cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
763 Cupido
763 Cupido asteroide gerrikoan aurkitutako 763. asteroidearen izena da. 1913ko irailak 25ean aurkitu zuen Franz Kaiser astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1913 ST zen. Bere izena erromatar mitologian maitasunaren jainkoa zen Kupidogatik jasotzen du. Flora familiako asteroide bat da.
Eustixia
Eustixia Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Eustixia pupula da.
Lakshmi Mittal
Lakshmi Mittal Mittal Steel Company enpresako (munduko altzairu-ekoizlerik handieneko) lehendakari eta kontseilari delegatua da. Gaur egun, Mittal Steel Company-k 14 herrialdeetan ditu sukurtsalak.
2002an, handikia eskandalu politiko baten tartean egon zen, hedabideetan Mittalgate izenaz ezaguna, Tony Blair lehen ministro britainiarrarekin batera.
Bizitza pertsonala
1950ean jaio zen Sadulpur-en, argindarrik ez zegoen herrixka batean. Mohan Mittal aitak familia osoarekin batera Kalkutara emigratu zuen, eta han metalurgia-lantegi txiki bat ireki zuen. Lakshmik lantegia jaso zuen herentzian, eta etengabe hedatzen segitu zuen gaur egungo Mittal Steel eraiki arte.
Munduko laugarren pertsona aberatsena da, Bill Gates, Carlos Slim Helú (mexikarra) eta Ingvar Kamprad-en (suedirra) ondoren. Bi seme-alaba ditu; zaharrenak, gizonezkoa bera, erantzukizun betearazleak ditu enpresaren barruan. Alabaren ezkontza, 2004an, historiako ezkontzarik garestiena izan zela esaten da.
Lakshmi Mittalek Mittal Steel Company-ren % 43,3a du. Haren bizitokia munduko bigarren garestiena dela esaten da. Kensington-en dago, Londresen, eta ia 130 milioi euro kostatu zen.
Enlil
Enlil Mesopotamiako jainkoa izan zen. Antzinako mesopotamiarren ustez, unibertsoa sortu zuen eta lurra eta ura banatu zituen. Jainko honek, uzta, abeltzaintza eta laborantzako lanabesak zaintzen zituen eta zibilizazioa aurrera joateaz arduratzen zen.
Nora Springs (Iowa)
Nora Springs Iowako hiri bat da. Cerro Gordo konderrian kokatua dago. 2010ean 1,431 biztanle zituen, 5.66 kilometro koadrotan banatuta.
Tony MacMahon
Tony MacMahon (1939ko apirilaren 18a, Ennis, Clare konderria - 2021eko urriaren 8a) irlandar akordeoijole eta irrati esatari eta telebista aurkezle bat izan zen.
1970eko hamarkadan The Bothy Band irlandar folk musika taldeko kide izan zen. Bestalde, Irlandako irratian The Long Note irratsaioa eta RTÉ telebista katean irlandar musika herrikoiari buruzko hainbat saio aurkeztu izan zituen, tartean The Pure Drop eta Come West Along the Road, 1979ean The Green Linnet izeneko Europako Mendebaldean barna burututako bidai dokumental saioa aurkeztu zuen, honetan The Dubliners taldeko Barney McKenna banjojolearekin batera Citroën 2CV furgoneta orlegi batean (ezizenez The Green Linnet) harat-honata bidaiatu ohi zuten.
Cetara
Cetara Italiako udalerri bat da. Salernoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Cetarak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Coelorinchus simorhynchus
Coelorinchus simorhynchus Coelorinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Sainte-Maxime
Sainte-Maxime Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2007an 13.619 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sainte-Maxime udalerrian erroldatutako biztanleak 13.619 ziren. Familiak 6.154 ziren, horien artean 2.054 pertsona bakarrekoak ziren (747 bakarrik bizi ziren gizonak eta 1.307 bakarrik bizi ziren emakumeak), 2.280 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 1.411 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 409 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 15.886 etxebizitza zeuden, 6.338 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9.105 bigarren erresidentzia ziren eta 443 hutsik zeuden. 5.784 etxeak ziren eta 9.866 apartamentuak ziren. 6.338 etxebizitza nagusietatik 3.729 bere jabearen bizilekua ziren, 2.188 alokairuan okupaturik zeuden eta 421 doan lagata zeuden; 492 etxek gela bat zuten, 1.381 etxek bi zituzten, 1.746 etxek hiru zituzten, 1.555 etxek lau zituzten eta 1.163 etxek bost zituzten. 4.457 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 3.450 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.036 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 8.287 ziren, horien artean 5.819 aktiboak ziren eta 2.468 inaktiboak ziren. 5.819 pertsona aktiboetatik 5.009 lanean zeuden (2.729 gizon eta 2.280 emakume) eta 810 langabezian zeuden (341 gizon eta 469 emakume). 2.468 pertsona inaktiboetatik 1.030 erretiraturik zeuden, 466 ikasten zeuden eta 972 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sainte-Maxime udalerrian 6.562 unitate fiskal zeuden, 13.834,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.147 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.936 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 21 janari enpresak ziren, 4 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 92 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 333 eraikuntza enpresak ziren, 438 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 28 garraio enpresak ziren, 161 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 20 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 69 finantziazio enpresak ziren, 240 higiezinen enpresak ziren, 291 zerbitzu enpresak ziren, 150 administrazio publikoko enpresak ziren eta 86 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 563 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 9 banku bulegoak, 2 funerariak, 19 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 9 ibilgailuen alokairu bulegoak, 4 autoeskolak, 91 igeltseroak, 38 margolariak, 34 zurginak, 33 iturginak, 48 argiketariak, 16 eraikuntza enpresak, 24 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 112 jatetxeak, 93 higiezinen agentziak, 8 tintoreriak eta 15 apaindegiak.
