cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Siziliako historiaurrea
Mesolitoa
Mesolitoko industria mikrolitoetan espezializatu zen, aztarna asko aurkitu ez badira ere, beharbada, behin izotzak desagertu, gizakien bizilekua kobetatik urtegien ondora igaro zelako. Giza-talde berriek industria litikoa egokitu zioten klimatologia berriari, baina oraindik ez zuten jaso ekialdeko eragina nekazaritza garatzeko. Aldaketa klimatologiko hori Italian ez zen hainbeste nabaritu, horregatik zaila da Sizilian Mesolitiko aztarnak aurkitzea. Aro hori (K.a. 10.000-5.000 artekoa) bakarrik zenbait kobetan aurki daiteke: Corruggi, Uzzo, Ericeren hurbil eta Cala dei Genovesi.
Mesolitoko industria litikoa suharrizkoa da, dentikulatu ugariekin. Honekin batera agertu dira hezurrezko puntak, espatulak eta apaingarriak, adibidez, orein-agin atrofikoak. Siziliako Mesolito adierazgarririk nabarmena Sperlingako aterpea zen (Novara di Sicilia).
Hilobiratzeari dagokionez, uste da Uzzo eta Molarakoak (Conca d'Oro tokian, Palermoko eskualdeko barnealdean) Mesolitokoak direla. Hilobian bi gorpu ezarri ziren okre horiko geruza batean, gero hilobia harriekin estali zen. Gorpuen orientazioa zehaztugabea da eta ez dago hileta-tresnarik, orein-agin edo ondo landutako harkoskor batzuk izan ezik. Hori dela eta, Siziliako lurperatze mesolitikoak, Europaren alderantziz, pobreak dira apaingarri txiki horiei dagokienez (zulatutako maskorrak, aginak, harriak).
Genovarraren eta Addaura kobetako Paleo-mesolitoko labar artea
Siziliako labar artearen datazioa konplexua da, gehienetan aztarnategi arkeologikoekin agertu ez direlako. Askotan, irudiak estaltzen dituen geruza aipatzen da (eskuarki haien antzinatasuna adierazteko, data jakitea zaila delako) edo irudien edukia.
Siziliako labar artearen adierazgarririk nabarmenenak Genovarraren eta Addaura kobetakoa dira. Lehena, Levanzo irlako herri bakarretik ipar-mendebaldera dagoena, oinez, ordu erdi batean hel daiteke. Behin, uhartetxo hau lotuta zegoen Siziliarekin, hormetan irudikatutako animaien ugaritasunak adierazten duen moduan. Guztira 32 irudi dira: hauetariko 29 animaliak, 15 eta 30 zentimetrokoak. Karbono-14ko datazioaren arabera, K.a. X. milurtekoak ziren. Dell'Addaurako kobako, Palermotik ez dago oso urrun, labar artean animaliak eta gizakiak agertzen dira. Horiei gainjarrita dago beste talde bat, sakonago grabaturik. Beste hirugarren talde bat, oso sakonki grabaturik dagoena ere, hainbat estiloko animaliez osatuta dago, beharbada, geroko beste kultura batekoa da.
Neolito
Sizilian eta Liparin 1950tik egindako indusketek agerian utzi dituzte K.a. VI. milurtekotik irla kolonizatu duten zibilizazioak. Hau izan zen obsidiana ateratzeko gunea, gero Mediterraneoan zehar hedatzeko.
Selenanthias myersi
Selenanthias myersi Selenanthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Siziliako historiaurrea
Kobre Aroa
Osatu gabeko atala
Brontze Aroa
Labar artearen beste adibide esanguratsu bat Grotte della Gurfan aurkitzen da, Alia udalerriaren ondoan. Hareharri gorrizko amildegi bateko sei multzo dira, baina haien funtzionaltasuna ez da oraindik argitu. Hauen gunerik handiena Mizenasko tholosen antza dute.
Hileta-monumentu ohikoenek, dolmenek, Mediterraneoko eskualdekoak (Espainia, Sardinia, Malta eta Puglia) gogorarazten dute. Hala ere, Paolo Orsik Monte Racellon aurkitukato harlausa baten azpiko hilobia eredu horretatik at dago.
Inbasioak
Diodoro Sikuloren arabera, K.a. XIV.-XIII. mendeen artean, ausonioek, Liparo buruzagiak (hortik irla nagusiaren izena) zuzendurik, Eoliar uharteak eraso eta okupatu zituzten. Indusketa arkeologikoek adierazi dute K.a. 1270etik bat-bateko eta bortitzazko suntsiketak gertatu zirela. Harrez geroztik, bizitza lasaitu zen Lipari gazteluaren ondoan, baina ohiturak, tresnak eta lekuratze mota desberdina izan ziren, Italiar penintsularen antzekoa. XIII. mendearen erdian, sikanoak heldu ziren, indoeuroparra ez zen herri bat. Tuzididesen ustez, Iberiar penintsulatik liguriengandik ihes egiten zuten. Sikanoek bertoko erraldoiak garaitu zituzten, Tuzididesek ziklopeak edo Lestrigoiak deitzen zituenak. Sikanoak, gehienbat, Siziliako erdialdean eta hego-mendebaldean ezarri ziren.
Mount Zion (Georgia)
Mount Zion  Georgiako estatuko hiri bat da. Lee konderrian kokatua dago. 2010ean 1,696 biztanle zituen, 25.11 kilometro koadrotan banatuta.
