cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dordoina
Okzitaniera
Okzitanierazko aldaerak diren lengadocera eta lemosinera lurraldeko hizkuntza tradizionalak dira.
Saligos
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 53 ziren, horien artean 39 aktiboak ziren eta 14 inaktiboak ziren. 39 pertsona aktiboetatik 36 lanean zeuden (18 gizon eta 18 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 14 pertsona inaktiboetatik 5 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saligos udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Bilboko setioa (1835)
Bilboko lehendabiziko setioa 1835ko ekainaren 10 eta uztailaren 1en artean Bilbo inguruan gertatutako operazio militar multzoa izan zen.
Masustondo beltz
Masustondo beltza (Morus nigra) zuhaitz espezie bat da, jatorriz Asia hego-mendebaldekoa, nahiz eta sorleku zehatza ezezaguna izan, gizakiak antzinatik landatu baitu, masusta beltzak lortzeko. Dituen kromosoma kopuru handiagatik ezaguna da, 154 pare (308 banako) baititu.
Ezaugarriak
12 metro garai izatera irits daiteke.
Hostoak bihotz formakoak dira, berde ilunekoak. Loreak, berriz, zuriak eta arrosak dira.
Fruituak masustak dira, eta hortik hartzen du bere izena. Lehenengotan fruituak berdeak izaten dira, geroago laranjak bihurtzen dira eta azkenik helduak daudenean gorri iluna-beltza antzeko kolorea hartzen dute.
Hedvig Hamilton
Hedvig Eleonora Hamilton (1870eko abenduaren 9a - 1949ko abenduaren 11) suediar erretratu margolari bat izan zen, akuarela eta olioekin lan egiten zuena.
Biografia
Hamilton Lunden jaio zen 1870ean.
Erretratuak, autorretratuak eta paisaiak margotu zituen Stockholmeko motiboekin olioz eta akuarelaz. Tegne- og Kunstindustriskolen for Kvinde-n parte hartu zuen Kopenhagen. Richard Burgh artistarekin ikasi zuen Stockholmen, Richard Bergh-ekin. Frantzian eta Alemanian ikasi zuen gehiago.
Hamilton Stockholmen hil zen 1949an.
Bilboko setioa (1835)
Aurrekariak
Lehen Karlistaldiaren hasieratik, karlistek gerra ekintzetan ekimena izan zuten, haiek erabakitzen baitzuten guduak non eta noiz gertatzen ziren. Isabeldarren porrota Artatzako guduan ia Euskal Herri osoa karlisten esku geratzea ekarri zuen. Horren ondorioz, Jerónimo Valdés isabeldar jeneralak Ebro ibaian euste lerro bat ezarri zuen, liberalek soilik euskal hiriburuak eta kostaldeko herri bakan batzuk mantentzen zituztelarik. Karlistek, Karlos Maria Isidro erregegaia buru zutela, euren nazioarteko ospea eta aitorpena handitzeko, kredituak lortzeko, morala igotzeko eta etsaiarena ahultzeko hiri garrantzitsu bat hartzea nahitaezkotzat jotzen zuten. Horrenbestez, Durangon egindako bilera batean karlisten Estatu Nagusiak Bilbo konkistatzea erabaki zuen. Tomas Zumalakarregi, Nafarroa, Araba, Gipuzkoa eta Bizkaian zehar kanpaina arrakastatsua burutu ondoren karlisten artean itzel handiko jenerala zen eta horregatik Bilboren konkistaren ardura eman zioten. Zumalakarregi kontra azaldu zen, operazioak denbora eta material gehiegi eskatuko zituela uste baitzuen. Zumalakarregiren asmoa Gasteiz hartzea zen, militarki bideragarriagoa zelakoan, Gaztelako bidean zegoelako eta liberalen errefortzu bidea zelako. Behin Gasteiz hartuta, ormaiztegiar jeneralak handik 30.000 soldadurekin Madrilera bideratzea eta konkistazea proposatu zuen. Hala ere, gogoz kontra bazen ere, Zumalakarregik agindua bete zuen eta Bilbora abiatu zen.
Setioa
1835eko ekainaren 10ean Zumalakarregik operazio militarrei hasiera eman zien, hiria inguratuz eta Abando eta Deustu aldameneko herriak eta Miribilla, Morro gaina eta Banderas mendia ia oposiziorik gabe hartuz. Ekainaren 12an hiriari errenditzeko aukera eskaini zion eraso bortitzaren mehatxupean. Rafael Arístegui Vélez, Mirasol kondea, Bilboko isabeldar agintari militarrak ezezko borobila eman zion Zumalakarregiri. Bilbo inguratzen zuten garaiak kontrolpean jarri ondoren, karlistek irteerak itxi zituzten eta horrela ekainaren 13an Bilboko setioa osatu zuten. Biharamunean artilleriaren bonbardaketak hasi ziren, baina isabeldar defentsak erasotzaileak baino kanoi gehiago zituen eta, paradoxikoki, karlistek eragindakoak baino galera gehiago izan zituzten. Ekainaren 15ean, Zumalakarregi Begoñako basilikako hurbildu zen defendatzaileen bateriek tenpluaren kanpandorrean eragindako kalteak ikuskatzera, eta aldameneko etxearen balkoian zegoelarik, ormaiztegiarrak belaunean tiro bat jaso zuen. Setioaren zuzendaritza militarra utzi behar izan zuen. Hasiera batean zauri larria ez zirudien arren, egunak pasa ahala okerrera joan zen eta ekainaren 24an, Zegaman zegoela, heriotza eragin zion. Karlistentzat kolpe lazgarria izan zen, estratega bikaina galdu baitzuten, baina operazioek aurrera segitu zuten. Agintea Erasoren eskuetan geratu zen.
