cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Etruriar satitsu
Banaketa
Ingurune epeletara eta lehorretara mugaturiko espeziea da, eta izaera hori bere banaketan islatzen da. Espeziea Europa mendebaldetik Asia hego-ekialdeko uharteetaraino (Borneon ezagutzen da) hedatzen da. Europan arro mediterraneoan aurki daiteke, eta gauza bera gertatzen da iparraldeko Afrikan ere. Populazio isolatuak ditu Kaspiar itsasoaren inguruan, Persiar golkoan eta Itsaso Gorriaren hegoaldean, eta baita Indian, Myanmarren, Tailandian eta Indonesian ere.
Euskal Herrian isurialde mediterraneoan aurki daiteke.
Habitata
Ingurune mediterraneoko habitat gehienetan aurki daitekeen espeziea da. Ingurune irekiak hobesten ditu, eta ohikoa da olibondo-landaketetan, mahastietan eta laborantza sailetan. Baso itxirik osatzen ez duten artadi, artelazti eta pinudietan ere aurki daiteke. Ingurune horietan landaredia asko dagoen lekuko harrien azpian eta harrizko hesietako zuloetan gorde ohi da. 1000 metrotik beherako eremuetan bakarrik aurkitu izan da Iberiar penintsulan, baina erdialdeko Asian 3000 metroko altueraraino aurkitu izan da.
Ugalketa eta ontogenia
Ugal sasoia udaberri hasieratik udazkenera bitartean hedatzen da. Ernaldiak hilabete inguru irauten du, eta 2-5 kume izaten dituzte emeek kumaldiko. Emeak urtean hiru kumaldi izatera iritsi daitezke. Kumeak altrizialak izan ohi dira, ilerik gabeak, eta 0,25 gramo inguru pisatu ohi dute. Lau egunera hasten zaie ilea hazten, eta bi asteren buruan ikusmena garatu eta helduen antzeko itxura eskuratzen dute. Emeak dira kumeen kargu egiten direnak, eta ordelekutik elikagai bila joateko soilik irteten dira. Bi aste pasatxorekin irteten dira kumeak lehen aldiz gordelekutik, eta amaren atzetik mugitzen dira aurrekoaren buztanari helduta, Crocidura generoko espezieekin (adb. Crocidura russula) gertatzen den moduan. Heldutasun sexuala lortzeko urte oso bat behar dute animalia hauek.
Bizimodua
Orokorrean gainerako satitsuak baino espezie sozialagoa da, nahiz eta espeziekideekiko jarrera ugal sasoiaren eta elikagai eskuragarritasunaren arabera aldatzen den. Ugal sasoian jarrera otzanagoa izan ohi dute garai horretatik at baino, eta ugal sasoitik at bakartiagoak izan ohi dira. Egunean zeharreko aktibitate polifasikoa izan ohi du espezie honek, baina aktiboagoa izan ohi da gauean.
Tasa metaboliko oso altua duen espeziea da, eta beren tamaina beste edo halako bi elikagai irentsi ohi dute egunerako. Dena den, baldintzak eskasten direnean –eguraldi txarra edo elikagai gabezia- torpor egoeran sartzeko gai da, bere gorputz-tenperatura 12 º-ra jaitsita aktibitate metabolikoa jaitsiz. Torpor egoeratik gorputz-baldintza normaletara itzultzeko jardueran bihotz taupadak minutuko 1000 taupada baino gehiagora azeleratzen zaizkio, ugaztunen artean ezagutzen den bihotz-erritmo altuenetariko bat lortuz.
Batez besteko bizi-luzetasuna 18 hilekoa da, nahiz eta gatibutzan bi urte pasako animaliak ezagutzen diren.
Espezieen arteko elkarrekintzak
Bere aktibitate gautarra dela eta, animalia harrapari gautarrak dira espezie honen harrapari nagusiak, hontz zuria (Tyto alba) eta hontz ertaina (Asio otus) kasu. Dena den, ez da espezie horien dietako harrapakin nagusia izaten (Palomo et al. 2007).
Gainerako satitsuetatik bereizteko ezaugarri nabarmenena, tamaina txikiagoa izateaz gain, belarrien tamaina erlatiboki handia da.
Kontserbazioa
Banaketa zabal izaera kosmopolita dela eta, ez da arriskuan dagoen espezietzat jotzen, eta IUCN erakundeak Least Concern (arrisku txikia) kategorian sailkaturik dauka.
Sphenomorphus fragosus
Sphenomorphus fragosus Sphenomorphus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Bénesville
Bénesville Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 82 etxebizitza zeuden, 60 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 77etxeak ziren. 60 etxebizitza nagusietatik 52 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 40 etxek bost zituzten. 55 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 32 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 104 ziren, horien artean 83 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 83 pertsona aktiboetatik 77 lanean zeuden (47 gizon eta 30 emakume) eta 6 langabezian zeuden (1 gizon eta 5 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bénesville udalerrian 66 unitate fiskal zeuden, 181 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.942 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Bénesville udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 69 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dédougou
Dédougou Burkina Fasoko mendebaldeko hiria da, Boucle du Mouhoun eskualdeko hiriburua. Marka eta bwa herriak bizi dira bertan, batez ere. 38.862 biztanle zituen 2006an.
Rhabdolichops zareti
Rhabdolichops zareti Rhabdolichops generoko animalia da. Arrainen barruko Sternopygidae familian sailkatzen da.
Heinrich Heine
Heinrich Heine, izen osoa Christian Johann Heinrich Heine (Düsseldorf, Bergeko dukerria, Germaniako Erromatar Inperio Santua, 1797ko abenduaren 13a - Paris, Frantzia, 1856ko otsailaren 17a), alemaniar poeta, kazetari eta saiakeragilea izan zen.
Bizitza
Heine familia judu ezagun batean sortu zen. Aita merkataria zuen, eta ama heziketa jasokoa; semearentzat asmo handinahiak zituzten gurasoek, eta, horretarako, osaba bankari baten laguntza jaso zuten. Izan ere, osabaren babespean hezi zen Heine; osabaren eraginez saiatu zen merkatari gisa ogibidea ateratzen, eta saltzaile gisa ondoren, baina huts egin zuen bietan.
1817an zuzenbide-, filosofia- eta literatura-ikasketak egitera joan zen Bonnera, osabak ordainduta; han ezagutu zuen August Wilhelm Schlegel irakaslea. 1821. urtean, Berlingo Unibertsitatean sartu zen, eta harremana izan zuen Hegel, Schleiermacher eta Chamissorekin, besteak beste.
Ikasketak Göttingenen amaitu zituen, 1825ean. Urte hartan lortu zuen jurisprudentziako doktoregoa eta erlijio ebanjelikora bihurtu zen, juduak bigarren mailako hiritar bihurtu baitzituzten eta ez baitzuten aukerarik funtzionario izateko. Erlijio-aldaketarekin batera, orduan aldatu zuen izena ere. Dena dela, sekula ez zuen legegizon gisa jardun, eta ez zuen, orobat, gobernuaren zerbitzuko lanposturik eskuratu.
Ikasketak egiten igaro zituen urteetan, dena dela, osabak ordaindutako ikasketei baino denbora eta arreta gehiago eskaini zien olerkigintza, literatura eta historiari, eta orduan hasi zen idazle gisa ospea irabazten.
Ingalaterrara egindako bidaia batean, arazo politikoekiko kezka sortu zitzaion eta, handik itzuleran, bere ordu arteko olerkiak Buch der Lieder (1827, «Kantuen liburua») maisulanean bildu zituen. 1829. urtean, berriz, Italiara bidaiatu zen. Garrantzi handiko bidaia izan zen hura, han argitaratu baitzuen Bidaia koadroak obraren hirugarren alea, eta bidaia hartako gorabeherak baititu kontagai Florentinische Ndchte (1836, «Florentziar gauak») kontakizunetan.
Heinek oso gaztetatik erakutsi zuen frantsesen aldeko jarrera eta Prusiaren kontrakoa, frantsesek bere sorterrian izan zuten nagusitasunari esker, eta 1831n azkenik, Frantzian finkatu zen, berriemaile gisa lehenik, iheslari politiko gisa ondoren. Harrezkero, Parisen bizi izan zen. Alemanian haren obra guztiak erre zituzten 1833an, eta haren izena kendu zuten antologia eta historia guztietatik (gorde ziren Heineren lan apurrak «egile ezezagunen» obra gisa gorde ziren).
Lehenengo urteetako obrak
Heine oso gazterik hasi zen idazten. Lehenengo olerki ospetsuak Kantuen liburuan bilduta eman zituen argitara; olerki horiek osabaren alaba batek, edo biek agian, eragindako liluraldiak eraginda idatzi zituen. Lehengusu batek ez besteak ez zuten utzi nahi izan, ordea, beren bizimodu erosoa lehengusu ameslari eta baldar harekin bat egiteko, eta harreman ezinezko haien etsipenari jarraituz idatziak dira, hain zuzen ere, lan horiek. Lehenengo olerkietan Byron eta Fouquéren eragina nabarmentzen zaio, adibidez Gedichte (1822, «Olerkiak») lanean, baina Heineren geroagoko beste lan batzuetan bezala, herri-baladen estiloaren kutsua eta originaltasuna eta lilura alde batera uzteko ahalegina ere antzematen da. Hasierako lanetan, beraz, erromantizismoaren kutsua igar daiteke, baina, aldi berean, poesiaren eta errealitatearen arteko gatazka eta kontraesana ere islatzen dute. Alemaniar erromantizismoari ihes egin nahi izan zion idazletzat hartu zuten zenbaitek horregatik, eta alemaniar erromantizismoaren eta errealismoaren arteko trantsizioaren aitzindaritzat hartua ere bada.
Heine 1820. urte inguruan hasi zen prosa lantzen. Hasieran olerkigintzan naharmendu zen, esan bezala, baina garai hartatik aurrera prosak eman zion ospea batez ere. Horrela, 1824. urtean argitaratu zuen, ikasle garaian atseden hartuz Harz mendietan barrena egindako bidaia batean oinarri harturik, Reisebilder (1826-1831, «Bidaia liburua») maisulanaren lehen alea: Die Harzreise («Harz mendietako bidaia»). Liburu horretan bere bizipenak eta fikziozko pasarteak bateratu zituen Heinek, baina lehen alea bezain bikaina da, orobat bigarrena, ''Ideen. Das Buch Le Grand'' («Ideiak. Le Grand liburua»), alemaniar burgesiaren kritika kupidagabea. Reisebilder izan zen Heineren prosazko lan handienetako bat, eta hartan erakutsi zuen gerora bere prosaren ezaugarri bihurtu ziren bizitasuna, arintasuna eta ironia; han hartu zuen, orobat, salaketaren eta iritziaren bidea ere, batzuen aldeko iritzia eta besteren jazarpena ekarri ziona.
Frantziako erbesteko obrak
Heineren ideientzat estuegia gertatzen zen, nonbait, alemaniar gizarte erradikalaren kritika, eta horrek eraginda aldatu zen Frantziara 1831n. Frantzian igarotako lehenengo urteak oparo eta zoriontsuak izan ziren Heineren bizitzan. Ordurako ezaguna zen idazle gisa, eta, intelektual alemaniar emigratuekin izan zituenez gainera (Alexander von Humboldt, Ferdinand Lassalle, Richard Wagner), harremanak izan zituen Frantziako hainbat pertsonaia ezagunekin, Honoré de Balzac, Victor Hugo, Alfred de Musset eta George Sandekin, adibidez. Sansimonistekin ere izan zuen harremana; doktrina berri harekin iraganeko ideologia zapaltzaileak gainditu eta haien ordez espiritualismoa eta sentsualismoa nagusituko zirelako itxaropena ernatu zitzaion hasieran, baina aurki jabetu zen sansimonistek jabego pribatuari zioten zaletasunaz.
Frantziako lehenengo urteetako lanen artean azpimarratzekoak dira Geschichte der Religion und Philosophie in Deutschland (1835, «Erlijioaren eta filosofiaren historia Alemanian») eta Romantische Schule (1833-1836, «Eskola erromantikoa»). Ideien eta literaturaren historiari buruzko lanak dira, eta gai horietaz graziaz eta umorez jardun zitekeela erakutsi zien Heinek bestela uste zutenei. 1835ean Alemanian liburuak debekatu zizkiotenean, Frantziako gobernuaren laguntzari esker aurre egin zion debeku hark ekarri zion gainbehera ekonomikoari.
Egoera horretan gai politikoak eta bere garaiko gertaerak landu zituen batez ere, eta adierazpen poetikorako zuen kezkaren lekua bere garaiko gorabeherak kontatzeko kezkak hartu zuen. Aldaketa horren erakusgarri da, esaterako Neue Gedichte (1844, «Olerki berria»), Heineren bigarren olerki-bilduma.
1843 inguman Karl Marx ezagutu zuen Heinek, eta haren eraginez idatzi zuen Deutschland, ein Wintermkrchen (1844, «Alemania, neguko ipuina») satira, alemaniar literatura politikoaren obra nagusietako bat. Hanburgoko senideei egindako bisita baten ondoren idatzi zuen Neguko ipuina, alemaniarrek egiten zizkioten kritiken erantzun gisa eta alemaniarren ideologia erreakzionarioaren kritika moduan. Garai hartakoa du, orobat, ''Atta Troll. Ein Sommernachstraum'' (1843, «Atta Troll. Uda mineko gau bateko ametsa») olerkia, ironia zorrotzez eta umorez idatzitako bere garaiko olerkigintza politikoaren kritika.
Azken urteak eta lanak
Bere bizitzan zehar gorabehera eta une latz asko izan zituen arren, kalterik larrienak osasunak ekarri zizkion Heineri. Sexu bidezko eritasun baten eraginez edo, bizkarrezurreko gaitza eta giharretako atrofia sendaezin bat jasan zuen, eta 1848ko udaberrirako elbarri zegoen, eta erdi itsututa.
Bizitzako azken zortzi urteak ohean igaro behar izan zituen, horrenbestez, baina, pentsamenduari dagokionez, bizitasun handiko garaia izan zuen hura ere. Eritasun tragiko hark bultzaturik edo, berriro poesiara itzuli zen Heine. Gizonaren izaera jainkozkoan zeukan fedeari uko egin eta bere jainko propioa sortu zuen, munduko gobernuaren justiziarik ezaz harekin eztabaidan jardun ahal izateko. Horrela, 1851n Romanzero, hirugarren olerki-bilduma, argitaratu zuen. Gizakiaren izate tristeari buruzko zorigaitzezko eta saminezko glosez osatua da liburu hori, eta gaur egun horiek hartzen dira Heineren olerkigintzaren maisulantzat. Obra horren bide berari jarraituz idatzi zuen azken olerki-bilduma, Gedichte 1853 und 1854 («1853 eta 1854ko olerkiak»).
Aldeko edo kontrako izan, dena dela, eragin handia izan du Heinek Europan olerkari eta idazle gisa, eta haren jarduera politiko eta literarioa aintzat hartu zuten, besteak beste, Friedrich Nietzsche, Bertold Brecht eta abarrek.
Víctor Urrutia Vallejo
Víctor Urrutia Vallejo (Madril, 1942) enpresaburu eta akzioduna. Forbesen arabera, Arabako gizon aberatsena da. Asua Inversiones enpresa baliatzen du bere inbertsioak egiteko. Egun, CVNE, Ence eta Árima Real Estate enpresetan ditu akzioak eta aholkularia da IBM España SA eta El Norte de Castilla SA. enpresetan.
Biografia
Juan Urrutia Zuluetaren biloba, Hidroeléctrica Ibéricaren sortzailea. María Ybarra Marchimbarrenarekin ezkondu eta lau seme-alaba izan zituen.
1978an, 36 urterekin, Urrutia Iberdrolako aholkulari gazteena bihurtu zen eta ondoren, 2006tik 2013ra Iberdrolako lehendakari ordea izan zen ere, enpresa horretako administrazio kontseiluaren kidea izan zen hogeita hamar urtez. Barclays-en bocal eta Vocentoko %10aren jabea izan da ere, 2011an Iberdrola eta Barclayseko aholkulari izateari utzi zion eta 2015ean Vocentoko akzio guztiak saldu zituen. Beste enpresa batzuen zuzendaritza izan zuen ere, besteak beste, Rolar de Inversiones SL, Asociación para el Progreso de la Dirección Norte, Cia Castellana de Bebidas Gaseosas SA eta Bebidas Gaseosas del Noroeste SA, hau da, Coca-Cola, Norbega, Begano eta Casbegaren botilaratzaileak.
CVNE
1879 sortu zen, Haron eta 1997an burtsara atera zen. Egun, Urrutia CVNE (Compañía Vinícola del Norte de España) enpresaren akziodun nagusia da. Enpresa horren parte da Guardiako Bodega Viña Real enpresa, bere amaren familiaren ondarea zena, Vallejo Real de Asúa delakoa. CVNE, Imperial, Viña Real eta Viñedos del Contino dira upeltegien izenak. 2019an CVNE-k Davalillo gaztelua erosi zuen ardoari lotutako proiektu bat garatzeko. Donald Trumpen muga-zergen ondorioz irabaziak murriztu zituen.
Árima Real Estate
2022an Árima Real Estate enpresaren akzioduna egin zen Asua Inversiones enpresa baliatuta, izen horretan beste inbertsio batzuk egin ditu ere, besteak beste, Iberdrola, Ence, Proeduca Altus (Errioxako Nazioarteko Unibertsitatea) eta Rentabilidad 2009 enpresetan.
Maria Helena (Paraná)
Maria Helena Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Laibach
Laibach (Ljubljana hiriaren aleman ezko izena da) Esloveniako musika industriala egiten duen taldea da.
1980an sortu zen gazteen kultur elkarte gisa meatzari herrixka batean: Trbovlje-n.
Hasieratik, Laibach taldeak haustura nahi zuen eta, horretarako pieza oso ezberdinak aurkeztu zituen batera, nazismoa, estalinismoa edo nazionalista esloveniarrak elkartuz.
Ekintzak egiteari eman zion. Horrela deitu zieten, bai ematen zituzten kontzertuei eta baita egiten zituzten beste agerraldi publikoei ere. Lehen ekintza probokazio kontsideratu zuten, jada, eta langileek salatu zuten: berehala debekatu zuten. Handik gutxira, Yure Pengov kazetariak elkarrizketa egin zien telebistan eta, horren ondoren, betirako betoa jaso zuten.
Lehenengo grabazioak Erdialdeko Europako erdi mailako zigiluen laguntzaz editatu zituzten, baina etorkizun distiratsua izateko gauza zirela erakutsi zuten.
1985ean Occupied NATO Tour-en parte hartu zuten eta Ekialdeko Europan izena hartzen joan ziren, Mute Records zigilu ingelesak fitxatu zituzten arte. Pop-rock abesti ezagunak bertsionatu zituzten: Queen en One Vision eta Beatles en Let It Be lekuko.
Esloveniak independentzia lortu zuenean, etxera itzuli eta beren ekintzekin segitu zuten.
2003 WAT (We Are Time) argitaratu zuten, nazioarteko egoera larriaren isla. Lehen singleak, Tanz Mit Laibach, AEB eta Alemania ditu mintzagai; beren hitzetan, Bigarren Mundu Gerraren ondoren, AEB-k Alemaniari lagundu zion krisi ekonomiko larri hartatik ateratzen. Orain, Alemaniak eskaintzen dio AEBri gerrak egiten jarraitzeko aitzakia: Horrela bada, luzerako dantzaldia dugu diote.
Laibach NSK (Neue Slovenische Kunst - Arte esloveniar berria) kolektiboko kide dira. NSK estatu bat da, baina haren mugak ezin dira espazioan aurkitu, denboran baizik. NSK noizbehinka agertzen da lurralde batean eta estatuaren antolaketa ezartzen dio lurralde horri. NSK-k iragana berreskuratu eta orainaren isla bihurtzen du. Horren atzean salaketa bortitzena dago eta sistema politiko ororen —bai demokratiko, bai diktadura— azalpena, bera osatzen duten estruktura totalitario ezkutuak azaleratuz.
2004-2005 maiz agertu ziren Europan (Espainian ere bai) eta AEBetan. Azken hori 2006ko irailaren 9an aurkeztu zuten dokumental batean laburtzen da: Divided States of America.
2006ko urriaren 23an Volk diska atera zen, munduko himno askoren bertsioak aurkeztuz. Kontzeptu joko arin batean, Volk terminoak "herri" esan nahi du alemanez, baina "otso" esloveniarrez edo errusiarrez. Diskaren azalean dagoen marrazkian ardiak ageri dira (herria) eta barruko orrialdeetan, berriz, otso beldurgarria.
Bai America eta Anglia abestietan eta baita diska barneko libretoan ere, kultura ingelesaren inperialismoaren aurka egiten duten kritika garbia agertzen da, ohikoa dena baino esplizitoagoa azken lan horretan.
Gobiodon prolixus
Gobiodon prolixus Gobiodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Sternopygus aequilabiatus
Sternopygus aequilabiatus Sternopygus generoko animalia da. Arrainen barruko Sternopygidae familian sailkatzen da.
Jestice
Jestice Eslovakiako udalerri bat da, Rimavská Sobotako barrutian kokatuta. 7,55 km²ko azalera du eta 150 biztanle 2017ko datuen arabera.
Conor Pass
Conor Pass edo Connor Pass, irlanderaz An Chonair, Irlandako Dingle penintsulan dagoen mendate bat da, Kerry konderrian. Bertatik R560 asfaltatutako errepidea igarotzen da. 456 metroko garaiera du.
Dingle penintsularen hego-mendebaldean dagoen Dingle udalerria eta ipar-ekialdeako Cé Bhréannain eta Castlegregory udalerriak elkarlotzen ditu.
Houtkerque
Houtkerque Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Houtkerque udalerrian erroldatutako biztanleak 843 ziren. Familiak 322 ziren, horien artean 76 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 95 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 123 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 366 etxebizitza zeuden, 320 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 346 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 320 etxebizitza nagusietatik 260 bere jabearen bizilekua ziren, 50 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 15 etxek bi zituzten, 26 etxek hiru zituzten, 81 etxek lau zituzten eta 197 etxek bost zituzten. 251 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 134 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 149 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 542 ziren, horien artean 409 aktiboak ziren eta 133 inaktiboak ziren. 409 pertsona aktiboetatik 376 lanean zeuden (219 gizon eta 157 emakume) eta 33 langabezian zeuden (15 gizon eta 18 emakume). 133 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 37 ikasten zeuden eta 49 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Houtkerque udalerrian 349 unitate fiskal zeuden, 914 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.616 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Houtkerque udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 840 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Simplé
Simplé Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Simplé udalerrian erroldatutako biztanleak 343 ziren. Familiak 132 ziren, horien artean 34 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 17 bakarrik bizi ziren emakumeak), 34 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 145 etxebizitza zeuden, 133 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 143 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 133 etxebizitza nagusietatik 90 bere jabearen bizilekua ziren eta 43 alokairuan okupaturik zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 95 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 61 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 60 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 207 ziren, horien artean 163 aktiboak ziren eta 44 inaktiboak ziren. 163 pertsona aktiboetatik 151 lanean zeuden (79 gizon eta 72 emakume) eta 11 langabezian zeuden (6 gizon eta 5 emakume). 44 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Simplé udalerrian 133 unitate fiskal zeuden, 361 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.717 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa eta 1 jatetxe.
2000. urtean Simplé udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 702 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Crugmeer
, 'Krugmeur', Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.
Sternopygus arenatus
Sternopygus arenatus Sternopygus generoko animalia da. Arrainen barruko Sternopygidae familian sailkatzen da.
Drahnsdorf
Drahnsdorf Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Crumplehorn
, 'Tremalhorn', Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Looe udalerritik 6,4 kilometro mendebaldera.
Rafael García Serrano
Rafael García Serrano (Iruñea, Euskal Herria - Madril, Espainia, ) idazle eta kazetari nafarra izan zen.
Biografia
Haz, Arriba, Siete flechas eta El Alcázar egunkarietan eta Pyresa agentzian lan egin zuen. José Antonio Primo de Rivera literatura saria lortu zuen Espainiako Gerra Zibilari buruzko bere liburuei esker.
García Serranok, gutxienez, zortzi filmen gidoiak idatzi zituen, tartean bere eleberrian oinarritutako La fiel infantería (1960). Gainera, Ladislao Vajdaren Ronda española (1952); Pedro Lazagaren La patrulla (1954) eta Los económicamente débiles; eta Rafael Gilen La casa de la Troya (1959); Tú y yo somos tres (1961), El marino de los puños de oro (1968) eta A la Legión le gustan las mujeres (...y a las mujeres les gusta la Legión) (1976) filmenak ere idatzi zituen.
Bere semea Madrilgo Radio Intercontinentalen kazetaria den Eduardo García Serrano da.
Gobiodon quinquestrigatus
Gobiodon quinquestrigatus Gobiodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Ólvega
Ólvega Soriako probintziako udalerria da. Soriatik 45 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 3.690 biztanle zituen 98,77 km²-ko azaleran.
São Pedro do Paraná
São Pedro do Paraná Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Dreetz
Dreetz Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ze Esatek!
Ze Esatek! 2009an Euskal Herrian sortutako rock, reggae eta ska taldea izan zen. Beste talde batzuetatik etorritako musikari esperimentatuez osaturiko banda da, hala nola Trikizio, The Txortains, Skunk, Harlax edota Nuke taldeetan aritutako musikariak. Bandaren filosofia joaten diren lekuan festa eta parranda sortzea omen da, taldearen estilo «ganberroa»-rekin, jendea giroan sartu eta mugiaraztea. Sei disko kaleratu dituzte.
Historia
Ze esatek! Trikizio taldea eta Txortains taldearen arteko uztarketa da. 2008ko urrian gauzatu zen, aipatutako bi banda horietako kide batzuek AEBetara egin zuten bidaia batean. Ideia hartatik abiatuta, 2008ko abenduan, talde guztia batu zen eta lehen entsegua abenduaren 8an egin zuten. Taldea sortu eta gutxira, 2009ko urtarrilaren 23an, eman zuten lehen kontzertua eta Iruñean egin zen Korrikaren azken festan.
2010eko martxoaren 4an, bere lehen diskoa kaleratu zuten, Ze Esatek!.
2010eko azaroaren 6an, Amurrion ospatu zen Ikasle Egunerako abestia grabatu zuten, "Ikasle Eguna 2010".
Kaloša
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1247. urtekoa da.
Ze Esatek!
Historia
2011ko martxoaren 14an, taldearen Facebook orrialdean Xabier Arakamak (trikitia) eta Frank Lopepek (tronboia) taldea uzten zutela esan zuten, bere proiektuekin (Trikizio eta Mikel Hats taldeak) aurrera jarraitzeko. Handik gutxira, Manex Berzosa sartuko zen tronboi.
2011ko urriaren 2an, Azpeitian ospatu zen Kilometroak jaialdirako abestia grabatu zuten, Klik izena izan zuena, Mikel Aranburu eta Mikel Labaka futbolariekin, Pirritx, Porrotx eta Mari Mototsekin, eta hainbat haurrekin batera. Kantua eta bideoklipa 2011ko ekainaren 29an aurkeztu zituzten.
Urte bereko abuztuaren 12an, Bilboko Txori Barrote konpartsaren 25. urteurrena zela-eta, abesti berri bat aurkeztu zuten, Txori Barrote 25 Urte. Letra Etxahun Lekuek egin zuen eta musika Ze Esatek! taldeak.
2011ko gabonetan, EITBn izan ziren, Euskal Kantuen gauean
2012ko azaroaren 29an euren lehenengo zuzeneko lana kaleratu zuten, Gu Gara, CD/DVD formatuan.2013ko azaroaren 28a zen bandak "Ibuprofeno" aurkeztu zuenean eta urte horretako Durangoko azokan bandako kideak "sendagile" izan ziren. Horrelaxe jarraitu zuten Hatortxu Rock edo Dokan eginiko aurkezpenetan ere. Hauexek izan ziren abestiak: Circle Pit Ska!, Kolorea kendu, Salon kitty, Viele Arten, Nere lagunak gartzelan daude, Ibuprofeno goizak, Beldurrak besarkatuz, Melody, USAmerikarren tranpa, But you don’t have a band, Argizaria eta Irribarre egin. 2015ean, disko berria etorri zen: Inoiz egin dugun diskorik onena. Tolosako Bonberenean grabatu zuten eta 10 abestiz osatuta zegoen. Hauxek dira: Ezin zaitut jasan, Kosta ala kosta, Summer of 74, Pianistaren heriotza, Zapaiatik zintzilik, Ilunetik argira eta buelta, Jonky Rolari, Working Class, Saminaren ederra eta Bagoaz.
Dicaeum pectorale
Dicaeum pectorale Dicaeum generoko animalia da. Hegaztien barruko Dicaeidae familian sailkatua dago.
Hmong etnia
Hmong jendea (ahoskera: m̥ɔ̃ŋ) Asiako etnia bat dira, Vietnamgo, Laosko, Thailandiako eta Birmaniako eskualde menditsuetan bizi direnak. Hmongak, orobat, Txinako hegoaldean bizi den Miao etniaren azpitaldeetako bat (苗族) dira. Hmong taldeak pixkanaka hegoalderantz migratzen hasi ziren XVIII. mendean, asaldura politikoak eraginda eta lantzeko lurren bila.
Hainbat hmong Pathet Lao mugimendu komunista eta nazionalistaren aurka borrokatu ziren, Laosko Gerra Zibilean. Pathet Laok Laosko gobernua bereganatu zuenean, 1975ean, Hmong jendea bereizi egin zuten, zigortzeko. Dozenaka mila hmongek ihes egin zuten Thailandiara, asilo politikoaren bila. Iheslari haietako milaka batzuk Mendebaldeko herrialdeetan kokatu dira 1970eko hamarkadaren bukaeraz geroztik, batez ere Ameriketako Estatu Batuetan, baina baita Australian, Frantzian, Frantziar Guyanan eta Kanadan ere. Beste batzuk Laosa itzuli dira, Nazio Batuen Erakundeak babestutako aberriratze programen bitartez; beste batzuk, bortxaz aberriratu ditu Thailandiako Gobernuak, baita familiak bananduz ere. Gutxi gorabehera 8.000 hmong iheslari geratu dira Thailandian.
Quédillac
Quédillac Bretainiako udalerri bat da. Administraiboki Frantziako Ille eta Vilaine departamenduan dago Bretainia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 1.067 ziren. Familiak 424 ziren, horien artean 123 pertsona bakarrekoak ziren (41 bakarrik bizi ziren gizonak eta 82 bakarrik bizi ziren emakumeak), 128 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 144 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 29 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denborak, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 508 etxebizitza zeuden, 431 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 39 hutsik zeuden. 473 etxeak ziren eta 29 apartamentuak ziren. 431 etxebizitza nagusietatik 334 bere jabearen bizilekua ziren, 90 alokairuan okupaturik zeuden eta 7 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 21 etxek bi zituzten, 76 etxek hiru zituzten, 86 etxek lau zituzten eta 242 etxek bost zituzten. 344 etxebizitzek parking plaza bat zuten azpialdean. 192 etxetan auto bat zegoen eta 184 bi edo gehiago zeuden
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 624 ziren, horien artean 486 aktiboak ziren eta 138 inaktiboak ziren. 486 pertsona aktiboetatik 459 lanean zeuden (252 gizon eta 207 emakume) eta 25 langabezian zeuden (10 gizon eta 15 emakume). 138 pertsona inaktiboetatik 49 erretiraturik zeuden, 53 ikasten zeuden eta 36 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Quédillac udalerrian 447 unitate fiskal zeuden, 1.170,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana 16.003€ zen.
Activitats ecomòmiques
2007an zeuden 37 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 11 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Quédillac udalerrian 52 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.162 hektarea erabiltzen.
Equipaments sanitaris i escolars
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden udalerriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Santa Isabel do Ivaí
Santa Isabel do Ivaí Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Irudien konpresio
Irudien konpresioa garrantzirik gabeko datuak murriztean datza, gero irudi hori gordetzeko edo beste bati bidaltzeko modu eraginkorragoan.
Historia
Entopia kodeatzea 1940. hamarkadan hasi zen "Shannon–Fano coding" eta "Huffman coding"-ekin. Geroago, "Transform coding" agertu zen 1960. hamarkadan. Aurrerapen garrantzitsu bat irudien konpresioan "Discrete Cosine Transform" (DCT) izan zen, konpresio mota hau Nasir Ahmed-ek sortu zuen 1972. urtean. Galerak zeuzkan konpresio metodoa izan arren, geroago sortu ziren metodo hobeago batzuen oinarria izan zen, esate baterako JPEG 1992.urtean.
Lempel–Ziv–Welch (LZW) galerarik gabeko konpresio metodoa 1984.urtean argitaratu zuten Abraham Lempel, Jacob Ziv eta Terry Welch-ek. Geroago, metodo horri esker, Phil Katz-ek algoritmo hobe bat diseinatu zuen eta "Portable Network Graphics" (PNG) formatua sortu zuen.
Irudien konpresioa galerarekin eta galerarik gabe
Irudien konpresioa bi motatakoa izan ahal da, galerekin edo galerarik gabe. Alde batetik, galerarik gabeko konpresioa erabiltzen da irudiak kalitate oso onekoak izan behar direnean. Hori gertatzen da irudia deskonprimatu eta gero lehen zegoen irudi berdina izan behar delako, adibidez, medikuntzako irudietan, komikietan edo marrazketa teknikoan. Beste aldetik, galerak daukan konpresioa bit tasa baxuekin erabiltzen da eta deskonprimatzen den irudia ez da lehen zegoen irudi berdina, normalean kalitatea galtzen duelako.
TIFF (Tagged Image File Format)
Gehienetan formatu hau erabiltzen da galerarik gabeko irudien konpresioetan. Hori dela eta, formato honen fitxategiak oso handiak izaten dira.
PNG
Galerarik gabeko formatu bat da. PNG-n irudia konprimatu ahal da eta deskonprimatzean lehen zegoen irudi berdina lortzen da.
GIF
256 koloreko taula bat sortzen du 16 milioi kolore dituen beste taula batetik abiatuta. Irudiak kolore asko dituenean, GIFa sortzen duen softwerrak algoritmo bat erabiltzen du 256 kolore horietara mugatuz ahalik eta irudi onena sortzeko.
GIF-ek bi eratan konprimatzen ditu irudiak. Lehenengo metodoan, irudiak 256 kolore ditu, hortaz, pixeletik erabili behar diren bitak murrizten dira. Bigarren metodoa sekuentzia kodeak erabiltzean datza. Adibidez, "zuria, zuria, zuria, zuria, zuria"-ren ordez, "5 zuria" gordetzen du.
Horregatik, GIF formatuak ez du galerarik 256 kolore edo gutxiago dituen irudiekin. Aldiz, 16 milioi koloreko irudietan GIFek koloreen %99,998 "galdu" dezake.
Susana Malón
Susana Malón Giménez (Gallur, Zaragoza, 1975eko ekainaren 10a) espainiar fisikari, astronomo eta dibulgatzaile zientifikoa da, argiaren kutsaduraren arloan espezializatua.
Biografia
Zientzia Fisikoetan lizentziatu zen Zaragozako Unibertsitatean 1999an, 2001ean Ingurumen Ingeniaritzako Masterra eskuratu zuen Zaragozako Ingeniarien Goi Zentro Politeknikoan eta 2014an amaitu zuen Valencia International Universityko Astronomia eta Astrofisika Masterra.
Ibilbide profesionala
2001.urteaz geroztik argiteria publikoaren, energia eraginkortasunaren, argiaren kutsaduraren eta ingurumenaren eta gaueko zeruaren babesaren arloan lan egiten du. Lehenik eta behin, bere karrera profesionala hasi zuen enpresan argiaren kutsadurarekin lotutako proiektua garatu zuen; eta 2012an, bere enpresa, Lumínica Ambiental, sortu zuen, bere dimentsio guztietan argi-kutsaduraren arazoari berariaz eskainitako nazioarteko lehen enpresa: Teknikoa, zientifikoa, legegilea, hezkuntzakoa eta dibulgaziokoa.
Argi-kutsadurari buruzko proiektuak garatzen ditu, hala nola zeruaren hondoko distira neurtzea, lurraldeetako eta udalerrietako ekipo espezifikoekin, bai eta hura arintzeko ekintza-planak ere egiten ditu. Kanpoko argiztapenari eta argi-kutsadurari buruzko dokumentu tekniko desberdinak idazten eta gaueko zerua babesteko araudien idazketan parte hartu du, baita argi kutsaduraren prebentzioari buruzko udalerriei zuzendutako hainbat dokumentu informatibotan ere.
Kanpoko argiztapen energetikoen eta argiaren 75 auditoria baino gehiago egin ditu eta argi mapak, ingurune mota desberdinetako argiztapen maila eta uniformetasuna egiaztatzeko. Halaber, ekintza-planak eta proiektuak idaztea, udalerrietan eta argi-kutsaduraren aurkako babes handieneko eremuetan kanpo-argiteriako instalazioak egokitzeko. Starlight ziurtagiriak egin ditu nazio mailan eta nazioartean, Starlight Erreserbak eta Helmuga Turistikoak.
Espainiako Argiztapen Batzordeko kide da, Starlight Fundazioko (Kanarietako Astrofisika Institutukoa da, eta UNESCOrekin, Turismoaren Mundu Erakundearekin eta Nazioarteko Astronomia Batasunarekin elkartuta dago) kolaboratzaile eta auditorea da, eta Cel Fosc argi-kutsaduraren aurkako elkarteko kide ere bada.
Dibulgazio ibilbidea
Zabalkunde zientifikoko foro, hitzaldi eta ekitaldietan parte hartzen du. Erakundeekin eta elkarteekin lankidetzan aritzen da modu altruistan, iluntasun faltak pertsonen osasunean eta biodibertsitatean izan ditzakeen eraginaz kontzientziatzeko. Gainera, zientzietan eta STEMen emakumearen papera ikusgai jartzeko ekitaldietan ere parte hartzen du.
Balidazio gurutzatu
Balidazio gurutzatua edo cross-validation analisi estatistiko baten emaitzak ebaluatzeko, eta entrenamendu datuen eta proba datuen arteko partiketarekiko independenteak direla bermatzeko erabili ohi den teknika bat da. Ingurunearen xedea iragarpena denean eta etorkizunean praktikara eramango den modelo baten zehaztasuna estimatu nahi denean erabiltzen da. Batez ere, adimen artifizialeko proiektuetan aurkitu dezakegu teknika hau, sortutako modeloak baliozkotzat jotzeko asmoz. Partiketa ezberdinen ebaluazio neurrietatik lortutako batezbesteko aritmetikoa kalkulatzean eta errepikatzean datza.
Testuingurua
Balidazio gurutzatua atxikitze metodoaren hobekuntza bat da. Azken hori lagin bat bi multzo osagarritan zatitzean, azpimultzo baten (entrenamendu datuak) analisia egitean eta analisia beste azpimultzoarekin (proba datuak) baliozkotzean datza. Hortaz, hurbilpen-funtzioa entrenamendu datuen azpimultzoarekin doitzen da soilik, eta hortik aurrera proba datuen azpimultzoarentzat irteera balioak kalkulatzen ditu (aurretik analizatu gabeko balioak). Kostu konputazional baxuko metodoa denez, oso azkar kalkula daiteke, hori izanik bere abantailarik handiena. Halere, aipatutako metodoa ez da guztiz zehatza, entrenamendu datu ezberdinentzako emaitzen aldakuntza kontuan hartu behar baita. Izan ere, entrenamendu datuen eta proba datuen arteko banaketa egiterakoan, berorren mende dago ebaluazioa. Gabezia horien ondorioz, baliozkotze gurutzatua sortzen da.
Helburua
Jo dezagun modelo bat daukagula, doitze parametro ezezagun bat edo gehiagorekin, eta aldi berean analizatzeko entrenamendu datu batzuk. Doitze prozesuak modeloaren parametroak optimizatzen ditu, azken horiek entrenamendu datuetara ahalik eta hoberen egokitzeko. Lagin independente bat hartzen badugu proba datu bezala (baliozkotzea) entrenamendu datuen multzo berdinetik, normalean modeloa ez da proba datuetara entrenamendu datuetara bezain ondo egokituko. Horri overfitting deritzogu, eta entrenamendu datuen tamaina txikia denean edo modeloaren parametro kopurua handia denean gertatzen da. Baliozkotze gurutzatua modelo baten doiketa iragartzeko era bat da, hain zuzen ere proba datu multzo hipotetiko baterako doiketa, multzo hori esplizituki ez daukagunean.
K iteraziodun baliozkotze gurutzatua
K iteraziodun baliozkotze gurutzatuan edo K-fold cross-validation-en lagin datuak K azpimultzotan banatzen dira. Azpimultzoetako bat proba datu multzo bezala erabiliko da, eta beste guztiak (K-1) entrenamendu datu multzo bezala. Baliozkotzea errepikatu egingo da K aldiz, proba datu azpimultzo posible bakoitzeko. Bukatzeko, iterazio bakoitzaren batezbesteko aritmetikoa egiten da emaitza bakarra lortzeko asmoz. Metodoa oso zehatza da, proba eta entrenamendu datuen K konbinaziotatik aurrera ebaluatzen dugulako. Halere, desabantailen artean bere kostu konputazional altua dago, eta, beraz, oso motela dela kalkulatzen atxikitze metodoarekin konparatuz. Praktikan, iterazio kopurua datu multzoen tamainaren araberakoa izaten da, 10 iterazioko baliozkotzea ohikoena izanik (10-fold cross-validation).