Siziliako historiaurrea
Inbasioak
Hauen aztarnak agertu dira Caltabellottako nekropolian (berezko ganberekin), Platani haraneko Kamikos hirian (agian gaurko Sant'Angelo Muxaro) non bere buztingintza iluna apainduta dagoen grabatuekin eta ama-lur jainkosaren zeinuekin. Elimoak etortzean, Erice eta Segesta fundatu zituzten eta sikanoak irlaren barrualdera bultzatu.
Brontze Aro berantiarrean, arrazoi politiko eta ekonomikoengatik, mizenaskoak hasi ziren Mediterraneotik desagertzen eta haien lekua beste herri batzuk hartu zuten. Helaniko Lesboskoak sikuloak eta ausonioak aipatzen ditu, enotrioen lurraldeetatik kanporatuak K.a. 1260aren inguruan. Sikuloek, herri protolatinoak, Siziliara ekarri zuen zaldiaren erabilera eta hildakoei gurtza.
Erantzukizun
Erantzukizuna ekintzak, erabakiak eta horien ondorioak nork bere gain hartzea, haiek askeak direnean. Erantzulea, beraz, egiten duenaren aurrean erantzuten duena da. Erantzukizun mota bi daude:
Erantzukizunaren erronka berriak
Gaur egun, hedabideei esker informazioa eskuragarria dugu, kontsumo ohiturak aldatu dira, lehenengo lantegiak desagertu eta horien ordez multinazionalak ditugu, aisialdia aprobetxatzeko ohiturak desberdinak dira... Jakiteko zer exijitu behar zaigun edo digun bi galderei erantzukizun behar diegu:
Siziliako historiaurrea
Greziar lekukotasunak
Greziarrak irlan ezarri zirenean, feniziar alfabetoa hobetu bazuten ere, ez zuten haien egunerokotasuna idazteko ohiturarik. Tuzididesen ustez, sikuloak ekialdean eta sikanoak mendebaldean kokatu ziren. Tuzididesen iturriak, antzinakoenak direnak, Antioko Sirakusakoa idazlearengandik hartu ziren, baina honek idatzitako Siziliako historia, jatorritik K.a. 424 arte, ez da fidagarria: Homero eta Hesiodorentzat Sizilia mendebaldeko urruneko toki mitikoa zen, munstruoak bizi zirenean eta txarto esploraturik zegoena. Tuzididesek ziklopeak eta lestrigoiak aipatzen ditu.
Erantzukizun
1. Noren aurrean erantzun behar dut?
Sistema ekonomiko globalizatu honetan gaurko ekintzek eragiten dute gugatik oso urrun dauden pertsonengan eta gure artean oraindik bizi diren pertsonengan. Beraz, gertatzen ari denaren eta gertatuko denaren arduradunak gara. Era berean, mehatxua ez dator teknologiaren balizko erabilpen txarretik bakarrik (mehatxu nuklearra), baizik eta egunero eta onartutako teknologiaren erabilpenetik. Eta hori ez da kezkagarriena horren kontra lan egitea zailena baita gure bizimoduan erabat erroturik dagoelako.
2. Zeren erantzuleak gara?
Gaur egun sarritan esaten da egoera hobetzeko gizabanako gisa egin ahal dudana oso gutxi dela, eta horren ondorioz, txarrerako ere gizabanako bakoitzak egiten duenak eragin txiki duela. Gizabanakoaren ikuspuntu horretatik erantzukizuna arintzen da: gure eragina hain da txikia ezen guztiok baikara errugabeak. Hala ere, nahi gabeko edo bilatu gabeko ondorioak ere gure erantzukizunak dira.
Herritar arduratsua
Herritar ona ez da bere eskubideak betetzen eta errespetatzen dituena ondoko errealitateari begiratu barik. Herritar ona guztion interesen alde arduraz eta aktiboki jokatzen duena da. Saiatu behar dugu informazioa bilatzen, ondo dagoena argitan jartzek eta injustizia egoerak salatzeko. Horretarako, informazio iturriak aukeratu behar dira, eta ahots nagusien osagarriak bilatu: mundua ez da sinetsarazi nahi diguten bezain adiera bakarrekoa.
Kontsumitzaileak sistema ekonomikoan beharrezkoak garenez, uste dugun baino ahalmen handiagoa dugu. Marka edo enpresa batek duen mehatxurik handiena da beren produktuak kontsumitzeari uztea: horrela, gauzen egoera eraldatzeko ahalmena dugu.
Kanpo estekak
Kontsumo arduratsuen funtsezko oinarriak honako honetaz ohartu behar du: eguneroko erosketak egitean, gure esku dago bidegabekeriak indartzeak edo mundua berdinagoa eta bidezkoagoa egitea. Beraz, kontsumo arduratsuak azterketa etikoa eskatzen du. Lehenik, kontsumitzaileok aztertu behar dugu zein diren gure kontsumo ohiturak, zer den benetan beharrezkoa eta zer ez, eta hausnartu behar dugu gure zoriontasun ereduei buruz. Bigarrenik, kontsumo erabakien subjektuak geuk izateko publizitatearen sarean ez jausten saiatu behar dugu.
Kleszczele udalerria
Kleszczele Poloniako Podlasiako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Hajnówka barrutian kokatuta. 142,89 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 2632 biztanle zituen.
NGC 3491
NGC 3491 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Çağla Akalın
Çağla Akalın (Turkia, 1990eko ekainaren 17a) turkiar aktore, modelo, abeslari eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da.
2013an emakume transgeneroentzako Miss Queen Turkia edertasun-lehiaketa irabazi zuen.
Uxo–Taruelo geltokia
Uxo–Taruelo Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Mieres udalerrian kokatuta dagoena.
Çağla Akalın
2015ean Köpek filmeko protagonista izan zen.
Cherryville (Ipar Carolina)
Cherryville Ipar Carolinako hiri bat da. Gaston konderrian kokatua dago. 2010ean 5,760 biztanle zituen, 14.22 kilometro koadrotan banatuta.
Morfema
Hizkuntzalaritzan, morfema esanahia ematen duen hitz edo hizkuntza-unitate baten zati txikiena da. Fonema batzuen bilduraz sor daitezke, baina tonu, azentu eta beste elementu fonetiko zenbaitez ere sortzen dira. Bi motako morfemak bereizten dira: independenteak, hitz moduan agertzen direnean (hau, eta), eta dependenteak edo lotuak, hitz bati lotuak agertzen direnean (adibidez, -keta bezalako atzizkiak).
Uta palmeri
Uta palmeri Uta generoko animalia da. Narrastien barruko Phrynosomatidae familian sailkatuta dago.
Nahunta (Georgia)
Nahunta  Georgiako estatuko hiri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean 1,053 biztanle zituen, 7.29 kilometro koadrotan banatuta.
Milford (New Hampshire)
Milford Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hillsborough konderrian kokatuta dago, New Hampshire estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Cluj konderria
Cluj (, hungarieraz: Kolozs) Errumaniako Nord-Vest eskualdeko konderrietako bat da. Bere hiriburua Cluj-Napoca da. 6.674 kilometro koadro ditu eta 724.605 biztanle zituen 2002an.
Koloniako katedrala
Koloniako katedrala (Kölner Dom, ofizialki Hohe Domkirche Sankt Petrus, Done Petri Goi Eliza-katedrala) Alemaniako Kolonia hiriko eliza katolikoa eta Koloniako artxidiozesiko katedrala da. Hiriaren erdialdean dago, Rhin ibaiaren ertzetik 250 metrora. XIII. mendean hasi zen eraikuntza, estilo gotikoan, eta XIX. mendean amaitu, estilo neogotikoan. 157 metroko garaiera dauka, eta munduko eraikinik garaiena izan zen 1884an Washington monumentua amaitu zen arte. UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen 1996an.
Historia
Lurzoruaren azpian erromatar eta karolingiar aztarnak topatu dira. Egungo katedralaren lehen proiektuak lehenago egin baziren ere, 1248 arte ez ziren hasi eraikuntza lanak eta, hasiera-hasieratik, frantses gotikoa garatzea eta gainditzea izan zuten xede. Gogoangarria da, esate baterako, mendebaldeko fatxadaren proiektua: 1300 inguruan marraztutako lau metro altu baino gehiagoko pergamino bat da, zeinetan mendebaldeko fatxadaren proiektua xehetasun guztiz islatua agertzen den.
Nolanahi ere, katedrala ez zen Erdi Aroan amaitu, baina ez teknikaren edo artearen arloan soluziorik ez zutelako, baizik eta dirurik ez zegoelako. Hori zela-eta, eraikuntza lanak 1510ean eten ziren. 1560an katedralaren kabildoak behin-betiko utzi zion diru laguntzak biltzeari. Ordutik aurrera, eta mendeetan zehar, amaitutako zatia erlijio eginkizunetarako erabili zen. XIX. mendean, Frederiko Gilen IV.a Prusiakoak gogoz bultzatu zituen katedralaren eraikuntza lanak. 1842ko irailaren 4an ezarri zen eraberritze lanen lehen harria, eta 1880ko urriaren 15ean inauguratu zen.
Bigarren Mundu Gerrako bonbardaketetan kalte handiak jasan zituen, gangetan eta ipar-mendebaldeko dorrean batez ere, baina Erdi Aroko artelanak gorde ahal izan ziren. Gerra ostean berreraikitzeari ekin zitzaion, eta lan nagusiak 1956an amaitu ziren. Beti ere, eraikina etengabeko eraberritze lanetan murgildurik dago, airearen kutsadurak eta usoek kalte egiten baitiote harriari. Eraikuntzan hiru harri mota erabili ziren, eta horietako bat da gehien hondatzen dena. Beste harri mota bat, berriz, belztu egiten da.
Serraniculus pumilio
Serraniculus pumilio Serraniculus generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Planrupt
Planrupt Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 130 etxebizitza zeuden, 111 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 127 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 111 etxebizitza nagusietatik 93 bere jabearen bizilekua ziren eta 18 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 81 etxek bost zituzten. 90 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 39 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 65 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 183 ziren, horien artean 141 aktiboak ziren eta 42 inaktiboak ziren. 141 pertsona aktiboetatik 126 lanean zeuden (70 gizon eta 56 emakume) eta 15 langabezian zeuden (8 gizon eta 7 emakume). 42 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Planrupt udalerrian 114 unitate fiskal zeuden, 312 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.737 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria eta 1 zurgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra elektrotresna denda bat zen.
