitutako arrastoak ere.
Erdi Aroa eta Lizarraren sorrera
Antso I.a Gartzes erregeak Lizarra herrixka hartu zuen mendean andalustarrengandik 914. urtean. 1090an Antso V.ak herrixka gotortu horren aurrean Estella hirigune berria sortu zuen Jakako forua emanez. Donejakue Bidetik zetozen hainbat franko (okzitaniar) kolono geratu ziren bertan bizitzen, zeren, foru horren arabera, nobleen zein erlijiosoen basailutzatik aske zeuden franko horiek. Herria jaurerri izandako garaian, Iruñeko monarkiak jabetza ugari izan zituen Lizarra herrixkan. Herrixka haziz joan zen heinean, gurtzarako toki bat izatea beharrezkoa egin zen, eta herritarrak San Martin kaperan biltzen hasi ziren. Gainera, parrokia berriak ere eraiki ziren, San Nikolas mendebaldean, eta Hilobi Santuarena ekialdean (biak 1122 eta 1123 urteetako dokumentuetan aipatzen dira).
Trivial Pursuit
Lokalizazioa
Jokoaren zenbait bertsio euskaraz argitaratu izan dira, 2012-2013. urtekoa, esate baterako.
Lizarra
Erdi Aroa eta Lizarraren sorrera
1145ean, Gartzea IV.a Nafarroakoak sinagoga zaharrean parrokia berria egiteko agindua eman zuen, eta horrela, Andre Mariaren eta Santu Guztien parrokia sortu zen. Herrian bizi ziren juduek gazteluan hartu zuten babesa. Gazteluaren jabe, azagratarrak lehenik, eta lehetarrak ondoren, izan ziren. Alfontso I.a erregearen testamentuaren arabera, Lizarraren jabetza, Iruñeko Andre Mariaren parrokiaren eta Leireko monasterioaren artean erdibanatu beharra zeukaten. Azkenik, erregimen berezi hark sor zitzakeen arazoak zirela eta, bertan behera geratu zen erregearen azken nahi hura.
Trivial Pursuit
Lokalizazioa
Jokoaren bertsio digitalak ere argitaratu egin dira. Egunean behin, Tribual , Jakina! , Gurot ...
Joko digital horiekin eta beste batzuekin Trivial lehiaketak antolatu izan dira, lagun talde txikietatik harago. Sortu dira, baita, herri bat hobeto ezagutzeko Trivial bertsioak, edo gai jakin bati lotutakoak.
Lizarra
Erdi Aroa eta Lizarraren sorrera
Bien bitartean, Donejakue Bideak erakarritako erromesen emariak, batetik, eta inguruko herrixketako nekazarien salerosketek, bestetik, dirua sortu eta merkataritza sendotu zuten Lizarran. 1187an, Antso VI.ak aldameneko lurretan beste burgu bat eraiki zuen, San Joan izenekoa. Burgu hauetan aske ziren frankoak ezarri ziren, jatorri anitzeko biztanleak, bereziki merkataritzan lan egiten zutenak. 1164an jada azoka egiteko baimena eman zuen Antso VI.ak. 1188an Arenal auzokoei eman zitzaien forua. Hortaz, hiru burgu egon ziren hirian 1266an batu ziren arte. Hiribildua sortu eta ehun urtera Lizarra, Estella (San Pedro auzoa), San Nikolas auzoa, Hilobi Santua eta San Joan auzoa foru beraren pean hirigune berean biltzen ziren, auzo edo burgu desberdinetan bada ere. Merkataritzaren hazkundearekin batera, merkatu egonkor bat sortu zen, jatorrizko burguaren harresitik kanpora. Merkatua ostegunetan izaten zen, eta bertan zegoen oparotasuna zela eta, 1164an Antso VI. erregeak herriko foruak berretsi eta emendatu zituen (1164ko foru hedatua).
Erromesak hartzen zituen herria izanik, hainbat ostatu eraiki ziren bertan. Ez bakarrik ekimen pribatukoak, baita elkarte ongileek edo kofradiek sorturiko ostatuak edo ospitaleak ere. XII. mendearen erdialdean esaterako, "bide frantsesaren" ondoan, San Lazaro ospitalea zegoen, legendunak eta erromes gaixoak zaintzen zituena. Horrez gain, Areatza herrirako sarreran, Lizarrako Ospitalea zegoen (1188). Bestalde, Iruñeko gotzainaren gomendioz, kofradietako kideek San Pedro ospitalea (1236) eta Nafarreriakoa (1266 sortu zituzten, biak ere herriaren harresietatik kanpo. Merkataritza eta hazkunde orokor haren adierazgarri, hazkunde demografikoa ere izan zen, XIII. mendearen erdialdean (1264) 1.128 familia bizi ziren herrian, XIX. mendera arte Lizarrak berriz izango ez zuen biztanleria.
Trivial Pursuit
Lokalizazioa
Jokoa nazioartean ezaguna izanda,lokalizatzerakoan ez da nahikoa izaten beste hizkuntza bateko galdera-erantzunak itzultzearekin; tokian tokiko galderak behar izaten dira. Tokian tokiko historia, kirola, etab. integratu behar da nazioarteko kulturako galderekin batera.
Bestalde, galdera-erantzun batzuk berriztatu egin behar dira noiz edo noiz. Bestela jokoa zaharkitu itxura hartuko du. Jolasten dutenen garaikideak diren kirol kontu, zinema kontu, etab. ager daitezen, jokoaren galdera batzuk etengabe berriztatu behar.
Lizarra
XIII. mendea
XIII. mendearen erdialdean San Martin zen auzorik jendetsuena, bertan herritarren %40 bizi zen, Donibane auzoan biztanleen %18 bizi zen, San Migelen %14 eta Judutegian gainontzeko %10a. Lizarra ondoko Zaraputzen petxa ordaintzen zuten 24 familia bizi ziren. Etengabeko hazkundearen ondorioz, laborantza lur gehiagoren beharra gero eta handiagoa zen arren, lurrek ez zuten ematen atarramentu handirik, eta horrek, askotan, herriaren ongizatea kolokan jarri zuen. Behar horrekin batera, lizarratar askeek herriaren inguruko hainbat lur eta baserri erosi zituzten Aiegin eta Belinen, urrezko edo zilarrezko txanponekin ordainduz batzuetan, eta piper beltzarekin eta antzeko espeziekin beste batzuetan.
XIV. eta XV. mendea
XIV. mendearen hasieran herritar batzuen gorroto eta lehiek gatazka handiak sorrarazi zituzten herrian, eta egoera okertzean, Enguerrand de Villiers gobernadoreak zigorrak gogortu egin zituen "hiltzailea hil dadila" esanez.
1328ko martxoaren 6an, Lizarrako herritarrek, frai Petri Oilogoiengoaren sermoiek beroturik, judutegiari eraso zioten. Erasoak kreditu-agiriak suntsitzea zuten helburu. Beste hiribilduetan ez bezala, juduek erasotzaileei aurre egin eta elizako kanpaiek ordara jo zuten
Crotaphytus reticulatus
Crotaphytus reticulatus Crotaphytus generoko animalia da. Narrastien barruko Crotaphytidae familian sailkatuta dago.
Lizarra
XIV. eta XV. mendea
Gaztelaren aurkako gerra amaigabeek ere eragin latza izan zuten herrian, eta arrazoi militarrak zirela eta, Areatzako San Salbador eliza eraitsi behar izan zuten eta Agustindarren komentua hiribilduaren harresiaren babesetik kanpora eraman. Hurrengo mendean, herritarrak Ponce eta Leartza familien liskarren eraginpean bizi izan ziren.
XVI. eta XVII. mendea
XVI. mendetik XVII. mendera udalaren eskumenak finkatu egin ziren, herriko erregimenduko partaideak San Pedro, San Migel eta Donibaneko herritarren artean aukeratzen ziren. Udala alkateak, sei epaimahaikidek eta sei erregidorek osatzen zuten. Gaztelako erresumaren inbasioak aldaketak ekarri zituen antolaketan, baina oro har, udal funtzionamenduaren aldaketarik sakonenak 1535, 1621, 1645 eta 1670. urteetan gauzatu ziren.