cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Euskal baladak
Balada eta erromantzea
Tradizionalki istorioa jatorrian epikoa zela uste bazen ere, XVI. eta XVII. mende etan, baladak garatu ahala, bestelako gai narratiboak ere jorratu dira. Erromantzea baladaren azpimultzo bat da, mundu hispanikoan –Espainia, Portugal, Hego Amerika– eta, migrazio eta konkisten ondorioz, gaztelania zein portugesa mintzatzen diren beste alderdi batzuetan zehar hedatua, eta berezitasun partikularrak dituena, neurkera kasu. Balada Europa mailako poema narratiboa izendatzeko erabiltzen den termino ez-markatua da eta, erromantzeaz bestela, neurkera finkorik ez du. Hizkuntza, geografia eta neurkeraz gain, multzo orokorra eta espezifikoa bereizten duten beste osagai batzuk badira: baladak fantasiazko gaiak onartzen ditu, erromantzean gai horiek estatistikoki urriago jorratzen direlarik, hau da, erromantzean gai historikoak gailentzen dira, eta baladetan gai horien garrantzia txikiagoa da.
Euskal balada, neurkera eta gaiari begira, europar baladetatik gutxiago urrundu dela kontuan izanik, egokiagoa dirudi euskal genero horri balada esatea. Izan ere, euskaraz, guk dakigula, erromantze bakar bat gorde da: Beotibarko kanta (Jon Juaristi, 1986, 845856), Juaristiren arabera, beste zenbait adibide leudekeen arren. Edonola ere, 8/8 hemistikio dun 16 silaba ko bertso asonante errima bakarreko poema narratibo bakar bat heldu zaigu. Badirudi, gainera, hitz orokorrena balada dela, eta eremu hispanikoetan balada mota jakin bat garatu dela: erromantzea.
Testu-bilduma
Euskal baladak ez dira gai eta argumentu aldetik oso oparoak. Argumentu gehienak europar baladen aldaerak dira. Alabaina, baladen aberastasuna zalantzan jar daitekeen arren, ez dago alor horretan ikerketak uzteko arrazoirik. Hain zuzen, ahozko tradizio en ikerketen barruan alor nahikoa emankorra gertatu da.
Gaur egun burutzen ari diren ikerketak bilduma historikoetan eta ahozko bertsio modernoetan oinarriturik daude, generoak euskaraz eremu urria hartzen baitu.
Bilketaren lau aldiak. Joseba Lakarrak eta (1983, 107-150) euskal baladen bilketan lau aldi bereizi dituzte:
Wolfersdorf (Alsazia)
Wolfersdorf Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Wolfersdorf udalerrian erroldatutako biztanleak 383 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Enzo Ferrari
Enzo Anselmo Giuseppe Maria Ferrari (Modena, Italia, 1898ko otsailaren 18 - Modena, Italia, 1988ko abuztuaren 14) 1 Formulako Scuderia Ferrari taldearen eta ondoren, Ferrari automobil markaren sortzailea izan zen.
Garapen Jasangarrirako 1. helburua: pobrezia desagerraraztea
Pobreziaren amaiera Nazio Batuek 2015ean ezarritako 18 Garapen Jasangarrirako Helburuetatik lehenengoa da, eta izenak dioen moduan honen helburua da pobrezia mota guztiak mundu osoan amaiaraztea.
Gizarteak, biziraun ahal izateko, bere beharrak asetzeko adina baliabide kontsumitu behar ditu. Horregatik, naturatik hainbat baliabide ustiatzen ditugu, eta beste hainbeste eraldatu. Aitzitik, baliabideen urritasuna edo berauen banaketa desorekatua direla medio, giza populazioaren zati handi batek ezin ditu bere beharrak ase, eta pertsona horiek pobrezia egoera daudela esaten dugu.
Pobrezia, azken hamarkadetan zehar jaisten joan den fenomenoa da, 1820an munduko biztanleriaren %90etik gora pobrezian egotetik, gaur egun %50etik gora pobrezian bizitzera pasatu baikara Munduko Bankuak 2015an argitaratu zuenez. Hala ere, gaur egun munduko biztanleriaren erdiak egoera hau nozitzeak, afera honen dimentsio kezkagarria erakusten digu.
Historia
Pobreziak dimentsio asko ditu, hala ere, kausa nagusi modura ondorengoak zerrendatu daitezke: langabezia, gizarte-bazterketa eta hondamendiekiko edo gaixotasunekiko duten kalteberatasun handia. Horrela, herrialde edo kontinente bateko pobrezia maila neurtzeko, hainbat adierazle ezberdin erabili daitezke, hala nola, BPGa edo GGIa.
Anton Txekhov
Anton Pavlovitx Txekhov (Антон Павлович Чехов); Taganrog, Errusia, 1860ko urtarrilaren 17a - Badenweiler, Alemania, 1904ko uztailaren 15a) errusiar antzerkigile, ipuingile eta idazlea izan zen. Literatura-korronte naturalista ren ildokoa da haren lana.
Toosa
Ziur asko, itsas korronte arriskutsuen jainkosa bat izango zen, eta sirena emakume bezala irudikatu, oinen ordez, arrain isats batekin, bere ahizpa Eszila eta Ekidnaren antzera.
Ildefonso Gurrutxaga
Ildefonso Gurrutxaga Ansola (Azpeitia, Gipuzkoa, 1902ko abuztuaren 23a - Donostia, Gipuzkoa, 1974ko abenduaren 3a) historialaria eta abokatua izan zen.
Biografia
Deustuko unibertsitatean egin zituen zuzenbide-ikasketak. Euskadiko fiskal nagusia (1937), Ciudad Real eta Alacanteko magistratua (1937) eta Tarragonako entzutegiko presidentea izan zen 1938 eta 1939 urteetan.
Txabazita-K
Txabazita-K silikato motako minerala da eta chabazite-levyne subtaldearen kidea da.
Ezaugarriak
Txabazita-K silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Kazakh
Hizkuntza
Kazakhera estatu-hizkuntza (ofiziala) da Kazakhstanen. Txinako Xinjiangeko Uigur Eskualde Autonomoan ere hitz egiten da, eta bertan arabiar idazkera oraindik mantentzen dute. Mongoliako mendebaldean (Bayan-Ölgii eta Khovd probintzietan) eta hitz egiten da.
Kazakhen banaketa herrialdeen arabera
Populazioa guztira : 17,000,000 inguru.
Lurago Marinone
Lurago Marinone Italiako udalerri bat da. Comoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Lurago Marinonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Iker Fuentes
Iker Fuentes (Getxo, 1978 - ) euskal surflaria da.
Palmaresa
2003: Ballantines Zirkuitua.
Nesle-Normandeuse
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 373 ziren, horien artean 256 aktiboak ziren eta 117 inaktiboak ziren. 256 pertsona aktiboetatik 224 lanean zeuden (127 gizon eta 97 emakume) eta 32 langabezian zeuden (15 gizon eta 17 emakume). 117 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua eta 1 iturgina.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Nesle-Normandeuse udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sanlucarreko Jaurerria
Denboran zehar, Sanlucarreko Jaurerria izango zen Medina-Sidoniako etxearen orube nagusia izatera iritsiko zen, 1645 arte mantenduz, urte horretan, Sanlúcar de Barrameda espainiar koroan barneratua izan zenean, Andaluziako konspirazio independentista eztabaidatuaren ondoren. Gaur egun, Cadizeko iparrekialdeko kostaldea izeneko eskualdeak, ia zehatz hartzen du antzinako jaurerriak hartzen zuen jatorrizko hedadura.
Donemiliaga Kukula
Kultura
Ekaineko hirugarren larunbatean Santuaren leizera erromeria egiten da. 1604an hasitako ohitura da, eta haraneko emakumezkoek izan zuten gaixotasun bat kentzeko eskatu zitzaion orduan.
Irailaren 26an Millan deunaren hondarren garraioa ospatzen da, Susoko monasteriotik Yusoko monasteriora eraman izana ospatzen da.
420 Bertholda
420 Bertholda, asteroide gerrikoan aurkitutako 420. asteroidearen izena da. 1896ko irailak 7an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik.
2010eko Haitiko lurrikara
Haitin, garai hartan, Ameriketako herrialde txiroena zenean, ondorio latzak eragin zituen. Urtarrilaren 25ean, berreskuratutako gorpuzkiak 150.000 baino gehiago ziren, hildakoen kopurua 200.000tik gorakoa zela kalkulatuta. Kaltetuen behin betiko datuak Jean-Max Bellerive lehen ministroak kaleratu zituen lurrikararen lehen urteurrenean, 2011ko urtarrilaren 12an; Gobernuaren arabera, 316.000 pertsona hil ziren, baina oinarri hobeekin egindako ikerketen arabera, hildakoak 160.000 inguru izan ziren .1,5 milioi pertsona baino gehiago etxerik gabe geratu zirenez , historiako giza hondamendi larrienetako bat izan zen.
Aurrekari historikoak
Hispaniola uhartea –Haitik eta Dominikar Errepublikak partekatzen dute–, sismologikoki aktiboa da eta, iraganean, lurrikara nabarmen eta suntsitzaileak izan ditu.
1751n, Frantziaren kontrolpean zegoenean, lurrikara batek astindu zuen; 1770ean, Richter eskalan 7,5 graduko beste lurrikara batek Port-au-Prince erabat suntsitu zuen. Moreau de Saint-Méry (1750-1819) historialari frantsesak dioenez, «1751ko azaroaren 21eko lurrikaran Port-au-Princen ez zen eraikinik kaltetu, baina hiri osoa erori zen 1770eko ekainaren 3koaren ondorioz».
Cap Haitien hiria, baita Haitiko iparraldeko eta Dominikar Errepublikako beste batzuk ere, 1842ko maiatzaren 7ko lurrikarak suntsitu zituen.
1887ko irailaren 23an eta 1904ko ekainean, bi lurrikara gertatu ziren, urtean bat, herrialdearen iparraldean «kalte handiak» eraginez.
1946ko abuztuaren 4an, 8,0 graduko lurrikara bat erregistratu zen Dominikar Errepublikan, Haitin ere eragin izan zuena. Lurrikara horrek tsunami bat sortu eta 1.790 pertsona hil zituen.
C. DeMets-ek eta M. Wiggins-Grandison-ek 1992an lurrikarak prebenitzeko egindako ikerketa batek ondorioztatu zuen; agian Enrikilloko faila bere ziklo sismikoaren amaieran egon zegoela eta, egoera okerrenean, 7,2 graduko lurrikara bat iragarri zuten, Jamaikako 1692ko lurrikararen magnitudearen antzekoa.
