cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bideetako klitozibe zuri
Deskribapena
Orriak: Estu, Itsatsi-dekurrenteak, zurixkak edo zertxobait haragi kolorekoak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Zurixka, gero zertxobait arrosakara zurbila. Trinkoa, zaila, batzuetan okertua eta, azkenik tomentosoa.
Haragia: Zuria edo, azalaren azpian, arrosa zurbilez pixka bat koloreztatua. Usain arina eta atsegina du, zaporea ere gozoa.
Etimologia: Clitocybe hitza grekotik dator, burua esan nahi du, kapelaren formagatik.
Toxikotasuna
Oso pozoitsua, baina ez hilgarria, Amanita muscaria delakoak eta Inocybe askok bezala, muskarina dauka.
Nahasketa arriskua
Marasmius oreades, koloreagatik, oinaren trinkotasunagatik eta orriak ez direlako dekurrenteak, erraz bereizten da. Clitopilus prunulus delakoarekin, perretxiko zuria, hauskorra, irin usain sendoarekin eta tamaina handiagokoa.
Clitocybe dealbata eta Clitocybe cerussata, biak ere toxikoak, oso hurbilekoak dira.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, korroetan, toki zabaletako belarretan, Nahiko maiz agertzen da.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Afrikako iparraldea, Asiako iparraldea.
Marasmio hankagorri
Marasmio hankagorria (Gymnopus erythropus) Omphalotaceae familiako onddo espezie bat da.
Deskribapena
Kapela: 5 cm arteko diametrokoa, ganbila, gero zabaldua eta pixka at hondoratua, ertza gardentasunagatik ildaskatua, makurra, azal higrofanoa, leuna, arre-gorrixka, okre-haragi kolorekoa lehortzean.
Orriak: Ez oso estu, desberdinak, itsatsiak edo eskotatuak, zuritik kremara doazenak, ertza osorik, espora-jalkina zuri-krema.
Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: 7 x 0,5 cm-ko luzerakoa, zilindrikoa edo, batzuetan, luzera osoan zehar ildaskatua, barnehutsa, fistulosoa, leuna, arre-gorrixka bizi samar kolorekoa.
Haragia: Mehea, zurixka, arre-gorrixka oinean, zapore gozokoa eta usain ahulekoa, ez oso atsegina.
Etimologia: Collybia antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik.
Jangarritasuna
Kalitate gastronomiko kaskarrekoa.
Nahasketa arriskua
Marasmius oreades delakoarekin, honen oina ez da hain gorrixka. Collybia dryophila espeziarekin ere bai, honek kapela iluna du eta oina ez du gorrixka.
Kolibia marroi
Kolibia marroia (Gymnopus fusipes) Gymnopus generoko onddo espezie bat da. Ale gazteen kapelak bakarrik jaten dira, ireki baino lehen, gero, gogorra, astuna eta toxikoa ere bada.
Marasmio hankagorri
Sasoia eta lekua
Udazkenean. Hostozabaletan lurperatutako zur hondarretan, batez ere pagoetan, askotan talde faszikulatuetan.
Kolibia marroi
Sinonimoa: Collybia fusipes.
Marasmio hankagorri
Banaketa eremua
Mundu osoan baina batez ere Europan eta Ipar Amerikan. Beste toki batzuk Nigeria, Kolonbia, Txile, Siberia, Myanmar, Koreako penintsula, Japonia eta Australia dira
Kolibia marroi
Deskribapena
Kapela: 4 eta 10 cm arteko diametrokoa. Lehenik ganbila, gero zabaldu egiten da, askotan itxuragabea, irregularra. Azal leuna, ilegabea, batzuetan hondoratua, gorrixka-lehoi kolorekoa edo gamuza kolorekoa ilunagoa edo argiagoa.
Hanka: Gogorra, zaila, lehenik betea, gero barnehutsa, ardatzaren formakoa, sustrai itxurako luzapen batez bukatuz; askotan belusatua, sakonki ildaskatua, kolore arre-gorrixka edo purpurakoa, argiagoa goialdean.
Haragia: Gogorra, elastikoa, larrukara, mehea, erresistentea, ez da erraz usteltzen.
Etimologia: Collybia terminoa antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik. Fusipes epitetoa latinetik dator, "fusipes" hitzetik, ardatz itxurako oina esan nahi du.
Jangarritasuna
Ez da jangarria. Perretxiko gogor eta larrukara bat da, digestio arazoak eragin ditzakeena. Probatu nahi izanez gero, ale oso gazteen kapelak bakarrik kontsumitu.
Street Fighter II: The World Warrior
Street Fighter II: The World Warrior (ストリートファイターII -The World Warrior-) 1991ko Capcomek egindako bideo-jokoa da, 1987ko bideo-jokoaren jarraipena zena. Mundu mailan ospea lortzen zuen Street Fighter saileko lehen jokoa izan zen eta borroka generoan aitzindaria. Aurrekoan baino jolas-abiadura motelagoa izan zuen, eta 8 pertsonaia ditu aukeran, 4 amaierako boss eta amaiera-kolpe ezberdin bat pertsonaia bakoitzeko. Era berean, kontrol bat zuen, bere aurrekoak bezala, palankaren konbinazioak eta 6 botoi erabiltzen zituen borrokan zehar eraso bereziak egiteko, hala nola su-bolak jaurtitzeko (behean, diagonala behetik aurrera).
Kolibia marroi
Nahasketa arriskua
Zaila da nahastea. Antzeko ezaugarriak dituen Collybia filamentosa delakoarekin nahas daiteke, baina oinaren oinarria lodituta du eta konifera basoetan hazten da.
Sasoia eta lekua
Ohikoa udan, taldeka edo sortatan, hostoerorkorren enborren oinean, batez ere hariztietan, pagadietan eta gaztainondoetan.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Errusia, Australia, Zeelanda Berria.
Ms. Pac-Man
Ms. Pac-Man (ミズ・パックマン) 1982ko Namcok egindako bideo-jokoa da, 1980ko bideo-jokoaren jarraipena zena.
Jokoa
Jokoa jatorrizko Pac-Manen ia berdina da. Jokalariak puntuak jan eta mamuak saihestu behar ditu (batekin kontaktuan, bizitzak galtzen dira). Mamuak iraultzeko aukera ematen duten puntuek kontrako norabidean ibiltzea eta aparteko puntuak ematea eragiten dute (200, 400, 800 eta 1600 puntu, mamu guztiak normaltasunera itzuli aurretik harrapatzen badira). Fruten aparteko puntuek mailaz pasatzeko aukera ematen dute. Maila handitu ahala, zailtasuna areagotu egiten da.
Marmosa isthmica
Marmosa isthmica Didelhipdae familiako ugaztun espezie bat da. Kolonbian, Ekuadorren eta Panaman bizi da. Fruituz eta intsektuez elikatzen da, eta adarretatik mugituz ehiza dezake, isats prentsilaren laguntzaz. Lehenago, Marmosa robinsoniren azpiespezie bat zen, eta seguru asko antzeko bizimodua izango zuen. Izen espezifikoa, isthmica, latinez 'istmikoa' esan nahi du.
