cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Epikuro
Etika
Etika, jadanik esan da, Epikuroren sistema filosofikoaren gailurra da eta zoriona lortzeko modua aztertzen du. Bide hau autonomian oinarritzen da eta baita gogoaren lasaitasunean ere. Gizaki guztien helburua zoriontasuna eta plazerra lortzea dela dio. Gainera, Filosofia edonoren jarduera dela dio, banakoaren ezaugarriak alboratuta ( adina, sexua, abar... ).
Munduaren oinarri fisikoa ezarri ondoren, Epikurok arimaren izaera azaltzen du. Arima ere, jakina, atomoetan datza: lehenik eta behin, ez dago atomoz eta hutsunez osaturik ez dagoen ezer (bigarren koalitateak atomoen antolamenduaren akzidenteak besterik ez dira), eta bigarrenik, gorpuzgabeko izaki batek ezingo luke gorputzek eragin edo mugiarazi, arima ikusten den bezala (adibidez, gorputzari gertatzen zaionaz jabetzen da eta mugimendu fisikoa hasten du). Epikurok dio arimako atomoak bereziki finak direla eta gorputz osoan banatzen direla. Epikuroren etika baieztapen aristotelikotik abiatzen da, hots, ongi rik gorena berez balioesten dena dela. Epikuro bat dator Aristotelesekin zoriona ongi gorena dela esatean. Hala ere, Epikurok, Aristotelesek ez bezala, zoriona plazera rekin identifikatzen du. Epikurok bi arrazoi ematen ditu horretarako. Arrazoi nagusia da plazera dela jendeak bilatzen duen gauza bakarra; hau da, Epikuroren hedonismo etikoa bere hedonismo psikologikoan oinarritzen da. Egiten dugun guztia, dio Epikurok, geure buruaren alde plazera irabaztearen ontasunean egiten dugu. Hori, ustez, haurtxoen portaera behatuz baieztatzen da, zeinek, baieztatzen denez, instintiboki plazera bilatzen baitute eta mina saihesten. Hau ere egia da helduentzat-pentsatzen du Epikurok, baina helduengan zailagoa da hori egia dela ikustea, helduek plazera ekarriko dienaren inguruan askoz ere sinesmen konplexuagoak baitituzte.
Epikuroren ustez, plazera hertsiki loturik dago baten desirak asetzearekin. Bi plazer mota ezberdin bereizten ditu: "Mugimenduan" dauden plazerak eta plazer 'estatikoak'. "Mugimenduan" dauden plazerak desio bat asetzeko prozesuan dagoenean gertatzen dira, adibidez, goseak dagoenean jatea. Plazer horiek zentzumenak aktibatzea dakarte, eta sentimendu horiek dira jende gehienak "plazera" deitzen duena. Hala ere, Epikurok dio, baten desirak ase ondoren (adibidez, jan ondoren norbera betea dagoenean), asetasun-egoera, behartsuago edo desiratuago ez egotearena, berez atsegina dela. Epikurok plazer "estatikoa" deitzen dio honi, eta plazer estatiko horiek plazerrik onenak direla dio. Horregatik, Epikurok ukatu egiten du plazeraren eta oinazearen arteko tarterik dagoenik. Desira beteak ditugunean, hau mingarria da, eta desio beteak ez ditugunean, egoera egonkor hau guztietan atseginena da, ez bakarrik plazerraren eta oinazearen bitarteko egoeraren bat.
Epikurok, zoriona, bizitzaren azken helburua dela uste zuen, eta etengabeko atseginean bizitzea dela (hedoné). Bere doktrinaren puntu hau askotan gaizki ulertuak izan dira, nahiz eta berak plazeren kategorizazio arretatsua egiten duen, zeintzuk diren gomendagarriak eta zeintzuk ez adieraziz. Epikurok, funtsezko plazertzat, arimaren lasaitasuna (ilunabarra) eta minik eza (aponia) hartzen zituen: "Aztoramen eta minik eza plazer egonkorrak dira; gozamena eta poza, aldiz, bizitasuna dela eta mugimenduan dauden atseginak dira".
Epikurok hiru desio mota bereizten ditu: desira naturalak eta beharrezkoak, desira naturalak baina ez beharrezkoak, eta desira "harroputz eta hutsak". Berezko eta beharrezko desioen adibideak janari-, babes- eta antzeko desirak dira. Epikurok, desira hauek asetzen errazak direla uste du, ezabatzen zailak, eta atsegin handia ekartzen dute asebetetzen direnean. Gainera, bizitzarako beharrezkoak dira, eta berez mugatuak: hau da, goseak baldin bazaude, urdaila betetzeko elikagai kopuru mugatua behar da, eta horren ondoren desioa asetzen da. Epikurok dio nahi horiek betetzen saiatu behar dugula.
Pedro Subercaseaux Errázuriz
Ezkontza eta fraide bihurtzea
1913. urtetik Pacífico Magazine aldizkarian lan egin zuen Eta nahiko lan izan zuen liburuak ilustratzen. Data berean, zeregin handiak eman zitzaizkion, hala nola espazio publiko handien dekorazioa, hala nola Burtsa apaintzen duen horma-irudia, Santiago Udaleko Diario Ilustrado-ko horma-irudiak, besteak beste.
Epikuro
Etika
Desira harroputzek botere, aberastasun, fama eta antzeko desirak barne hartzen dituzte. Asetzeko zailak dira, neurri batean, ez dutelako muga naturalik. Aberastasuna edo boterea nahi izanez gero, ez du axola zenbat lortzen den, beti da posible gehiago lortzea, eta zenbat eta gehiago lortu, orduan eta gehiago nahi da. Desira horiek ez dira naturalak gizakientzat, gizarteak eta behar dugunari buruzko uste faltsuek landuak baizik; adibidez, boterea izateak besteen segurtasuna ekarriko digula sinestea. Epikurok uste du desio horiek ezabatu egin behar direla. Berezko desio baten adibide bat, baina beharrezkoa ez dena, luxuzko janariaren desira da. Bizirauteko elikagaiak behar badira ere, bizirauteko ez da elikagai mota berezirik behar. Hala, hedonismoa gorabehera, Epikurok bizimodu aszetiko harrigarri baten alde egiten du. Eskuragarri egonez gero elikagai bitxiak baztertu behar ez diren arren, ondasun horien menpeko bihurtzeak, azken batean, zorigaitzera eramaten du. Epikurok dioen bezala, "Pythokles aberastu nahi baduzu, ez eman diru gehiago, baizik eta bere desioak murriztu". Betegabeko desirek eragindako oinazea eta norberaren desirak etorkizunean beteko ez diren beldurrez sortzen den antsietatea ezabatzean, Epikurear jakintsuak lasaitasuna lortzen du, eta, beraz, zoriona.
