cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hugo van der Goes
Bizitza
1467an pintoreen elkarteko maisu hartu zuten, eta elkarteko dekano hautatu zuten behin baino gehiagotan. Handik urtebetera, lantegia utzi eta San Agustinen erregelapeko kalonjeen Rode Klooster komentuko anai bihurtu zen (Bruselatik hurbil). Komentuan bizi izan zen bitartean, nerbioetako gorabeherak izan bazituen ere, bere lanbidearekin jarraitzeko aukera izan zuen; zenbait daturen arabera, Austriako enperadore izango zena ere bisitan joan omen zitzaion komentura. Bere garaiko pintore ospetsuenetako bat izan zen, eta hala iraun zuen XVI. mendea arte; gero haren ospea lausotu egin zen XIX. mendea arte, eta XX. mendean, berriz, XV. mendeko bigarren erdialdeko flandriar pintore nagusitzat hartua izan zen.
Lanak
Van der Goesen lan nagusia Jaiotzaren triptikoa da (Uffizi Galeria, Florentzia), Tommaso Portinari florentziarraren enkarguz egin zuena. Mende horretan margotu zen lan nagusietako bat izan zen. Van der Goesen handitasuna erakusten duten beste lan batzuk dira Adan eta Eva (Kunsthistorisches Museum, Viena), Artzaien adorazioa (Gemäldegalerie, Berlin) eta Andre Mariaren heriotza (Groeningemuseum, Brujas).
Trinidad Gallego Prieto
Ibilbidea
Ingalaterrako Merkataritza Ganberan eta te-areto dotoreenetako batean lan egin zuen. Erizaintza modalitate librean ikasi zuen, eta 1934an lortu zuen unibertsitateko titulua. 1935ean PCEn afiliatu zen. 1936an Erizaintza Laikoen Batzordea osatu zuen, eta harekin protesta egin zuen emakumeen erlijio-aginduek ospitaleko plazak esleitzeko zuten monopolioaren kontra.
1936ko uztailaren 18an, PCEk Madrilgo San Carlos Ospitale Klinikoko Fronte Popularreko batzorde bat,  eta odol-ospitale bat antolatzeko agindu zion. Gerran, ebakuntza-gela batzuetan lan egin zuen bere alderdiak behar izan zuen tokian, 1938an, alferezekin parekatu zutela.
Gerra amaitzean, atxilotu eta kartzelaratu zuten Las Ventas kartzelan amarekin eta amonarekin. Familia-taldeak atxilotzea zen garaipenaren biurtekoaren emakumezkoen atxiloketen ezaugarrietako bat. Matxinada militarrari atxikitze delituagatik heriotzara kondenatuta, zigorra 30 urteko espetxeratzearengatik trukatu zitzaien.
Espetxeko garbitasun- eta osasun-baldintzen aurrean, eta nahiz eta alderdiak kartzelan ez lan egiteko jarraibideak eman, erizaintzan, sukaldean eta abarretan trebatutako presoen taldeak antolatu zituzten. Era guztietako trikimailuekin, osasun- eta higiene-baldintzak hobetzea lortu zuten, eta, bide batez, heriotza-tasa murriztea.
Emagin tituluduna zenez, amarekin eta amonarekin Zornotzako espetxera eraman zuten Trinidad.
1941ean bere epaiak berrikusi ziren, eta hirurak aske utzi, Alacantera erbesteratuta. Han, Trinidad Gómez berriro atxilotu zuten 1936an egindako delitu batengatik. Las Ventas espetxean bete zuen kondena, eta handik Madrilgo Ama Birjina Kartzelara eraman zuten, non emagin lan egin zuen. 1943an askatu eta 1946an berriz atxilotu zuten. Jaenen bete zuen zigorra.
1949an atera zen aske. Amona eta ama hilda zeuden.
1996an, gerran eta diktaduran Errepublika defendatzeko borrokatu ziren beste emakume batzuekin batera, Libreria de Mujeres de Madrid/Madrilgo Emakumeen Liburutegiak Bigarren Errepublikaren aldarrikapenaren 65. urteurrena ospatzeko antolatu zuen omenaldia jaso zuen.
'36ko emakumeak' elkartea
Elkartea 2006an desegin zen, elkartekideen adina zela eta.
Ahozko funtsa
Mercedes Vilanova historialariak eta Mercedes Fernández-Martorell antropologoak jaso zuten Trinidaden ahozko testigantza, beste zortzi emakumerekin batera. Materiala, 1997an, Bartzelonako Artxibo Historikoari eman zioten, eta, harrezkero, Fondo oral atalean gorde eta kontsulta daitekeen bildumetako bat da, zehazki, Fondo oral 36-ko Mujeres bilduma.
