cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Euskal Irrati Telebista
Euskal Irrati Telebista (EITB) Euskal Autonomia Erkidegoko telebista eta irrati publikoaren erakundea da, euskara normalizatzeko helburuarekin 1982an Eusko Jaurlaritzak sortua. Eusko Legebiltzarraren agindupean dago.
Izenean euskal dioen arren, emanaldi guztiak ez dira euskaraz, ETB 2, Radio Euskadi eta Radio Vitoria gaztelaniazkoak baitira osorik; eta ETB 4, EITB Basque eta EITB Musika kateetan, berriz, euskara eta gaztelania tartekatzen dituzte.
Euskal Autonomia Erkidegoko erakundea da, baina haren kateek Iparralderako eta Nafarroa Garairako ere emititzen dute.
Gaur egun enpresa talde bat da, zeina hurrengo hauek osatzen duten:
Historia
Euskal Irrati Telebista, Televisión Españolaren atzetik, estatuko telebista katerik zaharrena da; frankismoaren garaian euskarak jasan zuen atzerakadaren erruz, gure hizkuntza ahul zegoen. Hala, demokrazia iristean eta Eusko Alderdi Jeltzalea legeztatzean, euskara indartu eta normalizatzeko plana prestatu zuen. Bertan, berebiziko garrantzia zuten komunikabideek, bereziki, irrati eta telebistak. Ondorioz, 1977ko hauteskunde orokorretarako programan, EAJtak euskal irrati-telebista publikoaren sorrera zeraman programan, eta bi urteren buruan, jeltzaleen eskakizuna jaso egin zen Euskal Autonomia Erkidegoko Estatutuan. 1980. urtean EAJk hauteskunde autonomikoak irabaztean, EITBren sorrera martxan jarri zen Ramon Labaien kultura sailburuaren gidaritzapean.
Egitasmoa abian jartzea ez zen zailtasunik gabea izan, hala teknikoak nola politikoak. Espainiako Gobernuak askotariko trabak jarri zituen proiektua aurrera atera ez zedin, horretarako kontzeptualki zein teknikoki oztopoak jarriz, hala nola, seinalea igortzeko bitarteko teknikoak Bidasoako mugan atxikiz, azken une arte. Guardia Zibila ETBren instalazioetara bidaltzeko mehatxua ere egin zitzaion Labaien kultura sailburuari. PSOEko gobernuaren etorrerak ETBri buruzko tentsio politikoa zertxobait baretu zuen.
Alde batetik, Bizkaiko Foru Aldundiak Iurretan utzitako lurzoru batzuetan instalazioak eraikitzen hasi ziren, garaiko teknologia puntakoenarekin: espainiar estatuan lehendabizikoz matrize kommutatzaileak erabili ziren edota Umatic magnetoskopioak. Bestetik, Labaienek berak Irrati-Telebista eskola sortu zuen Donostian kazetari eta aurkezleak prestatzeko, eta Jaurlaritzaren Gasteizko soto batean, telekomunikazio formakuntza eskaintzen zen gerora emititu ahal izateko. Horrez gain, lehen teknikari taldea Hanburgon trebatu zen 1982. urtean.
Lehen emisioa 1982. urteko gabon zahar gauean izan zen, Garaikoetxea lehendakariaren mezua. Presaka hasi ziren emititzen, oraindik Iurretako egoitza guztiz amaitu gabe zegoen eta langile guztiek Jaurlaritzaren izenean egiten zuten lan EITB artean erregistratu gabe zegoelako. Izan ere, garai nahasiak ziren, trantsizioan erabat murgilduta, eta Jaurlaritzako kideak beldur ziren euskara normalizatzeko plana atzera botako ote zuten.
1982. urteko maiatzaren 20an sortu zen ofizialki Euskal Telebista, Euskal Jaurlaritzak, Autonomi Estatutuaren 19. artikuluak emandako eskumenen bidez, 5/1982 legea onartzean. Hala eta guztiz ere, hilabete batzuetara hasi ziren emisio erregularrak, zehazki, 1983ko otsailaren 16an. Esan gabe doa, ordura arteko emisio guztiak euskaraz zirela, nahiz eta eduki batzuk gaztelaniaz azpititulatuta zeuden; pausoz-pauso, EITB sendotzen zioan eta, bide batez, hazten: Donostian platoez hornitutako bigarren egoitza eraikitzen hasi ziren urte hartan bertan edota Galiziako, Kataluniako eta Andaluziako telebista autonomikoekin batera FORTA sortu zuten, telebista autonomikoen elkartea.
2015eko urtarrilaren 3an jakin zenez, auzitegiaren behartuta, M4Fko 24 langile ohi kontratatu zituen EITBnetek. 2020ko urriaren 30ean, Legebiltzarrak gehiengo osoz (EAJ-PSOE) eta oposizioaren kritiken artean Andoni Aldekoa hautatu zuen zuzendari, elebakarra, EITBko erredakzio kontseiluak eta beste eragile batzuek salatu zutenez.
Zuzendariak
EITBren zuzendariak 1982tik hauek izan dira:
Belizalde kalea (Donostia)
Belizalde kalea Gipuzkoako Donostia hiriburuko Aiete auzoan dagoen kale bat bat da. San Roke kalearen goialdean hasten da, hegoalderantz. Ez da beste ezein kaletan amaitzen, irteerarik gabeko kalea da.
Bertako baserri batetik hartua du izena.
Dennis Lehane
Dennis Lehane (Boston, 1965eko abuztuaren 4a) estatubatuar eleberrigile eta gidoilaria izan zen.
Irlandar jatorriko familia batean jaio zen. 1994an argitaratu zuen bere lehen eleberria. Ordutik hiru eleberri zinemara egokitu dira. Zinemako eta telesailetako gidoiak ere idazten ditu.
Eleberriak
Kenzie & Gennaro saila:
Coughlin saila:
Beste batzuk:
Antso VII.a Nafarroakoa
Antso VII.a Azkarra (?, 1154 - Tutera, 1234ko apirilaren 7a) Nafarroako erregea izan zen (1194-1234).
Couloisy
Couloisy Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Antso VII.a Nafarroakoa
Bizitza
Oso altua eta indartsua omen zen. Luis del Campo Jesús (1912-1995) auzitegiko medikuaren arabera, 2,22 eta 2,31 metroko altuera zuen; Erregearen hilotza ikustean Uharteko azpiprioreak 1622an bere izterrezurraren neurria eman eta estrapolazioaren bidez atera zuen ondorioa del Campok.