2008ko martxoan, Paul Mann-ek eta ikerketa-talde batek 2006an Enrikillo failari buruzko arrisku-ebaluazio bat aurkeztu zuten 18. Karibeko Geologia Konferentzian. Zegoen tentsio handia kontuan hartuta, taldeak «lehentasun handikoen gisako» jo zituen mugimendu sismikoen azterketa historikoak, hala nola failarena: hura erabat blokeatu zuten eta azken 40 urtean lurrikara batzuk erregistratu zituen. 2008ko irailean, Le Matin egunkari porteaupricetarrak argitaratutako artikulu batek Charles Patrick geologoak iruzkin horiek erakusten zituen, eta Port-au-Princen jarduera sismikoa areagotzeko arrisku handia zegoela zioen.
Geologia
Lurrikara lehorrean gertatu zen, 2010eko urtarrilaren 12an, gutxi gorabehera Port-au-Princetik 25 kilometrora eta 13 kilometroko sakoneran, arratsaldeko 16:53an (bertako ordua). Han Enriquillo-Plantain Garden izeneko faila sistema dago. Mercalli intentsitate eskalaren arabera (MM) VII-IX intentsitateko mugimenduak egon ziren Port-au-Princen eta ingurumarietan. Beste herrialde batzuetan ere nabaritu zen. Hartara, Kubako Guantanamo hirian MM III eskala izan zuen, Jamaikako hiriburuan MM II, bai eta Venezuelako eta Puerto Ricoko hiriburuetan ere. Santo Domingon MM III intentsitatea izan zuen.
Kalte materialak
Haren ondorioz, Port-au-Princeko aireportua itxi behar izan zuten eta telefono bidezko komunikazioak eten. Haitiko Nazio Batuen Erakundeko egoitza erautsi eta bertako hainbat langile galdu egin ziren.
Hilak eta zaurituak
Haitiko Lehen Ministro Jean Max Bellerive agian 140.000 heriotza egon zirela esan zuen. baina Gurutze Gorriaren arabera, hildakoak 45.000 eta 50.000 artean izan bide ziren, nahiz eta kopuru hori ez den oraindik konfirmatu, etxe birrinduen artean zenbat jende bizi den jakitea oso zaila baita.
Port-au-Princeko NBEaren egoitza suntsitu egin zen eta, frantziar atzerri ministroaren arabera, bertako langile guztiak eta Haitiko misioko buruzagi Hédi Annabi bertan hil. Gainera, hango ehun langile egun ere desagerturik daude. Hildakoen artean, Jimmy O. Barikad hip hop abeslaria eta Port-au-Princeko artzapezpikua daude.
Kaltetuentzako laguntza
Eusko Jaurlaritzak 200.000 euroko diru-laguntza eman zituen Haitin izandako kalteak konpontzen laguntzeko. Era berean, Ertzaintzaren 27 espezialista eta Eusko Jaurlaritzaren larrialdi teknikari bat bidali zituen hainbat 4x4 ibilgailurekin Haitira.
Wittersdorf
Diru sarrerak
2009an Wittersdorf udalerrian 331 unitate fiskal zeuden, 859,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.540 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
2000. urtean Wittersdorf udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 138 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Trichomycterus catamarcensis
Trichomycterus catamarcensis Trichomycterus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichomycteridae familian sailkatzen da.
Fisio nuklear
Ekoizpena
Aitzitik, oxidazio kimiko gehienek, hala nola ikatza erretzeak, eVs gutxi batzuk askatzen dituzte gertaera bakoitzeko. Beraz, erregai nuklearrak erregai kimikoak baino hamar milioi aldiz energia erabilgarri gehiago du masa-unitate bakoitzeko. Fisio nuklearraren energia fisio-produktuen eta zatien energia zinetiko gisa askatzen da, eta gamma izpien formako erradiazio elektromagnetiko gisa; erreaktore nuklear batean, energia bero bihurtzen da, partikulek eta gamma izpiek erreaktorea osatzen duten atomoekin eta haren lan-fluidoarekin talka egiten dutenean, normalean fluido hori ura izaten da, baina batzuetan, ur astuna edo gatz urtua izan daiteke.
Moderatzaileak
Uranio asko leku bakar batean elkartzea ez da nahikoa kate-erreakzioa hasteko. Nukleo-fisio batek neutroiak igortzen ditu, oso abiadura handian. Horrek esan nahi du, neutroiek nukleotik aldendu behar dutela beste edozein nukleorekin talka egin baino lehen. Mugimendu moteleko neutroiei neutroi termiko deritze, eta neutroiaren abiadura horrek bakarrik eragin dezake fisio-erreakzio bat. Beraz, lau neutroi-abiadura ditugu:
-Neutroi bat (ez-termiko) inongo interakzio gabe aldentzen da nukleotik.
-Mugimendu moteleko (termikoko) neutroi batek nukleo batek fisioa pairatzea eragiten du.
-Neutroi mugikor geldo bat harrapatu edo ihes egiten du, baina ez du fisiorik eragiten.
Fisioa aurkitu baino urte batzuk lehenago, neutroiak atzeratzeko ohiko metodoa pisu atomiko txikiko material batetik pasaraztea zen: material hidrogenatua izaten zen normalean. Moderazio-prozesua abiadura handiko partikulen eta ia atsedenean dauden partikulen arteko talka elastikoen sekuentzia bat besterik ez da. Zenbat eta antzekoagoak izan neutroiaren eta kolpatutako partikularen masak, orduan eta handiagoa da neutroiaren energia zinetikoaren galera. Beraz, elementu arinak dira eraginkorrenak neutroien moderatzaile gisa.