2000. urtean Planrupt udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Arrodets
Eths Arrodèths Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Arrodets udalerrian erroldatutako biztanleak 26 ziren.8 zeuden familia guztiak seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Soye-en-Septaine
Soye-en-Septaine Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Arrodets
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Soye-en-Septaine
Biztanleria
2007an Soye-en-Septaine udalerrian erroldatutako biztanleak 565 ziren. Familiak 202 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 87 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 91 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Arrodets
Etxebizitza
2007an 39 etxebizitza zeuden, 11 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 38 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 11 etxebizitza nagusietatik 9 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 2 etxek lau zituzten eta 4 etxek bost zituzten. 8 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 5 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Soye-en-Septaine
Etxebizitza
2007an 217 etxebizitza zeuden, 211 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 5 hutsik zeuden. 217 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 211 etxebizitza nagusietatik 199 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 75 etxek lau zituzten eta 124 etxek bost zituzten. 176 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 60 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 140 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Arrodets
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Soye-en-Septaine
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 372 ziren, horien artean 290 aktiboak ziren eta 82 inaktiboak ziren. 290 pertsona aktiboetatik 277 lanean zeuden (148 gizon eta 129 emakume) eta 13 langabezian zeuden (3 gizon eta 10 emakume). 82 pertsona inaktiboetatik 34 erretiraturik zeuden, 36 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Soye-en-Septaine udalerrian 211 unitate fiskal zeuden, 569 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.241 euro zen.
Arrodets
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Soye-en-Septaine
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Iñaki Azurmendi
Iñaki Azurmendi Peñagarikano (Arriaran, Beasain, Gipuzkoa, 1972ko apirilaren 29a) aizkolaria da, harakina ogibidez.
Soye-en-Septaine
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Soye-en-Septaine udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Arrodets
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Arrodets udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Soye-en-Septaine
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Deuterodon singularis
Deuterodon singularis Deuterodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Uta stansburiana
Uta stansburiana Uta generoko animalia da. Narrastien barruko Phrynosomatidae familian sailkatuta dago.
Milford (Wisconsin)
Milford Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Jefferson konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Etruriako erresuma
Etruriako Erresuma (Regno d'Etruria italieraz eta ofizialki) 1801etik 1807ra Napoleon Bonaparteren kontrolpean egon zen estatu satelitea izan zen. Antzinako Toskanako Dukerriaren ondorengoa izan zen erresuma hau eta etruriar herrialdeak izendatzen zituen antzinako erromatar berba hartu zuen. Izan ere, Etruria erromatar hedapenaren aurretik existitu zen.
Trissino
Mugakideak
Trissinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Chimney Rock (Ipar Carolina)
Chimney Rock Ipar Carolinako herrixka bat da. Rutherford konderrian kokatua dago. 2010ean 113 biztanle zituen, 8.15 kilometro koadrotan banatuta.
Kleszczów udalerria
Kleszczów Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Bełchatów barrutian kokatuta. 124,76 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5807 biztanle zituen.
Leccoko probintzia
Leccoko probintzia Italiako iparraldean eta Lonbardiako eskualdean kokatuta dago.
Lecco hiri nagusia eta hiriburua da.
Gourchelles
Gourchelles Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gourchelles udalerrian erroldatutako biztanleak 133 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 63 etxebizitza zeuden, 56 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 62etxeak ziren. 56 etxebizitza nagusietatik 49 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 27 etxek bost zituzten. 41 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 86 ziren, horien artean 60 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 60 pertsona aktiboetatik 55 lanean zeuden (32 gizon eta 23 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gourchelles udalerrian 54 unitate fiskal zeuden, 137 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.563 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Gourchelles udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 84 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pouques-Lormes
Pouques-Lormes Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pouques-Lormes udalerrian erroldatutako biztanleak 166 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 144 etxebizitza zeuden, 85 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 59 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 144etxeak ziren. 85 etxebizitza nagusietatik 80 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 24 etxek bost zituzten. 62 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Pouques-Lormes udalerrian 70 unitate fiskal zeuden, 137 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.251 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra zerbitzu enpresa batena zen.
2000. urtean Pouques-Lormes udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Kanputxeako Herri Errepublika
Kanputxeako Herri Errepublika (សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតុកម្ពុជា; Sathéaranakrâth Pracheameanit Kâmpŭchéa) Kanputxearen Salbaziorako Fronte Batu Nazionalak Kanbodian eratu zuen estatua izan zen. 1979an sortu zen Pol Pot buru zuen Kanputxea Demokratikoa estatuak porrot egin ondoren.
1989ko maiatzean Kanputxeako Herri Errepublikak izen ofiziala aldatu zuen Kanbodiako Estatua (រដ្ឋកម្ពុជា; Rath Kâmpŭchéa) izena hartuz, izendapen berriarekin nazioarteko ezagutza zabalagoa lortuko zuelakoan. Izen horrekin jarraitu zuen 1993an erresuma berrezarri eta Kanbodiako Erresuma eratu zen arte.
Bèthplan
Bèthplan Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Betplan udalerrian erroldatutako biztanleak 120 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 57 etxebizitza zeuden, 48 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 57etxeak ziren. 48 etxebizitza nagusietatik 37 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 5 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 37 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 76 ziren, horien artean 55 aktiboak ziren eta 21 inaktiboak ziren. 55 pertsona aktiboetatik 47 lanean zeuden (25 gizon eta 22 emakume) eta 8 langabezian zeuden (5 gizon eta 3 emakume). 21 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Betplan udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aequorea victoria
Kristalezko marmoka (Aequorea victoria) Hydroida ordenako marmoka biolumineszentea da, Ipar Amerikako mendebaldeko kostaldetik datorrena.
Marmoka honek argi urdinaren distira sortzeko gai da Ca2+-ren garapen kimiko azkar baten bidez, aekuorina fotoproteina rekin elkarreraginarekin. Ekoiztutako argi hori berderantz transduzitzen da proteina fluoreszente berdearen bidez (GFP). Aekuorina zein GFP ikerketa biologikoen tresna garrantzitsuak dira. Aequorea victoria sasoiko marmoka da; udazkenean guztiz desagertzen dira uretatik, polipo-kolonia txikiak baino ez dira geratzen itsas hondoan eta udaberrian, berriz agertzen dira eta berriro hasten dute zikloa. Ipar Amerikako kostaldeko ur irekietan aurkitzen dira, Kalifornia erdialdetik Vancouverreraino.
Kircherita
Kircherita silikato motako minerala da eta cancrinita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Kircherita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.
Galtzagorri
thumb|Galtzagorri eskultura [[Getaria (Lapurdi)|Getariako Saraleginea etxeko parkean.
Testua: "Galtzagorri zuri kondari. Hemen ekarri bere tresnakeri. Ibili, ibili, nun ibili, zer ikasi! Ta denen artean bizi berri"]]Galtzagorri euskal mitologiako pertsonaia da. Mamurrak eta Prakagorriak gizakiei beren lan harrigarrietan laguntzen dieten ahaide txiki-txikiak dira. Praka gorriak dituzte soinean, eta orraztokian ezkutatzen dira. Euren jabeari biraka-biraka hasten zaizkio oihuz galdezka. "Eta orain zer? Eta orain zer?" Eta amen batean betetzen dituzte nagusiaren aginduak, nahiz eta ikaragarrienak izan. Beste izen batzuk: Aidetikako (Saran); Aiharra, Haio (Lapurdin); Beste mutilak (Gernikan), Patuek (Muxika), mamarroak Zarautzen...
Ringgit
Ringgita (malaysieraz: Ringgit Malaysia, jawi malaysieraz: ريڠݢيت مليسيا, mandarin txinera z: 令吉), Malaysian zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea MYR da eta bere sinboloa RM. Ringgit banako baten ehunena sen deitzen da eta ringgit bakoitza 100 senez osatuta dago.
Yainville
Biztanleria
2007an Yainville udalerrian erroldatutako biztanleak 1.105 ziren. Familiak 457 ziren, horien artean 134 pertsona bakarrekoak ziren (55 bakarrik bizi ziren gizonak eta 79 bakarrik bizi ziren emakumeak), 126 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 150 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 47 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 482 etxebizitza zeuden, 462 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 384 etxeak ziren eta 98 apartamentuak ziren. 462 etxebizitza nagusietatik 229 bere jabearen bizilekua ziren, 227 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 27 etxek bi zituzten, 93 etxek hiru zituzten, 159 etxek lau zituzten eta 179 etxek bost zituzten. 304 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 213 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 198 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 729 ziren, horien artean 526 aktiboak ziren eta 203 inaktiboak ziren. 526 pertsona aktiboetatik 477 lanean zeuden (249 gizon eta 228 emakume) eta 49 langabezian zeuden (21 gizon eta 28 emakume). 203 pertsona inaktiboetatik 62 erretiraturik zeuden, 67 ikasten zeuden eta 74 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Yainville udalerrian 467 unitate fiskal zeuden, 1.128,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.746 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 1 zurgina, 1 iturgina, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 9 establezimendu komertzialetatik, 3 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen eta 1 etxerako tresna denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mills (Wyoming)
Mills Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Natrona konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Piarres Adame
Piarres Adame Jean Baptiste Elizanburu idazle saratarraren eleberria da, 1888an Pauen argitaratua. Hasieran atalka argitaratu zen, Donibane Lohizuneko La Nivelle aldizkari gorrian, eta gero Le Réveil Basque astekari errepublikarrean.
Lapurdiko euskalkian idatzia da, eta liburuan ageri denez, bigarren zati bat argitaratzea pentsatua zuen idazleak, asmoa gauzatu ez bazuen ere.
Elizanburuk lehenago ere erabili zuen Piarres Adame ezizena idazlanak sinatzean. Bera gaztetan bizi izan zen baserrien izenetatik bildu zuela uste da (Sarako Piarres-enea eta Adameta baserriak, hain zuzen). Kasu honetan, Piarres Adame idazlan bateko pertsonaia dugu.
Gaia eta kutsua
Piarres zaharra pertsonaia ezaguna da Sara inguruetan, berak harro aitortzen duenez. Agureak hikaz hitz egiten dio gazteari. Agurearen ateraldi eta istorioak barregura pizteko moduan idatzita daude. Hemen liburuko pasarte bat, Piarres Adameren izaeraren erakusgarri:
Haria
Lehenengo istorioa: Piarres, txanpon batzuk lortzeko, hildakoen egunean arimen alde otoitzak irakurtzera prestatu zen elizako atarian, irakurtzen ez jakin arren. Azpijokoa agerian geratu zen ordea, saritzat belarritik tiratzen ziotela. Piarres Adamek eta Pellok, Azkainera heltzean, hiru emakume ikusten dituzte arropak garbitzen.
Bigarren istorioan Piarresek gaztaroan Sarako aranondo batetik aranak hartzen ari zela bizitako pasarte bat kontatzen du. Ondoren, Olhetako bestetan ikusirikoak kontatzen ditu Pellok.
Hirugarren istorioa: Don Patxeko, Madrilgo gizon batek, emaztea latz samar hartzen zuen. Andreak, Dona Inkarnazionek, gizonari zuzenbidea erakutsi eta mendeku egiteko aukera aurkitu zuen. Dona Inkarnazionek entzun zuelarik erregearen alaba hil zorian zegoela, morroi batengana joan eta bere senarra medikuntzan aditua dela kontatu zion. Gero, senarra erregearen aurrera eraman eta gizonak ezer ez zekiela medikuntzaz esan zuen. Sinistu ezinean, eta printzesa sendatu nahi ez zuelakoan, erregeren lau gizonek egurtu zuten. Orduan, alaba oihuka eta irriz hasi zen eta boz ikaragarriak zirela eta, eta ondorioz hezurra eztarritik atera zitzaion, bertan sendatuz. Besteek, ezer ez zekitela, ustezko medikuaren gauza izan zelakoan dirutza handia eman zioten saritzat.