Zumalakarregik ez zuen hiriko gune zibilen aurkako tirorik agindu, harik eta inguratzen zuten gotorlekuak bereganatu arte. Erasok, aitzitik, Karlos erregaiaren aginduei men eginez eta setiatuei presio egiteko, ekainaren 16an hirigunea bonbardatzea agindu zuen. Bitartean Bilbotarrek Donostia eta Santandertik bidalitako tropen laguntza espero zuten setioa apurtzeko. Hilak 18an eta 24an saiatu ziren liberalak Portugalete aldetik Bilbora sartzen, baina karlistek eutsi egin zioten setioari, bonbardaketak gogortuz. Ordurako etxeak, elizak eta ospitaleak ere bonbardatzen zituzten. Defendatzaileen bateriek ere eraso gogorrak egiten zituzten. Don Carlos ekainaren 26ean inguratu zen setioaren egoera aztertzera eta setiatuen tiro batek ia-ia harrapatu zuen. Lau egun gehiagoz jardun zuten Bilbo bonbardatzen, uztailaren lehenean setioa utzi behar izan zuten arte. Aurreko egunean, Gaztelatik abiatuta, Luis Fernández de Córdova, Latre, Espartero eta La Hera jeneralen tropak, On Karlosenak baino ugariagoak, Bilbora ailegatu, biharemanunean setioa ia borrokarik gabe altxatu eta hirira sartu ziren. Honela bukatu zen Bilboko lehendabiziko setioa.
Ondorioak
Hiriko defendatzaile eta biztanleen artean 31 hildako, 130 zauritu eta 11 preso izan ziren. Karlisten artean kopurua zehaztu gabe dago, baina Zumalakarregiren galera erabakiorra izan zen. Setioaren altxatzea lortu arren, Bilbo ez zen karlisten mehatxutik libre geratu. Bizkaia ia osoa haien kontrolpean jarraitu zuen eta hurrengo urtean beste setio bat ezarri zuten, berriz ere porrotean amaituko zena. Hala ere, karlistentzat Bilbo hartzeko ezintasuna baino garrantzia handiagoa izan zuen Zumalakarregiren heriotzak. Izan ere, erregegaiak bere estrategarik bikainena galdu zuen. Ormaiztegiar jeneralaren galera eta momentura arte izan zuten ibilbide garailearen etetea karlistek Bilboko setioan jasotako kolperik latzenak izan ziren.
Ondarea
Bilbon 1835eko setioan parte hartu zuten bi pertsonek dute haien omenezko kale bana. Lehenengo ezarri zena isabeldar defentsaren buru izan zen Rafael Arístegui Vélezen omenezkoa da, Mirasol kondea kalea, Bilbo Zaharra auzoan. Bigarrena Tomas Zumalakarregi da, Begoña eta Santutxu auzoetatik igarotzen den Zumalakarregi etorbideak haren omenez baitu izendapen hori. Frankismoaren garaian jaso zuen izena baina gaur egun arte mantendu da.
Pennantita
Ezaugarriak
Pennantita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.
Edgewood (Indiana)
Edgewood Indianako herri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 1,913 biztanle zituen, 2.09 kilometro koadrotan banatuta.
Noyen-sur-Seine
Noyen-sur-Seine Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Noyen-sur-Seine udalerrian erroldatutako biztanleak 364 ziren. Familiak 138 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 43 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 59 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 236 ziren, horien artean 172 aktiboak ziren eta 64 inaktiboak ziren. 172 pertsona aktiboetatik 159 lanean zeuden (83 gizon eta 76 emakume) eta 13 langabezian zeuden (8 gizon eta 5 emakume). 64 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Noyen-sur-Seine udalerrian 154 unitate fiskal zeuden, 380 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.671 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 zurgina eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Noyen-sur-Seine udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden, 510 hektarea erabiltzen.
Nicoma Park (Oklahoma)
Nicoma Park Oklahomako hiri bat da. Oklahoma konderrian kokatua dago. 2010ean 2,393 biztanle zituen, 8.64 kilometro koadrotan banatuta.
Paisaiaren historia
Paisaiaren historia paisaiari dagokion ikerketa eremu bat da. Giza taldeek ingurunearen itxura fisikoa zein modutan eraldatu duten ikertzen du, hala antzina nola gaur egun egiten diren ekintzak hain zuzen ere. Beste diziplina batzutako datuak erabiltzen ditu eraldaketa hori aztertzeko; arkeologia, arkitektura, ekologia, aire argazkiak, tokiko historia eta geografia historikoa.
Paisaiaren eraldaketaren helburua
Gizakiak bere onurarako eraldatu izan du inguruan zuen paisaia. Esate baterako basoak moztu izan dira lurrak nekazaritzarako edo abereen hazkuntzarako erabili ahal izateko; monokultiboak ezarri dira, hala nekazaritzan nola basogintzan ustiatzeko; eremu lehorretan ureztatze sistemak garatu dira nekazaritza lur eremuak handitzeko...
Bland (Virginia)
Bland Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Bland konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 6136
NGC 6136 galaxia bat da, Draco konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Castro Verdeko kastroa
Castro Verdeko kastroa (portugesez: Castro de Castro Verde) Portugalgo hegoaldean dagoen Burdin Aroko 2. garaiko arkeologia aztarnategi bat da. Iberiar penintsulako Hego-mendebaldeko kastroen kulturako kastro bat da.
Ogmore (Vale of Glamorgan)
Ogmore, 'Ogwr', Galesko udalerri txiki bat da, Vale of Glamorgan konderrian. Ogwr ibaiaren ibilbidea dago, bertan Ogmore gazteluaren hondakinak daude.
Poliedro uniforme
Geometrian, poliedro uniformea poliedro bat da, aurpegiak poligono erregularrak dituena, eta erpinak homogeneoak. Aurpegiak ez dira zertan poligono ganbilak izan: beraz, poligono uniformeetako asko izar-poliedroak dira. Simetria asko dituzten poliedroak dira.
Sailkapena
Poliedro uniformeak honela sailka daitezke:
Dinopercidae
Dinopercidae arrain pertziformeen familia da, Afrikako kostaldeetan bizi dena.
Genero eta espezieak
FishBaseren arabera, familiak egun 2 espezie ditu, genero banatan banaturik:
Eskutxi
Eskutxi Arabako ipar-mendebaldean dagoen mendia da, Gorobel mendilerroan eta Aiaraldean kokatutakoa.
1.180 metroko altueran dugu tontorra. Mendilerroko punturik gorena da.
Leporinus arcus
Leporinus arcus Leporinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Edinburgh (Indiana)
Edinburgh Indianako herri bat da. Bartholomew konderrian kokatua dago. 2010ean 4,480 biztanle zituen, 8.05 kilometro koadrotan banatuta.
Gight
, Eskoziako landetxe eta etxalde bat da, Aberdeenshire eremu administratiboan. Gight edota Formantine gazteluaren kokalekua da.
Martziano
Flavio Martziano Augusto edo Martziano (390 urte ingurua - 457. urteko urtarrilaren 27) Ekialdeko Inperio Erromatarreko agintaria 450. urtetik karguan 457. urteko urtarrilak 27an hil zen arte. Bizantziar Inperioko agintaria izan zela kontsidera liteke ez bata oso argia Ekialdeko Inperioaren eta Bizantziar Inperioaren arteko muga. Inperioaren berrantolaketa ekonomikoa burutu zuen eta bere agintean zehar boteretsuagoa bihurtu zen. Martzianoren kanpo politika isolazionista izan zen etengabe erasoak jasaten zituen Mendebaldeko Inperio Erromatarrari laguntzarik eskaini ez ziolarik (besteak beste Atilak Italia inbaditu eta Bandaloek 455. urtean Erroma sakeatu zuten).
Agintari izan aurretik
Aspar eta Ardaburiok botere handia zuten Konstantinoplako gortean eta hauei esker errege-guardiako kapitain izendatu zuten. Gortean zela geroz eta kargu garrantzitsuagoak lortu zituen, lehenik tribuno izendatu zuten eta azkenean senatari bihurtu zen. Teodosio II.a (garaiko agintaria) 450. urtean hil zenean honen arreba Pulkeriak jaso zuen agintea. Berriro ere Aspar eta Ardaburioren laguntzarekin Pulkeriak bere senar hartzea lortu zuen agintaritza lortu zuelarik. Pulkeriak Marzianori bien artean sekula semerik izango ez zutela zin egitera behartu zuen elkarrekin sexutan sekula jostatuko ez zirela alegia. Horrela bada lortu zuen Martzianok agintea, bostgarren mende erdialdeko Ekialdeko Inperioa hunoen sarraskiek ondatua eta diruz eskas zebilen arazo horiek gainditzea izanen zen Martzianoren betebeharra.
Hunoak eta lehen erabakiak
Marzianoren lehen erabakietako bat hunoei Ekialdeko Inperioak ordaintzen zien dirusaria bertan behera uztea izan zen. Teodosio II.aren agintean dirusari honen truke Atilak Ekialdeko Inperioa erasoko ez zuela zin egin zuen. Erabaki arriskutsua zen hunoek ordura arte izandako etsai guztiak garaitu zituzten eta deuseztaezinak ziruditen. Hala ere Konstantinopla ondo defenditu ezkero hiri guztiz segurua zen eta azkenean dirusaria ukatu zioten arren Atilak Mendebaldeko Inperioaren erasoarekin jarraitu zuen Martzianok diru asko aurreztu ahal izan zuelarik. 451. urtean hunoek Galia eraso zuten eta 452. urtean Italia. Hunoek Mendebaldeko Inperioarekin amaitu ez bazuten ere Ekialdeko Inperioaren laguntza jasotzea ekidin zuten.
Inperioak diru galera ugari zituen: ustelkeria, antolaketa kaxkarra... Martzianok egoera hau konpondu nahi izan zuen. Inperioaren ekonomia berrantolatu zuen eta ustelkeria murriztu zuen. Erasoak jaso eta biztanleak galdu zituzten lurraldeetara kolonoak bidali zituen. 452. urtean pertsiarren erasoei aurre egin zien Egipton eta Sirian bai eta Armeniako mugan izandako matxinada zapuztu 456. urtean.
Kanpo politika: Isolazionismoa
Lehen aipatu bezala Martzianoren kanpo politikaren leloa isolazionismoa izan zen, ez zuen Mendebaldeko Inperioa lagundu hunoen erasoa jasotakoan (ziurrenik hunoek ekialdea ere eraso ez zezaten) eta Genserikori preso egondakoan zin egin bezala ez zituen Bandaloak eraso ezta hauek 455. urtean Erroma sakeatu zutenean. Isolazionismoaren jatorri arrazoi ugari izan liteke: alde batetik Ekialdeko Inperioaren krisi ekonomikoa, aurreko agintariek inperioaren dirua xahutu zuten, bestetik atzerriko kanpaina militarretan porrot bat izan ezkero inperioak jasan zezakeen ahultasuna. Aurreko arrazoiez gain Aspar ere artean zebilen bere influentziaren bidez barbaroak lagun zitzakeelarik.. Mendebaldeko Inperioa garaitu ostean Ekialdeko Inperioa bihurtu zen hunoen helburu, Martzianoren zorionerako hala ere Atila handik gutxira hil zen eta bere oinordekoek ezin izan zituzten konkistatzaileak baturiko lurraldeak kontrolatu, hunoak asko ahuldu ziren eta ez ziren handik aurrera hain arriskutsu izango. Kondaira baten arabera, Atila hil baino egun batzuk lehenago, Martzianok izandako amets batean etsaia arkua erabiltzen ari zela eskuetan hautsi zitzaiola ikusi zuen, handik gutxira iritsi zen gortera haren heriotzaren berria.
