cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fabio Parra
Fabio Parra (Sogamosa, 1959ko azaroaren 22a) kolonbiar txirindulari ohia da. Bere lehenengo partaidetzan Espainiako Vueltan bostgarren postua lortu zuen, eta Frantziako Tourr ean, zortzigarrena. Guztira, hamar aldiz izan zen lehenengo hamarren artean Itzuli Handi etan.
Palmaresa
1985
1986
Cospaiako errepublika
Cospaiako Errepublika mikroestatu bat izan zen, 1441 eta 1826 artean existitutakoa. Aita Santuen Lurraldearen eta Florentziako Errepublikaren arteko mugak zehazteko orduan izandako oker baten ondorioz sortu zen.
Fabio Parra
Palmaresa
1987
Cospaiako errepublika
Gaur egun Cospaia San Giustino udalerriko herria da, Perugiako probintzian.
Leavenworth (Indiana)
Leavenworth Indianako herri bat da. Crawford konderrian kokatua dago. 2010ean 238 biztanle zituen, 2.13 kilometro koadrotan banatuta.
Cospaiako errepublika
Historia
Cospaiako herriak espero gabe lortu zuen independentzia 1441eko otsailean. Une horretan Eugenio IV.ak Sansepolcroko lurraldea Florentziako Errepublikari eman zion, baina bi estatuen arteko muga zehazteko hitzarmenean lur zerrenda txiki baten subiranotasuna ez zen argi zehaztu. Izan ere, "Rio" izena zuten bi uhar zegoen, elkarrengandik 500 metro inguruko distantziara. Ordezkari florentziarrek ulertu zuten iparralderago zegoen uharra zela muga berria, eta elizaren ordezkariek, berriz, hegoalderago zegoenak ezartzen zuela banalerroa. Horrenbestez, terra nullius bat sortu zen eta bertako biztanleek independentzia aldarrikatu zuten.
Fabio Parra
Palmaresa
1988
Luis Iturri
Luis María de Iturri y Sojo (Sevilla, 1944 - Bilbo, ) bizkaitar aktore eta antzerki-zuzendaria izan zen, Akelarre antzerki-taldearen sortzailea izandakoa. Gerra ez, Irrintzi eta Hator antzezlanei esker, kritika onak jaso zituen. Arriaga antzokia zuzendu zuen.
Cospaiako errepublika
Historia
Cospaiako lurraldetik igarotzen ziren merkantziek ez zuten zergarik ordaintzen, eta bertako 250 biztanleek egoera probestu zuten italiar penintsulan tabakoa landatu zuten lehenetarikoak izan eta mozkin handiak lortzeko. Gaur egun oraindik zenbait tabako aldaera cospaia izenez ezagunak dira.
Luis Iturri
Biografia
Hemezortzi urte zituela hasi zen antzerkian lanean, ikasketak egin bitartean. 1966an Akelarre antzerki-konpainia sortu zuen Bilbon, eta talde horren zuzendari gisa sari asko irabazi zituen, besteak beste, Espainiako Teatroko Sari Nazionala. Bera izan zen Arriaga antzokiko lehen zuzendari profesionala, 1987an antzokia berritu zenean. Blas de Oteroren, Gabriel Celayaren eta Gabriel Arestiren testuetan oinarritutako Irrintzi du lanik adierazgarriena, lan horrek euskal antzerkigintza nazionalaren bultzatzailearen ospea eman baitzion.
Fabio Parra
Palmaresa
1989
Luis Iturri
Biografia
Opera berandu ezagutu zuen arren, oso gogoko izan zuen, eta opera estreinaldi ugari programatu zuen. Genero hori eszenaratzeko ikuspegi berezia zuen, eta Donostiako Musika Hamabostaldian aurkeztu zuen Carmen, esate baterako, erabat abstraktua zen. 1990ean eta 1991n Juan Crisóstomo Arriagaren Agar, Ismael eta Herminia operen mundu-mailako estreinaldia egin zuen eta baita Mikis Theodorakisen Medea lanarena ere. Bere azkeneko lanen artean Durrematten Romulo Handia antzerkiaren eszena-zuzendaritzan eta protagonista gisa egin zuen lana nabarmen daiteke.
Cospaiako errepublika
Historia
Cospaiako Errepublikak ez zuen ez armadarik ez kartzelarik. Administrazioaren buruzagitza exekutiboa Consiglio degli Anziani e Capi famiglia [Adinekoen eta Familia buruen Batzarra] izeneko organoaren esku zegoen.
Fabio Parra
Palmaresa
1991
Cospaiako errepublika
Historia
Denboraren poderioz, Cospaia kontrabando-lurralde eta ondoko estatuetako justiziarekin arazoak zituzten iheslarien babesleku bilakatu zen. 1826an, errepublikaren hamalau ordezkarik onartu zuten bere lurraldea bitan banatzea, Elizaren Estatuaren eta Toskanako Dukerri Handiaren artean. Ordainetan, Cospaiako biztanle bakoitzak zilarrezko txanpon bat eta tabakoa landatzen jarraitzeko baimena jaso zuen.
Fabio Parra
Palmaresa
1992
Nisqually Indian Community (Washington)
Nisqually Indian Community Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Thurston konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Fosfoellenbergerita
Fosfoellenbergerita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Fosfoellenbergerita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 da.
Hautevelle
Hautevelle Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Hautevelle udalerrian erroldatutako biztanleak 252 ziren. Familiak 97 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 123 etxebizitza zeuden, 100 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 121 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 100 etxebizitza nagusietatik 81 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 11 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 86 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 49 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 147 ziren, horien artean 100 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 100 pertsona aktiboetatik 85 lanean zeuden (53 gizon eta 32 emakume) eta 15 langabezian zeuden (9 gizon eta 6 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Hautevelle udalerrian 103 unitate fiskal zeuden, 258,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.466 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina eta 1 argiketaria.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Toujouse
Toujouse Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Toujouse udalerrian erroldatutako biztanleak 199 ziren. Familiak 77 ziren, horien artean 31 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 95 etxebizitza zeuden, 85 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 88 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 85 etxebizitza nagusietatik 44 bere jabearen bizilekua ziren, 36 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 44 etxek bost zituzten. 67 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 36 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 128 ziren, horien artean 101 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 101 pertsona aktiboetatik 87 lanean zeuden (50 gizon eta 37 emakume) eta 15 langabezian zeuden (6 gizon eta 9 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Toujouse udalerrian 80 unitate fiskal zeuden, 187,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.715 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra supermerkatu bat zen.