John Gurdon
Sir John Bertram Gurdon (Dippenhall, Surrey, 1933ko urriaren 2a) britainiar biologoa da. 2012ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Shinya Yamanakarekin batera zelula helduak zelula ama bihur daitezkeela aurkikuntzagatik.
Eton Collegera joan zen eta Oxfordeko Unibertsitatean zoologia ikasi zuen. 1971tik 1983ra Biologia Molekularreko Laborategian lan egin zuen eta 1983tik Zoologia Sailean. Aitzindaria izan zen transferentzia nuklearreko eta klonazioko lanetan.
Virtua Fighter 2
Virtua Fighter 2 (バーチャファイター2) 1994ko Sega AM2ek egindako bideo-jokoa da, Sega Saturn eta Microsoft Windows plataformetarako sortua. Aurreko urteko bideo-jokoaren jarraipena izan zen.
Mercedes Lorenzo
Mercedes Lorenzo Souto edo Sauto idatzizko testu batzuen arabera (Lugo, 1915eko abenduaren 15a - Arrasate, Gipuzkoa, 1996ko urtarrilaren 23a), egunero Bilboko Arrikibar plazako jarleku berean jezartzen zen emakumea, amorantearen esperoan ziotenez, eta "La loca de Arrikibar'', Arrikibarreko zoroa eta "La eterna enamorada", Betiereko maitemindua bezala ezagutzen zutena.
Biografia
Jose eta Salvadoraren alaba, Lugon jaio zen eta gerora Bilbora joan zen bizi izatera. Bulego baten lan egiten zuen, Martini&Rossi vermut-aren ekoizleek Urkixo Zumardian zuten hartan. Kale bereko dendari bat ezagutu eta elkar maitemindu ziren. Baina ezkontzeko bidean zeudela, senargaiak harremana eten eta beste emakume batekin ezkondu zen. Mercedesek ezin izan zuen egoera berria gainditu.
Arrikibar parkeko jarleku bat bere egin zuen eta egunero-egunero hantxe jartzeko ohitura hartu zuen, senargai ohiaren denda ikusteko moduko lekuan eta bide batez, zeinek esan, gizonak berak ikusi eta ahaztu ez dezan tokian. Eguna joan eguna etorri, urtea joan urtea etorri, leku berean topatzen zuten bertatik pasatzen zirenek, kale egin barik jarleku berean, buruan kapela estranbotikoak jantzita eta eskuetan beti artilezko zeozer egiten, Penelope modernoa bihurtuta, zain. Txoriek lagun egiten zioten eta jaten ematen zien berak.
Bilbon bere entzutea zabalduaz joan zen eta jendeak maitasunez zoratu zela adieraziz, Arrikibarko zoroa deitzen zion. Buruko apaingarri koloretsu eta deigarrioi erreparatuta, Kapeladun zoroa deitzen zionik ere bazen. Aurpegi gozo eta irribarretsuko emakume ezohikoa, denboraren poderioz gero eta narrasago, gero eta desorekatuago ikusten zuten egunero bere atalaia ondotik pasatzen zirenek. Ospitale psikiatriko batera eraman zuten, eta gero beste batera eta hirugarren batera ere, 80 urte bete berritan 1996ko urtarrilean hil zen arte. Arrasaten zendu zen arren, bere heriotza-agiriak jasotzen duen arabera Derioko kanposantuan izan zen hilobiratua
Abestia
Uste denez, Mocedades musika taldeak 1981 urtean plazaratu zuen Le llamaban loca abestia Mercedesen maitasun maiteminean inspiratu zen. Jose Luis Perales musikariak idatzi zuen eta honek benetako istorio baten oinarrituta zegoela aditzera eman zuen, alargundutako emakume batena hain zuzen, baina Arrikibarrekoa ez zela guztiz argitu barik. Haren baten Mocedadesen ahotsean ezagutzera eman zelako eta hauek ere bilbotarrak zirelako, herriaren imajinarioak beti lotu zuen bilbotarturiko andratxu bitxi honekin. Izan kantuaren hedapenagatik, izan istorioaren erromantizismoagatik, Mercedes betiko lotuta geratu da Mocedadesen abestiarekin eta baita goiz zein arratsaldeetako bizileku bihurtu zuen Arrikibar plazarekin.
Muntiacus montanus
Muntiacus montanus, Sumatrako muntiako izenez ere ezaguna, Indonesiako Sumatra uharteko jatorrizko zerbidoa da. 1914an aurkitu zuten, baina 1930era arte ez zen beste alerik ikusi, ehiztari batek haietako bat harrapatu eta gero aske utzi baitzuen. 78 urte igaro behar izan zituzten, 2008an espeziea aurkitu zuten arte, bi aleri argazkia atera baitzieten.
Zenbait autoreren iritziz, Muntiacus muntjak-en azpiespezie bat da.
Habitata eta ezaugarriak
Muntiako hau mendiko basoetan bizi da, baina oraindik ezin izan da xehetasunez aztertu, oso ale gutxi ikusi baitira. Espeziea Indonesian bakarrik dago, Kerinci Seblat parke nazionalean, besteak beste.
Genero bereko espezie gehienek bezala, uste da ez dela arrisku larrian dagoen espezie bat, nahiz eta gehiegi kezkatzen duen bere habitata suntsitzea, batez ere basoak zatitzea eta, bereziki, tokiko populazioen ehiza-ohiturak.
Sare mingots
Sare mingotsa (Cortinarius Causticus) Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da.
Ezin da sukaldaritzan erabili, azala mikatza duelako.
Deskribapena
Kapela: 4 eta 8 cm arteko diametrokoa. Gaztetan ganbil-kanpai itxurakoa, gero zabaldu egiten da erdian titi batekin, okre zurbil kolorekoa. Hasieran, zuntz zuriz eta iheskorrez egindako errezel batek azpian dagoen kolore okrea estaltzen du; zahartzean erdian okre-laranja kolorea. Azal likatsu oso mingotsa, mihiaren puntarekin egiazta daitekeena.
Orriak: Ez oso estu, kolore okre-hori argikoak, esporek marroi-kanela kolorekoak bihurtzen dituzte.
Hanka: Berdina edo fusiformea, zurruna, sustrai antzekoarekin, zurixka, 3 -8 x 0,4 - 1,2 cm-koa.
Haragia: Mehea, hori-limoi kolorekoa edo okre antzekoa, batzuetan zuria kapelan. Zaporea ez du mikatza, azala bakarrik, usain sendokoa.
Etimologia: Cortinarius hitza, Gortinarik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Causticus epitetoa latinetik dator, kaustikoa esan nahi duen "Causticus" hitzetik. Haragiaren koloreagatik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Cortinarius ochroleucus delakoarekin, honek haragia mikatza du eta azala berriz ez.