Couloisy
Biztanleria
2007an Couloisy udalerrian erroldatutako biztanleak 488 ziren. Familiak 188 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 207 etxebizitza zeuden, 186 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 173 etxeak ziren eta 34 apartamentuak ziren. 186 etxebizitza nagusietatik 133 bere jabearen bizilekua ziren, 44 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 35 etxek hiru zituzten, 41 etxek lau zituzten eta 102 etxek bost zituzten. 119 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 78 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 91 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 328 ziren, horien artean 227 aktiboak ziren eta 101 inaktiboak ziren. 227 pertsona aktiboetatik 206 lanean zeuden (113 gizon eta 93 emakume) eta 21 langabezian zeuden (11 gizon eta 10 emakume). 101 pertsona inaktiboetatik 29 erretiraturik zeuden, 30 ikasten zeuden eta 42 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
NGC 2614
NGC 2614 galaxia espiral bat da, Hartz Handia konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Couloisy
Diru sarrerak
2009an Couloisy udalerrian 189 unitate fiskal zeuden, 492 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.255 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 autoeskola zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 eraikuntza enpresak eta 1 apaindegia.
Antso VII.a Nafarroakoa
Bizitza
Erregea izan aurretik, bere koinatu Rikardo I.aren alde jardun zuen; hasieran Gaskoniako haren eskubideak babesteko (1192) eta ondoren, Filipe II.a Frantziakoaren kontra (1194). Frantziarrek Rikardo I.aren gatibutasuna aprobetxatu zuten zenbait angerstar gotorleku, tartean Lochesko gaztelua, hartzeko. Rikardo kontinentera itzuli zenean, Antso bere izenean gaztelua setiatzen ari zen. Hala ere, ez zuten elkarrekin borrokatu, nafarrari aita hil zitzaiolako eta ekainaren 28an Iruñean koroatu zutelako.
Couloisy
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Couloisy udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Antso VII.a Nafarroakoa
Bizitza
Bi ekintza hauen artean Mugaosteko merindadeko lurrak finkatuz joan ziren. Bere erregealdia aberastasun ekonomikoagatik nabarmendu zen batez ere. Hiru Erregeen Mahaiko batzarrean parte hartu zuen. Hainbat gudutan garaile gertatu eta Nafarroako erresumaren burujabetza sendoturik zegoenean, pixkanaka inguruko errege guztiei dirua mailegatu zien; bide horretatik, Aragoiko lurraldean zenbait gaztelu estrategiko lortu zituen. Ekonomiaren suspertze horrek garrantzi handiagoa eman zion penintsulako eta konkistako politikan.
Couloisy
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Couloisy udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 479 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Antso VII.a Nafarroakoa
Bizitza
Aitak hasitako Iruñeko katedralaren eraikitze-lanei ekin zien, bere ondorengoak bukatuko zituenak. Ebro zeharkatzeko zubi gotiko bat ere eraikiarazi zuen.
1195eko udazkenean, Alarcoseko Guduaren Nafarroa eta Leongo erregeek almohadeekin ituna egin zuten Gaztelako eraso eta hedakuntza feudaletik babesteko. Gainera Antsok Soria eta Almazán eraso zituen. Inozentzio III.a aita santuak, horren jakitun, eginahal guztiak egin zituen Gaztela, Aragoi eta Nafarroa elkartu eta musulmanen aurka aritzeko. 1196an, Hiru Erregeen Mahaia deitutako lekuan bildu ziren, Tarazonatik hurbil. 1198an, Inozentzio III.a aita santuak Antso eskumikatu zuen, Gaztelan berreskuratutako lur batzuen eta Aulki Santuaren begi oneko ziren gaztelarren kontra aritzeko almohadeen aliatu izatearen aitzakiaz.
1202an bake eta lankidetzarako hitzarmena sinatu zuen Joan Lurgabea Ingalaterrako erregearekin, Rikardo I.a Lehoi Bihotzaren anaiarekin hain zuzen. 1207ko urriaren 29an, berriz, Antso Azkarrak eta Gaztelako erregeak Guadalajarako bost urteko su-etena sinatu zuten. Tamalez, denborak berretsi zuen indarraren bitartez lortutako gaztelar eremu berriak.
1212an, Europan oso boteretsua zen elizaren presioren eraginez Antso VII.a Azkarrak, Navas de Tolosako guduan, almohadeen kontra parte hartu zuen. Guduan, nafarrak almohadeen kalifa zen Muhammad al-Nasirren kanpadendaraino ailegatu ziren, denda babesten zituen kateak moztuz. Kondairak dio, ekintza honen omenez, orduko arrano beltza ikurraren ordez egungo karbunkoa eratu zuela Nafarroako armarria. Hala ere, badaude karbunkoa irudikatzen duten irudiak gudua baino antzinagokoak direnak. Tomás Urzainkik Lizarrako Done Mikel elizan (1160), Chartresko katedralaren erliebe batean (1164) eta Iruñeko Bibliaren miniaturetan (1189) topatu ditu.
Iparraldean, Tartas, Ostibarre eta Agramondeko jaurerriak menpera ekarri zituen. . Joan Lurgabearekin hitzarmena sinatu zuen. Jakue I.a Aragoikoarekin ondorengotza erabakitzeko hitzarmenak (Tutera, 1231ko otsailaren 2) ez zuen aurrera egin, nafarrek ez baitzuten onartu; Viana populatzea bultzatu zuen. Antso VII.a Azkarra barize-ultzera baten ondorioz hil zen eta, hasieran San Nikolas elizan eta gero Orreagako kolegiatako San Agustinen kaperan ehortzi zuten. Berengaria bere arrebak, Antsoren gaixotasun luzean erregeorde moduan aritu zenak, ilobari ipini zion nafar koroa. Antso hil zenean, Semeno leinuko azken erregea izanda, Nafarroako erresuman frantziar jatorriko leinuak kokatu ziren: Tibalt I.a Koblakaria izan zen lehena.
Alberic Trois-Fontaineskoa frantziar kronikariaren arabera, hiltzean 1,7 milioi liburu zituen liburutegia utzi zuen. Kopurua ahobero iruditu arren, musulmanekin eta angestarrekin zituen harremanei esker, orduko Europako errege finduenetariko bat izan zen. Erresumaren altxortegia egoera ezin hobean zegoen eta nafarrek, baita juduek ere, bere giza eskubideak (garaiak kontuan harturik) bermatuak zituzten.