2000. urtean Toujouse udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 500 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Royal Mile
Royal Mile kaleak Edinburgheko gaztelua eta Holyrood jauregia lotzen ditu, Edinburgheko Alde Zaharraren bihotz-bihotzean. Royal Mile ibilbideak luzez 1,8 km ditu edo zehatzagoak izatekotan eskoziar mila 1 (hau baita kalearen neurria). Royal Mile kalea Aintzineko Hiriaren (Old Town) erakarpen gune nagusiena da eta Hiri Berriko (New Town) Princes Street kalearekin lehiatzen da.
Ibilbidea
Gaztelutik Holyrood jauregirako jeitsieran lau gune edo auzune nabarmentzen dira: Castlehill, Lawnmarket, High Street eta Canongate.
Castlehill
Edinburgheko gazteluan du hasiera. Gazteluaren enparantza 1753tik desfileak egiteko erabiltzen zen eta 1816an zabaldu eta apaingarriak ezarri zizkioten. Enparantza bera A mailako eraikin izendaturik dauka Historic Scotland erakundeak. Handik behera jeisten den kale adokinatua Castlehill da. Bertako eraikin aipagarriena Tolbooth-Highland-St John's eliza da, gaur egun Edinburgheko Jaialdia antolatzen duen elkartearen egoitza dena.
Lawnmarket
Lawnmarket hasiera batean High Streeten goiko zatia zen baina 1477an bere izaera propioa lortu zuen. Bertan merkatua ospatzen zen baina gaur egun turistentzako oroigarriak saltzen dituzten dendez beteta dago. Iparraldean Gladstone's Land XVII mendeko merkatarien udaletxea dago, hegoaldean berriz herbeheretar estiloko fatxadak dituzten XVII mendeko etxeak daude. Eskoziako Epaitegiaren eraikina ere bertan dago. Lady Stair's Close kale motza pasata Eskoziako Idazleen Museoa dago.
High Street
Eraikin ezagunenetako bat ordea John Knox House da. XVI mendeko John Knox erreformalari protestantea bizi izan zen etxea da. Honen ondoan egon zen Edinburghera sartzeko ate nagusia, Netherbow Port izenekoa. 1764an eraitsi zuten trafikoa oztopatzen zuelako.
Cannongate
Abbey Strand kale laburrak Holyrood jauregira eramaten du.
Close-ak
Royal Mile ertzetan hainbat kale txiki daude, Edinburghen "close" izena hartzen dutenak. Hona hemen zerrenda:
Luis Gasca
Luis María Francisco Gasca Burges (Donostia, 1933ko irailaren 17a - ibidem 2021eko uztailaren 6a) donostiar argitaratzaile eta komiki eta zinema kritikaria izan zen. 1970etik aurrera Donostiako Zinemaldiaren kolaboratzaile eta gero zuzendaria izan zen.
Biografia
Zaragozako Unibertsitatean zuzenbide ikasi ondoren, abokatu moduan lan egin zuen. Editore gisa aritu zen, sortzaile eta kudeatzaile, Buru Lan eta Pala argitaletxeetan. Gero, komikian hasi zen lanean. 1966an Tebeo y cultura de masas liburua argitartuz edo Bang! edo Drácula bezalako aldizkarian parte hartuz. 1983an El erotismo en el cine entziklopedia editatu zuen. Román Gubernekin batera, El discurso del cómic (1988) eta Diccionario de onomatopeyas del cómic (2008) monografiak argitaratu zituen. 1970ko hamarkadan, hasi zen Donostiako Zinemaldian parte hartzen, epaile gisa, idazkaritzan gero eta 1981 urtean zuzendari izendatu zuten.
Luis Gasca Funtsa
Gipuzkoako Foru Aldundiak 2004 urtean bere funtsa dokumentala eta komiki bilduma erosketa prozesu bati hasiera eman zion eta hurrengo urteetan berak egindako material dohaintzarekin burutu zen eskurapena. Bildumaren berezitasuna eta balioa aurreiritzirik gabeko herri-kulturari egindako begiradari dagokio. Bere garain, horren inguruko zuen ikuspuntua erabat berritzailea izan zen eta kultura herrikoiarekin eta komikiarekin lotuta zegoen edozein material bisualki edo semantikoki bildu eta gaika antolatu zuen bere artxiboan, berak sortutako tesauro baten arabera. Sarritan joaten zen bertara bere lanak dokumentatzera edo kanpoko proiektuetan aktiboki parte hartzera, bizitzako azken urtera arte. 2011 urtean Gipuzkoako Foru Aldundiak Komikiak-Gasca Bilduma aurkeztu zuen Koldo Mitxelena Kulturunearekin.
Verreries-de-Moussans
Verreries-de-Moussans Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Verreries-de-Moussans udalerrian erroldatutako biztanleak 97 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 47 ziren, horien artean 34 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 34 pertsona aktiboetatik 27 lanean zeuden (12 gizon eta 15 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 3 eraikuntza enpresak ziren.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Verdeja
Verdeja izan zen 1938 eta 1954 bitartean Espainian garatutako tanke arin batzuen izena, Panzer I eta T-26 tankeak espainiar zerbitzuan ordezkatzeko asmoz eraikia.
Programa Félix Verdeja Bardales maiorrak zuzentzen zuen eta lau ibilgailu-prototipo garatzera eraman zuen, 75 milimetroko pistolarekin armatutako howitzer autopropultsatua barne. Tanke arin aurreratu gisa diseinatu zen, eta tripulazioaren bizirauteko gaitasuna kontuan hartu zuen lehen garapen-programetako bat izan zen, tankea bera babestu beharrean. Ordeztu nahi ziren tanke-arin batzuen eragina jasan zuen tankeak, Panzer I eta T-26 barne, biak ere jatorriz Espainiako Gerra Zibilean erabiliak. Probaldi luze baten ondoren, T-26 baino tanke hobetzat hartu zuten Verdeja, baina ez zen inoiz masako produkzioan jarri.
Fernando Amarika
Fernando Amarika Medina (Gasteiz, 1866ko ekainaren 1a — Gasteiz, 1956ko azaroaren 6a) margolari inpresionista arabarra izan zen. Euskal Herriko margolaritzaren figura nagusietakotzat jotzen da.
Paisaiagintzaren alorra jorratu zuen, batik bat, 500 bat margolan eginez.
Arabako Arte Ederretako Museoan bere lana erakusten duen erakusketa iraunkorra dago, bigarren solairuan.
Bizitza eta obra
Argitasun handiko paisaia pintore honek Gasteizko Arte eta Lanbide Eskolan ekin zion marrazteari 1885 urtean; handik bi urtera zuzenbideko ikasketak Valladolideko Unibertsitatean bukatu zituen, 21 urte bakarrik zituela lizentziatuz. Hala ere, ez zuen inoiz abokatu gisa lan egin.
