cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ozeano (mitologia)
Greziar mitologia
Greziar mitologian, Munduko Ozeano hau, titan bat bezala pertsonifikatua zen, Urano eta Gearen semea. Mosaiko helenistiko eta erromatarretan, titan hau, sarri, gizon gihartsu baten enbor eta besoekin, bizar luzea eta adarrekin (sarri karramarro pintzekin) eta sugearen erako gorputzaren behealdearekin (Tifonekin alderatu). K. a. 580an dataturiko antzinako pitxer baten txataletan, Peleo eta Tetis itsas ninfaren arteko ezkontzara doazen jainkoen artean, arrain isatsdun Ozeano bat agertzen da, esku batean arrain bat, eta, bestean suge bat daramatzana, profezia dohainak. Mosaiko erromatarretan, lema bat eramanez eta itsasontzi bat kulunkatzen ager daiteke.
Adituren batzuk, jatorrian, Ozeanok, ur gaziko toki guztiak ordezkatzen zituela uste dute, Mediterraneo itsasoa eta Atlantiko Ozeanoa barne, antzinako greziarrek ezagutu zituzten ur masa handienak. Baina, geografia zehatzagoa bihurtzen joan zen heinean, Ozeano, Atlantiko Ozeanoko (Ozeano Itsasoa ere deitua) ur ezezagunenak eta bitxienak ordezkatzera pasa zen, belaunaldi berriko jainko iritsi berria zen Poseidon, Mediterraneo itsasoa gobernatzeaz arduratu zelarik.
Ozeanoren emaztea, bere arreba Tetis zen, eta, elkarrekin, 3000 ozeanideak (itsasoko ninfak) eta Ozeanida guztiak (edo Potamoiak) izan zituzten, munduko ibaiak, baita iturri eta lakuak ere. Kronosengandik, titanen arrazakoa zena, olinpiar jainkoak jaio ziren, eta Herak, bi aldiz aipatzen du Iliadan "lur emankorreko azken muturreraino egin nahi zuen bidaia, Ozeano ikusteko, jainkoen aita, eta Tetis ama, nortzuk Rearen bidez hartu eta euren jauregian hazi eta hezi ninduten".
Titanomakia edo Olinpiar Jainkoen eta Titanen arteko gerraren bertsio gehienetan, Ozeano, Prometeo eta Temisekin batera, ez zen euren anaia Titanen aldera batu olinpiar jainkoen aurka borrokatzeko, baizik eta gerratik at geratu zela. Mito honen bertsio gehienetan, Ozeanok, Kronosen honen aita Uranoren aurkako matxinadara elkartzeari ere uko egin zion.
Iliadan, Hefestok egin zuen Akilesen ezkutuaren ikonografia aberatsa, mundua bera zegoela uste zen bezala, Ozeanoak inguratua geratzen zen.
Nestor eta Odiseo, elkarrekin "itsaso zalapartatsuaren ertzetik zihoazenean, lurra besarkatu eta astintzen duen jainkoari erregutzen" ziotenean, Ozeanori zuzentzen zizkioten euren pentsamenduak, eta ez Poseidoni.
Zeharka olerkariek deitua, eta ibai eta errekaztoen aita bezala hartua, eta, ondorioz, horiei lotutako jainko eta pertsonaien aita, Ozeano, behin baino ez da agertzen mitoetan, Heraklesek behin eta berriz mehatxatu eta garaitzen zuen antzinako munduko ordezkari bat bezala. Heraklesek, Helios behartu zuen bere urrezko kopa uztera Ozeanoaren handitasuna zeharkatzeko Hesperideetarako bidean. Ozeanok kopa astindu zuenean, Heraklesek mehatxatu egin zuen eta olatuak baretu zituen. Heraklesek, Eguzki kopan Ozeanotik egin zuen bidaia, zeramika atikarreko margolarien gai oso gogoko bat izan zen.
Kosmografian
Ozeano, kosmografia greziarrean zein mitologian agertzen da. Kartografoek, ekuatoreko korrontea, Akilesen ezkutuan agertu zen antzera irudikatzen jarraitu zuten.
Herodoto, Ozeanoren existentzia fisikoarekiko eszeptikoa zen arren, ez zuen onartzen Nilo ibaiaren urteroko ur goraldiaren arrazoia izotz urtzea izaterik. Bere itzultzaile eta interpretea den Livio Stecchiniren arabera, Herodotok, Nilo ekuatoretar baten kontua konpondu gabe utzi zuen, berarentzat, Saharatik hegoalderako Afrika guztia ezezaguna baitzen.
Saint-Laon
Saint-Laon Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Laon udalerrian erroldatutako biztanleak 126 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 77 etxebizitza zeuden, 61 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 77etxeak ziren. 61 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 70 ziren, horien artean 54 aktiboak ziren eta 16 inaktiboak ziren. 54 pertsona aktiboetatik 52 lanean zeuden (28 gizon eta 24 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 16 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Laon udalerrian 63 unitate fiskal zeuden, 135 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.303 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Saint-Laon udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 765 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
San Joaquin harana
San Joaquin harana (San Joaquin Valley) Kaliforniako Erdialdeko Haranaren hegoaldeko zatia da, San Joaquin ibaiak zeharkatzen duena. Mendebaldean Kaliforniako kostako mendigunea dauka, eta ekialdean Sierra Nevada. Zazpi konderri hartzen ditu. Fresno, Bakersfield, Stockton, Modesto, Turlock, Porterville, Visalia, Merced eta Hanford dira hiri nagusiak.