Hirugarren istorioak Sarako auzapezak Zugarramurdiko fraideek bahitu zizkioten 200 ardi bereganatzeko egin zuen azpijokoa kontatzen du. Zugarramurdiko auzapeza eta honen lagun bat bazkaltzera gonbidatu zituen Sarara, eta haiek gela batean zain zeudela, ondoko gelara joan eta han laguntzaile bati, ardiak behar izanez gero indarrez berreskuratzeko Baionatik 500 soldadu helduak zirela esan zuen gezurretan, besteek entzuteko moduan. Zugarramurdiarrek, izututa, 200 ardi ez ezik, 400 eman zizkioten atzera, bakearen truke.
Kanpo estekak
Parisera joan zenean 56 urterekin egin zuen eleberria
Nashville (Georgia)
Nashville  Georgiako estatuko hiri bat da. Hancock konderrian kokatua dago. 2010ean 4,939 biztanle zituen, 12.05 kilometro koadrotan banatuta.
Organo artifizial
Organo artifizial bat gailu artifizial bat edo landutako ehunak dira, eta gizaki bati ezartzen edo integratzen zaizkio, kaltetutako organoaren funtzioa berrezartzeko. Pazientea ahalik eta bizimodu normalenera itzultzea da helburua. Ordezpen funtzioak ez du zertan bizi laguntzari lotuta egon behar.
Definizio horrek gailuak ez duela energia geldikorreko iturri batekin edo beste baliabide finko batzuekin etengabe konektatuta egon behar esan nahi du, hala nola iragazkiekin edo prozesamendu kimikoko unitateekin; bateriak edo produktu kimikoak kargatzeko aldiak, garbiketakoak, iragazkiak ordeztekoak eta antzeko beste prozedura batzuk, gailu bati organo artifizial izena ematea baztertuko luke. Hala, dialisi-makina bat, nahiz eta bizi-euskarri oso arrakastatsua eta kritikoki garrantzitsua den, giltzurrunen funtzioak erabat ordezten dituena, ez da organo artifizialtzat hartzen.
Historia
Gizateriaren historiaren zati handi batean, protesiak izan ziren medikuntzan erabilitako gorputz-adar artifizialen adibide bakarrak, bizi-kalitatea hobetzeko edo zauri edo desitxuratze bat ezkutatzeko. Errenazimentuan protesi funtzionalak sartzen hasi ziren, hala nola Götz von Berlichingenen burdin eskua. Ambroise Paré zirujau frantsesa nabarmendu zen protesi berrien garapenean eta ezarpenean. XIX. eta XX. mendeetan, gerra-gatazkek, hala nola Sezesio Gerrak eta bi Mundu Gerrak, aurrerapen handiak eragin zituzten protesi ortopedikoen arloan.
Barne-organoen funtzioa ordezkatzeari edo ordezkatzeari dagokionez, garrantzizko mugarri bat altzairuzko birika asmatzea izan zen, poliodun gaixoak tratatzeko erabiltzen zena. 1944an, lehen giltzurrun artifiziala eraiki zuten, eta 1953an, lehen bihotza - birika artifiziala erabili zuten. John Heysham Gibbon estatubatuarrak asmatu zuen. XX. mendeko 60ko eta 70eko hamarkadetan, nabarmen handitu zen esperimentazioa organo artifizialetan. 80ko hamarkadan, nabarmen hedatu zen bihotz-protesiak, giltzurrun artifizialak, markatzaileak eta zenbait inplante ortopediko mota.
XXI. mendean, ehun-ingeniaritzaren aurrerapenak nabarmenak izan dira. Horien artean nabarmentzekoak dira inplanteak eta organoak 3D inprimagailuen bidez fabrikatzea eta txipeko organoak sortzea, organo erreal baten funtzioak mikro-eskalan birsortzen dituzten eta horiek aztertzea ahalbidetzen duten gailuak. Halaber, 3Dko laboreetan organoideen sorrera nabarmentzen du. Organo naturalen antzeko egitura bat sortzen dute, non autoantolakuntzak eginkizun kritikoa baitu. Gainera, biologia sintetikoa naturan ez dauden funtzio eta egitura biologiko berriak definitzeko erabiltzeko aukera aztertzen da.
Helburua
Hauek dira organo artifizialak erabiltzearen helburu nagusiak:
Charmoille (Doubs)
Biztanleria
2007an Charmoille udalerrian erroldatutako biztanleak 303 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Organo artifizial
Organo bioartifizialen ekoizpena
Pazientearekin guztiz bateragarriak diren organoen laborantza ehun-ingeniaritza izeneko medikuntza-arlo baten helburuetako bat da. Organo bioartifizialak fabrikatzeko prozedurari «zelularizazioa» deitzen zaio. Emandako organo baten zelula-edukia ezabatzean hasten da prozesua, eta haren egitura edo moldea bakarrik kontserbatzen da. Matrize horrek emailearen DNA %5 baino gutxiago du, eta, beraz, errefusatzeko aukerak minimora murrizten ditu. Moldea lortu ondoren, pazientearen zelula amak sartzen dira. Zelula horiek organoa birsortzeaz arduratzen dira. Esperimentatzen ari den prozesua da, eta proba gehienak animaliekin egin dira. Gizakietan bihotzeko karkasak baino ez dira lortu.