Sasoia eta lekua
Udazkenean, koniferoen eta hostogalkorren basoetan.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika.
Pierre-Étienne Flandin
Pierre-Étienne Flandin (Paris, 1889ko apirilaren 12a - Saint-Jean-Cap-Ferrat, 1958ko ekainaren 13a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1934ko azarotik 1935eko maiatzera. Gainera, Vichyko Erregimeneko lehen ministroa izan zen 1940ko abendutik 1941eko otsailera.
Pilotu militarra izan zen Lehen Mundu Gerran. Aliantza Demokratiko Errepublikarra alderdi kontserbadoreko kidea izan zen eta ministro (Merkataritza, Finantzak, Industria, Obra Publikoak) izan zen gerren arteko zenbait gobernutan.
1934ko azaroan izendatu zuten lehen ministro. Akordio Franko-Italiarra, Stresako Frontea eta Itun Franko-Sobietarra negoziatu zituen. 1935eko otsailean Fernand Bouissonek ordezkatu zuen karguan.
Flandin Kanpo Arazoetako ministroa zen Alemaniak Renania hartu zuenean 1936an eta Municheko Krisian baretzearen aldekoa izan zen. Philippe Pétainek 1940ko abenduan izendatu zuen lehen ministro Pierre Lavalen ordez, baina Alemaniak ez zuen izendapena onartu. 1941eko otsailean utzi zuen kargua, Aljerrera joan eta 1943ko abenduan atxilotu zuten. 26 hilabete eman zituen espetxean, eta 1946an askatu zuten.
Anis-klitozibe berde
Anis-klitozibe berdea (Clitocybe odora) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Ez da gomendagarria sukaldaritzarako, zapore bizia baitu.
Deskribapena
Kapela: Ez oso mamitsua, 3 eta 7 cm arteko diametrokoa. Lehenengo kanpai itxurakoa da, gero ganbila eta ondoren laua eta erdian hondoratua, ertz izurtuarekin. Berde-grisaxka kolorekoa edo urdin-berdexka, zahartzean koloregabetu egiten da.
Orriak: Itsatsiak edo zertxobait dekurrenteak, ez oso estu, gris-berdexka zurbil kolorekoak, kapelaren kolorea baino argiagoa.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Kapelaren kolore berekoa edo zertxobait zurbilagoa. 4 - 8 x 0,5 - 1 cm-koa, zilindrikoa, haritsua eta leuna. Oinarrian mizelioaren hondarrak ikus daitezke maiz.
Haragia: Zurixka edo zertxobait berdexka, zapore gozokoa eta anis usain handikoa.
Etimologia: Clitocybe hitza grekotik dator, burua esan nahi du, kapelaren formagatik. Odora epitetoa latinetik dator, usaintsua esan nahi duen "odorus" hitzetik. Bere lurrin eta usain sendoagatik.
Jangarritasuna
Oso aromatikoa, baina ez oso preziatua. Onak dira 2 edo 3 ale arrautza nahaskian beste perretxiko batzuekin nahasteko.
Nahasketa arriskua
Oso bereizgarria da bere anis usain handia. Kolore argiko aleak Clitocybe suaveolens delakoarekin nahas daitezke, hau txikiagoa da, ertza pixka bat ildaskatua du eta anisaren usaina ere badu.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean ohikoa da koniferoetan eta hostozabaletan, baina ez da oso ugaria izaten.
Banaketa eremua
Asiako iparraldea, Europa. Ipar Amerika, Afrikako iparraldea.
Sareokre ezkatatsu
Sareokre ezkatatsua (Cortinarius Causticus) Cortinarius generoko onddo espezie bat da. Ez da jangarria. Errefauaren zapore desatsegina du.
Sinonimoa: Pholiota humicola, Cortinarius humicola.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, konikoa, azkenean zabaldu egiten da, baina titi puntazorrotz handi batekin. Okre kolorekoa edo okre-horixka kolorekoa eta Pholiota baten antzeko ezkata eta xerlo arreek estaltzen dute guztia.
Orriak: Zabal eta nahikoa lodiak, itsatsiak; okre-horixka kolorekoak hasieran, bukaeran esporengatik herdoil kolorekoak.
Hanka: 6 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 1,3 cm bitarteko lodierakoa, irmoa, batzuetan bihurritua, zilindrikoa, oinarrian zabalduz eta puntan bukatuz; kapelaren kolorekoa, eta kapela bezala, ezkata arrez estalia dago, goitik oinarriraino.
Haragia: Ertzean mehea, lodia titiaren azpian; hasieran okre antzeko kolorekoa, azkenean arrexka edo gorrixka. Usain atsegina du eta errefau zaporea.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.
Jangarritasuna
Ez da jangarria, zapore desatsegina duelako.
Sasoia eta lekua
Udazkenean, haritzen eta pagoen basoetan.
Banaketa eremua
Europa, Kaukasia, Appalacheak.
Donkey Kong Jr.
Donkey Kong Jr. (ドンキーコングJR.) 1982ko Nintendok egindako bideo-jokoa da, Aurreko urteko bideo-jokoaren jarraipena zena.
Oraingoan Mariok Donkey Kong du preso (Mario antagonista izan den aldi bakarra), eta bere semeak, Donkey Kong Jr izeneko gorila txiki batek, erreskatatu behar du.
Cortinarius torvus
Cortinarius torvus Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da.
Ez da jangarria, usain txarra du eta toxikoa den susmoak ere badaude.
Deskribapena
Orriak: Zabal, orritxoekin, lodiak, eskotatuak edo ia itsatsiak, arrexka kolorekoa lila koloreko orbanekin eta azkenik kanela kolorekoa.
Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: Espeziea gaztea denean, 2 cm arteko lodiera duen erraboil handi batean beherantz lodituta, azkenik luzanga eta oinarrira mehetua; betea, sendoa, zetaduna eta goiko aldean tonu moreak ditu. Beheko 2/3ak lila kolorez zikindutako zorro zurixka batez estalia dago, eta goiko aldean eraztun bereizgarri bat geratzen da. Gortina ez du oso lodia, zurixka eta iheskorra.
Haragia: Zurixka, apur bat morea, arrosa samarrekoa oinaren oinarrian. Usain sendoa du eta nazkagarria.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.
Jangarritasuna
Es da jangarria usain txarra duelako.
Sylva Koscina
Biografia
Bere megalomania ospetsua izan zen, zeinak hirugarren pertsonak bere buruaz hitz egitean erabiltzera eramaten baitzuen. Ogasunaren ikerketagatik etxe erosiberri bat saldu behar izan zuen eta Veneziako Mostran pelikularik gabe aurkeztu zen, «Enbaxadore irribarretsu» gisa bakarrik.
61 urte zituela hil zen 1994ko abenduaren 26an, Erromako klinika batean, bularreko minbiziak jota.
Virtua Fighter (bideo-jokoa)
Virtua Fighter (バーチャファイター) 1993ko Sega AM2ek egindako bideo-jokoa da, Sega Saturn, Sega 32X eta Microsoft Windows plataformetarako sortua.