Lacropte
Lacropte Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lacropte udalerrian erroldatutako biztanleak 615 ziren. Familiak 224 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 80 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 319 etxebizitza zeuden, 238 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 37 bigarren erresidentzia ziren eta 44 hutsik zeuden. 317 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 238 etxebizitza nagusietatik 170 bere jabearen bizilekua ziren, 65 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 47 etxek hiru zituzten, 63 etxek lau zituzten eta 119 etxek bost zituzten. 232 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 136 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 87 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 380 ziren, horien artean 258 aktiboak ziren eta 122 inaktiboak ziren. 258 pertsona aktiboetatik 229 lanean zeuden (139 gizon eta 90 emakume) eta 29 langabezian zeuden (14 gizon eta 15 emakume). 122 pertsona inaktiboetatik 42 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 62 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lacropte udalerrian 239 unitate fiskal zeuden, 601,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.682 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 27 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 2 iturginak eta 1 argiketaria.
2000. urtean Lacropte udalerrian 60 nekazaritza-ustiategi zeuden, 918 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tongnan konderria
Tongnan Konderria (潼南县 txinera sinplifikatuz), Chongqing osatzen duten konderrietako bat da. 2006ko erroldaren arabera, 910.000 biztanle bizi ziren 1.585 kilometro koadroko azaleran, hortaz, barrutiaren dentsitatea 574 biztanle/km2 da.
Inguru naturala eta kokapena
Barrutiaren mugak honakoak dira: Sichuan probintzia iparralde eta mendebaldean, Hechuan Barrutia ekialdean, Tongliang Konderria hego-ekialdean, eta Dazu Konderria hegoaldean.
Garraioa
Chengdu eta Chongqing arteko burdinbideak Tongnan zeharkatzen du eta bi hiri hauek batzen dituen trenak geltokia dauka bertan.
Tim Brand
Timothy Daniel Brand,, (Gouda, Herbehereak, 1998ko azaroaren 296a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari australiarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Australiako taldearekin, Belgikaren atzetik eta Indiaren aurretik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Daniel Beale, Joshua Beltz, Tim Brand, Andrew Charter, Tom Craig, Matt Dawson, Blake Govers, Jeremy Hayward, Tim Howard, Dylan Martin, Trent Mitton, Eddie Ockenden, Flynn Ogilvie, Lachlan Sharp, Joshua Simmonds, Jacob Whetton, Tom Wickham eta Aran Zalewski-k.
Maria Dolores Agirre
Maria Dolores Agirre Azpiazu (Errezil, Gipuzkoa, 1903ko ekainaren 8a - Donostia, Gipuzkoa, 1997ko uztailaren 26a) euskal idazlea, itzultzailea eta maistra izan zen. Bere belaunaldiko euskal idazle eta itzultzaileen artean, zaharrena eta arituenetakoa. Euskaltzain urgazle eta Euskerazaintzako kide izan zen.
Bizitza
1903ko ekainaren 8an jaio zen Errezilgo Etxeberri etxean. Bost senideetan gazteena izan zen. Tomas Agirre "Barrensoro" idazlea anaia zuen. Sei urtetik hamabira bitartean herriko eskolan ikasi zuen eta hamalau urte bete zituenean maistra ikasketak egiten hasi zen Donostian, Mandas Dukearen kalean zegoen Escuela Normal izenekoan. Maistra karrera egin zuten lehen emakumeetako bat izan zen, besteak beste Julene Azpeitia, Katalina Eleizegi, Elbira Zipitria, Elixabete Maiztegi, Maria Dolores Goia eta Julia Fernandez Zabaletarekin.
1942an ezkondu zen Eugenio Lasheras donostiarrarekin eta bi seme-alaba izan zituen: Maria Dolores, Mariaren Lagundiko moja eta Eugenio, medikua.
Irakasle ikasketak amaitu bezain laster Antiguoko eskolan hasi zen ikasgela batean maistra lanetan. Bestalde, bere etxean ere euskara irakasten hasi zen eta baita ere Euskal Iztunde Eskolan, Ateneoan, Alargunen Klubean, Emakumeen Kultur Etxean eta abarretan eman omen zituen euskarazko klaseak. Horretaz gain ikastaro bereziak ere ematen zizkien andereño eta andereñogaiei. Euskararekiko kezkak bultzatuta, Donostiako Udalaren Euskal Izkera ta Iztunde Ikastolan apuntatu zen, eta bertan Toribio Altzagaren ikaslea izan zen ikasturte bakar batez. Hurrengo urtean oposizioak egin ziren, eta Maria Doloresek lortu zuen bertako irakasle lanpostua. 1933an ekin zion Euskal Izkera ta Iztunde Ikastolako lanbide berriari.1936ko gerrak etena ekarri zuen euskal kulturaren munduan, bai eta Euskal Iztundean ere, eta Maria Dolores Udaletxeko Obretako Batzordean jarri zuten lanean. Bitartean ordu libreetan antzerkigintzarekin jarraitu zuen, eta 1949an Azpeitiko Nekazari Alkartasunak antolatutako sariketara aurkeztu zuen bere Aukeraren maukera, azkenian... okerra obra.