1930 eko hamarkadako fisikari batzuei uranioa moderatzaile batekin nahasteko aukera bururatu zitzaien: behar bezala nahastuz gero, fisioko abiadura handiko neutroiak atzeratu egin litezke moderatzaile batean errebotatutakoan, abiadura egokian, beste uranio-atomo batzuetan fisioa eragiteko. Moderatzaile on baten ezaugarriak hauek dira: pisu atomiko txikia, edo neutroiak xurgatzeko joera nulua. Moderatzaile posibleak, beraz, hidrogenoa, helioa, litioa, berilioa, boroa eta karbonoa dira. Litioak eta boroak erraz xurgatzen dituzte neutroiak; beraz, baztertu beharreko elementuak dira. Helioa erabiltzea zaila da, gasa baita eta ez baitu konposaturik sortzen. Moderatzaile egokienak, beraz, hidrogenoa, deuterioa, berilioa edota karbonoa bide dira. Enrico Fermi eta Leó Szilárd izan ziren grafitoa kate-erreakzio baterako moderatzaile gisa erabiltzea proposatu zuten lehenak. Deuterioa edo "ur astun" da teknologikoki onena eta fusio nuklearrerako erregai gisa erabili liteke, baina grafitoa askoz merkeagoa da.
Salles-d'Aude
Diru sarrerak
2009an Salles-d'Aude udalerrian 1.086 unitate fiskal zeuden, 2.630 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.573 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 102 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 27 eraikuntza enpresak ziren, 27 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 31 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 7 igeltseroak, 2 margolariak, 1 zurgina, 7 iturginak, 6 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arropa denda zen eta 1 elektrotresna denda zen.
2000. urtean Salles-d'Aude udalerrian 99 nekazaritza-ustiategi zeuden, 924 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Uropterygius supraforatus
Uropterygius supraforatus Uropterygius generoko animalia da. Arrainen barruko Muraenidae familian sailkatzen da.
Blanzac (Loira Garaia)
Etxebizitza
2007an 152 etxebizitza zeuden, 127 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 134 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 127 etxebizitza nagusietatik 94 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 95 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 69 etxetan bat baino gehiago zituzten.
NGC 908
NGC 908 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Cruet
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 51 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Cruet udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 153 hektarea erabiltzen.
Blanzac (Loira Garaia)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Cruet
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Blanzac (Loira Garaia)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 200 ziren, horien artean 158 aktiboak ziren eta 42 inaktiboak ziren. 158 pertsona aktiboetatik 151 lanean zeuden (82 gizon eta 69 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 42 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Boeing AH-64 Apache
Boeing AH-64 Apache lau palak dituen eraso-helikopteroa da, Hughes Helicopters (1975–1984), McDonnell Douglas (1984–1997) eta Boeing Defense, Space & Security (1997–egun) enpresak egina. Bell AH-1 Cobra modeloa ordezkatu zuen Ameriketako Estatu Batuetako Armadaren flotaren bizkarrezur moduan eta Panaman, Pertsiar Golkoan, Kosovon, Afganistanen eta Iraken borrokatu du.
Haplochromis cinctus
Haplochromis cinctus Haplochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Oinarrizko kolore
Oinarri biologikoa
Kolore primarioak ez dira argiaren funtsezko ezaugarria, kontzeptu biologikoa baizik, giza begiaren erantzun fisiologikoan oinarritua. Funtsean, argi zuria uhin-luzeren espektro jarraitua da, eta horrek esan nahi du kolore kopuru mugagabea egon daitekeela, begiaren sentikortasunak mugatua. Hala ere, giza begi normal batek hiru hartzaile mota baino ez ditu, L, M eta S konoak deritzenak. Argi gorri, berde eta urdineko uhin-luzera espezifikoei erantzuten diete. Hiru hartzaile mota horiek dituzten pertsonei eta beste espezie batzuetako kideei trikromatak deritze. Nahiz eta konoen sentikortasun maximoa ez den zehazki GBU frekuentzietan gertatzen, eta horrek esan nahi du berdea, urdina eta gorria sortzen duela, kolore horiek primariotzat hartzen dira, horiekin hiru kolore-hartzaileak ia modu independentean estimulatu baitaitezke, eta bereziki sorta zabala eskaintzen baitute.
Gizakiak ez diren beste espezie batzuentzat kolore-maila egokiak sortzeko, kolore primario gehigarriak erabili beharko lirateke. Adibidez, tetrakromatak izenaz ezagutzen diren espezieentzat, kolore desberdineko lau hartzaile dituztenentzat, lau kolore primario erabiliko lirateke (gizakiek 400 nanometroraino (bioleta) ikus ditzaketenez, baina tetrakromatek ultramorearen zati bat ikus dezakete, 300 nanometroraino gutxi gorabehera; laugarren kolore primario hori maila horretan egongo litzateke, eta, segur aski, magenta espektral puru gisa ikusiko litzateke, ikusten dugun magentaren ordez, uhin gorri eta urdinaren nahaskea gisa ikusten duguna). Hegazti, intsektu eta martsupial asko tetrakromatak dira, eta, zenbait azterlanen arabera, iradoki da emakume batzuek ere oinordetzan hartzen dutela ikusmen-gaitasun hori, horirako beste hartzaile batzuk baitituzte.
Bestalde, ugaztun gehienek kolore-hartzaile diren bi kono-mota baino ez dituzte, eta, beraz, dikromatak dira; haientzat, bi kolore primario baino ez daude, daltonismoak maila desberdinetan eragiten duen akats genetikoa duten pertsonekin gertatzen den bezala. Kasu horretan, L eta M konoak modu desegokian garatzen dira eta gorriaren eta berdearen ñabardurak galtzen dituzte.
Historia
Antzinako Greziatik zegoen kolore-nahastearen ideia; hala ere, kolore primarioak eta horien eratorriak izatearen teoria Isaac Newton-ek garatu zuen eta Opticks liburuan argitaratu zen (1704). Newtonek planteatzen zuen —musika-notak bezala— argiaren oinarrizko zazpi kolore zeudela, eta erabateko garrantzia ematen zitzaiela prisma baten espektroan gehien nabarmentzen ziren tonuei; horrek idealizatu egiten zuen eredua, kontuan hartu gabe ezen, argiaren sakabanatzearen fenomenoan, frekuentzia-mailen banaketa uniformeari dagokion tonu-gradazioa dagoela.
Geroago, Johann Wolfgang von Goethek eredu bat aztertu eta deskribatu zuen Koloreen teoria liburuan (1810). Goetheren aburuz, koloreek oinarrizko sentsazioak irudikatu behar zituzten, eta, horregatik, sei koloretako karta bat irudikatu zuen, primarioen eta sekundarioen artekoa. Gero, Frantziako Pintura Eskolak, Goetheren ereduan oinarrituta —zientifiko baino erromantikoagoa—, RYB eredua sortu zuen.
Ondoren, XIX. mendean inpresionismoa garatu ondoren, argiaren izaerari eta giza ikusmenaren pertzepzioari buruzko ikerketak, XIX. eta XX. mendeetan aztertuak, aurkitu ziren lehen mailako koloreen idealetik hurbilago dagoen talde bat zehaztasun handiagoz zehazteko pistak, eta aurkitu zen nahasketa kengarritzat jotzen diren urdina eta gorria hurbilpen nahiko zehaztugabeak direla, zeren eta tonu horiek zenbait nahasketaren bidez lor baitaitezke. Horrela, ziana urdinaren ordezko gisa zehaztu zen, eta magentak gorria ordezkatu zuen, eta gaur egungo kolorearen sintesi kengarriaren eredua sortu zuen, RYB ereduaren ordez.
Horrez gain, James Clerk Maxwellek kolore-sintesiari buruz egindako ikerketen bidez, kolore-sintesi batukorrari buruzko ezagutza hobetu zen, eta ohartu ziren nahaste kengarri eta batukorren ereduak elkarrekikoak direla gutxi gorabehera, eta, horren ondorioz, biak erabat onartu ziren industria-ingurunean, eta gaur egunarte arte erabiltzen dira kolore-inprimaketa eskatzen duten teknika guztietarako; horien artean daude telebista, argazkigintza, inprimaketa, offset litografia, eta orokorrean arte grafikoetako industrian.
Azkenik, eta arrazoi praktikoengatik —besteak beste, tinten ekonomia—, nahasketa kengarrian (zian-magenta-horia), pigmentu beltza gehitu zen, normalean merkeagoa eta testua inprimatzeko idealagoa, CMYK kolore-eredura iritsi zen horrela. Horrez gain, tonalitate kritiko batzuetan (adibidez, zeru urdin argia irudi batzuetan) kolorearen erregistro leialagoa egiteko, ziana tinten eta intentsitate txikiagoko magentaren aldaketak gehitu ziren, zuzenean tintan konposatuak, eta horrek bi kolore horien tonu-gradazio delikatuagoak egiteko aukera ematen du. Aldaketa horri CcMmYK deitzen zaio, eta argazki-kalitateko inprimagailuetan eta aurretiazko prozesu litografiko batzuetan erabiltzen da.
Kolorazio-eredu tradizionala (RYB)
RYB kolore-eredua ere esaten zaio (ingelesezko Red, Yellow, Blue, gorria, horia, urdina). Koloretako sintesi kengarriko eredu tradizionala da, CMY(K) ereduaren aitzindaria, eta XVI. mendekoa. Bertan, kolore primariotzat hartzen dira triangelu gorri-hori-urdin kolorekoak. Era berean, eredu horrek bigarren mailako kolore gisa deskribatzen ditu laranja, berdea eta morea.
Pigmentu sintetikoen garapenari esker, eredu hori erabat ordezkatu du industrian CMYK ereduak (hori da bere zuzenketa), nahiz eta oraindik ere aplikatzen den —tradizioz— arte ederretako eskoletan (arte bisual eta diseinu grafikoa), eta maiz agertzen da oinarrizko hezkuntzaren barruan.
Blanzac (Loira Garaia)
Diru sarrerak
2009an Blanzac udalerrian 127 unitate fiskal zeuden, 306,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.188 euro zen.
Oinarrizko kolore
Pigmentuko kolore primarioak (CMY)
Kenketa-sintesiak pigmentu-nahastearen teoria azaltzen du (pinturak, tindagaiak, tintak eta koloratzaile naturalak), uhin-luzera jakin batzuk xurgatu eta beste batzuk islatzen dituzten koloreak sortzeko. Objektu jakin batek omen duen kolorea espektro elektromagnetikoaren zer zati islatzen dituen haren araberakoa da, edo, alderantziz esanda, espektroaren zer zati ez diren xurgatzen.
Sintesi kengarrian, hiru kolore primarioak Cian-Magenta-horia dira, CMYK siglak ere ezagunak (ingelesezko Cyan, Magenta, Yellow eta BlacK); zati berdinetan nahasteak (kenketa) tonu gris ilunak sortzen ditu, eta horiek —eredu idealean— beltzerantz jotzen dute. Kolore primarioen nahasteak emaitza ideal hauek ematen ditu sintesi kengarrian:
Argiaren kolore primarioak (RGB)
Kolorearen sintesi batukorrak kolore desberdinetako argia igortzea dakar. Telebistak, monitoreak eta pantailak dira batuketa-sintesiaren aplikazio praktiko ohikoenak.
Blanzac (Loira Garaia)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.
Oinarrizko kolore
Argiaren kolore primarioak (RGB)
Triada gorri-berde-urdina, RGB (Red, Green, Blue) izenez ere ezagutzen dena, argiaren kolore primarioen multzotzat hartzen da idealki; izan ere, haren bidez kolore-sorta zabala irudika daiteke, eta hiru koloreak intentsitate berdinetan nahasita (batuketa) gris argiak dira, zurira jotzen dutenak.
Blanzac (Loira Garaia)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Blanzac udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 330 hektarea erabiltzen.
Oinarrizko kolore
Argiaren kolore primarioak (RGB)
Sintesi batukorrean, kolore primario idealen nahasteak emaitza hauek ematen ditu:
Besaudun daus Aups
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 7 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 garraio enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Blanzac (Loira Garaia)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Oinarrizko kolore
CMY eta RGBren arteko elkarrekikotasuna
Bi eredu idealen arabera, bi kolore-eskemek korrespondentzia argia dute: RGB ereduaren bigarren mailako koloreak CMYK ren kolore primarioak dira, eta alderantziz. Plano teorikoan hori egia bada ere, eta neurri bateraino baliozkotzat har badaiteke ere, praktikan ezinezkoa da lortzea, kolorearen pertzepzioa funtzio biologikoa baita eta ez argiaren propietate fisikoa; gainera, errealitatean ia ezinezkoa da pigmentuak eta argiak erabat puruak lortzea, eta edozein nahasketa, kengarria edo batukorra izan arren, interferentzia-fenomeno bat da, begiaren tonalitate faltsu gisa hautematen dena, eta ez aldaketa erreal bat. Hori dela eta, oso gutxitan lortuko da kolore bakoitzerako bi ereduen arteko korrespondentzia absolutua, eta, hori beharrezkoa bada, ikusizko pertzepzioa simulatzen duten metodoak erabili beharko dira bi ereduen arteko erantzuna hurbiltzeko, hau da, kolorimetriaren azterketa-eremua.
Bigarren eta hirugarren mailako koloreak
Bigarren eta hirugarren mailako koloreen kontzeptuak artearen teorian du jatorria.
Takuma Sonoda
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Azul Claro Numazu.
Besaudun daus Aups
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria eta 1 eraikuntza enpresa.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Parker (Colorado)
Parker Coloradoko herri bat da. Douglas konderrian kokatua dago. 2010ean 45,297 biztanle zituen, 54.861 kilometro koadrotan banatuta.
Wormhout
Biztanleria
2007an Wormhout udalerrian erroldatutako biztanleak 5.223 ziren. Familiak 1.959 ziren, horien artean 446 pertsona bakarrekoak ziren (167 bakarrik bizi ziren gizonak eta 279 bakarrik bizi ziren emakumeak), 681 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 685 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 147 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 2.122 etxebizitza zeuden, 2.011 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 98 hutsik zeuden. 1.836 etxeak ziren eta 284 apartamentuak ziren. 2.011 etxebizitza nagusietatik 1.427 bere jabearen bizilekua ziren, 559 alokairuan okupaturik zeuden eta 25 doan lagata zeuden; 19 etxek gela bat zuten, 138 etxek bi zituzten, 261 etxek hiru zituzten, 473 etxek lau zituzten eta 1.119 etxek bost zituzten. 1.660 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 988 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 800 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diru sarrerak
2009an Wormhout udalerrian 2.031 unitate fiskal zeuden, 5.189,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.265 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 238 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 8 janari enpresak ziren, 5 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 11 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 30 eraikuntza enpresak ziren, 55 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 11 garraio enpresak ziren, 18 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 11 finantziazio enpresak ziren, 11 higiezinen enpresak ziren, 25 zerbitzu enpresak ziren, 29 administrazio publikoko enpresak ziren eta 21 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 29 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 5 okindegiak, 3 harategiak, 1 arraindegi zen, 2 liburu dendak, 5 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 kirol-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Wormhout udalerrian 57 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.068 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 3 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Wormhout udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 684 ikasle zeuden eta lizeo teknologikoetan 397.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Russula sororia
Sasoia eta lekua
Udazkenean, hostozabalen eta koniferoen basoetan. Nahiko ohikoa.
Banaketa eremua
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Japonia, Australia.
Mariano Comense
Mariano Comense Italiako udalerri bat da. Comoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Mariano Comensek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Talmage (Nebraska)
Talmage Nebraskako herri bat da. Otoe konderrian kokatua dago. 2010ean 233 biztanle zituen, 0.42 kilometro koadrotan banatuta.
Shimon Watanabe
Shimon Watanabe (渡邉 志門, 1990eko abenduaren 10a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Azul Claro Numazu.
Antonio Gezala
Margolari abangoardista
Gezalak 1936an talde-lan honetan parte hartu zuen, Tellaetxe, Martinez Ortiz, Arruetarrak, Jenaro Urrutia, Arteta, Larroque eta Landetarekin batera:
Milizianoaren Umezurztegiko horma-irudietan, margolan hauek gerora deseginak izan baziren ere.
Eresoinka taldearekin Frantziara ihes egin zuen 1937an, baina Bilbora itzuli ahal izan zen 1941ean. Aldi baterako begietako argia galdu izanak margogintza uztera eraman zuen.
Tarnov (Nebraska)
Tarnov Nebraskako herri bat da. Platte konderrian kokatua dago. 2010ean 46 biztanle zituen, 0.08 kilometro koadrotan banatuta.
Afroablepharus duruarum
Afroablepharus duruarum Afroablepharus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Causus
Causus Viperidae familiako narrasti genero bat da. Afrikan bizi dira.
Jaime Azpiroz
Jaime Azpiroz (Donostia, ? - ) euskal surflaria da.
Masayuki Okano
Masayuki Okano (japonieraz: 岡野 雅行, 1972ko uztailaren 25a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Haplochromis cinereus
Haplochromis cinereus Haplochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Trichomycterus caudofasciatus
Trichomycterus caudofasciatus Trichomycterus generoko animalia da. Arrainen barruko Trichomycteridae familian sailkatzen da.
421 Zähringia
421 Zähringia, asteroide gerrikoan aurkitutako 421. asteroidearen izena da. 1896ko irailak 7an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik.
Rachel Williams
BESTERIK
Katie Lowesek interpretatutako Inventing Anna izeneko drama seriea 2022ko otsailaren 11ean kaleratu zen. Hilabete horretan, Williamsek Air Mail-erako saiakera bat idatzi zuen Netflix seriea “fikziozko istorio bat” bezala plazaratzeagatik eta “dirua Sorokinen poltsikoan” sartzeagatik.
Neufbosc
Neufbosc Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Neufbosc udalerrian erroldatutako biztanleak 334 ziren. Familiak 115 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 38 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 57 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 129 etxebizitza zeuden, 117 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 126 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 117 etxebizitza nagusietatik 99 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 76 etxek bost zituzten. 82 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 73 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 227 ziren, horien artean 176 aktiboak ziren eta 51 inaktiboak ziren. 176 pertsona aktiboetatik 163 lanean zeuden (94 gizon eta 69 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 51 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Neufbosc udalerrian 121 unitate fiskal zeuden, 347 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.180 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Itziar Iñarra Oiarzabal
Girizia Mendi Taldea
Ohikoak dira urtarrilean sagardotegi batera antolatzen duen ibilaldia eta bazkaria, baita urte amaierako Negu Jaia ere.
Neufbosc
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 2 iturginak eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Neufbosc udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 680 hektarea erabiltzen.
Itziar Iñarra Oiarzabal
Girizia Mendi Taldea
Mendi Taldearen 25. urteurrena ospatzeko, berriz, Marokora joan ziren eta, besteak beste, Atlas mendikateko Tubkal mendia (4.167 m) igo zuten.
Mendi taldeak urtero 300 mendizale federatzen ditu, horietatik 208 oiartzuarrak dira (2022ko datuak); besteak, Orereta, Irun, Hondarribia, Astigarraga, Hernani, Donostia… aldekoak izaten dira. Urtetan, Mendi Taldeak eskalada ikastaroak antolatu izan ditu. Era berean, buru-belarri parte hartu zuen Oiartzungo Arritxulo aterpetxearen sorreran.
Neufbosc
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Itziar Iñarra Oiarzabal
Girizia Mendi Taldea
Mendizaleen Basoa ere antolatu izan du urtez urte, Oieleku parajean. Denetara ia 300 zuhaitz landatu dituzte. Gaur egun, basoa zaintzea, behar denean belarra moztea, zuhaitzak kimatzea eta txukun mantentzea da taldearen ardura.
Neufbosc
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lactobacillus delbrueckii
Lactobacillus delbrueckii subspecies bulgaricus (Lactobacillus bulgaricus, 1984 arte) jogurta egiteko erabiltzen den laktobakterioetako bat da. Bakterio mota hori beste elikagai hartzitu batzuetan aurki daiteke, hala nola gaztan. Stamen Grigorov bulgariar doktoreak identifikatu zuen lehenbizikoz 1905ean, eta horregatik deitu zioten gerora Lactobacillus bulgaricus.
Eurocopter EC665 Tigre
Eurocopter EC665 Tigre lau palak dituen eraso-helikopteroa da, Eurocopter (egun Airbus Helicopters) enpresak egina. Alemanian "Tiger" eta Frantzian eta Espainian "Tigre" diote. Gerra Hotza garaian diseinatu zuten, mendebaldeko Europako balizko inbasio batean tankeen aurka aritzeko. Harrezkero, Afganistanen, Libian eta Malin borrokatu du.
Itziar Iñarra Oiarzabal
Hirumilakoen eta laumilakoen igoerak
Ehundaka mendi igo ditu Itziarrek, Euskal Herrian, Pirinioetan, Sierra Nevadan, Kanariar uharteetan, Etiopiako Simien mendietan edota Marokoko Atlas mendikatean. Hona hemen hirumilakoen eta laumilakoen igoerak:
Ugaldetxo Kultur Taldea
Itziar Ugaldetxo Kultur taldeko partaidea ere bada. San Mieletan auzoko festak antolatzeaz gain, herriko soinujole zaharrak oroitzeko, hainbat jaialdi antolatu zituen taldeak, 1989an hasita. Bospasei jaialdi bideratu zituen taldeak Madalensoro pilotalekuan, eta oso aberatsa izateaz gain izugarrizko arrakasta izan zuten. Madalensoro toperaino betetzen zen. Bestalde, herrian hain errotuta dauden Ihoteak ere Ugaldetxo Kultur Taldeak jarri zituen martxan. Itziar taldekideekin batera informazioa jasotzen hasi ziren eta 1990an bururatu zitzaien zakuz mozorrotu eta auzoz auzo ibiltzea. Ugaldetxo, Iturriotz, Altzibar eta Elizalde auzoak pasa zituzten. Kuadrillatxo bat elkartu eta horrela ibili ziren.
Horren ondorioz jarraitu zuten informazioa biltzen, taldea auzotik kanpo zabaldu zuten eta poliki-poliki lortu zuten auzo guztietan taldeak sortzea. Hurrengo urratsa auzo guztietan Kuestaziyua egitea izan zen. Gaur egun ikusi besterik ez dago ze arrakasta daukan.
Zaletasunak
Kirolari borrokatua da. Korrika ibiltzea oso gustukoa izan du. Behobia-Donostia lasterketa lau alditan osatu du Ugaldetxoko alabak, baita Donostian antolatzen den Lilatoian ere.
Bestalde, jostea ere oso gogoko du. Gloria Askasorekin batera poltsak eta motxilak sortzen dituzte eta inguruko azoketan saldu.
Gaur egun asko bidaiatzen du eta, naturaz gozatuz, mendi tontorrak zapaltzen jarraitzen du.
Angel Etxaniz Olabarria
Guraso arduratsua
Amaia Bedialauneta bizitzan bide-lagun, hiru seme-alaben guraso izan ziren: Aiert, Amaia eta Aiora. Haurrak oraindik ume zirela gertatu zen erailketa. Hala ere, gogoan dute Angelen gertutasuna, konpromisoa eta guraso ardura. Hilketa argitzeko lan etengabea egin dute haren senitartekoek ordutik. Oroimenari eutsi, egia jakin eta gertatutakoaren errekonozimendua bilatu asmoz lan egin dute. 2020 bere omenez egindako ekimenean hitz hauek esan ziren: “Gertaturikoari buruzko egia kontatu, senideak eta hurrekoak babestu eta etorkizunean aurrera egiteko behar-beharrezkoa den errekonozimendu eta justizia aldarrikatu ditugu."
Klub 34
Umetatik Ondarroan bizitakoa. Gurasoek (Patxi eta Maria) taberna bat ireki zuten herriko alde zaharrean. Taberna ezaguna eta herrikoia.
Urteetara, 1965ean, bera izan zen “Klub 34” ireki zuena. Eskualdeko eta inguru zabaleko gazteen dantzaleku erreferentea izan zen ordutik. Eta berak “Hogeitamalauko Angel” hartu zuen ezizen.
Angel Etxanizek 1978an Egin egunkarian zera idatzi zuen klubaren inguruan: 34 KLUB
I
Euskadi bakar bakar bat dugu
Zazpi semeek aitortzen dute
Zuhaitz zaharrak denentzat badu
bere orrien itzala
Erbesteratuak itzalpe horretan
xamurki hartu ditzala
II
Jon Angel eta Mamarru
Herritik kanpo ibili arren
Lhoumois
Lhoumois Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Angel Etxaniz Olabarria
Klub 34
Euskadin duzue esparru
Santa Coloma (Errioxa)
Santa Coloma Errioxako udalerria da, 2005ean 123 biztanle zituena.
Angel Etxaniz Olabarria
Klub 34
zuen arima eta larru
Lhoumois
Etxebizitza
2007an 79 etxebizitza zeuden, 63 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 78 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 63 etxebizitza nagusietatik 42 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 10 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 48 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 25 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Angel Etxaniz Olabarria
Klub 34
Baina herria oihuka dago
Lhoumois
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Angel Etxaniz Olabarria
Klub 34
zuekin beti Ondarru
Lhoumois
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 94 ziren, horien artean 70 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 70 pertsona aktiboetatik 69 lanean zeuden (40 gizon eta 29 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Angel Etxaniz Olabarria
Klub 34
III
Ez jakitunik baldin badago
Lhoumois
Diru sarrerak
2009an Lhoumois udalerrian 61 unitate fiskal zeuden, 151 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.173 euro zen.
Angel Etxaniz Olabarria
Klub 34
zertan dan zuen borroka
Euskadi bakar eta askea
Lhoumois
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
Angel Etxaniz Olabarria
Klub 34
munduan zehar oihuka.
Nikolai Denkov
Farmazia eta kimikako doktoretza lortu zuen eta 2008tik fisika kimikoko irakaslea da Sofiako Unibertsitatean. Bulgariako Zientzien Akademiako kide ere bada. Hezkuntza eta Zientzia ministroa izan zen hainbat gobernutan.
Angel Etxaniz Olabarria
Klub 34
Aske izateko eskubidea
Lhoumois
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 jatetxe.
Angel Etxaniz Olabarria
Klub 34
ez diezagutela uka
Mary Ward (zientzialaria)
Heriotza
Ward da auto ezagunaren lehen zoritxarra. William Parsonsen semeek hotsak bultzatutako auto bat eraiki zuten; 1869ko abuztuaren 31n, bera eta haren senarra, Henry, Parsons mutilekin (Hons Richard Clere Parsons eta Charles Algernon Parsons lurrun-turbinaren etorkizun aitzindaria) eta haren tutorea, Richard Higher, joan ziren autora. Autotik bota zuten Parsonstowneko bihurgune batean (gaur egungo Birr, County Offaly). [8] Ia bat-batean hil zen. Eszenatokitik hurbil bizi zen sendagile bat denbora gutxian iritsi zen, eta ebakia aurkitu zuen, magulatua eta belarrietako odol-jarioa. Lesio hilgarria lepo hautsi bat izan zen. Uste da doluaren familiak autoa hondatu zuela istripuaren ondoren.'