Jokagarritasuna nahiko sinplea zen, direkzio-palanka batekin eta 3 botoirekin: bat ukabilkadarekin, bestea ostikadarekin eta bestea blokeoarekin. Horien konbinazioekin kolpe bereziak eta giltzak egin zitezkeen, baina ez Street Fighter II bezalako jokoen fikziozko motakoak. Pertsonaia bakoitzak arte martzialeko estilo erreala eta bakarra zuen. Adibidez, Wolf pertsonaia amerikar borroka librean aditua zen, Jacky eta bere arreba Sarah Jeet Kune Do, Kage-Maru eta jiu jitsu eta abarretan nagusi ziren.
Cortinarius torvus
Nahasketa arriskua
Oinaren ezaugarriengatik erraz ezagutzen da.
Sasoia eta lekua
Udazkeneko espeziea, hostogalkorren basoetan ateratzen da, betez ere pagoen azpian.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Japonia, Turkia.
Ziza zuri-more
Ziza zuri-morea (Calocybe ionides) Lyophyllaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoa: Lyophyllum ionides)
Kalitate kaskarrekoa eta, gainera, babestu egin behar da. Urria.
Deskribapena
Kapela: 3 eta 5 cm arteko diametrokoa, hasieran ganbila eta gero zabaldu egiten da, titi apur batekin, gaztetan ertz flokonosoa edo malutatsua du. Kolore more oso bereizgarria du eta zahartzean kolorea apur bat galtzen joaten da.
Orriak: Oso meheak eta ugari, dekurrente samarrak edo eskotatuak eta kolore zurixka-horixkakoak.
13 Going on 30
13 Going on 30 edo Suddenly 30, 2004ko Gary Winick estatubatuarrak zuzendutako fantasia eta amodiozko komedia film bat da. Jennifer Garner, Mark Ruffalo, Judy Greer eta Andy Serkis aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
1987, Jenna Rink (Christa B. Allen) neska nerabeak bere hamairugarren urtebetetzean nahi duen gauza bakarra ederra izan eta denek onartua izatea da. Eskolako mutil gayenaren aurrean izandako bixipen umiliagarri baten ondoren, Jennak bizitza berri bat izatea desiatzen du. Mirariz, bere desioa bete egingo da, eta 30 urteko emakumea (Jennifer Garner) dela esnatuko da.
Ziza zuri-more
Deskribapena
Orri eskotatuak: Oinera Iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: Mehea, haritsua, kapelaren kolore berekoa.
Haragia: Zurixka edo zertxobait morea, zapore gozokoa eta aza eta irina nahastearen usaina du.
Jangarritasuna
Jan daiteke, baina ez du balio gastronomikorik.
Nahasketa arriskua
Kapelaren eta oinaren kolore morea dela eta, erraz antzematen da Calocybe hau.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenaren hasieran hazten da, humus asko duten lurretan, batez ere pago basoetan, baina koniferoetan ere bai.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Japonia.
Errotari faltsu
Errotari faltsua (Clitocybe dealbata) Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da.
Track & Field (bideo-jokoa)
Track & Field, Europan eta Japonian Hyper Olympic (ハイパーオリンピック) deitua, 1984ko Konamik egindako bideo-jokoa da. Arkade hau 1984ko Olinpiar Jokoen produktu ofiziala izan zen.
Errotari faltsu
Jan eta 4 ordu igaro baino lehen, sindrome muskarinikoa sortzen du. Clitocybe zuri ugarietako bat da. Denak toxikoak.
Track & Field (bideo-jokoa)
Joko-sistema botoiak azkar eta intuitiboki sakatzean datza ("botoiak txikitzea" edo button bashing ere esaten zaio), proba bakoitzaren arabera, marka bat gainditu eta beste kirol batera joateko. Jokatzeko modu hori jokalarien artean ezartzea lortu zen, eta Olinpiar Jokoetan eta kirol-probetan oinarritutako beste joko batzuetan imitatu zen.
Errotari faltsu
Deskribapena
Kapela: 1,5 eta 4 cm arteko diametrokoa, hasieran ganbil-laua, gero erdian hondoratua edo pixka bat inbutu itxuran. Ertz izurtua, irregularki krenulatua, gaztetan konbolutua eta zahartzean kurbatua. Azala itsatsia, pruinaduna gaztetan eta gero satinatua eta zetaduna; zuritik zuri-kremara doana, eta, gero, krema zikin kolorekoa.
Track & Field (bideo-jokoa)
Ekitaldiak
"Track & Field" -en sei ekitaldi daude:
Errotari faltsu
Deskribapena
Orriak: Estu, estuak, desberdinak, okertuta, adnatatik subdekurrenteetara eta zuritik zuri krema zikinera doan kolorekoak.
Hanka: 1,5 - 4 x 0,3 - 0,6 cm-koa, zilindrikoa, luzetara fibrilosoa, gogorra, pixka bat elastikoa eta batzuetan kurbatua; kapelaren kolorekoa edo pixka bat arrosa-okre kolorekoagoa.
Haragia: Zuria, mehea, elastikoa eta oinekoa haritsua; irin usain espermatikoarekin eta zapore gozoarekin.
Etimologia: Clitocybe hitza grekotik dator, burua esan nahi du, kapelaren formagatik. Dealbata epitetoa berriz latinetik dator, zuritua esan nahi duen "dealbatus" hitzetik. Bere koloreagatik.
Regra 34
Regra 34 2022ko Júlia Murat zinema zuzendari brasildarraren film dramatikoa da. Locarnoko Zinemaldian Urrezko Lehoinabarra eskuratu zuen.
Errotari faltsu
Toxikotasuna
Muskarina ugari duen espezie toxikoa da.
Regra 34
Sinopsia
Filmak Simone pertsonaiaren istorioa kontatzen du: batetik, Zuzenbide ikaslea da, emakumeak defendatu nahi dituelako abusu kasuen aurrean; bestetik, bere interes sexualek indarkeriazko mundu batean murgilduko dute.
Flehmen erreflexu
Flehmen erreflexua edo Flehmen erantzuna (hitza flehmen alemanezko aditzetik dator ) ungulatu, felino eta beste ugaztun askok egiten duten ahoko uzkurtze mugimendu mota berezi bat da, organo bomeronasalean edo Jacobsonen organoan produktu kimiko usaintsuen transferentzia errazten duena. Flehmen erreakzioan edo erreflexuan, animaliek ezpainak atzera eramaten dituzte, imintzio bat eginez. Keinu hori organo bomeronasala erakusteko eta usainaren molekulak bertara erakartzeko erabiltzen dute.
Errotari faltsu
Nahasketa arriskua
Clitocybe cerussata, Clitocybe rivulosa eta hostozabalen humusean agertzen den Clitocybe phyllophila eta Clitopilus prunulus delakoekin nahas daiteke.