Urte batzuk geroago, 1953an Euskal Izkera ta Iztunde Ikastolak berriro ateak ireki zituenean Maria Doloresek hartu zuen bertako ardura 1973an jubilatu zen arte. Urte haietan Euskal Izkera ta Iztunde Ikastolak gerraurrean Toribio Altzagak jorratu zuen bideari ekin zion eta bi egitarau nagusi landu zituen: alde batetik euskara irakastea eta bestetik urtero antzerki emanaldi bat antolatzea Antzoki Zaharrean Santo Tomas egunean eta San Sebastian egunez ere egin ohi zituzten. Euskal antzerki-idazle preziatuenen lanak antzeztu zituzten, besteak beste, Toribio Altzaga, Abelino Barriola, Antonio Maria Labaien, Agustin Anabitarte, Olaso, Jazinto Karraskedo, Frantzisko Arostegi, Pierre Loti, Otxoa, Piarres Lartzabal eta Telesforo Monzon. Bestalde, hainbat antzerki lan itzuli eta antzeztu zituzten: Rabindranath Tagore, Federico García Lorca, Antonio Buero Vallejo, Alejandro Casona, Molière eta abar. Bizitza osoan zehar 33 antzerki-obra eta 100 antzezemanaldi eskaini izan omen zituen. Besteak beste: 1949: Aukeraren maukera, azkenian... okerra (bakarrizketa) Maria Dolores Agirre; 1953: Ramuntxo, Toribio Altzaga; 1958: Lourdesko lorea, Henry Gheon; 1958: Au dek maltzurkeria! Maria Dolores Agirre; 1962: Amal, Rabindranath Tagore; 1963: Txalupak jaberik ez, Alejandro Casona; 1965: Oriko txoria orin, F. Lozano; 1966: Txapela bete euri, M.V. Gazzo; 1967: Irugarren itza, Alejandro Casona; 1968: Iturri-agor, Federico García Lorca; 1968: Etzan ate joka etorri, J.C. Sotelo 1968: Iturriko urretxindorrak, Federico García Lorca; 1970: Beste ertza, Jose Luis Lopez Rubio; 1971: Iparragirre, J. Guerreiro Urresti; 1973: Illunpe gorritan, Antonio Buero Vallejo; 1979: Altzateko jaun, Pio Baroja, Felipe Yurramendi rekin batera itzulia eta Ilargian ere euskaraz, Jose Luis Muñoyerro, itzulpena eta marrazkiak Maritxu Urreta. Laguntzaileen artean Joxemari Etxebeste nabarmenduko zen, gerora Euskal Izkera ta Iztundean antzerkiaren arduraduna izango zena eta Eusko Jaurlaritzak 1983an Antzerti sortu zuenean lehen zuzendaria izan zen. Etxebesterekin batera Felipe Yurramendik euskarazko eskolen ardura hartu zuen.
Itzulpengintza
María Dolores Agirrek garrantzi handia eman zion itzulpengintzari. Literaturaren arloan, genero bakarra itzuli zuen: antzerkia. Literaturaz kanpoko testuak ere itzuli zituen, itzulpenak egiten baitzituen Donostiako Aurrezki Kutxarako. Adituen iritziz, Agirreren itzulpengintzaren ezaugarri nagusia da herriaren hizkeran oinarritzea, eta itzulpen bizi eta ulergarriak egitea.
Maria Doloresen hitzetan, «salaketa, itxaropen eta elkartasun mezua ekar zezaketen lanak» euskarara itzuli eta egokitu zituen, eta antzokietara eraman. Horrela, antzerkiak herria isiltasunetik atera zuen, eta herriak bere sentimenduak adierazi ahal izan zituen bere hizkuntzan, kantuetan, kultura zaharrean... «Bihotzak eraginda, euskaltzaletasunak bultzatuta, gure herria izango nuen mintzagai eta mintza-maisu. Haren bihotz pilpirak entzun, larri-minak jaso eta garaian garaiko kezka eta sentipen guztiak herri-euskaraz jartzea», esan zuen behin Maria Doloresek.
Irratigintza
Landu zuen beste arlo bat irratigintza izan zen, 1955ean La Voz de Guipúzcoa irratian hizlari lanetan hasi zen eta hogeita bost urtetan aritu zen astean bi aldiz ordubeteko irratsaioak egiten, besteak beste Inazio Eizmendi "Basarri", Manuel Oñatibia, Enrike Zurutuza eta Joxemari Etxebesterekin batera.
Alta Ribagorça
l'Alta Ribagorça Kataluniako ipar-mendebaldean dagoen eskualdea da, Lleidako probintzian kokatutakoa. Mendebaldean, mugakide dauka Ribagorzako eskualdea (Huesca).
4.431 biztanle zituen 2006an, 3 udalerritan banaturik.
Kumikera
1928 arte, arabiar alfabetoaz idatzi zen. 1928-1938 bitartean, latindar alfabetoa erabili zen, eta orduz geroztik alfabeto zirilikoa.
Lithobates onca
Lithobates onca Lithobates generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Pedro Nunes
Nunesek, bere garaiko matematikaririk handienetakoa izan arren, ezagunagoa da itsasoko zientziei (nabigazioa eta kartografia) egindako ekarpenengatik, lehen aldiz matematikaren bidez hurbildu baitzen. Loxodromo baten ideia proposatu zuen lehenengoa, eta neurketa gailu batzuen asmatzailea izan zen, nonius (zeinetik Vernier eskala datorren) barne, bere abizen latindarraren izenean.
Bizitza
Nunesen lehen hezkuntzari, bizitzari edo familiari buruz gutxi ezagutzen da, bakarrik Alcácer do Salen jaio zela, bere jatorri judutarra, eta bere bilobek urte batzuk kartzelan eman zituztela, inkisizio portugesak ezkutuan Judaismoa praktikatzea leporatu ondoren. Salamancako Unibertsitatean egin zituen ikasketak, agian 1521etik 1522ra arte, eta Lisboako Unibertsitatean (Unibertsitate hori geroago, Coimbrako Unibertsitatea bihurtu zen). Medikuntzan lizentziatu zen 1525. urtean. XVI. mendean medikuntzak astrologia erabiltzen zuen, beraz, astronomia eta matematika ere ikasi zituen.
Medikuntza ikasketak jarraitu zituen, baina Lisboako Unibertsitatean hainbat irakaskuntza postu bete zituen, Morala, Filosofia, Logika eta Metafisika barne. 1537an, Lisboako Portugalgo Unibertsitateak Coimbrara itzuli zenean, berrantolatutako Coimbrako unibertsitatera joan zen matematika irakasteko, 1562. urte arte bete zuen postua. Hori Coimbrako Unibertsitateko postu berri bat izan zen eta ezarri zen nabigazioko baldintza teknikoei buruzko formakuntza emateko: argi eta garbi, Portugalen garrantzi handiko gai bat garai horretan, itsasoaren merkataritzaren kontrola portugaldar aberastasunaren iturri nagusia izan batzen. Matematika 1544an aparteko postu bilakatu zen.
Irakaskuntzaz gain, 1529an errege kosmografoa izendatu zuten eta 1547an errege kosmografo nagusia: hil zen arte mantendu zuen postua.
1531. urtean, Joanes III.a Portugalgo erregeak, Luis eta Henrike anaia gazteen hezkuntzaren ardura agindu zion Nunesi. Urte batzuk geroago, Nunes erregearen bilobaren, eta etorkizuneko erregearen, Sebastianen hezkuntzan ere aritu zen.
Coimbrako Unibertsitatean, Christophorus Clavius etorkizuneko astronomoak Pedro Nunesen eskoletara joan zen, eta bere lanek eragin handia izan zuten. Clavius, egutegi gregorianoaren defendatzailea, Erromatar Kolegioaren pertsona ospetsuenak, garai hartan ezagutza katoliko erromatarraren erakunderik handienak, Nunes "jenio matematiko gorena" bezala sailkatu zuen. Nunes Coimbran hil zen.
Lana
Bere Tratado da sphera liburuan ezagutzaren hedapen komun eta unibertsala argudiatu zuen. Horrela, ez zituen bakarrik latinezko lanak argitaratu, garai hartan, zientziaren lingua franca, Europako jakintsuentzat, baina baita portugesez eta gaztelaniaz (Livro de Álgebra) ere.
Wulong konderria
Wulong Konderria (武隆县 txinera sinplifikatuz), Chongqing osatzen duten konderrietako bat da. 2006ko erroldaren arabera, 400.000 biztanle bizi ziren 2.872 kilometro koadroko azaleran, hortaz, barrutiaren dentsitatea 139 biztanle/km2 da.
Inguru naturala eta kokapena
Barrutiaren mugak honakoak dira: Fuling Barrutia ipar-mendebaldean, Fengdu Konderria iparraldean, Pengshui Miao eta Tujia Konderri autonomoa ekialdean, Guizhou probintzia hegoaldean, eta Nanchuan Barrutia hego-mendebaldean.
Petit-Mesnil
Petit-Mesnil Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Baikonurreko kosmodromoa
Baikonur izena apropos aukeratu zen mendebaldarrak desbideratzeko eta hauei kosmodromoa Baikonur hiritik gertu zegoela sinestarazteko, jaurtigunetik 41 kilometro hegoaldera dagoen hiria, Dzhezkazganetik gertu dagoen gune mortu batean.
Baikonur 1950eko hamarkadaren amaieratik 1980ko hamarkadara arte garatu zen espazio programa anbiziotsuaren operaziogunea zen, eta tripulatutako zein tripulatu gabeko espazio-ontziak jaurtitzeko instalakuntza osoekin doitua dago. Suziri motarik handienaz arduratzen da: Soyuz, Proton, Tsyklon, Dnepr eta Zenit. Funtsezko papera betetzen du Nazioarteko Espazio Estazioaren ohiko operazioak egin eta garatzeko.
Toki honen fundazio data ofizialtzat 1955eko ekainak 2 hartzen da. Hasieran, helmen luzeko misilak jaurtitzeko gune bezala eraiki zen, eta beranduago espazio hegaldietarako instalakuntzak gehitzeko handitu zen. Bere inguruan instalakuntzaren euskarri zen hiri bat eraiki zen, eskola, apartamentu eta langileek behar zituzten gainontzeko gauza guztiekin. 1966an hiri titulua jaso zuen, Leninsk izena hartuz, baina beranduago, 1995ean, Baikonur bezala berrizendatu zen.
Petit-Mesnil
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Baikonurreko kosmodromoa
Espazio hegaldi historiko asko Baikonurretik egin ziren: lehen satelite artifiziala, Sputnik 1a, 1957ko urriak 4ean, Yuri Gagarinek 1961ean tripulatutako lehen hegaldia eta emakume baten lehen espazioko hegaldia, Valentina Tereskovak tripulatua, 1963an adibidez.
Petit-Mesnil
Etxebizitza
2007an 107 etxebizitza zeuden, 92 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 107etxeak ziren. 92 etxebizitza nagusietatik 76 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 83 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Baikonurreko kosmodromoa
Programak 1991n SESB desagertu ondoren jarraitu zuen, Estatu Independenteen Erkidegoak bultzatuta. 2005eko ekainak 8an errusiar federazioko kontseiluak Baikonurreko jaurtigunea erabiltzeko akordio bat berretsi zuen Errusia eta Kazakhstanen artean. Akordioak Errusiaren Baikonurreko kosmodromoaren alokairua 2050 arte hedatzen du. Alokairu horregatik Errusiak 115 milioi dolar ordaintzen ditu.
Petit-Mesnil
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 138 ziren, horien artean 106 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 106 pertsona aktiboetatik 101 lanean zeuden (54 gizon eta 47 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Baikonurreko kosmodromoa
Kosmodromoaren alokairuagatik ordainketa mailari buruzko Errusia eta Kazakhstanen arteko gatazka dela eta, Errusia, bere Plesetskeko kosmodromo propioa hedatzen hasi zen, Errusia iparraldeko Arkangelskeko oblastean dagoena.
Petit-Mesnil
Diru sarrerak
2009an Petit-Mesnil udalerrian 94 unitate fiskal zeuden, 249,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.425 euro zen.
Baikonurreko kosmodromoa
Gaur egun, kosmodromo honek honako suziri motak jaurti ditzake: Proton-K, Rokot, Soyuz-U, Molniya-M, Tsyklon-2 eta Zenit. Horretarako operazioetarako 8 plataforma ditu.
Petit-Mesnil
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2000. urtean Petit-Mesnil udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 720 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Vezins
Vezins Frantziako udalerria da, Maine eta Loira departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vezins udalerrian erroldatutako biztanleak 1.642 ziren. Familiak 616 ziren, horien artean 112 pertsona bakarrekoak ziren (44 bakarrik bizi ziren gizonak eta 68 bakarrik bizi ziren emakumeak), 240 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 252 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 677 etxebizitza zeuden, 622 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 43 hutsik zeuden. 635 etxeak ziren eta 37 apartamentuak ziren. 622 etxebizitza nagusietatik 463 bere jabearen bizilekua ziren, 146 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 65 etxek hiru zituzten, 164 etxek lau zituzten eta 366 etxek bost zituzten. 503 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 253 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 342 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.066 ziren, horien artean 853 aktiboak ziren eta 213 inaktiboak ziren. 853 pertsona aktiboetatik 820 lanean zeuden (450 gizon eta 370 emakume) eta 33 langabezian zeuden (13 gizon eta 20 emakume). 213 pertsona inaktiboetatik 96 erretiraturik zeuden, 68 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vezins udalerrian 620 unitate fiskal zeuden, 1.689,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.568 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 51 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 3 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 1 albaitaria eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Vezins udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, 989 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montlaur (Aveyron)
Montlaur Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montlaur udalerrian erroldatutako biztanleak 664 ziren. Familiak 272 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 76 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 96 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 442 etxebizitza zeuden, 271 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 136 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 360 etxeak ziren eta 49 apartamentuak ziren. 271 etxebizitza nagusietatik 199 bere jabearen bizilekua ziren, 57 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 163 etxek bost zituzten. 190 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 123 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 124 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 405 ziren, horien artean 310 aktiboak ziren eta 95 inaktiboak ziren. 310 pertsona aktiboetatik 287 lanean zeuden (157 gizon eta 130 emakume) eta 23 langabezian zeuden (13 gizon eta 10 emakume). 95 pertsona inaktiboetatik 38 erretiraturik zeuden, 27 ikasten zeuden eta 30 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montlaur udalerrian 285 unitate fiskal zeuden, 674,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.306 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 45 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 zurginak, 2 argiketariak eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Montlaur udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.275 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
NA-2515
edo Inbuluzketako errepidea Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea errepide nagusia eta Inbuluzketa lotzen du.
Errepidea 1,70 kilometrokoa da.
Historia
Inbuluzketarako bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.
Udalerriak
Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
Bavariako Itzulia
Bavariako Itzulia (ofizialki alemanieraz Bayern Rundfahrt), urtero, maiatzean, Alemaniako Bavaria estatuan korritzen zen etapakako txirrindularitza lasterketa bat izan zen. Alemaniako txirrindularitza lasterketarik garrantzitsuena da 2009an Alemaniako Itzulia desagertu zenetik eta herrialde honetan ospatzen den etapakako lasterketa bakarra 2010ean Saxoniako Itzulia desagertu ondoren.
1980an sortu zen, baina 1989 arte ez zen ireki txirrindulari profesionalentzat. 2005ean UCI Zirkuitu Kontinentalak sortu zirenetik UCI Europe Tourreko zati da, 2.HC mailan. 2015ean jokatu zen azkeneko aldiz, babesle faltagatik.
Hérenguerville
Hérenguerville Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 91 etxebizitza zeuden, 65 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 91etxeak ziren. 65 etxebizitza nagusietatik 50 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 12 etxek lau zituzten eta 40 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 101 ziren, horien artean 72 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 72 pertsona aktiboetatik 67 lanean zeuden (37 gizon eta 30 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Hérenguerville udalerrian 68 unitate fiskal zeuden, 172 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.945 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 6 eraikuntza enpresak ziren eta 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 2 zurginak, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Hérenguerville udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 164 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Choleteko barrutia
Choleteko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 183.478 biztanle ditu 1.646 kilometro koadrotan. Guztira 78 udalerri ditu. Bere hiriburua Cholet da.