Heriotza
Martziano 457. urtean hil zen gaixotasunak jota, zenbait iturrien arabera pelegrinazio batean egindako zauri batek harturiko gangrenak jota hil zen. Mendebaldeko Inperioa estuen zenean lagundu ez bazuen ere Ekialdeko Inperioko lehen agintarien artean hoberenetakoa dugu, kudeatzaile zuhurra eta inperioaren ekonomiaren birmoldatzailea.
Martziano eta bere emazte Pulkeria eliza ortodoxoaren saindu dira Martzianoren eguna otsailaren 17a delarik.
Izar-poliedro
Geometrian, esan liteke izar-poliedroa ahurtasunezko ezaugarri errepikakorren bat daukan poliedro bat dela, izar itxura ematen diona. Izar-poligonoekin gertatzen den bezala, izar-poliedroak ez daude formalki definituta oraindik.
Izar-poliedro hauek aztertu dituzte gehien: izar-poliedro erregularrak, izar-poliedro uniformeak, eta azken horien dualak. Poliedro horiek guztiak lehen motakoak dira.
Izar-poliedro erregularrak
Izar-poliedro erregularrak lehen motakoak dira. Kepler-Poinsot-en solidoak izena dute, eta hauek dira:
Izar-poliedro uniformeak eta haien poliedro dualak
Izar-poliedro uniformeak asko dira; besteak beste, prismak, antiprismak eta haien dualak (infinitu dira sail bakoitzekoak).
Izar-politopoak
Autoebakitzen diren zenbanahi dimentsioko politopoak izar-politopoak deitzen dira.
Definizioz, n dimentsioko politopo erregularra izar-politopoa da n–1 dimentsioko hiperaurpegi guztiak izar-politopoak badira, edo haren erpin-irudia izar-politopo bat bada.
Lau dimentsiotan, izar-polikoro erregularrak hamar dira, eta Schläfli-Hess-en polikoroak deritze.
Adibide bat: 120 gelaxkako izar-polikoro nagusi handia
Ez dago izar-politoporik 4 dimentsiotan baino gehiagotan.
3750 Ilizarov
3750 Ilizarov asteroide baten izena da. urriaren 14an aurkitu zuen L. G. Karachkina-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1982 TD izena zeraman. Ondoren Ilizarov omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3750 Ilizarov asteroidearen orbitak batezbeste 2,42 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,277 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,563 distantziara. Eszentrikotasuna 0,059 da, eta makurdura orbitala 3,54ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.4 da.
Pavel Lazimir
Pavel Jevgenievitx Lazimir (Павел Евгеньевич Лазимир; Novy Peterhof, 1891ko ekainaren 25a – Krementxuk, 1920ko maiatzaren 17a) militante eserista, bizitza labur baina intentsoa izan zuen, eta egun ezezaguna bada ere, Urriko Iraultzan paper erabakigarria izan zuen.
Bizitza
Familia militar eta ume-anitz batean jaiotakoa, medikuntzan hasi zuen bere jarduna eta San Petersburgoko eskola militarrean onartu zuten. Medikuntza militarrean jardun zuen eta Lehen Mundu Gerran Petrograden Ulansk erregimentuaren medikua izan zen. Alderdi Eseristaren militantea izaki, 1917ko Otsaileko iraultzaren ostean, Petrogradeko Sobieteko Komite Exekutiboko kide aukeratu zuten, eta horrez gain, soldaduen sekzioaren bozeramaile ere izendatu zuten. Apirilean, Leninen itzulera bertatik bertara ikusi zuen, lider boltxebikeak harengan inpresio handia egin zuen. Alderdi Eseristaren politika eta zuzendaritzarekin atsekabeturik, pixkanaka, alderdi honen ezkerreko ildoarekin lerratu zen.
1917ko urrian oso paper garrantzitsua izan zuen, ezen Petrogradeko Komite Militar Iraultzaileko (Urriko Iraultza Sozialistaren parte zen matxinada armatua prestatzeko organoa) lehendakari izendatu zuen Petrogradeko Sobietak (urriaren 12an). Berak idatzi zituen Komite Militar Iraultzailearen arauak (urriaren 13an). Konstantin Mekhonoxin boltxebikearen arabera, Lazimir, postu horretarako “''arrazoi politikoengatik izan zen aukeratua. Bere aukeraketarekin batera, ezkerreko eseristen zalantzak desagertu egin ziren''”.
Urriko Iraultzaren ostean, Barne Arazoetarako Herri Komisariotzan eta Armadaren Herri Komisariotzan lan egin zuen. Ez zuen ezkerreko eseristen 1918ko estatu-kolpearekin bat egin, eta urte horretan Alderdi Boltxebikearen kide egin zen. 1918 eta 1920 artean, Hegoaldeko Frontearen Sobiet Militar Iraultzailearen kide izan zen eta Ukrainako gudan Denikinen Armada Zuriaren aurka aritzeko ardura izan zuen. Pavel Lazimir 1920 urtean hil zen, Krementxug hirian, tifusak jota.
Aldaon
Aldaon Aralarko Malloetako mendi bat da, Aralarko mendilerro osoko bigarren mendirik garaiena, Intzako dorrearen ondoren. Gainera, Gipuzkoa eta Nafarroa arteko muga egiten du.
Ninnekah (Oklahoma)
Ninnekah Oklahomako herri bat da. Grady konderrian kokatua dago. 2010ean 1,002 biztanle zituen, 26.37 kilometro koadrotan banatuta.
Aldaon
Irispideak
Guardetxetik, Errenagako babeslekuen bidea hartu behar da, Trikuharri lepora heldu arte. Mendebalderantz Intzako dorrearen azken aldapak inguratuz, Usalden Jasoarriena lepora heltzen da. Ezkerretik, bertan dago mendiaren tontorra.
Pendoylan
, 'Pendeulwyn', Galesko baserri giroko udalerri eta komunitate txiki bat da, Vale of Glamorgan konderrian.
Aldaon
Irispideak
Gaintzatik, bide argi batek, Larremear izeneko lautadetara daroa, Intzako dorrearen oinetan. Bidezidor bat, eskuinetik, pagadian sartzen da eta mendiko zirku batetara daroa, Baratzail lepoaren oinean bertan. Malloaren gailurrean bertan, eskuinerantz hartu behar da, Aldaonen tontorrera iristeko.
La Tour-sur-Orb
La Tour-sur-Orb Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Tour-sur-Orb udalerrian erroldatutako biztanleak 1.170 ziren. Familiak 507 ziren, horien artean 150 pertsona bakarrekoak ziren (65 bakarrik bizi ziren gizonak eta 85 bakarrik bizi ziren emakumeak), 195 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 130 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 757 etxebizitza zeuden, 514 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 198 bigarren erresidentzia ziren eta 45 hutsik zeuden. 677 etxeak ziren eta 71 apartamentuak ziren. 514 etxebizitza nagusietatik 417 bere jabearen bizilekua ziren, 81 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 8 etxek gela bat zuten, 19 etxek bi zituzten, 90 etxek hiru zituzten, 174 etxek lau zituzten eta 222 etxek bost zituzten. 346 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 231 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 224 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 718 ziren, horien artean 494 aktiboak ziren eta 224 inaktiboak ziren. 494 pertsona aktiboetatik 441 lanean zeuden (244 gizon eta 197 emakume) eta 53 langabezian zeuden (24 gizon eta 29 emakume). 224 pertsona inaktiboetatik 95 erretiraturik zeuden, 52 ikasten zeuden eta 77 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 47 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 1 zurgina, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 2 jatetxeak.
NGC 6137
NGC 6137 galaxia bat da, Corona Borealis konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
La Tour-sur-Orb
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak eta 1 altzari denda zen.
2000. urtean La Tour-sur-Orb udalerrian 61 nekazaritza-ustiategi zeuden, 247 hektarea erabiltzen.
Orioko A-8 autobidearen zubia
Orioko A-8 autobidearen zubia Gipuzkoako Orio eta Aia udalerrietan dagoen zubi bat da. Oriako itsasadarra zeharkatzen du, Orioko eta Aiako lursailak elkarlotuz. Bertatik, Donostiatik Aia eta Zarautzera doan A-8 autobidea igarotzen da.
Orioko kirol-portua eta Orioko kanpinaren parean dago.
Vourey
Vourey Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vourey udalerrian erroldatutako biztanleak 1.675 ziren. Familiak 580 ziren, horien artean 98 pertsona bakarrekoak ziren (45 bakarrik bizi ziren gizonak eta 53 bakarrik bizi ziren emakumeak), 180 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 265 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 37 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 642 etxebizitza zeuden, 591 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 562 etxeak ziren eta 71 apartamentuak ziren. 591 etxebizitza nagusietatik 480 bere jabearen bizilekua ziren, 100 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 22 etxek bi gela zituzten, 49 etxek hiru zituzten, 143 etxek lau zituzten eta 377 etxek bost zituzten. 501 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 190 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 366 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.100 ziren, horien artean 802 aktiboak ziren eta 298 inaktiboak ziren. 802 pertsona aktiboetatik 758 lanean zeuden (407 gizon eta 351 emakume) eta 43 langabezian zeuden (16 gizon eta 27 emakume). 298 pertsona inaktiboetatik 97 erretiraturik zeuden, 125 ikasten zeuden eta 76 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vourey udalerrian 590 unitate fiskal zeuden, 1.601 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.620 euro zen.
Salatxo etxea
Salatxo etxea Gipuzkoako Orio udalerrian dagoen etxe bat da. Orioko Alde Zaharran dago, San Nikolas kaleko, 19. zenbakian. San Nikolas eliza eta Kolon Txiki etxearen alboan dago.
Vourey
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 75 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Salatxo etxea
Etxe ikusgarria da, portu zaharrekoen artean zaharrenetakoa. XV-XVI. mendekoa. San Nikolas kaletik Aritzaga kalera doan pasabide eder bat du. Erdian, arkupetan, eskailera bat dago. Arkuetako txikiena erdi puntukoa eta eskartzatua da, goikoak arbotantea egiten du.
Vourey
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 22 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 5 margolariak, 4 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 2 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
Salatxo etxea
Silarrizko fatxada du. Antzinako ate dobeladuna, 95 cm luze, pixka bat puntaduna, leiho bihurtu zuten eta haren ordez, beste ate estuagoa jarri.
Vourey
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 okindegiak eta 1 elektrotresna denda zen.
2000. urtean Vourey udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 333 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
3751 Kiang
3751 Kiang asteroide baten izena da. uztailaren 10ean aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1983 NK izena zeraman. Ondoren Tao Kiang omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3751 Kiang asteroidearen orbitak batezbeste 1,835 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,017 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,652 distantziara. Eszentrikotasuna 0,446 da, eta makurdura orbitala 3,87ºkoa da.
Pedrelo–Céltigos geltokia
Pedrelo–Céltigos Galiziako Lugoko probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Georfans
Georfans Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Georfans udalerrian erroldatutako biztanleak 61 ziren. Familiak 32 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
3751 Kiang
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 18.95 da.
Georfans
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 37 etxebizitza zeuden, 26 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 36 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 26 etxebizitza nagusietatik 25 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 1ek hiru gela zituen, 6 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 20 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 11 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 44 ziren, horien artean 26 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 26 pertsona aktiboetatik 21 lanean zeuden (14 gizon eta 7 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Georfans udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Noble (Oklahoma)
Noble Oklahomako hiri bat da. Cleveland konderrian kokatua dago. 2010ean 6,481 biztanle zituen, 33.94 kilometro koadrotan banatuta.
Penobsquisita
Penobsquisita borato motako minerala da.
Ezaugarriak
Penobsquisita borato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Leporinus aripuanaensis
Leporinus aripuanaensis Leporinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Abdulaziz ibn Saud
Abdulaziz ibn Saud (عبد العزيز بن عبد الرحمن آل سعود, ‘Abd al-‘Azīz ibn ‘Abd ar-Raḥman Āl Sa‘ūd; Riad, - Taif, ) Saudi Arabiako erresumako lehen erregea izan zen.
Biografia
Najdeko emirra (1902-1932), politika oldarkorraren bidez etsaiei nagusitu zitzaien Riad (1902) eta Meka (1925) beretuz. 1932an Saudi Arabia sortu zuen eta bere burua bertako errege izendatu. Talde amerikarrek bere erresuman ustiatzen zituzten petrolio hobiei esker, munduko gizonik aberatsenetakoa izan zen. Hil ondoren (1953), Saudek, haren seme eta ondorengoak, hartu zuen aginpidea.
Thiverny
Thiverny Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Thiverny udalerrian erroldatutako biztanleak 964 ziren. Familiak 376 ziren, horien artean 106 pertsona bakarrekoak ziren (45 bakarrik bizi ziren gizonak eta 61 bakarrik bizi ziren emakumeak), 98 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 127 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 45 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 416 etxebizitza zeuden, 386 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 28 hutsik zeuden. 313 etxeak ziren eta 102 apartamentuak ziren. 386 etxebizitza nagusietatik 248 bere jabearen bizilekua ziren, 129 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 48 etxek bi zituzten, 99 etxek hiru zituzten, 111 etxek lau zituzten eta 120 etxek bost zituzten. 260 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 182 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 146 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 639 ziren, horien artean 470 aktiboak ziren eta 169 inaktiboak ziren. 470 pertsona aktiboetatik 420 lanean zeuden (224 gizon eta 196 emakume) eta 49 langabezian zeuden (26 gizon eta 23 emakume). 169 pertsona inaktiboetatik 57 erretiraturik zeuden, 57 ikasten zeuden eta 55 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Concord (Missouri)
Concord Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. St. Louis konderrian dago, Missouri estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Thiverny
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 26 komertzioetatik, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 3 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra hipermerkatu bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Penmark
, 'Pen-marc', Galesko udalerri txiki bat da, Vale of Glamorgan konderrian. Cardiffko aireportutik hurbil dago.
Ungino
1.105 metroko altueran dugu tontorra.
Hevia
José Ángel Hevia Velasco edo Hevia (Villaviciosa, Gijongo eskualdea, 1967ko urriaren 11-) musikari asturiarra da.
Poliedro erdierregular
Geometrian, poliedro erdierregularra poliedro bat da, aurpegi guztiak poligono erregularrak (baina ez nahitaez poligono bera) dituena eta erpin guztiak berdinak, hau da, erpin bakoitzean elkartzen diren aurpegien kopurua, mota eta ordena berdinekoak dira.
Hevia
Kepa Junkerak edo Carlos Nuñezek egin duten moduan, Heviak ere tresna tradizionalak teknika modernoekin nahasteari eta bide berriei ekin die, gaita asturiarra hartuta.
Mercosur
Mercosur edo Mercosul (Mercado Común del Sur, Mercado Comum do Sul, Ñemby Ñemuha) merkataritza arloko erakundea da, Argentina, Brasil, Paraguai eta Uruguaik osatutakoa eta 1991n sortutakoa.
Bere helburua kideen arteko librekanbio sustatzea da, hau da, ondasun, lagun eta dibisen hartu-emana. Gaztelania, portugesa eta guaraniera ditu hizkuntza ofizialak.
Adrift (2018ko filma)
Adrift (eusk: 'jitoan') 2018ko Baltasar Kormákur islandiar zinema zuzendariaren amodiozko film dramatikoa da.
Argumentua
Bikote baten belaontziak istripu bat izanen du, eta muturreko egoera bati nola aurre egin asmatu beharko dute. Urakana pasatu ostean, mutil protagonista zaurituta geldituko da. Neskak hartuko du belaontziaren gidaritza. Baina ez dute jakirik.
Mar Chiquita
Mar Chiquita edo Mar de Ansenuza Córdobako probintziaren ipar-ekialdean, Argentinaren erdialdean, dagoen aintzira endorreiko gazia da. Urperatutako azalera aldakorra den arren —6000 km²ra irits daiteke—, Argentinako lakurik handiena eta munduko bostgarren aintzira endorreiko gazirik zabalena da
Michaelsberg abadia (Bamberg)
Michaelsberg abadia (Kloster Michelsberg) Alemaniako Bamberg herrian dauden dagoen monasterio beneditarra da.
Historia
Bambergeko lehenengo apezpikua izan zen Eberhard I.ak fundatu zuen abade-etxea 1015 urtean. 1117an lurrikara batek San Migel eliza suntsitu zuen, baina mende honetan Otto apezpikuaren agindupean abade-etxeak garapen handia izan zuen. Otto bera kanonizatzerakoan Aita Sanduak hartu zuen monasterioaren kontrola, apezpikuarekiko independentzia lortu zuen orduan.
1415ean ordea Bambergeko hiritarrekin istiluak izan ziren eta monasterioa arpilatua izan zen. Hogeita Hamar Urteko Gerran suediarrek hartu zuten eta kalte larriak eragin zizkioten. XVII eta XVIII mendeetan berriztatu eta garai onak ezagutu zituen berriro.
1802an Bavariaren sekularizazioa gertatu zenean abade-etxea aterpetxe bihurtu zen.
Ezaugarriak
San Migel eliza erromanikoa da. 1610an suak zati batzuk erre zituen eta mendebaldeko fatxada, tartean dorre biak, partzialki berreraiki behar izan ziren, hortik gaur egungo fatxada barrokoa. Organo berria ere egin behar izan zen, eta pizkundeko estiloan egin zuten.
Amicus Plato, sed magis amica veritas
Amicus Plato sed magis amica veritas latinezko esaldia da eta euskarazko itzulpena honako hau litzateke: "Platon (nere) laguna da/dut, baina egia (nere) lagunagoa da/dut". Ammoniok bere Aristotelesen Bizitza idazlanean aipatzen du.
Platonen dizipulu eta ikasle izan zen Aristotelesek bere maisua miresten zuen: bere pentsamenduen sakontasuna eta bere arrazoiketa filosofikoak, bere bizitza eta sentimenduen zorroztasun moralak, baina egia eta bere itxura anitzen bilaketari garrantzi handiagoa ematen zien.
Norge (Oklahoma)
Norge Oklahomako herri bat da. Grady konderrian kokatua dago. 2010ean 145 biztanle zituen, 0.79 kilometro koadrotan banatuta.
Ecce homo
Ecce Homo latinezko esaldia da eta euskaraz hau da gizona edo hona gizona esan nahi du, hau Vulgata idazlanean agertzen den grekerazko ιδου ο ανθρωπος esamoldearen itzulpena da. San Joanen Ebanjelioaren arabera (19.5) Pontzio Pilatos erromatar agintariak hitz horiek aipatu zituen Jesus Nazaretekoa (zigortua, lotua eta arantzadun koroaz) harekiko etsaikor agertzen zen jendaurrean aurkeztu eta bere azken epaia jakinarazi zienean, nonbait [Pontzio Pilatos|Pilatosek]] ez baitzuen zigorraren zergati garbirik ikusten eta.
Nahiz eta Ebanjelioaren esaldia hondatze fisikoren irudiari loturik egon (Jesus zigortu ostean), gaur egun esaldia eguneroko hizkeran fisikoki hebainduaren zentzuan erabili ohi da; hots, "ecce homo bat egina ailegatu zen" bezalako esaldietan aipatzen den pertsonak zauriz, ubeldura, etab... beteriko irudi fisikoa duela uler daiteke.
Artean Ecce Homo izendapenaz Jesusen sufrimendu aldiaren irudikapenei deitzen zaie.
NGC 6140
NGC 6140 galaxia bat da, Draco konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Gargara
Gargara (latinetik: gurgulio = eztarria) eztarria garbitzearren, ura edo gargarismo deritzon beste likido sendagarri bat ahoan edukita, gorantz begira biriketako airea kanporatzea da, ahoko likidoan burbuilak sortuz horrela.
Gargarak egiteko ahoan egokia den likido bat sartzen da eta, burua atzera eginez, likidoa faringe aldera eramaten da; orduan airea botatzen da eta, ondorioz, likidoa burbuilak egiten hasten da. Likidoa urez prestatu daiteke, esaterako ur epela eta kamamilaz, edo horretarako komertzializatutako ahoa garbitzeko likidoa erabil daiteke.
Peterston-super-Ely
, 'Llanbedr-y-fro', Galesko udalerri txiki bat da, Vale of Glamorgan konderrian.
Penroseita
Penroseita mineral bat da eta pyrita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Penroseita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.
Artadi kantauriar
Artadi kantauriarra Kantauri itsasoko ertz guztian aurkitzen den baso mota bat da, zuhaitz nagusia izena ematen dion artea (Quercus ilex) duena. Hezetasun handiko eremuan geratzen diren mediterranear eremuko uharte txikiak osatzen ditu.
Ezaugarriak
Kareharrizko arroketan sustraituriko basoa da, hostoiraunkorreko zuhaitzez osaturik dagoenez beti berde egoten dena. Antzina izan ziren garai beroago eta lehorrago batzuen lekuko dira baso txiki hauek, ingurunearen hezetasun maila igo ahala hobeto egokituriko landaretzak ordezkatu duena. Eremu karstikoan ezarrita daude zuhaitzak, izan ere lurzoru eskasa edo lurzoru gabe egonik urak ihes egiten baitu maldan behera edo arroka barnera eta eremu hori ingurukoa baino lehorragoa izaten da.
Lauro nobilis-Quercetum ilicis landaretza elkartearen barnean kokatzen da eta zuhaitz nagusia artea (Quercus ilex) da. Basoa bera adarrez korapilaturik aurkitzen da eta ez da erraza izaten zeharkatzea. Erramua (Laurus nobilis) eta gurbitza (Arbutus unedo) ere aurkitzen dira sarri arte zuhaitzen tartean. Artadiko zuhaitzek gehienez 8-10 metrotako altuera hartzen dute.
Oihanpea oso itxia izaten da, batez ere zuhaitzek uzten dituzten soilguneetan. Zuhaixka esklerofiloek landaretza itxia osatzen dute. Gartxu hostozabala (Phillyrea latifolia), karraskila (Rhamnus alaternus), sasi-arrosa (Rosa sempervirens), erratza (Ruscus aculeatus), elorri zuria (Crataegus monogyna), zuhandorra (Cornus sanguínea), arbustua (Ligustrum vulgare) eta aranondoa (Prunus spinosa) agertzen dira besteak beste.
Euskal Herriko artadi kantauriarrak
Hainbat adibide aurkitzen ditugu euskal kostaldean, eta toponimoek ere horrela adierazten dute. Urdaibai inguruan aurkitzen dira, besteak beste Arteagan, Zumaiako Artadi auzoko artadia ere aipagarria da. Kostadetik kanpo ere aurkitzen da alerik, esate baterako aipagarria da Arrasateko Udalatx mendiaren magalean zabaltzen den artadia.
Phillis Wheatley
Phillis Wheatley (Senegambia, Afrika, 1753 - Boston, AEB, 1784ko abenduaren 5a) bere poesia argitaratzea lortu zuen lehen afroamerikar emakumea izan zen. Wheatley Mendebaldeko Afrikan jaio zen eta zazpi edo zortzi urte zituenean esklabo moduan saldu zuten eta Ipar Amerikara eraman zuten 1760 inguruan. Wheatley familiak erosi zuen eta kristautasunera bihurtu zuten. Merkatari familia honetako 18 urteko alabak irakurtzen eta idazten irakatsi zion, Nathaniel semeak ere lagundu zion. Historia, mitologia, latina, greziera... denetarik irakasi zioten; hau oso ezohikoa zen esklaboen kasuan eta baita edozein arrazatako emakumeentzat ere. 13 edo 14 urte zituenean, bere lehen poema argitaratu zuen.
Biografia
Londresera 1773an egindako bidaia batean, bere maisuaren semearekin, lana argitaratu nahian, babesle bihurtu ziren pertsona ospetsuak ezagutzen lagundu zitzaion. 1773ko irailaren 1ean Londresen Poems on Various Subjects, Religious and Moral /Askotariko gaiei buruzko olerkiak, erlijiosoak eta moralak lana argitaratzeak ospea eman zion bai Ingalaterran bai Amerikako kolonietan. George Washingtonek, besteak beste, goraipatu zuen bere lana. Urte batzuk geroago, Jupiter Hammon poeta afroamerikarrak ere goraipatu zuen Wheatleyren lana bere poema batean.
Wheatley emantzipatu (askatu) zuten Wheatleyek bere liburuaren argitalpenetik gutxira. 1778 inguruan ezkondu egin zen. Bi seme-alaba haur zirenean hil ziren. 1784an senarra zorrak zirela eta, kartzelaratu eta gero, Wheatley pobrezian bizi eta gaixotu egin zen. Azken semea handik gutxira hil zen.
Hasierako urteak
Iritsi zenean, birsaldu egin zuten. John Wheatleyk, Bostongo merkatari eta jostun aberatsak, erosi zuen Wheatley gaztea Susana emaztearen zerbitzari izateko. Johnek eta Susanna Wheatleyk Phillis izena jarri zioten gazteari, Amerikara eraman zuen esklabo-ontziagatik. abizena Wheatley eman zitzaion, ohi bezala, esklaboentzat abizen bat ematekotan nagusiarena jartzen zen eta.
Wheatleyen 18 urteko alaba, Mary, Phillis-en lehen tutorea izan zen, irakurtzen eta idazten irakatsi ziona. Maryren Nathaniel nebak ere lagundu zion. John Wheatley progresista ezaguna zen Ingalaterra Berri osoan; familiak, artean, esklabo batentzat edo beste arraza bateko emakume batentzako aurrekaririk gabeko hezkuntza eman zion Phillisi. 12 urte zituela, Bibliako greko eta latindar klasikoak eta pasarte zailak irakurtzen zituen. 14 urte zituela, bere lehen poema idatzi zuen, «To the University of Cambridge, in New England/ Cambridgeko Unibertsitatera, Ingalaterra Berrian». Bere literatura-gaitasuna aitortuz, Wheatley familiak Phillis-en hezkuntzaren alde egin zuen eta etxeko lanak beste esklaboen esku utzi zituen. Wheatley-ek, sarritan, dohainak erakusten zizkieten lagun eta senitartekoei. Alexander Pope, John Milton, Homero, Horazio eta Virgilioren lanen irakurketek eragin handia izan zuten Phillisengan, poemak idazten hasi zenean.
Helduaroa
1773an, 20 urte zituela, Phillisi Nathaniel Wheatley lagundu zion Londresera, neurri batean bere osasunagatik, baina baita Susannak uste zuelako Phillis-ek aukera gehiago izango zuela han bere poemen liburua argitaratzeko. Alkatearekin audientzia izan zuen Londresen eta gizarte britainiarreko beste kide garrantzitsu batzuekin. Selina Hastings, Huntingdoneko kondesa, Afrikako gazte talentudunaz interesatu zen eta Wheatley-ren poemen bolumenaren babeslea izan zen, 1773ko udan Londresen argitaratzea ziurtatuz. Hastings gaixo zegoenez, bera eta Wheatley inoiz ez zuten elkar ezagutu.
Beste idazki batzuk
Phillis Wheatleyk gutun bat idatzi zion Samson Occom apaizari, esklaboek Ipar Amerikan beren jaiotza-eskubide naturalak nola jaso behar zituzten goraipatuz. Wheatley-k gutunak trukatu zituen John Thornton filantropo britainiarrarekin, Wheatley-z eta bere poesiaz hitz egin zuen John Newton-ekin gutunetan. Bere poesiarekin batera, bere pentsamendu, iruzkin eta kezkak adierazi zizkien.
1775ean, «To His Excellency, George Washington» izeneko poema baten kopia bidali zion jeneral militarrari. 1776an, Washingtonek Wheatley gonbidatu zuen Cambridgeko (Massachusetts) bere kuartel orokorrean bisitatzera. 1776ko martxoan egin zion bisita. Thomas Paine-k 1776ko apirilean Pennsylvaniako Gazette-n poema berrargitaratu zuen.
1779an, Wheatley-k proposamen bat aurkeztu zuen bigarren olerki-bolumen baterako, baina ezin izan zuen argitaratu, finantza-zailtasunengatik, emantzipatu ondoren bezeroak galtzeagatik (liburuak argitaratzea, askotan, aldez aurretik bermatutako salmentetarako harpidetzak lortzean oinarritzen zen) eta Independentzia Gerragatik (1775-83). Hala ere, bigarren liburukian argitaratu behar ziren poema batzuk geroago argitaratu ziren panfletoetan eta egunkarietan.