Flehmen erreflexu
Portaera horri esker, animaliek beren espezieko beste kide batzuen odoranteak hauteman ditzakete, adibidez, gernuarenak. Animaliek hainbat faktore zehaztea ahalbidetzen du, besteak beste, araldia egotea edo ez egotea, animaliaren egoera fisiologikoa eta animalia zenbat denbora igaro den gertu. Erantzun berezi hori da paradako zaldiei gehien antzematen zaiena, araldian dagoen behor baten gernua usaintzen baitute.
Errotari faltsu
Sasoia eta lekua
Taldeak osatuz hazten den espezie arrunta da. Oro har, belardietan, larreetan eta basoen ertzetan agertzen da.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika.
Namco
Namco (株式会社ナムコ) japoniar enpresa izan zen, bideo-jokoak garatzen eta banatzen zituena. 1955ean Masaya Nakamurak Tokion sortua, 2005ean Bandai jostailu-enpresarekin bat egin zuen eta en Bandai Namco Holdings, Inc. bilakatu zen. Horrela, herrialdeko entretenimendu enpresa nagusienetariko bat bilakatu zen.
Museo Nacional de Arte (Mexiko)
Mexikoko Arte Museo Nazionala (MUNAL) Mexiko Hiriko Zentro Historikoan dago, Tacuba kaleko 8 zenbakiarekin markatutako eraikin batean, Manuel Tolsá plazan. Mexikoko artearen bilduma adierazgarri bat dago jasota bertan, erregeordetzaren garaitik 1950eko hamarkadara arte.
Eraikina
Eraikina Komunikazio eta Herri Lan Idazkaritzaren Jauregia da. Arkitektura eklektikoa du, XX. mendearen hasieran oso ohikoa, baina batez ere neoklasikoa eta errenazentista da. 1982an Arte Museo Nazionalera bideratu zen, eta 1997an zaharberritu zen.
Bildumak
Museo honetan Mexikok artearen historiaren bost mende erakusten ditu. Egile batzuk aipatzeagatik hauek jasoko ditugu: Andrés de la Concha, José Juárez, Sebastián López de Arteaga, Cristóbal de Villalpando, Miguel Cabrera, Manuel Tolsá, Santiago Rebull, Felipe S. Gutiérrez, Juan Cordero, José María Velasco, Saturnino Herrán, Ángel Zárraga, Alfredo Ramos Martínez, Gerardo Murillo (Dr. Atl), María Izquierdo, Diego Rivera, Frida Kahlo, José Clemente Orozco eta David Alfaro Siqueiros.
Cephalophus rubidus
Cephalophus rubidus antilope indartsu baina txikia da, eta Ruwenzoriko mendietan baino ez dago, Uganda eta, ziurrenik, Kongoko Errepublika Demokratikoaren artean. Cephalophus rufilatus edo Cephalophus nigrifrons azpiespezie bat izan daiteke.
Cephalophus rubidus 15 kg pisatzen ditu eta inguruko altuera du sorbaldan. Ile lodiak dituzte, arinagoak behealdean eta ilunagoak bizkarrean. Haren adar laburrek 8 cm inguruko luzera dute.
3.000 metrotik gorako eremu menditsuetan daude, belarrak jaten dituzten tokietan. Egunez bizi dira.
Sorex sclateri
Sorex sclateri ugaztun espezie bat da, Soricidae familian. Endemikoa da Mexikon.
Sorex sclateri bi herritatik baino ez da ezagutzen Chiapasen, 1.700 metroko altueran dagoen Tumbalan, eta Guatemalatik gertu dagoen beste toki batetik. Aurkitu den eremua 7 km2 besterik ez da, habitataren erabilgarritasuna kontuan hartuta. Bere habitata mendiko hodeien basoa da.
Estro
Estroa edo araldia animaliez mintzatuz, ernaltzeko grina da; grina horrek irauten duen denbora.
Ugaztunen emeen kasuan, araldia sexualki harkorrak diren garaia da, hau da, arra onartzen duten unea. Etapa honetan obulazioa gertatzen da. Gertaera hau ezberdina da espezie bakoitzean, iraupena aldatzen baita.
Arretan testosterona gehitu eta dimorfismo sexuala handitu egiten da, baita oldarkortasun eta emeekiko ere.
Araldia iraupenaren edo maiztasunaren arabera
Estro mota asko daude:
Araldian izandako portaera
Portaera askotarikoa da espeziearen arabera. Funtsezkoa da araldian dagoen emeak ezohiko kitzikapena izaten duela, eta ia beti eragiten diola arren portaerari. Adibidez, behiaren araldia edo oreinen orroa.
San Petri eliza zaharra (Estrasburgo)
San Petri eliza zaharra (Église Saint-Pierre le Vieux, Alt-Sankt-Peter) Estrasburgoko eliza bat da, eliza katolikoa eta luteranoa eraikin berean dituena.
Historia
San Petri eliza 1130. urtean aipatzen da aurreneko aldiz. Erdi Aroan Estrasbugoro elizbarrutiko bederatzi elizetako bat zen.
1398ko maiatzaren 22an Honau abadetxeko kapera ekarri zen, aurrez zegoen Rhinauk uholdea jasan ondoren, eta mezatarako aldare nagusia izan zen.
1529ko otsailaren 20an Estrasburgo hiriak Erreformaren alde egin zuen eta eliza luteranoa bihurtu zen. 1535ean eskola latindarra ireki zen elizan.
1681ean Frantziak Estrasburgo anexionatu zuen eta bi urte beranduago Luis XIV.a Frantziakoak elizaren zati bat katolikoi itzultzeko agindua eman zuen. Harrizko hesi bat eraiki zen kultu biak banatzeko. 2012 arte ez zen eliza biak konektatuko zituen aterik eraiki harresi horretan.
XIX. mendean elizaren alde katolikoa handitu egin zen. Conrath arkitektuak diseinatu zuen eta 1867an ireki zen.
Erlikiak eta artelanak
Eliza katolikoak Brigit Kildarekoaren erlikiak ditu, bai eta monumentu historiko izendapena duten hainbat artelan ere.
Eliza luteranoak ere baditu artelanak:
Kobus anselli
Kobus anselli Bovidae familiako ugaztun artiodaktilo espezie bat da. Upembako sakonuneko hezeguneetan bakarrik bizi da, Kongo ibaiaren goiko arroan, Kongoko Errepublika Demokratikoan. 2005ean, Kobus anselli gisa deskribatu zuten, 1926 eta 1947-48 artean bildutako 35 museo-espezimen aztertu ondoren. Lehen ez zitzaion kasurik egin Kobus lecheren antza zuelako, batez ere Kobus leche smithemani azpiespeziearena. Hala ere, UICNren 2008ko Zerrenda Gorrian, oraindik ere Kobus lecheren azpiespezietzat hartzen zuen, eta galzorian zegoela katalogatzen zuen.
Defender (bideo-jokoa)
Defender 1981eko Williams Electronicsek egindako bideo-jokoa da. Bi dimentsioko mundu batean tiro egiteko bideo-joko bat da. Fikziozko planeta batean dago, eta jokalariak estralurtarren uholdeak gainditu behar ditu, gainazalean dauden astronautak babesten dituen bitartean.
Tekken 3
Tekken 3 (鉄拳3) 1996ko Namcok egindako bideo-jokoa da, arkade eta PlayStation plataformetarako sortua. Tekken saileko hirugarrena izan zen.
Defender (bideo-jokoa)
Garapena Eugene Jarvisek zuzendu zuen, Williamsen pinball programatzaile batek; Defender Jarvisen bideo-jokoen lehen proiektua izan zen eta Space Invaders eta Asteroids jokoetan oinarrituta zegoen. Williamsek Amusement & Music Operators Association (AMOA) erakustazokan erakutsi nahi izan zuen jokoa. Jokoaren garapena atzeratu zenez, taldeak bertan lanean aritu behar izan zuen azokaren hasierara arte.
Tekken 3
Sinopsia
Tekken 2ko gertakarietan (20 urte lehenago sagaren sekuentzia kronologikoan), Jun Kazama Kazuya Mishiman bizi den barnealdeko gaizkiaz ohartzen da. Junekiko maitasunak piztutako bere «Gen Diaboliko»aren eta bere «alde on»aren arteko barne-borroka batean murgilduta, Kazuya garaitu egin du bere aitak, Heihachi Mishimak, Mishima Zaibatsuren kontrola berreskuratu eta semea sumendi batera bota ondoren.
Defender (bideo-jokoa)
Defender komertzialki arrakastatsua izan zen, gutxi gorabehera 55.000 ale salduz eta konpainiaren arkade salduena bihurtuz. Kritikariek jokoaren ikusizko efektuak eta jokagarritasuna goraipatu zituzten. Jarvisek bideo-jokoaren industriari egindako ekarpenik onenetako bat da maiz, baita bideo-jokorik zailenetako bat ere. Jokoa plataforma askotara eraman zuten, beste joko batzuen garapenean inspiratuta, eta arrastoek eta imitazio askok jarraitu zioten.
Tekken 3
Sinopsia
Kazuyako Jun haurdun dago, eta Kazuyako Gen Diabolikoko izpirituak eraso egiten dio, bere sabelean dagoen haurra harrapatu nahian. Junek deabruaren izpiritua garaitzea lortzen du eta Yakushimako basoetara erretiratzen da, non Jin Kazama bere semea bakarrik hazten duen.
Altzairuzko Ukabilaren Erregearen II. Txapelketa jokatu zenetik 15 urte igaro direnean, Heihachik botere gehiago lortu nahi izan du. Bere belarrietara, Mesoamerikako hondakin zahar batzuetan bizi den indar misteriotsu baten zurrumurruak iristen dira. Heihachik Tekken Indarrak bidaltzen ditu, Zaibatsu Mishimako indar militarrak, hondakinak ikertu eta han zer botere dagoen ezkutatzeko. Hala ere, kontaktua galdu dute tropekin irrati-mezu baten ondoren: «... denak hilda daude... Ogre ...» Heihachi bera indusketara iristen da, gorpu pila bat aurkituz, baina ohartuta han aurkitutako bizimodua izan litekeela botere gorena lortzeko bere asmoen irtenbidea.
Shinya Yamanaka
Shinya Yamanaka (山中 伸弥) japoniar sendagilea da. 2012ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen John Gurdonekin batera zelula helduak zelula ama bihur daitezkeela aurkikuntzagatik.
Kobeko eta Osakako unibertsitateetan ikasi zuen. San Frantziskoko Gladstone Institutuetan eta Narako Zientzia eta Teknologia Institutuan lan egin zuen. Kyotoko Unibertsitateko irakaslea da.
Zelula ama plurierakingor induzituak garatu zituen, enbrioietako zelula amen antzekoak.
Tekken 2
Tekken 2 (鉄拳2) 1995eko Namcok egindako bideo-jokoa da, arkade eta PlayStation plataformetarako sortua. Tekken saileko bigarrena izan zen.
Sinopsia
Altzairuzko Ukabilaren Erregearen lehen Torneoaren amaieran, Kazuya Mishimak bere aita Heihachi Mishima garaitu zuen; mendeku gisa, Kazuyak Heihachiren gorpua haurtxoa zenean bota zuen labar berera jaurti zuen. Kazuyaren aitak jokoaren irekieraren sekuentzia euritsuan amildegia igotzen du, hondoa jotzen duen ekaitzarekin. Orduan Kazuyak Zaibatsu Mishimaren kontrola hartu zuen.
Kazuyak Mishima Zaibatsuren gainean duen agintea bi urtez luzatu da, baina honek ez du erakusten aita baino onberagoa denik. Kazuyaren agintaldia hilketek, ustelkeriak, legez kanpoko ikerketek eta abarrek markatzen dute. Hori guztia, Gen Diabolikoak Kazuyarengan gero eta eragin handiagoa duelako.
Heihachi bizirik dagoela entzutean, Kazuyak Altzairuzko Ukabilaren Erregearen II. Txapelketa iragartzea erabaki du, lehenengotik bi urtera.
Txapelketan, Kazuyak Jun Kazama izeneko polizia bat ezagutuko du, eta, azkenean, maitemindu egingo da, «alde on» bat sortuko da Kazuya barruan, Junekiko sentitzen duen maitasunaren adierazgarri. Bestalde, Heihachik bere semearen aurka jokatuko duen txapelketako finalera iristea lortu du. Bere semearen barne borrokaz baliatuz, Heihachik Kazuya garaituko du. Gene Diabolikoa bere barnean sortutako ontasunari gailentzen zaio azkenean, eta Kazuya bere deabruzko bertsio bihurtzen da: «Devil Kazuya» deitua. Heihachik, orduan, bere semearen forma berriari aurre egin behar dio, bera ere garaituz.
Bere semea bidean berriro ez dela agertzen ziurtatzeko, Heihachik bere gorpua sumendi batera botatzen du. Bitartean, Jun, Kazuyaren semeaz haurduna, Mishima Zaibatsuren atzaparretatik ihes egitea erabakitzen du eta helmuga ezezagunarekin alde egiten du bere jaioberri semea hazteko.
Cortinarius triumphans
Deskribapena
Orriak: Eskotatuak, estu, gris-urdinxkak gaztetan, gero okre antzeko kolorekoak.
Orri Eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: Zilindrikoa, oinarrian zabaltxoagoa, kolore zurixka-horixka du, eta eraztunaren azpian lehoi koloreko eskumutur mailakatuak ditu, gortinaren hondarrak dira eta espezie honi Pholiota baten itxura ematen diote.
Haragia: Okre-zurixka kolorekoa, amoniakoarekin horiz tindatzen da, Variecolor taldeko espezieak bezala (variecolor, nemoreus, eta largus,). Ez du usain nabarmenik eta zapore gozoa du.
Etimologia: Cortinarius hitza, Gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Triumphans epitetoa latinetik dator, arrakasta esan nahi duen "triumphans" hitzetik. Bere tamainagatik eta onddo apainduaren itxura ederragatik.
Jangarritasuna
Jangarria da.
Nahasketa arriskua
Cortinarius subtriumphans delakoarekin, baina honek kapela eta haragia gorrixkak ditu (ez horia)
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean urkien azpian, zohikaztegietan eta leku hezeetan.
Banaketa eremua
Europa, Asia, Ipar Amerika.
Niktali handi
Niktali handia (Asterophora lycoperdoides) Lyophyllaceae familiako onddo espezie bat da.
Ez da inola ere jangarria.
Deskribapena
Kapela: Zurixka, 0,5 eta 2 cm arteko diametrokoa, hemisferikoa eta klamidosporek osatutako hauts irintsu arrexka batez estalia. Kapela honek orri errudimentarioak ditu, tolestura sinple batzuk, zuri kolorekoak eta antzuak.
Mogador antzokia
Historia
Aretoa Sir Alfred Butt britainiar finantzario batek sortu zuen, eta London Palladiumaren ereduan eraiki zuen, Bertie Crewe arkitektoak eraikitako Londresko musika aretoa. Édouard Niermans arkitekto frantziarra egon zen obra gainbegiratzen. Aretoari lehenengo Palace Théâtre deitu zioten, gero Mogador izena hartu zuen, Mogador kaleko 25. zenbakian dagoelako (Marokoko Essaouira hiriaren aurreko izena). 1919ko apirilean inauguratu zuen Franklin Delano Roosevelt Estatu Batuetako presidente izango zenak.
Niktali handi
Deskribapena
Haragia: Usain higuingarrikoa, mehea eta zuria.
Etimologia:
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako interesik gabea.
Nahasketa arriskua
Asterophora parasitica delakoarekin nahas daiteke, baina honek ez du gainazalean hautsik eta klamidospora leunak ditu.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, Russula generoko nigrescens taldeko deskonposatzen ari diren espezietan, bereziki Russula nigricans perretxikoan.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Erdialdeko Amerika, Asiako iparraldea.
Ito... edo ezkondu
Ito... edo ezkondu, Mujeres en Berrigorria Victor Ruiz Añibarro idazle erbesteratuaren antzezlanaren euskarazko itzulpena da. Gaztelaniazko bertsioa Buenos Airesko Casal Catalánen antzokian eman zen lehen aldiz, 1949ko abuztuaren 6an, Antzerki taldearen eskutik. Zuzendaria Jose Maria Barquín Zabala izan zen eta ekimena Argentinako Eusko Ekintzaren eskutik egin zen. Euskarazko bertsioa, bestetik, Nemesio Etxanizek egin zuen eta Auñamendi bilduman 1968an plazaratu zen nahiz eta aurreko urteetan Euskal Herriko zenbait tokitan taularatu izan. Komedia komikoa bi ekitalditan da.
Egur-orin hori
Egur-orin horia (Bisporella citrina edo Calycella citrina) Helotiaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du behar adina haragi jateko.
Bisporella generoko onddoak, asko eta zehazteko zailak dira, hankadun espezie txikiak dira eta kopa itxura daukate, eta hauen errezeptakulu ilegabeak, azkenean lauak edo sabeldunak geratzen dira. Zuriak, kremak, horiak, arreak, gorrixkak eta berdexkak izan daitezke.
Deskribapena
Fruktifikazioak: 2 eta 4 mm arteko diametrokoak, erregularrak, hasieran kopa sesil eta zapal itxuran, zahartzean disko forma hartzen dute, ia zulorik gabea eta himenioak goiko aldea estaltzen du. Hori-gorringo distiratsu kolorekoa, kanpoaldea leunagoa eta zurbilagoa du.
Hanka: Mehea, sarritan laburra, horixka.
Etimologia: Citrina epitetoa latinetik dator, bere kolore horiagatik.
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako baliorik gabea.
Nahasketa arriskua
Phaeohelotium espezie horiekin eta baita Hymenoscyphus calyculus delakoarekin ere.
Sasoia eta lekua
Udazkenean, taldeka, askotan oso ale ugarikoak izaten dira eroritako adar hiletan, eta batzuetan, erabat hilda ez dagoen egurrean ( Fagus - pagoa, Quercus - haritza, Alnus - Altza, Corylus - hurritza).
Banaketa eremua
Afrikako iparraldea, Asia, Europa, Ipar Amerika, Erdialdeko Amerika, Hego Amerika.
Mogador antzokia
Historia
1920ko hamarkadan, aretoan Diaghileven Ballet Errusiarrak eta, arratsaldeko saioetan, Les Thés Mogador, arratsalde musikatuak izan ziren. Hurrengo hamarkadan, Mistinguett emakume aktorea izan zen han arrakasta izan zuena, Ça, c'est parisien ikuskizunarekin batik bat.
Aretoa 1930eko hamarkadatik opereta, errebista eta musikalei eskainia izan da. Isola anaiek arrakasta ugari sortu zituzten bertan, hala nola, No, No, Nanette, Rose-Marie eta L'Auberge du Cheval-Blanc. 1941ean, Henri Varna, Parisko Casinoko zuzendaria ere, antzokiaz jabetu zen eta han ekoiztu zituen aretoaren nazioartean ospea izango zuten ikuskizun handiko operetak: Violettes impériales, Les Amants de Venise, Naples au baiser de feu, Michel Strogoff edo La Veuve Joyeuxe. Artistak, bestetik, goi mailakoak ziren: Georie Boué, Jacques Jansen, Marcel Merkès, Paulette Merval, Tino Rossi. 1969an zuzendaria hil zenean, Théâtre Mogador Théâtre Henri-Varna-Mogador bihurtu zen. Hélène Martiniren zuzendaritzak generoa berritu zuen, Monsieur Pompadour eta Hello, Dolly! gisako lanekin.
!980. hamarkadan antzokian kontzertuak ematen hasi zen. Urte horretan The Shadows taldeak abestu zuen bertan. 2005ean, Stage Entertainment talde holandar handiak erosi zuen lekua. 2010ean, 50 antzoki pribatuek Théâtres parisiens associés elkartea sortu zuten, tartean Théâtre Henri-Varna-Mogador. 2016ko irailaren 25ean, sute bat piztu zen sotoan, eta eszenatokiaren zorua eragin zuen; ondorioz, hainbat hilabetez antzokia itxita egon zen. Antzokia 2017ko udazkenean ireki zen ikuskizun berri batekin.
Ekoizpen garrantzitsuak
Hona hemen ospetsuenak:
Atzapar zimur
Ez du zaporerik eta, beraz, ez du interes gastronomikorik.