Shi Tingmao
Shi Tingmao (, Chongqing, 1991ko abuztuaren 31), 2016ko Olinpiar Jokoetan, urrezko bi domina, eta, 2020ko Olinpiar Jokoetan, beste urrezko bi lortu dituen tranpolin jauzilari txinatarra da. . Munduko Igeriketa Federazioak (FINA) bost aldiz jarraian izendatu zuen "urteko emakumezko jauzilaria" 2015 eta 2019 artean.
Kirol ibilbidea
2010eko Aiako Jokoetan lortu zuen aurreneko urrezko domina. Hurrengo urtean, Munduko Txapelketan, urrezko domina irabazi zuen 1 m-ko tranpolinean, hori lortzen zuen aurreneko emakumezko txinatarra izanik. Hurrengo munduko txapelketa guztietan, 3 m-ko tranpolin bakarka eta sinkronizatuan, txapeldun izan da.
2016an, Rioko Olinpiar Jokoetan, txapeldun olinpikoa izan zen 3 m-ko bakarka eta sinkronizatuan, eta, Tokioko Jokoetan ere, urrezko dominak eskuratu zituen proba bietan.
Bayestar probabilitate
Probabilitate bayesiarra probabilitate kontzeptuaren interpretazio bat da, non, fenomeno baten maiztasun edo joera izan ordez, probabilitatea arrazoizko itxaropen gisa interpretatzen da, ezagutza-egoera bat irudikatuz edo sineste pertsonal bat kuantifikatuz.
Probabilitate bayesiarra probabilitate probatorioen kategoriakoa da; hipotesi baten probabilitatea ebaluatzeko, probabilista bayesiarrak aurretiko probabilitate bat zehazten du. Hori, era berean, datu garrantzitsu berriak (probak) ikusi ondoren eguneratzen da. Baiezko interpretazioak kalkulu hori egiteko prozeduren eta formulen multzo estandarra ematen du.
Bayes terminoa Thomas Bayes XVIII. mendeko matematikari eta teologotik dator. Hark eman zuen datu estatistikoak aztertzeko bitarikoa ez den problema baten lehen tratamendu matematikoa, orain inferentzia bayesiarra deritzona erabiliz.
Metodologia bayesiarra
Metodo bayestarrek honako kontzeptu eta prozedura hauek dituzte ezaugarri:
Historia
Bayesiar terminoa Thomas Bayesetik dator (1702 –1761), zeinak gaur egun Bayesen teorema deritzonaren kasu berezi bat frogatu zuen, "A Essay to solve to the Docmission of Chances" izenburupean. Kasu berezi horretan, aurreko eta ondorengo banaketak beta banaketak izan ziren eta datuak Bernoulli esperimentuetatik zetozen. Pierre-Simon Laplace (1749 –1827) izan zen teoremaren bertsio orokor bat aurkeztu zuena eta zeruko mekanikaren, medikuntzaren estatistikaren, fidagarritasunaren eta jurisprudentziaren arazoetara hurbiltzeko erabili zuena. Bayesiar inferentzia goiztiarrari, Laplaceren arrazoiaren printzipioari jarraitzen zioten priore uniformeei, "Alderantzizko probabilitatea" deitu zitzaion (atzerantz inferitzen duelako behaketetatik parametroetara, edo efektuetatik kausetara). 1920ko hamarkadatik aurrera, "Alderantzizko probabilitatea" metodo multzo batek ordezkatu zuen, eta metodo horiei estatistika freatikoak deitu zitzaien.
XX. mendean, Laplaceren ideiak bi norabidetan garatu ziren, Bayesiako praktikan korronte objektibo eta subjektiboak sortuz. Harold Jeffreysen "Theory of Probability" (1939an argitaratu zen lehen aldiz) probabilitatearen Bayesiako ikuspegiaren berpizkundean paper garrantzitsua jokatu zuen, Abraham Wald (1950) eta Leonard J. Savage (1954) lanek jarraitua. Bayesiar adjektiboak berak 1950eko hamarkadarekin bat egiten du; Bayesianismo eratorria, neo-Bayesianismoa, 1960ko coinagekoa da. Korronte objektiboan, analisi estatistikoa hartutako ereduaren eta datuak analizatzearen araberakoa da. Kontrara, "Subjektibista" estatistikariek ukatu egiten dute erabateko analisi objektiboa egiteko aukera kasu orokorrerako.
Beaugency
Beaugency Frantziako udalerria da, Loiret departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beaugency udalerrian erroldatutako biztanleak 7.648 ziren. Familiak 3.228 ziren, horien artean 1.124 pertsona bakarrekoak ziren (436 bakarrik bizi ziren gizonak eta 688 bakarrik bizi ziren emakumeak), 972 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 852 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 280 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.860 etxebizitza zeuden, 3.283 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 219 bigarren erresidentzia ziren eta 358 hutsik zeuden. 2.321 etxeak ziren eta 1.475 apartamentuak ziren. 3.283 etxebizitza nagusietatik 1.683 bere jabearen bizilekua ziren, 1.536 alokairuan okupaturik zeuden eta 64 doan lagata zeuden; 119 etxek gela bat zuten, 329 etxek bi zituzten, 891 etxek hiru zituzten, 859 etxek lau zituzten eta 1.085 etxek bost zituzten. 2.298 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.695 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.072 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.565 ziren, horien artean 3.416 aktiboak ziren eta 1.149 inaktiboak ziren. 3.416 pertsona aktiboetatik 3.069 lanean zeuden (1.560 gizon eta 1.509 emakume) eta 347 langabezian zeuden (149 gizon eta 198 emakume). 1.149 pertsona inaktiboetatik 391 erretiraturik zeuden, 369 ikasten zeuden eta 389 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beaugency udalerrian 3.473 unitate fiskal zeuden, 7.949 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.805 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 353 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 9 janari enpresak ziren, 21 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 27 eraikuntza enpresak ziren, 78 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 12 garraio enpresak ziren, 35 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 15 finantziazio enpresak ziren, 17 higiezinen enpresak ziren, 41 zerbitzu enpresak ziren, 50 administrazio publikoko enpresak ziren eta 36 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 101 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 3 funerariak, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 4 igeltseroak, 5 margolariak, 5 zurginak, 6 iturginak, 5 argiketariak, 14 ile apaindegiak, 4 aldi baterako lan enpresak, 21 jatetxeak, 10 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 39 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 7 okindegiak, 4 harategiak, 3 liburu dendak, 8 arropa dendak, 3 etxerako tresna dendak, 3 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 2 altzari dendak, 2 lurrin-dendak, 1 bitxi-denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
2000. urtean Beaugency udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 808 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, 2 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, 4 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 3 haur-eskola eta 4 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Beaugency udalerrian 2 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.042 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 1.023 eta lizeo teknologikoetan 200.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Billy Wilder
Billy Wilder (1906ko ekainaren 22a, Sucha Beskidzka, Austria-Hungariako Inperioa - 2002ko martxoaren 27a, Beverly Hills, Kalifornia) film gidoigile, zuzendari eta ekoizlea izan zen. Egungo Poloniako judutar jatorrizko familia batean jaioa, 1933an Ameriketako Estatu Batuetara joan zen. Hollywood-eko Urrezko Garaiko zuzendari onenetarikotzat jotzen da, haren film frankok kritikagileen zein ikusleen harrera beroa jaso zutelako.
Jatorria
Sucha Beskidzka, Austria-Hungariako Inperioan (egun Polonia) jaio zen Samuel Wilder, bere gurasoak Max Wilder eta Eugenia Dittler izanik. Bere amak Billie ezizena jarri zion, eta hau Ameriketako Estatu Batuetara heltzean Billyrengatik aldatu zuen. Familia epe motzean Vienara joan zen, eta Wilder bertako eskoletan izan eta gero Vienako Uniberitatera joan zen. Honen ostean, kazetari lanetan hasi zen, baina aurrerapausoak emateko nahiarekin Berlin, Alemaniara joatea erabaki zuen.
Berlin
Berlinen egon zen bitartean eta bere idazle ibilbidea oparoa izan baino lehenago, taxi dancer lanetan ibili zen. Hiriko egunkari batentzat Kirol eta krimen berriak idatzi eta gero, Berlineko formatu txikiko (Tabloide) egunkari batean egon zen aldi baterako kontratuarekin. Filmetan interesa irabazi ahala, gidoiak idazten hasi zen. Wilder judua izanik, Adolf Hitlerren garaipenaren ondoren Parisera eta ondoren Ameriketako Estatu Batuetara emigratu zuen. Wilderren ama, amama eta aitaordea Auschwitzeko kontzentrazio-esparruan hil zituzten.
Hollywood
Hollywoodera 1933an heldu zenean, Peter Lorre emigrazio kidearekin apartemantu bat partekatzen zuela, bere gidoilari ibilbidearekin segitu zuen. Bere lehen arrakasta Ninotchka filmarekin heldu zen. Film hau Ernst Lubitsch alemaniar emigrantearekin egin zuen. 1939an kaleratutako screwball komedia honetan, Greta Garbo (normalki film melodramatikoetako heroina lez ezagutu ohi dena) dugu izar nagusi bezala. Bai filma zein Greta txalotuak izan ziren kritikarengatik, eta alde hortatik, Greta Garboren ibilbidea ere aldatu egin zen filmaren eraginez. Baita Billyren ibilbidea ere, izan ere, Oscar sarietako nominazio bat jaso zuen, Charles Brackett egilekidearekin. Berekin idatzi zituen hurrengo 12 urteetan ere, 1938tik 1950era. Ninotchkari beste hainbat film arrakastatsuk eman zioten jarraipena, hala nola, Hold Black the Dawn eta Ball of Fire. Zuzendari lanetan ere estreinatu zen The major and the Minorrekin.
Double Idemnity (1944) film beltzaren zuzendaritzarekin, bere zuzendari ospea hazi egin zen. Raymond Chandlerrekin idatzi zuen film honek, genero beltzarentzako arau batzuk markatzeaz gain, Hollywooden zentsuraren aurkako seinale bat izan zen. James M.Cainen Double Indemnity nobela originalean, amodiozko bi hiruki eta diru-kontuengatik sortutako heriotza bat kontatzen dira. Irakurleen artean, liburua oso famatua zen baina Hays Codea zela eta, eta adulterioa izanik liburuaren oinarria, filmatzea ezinezkoa zela kontsideratzen zen. Batzuen arabera, genero beltzeko benetako lehen filma litzateke, Citizen Kane filmaren estilistika eta The Maltese Falcon filmaren elementu narratiboak nahastuz.
