cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arvillers
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Synodontis dekimpei
Synodontis dekimpei Synodontis generoko animalia da. Arrainen barruko Mochokidae familian sailkatzen da.
Getozka
Getozka (Portulaca oleracea) Portulacaceae familiako landare zukutsua da.
Urteroko landarea da. Tamainari dagokionez, 40 cm-ko garaierara hel daiteke, baina herrestaria denez zabaldu egiten da igo baino areago. Zurtoin leunak ditu, gorrixkak eta etzanak nagusiki. Hostoak aldizkakoak, multzokatuak, bai zurtoinean eta bai zurtoin-puntan.
Loreak kolore bizikoak ditu —horiak, arrosak, gorriak, zuriak—, eta txortengabeak dira. Loreek bost zati erregular dituzte, eta 6 cm zabal dira. Udaberriaren bukaeran loratzen da landarea, eta udazken erdira arte irauten du loraldiak. Hosto-multzoaren barruan, eguzkiak berotzen dituenean bakarrik irekitzen dira loreak; gauez, itxi egiten dira.
Haziak leka txikiak dira. Sustraiak haritsuak dira, eta oso ongi jasaten dituzte lurzoru pobreak eta lehorteak.
Jatorriz, Indiakoa eta Ekialde Ertainekoa da, baina mundu osoan barrena zabalduta dago. Herrialde batzuetan, belar txartzat dute. Oso ohikoa da lorategiko apaingarri gisa, leku beroetan, bereziki.
Euskaraz, getozka du izen arrunta.
Sukaldaritzan, barazki gisa jaten da: zurtoinak, hostoak eta loreak, denak dira jangarriak. Europan, Asian eta Mexikon ohikoa da espezie hau jatea. Zapore garratz eta gazi samarra du. Gordinik jan daiteke, entsaladan, eta egosita ere bai; baliagarria da zopak eta saltsak loditzeko.
Grezian, entsaladan jartzen dituzte getozkaren hostoak eta zurtoin gazteak, eta tomate eta feta gaztaz laguntzen dute. Turkian, entsaladaz gainera, espinakaren ordezko gisa prestatzen dute. Mexikon, txerrikiarekin eta saltsa berdearekin prestatzen da, eta Australiako aborigenek ogia egiteko erabiltzen dituzte haziak.
Sendabelar gisa, muzilago-kantitate handia duenez, libragarri gisa baliatzen da. Grezian, esaterako, idorreriaren kontra eta gernu-sistemaren hantura sendatzeko erabiltzen da; Indian, berriz, gibeleko gaitzetarako.
Tremi
Tremia edo tremiea ingeniaritza zibileko eraikuntzak egiteko erabiltzen den tresna bat da.
Onil baten antzekoa da, eta hormigoia hodietan sartzeko erabiltzen da, errez heltzerik ez dagoen egitura elementuei hormigoia botatzeko, pantaila harresiak, adibidez.
Horretarako, goma zurrunezko hodi batetatik eraman behar da hormigoia. Hodi honek, hormigoia behar den tokira heltzea ahalbidetu behar du, baita jo gabe iraultzea ere.
Tremia, hormigoia gomazko hodian erosotasunez sartzea errazten duen "onila" da. Tremi izena, aipaturiko onilak erabiltzen duen lanean jartzeko moduak ere hartzen du.
Nicolas Goñi
Nicolas Goñi (Donibane Lohizune, 1980) lapurtar ikerlaria da. 2009tik aurrera AZTIn lan egiten du. Trantsizio ekologikoaren erronka anizkoitzetan interesaturik, Bizi! mugimenduko kide da 2012tik, eta horren barruan, Euskal Herria Burujabe lantaldeko kide 2018tik.
Easton (Kansas)
Easton Kansasko hiri bat da. Leavenworth konderrian kokatua dago. 2010ean 253 biztanle zituen, 0.36 kilometro koadrotan banatuta.
Aldehuela de la Bóveda
Aldehuela de la Bóveda Salamancako udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 327 biztanle zituen.
Pragmatismo
Pragmatismoa gauza, ekintza, jarrera eta baloreei buruzko egia eta zuzentasuna horiek ekartzen dituzten ondorioei begira aztertu behar direla baieztatzen duen eskola filosofikoa da. Ameriketako Estatu Batuetan jaio zen eskola gisa XIX. mendearen bukaeran eta Charles Sanders Peirce, John Dewey eta William James izan ziren sortzaileak.
Kontzeptu orokorrak
Pragmatismoak ondorioak azpimarratzea gauzen egia edo esanahia karakterizatzeko modu gisa baloratzen du. Pragmatismoa ez dator bat giza kontzeptuak eta adimena gauzen benetako esanahia adierazten duten ikuspegiarekin, eta, beraz, formalismoaren eta arrazionalismoa ren filosofia-eskolekin kontrajartzen da. Pragmatismoak ere dio adimenez eta ingurunez hornitutako organismoen arteko eztabaidan soilik hartzen dutela beren esanahia teoriek eta datuek. Egia absolutuen existentzia baztertzen du, ideiak behin-behinekoak dira eta aldaketei lotuta daude, etorkizuneko ikerketaren arabera.
Pragmatismoa, korronte filosofiko gisa, modu askotara zatitu eta interpretatzen da, eta horrek kontrako ideiak sortu ditu, pragmatismoaren jatorrizko ideiaren parte direla diotenak. Horren adibide bat praktikotasunaren nozioa da: pragmatiko jakin batzuk praktikotasunaren aurka daude eta beste batzuek praktikotasuna pragmatismotik datorrela interpretatzen dute. Zatiketa hori pragmatismo terminoaren oinarrizko nozioetatik eta haren erabileratik sortzen da. Esan daiteke, funtsean, pragmatismoa gauzei ondorioen bidez esanahi bat ezartzean oinarritzen denez, geroagoko iritzietan oinarritzen dela eta aurreiritzi oro saihesten duela. Praktikotzat jotzen dena, erabilgarritasunaren eta praktikotasunaren arteko erlazioa kontuan hartzearen araberakoa da.