Deskribapena
Karpoforoa: 4 eta 10 cm arteko fruituak. Tamainarik arruntena 4-6 cm-koa da, sinplea edo adar urritan zatitua, oinarrian mehetua eta goialdean zabalak, gainazal zimurtsu-tuberkulosoa edo tolesduraduna. Zuria, zuri zikina edo okre kolorekoa, batzuetan grisa, grisea aldaeran edo fuliginosoa fuliginea aldaeran
Hanka: Himenoforoaren luzapena da, zimurtasun gutxikoa edo ia leuna.
Haragia: Elastikoa, hauskorra eta biguna, gutxi definitutako zaporea eta usain fungikoak ditu.
Etimologia:
Jangarritasuna:
Jangarri oso kaskarra.
Nahasketa arriskua
Clavulina cristata delakoarekin, hau txikiagoa da eta oso adarkatua.
Sasoia eta lekua
Arrunta, uda bukaeratik udazkenaren bukaerara arte, urriagoa udaberrian, koniferoen eta hostogalkorren basoetan, bakarrik edo taldean, gutxitan soropildua.
Banaketa eremua
Europa, Errusia, Ipar Amerika, Japonia, Australia, Himalaia, Txina eta Turkmenistan.
Ponts Couverts (Estrasburgo)
Ponts Couverts (Gedeckte Brücken, Zubi estaliak) Frantzia mendebaldeko Estrasburgo hirian dagoen zubi multzo bat da. Lau dorrek eta hizu zubik osatzen dute. Ill ibaia lau adarretan zatitu berritan hauek zeharkatzeko egiturak dira, XIII. mendean eraikiak.
1988an UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen Petite France auzoan daude. Aurrez 1928. urtean Frantziako monumentu historiko izendatu zituzten
Historia
Estrasburgo hiriaren babeserako egitura gisa eraiki ziren Ill ibaiaren adarren gainean. 1230. urtean abiatu zituzten lanak eta 1250an amaitu. Zubi hauek egurrezko estalkia zuten eta hortik datorkie izena. 1332an egurrezko zutabeen ordez harlanduzkoak ezarri zituzten. Hiriaren aldera irekia zen baina kanpo aldera artileriarentzako zirrikituak baino ez zeuden.
Bost dorre altu ere eraiki ziren XIV. mendean hiriaren defentsa egitura sendotzeko, gaur egun lau baino ez daude. 1570. urtean burdinezko hesiak jarri ziren azpian, etsaiei ibiaitik sartzea eragozteko.
1681ean frantziarrek Estrasburgo berenganatu zuten eta 1690an zubien parean 100 metro ibaian gora Barrage Vauban eraikina altxatu zuten babes egituraren gehigarri. Egitura honen bidez ibaiaren emaria erreguka zezaketen.
Astaputz berunkara
Deskribapena
Karpoforoa: Oinik gabeko errezeptakulua, 2 eta 5 cm arteko diametrokoa. Hasieran globo formakoa, gero pixka bat zapaldu. Exoperidioa oso lodia, zuria, leuna eta hauskorra da, puska handietan apurtzen da. Endoperidioa papirazeoa da, mehea, lehenbizi zuria, gero gris-berun kolorekoa, goiko aldean zulo bat irekitzen zaio, ostioloa deitzen zaio, apikulatua, ia zirkularra eta nahiko txikia.
Ponts Couverts (Estrasburgo)
Historia
1784. urtean zubiei egurrezko estalkia kendu bazitzaien ere izenak bere horretan jarraitu zuen. 1865ean egurrezko zubiak bota eta harrizko berriak eraiki ziren haien tokian.
Astaputz berunkara
Deskribapena
Haragia: Gleba, hasieran zuria eta trinkoa, gero horixka, ondoren oliba-arrea eta, azkenik, arre-purpura ilun koloreko hauts-itxurakoa bihurtzen da.
Ponts Couverts (Estrasburgo)
Dorreak
Lau dorreak honako hauek dira (iparraldetik hegoaldera):
Ill ibaiaren adarrak
Ill ibaia Estrasburgoko alde zaharrera iristean lau adarretan banatzen da. Iparraldekoa da zabalena eta gainerako hirurek berehala bat egiten dute hegoaldeko adarra osatuz. Adar biek aurrerago bat egingo dute Estrasburgoko alde zaharra uharte bihurtuz. Hegoaldeko hiru adarrak Zornmühle, Disenmühle eta Spitzmühle dira eta horiek zeharkatzen dituzte zubi estaliek. Alemanierazko mühle atzizkiak "errota" esan nahi du, izan ere ubide horietan errota ugari kokatu baitziren.
Astaputz berunkara
Deskribapena
Etimologia: Bovista terminoa buff-fist-etik dator, hau da, vesciako dialekto alemaniarretik. Plumbea epitetoa latinetik dator, berunaren kolorekoa, esan nahi duen "plumbeus" hitzetik. Onddo helduak hartzen duen koloreagatik.
Mukibotoi beltz
Haragi urria eta larrukara, ez du janaria prestatzeko balio.
Astaputz berunkara
Jangarritasuna
Sukaldaritzarako baliorik gabea. Gleba zuria duenean jan daiteke.
Nahasketa arriskua
Bovista nigrescens delakoarekin.
Mukibotoi beltz
Deskribapena
Haragia: Arre-karamelu kolorekoa, gelatinakara, zaila, trinkoa, elastikoa.
Etimologia: Inquinans epitetoa latinetik dator, kutsatzailea esan nahi duen "inquinans" hitzetik.
Jangarritasuna
Ez du balio sukalderako.
Astaputz berunkara
Banaketa eremua
Amerika osoa, Europa, Errusia, Kazakhstan, Kirgizistan, Kaukasia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.
Mukibotoi beltz
Nahasketa arriskua
Exidia glandulosa delakoarekin, honen himenioak papila konikoak ditu, haragia ez da arre-karamelu kolorekoa, grisaxka baizik eta esporak ez dira fuliginosak, zuriak baizik.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Asia.
Ana, Errege Printzesa
Ana, Errege Printzesa (Anne Elizabeth Alice Louise; Clarence House, Londres, 1950eko abuztuaren 15a) Erresuma Batuko printzesa da.
Philip Edinburgokoa eta Elisabet II.aren alaba da. 1987an Errege Printzesa titulua jaso zuen.
1973an Mark Phillipsekin ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituzten: Peter eta Zara. 1992an Mark Phillips dibortziatu eta Timothy Laurence-rekin ezkondu zen.
Urrezko domina bat eta zilarrezko bi irabazi zituen Europako hipika txapelketetan eta 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen.
Gardinga
Gardinga (Chlorosplenium aeruginascens edo Chlorociboria aeruginascens) Chlorociboriaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du batere interes gastronomikorik. Berdez tindatutako zura altzari apainduak egiteko erabiltzen da.
Deskribapena
Karpoforoa: 1 eta 6 mm arteko kopa oso txikia, ertz kurbatuarekin, zabaldu eta zertxobait izurtu egiten da. Kanpoaldea ilegabea du. Perretxiko guztiak, azal emankorra barne, kolore berde urdinxka du, argiagoa edo ilunagoa.