Charmoille (Doubs)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Organo artifizial
Gorputz-adar artifizialak
Gorputz-adar artifizialak edo protesiak anputatuei edo goiko edo beheko gorputz-adarrik ez duten pertsonei nolabaiteko funtzio normala emateko erabiltzen dira. Oinez ibiltzeko edo objektuak heltzeko gailu mekanikoak antzinatik erabili dira seguruenik, eta nabarmenena makila-hanka hutsa da. Plastikoa edo karbono-zuntza bezalako materialak hartzearen ondorioz, gorputz-adar artifizialak azkar garatu dira, itxura errealistagoa eta sendoagoa eta arinagoa baitute, eta horrek gorputz-adarraz baliatzeko behar den energia kantitatea mugatzen du. Protesiek forma eta tamaina asko har ditzakete.
Charmoille (Doubs)
Etxebizitza
2007an 165 etxebizitza zeuden, 135 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 150 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 135 etxebizitza nagusietatik 113 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 12 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 93 etxek bost zituzten. 123 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Organo artifizial
Gorputz-adar artifizialak
Gorputz-adar artifizial berriek integrazio-maila handiagoa dute giza gorputzean. Nerbio-ehunaren elektrodoen laguntzaz, subjektua entrenatu egin daiteke, protesia mentalki kontrola dezan. Teknologia hori animalietan zein gizakietan erabili izan da. Garunak protesia kontrola dezake, ebakitako gorputz-adarraren nerbioak birsortuz eta lotuz.
Charmoille (Doubs)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Organo artifizial
Maskuria
Maskuriaren funtzioa ordezkatzeko metodo nagusiak dira gernu-fluxua birbideratzea edo maskuria ordezkatzea. Maskuriaren antzeko poltsa bat eratu daiteke, heste-ehunetik gernua gorputzean gordetzeko gai dena. 2017az geroztik, maskuria zelula ametatik haztea lortu nahi da, baina prozedurak ez du arazo praktikorik, eta oraindik ez da terapia bideragarritzat hartu.
Charmoille (Doubs)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 176 ziren, horien artean 130 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 130 pertsona aktiboetatik 126 lanean zeuden (69 gizon eta 57 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Organo artifizial
Garuna
Protesi neuralak lesio edo gaixotasun baten ondorioz galdutako funtzio motor, sentsorial edo kognitiboak ordezka ditzaketen gailuak dira. Neuroestimulatzaileek bulkada elektrikoak bidaltzen dituzte garunera, asaldura neurologikoak eta mugimendukoak tratatzeko, hala nola Parkinsonen gaixotasuna, epilepsia, tratamenduarekiko erresistentea den depresioa eta gernu-inkontinentzia. Gailu horiek ez dituzte neurona-sareak ordezkatzen, baizik eta kaltetutako nerbio-zentroetatik datozen seinaleak blokeatzen dituzte, sintomak kentzeko.
2013an, zientzialariek minizerebroa sortu zuten, eta funtsezko osagai neurologikoak garatu zituen fetuaren heldutasunaren lehen etapetara arte.
Charmoille (Doubs)
Diru sarrerak
2009an Charmoille udalerrian 136 unitate fiskal zeuden, 326 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.837,5 euro zen.
Organo artifizial
Gorputz leizetsua
Erekzioaren disfuntzioa tratatzeko, zakileko gorputz leizetsuak kirurgikoki ordezka daitezke, modu itzulezinean, eskuekin zitriko-inplante puzgarriekin, izterrondoan edo eskrotoan jarritako bonba batekin. Kirurgia terapeutiko drastiko bat da, ezintasun osoa duten eta tratamenduaren gainerako ikuspegi guztiei aurre egin dieten gizonentzat bakarrik.
Charmoille (Doubs)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Organo artifizial
Entzumena
Pertsona bat oso gorra denean edo bi belarrietan entzuteko zailtasun handia duenean, inplante koklear bat ezar daiteke kirurgia bidez. Inplante koklearrek mikrofono baten eta normalean belarriaren atzean dauden osagai elektronikoen bidez jasotzen dute soinua. Kanpoko osagaiek seinale bat igortzen diote koklean jarritako elektrodo batzuei, eta horrek, aldi berean, nerbio koklearra estimulatzen du.
Begia
Orain arte arrakasta handiena izan duen funtzioa ordezkatzen duen begi artifiziala, berez, kanpoko miniaturazko kamera digital bat da, erretinan, ikusmen-nerbioan edo garunaren barruko beste toki batzuetan ezarritako norabide bakarreko interfaze elektroniko urruna duena. Teknikaren egungo egoerak funtzionaltasun partziala baino ez du ematen, hala nola distira, kolore eta oinarrizko forma geometrikoen mailak ezagutzea, eta horrek erakusten du kontzeptuaren potentziala.
Charmoille (Doubs)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Charmoille udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 500 hektarea erabiltzen.
Organo artifizial
Begia
Hainbat ikertzailek frogatu dute erretinak burmuinerako irudi-aurreprozesamendu bat egiten duela. Begi elektroniko artifizial guztiz funtzionala sortzeko arazoa are konplexuagoa da. Erretinarekiko, nerbio optikoarekiko edo garuneko eremuekiko konexio artifizialaren konplexutasunari heltzeko aurrerapenek, informatikan egiten ari diren aurrerapenekin batera, teknologia horren errendimendua nabarmen hobetzea espero da.