Zorizko baliozkotze gurutzatua
Metodoa entrenamendu datuen multzoaren eta proba datuen multzoaren arteko banaketa ausaz egitean datza. Zatiketa bakoitzerako hurbilpen funtzioa doitu egiten da entrenamendu datuen arabera, eta proba datuen multzoentzako irteera balioak kalkulatzen ditu. Bukaerako emaitza erdietsi ahal izateko, zatiketa ezberdinetan lortutako balioen batezbesteko aritmetikoa kalkulatu behar da. Aipatutako metodoaren abantaila nagusia entrenamendu eta proba datuen banaketa iterazio kopuruen mende ez dagoela da. Bestalde, metodo horren bitartez lagin batzuk ebaluatu gabe uzten dira, eta aldi berean, beste batzuk birritan edo gehiagotan ebaluatzen dira, hau da, entrenamendu eta proba azpimultzoak gainjar daitezke.
Baliozkotze gurutzatua bat kanpoan utzita
Baliozkotze gurutzatua bat kanpoan utzitako edo Leave-one-out cross-validation-ek (LOOCV) datuen bereizmen zehatz bat egiten du: iterazio bakoitzeko, proba datuen lagin bakarra dauka eta soberako beste guztiak entrenamendu datuak izango dira. Ebaluazioa lortutako erroreari begiratuta egiten da, baliozkotze mota honetan oso txikia dena. Kontrara, konputazionalki oso kostu handia dauka, iterazio zenbaki altu bat egin behar delako; N lagin kopuru bezainbeste iterazio hain zuzen ere, eta bakoitzeko entrenamendu zein proba datuak analizatu.
K iteraziodun baliozkotze gurutzatuaren errorea
Metodo honen K iterazio bakoitzeko errorearen kalkulu bat egiten da. Bukaerako emaitza lortutako K erroreen arteko batezbesteko aritmetikoa kalkulatuz erdietsiko da:
Hau da, K errore balioen batukaria egiten da eta K balioagatik zatitzen da. E-ren balioa errorearena ordezkatzen du, eta beraz formulak egiten duena zera da: iterazio guztien (K iterazio) erroreen batuketa egiten du eta K balioarekin zatitzen du.
Zorizko baliozkotze gurutzatuaren errorea
Zorizko baliozkotze gurutzatuaren kasuan, aurreko metodoan ez bezala, laginak ausaz hartzen dira K iteraziotan. Hala ere, errorearen kalkulu bat egiten da iterazio bakoitzeko. Bukaerako emaitza, lehen bezala, lortutako balioen batezbesteko aritmetikoa eginez kalkulatuko da, formula berbera erabiliz:
Baliozkotze gurutzatua bat kanpoan utzitaren errorea
Baliozkotze gurutzatu mota honetan datu multzoak dituzten lagin kopuruaren (N) arabera egiten dira iterazioak. Horregatik, N iterazio bakoitzeko errorearen kalkulu bat egingo da. Aurreko kasuetan bezala, bukaerako emaitza erdiesteko erroreen arteko batezbesteko aritmetikoa kalkulatuko da, ondorengo formula erabiliz:
Doitze neurriak
Esan bezala, baliozkotze gurutzatuaren xedea modelo bat, modeloa entrenatzeko erabili diren datuekiko independenteak diren proba datuen multzo jakin batera doitzeko duen ahalmena estimatzea da. Erdietsitako neurri horiek, modelo eta datuentzako aproposa den edozein neurri kuantitatibo estimatzeko erabili daitezke. Esate baterako, sailkapen bitarrean oinarritutako modelo batean, lagin bakoitza zuzen ala ez-zuzen bezala aurreikusten da (gai barruan baldin badago edo ez). Beraz, kasu honetan, sailkapen errore tasa erabil dezakegu modeloaren doiketa laburbiltzeko. Era berean, beste neurri batzuk erabili daitezke, adibidez balio prediktibo positiboa. Aurresan behar den balioa era jarraian sakabanatzen denean, errorea kalkula dezakegu beste neurri hauek erabiliz: batez besteko errore koadratikoa, batez besteko karratuaren desbideratzea edo batez besteko desbideratze absolutua.
Denbora serie modeloentzako baliozkotze gurutzatua
Baliozkotze gurutzatua arazoak sor ditzake denbora serie motako modeloekin, datuen ordena duen garrantzia dela eta. Horren ondorioz, hobe litzateke rolling cross-validation izeneko baliozkotzea erabiltzea hurbilpen zuzenago bat lortzeko.
Aplikazio adibideak
Iragarpen motako prozeduren emaitzak alderatzeko erabili ahal da baliozkotze gurutzatua. Esate baterako, jo dezagun aurpegiak gizonezkoenak edo emakumezkoenak diren sailkatzen duen detektagailu bat daukagula, eta bi metodo ezberdin erabili direla kontsideratzen dugu: euskarri bektoredun makina (ingelesez, Support Vector Machine, SVM) eta K auzokide hurbilenak (ingelesez, k-nearest neighbors edo K-NN) adibidez, bitzuak irudiak sailkatzea ahalbidetzen baitigute. Baliozkotze gurutzatuarekin bi prozedurak aldera daitezke eta bien arteko zehatzena zein den zehaztu. Informazio hori metodo bakoitzari baliozkotze gurutzatua aplikatzean erdietsitako erroreak ematen dizkigute.
Konputazio kontuak
Baliozkotze gurutzatu mota gehienak errazak dira inplementatzen, baldin eta aztertua izaten ari den iragarpen metodoaren inplementazio bat eskuragarri badago. Iragarpen metodoa "kutxa beltz" bezala eskuragarri egotearekin nahiko da, ez delako behar horren barruko aplikaziora ezertarako jotzea. Iragarpen metodoa entrenatzeko neketsua bada ere, baliozkotze gurutzatua nahiko motela izan daiteke, entrenamendua zenbait alditan egin beharko bailitzateke.
Kasu batzuetan, karratu txikien erregresioan edo kernel erregresioan bezala, baliozkotze gurutzatua azelera daiteke entrenamenduan maiz erabiltzen diren zenbait balioen aurre-kalkuluari esker, edo eguneratze erregelen erabilera azkarrari esker, esate baterako Sherman-Morrison-en formula. Halere, entrenamendu prozeduraren baliozkotze multzoa osorik mantendu behar da momentu oro, bestela, zeihartasun bat jazo daiteke.