Ondorengotza
Antso VI.a Nafarroako errege (1150-1194)                                |            _____________________|______           |                            |      Antso VII.a                    Blanka = Tibalt III.a Nafarroako errege                       | Xanpainiakoa (1194-1234)                          |                                        Tibalt I.a Nafarroako errege (1234-1253)
Kixkurre
Kizkurre Goierriko hainbat gazta ekoizleek sortutako marka da. Marka hau museo berezi eta baserrietan aurki daiteke.
Helburuak
Sortzaileen arabera bi ditu helburu nagusiak:
Sorrera
Goimen, Artzai Gazta, Goitur eta Lenbur turismo garapen agentzia dira bultzatzaileak. 2007ko martxoaren 9an egin zuten Kixkurre ikur eta filosofiaren aurkezpen ofiziala Idiazabalgo Artzai Gaztaren egoitzan.
Logotipoa
Zuri-beltzean marrazturako borobila da, barruan artilea irudikatzen duena. Azpian Kixkurra hitza du, goierritar erara, bukerako -e hizkia urdinez. Azken -e hizkiak ere ileak hartzen duen forma, ahari adar kiribildua ere gogorarazi nahi ditu.
Goimeneko teknikari den Joxe Manuel Zubizarretaren hitzetan: ''Muinean artzaintza dago, neolitikotik gaurdaino diharduen bizibidea eta bertako arraza den latxa ardia. Honen bereizgarri nabarmenena, izena ematen diona, duen ilea da, eta zehazki honek azaltzen duen laztasuna.''
Exeter (Wisconsin)
Exeter Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Green konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sambia
Sambia (Земландский полуостров) Kaliningradeko oblasteko penintsula ida, Baltikoaren hego-ekialdeko ertzean dagoena. Ipar-ekialdean Kurlandiako itsas aintzira, hego-mendebaldean Vistulako itsas aintzira, hegoaldean Pregoliaren bokalea eta ekialdean Deyma ibaiarena. 1945 baino lehen Ekialdeko Prusiako zati bat zen.
Ophthalmolycus chilensis
Ophthalmolycus chilensis Ophthalmolycus generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Guidizzolo
Guidizzolo Italiako udalerri bat da. Mantuako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Guidizzolok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Andrena erigeniae
Andrena erigeniae erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.
Hypopomus artedi
Hypopomus artedi Hypopomus generoko animalia da. Arrainen barruko Hypopomidae familian sailkatzen da.
Fucking
Fucking Austriako Austria Garaia estatuan dagoen Innviertel eskualdeko Tarsdorf udalerriko herrixka bat da. Alemaniako Baviera estatuarekin muga egiten du, eta Salzburgo hiritik hurbil dago.
Mundu osoan bereganatu du ospea, bere izena dela eta. Izan ere, Ingelesez fucking hitzak «larrua jo» esan nahi du: horregatik, ingeles hiztunentzat izen dibertigarria da, txantxarako eta zirikatzeko gaia. Aleman hiztunentzat, berez, izen horrek ez du inolako esanahi edo lotura jakinik; baina alemaniar hiztunetako askok badu, ordea, ingelesezko hitz horren berri. Sarritan, bertaratzen diren turistek herrixkako sarrerako seinalearen argazkiak ateratzen dituzte, eta jendeak maiz lapurtu ere egiten du seinalea.
Nomades et Skaetera
Nomades et Skaetera, N&SK bezala ere ezagutua, Saint Etiennen (Frantzia) sortutako ska, ska punk, rock eta reggae musika estiloak bat egiten dituen taldea da.
Fucking
2004an, seinalearen lapurreten maiztasun handia eta izen horrek herritar batzuei sorrarazten bide zien lotsa zirela kausa, izena aldatzeko erreferenduma egin zuten, baina herritar gehienek izena aldaketaren aurka bozkatu zuten.
Mugaz bestalde, gainera, Alemaniako Baviera estatuan Petting (ingelesez zirri egin) eta Kissing (musukatu) udalerriak daude.
Etimologia
Dirudienez, herri hau Fucking izenaz da ezaguna 1070. urtea baino lehenagotik behintzat, eta VI. mendeko Focko izeneko pertsonaia batengandik jaso zuen. Erantsita daraman -ing atzizkia, berriz, antzinako germanierakoa da, eta jende esan nahi du. Hortaz, herriaren izenak Fockoren jendearen lekua esan nahi du, etimologiaren aldetik.
Jacob City (Florida)
Jacob City Floridako hiri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 239 biztanle zituen, 8.3 kilometro koadrotan banatuta.
Andrena accepta
Andrena accepta erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.
Ez dok hiru. Euskal musikaren benetako istorioa
'''Ez dok hiru. Euskal musikaren benetako istorioa''' Patxo Telleriak idatzitako antzezlana da. Tartean teatroa konpainiak 2017an produzitu zuen Mikel Martinez eta Patxo Telleria aktoreekin, zuzendaria Jokin Oregi zela.
Sinopsia
Euskal Herriko kantutegian oinarritutako ikuskizun teatrala da. Obra eroa eta irrigarriaizanik ere kantutegiko ehun baino gehiago kantu hobeto estimatzeko antzerki hari bat sortzen du.
Publiko helduarentzako ikuskizuna da, umorezkoa eta euskaraz. Hasierako emanaldietan Martinezek eta Telleriak beste hiru musikari aktoreekin partekatu zuten taula, zuzeneko musikaren indarra gehituta.
Terentzia
Terentzia (K.A II. mendea- K.a. I. mendea) erromatar matrona eta epistolografia n erreferentziazko idazlea da. Bere garaiko politikan eragina izan zuen eta emakumeek egin ohi ez zuten bezala, bere familiako ondasunen kudeaketan parte hartu zuen Zizeron senarra erbesteratu ta egon zen bitartean.
