cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jonas Savimbi
Jonas Malheiro Savimbi (Munhango, Bié, 1934ko abuztuaren 3a - Luccuse, Moxiko, 2002ko otsailaren 22a) angolar politikaria izan zen. UNITA (Angolaren Erabateko Independentziaren aldeko Batasun Nazionala) gerrilla-taldeko burua. Portugalen kolonizazioaren aurka hasi zen borrokan, hogei urte zituela. 1966an, antolaketa politikoaren beharra ikusita, Angolaren Erabateko Independentziaren aldeko Batasun Nazionala sortu zuen, komunismoaren aurkakoa. 1975ean, Angolak askatasuna lortu zuenean, gerra gogorra hasi zen UNITAren eta gobernuaren artean. Angolaren Askapenaren Aldeko Herri Mugimenduak (MPLA), Sobietar Batasunaren eta Kubaren laguntzarekin, Angolako aginpidea lortu zuenean, Savimbik Hegoafrika, Estatu Batuen eta Zaireko gobernuaren laguntza eskatu zuen, komunismoaren mehatxuari aurre egin ahal izateko. Gerra luze baten ondoren, 1989an lehen su-eten ofiziala jarri zen indarrean. Dos Santos demokraziarako bidea urratzen hasi zen, eta UNITAri hauteskundeetan parte hartzeko baimena eman zion. Hauteskundeak, baina, ez ziren egin. Borrokak etenik gabe jarraitu zuen, eta negoziazio amaigabeetan urtebete joan ondoren, Savimbi eta Dos Santosek Bicesseko ituna izenpetu zuten, 1991ko maiatzaren 1ean, Estorilen. Hamasei urteetan milioi bat pertsona baino gehiago hil ziren gerran. Hilabete geroago, Jonas Savimbi eta Dos Santosek, Lisboan beste menia bat izenpetzeko elkartuta, 1992ko irailerako deitu zituzten lehen hauteskunde demokratikoak. Eragozpenak eragozpen, lehen hauteskundeak egin ziren: Savimbik botoen %40 eskuratu zituen eta Dos Santosek %49. Savimbik, baina, ez zituen emaitzak onartu. Azkenik, UNITAk hauteskundeen emaitzak onartu zituen, Bicesseko itunen baliagarritasuna onartu zuen, eta bi aldeek su-etena erabaki zuten, UNITAren desmilitarizazioa barne. 2002an Angolako gobernuko tropek hil zuten.
Urdail eta duodenoko arteria
Urdail eta duodenoko arteria edo arteria gastroduodenala arruntki, arteria hepatiko komunean sortutako (baina aldaerak dituena) arteria bat da. Arteria hau duodeno, pankrea eta omentua odolez hornitzeaz arduratzen da.
Villanueva
Villanueva (hitzez hitz, hiri berri), Espainiako eta gaztelera hitz egiten den hainbat herrialdetako udalerrien izena da:
Heterocharax leptogrammus
Heterocharax leptogrammus Heterocharax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Acestrorhynchidae familian.
Auengrund
Auengrund Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Orleans parrokia (Louisiana)
Orleans parrokia (Orleans Parish) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua New Orleans da. 2010eko zentsuaren arabera 343,829 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Orleans parrokiak 90,704 kilometro koadro ditu. Horietatik 46,824 ura dira. Beste 4,388 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 379,07 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 343,829 pertsonetatik 122,821 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 18,051 dira. 204,866 beltzak edo afroamerikarrak. 827 amerikar natiboak ziren eta 105 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 9,883 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 967 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 4,360 pertsonek kokatzen zuten.
Granmako probintzia
Granmako probintzia (Provincia de Granma) Kubako 15 probintzietako bat da. Hiriburua Bayamo da. UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturiko Desembarco del Granma Parke Nazionala bertan dago.
Amazon Fire TV
Amazon Fire TV, Amazonek  garatutako baliabide digitalak erreproduzitzeko gailuen izen komertziala da. Streaming edukiak Internet bidez bereizmen handiko telebista batean erreproduzitzen dituen gailu txikiak dira. Bere lehenego bertsioa 2014ko apirilan argitaratu zen Amerikako Estatu Batuetan. Produktu horiek Alexa laguntzaile birtuala sartu arte eboluzionatu dira.
Gailu horiek telebistako HDMI sarrerara konektatzen dira, eta energiaz hornitzeko USB kable bat eta korronte adaptagarri bat daukate. Telebista normal bat telebista adimendun bihurtzeko helburuarekin, Fire TV gailuak interneteko sare inalanbriko batera konektatzen dira. Horrela, erabiltzaileak Netflix, Youtube edota Spotify bezalako plataforma famatuetara konektatzeko aukera ematen dute, bai eta milaka aplikazio eta joku exekutatzeko aukera ere.
Lehenengo belaunaldia
Lehenengo Fire TV-a Estatu Batuetan erosteko eskuragarri jarri zen 2014ko Apirileko iragarkiaren egun berean US$99 salneurriarekin eta Sev-Zero izeneko bideojokoarekin merkaturatu zen. Modelo honek HDMI audioa  eta Dolby Digital Plus 7.1 inguratutako soinu zeharkatua eskaintzen zuen,  erabiltzailearen Interneteko banda-zabalera nahikoa bazen.
Amazonen arabera, Fire TV, Apple TV eta Roku bezalako lehiakideen errendimendua gainditzeko diseinatu zen: bere 0,72-hazbete lodiko kutxa 1,7 GHz-eko CPU batekin ezaugarrituta, nukleo laukoitzekoa (Qualcomm Snapdragon 8064), 2 GB-eko RAM-a eta 8 GB-eko barne-biltegiratzeakin. Bertsio honek gainera, kutxarekin batera urruneko Bluetooth kontrola ekartzen zuen, mikrofono baten bitartez ahots bilaketa egiteko.
Bigarren belaunaldia
Amazonek Fire TV-ren bigarren belaunaldia 2015ean argitaratu zuen. Bertsio horrek 4K-ko bereizmena jasaten zuen, prozesadorearen (MediaTek 8173C)  hobekuntzarekin batera.
Hirugarren belaunaldia
Hirugarren belaunaldiko Amazon Fire TV Sticka 2017an argitaratu zen. Bertsio honen hobekuntzarik aipagarriena, 4K Ultra HD-ko irudi-bereizmena  eta Alexa ahotsa kontrola izan ziren. Balaunadi honetako prozesadorea, bigarren belaunaldiakoa baino geldoagoa zen baina RAM handiagoa zuen. Bestalde 4K streaming, Dolby Atmos eta HDR10 transmititzeko euskarriak zituen. Ekoizpena 2018an eten zen, Fire TV Stick 4K-ren alde.
Lehenengo belaunaldia
Lehenengo “Fire TV Cube”-a 2018ko ekainean kaleratu zen. Hirugarren belaunaldiko Fire TV-ren antzekoa zen baina Alexaren funtzionalitate txertatuak zituen, aho bidezko aginteak esaterako. Gailuak 1,5 GHz quad-core ARM 4xCA53 prozesadorea, 2GB RAM memoria eta 16 GB memoria erabiltzen du.
Bigarren belaunaldia
Bigarren belaunaldiko modeloa 2019ko irailean kaleratu zen hexa-core prozesadore batekin. Dolby Vision, HDR10+ eta 4K bereizmenerako euskarriak zituen.
Lehenengo belaunaldia
2014ko azaroaren 19an, Amazonek bere Fire TV Sticka argitaratu zuen, Fire TVren egokigailu txikiagokoaren bertsioa zein HDMI portuan konektatzen dena. 1 GB RAM memoria eta 8 GB-eko memoria zuen eta Broadcom BCM28155 1,0 GHz Cortex-A9 prozesadorea erabiltzen zuen. Bi motatako urrutiko agintearekin saltzen zen, bata Alexarekin eta bestea gabe.
Bigarren belaunaldia
2016ko urriaren 20an, Fire TV Stick aho kontroleko urrutiko agintearekin kaleratu zuen. Beste hobekuntza MediaTek MT8127D Quad-core ARM 1,3 GHz prozesadorea erabiltzea izan zen. Lehenengo belaunaldiko memoria eta RAM memoria mantentzen zituen.
Hirugarren belaunaldia
2020ko urrian, hirugarren belaunaldiko Fire TV Sticken bi modelo argitaratu ziren. Fire TV Stick modeloaren urrutiko kontrolak telebistako botoiak ekartzen zituen, eta Fire TV Stick Lite modeloak, berriz, ez. Bi modeloek Fire TV Stick 4K-ren antzeko barne-hardwarea dute, baina 1080p-ko gehienezko irteera bereizmena eta solik 1 GB-eko RAM memoriarekin.
Fire TV Stick 4K Max
2021eko urriaren 7an, Amazonek Fire TV Stick 4K Max-a argitaratu zuen. Horrek eguneratuta zegoen 3. belaunaldiko ahots bidezko Alexa urrutiko kontrola dauka eta WI-FI 6-arekin bateragarria da. 1,8 GHz-eko prozesadore bat, 750 MHz-eko GPU bat eta 2 GB-ko RAM memoria dauka. Fire Tv hau da AV1 hadware azelerazio sostengua daukan lehena.
Fire TV Edition
Fire TV Edition, Amazon Fire OS eta Fire TV interfazea barne hartzen dituzten telebista-fabrikatzaile nagusiek ekoitzitako telebista adimendunei aplikatzen zaien produktu izena da, zeintzuk Amazonen lizentzia duten. Horiek zuzeneko telebista programaren informazioa eta grabazio minimorako gaitasuna eskaintzen dute. Fire TV Edition telebista-ereduak Best Buy-en Insignian, Toshiban (AEB eta Kanadako merkatuetan), eta JVC-n eta Grundig-en (Europako merkatuetan) eskura daitezke.
Fire TV Recast
Fire TV Recast bideo-grabagailu digitala da, eta airean-zeharko antena batekin lan egiten du programak grabatzeko. Gero grabatutako programa horiek Fire TV batean edo Amazon Echo Show batean ikusteko ahalmena ematen du. Airean-zehar telebista-zerbitzuekin erabiltzeko diseinatu zen. 2018ko irailean iragarri zen.
Recastean gordetako programak ezin dira beste streaming gailuetan ikusi, ezta Roku, Apple TV edo Chromecast bidez ere, eta horrek mugatu egiten du haren erakargarritasuna. Bestalde, ez du erreprodukzioan iragarkiak kentzeko gaitasunik.
2022ko abuztuan, Amazonek Fire TV Recasten ekoizpena eta banaketa eten egin zuen.
Softwarea
Fire TV serieak Fire OS exekutatzen du, zein Android Open Source Project iturburu-kodetik eratorria den. Ahots-komandoak onartzen ditu mikrofono txertatutako urruneko aginte baten bidez edota gailuaren barruan integratutako mikrofonoen bidez (Fire TV Cube-ren kasuan bezala), eta horretaz gain, Amazon Echo bozgorailu adimendunen bidez Alexa-rekin ere kontrolatu daiteke. Gailuek Amazonen jabetzako hainbat zerbitzu onartzen dituzte: Amazon Prime Video, Twitch, Amazon Freevee, Amazon Music eta Amazon Luna. Aurrekoetaz gain, beste jabetzako zerbitzu garrantzitsu batzuk ere onartzen dituzte, besteak beste, Netflix, YouTube, YouTube TV, Curiosity Stream, Mubi, Dekkoo, Ameba TV, YuppTV, Chorki, Eros Now, Apple TV aplikazioa, ZEE5, Crunchyroll, Crackle, DAZN, Dailymotion, Peacock, Hulu, Hotstar, Disney+, Tubi, Vimeo, HBO Max, Discovery+, Philo, Paramount+, Pluto TV, FuboTV, MX Player, Spotify, TuneIn, iHeartRadio, Tidal, Audacy, BBC Sounds, Qello, Plex, Emby, Jellyfin, AirConsole eta beste batzuk Amazon Appstore bidez.
"X-Ray" funtzioari esker, erabiltzaileek aurpegi-ezagutza, musika-ezagutza eta IMDb datuak erabiliz, Prime Video edukiarekin erlazionatutako testuinguru-informazioa ikusteko aukera dute (adibidez, aktoreen biografiak eta beste bitxikeria batzuk),
Lehiakide nagusiak
Lehiakide nagusietako batzuk Roku, Apple TV, Nvidia Shield TV edo Chromecast dira.
Myroslava Sopilka
Myroslava Sopilka, izen erreala Yulia Semenivna Mysko-Pastushenko (Vynnyky, Austria-Hungaria, 1897ko abuztuaren 29a - Kyiv, Ukraina, 1937ko azaroaren 28a) poeta eta eleberrigile ukrainarra izan zen.
Biografia
Vynnykyn jaio zen, Leopolisko oblasten, 1897an, bost seme-alabetako nekazari familia batean.
Bere lanak 1928an argitaratu ziren lehen aldiz Vikna, Syaivo eta zenbait egunkaritan. 1930aren amaieran, bere senarrarekin eta bi seme-alabekin Sobietar Batasuneko Ukrainara joan zen bizitzera, lehenik Kamianets-Podilskyi hirira, non bertako historiaren museoan lan egin zuen. 1932an, Kharkivera joan zen bizitzera. Mendebaldeko Ukrainako literatur erakundeko kide izan zen. 1931n Esku langileak poema liburua argitaratu zuen. Sineskerien hiri abegikorra eleberria ere argitaratu zuen.
Lumeau
Lumeau Frantziako udalerria da, Eure eta Loir departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Lumeau udalerrian erroldatutako biztanleak 185 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Dephomys
Dephomys Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Lumeau
Etxebizitza
2007an 89 etxebizitza zeuden, 75 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 88 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 75 etxebizitza nagusietatik 64 bere jabearen bizilekua ziren eta 11 alokairuan okupaturik zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 71 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 38 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Myroslava Sopilka
Biografia
1937ko irailaren 30ean, Myroslava Sopilka atxilotu zuten bere senar Mykhailo Pastushenkorekin batera, Poloniako inteligentziarentzat espiatzea leporatuta. Galdeketetan, ez bera, ez senarra, ez ziren ezertaz konprometitu, eta ikerketaren salaketa guztiak baztertu zituzten. Eta, hala ere, 1937ko azaroaren 22an, SESBeko Barne Arazoetarako Herri Komisariotzaren (NKVD) bilera berezi batek fusilatua izatera kondenatu zuen poeta. Epaia azaroaren 28an exekutatu zen Kyiven. Litekeena da haren gorpua Lukyaniv hilerrian lurperatzea. Luzaroan, ez zen ezer jakin bere patuari buruz. 1942ko azaroaren 18an erbestean hil zela uste zen ofizialki.
Lumeau
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 99 ziren, horien artean 80 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 80 pertsona aktiboetatik 74 lanean zeuden (41 gizon eta 33 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Lumeau udalerrian 69 unitate fiskal zeuden, 178 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.036 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Lumeau udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.330 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Añozeko gaztelua
Añozeko gaztelua Nafarroa Garaiko Zangoza udalerriko Añoze herri hustuan kokatutako gaztelu bat da. Jatorriz Aragoiko Erresumakoa izan zen, izen bereko herriaren defentsa gisa balio izan zuelarik, nahiz eta XVI. menderako jendez hustuta egon. Gaztela-Aragoik Nafarroa konkistatu zuenean, bere funtzioak galdu zituen. Gaur egun Zangoza udalerrian dago.
Historia
Añozeri buruzko berriak daude IX. mendetik, Leireko monasterioaren jabetzak Gartzia Enekoitz Iruñeko erregearen dohaintzaz kontatzen zirenetik. 1098an berriz agertu zen Anivessem edo Anoisse izenarekin, Leireko monasterioaren sagaratzea zela-eta Raimundo abadeari emandako ondasunen zerrenda berretsian. 1136an, Aragoiko Erresuman, gotortze-lanak egin ziren, Nafarroako inbasioak aurreikusita. Leireko monasterioko jaurerrian egon zen 1305. urtera arte, non monjeek Jakue II.a Aragoikoaren alde uko egin zuten, O Reyal elizaren zaindaritzaren truke.Joan II.a Aragoikoak 1473an eman zion jaurerrian Juan Ortizi, Nafarroako gerra zibilean emandako laguntzagatik eskerrak emateko, baina garrantzia galduz joan zen eta jenderik gabe geratu zen XV. mendean. Bere azken jauntxoak Añozek izan ziren Desamortizaziora arte, eta 1840an Bonafonte familiak erosi zuen, bere jabetzan jarraitzen duelarik.
Deskribapena
Añozeko gaztelua Chaparral mendiaren itzalean dagoen lur-eremu txiki baten gainean eraikitako gotorlekua da, eta horrek pentsarazten du ondoko Nafarroa zaintzeko postu bat zela. Dorre karratu bat da, 4 metroko harlanduzkoa, almenekin errematatua eta hormetan gezileihoak dituena. Barrualdea terrazara sartzeko eskailera kiribil bat baino ez da. Sarrerako atea erdi-puntuko arku bat da eta atxikita zuen eliza erromanikoarekin lotzen zen. Eliza horrek zirkuluerdi-formako absidea eta nabe angeluzuzena ditu, 18 bider 6 metrokoa. Gaur egun, San Pedrori eskainitako elizak teilatua galdu du, baina gangaren abiaburua mantentzen du. Ganga hori kanoi zorrotzezkoa izan behar zen, eta hiru arku fajoik indartu behar zuten.
Sedliště (Jičíngo barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1267 urtean egin zen.
Kildalkey
Kildalkey edota Kildalky (Cill Dealga) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 663 biztanle zituen.
Merulaxis ater
Merulaxis ater Merulaxis generoko animalia da. Hegaztien barruko Rhinocryptidae familian sailkatua dago.
Someș-Odorhei
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Every Breath You Take
Every Breath You Take (euskaraz Hartzen duzun edozein arnas hats) The Police rock talde ingelesak 1983an Synchronicity bildumaren barnean kaleratu zuen abestia da.
Sedliště (Svitavyko barrutia)
Sedliště Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 240 biztanle ditu eta 3,69 kilometro koadroko azalera. Svitavyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1654 urtean egin zen.
Kilmainhamwood
Kilmainhamwood, historikoki Killmainham (Cill Mhaighneann) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena.
Borboien berrezarkuntza (Frantzia)
Borboien berrezarkuntza Frantziako Lehen Inperioa amaitu zenetik (1814) Uztaileko Iraultza arte (1830) doan Frantziako historiaren aldia da, Napoleon Bonaparte Elbatik itzuli eta Waterlooko guduan garaitua izan zen arteko Ehun Egunak izeneko denboraldia izan ezik. Frantziako berrezarkuntzan borboi etxeko erregeak izan ziren agintean. Erregimena, Antzinako Erregimena ez bezala, monarkia konstituzionala izan zen. Aldi honetako ezaugarri politiko nagusiak kontserbadoreen erreakzioa eta Eliza Katoliko Erromatarraren berrezarkuntza izan ziren.