Pragmatismoa gaizki ulertzeak aurreiritziak sorrarazten ditu guztiz kontrakoa denean. Politikan pragmatismoaz hitz egin ohi da pragmatismo politikoa aurreiritzietan oinarritzen denean eta oinarrizko aurreiritziekin bat ez datozen ondorioei ia erreparatzen ez dienean, hori baita, askotan, pragmatismo filosofikoaren jatorrizko zentzuaren aurkakoa. [eskatutako hitzordua]
Pragmatistentzat, egia eta ontasuna praktikan duten arrakastaren arabera neurtu behar dira. Bestela esanda, pragmatismoa erabilgarritasunean oinarritzen da, eta baliagarritasuna da esanahi ororen oinarria. [eskatutako hitzordua]
Ezaugarriak
Pragmatismoaren ezaugarri nagusiak honako hauek dira:
Jatorria
Peircek ideia hau garatu zuen: ikerketa zalantza errealaren mende dagoela, ez ahozko edo hiperb, zalantza hutsaren mende, eta esan zuen ezen, ikuskera bat modu emankorrean ulertzeko: "Kontuan har itzazu bere kontzepzioko objektuen efektu praktikoak, efektu horien ikuskera objektuaren ikuskera osoa baita", zeinak gero pragmatika maximoa deitu baitzion. Objektu baten edozein ikuskeraren baliokidea da, objektu horren efektuen praktika informatuan ulertzeko moduko ondorioen irismen orokorrera arte. Hori da bere pragmatismoaren muina, adimen-gogoeta esperimentaleko metodo gisa; ikuskeretara iristen da inguruabar konfirmatibo eta sinestezin irudimentagarrien terminoetan, esplikazio-hipotesiak sortzeko ospitale-metodo bat, eta egokia da enplegurako eta egiaztapena hobetzeko. Peirce-ren tipikoa da hipotesi esplikatzaileen inferentziaz zuen kezka, arrazionalismo deduktibistaren eta enpirismo induktibistaren arteko ohiko alternatiba funtsezkotik kanpo baitzegoen, nahiz eta logikoa matematikoa eta estatistikaren sortzaileetako bat izan.
Peircek hitzaldi bat eman eta pragmatismoari buruz idatzi zuen bere interpretazioa argitzeko. Ikuskera baten esanahia froga imajinagarrien terminoetan enkoadratzean, Peircek azpimarratu zuen ezen, ikuskera bat orokorra denez, haren esanahia, esanahi intelektuala, haren onarpenak praktika orokorrean dituen inplikazioen parekoa dela, efektu errealen (edo proben emaitzen) multzo definitu ororen parekoa baino gehiago. Ikuskera baten esanahi argituak egiaztapen ulergarriak adierazten ditu, baina emaitzak ez dira esanahiak, banakako lorpenak baizik.
Peircek, 1905ean, pragmatizismo izen berria sortu zuen, "jatorrizko definizioa adierazteko helburu zehatzarekin", esanez "dena zoriontsua izan zela" James eta Schiller-en antzinako "pragmatismo" izenarekin, eta, hala ere, izen berria asmatu zuela, izen zaharra "aldizkari literarioetan, non gehiegikeria egiten baita". Hala ere, 1906ko eskuizkribu batean James eta Schiller-ekiko desberdintasunak aipatu zituen. 1908ko argitalpen batean, Jamesekiko eta Giovanni Papini literatura-autorearekiko desberdintasunak. Nolanahi ere, Peircek kontuan hartu zituen bere ikuspuntuak, egia aldaezina dela eta infinitua benetakoa dela, beste pragmatikoak aurka baitzeuden, baina beste gai batzuetan haiekin aliatu zen.
Pragmatismoak arreta berritua jaso zuen, Willard Van Orman Quinek eta Wilfrid Sellarsek pragmatismo berrikusia erabili baitzuten 1960ko hamarkadako positibismo logikoa kritikatzeko. Quine eta Sellarsen lanak inspiratuta, batzuetan neopragmatismo gisa ezagutzen den pragmatismo-klase batek eragina izan zuen Richard Rortyren bidez, XX. mendearen amaierako pragmatikoetan eragin handiena izan zuena, Hilary Putnam eta Robert Brandomekin batera. Pragmatismo garaikidea erraz bereiz daiteke tradizio analitiko zorrotz batean eta pragmatismo "neoklasikoan" (Susan Haack-en antzera), Peirce, James eta Dewey-ren lanari atxikita.
Francisco Javier Castaños
Francisco Javier Castaños Aragorri Urioste Olabide (Madril, Espainia, 1758ko apirilaren 22a – 1852ko irailaren 24a) Espainiako Armadako jenerala eta politikaria izan zen. Frantziako Iraultzako Gerretan eta Iberiar Penintsulako Gerran parte hartu zuen.
Bailengo guduan lortutako garaipenarengatik ezaguna, antza denez bera da Manuel Godoyren atzetik ohore, omenaldi, kondekorazio eta titulu gehien jasotako espainiar militarra. Beste historialari batzuen aburuz, berriz, Castaños hura baino ohore gehiago jasotakoa da.
Hego Euskal Herrian ere jaso zituen titulu eta ohore ugari, horko botere erakundeak kontrolatzen zituen oligarkiaren laguntzarekin, horietako baten bat nahiko anekdotikoa izango bazen ere: Portugaleteko ohorezko alkate 1804an eta 1833an, Bizkaiko ohorezko diputatu nagusi 1812an, eta azkenik, Portugaleteko markes 1851n (nahiz eta azken titulu hori Elisabet II.a erreginak eman eta Castañosek bere iloba txikiari utzi).
96 urteko bere bizialdi luzean, gertakari ugari eta garrantzi handikoak ezagutu zituen, baita anitzetan horietan zuzenean parte hartu ere: XVIII. mendearen amaierako Antzinako Erregimeneko Espainia eta Euskal Herria eta erregimen haren krisia, Frantziako Iraultzak eragindako Konbentzio Gerra, Iberiar Penintsulako Gerra, 1812ko Konstituzioa, Fernando VII.aren berrezarpena, Hirurteko Liberala, Hamarkada Gaitzesgarria, Lehen Karlistaldia eta liberal progresista eta moderatuen arteko gatazkak.
Familia
Madrilen jaio arren, euskal jatorrikoa zen. Gurasoak Juan Felipe Castaños Urioste eta María Concepción Aragorri Olabide zituen, biak ala biak etxe onekoak: haien leinuak XVIII. mendeko Hego Euskal Herri foral hura kontrolatzen zuen oligarkia familiarraren barruan nahiko aurrean aurkitzen ziren.
Ama (1723-1771) Lapurdiko Ainhoa herrian jaio zen, baina berehala familia osoarekin batera Donostiara joan zenez, izatez donostiarra zela esan liteke. Aragorri leinua sortzez Astigarragakoa (Gipuzkoa) da, eta XVII. mendearen hasierarako jada Hendaiara (Lapurdi) zabaldua zen. Antza denez, nahiko aberatsak izan ziren, Anton Abadiak XIX. mendeaaren amaiera aldera Ondarraitz gainaldean eraikiko zuen izen bereko jauregia haien lurrak izandakoetan baitzegoen; hain zuzen, zelai horiek gaur egun ere Aragorri izena dute. María Concepción Aragorriren aita eta osaba, sortzez hendaiarrak, San Laurendi inguruan (Kanada) bale harrapaketan ibiltzen ziren Donibane Lohizuneko zenbait ontziren jabe ziren. Horretaz gain, horniduren merkataritza ere egiten zuten Louisianan; baina, Donostiara aldatu zirenean, Pasaian negua igarotzen zuten lapurtar baleazaleen ontzijabeen kontsignatario bilakatu ziren. Urte batzuk geroago, zehazki Bigarren Matxinada (1766) izan eta handik hiru urteetara, María Concepciónen osaba Juan Aragorri Gipuzkoari garia saltzen zioten merkatari donostiarren edo donostiartuen artean zegoen.