1923an Madrilgo Palacio de Bibliotecas y Museos delakoan egin zuen bere lehen erakusketa handia, eta arrakasta handia izan zuen. Han aurkezturiko ikuspegiez osaturiko erakusketa egin zuen Gasteizko Arte eta Lanbide Eskolan 1924an, bere hirikideen miresmena jasoz. Handik lau urtera, 1928an, bere obren bilduma aurkeztu zuen Bilboko Delcraux Aretoan.
Harrez gero, pintura eta literatura lanak tartekatuko zituen, eta 1950ean liburu bat argitaratu zuen: Desde mi molino.
Bi urte geroago, ikusmena galdurik, buruz jarraitu zuen pintatzen.
Hiltzean, sorterriari utzi zion bere obra guztia, laurehun koadrotik gorakoa. Haren izena daraman Fundazioan berrehun koadroz goiti daude gordeta. Erakusketa antologikoa ikusi ahal izan zen Gasteizen (1986), Bilbon (1987) eta Donostian. Madrilen ere erakusketa antologikoa egin da (1989). Haren koadro ezagunenen artean hauek aurkitzen dira: Alava, Escalando al cielo, Desnudo, Autorretrato (1887), Tarde de Septiembre, Tres puentes, La vuelta del Zadorra en Villodas (1898).
Mishima: A Life in Four Chapters
Mishima: A Life in Four Chapters Paul Schraderrek 1985ean zuzenduriko film dramatikoa da.
Sinopsia
Yukio Mishima japoniar idazle eta dramagile ospetsuaren erretratu bat, niaren, artearen eta gizartearen arteko harmonia ezinezkoa lortzen saiatu zen gizon baten barne-zurrunbiloa eta kontraesanak ikertzen dituena. Filmak Mishimaren bizitzako azken egunera eramango gaitu, hara-kiri errituaren bidez jendaurrean bere buruaz beste egin zueneko hartara, eta idazlearen iraganerako flashbackez eta haren lanetako oroipen estilizatuz josita dago.
Amaia Salamanca
Amaia Salamanca Urízar (Coslada, Madril, 1986ko martxoaren 28a) espainiar aktorea da. Sin tetas no hay paraiso, Gran Hotel, Velvet eta Tiempos de guerra telesailetan eduki duen zereginagatik ezaguna da.
Biografia
Bere lehen papera aktore moduan 2006an eskuratu zuen, SMS (sin miedo a soñar) telesailaren protagonista izatea lortu zuenean. SMS telesailean 185 kapituluetan Paula Dejardeins Gomez-De Iridutia bezala agertu zen. Telesail hau bukatu eta gero Sin tetas no hay paraiso telesaileko banaketan sartu zen Catalina moduan. Bere amodiozko istoria "El Duque"-rekin (Miguel Angel Silvestre) ospe handia eman zien biei.
2009an, Fuga de cerebros komediarekin estreinatu zen telebistan. Urte honetan, antzezki batean hartu zuen parte, Heinrich von Kleist Alemaniarren La Marquesa de O izenekoan eta eszenatokia partekatu zuen Josep Linuesarekin, Juan José Oteguirekin eta Tina Sainzekin. Muntaketa Madrilen egin zen, Bellas Artes teatroan. Hau eta gero, 2010. urtearen hasieran jira bat egin zen obra beste Espainar hirietara eramateko. Hilabete batzuk eta gero telebistara bueltatu zen "Tension Sexual no resuelta"-rekin, non kartela partekatu zuen Fele Martinez, Santiago Segura eta Adam Jezierskirekin. Urte amaieran, antzeztu zen telebistan "Felipe y Letizia" non interpretatu zuen rol protagonista, Letizia Ortizen rola.
2011n, Sergi Vizcaínoren XP3D (eXperiencia Paranormal en 3D) estreinatu zuen, beldurrezko lehen filma Espainiarra 3Dn eta Gran Hoteleko banaketan sartu zen. Gran Hotel telesaila XX mendean oinarrituta dago, Antena 3koa da eta Alicia Alarcon moduan lan egin zuen 2013 urtera arte.
2014ko otsailean Velvet telesailean sartu zen Bárbara izenarekin, Cistina Oteguiren koinata, galerien jabearen emaztegaia, Alberto Marquez. Hau suposatu zuen Miguel Angel Silvestrerekin topo egitea Sin tetas no hay paraiso protagonizatu eta gero.
Hau eta gero, 2015eko abenduan aktorea telesaila utzi zuen beste batean sartzeko, La embajada, hain zuzen. Telesail hau Antena 3ekoa da ere eta Fatima pertsonaia interpretatzen du. Lehen kapituluarekin 4 milioi teleikusle baino gehiago biltzea lortu zuten.
Bizitza pertsonala
Amaia Salamancaren bikoteak Rosauro Varo Rodriguez du izena. Olivia deituriko alaba dute, 2014ko apirilaren 9a jaiota. 2015eko martxoan bere bigarren semearen jaiotzaren berri eman zuen, mutila dela esaten. 2015eko irailaren 8an bere bigarren semea jaio zen, Nacho izenekoa. 2016ko urriaren 7an bere hirugarren semea jaio zen, Mateo.
Sartor respectus
Sartor respectus Sartor generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Nessus
Nessus sistema eragile batzuen ahultasunak eskaneatzeko erabiltzen den programa da. Bere funtsa nessusd da, Nessus-en daemon edo deabrua, zeinak helburu sistemaren eskaneatzea burutzen duen. Honek informazioa nessus bezeroari bidaltzen dio (zeina kontsola edo GUI bat izan daitekeen) eta honek azterketaren gorabeherak bistaratzen ditu. Kontsola bidez nessus programatua izan daiteke eskaneatze hauek burutzeko cron komandoaren bidez.
Historia
Nessus proiektua Renaud Deraison-ek sortu zuen 1998an interneten erabiltzaileei doakoa eta erabilerraza zen urruneko segurtasun eskaner bat emateko. Gaur egun “Nessus” bere motako produktuetan onenetarikoa da, eta informazioaren segurtasuneko organizazio profesionalek bermatzen dute. 2005eko urriaren 5ean Tenable Network Security-k, Renaud Deraison-ek sortzen lagundu zuen konpainiak, Nessus 3 software itxi bihurtu zuen. Hala ere, badago eskuragarri software aske moduan inplementatutako bertsioa, OpenVAS erakundearen eskutik.