Espaon
Espaon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Espaon udalerrian erroldatutako biztanleak 195 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 91 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 88 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 72 etxebizitza nagusietatik 62 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 7 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 43 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 114 ziren, horien artean 85 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 85 pertsona aktiboetatik 78 lanean zeuden (42 gizon eta 36 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Espaon udalerrian 68 unitate fiskal zeuden, 178,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.429 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fest-noz
Fest-noz (euskaraz, literalki, «Gau-festa», hots, «Gaueko festa») Bretainiako usadiozko festa eta ohitura bat da, non nagusiki dantza egiten den. Plurala festoù-noz da. Aldiz, fest-deiz delakoa «eguneko festa» litzateke. 2012an UNESCOk Gizateriaren Kultura Ondare Immaterial izendatu zuen.
Ezaugarriak
Antzina, Bretainiako dantza hauetako askoren helburua etxe edo baserri bat eraikitzen hasi aurretik lokatzezko lurzorua kloskez ostikatzea zen, edota garia birrintzeko kolpatzea ere bai (ostiko edo kolpe hauek c'hwistad ar ar freihl deritzate), lan hau azkartu edo arintzeko asmoz auzotarrak eta lagunak ere elkartu egin ohi ziren. Garai hartan Elizak kof-a-kof dantza debekatu zuen (euskaraz "sabeletik sabelera", hots, bikoteen arteko dantzak). Festa eta ospakizun hauek neska-mutilak elkar ezagutu eta norberaren burua sozialki ezagutzera ematea izan ohi zen. Dantza hauek luzaroan dantzatzeko dantzariak erresistentzia edo indarra izatea eta batez ere teknika egokiak ezagutzea eskatzen zuen.
Dantzak
Bretainian zientoka usadiozko dantza herrikoi daude, haietako ezagunenak gavottes, an dro, hanter dro, plinn eta scottish direlakoak dira. Fest-noz ospakizun batean katean edo zirkuluan (dantzariak eskuz-esku) dantzatu ohi da, gainera bikote dantzak, eta koreografia dantzak ere badaude; azken hauek elementu artistiko jankin bat izan ohi dute (gurutzatzeak, figurak, etab.).
Musika
Mota honetako festetan hiru motako musika jo ohi dira: taldeko abestiak (*kan ha *diskan), edota erabateko musika instrumentala. Mikrofonoen eta anplifikadoreen asmakuntzaren aurretik festa hauetan erabili ohi ziren musika-tresnak bonbarda eta bretainiar gaita (biniou kozh) ohi ziren, batez ere euren soinu garbitasuna zela eta. Akordeoi diatonikoa, klarinetea eta noizean behin biolina ere jo ohi ziren. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Bretainian bagad taldeei esker eskoziar gaita (biniou braz) asko hedatu zen, eta sarri bonbarda eta biniou brazh gaitaren ordez jo ohi zen. Klarinete sinplea (treujenn-gaol) jada ia desagertzear zegoen, baina azken urteetan berarekiko interes berria berpiztu eta berreskurapenari ekin zaio.
Musika-tresna herrikoietatik at, gaur egungo musikarenganako joera duten taldeak ere badaude, rock musikatik hasi, eta jazz (Diwall, Skeduz, Roll ma Yar...) eta punk musikaraino jo ohi duten fest noz taldeak daude; gainera horietako askok beste herrialdeetako musikekin ere nahas-mahasak burutu ohi dituzte. Bestalde, harizko musika tresnen sartzea ere egon da (biolina, kontrabaxua, gitarra, gitarra elektrikoa, baxua) eta ipar-afrikar perkusioa ere bai. Maila ezberdinetan bada ere, Fest-noz musika taldeek teklatu elektrikoak eta sintetizagailuak ere erabili ohi dituzte (Strobinell, Sonerien Lleva, Les Baragouineurs, Plantec...). Beste musika taldeen bertsioak jo ohi dituzten musika taldeak ere badaude, eta hauek sarritan Ekialdeko Europako musika taldeen antzeko joerak dituzte.
Garapena
Nahiz eta hau izaera erregularra izan ohi ez duen ohitura izan, maiz musika talde ospetsu bat taula edo eszena-tokira iritsi edo igo aurretik edozein musikari, abeslari edo musika taldeei jotzeko aukera luzatu ohi zaie, bai jendartekoa edo boluntarioren bat... eta sarri, festaren amaieran dantza egin ohi dutenak ikuslegoak gehien goraipatzen dituztenak izan ohi dira. Talde bat eta beste baten artean dantzariei jateko aukera eskaintzen zaie, orokorrean krepeak eta opilak, hestebeteak, kouign amann jakiak, eta edateko sagardoa, garagardoa eta chouchen pattarra.
Saint-Christol (Ardèche)
Saint-Christol Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Christol udalerrian erroldatutako biztanleak 103 ziren. Familiak 51 ziren, horien artean 22 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 18 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 11 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 136 etxebizitza zeuden, 51 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 80 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 128 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 51 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 32 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 28 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 64 ziren, horien artean 42 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 42 pertsona aktiboetatik 39 lanean zeuden (22 gizon eta 17 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Saint-Christol udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Elio de Angelis
Elio de Angelis (Erroma, 1958ko martxoaren 26a - Marseilla, 1986ko maiatzaren 15a) italiar 1 Formulako gidaria izan zen.
