cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bobolice udalerria
Bobolice Poloniako Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Koszalin barrutian kokatuta. 367,56 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9270 biztanle zituen.
NGC 2765
NGC 2765 galaxia bat da, Hydra konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Bidekoetxe
Bidekoetxe Bediako (Bizkaia) auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 49 biztanle ditu.
Masullas
Masullas Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Oswego (New York)
Oswego  New York estatuko hiri bat da. Oswego konderrian kokatua dago. 2010ean 18,142 biztanle zituen, 19.72 kilometro koadrotan banatuta.
Kit Harington
Christopher Catesby Harington (Acton, Ingalaterra, 1986ko abenduaren 26a - ) Game of Thrones telesailean Jon Elurren papera egiteagatik ezaguna den aktorea da.
Bizitza
Hamaika urte zituenean konturatu zen bere berezko izena Christopher zela, eta ez “Kit”. Jatorri noblea du, zehazki Haringtoneko Baroien ondorengo da. Gainera, Jhon Harington, bere arbasoa, komunaren asmatzailea izan zen.
1992tik 1998ra arte Southfieldko eskolan ikasi zuen eta 1998tik 2003ra arte Martley-ko Chantry High School delakoan ikasi zuen. Drama eta antzerki ikasketak egiteko Worcester Sixth Form College ikastetxean egon zen 2003tik 2005era. 2008an Central School of Speech and Drama ikastetxean eskola-graduatua lortu zuen.
Ordutik antzerkian aritu zen eta 2011 urtean antzeztu zuen telebistarako lehen papera, Game of Thrones telesailean, eta horrek famatu egin zuen. Geroztik hainbat paper antzeztu ditu, bai zineman baita telebistan ere.
Ibilbide profesionala
Game of Thrones egin baino lehen Kit esperientzia handiko aktorea zen. 2008 eta 2009an War Horse antzerkian protagonista izan zen.
2011n aktore famatu bilakatu zen Game of Thrones telesailan hasi zenean. Telesailaren bigarren denboraldiaren hasieran Rose-Leslierekin (Ygritte Game of Thronesen) zegoelako zurrumurruak hasi ziren. Hilabate batzuk pasa eta gero zurrumurru horiek baieztatu ziren eta gaur egun bikote dira.
2014an Pompeya filmean protagonista gisa parte hartu zuen, Milo, gladiadore bihurtzen den morroiaren pertsonaia interpretatuz. Urte berean How to Train Your Dragon filmean pertsonaia sekundario bati ahotsa ipini zion. Geroago, Testament of Youth-en lan egin zuen, Lehen Mundu Gerraren oroimenez egindako filmean. Bere papera Roland Leightonekoa izan zen, protagonistaren senarra haren lagunekin batera gerra-tokira bidaltzeari buruz mintzatzen da filma. 2014an, bere azken filma egin zuen, Seventh Son, The Spook’s Apprenticen oinarrituta, non Billy Bradley-ren papera interpretatu zuen.
Bizitza pribatua
2016an, Haringtonek Rose Leslie (GOT-eko kide) aktorearekin harreman bat zuela baieztatu zuen. 2017an, Haringtonek harekin ezkontzeko hitza eman zuen eta hurrengo urtean ezkondu ziren.
Borghetto Lodigiano
Borghetto Lodigiano Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sugandila buztangorri
Sugandila buztangorria (Acanthodactylus erythrurus) hegoaldeko Europan eta iparraldeko Afrikan bizi den Lacertidae familiako muskerra da. Familiako espezierik azkarrena da.
Hiru azpiespezie ditu:
Martis
Martis Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Sardinia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Martisek honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 2766
NGC 2766 galaxia espiral bat da, Cancer konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Osmery
Osmery Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Osmery udalerrian erroldatutako biztanleak 255 ziren. Familiak 91 ziren, horien artean 22 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 18 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 131 etxebizitza zeuden, 96 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 17 hutsik zeuden. 129 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 96 etxebizitza nagusietatik 67 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 58 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 167 ziren, horien artean 126 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 126 pertsona aktiboetatik 113 lanean zeuden (61 gizon eta 52 emakume) eta 13 langabezian zeuden (7 gizon eta 6 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Osmery udalerrian 106 unitate fiskal zeuden, 272 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.231 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 zurgina.
2000. urtean Osmery udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.662 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Penney Farms (Florida)
Penney Farms Floridako herri bat da. Clay konderrian kokatua dago. 2010ean 611 biztanle zituen, 3.6 kilometro koadrotan banatuta.
Otego (New York)
Otego  New York estatuko herri bat da. Otsego konderrian kokatua dago. 2010ean 1,010 biztanle zituen, 3 kilometro koadrotan banatuta.
Tristramella sacra
Tristramella sacra Tristramella generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Crossocerus elongatulus
Crossocerus elongatulus erle espezie bat da, Crossocerus generoan eta Crabronidae familian.
Sophie Turner
Sophie Belinda Turner (Northampton, 1996ko otsailaren 21a) ingeles aktorea da, zineman, telebistan eta antzerkian ibilitakoa. Game of Thrones telesailean Sansa Stark pertsonaia antzeztu zuen.
Iguanodectes rachovii
Iguanodectes rachovii Iguanodectes generoko animalia da. Arrainen barruko Iguanodectidae familian sailkatzen da.
Aspidura deraniyagalae
Aspidura deraniyagalae Aspidura generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Meana Sardo
Meana Sardo Nuoroko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Oxybelus bipunctatus
Oxybelus bipunctatus erle espezie bat da, Oxybelus generoan eta Crabronidae familian.
NGC 2767
NGC 2767 galaxia espiral bat da, Hartz Handia konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Ramsarko hitzarmena
Ramsarko hitzarmena edo Nazioarteko Garrantzidun Hezeguneei Buruzko Hitzarmena, bereziki Uretako Hegaztien Habitat Gisa Irango Ramsar hirian sinatu zen nazioarteko hitzarmena da, 1971ko otsailaren 2an sinatua eta 1975ean indarrean sartua. Xede nagusia, hezeguneen kontserbazioa eta erabilera arrazionala da, tokiko, eskualdeko eta nazioko ekintzen bidez eta nazioarteko laguntzari esker, mundu osoan garapen jasangarri bat lortzeko laguntza bezala.
2007an, mundu osoko 154 estatu batu ziren aipaturiko akordio honetara, 1401 hezegune babestuz, 146,4 milioi hektareako hedadura osoarekin, Ramsarko Nazioarteko Garrantzidun Hezeguneen zerrendan sartuak izateko izendatuak. Hiru urtetik behin, herrialde kideak, aurrerapenak ebaluatzeko eta ezagutzak eta esperientziak banatzeko biltzen dira.
Utxarain
Utxarain Bediako (Bizkaia) auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 165 biztanle ditu.
Ramsarko hitzarmena
Hitzarmena sinatu duten herrialdeen zerrenda
AEB, Albania, Alemania, Aljeria, Argentina, Armenia, Australia, Austria, Azerbaijan, Bahamak, Bahrein, Bangladesh, Bielorrusia, Belgika, Belize, Benin, Boli Kosta, Bolivia, Bosnia-Herzegovina, Botswana, Brasil, Bulgaria, Burkina Faso, Burundi, Costa Rica, Dominikar Errepublika, Kanputxea, Kanada, Kolonbia, Komoreak, Kroazia, Kuba, Danimarka, Djibuti, Ekuador, Egipto, Ekuatore Ginea, El Salvador, Erresuma Batua, Errumania, Errusia, Eslovakia, Eslovenia, Espainia, Estonia, Filipinak, Finlandia, Frantzia, Gabon, Gambia, Georgia, Ghana, Grezia, Guatemala, Ginea, Ginea-Bissau, Hegoafrika, Herbehereak, Honduras, Hungaria, Islandia, India, Indonesia, Iran, Irlanda, Italia, Jamaika, Japonia, Jordania, Kenya, Kirgizistan, Kongoko Errepublika Demokratikoa, Letonia, Libano, Liberia, Libia, Liechtenstein, Lituania, Luxenburgo, Madagaskar, Malawi, Malasia, Mali, Malta, Maroko, Mauritania, Maurizio, Mexiko, Moldavia, Monako, Mongolia, Namibia, Nepal, Nikaragua, Niger, Nigeria, Norvegia, Pakistan, Palau, Panama, Papua Ginea Berria, Paraguai, Peru, Polonia, Portugal, Santa Luzia, Senegal, Serbia eta Montenegro, SESB, Sierra Leona, Siria, Sri Lanka, Suedia, Suitza, Surinam, Tadjikistan, Tanzania, Thailandia, Togo, Trinidad eta Tobago, Tunisia, Turkia, Txad, Txile, Txina, Uganda, Ukraina, Uruguai, Uzbekistan, Venezuela, Vietnam, Zambia.
Ramsarko hitzarmenaz babestutako tokiak Euskal Herrian
Zortzi dira:
Ramsarko hitzarmenaz babestutako tokiak Espainian
Espainian, Ramsarko hitzarmenaren babesa duten tokiak, orotara, 73 dira. Guztien artean, 296.572 hektarea dituzte (2011ko ekainan).
Ozeania
Ozeania Asiaren hegoaldean dagoen kontinentea da, Ozeano Barean kokatua. Uhartez osatuta dago. Uharte nagusia Australia da. Australiaz aparte, Papua Ginea Berria, Zeelanda Berria, eta Mikronesia, Polinesia eta Melanesiako uhartediek ere osatzen dute Ozeania.
Historia
Eskualdeko lehenengo biztanleak Asiako hego-ekialdetik etorritako gizakiak izan ziren.
Kontinentea ikusteko lehendabiziko europarra Fernando Magallaes izan zen. Hau, Filipinetan hil baino lehenago, Marianak eta Ozeaniako beste uharteak aurkitu zituen. Segidan, portugaldarrek eskualdea esploratu zuten: 1525ean Karolinak aurkitu zituen eta hurrengo urtean Ginea Berria. Nederlandarrek 1642an Australiako kosta esploratu eta Tasmania, Tonga, Fiji eta Bismarck aurkitu zituen. Bitartean Mexikoko Acapulcotik eta Peruko Callaotik espainiarrek Ozeano Bareko uharte asko aurkitu zituzten espedizio asko bidali zituzten.
XVIII. mendean, britainiarrek eta frantsesek eskualdea esploratu zuten. 1764 eta 1770 artean, britainiarrek Tahiti, Samoa, Salomon eta Hebrida Berriak esploratu zituzten. James Cook 1768 eta 1779 artean, Zeelanda Berrira, Markesetara, Hebrida Berrietara eta Hawaiira heldu zen. Frantsesek bere kabuz uharte berak esploratu zituzten. Azkenean, Erresuma Batuak, Frantziak eta beste nazioek Ozeania banatu zuten.
Sugandila
Sugandila Lazertidoen familiako zenbait narrasti ezkatatsuen izen arrunta da. Intsektuz eta beste hainbat ornogabez elikatzen dira eta batzuk oso ugariak dira .Europan, Asiako mendebalean eta Afrikako iparraldean bizi dira batez ere. 20 cm inguru luze eta kolorez marroixkak dira. Baratzetan, hormetan eta leku harritsuetan ibiltzen dira gehien bat.
Euskal Herrian espezie batzuk bizi dira:
Ozeania
Historia
Kontinente gehiena uharte gutxiko nazio txikiak dira. Australia herrialde kontinental bakarra da.
Informazio orokorra
Uharte talde hau Asia hego-ekialdetik Ozeano Baretik Amerikarantz luzatzen da, australiar uhartea lur multzorik handiena izaki. Segidan gertuko Papua Ginea Berria eta Zeelanda Berria uhartedi txikiagoak eta Ozeano Barean sakabanatuta beste 25.000 uharte txikiak doaz.
9.008.458 km²-ko area duenez, munduko kontinenterik txikiena da. Kontinenteko lekurik altuena 4.884 metroko Puncak Jaya mendia da (Papua Ginea Berria) eta beheena - 16 metrotara dagoen Eyre lakua da (Australia). Hegoaldeko Alpeak mendilerroa ere nabarmentzeko modukoa da, Aoraki/Mount Cook izanda bertako tontorrik altuena (3.754 m).
Populazioa
Lurralde hau munduko biztanleria gutxien duen lurraldea da, Antartika kontuan hartu gabe. Biztanleria askotarikoa da, etorkin europarren ondorengoak, Australiako aborigenak, Zeelanda Berriko maoriak, Melanesia, Mikronesia edo Polinesiako indigenak, eta gutxiengo beltzaran bat ere aurki daitezke.
Lurralderik populatuenak hauek dira, 100.000 biztanletik gorakoak:
Ozeaniako hiri nagusiak Australian daude batez ere, hona hemen:
Hizkuntzak
Gehien erabiltzen den hizkuntza ingelesa da, Australian, Papua Ginea Berrian, Zeelanda Berrian, Hawaiin, Fijin eta Salomon Uharteetan hizkuntza nagusia, besteak beste. Frantsesa da bigarren hizkuntza hiztunei dagokienez, Kaledonia Berrian eta Polinesia Frantsesean bereziki. Txileren subiranotasuna diren uharte txiki batzuetan gaztelania ere hitz egiten da.
Samoera (koofiziala Samoan, 350.000-500.000 hiztun inguru), fijiera (koofiziala Fijin, 340.000 hiztun inguru), Tok pisin eta Hiri Motu (koofizialak Papua Ginea Berrian, 1.000.000 eta 120.000 hiztun inguru, hurrenez hurren), tongera (koofiziala Tongan, 180.000 hiztun inguru) maoriera (koofiziala Zeelanda Berrian, 100.000-160.000 hiztun inguru) eta beste jatorrizko hizkuntza batzuk dialekto desberdinetan kontserbatu dira.
Etniak
Kanakak, maoriak, negritoak, papuarrak, txamorroak eta Australiako aborigenak.
Perry (Florida)
Perry Floridako hiri bat da. Taylor konderrian kokatua dago. 2010ean 7,060 biztanle zituen, 24.1 kilometro koadrotan banatuta.
Nomada bicellularis
Nomada bicellularis erle espezie bat da, Nomada generoan eta Apidae familian.
Milis
Milis Oristanoko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Bobowo udalerria
Bobowo Poloniako Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Starogard barrutian kokatuta. 51,63 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3146 biztanle zituen.
Otisville (New York)
Otisville  New York estatuko herri bat da. Orange konderrian kokatua dago. 2010ean 1,068 biztanle zituen, 1.98 kilometro koadrotan banatuta.
Borgo San Giovanni
Borgo San Giovanni Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Borgo San Giovannik honako udalerri hauekin egiten du muga:
T Tauri izar
T Tauri izarrak, izar aldagarri ez erregular mota bat dira, euren izena, taldeko objektu prototipikoa den T Tauri izarretik jasotzen dutena. Oraindik sekuentzia nagusira iritsi ez diren izar gazteak dira (sekuentzia nagusiaren aurreko izarrak). Hodei molekularretatik gertu daude, eta bere izar aldagarritasunagatik eta bere kromosferan dituen lerro biziengatik identifikatzen dira.
Ezaugarriak
T Tauri izarrak, ikus daitezkeen izarrik gazteenak dira, F, G, K eta M espektro motakoak eta bi eguzki masa baino masa txikiagoarekin. Euren azaleko tenperatura, sekuentzia nagusian aurkitzen diren antzeko masadun izarrenen antzerakoa da, baina bere argitasuna askoz handiagoa da, bere erradioa handiagoa baita. Bere erdiko tenperaturak, ziur aski, erreakzio termonuklearrak hasteko baxuegiak dira. Honen ordez, bere energia iturria, grabitate energiaren askapenean oinarritua dago, izarra, sekuentzia nagusiko izar bat eratzeko uzkurtzen doan heinean, egoera honetara iristen, 10 eta 100 milioi urte eman ditzakeelarik. T Tauri izarrek, errotazio periodo laburrak dituzte (hamabi egun inguru, gure eguzkiak hilabete behar duen bitartean), eta oso aktibo eta aldagarriak dira.
X izpi eta irrati uhinen igorpen bizi eta aldagarriak dituzte, eta askok, eguzki haize oso indartsuak dituzte. Euren espektroek, gure eguzkiarena eta sekuentzia nagusiko beste izar batzuena baino litio ugaritasun handiagoa dute, elementu kimiko hau, 2.500.000 gradu kelvinetik gorako tenperaturetan suntsitu egiten baita.
Gutxi gora-behera, aztertutako T Tauri izarren erdiak, disko zirkumestelarrak dituzte, kasu honetan disko protoplanetario deituak, gure Eguzki-sistema bezalako planeta sistemen balizko sortzaileak baitira. T Tauri izar gehienak, sistema bitarretan daude.
T Tauri izarren antzeko objektuak, baina masa handiagokoak (2 eta 8 eguzki masa artekoak), Herbig Ae/Be izarrak deritzenak dira, oraindik sekuentzia nagusian sartu ez diren A eta B espektro motako izarrak direnak. Oraindik ez da ikusi 8 eguzki masa baino gehiagoko mota honetako objekturik, oso azkar eboluzionatzen baitute: ikus daitezkeenean, nukleoan jada hidrogenoaren fusioa gertatzen ari da, eta, beraz, sekuentzia nagusiko izarrak dira.
Iguanodectes spilurus
Iguanodectes spilurus Iguanodectes generoko animalia da. Arrainen barruko Iguanodectidae familian sailkatzen da.
Johannes Schober
Johannes Schober (Perg, 1874ko azaroaren 14a - Baden bei Wien, 1932ko abuztuaren 19a) austriar legelari eta politikaria izan zen. Austriako kantzilerra izan zen 1921etik 1922ra eta 1929tik 1930era.
1918an Vienako poliziaburu izendatu zuten eta Interpolgo sortzaile eta lehendakari izan zen. Ordenari eta bakeari eutsi zien Inperioaren azken egunetan, eta polizia errepublika berriaren zerbitzura jarri zuen. 1919an buruzagi komunisten atxiloketak eskuineko alderdien estimua eman zion.
1921ean kantziler izendatu zuten, Michael Mayren gobernuak porrot egin ondoren. Koalizio gobernuak inflazio handiari eta Txekoslovakiarekin zituen harreman zailei aurre egin behar izan zien. Koalizio gobernuak inflazio handiari eta Txekoslovakiarekin zituen harreman zailei aurre egin behar izan zien. 1922ko maiatzean dimisioa eman zuen, Alderdi Sozial Kristauak gobernuari babesa kendu zionean.
1929ko irailean gobernua zuzendu zuen berriro. Ministro gehienak ez ziren alderdi politiko batekoak. 1929ko krakak susperraldi ekonomikoa eragotzi zuen eta depresio handiak Austrian eragin gogorra izan zuen. Hala ere, Heimwehr talde paramilitarraren mehatxuak neutralizatzeak arrakasta izan zuen. Gerrako konponketen ordainketaren amaiera eta konstituzioaren erreforma ere lortu zituen. 1930eko irailean dimititu zuen paramilitarren eta Sozial Kristauen presioengatik.
Oplurus quadrimaculatus
Oplurus quadrimaculatus Oplurus generoko animalia da. Narrastien barruko Opluridae familian sailkatuta dago.
Brembio
Brembio Italiako udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Brembiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Etxebarri Bus
Etxebarri Bus Etxebarri udalerri barneko autobus zerbitzu publikoaren marka komertziala da, Etxebarriko Udalaren menpe eta Leintz garraioak enpresak ustiatuta. Herrian Bilboko metroaren Etxebarriko geltokia ireki ondoren ezarri zen autobus zerbitzua, metrotik urruti dauden auzoak metroarekin lotzeko. Gaur egun, zerbitzuak bi linea ditu, eta urtero milioi erdi lagun baino gehiago garraiatu ditu. Zerbitzua 2005eko ekainean jarri zen martxan eta urteko 380.000 euroko kostua dakar.
Lineak
Etxebarri Bus sarea bi lineaz osatuta dago: 1. eta 2. lineak.
1. linea
1. lineak metro geltokia, Euskotreneko geltokia eta hiriaren erdialdea lotzen ditu, ibilbide zirkular baten bitartez.
La Voz de la Mujer
Ideiak
Egunkariak hainbait tirabira sortu zituen mugimendu anarkistaren baitan, anarkista askok bere adierazpen batzuk gizonezkoen generoaren aurkako erasotzat hartu zituztelako; horrek argitaratzaileak beren jarrera argitzera bultzatu zituen: Guk, emakume mespretxagarri eta ezjakinok, La voz de la Mujer argitaratzeari ekin genionean, bagenekien, sumatzen genuen, zuek, oi karramarro modernoak!,  zuen ohiko filosofia makanistikarekin hartuko zenutela gure ekimena, zeren jakin behar baituzue emakume traketsok ere badugula ekimenerako gaitasuna, eta ekimena pentsamenduaren emaitza dela; bai, guk pentsatu ere egiten dugu.
Etxebarri Bus
2. linea
2. lineak metro geltokia Legizamon auzoarekin lotzen du, eta ibilbide normalaz gain, ibilbide motza ere badauka. Ibilbide motza ez da Lezama Legizamon industrialdean sartzen, baizik eta zuzenean doa Bokete izeneko geltoki-burura. Mapan, more ilunez koloreztatutako geralekuak ibilbide motzak egiten ditu. Linea hau lantegiak eta industrialdeak lotzeko zerbitzua ematen duenez, ez du zerbitzurik ematen asteburuetan.
Tarifak
2014ko tarifak hurrengoak dira:
La Voz de la Mujer
Ideiak
Kaleratu zen La Voz de la Mujer egunkariaren lehen alea, eta, jakina, hura izan zen hura iskanbila!, “ez dugu halako ohorerik merezi, bai zera! Ez jauna!”, “emakumea emantzipatu?”, “zertarako?” “nondik nora emakumeen emantzipazioa?!” “geurea!”  “betor lehenik gurea”, eta, gero, gu ‘gizonok’ emantzipatuta eta aske izango garenean, ikusiko dugu”. Halako ideia humanitario eta askatzaileekin egin zioten harrera gure ekimenari. Daudela, pentsatu genuen guk (...) Ez al da egia ederra dela ondoan emakume bat izatea, hari askatasunaz, anarkiaz, berdintasunaz, gizarte-iraultzaz, odolaz, heriotzaz hitz egiteko, eta hark, zuek heroitzat hartuta eta zuen bizitzaz kezkatuta, esan diezazuen (...): "Periko maitea, Jainkoarren!"? A! Hortxe da zuen aukera! Zuen andreari gupida-begirada bota (...), eta antzerki-kutsu ausartaz esango diozue: Tira, emakume, delako edo halako bilerara joan beharra daukat (...), ea, bada, ez negarrik egin, ez baitago ausartuko denik niri ezer esaten edo ezer egiten".
Zuek libre izan nahi duzue, baita  guk ere, eta askoz ere arrazoi gehiagorekin, bitan gara eta esklabo, gizartearen esklabo eta gizasemeena. Akabo ditxosozko lelo hura: “Askatasuna eta anarkia, eta harrikoa egiten, emaztekia”. Osasuna!
"Apareció Aquello" (Hura Agertu zen), La Voz de la Mujer egunkarian argitaratutako artikulua Editoreek emakumea jotzen zuten esplotazio katean mailarik zapalduentzat eta ezkontzaren instituzioa izan zuten haien erasoen helburu nagusietako bat. Maitasun askearen ideia ere defendatu zuten, "maitasuna amaitzen denean lotura amaitzea" ahalbidetzen duena, eta ez dadila emakumea mespretxatua izan ezein gizonen menpe egon nahi ez duelako edo maitalea izan eta bi, lau edo nahi beste ume hazteagatik.
Ezaugarriak
Egunkariaren formatua lau orrialdekoa zen eta tirada 1000 eta 2000 ale artekoa. Banaketa erdi klandestinoa zen, ekintza zuzena defendatzen zutelako. Azalean, oharpen hau irakur zezakeen irakurleak: "Ahal duenean eta borondatezko harpidetzari esker agertzen da". Egunkaria harpidedunen ordainketez eta banakoen emaitzez finantzatzen zen. Ale bakoitzaren azken orrian, edizioaren gastuak adierazten ziren. Editoreak, egunkariaren 5. zenbakian azaltzen duten moduan, Louise Michel eta Emma Goldman anarkista ospetsuekin egon ziren harremanetan. Bere lehen zenbakia 1896ko urtarrilaren 8an atera zen. Zailtasun ekonomikoek proiektuaren bideragarritasuna eragotzi zuten eta azkenean egunkaria desagertu zen zorrei aurre egin ezinik. Azken zenbakia 1897ko urtarrilaren 1ean argitaratu zen.
Max Nettlau historialari anarkistak egunkariaren zenbaki gehienak erreskatatu zituen eta gaur egun Amsterdamgo Nazioarteko Historia Sozialaren Institutuan daude.
Zineman
Virginia Boltenen militantzia eta La voz de la mujer egunkaria 2010ean Argentinan estrenaituriko Ni Dios, ni patrón, ni marido filmaren gai nagusia dira. Laura Mañá espainiarrak zuzendu zuen eta Eugenia Tobal argentinarrak jokatu zuen paper nagusia. Gidoia Esther Gorisek eta Graciela Maglie-k idatzi zuten, Nora Usenky eta Mariana Fontanaren (Rosarioko historiako irakasle eta ikerlariak) lanean oinarrituta.
Les Délassements de l’Éros
Les Délassements de l’Éros Gerda Wegener margolari daniarraren 1917ko irudi erotikoen bilduma bat da, poema batzuekin lagunduta 1925ean argitaratu zena liburu gisa izenburu honekin: Douze sonnets lascifs, pour accompagner la suite d'aquarelles intitulée Les Délassements d'Éros. Soneto horiek izenpetu zituen Alexandre de Vérineauk (Louis Perceau idazlearen izengoitietako bat).
Edukia
Hamabi margo originalak akuarelak izan ziren, biribil edo obaloetan margotuak, eta sexu eszena lesbikoak ere erakusten dituztenak gehienak (badira faunoak dauden bi irudi ere, eta beste bat beltxarga batekin, exhibizionismo pieza bat izan daiteke).
Suntsipen handiko arma
Suntsipen handiko armak (ingelesez: WMD edo weapons of mass destruction) bereizi gabe pertsona asko hil eta kalte ekonomiko handiak sortzen dituzten armak dira. Suntsipen handiko armak nuklearrak, biologikoak eta kimikoak dira.
Esaldia lehendabizikoz 1937an sortu zen, Cosmo Gordon Lange Canterburyko artzapezpikuak Gerra Zibilean Gernikan Luftwaffek egindako aire-bonbardaketa deskribatzeko. Handik esaldia garatu egin zen eta 1991ko Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluaren 687. ebazpenean aipaturiko arma nuklear biologiko eta kimikoak izendatzen erabili zuten, batez ere Arma Atomikoak Ez Ugaltzeko Ituna, Arma Biologikoei Buruzko Ituna eta Arma Kimikoei Buruzko Ituna aritzen bagara.
Gainera, badaude maiz sailkapen honetan sartzen dituzten beste arma motak:
Chandolas
Chandolas Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chandolas udalerrian erroldatutako biztanleak 438 ziren. Familiak 211 ziren, horien artean 70 pertsona bakarrekoak ziren (27 bakarrik bizi ziren gizonak eta 43 bakarrik bizi ziren emakumeak), 86 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 39 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Saint-Paulien (Loira Garaia)
Saint-Paulien Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Chandolas
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 259 ziren, horien artean 187 aktiboak ziren eta 72 inaktiboak ziren. 187 pertsona aktiboetatik 162 lanean zeuden (88 gizon eta 74 emakume) eta 26 langabezian zeuden (10 gizon eta 16 emakume). 72 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chandolas udalerrian 214 unitate fiskal zeuden, 457,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.280 euro zen.
Soledad Real López
Soledad Real López (Bartzelona, 1917 - Ibidem, 2007ko otsailaren 6a) aktibista, militante komunista eta antifrankista izan zen.
Chandolas
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 21 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Soledad Real López
Lehen urteak
La Barceloneta auzoan jaio zen. Ama aberatsa, bordatzailea, erlijiosoa eta kontserbadorea zen. Aita Almansako (Albacete) nekazaria zen, eta Bartzelonara joan zen La Maquinista Terrestre y Marítima enpresako galdaretan langile metalurgiko gisa lan egitera. 7 urte bete arte joan zen eskolara, La Maquinistaren greban aitak izandako inplikazio politikoaren ondorioz kanporatu egin zuten. 9 urte zituela, soldatapean hasi zen lanean, eta etxez etxe josi zuen auzoko jostun batentzat. Handik aurrera, lanean jarraitu zuen, jantzigintzarekin zerikusia zuten lanbideetan: lantegi partikularra, zapi mekanizatuak egiteko fabrika eta irazgaitzak egiteko fabrika batean. Bigarren Errepublikan, haurrentzako arropa-denda batean lan egin zuen. Handik urte batzuetara, goi-mailako joskintzako lantegi batean aritu zen 10 urtez.
Chandolas
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
Soledad Real López
Lehen urteak
1931n, bere lehen senarra, Rafael García, ezagutu zuen. Hiru urte geroago (1933), Avanti de la Barceloneta kultur eta kirol klubean eta Gazteria Komunistetan sartu zenean, mundu politikoan hasi zen lanean. Jarduera hori ez zuen utzi, 2007an hil zen arte.
Avanti kultura- eta kirol-klubean literatura politikoa irakurtzen eta zelularen jardueretan parte hartzen hasi zen. Asturiasen urriko iraultza piztu zenean (1934), errefuxiatuen arreta- eta bilketa-lanean parte hartu zuen.
Chandolas
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 kirol-denda zen.
Soledad Real López
Gerra zibila
Gerra zibilaren hasieran Kataluniako Gazte Sozialista Bateratuetan (JSUC) sartu zen, eta erakunde horrekin mobilizazioa eta erresistentzia antifaxista prestatu zituen.
Chandolas
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Chandolas udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 210 hektarea erabiltzen.
Soledad Real López
Gerra zibila
Gerra garaian, Lina Odenaren eskolan trebatu zen, politikoki, eta Emakume Gaztearen Aliantza Nazionala sortzeko prozesuan parte hartu zuen (1937), Teresa Pàmies, Margarida Abril eta Isabel Vicenterekin batera. Urte bereko abuztuan JSUCen Batzorde Nazionaleko kide hautatu zuten, eta Gazteria Sozialista Bateratuen Tokiko Batzordeko (JSU) emakumeen arduradun ere izan zen, zehazki, Exekutiboaren Emakumearen Batzordekoa. Bere bikotekide Rafael Garcíak bere buruaz beste egin zuen Aragoiko frontean. Gerraren amaieran errepublikanoak ebakuatzen lagundu zuen.
Chandolas
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Soledad Real López
Aktibismo politikoa, torturak eta espetxea
1957ko ekainaren 16an baldintzapeko askatasuna lortu zuen, baina Bartzelonara itzultzeko debekuarekin. Madrilen jarri zen eta Paco Rebatorekin ezkondu zen. 1970ean Gaztelako Etxekoandre eta Kontsumitzaileen Elkartean parte hartu zuen. Emakumeen Mugimendu Demokratikora eta Madrilgo Unescoren Lagunen Klubera (COUM) kidetu zen.
1999an Alderdi Feministak Europako Parlamenturako hautagai aurkeztu zuen. Kartzeletako emakumeez eta diktaduraren errepresioaz mintzatu zen hainbat hitzaldi eta solasalditan. Bartzelonara joan zen bizitzera, eta ohorezko bazkide egin zuen Pere Ardiaca fundazioari lagundu zion.
89 urte zituela hil zen Bartzelonan 2007ko otsailaren 6an.
Saint-Paulien (Loira Garaia)
Biztanleria
2007an Saint-Paulien udalerrian erroldatutako biztanleak 2.254 ziren. Familiak 907 ziren, horien artean 274 pertsona bakarrekoak ziren (135 bakarrik bizi ziren gizonak eta 139 bakarrik bizi ziren emakumeak), 288 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 300 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 45 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.182 etxebizitza zeuden, 916 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 128 bigarren erresidentzia ziren eta 139 hutsik zeuden. 983 etxeak ziren eta 198 apartamentuak ziren. 916 etxebizitza nagusietatik 665 bere jabearen bizilekua ziren, 236 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 51 etxek bi zituzten, 124 etxek hiru zituzten, 294 etxek lau zituzten eta 436 etxek bost zituzten. 659 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 367 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 430 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.391 ziren, horien artean 996 aktiboak ziren eta 395 inaktiboak ziren. 996 pertsona aktiboetatik 918 lanean zeuden (502 gizon eta 416 emakume) eta 79 langabezian zeuden (32 gizon eta 47 emakume). 395 pertsona inaktiboetatik 158 erretiraturik zeuden, 103 ikasten zeuden eta 134 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Paulien udalerrian 971 unitate fiskal zeuden, 2.294,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.274 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 51 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 4 margolariak, 10 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 6 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 3 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 11 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 4 okindegiak, 2 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 liburu denda zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Saint-Paulien udalerrian 79 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.700 hektarea erabiltzen.
Tristramella simonis
Tristramella simonis Tristramella generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Saint-Paulien (Loira Garaia)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Wigwam
Wigwam edo baita wickiup ere, Ipar Amerika ko zenbait kultura indiarren gela bakarreko kupula dun bizilekua da. Wickiup terminoa, oro har, Estatu Batuetako hego-mendebaldean eta mendebaldean dagoen egitura mota horretarako erabiltzen da eta, aldiz, Wigwam terminoa, Estatu Batuetako eta Kanadako hegoaldean dauden egitura horiei dagokionean erabiltzen da.
Zazkel
Zazkel Bilboko musika taldea da, pop estiloa lantzen duena.
Ibilbidea
2012 inguruan Bilbon sei lagun batu ziren behingoz buruan zuten ideia aurrera eramateko: gitarra, bateria, baxu, teklatu eta ahotsen bitartez euskal musikari ekarpen berri bat egitea. 80ko hamarkadako talde euskaldun zein atzerritarren erritmoetan oinarrituta, Etxahun, Asier, Irati, Tolo, Axierito eta Txosk-ek Euskal Pop Erradikala aldarrikatzen dute, dantzarako eta abesteko aukera emanez. Pop eta disco musika lantzen dute, baina afrobeat eta funk bezalako estiloak ere kontuan hartzen dituzte euren konposizioetan.
2014 eta 2015 bitartean argitaratu zituzten beren lehen kantuak, entsegu lokalean bertan grabatutako maketa batean: Beta. Urtebete geroago, 2016ko maiatzean, taldearen izen bereko diskoa kaleratu dute, Garate estudiotan grabatuta, Kaki Arkarazo teknikariarekin. Diskoaren aurre eta postprodukzioaz ere arduratu zen Arkarazo. Disko honetan Joanes Garmendiaren (Garilak 26) kolaborazioa izan zuen Zazkel taldeak, soloak eta akonpainamendu ezberdinak eginez “Jalgi”, “Heroia” eta “Martxa elektriko” abestietan.
2016ko urrian Zazkel taldeak Azkue Fundazioa-k antolatutako BandenLehia2016 musika txapelketa irabazi zuen. Horri esker 2017ko Bilbao BBK Live eta Euskal Herria Sona musika festibaletan izan zen. 2017 Ekainean Leioako Pop-Rock lehiaketako hiru sari eskuratu zituen: euskarazko kantarik onena (ERI, Zazkel. 2016), Pop talderik onena eta talde orokor onena.
Saint-Ouen-sur-Gartempe
Saint-Ouen-sur-Gartempe Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Wigwam
Egitura
Kupula itxurako aterpe biribila edo obalatua da eta jatorrizko kultura askok erabiltzen dute. Gainazal kurbatuari esker, mota guztietako baldintzetarako aterpe aproposa da. Hasierako kolonoen etxe ak bezain seguruak eta epelak ziren.
Saint-Ouen-sur-Gartempe
Biztanleria
2007an Saint-Ouen-sur-Gartempe udalerrian erroldatutako biztanleak 229 ziren. Familiak 99 ziren, horien artean 29 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 21 bakarrik bizi ziren emakumeak), 41 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 25 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 153 etxebizitza zeuden, 99 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 21 hutsik zeuden. 148 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 99 etxebizitza nagusietatik 80 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 13 etxek hiru zituzten, 28 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 77 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 54 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 33 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 132 ziren, horien artean 96 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 96 pertsona aktiboetatik 89 lanean zeuden (41 gizon eta 48 emakume) eta 7 langabezian zeuden (6 gizon eta 1 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Ouen-sur-Gartempe udalerrian 92 unitate fiskal zeuden, 218 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.150 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 3 iturginak eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Saint-Ouen-sur-Gartempe udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.840 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Wigwam
Egitura
Egitura horiek zutoin okertuek osatzen dituzte; zur ez eginak batez ere eta hormak eta goiko aldea hainbat materialez estalita daude. Eraikitzeko moduen xehetasunak kultura batetik bestera aldatzen dira, baita erabilgarri dauden materialen arabera. Estaltzeko materialen artean honako hauek dira ohikoenak: belarrak, animalien azalak, ihiak, alfonbrak, larruak eta oihal ak.
Emakumeak ziren aterpetxe horiek eraikitzeko arduradunak.
Dan Aykroyd
Dan Aykroyd (1952ko uztailaren 1a, Ottawa, Ontario) kanadar aktore, umorista, abeslari eta gidoilari bat da.
Tbilisi
Tbilisi (თბილისი, ahoskatua) Georgiako hiriburua da, Kura ibaiaren ertzean kokatua.
Dan Aykroyd
John Belushi aktore eta umoristarekin batera The Blues Brothers bikotea osatu zuen. Bestalde, Trading Places (1983), Ghostbusters (1984), Spies Like Us (1985), My Stepmother Is an Alien (1988), Ghostbusters II (1989), Driving Miss Daisy (1989) eta My Girl (1991) filmeetan antzeztu izanagatik ere ospetsua bada.
Tbilisi
Hiri kulturanitza da, bertan 100 talde etniko bizi dira. Biztanleriaren %80 georgiarra da, eta errusiar, armeniar, azeriar populazio ugariarekin. Horietaz gain, hirian osetiarrak, abkhaziarrak, ukrainarrak, grekoak, juduak, estoniarrak, alemaniarrak, kurduak eta beste hainbat bizi dira.
Europa eta Asiaren arteko pasabidea izanda, eta Zetaren Bidetik hurbil egonda, Tbilisik hainbat inperioren eragina jaso du. Historia aberats hori bertako arkitekturan islatzen da, hirian hainbat estilo agertuz: Erdi arokoa, neoklasikoa, Beaux Arts, Art Nouveau, sobietarra eta gaur egungoa.
Josef Stalin, Sobietar Batasuneko lehen ministro izandakoa, georgiarra, bertan izan zen apaizetxe ortodoxoan ikasten.
Historia
Azterketa arkeologikoek erakutsi dutenez, K.a. 4000. urterako biztanleak bazeuden eremu horretan. Jakina da, halaber, K.o. V. mendearen bigarren erdian gotorleku bat eraiki zela, geroago persiarren eskuetan eroriko zena. Berreskuratu ondoren Vakhtang erregea izan zen hiriaren bultzatzailea. Handik gutxira Georgiako hiriburu bihurtu zuten.
Kanpo menderakuntza
VI. mendearen hasiera nahiko baketsua izan zen eta hiria Europa eta Asia arteko bide-gurutze izanda garai onak izan zituen. Bake-aldia amaitu zen zeren Tbilisiren kokapena estrategikoa izanda hainbat inperiok eskuratu nahi izan baitzuten: Persia, Bizantziar Inperioa, arabiarrak eta seljuktar inperioa. 570 eta 580 artean persiarrak izan ziren hiria menderatu zutenak, 627 urtean bizantziar armadak arpilatu zuen hiria eta 736tik aurrera arabiarrek menderatu zuten eta Tbilisiko emirerria sortu zuten. Hainbat eten egon arren hiria nagusiki arabiarren agindupean egon zen 1050 arte. Tarte batean khazariarrek arpilatu zuten eta 1068an seljutarrek.
Georgia batuko hiriburua
Georgiako David IV. erregearen tropak Tiflisen sartu ziren 1122an, 60 000 georgiar 300 000 turkiarren aurka borrokatu ondoren. Borrokak amaitutakoan erregeak hiriburua mugitu zuen Kutaisitik, Georgiako mendebaldetik, Tbilisira. XII. eta XIII. mendeetan, Tbilisi eskualdeko potentzia nagusi izatera iritsi zen, ekonomia oparoa, merkataritza oso garatua eta gizarte-egitura sendoarekin. XII. mendearen amaieran, Tbilisik 80 000 biztanle inguru zituen eta kultura- zein literatura-gune garrantzitsua izan zen, Georgian zein mundu osoan. Tamar erreginaren garaian, Xota Rustaveli zegoen hirian bere poema epiko mitikoa idazten, Zaldun tigrelarruduna. Garai horri Georgiako Urrezko Aroa edo errenazimendu georgiarra esaten zaio.
Mongolen nagusitasuna eta geroko ez-egonkortasuna
Urrezko aroa ez zen oso luzea izan, ez baitzuen mende bat baino gehiago iraun. Aurreko eraso batzuen ondoren Georgia mongolen mende erori zen 1236an, Herrialdea nola edo hala mantendu zuen ohiko bizimodua baina hiriburuan mongolen eragina handia izan zen, arlo politikoan zein kulturalean. 1320 urtean, mongolak indarrez eragotzi zituzten zituzten eta Tbilisi izan zen berriz ere Georgiako hiriburua. 1366an, izurri beltza zela eta, hiria suntsituta geratu zen beste hiri asko bezala.
XIV. mendearen bukaeratik XVIII. mendearen bukaera arte, Tbilisi hainbat erasotzaileren eskuetan erori zen, eta behin baino gehiagotan erabat erre zuten. 1522an hiria persiarren kontrolpean erori zen, baina 1524an Georgiako David X. erregeak konkistatu zuen atzera. Garai horretan hiriko zati asko berreraiki zituzten. XVII. eta XVIII. mendeetan erasoak eta konkistak ugaritu ziren, tartean otomandar eta persiar turkiarrenak. Georgiako Eraklio II. erregea behin baino gehiagotan saiatu zen hiria pertsiarretatik askatzen, baina ezin zuenez Errusiaren laguntza eskatu zuen.
Errusiako agindupean
1801ean erresuma georgiarra Errusiako Inperioarekin bat egin zuenean, Tbilisi bertako gobernuaren egoitza izan zen eta mendearen hasieran hazkunde handia izan zuen ekonomikoki zein politikoki. Europar estiloko eraikin berriak egin ziren, errepide eta trenbide berriak eraiki ziren, Tbilisi Errusiarekin eta Transkaukasiako beste hiri batzuekin lotzeko, Batumi, Poti, Baku eta Erevanekin esaterako. 1850eko hamarkadan merkataritza-gune garrantzitsua zen, eta bertan hainbat artistek, Ilia Txavtxavadze-k eta Aleksandr Griboedov-ek esaterako, izan zuten egoitza. Aleksandr Puxkin, Lev Tolstoi, Mikhail Lermontov izan ziren bertan eta goraipatu zuten, eta Romanov familiak hirian jarri zuen Transkaukasiako egoitza. Mende horretan hiriko biztanleria oso anitza bilakatu zen, etnia, erlijio eta kulturaren aldetik: armeniarrak % 38,1 ziren, georgiarrak % 26,3 eta errusiarrak % 24,8.
Independentzia labur bat
1917ko Errusiako Iraultzaren ondoren, hiria izan zen Transkaukasiako gobernuaren erdigunea. 1918ko udaberrian, hirian bertan aldarrikatu zen Transkaukasiako Federazio independentea. Federazioan hiru nazio zeuden —Georgia, Armenia eta Azerbaijan— baina laster banatu ziren 1918ko maiatzean eta Tbilisi hiriburua zuen Georgiako Errepublika Demokratikoa sortu zen.
1921eko otsailaren 25ean, Arrmada gorriak hartu zuen Tbilisi, hiriaren kanpoaldean borroka gogorrak izan ondoren. Horrela hasi zen aro sobietarra.
Aro sobietarra
1921 indar sobietar boltxebikeen okupazioaren ondoren Tbilisi izan zen Transkaukasiako Errepublika Sozialista Sobietarreko (Armenia, Azerbaijan eta Georgia) hiriburua hasiera eta Georgiako Sobietar Errepublika Sozialistarena gero. Sobietar aroan Tbilisiko populazioa asko hazi zen, hiria industrializatu zen eta Sobietar Batasuneko gune politiko, sozial eta kultural garrantzitsua izan zen. 1980an, SESBeko lehen rock jaialdia egin zen bertan.
Errusiaren aurkako hiru manifestazio garrantzitsu izan ziren hirian, 1956an, Nikita Khrustxoven politika antiestalinisten aurka, 1978an eta 1989an. Lehenean eta azkenean odol-isurketa gertatu zen.
Independentzia
1991ko Sobietar Batasunaren kolapsoaren ondoren, Tbiliisik asaldura eta ezegonkortasun aldiak izan ditu. 1991ko abendutik 1992ko urtarrilera arte iraun zuen gerra zibil labur baten ondoren istiluak izan ziren mafiako klanen artean. Xevardnadze presidentearen garaian (1993-2003) krimena eta ustelkeria oso handiak izan ziren, gizarteko estamentu asko pobretu egin ziren, ekonomiaren kolapsoagatik lanik ez zegoelako. 2003ko azaroan protesta masiboak izan ziren, hauteskunde parlamentario iruzurtien ondoren 100 000 pertsona baino gehiago kalera atera ziren, Larrosen iraultza deitutakoa ekarriz. 2003az geroztik hirian egonkortasuna eta ekonomia handitu dira.
2008ko abuztuan errusiarrek Tbilisiko aerodromo militarra bonbardatu zuten, Hego Osetiako gerraren testuinguruan.
Geografia
Hiria Georgiako ekialdean dago, Mtkvari (Kura) ibaiaren bi ertzetan. Itsasoaren mailatik 380 eta 770 metro artean dago, mendiz inguratutako anfiteatro baten formarekin. Erliebea konplexua da Trialeti mendikatearen aldeko maldengatik batez ere.
Klima
Klima subtropikal hezea du, eragin kontinentalarekin eta nahiko idor hala ere. Uda beroak eta neguak hotzak dira, baina biak muturrekoak izan gabe. Historian erregistratutako minimoa -23 °C izan da, eta udako maximoa 40 °C. Garai euritsuena udaberria da.
Turismoa
Alde zaharra ere oso ikusgarria da, non hainbat eliza eta museoz gain etxe zahar oker eta koloretsu asko baitaude.
Kirolak
Errugbia oso kirol arrakastatsua da herrialdean eta Georgiako errugbi selekzioak Tbilisin du egoitza.
Futbola ere badago eta FC Dinamo Tbilisi da Georgiako liga eta Georgiako kopa gehien lortu dituen taldea. Sobietar Batasuneko Futbol Liga eta Kopak ere irabazi zituen baina lorpenik handiena 1981eko Europako Errekopa izan zuen.
Herri eta hiri senidetuak
Tbilisi ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
NGC 2768
NGC 2768 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Belako (musika taldea)
Belako "post punk" musika egiten duen Mungiako (Bizkaia) talde bat da. Beraien abesti gehienak inglesez badira ere, abesti batzuk euskaraz sortzen dituzte.
Taldearen izena Mungiako Belako auzoaren izenetik dator. Taldeak auzo honetan entsaiatzen du eta Josu eta Lore taldekideak auzo honetakoak dira.
Historia
Mungiako taldea 2011 n sortu zen, 80. hamarkadako new wave estiloan inspiratuta. Hasieran bertsioak egiten zituzten eta lokal txikietan hasi ziren jotzen. Laster soinu berriagoetara aldatu zuten haien estiloa, post-punka ukitu elektronikoekin konbinatuz.
2012 an Gaztea maketa lehiaketa irabazi zuten eta Radio 3 ekoan hirugarren postua lortu zuten. Emaitza hauei esker, urte horretako Bilbao BBK Live jaialdian jo zuten eta ondoren, Elvis Costello ren hasierako talde bezala jo zuten Donostiako Jazz jaialdian.