Pedro Subercaseaux Errázuriz
Ezkontza eta fraide bihurtzea
Hala ere, Lehen Mundu Gerraren ondoren, Subercaseaux-ek uste zuen bere bizitza erlijiotasun osoa bizitzera bideratu behar zela, neurri handi batean Italiako San Frantzisko Asiskoa irudikatzeko egindako ikerketak eraginda. Bikoteak aita santuari baimena eskatu zion banatzeko eta bakoitzak bizitza sakratua izan zezan, Pedro monje beneditar gisa eta Elvira Toledoko komentu batean.
Epikuro
Etika
Epikurok dioenez, "Plazer oro ongia da, natura lagun duen heinean". Plazer hutsalak ez dira onak, luzarora mina ekarriko baitute, eta lortzen zailagoak izateaz gain, galtzeko errazagoak ere badira. Aukeratzeko bertute bat edukitzeak duen garrantziaz ere hitz egiten du, eta sor ditzakeen plazerekiko estimua ere bai. Epikuroren bertutea k sinpletasuna, neurritasuna, neurritasuna, alaitasuna, zuhurtzia, etab. dira, eta ezinezkoa da atseginez bizitzea bertutetsu bizi gabe eta alderantziz.
Pedro Subercaseaux Errázuriz
Bere artea erlijiora jo zuen
1925ean, jada Quarroko Andre Mariaren Beneditarren monasterioan sartu zenean, Wight uhartean (Ingalaterra), Bostoneko (Estatu Batuak) Marshall Jones konpainiak San Frantzisko Asiskoaren bizitzari buruzko akuarela sortarekin liburua argitaratu zuen. Johannes Jørgensen poeta daniarraren testuekin. Burn & Oates argitaletxearen haurrentzako otoitz liburu bat ere ilustratu zuen 1930ean eta San Benediktoren bizitza marraztu zuen.
1938an Txilera bidali zuten Santiagoko Beneditarren Ordenako monasterio bat fundatzeko misioarekin. Santiagon hil zen 1956ko urtarrilaren 3an. Bere aztarnak hilobi soil batean daude, Las Condeseko Trinitate Santuko monasterio beneditarreko hilerrian, Santiagon.
Epikuro
Etika
Epikurok eskerrak eman zizkion naturari "beharrezko gauzak erraz eskuratzeagatik, eta eskuratzeko zailak direnak, beharrezkoak ez direlako". Epikuro sotil bizi izan zen, ogi, gazta eta oliben dieta sinple bat janez eta noizean behin ardo kopa bat edanez. Bizitza osoa pribatua izateak, adiskidetasunez eta atseginez inguratua, ahalik eta oinaze gutxienekin eta arimako lasaitasunarekin, zoriona ematen du.
Bertuteak
Bertuteak, Epikuroren arabera, ondasun instrumental hutsak dira, hau da, baliotsuak dira norberari ekar diezaioketen zorionaren mesedetan bakarrik, ez beren onerako. Epikurok dio bertute guztiak, azken batean, zuhurtziaren formak direla, bere intereserako zer den kalkulatzeko moduak. Honetan, Epikuro, greziar teoriko etiko gehienen aurka doa, estoikoa k bezala, zoriona bertutearekin identifikatzen dutenak, eta Aristoteles, zoriona, aktibitate bertutetsuko bizitzarekin identifikatzen duena. Epikurok uste du natur zientzia eta filosofia bera ere ondasun instrumentalak direla. Natur zientzia beharrezkoa da fenomeno naturalen azalpen mekanizistak emateko eta, horrela, jainkoen beldurra uxatzeko, filosofiak gure nahien muga naturalak erakusten eta heriotzaren beldurra uxatzen laguntzen digun bitartean.
Justizia
Epikuro justiziaren teoria kontraktualista bat eskaintzen duen lehen filosofoetako bat da. Epikuroren esanetan, justizia "kalterik ez egiteko eta kaltetua ez izateko" akordioa da, eta justiziari buruz aurrez pentsatutako ideia bat dugu: "Elkarrekiko elkarteetan erabilgarria dena". Pertsonak komunitateetan sartzen dira naturaren arriskuetatik babesteko, eta komunitateko kideen jokabideari buruzko akordioak behar dira komunitate horiek funtziona dezaten, adibidez, erailketa-debekuak, animalien hilketari eta kontsumoari buruzko erregulazioak, etab. Justizia akordio horiek daudenean baino ez da existitzen.
Epikurok dio bidegabea ez izateko arrazoi nagusia dela norbait harrapatua izanez gero zigortua izango dela, eta harrapatua ez bada ere, harrapatua izateko beldurrak oraindik mina sortuko duela. Hala ere, zigorraren beldurra beharrezkoa dela eta legeen baliagarritasuna onartzen duela gaineratzen du. Justizia jokatzeko moduari buruzko akordio bat dagoenean baino existitzen ez bada ere, horrek ez du justizia erabat konbentzionala izatea eragiten, baldin eta konbentzionala dela-eta esan nahi badugu gizarte jakin bateko legeek emandako edozein jokabide, beraz, bidezkoa dela, eta gizarte jakin bateko legeak gizarte horrentzat bakarrik direla. "Justizia-kontratua" gizarteko kideentzat onuragarria dena ziurtatzeko egiten denez, benetan onuragarriak diren legeak bakarrik dira bidezkoak. Beraz, erailketa debekatzea bidezkoa izango litzateke, baina zuzenbidearen aurkako legeek ez lukete halakorik egingo. Baliagarri dena leku batetik bestera eta une batetik bestera alda daitekeenez, diren legeak ere alda daitezke.
Adiskidetasuna
Epikurok biziki balioesten du adiskidantza, eta aski modu bitxian laudatzen du. Adiskidetasuna "munduaren inguruan dantzan" ari dela dio, "Bedeinkapena esnatu" behar dugula esanez. Jakintsua, batzuetan, lagun batengatik hiltzeko prest dagoela ere esaten du. Hori dela eta, aditu batzuek uste izan dute Epikurok bere hedonismo berekoia alde batera utzi eta lagunenganako altruismoaren alde egiten duela. Hala ere, hori ez dago argi. Epikurok etengabe dio adiskidetasuna baliotsua dela, plazera lortzeko biderik handienetako bat delako. Adiskideak, dio, gai dira elkarri segurantzarik handiena emateko, lagunik gabeko bizitza bakartia eta arriskuek erasotua den bitartean. Adiskidetasuna izateko, dio Epikurok, adiskideen artean konfiantza izan behar da, eta adiskideek elkar tratatu behar dute, haiek bezala. Epikuroren komunitateak, ideal hauek gorpuztuta bezala ikus daitezke, eta hauek, azken batean, ataraxia sustatzen duten idealak dira.
Arimaren teoria
Epikuroren arabera, arima, unibertsoko gainerako gauzak bezala, atomoetan datza: lehenik, ez dago atomoz eta hutsunez osaturik ez dagoen ezer (bigarren koalitateak atomoen antolamenduaren akzidenteak besterik ez dira), eta bigarrenik, gorpuzgabeko izaki batek ezingo luke gorputzek eragin edo mugiarazi. Epikurok dio arimako atomoak bereziki finak direla eta gorputz osoan banatzen direla, eta horien bidez sentsazioak eta oinazearen eta atseginaren esperientzia dauzkagula. Arimaren atomorik gabeko gorputza inkontzientea eta inertea da, eta gorputzaren atomoak desantolatzen direnean bizitza kontzientea jasan ez dezan, arimaren atomoak sakabanatuta daude eta ez dute jada sentsazio-ahalmenik. Giza arimaren zati bat ere badago bularrean kontzentratzen dena, eta goi funtzio intelektualen kokalekua da. Bereizketa garrantzitsua da, alde arrazionalean sartzen baita judizio-akatsa. Sentsazioa, mina eta plazera bezala, zentzuzkoa ez den zatiaren funtzio bat delako bakarrik da zuzenezina, pertzepzio bat aldatzen ez duena — hau da, gorputz makroskopikoek igorritako lamina hartzea — iritzia edo sinesmena gehituz.
Epikuro, gogamenaren teoria bat aurkeztu duen lehen filosofoetako bat da. Teoriaren bertsio modernoetan gogamena garunarekin identifikatzen da, eta prozesu mentalak prozesu neuronalekin identifikatzen dira. Epikuroren fisiologia oso ezberdina da; gogamena (arima) bularrean bizi den organo bat bezala identifikatzen da, greziar ikuspegi arrunta bularra, ez burua, emozioen jarlekua dela baitzen. Hala ere, azpian dagoen ideia nahiko antzekoa da.
Epikurok ezarri nahi duen puntu nagusia gogamena (arima), esan bezala, gorputzezko zerbait dela da. Gogamenak gorputz bat izan behar du, pentsatzen du Epikurok, gorputzarekin elkarreragiteko duen gaitasunagatik. Gorputzak eragiten dio buruari, ikusmenak, horditasunak eta gaixotasunak erakusten duten bezala. Era berean, gogamenak gorputzari eragiten dio, nahi dugunean gure gorputz-adarrak mugitzeko dugun gaitasuna eta emozio-egoeren efektu fisiologikoak bezala. Gorputzek bakarrik elkarreragin dezakete beste gorputzekin, eta, beraz, gogamenak gorputz bat izan behar du.
Epikurok dio gogamena ezin dela gorpuzgabea izan, Platonek uste duen bezala, gorputz bat ez den bakarra hutsa baita, espazio hutsa besterik ez dena, eta ezin du ez eragin ez eragin. Burua, orduan, gorputzeko organo bat da, eta prozesu mentalak prozesu atomikoekin identifikatzen dira. Adimena lau partikula motak osatzen dute: sua, airea, haizea eta "izenik gabeko elementua", beste partikulak bere fintasunean gainditzen dituena. Epikuro xehetasunekiko uzkurra den arren, gogamenaren ezaugarri batzuk, atomo hauen ezaugarriei dagokienez kontuan hartzen dira, adibidez, gogamena, irudi baten inpaktuagatik asko mugitua izateko gai da (nahiko ahula dena), gogamenak ematen dituen partikulen txikitasunaren ondorioz. Norberaren adimena, sentipenaren eta pentsamenduaren erantzule nagusia, bularrean dago, baina Epikurok uste du "izpiritu" bat ere badela, gorputzaren gainerakoetatik hedatua, gogamenak harekin komunikatzeko aukera ematen duena. Gogamenak eta izpirituak teoria modernoan nerbio-sistema zentral eta periferikoen antzeko eginkizunak betetzen dituzte.
Kenta Yanagida
Kenta Yanagida (柳田 健太) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kamatamare Sanuki.
Yagüe (Logroño)
Yagüe Logroñoko auzoa da, Errioxan. Udalerriaren mendebaldean kokaturik, 1940 eta 1950eko hamarkadetan eraiki zuten probintziako etorkinentzat. Proiektua bultzatu zuen Juan Yagüe jeneral frankistaren izena jarri zioten.
Paul Baudry
Paul Jacques Aimé Baudry (La Roche-sur-Yon, 1828ko azaroaren 7a-Paris, 1886ko urtarrilaren 17a), frantziar margolaria, akademizismoaren ordezkari ospetsuenetako bat izan zen Frantziako Bigarren Inperioan. Ambroise Baudry (1838-1871) arkitektoaren anaia nagusia da.
Biografia
Familia apaleko semea, Paul Baudry La Roche-sur-Yonen jaio zen. Hamasei urterekin, udal ikasketetarako beka bati esker, Parisera joan zen ikastera, eta han Arte Ederren Eskolan sartu ahal izan zen, 1845ean.
1850ean Erromako Sari Nagusia jaso zuen Zenobia artzainek Araxes ibaiaren ertzean aurkituta margolanagatik. Sari honek Italian urte batzuetako egonaldia egitera eraman zuen, non, batez ere Il Correggio eta Tizianoren manierismoan, bere inspirazio iturri nagusietako bat aurkitu zuen. Eragin horrek markatu zituen bere lanak Frantzian egin zuen ibilbide artistiko osoan zehar. Napoleon III.ak Garnier Operaren etxeko dekorazioa enkargatu zion.
1886an, Ekialdean zehar bidaia bat egin ondoren, Baudry Parisen hil zen, Joana Arc-ekoari buruzko Parisko Panteoia apaintzeko proiektua gauzatu ahal izan baino lehen. Bere lankideetako bi, Paul Dubois eta Antonin Mercié, bere anaia Ambroise Baudryrekin lankidetzan aritu ziren, hilobi-monumentu bat eraikiz Parisko Père Lachaise hilerrian, non margolaria ehortzi zuten.
Estiloa
Hasieratik, Baudryren talentua erabat akademikoa agertzen da, aldi berean dotoretasunez eta fineziaz betea, baina, nolabait, originaltasunik gabeko zerbait. Erretratu eta konposizio mitologikoak ere margotu zituen arren, Baudry, funtsean, muralista izan zen, eta arlo horretan lortu zuen ospe handiena, kolorearen maneiuan maisutasun handia erakutsiz, Parisko Kasazio Gortean, Chantillyko gazteluan edo Garnier Operako foyer-ean ikus daitekeen bezala. Fould, Galliera edo Paivabut hotelak ere apaindu zituen.
Uliako Mintegietako parkea
Uliako Mintegietako parkea Donostiako Ulia auzoan dagoen hiri parkea da; 14.500 m² ditu eta Ulia pasealekuaren hasieran dago, Jose Elosegi kalearekin duen bidegurutzean. Uliako Lore-Baratzak parkea ere esaten zaio, Donostiako lorategi guztietarako landareak udal mintegi horretatik ateratzen zirelako XX. mende osoan, 2008an udalak LauHaizetara eraman zituen arte. Zazpi urtez itxita egon ondoren, auzokoek berriro zabaldu zuten, udalak baimena emanda, 2015ean. 2016tik Donostiako Udalak bertan etxebizitzak eraiki nahi ditu. Parkeak balio handia dauka, barruan dauden ur biltegiengatik, elementu arkitektonikoengatik, landarediarengatik eta faunarengatik. Aranzadi Zientzia Elkarteak 2016ko maiatzean argitaratu zuen txostenean, bost arlotan eta kapitulu banatan zehaztu zituen haren balioak: herpetologia (narrasti ak eta anfibio ak), botanika, planifikazio berdea, historiko-kulturala, eta paisajista.
Auzokideen artean antolatutako Lore-Baratzak proiektuaren barruan lan ugari egiten dira parkeari giza bizitza emateko: lantegiak, bisita gidatuak, auzolana, festak, umeentzako jolasak eta bestelako jarduerak. Eusko Jaurlaritzak 2016an Elkarlan Saria eman zion Lore-Baratzak proiektuari, elkarlana eta ingurumenarekiko konpromisoa sustatzeagatik. Naturgune horrek duen balio arkitektonikoa eta kulturala zabaldu nahi dute hiritarren artean.
Ur-biltegiak
Donostiako aspaldiko ur-biltegiak (Soroborda eta Buskando) parke barruan daude. Donostian bertan ezezagunak ziren, baina Aranzadi Zientzia Elkarteak 2006an txosten batean azaldu zuen ur-biltegi horiek balio arkitektoniko handikoak direla, diseinuagatik eta eraikuntzarengatik, eta hiriaren ondareko elementu garrantzitsua direla.
Udal-langile Antton Larretxau parkean bizi izan da bere bizitza osoa. haren lan jarduera beti egon da lotuta edateko uraren banaketa-sarearekin. Donostiako ur-hoditeriaren zirkuitu osoa sakonki ezagutzen du, ur-biltegien kokapena eta funtzionamendua ere bai. Fernando Perez izan da zerbitzu horretako burua urteetan. Lehenago, Miguel Ángel Núñez, Julián Gil eta Fernando García de Mier eta Jose Zuazola Urdangarin ingeniariarekin ere lan egin zuen.
Anfibioak
Txantxiku arrunta eta uhandrea putzuetan bizi dira.
Hegaztiak
SEO/BirdLifeko Donostia taldeak hegaztiak behatzeko antolatu dituen saioetan, 41 txori mota katalogatu dituzte:
Aipagarrienak hegazti migratzaile hauek dira: miru gorria, gabirai arrunta, zapelatza, okil handia, pinu-kazkabeltza, belatza, pagausoa eta erroia. Hegaztiok migratzean parketik pasatzen dira, geldialditxo batean janaria bilatzeko.
Beste espezie hauek hamar hil edo gehiagotan antzeman dira: kaskabeltza, zozoa, txantxangorria, birigarro arrunta, mika, usapal turkiarra eta erregetxo bekainzuria. Azeken hegazti hori parkeko enblematzat hartu zen, parkea bezalaxe, txikia, bitxia eta geldiezina baita.
Beste espezie batzuk ez dira urte osoko egoiliarrak, udaberrian eta udan baino ez dira azaltzen: euli txori grisa eta euli txori beltza, txorru arrunta, txirriskila, tarina, enara azpizuria eta sorbeltz arrunta.
Gerri txori arrunta eta gailupa antzemateko zailak dira, oso isilak direlako; buztanikara zuria ere zaila da, ekainean bakarrik ikusi baita. Txolarre arrunta ez da hilero ikusten, parkean apirilean soilik antzeman da.
Nahiz eta parkean ez egon, belabeltza, eskinosoa, mika eta kaio hankahoria bertatik ikusi edo inguruetan bizi dira.
Martxotik abuztura bitartean parkean detektatu diren 26 hegazti mota guztiek kumeak bertan egin dituzte. SACRE URBANO metodoa hilero erabilita, beti toki berean eta bost minutuz, 9:00etatik 9:05era, 24 espezie ikusi eta entzun izan dira: oso kopuru interesgarria da, tokiaren tamaina kontuan izanda.
Aldi gehienetan antzematen diren espezieak hauek dira: birigarro arrunta, kaskabeltza, zozoa, kaio hankahoria, usapal turkiarra eta erregetxo bekainzuria.
Moluskoak
Barraskiloak eta bareak molusko ohikoenak dira.
Intsektuak
Parkean dauden milaka intsektuen artean, matxinsaltoa, erlea, makeon tximeletaren beldarra eta zimitz marraduna (Graphosoma lineatum) ikusgarrienetako batzuk dira.
Zuhaitzak eta landareak
Gutxienez 39 zuhaitz espezie daude parkean. Gehienak ez dira bertakoak, kanpotik ekarritakoak baizik. 2017ko azterketa batek parkeko zuhaitzen balioa 22 milioi eurokoa zela estimatu zuen.
Espezie hauek dira katalogatu dira:
Parkeko mapa interaktibo baten bidez, sarean zuhaitz mota bakoitzaren kokapena kontsulta daiteke.
Beatriz Fernandez (argipena)
Beatriz Fernandez pertsonaia zenbaiten izena da:
Varea
Varea Logroñoko auzoa da, Errioxan. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2013an 1.933 biztanle zituen.
Historia
Vareak jada Antzinaroan biztanleak zituen. Erromatarren garaian, Varaia zuen izena eta, Plinio Zaharraren esanetan, Ebroren ibai-porturik urrunena zen. Tito Livio eta Ptolomeo historialarien arabera, Tritium Magallum (Tricio) eta Libia (Herramélluri) hiriekin batera beroien hiru hiri nagusienetariko bat izan zen.
XII. mendean Alfontso VII.a Gaztelakoaren omenezko zezenketa bat antolatu zuen. Erdi Aroan Logroñok itzali eta Varea baserri-herri bat bilakatu zen. Egun, Logroñoko ekialdeko auzo bat bilakatu da.
Lile nigrofasciata
Lile nigrofasciata Lile generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Beatriz Fernández Fernández
Beatriz Fernández Fernández (Portugalete, Bizkaia, 1964ko abuztuaren 22a - ) Euskal Filologian doktorea eta euskaltzain urgazlea da. 1997an Egiturazko kasuaren erkaketa euskaraz dokotego tesia aurkeztu zuen EHUn Jon Ortiz de Urbinaren zuzendaritzapean.