Sunshine 60
Sunshine 60 (サンシャイン), Tokio hiriko Ikebukuro barrutian dagoen dorrea da, 1978an eraiki zenetik 1991 arte Japoniako eraikin garaiena izan zena.
Francisco Javier Castaños
Familia
Castañostarren erroak San Pedro Galdamesen zeuden, eta besteak beste Barakaldora ere zabaldu ziren. Azken honetakoa izango zen leinu hartako seme gogoangarrienetako bat, XVII. mendeko Don Juan de Castaños y Beysagasti almirantea. Almirante hau Bilbora aldatu eta une hartan Begoñako elizaren patronazgoa zuen Legizamon leinuko andrearekin ezkondu zen (titulu hori oinordetzakoa zenez, Castaños leinuko adar horrek izango zuen handik aurrera). Bere semea Bilboko alkate izan zen1697an eta denbora batez Bizkaiko diputatu nagusi. Azken honen semeari, Bilbo alde hartako jauntxo printzipaletako bat izaki, matxinoek Lehenengo Matxinadan (1718) Begoñan bertan zegoen bere Legizamon dorretxea erre zioten, familia hartako beste zenbait emakume XVIII. mendean zehar Bilboko alkate eta Bizkaiko diputatu nagusi izatera helduko ziren jauntxoekin esposatu ziren bitartean.
Ahmose-Nefertari
Ahmose-Nefertari Egiptoko erregina izan zen Egiptoko XVIII. dinastiaren hasiera aldean (K.a. 1540 inguruan).
Karloman I.a
Aita hil ondoren, 768ko urrian Karlomagno frankoen errege Noyonen kontsakratzen zuten bitartean, Karlomanek egun berean jaso zuen gantzudura Soissonsen; Soissonseko Erresumako hiriburu bihurtu zen.
Gerberga-rekin ezkondu zen, eta hiru seme-alaba izan zituzten.
Ahmose-Nefertari
Iahmes Neferitaryren (Iˁḥ ms Nfr i t r y) izen greziartua da.
Francisco Javier Castaños
Familia
Castaños Espainiako Armadan eta politikan horren urrun heltzea ez zen izan beraz harritzekoa, familiako joera baizik, baita gutxi gorabehera XVI. mendeaz geroztik Hego Euskal Herriko tradizio bat ere, batez ere jauntxo eta handikien partetik (ohore ofizial eta aberastasunak lortzeko antsiz eta irrikaz) baina baita dudarik gabe herri mailan ere, Antzinako Erregimeneko Hego Euskal Herri foral hartako zenbait dinamika sozial okerren ondorioz.
Karloman I.a
Karloman eta Karlomagno ez ziren ongi konpontzen, ez zuten elkar ulertzen. Bertrada ama saiatu zen bi anaien arteko desadostasunak baretzen. 770an adiskidetu ziren bi anaiak.
Sunshine 60
Erabilera
Lehenengo 9 solairuak komertzialak dira erabat eta denda ugariz gain kafetegi, erakusketa areto, banku eta klinikak ere badaude. 10 eta 57 solairuen artean bulegoak daude eta azken solairuetan, 58 eta 59.etan jatetxeak. 60. solairuan ikuspegi itzelaz goza dezakete turistek, eta egun argietan 100 kilometrotako ikusgarritasuna dauka.
Karloman I.a
Karloman 771ko abenduan hil zen, Samoussyko jauregian. Ordutik aurrera Karlomagno izango zen frankoen jaun bakarra.
Sunshine 60
Erabilera
40 igogailu daude eta 600 metro minutuko (36 km/h) abiadura hartzen dute. Munduko azkarrenetakoak dira.
Ahmose-Nefertari
Biografia
Seqenenra errege tebastarrak eta bere arreba Ahhotep damak osatutako senar-emazteen alabetako bat zen. Herrialdea gerra zibilean zegoenez, non tebastar tropak ehun urte lehenago herrialdea konkistatu zuten iparraldeko hiksoen aurka borrokan ari ziren, lehen unetik Ahmose Nefertari bere neba Amosis I.arekin ezkon hitza emana izan zen.
Gerraren ondorioz Seqenenra hiltzean, baita honen seme Kamose ere, hurrengo erregea Amosis I.a haurra izan zen, eta errege bikoteak, oraindik hamar urte ez zituztenak, erregina ama zen Ahhotepen laguntza jaso behar izan zuen, erregeorde bihurtu zena. Ahmose helduarora iritsi zenean eta gerra emaitza bikainekin jarraitu ahal izan zuenean, Egipto bere garairik oparo eta gailenenera iritsi zen, Inperio Berria, faraoi handien garaia, Tutmosis izenekoak, Ramses izenekoak eta Amenofis izenekoak kasu.
Ahmose-Nefertari ez zen bere senarragandik banandu, eta honengan izan zuen eraginak handia izan behar izan zuen, aurretik Errege Emazte Handi batek sekula jaso ez zituen ohoreak eta prerrogatiba politikoak izan baitzituen. Amonen bigarren profetesa kargua izan zuen, baina bere kargurik gogokoena, dirudienez Jainkoaren Emaztearena zen, dinastia osoan zehar ama eta alabaren artean pasa zen titulua errege odolaren purutasunaren zigilu bezala.
Amosis hil ondoren, erreginak bere seme nagusia Amenofis I.a erregea nola bihurtu zen ikusi zuen, eta bere aktibitatearekin jarraitu zuen oraindik Errege Emazte Handi bailitzan. Hau, beharbada, matriarkaren lider dohain nabarien ondorio zen, inolako zalantzarik gabe bere semeari inspiratu zion maitasunarekin batuta. Gainera, oso gutxi ezagutzen da Amenofis I.aren errege emazte handiari buruz, eta litekeena da kargu hori betetzeko prest ez egotea, eta, beraz bere amagatik aldatu zuen Amenofisek.
Francisco Javier Castaños
Armadako karrera 1808 arte
Francisco Javier Castaños Madrilen jaio zen 1758an, Albako dukeak Barquillo izeneko kalean zuen "Casa Chica" delakoan, bere ama A Coruñatik Bartzelonara zihoala senarrarengana, hau Galizia eta Kataluniako intendente militar baitzen. Haurtzaroa Bartzelonan igaro zuen, bere senideekin eta Rosa María —O'Reilly-ko kondesa —, Engracia eta Isabel arrebaordeekin. Graduazio altuko militarren semeen artean ohikoa izaten zen bezala, berak ere gerlagizon izateko prestakuntza jaso zuen. Hala, 1768an, hamar urte zituelarik, bere aitak infanteriako kapitain kategoria erosi zion eta Madrilgo Gorteko Nobleen Errege Mintegira bidali zuen ikastera. Dena den, ez zituen han urte gehiegi egin, aita itsu gelditu zenean Bartzelonara bueltatu baitzen, eta han amaitu zuen Madrilen hasitako prestakuntza militarra. Garai hartan, jauntxo familiakoa izanez gero edo ahaideren bat Ejertzitoko goi posturen batean egonez gero, ohikoa izaten zen hasiberriak haren bitartez hierarkia militarrean azkar igo ahal izatea. Hala, hamasei urterako jada kapitain zen, Cadiza joan eta bere anaiorde Luis de las Casas une horretan koronel zen erregimentuan sartu zenean. Dena den, Castañosek hainbat gerretan hartu zuen parte bere gazte denboran eta pentsatzekoa da gutxienez hein batean meritu propioengatik ere igoko zela gora, bestela ez zen eta denborarekin kapitain jeneral bilakatuko. Bere aldeko biografoek ere balentria ugari aipatzen dituzte, eta horietatik garbiena dudarik gabe Frantziaren kontrako Konbentzio Gerran (1793-1795) 1793an Château-Pignongo guduan azaldurikoa da (Eiheralarre, Nafarroa Behera). Ondoren, Eugi (Nafarroa Garaia) eta Kalbariomendiko (Urruña, Lapurdi) borroketan hartu zuen parte, azken honetan ia preso hartu zutelarik. Egun batzuk beranduago, San Martzialen (Irun, Gipuzkoa) larriki zauritu zuten: Bala bat eskuineko belarriaren azpitik sartu eta ezkerrekoaren gainetik atera zitzaion. Sendatzera Hernanira eraman zuten, han senide ugari baitzituen, eta handik, berriz, Iruñeko hospitalera (Nafarroa Garaia). Baina nonbait gerrarako grina handia izan eta erabat osatu barik egon arren, Armadara itzuli eta Iruñerri inguruan ibili zen borrokan. Konbentzio Gerra amaiturik, 1795ean mariskal izendatu zuten.
Ahmose-Nefertari
Biografia
Ahmose-Nefertari oso edadetuta hil zen, ziur asko bere semearen erregealdiko azken urteetan. Ez da ezagutzen non lurperatua izan zen, baina litekeena da bere seme maitearekin lurperatua izana. Biak, beranduago, Deir el-Medinako hilobi eraikitzaileek jainkotuak izan ziren, ordenaren sortzailetzat hartuz.
Francisco Javier Castaños
Armadako karrera 1808 arte
Hurrengo urteetan, gerrarik ez eta Espainian antolatzen ziren tertulia ugaritan hartu izan zuen parte. Euskal Herrian, Hernanin esaterako egiten ziren horrelakoak, Zuaznabar familiak antolaturik eta horietan egon izan zen Irandako markesa, Agustín Pascual Iturriaga, José Joaquín Mariategi eta beste zenbaitzuekin batera. 1799an, berriz, Benaventeko kondesak antolatutako tertulietara maiz joateagatik Manuel Godoyk Badajoza desterratu zuen, tertulia horietan valido haren lana kritikatzen baitzen.
Berriz ere gerra pizturik, oraingoan Erresuma Batuarekin, 1800an, britainiarren esku zegoen Jamaika "birkonkistatu" behar zuen armadako burutza eman zitzaion. Baina estatu honek abuztuaren amaieran Ferrol konkistatzeko asmotan Galizian hamar mila soldadu lehorreratzean, korrika eta presaka hiri hura defendatzera joan behar izan zuen. Ez zen ordea borrokarik izan, bertako biztanleen defentsa gogorrak nonbait britainiar agintariak erabat desanimatu eta beraien ontzietara itzultzea erabaki zutelako. Bi urte geroago, 1802ko martxoaren 25ean bakea sinatu eta Castaños Madrilera joan zen, bere osaba Irandako markesaren itzalera. Handik gutxira, 1802ko abuztuak 5ean, teniente jeneral izendatu eta Campo de Gibraltar izeneko eskualdeko burutza eman zioten. Hori zela eta, 1804ko urtarrilak 1ean eta jada Zamakoladarako giroa berotzen ari zelarik, Portugaleteko udalbatzak Castaños bertako ohorezko alkate izendatu zuen, bide batez hala eginik jeneral honek herri horretako udalaren interesak defendituko zituelakoan Madrilgo gortean. Honelaxe erantzun zien Castañosek:
Iberiar Penintsulako Gerra (1808-1814)
1808an frantziarrek Espainia inbaditu zutenean (Iberiar Penintsulako Gerra, 1808-1814) Castaños Algeciras inguru horretan aurkitzen zen. Hasiera batean, Napoleon Bonapartek ezarritako agintea onartu zuela dirudi. Gero, ordea, bandoz aldatu eta akordio batera heldu zen Gibraltargo gobernadore zen Dalrymple jeneralarekin elkarri laguntzeko frantziarren aurka. Ondoren, Sevillako Batzar Gorenak Castañosi Andaluzian armada bat sortzeko agindua eman eta bertako kapitain jeneral izendatu zuen, bere azpitik zenbait jeneral zituelarik, besteak beste Espainiaren zerbitzura zeuden kanpoko bi mariskal: Teodoro Reding suitzarra eta Antoine Malet frantziarra (Coupignyko markesa).
Handik gutxira, Bailenen garaipen sonatua lortuko zuen (1808ko uztailak 19an). Bertan, Kordoba konkistatu eta arpilatu ostean, Sevilla eta Cádiz konkistatzeko helburua zuen frantziar armada bat mendean hartzea lortu zuen. Huraxe izango zen bere karrera militarrean buru gisa erdietsitako garaipen bakarra. Hala ere, aldez aurretik egindako bileran adostu bezala, ez zuen bataila hartan zuzenean parte hartu, eta «borrokaren pisua» Reding eta Coupigny mariskalek —eta batez ere soldaduek, jakina— eman zuten, hauen gudarosteak indartsuagoak zirelako. Behin bataila hura amaituta, ikusirik Castaños garaipenaren meritu osoa bereganatu nahian hasi zela, polemika handia sortu zen zenbait jeneral eta agintari espainiarren artean, askok benetako garaileak Coupigny eta bereziki Reding izan zirela uste baitzuten. Gaur egun ere, dexente dira iritzi hori duten historialariak edo behintzat Redingi protagonismo gehiago aitortzen diotenak. Beste batzuek aldiz, Bailengo borroka hartan taktika Redingena baina jarraitu beharreko estrategia globala Castañosena zela argudiatzen dute. Gauzak ez daude sobera garbi baina badirudi egia dela Castañosek izan zuela garaipen hartan merituaren zati bat. Bestalde, ematen du bere jarrerarekin azken honek garbi utzi nahi izan zuela nork agintzen zuen gudaloste hartan eta amaitzeko, badirudi hierarkia militarrean horrelako gauzak gertatzea nonbait uste baino ohikoagoa izaten dela. Zena zela, Espainiako gobernuak Castaños jo izan du beti Bailengo garailetzat.