2009an zeuden 225 establezimendu komertzialetatik, 2 hipermerkatuak, 3 supermerkatuak, 4 brikolaje denda handika, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 9 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 20 okindegiak, 8 harategiak, 2 kongelatu-dendak, 5 arraindegiak, 5 liburu dendak, 69 arropa dendak, 10 etxerako tresna dendak, 13 zapata-dendak, 9 elektrotresna dendak, 12 altzari dendak, 14 kirol-dendak, 2 lur eta paretak apaintzeko dendak, 7 drogeria, 6 lurrin-dendak, 8 bitxi-dendak eta 15 lore-dendak ziren.
2000. urtean Sainte-Maxime udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, 143 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 5 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 3 haur-eskola eta 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Sainte-Maxime udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 713 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Drslavice (Prachaticeko barrutia)
Drslavice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 91 biztanle ditu eta 4,74 kilometro koadroko azalera. Prachaticeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1314 urtean egin zen.
Mónica Cahen D'Anvers
Mónica Cahen D'Anvers (Buenos Aires, 1934ko azaroaren 7a), Monica Mihanovich izenarekin ere ezaguna, argentinar kazetaria, aktore ohia eta telebistako aurkezlea da.
Biografia
Gilbert George Louis Cahen D'Anvers kondearen ―Frantziar Aristokrata― eta María Elina Láinez Peralta de Alvear argentinarraren alaba. Bigarren mailako ikasketak burutu zituen Olivosko Northlands Eskolan eta bere unibertsitateko ikasketak Cambridge Unibertsitatean. Konex saria irabazi zuen 1981ean eta 1987an kazetaritza lanengatik eta 25 Martín Fierro sari.1957an Iván Mihanovichekin ezkondu zen eta ezkontza horretatik Sandra Mihanovich eta Iván (Vane) Mihanovich semea jaio ziren. Urteak geroago, Mihanovichengandik banandu zen eta 1978az geroztik César Mascetti kazetariarekin bizi da (j. 1941), 2003an ezkondu ziren, 25 elkarrekin bizi ondoren.
Aktore ibilbidea
Geroago, aktore karrera utzi egin zuen kazetaritzara dedikatzeko.
Kazetari ibilbidea
Monica 1966ko urtarrilaren 3an hasi zen Telenoche albistegiko aurkezle lanetan. Hasieran, bikote gisa aritu zen Andrés Percivale kazetariarekin, baina geroago César Mascettik ordezkatu zuen eta albistegiaren buruan bien presentzia urte askotan izan zen kate horren ezaugarri bereizgarrietako bat. 1978 eta 1980 artean Mónica presenta kazetaritza programa zuzendu zuen, hasieran astero eta gero egunero. 2001ean Martín Fierro de Oro saria eman zioten beren ibilbideagatik. Cahen D'Anvers-Mascetti bikotearen lan bateratuak 2003. urtera arte iraun zuen, Canal 13an eta Todo Noticias-en lan egiteari utzi zioten arte. 2004ko apirilean biak Radio del Platan hasi ziren lanean, Mónica y César izeneko programan,
Bizitza pribatua
2003ko ekainaren 6an, Mónica eta César ezkondu egin ziren ekitaldi diskretu batean, eta horrela ia 25 urteko erromantizismoa koroatu zuten. San Pedron baserria dute (150 km Buenos Airesetik ipar-mendebaldera), La Campiña de San Pedro de Mónica y César izenekoa. Bisita daiteke eta jatetxea ere badu. Landa osoan zehar bisita gidatuak ere baditu eta denda bat ere badago eta bertan gozoki desberdinak dasta daitezke, hala nola pikuak, laranjak, mertxikak, pomeloa, etab.
Bathyraja eatonii
Bathyraja eatonii Bathyraja generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Arhynchobatidae familian.
Marmota sibirica
Marmota sibirica Marmota generoko animalia da. Karraskarien barruko Xerinae azpifamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.
Ignacio Escolar
Ignacio Escolar García (1975eko abenduaren 20a, Burgos) espainiar kazetari bat da.
Gaur egun eldiario.es hedabide digitalaren zuzendaria da eta irrati eta telebistako albistegi, politika eta aktualitate berriei buruzko hainbat irratsaio eta saioetako kolaboratzailea ere bada. Público egunkariaren sortzaileetako bat eta lehenbiziko zuzendaria ere izan zen.
Bolitoglossa diaphora
Bolitoglossa diaphora Bolitoglossa generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Scleroptila levaillantoides
Scleroptila levaillantoides Scleroptila generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago.
Pusey (Saona Garaia)
Pusey Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pusey udalerrian erroldatutako biztanleak 1.433 ziren. Familiak 560 ziren, horien artean 136 pertsona bakarrekoak ziren (62 bakarrik bizi ziren gizonak eta 74 bakarrik bizi ziren emakumeak), 198 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 179 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 47 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 588 etxebizitza zeuden, 563 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 495 etxeak ziren eta 60 apartamentuak ziren. 563 etxebizitza nagusietatik 380 bere jabearen bizilekua ziren, 177 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 35 etxek gela bat zuten, 16 etxek bi zituzten, 52 etxek hiru zituzten, 130 etxek lau zituzten eta 330 etxek bost zituzten. 449 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 230 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 298 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 921 ziren, horien artean 658 aktiboak ziren eta 263 inaktiboak ziren. 658 pertsona aktiboetatik 623 lanean zeuden (326 gizon eta 297 emakume) eta 35 langabezian zeuden (17 gizon eta 18 emakume). 263 pertsona inaktiboetatik 103 erretiraturik zeuden, 105 ikasten zeuden eta 55 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Jamusukro
Jamusukro (frantsesez: Yamoussoukro) Boli Kostako hiriburua da, Abidjan hiri nagusia bada ere. Herrialdeko erdialdean kokatuta dago.
Piqua (Kansas)
Piqua Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Woodson konderrian dago, Kansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jamusukro
200.659 biztanle zituen 2005ean.
Pusey (Saona Garaia)
Diru sarrerak
2009an Pusey udalerrian 557 unitate fiskal zeuden, 1.502,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.739 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 96 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 39 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 24 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 3 zurginak, 6 iturginak, 2 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 21 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 4 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 5 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 1 drogeria zen eta 1 lurrin-denda zen.