Charmoille (Doubs)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Organo artifizial
Bihotza
Zenbait gailu daude bihotzaren funtzioa, balbulak edo zirkulazio-sistemaren beste zati bat ordezteko. Bihotz artifiziala bihotz-transplanteetarako prestatzeko erabili ohi da, edo bihotz-transplantea ezinezkoa denean, beti. Taupada-markagailu artifizialak taupada-markagailu naturalera joan daitezke, aldizka edo etengabe, edo haien funtzioa erabat ordezka dezakete. Bentrikulu-laguntzarako gailuak ere badaude, eta ponpa mekaniko gisa jarduten dute bihotz akastun baten funtzioa hein batean edo erabat betetzeko.
Laborategian bihotzak lantzea eta bihotz artifizialak 3Dn inprimatzea oso ikerketa-eremu aktiboak dira. Gaur egun, zaila da bihotz artifizialak garatu eta inprimatzeko gaitasuna, zaila baita laborategian sintetizatutako odol-hodiak eta ehunak kohesiboki funtzionatzea.
Giltzurruna
Giltzurrunetako hutsegitea gaixotasun eta gaitz batzuen ondorio arrunta da, eta giltzurruneko transplanteen itxaron-zerrendak luzeak dira. Hemodialisi-makinak baliagarriak dira giltzurrunen hondakinak iragazteko funtzioak betetzeko, baina pazienteen autonomia eta bizi-kalitatea mugatzen duten makina astunak dira. Makina horiek eramangarri bihurtzeko miniaturizatzeko hainbat proiektu daude. 2018az geroztik, San Franciscoko Kaliforniako Unibertsitateko eta Vanderbilt Unibertsitateko ikertzaile-talde bat lanean ari da ezar daitekeen giltzurrun artifizial baten garapenean. Odolbilduak sortzea da gailu honen arazo nagusia.
Gibela
Gorputzez kanpoko gibeleko zenbait gailu garatu dira gibeleko gutxiegitasuna tratatzeko, giza hepatozitoen edo beste ugaztun batzuen erabileran oinarrituta. Hala ere, horietako inork ez du frogatu beste tratamendu konbentzionalen aldean hobekuntza nabarmenik dagoenik, gaixoen heriotza-tasari edo parametro klinikoen hobekuntzari dagokionez. Gibeleko zelula aitzindariak eta zelula ama pluripotente induzituak nahastuta gibeleko ehuna garatzea lortu zen lehen esperimentuak 2013an argitaratu ziren.
Birikak
Arnas gutxiegitasuna dagoenean, arnasgailu mekanikoak birika-aireztapenaren funtzioa betetzeko gai dira. Bihotz-gelditzea edo arnas gutxiegitasun akutua izanez gero, gorputzez kanpoko mintzaren (OMEC) bidezko oxigenazioa erabiltzen da. CO2 (ECCO2R) gorputzez kanpoko kanporatzea OMECen printzipio berean oinarritzen da, baina helburua da karbono dioxidoa kanporatzea oxigenazioaren ordez, biriketara gutxiago estresatzeko eta errazago garbitzeko.
Obarioak
1990eko hamarkadaren hasieran, obulutegien funtzioa betetzeko gai ziren in vitro folikulu heldugabeak sagu antzuetan birlandatzeko aukera frogatu zen. Ondoren, hidrogel artifizialetan obulutegiak eta obulutegi funtzionalak garatzea lortu zen. Obario artifizialak garatzea garrantzitsua da kimioterapia edo erradioterapia jasotzen duten ugalketa-adineko minbizidun pazienteentzat, tratamendu horiek obozitoak kaltetu eta menopausia goiztiarra eragin baitezakete. Ingurumen-toxinek folikulogenesian duten eragina aztertzeko ere erabilgarriak dira.
Pankrea
Pankrea artifizialaren helburua da pankrea osasuntsu baten funtzionaltasun endokrinoa ordezkatzea diabetikoentzat eta beste paziente batzuentzat, gluzemia-kontrola ia normala izan dadin eta hipergluzemiaren konplikazioak saiheste aldera. Bi metodo daude: batetik, intsulina-ponpa bat erabiltzea zirkuitu itxiaren kontrolpean, eta, bestetik, pankrea bioartifizial bat garatzea, zelula beta kapsulatuez osatua. .
Globulu gorriak
Zauriek eragindako galerak arintzeko edo gaixotasunak sendatzeko odolaren ordezkoak aurkitzeko lehen saiakera dokumentatuak XVII. mendekoak dira. Denboran zehar hainbat gai probatu dira (gernua, garagardoa, esnea, erretxinak eta gatz-disoluzioak, besteak beste). Odol-bankuek eta transfusioetarako protokolo seguruek eremu horretako ikerketa geldiarazi zuten denbora batez, GIBarekin kutsatutako emaileen odol-krisia gertatu zen arte.
Musca aenea
Musca Aenea oraingo “oilo itsua” edo gaztelaniaz “gallinita ciega” jolas ezagunaren jokuaren antzekoa da baina gauza batzuk aldatzen dira.
Organo artifizial
Globulu gorriak
Globulu gorri sintetiko idealek oxigenoa garraiatzeko eta zeluletatik karbono dioxidoa kentzeko gai izan behar dute, baina ahalmen gehigarriak dituzten ordezkoak ere ikertzen dira, hala nola beste molekula batzuen garraioa, hala nola botikak. Emaitza onak lortu dira giza globulu gorriekin egindako moldeekin eta hemati biologikoen mintzen zatiekin nahastutako polimeroz estalitako moldeekin, immunitate-sistemak errefusa ez dezan.