cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azido sulfhidriko
Haren izendapenean inkongruentziarik egon ez dadin, H2S- ur-disoluzioan bezala hartu daiteke ("aq" formulan), hau da, azido sulfidrikoa.
Base sendoekin gatzak sortzen ditu: sulfuroak. Bere irakite-puntua 212,86 K da.
W. G. Sebald
Winfried Georg Sebald (Wertach, 1944ko maiatzaren 18a - Norfolk, 2001eko abenduaren 14a) alemaniar idazlea izan zen. Literatura alemana eta ingelesa ikasi zituen unibertsitatean eta irakasle izan zen Ekialdeko Angliako Unibertsitatean. Holokaustoa eta gerraosteko Alemania dira bere lanen gai nagusia. Baita oroimena, oroimenaren galera eta gainbehera ere. Bere lanen gertaerak, oroitzapenak eta fikzioa nahasten dituzte.
Ingalaterran hil zen bere autoa gidatzen.
Noriaki Asakura
Noriaki Asakura (朝倉 徳明, 1973ko maiatzaren 11 - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse.
Larramendi-ziza
Larramendi-ziza (Lepista luscina) onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Lepista panaeola (Fr.) Karst, Tricholoma panaeola Queleti Perretxiko jangarria, kardu-zizaren antzeko koloreko kapela du, orbanak dauzka eta hatzarekin igurztean orriak erraz bereizten dira. Maiz kardu-zizarekin nahasten da, bere kolore, habitat eta hanka laburragatik, eta batzuetan eszentrikoa ere bai.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 12 cm. arteko diametrokoa. Lehenik ganbila, gero laua, eta ertza sarritan uhindua eta bihurgunetsua. Haragitsua, lehorra, oso hauskorra. Kolore gris-zurixkakoa, askotan orban ilun zentrokideekin markatuta.
Melen zuloa
Melen zuloa hiri kondairaren arabera Ellensburg, Washington dagoen hondorik gabeko sakongunea da. Kondairaren jatorria Ameriketako Estatu Batuetako irrati saio batean dago, Coast to Coast AM irratikoan alegia. Irratisaio batean "Mel Waters" izeneko pertsona batek berak ikusitako zela aipatutako sakongunea; haren esanetan, inguruan bizi zen eta behin, arratzale-pita pisu batekin erabiliz hondoa aurkitzen saiatu zela esan zuen; pisua 24 km. jaitsi egin zen hondoa ukitu gabe. Watersek aipatutako beste pertsona batek, Manastash Ridge, zuloa aurkitzeko koordenatu hauek eman zituen:. Watersen arabera, zulo horren luzera infinitoa zen eta hildako animaliak bizirik itzul arazteko gaitasuna zuen. Informazio hauen benekotasuna inoiz ez da demostratu.
Larramendi-ziza
Deskribapena
Orriak: Estu, meheak, okertuak, itsatsiak edo eskotatuak, kapelaren haragitik bereiz daitezkeenak. Hasieran zurixkak, gero grisaxka-horixkak.
Opisthonema bulleri
Opisthonema bulleri Opisthonema generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Larramendi-ziza
Deskribapena
Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: 3 – 7 x 1 – 2 cm-koa. Zilindrikoa edo pixka bat meheagoa goian, haritsua, haragitsua, betea, lehorra, kapelaren kolorekoa baino pixka bat zurbilagoa. Eszentriko samarra, gehienetan laburra eta apur bat kurbatua.
Haragia: Trinkoa, hauskorra, kolore zuri-grisaxkakoa. Zapore gozoa du, eta irin-usain atsegina. Etimologia: Lepista hitza grekotik dator, “lepistós”-etik, soil, esan nahi du. Apaingarri berezirik ez duen onddoa.
Jangarritasuna
Zapore min arina duen arren, interesgarria da sukaldaritzarako. Gordinik jan daiteke eta zapore atsegina du gainera.
Nahasketa arriskua
Lepista rickenii Sing. = Tricholoma panaeolus ss. Ricken, perretxikoarekin, non kapelaren kolorea laranja-arrea den. Lepista caespitosa-rekin, zurixka da eta usain espermatikoa du. Pleurotus eryngii-arekin, honek orri dekurrenteak ditu eta unbelifero sustraietan hazten da.
Sasoia eta lekua
Banaketa eremua: Ipar Amerika, Europa, Australia, Zeelanda Berria eta Errusia.
Amen
Amen (אמן, Amen; ἀμήν; آمين, Āmīn) euskaraz "horrela izan dadila" esan nahi duen hitz semitikoa da. Sanskritozko aum hitzean du jatorria. Euskaraz halaxen ere erabili izan da.
Lehendabizikoz judaismoak erabili zuen, eta handik beste erlijio monoteistetara zabaldu zen, hau da, kristautasun eta islamera. Eskuarki otoitzak amaitzeko erabiltzen dute.
NA-8107
NA-8107 edo Olazko zeharbidea, Nafarroako herri errepidea da, PA-30 nafar errepideko 6,81 kilometroan hasi eta PA-30 errepidearen 8,27 kilometrora arte doa. Errepidea 1,05 kilometro luze da.
Agregakin
Agregakina edo agregatua harrobitik ateratako partikula iraunkor birrinduen nahastearen bidez lortutako granulometria jarraituko material pikortatuari deritzo. Agregakina eraikuntzan erabiltzen da batez ere eta egonkortasun kimikoa eta erresistentzia mekanikoa dira beste materialeengandik bereizten duen bi ezaugarri nagusi.
Agregakin naturalak
Agregakin naturala meagintza ustiapenetik lortu dena eta soilik prozesu mekanikoak jasan dituena da. Jatorri ezberdina duten meatokietan erauzten dira: ibai, itsaso, eoliko edo harrobi. Jatorriko meatokietan dauden bezala edo birrinduta, guztiz edo partzialki, erabiltzen dira.
Kareharrizko agregakinak
Kareharria da iberiar penintsulan arroka sedimentario ohikoena. Lortzen eta birrintzen erraza dela eta material hau da iberiar penintsulako agregakinetan gehien erabiltzen dena. Kareharrietan tarteka karedun jatorria ez duten mineral proportzio altuak topatzen dira.
Siliziozko agregakinak
Agregakin hau pikordun meatokietan ateratzen da. Tamainarik handiena duten partikulak bahetu eta birrinketa ezberdinen bidez tamaina txikiagoa duten aleak lortzen dira. Zenbat eta tamaina txikiagoa izan orduan eta ertzak zorrotzago izango dituzte. Legar naturalaren birrinketatik sortutako siliziozko agregakina oso erabilia da, iberiar penintsulan asko baitago.
Agregakin igneo eta metamorfikoak
Agregakin mota honek besteak baino zailtasun gehiago ditu birrintzerako garaian.
Agregakin bolkanikoak
Ez dira beste agregakinak bezain erabiliak, toki gutxietan aurki baitaitezke.
Agregakin artifizial eta marjinalak
Agregakin artifiziala industri prozesuren bat jasan eta aldaketa fisiko edo kimikoren bat jasan dutenak dira. Industria prozesuetan sortutako azpiproduktuetan, agregakin naturalen tratamenduetan, eraikuntzen eraispenetan edo bidezoruen birziklapenean dute agregakin hauek jatorria.
Azpiproduktuak
Zabor, meatze-ustiapen eta meategietako hondakinak, altzairutegiko zepak, hiri-hondakinen errausketan sortutatako zepak,... dira agregakinak sortzeko erabiltzen diren azpiproduktuetako batzu.
Agregakin manufakturatuak
Industri-prozesuetan lortzen dira, agregakin naturaletatik batzuetan. Agregakin hauekin ezaugarri bereziak lortu nahi izaten dira.
Partikulen tamaina
Partikulek duten tamainaren arabera izen desberdina hartzen du agregakinak. Orokorrean agregakin fina eta agregakin lodiaren arteko bereizketa egiten, 2.5 mm izan ohi da muga, baina 5 mm baino gutxiago duen materialari harea deitzen zaio.
Erabilpena
Agregakinaren ezaugarri fisikoak, ekonomia eta ingurugiroa dira agregakin motaren aukera baldintzatzen duten faktore nagusiak.
Eraikuntzan erabiltzen dira batez ere:
Errepideak
Siliziozko agregakinak errepideetako geruza guztietan erabiltzen dira, aurkitzen erraza baita. Errepideak eraikitzeko erabiltzen diren lokailu hidrokarbonatuekin ez du itsaskortasun handirik. Silize eta haustura-aurpegi kopuru handia badute ezaugarri mekaniko eta barne marruskadurak mineralezko eskeleto egokia osatzen dute trafikoaren eragin zuzena jasaten duten nahaste bituminosoetan erabiltzeko.
Agregakin igneo eta metamorfikoak errepideetako arrodadura-geruzetan erabiltzeko aproposak dira, dituzten ezaugarriak direla eta. Leuntzen zailak direnez arrodadura-geruzaren ezaugarriak denbora luzez mantentzen dituzte. Azidoagoak diren agregakinak lokailu hidrokarbonatuekin itsaskortasun baxuagoa dute; kasu hauetan aktibatzaile edo emultsio egokiekin arazoa zuzendu liteke.
1932ko Munduko Alpetar Eski Txapelketa
'''II. Munduko Alpetar Eski Txapelketa''' Alpeetako Cortina d'Ampezzo (Italia) herrian ospatu zen, 1932ko otsailaren 4a eta 6a bitartean, Nazioarteko Eski Federazioak (NEF) eta Italiako Eski Federazioak antolatuta.
Kanzach
Kanzach Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Masaharu Kotani
Masaharu Kotani (小谷 勝治, 1973ko ekainaren 21a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse.
Kimika konputazional
Kimika konputazionala kimikaren adar bat da, problema kimikoak aztertzen eta ebazten laguntzeko konputazio-ereduak erabiltzen dituena teknika konputazionalak eta sistema molekularren simulazioak aplikatuz. Kimika teorikoaren kontzeptu, teoria eta ereduak erabiltzen ditu, fisika klasikoko, mekanika kuantiko eta estatistikoko materiaren tratamendu fisikoetan oinarrituta, software zientifikoetan txertatuta eta molekulen eta agregatu molekularren —gas egoeran eta disoluzioan eta gorputz solidoen— egitura eta/edo propietate estatiko eta dinamikoak kalkulatzeko bereziki diseinatuta. Haien emaitzek esperimentu kimikoetan lor daitekeen informazioa osatzen duten arren, beste kasu batzuetan, orain arte ikusi ez diren fenomeno kimikoak iragar ditzakete jarduera esperimental berriaren diseinua bideratuz edo diseinu esperimentalaren arazoetan bestelako ezagutza enpirikorik eza ordezkatuz. non kostu ekonomiko altua duen eta/edo esperimentu enpirikoa ezinezkoa den gaur egungo terminoetan. Kimika konputazionala oso erabilia izan da hainbat hamarkadatan sendagai eta material berrien diseinuan.
Arlo horretan aztertutako propietate molekularren adibideak maila atomikoko egitura molekularra (hau da, molekulen atomo osagaiek espazioan duten posizioa, haien arkitektura molekularra definitzen dutenak) eta elektronikoa (hau da, forma molekularraren definizioa osatzen duen molekulan karga elektronikoaren banaketa), energia absolutua eta erlatiboa (aztertzen ari den sistema molekularraren egonkortasunarekin lotutakoa), propietate elektrikoak, hala nola dipolo elektrikoa eta goi mailako memento multipolarrak, molekulen espektro infragorria eta beste magnitude espektral batzuk eta beste partikula batzuekin talka egiteko sekzio eraginkorrak aztertzeko aukera ematen duten bibrazio-maiztasunak. Gainera, aitorpen molekularra zehazten duten molekulen interakzio-ahalmena aurreikusteko aukera dago (metodo klasikoekin edo mekanika molekularrekin, MM, eta kimika kuantiko metodoarekin, QMrekin deskribatu daiteke), haien erreaktibotasun kimiko orokorra eta espezifikoa aurreikustea egitura elektronikotik eratorritako adierazle ezberdinetan oinarrituta (horrek QM edo QM/MM kimika kuantikoko metodo mistoak behar ditu) eta erreakzio-mekanismoak ere aztertzea.
Erabilitako metodoek egoera estatiko eta dinamikoak hartzen dituzte. Kasu guztietan, kalkulu-denbora barne hartzen duten kalkulu-eskakizunak (azterketaren kostu konputazionala) lotuta daude (aztertutako sistemaren tamaina hazi ahala eta/edo eredu eta metodo sofistikatuagoak erabiltzen diren heinean azkar handitzen dena, sistema zehatzago deskribatzea ahalbidetzen dutenak —beti beharrezkoa ez dena—, aztertu nahi diren propietateen arabera) eta informazioa biltegiratzeko ahalmena erabilitako hardwarean. Aztergai dugun sistema izan daiteke molekula isolatu bakar bat —edo hauetako multzo bat agregazio-egoera desberdinetan— edo gorputz solido bat. Oro har, aztergai dugun sistemaren tamainaren eta bertan lor daitekeen zehaztasun mailaren artean, tentsioa dago. Kimika konputazionalaren metodo guztiek nolabaiteko hurbilketa-maila suposatzen dute beren formulazioan, eta, beraz, sistema bat eta bere propietate espezifikoak aztertzeko metodo egoki bat hautatzeko orduan, ezagutu beharreko indarguneak eta ahuleziak dakartza. Egitura aztertzeko erabiltzen diren metodoak, lehen zati handi batean, sailka daitezke metodo klasikoetan edo mekanika molekularrean (MM) eta metodo kuantikoan (QM). Lehenengoak xehetasun atomikora soilik iristen diren bitartean, bigarrenak xehetasun maila elektronikora iristen dira. Metodo kuantikoen barruan, ab initio (lehen printzipioetara) izeneko metodoak eta metodo erdi-enpirikoak bereiz ditzakegu, hurbilketa eta parametro kopuru handiagoa sartzen dutenak (informazio enpirikotik edo goi mailako kalkuluetatik erator daitezkeenak) bere formulazioan.
Historia
Mekanika kuantikoaren historiako aurkikuntzetan eta teorian oinarrituta, kimikako lehen kalkulu teorikoak Walter Heitler eta Fritz Londonek egin zituzten, 1927an. Kimika kuantiko konputazionalaren hasieran eragina izan zuten liburuen artean, honako hauek daude: Introduction to Quantum Mechanics - with Applications to Chemistry by Linus Pauling eta E. Bright Wilson, 1935 ; Henry Eyring, John Walter eta George Kimball -en Kimika Kuantikoa, 1944 ; Walter Heitler -en Elementary Wave Mechanics – with Applications to Quantum Chemistry, 1945, eta, geroago, Charles Coulsonen Valence, biak ala biak kimikarientzako erreferentzia nagusi gisa balio izan zuten hurrengo hamarkadetan.
Teknologia konputazional eraginkorren garapenarekin, 40ko hamarkadan, sistema atomiko konplexuetarako uhin-ekuazio landuen soluzioak helburu bideragarria izaten hasten dira. 1950eko hamarkadaren hasieran, lehenengo kalkulu orbital atomiko erdienpirikoak egin ziren. Kimikari teoriko ugari lehen ordenagailu digitalen erabiltzaile bihurtu ziren. Erresuma Batuko erabilera horren deskribapen oso zehatza Smith eta Sutcliffe-k eman izan dute. Molekula diatomikoei buruzko lehen ab initio kalkulua Hartree-Fock metodoa izan zen, 1956an MITen egin zena, Slater orbital motako oinarrizko funtzio multzo bat erabiliz. Molekula diatomikoetarako, 1960an, gutxieneko oinarri-multzo bat eta oinarri-multzo handienen lehen kalkuluak erabiliz azterketa sistematikoa argitaratu zituzten Ransil-ek eta Nesbet-ek, hurrenez hurren. Gaussiar funtzioak erabiliz egindako lehen kalkulu poliatomikoak 1950eko hamarkadaren amaieran egin ziren. Ezarpen-interakzioaren lehen kalkuluak Cambridgen egin zituzten EDSAC ordenagailuan, 1950eko hamarkadan, S. Francis Boys-ek eta bere lankideek, funtzio gaussiarrak erabiliz. 1971n, ab initio kalkuluen bibliografia argitaratu zenean, sartu ziren molekularik handienak naftalenoa eta azulenoa izan ziren. Ab initio teoriaren hasierako garapen askoren laburpenak Schaeferrek argitaratu ditu.
1964an, Hückel metodoaren kalkuluak, zeinak CLOA orbita molekularren elektroien energia zehazteko \pi hidrokarburo-sistema konjugatuetako elektroien metodo sinpleak diren eta sistema sinpleenetatik, hala nola butadieno edo bentzenotik 6tara fusionatutako 10 eraztuneko obalenoraino doazen, Berkeley eta Oxfordeko ordenagailuetan sortu ziren. Metodo enpiriko horiek, 1960ko hamarkadan, CNDO bezalako metodo erdienpirikoek ordezkatu zituzten.
1970eko hamarkadaren hasieran, ab initio programa konputazional eraginkorrak erabiltzen hasi ziren, hala nola ATMOL, Gaussian, IBMOL eta POLYAYTOM, orbita molekularren ab initio kalkuluak azkartzeko. Programa horietatik, gaur egun, gaussa baino ez da, masiboki zabaldua, erabiltzen, eta gaur egun erabiltzen direnen askotariko bat da. Aldi berean, mekanika molekularreko metodoak, esaterako, MM2, Norman Allinger-ek garatu zituen, batez ere.
«Kimika konputazionala» terminoa aipatu zen lehen aldietako bat Sidney Fernbach eta Abraham Haskell Taub-ek, 1970ean idatzitako Computers and Their Role in the Physical Sciences liburuan aurki daiteke, non diote: «Badirudi, beraz, kimika konputazionala, azkenean, gero eta errealitate handiagoa izan daitekeela». 70eko hamarkadan, sortzen ari zen kimika konputazionalaren diziplina berri baten parte gisa ikusten hasi ziren metodo desberdinak. Journal of Computational Chemistry aldizkariaren lehen argitalpena 1980an argitaratu zen.
Charles de Foucauld
Charles de Foucauld (Estrasburgo, 1858ko irailaren 15a - Tamanrasset, 1916ko abenduaren 1a) frantses esploratzaile eta misiolaria. Armadako ofiziala zela, esplorazio-bidaia bat egin zuen Marokora (1883-1884). 1886an gudarostea utzi eta Notre-Dame-des-Neigeseko tropan sartu zen (1890). Palestinan, Sirian eta Aljerian egonaldiak egin zituen. Apaiz egin (1901) eta ermitau-misiolari egin zen Saharan, hasieran Beni Abbesen, eta gero Tamanrasseten (1905). Senusiek hil zuten. Rennaissance du Maroc (1888, Marokoren Errenazimentua, Duveryer laguntzaile zuela), eta tuaregei buruzko lanak idatzi zituen: Grammaire et Dictionnaire fançais-touareg, Touareg-français, Poésies touaregs, eta erlijio-liburuak.
Galizierazko literatura
Galizierazko literatura hizkuntza hartaz egindakoa da, Galiziako idazleekin lotutakoa nagusiki.
Jarraian, idazleak aipatuko ditugu, jaiotzako probintzia agertuz.
Gaztelaniazko idazle galiziarrak
Gaztelaniaz idatzi izan dituen egile galiziarren artean aipagarriak dira kronologikoki Emilia Pardo Bazan, Ramon Maria Valle-Inclan eta Camilo Jose Cela Nobel Sariduna.
San Migel baseliza (Ereñozar)
San Migel baseliza Bizkaiko Ereñozar mendiaren gailurrean dagoen baseliza bat da, Ereño udalerrian. Garai batean Ereñoko eliza izan zen, 1660. urtean eliza berria eraiki zen arte.
Glikokaliz
Glikokaliza, glikokalixa edo glukokaliza zelula mintz etik kanporantz ateratzen diren glikolipidoen eta glikoproteinen kate gluzidikoek eta azido hialuronikoak osatzen duten geruza da. Zelulari babes mekanikoa ematen dio, zelulen arteko atxikipena ahalbidetzen du, zelularen identifikazioan laguntzen du eta hormonak hartzen ditu.
Etimologia
Glikokaliza grekerazko glykys (azukrea) eta kalyx (oskola) hitzak elkartuz eratzen da.
Bakterioen glikokaliza
Zelula mintzetik kanporantz proiektatzen den polisakarido kateek osatzen dute. Fagozitoen aurrean babesa ematen die, biofilma sortzen baitu eta honen bidez sustratuari lotzen baitzaio. Sustratu horien artean azalera bizigabeak, zelula eukariotikoak edo beste bakterio batzuk izan daitezke. Glikokalizari esker mikrokoloniak ere eratu ditzakete ugaztunen aparatuen barnean, eta patogenoak direnek infekzioak sortuko dituzte.
Gizakien zeluletan
Odoleko plaketa helduetan ere bakterioen antzeko glikokaliza azaltzen da. Glikokaliz honi eskel kalteturiko odol hodietako kolagenotara atxikitzen da, horretarako barnean dituen proteina hartzaile asko ditu. Odol hodietako endotelioan ere azaltzen da eta berari esker odolak eragin dezakeen marruskadura txikitzen du eta hodiko paretetan zehar likidoa galtzea ekiditeko barrera osatzen du.
Hesteetako epitelioetako zeluletan agertzen da, adsortzio zeluletako mikrobiloetan bereziki, elementuen xurgapena areagotzen baitu. Mukopolisakaridozko 0'3 μm-ko lodierako geruza osatzen dute eta xurgapen azalera handitzeaz gain proteinak eta gluzidoak metabolizatzeko entzimak izaten ditu barnean.
Glikokalizaren degradazioa
Glikokalizaren degradazioari eragiten dioten faktoreak odol hodietako presioa, hipergluzemia, hiperkolesterolemia, estres oxidatzailea eta hantura eragiten duten hainbat molekula dira.
Tonu (hizkuntzalaritza)
Tonua, hizkuntzalaritzan, ahotsaren maiztasun-aldaketa da, silaba edo hitz bat ahoskatzean egiten dena.
Hitzezko hizkuntza guztiek erabiltzen dute intonazioa informazio paralinguistikoa, emozionala edo beste mota batekoa adierazteko, eta enfasia, kontrastea eta antzeko ezaugarriak transmititzeko. Baina, horrezaz landa, hizkuntza batzuek hitzak edo haien inflexioak bereizteko baliatzen dute tonua, kontsonanteen eta bokalen antzera. Ezaugarri hori duten hizkuntzei tonu hizkuntza deitzen zaie; hizkuntza horien tonu-patroi bereizgarriei tonema izena ematen zaie, fonemekiko analogiaz. Tonu hizkuntzak arruntak dira Asiako ekialdean eta hego-ekialdean (txinera, vietnamera, thailandiera eta besteak), Pazifiko aldean, Afrikan (khoisan hizkuntzak, adibidez) eta Ameriketan (navajo, txerokiera eta besteak); munduko hizkuntzen % 70 inguru tonala dela jotzen da.
Hirurehun eta hogeita sei
Hirurehun eta hogeita sei (326) hirurehun eta hogeita bostaren ondoren eta hirurehun eta hogeita zazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Otsailaren 8
Otsailaren 8a gregoriotar egutegiaren urteko hogeita hemeretzigarren eguna da. 326 egun falta dira urtea amaitzeko, 327 egun bisurteetan.
Kanpo estekak
Otsailaren 7 | Urteko egutegi | Otsailaren 9
Olivette (Missouri)
Olivette Missourieko hiri bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 7,737 biztanle zituen, 7.2 kilometro koadrotan banatuta.
General Electric GE90
General Electric GE90 General Electric estatubatuar konpainiak espreski Boeing 777a ekipatzeko eginiko deribazio altuko turbofan motako motore aeronautiko bat da.
General Electric GEnx motorea, Boeing 787a eta Boeing 747-8a ekipatzeko diseinatua izan dena, GE90 motoretik dator.
Kappel-Grafenhausen
Kappel-Grafenhausen Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Opisthonema libertate
Opisthonema libertate Opisthonema generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Esomus malayensis
Esomus malayensis Esomus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Kirgizistan
Kirgizistan (Кыргызстан; Кыргызстан) edo Kirgizia (Киргизия), izen ofiziala Kirgizistango Errepublika (Кыргыз Республикасы; Кыргызская Республика), Erdialdeko Asiako estatu burujabea da, itsasbazterrik gabekoa. Mugakide ditu Kazakhstan iparraldean, Uzbekistan hego-mendebaldean, Tajikistan hegoaldean eta Txina hego-ekialdean. 199.951 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 6,6 milioi biztanle zituen 2021ean. Hiriburua Bixkek da.
Mugak
Kirgizistan erdialdeko Asiako estatu itsasgabea da, iparraldean Kazakhstan, mendebaldean Uzbekistan, hegoaldean Tajikistan eta ekialdean Txina dituena. Ipar latitudeko 39° eta 44° artean dago, eta ekialdeko longitudeko 69° eta 81° artean. Herrialdeko ibai guztiak sakonune endorreikotara isurtzen dira, itsasora iritsi gabe.
Plesiolebias fragilis
Plesiolebias fragilis Plesiolebias generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Kirgizistan
Erliebea
Oso herrialde menditsua da, Tian Shan eta Pamir mendigune lakarrek herrialdearen % 65 hartzen baitute. Ekialdean Alai Tian Shan mendilerroak Txinako Xinjiang eskualdetik bereizten du. Ipar-medebaldean Ferganako mendilerroa dago, eta Alai mendiak hego-ekialdean; bien artean Ferganako harana zabaltzen da, Kirgizistan, Uzbekistan eta Tajikistanen artean banaturik dagoena. Batez besteko garaiera 2.750 metrokoa da; Jengish Chokusu (7.439 metro), Lenin (7.134 metro) eta Khan Tengri (7.010 metro) dira gailurrik gorenak, eta punturik beherena Ferganako haranean dago, Oxetik gertu: 394 metro.
Hidrografia
Arro hidrografiko nagusia Sir Dariarena da. Ibai horrek Tian Shan mendilerroaren mendebaldean du iturburua, Txinako mugatik hurbil. Txu ibaia, berriz, iparraldeko mendialdean jaiotzen da, eta hegoaldeko basamortuetan desagertzen. 2.000 aintzira baino gehiago daude, gehienak mendiguneetan; handienak Issyk-Kul (6.236 kilometro koadro), Sonkol (270 kilometro koadro) eta Txatyr-Kol (181 kilometro koadro) dira.
Klima
Itsasoaren urruntsasuna eta erliebe menditsua dira Kirgizistango kliman eragiten duten faktore nagusiak. Oro har, klima kontinentala da, nahiko eguzkitsua. Urtarrileko batez besteko tenperaturarik epelenak (-4 °C) Ferganako haranean eta Issyk-Kul aintziraren aldean izaten dira; hotzenak, berriz, mendiguneetan (-30 °C). Uztaileko batez besteko tenperaturarik beroenak (27 °C) Ferganako haranean neurtzen dira, eta hotzenak mendi gailurretan. Prezipitaziorik handienak Ferganako mendilerroan jasotzen dira (metro koadroko 2000 litro urtean), eta txikienak Issyk-Kulen mendebaldeko bazterrean (100 litro baino gutxiago).
Historia
Kirgizen lehenengo berriak K. a. II. mendeko txinatar kroniketan agertzen dira. Herri nomada zen, eta leinutan banatuta zegoen, baina XVI. mende inguruan mendebalderantz jo zuten, eta etnia askoren arteko liskar-iturri zen lurralde batean kokatu ziren. XVII. mendearen amaieran, mongolek konkistatu zuten lurralde hura, eta XIX. mendean erdialdeko Asiako Kokland estatuaren (gaur egun Uzbekistanen) agintepean gelditu ziren leinu haiek.
1876an, Errusiako Inperioaren babespeko herri bihurtu zen, eta, azkenik, errusiarrek eta ukrainarrek inbaditu zuten. 1916an, kirgizak errusiarren kontra altxatu ziren; zapalkuntza handia bideratu zuen tsarrak haien kontra, eta Txinara ihes egin behar izan zuten kirgiz askok eta askok. Boltxebikeei aurre egin zieten, halaber, baina 1921ean Turkestango Sobietar Errepublika Sozialista Autonomoan sartu zuten, gaur Tajikistan, Kazakhstan, Turkmenistan eta Uzbekistan osatzen dituzten beste zenbait lurralderekin batera.
Kirgizistan errepublika autonomo bihurtu zen 1926an, eta 1936an Sobietar Batasunaren barneko errepublika. Kirgizistan, Tajikistan eta Uzbekistanen arteko mugak, ordea, banaketa etnikoa kontuan hartu gabe ezarri ziren. Sobietar Batasuna gainbehera etorri zenean, etnien arteko indarkeria piztu zen 1990ean. Gerra sortu zen uzbekoen eta kirgizen artean, lurren banaketa zela-eta. Ehunka petsona hil zituzten borroka haietan, eta sobietar agintariek Uzbekistan eta Kirgizistan arteko mugak itxi behar izan zituzten azkenean, bi errepubliken artean erabateko gerra saihestearren.
1991n, independentzia aldarrikatu zuen Kirgizistanek, izenaren idazkera aldatu zuen, eta erreformak jarri ziren abian gobernuan eta ekonomian; Askar Akaiev aukeratu zuten presidente (bera zen hautagai bakarra), eta berriro hautatu zuten 1995ean. 1996an konstituzioan aldaketa batzuk egiteko erreferenduma egin zuen, besteak beste bere aginpidea zabaltzeko helburuaz, eta onartu egin ziren, baina oposizioaren kontrako neurri gogorrak hartu zituen.
1998an, bere gobernuaren ahultasunaz jabeturik, Akaievek behin-behineko gobernu bat antolatu zuen, eta 1999ko legebiltzarrerako hauteskundeetan Amangeldi Muralievek hartu zuen gobernu berriaren gaineko ardura. Akaieven agintaldian egoera egonkor samarra izan zen, eta demokrazia eta liberalismoa ezartzeko ahaleginak egin ziren, baina egoera ekonomikoa oso larria eta zaila zen; bizi maila oso apala zen, eta horrek eragozpenak sortu zituen erreforma ekonomikoak ezartzeko, nahiz eta estatuaren enpresak pribatizatzeko neurri zorrotzak hartu ziren eta atzerriko inbertsioak erakartzeko saioak egin, dirua egonkortu egin zen eta ekonomia hazten ari zen. Ekonomia egoera zailaz gainera, aipatzekoak dira etnien arteko liskarren arazoak eta demokrazia eta askatasun politikoak sendotzeko zailtasunak. 1997az gero, drogak ekoizteko laborategiak agertzen ari ziren.
2000. urtean egin ziren legebiltzarrerako eta lehendakaritzarako hauteskundeak ez zituzten hauteskunde garbi eta asketzat hartu nazioarteko begiraleek. 2002ko martxoan, oposizioko politikari baten atxiloketagatik protestan ari ziren sei lagun hil zituen poliziak, eta horrek protesta handiak eragin zituen herrialde osoan. Akaiev presidenteak konstituzioa erreformatu zuen 2003an, baina oposizioak ez zuen aintzat hartu erreforma hori. 2005eko hauteskundeak ere ez ziren begiraleen ustez askeak izan; manifestazio eta protesta handiak izan ziren kaleetan presidentearen dimisioa eskatuz; manifestariek haren egoitza hartu, eta Akaievek herrialdetik kanpo ihes egin behar izan zuen. Tulipen Iraultza izena eman zitzaion altxamendu horri.
Sooronbai Zheenbekovek irabazi zituen 2017ko presidentetzarako bozak. 2020ko urriko parlamenturako hauteskundeetan, presidentearen aldeko alderdi errusiazaleak botoen erdiak eskuratu zituen; oposizioak, ordea, emaitzak bertan behera uzteko eskatu zuen. Bi asteko protesten ondotik, Zheenbekovek dimisioa eman zuen, "odola isur" ez zedin. 2021eko urtarrilean egindako hauteskundeetan, Sadyr Zhaparov hautatu zuten presidente; oposizioak ez zituen emaitzak onartu. 2021eko apirilean, dozenaka lagun hil ziren Tajikistanen eta Kirgizistanen arteko mugan piztutako borroketan.
Politika
2010eko konstituzioak errepublika presidentzialista albo batera utzi, eta parlamentu bidezkoa ezarri zuen. 2021eko apirilean, ordea, sistema presidentzialistara itzultzea onartu zen erreferendum bidez. Presidenteak gehienez bost urteko bi agintaldi bete ditzake karguan. Berak du gobernuaren osaketa eta egitura erabakitzeko eskumena, eta estatu mailako batzordeen buruzagitzak hautatzen ditu, betiere parlamentuaren oniritziarekin. Parlamentua edo Kontseilu Gorena (Жогорку Кеңеш; Верховный Совет, Verkhovny Sovet) 90 diputatuz osaturik dago.
Banaketa administratiboa
Herrialdea zazpi eskualde edo oblastetan banaturik dago; horrez gain, Bixkek eta Ox hiriak administratiboki independenteak dira.
Biztanleria
Herrialdeak 6,6 milioi biztanle zituen 2021ean. Adinari dagokionez, honela dago banaturik biztanleria: 0-14 urte bitartekoak, % 30,4; 15-24 urte bitartekoak, % 15,7; 25-54 urte bitartekoak, % 40; 55-64 urte bitartekoak, % 8,1; eta 65 urtetik gorakoak, % 5,8. Bizi itxaropena 72,1 urtekoa da: 68 urtekoa gizonezkoena eta 76,4 urtekoa emakumezkoena (2021eko zenbatespenak).
Banaketa etnikoa
Laurogei etnia inguruk osatzen dute Kirgizistango populazioa. Kirgizak % 73,5 dira, uzbekoak % 14,7, errusiarrak % 5,5 eta dunganak % 1,1. Uzbeko gehienak Kirgizistango hegoaldean bizi dira, Ferganako haranean, eta kirgizak baino gehiago dira bertako gune batzuetan. Eskualde horretan hainbatetan lehertu dira bi etnien arteko liskarrak. 1990ean 300 bat lagun hil ziren Ox hirian, eta 2010ean ere borroka latzak izan ziren.
Hizkuntzak
Kirgizera eta errusiera dira hizkuntza ofizialak. Kirgizera turkiar hizkuntza da, kazakheraren oso antzekoa eta uigurrera eta uzbekeraren gertukoa. Errusieraz egiten den bezala, kirgizera ere alfabeto zirilikoa erabiliz idazten da, Txinan bizi diren kirgizek arabiar alfabetoa erabiltzen duten arren. Biztanleen % 71ren mintzaira da. Ofiziala ez den arren, uzbekera da bigarren hizkuntzarik mintzatuena (% 14,4).
Erlijioa
Musulmanak dira % 90, sunitak gehienak, eta kristauak % 7 (2017ko zenbatespena).
Ekonomia
Kirgizistan herrialde txikia da, eta oso menditsua (lurraldearen erdia baino gehiago dago 2.500 metroko altueratik gora). Jarduera nagusietako bat abeltzaintza da; nekazaritza haranetan bakarrik egin daiteke (fruituak eta laboreak) baina, hala ere, garrantzi handiko jarduera da. Okela, artilea eta kotoia dira esportaziorako gai nagusiak. Nekazaritza-abeltzaintzak hartzen dute barne produktu gordinaren % 14,6 (2017), eta jarduera horietan dihardute langileen % 48ek (2005).
Lurpeko aberastasun ugari ditu, eta meatzaritzan oinarritua da industria; besteak beste, urrea, merkurioa, uranioa eta gas naturala ditu. Sobietar Batasuneko kide izan zen garaian indar handia hartu zuen industriak; barne produktu gordinaren % 31,2 eta langileen % 12,5 hartzen ditu. Issyk-Kul aintzira da turismo gune nagusia; bertako ur garbiek eta udako tenperatura epelek, turista kirgizistandarrez gain, kazakhstandar eta errusiarrak erakartzen dituzte.
Sobietar Batasun ohiko herrialdeen artean, Kirgizistan da merkatu-ekonomiara egokitzeko neurri aurreratuenak dituena. Ekonomia egonkortzeko neurriak hartu ziren lehenik, eta inflazioa 1994ko % 88tik % 15 ingurura jaitsi zen 1997rako. Estatuak bere esku zituen enpresa asko saldu zituen. Ekoizpenean beherakada nabarmena izan zen 1991n, baina 1995 ingururako berrindartzen hasi zen. 1996-1997. urteetako bilakaeran atzerriko inbertsioak izan ziren eragile aipagarrienak.
Forged in Fire
Hego Euskal Herrian Mega katean aireratzen da.
Lehiaketa
Lehiaketa saio bakoitzeko lau errementarik parte hartzen dute, bakoitzak bere laban bere ezpata landuz. Beren armek hainbat kanporaketa proba gainditu behar dituzte, horietan epaimahai batek beren lanak epaitzen dituzte, azkenean denak gainditzen dituen lehiakidea saioko txapeldun bilakatuz.
Carlota Merchán
Carlota Merchán Mesón (Laudio, ) arabar politikaria da. EHUn erizaintza ikasi ondoren, zenbait GKErako lan egin zuen. 2008tik aurrera PSOEko kidea, 2015ean Madrilgo zinegotzi eta 2016an Espainiako diputatu bilakatu zen.
Nena Daconte
Nena Daconte Mai Meneses abeslari eta musikagilearen proiektu musikalaren ezizena da. Taldearen izena Gabriel García Márquez idazlearen El rastro de tu sangre en la nieve liburuko pertsonaietako emakume batetik hartuta dago.
Historia
Mai Meneses (taldekide, ahots eta konposatzailea) Nena Daconte taldea sortu zuen 2005ean Bartzelonan Kim Fanlorekin (gitarrista eta moldatzailea) batera. 2010ean eta bi disko kaleratu ostean, artistikoki banantzen dira eta Mai Meneses Nena Daconte proiektuarekin bakarrik aurrera jarraitzea erabakitzen du. Nena Daconte sortu aurretik, Mai Meneses Operación Triunfo telebista musika lehiaketako bigarren edizioan parte hartu zuen.
Taldearen izena El rastro de tu sangre en la nieve liburuko pertsonai batetik dator, zehazki Doce cuentos peregrinos izeneko kontakizun laburretik. Liburua Gabriel García Márquez idazle kolonbiarrak idatzi zuen.
He perdido los zapatos (2006)
Nena Daconteren lehenengo diskoa, He perdido los zapatos izenekoa Daconte Music-en bitartez autoeditatu zuten, beraien seilu diskografikoa. Ondoren, Nena Daconte Universal Music Spain diskografikarekin sinatu zuen eta 2006 ko martxoaren 27an diskoa salmentan jarri zen. Diskoaren musika eta letra Mai Menesesek konposatutakoa da, aurreko urteetan idatzitako konposaketetan oinarrituz.
Idiota diskoaren lehenengo single promozionala izan zen. Abesti soil bat da, momentu horretan estatuan musika mailan nagusi zen soinuetatik aldegintzen zena. Universal Music Spain-ek ateratako edizioan Carlos Jeanek produzitu eta New Yorken masterizatutako "Idiota" abestiaren remixa zegoen.
Bigarren singlea En qué estrella estará izan zen eta Vuelta ciclista a España 2006ko abesti ofiziala bezala aukeratu zuten. Hori dela eta, Nena Dacontek bideoclip bat grabatu zuen Hollywoodeko Antonio Banderas aktorearekin batera.
2006ko urrian En qué estrella estará Nena Daconteren lehenengo “número 1” izan zen 40 Principales irratian, bost aste ezberdinetan postu berbera errepikatuz.
Denbora gutxira, He perdido los zapatos Espainiako Urrezko Diskoa izan zen.
2006an ere eta He perdido los zapatos disko arrakastatsuari esker, Nena Dacontek Premio Ondas saria irabazi zuen artista errebelazio bezala. Urte berean, Nena Daconte MTV European Music Awards sarietarako izendatu zuten, Spanish Act kategorian eta baita 40 Principales sarietan talde errebelazio eta Marc Lozanok egindako bideoclip hoberenaren kategorian, Idiota (remix) abestiarekin.
2007an Nena Dacontek He perdido los zapatos diskoaren luxuzko edizioa atera zuen eta bonus tracks bezala Engáñame a mí también eta Pierdo el tiempo abestien bertsio akustikoak eta Bob Dylanen (Manfred Manek ezagutarazitakoa) The mighty Quinn kanta zeuden. Azken abesti hau 2007ko Codorniú-ren iragarkirako aukeratu zuten. Diskoaz gain, DVD bat ere atera zuten bideoklip, erreportai, argazki eta elkarrizketa berriekin.
He perdido los zapatos diskoaren birarekin 100 kontzertu baino gehiago eman zituzten, bai Estatuan eta baita Berlinen (Pop-Konn jaialdian) eta Parisen ere. Urte horretan ere, Nena Daconte El Canto del Loco taldearen hasierako taldea izan zen hiru egunez Las Ventas Madrid zezen plazan.
Retales de carnaval (2008)
Retales de carnaval Nena Daconteren bigarren diskoa da eta 2008ko irailaren 30ean kaleratu zen. Mairen esanetan, «''con lo de retales nos referimos a lo que queda después de una gran fiesta. Y el carnaval simboliza la vida, y estos dos años, a nivel profesional, han sido como pasar por una gran fiesta''».
Konposaketa, melodia, nahiz abestien letra Mai Menesesen esku egon zen. Tenía tanto que darte diskoaren lehenengo singlea izan zen; lehenengo, Estatuko irratietan estreinatu zen eta ondoren formatu digitalean salmentan jarri zen 2008ko irailaren 12an. Azaroaren 8an, Tenía tanto que darte los 40 Principales zerrendako lehenengo postua lortu zuen bi astez. Abestiaren bideoklipa egiteko, Nena Daconte, berriro ere, Mark Lozaron errealizadorearekin lan egin zuen Nanouk Films produkzioarekin batera. Bideoa 5 milioi pertsona baino gehiagok ikusi dute YouTubeko kanalean.
Tenía tanto que darteren arrakastaren ostean, bigarren singlea El Aleph izan zen, 1949an Jorge Luis Borges idazle argentinarrak idatzitako obraren izenburuan inspiratuta.
Otsailaren 26an El Aleph, bideoklipa estreinatu zuten, Juan Antonio Bayonak (Lo imposible eta Goya saria 2008 El Orfanato pelikularengatik eta 2012an Lo Imposible filmearengatik) zuzendua eta Ciudad Meridianan (Bartzelona21) filmatua. Hirugarren singlea ''Ay! Amor izan zen eta hortik gutxira Coti argentinarraren Malditas canciones diskoaren bigarren singlean, Perdóname'' abestian kolaboratu zuen.
Urtean zehar Retales de carnaval Disco de Platino bilakatu zen. Retales de carnaval biran 150 kontzertu baino behiago eman zituzten, horien artean Bartzelonako Palacio de la Música Catalanan eta Madrilgo Teatro españolean. Nena Daconte ere BAFIM jaialdian Buenos Aireseko (Argentina) parte hartu zuen 2009an eta Las Ventas (Madril) zezen plazan antolatu zen MTV Day egunean.
Una mosca en el cristal (2010)
Una mosca en el cristal Nena Daconteren hirugarren diskoa da eta 2010. urtean Tequila taldeko kide izandako Alejo Stivel ek produzitu zuen. Mai Meneses Nena Daconte proiektuarekin bakarrik aurrera jarraitzea erabaki zuenetik lehenengo diskoa da.
Nena Daconte Los 40 Principaleseraa itzuli zen 2010eko urrian No te invité a dormir abestiarekin, hirugarren diskoko lehen singlea. 2011ko otsailean bigarren singlea atera zen, Perdida.
Hirugarren diskorako, Nena Dacontek bira akustiko bat egin zuen Espainian zehar, "Nena Daconte Club" izenekoa, lagunarteko ingurune bat eratuz eta publikoa hurbilagotik sentiarazteko.
Junay
Junay Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Nena Daconte
Una mosca en el cristal (2010)
Biran zehar, Nena Daconte zuzenean egindako lehengo online kontzertua egin zuen, ekintza berezi horretan parte hartu zuen laugarren taldea izanda (Maldita Nerea, Hombres G eta El Pescao taldeak ere parte hartu zuten).
Junay
Biztanleria
2007an Junay udalerrian erroldatutako biztanleak 105 ziren. Familiak 53 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Nena Daconte
Una mosca en el cristal (2010)
Denbora horretan ere, Nena Daconte Antonio Vegaren omenaldiko diskoan, El alpinista de los sueños, izenekoan parte hartzen du, Tesoros izeneko kanta L.A. abeslari mallorcarrarekin interpretatuz.
Junay
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Nena Daconte
Una mosca en el cristal (2010)
2012an Nena Daconte La Fuga telesailaren Pero si tú no estás soinu-bandari ahotsa eta musika jarri zion. Telesail horretan María Valverde eta Aitor Luna aktoreek parte hartu zuten.
Junay
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 75 etxebizitza zeuden, 55 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 68 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 55 etxebizitza nagusietatik 42 bere jabearen bizilekua ziren eta 12 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 46 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 23 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 47 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 47 pertsona aktiboetatik 44 lanean zeuden (29 gizon eta 15 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Junay udalerrian 53 unitate fiskal zeuden, 97 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.498 euro zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Transfeminismo antiespezista
Sistema patriarkalaren eta espezistaren zapalkuntzaren kontra borrokatzen dute, aldarrikatuz sistema berberaren parte direla. Diote sistema kapitalistaren baitan gertatzen diren menperatze estrukturak gurutzatu egiten direla, gorputzak zapalkuntza ugarik zeharkatzen dituztela eta denen aurka eginez bakarrik askatuko direla animaliak (pertsonak barne). Hau da, pribilegioen inguruan pentsatzera bultzatzen du, zapaldu izan ezik, batzuetan zapaltzaile ere badirelako pertsonak, aldi berean.
Hirurehun eta hogeita zazpi
Hirurehun eta hogeita zazpi (327) hirurehun eta hogeita seiaren ondoren eta hirurehun eta hogeita zortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Brødre
Brødre (eusk. 'Anaiak') 2004ko Susanne Bier daniar zinema zuzendariaren filma da.
Sinopsia
Michaelek dena kontrolpean dauka: karrera militar arrakastatsua, emakume eder bat eta bi alaba. Jannik bere anaia gaztea bizitzan zabuka dabil, beti legearen marra zapaltzeko zorian. Michael Nazio Batuen mandatu batean Afganistanera bidaltzen dutenean, anaia bien arteko harremana zeharo aldatuko da. Michael jardunean desagertu da -hiltzat eman dute- eta Jannikek Sarah kontsolatuko du, uste zenaren kontra, bere bizitzaren eta familiaren ardura bere gain hartzeko gauza dela erakutsiz.
Fernando Ortiz Arana
Fernando Ortiz Arana (Santiago de Querétaro, 1944ko urriaren 26a) Mexikoko politikaria eta Alderdi Iraultzaile Instituzionalean (PRI) afiliatutako legegilea.
Ortiz Arana José Ortiz Antañana higiezinen agentearen eta Virginia Arana Moránen semea da. Queretaroko Unibertsitate Autonomoan lizentziatu zen 1967an Zuzenbidean.
1963an Alderdi Iraultzaile Instituzionalean sartu zen eta 1990eko hamarkadaren amaieran zuzendu zuen. Hiru legealdi ere egin ditu kongresukide federal gisa, 1991n Diputatuen Ganberako presidente legealdi bat senatari gisa eta 1997an eta 2003an gobernadore izateko arrakastarik gabe aurkeztu da.
Erreferentziak
Iturria: Diccionario biográfico del gobierno mexicano, Ed. Fondo de Cultura Económica, Mexiko, 1992.
Suabia (Bavariako eskualdea)
Suabia (alemanez: Schwaben) Bavariako 7 eskualdeetako bat da, hego-mendebaldean kokatuta.
Banaketa administratiboa
Kreise: Kreisfreie Städte:
Coracina cinerea
Coracina cinerea Coracina generoko animalia da. Hegaztien barruko Campephagidae familian sailkatua dago.
Ugarte dorretxea
Ugarte dorretxea —Jauregia izenez ere ezaguna— Arabako Laudio udalerriko dorretxe bat da. Ugarte auzoan dago, izen bereko kalean. Jabetza pribatukoa da, eta ezin da bisitatu. 2018ko otsailaren 13an, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, Arabako eskualde kantabriarreko dorreak monumentu-multzo sailkapenaren barnean.
Historia
XV. mendean eraiki zuten, defentsarako. Ugarteko Ozpina sendiaren oinetxea izan zen; Anuntzibai jauregiko Anuntzibai sendiarekin batera, Erdi Aroko Laudioko bi familia boteretsuenak.
Eraikina
Harginlanez eraiki zen eta izkinak harlanduz eginak ditu. Dorreak oinplano karratua du, 12,10 x 9,70 m inguru, eta lau solairu; guztira, 12 metro baino gehiagoko garaiera du. Ipar-ekialde eta hego-mendebalderantz begira dago, eta lau isurkiko estalkia du.
Mendebalde eta ekialdeko altxaeretan, eraikin bina atxikitzen zaizkie: lehenengoa XX. mendearen erdiko hamarkadetan egindako etxebizitza da, interesik gabekoa, eta bigarrena XVI. mendeko eraikina da, interes handikoa. Dorrearen sarbide nagusia, arku zorrotza duena, ekialdeko horman dago kokaturik, lehenengo solairuan eta, gaur egun, eraikin erantsiaren barruan dago. Dorrea hareharri eta kareharrizko harlangaitzez eginda dago batez ere, askotariko akaberatakoak, bai eta harri mota bereko harlanduzko obra ere eskantzu eta baoetan. Hainbat bao molde ditu. Multzoaren kanpoko sarrera nagusia eraikin erantsiaren hegoaldeko horman dago; kareharri-harlanduzko arku zorrotza du, harrizko mandio zahar baten hondakinekin bat etor litekeena. Bao berankorrez gain, gezileiho pare bana dago ipar eta mendebaldeko aurpegietan; lehenengo solairuan, ertz alakatuak diten leiho buruduna dago, puntadun abiaburuekin, baita molduradun erlaitz bat ere hegoaldeko horman; egungo bigarren solairuan, gezileiho bana dago mendebalde, ipar eta ekialdeko hormetan; goiko gelan, berriz, honakoak aurki daitezke: oxkardun leiho biki zorrotza eta leiho sabeldu bat beste altuera batera hegoaldean, leiho konopial bat ekialdean, muturrean konopio txikiak dituen leiho biki zorrotza iparraldean eta, horrez gain, hainbat gezileiho ipar eta ekialdean. Goiko zatian, horma-zulo gisako hainbat hozka bereiz daitezke, aurreko teilatua eutsiko zuten besoen zuloenak izan litezkeenak. Egun, estalkia buru ildaskatudun habeen gainean dago ezarrita, mudejar-erara; halere, horiek ez daude beren jatorrizko kokapenean. Dorrean zein eraikin erantsian, barne-egitura neurri handi batean gorde da.
Eranskinak hiru solairu ditu: beheko biak dorrearen antzeko material eta adreilu-zoladurekin daude eginda; goiko solairua adreiluzkoa da, eta zurezko bilbadura du, zeinaren larako eta junturak direla eta, XVI. mende amaierakoa edo XVII. mendekoa izango den. Eraikin honen gutxi gorabeherako dimentsioak 15,90 x 9,50 m dira. Sarbide nagusia multzoaren kanpoko sarrera nagusiaren berdina da, nahiz eta lehenengo solairuak beste ate txikiago bat izan, arku zorrotz samarrarekin. Eraikinak XVI. mendeko dolare baten hondakinak gordetzen ditu bere zurezko egituran, egoera onean gainera. Harlandu soileko zenbait leiho daude, baita zurezko markoak dituztenak (batez ere adreiluz egindako zatian) eta tamaina handiagoko modernoagoak ere.
Duela gutxira arte horren aurrean dorreari zegokion jauregi bat ere egon zelako lekukoak daude. Horrez gain, jada desagertutako ermita bat ere egon zen, San Martini eskainitakoa, bai eta dorrearen armarria ere.
2021eko Pirinio Atlantikoetako departamendu hauteskundeak
2021eko Pirinio Atlantikoetako departamendu hauteskundeak 2021eko ekainaren 20an eta 27an izan ziren, Pirinio Atlantikoetako Departamendu Kontseiluko hurrengo sei urteetarako 54 hautetsiak aukeratzeko. Egun ber-beretan Akitania Berriko Eskualde Kontseilurako hauteskundeak izan ziren.
Departamendu kontseiluaren egoera
Hauteskundeak baino lehen Jean-Jacques Lasserre (MoDem) zen kontseiluaren lehendakaria, eta ondoko taulan alderdi politiko eta talde departamental bakoitzak zeuzkan eserlekuak ageri dira.
Hauteskunde sistema
Hauteskundeak bi itzulitan edo txandatan egiten dira, eta 54 eserlekuak 27 kantonamendu edo hautesbarrutiren bidez hautatzen dira. Kantonamendu horietatik 12 Ipar Euskal Herrian daude, eta 15 Biarnon. Sistema paritarioa da: kantonamendu bakoitzean zerrendak emakume batek eta gizon batek osatutako binomio baten moduan aurkezten dira.
Lehen itzulian hautatua izateko, binomio batek botoen gehiengo osoa lortu behar du, eta gutxienez erroldatutako hautesleen %25aren botoak. Lehen itzulian binomiorik langa hori gainditzen ez badu, bigarren itzulian erroldaren %12,5en sostengua lortu duten binomioak bakarrik aurkeztu ahal dira. Bigarren itzulian boto gehien lortzen dituen binomioak irabazten du.