EHUko Hizkuntzalaritza eta Euskal Ikasketak Saileko irakasle eta ikertzailea da. Basdisyn, Basque Dialect Syntax euskal hizkeren sintaxia aztertzen diharduen ikerketa-taldeko burua da, Ricardo Etxepare Igiñizekin batera. Urteotan EHUk, Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako MINECOk diruz lagundutako zenbait ikerketa proiekturen buru izan da eta gaur egun ere ikerketa-proiektu bat zuzentzen du MINECOren babesean, euskararen hizkeren gramatika bat egiteko asmoz. 2013 urteaz geroztik euskaltzain urgazlea da eta erakundeko gramatika batzordeko kidea.
EGEO gramatika
Patxi Goenagak idatzitako EGEO gramatikaren editorea izan zen Beatriz Fernandez 2023an. EGEO gramatikak (Euskal gramatika: egiturak eta osagaiak) hizkuntza deskribatu arren, arazo teorikoei ere muzin egiten ez dien gramatika bat da; euskararen datuak gogoeta teorikoarekin tartekatzen dituena. EGEOk atarikoaz gain, hamar kapitulu ditu, hizkuntzaren osagai nagusiak eta osagaiok sortarazten dituzten egiturak arakatzen dituena:
EGEO bereziki lagungarria da euskal gramatikan trebatzen hasia den unibertsitateko ikaslearentzat, irakaslearentzat eta hizkuntzaren osagaiez eta egiturez jakin-mina duen edozein irakurlearentzat.
Lanak
Artikulu askoren egilea, bakarka eta elkarlanean. Bi liburu eman ditu argitara Jon Ortiz de Urbinarekin batera: Guztira 10 liburu plazaratu ditu
Coracina maxima
Coracina maxima Coracina generoko animalia da. Hegaztien barruko Campephagidae familian sailkatua dago.
Hüttlingen (Baden-Württemberg)
Hüttlingen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Lile piquitinga
Lile piquitinga Lile generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
NA-7175
NA-7175 edo Allotzko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7171 nafar errepideko 1,93 kilometroan hasi eta NA-7320 errepidearen 2,82 kilometrora arte doa. Errepidea 1,35 kilometro luze da.
Discogobio yunnanensis
Discogobio yunnanensis Discogobio generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Kooperatibismo
Kooperatibismoa, kooperatibagintza edo mugimendu kooperatiboa pertsonen arteko lankidetza sustatzen duen doktrina eta praktika soziopolitikoa da, euren beharrak asetzea helburua duena, kooperatiba izeneko erakundeen bitartez.
Printzipio ezberdinek zuzentzen dute mugimendu kooperatiboa. Sozietate hauek eta bertan parte hartzen duten kideek errespetatu beharreko balio ezberdinez osatzen dira, nahiz eta gizarte osora zabaldu daitezken, erantzukizun eta lankidetzarekin zer ikusia duten balio etiko unibertsalak baitira. Hauetako garrantzitsuenetariko bat elkarren laguntza da, hauxe baita mugimendu kooperatiboaren helburua, arazo arruntak konpontzeko elkarrekin jardutea, helburu bateratu batzuk lortzeko asmoz.
Historia
XIX. mendearen lehenengo hamarkadetako kooperatiben lehenengo esperientziak, gehienetan, sozialismo utopikoaren langileen mugimenduarekin loturik daude. Kooperatibismoa, Kooperatibagintza edo Lankidetza indartuz joan zen XIX. mendean, ekonomia kapitalistaren alternatiba gisa. Langileriak gizartea eraldatzeko oinarrizko bi tresna moduan planteatu zuen Robert Owen kooperatibismoaren aintzindariak. 1844. urtean Manchester hiriko empresa batean grebalari batzuk kaleratu zituzten; hau dela eta, Rodchaleko kooperatiba osatu zuten.
Kenta Sawada
Kenta Sawada (澤田 健太) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kamatamare Sanuki.
Kooperatibismo
Ideologia oinarriak
Lankidetzaren oinarri ideologikoak anitzak dira. XIX mendean, batez ere, sozialismo utopikoan oinarritu zen baina geroago merkatuko anarkismoaren eta beste zenbait ideologiaren ildotik garatu zen. XX. mendearen hasieran, lotura sendoak izan zituen kooperatibismoak sindikatu sozialdemokratekin, anarkosindikalismoarekin eta Eliza Katolikoarekin loturiko hainbat gizarte ekimenekin.
XXI. mendearen hasierarekin batera, kooperatibismoaren berpizkunde kontzeptuala igartzen da ezkerreko zenbait ideologoen eskutik, sozialismo autoritarioak jasandako porrotaren ondorioz.
Printzipioen balioak
Nork bere buruari laguntzea jende guztiak bere patua kontrolatu ahal eta behar duelako ustean oinarritzen da. Norberaren gaitasun eta baliabideetan fidatzea da. Kooperatibistok, gainera, zera sinesten dugu, gaitasun horiei etekin handiena ateratzeko era onena dela besteekin elkartzea.
Elkarrekin aritze horrek, “denok batera” horrek, “norberaren arduraren” berme erantsia darama. Seriotasunez egiten dugu elkarlanaren aldeko apustua. Nor bere lekutik, baina elkarlanaren ondoriozko talde horrek lagunduta, guztion proiektuaren eraginkortasunaren arduradun gara.
Berdintasunean oinarritzen dira kooperatibak. Kooperatibaren oinarrizko unitatea bazkidea da eta bazkide kontzeptua kooperatibetan berdintasunezkoa da. Honek esan nahi du berdinak garela pertsona izate hutsagatik. Nahiz eta oinarri-oinarrizkoa iruditu, gizakiari buruzko ideia hau ez da betetzen batik bat kapitalaren etekinei begira dauden enpresetan. Kooperatibetan bozka emateko, informazioa jasotzeko eta etekinetan banatzeko eskubide berberak dituzte bazkide guztiek, jarri duten kapitalaren kopurua kontutan hartu gabe.
Baina kooperatiba bat osatzen duten pertsona guztiak berdinak badira ere, ezin da ahaztu Printzipio hau beste Printzipio batek, zuzentasunarenak, hain zuzen, hobetzen duela. Guztiok aukera berberak ditugu, baina bakoitzak jasoko du eman duenaren arabera, egin duenaren arabera. Adibidez, kooperatiba batean etekinak banatzean, ez dugu inoiz kontuan edukiko bakoitzak jarritako kapitalaren kopurua, “kooperatibizatutako jarduera” baizik.
Hurrengo balioa elkartasuna da. Balio honek historia luzea eta emankorra dauka Mugimendu Kooperatiboan. Jarduera kooperatiba ez da soilik norberaren interes mozorrotua. Kooperatiba bat ez da bazkideen elkarte hutsa, kolektibitate bat baizik. Elkarlanean fidatzen garenez, taldearen interes orokorrekin zein taldekide bakoitzaren interes partikularrekin bat egiten dugu. Eta garrantzitsuena zera da, elkartasun jarrera hori Kooperatibaren barruan geratzen den indarra izatetik Kooperatibak kanporantz bideratzen duen indarra izatera pasatzen dela, guztion ongizatearen zerbitzuan jartzeko, ez Kooperatibaren zerbitzuan, gizarte osoarenean baizik.
Orbel (musika taldea)
Orbel 2017. urtean Baionan sorturiko post-rock musika talde elektronikoa da.
Kooperatibismo
Printzipioen balioak
Zintzotasuna kooperatiben beste ezaugarri bat da. Historikoki kooperatibak saiatu dira pisu eta neurri zuzenak erabiltzen, eta aitzindariak izan dira produktuen kalitatea eskatzen. Kalitatea ez da salneurri zuzenaren etsai izan behar, kontsumo-kooperatibek erakutsi egin duten bezala. Lan elkartuko kooperatibek, bestaldetik, historian ospe ona lortu dute kudeaketa irekiko sistema zintzoak sortzeko egindako lanagatik. Mailegukoek ere beste horrenbeste lortu dute mundu osoan negozioetan erakutsitako zintzotasunagatik, bereziki interesak kalkulatzerakoan. Eta nekazaritza-kooperatibek aurrera egin dute kalitate handiko eta ondo etiketatutako produktuekiko konpromisoa azalduz, elikagaien segurtasunaren kezka orokorretik abiatuta.
Zintzotasun honek isla garbia dauka kooperatiben balioetatiko bat den gardentasunean. Ez dago kooperatiba bezalako enpresa egiturarik, bazkideen, administrazioaren eta gizarte osoaren informazio eskaerak erraztu eta azkartzeko.
Gizartegintza da kooperatiben aktiboen zerrendari bukaera ematen dion balioa. Egia esan, beste guztien ondorio hutsa da. Horrela, talde baten elkarlanak talde horren beharrak asetzeaz gain, garatzen den gizartean eragin zabala lortzen du, eta nork bere buruari laguntzeak, zuzentasunak eta elkartasunak bere baitan biltzen dituzte kooperatibaren interes hutsak baino zabalagoak diren beste batzuk, hots, gizarte osoaren interesak. Adibide gisa, hor dago legeak kooperatibei onartzen dien eskubidea bere etekinen zati bat haien inguruko sustapen kultural, profesional edota asistentzialean gastatzeko.
Mugimendu Kooperatibo eraketa
Kooperatibismoa kooperatiben ordezkari diren erakundeen bitartez gauzatzen da batez ere, estatuen eta hauen antolaketa administratiboaren arabera normalki, hauen araberakoa izaten baita antolamendu juridikoa gehienetan. Hala ere, ekonomia solidarioaren eta kooperatibismo eraldatzailearen antolaketa instituzionalak beste forma federatuagoak hartzen ditu, eta askotan ohiko egituretatik kanpo antolatzen da.
Funtsezko erakundeok hauek dira:
Kooperatibismoa Euskal Herrian
Euskal Herriko kooperatibismoari hitz egiteko orduan, bertan nazioarteko erreferente nagusia dagoela da aipatzekoa, hori Mondragon taldea izanik. Honez gain, Mondragon Corporacion Cooperativa ko sortzailea den Jose Maria Arizmendiarrietak egin duen lanaren inguruan informatzea ere egokia izango litzateke.
Bibliografia
Thompson E. P., "La formación de la clase obrera en Inglaterra", Crítica, Bartzelona, 2002
Bokale Zaharra
Bokale Zaharra Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
New Bloomfield (Missouri)
New Bloomfield Missourieko hiri bat da. Callaway konderrian kokatua dago. 2010ean 669 biztanle zituen, 3.97 kilometro koadrotan banatuta.
Bokale Zaharra
Bokale Zaharra Aturri ibaiaren bokaleetako bat izan zen 1578 arte, izenez historikoki Pòrt de Labrit, okzitanieraz.
Biztanleria
2007an Bokale Zaharra udalerrian erroldatutako biztanleak 1.591 ziren. Familiak 751 ziren, horien artean 270 pertsona bakarrekoak ziren (129 bakarrik bizi ziren gizonak eta 141 bakarrik bizi ziren emakumeak), 263 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 145 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 73 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.823 etxebizitza zeuden, 782 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3.009 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 1.546 etxeak ziren eta 2.223 apartamentuak ziren. 782 etxebizitza nagusietatik 482 bere jabearen bizilekua ziren, 267 alokairuan okupaturik zeuden eta 34 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 89 etxek bi zituzten, 188 etxek hiru zituzten, 211 etxek lau zituzten eta 285 etxek bost zituzten. 555 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 417 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 261 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Bokale Zaharra udalerrian 867 unitate fiskal zeuden, 1.643,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.131 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 212 komertzioetatik, 9 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 53 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 45 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 16 higiezinen enpresak ziren, 14 zerbitzu enpresak ziren, 21 administrazio publikoko enpresak ziren eta 16 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 63 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 banku bulegoak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 6 igeltseroak, 1 margolaria, 4 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 29 jatetxeak, 8 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 32 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 6 okindegiak, 2 harategiak, 2 arraindegiak, 1 liburu denda zen, 10 arropa dendak, 2 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 2 kirol-dendak, 1 drogeria zen eta 2 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hiroshi Sato
Hiroshi Sato (佐藤 浩, 1972ko martxoaren 7a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama Flügels, Sanfrecce Hiroshima, Nagoya Grampus Eight eta Yokohama F. Marinos.
Mary Queen of Scots (2018ko filma)
Mary Queen of Scots 2018ko Josie Rourke ingeles zinema zuzendariren film historiko eta dramatiko bat da. Saoirse Ronan, Margot Robbie, Jack Lowden, Joe Alwyn, David Tennant, eta Guy Pearce aktoreek antzeztu zuten.
2018ko azaroaren 15ean AFI Fest zinemaldian estreinatu zen.
Argumentua
Maria I.a Eskoziako erreginak liskar bortitz bat dauka bere lehengusina Elisabet I.a Ingalaterrakoarekin.
Utilitate (argipena)
Utilitate terminoak esanahi zenbait ditu:
Ibach (Alemania)
Ibach Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Coracina macei
Coracina macei Coracina generoko animalia da. Hegaztien barruko Campephagidae familian sailkatua dago.
Newburg (Missouri)
Newburg Missourieko hiri bat da. Phelps konderrian kokatua dago. 2010ean 470 biztanle zituen, 1.57 kilometro koadrotan banatuta.
Challenger (anezka)
Challenger espazio anezka (ingelesez Desafiatzaile edota Erronkari; NASA izendapena: OV-099) NASAko espazio anezka zen, zerbitzuan hasi zen bigarrena izan zen. Bere lehengo hegaldia 1983ko apirilaren 4an izan zen eta 1986ko urtarrilaren 28an azkena. Hamargarren misioa izango zen horretan, espazioratzean suntsitu egin zen, eskifaiako zazpi kideak hil. Hortaz, orotara bederatzi misio burutu zituen.
= Historia = "Challenger" izena HMS Challenger izeneko korbeta britainiar batetik datorkio, zeinek 1870ko hamarkadan itsas-inbestigazioak egin zituen.
Eraikuntza
Challenger anezka STA-099 izeneko egituratik eraikia izan zen, hasiera batean bakarrik proba bat bezala erabilita. STA-O99 ez zegoen hegaldi espazialak egiteko diseinatuta, baina NASAk birziklatzea merkeagoa izango zela pentsatu zuen, Enterprise (OV-101) espazio hegaldirako probez anezka berrekipatzea baino. Challengerrak eta ostean sortutako orbitatzaileek, Columbia anezkak baino babes termikorako lauza gutxiago zituzten; zama-ateetan, hegoen goiko azaleran, eta fuselajearen atzeko aldean kokatutako lauxza gehienak Dupont zuriko Nomex isolamenduagatik ordezkatuak izan ziren.
Aldaketa honi esker, Columbiak baino zama erabilgarriko 1130 kg gehiago eramateko baimena zuen. Modu berean, hegazkin militar eta zibil modernoetan eramaten duten antzeko UHD monitore sistema eramaten ere lehenengo espazio anezka izan zen. Esandako sistema honek lurreratzean kontrol-panela begiratzeko beharra kentzen zuen eta beraz, eskifaiako kideek hegaldian gehiago kontzentratu zitezen.
Hegaldiak
Bere lehen hegaldiaren ostean, NASAko ontzien zamalan animalia bihurtu zen eta gainera, Columbiak baino hegaldi gehiago eginez. 1983 eta 1984. urteetan Challenger STS programako hegaldien %75a egin zituen eta nahiz eta Discovery eta Atlantis espazio anezkak eraiki, oraindik ere 1983 eta 1985 artean hiru aldiz erabili zen. Hain zuzen ere, Discovery eta Challenger anezkak John F. Kennedy zentro espazialean eraberrituak izan ziren Centaur suziriaren goialdeko etapa bere kargan eraman ahal izateko.
Istripua
STS-51-L misioaren bigarren minutuan Challenger lehertu egin zen. Misio hau anezka honen hamargarrena izango zen, baina istripua eduki zuen 1986ko urtarrilaren 28an, suziriaren eskuineko bultzatzaileko O eraztun bat huts egi baitzuen. Eraztun hauek konpresio handi eta errepikatua zela-eta, gaizki funtzionatu zuten. Honen ondorioz, bertatik sua atera zen eta kanpoko erregaia piztu. Kanpoko tankea zeukan hidrogenoa sutan hasi zen, eta euskarriak moztu, mugituz eta Challengerra joz, kontrolik gabe geratuz.
Yuga Watanabe
Yuga Watanabe (渡辺 悠雅) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kamatamare Sanuki.
NGC 2362
NGC 2362 Canis Major konstelazioan, gure eguzkitik 5400 argi-urteko distantziara dagoen kumulu ireki bat da, teleskopio txiki batekin ikus daitekeena, Tau Canis Majoris izarrean zentratua, kumuluko izarrik distiratsuena dena, baita oso gaztea ere, 4-5 milioi urte bitarteko adinarekin.
Lile stolifera
Lile stolifera Lile generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
NGC 2362
Ezaugarriak
Kumuluak O eta B espektro motako hiru bat dozena izar ditu, baita oraindik sekuentzia nagusian sartu ez diren masa baxuko beste 100 bat izar ere, eta, iparraldean, 29 Canis Majoris Beta Lyrae motako izar aldagarri itzaltzailea eta hego-ekialdean VY Canis Majoris hipererraldoi gorria eta LBN 667 nebulosa iluna hartzen dituen inguru batean dago. Interesgarriki, gaztea den arren, ez dago nebulosaz inguratua (kumuluko izarren eguzki haizeek kumulua eratu zuten gasa eta hautsa kanporatu dituztela pentsarazi dutelarik).
Otsa jauregia
Otsa jauregia Elorrion dago, Durangaldean (Bizkaia). XVIII. mendean eraiki zuen Ossa-Lekerika familiak estilo barrokoan. Jauregia hiru izenez ezagutzen da herrian: Otsa-Lekerika, Amileta edo Zumelegi jauregitzat.
Azken urteotan, Zumelegi Laguntza Zentroa dago Otsa jauregian, laguntza-erakunde bat Bizkaiko Foru Aldundiak kudeatzen duena, eta artatzen dituena herrialdeko zenbait pertsona, ahalmen psikiko urria dutenak.
Historia
XVI, XVII eta XVIII. mendeetan Elorrioko zenbait familia buru-belarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan, eta horrek dirua barra-barra ekarri zuen familia horien eskuetara. Eta familia horiek diru horren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko, aprobetxatuta Elorrio bere harresietatik harago zabaltzen ari zela, errebaletara. Horra nondik datozen Elorrioko hainbeste etxandi eta jauregi (20 jauregi baino gehiago eta 69 armarri inguru).
Otsa jauregia Suso izeneko errebalean eraiki zen, gaur egungo Berrio-Otxoa kaleko goiko aldean. Gaur egun, bertan dago Zumelegi Laguntza Zentroa, Bizkaiko Foru Aldundiak kudeatuta, non ahalmen psikiko urriko 38 bat pertsona zaintzen baitira.
Ezaugarriak
Otsa-Lekerika, Amileta edo Zumelegi jauregia XVIII. mendean eraiki zen, apaindurarik gabeko estilo barrokoan. Herriko beste batzuk bezala, hau ere maila jasoko etxandi erresidentziala da, urbanoa.
Fatxada nagusia oso dotorea du, eta bertan, balkoien gainean, Ossa leinuaren armarria dauka. Leinu hori, Nuno Ossa Arroitakoa buru, agertzen da San Agustin Etxebarria elizaren fundazio-agirian, bertarako dirua eman zutenen artean.