1980tik 1986ra Shadow, Lotus eta Brabham taldeetan lehiatu zen lasterketetan eta bi garaipen lortu zituen Txapelketan. 1986ko maiatzaren 15ean hil zen istripu batean, BT55 autoa probatzen ari zela, Paul Ricard zirkuituan, Marseillan.
Gainera, piano-jotzailea zen, eta 1 Formulako azken zaldun gisa ezagutu zuten.
NGC 4035
NGC 4035 galaxia bat da, Corvus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Brou-sur-Chantereine
Brou-sur-Chantereine Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Brou-sur-Chantereine udalerrian erroldatutako biztanleak 4.253 ziren. Familiak 1.780 ziren, horien artean 592 pertsona bakarrekoak ziren (308 bakarrik bizi ziren gizonak eta 284 bakarrik bizi ziren emakumeak), 416 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 572 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 200 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.912 etxebizitza zeuden, 1.811 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 69 hutsik zeuden. 645 etxeak ziren eta 1.213 apartamentuak ziren. 1.811 etxebizitza nagusietatik 897 bere jabearen bizilekua ziren, 883 alokairuan okupaturik zeuden eta 31 doan lagata zeuden; 118 etxek gela bat zuten, 185 etxek bi zituzten, 605 etxek hiru zituzten, 563 etxek lau zituzten eta 340 etxek bost zituzten. 1.263 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 987 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 519 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.969 ziren, horien artean 2.322 aktiboak ziren eta 647 inaktiboak ziren. 2.322 pertsona aktiboetatik 2.143 lanean zeuden (1.121 gizon eta 1.022 emakume) eta 179 langabezian zeuden (86 gizon eta 93 emakume). 647 pertsona inaktiboetatik 229 erretiraturik zeuden, 242 ikasten zeuden eta 176 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Brou-sur-Chantereine udalerrian 1.794 unitate fiskal zeuden, 4.359 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.479,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 163 komertzioetatik, 5 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 21 eraikuntza enpresak ziren, 28 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 19 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 44 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 51 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 3 zurginak, 3 iturginak, 5 argiketariak, 4 eraikuntza enpresak, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 14 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 19 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 3 harategiak, 2 liburu dendak, 1 zapata-denda zen, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, amatasun-klinika 1 bat eta 2 botika zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Brou-sur-Chantereine udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 207 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lindgrenita
Lindgrenita sulfato motako minerala da.
Nowy Targ landa-udalerria
Nowy Targ Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Nowy Targ barrutian kokatuta. 207,68 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 23779 biztanle zituen.
Schistura magnifluvis
Schistura magnifluvis Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Cyrtodactylus nebulosus
Cyrtodactylus nebulosus Cyrtodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
San Pietro al Natisone
San Pietro al Natisone Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Pietro al Natisonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bidebat
Bidebat 1999. urtean Arrigorriagan (Bizkaia) sortutako euskal metal musika taldea da. Euskadi Gazteko XI. maketa lehiaketan entzuleen saria lortu zuten. Ordutik hiru diska kaleratu dituzte.
Microschemobrycon melanotus
Microschemobrycon melanotus Microschemobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Oytier-Saint-Oblas
Biztanleria
2007an Oytier-Saint-Oblas udalerrian erroldatutako biztanleak 1.514 ziren. Familiak 502 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 153 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 273 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 543 etxebizitza zeuden, 506 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. 515 etxeak ziren eta 28 apartamentuak ziren. 506 etxebizitza nagusietatik 464 bere jabearen bizilekua ziren, 40 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 43 etxek hiru zituzten, 141 etxek lau zituzten eta 305 etxek bost zituzten. 442 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 154 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 338 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 998 ziren, horien artean 779 aktiboak ziren eta 219 inaktiboak ziren. 779 pertsona aktiboetatik 714 lanean zeuden (392 gizon eta 322 emakume) eta 65 langabezian zeuden (19 gizon eta 46 emakume). 219 pertsona inaktiboetatik 61 erretiraturik zeuden, 91 ikasten zeuden eta 67 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Oytier-Saint-Oblas udalerrian 540 unitate fiskal zeuden, 1.555,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.504 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 38 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 okindegiak eta 1 harategia zen.
2000. urtean Oytier-Saint-Oblas udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 465 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Åskagenita-(Nd)
Åskagenita-(Nd) mineral bat da eta Åskagenite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Åskagenita-(Nd) mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.
Cherville
Cherville Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cherville udalerrian erroldatutako biztanleak 92 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
35 2007an zeuden etxebizitza guztiak familien etxebizitza nagusiak ziren. Etxebizitza guzti hauek 35etxeak ziren. 35 etxebizitza nagusietatik 32 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek hitu gela zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 26 etxek bost zituzten. 33 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 65 ziren, horien artean 43 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 43 pertsona aktiboetatik 40 lanean zeuden (21 gizon eta 19 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Richland (New York)
Richland Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oswego konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ciudades de paso
Abestiak
Abesti guztiak Erentxun/Corman-ek egindakoak dira, apuntatzen diren kasuetan izan ezik:
Josef Hoffmann
Josef Hoffmann (Pirnitz, Moravia, Austria-Hungariako Inperioa, 1870eko abenduaren 15a - Viena, Austria, 1956ko maiatzaren 7a) arkitektoa eta diseinatzailea izan zen. Vienako Banakuntza mugimenduaren sorreran esku hartu zuen (1897), bai eta Wiener Werkstätte (Vienako Lantegia) artista komunitatearenean ere (1903). Nazioarteko erakusketa askotako kide izan zen. Vienan etxeak, biltegiak, erietxeak, hotelak eta antzekoak eraiki zituen. Pikensdorf eritegia (1903), eta batez ere, Bruselako Stoclet jauregia dira Hoffmannen obrarik ezagunenak. Arintasun eta harmonia handiak lortu zituen bolumen desberdinak erabiltzeko moduan.