Biografia
Terentziak hamazazpi urte zituelarik, hogeita zazpi zituen Zizeronekin ezkondu zen eta hogeita hamar urte baino gehiagoko ezkontza ondoren dibortziatu ziren K.a 46an. Familia patrizioen arteko ezkontzak ohikoak ziren. Promozio-bide izateaz gain, ezkontzean emakumeak beren senarren ibilbide politikoan partaide aktibo bihurtzen ziren. Laurehun mila sestertziok o dote edo ezkonsaria izan zen Terentziarena Zizeron hizlariarekin ezkondu zenean, Senatu ko eserleku bat erosteko behar izan zuen kopuru zehatza, hain zuzen ere. Bi seme-alaba izan zituen: Tulia, K. a. 79an jaioa eta Marko, K. a. 65ean jaioa. Bere senar eta seme-alabez gain, senide ezagun bakar bati buruzko informazioa bakarrik iritsi zaigu, Fabia izeneko ahizpaordea, Vestaren birjin en taldeko kidea zena Salustioren hitzen arabera. Iturri klasikoek diotenez ezkontzara 120.000 drakma ko dotea ekarri zuen eta hortik ondorioztatu daiteke familia aberats batetik zetorrela eta Zizeronek berarekin ezkontzean estatus sozial hau ere jaso zuen. Litekeena da aita hil eta gero, ama Fabio izeneko batekin ezkondu izana berriro, bere ahizpaordearen aita –.Bere ondasun guztiak herentzian utziko zizkion Terentziari, bere alaba bakarra zena. Zizeron hil zenetik eta elkarren arteko korrespondentzia amaitu zenetik berari buruzko informazioarik ez dugun arren, Plinio eta Valerio Maximoren arabera 103 urterekin hil zen.
Politikan eragilea
Terentziak bere garaiko politikarekiko interes bizia erakutsi zuen eta Katilina ren jarraitzaileei ezarri beharreko zigorrei buruzko eztabaidan parte-hartu zuen eta Klodio ren aurka agertu zen. (Plut. Cic. 29.2-3).. Zizeron erbestean egon zen bitartean, Klodioren lagunek Terentzia publikoki umiliatu zuten. Bere senarrari leial eutsi zion eta itzultzean laguntza finantzarioa eman zion. K. a. 50ean. Zizeron Zilizia ko prokontsul zenean, berak ezer jakin gabe, Tulia alaba eta P. Kornelio Dolabelaren arteko ezkontza konpondu zuen. Zesar eta Ponpeioren arteko gerra zibila hasi arte, Zizeron eta Terentziaren arteko harremana sendo mantendu zen, baina finantza desadostasunen ondorioz ahultzen joan zen. Bi urte beranduago, hogeita hamahiru urteko ezkontzaren ondoren, Zizeron Terentziatik dibortziatu zen, eta ezkonsariaren dirua itzuli behar izan zion, eragozpen ekonomiko larriak eraginez. Bi urte beranduago, hogeita hamahiru urtez ezkonduta egon eta gero, Zizeron Terentziarengandik dibortziatu zen, eta ezkonsariaren dirua itzuli behar izan zion, honek bere biziztzan eragozpen ekonomiko larriak eragin zizkiolarik.
Konstanza I.a Siziliakoa
Konstanza I.a Siziliakoa, Hauteville leinukoa, 1154ko azaroak 2an jaioa, Roger II.a Siziliakoa normandiar erregearen hil ondorengo alaba izan zen. 1198ko otsailean hil zen.
Bere iloba Gilen II.a Siziliakoak, Henrike Hohenstaufen Germaniako Erromatar Inperio Santuko printzea eta Frederiko I.a Bizargorri enperadorearen semeari eskaintzen dio ezkontzeko, 1186an. Bere iloba, 1189an, behar baino goizago eta seme-alabarik izan gabe hil izanak, Siziliako erresuma, oinordekotza arazo larrietan uzten du, Germaniako Erromatar Inperio Santuak erresumaren oinordekotza aldarrikatzen baitu, Konstanzaren ezkontzaren ondorioz, hau, Tankredo Leccekoa normandiar hautagaiak preso hartzen duelarik, Palermon errege koroatua izan zena 1190 hasieran. Salernon harrapatua, Palermora eramaten dute, eta, ondoren, Napolira, bere senar Henrikek askatu aurretik, Tankredo garaitu zuena eta 1194ko abenduak 25ean koroatua izan zena. Konstanza, orduan, Siziliako erregina bihurtu zen. Ezin izan zuen uharteko aberastasunen arpilaketa eragotzi germaniar tropen aldetik, ezta bere senarrak normandiar nobleziaganako egin zuen errepresio gogorra ere, Henrike 1197an hil ondoren, erresuman ezarritako zenbait jauntxo germaniar kanporatzen dituen arren. Beranduago Siziliako errege izango den Frederiko II.a Hohenstaufenen ama, stupor mundia, bere senarra hil eta gutxira hil zen, 1198ko azaroak 27an.
Terentzia
Matrona eta materfamilias
Paterfamilias-en paraleloa bilatuz, nabarmena da Errepublika garaian Terentziak benetako materfamilias bat bezala jokatu zuela Zizeron Erromatik kanpo zegoen bitartean, bere familiaren egoera konplexuak, senarraren erbesteak eta ondorengo absentziak behartuta. Errentak kobratzen, jabetzak administratzen eta egoera zailetan saltzen aritu zen. Zizeron eta Atikok elkarren artean trukatu zituzten gutunetan zeregin horiek ez kritikatzeak eraman ditu adituak ondorioztatzera garai hartan finantzak administratzea bere maila sozialeko emakumeen artean uste baino ohikoagoa izango zela.
Terentzia, indar eta antolakuntza zutabe bat izan zen bere familian. Gutun ugaritan, Zizeronek administratzaile bezala zituen dohainak aipatu zituen, baita bera erbesteratuta egon zenean ere. Terentzia, bere ondasunen buru geratu zen, eta bere senarraren kausa defendatu zuen, Erromako patriziar klanen etxeetan erreguka ibiliz eta bere etsaiei gogor eginez. Terentziak Zizeron erbestetik salbatzea lortu zuen, baina, Zizeronek Klodia rekin izandako harremanaren ondorioz, Terentzia eta bien artekoa hoztu egin ziren eta dibortzioa urte batzuk beranduago iritsi zen.
Gutungintza
Terentziak bere senarrari idatzi zizkion gutunak batez ere baina Tito Pomponio Aticori zuzendutako gutun baten berri ere bada. Zizeroni idatzitakoak 3 bloketan banatzen dira:
Saros (golkoa)
Saros (Saros Körfezi) Turkiako golko bat da, Egeo itsasoan dagoena. Herrialdearen ipar-mendebaldean Gallipoli penintsularen iparraldean dago.
Magnacavallo
Magnacavallo Italiako udalerri bat da. Mantuako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Magnacavallok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kapera Sistinoa
Kapera Sistinoa (Cappella Sistina) Vatikano Hiriko Jauregi Apostolikoko kapera bat da, Aita Santuaren egoitza nagusian kokatua. Izena Sixto IV.a aita santuaren izenetik datorkionez, Sistoren kapera ere deitzen zaio. Testu batzuetan Kapera Sixtinoa eta Sixtotar kapera ere erabiltzen da.