1814ko apirilean Seigarren Koalizioaren armadek borboien erregenahia zen Luis XVIII.a Frantziakoari tronua eman zioten. 1814ko eskutitza izeneko konstituzioak frantziar guztiei berdintasuna egiaztatu bazuen ere erregearen boterea mantendu zuen. Hala ere errege berria bere ordezkoa izango zen Karlos X.a Frantziakoa baino liberalagoa izan zen eta gobernu zentristak hautatu zituen.
Desmomys
Desmomys Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Borboien berrezarkuntza (Frantzia)
1824ko irailean Luis XVIII.a hil zen. Bere ordezkoa Karlos bere anaia izan zen. Karlos X.ak kontserbadoreen alde egin zuen, 1825ean Sakrilegioaren aurkakoa bezalako legeak ezarriz. 1830ean bere ministroekin batera, Uztaileko Ordenantzen bitartez, hauteskundeen emaitzak aldatzea saiatu zuenean herria matxinatu zen; 1830eko abuztuaren 2rako Paris utzi eta Henrike Artoiskoaren alde abdikatu zuen. Hala ere, parlamentuak ezetz eta Luis Filipe Orleanskoa hautatu zuen ordezko, Uztaileko monarkia hasiz.
Pierre Accoce
Pierre Accoce-Capar (Urdatx / Santa Grazi, 1928ko azaroaren 17a - Annecy, 2020ko abuztuaren 6a ) kazetari, idazle, historialari eta espeleologo zuberotarra izan zen.
Haurtzaroa
Santa Grazin jaio bazen ere (Phordoia etxaldean), bi urte zituenean gurasoak Parisera joan zitzaizkion, familia aberats baten jauregian lan egitera, eta Pierre aitaren gurasoekin geratu zen; handik gutxira Aretara mugitu ziren, aitona hango bortüetan artzain aritzen baitzen. 1936ean, amona hiltzearekin batera, Pierre Parisera joan zen gurasoekin elkartzera. Halere jaioterrira sarri itzultzen zen: batzuetan Aretara, bestetan amaren gurasoengana, Ligi-Athereiera (Balañ etxaldea). Hain zuzen ere, II Mundu Gerrako zatirik handiena bertan pasatu zuen, familiakoek hara bidalia makisean sartu ez zedin.
Kazetaritza
1950ean hasi zen, “Ce Soir” egunkarian, kirolen arloan. Sasoi beretsuan gai zientifikoekiko zaletasuna garatzen hasi zen, bere lagun espeleologoen eraginez –gehienak ogibidez zientzialariak-. Gero erreportari aritu zen: arlo kriminalean, gerra korresponsal bezala (Hungariako inbasioa, Israeleko eta Indotxinako Gerrak...); esperientzia horiek medikuntza arloa lantzeko aukera eman zioten. “Détective” astekarian idatzi zuen epe motz batean. 1953an “Constellation” hilabetekarian sartu zen; 10 urtez arituko zen han, Andre Labarthe zuzendariarekin harreman estua garatu zuelarik; bertan ikasi zuen, baita ere, politikaren alde ezkutuak zundatzen. 1963an, zuzendaritza aldatu zenean, Constellation utzi eta “Noir-Et-Blanc” astekarira pasatu zen; bertan egin zuen lehen erreportaia John Fitzgerald Kennedyren erailketari buruz izan zen. 1966an “L’Express” astekarian hasi zen, eta bertan 25 urte igaro zituen, erreportaiak mundu osoan zehar eginez (Mexiko, Afrika, Ekialde Hurbila...); medikuntza eta kirol arloko arduradun bihurtu zen, eta gero zientzia arlokoa orokorrean; honen zuzendari Jean-François Revel-erekin ere harremana oso ona izan zen. “La Médecine de A à Z” bildumaren erredaktore burua izan zen. Gainera, Pierre Accocek bizitza osoan jaioterriarekiko atxekimendu handia erakutsi zuen, eta piriniar eskualdeei buruzko artikulu asko idatzi izan zituen, batez ere GEO aldizkariarendako.
Espeleologia
Aitonak artzain olha Coup izeneko lekuan zuen, eta biloba askotan egoten zen berarekin; hortik Hernaz ingurura joaten ziren, hango artzainak bisitatzera: Vincent Lagrave, Thamtham anaiak eta Henri Biguet-Bernasquet. Haien olhetan San Martin Harriko Espeleogia Taldekoak egoten ziren, eta horrela ezagutu zituen Max Cosyns, Haroun Tazieff, Norbert Casteret, Georges Lepineux, Marcel Loubens, Giuseppe Occhialini, Jacques Labeyrie...; haiei buruzko lehen erreportaia 1949an idatzi zuen; frantsesez, bearnesez eta euskaraz zekienez, askotan interprete lanak egitea tokatzen zitzaion. 1950ean Lepineux leizea aurkitu zenean, zalaparta mediatikoa handia izan zen –munduko leizerik sakonena baitzen-, eta Accoce eguneroko kronikak bidaltzeaz arduratu zen, telefonoz, Santa Graziko eliza ondoko tabernatik. 1951ean, bera ere espeleologia taldean sartu zen.
Hurrengo urteetan, Pierre Accoce Larrako espedizio espeleologiko nagusi guztietan izan zen. Hain zuzen ere, 1952ko kanpaina (Marcel Loubensen istripuarena) berebizikoa izango zen, erreskatean parte hartutako Lyoneko espeleologoek leize sakonetan sartzeko teknika seguruagoa ekarri baitzuten. Ordutik aurrera, Accoceren kezka nagusia teknika haiek hedatzea eta bere taldekideen segurtasuna bermatzea izango zen; bere lan hori aitortzeko, 1958an taldekideek Arphidiako gela nagusietako bat “Accoce” izendatu zuten.
1953ko eta 1954ko kanpainen ostean San Martin Harriko Espeleologia Taldea disolbatu zen, eta Accocek GPTS (Groupe Parisien de Tourisme Souterrain) osatu zuen Corentin Queffelec eta beste lagun talde txiki batekin. Neguan zehar beste eskualde batzuetan ibiltzen baziren ere (Normandia, Jura, Belgika, Vercors, Champagne, Yonne...), uda guztietan Larrara etortzen ziren. 1954tik 1960ra Lepineux leizea itxita egon zen (Frantzia eta Espainia arteko muga auzi batengatik), eta Ahüñemendiko Arretan, Camplong, Soum Couy eta Ligoleta inguruan esplorazioan aritu ziren, hainbat leize garrantzitsu aurkituz (Sauveur Bouchet, Trou des Gugusses, Lonne Peyret...). 1957an, gainera, La Vernara egiten ari ziren tunelak Arphidia Konplexua zulatu zuen; hurrengo urteetan, horren esplorazioak Accoceren eta bere lagunen esfortzuen zati handia eramango zuen.
1960ko udan EEE-ren V Euskal Espeleologia Jardunaldiak ospatu ziren Larran, EDF enpresaren eta Espainiako eta Frantziako Armadaren laguntzarekin; helburu nagusietako bat leizearen topografia zehatza egitea izan zen; horri esker lortu zen La Vernako tunela amaitzea. Pierre Accocek lan guzti hauetan parte hartu zuen, eta bere taldea San Martin Harriko Sistemaren esplorazioetara itzuli zen; ordurako Queffelec eta bera Speleo Club de Rouen taldeko gazteekin kontaktuan zeuden (Christian Migraine, Jacques Sautereau, Michel Luquet...), eta Aranzadi, Montpellier, IPV, Paris eta beste espeleologia talde askotako kideekin ere elkarlanean aritzen ziren (Isaac Santesteban, Felix Ruiz de Arkaute, Modesto Zilaurren, Juan San Martin, Jose Luis Txintxurreta, Adolfo Eraso, Anton Arratibel, Fermin Leizaola, Dominique Prebende...); 1960ko hamarkadan zehar San Martin Harriko Sistemak munduko sakonera errekorra hautsi zuen berriro, behin baino gehiagotan, eta Larran zebiltzan espeleologia taldeak ARSIP izeneko elkartean koordinatu ziren.
1972an etxola eraiki zuen bortüan, Aretako udalaren baimenarekin, eta sarri etortzen zen bertara, Germaine emaztearekin batera; esplorazioan gero eta gutxiago, eta lan intelektualarekin gehiago; liburu gehienak hementxe idatzi ditu. Pierre Accoceren ibilbide espeleologikoa bere maisu eta lagun Corentin Queffelec-enaren parez pare joan zen, harik eta azken hau 1985ean hegazkin istripuan hil arte. Harrezkero esplorazio aktiboa utzi bazuen ere, beti harreman estua mantendu zuen Larran zebiltzaten espeleologo gazteagoekin.
Idazlanak
Bere lehen bi liburuak, espionajezko nobelak (1965), Larrako kanpaina espeleologikoetan idatzi zituen, Corentin Queffelecen etxolan eta haren aholkuarekin –hau ere antzerkilaria eta idazlea baitzen-.
Fosston (Minnesota)
Fosston Minnesotako hiri bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 1,527 biztanle zituen, 4.39 kilometro koadrotan banatuta.
Pierre Accoce
Idazlanak
1966an, Suitzan lanean ari zela, Pierre Accocek Lucy Sarea deskubritu zuen, II Mundu Gerran nazien aurkako alemaniarrek osatutako sarea alegia, Hitlerren planak aliatuei aldez aurretik jakinarazteko. Lucy Sareak Polonia, Belgika, Holanda eta Frantziaren inbasioetaz informatu zuen, eta balio estrategiko handia izan zuen gerraren bilakaeran. Horri buruzko liburua (“La Guerre a Été Gagnée en Suisse”, Pierre Quet lankidearekin batera idatzia) mundu mailako best-sellerra bihurtu zen, eta gai bereko beste bi libururekin segida izan zuen.
Bere gerrako esperientzia eta medikuntzako ezagutza baliatuz, zenbait liburu arrakastatsu idatziak ditu, hala nola “Ces malades qui nous gouvernent” (1977ko Littré Saria, beste bi tomotan jarraipena izan duena), “Les Français à Londres 1940-1941” (1990eko Erresistentziaren Sari Literarioa ) edo “Médecins A Diên Biên Phu” (1992ko Raymond Poincaré Saria ).
Gorputzeko sasoia joan arren, burukoa bizi-bizia mantendu zuen bizitzaren azken unera arte; horren seinale izan zen bere presentzia Ipar Euskal Herriko eta Biarnoko hainbat hitzordu kulturaletan, hala nola 2018ko Sarako Idazleen Biltzarrean, bere azken liburua aurkezteko.
Rhacophorus robinsonii
Rhacophorus robinsonii Rhacophorus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Fountain (Minnesota)
Fountain Minnesotako hiri bat da. Fillmore konderrian kokatua dago. 2010ean 410 biztanle zituen, 2.15 kilometro koadrotan banatuta.
Roești
Roești Errumaniako udalerri bat da, Vâlcea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
The Times of India
The Times of India indiar egunkari beteranoa da, egunero Mumbain argitaratua. Egunero 3,14 milioi ale baino gehiago saltzen dituenez, Indiako egunkaririk salduena da. Mundu mailan hirugarrena eta ingelesezko egunkarien artean salduena da. Sahu Jain familiaren The Times Group du jabea. Ikuspegi liberala du.
Rhacophorus rhyssocephalus
Rhacophorus rhyssocephalus Rhacophorus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Rose Marie
Rose Marie Mazzetta (New York, 1923ko abuztuaren 15a - 2017ko abenduaren 28a), Estatu Batuetako aktorea izan zen.
Kilmessan
Kilmessan (Cill Mheasáin) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. 2014ko erroldaren arabera 586 biztanle zituen.
Diplothrix
Diplothrix Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Merulaxis stresemanni
Merulaxis stresemanni Merulaxis generoko animalia da. Hegaztien barruko Rhinocryptidae familian sailkatua dago.
Virtudes González García
Biografia
Virtudes González 1922an Madrilen jaio zen eta bertan bizi zen eta modista bezala lan egiten zuen. Gerra hasi eta berehala, 1936ko abuztuan JSUr en militante egin zen. Hala, "Pablo Vargas" club eko idazkari femeninoa izan zen, Probintziako Komitearen Antolaketa Komisioaren parte izatera pasa aurretik. 1939Ko martxoaren 27an Madrilgo JSUko Komite Probintzialaren partaide berri gisa aukeratu zuten.
JSUn bere mutil-laguna, Vicente Ollero, ezagutu zuen; izan ere, Vicente, gerra amaitzean gazteriaren Radio Oeste ko arduradun izendatu zuten. Hala, Virtudes irratiaren eta Madrilgo JSUko zuzendaritzaren arteko bitartekari gisa aritu zen.
1939ko maiatzaren 16an atxilotu zuten, bere kide batek, torturatua izan ondoren, salatu baitzuen. Hala, JSU birsortzen saiatzea eta sabotaia eta konplot ekimenetan aritzea egotzi zioten. 21 urte baino gutxiago zituen arren ez zuten Ventaseko Kartzela n adinez beherakoentzat zegoen departamentuan sartu eta maiatzaren 17an kartzelan sartu zuten.
Prozesu berean Valentin, bere mutil-laguna, ere kartzelatu zuten, eta kartzelan zeuden bitartean idatzizko harremana mantendu zuten, exekutatuak izan aurretik berriz elkar ikusiko zutelaren esperantzarekin.
1939ko abuztuaren 5ean fusilatu zuten Madrilgo Ekialdeko Hilerriaren (gaur egungo Almudena hilerria) hilarrietan. Bera erahil baino momentu batzuk lehenago Valentin fusilatu zuten beste atxilotu batzuekin batera, leku berean.
Memoria
Urtero, Abuztuaren 5ean emakume talde honi eta Madrilgo Ekialdeko Hilerrian fusilatu zituzten JSU ko beste 43 gazteei omenaldia egiten zaie. Era berean, Espainiako hainbat herritan Hamairu Arros ei eskeinitako kaleak daude. Halaber, beraien historiari buruzko obrak idatzi dira: liburuak, dokumentalak eta pelikulak
2019ko apirilaren 13an Ekialdeko Hilerrian Madrilgo frankismoaren biktimei omenaldia egin zitzaien, Memoria eta Askatasuna kolektiboak 2007tik urtero antolatua. Izan ere, Madrilgo Udalak Fernando Hernandez Holgado historialariari eskatutako ikerketan azaleratzen da Madrilen gerra kontseiluagatik exekutatuko pertsonak 2.936 izan zirela.
Bachfeld
Bachfeld Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Euxebio Fagoaga
Euxebio Fagoaga Oieregi, Fagoaga I (Ituren, 1964) nafar bertsolaria da. Hainbat Nafarroako Bertsolari Txapelketetan aritu da, batez ere 80ko hamarkadan. Joxe Mari Fagoaga bertsolariaren anaia da.
Kitty Courbois
Catharina Anna Petronella Antonia "Kitty" Courbois (Nimega, Herbehereak, 1937ko uztailaren 13 - Amsterdam, 2017ko martxoaren 11) Herbehereetako aktorea izan zen. 2010ean Merituaren Domina eskuratu zuen.
Heterocharax virgulatus
Heterocharax virgulatus Heterocharax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Acestrorhynchidae familian.
Jean-Claude Duvalier
Jean-Claude Duvalier (Port-au-Prince, 1951ko uztailaren 3a - Port-au-Prince, 2014ko urriaren 4a), izengoitia Baby Doc, haitiar politikaria izan zen. Haitiko presidente eta diktadorea izan zen 1971-1986 bitartean.
Foxhome (Minnesota)
Foxhome Minnesotako hiri bat da. Wilkin konderrian kokatua dago. 2010ean 116 biztanle zituen, 0.97 kilometro koadrotan banatuta.
Jean-Claude Duvalier
Bizitza
1986ko hasieran, Haitiko barne-egoera gorabeheratsua larritu egin zen, eta urte hartako otsailaren 7an herrialdea uztera behartu zuten. Estatu Batuek, Suitzak, Greziak eta Espainiak, besteak beste, babes politikoa ukatu zioten, eta Frantziak baizik ez zuen onartu, Haitiko egoerak okerrera egin ez zezan. Denboraldi bat hotel batean egin ondoren, Proventzako herri batean jarri zen bizitzen, etxean atxilotuta.
1987ko maiatzaren 7an, Grasse hiriko auzitegian epaitu zuten, Port-au-Princeko gobernuak eta Haitiko lau enpresa nazionalek hala eskatuta, Haitiko herri diruetako 120 milioi dolar bere probetxurako erabili izanagatik. Mougins hirian (Frantzian) segurtasun neurri handiz inguratuta bizi zen 2011a arte, eta 2011ean, ezustean, itzuli zen Haitira.
Diomys
Diomys Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Herm (Landak)
Herm Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Kiltale
Kiltale (Cill Táile) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. Tarako muinotik 7 kilometrora dago.
Herm (Landak)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 449 etxebizitza zeuden, 372 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 56 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. 427 etxeak ziren eta 19 apartamentuak ziren. 372 etxebizitza nagusietatik 270 bere jabearen bizilekua ziren, 87 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 81 etxek lau zituzten eta 246 etxek bost zituzten. 300 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 136 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 219 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 651 ziren, horien artean 465 aktiboak ziren eta 186 inaktiboak ziren. 465 pertsona aktiboetatik 420 lanean zeuden (238 gizon eta 182 emakume) eta 45 langabezian zeuden (20 gizon eta 25 emakume). 186 pertsona inaktiboetatik 79 erretiraturik zeuden, 52 ikasten zeuden eta 55 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Herm udalerrian 397 unitate fiskal zeuden, 1.077,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.736 euro zen.
Sedlnice
Sedlnice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.555 biztanle ditu eta 13,71 kilometro koadroko azalera. Nový Jičíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1131 urtean egin zen.
Herm (Landak)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 42 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 3 margolariak, 2 zurginak eta 3 iturginak.
2000. urtean Herm udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 740 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rhacophorus rufipes
Rhacophorus rufipes Rhacophorus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Tapa (ontziak)
Tapa ontzi, kutxa eta kidekoak estaltzeko erabiltzen den gaineko zatia, kendu daitekeen elementu mugikorra. Batzuetan heldu eta kentzeko elementu bat du, heldulekua, botoia edo forma apaingarria (fruta, barazkia edo irudiren bat).
Erabilera
Sukaldean, termino honek sukaldeko ontzi bat estaltzeko erabiltzen den sukaldeko tresnari egiten dio erreferentzia ( kazola, eltzea. . . ). Oro har, sukaldeko tresna gisa, tapak edukia azkarrago berotzen uzten du beroa kontzentratzen ; bero mantentzen du edo su motelean egosten uzten du.
Presio-eltzean taparen barrualdea gofratuta dago lurrun kondentsatuak egosketan laguntzeko, eta lurruna askatzeko edo xukatzeko estalki zulatuak ere daude.
Potoetan, estalkiaren eginkizuna bi erabileraren artean edukia babestea da.
Tapa batzuek gontza edo banda daukate; adibidez, garbigailurako kartoizko kaxak edo metalezko te-kutxak, zeinean taparen ertz bat azpiko ontzira dagoen lotuta albo batetik.
Eugralla paradoxa
Eugralla paradoxa Eugralla generoko animalia da. Hegaztien barruko Rhinocryptidae familian sailkatua dago.
Tapa (ontziak)
Erabilera
Tapa batzuek klip efektua eginez ixten dira, material elastiko samar baten bidez, hala nola margotzeko potoak edo janari batzuenak, hala nola erositako gurin-ontziak.
Torlojuzko tapak daude daude, metalezko edo plastikozkoak, ontzien ahoak txikiak direnean tapoi deitzen direnak.
Taigwynion
Taigwynion, Galesko herrixka bat da, Ceredigion konderrian. Llandre udalerritik kilometro batera dago eta 20 etxez osatua dago.
2011ko erroldaren arabera 27 biztanle zituen.
Sedloňov
Sedloňov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 215 biztanle ditu eta 19,01 kilometro koadroko azalera. Rychnov nad Kněžnouko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1350 urtean egin zen.
Stoilești
Stoilești Errumaniako udalerri bat da, Vâlcea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Ernst Jandl
Ernst Jandl (Viena, 1925eko abuztuaren 1a - ib., 2000ko ekainaren 9a) austriar idazlea izan zen.
Ouachita parrokia (Louisiana)
Ouachita parrokia (Ouachita Parish) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Monroe da. 2010eko zentsuaren arabera 153,720 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Ernst Jandl
Biografia
Filologia alemana eta ingelesa ikasi zituen Vienan, eta ingelesezko irakasle izan zen, erretiratu arte. 1991n Erich Fried Nazioarteko Elkartearen Ordezkari izendatu zuten, eta 1993an literaturako Kleist saria jaso zuen. XX. mendeko egile esperimental garrantzitsuenetakotzat jotzen da. Jandlek bere Sprechgedichteei (Poema hiztunei) zor die ospe hori, poema horien testuetan edukiak eta formak adina garrantzi baitu soinuak. Bere poemak, beraz, XX. mendearen hasierako tradizio dadaistaren barruan daude, baina, haiek ez bezala, hitz-joko umoretsuz eta satiraz beterik. Horren adibiderik onena, seguru asko, 1966an argitaraturiko Laut und Luise liburua da (Soinua eta Luisa; itzulpenak ezin du, ordea, Luise eta leise arteko hoskidetasunean oinarritzen den alemanezko hitz-jokoa islatu, tituluak alemanezko laut und leise, ozen eta apal, esapidea gogorarazten baitu). Poema-liburu horrek arrakasta ikaragarria izan zuen, eta 1968an disko bat grabatu zuen, Jandlen esanetan, horrelako poesiaren betetasuna iritsi zuena. Horren ondoren, beste grabaketa asko eta irratirako gidoiak egin zituen, bitarteko hori ere Jandlen literaturaren kontzepturako oso egokia baitzen. Antzerkia ere idatzi zuen, esate baterako, aktorerik gabe antzezteko egin zuen Der Raum, szenisches Gedicht für Beleuchter und Tontechniker (1970, Espazioa, argitzaileentzat eta soinu-teknikarientzat poema eszenikoa). Aus der Fremde (1980, Atzerritik) operak arrakasta handia izan zuen; bertan idazle batek bere burua torturatzen du, zazpi agerralditan hitz bakar bat ere paperean jartzeko gai ez delako. Poesia esperimentalaren irakurle-kopurua zabaltzea izan da Jandlen merezimendurik handiena.
Ouachita parrokia (Louisiana)
Geografia
Ouachita parrokiak 163,623 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,528 ura dira. Beste 158,094 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 93,95 da.
Echiothrix
Echiothrix Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Antonio Olano
Antonio Olano Escudero (Arano, 1954) nafar bertsolaria da. Hainbat Nafarroako Bertsolari Txapelketetan aritu da. Lehen plaza Lezaman egin zuen 1975 ean.
Bidasoan gora
Bidasoan gora Eneko Aizpuruak 2020an plazaratu zuen saiakeraren izenburua da. Bidaldi liburu gisa idatzita, Bidasoa ibaian zeharreko etapa desberdinak azaltzen ditu, leku horien inguruko ausnarketak eta datuak biltzen. Egileak 2019an Debako Udalak eta Elkar argitaletxeak antolaturiko Tene Mujika historia hurbilaz idazteko beka lortu zuen lan hau idazteko.
Laburpena
Liburuak oinez egindako bidaldi baten narrazioa da. Urak egiten duen ibiliaren kontra, ibaian gora abiatu da Eneko Aizpurua: Txingudiko badiako paduretan hasi eta Xorroxingo iturrian amaitu arte, bazterrik bazter ibiliko ditu Bidasoko urak eta lurrak. Bidaiariaren gogotik eta begietatik igaroko dira aspaldiko kontrabando-istorioak eta migratzaileen trafikoarenak, Barojaren eta Aitzolen gertaerak Espainiako Gerra Zibilean, naziengandik ihesi ibilitako juduen eta aire-pilotuen gorabeherak, Zabalzaren eta Lopezen fin gaiztoa Endarlatsan, mugalariak, baserritarrak, eruditoak, filantropoak, faxistak… Begirada amultsu eta aldi berean zorrotza elkartzen ditu egileak, bizitakoaren lekukotasun zuzena eta irakurketa ugariek emandako jakituria, pasadizo txikiak eta gogoeta sakonak, guztiak nahasturik liburu atsegina osatzeko.
Baina ez da bidaia kronika hutsa, saiakera baizik, literatura lan bat. Egileak iturri askotatik edan du: ekologismoa, historia, literatura, etnografia...
Iritzi ugari
Liburuak ez da bakarrik bidaide liburua edo kronika. Egileak gai desberdinetaz iritzi asko ematen ditu; politika, biolentzia, borroka armatua, tortura, migrazioa dira horietako batzuk. Iritzi horiek sarritan polemikoak izan daitezke.
Kapituluetako tokiak eta protagonistak
Kapitulu bakoitzean Bidasoa ibaiko toki edota protagonista bat lantzen du liburuak. Hauek dira kapituluen izenburuak, non kokatzen den, eta zeintzuk diren protagonistak.
Eropeplus
Eropeplus Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Osakako metroa
1933ko maiatzaren 20an zabaldu zen lehenengo linea, Midosuji linea, Umedatik Shinsaibashiraino. Gaur egun 137,8 kilometro, bederatzi linea eta 133 geltoki dauzka. Bederatzi lineak koloreen eta zenbakien arabera sailkaturik daude. Geltokiak ere zenbatuta daude. Linea bakoitzeko lehenengo geltokiak 11 zenbakia du, horrela, linea bi aldetara luzatzen bada ere, hurrengo geltokiak zenbatzeko modua dago.
Osakako Udal Garraiobideen Bulegoak ustiatzen du.
Estatistikak
2008an 860 milioi bidaiarik erabili zuten metroa.
Franklin (Minnesota)
Franklin Minnesotako hiri bat da. Renville konderrian kokatua dago. 2010ean 510 biztanle zituen, 2.81 kilometro koadrotan banatuta.
Imanol Murga
Imanol Murga Saez de Ormijana (Gasteiz, 1958ko urtarrilaren 1a - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1980 eta 1990 artean profesionala izan zena. Zortzi garaipen lortu zituen. Profesionaletara pasa baino lehen, Cafes La Brasileña-Manik taldean ibili zen.
Palmaresa
1979
1980
1981
1982
1984
1985
1987
1990
Frazee (Minnesota)
Frazee Minnesotako hiri bat da. Becker konderrian kokatua dago. 2010ean 1,350 biztanle zituen, 2.75 kilometro koadrotan banatuta.
Myornis senilis
Myornis senilis Myornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Rhinocryptidae familian sailkatua dago.
Laytown
Laytown (An Inse) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 10.889 biztanle zituen.
Hoplocharax goethei
Hoplocharax goethei Hoplocharax generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Acestrorhynchidae familian.
Pikaia
Aurkikuntza eta taxonomia
Burgess Shale aztarnategi kanadarrean 1911 urtean Charles Doolittle Walcott paleontologoak aurkitu eta deskribatu zuen Pikaia. Kanadako Alberta probintzian kokaturik dagoen Pika mendiaren omenez ezarri zion izena fosil berriari.
Pikaiak gorputz segmentatua duela ikusita Walcottek antzinako anelido gisa identifikatu zuen. 1979 urtean Simon Conway Morris-ek berriz aztertu eta notokordaren zantzuak ikusi zizkion eta kordatuen taldean sartu zuen. Ornodunen arbaso zaharrena zatekeen eta horregatik ez zen erabat onartua izan, kutikula agertzen baitu, ornodunetan ohikoa ez dena. 1999 urtean Txinako Maotianshan Shales aztarnategian Myllokunmingia aurkitu zen, are eta zaharragoa zen kordatua, eta 2007an R. K. Bambachek kordatuen taldean kokatu zuen Pikaia.
Dagoeneko Pikaia-ren ehun fosiletik gora aurkitu dira Burgess Shalen.
Golunda
Golunda Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.
Pikaia
Deskribapena
Gaur egun existitzen den Branchiostoma zefalokordatuaren antzeko animalia izango zela pentsatzen da.
Rhacophorus schlegelii
Rhacophorus schlegelii Rhacophorus generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Pikaia
Deskribapena
3'8 zentimetroko luzerako animalia izan zen, handiena 5'5 cm-koa aurkitu bada ere. Buru txikian antena edo garro pare bat zituen, gaur egungo mixinearen antzera. Ez zaio begirik aurkitu fosiletan. Burutik gertu dozena bat luzakin pare zituen, zakatzak izan zitezkeenak.
Gorputza luzea eta zapala zuen, hosto baten itxurakoa. Muskulu blokeek (miotomoek) bertikalki segmentatuta egotearen itxura ematen zioten eta zigi-zaga mugitzen ziren igeri egiteko. Gorputzaren amaieran hegatsen aztarnak aurkitu zaikio.
Sehradice
Sehradice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 692 biztanle ditu eta 9,09 kilometro koadroko azalera. Zlín barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1386 urtean egin zen.
Diculești
Diculești Errumaniako udalerri bat da, Vâlcea konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
San Petersburgoko metroa
San Petersburgoko metroa (errusieraz: Петербу́ргский метрополитен), Errusiako San Petersburgo hirian dagoen garraiobidea da. 1955eko azaroaren 15ean zabaldu zen eta gaur egun 113,4 kilometro eta 67 geltoki dauzka.
Metroak dituen bost lineatatik 832 milioi bidaiari igaro ziren 2008an.
Portuko Markesaren kalearen 10. zenbakiko etxebizitzak
Kokalekua
Abando auzoan dago, Portuko Markesaren kalearen 10. zenbakian, Arbieto kalearen elkargunean.
Historia
1926an Mario Camiña arkitektoak eraiki zuen.
Eraikina
Aurrealdea gorria eta egurrezko leiho marko edo begiratoki zuriak dauzka. Balkoiak burdin beltzeko barandez osatuak daude.
Behealdean, Kiddy's Class jantzi-denda, Alaska izozkitegia edo izozki-denda eta Hostaria Marchese Del Porto italiar jatetxea daude.
Marle
Marle Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 2.405 ziren. Familiak 974 ziren, horien artean 293 pertsona bakarrekoak ziren (109 bakarrik bizi ziren gizonak eta 184 bakarrik bizi ziren emakumeak), 282 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 308 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 91 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.087 etxebizitza zeuden, 993 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 76 hutsik zeuden. 838 etxeak ziren eta 247 apartamentuak ziren. 993 etxebizitza nagusietatik 546 bere jabearen bizilekua ziren, 423 alokairuan okupaturik zeuden eta 24 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 86 etxek bi zituzten, 199 etxek hiru zituzten, 265 etxek lau zituzten eta 437 etxek bost zituzten. 582 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 508 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 248 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Phyllis Diller
Phyllis Ada Driver (Lima, Ohio, 1917ko uztailaren 17a - Los Angeles, 2012eko abuztuaren 20a), Estatu Batuetako aktore eta umorista izan zen.
Marle
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Phyllis Diller
Filmografia
Film luzeak:
Mataró
Mataró Kataluniako hiria da. Maresme eskualdeko hiriburua da eta Bartzelonako probintzian dago. Katalunia osoko bederatzigarren udalerririk populatuena da. Costa del Maresmen baitan kokatuta dago.
Marle
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.488 ziren, horien artean 1.046 aktiboak ziren eta 442 inaktiboak ziren. 1.046 pertsona aktiboetatik 872 lanean zeuden (499 gizon eta 373 emakume) eta 175 langabezian zeuden (87 gizon eta 88 emakume). 442 pertsona inaktiboetatik 112 erretiraturik zeuden, 129 ikasten zeuden eta 201 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Phyllis Diller
Filmografia
Filmlaburrak: