cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Otso txakur
Utonagan
Beste otso-txakurren nahasketaren nahatea da (artzin-txakur aleman, husky eta alaska malamut). Mota hau umeentzako ona konsideratzen da.
Europako Ekonomia Erkidegoa
Europako Ekonomia Erkidegoa 1957ko martxoaren 25ean sortu zen, Alemaniako Errepublika Federalak, Frantziak, Belgikak, Luxenburgok, Herbehereek eta Italiak sinatu zuten Erromako Itunaren ondorioz. Gero, Danimarka, Britainia Handia eta Irlanda gaineratu zitzaizkien 1973. urtean, Grezia 1981ean eta Espainia eta Portugal 1986an. Elkarteko estatuen arteko ekonomia harremanak sendotu eta elkarren laguntza teknikoa eta zientifikoa sustatzeko helburuaz jaio zen.
Maastrichteko Itunaren ondoren (1992), Europako Erkidegoa deitu zen. Gaur egun Europako Batasunaren barnean dago, bertako hiru oinarrietatik lehenengoa baita (Merkataritza eta Ekonomia batasuna). Beste bi oinarriak Atzerri eta Segurtasun Politika eta Kooperazio Polizial eta Judiziala dira.
Megarasbora elanga
Megarasbora elanga Megarasbora generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Prosymna ambigua
Prosymna ambigua Prosymna generoko animalia da. Narrastien barruko Lamprophiidae familian sailkatuta dago.
Zierbena
Geografia
Udalerria Bizkaiko ipar-mendebaldean dago, Bizkaiko kostaldean, Bilbotik 19 kilometro ipar-mendebaldera, Muskiztik 8 kilometro ipar-ekialdera, eta Santurtzitik 6 kilometro ipar-mendebaldera. A-8 autobidetik sarrera zuzena dauka, eta horrez gain Santurtzi eta La Arena hondartzara lotzen dituen errepideak.
1990eko hamarkadan Bilboko portuaren handitze lanak hasi zirenetik, Zierbenako portua erabat aldatu da: kirol portu berria eta hondartza artifiziala eraiki dira. Gaur egun Zierbena udalerria Bilboko portuak inguraturik bizi da.
Udalerriko mendi nagusiak Luzuero (307 m) eta Montaño (319 m) dira.
Mugakideak
Zierbenak honako mugak ditu: iparraldean Kantauri itsasoa, mendebaldean Muskiz, ekialdean Santurtzi, eta hegoaldean Abanto udalerria.
Auzoak
Zierbenako erdigunea portuaren ingurua da, Aldapa auzoa. Horrez gain, sakabanatutako beste bost auzune daude: La Arena, Portua, Valle, Kardeo eta San Mamesen. Udalerriko burua La Cuesta da, geografia eta administrazio aldetik erdigunea den auzoa.
Historia
Historiaurreko hainbat aztarna aurkitu dira Zierbenan, Cardeo eta La Arena hondartzaren artean 1969. urtean aurkitutako aztarnak esaterako. Horrez gain, Ranes inguruetan erromatarren garaiko hainbat tresna eta arrasto aurkitu dira. Duela mende askotako Zierbena hartan, bizilagunak itsasoko lanetan aritzen ziren gehienbat, eta nekazaritzan.
1842. urtean Abantoko San Pedro eta Santa Juliana, eta Zierbenako San Romango kontzejuek udalerri batua osatu zuten, Abanto-Zierbena. Handik lasterrera, baina, Zierbenak banatzeko lehen ekimena egin zuen, eta 1941ean bigarrena. Zierbenak hamarkada asko behar izan zituen independentzia lortzeko, zehazki 1995. urtean, eta hurrengo urtean udalerri ofizialki bihurtu zen.
Demografia
Zierbena 1996. urtean banatu zen Abanto-Zierbena udalerritik.
Politika
Zierbenako alkatea Marcelino Elorza Talledo da, izan ere, Euzko Alderdi Jeltzaleak lortu zuen boto gehien 2011ko udal hauteskundeetan. Emaitzak hauek izan ziren:
2007an egindako udal hauteskundeetan honakoak izan ziren emaitzak:
Kirolak
Zierbena Arraun Elkartea da herriko arraunketa taldea. Emaitza aipagarriak izan ditu, besteak beste 1949ko eta 2018ko Espainiako Traineru Txapelketak eta 1987 eta 1990 artean Kantauriko kostaldean irabazitako dozenaka bandera. Petronor Bandera antolatzen du urtero.
San Roman parrokia
XII. mendeko eliza baten arrastoen gainean eraiki zen. 1880. urtean Francisco Murrietak bere testamentuan utzitakoari jarraituz, berreraiki egin zuten. Francisco Murrieta Zierbenan 1785ean jaiotako indianoa izan zen. Buenos Airesen 1865ean hil eta gero, eliza eraikitzeko dirutza handia utzi zuela jakin zen.
Aldare nagusiaren erdian dagoen erretaulan San Roman martiriaren irudi bat dago. Irudi hori Zierbenako San Roman kontzejuan egondakotik dator.
Loiolako San Inazio baseliza
Loiolako San Inazio baseliza, Arenan kokatzen da, eta bertako baserrietako biztanleen ekimenez eraiki zen 1907an.
Ardoaren gerra
Ardoaren gerra Espainiako Bigarren Errepublikan Hego Euskal Herrian ardoaren zergen gaineko gatazkari esaten zaio. Gertaerak 1934o udaberrian hasi zen, Espainiako Gorteetan ehun diputatuek, udalek eta diputazioek ardoari jarritako zergak kentzeko proposamena aurkeztu zutenean. Proposamena erakunde horientzat oso kaltegarria zen eta, gainera, kontzertu ekonomikoaren aurkakoa. Laster, haren aurka mugimendu bat hasi zen. Espainiako gobernuan eskuineko indarrak zeuden eta ez zuten inolaz ere mugimendu hura onartu. Orokorrean, gatazkak estatu osoan zabaltzen ziren, azkenean bi gertaera larriak eraginez: urriko greba eta errepresioa zein Lluís Companysen Estatu Katalanaren aldarrikapena.