Ciudades de paso
Disko txikiak
Album horretatik hiru txiki atera ziren:
Felinae
Felinae Felidae ugaztun familietako azpifamilia da. Barnean puma, gepardo, basakatu eta karakala ditu.
1. periodoko elementu
1. periodoko elementuak taula periodikoan 1. periodoa osatzen dutenak dira, hau da, hidrogenoa eta helioa. Lehenengo periodoak lehenengo energia maila (1s) solik betetzen du eta beste edozein periodok baino elementu kimiko gutxiago ditu. Elementu hauek lehenengo periodoan kokatuak dira, komunean dituzten ezaugarrienagatik.
Hidrogenoak (Z=1) halogenoen antzeko ezaugarriak ditu, baina bere ezaugarri kimikoak metal alkalinoen antzekoagoak direnez, hauekin batera irudikatzen da.
Helioak (Z=2) gas noble gisa jokatzen du eta periodoaren bukaeran kokatzen da (18. taldean). Hurrengo periodoak 8 elementu ditu, beste gas noble bat agertzen den arte; hau da, bere ezaugarri berak dituena. Gaur egun, egoera hau egitura atomikoari esker azal daiteke.
Hegoaldeko Erresuma
Hegoaldeko Erresuma 1943ko irailaren 10ean eta 1944ko ekainaren 4aren tartean eratutako erresuma izan zen, Erromako askapenatik sortua. Erresumak Hegoaldeko Italia, Sizilia eta Sardinia hartzen zituen barnean.
NGC 4036
NGC 4036 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Portugaldar India
Portugaldar India (portugesez: Índia Portuguesa edo Estado da Índia) Portugalek Indian zituen kolonien multzoa izan zen.
Nowy Tomyśl udalerria
Nowy Tomyśl Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Nowy Tomyśl barrutian kokatuta. 186,45 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 26388 biztanle zituen.
Portugaldar India
1505ean, Vasco da Gamak Indiarako ibilbidea aurkitu eta sei urte geroago, erregeak lehendabiziko erregeorde, Francisco de Almeida, izendatu eta Kochi okupatu zuten. 1752 arte, Estado da Índiak Indiako ozeanoan Portugalek zituen kolonia guztiak batu zituen, hegoaldeko Afrikatik hego-ekialdeko Asiaraino. 1752an Mozambike eta 1844an Malabar (Macau, Solor eta Timor barnean zituena) kolonia independente bilakatu ziren.
Jeronimo
1858an Sonorako (Mexiko) gobernadore militarraren armadak Ama, emaztea eta seme-alabak hil zizkiotenean, Jeronimok mendeku hartuko zuela zin egin zuen eta Mexiko eta AEBetako armaden aurkako gudari ekin zion.
Sonoratik bertatik hasita, Mexikoko eta AEBetako armaden aurkako erasoei ekin zien, Cochise txirikahua apatxeen buruzagiarekin bat eginda. Erreserbetan bizitzeari uko eginez eta behin eta berriro ihes eginez, 1886. urtea bitartean jardun zuen borrokan.
Sleeping Tune
Sleeping Tune (euskaraz "Lotarako Doinua"), besta betzuk Sleeping Tune ("Esnatze Doinua") ere deitua, Eskoziako erritmo moteleko doinu herrikoi bat da. Gaitarekin jo ohi da, normalean eta doinuaren seriotasunaren ondorioz ekitaldi formaletan. Nazioartean ere ezaguna bada.
Ohikoa da doinu hau Edinburgheko gazteluan udaldean gauero ospatu ohi diren tattoo edo martxa militarretan jo diren abesti eta doinuen artean izatea.
Torcenay
Torcenay Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Torcenay udalerrian erroldatutako biztanleak 516 ziren. Familiak 235 ziren, horien artean 77 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 53 bakarrik bizi ziren emakumeak), 97 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 53 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 267 etxebizitza zeuden, 237 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 249 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 237 etxebizitza nagusietatik 211 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 10 etxek bi gela zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 78 etxek lau zituzten eta 130 etxek bost zituzten. 93 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 103 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 95 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 305 ziren, horien artean 201 aktiboak ziren eta 104 inaktiboak ziren. 201 pertsona aktiboetatik 189 lanean zeuden (96 gizon eta 93 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 104 pertsona inaktiboetatik 50 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 32 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Richland (Wisconsin)
Richland Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Richland konderrian dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Torcenay
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cyrtodactylus pulchellus
Cyrtodactylus pulchellus Cyrtodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Lindqvistita
Lindqvistita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Lindqvistita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.