Mundu guztian oso ezaguna da, hain zuzen ere bertako margolanak, Pizkundeko margolari bikainenek eginak (Michelangelo, Rafael, Perugino, Botticelli, Ghirlandaio eta abar), erreferentzia saihestezina direlako Mendebaldeko margogintzaren historian. Horrez gain, entzutetsua da bertan egiten delako konklabea; alegia, Aita Santua hautatzeko kardinalen batzarra.
Ezaugarri arkitektonikoak
Kapera Sixtinoa laukizuzen formako eraikin garai batean dago, adreiluz eginikoa. Bere fatxadak ez dauka apaingarri arkitektoniko berezirik. Kontuan hartu behar da Kapera Sixtinoa Vatikanoko beste zenbait eraikinek inguratuta dagoela, eta horregatik, bere kanpoaldea ezin dela kaletik ikusi, baizik eta, soilik, beste eraikin horietatik.
Kaperak ez dauka zuzeneko sarrerarik kanpoaldetik: Jauregi Apostolikoko barne-geletatik dauka sarbidea.
Larchmont (New York)
Larchmont  New York estatuko herri bat da. Westchester konderrian kokatua dago. 2010ean 5,864 biztanle zituen, 2.79 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 2615
NGC 2615 galaxia espiral bat da, Hydra konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Kapera Sistinoa
Ezaugarri arkitektonikoak
Eraikinak albo bakoitzean sei leiho arkudun zeuzkan, altuak, eta mutur bakoitzean beste bi. Leiho horietako batzuk itxi egin dituzte geroago.
Kapera Sixtinoaren sabaia kanoi-ganga zapal batek osatua da. Kanoi-ganga hori zeharka zatikatua dago (alegia, zabaleraren norabidean) ganga txikiagoetan, leiho bakoitzaren parean. Gangen elkargurutzadura horren ondorioz, leiho bakoitzaren gainean triangelu-formako arkuarte batzuk sortzen dira.
105 Artemisa
Artemisa, asteroide gerrikoan aurkitu zen 105. asteroidea da. 1868ko irailak 16an aurkitu zuen Jacobo Craig Watsonek, Ann Arborretik.
Bere izena, greziar mitologiako kastitate eta ehizaren jainkosa, Zeus eta Latonaren alaba eta Apoloren arreba zen Artemisagatik jasotzen du. Jainkosa hau, erromatar mitologian, Dianarekin identifikatzen da.
Kapera Sistinoa
Orientazioa
Margolanei buruzko azalpenak behar bezala jarraitu ahal izateko orientazio gisa, gogoan izan behar da honakoa:
Historia
Hormetan XV. mendean eginiko margolanen artean, honakoak daude: errezel faltsuak, Moisesen historia (hegoaldeko eta ekialdeko hormetan), Jesusen historia (iparraldeko eta ekialdeko hormetan), eta Aita Santuen erretratuak (ipar, hego eta ekialdeko hormetan). Margolan horiek egin zituzten margolarien artean aipatu behar dira Pietro Perugino, Sandro Botticelli, Domenico Ghirlandaio eta Cosimo Rosselli.
Sabaian, Pier Matteo d'Ameliak zeru izardun bat margotu zuen.
1483ko abuztuaren 15ean, Sixto IV.ak kapera berria sagaratu zuen, eta Ama Birjinaren Jasokundeari dedikatu zion.
1533 amaiera aldera, Klemente VII.ak (Aita Santua izan zen 1523tik 1534ra bitartean) kaperaren apainketan berriro aldaketa bat egitea erabaki, eta beste zeregin bat eman zion Michelangelori: aldarearen horman azken auzia margotzea. Ekimen horren gauzatzearen ondorioz, estalita geratu ziren XV. mendeko honako margolan hauek: Ama Birjina apostoluen artean eta Moises eta Jesusen historien lehenbiziko bi atalak.
XVI. mendean, kaperaren ekialdeko hormako margolanak berregin egin zituzten, kalte larriak izan baitzituzten 1522an, atea erortzearen ondorioz.
Kapera Sixtinoko margolanak guztiz zaharberrituak izan dira 1979tik 1999ra bitartean.
Margolanen antolaketa
Hormetako margolanak hiru mailatan daude antolatuta (ikus aldameneko irudia):
Pinturak denbora-epe aski laburrean margotu ziren: hamaika hilabete eskas, 1481eko uztailetik 1482ko maiatzera bitartean. Hasiera batean, eta lagin gisa, pintoreei eskatu zitzaien fresko bana margotu zezatela, jarraian ofizialki aztertuak eta ebaluatuak izateko, 1482ko urtarrilean. Dena den, lehenagorako ere begi-bistakoa zenez freskoak egokiak izango zirela, 1481eko urrirako enkargua eman zitzaien pintoreei, gainerako margolan guztiak ere egiteko.
Jesusen bizitza (iparraldeko horma)
Margolan-sorta hau elkarren aldamenean ipinitako zortzi pinturaz osatuta zegoen hasiera batean: lehenbizikoa aldare nagusiaren horman (mendebaldeko paretean, alegia) zegoen, eta, iparraldeko hormaren luzera guztia hartu ondoren, azkenekoa ekialdeko horman zegoen (eta dago). Alabaina, margoak egin eta hogeita hamar urte inguru geroago, sorta honetako lehenbizikoa, Jesusen jaiotza agertzen zuena (mendebaldeko horman), ezabatu egin zuten, azken auzia margotzeko tokia uzteko.
Horrela, ba, gaur egun zazpi margolanez osaturiko pintura-sorta da. Margolanak, mendebaldetik ekialderanzko hurrenkeran, hauexek dira:
1.- Jesusen bataioa
Peruginok margotua.
Margolanean honakoa ikusten da: Guztiahalduna goian dago, kerubinen eta aingeruen artean. Azpian uso bat agertzen da, Espiritu Santuaren ikur gisa, Jesusen buruaren gainean pausatua. Muturretan, Joan Bataiatzailea (ezkerraldean), predikatzen, eta Erredentorea (eskuinaldean). Bailaran, monumentu erromatarrak ikusten dira.
Botticellik margotua.
Irudiaren gainean esakune bat agertzen da ("TEMPTATIO IESU CHRISTI LATORIS EVANGELICAE LEGIS"), Mateoren Ebanjelioan kontatuak agertzen diren Jesusen tentaldiei buruzkoa (Mateo 4, 1-11). Nolanahi ere, tentaldi horiek irudiaren hondoan agertzen dira, ez aurrealdean.