Hasierako erreakzioak
Ekainaren 12an Donostian Hego Euskal Herriko hiriburuetako alkateak eta diputazioetako ordezkariak bildu ziren. Tartean zen Bilboko alkatea, Ernesto Erkoreka errepublikazalea. Batzarrean batzordea osatu zen Madrilekin negoziatzeko. Alferrik izan zen: Espainiako Ogasun ministroarekin bildu zen batzorde hura, baina emaitzarik gabe. Horren ondorioz, protestak zabaldu ziren. Ordurako mugimendua Bizkaia, Gipuzkoa eta Arabara mugatuta zegoen. Uztailaren 5ean Bilboko Udalean batu zen hiru herrialde horietako udalen batzarra. Kexu ziren aldundiek egindako lanaz; erakunde hauek une hartan ez ziren benetako diputazioak, Madrilek izendatutako gestorak baizik. Batzarrak gestora berriak sortzea erabaki zuen. Gestora haietako kideak udalek aukeratu behar zituzten abuztuaren 12an egin behar zituzten udalbatzetan. Mugimendua segimendu handia izan zuen baina bereziki bortitza Bilbon izan zen.
"Matxinada" Bilbon
Espainiako Gobernuaren ikuspuntutik hura matxinada zen eta hauteskunde saiakera debekatu egin zuen. Abuztuaren 12an Bilbo txapelokerrez eta guardiaz mukuru agertu zen lehen ordutik. Hala ere, Bilboko 34 kargudun, Ernesto Erkoreka alkatea buru, udal areto batean bildu ziren modu informalean eta bozkatu egin zuten. Polizia batzarra eragozten saiatu zen. Hala ere, alkateak aurrera egin zuen eta, orduan, polizia-buruak Espainiako gobernuak sinatutako kargugabetze agindua erakutsi zion. Orduan protestaka eta oihuka hasi ziren zinegotziak eta, guardiak gaindituz, batzar aretora sartu ziren, eta batzarrari ekin zion. Banan-banan karguzutenak hitza hartzen zuten unean polizia-buruak kargugabetze zituen: Tomas Bilbao, Fernando Zarza, Abrosio Garbisu eta Eulogio Urrexola.
Salaketa
Angel Velarde gobernadore zibilak alkatea eta aipatutako lau alkateorde kargugabetu zituen. Ondoren auzitegiaren esku laga zuen afera nahiz eta inplikatutakoak ez atxilotu. Biharamunean, udalbatzan bildu ziren atzera ere bilbotar zinegotziak, bezperako isilpeko bozketa aktan jasotzeko eta gobernadore zibilaren dimisioa eskatzeko. Protesta moduan, Bilboko 32 kargudunek dimisioa eman zuten. Bizkaia osoan 700etik gora zinegotzik eta alkatek kargua utzi zuten. Gobernadore zibilak, orduan, gestorak izendatu zituen, udalen ardura har zezaten.
1936ko hauteskundeak
Zigorra alferrik izan zen. Erkoreka herriak jarri zuen alkate atzera ere 1936an, Hektor Ortega eta Ane Pikazaren hitzetan. Egile hauen ustez Ardoaren gerra hartan marraztu zen indar politikoen banaketa, alegia karlistak eta eskuindarrak, batetik, errepublikazaleak, abertzaleak eta ezkertiarrak, bestetik.
Leiriako katedrala
Historia
1545ean Leiria diozesi bihurtu zen eta Joanes III.a Portugalgoak Pablo III.a Aita Santuari eskaera egin zion katedral bat eraikitzeko, izan ere Penako Andre Mariaren eliza eta san Pedro eliza oso txiki gelditu baitziren jadanik. Afonso Álvares arkitektuak diseinatu zuen eta 1550 eta 1574 artean eraiki zen. Portugalgo pizkunde berantiarreko monumentu garrantzitsuenetakoa da.
Dong Jie
Dong Jie txineraz 董 洁, (Huai'an (Txina), 1998ko urriaren 31a) igeriketan lehiatzen den kirolari txinatarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020 (Tokio), parte hartu zuen bi domina lortuz; urrezkoa lortu zuen 4x200 m errelebo librean (7:40,33 (ME)), Txinako taldearekin, AEBko taldearen (zilarrezko domina 7:40.73) eta Australiakoaren (brontzezkoa 7:41.29) aurretik sailkatuz; hauek osatzen zuten taldea: Yang Junxuan, Tang Muhan, Zhang Yufei, Li Bingjie, Dong Jie eta Zhang Yifan-ek; azken biak ez zuten finalean (munduko errekorreko lorpenean) parte hartu.
Miguel Ángel Blanco
Miguel Ángel Blanco Garrido (Ermua, Bizkaia, 1968ko maiatzaren 13a - Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1997ko uztailaren 13a) Alderdi Popularreko Ermuko zinegotzia zen. 1997ko uztailaren 12an, buruan bi tiro zituela aurkitu zuten, hil-hurren, ETAk bahitu eta bi egunera; biharamunean hil zen.
Bizitza
Miguel Ángel Blanco 1968ko maiatzaren 13an jaio zen, Ermuan. Haren familia, jatorri umilekoa, Ourensekoa zen. Miguel Ángel eta haren arreba jaio baino lehen, haien gurasoak Ourenseko Xunqueira de Espadanedo herritik Ermura aldatu ziren, etorkizun hobe baten bila. Ama etxekoandrea zen eta, aita igeltseroa.
Miguel Ángelek Ekonomia ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean. Ikasketa horiekin zerikusia zuen lanpostu bat aurkitu zuen arte, igeltsero aritu zen. Horrez gain, gustuko zuen kirola eta musika talde batean jotzen zuen.
1995ean PPko Nuevas Generaciones gazte taldeko kide bilakatu zen. Urte hartan, zinegotzi hautatu zuten. Gainera, Nuevas Generacionesko batzorde exekutiboko kidea zen.
Miguel Ángel Blancok neska-laguna zuen hil baino zazpi urte lehenagotik, eta 1997ko udan ezkontzeko asmoa zuten.