Abuja
Geografia
Niger eta Benue ibaiek bat egiten duten gunetik gertu kokaturik dago, Nigeria erdigunean. Itsasoaren mailatik 360 metrotako altueran kokaturik dago. Hiriaren kanpoaldean 400 metrotako altuera duen Aso Rock aurkitzen da. Izenak "garaipenaren harkaitza" esan nahi du. Hiriaren iparraldean Zuma Rock (792m) harkaitza dago.
Pusey (Saona Garaia)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Pusey udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 370 hektarea erabiltzen.
Abuja
Geografia
Landaretzari dagokionez Gineako oihan eta sabana mosaikoa da Abujan agertzen dena.
Pusey (Saona Garaia)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lourdes Odriozola
Lourdes Odriozola Oiarbide (Errenteria, Gipuzkoa, 1964ko otsailaren 27a) gipuzkoar historialari eta dokumentalista da.
Mikel Olazabal
Mikel Olazabal Caballero, pilota arloan Olazabal deituraz ezaguna (Areso, Nafarroa Garaia, 1986ko irailaren 15a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari jokatzen zuen, Aspe enpresarekin. Estatistika ofizialek diotenez, 1,80 m luze da, eta 80 kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2007ko abuztuaren 15ean jokatu zuen, Leitzako Amazabal pilotalekuan. Azkena, berriz, 2013ko abenduaren 30ean, Tolosako Beotibar pilotalekuan, 27 urte besterik ez zuela, Aspek ez baitzion kontratua berritu.
Lourdes Odriozola
Bere lan ildo nagusiak ontzigintza, itsas historia, sagardoa, ardoa eta pomologia dira. Gipuzkoa eta bertako herrien historiaren arlo ezberdin asko landu ditu. Mintegi, kongresu, jardunaldi eta hitzaldi ugaritan parte hartzen du. Auñamendi entziklopediarekin, Udako Euskal Unibertsitatearekin eta beste kultura-erakunde batzuekin aritzen da eta hainbat ikerlan burutu ditu. besteak beste hauek:
Abuja
Historia
Abuja planifikatutako hiria da eta gehiena 1980ko hamarkadan eraiki zen. 1991ko abenduaren 12an Nigeriako hiriburu bihurtu zen, independentzia lortu zuenetik hiriburu izan zen Lagos hiria ordezkatuz.
Alboan dagoen Abu Ja hiriaren izena hartu zuen, gaur egun Suleja izenarekin ezagutzen dena. Beste hiri hau 1828an Zazzauko bigarren errege zen Abubakr Jatau dan Ishaqu-ek fundatu zuen eta hark zuen ezizena eman zion, Abu Ja laburdura, "Abu gorria" ere esan nahi duena. Suleja izenaren jatorria Abu Ja-ren ondorengoa zen Suleiman NuBarao emirrean dago.
Bertako jatorrizko etnia Gbagyi da eta haien hizkuntza da hiriko hizkuntza nagusia. Beste hizkuntza batzu ere badaude, Bassa, Gwandara, Gade, Dibo, Nupe eta Koro besteak beste.
Gobernuaren egoitza Lagos hiritik atera eta hiri berria sortzeko arrazoiak hainbat izan ziren. Alde batetik Lagoseko populazioa izugarri handitu zen eta bizi baldintzak nabarmen kaxkartu ziren. Bestetik Nigerian banaketa etniko eta erlijioko oso konplexua dago eta alde guztientzako toki neutral bat hiriburu bihurtzea erabaki zenean Nigeria herrialdearen erdialdean dagoen puntua aukeratu zen. Azkenik Nigeriako Gobernuak herrialdearen barnealdea ekonomikoki indartzeko helburua ere izan zuen.
Independentzia 1960an eskuratu zuen Nigeriak eta berehala hiriburua eraikitzeko erabakia hartu zuen. Ez zen erabaki baketsua izan, aldeko eta kontrako iritziak sutsuki plazaratu baitziren. Aurkako iritzia zuen politikari ezagunena Obafemi Awolowo izan zen. Nigeriako hauteskundeetan adierazi zuen presidente izatea lortzen bazuen Walt Disney Korporazioari eskatuko ziola Abujan parke tematiko bat eraikitzeko. Hauteskundeak aldekoa zen Alhaji Shehu Shagarik irabazi zituen eta honek Lagostik kanpora egin zuen aurreneko bidaia Abujara izan zen.
1970. hamarkadaren erdialdean hasi ziren lanak baina diru eta politika arazoek ordea asko atzeratu zuten proiektua eta 1980. hamarkadaren amaierararte luzatu ziren.
Klima
Köppen sailkapenaren arabera klima tropikal hezea eta lehorra du (Aw). Urtean zehar hiru sasoi ditu, euri sasoia, sasoi lehorra eta bien artean Harmattan sasoi laburra izaten da; haize bero eta lehorra da hau, Sahara basamortuko hautsa ekartzen duena.
Demografia
Afrikan azkarren hazten ari den hiria da eta munduko azkarrenetako bat. 2006an 776.298 biztanle zituen eta Nazio Batuen datuen arabera 2000 eta 2010 artean %139,7 igo zen. 2015etik aurrera %35 egiten du gora urtero.
Hiriaren antolaketa
Abuja hiru fasetan eraiki zen eta bakoitzak hainbat barruti ditu:
Azpiegiturak
Hiriak duen aireportu bakarra Nnamdi Azikiwe Nazioarteko aireportua da. 2006an eraiki zen eta 2014an Commonwealth Jokoak ospatzeko hautagaia zenez berriztu egin zen, azkenean jokoak Glasgown izan ziren.
A234 autopista federalak Nasarawa, Plateau, Benue eta Nigeria ipar-ekialdearekin lotzen du Abuja. Hiriaren irteerako zatia Goodluck Jonathan autobidea deitzen da eta zati batzuk oraindik eraikitzen ari dira.
Trenbideak lotzen du Lagos hiriarekin.
Saint-Didier-en-Bresse
Saint-Didier-en-Bresse Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Didier-en-Bresse udalerrian erroldatutako biztanleak 161 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 78 etxebizitza zeuden, 63 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 77 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 63 etxebizitza nagusietatik 50 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 40 etxek bost zituzten. 51 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 16 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Edabe
Edabea edan egiten den botika edo pozoina da. Hitza maiz erabiltzen da fikzioan, mago, azti eta sorginek propietate magikoak dituzten edariak izendatzeko.
Martak
Martak deitzen dituzte Pirinioetako zenbait tokietan artaldetako ardi beltzak.
Gabarra
Gabarra edo kabarra ibai edo kanal batean merkantzia astunak garraiatzeko erabiltzen den hondo zapaleko ontzia da, sakonera txikiko ibilguetarako aproposa. Euskarazko kabarra bide da jatorrizko izena, gaztelaniarako ere. Ontzi honen zorua erabat laua izaten da. Gabarra gehienak ez dira autopropultsatuak eta atoiontzi baten beharra dute tiratzeko edo bultzatzeko.
Martak
Garai batean Euskal Herriko, Aragoiko eta Kataluniako Pirinioetako artzainek "Martak" izenarekin deitzen zituzten haien artaldetako ardi beltzak. Abere hauek, ustez, indar magiko handiak zituzten, eta garestiago saltzen ziren azoketan.
Gabarra
Athleticen gabarra
Athletic futbol-taldearentzat gabarrak esanahi berezia du. Talde honek txapelketaren bat irabazten duenean garaipena ospatzeko bere gabarra erabiltzen du Nerbioi ibaian zehar nabigatuz.
Drslavice (Uherské Hradištěko barrutia)
Drslavice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 523 biztanle ditu eta 7,9 kilometro koadroko azalera. Uherské Hradištěko barrutian dago.
Delta Andromedae
Delta Andromedae (δ And / δ Andromedae) Andromeda konstelazioko izar hirukoitz bat da, gugandik 101 argi urtera dagoena.
Saint-Didier-en-Bresse
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
2783 Chernyshevskij
2783 Chernyshevskij asteroide baten izena da. irailaren 14an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1974 RA izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2783 Chernyshevskij asteroidearen orbitak batezbeste 2,56 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,137 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,984 distantziara. Eszentrikotasuna 0,165 da, eta makurdura orbitala 0,78ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.2 da.
764 Gedania
764 Gedania asteroide gerrikoan aurkitutako 764. asteroidearen izena da. 1913ko irailak 26an aurkitu zuen Franz Kaiser astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1913 SU zen.
Saint-Didier-en-Bresse
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 106 ziren, horien artean 80 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 80 pertsona aktiboetatik 73 lanean zeuden (41 gizon eta 32 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2000. urtean Saint-Didier-en-Bresse udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.287 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Roberta Flack
Roberta Flack (Black Mountain, Ipar Carolina, AEB, 1939ko otsailaren 10a) estatubatuar kantaria da.
Biografia
Musika-ikasketak egin zituen Howard Unibertsitatean. Ipar Carolinan hainbat urtez ingeleseko irakasle izan ondoren, abeslari-karrerari ekin zion Washingtonen. 1971n eta 1973an emakumezko kantari ospetsuenen artean egon zen. Grammy sariak lortu zituen The First Time Ever I Saw Your Face eta Killing Me Softly with His Song diskoengatik.
Martak
Goi Aragoian uste zuten, ardi beltzak damututako sorginak direla, zintzoak eta ongia egiteko animalia hauetan berraragituak.
Hala ere Euskal Herriko eta Pirinioetako beste zenbait lekuetan, Elizaren eraginez eta kolore beltza kolore madarikatutzat hartuta (bertako sinesmen zaharretik urruti), ardi beltzak zorigaiztokotzat hartuak izan dira. Kasu hauetan animaliek balorea galtzen dute eta artaldetik banatzen dira ezbeharrak ez sortzeko gainontzeko ardiei. Beste askotan bezala, debeku honen atzetik, antzinako sinesmenei, gaueko indarrei zein indar paganoei kristautasunetik ezarritako debekua egon daiteke.
Ariège (Arrige) haranean, elezahar batek kontazten zuen Aragoi aldeko printzesa batek ardi beltzen hezur-mamia baino besterik ez zuela nahi jateko. Printzesa honek mendiko "marta" guztiak hiltzea agindu zuen beraiekin elikatzeko. Mito honen atzetik antzinean jainko-jainkosei eskainitako abere hauen sakrifizioa egon daiteke.
Drslavice (Uherské Hradištěko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1417 urtean egin zen.
Delta Andromedae
δ Andromedae A K motako izan laranja bat da, +3.27 magnitudekoa. 41 urtetako biraketa periodoa dute euren artean. δ Andromedae B 13.0 magnitudeko izarra da.
Mission Bay (Florida)
Mission Bay Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Palm Beach konderrian dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
José Luis García
José Luis García pertsona ezberdinen izena da:
Antonio García Ferreras
Antonio García Ferreras (1966ko irailaren 20a, Leon) espainiar kazetari eta telebista aurkezle bat da. Gaur egun La Sexta kateko Al rojo vivo eta La Sexta Columna saioen aurkezlea da.
Madrilgo Complutense Unibertsitatean Kazetaritzan lizentziatua da.
Lezako Ospitalea
Lezako Ospitalea Osakidetzaren sareko ospitale bat da, Guardia (Araba) udalerriaren esklabe batean kokatua, Leza udalerriko lurrek osorik inguratua; beraz, nahiz eta Lezakoa ez den, herri horretatik datorkio izena. Ospitalea Arabako osasun barrutiaren parte da. 1935ean eraiki zen; 2008an zaharberritu ondoren, 69 ohe ditu, 39 gelatan banaturik.