Deabruak Jesusi egindako tentaldiak dira, eta margolanak horietako hiru agertzen ditu: goian eta ezkerretara irudikatzen da deabrua, eremutar itxurapean, Jesusi esaten, tentatzearren, ogi bihur ditzala harri batzuk. Erdialdean, tenplu baten gainean agertzen dira, eta bertan deabruak Jesus bere burua handik behera botatzeko tentatzen du, esanez idatzita dagoela aingeruei aginduko zaiela Jesus zaintzea. Jesusen erantzuna: "Hau ere idatzia dago: Ez tentatu Jauna, zeure Jainkoa". Azkenik, eskuinaldean, ikusten da Jesusek deabrua amildegi batetik behera erorarazten duela.
3.- Jesusek lehen apostoluei dei egitea
Ghirlandaiok margotua.
Lehen planoan Jesusek lehenbiziko bi apostoluei, Pedrori eta Andresi, berarekin joateko dei egin zienekoa agertzen da. Hondoan, Santiago eta Joani dei egitea ikusten da irudikatuta (Mateo 4, 18-22; Marko 1, 16-20; Lukas 5, 1-11).
4.- Mendiko hitzaldia
Cosimo Rossellik margotua.
5.- Jesusek Pedrori giltzak ematea
Peruginoren maisulantzat jotzen da.
Pintura honetan hiru eszena agertzen dira: eszena nagusia, lehen planokoa, Jesusek Pedrori (zeina belauniko agertzen baita) "Jainkoaren erreinuko giltzak" ematearena da (Mateo 16, 13-20). Giltza horiek botere-emate baten ikur dira. Jesus eta Pedroren inguruan apostoluak agertzen dira, baita Judas ere (Kristoren ezkerreko bosgarren figura). Haien atzean, harlauzaz estaliriko plaza ireki bat agertzen da, eta haren erdian, Jerusalemgo tenplua, kupuladun eraikin oktogonal gisa irudikatua, Pizkundeko estiloaren itxurarekin. Tenpluaren bi aldeetara garaipen-arku bana ikusten da.
Bigarren planoan, beste bi eszena agertzen dira: ezkerreko aldean, Jesusek eta Pedrok tenplurako zerga ordaintzeari buruzkoa (Mateo 17, 24-27), eta eskuinekoan, Jesusi harriak jaurtitzeko ahalegina (Joan 8, 31-59; 10, 31-39). Azken horri buruzkoa da irudiaren gainean paratuta dagoen esakunea: ("CONTURBATIO IESU CHRISTI LEGISLATORIS").
6.- Azken afaria
Iparraldeko hormako azken margolana da, Cosimo Rossellik margotua.
Azken afariari buruzko aipamenak: Mateo 26, 17-29; Marko 14, 12-25; Lukas 22, 7-23; Joan 13, 21-30.
7.- Jesusen piztuera (ekialdeko horman)
Margolan hau ekialdeko horman (hots, kaperaren sarrera dagoenekoan) pintatu zuen Hendrick van den Broeckek. Horma horretan bertan lehenago Ghirlandaioren margolan bat egon zen, baina 1522an horma horren zati bat erori, eta Ghirlandaioren margolan hori, eta Luca Signorelliren beste bat, suntsiturik suertatu ziren. Hendrick van den Broecken margolana hirurogei urte inguru geroagokoa da.
Moisesen bizitza (hegoaldeko horma)
Hasiera batean, Moisesen bizitzako zenbait gertakari erakusten dituzten margolanen sorta hau mendebaldeko paretean hasten zen, Moisesen jaiotza eta aurkikuntza agertzen zituen margolanarekin (Peruginok eginikoa). Margolan hori, alabaina, galdu egin zen, pareta horretan Azken Auzia margotzearekin batera. Horrenbestez, gaur egun zazpi margolanez osaturik dago multzo hau. Lehenbiziko seiak hegoaldeko paretean daude, eta azkena, berriz, ekialdekoan; hots, sarrerakoan. Honakoak dira margolanak: 1.- Moisesen itzulera Egiptora
Peruginok margotua. Irudiaren erdialdean, aingeru batek (Jainkoa irudikatzeko ohiko modu bat) Moises gerarazten du. Eszena hori Irteerako pasarte bati dagokio: Jainkoak mehatxu egiten dio Moisesi, eta bere emazte Tziporak laban bat hartu eta sakrifizio bat egiten du, senarra salbatzeko.
Margolan honetan zenbait gertakari ageri dira irudikatuta: Moisesek agur esatea bere aitaginarreba Jetrori (Irteera 4, 18-20); Moises bere familiarekin Egiptora itzultzea (Irteera 4, 18-20); eta, irudiaren eskuineko aldean, Tziporak bere eta Moisesen bigarren seme Eliezer erdaintzea (Irteera 4, 24-26).
2.- Moisesen bizitzako zenbait gertakari
Aipagarria da nola antolatzen duen Botticellik margolan hau, pertsonak lau errenkada diagonaletan banatuz.
Margolanean, Moises tunika horiz eta kapa berdez jantzita agertzen da. Eskuinetik begiratzen hasita, honakoa ikusten da:
3.- Itsaso Gorriko zeharkaldia
Margolan honen egiletzari buruzko zalantzak daude: ez dago argi ea Cosimo Rossellik margotua den, ala haren laguntzaile Biagio d'Antonio Tuccik.
Margolan honetan irudikatzen da Bibliako pasarte ezaguna (Irteera 14, 5-31), Moisesek bere herria Itsaso Gorriaren ur erdibituetan zehar gidatu zuenekoa. Israeldarrek itsasoa zeharkatzea lortu zuten, urak ezker-eskuin zituztela, bertan zabaldutako lehor-bide batetik; baina gero, atzetik jarraituz zetorkien Egiptoko gudarostearen gainean ixten da berriro itsasoa: "Beren lekura itzultzean, urek estali egin zituzten, israeldarrei erasoka itsasoan sartu ziren faraoiaren gurdi eta zaldunak, gudaroste osoa: ez zen bakar bat ere bizirik atera" (Irteera 14, 28).
Erdian agertzen den zutabea "su-adarra" da, zeinean baitzihoakien Jauna israeldarrei, argi egiteko (Irteera 13, 21-22).
Moisesen aldamenean belaunikaturik, Miriam profetesa, Moisesen eta Aaronen arreba, agertzen da. Miriamek garaipen-kantu bat egin zuen, faraoiaren armada itsasoan ito ondoren (Irteera 15, 20-21):
4.- Legearen harlauzak ematea
Egilea: Cosimo Rosselli.
Margolan honetan pasarte hauen berri ematen da:
Jaunak esan zion Moisesi: "Igo mendira niregana, eta zaude han: harlauzak emango dizkizut eta haietan idatziko israeldarrei irakatsi behar dizkiezun lege eta aginduak". (Irteera 24,12). ''Moisesek esan zien: "Honela dio Israelgo Jainko Jaunak: Har beza nork bere ezpata eta zeharkatu kanpalekua, aterik ate jendea hilez, nahiz eta anaia, laguna edo auzokoa izan". 5.- Kore, Datan eta Abiram, zigortuak
Botticelliren margolan honetan irudikatzen den Bibliako kontakizuna da (Zenbakiak 16, 1-35) Kore, Datan eta Abiram apaiz judutarrei buruzkoa. Apaiz horiek ukatu egin zuten Moises, Aaron eta beste apaiz batzuek herri hautatuaren gain aginpide zibil eta erlijiosoa izatea. Lurra oinazpian zabaldu eta apaiz matxinoak eta beren familiak irentsi zituen, eta bizirik jaitsi ziren Herio Leizera, eta lurra itxi egin zen berriro.
Margolan honen antolaketa Moisesen bizitzako zenbait gertakari margolanaren antzekoa da. Eskuinaldetik begiratzen hasita, honakoa agertzen du:
6.- Moisesen testamentua eta heriotza
Signorelliren margolan honetan Moisesen testamentua eta heriotza (Deuteronomio 33, 34) erakusten dira, eta zenbait gertakari irudikatzen ditu: eskuinaldean, Moisesek, hil aurretik, israeldarrei bedeinkazioa ematen die (Deuteronomio, 33), eta ezkerraldean ikusten da nola Moisesek makil sakratua eskuratzen dion Josueri. Margolanaren erdialde-goialdean, aingeru batek lurralde agindua seinalatzen du, eta ezkerraldean Moisesen heriotza agertzen da.
7.- Moisesen gorpuari buruzko tirabira
Margolan hau ekialdeko horman dago; hots, sarrera dagoen horman. Margolanean irudikatzen da Judasen Gutuneko aipamen bat (Judasen Gutuna, 9): ''Mikel goiaingeruak berak ere ez zuen horrelakorik egin: Moisesen gorpua nork eramango deabruarekin tirabiran zebilela, ez zen ausartu hari ezer iraingarririk esaten; "Jaunak zigor zaitzala" besterik ez zion esan. ''
Historia
Kapera Sixtinoko sabaia Michelangelok margotu zuen, 1508tik 1512ra bitartean.
1506an, Julio II.a Aita Santuak Kapera Sixtinoko sabaiko margolanak aldatzea erabaki zuen. Ordura arte, sabaiak Piero Matteo d'Ameliaren margolan bat agertzen zuen, tenplu paleokristauen tradizioari jarraitzen ziona: hondo urdin baten gainean, urre-koloreko izarrak.
Michelangelo, pintorea baino gehiago, eskultorea zen; horregatik, hasieran ez zuen arduratu nahi izan margolan berria egiteaz. Aita Santuak, ordea, guztiz zorrotz jokatu zuen, eta Michelangelori ez zion beste aukerarik utzi, enkarguari baietza ematea baino. Alabaina, Frantziarekiko gerra bat piztu zen, eta horrek Aita Santuaren arreta beste zeregin horietara desbideratu zuen, garai hartan buruzagi militar garrantzitsua ere bai baitzen. Michelangelo aukera horretaz baliatu zen Erromatik ihes egiteko eta eskulturagintzan jarduteko.
Nolanahi ere, 1508an Aita Santua garaile itzuli zen Erromara, eta Michelangelori deitu zion, sabaiko margotze-lanari ekin ziezaion. Lan horretarako kontratua 1508ko maiatzaren 10ean sinatu zen.
Egikera
Hasiera batean iradokitako ideia izan zen hamabi apostolu-figura handi margotzea. Baina Michelangelok egitasmo hori aldatu zuen, haren ordez diseinu askoz ere konplexuagoko margolan bati ekiteko, bukaeran gutxi gorabehera hirurehun figuraz osaturikoa eta lau urteko lan-denbora behar izan zuena.
Uste izan ohi denaren kontra, Michelangelok zutik margotu zuen sabaia, eta ez bizkarraren gainean etzanda.
Kaperaren sabairaino iritsi ahal izateko, Michelangelok berariazko aldamioa diseinatu zuen: egurrezko plataforma laua zen, hormetan bermatua, leihoen goiko aldetik hurbil eginiko zuloetan sarturiko euskarrien bitartez. Ez zen, beraz, kaperaren zorutik sabairaino eraikitako egitura erraldoi bat. Aldamioak ez zuen estaltzen sabaiaren azalera guztia. Margotze-lana hiru fasetan egin zen.
Condivik, Michelangeloren ikasle eta biografo izandakoak, adierazi zuenez, aldamioaren euskarri guztiak hasiera-hasieratik ipini ziren, eta haien azpitik pisu gutxiko nolabaiteko estalki bat, agian oihalezkoa, zintzilikatu zen, igeltsu-tantak eta margo-hautsa nahiz -zipriztinak zoruraino eror ez zitezen. Une bakoitzean, dena den, soilik eraikinaren azaleraren erdia zegoen aldamioz estalita.
Freskoa izan zen erabilitako margotze-teknika: teknika horri jarraituz, igeltsuari oraindik ere hezea dagoen bitartean aplikatzen zaio pintura. Michelangelok esperientzia bazeukan margotze-teknika horrekin, bere heziketa eta prestakuntza garaia Ghirlandaioren lantegian eman baitzuen; alegia, Florentziako fresko-margolari trebeenetakoarenean, zeinak Florentziako zenbait elizatan fresko-ziklo garrantzitsuak burutu zituen eta zeinaren lanari Kapera Sixtinoko paretetan ere tokia utzi baitzitzaion (ikus gorago).
Hasieran, igeltsuaren gainean lizuna sortu zen, igeltsua hezeegia zegoelako. Michelangelok igeltsu hura kendu eta berriro hasi behar izan zuen. Orduan, Jacopo l'Indaco izeneko bere laguntzaile batek asmaturiko formula berri batekin, lizunik ateratzen ez zitzaiona, saiatu zen.