Ossatarrak arduratzen ziren gipuzkoarrak zaintzen, garai haietan elorriarrei Gipuzkoatik etortzen zitzaizkien-eta eraso gehienak. Ossatarren armarriak horrela adierazten du: Para voz y centinela / de Bizkaia ilustre cosa / se fundó la casa de Ossa / para que siempre estén en vela.
Ikus, gainera
Ondare zibila ikusgarria da Elorrion, batez ere arkitekturari dagokionez. Behin XV. mendean leinuen arteko gerrak atzean utzita, Elorrio aldatu egin zen: apurtu egin zen hiribilduaren harresia, eta herria errebaletara zabaldu zen, jarduera ekonomikoa bizkortu egin zen eta, ondorioz, “aberats berriak” agertu. XVI, XVII eta XVIII. mendeetan Elorrioko zenbait familia Sevillara joan eta buru-belarri sartu ziren Mundu Berriko merkataritzan —burdin fabrikatuen salerosketan bereziki—, eta horrek dirua barra-barra ekarri zuen herrira, batez ere familia horien eskuetara. Eta familia horiek diruaren zati bat inbertitu zuten eraikin ikusgarriak egiteko.
Horrek markatzen du, dudarik gabe, Elorrioko arkitektura zibilaren urrezko aroa, zeinak hartzen baititu XVI, XVII eta XVIII. mendeak batez ere. Horra Elorrioko eraikin zibil nabarmenen zerrenda bat, mendeen arabera banatuta:
Oldenburg (estatua)
Alemaniako ipar-ekialdeko antzinako estatua. Oldenburg, Lübeck eta Birkenfeld lurraldeek osatzen zuten.
Historia
Saxoniako dukerriaren mendeko konderria zen hasieran. XII. mendean burujabetasuna lortu zuen, eta Elimarren ondorengoak bihurtu ziren Oldenburgeko printze eta agintari. 1448an Kristian kondea Danimarkako, Suediako eta Norvegiako errege izendatu zuten, eta bere anaia Gerardi eman zion Oldenburg. 1777an dukerri bihurtu zen Oldenburgeko konderria, eta 1803an agintariak oinordekotzaz izendatzen zuen printzerri izan zen. 1810ean Napoleon I.ak menderatu zuen. 1813an berriro dukerri bihurtu, eta Hannoverren mende geratu zen. Austriaren kontrako gerran Prusiarekin bat egin zuen. 1871n Alemaniako Inperioan sartu zen. 1946an Saxonia Behereko land bihurtu zen, Alemaniako Errepublika Federalaren barnean.
Yoshiyuki Sakamoto
Yoshiyuki Sakamoto (坂本 義行, 1972ko maiatzaren 30a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama Flügels.
Discolabeo wuluoheensis
Discolabeo wuluoheensis Discolabeo generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Saia Goait
Saia Goait, 2017 urtean Mutrikun sortutako rock musika taldea da.
Krustazeo
Krustazeoak edo oskoldunak (Crustacea; latinatik crusta, ‘kortika’ eta aceum, ‘zerbaiten izeaera’) Arthropoda filumeko azpifilume bat osatzen duten animaliak dira.
Espezieak
Oso filum zabala da. 27.000 espezie izan daitezke baina askoz gehiagoa, zifra hori bost edo hamal aldiz gehiago, oraindik deskubritu gabe daude. Barruan animalia talde desberdinak daude: mantxinsaltoak, karramarroak, otarrainxka eta lanpernak. Krustazeo gehienak uretan bizi dira: itsasoan, ur gazian, ur gezan. Batzuek ere lehorrean moldatu dira; hori da kukurutxen (Isopoda) azpiordenaren kasua. Krustazeoek, bizi diren habiten zein espezien arabera biologikoki arrakasta handia izan dute. Itsasoak menperatzen dituzte intsektuek lehorra menperatzen duten parean. Krustazeoak ikertzen dituen zientzia kartzinologia da.
Fosilak
Fosilen erregistroetan ezagutzen diren lehenengo krustazeoak Kanbriar garai erdikoak dira, Burgess Shale aztarnategian. Han Canadaspis eta Perspicaris aurkitu ziren.
Moema piriana
Moema piriana Moema generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Krustazeo
Anatomia
Itsaski gehienak klase honetakoak dira: karramarroak, izkirak, ostrakodoak... Euren gorputza 3 zati ezberdinetan banatuta dute: abdomena, toraxa eta burua. Kanpo eskeletua dute eta brankeak. Gehienak itsastarrak dira eta marea artean bizi ohi dira. Baina badaude ur gezatakoak eta baita lehortarrak ere. Gazteak direnean nauplius izeneko larba osatzen dute. Buruan dituzten apendize kopuruaren arabera banatzen dira krustazeoak. Askok lau antena pare dituzte buruan, begi handiak euren buruari itsasiak eta euren atzean barailak izaten dituzte janaria murtxikatzeko. Euren atzean bi maxila dituzte laguntzeko.
Toraxean oinez egiteko hankak dituzte eta askok hagin edo pintzak dituzte hemen ere. Abdomenean beste apendize pare batzuk dituzte eta emeek hauek arraultzak heltzeko erabiltzen dituzte.
Tamaina aldakorra da oso, 100 μm eta 4 metro arteko beso-luzera izanik (handiena Japoniako Macrocheira kaempferi da).
Roosevelt konderria (Mexiko Berria)
Roosevelt konderria (Roosevelt County) Mexiko Berriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Portales da. 2010eko zentsuaren arabera 19,846 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Roosevelt konderriak 635,752 kilometro koadro ditu. Horietatik 187 ura dira. Beste 633,882 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,12 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 19,846 pertsonetatik 18,935 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 7,913 dira. 296 beltzak edo afroamerikarrak. 181 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 161 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 21 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 249 pertsonek kokatzen zuten.
Proiektu-errei
Errepideen diseinuan erabiltzen den kontzepua da proiektu-erreia; galtzadan trafiko-karga handienak jasaten dituen galtzadako erreia da. Hau da, proiektu-trafiko handiena aurreikusten duen erreia, eta honetarako neurtzen da bidezorua.
New Cambria (Missouri)
New Cambria Missourieko hiri bat da. Macon konderrian kokatua dago. 2010ean 195 biztanle zituen, 1.74 kilometro koadrotan banatuta.
Lamuza jauregia
Lamuza jauregia Arabako Laudio udalerrian dagoen jauregi bat da. Gaur egun kultur-etxea da.
Kokalekua
Lamuza parkean dago, Lamuza Kalearen 5. zenbakian.
Historia
XVIII. mendean barroko estiloan eraiki zen. XIX. mendean zehar eklektizista eta erregionalista estiloko Francisco Cubas González-Montes, Francisco Mendoza Cubas eta Luis Landetxo Jordan Urries arkitektoek burututako hiru handitze izan zituen.