Ezaugarriak
Lezako Ospitaleak ezaugarri hauek ditu:
NGC 7571
NGC 7571 galaxia bat da, Pegasus konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Bathyraja fedorovi
Bathyraja fedorovi Bathyraja generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Arhynchobatidae familian.
Marmota vancouverensis
Marmota vancouverensis Marmota generoko animalia da. Karraskarien barruko Xerinae azpifamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.
Druhanov
Druhanov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 152 biztanle ditu eta 3,91 kilometro koadroko azalera. Havlíčkův Brodeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1368 urtean egin zen.
Euleucinodes
Euleucinodes Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Euleucinodes conifrons da.
Dendroperdix sephaena
Dendroperdix sephaena Dendroperdix generoko animalia da. Hegaztien barruko Phasianidae familian sailkatua dago.
Coelorinchus smithi
Coelorinchus smithi Coelorinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Cicerale
Cicerale Italiako udalerri bat da. Salernoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Ciceralek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Villages of Oriole (Florida)
Villages of Oriole Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Palm Beach konderrian kokatuta dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Elixir
Elixirra belar, espezia eta fruituekin egindako likorea da, disoluzio hidroalkoholiko edo distilazioz prestatua, maiz sendagarri edo osasungarri moduan erabiltzen dena.
North Buena Vista (Iowa)
North Buena Vista Iowako hiri bat da. Clayton konderrian kokatua dago. 2010ean 121 biztanle zituen, 2.6 kilometro koadrotan banatuta.
Aingeru kalea
Aingeru kalea Donostiako Parte Zaharreko kale txiki bat da. Migel Muñoa plazatik Koruko Andre Mariaren kaleraino doa. Kalearen ezaugarri nagusia da bi aldapetan banatuta dagoela, eta Portu kaleak zeharkatzen du erdian. Urgull alderako desnibela eskailera batzuez gainditzen da.
Bolitoglossa digitigrada
Bolitoglossa digitigrada Bolitoglossa generoko animalia da. Anfibioen barruko Plethodontidae familian sailkatuta dago, Caudata ordenan.
Hamaditak
Hamaditar dinastia (ⴰⵢⵜ ⵃⵎⵎⴰⴷ Āït Ḥammād; بنو حماد Banū Ḥammād) dinastia berberea izan zen, sanhaya taldekoa, egungo Aljeriaren ipar-ekialdeari dagokion eremuan agindu zuena mende eta erdiz (1014 - 1152), Almohade Kalifa-herriak erreinua konkistatu zuen arte. Bologhine ibn Ziriren semea zen Hammad ibn Bologhinek Hamaditar dinastia sortu zen 1014an, Zirid dinastiako sezesio bidez ondoretzari buruzko gatazka baten ondorioz. Batzuetan "Zirid Hamaditarrak" deitzen zaie, Ziridarrekin duten senidetasuna azpimarratzeko, haietako adar bat baita.
Boterea lortu bezain laster, Fatimitar Kalifa-herriaren Ismailismoa baztertu zuten eta Maliki Sunismora itzuli ziren, Abbastar Kalifa-herria legezko kalifa-herri bezala aintzatetsiz.
Bi hiriak Sultan bideak lotzen zituen, posible zen heinean lautada kontrolpean mantentzea lortzen zuena. Hegoaldeko Zenete nomaden erasoek, eta lautadak kontrolatzen zituzten Hilal arabiarrak iritsi zirenean, erdialdeko agintea galdu zuten pixkanaka.
Historia
972. urtean, Magreb Fatimitarrren agintepean zegoela, al-Mu'izz al-Din Allah (953-975) kalifak Magreb utzi eta Kairora joan zenean, Magreben agintaritza Bologhine ibn Ziri (972-984) Sanhadja tribuko nagusiak hartu zuen. Honek tribuen arteko borrokak eta liskarrak ekarri zituen, ez bait zeuden ados, eta geroago, Sanhadja tribuan bertan ondorengotzarekiko arazoek agintea bitan banatzea ekarri zuen; Al Mansur, Bologhineren seme zaharrenak Mendebaldeko Magreben (Orandik Chlefera) agintea hartu zuen eta Hammad, bigarren semeak, Ifrikijako zatia (Aljeretik Libiara).
Abu Hammad ibn Buluggin Menad Zirik, beraz dinastia sortu zuen 1014 urtean eta bere burua independente deklaratu Ziridar dinastiarekiko, Abbastar Kalifa-herria legezko kalifa-herri bezala aintzatetsiz. Hau Fatimidek traiziotzat jo zuten eta mertzenarioak, Hilalarrak, Magrebera bidaltzea erabaki zuten.
Hilalen etorrerak larritasuna eragin zuen lurraldearen agintearen harremanetan. Hilalen hedapena zabaldu zen eta berber musulmanen dinastiak ahuldu ziren. Horrela, status quo bat deklaratuz, Bejaiako Hamaditarrak Hilalen mertzenarioekin bat egin zuten 1058. urtean Tilimsengo Ifren berbereen aurka borrokatzeko eta garaitzeko. Ifrenideak Tilimsen hiriburua mantendu, baina bere lurraldearen zati handi bat galdu zuten.
Bejaiako Hamaditak, beraz, Zirid lehengusuen erorketaren ostean, Magreb erdialdeko indar boteretsua bihurtu ziren. Jerba okupatzen dute eta Hodna arabiarrak botatzen dituzte. Itsasoko eraso asko atzera bota zituzten, 1136ko genobatarrena barne. Hilalen aurkako borrokak etengabekoak izan ziren eta hiria ahuldu zen oparotasun ekonomiko eta kulturala izan arren.
Almorabideen erorketa ondoren, Abd-Al Mumin buru zuten almohaden dinastiak ordeztuz, Hamaditen nagusitasunaren amaiera ekarriko du. Almohadek Magreb al Aqsa hartu zuten, eta baita Magreb zentrala Hamaditarrei konfiskatua 1142. urtean. Hilalien aurka borrokatu ziren, mendietara bidaliz eta gaur egungo Tunisia hartuz. Honek Hamaditarren dinastiaren amaiera adierazten du, baina Bejaia hiriak oparoa izaten jarraitu zuen eta zientzialari ugariri harrera egin zien.
Promantxa
Promantxa edo Ciudad Real Iparraldeko Mantxaren Promozio eta Garapenerako Elkartea, akordio bidez, Pedro Muñoz, Campo de Criptana, Herencia, Alcázar de San Juan, Tomelloso, Socuéllamos eta Arenales de San Gregorio udalerrien turismo zerbitzuak kudeatzen dituen mankomunitate bat, aipaturiko udalerrietako gizarte agenteekin batera, aldi berean, udalerri hauetako ekonomia eta gizarte garapenerako elkarte bat bezala ezartzen delarik.
Elkartea, 2000ko abuztuak 18an sortu zen, eta, 2003tik, presidentea, Pedro Muñozeko alkatea da, Angel Exojo Sánchez-Cruzado. Honako gobernu organo hauek ditu: Biltzar Orokorra, bazkide guztiek osatutakoa, Zuzendaritza Biltzarra eta Presidentea.
Promantxako azken Biltzar Orokorrean (2007an), PP eta PSOEk gobernaturiko aho batezko laguntzarekin, Pedro Muñozeko alkatea den Angel Exojoren kudeaketa berretsi zuten, eta, beraz, hurrengo lau urteetan ere, Promantxako presidentea pedrotar alkatea izango da.
Promantxak, udal garapen eta ekimen pribatuko egitasmo garrantzitsu batzuk sustatu ditu.
Colliano
Colliano Italiako udalerri bat da. Salernoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Collianok honako udalerri hauekin egiten du muga:
2784 Domeyko
2784 Domeyko asteroide baten izena da. apirilaren 15an aurkitu zuen C. Torres-ek Cerro El Roble Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1975 GA izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2784 Domeyko asteroidearen orbitak batezbeste 2,242 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,853 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,63 distantziara. Eszentrikotasuna 0,173 da, eta makurdura orbitala 6,69ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.8 da.
Gilen I.a Eskoziakoa
Gilen I.a Eskoziakoa, Erdi Aroko Eskoziako gaeleraz Uilliam mac Eanric eta egungoan Uilleam mac Eanraig, ezizenez Eanraig, hots, "Lehoia" (Huntingdon, Huntingdonshire, Ingalaterra, c. 1143 - Stirling, ) Eskoziako Erresumako erregea izan zen, garai hartan Alba erresuma izenaz ezagutzen zena. Eskoziako erregeen artean bigarren erregealdi luzeena izan zuen.
Biografia
Dabid I.a errege handiaren biloba eta Malcolm IV.aren anaia zen eta hau 1165eko abenduaren 9an hil zenean erregetza eskuratu zuen. Malcolm erlijiotsua eta gorpuzkeraz ahula bazen, Gilen handia, indartsua eta borrokazalea izan zen. Lehoia ezizena ondoren jarri zioten, berea baita gaur egungo Eskoziako armarrian dagoen lehoi gorri tentearen irudia.
Dabid I.arengandik Northumbriako Earlaren titulua eskuratu zuen baina 1157an Henrike II.a Ingalaterrakoari eman behar izan zion. Horregatik errege bihurtu zenean sarritan egin zion gerra, baina hark Falaise-n garaitu zuen (1173), askatasuna ordaindu eta hari joputza aitortu behar izan zion (1174). Ingalaterrako armadaren kostua ordaindu behar izan zuen eta Eskoziako Eliza Ingalaterrakoaren azpian gelditu zen. Orduan baino ez zioten utzi Eskoziara itzultzen. Egoera honek hainbat matxinada sorrarazi zituen Eskozia barnean.
1189an Rikardo Lehoi-Bihotzek ituna bertan behera utzi zuen urrezko 10.000 markoren truke, hau gurutzadetarako diru bilketan ari baitzen, baina Ingalaterraren menpekotasuna mantendu zen. 1194an 15.000 marko eskaini zituen Gilenek Northumbria bereganatzeko baina Rikardok ez zion eskaintza onartu.
Eskoziarren independentzia nahiak baziren ere Ingalaterrarekiko loturak ez ziren hautsi eta 1212an Gilen I.ak alaba nagusiak noble ingelesekin ezkonarazi zituen.
Shuttarna III.a
Shuttarna III.a Mitanniko errege bat izan zen, denbora laburrez K.a. 1350ean errege izan zena.
Artatama II.a usurpatzailearen semea, Hurriko tronuan honen ondorengo izan zen, baita Mitannikoan ere, non, Asiriaren laguntzarekin mantentzen saiatu zen, Asiria, aldi berean, tokiko indar bezala berpizten saiatzen ari zelarik, baina hititek garaitu zuten, hauek, tronuan, Shattiwaza jarri zutelarik.
Eufrasioren basilika
Eufrasiar Basilika (Eufrazijeva bazilika; Basilica Eufrasiana) edo Jasokundeko Andre Mariaren Basilika katedrala Poreč hiriko katedral ezaguna da, 1997an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuena.
Historia
San Mauro Parentiumgoaren basilika bat izan zen bertan IV. mendean eraiki zena. Haren zoruko mosaikoak oraindik bertan dirau elizako lorategian. Basilika hau arpilatua izan zen eta 553an Eufrasio apezpikuaren garaian eraiki zen basilika berria, aurrekoaren alde zaharrenean. Haren hondarrak erabili ziren eta Marmarako itsasertzetik marmolezko bloke berriak gehitu zitzaizkion. Hamar urte inguru iraun zuten eraikuntza lanek.
1440 urtean izandako lurrikarak hegoaldeko horma bota zuen eta estilo gotikoko leihodun horma ezarri zitzaion haren lekuan.
Deskribapena
Basilika hainbat atal dituen eraikin multzo bat da izatez.
Elizak habearte nagusi bat du eta alboetako habearteetatik bereizteko greziar marmolezko 18 zutabe ditu, animalien irudi ugariz dekoratuak, bizantziar eta erromaniko estiloetan. Baina elementu aipagarrienak mosaikoak dira, gehienak VI mendean artisau bizantziarrek egindakoak.
Absidearen erdian marmolezko zinborioa dago, Veneziako San Marko katedraleko antz irudiko egindakoa 1277an.
Eumaragma
Eumaragma Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Eumaragma orthiopis da.
Sibastarrak
Sibastarrak pastorala Maritxu Neguelouk idatzitako lana da, 2023ko Uztailaren 30ean eta abuztuaren 4 eta 6an Urdiñarbe herriko lagunek taularatua non 180 herritarrrek parte hartu zuten. Madalena eta Jean Sibas anai-arreben istorioa jaso zuen pastoralak. Battitta Berrogain pastoral idazleak, aldi honetan errejent kargua du; Jean Charles Sans, aspaldidanik pastoral eta maskaradetan musikalari gisa aritu dena da kantore emailea, Sophie Larrandabürüren laguntzarekin; dantza eramaileak Iban Etchegoinberry eta Laurence Boissinot dira. . Urdiñarben 1999an egin zen azken pastorala; bigarren hau Aitzina Be elkarteak antolatu zuen.
Madalena Jauregiberri
Pastoralak agerian emanen du Madalena Jauregiberri neska xiberotarrak bi mundu gerlak eta Espainiako Gerra Zibila bizi izan zituen eta hala ere, euskara eta euskal kulturaren alde lan egin zuen, baita emakumeen eskubideen alde ere. «Gerla garaian egindako borrokak, erresistentzian parte hartu izanak eta Euskal Herriaren aldeko mugimendu eta elkarteetan inplikatu izanak inspiratu gaitu» adierazi dute antolatzaileek.
NGC 7598
NGC 7598 galaxia bat da, Pegasus konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Panazea (argipena)
Panazea hitzak adiera zenbait ditu:
Génat
Génat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 42 etxebizitza zeuden, 16 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 40 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 16 etxebizitza nagusietatik 15 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 1ek bost edo gehiago zituen. 9 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 4 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 19 ziren, horien artean 6 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 6 pertsona aktiboetatik 5 lanean zeuden (1 gizon eta 4 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 13 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Génat udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Txinako Herri Errepublikaren historia (1949-1976)
Jarraian, Txinako Herri Errepublikaren historia 1949-1976 artean azaltzen da.
Berreraikitze aldia (1949-1952)
1949an gobernu komunistaren lehen aldia abiatu zen. Hiru urteko denbora bitartean herrialdearen batasun geografikoa berreskuratu zuten estatu aginpide sendo baten bidez. Gerrako urteek hondaturiko Txina haren berreraikuntza ekonomikoa hasi zen eta aldaketa erabakigarriak sartu ziren gizartearen baitan. Gobernu komunistak jabe handien lurrak banatu zituen eta 300 milioi nekazari jabe txiki bilakatu ziren. Alfabetatzea eta irakaskuntza hedatzea helburu zuen egitaraua garatu zuen, bai eta hizkuntza eraberritu ere, erraztu eta Pekingo dialektoaren nagusitasuna ezarri. Sexuen berdintasuna eta ezkontidea aukeratzeko askatasuna aldarrikatu zituen, bai eta ezkontzeko adin legala atzeratu ere. Erlijioaren alorrean, konfuzionismoari esetsi zion, lurjabe handien eta mandarinen aginpidea zuzenesten zuen etsipenezko erlijioa zelakoan.
Halaz guztiz, jabego pribatua eta talde politikoen aniztasuna onartu eta mendebaleko elizak –katolikoa zein protestanteak– errespetatu zituzten.
Sozialismorako trantsizio aldia (1953-1957) eta “Aurreranzko jauzi handia” (1958-1960)
1952an alderdi bakarreko errejimena ezarri zuen Alderdi Komunistak eta, errejimen sobietarra eredu harturik, sozialismoa eraikitzeari ekin zion. Hala, ekonomia sozialista bi zutabe oinarrizkoen gainean egituratzea erabaki zuten: nekazaritzaren kolektibizazioa eta industria astunaren garapena –lehentasunezkoa berau–. Kooperatibak ezarriz burutu zen nekazaritzaren kolektibizazioa, eta jabego pribatua toleratzen jarraitu bazuten ere, lurrak kooperatibaren mende uzten ez zituen nekazaria kreditorik eta laguntza teknikorik gabe gelditzen zen.
Maok sozialismorako trantsizioa amaitutzat eman zuenean, ondoko helburuari ekin zion: komunismorako trantsizioa, “Aurrerako Jauzi Handia” alegia. Nekazaritzak eginkizun nagusia hartu zuen bere gain eta, horrekin batera, nekazaritza ustialeku molde berria agertu zen: komuna izenekoa –maoismoaren ezaugarria–, kooperatibaren ordez. Nekazarien lurra eta produkzio bideak ez ezik, etxeko eta familia bizitza ere kolektibizatu ziren komunan; horien ordez, komunako administrazioak gizarte zerbitzuak eskaini zizkien kide guztiei –jantokiak, haurtzaindegiak, eskolak, osasun zentroak, etab.–. Herri komuna handiak –23.500 inguru, 5.000 familiak osaturik bakoitza– eratu ziren landako jende guztia baliatuz, baina era dogmatiko batez eratu ziren, planifikazio akatsak eginez eta errealitateaz arduratu gabe. Komunak antolatzerakoan egindako errakuntzek –komunen neurri eskergak zirela eta, zaila gertatzen zen haien administrazioa– eta eguraldi txarrak oso uzta kaxkarrak ekarri zituzten, gezurrezko estatistika ofizialak gorabehera. Hala, bada, “Aurrerako Jauzi Handia”n, 20 milioi inguru txinatar hil zen, gosez.
Errestaurazio moderatua (1960-1976)
Maoren politikaren aurkako kritikak agertzen hasi ziren eta 1960an Alderdiko Batzorde Nagusiak, Deng Xiaoping Idazkari Nagusi zela, erabaki guztiz kritikoa onartu zuen. Bertan ezarritako komuna eredua gaitzetsi eta nekazaritza unitate txikiagoetara itzultzea defendatzen zen. Horrenbestez, 23.500 komunetatik 76.000etara pasa ziren eta nekazariei baimena eman zitzaien lur sailak izateko, bai eta jarduera osagarri pribatuetan aritzeko ere. Alderdiaren ildo kritikoaren iritziz, sozialismorako trantsizioa epe luzerako helburua zen eta, hortaz, ezinezkoa zen Maok nahi zuen komunismoranzko berehalako urrats hari ekitea. Hartara, “errestaurazio moderatua” deitu den aldia zabaldu zen orduan. Printzipio marxista ortodoxoetara itzultzea eta leninismo klasikoa indartzea dira haren ezaugarriak.
Praktikan, Alderdiak bere zeregina berreskuratu zuen masen aurrean eta Estatutik planifikaturiko ekonomiara itzuli zen. Aldi horretan nekazaritza bizkortu eta industria produkzioa hazi zen. Maok, bestalde, bere boterearen parte handia galdu zuen; 1959an Errepublikako Lehendakaritza utzi zuen –Liu Shao-kik hartu zuen kargu hori– baina alderdi burua izaten jarraitu zuen, eta benetako aginpidea ildo kritikoaren aitzindarien –Deng Xiaoping eta Liu Saho-ki– esku geratu zen. Mao, ordea, ez zegoen politikatik erretiratzeko prest: burgesia berri baten sorrera salatu zuen eta “errestaurazio moderatuari” kapitalismora desbideratu izana leporatu zion. Hala bada, 1965etik hara abiarazitako oldarrak Kultura Iraultza deiturikoa ekarri zuen. Urtebete lehenago Liburu Gorria argitaratu zen, haren esaldi bilduma bat; liburuak Maori buruzko kultu gehiegizkoa eragin zuen.
Kultura Iraultza (1966-1976)
Alderdiaren ildo moderatuaren aurka maoistek jotako erasoa zuzentasun iraultzailaren izenean burutu zen eta Txina osoa inarrosiko zuen zenbait urtez. 1965eko amaieran Maok Txina zeharkatu zuen masen mobilizazio ideologikorako dei eginez eta iraultzari traizio egindakoak oro salatzearren –orduan zeharkatu zuen Yangtse ibaia igerika bere indarra erakusteko asmoz–.
Konbentzioaren Gerra
Konbentzioaren Gerra, batzuetan Pirinioetako Gerra edo Rosellóko Gerra ere deitua, Frantziako Errepublikaren eta Espainiako monarkiaren arteko gerra izan zen, 1793 eta 1795 artean Pirinioen inguruan gertatu zena, Frantzian Konbentzio Nazionala agintean zela. Frantziako Iraultzako Lehen Koalizioko Gerra honetan, Espainiak Ingalaterraren laguntza izan zuen, baina Frantzia atera zen garaile.
Txinako Herri Errepublikaren historia (1949-1976)
Kultura Iraultza (1966-1976)
Muturreko militanteak bidali zituzten unibertsitateetara gazteek “kapitalismoaren errestaurazioaren” aurka egin zezaten; Alderdiko sektore moderatua suntsitzea zen Maoren azken xedea. 1966ko abuztuan lorpen handia erdietsi zuen Maok. Izan ere, masen adierazpen politiko askea eta iraultzaren kontrola bermatzen zituzten hamasei puntu onartu zituen alderdiaren Batzorde Nagusiak. Puntu horien arabera, alderdikideak kritikaren jomuga izan zitezkeen eta herriak kargutik ken zitzaketen; alderdiko buruzagiek errakuntzen kritika bultzatu behar zuten; premiazkoak ziren bai masen heziketa politikoa (dotrinatze politikoa komunetako ordutegiaren barne, Maoren Liburu Gorriaren irakurketa kolektiboa) eta bai langile, nekazari eta ikasleak elkarrekin bizitzen jartzea ere, hartara, beren mundu ikuskera eraberriturik, Iraultza arrakastaz gauzatu ahal izan zezaten.
Konbentzioaren Gerra
Gerra Katalunian eta Euskal Herrian egin zen, batez ere, nahiz eta Aragoiko Pirinioetan ere mugimenduak izan ziren eta herritarrak mobilizatu zituzten. Halaber, Frantziako Toulonen borroka bat izan zen, ingelesen eta espainiarren gerra ontziak joan baitziren hara Frantziako erregezaleei laguntza ematera. Gerra Basileako Bakeaz amaitu zen.
Gerrak aldaketa sakon eta bortitzak eragin zituen Euskal Herrian, izua zabalduz eta 1790an hasitako errealitate instituzionalaren aldaketa finkatuz: berretsi egin zuen ordu arteko foru sistemaren amaiera Ipar Euskal Herrian, eta foruen oinarriak pitzatu Hego Euskal Herrian.
Txinako Herri Errepublikaren historia (1949-1976)
Kultura Iraultza (1966-1976)
Alderdiko buruzagi asko kontrairaultzailetzat salatuak izanik, kargutik kendu, kartzeleratu, hezkuntza alorretara bidali edo hil egin zituzten. Intelektualena gehien jotako sailetarikoa izan zen: Maorentzat herritik at buruturiko jarduuera intelektuala delitua baitzen. Hortaz, irakaskuntza proletarizatzea eta intelektualak eskulangileekin berdintzea izan zen haren lehentasunetariko bat. Mendebaleko kulturak eta erlijioak eraso bortitzak jasan zituzten. Txina osoan “batzorde iraultzaileak” eratu ziren eta goardia gorriak deituriko gazte armatuen ekintza eta metodo suntsitzaileek indarkeria zabaldu zuten bazter guztietara.