Egun bakoitzean horma-zati desberdin batean ezartzen zuen igeltsua, eta egun bakoitzeko lana jaso duten horma-zati horiei giornata deitzen zaie.
Fresko teknika erabiltzearen arrazoia honakoa da: igeltsua hezea egon beharrean guztiz lehorra bazegoen, pigmentuarekin ezin zen hain ondo lan egin, eta ez zen ongi nahasten igeltsuarekin. Freskoaren teknikaren desabantaila da igeltsua asko berotzen dela gogortzen ari den bitartean, eta emanazioak darizkiola.
Fresko-margolariek tamaina errealeko marrazkiak erabili ohi zituzten, eredu gisa erabiliz irudiak igeltsuaren gainean zirriborratzeko. Baina Michelangelok usadio hori hautsi zuen: freskoaren teknika menperatu zuenean, sabaiaren gainean zuzen-zuzenean egiten zituen marrazkiak. Berak mugimendu indartsuen bidez marrazturiko lerroak oraindik ere ikus daitezke, gainazal batzuetan markatuta. Beste batzuetan, ordea, nabari da lauki-sare bat erabili zuela, marrazki txiki batetik abiatuta, irudi hori zuzenean sabaian handitzeko.
Margotzen hastean, eta igeltsua heze zegoen bitartean, eremu zabalak koloreztatzen zituen hasiera batean, eta gero, gainazala lehortuz joan ahala, itzaldurak eta xehetasunak eransten zizkien, zeregin horretarako era askotako pintzelak erabiliz.
Oro har, Michelangeloren teknikek agerian uzten dute Ghirlandaioren ikaslerik artetsuenarengandik espero izatekoa zen trebezia-maila. Margolaritza-lantegietako metodo eta berrikuntzarik bikainenak baliatu zituen, bere iaiotasun teknikoaren zerbitzura ipiniz.
Lanari ekin zion aldaretik urrutien dagoen aldetik; hots, ekialdetik. Lehenbiziko hiru eszenetan, Noeren bizitzari buruzkoetan, figura txiki askoz ere gehiago agertzen dira geroago margotu zituenetan baino. Hori horrela da, hein batean, gaiarengatik (gizateriaren patua), baina, halaber, sabaiaren ekialdeko mutur horretako figura guztiak (baita profetak eta ignudi-ak ere) txikiagoak direlako erdialdeko sekzioan baino.
Koloreen bizitasunak eta lerro argi eta zehatzez marrazturiko profilek figura guztiak zorutik erraz bereizteko moduan agerrarazten dituzte. Gaur egun hain alai eta udaberri-kutsuko azaltzen diren kolore horiek, hala nola arrosa argia, sagarraren tankerako berdea, hori bizia eta zeru-urdina, perla-gris koloreko atzealde baten gainean kokatuta, kandelen kearen ondorioz hain estalita zeuden, non irudiek ia-ia monokromoak baitziruditen. Denbora luzez iraun duten zaharberritze-lanetan, besteak beste margolanen gaineko kraka-geruza kendu egin dute, koloreak beren edertasunean berriro ere agerrarazteko.
Vasarik dioenez, sabaia bukatu gabe utzi zen, inaugurazioa egin zelako fresko-lanetan ohikoak ziren urre-hostozko eta lapis lazuli urdin sakoneko apaingarriak jarri aurretik. Apainketa-lan horrek sabaia hobeto uztartuko zuen behealdeko hormekin, azken horiek urreztatuta baitzeuden toki askotan. Baina, azkenean, ez zen horrelakorik inoiz egin, alde batetik Michelangelok ez zuelako aldamioa berriro jarri nahi izan, eta bestetik, ziurrenik, urreak eta batez ere kolore urdin sakonak distrakzioa eragingo zutelako margolanaren kontzepziotik.
Dena den, xehetasun batzuk apaindu ziren, bai, urrez: ignudi-en arteko ezkutuak eta profeten eta sibilen arteko zutabeak. Dirudienez, oso litekeena da ezkutuen urreztatzea Michelangeloren jatorrizko aurreikuspenen artean egotea, margotuta baitaude prozesio-ezkutu mota jakin baten antza izan dezaten; hain zuzen ere, oraindik ere existitzen den ezkutu mota bat.
Gorka Magunazelaia
Gorka Magunazelaia Garrido (Bilbo, 1992ko martxoaren 2a) euskal herritar futbolaria da. Lezamako harrobian hezia, atezain lanetan arotzen da.
Estatistikak
''2019ko Urtarrilaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.''
Melissodes agilis
Melissodes agilis erle espezie bat da, Melissodes generoan eta Apidae familian.
Saint-Jean-de-Nay
Saint-Jean-de-Nay Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 266 etxebizitza zeuden, 167 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 52 bigarren erresidentzia ziren eta 48 hutsik zeuden. 261 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 167 etxebizitza nagusietatik 151 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 53 etxek lau zituzten eta 87 etxek bost zituzten. 131 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 61 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 84 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Parelio
Parelio, parhelio edo odeguzkia (Manuel Larramendi Hiztegi Hirukoitzean agertutako hitza ) fenomeno optiko bat da argiaren islapen eta errefrakzioari lotua. Eguzkiaren ezkerrera edo/eta eskuinera 22º inguruan agertu ohi diren marka batzuetan gauzatzen da zeruan; marka distiratsuak izan ohi dira, baita koloretsuak ere batzuetan.
Saint-Jean-de-Nay
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Parelio
Gertatu ohi da eguzkiaren argiaren bidean izotz partikula ugari tartekatzen direnean zirro erako hodeietan. Haloen oso antzekoak dira, eta aldi berean gerta daitezke eta gertatzen dira. Normalean minutu batzuk irauten dute, nahiz eta ordu batzuetakoak ere ikusi izan diren.
Dokumentatutako lehen parelioa 1535eko apirilaren 20koa da, Stockholmen. 2021eko maiatzaren 5ean, Euskal Herrian ikusi ahal izan zen bat, Gipuzkoako kostaldean, ilunabarrean.
Saint-Jean-de-Nay
Diru sarrerak
2009an Saint-Jean-de-Nay udalerrian 159 unitate fiskal zeuden, 379,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.585 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 zurgina.
2000. urtean Saint-Jean-de-Nay udalerrian 57 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.400 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Telmatochromis temporalis
Telmatochromis temporalis Telmatochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Exmore (Virginia)
Exmore Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Northampton konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.