Funtzionamendua
Ohiko eragiketa burutzerako garaian, nessus-ek portuak eskaneatzen ditu nmap bidez edota bere portu eskaneatzaile propioa erabiliz. Hauek irekitako portuak zeintzuk diren aztertzen dute eta geroago hainbat exploit saiakera egiten dira makinaren kontra. Ahultasun-probak (plugin zerrenda luze batean eskuragai daudelarik) NASL (Nessus Attack Scripting Language) lengoaian idazten dira, scripting lengoaia optimizatu bat sareartean aritzeko.
Horrez gain, eskaneaketaren emaitzak esportatuak izan daitezke formatu desberdinetan: testu soila, XML, HTML eta LaTeX. Emaitzak ezagutza base batean ere gorde daitezke etorkizuneko proben erreferentzia gisa jarduteko.
Nessus-en ahultasun proba batzuek zerbitzuen edota sistema eragileen hondaketa eragin dezakete. Erabiltzaileak hau galarazi dezake "unsafe test" (proba ez-seguruak) aukera desgaituz eskaneatzea egin baino lehen.
Toloño mendilerroa
Toloño mendilerroa (Kantabria mendilerroa izenez ere ezaguna) Arabako hegoaldean dagoen mendilerro baten izena da. Arabar Errioxa eta Arabako Mendialdea bereizten ditu. Mendialdea Kuadrillako mendiguneak daude mendilerro honetan. Punturik altuena Palomares da, 1.446 metrorekin. Mendilerroan dagoen Toloño mendiak ematen dio izena mendilerroari.
Mugak ditu Errioxako eta Nafarroako Foru Erkidegoarekin eta mendi punta batzuk bi lurralderen artean kokatzen dira. Ekialderantz, Kodesko mendilerroarekin jarraitzen du.
Izena
Mendilerroaren izenak eztabaida handia sortu izan du. Euskaltzaindiak 1990ean argitaratu zuen txostenean Toloño izena idazkietan zein herrietan José Antonio González Salazarrek jasotako testigantzetan agertzen zela ondorioztatu zuen. Aldiz, zenbait ikertzailek, batez ere Salvador Velillak, Sierra de Cantabria izenaren alde jo zuten, mendilerroaren ekialdeko zatiari dagokionez. Egoera nahasiaren aurrean Akademiak txosten zehatzagoa argitaratu zuen 2010ean. Bere ondorio nagusiak hauexek dira:
2017an, Jose Angel Chasco Oyón etnologoaren ikerlan sakona argitaratu zuen Euskaltzaindiak: Sierra de Toloño, nexo de la Montaña y la Rioja Alavesa. Agerian utzi du oraintsu arte inguruko herrietan Toloño izena erabili izan dela mendilerro osoari deitzeko. Gainera, erabilera hori ez da zeharo galdu, oraindik adineko hainbat pertsonak izen hori erabiltzen baitu. Argitalpen horren laburpentzat har daitekeen liburuxka argitaratu zuen Eusko Jaurlaritzak.
Santa Marta
Santa Marta Kolonbiako iparraldean dagoen Magdalena departamenduko hiriburua eta Kolonbiako Karibeko eskualdeko hirugarren hiririk handiena da, Barranquilla eta Cartagenaren ondoan. Rodrigo de Bastidas, espainiar konkistatzaileak, 1525eko uztailaren 29an sortu zuen, eta Kolonbiako hiririk zaharrena da. 2005ean 414.387 biztanle zituen.
Geografia
Santa Marta Karibe itsasoko badia txiki batean dago, Magdalena ibaiaren ahotik 64 km ipar-ekialdera eta Sierra Nevada de Santa Martatik hurbil.
Aspe (argipena)
Aspe izenak esanahi hauek ditu:
Portugal txilar
Portugal txilarra (Erica lusitanica) erikazeoen familiako zuhaixka adartsua da, 2 m luzea. Erica generoko espezie asko bezala, txilar espezie-mota bat da.
Morfologia
3,5 m-ko zuhaixka da. Adar tenteak ditu, Erica arborearen antzera, baina bere adasken indumentuak ile bakun eta leunak bakarrik dauzka.
Infloreszentzia ugari garatzen ditu, 1-3 lore koak, panikula piramidal luzeak osatzen dituzten luku etan elkarturik. Pedizeloak 2-4 mm-koak, lodiak, glabroak eta arreak dira. Sepaloak, 1-1,2 mm-koak, obatuak dira, krema kolorekoak edo zurixkak eta glabroak. Korola 4-5 mm-koa da, tubularra edo kanpai-formakoa. Koloreari erreparatuz, zuri edo zuri-arrosa izaten da. Lobuluak 0,4-1 mm-koak eta tenteak normalean. Anterak, 0,5-0,8 mm-koak direnak, inklusoak dira eta estiloak exertuak. Obarioa glabroa da, gutxitan iletsua. 3 mm-ko estiloa du, exertua eta erlatiboki lodia dena. Estigma k kono alderantzikatuaren itxura du.
Hazia k, 0,25-0,5 mm-koak dira, elipsoidalak eta erretikulatu-albeolarrak.
Loraketa
Loraketa garaia, abendutik martxora bitartean ematen da. Polinizazioa erle en bidez gertatzen da. Hala ere, Erica generoko landare ak haizearen bitartez poliniza daitezke arrakasta gutxiagorekin.
Habitat eta ekologia
Klima hezea duten lur silizeo edo azidifikatuetan bizi da, esaterako; artadi eta harizti en baso mendel eta ordezko komunitateetan, eta baita leku eraldatuetan ere.
Banaketa
Iberiar penintsula ko ipar eta mendenbaldeko eskualdeetara eta Frantzia ko hegomendebaldera mugatzen da. Euskal Herria n isurialde kantauriarrean agertzen da arruntki.
Erabilerak
Landare apaingarri gisa ezagutzen da.
3833 Calingasta
3833 Calingasta asteroide baten izena da. irailaren 27an aurkitu zuen J. Gibson, C. U. Cesco-ek El Leoncito Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1971 SC izena zeraman. Ondoren Calingasta omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3833 Calingasta asteroidearen orbitak batezbeste 2,249 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,063 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,436 distantziara. Eszentrikotasuna 0,083 da, eta makurdura orbitala 3,92ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.2 da.
Red River (1948ko filma)
Red River Montgomery Clift aktorearen estreinaldi zinematografikoa izan zen. Bere lehenengo film honetan antzezle gazteak lan bikaina egin zuen, eta John Wayne beteranoaren mailak ez zuen inondik inora bigarren plano batean utzi berea.
Zutoia Alarcia
Zutoia Alarcia (Laudio, c. 1959 - ) arabar aktorea da.
Red River (1948ko filma)
Argumentua
Istorioa 1851. urtean Texas estatuko iparraldeko mugan hasten da. Thomas Dunson (John Wayne) abeltzainak Texas estatuan bere ganadu arrantxoa sortu nahi du. Bere lantegiaren hasieran Matthew Matt Garth (Montgomery Clift) izeneko mutiko umerzurtz bat ezagutu eta adoptatu egiten du. Red River ibaia gurutzatzen dutenean, beste abeltzain baten jabetzakoa den lursail batean bizitzen jarriko dira. Handik hamarren bat urtetara eta jada Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila garaian, Dunson arrantxoa ekonomia arazoez beterik larri eta estu dabil. Ondorioz, Thomas Dunsonek abereak salneurri onean saltzeko asmoz bere ganadu multzo erraldoiarekin Missourira martxa egitea erabakitzen du. Thomas Dunsonen laguntzaile nagusienen artean honako hauek daude: jada gazte heldua bilakatu den Matt (Montgomery Clift) eta Groot Nadine (Walter Brennan) eskarmentudun gizona. Ibilbidean zehar gizon taldeak gora behera ugari biziko ditu, honi Dunsonek bere langileekin duen jarrera gogorra gehitu behar zaiolarik.
Bestalde, nahiz eta ibilbide seguruagoa ziurtatzeko asmoz Dunsonek abeltalde bat trena iritsi berri den Abilene udalerrira bidaltzeko gomendioak jaso izan, honek proposamenari uko egin eta bere hasierako egitasmoarekin jarraituko du. Eztabaidaren erdian, Mattek Abilenera joatea erabakiko du, nahiz eta Dunsonek matxinada haren aurrean Matt hiltzeko mehatxua jaurti. Mattek hirian ganadua saltzeko asmoa gauzatu eta asmo onez Dunsoni irabazien zati bat emateko asmoz txeke bat ere bien izenean lortuko du. Halere, Dunson arrantxero zaharrak Matt gaztea topatu eta bien arteko liskarra piztuko da.
Ekaitz
Ekaitza behe-presio gune batek sorturiko indar handiko haizea da, harekin batera euria, elurra edo txingorra duena. Ekaitzak eguratsean gertatzen diren indar handiko konbekzioak dira, konbekziozko behe-presio guneak dira, beraz; eguratsaren perturbazio indar handikoak dira eta ez dute askorik irauten, behetik gorako hodei handietan eratzen dira, kumuluninboetan, alegia; kumuloninboak hodei trinko ilunak dira, eta ur eta kazkabar zaparrada handiak, indar handiko haize boladak eta trumoia eta tximista ekarri ohi dituzte.
Ekaitza nahiko gertaera sarria da eta munduko lurralde gehienetan gertatu ohi da; urtean zehar munduan 16 milioi ekaitz gertatzen direla kalkulatu da, eta orduro bi mila inguru ekaitz eratzen dira, batez beste. Hala ere, gertalekuari dagokionez, gune batzuetan bereziki ugariak dira beste gune batzuen aldean; ekaitz gutxi izaten da, adibidez, 60 gradutik gorako latitude etan, eta, aldiz, maizago gertatzen dira Ekuatore aldean. Era berean, gutxitan gertatzen da ekaitza itsaso hotzen gainean edo egurats egonkorreko guneetan, adibidez tropiko etatik lurburuetarako antizikloi guneetan.
Sinonimoak denborale, erauntsi, ekarraldi, eraso, jasa eta soberna ditugu.
Hitza
Aitzineuskaraz: *egu-gaitz Koldo Mitxelenaren ikerketen arabera.
Sorrera
Hainbat eragile dira kontuan hartu beharrekoak ekaitza sortzeko. Batetik, lurra berotzean eguratsean gertatzen den ezegonkortasuna; egunen eta urte sasoien arabera gehiago ala gutxiago berotzen da lurra, eta horrenbestez udako arratsalde beroetan gertatzen dira intentsitate handieneko ekaitzak. Beste eragile aipagarri bat aire masa k mendikateen gainetik igarotzean sortzen den ezegonkortasuna da. Hirugarrena, berriz, haizeak prozesu termiko edo dinamikoen ondorioz izaten duen konbergentzia da. Eta azkenik, orobat du ekaitzen sorreran garrantzia aire masa batek fronte hotz baten aurrean gorantz egiteak, aire masa oso ezegonkorra denean batez ere; bero bolada baten ondoren fronte hotz bat eratzeak, adibidez.
Kalisto
Kalisto Jupiter planetaren sateliteetako bat da, bigarren handiena Ganimederen atzetik eta Eguzki sistemaren hirugarrena. "Satelite galiearren" artean Jupiterretik urrutien biratzen duena da, 1.880.000 kilometrotara hain zuzen ere.
Merkurioren diametro ia berdina du, baina haren masaren herena. Errotazio sinkronikoa du, hau da, beti aurpegi bera erakusten dio Jupiterri, Ilargiak Lurrari bezala.
Ekaitz
Sorrera
Horiek dira, beraz, ekaitza sorrarazten duten arrazoiak, baina arrazoi horiez gainera beste baldintza batzuk ere behar dira ekaitza dakarten hodei kumuloninboen dorreak haz daitezen. Lehenik eta behin, eguratsaren egoerak ezegonkorra izan behar du, aire epel heze a behar da eguratsaren behealdeko geruzetan eta aire hotz trinkoa goialdean.
Bestetik, ur lurrun ugari ere behar da, eta baita haize bolada indartsuak ere, troposferaren gune gorenetan. Baldintza horiez gainera, badira beste bi ere: hodeiak altura handia hartu behar du, hoztu dadin, horrela (hau da -20° C eta -40° C arteko tenperaturan) lortuko baita gune glaziogenoak edo izotz guneak eratzea, eta, bestalde, haizeak norabidea eta lastertasuna aldatu behar ditu eguratsaren goiko geruzetan, behetik gorako konbekzio korrontea heda dadin.Ekaitzaren egitura zelula izeneko gune aktibo bat edo gehiagoz osatua da; gune aktibo horiek oso gutxi irauten dute, ordu erditik bi ordura bitarte, eta tarte horretan hiru aldi bereizten dira: kumulu aldia, heldutasuna, eta amaierako edo desagertze aldia.Kumulu aldia hasierako aldia da, kumulu dorrearen bilakaera gertatzen den aldia hain zuzen.
Kalisto
Geologia
Kalisto arrokaz eta izotzez osatua dago, gutxi gorabehera proportzio berdinean. 1.830 kg/m3-ko bataz besteko dentsitatea du. Satelitearen azalari egindako espektroskopiak izotzaren, karbono dioxidoaren, silikatoen eta konposatu organikoen existentzia antzeman zuen. Galileo zundak Kalistoren nukleoa batez ere silikatoz osaturik dagoela argitu zuen.
Litosferaren azpian ozeano bat egon daitekeela pentsatzen da, Ganimedes eta Europan gertatzen den bezala, baina Jupiterrengandik hain urruti egonda honen grabitazio eragina txikia da eta mugimendu handirik eragiten ez duenez Kalistok ez du jarduera tektonikorik. Hori dela eta, satelitearen azala oso zaharra eta milioika urtetan jo duten meteoritoek utzitako kraterrak ikusten zaizkio. Horiek dira Kaliston dauden erliebearen osagai guztien jatorria. Aipagarriak dira Valhalla eta Asgard kraterrak. Oso zaharrak dira eta eraztun kontzentriko ugariz osaturik daude. Meteoritoak material biguneko (agian litosfera azpiko ozeanoa) eremuan jo ondoren sorturiko egitura erraldoiak dira, Valhallak 1.800 km-ko diametroa du eta Asgardek 1.600 km-koa. Krater kateak (Catenae) ere ikusten dira, meteoritoa talka egin aurretik apurtu zelako sortuak edo angelu zeiharrean eroritakoak.
Ekaitz
Sorrera
Aldi honetan goranzko haize lasterrak gertatzen dira hodei guztian zehar, hodeiaren azpitik goi limiteraino, hodei barneko airea inguruneko airea baino epelagoa baita; hodei barneko korronteek segundoko hirutik bost metrotarako lastertasuna dute azpialdean, baina hodeian zenbat eta gorago igo, orduan eta lasterrago dabiltza, segundoko hamar bat metroko lastertasuna iritsi arte. Kondentsazioa gertatu ahala masa banako bakoitzak ematen duen bero latenteak eguratseko ezegonkortasuna areagotzen du, eta energia zinetiko handiagoa ematen die goranzko korronteei; horrenbestez, hodei barneko tenperatura inguruko airearena baino beroagoa denez, bere horretan irauten du eguratseko ezegonkortasun egoerak. Baldin eta airea behar bezain ezegonkorra bada, korronteak energia bereganatuko du etengabe, eta ekaitzaren zelula gero eta handiagoa eta aktiboagoa izango da. Zenbat eta handiagoa egin zelula, orduan eta ur gehiago edukiko du bere baitan.
Kalisto
Geologia
Atmosfera fina du, karbono dioxidoz eta oxigenoz osaturikoa. Ionosfera aldiz oso indartsua da. Bestalde Jupiterretik urruti egoteak haren magnetosferaren eragina txikia izatea dakar eta erradiazio partikula gutxi iristen zaizkio.
Historia
Galileo Galileik 1610 urteko urtarrilaren 7an aurkitu zuen beste bi sateliterekin batera. Hurrengo gauean laugarrena aurkitu zuen. Ganimedes, Io, Europa eta Kalisto ziren, Jupiterren lau satelite handienak. Galileok berak "astro medizearrak" izena eman zien, bere mezenasa zen Cosimo II.a Medici-ren omenez, baina astronomoei ez zitzaien gustatu eta Simon Marius-ek gaur egungo izenak jarri zizkien greziar mitologian oinarriturik. Galileok orduan Jupiter I, II, III eta IV izenak proposatu zituen eta XX mendearen erdialdera arte horrela ezagutu ziren. Lau satelite hauen multzoa "satelite galilearrak" izenarekin ere ezagutzen da.
Ekaitz
Sorrera
Goranzko mugimenduak tantatxoen tenperatura zero gradutik gora igotzen du, eta izotz kristal eta ur tanta bihurtzen da ur lurruna, nahiz eta ez den lurrera prezipitatzen, goranzko haize bolada indar handikoek beherantz erortzea eragozten baitio. Izotz eta ur tantak handitzen direnean radarrak detektatu egiten ditu; hori gertatzen denerako kilometro bateko edo biko diametroa izaten du hodeiak, eta izozte puntutik 600-900 bat metrotara egoten da;une horretatik heldutasuna iristen duen arte hamabost bat minutu igarotzen dira, eta tarte horretan hodeiak 8.000-9.000 metrotaraino egiten du gora.Heldutasun aldia ur eta izotz tantak prezipitatzen hasten direnean hasten da, eta orduantxe izaten dira ekaitzaren jarduera bortitzenak eta turbulentzia handienak.
Aurreko aldian hasi bada ere handitzen, hodeia gero eta gehiago handitzen da orain, gero eta eremu handiagoa hartzen duela behetik gora, eta segundoko hogeita hamar metro baino korronte bizkorragoak eratzen dira geruza garaienetan; hodeiaren goialdean kolore zuriko kumuloninbo distiratsu ikusgarriak eratzen dira, eta azpia, berriz, berun kolorekoa izaten du hodeiak. Goranzko korronteek daramaten ur lurruna bereganatu ahala, handitu egiten dira izotz zatikiak eta ur tantak, kumulu aldian suspentsioan eusten zien indarrak baino pisu handiagoa hartzen dute, eta horrenbestez euri edo kazkabar gisa prezipitatzen dira. Prezipitazioarekin batera trumoiak eta tximistak izaten dira, eta, horrez gainera, izotz aleek eta ur tantek beheranzko haize boladak sortzen dituzte, erori ahala. Beheranzko korronte horiek ur jasa handiak eta haize bolada indartsuak ekartzen dituzte, tenperatura ere hozten dute (bost gradu zentigradutik gora), eta presioa handitzen dute, haize hotzak beroak baino dentsitate handiagoa duenez.
Kalisto
Explorazioa
Hainbat zundak exploratu dute Kalisto gertutik. Pioneer 10 eta 11 1973 eta 1974an Jupiterren ondotik pasa ziren, baina gainerako satelite galilearrekin ez bezala Kalistotik urruti pasa ziren. Voyager 1 eta Voyager 2-k 1979 eta 1980 urteetan Kalistoren azalaren %50-ari argazkiak atera zizkioten eta tenperatura eta masa neurtu zizkioten. Galileo zundak 1995 eta 2003 artean Kalistoren kartografia burutu zuen, 15 metrotako erresoluzioarekin. 2000 urtean Saturnora bidean zihoan Cassini-Huygens zundak erresoluzio altuko argazkiak atera zituen.
Kalistoren balizko kolonizazioa
Ozeanoa eduki dezakeen arren satelitearen barne bero gabeziak ezinezko egiten du bertan izaki bizidunak aurkitzeko aukera. Dena dela bere geologia orekatuak eta jasotzen duen erradiazio murriztuak giza kolonizaziorako aukeraturiko astroen artean sartu du Kalisto, 2003ko NASAren Human Outer Planets Exploration (HOPE) proiektuan adierazten den bezala. 2040. hamarkadan misio tripulatu bat burutu daitekeela ere esan zuen Espazio Agentziak.
Ekaitz
Sorrera
Ekaitzaren zelulak aldi honetan iristen ditu gehieneko zabalera –zortzi kilometro inguruko diametroa– eta altura gorena, hamar-hamabi kilometro (tarteka 18-20 kilometro ere izaten ditu tropiko aldeko tropopausan); garaiera horretan sortzen den indar handiko haizeak hodeiaren goialdea itxuraldatzen du, itxura zapala ematen dio, ingude itxura alegia, kumuloninboaren ezaugarri berezia dena; ingude horrek izotz eta elurrez osaturiko zirruak ditu, eta zenbait kilometroko tartea hartzen du haize laster nagusiaren norabide berean.Desagertze aldia beheranzko korronteek goranzkoek baino indar handiagoa dutenean gertatzen da. Ekaitza eragiten duen haize laster epel hezea eten egiten da aldi honetan. Zelula k hezetasuna galdu ahala, gutxitu egiten da bero latentea askatzean eratzen den energia, eta horrela hasten da ekaitza desagertzen; goranzko mugimenduak desagertu egiten dira, eta goitik beherako korronte ahulagoak agertzen dira haien ordez; hodei kumuloninboa desagertu egiten da horrenbestez eta goiko geruzetan ez dira gelditzen altokumuluak eta ingudea osatzen zuten zirruak baizik.
Ekaitza hasi bezain bizkor desagertzen da beraz; ordubete edo bi orduren buruan desagertzen da, bitarte horretan hamabost-hogei kilometroko bidea egin ondoren.Denbora tarte eta ibilbide horretan iristen du heldutasuna ekaitzak –ur edo kazkabar uholdeak botatzen ditu– eta desagertu egiten da ondoren; zerua oskarbi gelditzen da, eta trumoia eta tximista ere pixkana-pixkana amaitzen dira. Orain arte egindako kalkuluen arabera, goranzko korronteen ondorioz kondentsatzen den ur lurrunaren %20 baizik ez da iristen berriro prezipitazio moduan lurreraino; gainerako ur guztia berriz lurruntzen da beherantz jaistean, edo hodei eran gelditzen da eguratsean; nolanahi ere, zelula arrunt batek hodei sisteman laurehun mila tona ur jartzen ditu gutxi gorabehera zirkulazioan 64 kilometro koadroko eremu batean 6 milimetro euri botatzeko.
Ekaitzak dakarren prezipitazioa kazkabar moduan jausten da askotan, baina isurkari bihurtzen da oro har lurrera erori aurretik, eta ez da beraz kazkabarrak ekar ditzakeen ondorio kaltegarririk izaten. Kazkabarra ura izozte puntuan gora eta behera ibiltzearen ondorioz eratzen da; horrenbestez, zenbat eta indar handiagoa izan behetik gorako haize korronteek, orduan eta gorago igoko da hodeia, eta orduan eta handiagoak kazkabar aleak, eta orduan eta aukera gehiago izango dituzte orobat lurreraino erortzeko. Horixe gertatzen da hain zuzen ekaitzak oso gogorrak direnean.
Trumoiak eta tximista
Trumoiak eta tximistak dira ekaitzen ezaugarri aipagarrienak, hasieran esan den bezala. Bi gertaera horiek hodeiaren barneko turbulentzia indartsuen ondorioz sortzen dira. Aire korronteak bizkor gorarazten dituzten eragileak alde batera utzirik, tenperatura beroak eta uraren kondentsazioak areagotu egiten du goratze hori, eta behetik gorako indar handiko mugimenduak izaten dira aire masaren baitan. Hodeiaren barnean izaten diren prozesuek ioi trukea gerarazten dute, izotz kristalak agertzeak batez ere.
Deskarga hodeiaren azpiaren eta lurraren (oro har karga positiboa izaten du) artean gertatzen bada, tximista esaten zaio, eta bi aldi ditu, gutxienez: hodeiaren karga negatiboak lurrera eramatea, batetik, ibilbide gorabeheratsu batetik eta bide nagusi batetik ateratzen diren adarretan zehar; eta itzulerako deskarga, bestetik, lurreko karga positiboak hodeira berehala eramaten dituena. Tximista ikusi ondoren entzuten den hotsari trumoi esaten zaio; hots hori segundoko 340 metroko lastertasunean mugitzen da, eta gutxitan entzuten da 22 kilometrotik gorako distantzian.
Gallarta
Gallarta Bizkaiko Abanto udalerriko auzo nagusia da. Gallarreta deituriko leku batean sortu zuten XIX. mendearen hasieran, gaur egun Kontxa II. meatza dagoen tokian kokatzen zen hain zuzen. Galar + eta = Gallarr(e)ta = Gallarta. Euskal toponimian hain hedatua den "galar" hitza enbor hila esan gure du, -eta atzizkia, berriz, ugaritasuna adierazten du.
NGC 6296
NGC 6296 galaxia bat da, Ophiuchus konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Gallarta
Gallarta zaharra
Bigarren karlistaldia amaitu ostean, Bizkaiko meatzaldean "meatzal booma" deritzona hasi zen eta horrela jaio zen Gallarta, meatzari herri bezala baserri ingurunean. Mearen ustiapenarekin eliza, udaletxea, eskolak, zinema, abere-hiltegia, meatzari ospitalea... eraiki zituzten bertan. Gallarta zaharraren bihotza aire-tranbia, plano inklinatu eta Trianoko mendien burdina garraiatzen zuten trenen erritmora ari zen taupaka. Baina 1960ko hamarkadan herriak bere etorkizuna desagertzera kondenatuta izango zuen. Inguruetako meatokiak agortuta, Franco-Belga meatzal enpresak Gallarta azpian zegoen burdina-zaina ustiatzeari ekin zion. Derrigorrezko desjabetze baten ostean, gallartarrek ezintasunez ikusi zuten nola bota zuten herria etxez etxe lurrera. Etxebizitza ezarengatik biztanle ugarik alde egin behar izan zuten ondoko herrietara bizitzera.
Gallarta zaharretik Gallarta berrira lekualdaketa
Meategiak historia handiko herria xehatzea ere lortu zuen.
Gobernadore zibilak eta Franco-Belgaren zuzendariak desjabeturiko beste familientzat Gallarta berrian etxebizitzak eraiki arte meatzeko leherketak etetea adostu zuten.
Egungo Gallarta
Meatzari etorbidea herriko kale nagusia da, bertan eliza, Dolores Ibarruri institutua, udaletxea, banketxeak, saltoki gehienak... topatuko ditugu. Etorbidea Marciano iturrian hasi eta El Casal inguruan amaitu egiten da. Udaletxe berria kokatzeko El Casal ingurua aukeratu zuten. Abantoko Santa Juliana Kontzeju zaharreko barrutian, Sanfuentes ondoan eta Somorrostro haraneko batzar pinu historikotik hur. Egungo Gallartan eraiki zuten auzorik aintzindariena Mikel Deuna Taldea izan zen eta ondoren Gallarta zaharra eraisten joan ziren heinean etxebako biztanleak birkokatzeko xedearekin auzo berriak jaio ziren. Adibidez Peñukas deitu zitzaion auzoari hemen biziko zen jende gehiena Peñukas zaharra zeritzon kaletik etorri izan zelako. Peñukas berria herriko goiko aldean 7 eraikinez osaturiko auzunea da eta erdian Abanto Euskaltegia (AEK) eta iturridun plaza txiki bat dago.
Bizkaiko meatzaritzaren ikurretako bat izanik, herriaren ondarea berreskuratu nahian bertan eraiki zen Euskal Herriko Meatzaritzaren Museoa.
Gallartako eraikin aipagarriak
Triano Meatzari Erietxea Enrique Areiltza sendagile-zirujau ospetsuak 1881. urtean Gallartako meatzari ospitaleari hasiera eman zion. Erietxe honetako mediku jarduerak, 1936. urtean itxi egin zuten arte iraun zuen. Gerra garaian tuberkulosidun gaixoei harrera egin zitzaien bertan. Gaixoei nahi adina janari ematen zitzaien, sendatzeko gainelikadura baten beharra zeukaten eta. Jarduera horretatik datorkio egungo Preventorio izena. Eraikinaren jabetza aldatu zen. 1950eko hamarkadan Bizkaiko gobernadore falangistaren agindupean eraberritu ostean, Genaro Riestra eskola deituriko nesken barnetegi bat ireki zuten, non Espainia osotik etorritako neskek oinarrizko irakaskuntza jasotzen zuten. Franco hil ondoren, Buenos Aires eskola deituko da, izen bereko muinoan dagoelako. Baina eraikina, zaintze ezaren ondorioz, itxi egin behar izan zuten eta mendi magalean beste eskola bat eraiki zuten, alegia, Buenos Aires eskola, 1983an irekia.
Gaur egun, Preventorioan, berriz, eraikuntzako institutua dago eta herriko gazte eta erakunde batzuen egoitza bilakatu da.
Txikito de Gallarta frontoia Frontoi berria 1973ko urriaren 23an ireki zuten. Izena ipintzea ez zen lan xamurra izan, herrian primerako pilotari ospetsu ugari egon zirelako. Azkenean "Txikito de Gallarta" deituko da. Gainera, pilotaleku berriko goiko solairuan jai-alaia goresten duen mural bat egitea adostu zuten Marcelino Bañales herriko artistarekin. 1974. urtean herriko gazteen artean euskal pilota bere modalitate guztietan sustatzea helburu zuen Gallarta Pelotazale Elkartea sortu zuten. Elkarteko zuzendaritza-batzordeak programak prestatu eta plangintza orokorrak burutzen ditu. Horrela jaio ziren herrian dauden hainbat txapelketa, norgehiagoka profesionalak, eskolarteko torneoak...
Paduako San Antonio eliza Paduako San Antonio eliza 1967ko martxoaren 12an zabaldu zuten. Parrokia barruko bataiarria, San Antonio irudia, Kristoa, harmonioa eta beste irudi batzuk Gallarta zaharreko elizatik ekarriak izan ziren. Ezkilategia kanpaiekin eta burdinazko gurutzea herriak burdinarekin izan duen lotura estuaren islapen zina da.
Inguru naturala eta kokapena
107 Gallarta - Contxa II meategi.jpg Gallartako auzoaren ondoan, Euskal Herriko meatzaritzaren historiako meategirik garrantzitsuena dago, Bodovalle, Agruminsa (Agrupación Minera S.A.) enpresak ustiatu zuen. 1993. urtean Bizkaian itxi zuten azken meatza da. 1970eko hamarkadan Europako bigarren burdin ustiategirik handiena bilakatu zen, garai onenetan barnean 500 langile izan ziren. 1983. urtean Kontxa II. deritzon aire zabaleko meatzan ustiatzeari laga zioten, ez ordea, lur azpiko meazuloetan. Lur azpian 50 km-ko galeriez osaturiko labirintoa barreiatzen da, meatzariak autobusez jaisten ziren bere lanpostuetara, barruan kamioi eta autobusen trafikoa antolatzeko semaforoez baliatzen ziren eta tunel nagusia ongi argiztatuta zuten. Galeriez gain 60 kamera erraldoi ere badaude, bakoitzean (125m altu,100m zabal) Burgoseko katedrala sartzeko adinako lekua dago. Ehundaka horma-bularrek meazuloak babesten zituzten baina mea ustiapen lanak burutzean etekin handiena ateratzeko helburuarekin zenbait galeriatako burdinazko babesak kendu zituzten. Gaur egun batzuek behera erortzeko mehatxu egin dute. Gallarta jatorriz Euskal Herriko lurrazaleko punturik sakonena den sima honen gainean eraikita egon zen. Uste bitxia egiten baldin bazaigu ere, Gallarta meatzaritza jardueraren ondorioz, sortu eta eraitsi ere egin zuten. Dinamitaren ondorioz sortutako zulo erraldoiaren behekaldea itsasoaren mailaren azpitik 37 bat metrora dago.
Beste datu batzuk
Gallarta 1968. urtean Bilbo Handiko edateko uren hornidura partzuergora lotzen da. Aurretik herrian zegoen uren hornidura sisteman, Itxaropena ur-biltegia funtsezkoa izan zen. Trianoko mendietatik biltzen ziren urak jasotzen zituen.
Karl Gutzkow
Karl Ferdinand Gutzkow (Berlin, Prusiako Erresuma, 1811ko martxoaren 17a - Sachsenhausen, Hesse, Alemaniar Inperioa, 1878ko abenduaren 16a) alemaniar idazlea izan zen.