Marcelo Rebelo de Sousa
Zuzenbidea ikasi zuen Lisboako Unibertsitatean eta zuzenbide konstituzional eta administratiboa irakatsi zuen.
Francisco Pinto Balsemãorekin batera Expresso egunkaria sortu zuen. 1996tik 1999ra Alderdi Sozial Demokratako presidente eta oposizioko buru izan zen. 2016an Portugalgo presidente hautatu zuten eta 2021ean berriro hautatu zuten.
Schistura mahnerti
Schistura mahnerti Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Fourques (Ekialdeko Pirinioak)
Fourques Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fourques udalerrian erroldatutako biztanleak 1.003 ziren. Familiak 402 ziren, horien artean 112 pertsona bakarrekoak ziren (45 bakarrik bizi ziren gizonak eta 67 bakarrik bizi ziren emakumeak), 119 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 149 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 22 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 521 etxebizitza zeuden, 412 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 61 bigarren erresidentzia ziren eta 48 hutsik zeuden. 485 etxeak ziren eta 32 apartamentuak ziren. 412 etxebizitza nagusietatik 309 bere jabearen bizilekua ziren, 89 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 82 etxek hiru zituzten, 135 etxek lau zituzten eta 179 etxek bost zituzten. 281 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 162 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 191 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Nowy Wiśnicz udalerria
Nowy Wiśnicz Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Bochnia barrutian kokatuta. 82,16 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 13853 biztanle zituen.
Fourques (Ekialdeko Pirinioak)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 620 ziren, horien artean 444 aktiboak ziren eta 176 inaktiboak ziren. 444 pertsona aktiboetatik 394 lanean zeuden (203 gizon eta 191 emakume) eta 50 langabezian zeuden (24 gizon eta 26 emakume). 176 pertsona inaktiboetatik 65 erretiraturik zeuden, 61 ikasten zeuden eta 50 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fourques udalerrian 438 unitate fiskal zeuden, 1.067 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.612 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 41 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Begiz Begi
Begiz Begi, Angelun (Lapurdi) sortutako folk-rock taldea da.
Fourques (Ekialdeko Pirinioak)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Fourques udalerrian 38 nekazaritza-ustiategi zeuden, 484 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Richlands (Virginia)
Richlands Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Tazewell konderrian kokatuta dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Santa Maria la Longa
Santa Maria la Longa Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Les Girls
Argumentua
Hiru vedette lagun ohik euren bizitza eta karrerak errepasatzen dituzte, horietako batek bere autobiografia argitaratzen duenean. Emakume bakoitzak bere bizitzaz duen ikuspegia ez dator beti bat besteek dutenarekin.
Santa Maria la Longa
Mugakideak
Santa Maria la Longak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Microschemobrycon meyburgi
Microschemobrycon meyburgi Microschemobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Cyrtodactylus quadrivirgatus
Cyrtodactylus quadrivirgatus Cyrtodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Oin-ohar
Oin-ohar edo oin ohar bat orrialdearen behealdean agertzen den ohar bat izan ohi da, beste oin-ohar batzuekin batera idazten dena; oin-oharrak normalki zenbakien bidez ordenatuta ageri dira. Batzuetan oin-oharrak, kapitularen bukaeran jartzen dira, eta beste batzuetan, liburuaren azken orrietan. Azken kasuan "amaierako oharrak" direla esaten da. Testu elektronikoetan, baliteke oharra iztukatua egotea eta pantailaratu ahal izateko beharrekoa izango da kurtsorea zenbaki edo seinalatutako testu gainetik pasatzea edo klik egitea. Kasu horretan, ohar bat dela esango dugu, baina funtzioa eta helburua berdinak dira.
Oin-oharren helburu orokorrak hiru hauetan laburbil ditzakegu: testua gehiegi ez zamatzea, zeharkako argudio edo adibideka ematea eta erreferentzia bibliografiako edo aipamenak sartzea. Testu barruan, oharra bere deiaren bidez identifikatuko duzu,. gorago esan bezala Deia zenbakitxo bat izaten da eta horren erreferentzia orrialdearen beheko aldean agertuko zaizu.
Amaierako testu osoaren atzeko aldean, bibliografiaren aurretik, idazten dira. Informazio eta iruzkin luzeagoak egiteko aukera emango dizute.
Tipografiaren ikuspegitik, oin-oharra testuarena baino txikiagoa den gorputz (dimentsio) batez idazten da, eta ohar-dei baten bidez adierazten da: izartxo bat, zenbaki bat, letra edo beste edozein zeinu.