Heriotza
Bahiketa gertatu zen egunean, ETAk 48 ordu eman zizkion Espainiako Gobernuari euskal presoak Euskal Herrira hurbil zitzan, Egin Irratira egindako dei baten bidez; baldintza hori jarri zuen ETAk, Miguel Ángel Blanco ez hiltzeko. Euskal Herrian eta Espainian manifestazio jendetsuak egin ziren, ETAri Miguel Ángel hil ez zezan eskatzeko.
Gobernuak ez zuen ETAk ezarritako baldintza onartu eta ETAk ere entzungor egin zien herritarren manifestazioei: ETAkoek bi tiro egin zizkioten Miguel Ángeli garondoan, 1997ko uztailaren 12ko arratsaldeko 16:50ean, ultimatuma bukatu eta 50 minutura. Miguel Ángel oraindik bizirik utzi zuten, Lasarteko ingurumarietan, eskuak lotuta. Laster aurkitu zuten Lasarteko bi herritarrek eta ospitalera ere bizirik heldu zen, oso egoera larrian. Hantxe hil zen, goizaldeko 4:30ean.
Atentatuaren oihartzuna
Miguel Ángel Blancoren bahiketak eta hilketak oihartzun handia izan zuen euskal eta espainiar herritarrengan, baita mundu zabalean ere. Ermuko espiritua izeneko joera eta jarrera piztu zuen. Manifestazio jendetsuak egin zituzten ETAren aurka Euskal Herriko eta Espainiako toki askotan. Blanco hil ondoren, haren izena zuen terrorismoaren aurkako erakundea sortu zen.
Euskal Herriko gizarteari zirrararik handiena eragin dion ETAren atentatuetako bat izan da eta mugarria izan zen: ETAren indarkeriaren aurkako sentimendua asko indartu zen, baita ezker abertzalearen barruan ere eta hori baliatuz ETAren eta ezker abertzalearen aurkako errepresioa asko gogortu zen ordutik aurrera.
Moulins-le-Carbonnel
Biztanleria
2007an Moulins-le-Carbonnel udalerrian erroldatutako biztanleak 730 ziren. Familiak 308 ziren, horien artean 76 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 120 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 108 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 374 etxebizitza zeuden, 307 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 45 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 366 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 307 etxebizitza nagusietatik 224 bere jabearen bizilekua ziren, 75 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 34 etxek bi zituzten, 63 etxek hiru zituzten, 94 etxek lau zituzten eta 111 etxek bost zituzten. 197 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 133 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 145 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 480 ziren, horien artean 349 aktiboak ziren eta 131 inaktiboak ziren. 349 pertsona aktiboetatik 324 lanean zeuden (180 gizon eta 144 emakume) eta 25 langabezian zeuden (15 gizon eta 10 emakume). 131 pertsona inaktiboetatik 53 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 39 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Moulins-le-Carbonnel udalerrian 308 unitate fiskal zeuden, 733 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.254 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 1 iturgina eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Moulins-le-Carbonnel udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.176 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Moulins-le-Carbonnel udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 346 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Plastikoen debekurako itun globala
Nazio Batuetako estatu kideak plastikoei buruzko nazioarteko hitzarmen lotesle bat negoziatzen ari dira, plastikoen bizi-ziklo osoa jorratuko duena, diseinutik hasita ekoizpenera eta ezabaketara arte. 2022ko martxoaren 2an, Nazio Batuetako Estatu Kideek Ingurumenari buruzko Nazio Batuen bosgarren Batzarraren jarraipenean bozkatu zuten Negoziaziorako Gobernu arteko Batzordea (INC) eratzea, plastikoei buruzko nazioarteko hitzarmen lotesle bat lotzeko aginduarekin. Ebazpenaren izenburua “Plastikoen kutsadura amaitzea: juridikoki loteslea den nazioarteko tresna baterantz” da.
Egutegia
Emandako aginduaren arabera 2022ko amaierarako batzordeak hasi behar du lanean, 2024ko amaierarako ixteko juridikoki loteslea den mundu-akordioaren proiektua".
Itunaren aldeko lana Dakarreko (Senegal) bilkuran hasi zen, 2022ko maiatzaren 30etik ekainaren 1era. Bilera horretan, Estatu kideek egutegi bat ezarri zuten hurrengo bileretarako, baita lanen araudia ere.
2024aren amaiera arte beste hiru bilera egitea aurreikusi dira, Kenya, Kanada eta Koreako Errepublikan hurrenez hurren. 2025ean Ekuador, Peru, Ruanda edo Senegalen egingo den osoko bilerarekin amaituko da pozesua.
Peter Luttenberger
Peter Luttenberger (Bad Radkersburg, 1972ko abenduaren 13a) austriar txirrindulari ohia da. "Peter Pan" ezizenaz ezagutzen dute. Bere lehenengo partaidetzan Frantziako Tour rean bostgarren postua lortu zuen. 1995tik 2006ra izan zen profesionala eta sei garaipen eskuratu zituen.
Palmaresa
1993
1994
1997
1998
1999
2006
Ladiville
Biztanleria
2007an Ladiville udalerrian erroldatutako biztanleak 128 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 64 etxebizitza zeuden, 51 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 64etxeak ziren. 51 etxebizitza nagusietatik 37 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 9 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Maudétour-en-Vexin
Maudétour-en-Vexin Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Maudétour-en-Vexin udalerrian erroldatutako biztanleak 195 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 79 etxebizitza zeuden, 74 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 76 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 74 etxebizitza nagusietatik 66 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 46 etxek bost zituzten. 58 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 38 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 138 ziren, horien artean 109 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 109 pertsona aktiboetatik 104 lanean zeuden (52 gizon eta 52 emakume) eta 5 langabezian zeuden (4 gizon eta 1 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Maudétour-en-Vexin udalerrian 71 unitate fiskal zeuden, 195 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 27.762 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Maudétour-en-Vexin udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 312 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
LRP3
LRP3 edo dentsitate baxuko lipoproteinen 3 bere hartzailearekin erlazionatuta dagoen proteina da (LRP3 bezala ere ezaguna dena), gizakietan LRP3 gene agatik kodetuta dagoen proteina da. Proteina hori, LDL hartzaileen (“low density lipoprotein receptors”) familiakoa da, lipidoen garraioan, erregulazio sinaptikoan eta migrazio neuronalean zeregina duten mintzeko proteina hartzaileak direnak.
Dentsitate baxuko lipoproteinen hartzaileen (LDL) familia, proteina talde batek osatzen du,  LRP3,  LRP8 eta LRP10 bezalako proteinek, besteak beste. Proteina hartzaile talde hau milaka prozesu biokimikoetan aurki daiteke, endozitosian eta seinaleen transdukzioan parte hartzeaz gain, Alzheimer gaixotasunarekin zerikusia duten amiloide proteina aitzindariaren (APP, ehun askotan adierazten den mintzeko proteina integrala, sinapsi neuronaletan kontzentratuta dagoena) prozesamenduan zein beta amiloidearen jariapenean parte hartuz.
LRP3-a, apoE izeneko proteina batera lotu daitekeen hartzailea da, APP ("amyloid precursor protein")-en adierazpena erregulatzea eta ondorioz beta amiloide kantitateak kontrolatzea ahalbideratzen diona. Beta amiloidea, mailakako dementziarekin lotzen den neuroendekapenezko gaixotasuna den Alzheimerraren sustatzaile diren zahartzaroko plaken osagaia da. Plaka estrazelularretan metatzen den beta amiloidea (Aβ) eta garuneko zeluletan ematen diren korapilo proteiko intrazelular hiperfosforilatuek eragiten dute Alzheimerra.
Egitura
Gaur egun, LRP3 proteinaren egitura ez dago guztiz zehaztuta. Halere, egitura deskribatzeko zailtasunak LDL (“low density lipoproteins”) familiako proteinetan ere ematen da.
Dentsitate txikiko lipoproteinak (LDL) kolesterolaren garraiatzaile garrantzitsuenak dira eta beraien funtzio fisiologikoa kolesterola zelula barnera garraiatzea da. Aterogenesian, proteina horiek eraldatu eta arteriaren paretan metatzen dira.
Beraien egitura zehazteko zailtasunak proteinen tamaina zein konplexutasun-mailari lotuta daude, eta ondorioz orain arte ez da diseinatu errealitatera doitzen den 3D-ko LDL egitura-eredurik. Dena den, zenbait teknika desberdinetan oinarritutako ereduak ere proposatu dira (esate baterako; negatiboki tindatutako laginen mikroskopia elektronikoa, angelu txikiko X izpietan edo neutroien dispertsioan).
Eredu horiek eta haiek eraikitzeko esperimentuek proteinen ezaugarri batzuk ezagutzea ahalbidetu dute:
Aurrekariak
LRP3-aren funtzioa Alzheimer gaixotasunarekin erlazionatzen da: LRP3-ak endekapen lehenengo faseak eta dementziaren hasiera murrizten ditu (Alzheimerra pairatzen duten pazienteetan, neuroendekapenaren hasieran, LRP3-ren mailak baxuagoak direla frogatu da).
Alzheimerra neuroendekapenezko eritasuna da, baita dementziaren kausa ohikoena ere. Gaixotasunaren eragileak bi dira: plaken garapena eta korapiloak.
Neuronen zelula mintzean amiloide proteina aitzindaria (APP) dago. APP mutur bat zelularen barruan dago eta bestea kanpoan. Proteina horrek neurona haztea eta lesio baten ondoren konpontzea ahalbidetzen du. APPak erabilgarria izateari uzten dionean, eta degradatu eta birziklatu behar denean, alfa sekretasa eta gamma sekretasa entzimek mozten dute. Ondorioz sortzen den peptidoa solugarria da eta desagertu egiten da.
Mozketa horretan alfa sekretasaren ordez beta eta gamma sekretasek parte hartzen badute, proteina leku desberdin batetik ebakitzen da, beta amiloide izeneko peptido disolbaezina eratuz.
Amiloide plaka hori, garunean odol-hodien inguruan ere ezarri daiteke, angiopatia amiloidea deritzona, odol-hodien horma ahulduz, horren eraginez, odoljarioa izateko eta odola galtzeko arriskua handituz.
Gainera, beta amiloide plakek kinasaren jarduera aktibatzen dute, Tau proteinari (neuronen zitoeskeletoko mikrotubuluen egitura mantentzeaz arduratzen den proteina) fosfato taldeak transferitzen dizkion entzima. Tau proteinak forma aldatuko du, mikrotubuluak eusteari utziko dio eta beste Tau proteina batzuekin elkartuko da korapilo neurofibrilarrak eratuz. Horren ondorioz, korapilodun neuronak ezin izango dituzte seinaleak modu egokian transmititu, eta azkenean apoptosia pairatzen dute. Beste era batera esanda: Tau-ren agregatuek seinalizazio neuronala oztopatzen dute, neuronen heriotza programatua eraginez, eta beraz, pazientearen endekapen neuronala eraginez ere.
Era berean, LRP3-ak APP proteinaren mailak murrizten ditu, beraz, zelula mintzean zenbat eta APP gutxiago eduki, amiloide plakak eratzeko probabilitatea baxuagoa izango da, eta horrekin batera, korapilo neurofibrilarren garapena ekar lezakeen Tau proteinaren aldaketa maiztasun gutxiagorekin gertatuko da. Horiek Alzheimerraren neuroendekapenarekin lotura handia duten faktoreak izanik.
Eginkizuna
LRP3-ak APP-aren kantitatean eragiteko duen mekanismoa, endozitosiaren ondoriozkoa da: LRP3-ak zelulak APP proteinak berriro xurgatzea eta endozitatzea errazten du, eta, azkenean, degradatu egiten ditu autofagia bidez.
Nahiz eta oraindik ez dagoen argi ligandoek nola ezabatzen duten Aβ, badirudi LRP-a bide komuna izatea, zeinaren bidez ligandoek Aβ-ren degradazioa erregulatzen duten.
Alzheimerrari lotutako beste proteina bat da presenilina eta LRP-ren adierazpenean ere eragin dezake: frogatu da LRP-ren maila jaisten dela bai presenilina duten arratoi transgenikoetan bai eta presenilina duten zelula transfektatuetan ere. Horrek iradoki lezake presenilinak Aβ-ren ezabaketan eragin dezakela modu ez-zuzenean LRP-aren bidez.
Era berean, LRP-aren ligando-Aβ konplexua ezabatzeko gaitasuna ezagututa eta kontuan hartuta LRP-ren mailak murrizten direla adinarekin eta presenilina presentziarekin, ondorioztatu daiteke zahartzaroak eta presenilinaren presentziak Alzheimerraren agerpena edo larriagotzea eragin dezaketela.
Hasiera berantiarreko Alzheimer gaixotasunarekin lotutako arrisku gene ohikoena apoliproteina E (APOE) da. Zehazki, apolipoproteinaren genearen 4 aleloa  (APOE e4). Beraz, pertsona batek bi aleloak jasotzen baditu, Alzheimerra izateko probabilitatea nabarmen handitzen da.
APOEk hainbat forma izan ditzake.
Datu horiek LRP genea Alzheimer gaixotasunerako sentikortasun handiko locus gisa identifikatu duten ikerketa genetikoek babesten dituzte. Hala ere, garrantzitsua da azpimarratzea egun oraindik ez dagoela argi LRP-ren polimorfismoek gaixotasunaren agerpenean edo progresioan nola eragiten duten.
Ikasketak
2020.urtean burututako ikerketa baten arabera, (NOD)-Like receptor protein 3 (NLRP3) inflamosomaren aktibazioak neuroinflamazioa eragiten du. Hortaz, proteina honek Alzheimer gaixotasunaren patogenesian funtzio garrantzitsua betetzen du eta ondorioz, gaixotasuna sendatzeko erabili daitekeen tratamendu baten itu izan liteke.
2021ean egindako beste ikerketa batean honako ondorio hauek atera zituzten:
Poli(etilen tereftalato)
Poli(etilen tereftalato)a (ingelesezko PET siglengatik ezagunagoa) botilak, ontziak eta ehunak egiteko asko erabiltzen den plastiko-mota da. Urtean 70 milioi tona produzitzen dira munduan.
Kimikoki PET polimero bat da eta azido tereftalikoaren edo dimetil tereftalatoaren eta etilen glikolaren arteko polikondentsazio-erreakzio baten bidez lortzen da. Poliesterrak izeneko material sintetikoen multzokoa da.
Polimero termoplastiko lineala da, eta kristalinitate-maila handia du. Termoplastiko guztiak bezala, estrusioz, injekzioz, injekzio eta puzte bidez eta termokonformazioz prozesa daitezke. Esferuliten eta kristal-lamelen gehiegizko hazkundea saihesteko, materiala berehala hoztu behar da eta, hala, gardentasun handiagoa lortzen da. Azkar hoztean, kristalak ez dira guztiz garatzera iristen eta haien tamainak ez dio eragiten argi ikusgaiaren uhin-luzeraren ibilbideari.
Ezaugarriak
PETak erabilera oso hedatua du botila edo edukiontzi moduan hainbat ezaugarri medio:
Alabaina ez da biodegradagarria oso kristalinoa delako eta bere katea molekula aromatikoz osatuta dagoelako.
Birziklatzea
Botilen kasuan, PETa birziklatzeko botilak bildu eta birziklatze-enpresara eramaten dira. Bertan, txikitu, garbitu eta lehortu egiten dira, eta, azkenik, prozesatu egiten dira, xaflak edo hariak lortuz. Kontuan izan behar da, halaber, botilen tapoiak polietilenoz edo polipropilenoz eginak daudela, beraz, birziklatu aurretik, botilen gorputza eta tapoiak banatu egin behar dira. Dena dela, birziklatutako materialetik lortzen den PETak ezaugarri mekanikoak galtzen dituenez, industriak nahiago izaten du monomeroetatik abiatzen PETaren sintesia.
San Andres eliza (Zorokiain)
San Andres eliza Untzitibarreko Zorokiain lekuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.
Eraikina
Erdi Aroko eraikuntza da (XIII. mendekoa), hainbat garaitan gerora egindako zaharberritzeek asko aldatutako harriz egina. Habearte bakarra du, burualdea burualde zuzena du, angelu matatuak ditu, eta oinplano karratuko kanpandorrea oinaldean, alboetan harrizko kontrahormak dituela. Kanpoaldean, oraindik ere, nabearen hegoaldeko hormara irekitako bi leihoen arku zorrotzeko inguruak daude, jatorrizko gotikoa dela adierazten dutenak. Sakristia burualdeari atxikita dago, ebanjelioaren aldetik, eta presbiterioarekin komunikatzen da ate dinteldu txiki batetik. Epistolaren horman dagoen elizako sarrerako atea zirkuluerdiko arkukoa da, eta apaindu gabeko pilastren gainean molduratutako arkibolta du.
Frémestroff
Frémestroff Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Frémestroff udalerrian erroldatutako biztanleak 296 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 117 etxebizitza zeuden, 109 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 8 hutsik zeuden. 113 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 109 etxebizitza nagusietatik 105 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 2 etxek hitu gela zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 92 etxek bost zituzten. 96 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 37 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 62 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 188 ziren, horien artean 126 aktiboak ziren eta 62 inaktiboak ziren. 126 pertsona aktiboetatik 117 lanean zeuden (64 gizon eta 53 emakume) eta 9 langabezian zeuden (2 gizon eta 7 emakume). 62 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 25 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Frémestroff udalerrian 108 unitate fiskal zeuden, 299 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.352 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren, 3 argiketariak eta 1 apaindegia.
2000. urtean Frémestroff udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Johnius glaucus
Johnius glaucus Johnius generoko animalia da. Arrainen barruko Sciaenidae familian sailkatzen da.
Eusko-kantauriar arroa
Eusko-kantauriar arroa Nafarroako iparraldeak, Euskal Autonomia Erkidegoak, Burgosko eta Palentzia probintzietako iparraldeek eta Kantabriaren zati handi batek osatzen duen arro geologikoa da. Ikuspegi geologikotik, Pirinioetako toles eta zamalkadura gerrikoaren parte da. Toles eta zamalkadura gerriko hori honela banatzen da, mendebaldean Kantauriar mendikatea, bi sektoretan banatuta, Asturiar mendigunea eta Eusko-kantauriar arroa. Iruñeko failak ekialdeko eskualdetik banatzen du, non Pirinioak hasten diren.
Eusko-kantauriar arroaren ezaugarririk adierazgarriena Mesozoikoko materialen lodiera handia da, bereziki Kretazeoarena, lodiera maximoa 12 km eta 18 km bitartekoa izanik. Permiarreko materialak ere ageri dira, arroaren ekialdeko eta mendebaldeko muturretan hain zuzen ere. Zenozoikoko materialei dagokienez, arruntak dira eta nagusiki bi sinklinorioren nukleoan eta Gipuzkoako monoklinalean azaleratzen dira.
Eusko-kantauriar arroa eboluzionatzen joan da eta eboluzio hau ulertzeko bi egoera tektoniko bereizten dira: estentsioa eta konpresioa.
Eusko-kantauriar arroaren eboluzio geologikoa
Arro sedimentarioak Lurraren gainazaleko eskualde zabalak dira eta subsidentzia handi bat izateagatik bereizten dira, akomodazio espazio horretan aldi berean metatzen dira formazio sedimentario lodi eta zabalak eta tartekatuta material igneoak. Subsidentzia plaka tektonikarekin erlazionatutako prozesu tektoniko eta termikoen ondorioa da. Horrela plaken hausturaren hasierako etapan litosferaren luzapena eta distensio-hausturak gertatzen dira blokeen hondoratzea eta fosa handien sorrera eraginez. Geroago ozeano berria sortzen denean kontinente ertzeko litosfera hozten da gune berotik urrundu ahala hozte horren ondorioz bolumena txikitzen da eta kontinente ertzaren hondoratzea gertatzen da. Gainkarga sedimentarioaren eraginez areagotzen da subsidentzia. Arro sedimentarioak sailkatzeko irizpide hauek erabiltzen dira: elkartzen direneko plaken muga mota,  arroaren eta plakaren muga arteko hurbiltasuna eta garatzen direneko lurrazal mota.
Eusko-kantauriar arroaren eboluzioak oso iraupen luzea du. Goi Permiarrean hasi zen eta Miozenoan bukatu zen. Duela 250Mu inguru horietan aldaketa tektoniko nabarmenak egon ziren bai plaken arteko muga aktiboarekiko distantzian eta bai azpiko lurrazalaren izaeran.
Eusko-kantauriar arroaren eboluzio geologikoaren funtsezko ezaugarria pultsu tektonikoetan oinarritzen dira hauek aldaketak eragin baitituzte sedimentazio baldintzetan eta tektonikan.
Eusko-kantauriar arroko azpibanaketa
Eusko-kantauriar arroan, hiru gune nagusi dira gehien nabarmentzen direnak, Euskal Arkua; Nafarkantauriar ildoa; Ipar Gaztelako plataforma. Azken bi hauek, iberiar ertzaren barne sartzen dira.
Hiru azpiguneek ez dute eboluzio berdina jasan denbora geologikoan zehar.
Euskal arkua
Rift berantiarraren etapan sortu zen, arroa hondoratu zenean. Euskal arkua deitzen zaio, bere barnean dituen egiturek hartzen duten geometriagatik.
Euskal arkuak, Nerbioi ibaia eta Paleozoikoko euskal mazizoen arteko eremua hartzen du, Iberiar plakaren eta Europar plakaren arteko mugan kokatuta dago eta Eusko-kantauriar arroko konplexutasun estruktural handiagoko eremua da, bertan, hainbat indarrek eragina izan zutelako denbora geologikoan zehar.
Euskal arkuaren ezaugarri berezienetariko bat, arku geometria ahurra eratzen duela Kantauriar itsasorantz eta bere baitan lau egitura kartografiko bereiz daitezke: Bilboko antiklinorioa, Bizkaiko sinklinorioa, Bizkaiko iparraldeko antiklinala eta Gipuzkoako monoklinala.
Euskal arkua, inbertsio tektoniko positiboaren adibide paregabea da, Kretazeo berantiarrean hain zuzen ere,Eurasiako plakarekiko  Iberiar plakaren akomodazioa, arro txiki batzuen eraketa sortu zuen, geroago inbertsio tektoniko lokalagoa eman zen, diapirismoarekin erlazionaturikoa.
Iberiar ertza
Kretazeo berantiarraren hasieran, ertz pasiboaren etapa hasi zen, zeinetan subsidentzia termikoa eta horren ondorioz sortutako sedimentazioa izan ziren gertaera nagusienetarikoak. Geroago, Bizkaiko Golkoan, rifting prozesuak ematen hasi ziren eta ondorioz kontinente ertzak urrundu egin ziren inguru magmatikotik, ondorioz hozte progresiboa eman eta dentsitatea handitu egin ziren, arroken hondoratzea emanez, modu horretan itsasoa zena, ozeanoa sortzeko joera hartu zuen, baina Eusko-kantauriar arroan nahiz eta urpeko bulkanismoa eman, ez zen litosfera ozeanikorik sortu eta itsasoak ez zuen ozeano maila hartu. Ondorioz Eusko-kantauriar arroaren erdialdean, sistema pelagikoak eta turbiditikoak sortu ziren.
Ertz pasiboaren etapa honetan, hiru gune paleogeografiko sortu ziren:
Prosymna angolensis
Prosymna angolensis Prosymna generoko animalia da. Narrastien barruko Lamprophiidae familian sailkatuta dago.
Eusko-kantauriar arroa
Iberiar ertza
Iberiar ertza, arroko unitaterik zabalena zen garai hartan.
Nafar-kantauriar ildoa.
Nafarkantauriar ildoa bi faila sistemez mugatuta dago, Bilbo-Altsasuko sistema ekialdetik eta aurre-zamalkadura sistema bat Ebroko arroaren gainetik. Pirinioetako orogenia eman zenean, Nafarkantauriar ildoa, goratua eta garraiatua izan zen Ebroko arroaren eta Gaztelako plataformaren gainera, ondorioz higadura partziala jasanez.
Triasikoko rift etapa
Buntsandsteineko ibaiko faziesa diskordantzia angeluarrean kokatzen da arroaren basamentuaren gainean. Material hauen metaketa, baldintza klimatiko nahiko lehorretan gertatu zen eta horregatik kolore nahiko gorria hartzen du.