Gudu hark ondorio handiak izango zituen Castañosentzat: batetik, itzelezko prestigioa eman zion bizitza osorako, huraxe izan baitzen estraineko aldia Napoleonen armada bat menderatzea lortzen zela Europan. Espainia mailan ere egundoko garrantzia izan zuen: Frantziaren aurkako erresistentziari hauspoa emateaz gain denborarekin bataila hura ezin mitifikatuagoa izango zelako. Zenbaiten ustez, bataila hark "Espainiako Independentzia Gerra" ahalbidetu ez ezik, espainiar nazioaren sorrera bera ere posible egin zuen, horren ondorioz Bailen Espainiako historiako bataila enblematikoena omen delarik. Hala ere, baliteke momentuan Castañosek ez jakitea borroka hura horren mitifikatua izango zenik. Gaur egun, Castañosen izena batez ere Bailenekin lotzen da eta bataila honek duen garrantzi sinbolikoarengatik, esan daiteke nolabait nazionalismo espainiarrarekin ere lotu izan dela. Bestalde, borroka hark ere izan zituen epe motzera ondorio negatiboak Castañosentzat, zela jelosiarengatik edo batailaren ondoren erakutsitako jarrera harengatik, jeneral eta politiko askorekin arazoak izango baitzituen, Reding eta Coupignyrekin adibidez.
Kontuak kontu, garaipen haren ondorioz, Jose Bonapartek Madril abandonatu eta Ebroko haranerantz erretiratu zen, Castaños Madrilen sartu zelarik abuztuak 23an bere Andaluziako soldaduekin. Bertan, agintariek Andaluziako gudaroste hari Espainiako beste zenbait eskualdeetako armadak eranstea erabaki eta «Erdialdeko Armada» delakoa sortu zuten, eta Castaños haren buruzagi nagusi izendatu, bai eta gainerako espainiar armadetako buruen koordinatzaile —baina ez agintari goren— eta Madrilgo Batzar Goreneko lehendakari ere. [ikus Batzar probintzial (Iberiar Penintsulako Gerra)].
Hiru hilabete geroago, ordea, azaroaren 23an, Tuteran porrot handi samarra jaso zuen frantziarren aurka. Dirudienez, arrazoi nagusienetako bat espainiar buruzagien arteko koordinazio eskasa izan zen, zenbait jeneralek (bereziki José de Palafoxek) ez baitzuten onartzen Castaños haien gainetik egotea eta hasiera batean, nonbait, ez zeudelako bere ordenak betetzeko oso prest. Edonola ere, agintariek erru osoa hari bota, kargutik kendu, gerra kontseilu baten aurrera eraman eta Algecirasa desterratu zuten. Azkenean, epaileek errugabe jo eta 1810eko otsailak 1 eta 1810eko maiatzak 29 bitartean Espainia eta Indietako Erregentzia kontseiluko lehendakari izan zen Cadizen (ziur aski Bailengo garaipen hark emandako prestigioarengatik).
Bien bitartean, 1812ko irailak 22tik hasita, Arthur Wellesley britainiarra (Wellingtongo markesa) zen Penintsula Iberiarrean zeuden espainiar gudarosteen buru goren, Gorteek hala erabakita. Apur bat beranduago, abenduak 4an, Erregentziak espainiar armada erabat berregituratu zuen. Wellingtoni ordea ez zitzaion erabat gustatu neurria, gudaroste espainiarrak beste modu batean berrantolatzea proposatu zuelarik. Hala, 1813ko urtarrilak 21ean Erregentziak zenbait aldaketa egin zituen. Horren arabera, hortik aurrera soilik lau armada egongo ziren. Castañosi hain zuzen ere horietatik azkena —eta boteretsuena— zen Laugarren Armadako burutza eman zioten. Gudaloste horren barruan Extremadura, Galizia, Asturias, Santander eta Hego Euskal Herriko lau lurraldeetako gerlari taldeak sartzen ziren. Horren ondorioz, besteak beste Gabriel Mendizabal eta Francisco Espoz y Mina euskal jeneralek eta hauen gizonek bere meneko bilakatu behar izan zuten. Castañosen iloba Pedro Agustín Girón, berriz, haren gertuko laguntzaile izendatua izan zen, armada horretako Estatu Nagusiko buru gisa.
Handik gutxira ordea, 1813ko ekainak 15ean, Gorteen aginduz Erregentziak Castaños Laugarren Armada espainiar hartako buruzagitzatik kendu zuen, Estatuko kontseilari izendatzeko. Dirudienez, arrazoi nagusienetako bat gorago aipaturiko Castañosen liberalismo epela izan zen, bere ordez Manuel Freire jenerala ipini zutelarik, azken hau Gorteek ideologikoki fidagarriagotzat jotzen baitzuten. Baina Freire abuztuak 9an baino ez zenez helduko, bien bitartean Castañosek gudaloste hartako buru izaten jarraitu zuen behin-behinean. Hala, probestuz Gasteizko Gudua eta gero (1813-VI-21) frantziarrek ia erabat alde egin behar izan zutela Gipuzkoatik (Donostiatik ezik), Laugarren Armada Espainiarraren koartel nagusia Tolosan ipini zuen. Une honetan dagoen informazioaren arabera, datu berrien zain eta jakinik azken finean militar bat zela, nahiko postu altuan zegoena gainera, nahiko zuzen ibili zela ematen du, bidegabekeria handirik egin gabe eta aitzitik Gipuzkoako herritarrengatik arduraturik zegoela edo. Honen froga gisa, 1813ko uztailak 12an, Hernanin zegoelarik, Castañosek Alegiko udalaren eskaera bat zela eta, Gipuzkoako Diputazioari emandako erantzuna aipatu izan dute zenbait historialarik, soldadu aliatuek hiribildu hartako egurra moztu eta uzta konfiskatu egin zutelako:
Bien bitartean, Erregentziaren aginduari jarraiki, berak zuzendu zituen uztaila amaieran Deban bildutako Gipuzkoako Batzar Nagusiak. Horren helburua hauek Espainiako Konstituzioa onartzea zen. Hain zuzen ere kostaldeko hiribildu hartan egin zen hirugarren batzarrean, zehazki uztailak 30an, bando bat atera zuen soldaduen gehiegikerien aurka: Ezingo zuten multarik ipini ezta zergarik exijitu ere, herritarrei baimena ematen zielarik orden horiek betetzen ez zituzten soldaduak preso hartzeko. Biharamunean ospatu zen hurrengo bileran berriz, beste dekretu bat aterako zuen Eskoriatzari Armadarentzako 400 erreal exijitu zioten militarren aurka. Dena den, 1813ko uztailak 31ko Debako bilkura horietan izango zen gauza sonatuagorik, egun hartan onartu baitzuten Gipuzkoako batzarkideek Espainiako Konstituzio liberal hura. Dirudienez, hein batean behintzat jeneral honek eginiko presioarengatik izan zen:
Gainera, Konstituzioa onartu zen bilera hartan bertan (IV. batzarrean), Castañosek Probintziari etsaiari lagundu zioten gipuzkoarrak zigortu zitzan eskatzen zion, eta prozesuak berak aukeratuko zuen Tolosako epaitegiko arduradun bati pasa beharko zitzaizkion. Edonola ere, hala jardutean Castaños ez zen bere kabuz ari, Erregentziaren aginduak betetzen baizik. Are gehiago, esan daiteke, arrazoi batengatik ala beste batengatik, ez zuela oso gogor jokatu nahi izan, azkenean Gipuzkoako batzarkideei Espainiako konstituzioaren zina modu anbiguo eta baldintzatu batean egiten utzi baitzien eta Mendizabal jenerala Bizkaian bezalatsu, ez baitzien trabarik jarri konstituzioa eta foruak uztartzen saia zitezen. Gobernazio ministerioari ez zitzaion batere gustatu Batzar Nagusien maniobra hura baina konstituzioa bere osoan ezarrarazteko une aproposago baten zain, momentuz onartu egin zuen (une aproposago hura soilik bi hilabete geroago helduko zen, Foru Aldundia indarrez disolbatu zuenean, baina ordurako Freirek ordezkatua zuen Castaños).