Koloreen teoria (Goethe)
Goethe-ren liburuak koloreari buruzko katalogo bat eskaintzen du, era askotako inguruabarrak kontuan hartzen dituelarik. Isaac Newtonen oharrak kasu berezitzat hartzen ditu. Newtonek ez bezala, Goetheren kezka ez zegokion hainbeste kolorearen tratamendu analitikoari, fenomenoak hautemateko moduari baizik. Filosofoek Goethek aurkeztu bezala ulertu dute espektro optikoaren (Newtonek ikusten duen bezala) eta giza kolorearen hautematearen fenomenoaren arteko bereizketa. Wittgenstein-ek luze eta zabal aztertu zuen gai hori Remarks on Color-eko Goetheren teoriari buruzko iruzkinetan.
Aurrekari historikoak
Goetheren garaian, Isaac Newtonek bere Opticksen (1704) eginiko proposamena onartzen zen: oro har, kolorerik gabeko argia (zuria) berau osatzen duten koloreetan banatzen dela prisma baten bidez zuzentzen denean.
Goetheren abiapuntua Newtonek esperimentu prismatikoan nola huts egin zuen aurkitzea izan zen. 1793rako Newtonen aurkako argudioak eman zituen "Über Newtons Hypothese der diversen Refribilität" ("Newtonen askotariko errefrangigarritasunaren hipotesiari buruz") saiakeran. Hala ere, 1794rako, koloreen itxura fisiologikoaren garrantzia gero eta gehiago nabaritzen hasi zen Goethe.
"Newtonek prismatik urrun, horma batean proiektatutako kolore-espektroari behatzen zion bitartean, Goethek prismatik pixkanaka urruntzen zen txartel batean espektro iragazia ikusi zuen... Txartela urrundu ahala, proiektatutako irudia luzatu egiten zen, eta pixkanaka forma eliptikoa hartzen zuen. Irudi koloreztatuak handiagotu egin ziren, eta azkenean erdigunean bat egin zuten berdea sortzeko. Txartela urrunago mugituz irudiaren tamaina handitzen zen, azkenean Newtonek Optick-etan deskribatutako espektroa gertatu zen arte... Igorritako irudia ez zen finkoa, beraz, prismatik gero eta distantzia handiagoarekin garatua baizik. Ondorioz, Goethek Newtonek Opticsen bigarren proposamena frogatzeko modu apetatsuan aukeratu zuen distantzia". (Alex Kentsis, argiaren eta begiaren artean)
Teoriaren hitzaurrean, Goethek polaritatearen printzipioa aplikatzen saiatu zela azaldu zuen. Obra hau, bere lehen uste sendoen proposamena, Goetheren naturaren azterketa osoaren oinarrietako bat zen.
Goetheren teoria
Zaila da Goetheren "teoria" aurkeztea, ez baitu teoria errealik ezartzen; honela dio: "bere asmoa erretratua egitea da, azaldu beharrean" (Azterlan Zientifikoak). Ereduak eta azalpenak ezarri ordez, Goethek espezimenak jaso zituen —bera zen Jena Unibertsitateko metereologia-bildumen arduraduna. Hil zenean, 17.800 mineral baino gehiago zituen bere bilduma pertsonalean, Europako handiena. Koloreei dagokionez, ikuspegi bera hartu zuen: "experimentum crucis" bakar batera (edo bere teoria frogatu edo ezeztatuko lukeen esperimentu kritikora) gauzak estutu eta isolatu ordez, ahalik eta zabaltasun handiena lortu nahi izan zuen, kolorearen funtsezko izaera agerian uzten duen erakusketa zabal baten bidez, "uhin-luzera" edo "partikula" gisa hautemandako fenomenoei buruzko azalpen eta teorietara jo gabe.
"Kolorearen teoriaren quid-a bere iturri enpirikoa da: baieztapen teorikoak ezarri ordez, Goethek argia eta kolorea esperimentu-serie antolatu batean erakustea ahalbidetu zuen". (Seamon, 1998). Goetheren arabera, "Newtonen akatsa... begien sentsazioak azaltzeko matematikan konfiantza jarri izana". (Jonah Lehrer, 2006).
Azalpenera jo gabe pertzepzioari leial eustea izan zen Goetheren metodoaren funtsa. Berak eman zuena ez zen teoria bat, kolorearen deskribapen arrazionala baizik. Goetheren aburuz, "egitate oro benetan teoria dela ulertzea da garrantzitsuena. Zeruko urdinak kolorearen oinarrizko legea ematen digu. Ez bilatu fenomenoak baino zerbait gehiago, haiek dira teoria".
Goethek bere metodoa deskribatzen du Esperimentua subjektuaren eta objektuaren arteko bitartekari gisa (1772) saiakeran. Bere ikuspuntu enpirikoa azpimarratzen du. "Gizakia bera, zentzumenak ongi erabiltzen dituen neurrian, izan daitekeen aparatu fisiko zehatzena da". (Goethe, Scientific Studies)
Argia eta iluntasuna
Bere garaikideek ez bezala, Goethek ez zuen ikusten iluntasuna argirik eza balitz bezala, honen polarra eta argiarekin elkarreraginean baizik; kolorea argiaren eta itzalaren arteko interakzio horren ondorioa izan zen. Goetheren aburuz, argia "ezagutzen dugun izaki sinpleena eta homogeneoena da. Honen aurka borrokan iluntasuna dago" (Gutuna Jacobiri). Ingurune ilunekin egindako esperimentuetan oinarrituta, Goethek kolorea iluntasunaren eta argiaren interakzio dinamikoaren ondorio gisa definitu zuen. Rudolf Steiner rek, Goetheren lanen editore zientifikoak, analogia hau eman zuen:
Nowy Żmigród udalerria
Nowy Żmigród Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Jasło barrutian kokatuta. 103,59 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9201 biztanle zituen.