Muschelkalk faziesa tartean dagoen unitatea da, sakonera txikiko karbonatozko arrapaleko materialez osatuta. Muschelkalkeko itsasoa sakonera txikikoa zen, eta haren ipar-mendebaldeko muturra, Eusko-Kantauriar arroari zegokion, nahiz ez zuen osorik estaltzen. Arroko mendebaldean Muschelkalk ez da agertzen, eta gaur egun Euskal Herria dagoen eremua hartzen du soilik.
Geroago, Tethis itsasoaren ekialderanzko erregresioaren ondoren, Keuper fazieseko materialak eratu ziren. Fase honetako azaleramenduak aurki daitezke mendebaldeko eta ekialdeko muturretan. Gaineko unitatea da eta arroka igneo ofitikoen intrusioak dituzten lutita eta ebaporita metakinez dago osatuta.
Rift arteko etapa
Triasikoaren bukaeran hasi zen eta Erdi Jurasikora arte iraun zuen. Garai horretan arroa sakonera txikiko itsaso baten parte zen, iparraldeko itsaso Borealaren eta hego-ekialdeko Tethis itsasoaren artean kokatuta, amoniteen asoziazioak adierazten duten bezala. Ur gaineko eremuek mugatuta zeuden, hala nola, Iberiar mendigunea eta Armorikar mendigunea. Baldintza hauetan sedimentatzen den karbonatozko unitatea oso gutxi aldatzen da subsidentzia apalagoa izatera pasatzen delako. Hondorapen apal hori subsidentzia termikoaren ondoriozkoa izan daiteke.
Horregatik, etapa sedimentario horri  «Jurasiko itsastar» deritzo. Aldi horretan, itsas transgresio eta erregresioaren zenbait ziklo gertatu ziren, itsasoaren sakoneran eta metatutako materialetan (karbonato eta tupak) eragina izan zituztenak. Beraz, Jurasikoan tektonika lasaieko testuinguruan sedimentazioa  gertatu zela esan daiteke.
Azaleramendu nagusiak arroaren mendebaldean daude.
Garai honetan bi unitate litoestratigrafiko bereizten dira, ezaugarri litologikoak, metatutako ingurunea eta adinaren arabera:
Bi unitate hauen muga transgresio-azalera batek markatzen du, itsas mailaren aldaketa bortitz batek eragindakoa. Bi unitate hauen arteko kontaktua faziesen bat-bateko aldaketan islatzen da: sakonera txikiko fazies karedunak izatetik, ammonitedun kareharri edo tupa hemipelagikoak izatera pasatzen dira. Erdi Jurasikotik aurrera etapa bukatzen da.
Iberiar eta Europar plaken arteko bereizketa
Etapa hau Goi Jurasikoa eta Behe Kretazeoa garaien artean gertatzen da, ozeano Atlantikoaren irekieraren ondorioz. Europar, Afrikar eta Iparramerrikar plaken bereizketak kontrolatu zuten Eusko-kantauriar arroaren eboluzioa. Egoera horretan, Iberiar plaka erloju orratzen norabidearen aurka biratu zen Eurasiarekiko independenteki, ondorioz Europa eta Iberia bereizten hasi ziren eta Bizkaiko Golkoa irekitzen hasi, kontinente lurrazalaren apurketa prozesu batean, lurrazal hori hipermehetuz.
Biraketa prozesua izan zen nagusi, bitartean, arroan estentsio esfortzuak eragiten zuten. Rift etapa arroaren gorakada batekin hasi zen, astenosferaren bultzadak eraginda. Gorakadaren eta higaduraren ostean, estentsio aldi luzea hasi zen arroan, non faila listrikoak eta okerdura handiko faila normalak nagusitu ziren, ondoriozko egiturak sortaraziz.
Rift etapa honen amaiera nahiko progresiboa izan zen. Bizkaiko golkoko riftaren etapa honela bereiztu daiteke: rift goiztiarraren etapa, tarteko riftaren etapa eta rift berantiarraren eta rift osteko trantsizio etapa.
Rift goiztiarraren etapa (Goi Tithoniarra-Barremiarra)
Failak berraktibatzen dira etapa honetan. Faila horiek sakonuneak edo grabenak eratu zituzten, hasiera isolatuak baina geroago hedatu ziren.
Arroaren mendebaldean eta erdialdean, metakin kontinentalak eta trantsiziozkoak pilatu ziren nagusiki. Arroko ekialdean etapa honetako materialak diskordantzian daude karstifikazio-azalera baten gainean.
Tarteko riftaren etapa ( Aptiarra-Behe Albiarra)
Fazies Urgondarra etapa honetan garatu zen, honetan sakonera txikiko itsas karbonato biogenikoak nagusitzen dira. Eusko-kantauriar arroaren eta Tethiseko ur epelen arteko lotura arrezife zabalen garapena sustatu zuen. Iparralde eta ekialdeko ertzetan sakonera txikiko plataforma lohitsu eta trantsizioko ingurune bilakatzen dira, bertan garatzen dira lehen ostreido eta errudistak. Baldintza horiek azkar aldatu ziren transgresioaren ondorioz, eta honek sakonera txikiko karbonatozko sedimentazioa  arroko eremu zabaletara hedatzea eragin zuen. Aptiarrean, sakonera txikiko malda leuneko arrapalak garatu ziren, alboetarantz sakonera handiagoetara pasatzen zirenak eta bertan tupak eta kareharri tupatsuak metatu ziren.
Kareharri Urgondarrrak asko azaleratzen dira arroan, mendilerro altuenen eta garrantzitsuenen topografia eratuz. Adierazgarriak dira Kantabrian, La Cavada, Gorbeia (Itxina) etab.
Rift berantiarraren etapa (Erdi Albiarra - Goi Albiarra - Behe Cenomiarra)
Flysch etapa izenez ere ezagutzen da, orduan gertatu baitzen Flysch Beltzaren pilaketa. Flysch horretako bereizgarria kolore iluneko lutitak eta hareharrien txandaketa da. Material hauek sakonera handiko sedimentazio itsastarreko lehen agerpena dira, uhertasun korronteek eta beste grabitazio prozesuek eratu zituztenak. Etapa honen hasiera eta garapena rifting prozesuko pultsokako berraktibazioaren ondorioz gertatu zen. Pultsu tektoniko horiek, subsidentzia bat eragin zuten failek mugatutako bloke hondoratuetan eta flysch motako faziesen garapena eragin zuten. Garai honetan, Eusko-kantauriar paelogeografiari dagokionez, Iberiar ertza arroaren hegoaldean kokatzen zen eta arroaren iparraldean Europar ertza. Bi ertzen artean, subsidentzia handiko itsas ildo sakona zegoen. Bertan metatu zen turbidita segida lodi bat: Flysch Beltza. Ildo hori Iberiar plakaren eta Europar plakaren arteko mugaren arteko mendebaldeko lerroarekin egiten du bat. Arroaren ertzetan asko hedatu ziren unitate estratigrafiko hauek.
Etapa honetan ere Euskal Arku deritzon antolaketa tektonoestratigrafikoa garatu zen. Material hauen geometria bat-bateko aldaketa bortitz bat du bere orientazioan.
Behe eta erdi Albiarrean arroaren hegoaldean, karbonatozko plataforma Urgondarrak puskatu eta hondoratu ziren. Faila horietako bloke garatuetan jarraitu zuen sakonera txikiko karbonatoen garapenak. Bloke batzuen ertzak malda handiko ezponda handiei zegozkien, adibidez Itxina.
Kazunari Okayama
Kazunari Okayama (岡山 一成, 1978ko apirilaren 24a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Eusko-kantauriar arroa
Rift berantiarraren etapa (Erdi Albiarra - Goi Albiarra - Behe Cenomiarra)
Erdi Albiarrean karbonatozko plataforma gehienak urgaineratu ziren karst ifikazioa jasanez, ondoren plataformen ertzak hondoratu ziren. Urgaineratutako plataformen sakonunetan tupa, lutita, turbiditak,... pilaketa lodia gertatu zen.
Kazunari Okayama
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama F. Marinos, Kawasaki Frontale, Kashiwa Reysol eta Vegalta Sendai.
Eusko-kantauriar arroa
Rift berantiarraren etapa (Erdi Albiarra - Goi Albiarra - Behe Cenomiarra)
Etapa honen amaieran Iberiako ertzean sedimentu ibaitarrak metatu ziren (Utrillas formazioa). Fazies horiek iparraldean ekaitzek gobernatutako plataforma siliziklastikoa bilakatzen dira. Erdialdean, ordea, Euskal ildoa kokatzen zen, hegoaldean Iberiar ertza eta Landetako mendigune urgaineratuak mugatuta, tartean Bortzirietako mendigunea zegoela.
Kontinente ertz pasiboaren etapa (Cenomaniar hasiera)
Garai honetan subsidentzia termikoa eta ondoriozko sedimentazioa gertatu ziren nagusiki.
Aptiarrean jarraitzen du Bizkaiko Golkoko ozeano lurrazalaren eraketa, ondorioz kontinenteak urrundu ziren magmatismo ingurutik, beraz, hozte progresiboa zela eta kontinentearen litosfera dentsoago bilakatu zen. Prozesu hauen ondorioz Itsasoa ozeanoa bihurtzen hasten da, baina Eusko-kantauriar arroan lurrazal ozeanikorik eratzen ez denez, ez da ozeano izatera pasatzen. Iberiar ertzaren hegoaldean inguruneak itsasbazterrekoak eta sakonera txikiko plataformetakoak ziren. Iparraldean sistema hemipelagikoak, eta erdialdean (gaur egungo Bizkaia eta Gipuzkoa) sistema pelagikoak eta turbiditikoak garatu ziren.
Etape honetan, paleogeografikoki  hiru domeinu bereizten dira:
Konpresioa
Konpresioa eman zen bitartean izaera ezberdineko bi deformazio fase suertatu ziren. Lehendabizikoa, iparralderanzko bergentzia duten egiturak sortu ziren iparraldean eta bigarrenean hegoalderanzko bergentziakoak arroaren hegoaldeko mugan. Gaur egun, egitura hauen sorrera azaltzen duen ereduak Europako plaka Iberiako plakan sartu zela erakusten du.
Konpresioak aurreko eskema geologikoa eta ingurune sedimentarioa guztiz aldatu zuen. Ozeano Indikoaren irekierak Afrikako plaka iparralderantz desplazatu zuen Santoniar-Campaniarrean (75-85Mu). Hala ere, sedimentazioak jarraituko du arroan, kolisioa hasieran ekialdean eman zelako. Erliebe berriak higadura jasan zuen metakin kopurua handituz.
Cottus confusus
Cottus confusus Cottus generoko animalia da. Arrainen barruko Cottidae familian sailkatzen da.
Eusko-kantauriar arroa
Konpresioa
Bi plaken arteko konbergentzia eman zen  alpetar katea eratuz eta Pirineoak sortuz. Pirinioetako mendikateak forma simetrikoa du E-W norabidean. Erdialdean, eremu axialean hertziniar basamentua azaltzen da, eta N eta S-rantz ,berriz, estalki Meso-Zenozoikoa. Ipar zonaldeko estalki sedimentarioa Akitaniako arroaren gainetik zamalkatzen da, eta Hegoaldeko zona Ebroren eta Dueroren arro Zenozoikoen gainetik. Ekialdeko eta erdialdeko Pirinioko zonaldean Iberiar-Eurasiar plaken muga, Ipar Pirinioko faila, aurkitzen da.
Iruñeko faila NE-SW orientazioko transferentzia faila da, eta bi zona bereizten ditu: ekialdean Pirinioak eta mendebaldean Eusko-kantauriar arroa. Nahiz eta bi alde hauek  estratrigrafikoki ezberdinak diruditen alde bateko eta besteko egiturek jarraipena dute. Horregatik, Eusko-kantauriar arroa eta Pirineoak eboluzio bateratua izan dute, eta arroak jasotako konpresioa ulertezina da Pirinioak nola sortu ziren ulertu gabe. Horrela, Eusko-kantauriar arroa Pirinioen %35 parte dela esan daiteke.