Zena zela, abuztuak 1an Castañosek Debako Batzar Nagusien presidentzia laga eta Tolosara joan zen, batzarkideen omenaldi artean. Hauek, apoderatu bat izendatu zuten, alboko diputatu nagusi zen Joaquín Colmenares, bidaian lagun ziezaion. Laugarren Armadaren buru bezala Castaños ordezkatzera Freire zetorrela ez zuten ordea Batzar Nagusiek jakingo biharamuna arte. Azkenik, ordezkapena abuztuak 9an burutu zen, Freire Oiartzuna (Gipuzkoa) heldu zenean, eta egun hartan bertan, Castañosek berak konfirmatuko zuen, Tolosan, Gerra ministro zen O'Donojúri bidalitako eskutitz batean. Gipuzkoa abuztuak 16an laga zuen Lesakara (Nafarroa Garaia) joaiteko Wellington bisitatzera eta ondoren, abuztuak 18an, Bilbora abiatu zen, familiako herentziarekin zerikusia zuten zenbait arazo konpontzera. Bertan irailak 9 arte egundoko omenaldiak egin zizkion «Bizkaiko jaurerriko seme» eta «Bailengo garaile» gisa. Handik Madrila abiatu zen lehen aipaturiko estatu kontseilari kargu berria hartzera.
Kontua da arpilaketa eta suntsiketa izan aurretik jada bazeudela hori gertatuko zela zioten zenbait zurrumurru, eta azkenean hain juxtu ere horixe pasa eta gero, bizirik ateratako 79 pertsonek jazotako guziaren testigantza eman zioten epaile bati. Bertan, zazpi lekukok kontatu zuten nola entzun zieten soldadu britainiar eta portugaldarrei Castaños jeneralak hiria suntsitzeko eta bere biztanle guztiak hiltzeko agindua eman ziela. Donostiako udalak berak Espainiako gobernuari bidaltzekotan zen manifestuaren borradorean (1814ko urtarrilak 7an) zurrumurru hura aipatu zuen, modu horretan, Castañosen erruduntasunaren zurrumurru horri nolabaiteko sinesgarritasuna emanez, baina azkenean urtarrilak 16an Madrilera igorriko zuen behin betiko manifestuan, ez zuen ezertarako Castaños aipatuko. Hortik aurrera, modu batean ala bestean, gertatutakoaren erru osoa britainiarrei leporatzeko joera nagusituko zen Donostian. Egia esan, jada 1813ko iraila bukaerarako, Cádizko El Duende de los Cafés aldizkariak Erresuma Batuak Donostia propio suntsitu ote zuelakoaren susmoa azaltzen zuen, honek britainiar merkataritzari kalte egiten omen ziolako. Pablo Gorosabel historialariak XIX. mende erdialdean ez zion hipotesi honi atea isten eta XX. mende hasieran, bakarren batzuek oraindik iritzi horri eusten zioten Urumeako hiri honetan. Dena den, beste hipotesi bat gailenduko zen guztien gainetik, Espainiako eta Erresuma Batuko ofizialtasunak emango zuen nolabaiteko bertsio ofizialari jarraiki: Borroka gogorraren ondorioz, soldadu britainiar eta portugaldarrak "berotu", burua galdu eta disziplina erabat alboraturik, hiria arpilatu eta suntsitu egin zutela, beren buruzagiek ezin izan zituztelarik kontrolatu.
Alabaina, suntsiketaren bigarren mendeurrena izateko urte gutxi falta zirelarik, 2001an, jada erretiraturik zegoen Donostialdeko psikiatra ezagun batek, Antonio Mendizabal Etxeberriak, jazotakoaren erantzukizuna zuzen zuzenean Castañosi egozten zion hipotesi bat plazaratu zuen Egunkariara bidalitako artikulu batean, Konbentzio Gerrako (1793-1795) gertakariekin lotuz gainera. Bere hipotesiaren arabera, Castaños absolutista eta zentralistak euskal foruei eta konkretuki Gipuzkoari eta honen barruan Donostia liberalari egundoko ezinikusia zien, hauek gerra hartan Espainiako Koroari traizio egin omen ziotelakotz, hori zela eta, soldadu britainiar eta portugaldarren buru zen Wellingtongo markesari hiria suntsitzeko eta bere biztanleak hiltzeko agindua eman ziolarik. Mendizabalen aburuz, Castaños izango zen Donostiako suntsiketaren errudun nagusi, ez ordea une horretan liberalen esku zegoen Espainiako gobernua. Aitzitik, azken honek, suntsiketa ekidin izan nahi omen zuen, hori izan zelarik, beti ere Mendizabalen ustez, Erregentziak Castaños Laugarren Armadako burutzatik kentzeko arrazoia. Amaitzeko, Mendizabalen ustetan, Bailengo duke izango zenaren euskal Foruen kontrako gorroto haren sustraiak XVIII. mende amaieratik aurrera Espainiako gobernu absolutistaren barruan —eta bereziki Godoyren garaian— nagusitzen ari zen giro zentralista eta antiforalean egongo lirateke. Kontuak kontu, gutxi gorabehera 2007tik hasita, ideia horiek zabaltzeko zenbait hitzaldi antolatzen hasi ziren Donostian. Hala, Castañosen ustezko erruduntasunaren teoria hura indarra hartzen hasi zen eta 2012an, Iñaki Egañak, funtsean deus berririk gehitu gabe psikiatra erretiratuaren teoriari (baina haren izena aipatu gabe), ideia bera errepikatu zuen liburu batean. Edonola ere, hipotesi hori karrerako historialarien zirkulu akademikoetatik kanpo egon da une oro, eta batzuk gogorxeago eta besteek bigunxeago, denek kritikatu izan dute bai liburu zein artikuluetan, 2010etik hasita gertakari horien bigarren mendeurrena bete arte, hau da, 2013ko abuztu bukaera arte  eta baita aurrerago ere.
Honela arrazoitzen dute karrerako historialari hauek denek Castañosen errugabetasuna: Espainiako erregeak 1798an barkatu egin ziela traidoretzat jotako horiei, Bailengo duke izango zena kontserbadorea bai baina ez zela absolutista, Godoyrekin ez zela bereziki ongi konpondu, euskal jatorrikoa izateaz gain nahiko jeneral «filobaskista» izan zela, ezin dela frogatu Foruak gorrotatzen zituenik, Gipuzkoan Laugarren Armada Espainiarraren buru izan zen bitartean ez dirudiela triskantza berezirik egin zuenik eta aitzitik nahiko bigun jokatu zuela, ez zuela inolako eskumenik Espainiako Erregentziaren gainetik Donostia suntsitzeko ordena emateko eta are gutxiago atzerriko soldaduei, gainera armada anglo-espainiar-portugaldarreko buru goren ez zela bera, Wellingtongo markesa baizik, posible zela gerlari britaniar eta portugaldarrek erru guztia Castañosi botatzea bere aitzakiapean nahi zituzten gehiegikeri guztiak egiteko eta abar.
Bestalde, gogoan izan behar da Castañosen osaba Simón de Aragorrik 1795ean Godoyri bidali zion gutuna, non (egia baldin bazioen behintzat) Frantziarekin paktatu zuen Getariako diputazio «traidore» hark une hartan egin zezakeen gauzarik hoberena egin zuela zioen, modu hartan Gipuzkoaren suntsiketa osoa ekidin ahal izan zuelako. Hala, diputazio hartako buru ziren Joaquín María Barroeta Zarautz Aldamar eta José Fernando Etxabe Asu Romero egiatan Espainiako erregearekiko guztiz leialak zirela argudiatzen zuen, baita (Frantziatik etorritako zurrumurruek bestelakoa esan arren) Gipuzkoa, Bizkaia eta Arabako herria ere, hori guztia zela eta zuhur eta eskuzabal jokatu eta Gipuzkoaren leialtasuna aldarrikatu eta errekontziliazioa bultzatu zezan eskatzen ziolarik Godoyri. Suposatzen da bere iloba Castañosen iritzia ez zela oso bestelakoa izango, behintzat gutun hura bere artxiboan aurkitu zuten eta. Amaitzeko, kontuan izan behar da, Castañosen urruneko zein gertuko ahaide asko Donostian jaio, hazi edo bizituak zirela (1794an Frantziari errenditu zitzaion Mitxelena alkatea barne) eta 1813 eta gero ere, ikusiko dugun bezala, harreman estua izango zuela hiri horrekin.
Carlos Rilova Jericó eta Álvaro Aragón Ruanoren ustez, Donostia suntsitzeko agindua segur aski britainiar agintariek emango zuten, arrazoi ekonomikoengatik. Xosé Estévezek, duda askorekin, horixe bera uste du eta José Antonio Azpiazuk ere ez du erabat baztertzen aukera hori. Beste historialari batzuek berriz, adibidez Juan José Sánchez Arreseigorrek eta Fermín Muñoz Etxabegurenek, hipotesi "tradizionala"rekin segitzen dute, alegia buruzagi britainiarrak beren soldaduak kontrolatzen saiatu zirela baina ez zutela lortu. Zenbait zalantzekin, Luis Castells Arteche ere iritzi berekoa da, ez baitu uste Wellingtonek hiria propio suntsitzeko agindu zuenik.
Dena den, esan behar da ez dagoela batere garbi zer gertatu zen eta horren ondorioz, historialariak iritziz alda daitezkeela: Rilova Jericók hasieran britainiar agintariei botatzen baldin bazien errua, dokumentazio berria aurkitu eta aztertu ondoren, Arreseigor eta Fermín Muñozek bezalaxe, Wellington arpilaketa eta suntsiketa ekiditen saiatu zela dio.
Politikan parte hartzea Fernando VII.a eta Isabel II.aren garaian
Fernando VII.aEspainiara itzuli eta 1814ko maiatzaren 4an absolutismoa berrezarri zuenean, Castañosek bere alde egin zuen, eta sari moduan edo Kataluniako kapitain jeneral izendatu zuten. Postu hartan zegoela, 1817ko pronuntziamendu liberala erreprimitu zuen. Honen buru Bartzelonan Luis de Lacy jenerala zelarik, mugimendu horrek porrot egin zuenean, Castañosek jeneral hura Mallorcako Bellver gaztelura eraman arazi eta han fusilatzeko agindu zuen. Historialari batzuen ustez, epaileak emandako erabakia bete baino ez omen zuen egin. Luis de Lacy-ren aldeko liberalen bertsioa ordea askozaz ere ilunagoa da: Lacy fusilatzeko agindua eman zuela nahiz eta biak ala biak masoiak izan, eta Mallorcara eraman baldin bazuen, honen aldekoak bera libre uzten saiatuko ote ziren beldur zelako izan omen zen, propio gauez egin zezaten agindu zuelarik gainera. Hori nahikoa ez balitz, Lacy-ren aldekoei Erregeak honi heriotza zigorra kendu eta soilik gaztelu hartan giltzaperatzea agindu zuela esan omen zien. Gertatu zena gertatu zela, liberalak asko haserretu omen ziren aldi hartan Castañosekin.
Hilabete batzuk geroago, 1818an Juan Bautista Erro militar eta euskalaria Bartzelonako intendente izendatu zuen Gobernuak. Castañosek ongi etorri eskutitz bat idatzi zion, eta han bere burua bizkaitartzat eta euskal herritartzat agertzen du:
1825ean Gobernuan hartu zuen parte, eta gero senatari bilakatu.
1829ko abendu amaiera aldean, Bizkaiko Jaurerriaren izenean eta Jose Maria Jusuerekin batera, Castañosek Exposición a S.M. izeneko izkribu bat bidali zion Fernando VII.ari. Idazki horretan Espainiako errege hau zoriontzen zuten Maria Kristina Borboikoarekin ezkondu zela eta. Geroxeago, helburu berarekin, Donostiako Udalak haren izenean Fernando VII.a pertsonalki zoriondu zezaten agindu zien Castañosi, Niceto de Larretari eta Juan Miguel de Adarragari, 1830eko urtarrilaren 6an ospatzeko zen ekitaldi baterako.
1833ko otsailak 21an, jadanik Gaztelako Gorteetako presidente zelarik, Portugaleteko Udalak, 1804an egin bezalaxe, hiribildu hartako alkate izendatu zuen berriro. Lehen sindiko berriz Laureano de Jado bilbotar foralista izendatu zuen, Castañosen kasuan bezalaxe bere erroak edo han zeudelako.
1833ko uztailak 12an Isabel II.a erreginak Bailengo duke izendatu zuen. Geroago, aipatu erregina oraindik adin txikikoa zenez, Erregentzia Kontseiluko presidente izan zen eta azkenik erreginaren tutore 1844an.
Zentzu honetan, hurrengo urtean Isabel II.ak herpes gaixotasuna harrapatu eta medikuek sendatu ahal izateko itsasoan bainatzeko agindu ziotenean, Castaños bere tutore postuaz baliatu zen erregina konbentzitzeko Donostia aukeratu zezan. Espainiako estatu guztitik hiri honetako udala lehenengoa izan zenez Isabel II.a erregin aldarrikatzen (1833), hura Donostiara etortzea bertako elitearentzat nolabaiteko saria zen. Hurrengo urteetan ez zen sarritan egon hiri hartan baina hala ere erabaki horrek egundoko bultzada eman zion Donostiari Madrilgo burgesiaren udaleku bilakatzeko prozesuan. Berrogei bat urte geroago, norabide horretan oraindik pauso bat aurrerago eman zuen bere iloba Luisen seme zen Eduardo de Carondelet-ek (aipatu azken bi hauek, Castaños bezalaxe, militarrak ziren). Eduardo de Carondelet-ek eta bere emazteak (Jose Manuel Collado oligarka donostiarraren alaba) hiri horretako Aiete etxaldea erosi eta bertan izen bereko jauregi eta parke ezaguna eraiki arazi zituzten, bertara Isabel II.a (ordurako erregina ohia), bere seme Alfonso XII.a eta honen emazte María Cristina Habsburgo-Lorenakoa gonbidatu zituztelarik uda pasatzera zenbait urtez, azkenerako María Cristina erreginak (jada alargundua) beste jauregi bat eraiki arazi (Miramar) eta bere semearekin (Alfonso XIII.a izango zena) bere kasa etortzen hasi zen arte. Hala, hiri hau Espainiako errege eta gortesauen udaleku bilakatu zen. Erabaki hauek denek, onerako ala txarrerako, asko aldatuko zuten Donostia ekonomikoki, sozialki eta kulturalki.
1851an Isabel II.ak Castaños Portugaleteko lehen markes izendatu zuen. Hori zela eta, honako eskutitz hau idatzi zion azken honek hiribildu hartako alkateari:
Idatzi horretan ikusten den bezala, Castañosek nahi zuen ondorengoari eman ziezaiokeen titulu hori, baina azkenean bere iloba txiki Eduardo de Carondelet aukeratu zuen. Hura izango zen beraz Portugaleteko lehen markes. Bestalde, benetan oso idazkera zuria zerabilen arren, antzeko beste gutun batzuetan bezalaxe, bere burua portugaletetartzat zuela eta hiribildu horri edozein momentutan esku botatzeko prest zegoela ikus daiteke hitzez behinik behin.
Heriotza
Madrilen hil zen 1852ko irailak 24an 96 urterekin, Wellingtongo dukea hil eta handik hamar egunetara. Hiri hartako "Panteón de los Hombres Ilustres"-en enterratu zuten. Ez zen esposatu eta dakigunez ezkontzatik kanpo ere ez zuen seme alabarik izan, horren ondorioz, hurrengo Bailengo dukea bere iloba Luis Carondelet Castaños izan zen. Azken hau 1869an hiltzean, honen seme Eduardo Bailengo hirugarren duke bilakatuko zen.
1861ean Portugaleteko udalak kale bati Castañosen izena eman zion.
1963an bere gorpua Bailengo elizara eraman zuten.
Colobus
Colobus Cercopithecidae familiako primateak dira, Afrikan bizi direnak. Oso gertukoak diran euren taxoi ahizpa den Piliocolobusekin. Izena grezieratik datorkie κολοβός kolobós ("elbarritu") eta erpurua oso txikia dutelako eman zitzaien izena.
Plika
Solfeoan plika noten burutik sortzen den lerro bertikalari deritzo, biribilean izan ezik. Beltzak eta zuriak duten musika nota baten zatietako bat da.
Plika buruaren eskuinaldean eta gorantz begira edo ezkerraldean eta beherantz begira egon daiteke. Gorantz begira, nota pentagramako hirugarren lerrotik behera dagoenean marrazten da, eta berantz begira, hirugarrenean edo goragoko lerroetan dagoenean.
Plikaren amaieran NEUMA deritzona dago, notaren balioa edo iraupena adierazten duena.
Kortxeaerdi
Kortxeaerdia musikan biribil baten hamaseirena irauten duen musika irudi bat da. Erresuma Batuan eta Kanadan semiquaver (kortxea erdia) deitzen da, eta AEBetan sixteenth note (nota hamaseirena).
Zenbait kortxeaerdi bata besteagandik gertu eta konpas berean daudenean, plikak bi barra beltz horizontalekin lotzen dira.
Koru musikan, irudi hauek modu bananduan idazten dira, kantatu behar diren silabak adieraziz. Erdi kortxeak, bi isats edo neuma daramatza.
Kortxearen erdia irauten duen musika irudia fusa da.
Bagdad (Arizona)
Bagdad Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Yavapai konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ignacio López-Goñi
Ignacio López-Goñi (Iruñea, 1962) nafar mikrobiologo eta dibulgatzailea da. Nafarroako Unibertsitatean irakasle eta katedraduna. SER eta Radio Euskadiren irratsaioetan parte hartu du.
Policoro
Policoro Italiako udalerri bat da. Materako probintzian kokatuta dago, Basilicata eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Policorok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pseudobulweria aterrima
Pseudobulweria aterrima Pseudobulweria generoko animalia da. Hegaztien barruko Procellariidae familian sailkatua dago.
Alestidae
Alestidae arrain karaziformeen familia da, Afrikako ur gezetan bizi dena.
Erretorromaniera
Erretorromaniera erromantze hizkuntzen multzo bat da. Alpe eta Adriatiko Itsasoaren artean.
Alestidae
Generoak
FishBaseren arabera, familiak egun 118 espezie ditu, 19 generotan banaturik:
Erretorromaniera
Galbidean doan hizkuntza da: hainbat hizkuntzalariren ustez: dialekto guztiei batasuna eman liezaiekeen estandar idatzirik lortu ez izana arrazoi nagusietakoa da. Hala ere, hiztunek hizkuntza bat bera mintzatzearen kontzientzia dute.
Erretorromanieraren aldaera edo dialekto nagusiak erromantxea (Suitzako lau hizkuntza ofizialetako bat), ladinoa (Italiako ipar-ekialdean egiten dena) eta friuliera (Italiako ipar-ekialdean mintzatua) dira.
Hevlín
Hevlín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.437 biztanle ditu eta 26,98 kilometro koadroko azalera. Znojmoko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1325 urtean egin zen.
Chiromantis xerampelina
Chiromantis xerampelina Chiromantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Rhacophoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
The Electrical Life of Louis Wain
The Electrical Life of Louis Wain 2021eko Colin Trevorrow estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.
Sinopsia
Louis Wain XIX. mendeko artista, asmalari eta enpresariaren inguruko film autobiografikoa da. Haren bizitzan bi gertaera oso garrantzitsuak izan ziren: Emily maitemina ezagutzea eta Peter katua adoptatzea. Izan ere, katuen bere koadro harrigarriek ospetsu bilakatu zuten.
Hladké Životice
Hladké Životice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 979 biztanle ditu eta 15,92 kilometro koadroko azalera. Nový Jičíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1358 urtean egin zen.
Volodymyr Holubnytxy
Volodymyr Stepanovytx Holubnytxy (Володимир Степанович Голубничий; Sumy, 1936ko ekainaren 2a - ibidem, 2021eko abuztuaren 16a) ukrainar eta sobietar atleta izan zen.