Bi urte beranduago, Zuzendari onenaren eta Gidoi onenaren Oscarrak irabazi zituen Charles R.Jacksonen The Lost Weekend liburuaren adaptazioarengatik. Alkoholismoaren azterketa serioa egiten zuen lehen film amerikarra izan zen. Kritikak goraipatutako beste film ilun eta ziniko bat Sunset Boulevard (1950) izan zen. Gloria Swanson eta William Holdenek egin zituzten paper printzipalak. Swansonek, Norma Desmonden zinema mutuko izar ohi baten rola betetzen du, eta bere itzulerarako Holdenen gidoia beharrezkoa zaio.
1959an, Some Like It Hot komedia aurkeztu zuen. Jack Lemmon eta Tony Curtis musikariak dira, eta emakumez mozorratzen dira. Ondoren Joe E.Brown eta Marilyn Monroengandik erakarrita senitzen dira.
Nikolas Alzola
Nikolas Alzola Gerediaga Bitaño (Izurtza, Bizkaia, 1922ko abenduaren 30a - Irun, Gipuzkoa, 1981eko ekainaren 2a) euskal idazle, margolari eta euskaltzain urgazlea izan zen.
Bizitza eta lanak
La Salleko fraidea, erlijioan Balentin Berriotxoa izena hartu zuen. Euskaltzain urgazlea izan zen 1957 urtetik. Erreseina bibliografiko eta biografikoetan espezializatua. Literatura ere landu zuen, arteari buruzko saioak, ipuinak eta poesiak onduz. Goitizen ugari erabili zuen, hala nola, «N. de Cortázar», «Bitaño», «Markue», «Ozerín Jauregi», «Altzarte», etab. Langile porrokatua, bere garaiko euskal aldizkari guztietan argitaratu zuen, hitz lauz eta bertsoz, Egan aldizkariko lanak nabarmentzekoak direlarik. Erdaraz ere agerkari anitzetan esku hartu zuen: «La Gran Enciclopedia Vasca», Madrilgo «Tradiciones populares», Bartzelonako «Indice Histórico Español», Gotingako «Fabula», «Boletín de la R.S.B. de Amigos del País», etab. 1966an Cien autores vascos obra argitaratu zuen; 1967an, Atalak eman zuen argitara, eta haren ondoan, Bigarren Atalak (1972), eta Hirugarren atalak (1978) ere etorri ziren. Halaber, hiru ipuin libururen egilea da.
Lemoizko zentral nuklearra
Lemoizko zentral nuklearra Lemoizen 1970eko hamarkadan Iberduerok eraiki zuen zentral nuklearra da. Proiektu nuklear handiago baten parte zen, eta horren arabera, Lemoizko zentralaren ondoren Ispasterkoa eta Debakoa ere eraikiko ziren. Zentralen aurka sorturiko mugimenduak Euskal Herriko historiaren zati garrantzitsua markatu zuen. Herri mugimendu berri baten sorrera irudikatu zen eta ETAk hainbat arduradun eta langile hil zituen, zentralaren aurka ere erasoak eginez. Zentralean eraikitzekoak ziren PWR motako 930 MWeko bi erreaktoreetatik lehenengoa guztiz eraiki zen, baina ez zen inoiz martxan jarri, eta bigarrena ia bukatu zen.
Proiektuaren hasiera
Proiektua 1972ko apirilaren 18an abiatu zen. Egun hartan Iberduerok Mungiako alkateari zentral nuklear bat eraikitzeko nahia agertzen zuen gutuna bidali zion. Gutunak apirilaren 26n izan zuen erantzuna: Mungiako Udalak obren baimena ukatu zuen, eskatutako zonaldea Hiri Antolaketa Planean «nekazaritza eremua» zelako. Hala ere, Espainiako Energia Zuzendaritza Nagusiak Iberduerori baimena eman zion Basordas kalan bi erreaktore nuklear jar zitzan. Abuztuaren 3an obrak jada hasiak ziren, eta orduan jaso zuten eraikitzeko baimena, 5.500.000 pezetaren truke.
Obrak jada martxan zeuden eta 1973ko irailaren 27n beste hiru zentral irekitzeko asmoz azaldu zuen, Debako zentral nuklearra (Itziar-Deban), Ispasterko zentral nuklearra (Ea eta Ispaster bitartean) eta Tuterako zentral nuklearra (Arguedasen).
Aurkako herri mugimenduaren abiatzea
Proiektuak geroz eta kontrako jarrera gehiago piztu zituen herritar askoren artean. Hori dela eta herri mugimendu bat osatzen hasi zen. 1974ko martxoaren 14an Espainiako Industria Ministerioak bi erreaktoreak Lemoizen jartzeko baimena eman zuen. Ekainaren 10ean Debako Udalak aurka bozkatu zuen eta 28an Gipuzkoako Foru Aldundiak ere bere kezka azaldu zuen, baita Donostiako udalak ere. Uztaila eta Abuztuan Debako hainbat herritarrek, egoera ikusita hitzaldi ziklo bat abiarazi zuten eta Debako Udalak Informe sobre la proyectada central nuclear de Deva edo geroago Liburu Beltza gisa ezagutu zena kaleratu zuen. Bertan ikerketa luze bat egiten da proiektuaren inguruan. Testuak bere ondorioetan honako hau dio hitzez hitz:
Kexak direla eta abuztuaren 29an Iberduero bera hasi zen hitzaldiak ematen. Handik hilabete batera La Gaceta del Norteren kontrako erantzun bat agertu zen, 38 orrialdeko informearen laburpen batekin.