Koloreen teoria (Goethe)
Argia eta iluntasuna
Goethek laburki adierazten du hori:
Bestela esanda: horia iluntasunak kondenatutako argia da; urdina argiak ahuldutako iluntasuna da.
Ingurune arreekin esperimentuak
Goetheren koloreen azterketak esperimentuekin hasi ziren, eta ingurune arreen efektuak aztertu zituzten, hala nola airea, hautsa eta hezetasuna argiaren eta iluntasunaren pertzepzioan. Poetak ikusi zuen ingurune ilun batetik ikusten den argia horia, eta ingurune argiztatu batetik ikusten den iluntasuna urdin agertzen direla.
Pantherinae
Pantherinae Felidae ugaztun familiako azpifamilia da. Barnean lehoi, tigre, jaguar eta leopardo ditu.
Koloreen teoria (Goethe)
Ingurune arreekin esperimentuak
Ondoren, esperimentu ugarirekin jarraitzen du, eta modu sistematikoan behatzen ditu hautsaren, airearen eta hezetasunaren eragina, kolorearen pertzepzioan.
Mugetako baldintzak
Prisma baten bidez behatzen denean, argi eta ilunaren arteko mugak prismaren ardatzarekiko duen orientazioa esanguratsua da. Zuria ertz ilun baten gainean dagoenean, argia ilunerantz zabaltzen ikusiko dugu, ertz urdin bioleta baten bidez; argi-muga baten gaineko iluntasuna, berriz, argi eremurantz zabaltzen den ertz gorri horian bihurtuko da.
Goetheren ustez, argiaren eta iluntasunaren arteko mugetan ematen den kolore agerpena funtsezkoa zen espektroa sortzeko, zeina fenomeno konposatutzat jotzen duen.
Gris-tonu desberdinak erabiliz, kondizio esperimental ezberdinak sortzean, muga-kontrastearekin ertz koloreztatuen intentsitatea handitu egiten dela ikusten da.
Argi- eta iluntasun-espektroak
Kolorearen fenomenoa argiaren eta iluntasunaren gertutasunaren araberakoa denez, bi modu daude espektroa sortzeko: gela ilun batean argi-sorta batekin eta gela argi batean sorta ilun batekin (itzal bat, adibidez).
Goethek prisma batetik distantzia batera proiektatutako koloreen sekuentzia erregistratu zuen bi kasuetan. Bietan, ertz horiak eta urdinak alde argitik hurbilago daudela ikusi zuen, eta ertz gorri eta moreak alde ilunetik hurbilago. Distantzia jakin batera, ertz horiek gainjarri egiten dira, eta Newtonen espektroa lortzen dugu. Ertz horiek argi-espektro batean gainjartzen direnean, berdea gertatzen da; espektro ilun batean gainjartzen direnean, magenta ateratzen da.
Argi-espektro batekin (esate baterako, argi-izpi bat inguruko iluntasunean) kolore gorriak ikusiko ditugu goiko ertzean, eta kolore urdin moreak beheko ertzean. Goetheren ustez, erdian berdea duen esprektroa, ertz urdin moreak ertz gorri-horiari gainjartzen zaizkionean soilik agertuko da. Zoritxarrez, urdinaren eta horiaren arteko nahaste optikoak zuria ematen digu. Beraz, Newtonen espektroari buruzko Goetheren azalpenak huts egin zuen.
Espektro ilun batekin (argiz inguratutako itzala, adibidez), goiko ertzean urdina eta morea aurkituk ditugu eta gorria eta horia behean. Ertz horiek gainjartzen diren tokian, magenta (extraespektrala) dugu.
Olaf Müller-ek honela aurkeztu zuen auzia: "Newtonen arabera, espektro-kolore guztiak eguzki-argi zurian daude, Goetheren arabera, kontrakoa esan daiteke: espektro osagarriko kolore guztiak ilunpean daudela".
Goetheren kolore-gurpila
Ewald Heringen aurkariaren prozesuaren teoria aurreratuak gurpil simetriko bat proposatzen du. Honela idazten du: "Zirkulu kromatikoa... orokorrean, ordena naturalaren arabera antolatuta dago... diagrama honetan diametralki kontrajartzen diren koloreek, begian elkar gogorarazten dutelarik. Hala, bada, horiak morea eskatzen du, laranjak urdina, purpurak berdea, eta alderantziz. Horrela... tarteko gradazio guztiek ere, batak bestea gogorarazten dute; kolorerik sinpleenak konposatua eskatzen du, eta alderantziz (50. paragrafoa).
Argi-espektroek eta iluntasun-espektroek urdinaren eta horiaren nahasketarekin berdea eragiten zuten Goetherentzat eta kolorearen gurpil osatu bat egin zuen, magentari bere garrantzia emanez, adibidez. Honen aurka, "Newtonen aburuz, espektro-koloreak baino ez lirateke funtsezkoak. Goetheren ikuspegi enpirikoenak, aldiz, kolore osoko zirkulu batean magentak duen funtsezko papera onartzera eraman zuen, kolore-sistema moderno guztietan oraindik duen papera".
Kolore osagarriak eta koloreen psikologia
Goethek ezaugarri estetikoak ere sartu zituen bere kolore-gurpilean, "kolorearen erabilera alegorikoa, sinbolikoa, mistikoa" izenburupean (Allegorischer, simbolischer, mystischer Gebrauch der Farbe), eta kolorearen psikologia moduko bat ezarri zuen. Gorria eder denarekin lotu zuen, laranja noble denarekin, horia on denarekin, berdea erabilgarri denarekin, urdina arrunt denarekin eta morea alferrikakoarekin. Sei kualitate horiek giza ezagutzaren lau kategoriari esleitu zizkion: arrazionala (Vernunft) eder denari eta nobleari (gorria eta laranja), intelektuala (Verstand) onari eta erabilgarritasunari (horia eta berdea), sentsuala (Sinnlichkeit) baliagarritasunari eta arruntari (berdea eta urdina), eta, zirkulua itxiz, irudimena (Phantasie), alferrikakoari eta ederrari (morea eta gorria).
Itzulpenari buruzko oharrak
Magenta kolore terminoa XIX. mendearen erdialdean agertu zen, Goetheren ondoren. Hala, Goetheren magentari buruzko erreferentziak interpretazioz josita daude. Ingeles batek Alemanez Purpur deitzen zaion kolorea ulertuko du magenta gisara. Hala ere, koloreak prisma batetik irteten beatu ezkero, autorearen intentzioa ulertzeko modukoa da.
Aspedamita
Aspedamita mineral bat da.
Koloreen teoria (Goethe)
Itzulpenari buruzko oharrak
Hala ere, itzulpen literala zailagoa da. Esate baterako, Goethek "laranja" eta "bioleta" bezalako ohiko koloreen terminoak erabiliko ditu, tonu mistoak (tartekoak) izendatzeko. Ez dago argi Goetheren Rot, Purpur (berdearen osagarriari emandako izena) eta Schön (kolorearen sei sektoreetako bat) nola lotzen diren elkarrekin eta espektro ikusgaiaren punta gorriarekin. "Physical" izeneko kapituluan, interferentziari buruzko testu bat dago eta bertan ez du Rot eta Purpurren ez dira sinonimo gisa tratatzen. Gainera, Purpur eta Blaurot ezberdinak dira, Purpurrek Blaurot eta Gelbroten artean dagoen kolore bat ziendatzen baitu (476. paragrafoa), nahiz eta, seguruenik, ez dagoen Blaurot-en ondoan. Artikulu honek aurreko taulako ingelesezko itzulpenak erabiltzen ditu.
Newton eta Goethe
Ernst Lehrsek honela idatzi zuen: "Hauxe da Goetheren kolorearen teoriaren eta, aldaketa guztiak gorabehera, Newtonen garaitik zientzian nagusitu de teoriaren arteko funtsezko aldea: Newtonen eta haren ondorengoen teoriek begiaren kolorea ikusteko ahalmena baztertzean oinarritu ziren, Goethek, aldiz, begiaren kolorearen esperientziari buruzko teoria sortu zuen".
San Vito al Torre
San Vito al Torre Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Koloreen teoria (Goethe)
Newton eta Goethe
"Bizitzari eta berehalakotasunari uko egitea izan zen zientzia naturalaren aurrerapenaren premisa, Newtonez geroztik. Hau izan zen Goethek Newtonen optika fisikoaren aurkako borrokaren oinarria. Borroka honen garrantzia aipatzekoa da, gizon garrantzitsuenetako batek, optika newtondarraren garapenaren aurka borrokatzeko ahalegin guztiak zuzentzen baititu".(Werner Heisenberg, Goetheren urtebetetzea ospatzen den hitzaldi batean)
Lindsleyita
Lindsleyita oxido motako minerala da eta crichtonita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Lindsleyita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7,5 da.
Koloreen teoria (Goethe)
Newton eta Goethe
Newtonek argi zuria banakako kolorez osatuta dagoela ulertzen duenez, eta Goethek argiaren eta iluntasunaren arteko elkarreraginetik sortzen den kolorea ikusten duenez, hainbat ondoriotara iristen dira galdera honi buruz: espektro optikoa fenomeno primario edo konposatu bat da?
Newtonen aburuz, prismak ez du kolorearen existentziarekiko inplikazioarik, kolore guztiak jadanik existitzen baitira argi zurian..Goethek erakutsi nahi izan zuen prisma faktore integrala zela kolorearen sorreran.
San Vito al Torre
Mugakideak
San Vito al Torrek honako udalerri hauekin egiten du muga: