cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eskandinaviako historia
Finkamendu garaia
Garai honen aurretik eta ondoren, nordikoak nabarmen nahastu ziren eslaviarrekin. Kultura eslaviar eta bikingoek elkarrengan izan zuten eragina: tribu eslaviarrek eta bikingoek harreman handia zuten elkarrekin, elkarren aurka borrokatzen zuten, elkarren artean nahasten ziren eta merkataritzan jardun ere bai. Erdi Aroan, gune eslaviarretatik merkantzia kantitate handia eraman zen Eskandinaviara eta Danimarka elementu eslaviar eta eskandinaviarren nahasketaren bilgune izan zen. Eskandinavian eslaviarren presentzia hasiera batean uste zena baino handiagoa izan zen nahiz eta eslaviarren eta eskandinaviarren arteko hartu-emana ez den behar bezala aztertua izan. Danimarkako X. mendeko emakume baten hilobi bat bikingo batena zela pentsatu zuten luzaz. Baina azterketa berriek emakumea gaur egungo Poloniako eslaviar bat zela erakutsi zuten. Suediarren lehen erregea, Eric, Poloniako Piast dinastiako Gunhildekin ezkonduta zegoen. Era berean, bere seme Olof, Edla eslaviarrarekin maitemindu zen, eta bere frilla (ohaide edo maitale) gisa hartu zuen. Seme eta alaba bat izan zituzten: Edmund Zaharra, Suediako erregea, eta Astrid Olavsdatter, Norvegiako erregina. Kanuto II. Handia, Danimarkako, Ingalaterrako eta Norvegiako erregea, Poloniako Mieszko I.aren alaba baten, Gunhilden, semea zen, Ericen emazte eta Suediako erregina poloniar ohiarena.
Kristautasuna
Bikingoen sinesmenak Norvegiako mitologiari hertsiki lotuak zeuden. Bikingoek garrantzi handia eman zioten borrokari, ohoreari eta Valhallaren ideiari (hildako gerlarientzat jainkoen ondoan egoteko zegoen gotorlekuaren mitoa). Beste ohitura bat borroka odoltsuena zen. Honekin bereziki Islandia suntsitu zuten.
Kristautasuna Escandinaviara Europako lekurik gehienetara baino beranduago iritsi zen. Harald Blatand-ek 980. urte inguruan kristautu zuen Danimarka. Norvegian kristautze prozesua Olaf Tryggvason-en (K.o. 995. urtetik 1000. urtera) eta Olaf II. Haraldsson-en (K.o.1015. urtetik 1030.era) aginte garaietan hasi zen. Olaf eta Olaf II.a borondatez bataiatu ziren Norvegiatik kanpo. Olaf II.ak bere herrialdera klero ingelesa ekartzea lortu zuen. Norvegia sinesmen nordikotik kristautasunera aldatzea misiolari ingelesen ondorioa izan zen batez ere. Monarkiak lehenbizi eta azkenean herrialde osoa kristautu ondoren, praktika xamaniko tradizionalak baztertu eta, azkenean, jazarri egin ziren. XI. eta XII. mendeetan, Völvas-ak, kristautasunaren aurreko sinesmen-ohitura (seiðr ) eskandinaviarra praktikatzen zutenak hil edo erbesteratu egin zituzten kristaututako gobernu berriek. Islandiako lurralde autonomoak K.o.1000. urtean hartu zuen Kristautasuna Norvegiaren presioaren ondoren. Þorgeirr Ljósvetningagoði Goði tribuko buruzagia funtsezkoa izan zen hori lortzeko, Kristautasuna erlijio ofizial bihurtu zuen lege bat sortu eta esparru pribatuko erlijio-praktika legez kanpoko praktika gisara ezarri zuen. Horrela, Norvegiaren mehatxuari izkin egitea lortu zuen, feudoak kontrolatuz eta erlijioaren ondorioz piztu zitekeen gerra zibila saihestuz. Suediak denbora gehixeago behar izan zuen kristautzeko, XI. mendearen bukaerara arte bertako komunitateetako indigenen sinesmen praktikak mantendu baitziren.1066an, gerra zibil labur bat izan zen Suedian erlijio indigenetako praktikanteen eta kristautasunaren defendatzaileen artean. XII. mendearen erdialderako badirudi kristautasuna gailendu zela. 1164an, aurrez erresistentziari eutsi zion Uppsalako erdigunea Suediako artzapezpikuaren egoitza bihurtu zen. Eskandinaviako kristautasuna eta bikingoen aroaren amaiera ia bat etorri ziren. Kristautzeak Bikingoen komunitateak desagertzearekin zerikusi zuzena izan zuela uste da.
Kalmarko Batasuna
Kalmarko Batasuna ( Norvegiako danieraz eta suedieraz Kalmarunionen ) monarka beraren menpe Danimarka, Norvegia eta Suediako erreinuak batu zituen batasun pertsonalen multzoa izan zen (1397–1513/1520). Herrialdeek beraien subiranotasunari uko egin zioten baina ez independentziari, eta interes ezberdinek (bereziki Suediak daniarrekin Holstein- en jabetzaren inguruan zuen desadostasunagatik) 1430etik 1523ra arte iraun zuen gatazka eragin zuten.
1611-1613 bitarteko Kalmarko Gerra Christian IV. Danimarkako erregeak indarrez berriro Batasuna inposatzeko egin zuen ahalegina izan zen. Gatazka daniarren garaipen txiki batekin amaitu zen, baina ez suediarren porrotarekin. Kalmarko Batasuna birsortzeko azken saiakera izan zen.
Erreforma
Erreforma protestantea Eskandinaviara1530eko hamarkadan iritsi zen. Eskualdea berehala bihurtu zen luteranismoaren guneetako bat.
Hogeita Hamar Urteko Gerra
Hogeita Hamar Urteko Gerra 1618 eta 1648. urteen artean gertatu zen, nagusiki Germaniako Erromatar Inperio Santuaren lurraldean, Europa erdialdean, baina kontinenteko potentzia gehienek ere hartu zuten parte. Hasieratik protestanteen eta katolikoen arteko gatazka erlijiosoa izan arren, Habsburgoko Etxea mantentzea ere arrazoi nagusietako bat izan zen. Daniarrek eta suediarrek ere hartu zuten parte euren interesak babesteko. Danimarkaren esku-hartzea Kristian IV.ak, Danimarkako eta Norvegiako Erresumako errege luteranoak, Danimarkak nazio protestante gisa zuen subiranotasuna galtzeko beldurrez, Germaniako Erromatar Inperio Santuaren aurka aleman protestanteei armada gidatuz lagundu zienean hasi zen. Garai hori 1625ean hasi eta 1629an amaitu zen. Danimarkako erregeak etekin handia atera zion Alemaniako iparraldean egindako politikari (Hanburgok Danimarkaren burujabetza onartu behar izan zuen 1621ean, eta 1623an Verden eta 1653an Bremen ere Danimarkaren menpe egon ziren). Administratzaile gisa, Kristian IV.ak nahiko arrakasta izan zuen, Europan beste inork ez bezalako aurrerapen eta egonkortasun maila lortu zuen, Oresund zergarekin eta Suediarentzat konponketa handiekin ordaindu zena. Horretaz gain, Frantziako erregeordea, Richelieu kardinala, Alemanian daniarren sarraldi bat egiteko ordaintzeko prest egon izanak ere lagundu zuen. Kristianek hogei mila mertzenariorekin egin zuen, baina garaituak izan ziren eta erregeak eta bere erreinuak porrot gogorra jasan zuten. Suediaren esku-hartzea 1630ean hasi zen eta 1635era arte iraun zuen. Habsburgoko Fernando II.aren gorteko batzuek Wallensteinek printze alemaniarrak kontrolatu nahi zituela uste zuten enperadorearen oniritzia lortzeko. Fernando II.ak kargutik kendu zuen Wallenstein 1630ean. Aurrerago, berriro deitu zion eta Gustavo II.a Adolforekin batera inperioari eraso egin eta hainbat guda garrantzitsu irabazi zituen.
Gustavo II.a Adolfok, aurrez Kristian IV.ak bezala, luterano alemanei lagundu zien beren aberriaren aurkako eraso katolikoak aurreikusten eta Baltikoko estatu alemaniarretan indar ekonomikoa lortzen. Kristian IV.aren antzera, Gustavo II.a Adolfo ere Richelieuk, Frantziako Luis XIII.aren erregealdian, eta holandarrek lagundu zuten diruz. 1630etik 1634ra, indar katolikoekin eraso zuten berriz eta okupatutako lur protestanteen zati handi bat berreskuratu zuten.
Suediaren eta Suediako Inperioaren gorakada
Berde iluneko eremuek XVII
Suediako boterea Karlos IX.aren mendean hasi zen. Ingriako Guduan, Suediak ekialderantz zabaldu zituen bere lurraldeak. Polonia, Danimarka-Norvegia eta Alemaniako lurraldeetako beste gerra askori esker are gehiago hedatu ahal izan zen, nahiz eta oztopo batzuk ere jasan, Kalmarko Gudua adibidez. Suedia bere inperioa finkatzen hasi zen beste gerra askoren bitartez, Iparraldeko Gerrak eta Eskaniako Gerra horren adibide. Danimarkak porrot asko jasan zituen garai horretan. Azkenik, Karlos XI.a Suediakoaren erregealdian, inperioa monarkia erdi absolutu gisa finkatu zen.
Iparraldeko Gerra Handia
Iparraldeko Gerra Handia Errusiak, Danimarkako eta Norvegiako Erresumak eta Saxonia- Poloniak (1715etik aurrera Prusia eta Hannover ere bai) eratutako koalizioaren eta Suediaren arteko gerra izan zen 1700etik 1721era bitartean. Suediaren aurkako eraso koordinatu batekin hasi zen 1700ean eta 1721ean amaitu zen Nystad- eko eta Estokolmoko Itunarekin. Gerraren ondorioz, Errusiak Suedia ordezkatu zuen Baltikoko potentzia nagusi gisa eta Europako politikaren eragile nagusietako bat bihurtu zen.
Kolonialismoa
Suediak eta Norvegia-Danimarkak koloniak mantendu zituzten XVII.mendetik XX.era Eskandinaviatik kanpo. Ipar Atlantikoan, Groenlandia, Islandia eta Faroe uharteak Danimarka-Norvegiako erresumaren parte izan ziren. Karibean, Saint Thomas kolonizatzen hasi zen Danimarka 1671n, Saint John 1718an eta Sai nt Croix erosi zion Frantziari 1733an. Danimarkak Indian ere mantendu zituen koloniak: Tharangambadi eta Frederiksnagore. Danimarkaren Ekialdeko Indietako Konpainiak Tharangambaditik egiten zuen lan. Suediak ere bazuen Suediaren Ekialdeko Indietako Konpainia. Beraien goraldian, Suediako eta Danimarkako konpainiek Britainia Handiko Ekialdeko Indietako Konpainiak baino te gehiago inportatzen zuten, produktuaren %90 Britainia Handian merkaturatzen zuten eta irabazi handiak lortu zituzten. Bi konpainiak gainbehera etorri zirenNapoleonen Gerren garaian. Suediak gutxi iraun zuen Suedia Berria izeneko kolonia bat izan zuen Delaware-n (AEB) 1630eko hamarkadan eta Karibeko Saint Barthélemy (1785–1878) eta Guadalupe uharteak ere bai.
Elena Sorolla
Biografia
1922an ezkondu zen, familiako laguna zen Victoriano Lorente errepideetako ingeniari aragoiarrarekin eta zazpi seme-alaba izan zituzten (José María, Elena, Alberto, Victoriano, Manolo, Joaquín eta Mercedes).
Lana
Oso gaztetatik erakutsi zuen eskulturagatik interesa, ostera bere ahizpa eta neba nagusiek, Maríak eta Joaquínek, pintura landu zuten. Irakasle izan zituen José Capuz eta Mariano Benlliure eskultoreak, bere aitaren hurbileko adiskideak. Era berean, bere aitaren ikasleek lan egiten zuten estudioan aritzen zen.
Bere lan gehienak 1916 eta 1926 urteen artean sortu zituen.
Hainbat erakusketa eta sariketan parte hartu zuen, hala nola: Valentziako Arte Gaztearen Erakusketan (1917an); Bordeleko Udalaren Museoko erakusketa batean (1919an) eta Batzelonako Ziudadelaren lorategian dagoen Arte Ederren Jauregian egindako Arte Erakusketan (1922an, Erakusketetarako udal Batzordeak antolatua izan ohi zena).
1926an bere ahizpa María Sorollarekin batera Madrilgo Lyceum Klub Femeninoan erakusketa egin zuen. Lyceuma Madrilgo emakume kultoen biltokia izan zen 1926 eta 1936 artean eta, bertan, kritika oso onak jasotzeaz gain, lan batzuk saldu zituzten.
Familia zaintzeagatik eta etxe aldaketa ugariengatik utzi zuen bere lan artistikoa, baina bere seme-alaben erretratu margoak egin zituen eta bakoitzaren bustoaren eskultura bana.
Bere lanerako gai nagusiak erretratua eta emakumearen gorputza izan ziren, bai marmore, brontze eta egurrean. Kalitate tekniko handiko lana zen berea, eta erretratuetan oso fidela zen pertsona bakoitzaren jatorrizko ezaugarriei.
Elena Joaquín Sorolla eta beste artista batzuen lanetan
Joaquín Sorolla aitak bere hainbat lanetan margotu zuen: lehen aldiz, 1900ean Madre (‘Ama’) lanean, izara artean bere burua ageri dela ama Clotilderen ondoan; 1904an, bere ahizpa Maríarekin batera margotu zuen María y Elena en la playa (‘María eta Elena hondartzan’) ; eta 1909an Elena con túnica amarilla (‘Elena tunika horiz’) eta Elena en la playa (‘Elena hondartzan’) margotu zituen.
José Capuzek erretratu eskultorikoa egin zion 1921ean, gaur egunean Sorolla Museoan ikusgai dagoena.
Ondarea
Bere sendiaren etxean geratu ziren erakusgai bere lan asko. Bere ondorengoek hamahiru lan eman zizkioten doantzan Sorolla Fundazioari eta Sorolla Museoaren bilduman daude. 2014an, Museo Kontsorzioak, Joaquín Sorolla Ikerketa eta Ikasketa Erakundearen bidez, Elena Sorollaren lehen erakusketa monografikoa antolatu zuen Helena Sorolla Escultora 1895-1975 (‘Helena Sorolla eskultore 1895-1975’) izenburuarekin, Valentziako Centre del Carme etxean. 2015ean, Sorolla Museoak antolatu zituen erakusketa eta umeentzako tailerrak Elena Sorollari buruz, Emakumeen Nazioarteko Eguna zela eta, zeinetan 13 eskultura eta erretatu bat erakutsi ziren.
El otro yo del profesor Bacterio
El otro "yo" del profesor Bacterio Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen abenturetako bat da.
Istorioa
Bacterio profesoreak bere asmakizunetako bat probatu du. Pertsona bakoitzaren beste "norbera" (subkontzientearen arabera erreakzionatzen duen pertsona) ateratzen duen edabe bat da, eta Bacterio profesorearen beste norbera hirian zehar gaiztakeriak egiten aritzen den trauskil bat da. Mortadelok eta Filemonek Bacterio profesorea aurkitu eta T.I.A.ra eraman beharko dute senda dezaten. Honek arazo ugari eragingo dizkie.
Eragina
Istorio bera baina Mortadelo Bacterio profesorearen ordez 1972ko udaberriko Mortadelo Extrako El Supergamberro komiki laburrean agertzen da.
Beste medio batzuetan
Osorik egokitu da pertsonaiei buruzko telesaileko atal batean.
Kanpo estekak
Llista de còmics de Mortadel·lo i Filemó
John Boyd Orr
Hasieran irakaskuntzan aritu zen, baina bokazioa aldatu zuen eta medikuntza eta biologia ikasi zituen Glasgowko Unibertsitatean. 1914an animalien elikadurari buruzko ikerketak hasi zituen Rowett Research Instituten. Lehen Mundu Gerran mediku izan zen frontean.
David el Gnomo
David el Gnomo (euskaraz Dabid Gnomoa) espainiar marrazki bizidun telesail bat da. Berez, Wil Huygen herbehereak idazleak idatzi eta Rien Poortvliet herbehereak ilustratzaileak marraztutako Gnomoen liburu sekretua liburuan oianrritua dago.
John Boyd Orr
Gerra amaitu ondoren, Rowett Institutua zabaldu zuen. 1920ko hamarkadan animalien elikadurarekiko interesa giza elikadurara aldatu zuen. Haurrei esnea doan ematea lortu zuen eskoletan.
David el Gnomo
Claudio Biern Boyd ekoizleak sortu eta BRB Internacional espainiar ekoiztxeak ekoiztu zuen, eta 1985eko urriaren 26tik 1986ko apirilaren 19ra TVE1ean aireratu zen.
John Boyd Orr
1945ean Glasgowko Unibertsitateko errektore eta parlamentuko kide hautatu zuten. FAOko lehen zuzendaria izan zen, 1945etik 1948ra. Arte eta Zientziaren Munduko Akademiaren sortzaileetako bat eta presidentea ere izan zen.
Daniel Ek
Daniel Ek (Stockholm, Suedia, 1983ko otsailaren 21a) suediar enpresaburu eta teknologoa da. Ezaguna da Spotify musika streaming zerbitzuaren sortzaile-kidea eta CEOa delako.
David el Gnomo
1987an La llamada de los gnomos izeneko jarraipen telesaila izan zuen.
Daniel Ek
Ibilbidea
EK Stockholmeko (Suedia) Rågsved barrutian hazi zen. 13 urte zituenean hasi zen bezeroentzat lehen webguneak sortzen. 1999an, 16 urte zituela, Google-n lan egin nahi izan zuen. Goi-mailako titulu bat behar zuela erantzun ziotenean, zapuztuta, erabaki zuen haiekin lehiatu behar zuela, eta bere bilaketa-motorra sortu.
David el Gnomo
Argumentua
David, basoaren bihotzean Lisa emaztearekin batera bizi den gnomoa da, bertako sendabelarretan aditua denez gainontzeko gnomoak gaixotuz gero bererangana laguntza eske joan ohi dira, gainera zauritutako animaliak ere sendatzen ditu. Horregatik, Davidi leku askotatik deitu eta medikuntza kasu zailak konpontzen ditu. Gnomo errege berberek ere bere aholkua eskatzen diote. Bere bidai ugarietan zehar, David eta bere lagunek oztopoei, mustruoei, suteei, uholdeei, lehorteei, hotzari, beroari eta batez ere gnomoen etsai porrokatuak diren troll izaki maltzurrei aurre egin beharko diete, bai eta gizakiei ere, baina gnomoen esaldi batek dioen bezala, "Inor ez da hobeagoa handiagoa izateagatik".
Daniel Ek
Ibilbidea
Ek-ek Tradera enkante-enpresan lan egin zuen, 2006an eBayk erosi zuena. Geroago Advertigo izeneko online publizitate enpresa sortu zuen. Advertigo Trade Doublerri saldu zitzaion 2006an. Advertigo saldu ondoren, μTorrent-eko CEO izan zen aldi labur batez.
Martin Lorentzonekin batera hasi zen Spotifyren ideia garatzen. 2006an fundatu zuten enpresa eta 2008an merkaturatu zuten lehen aldiz Europan.
Pluherlin
Pluherlin (bretainieraz Pluhernin) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.
Plumelec
Plumelec (bretainieraz Pluveleg) Bretainiako Morbihan departamenduko udalerri bat da.
Aurelino Leal
Aurelino Leal Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Rumilly (Pas-de-Calais)
Rumilly Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rumilly udalerrian erroldatutako biztanleak 259 ziren. Familiak 94 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 37 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 33 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 113 etxebizitza zeuden, 93 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 113etxeak ziren. 93 etxebizitza nagusietatik 76 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 3 etxek hiru zituzten, 21 etxek lau zituzten eta 67 etxek bost zituzten. 70 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 53 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 155 ziren, horien artean 106 aktiboak ziren eta 49 inaktiboak ziren. 106 pertsona aktiboetatik 94 lanean zeuden (55 gizon eta 39 emakume) eta 12 langabezian zeuden (4 gizon eta 8 emakume). 49 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 15 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rumilly udalerrian 100 unitate fiskal zeuden, 269 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.899 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 zurginak ziren eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dendrotriton
Dendrotriton anfibio genero bat da, Caudata ordenaren barruko Plethodontidae familian sailkatua.
1955eko Italiako Giroa
1955eko Italiako Giroa Itzuli Handi honen 38. edizioa izan zen. 1955eko maiatzak 14 eta ekainak 5 artean ospatu zen, 3873 kilometroko ibilbidea eginez 21 etapatan, garaileak, Fiorenzo Magni, batez beste 35,55 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Itzulia Milanen hasi eta amaitu zen.
98 txirrindularik hasi eta 86k amaitu zuten proba.
Mitsutoshi Tsushima
Mitsutoshi Tsushima (津島 三敏, 1974ko uztailaren 30a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Nagoya Grampus Eight.
Pteruthius aenobarbus
Pteruthius aenobarbus Pteruthius generoko animalia da. Hegaztien barruko Vireonidae familian sailkatua dago.
Salmo akairos
Salmo akairos Salmo generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Usabal
Usabal Tolosako auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 79 pertsona bizi ziren bertan.
Ilargian oinez
Ilargian oinez (jatorrizko On a marché sur la lune) Tintinen abenturak komiki sailaren hamazazpigarrena da, Hergé belgikar idazle eta komikigileak egina. Ilargira bidean komikiaren jarraipena da.
Istorioa
Ilargira bidean Tintin, Haddock eta Turnesol jauna suzirian ilargira bidean zihoazela bukatzen da. Haiek lehenengo gizonak izango ziren ilargira iristen. Baina ilargira joateko proiektuaren arduradunak, lur planetako kontrol basean zeudenak, oso urduri zeuden. Suziritik ez zuten erantzuten, konortea galduta zeuden eta.
Handik denbora gutxira txakurrak -Miluk- Tintin esnatu zuen, eta Tintinek erantzun zien lurreko arduradunei. Tintin entzutea eta denak ondo zeudela ikusita, lurreko arduradunak albistea oso pozik hartu zuten. Suziri barruan ez zeuden bakarrik Tintin, Haddock, Turnesol jauna eta Wolff jauna, baita Dupond eta Dupont poliziak ere (ohartu gabe suzirian lokartuta geratu ziren). Honela, oxigeno kopuru berarentzat orain jende gehiago zegoen eta hori arazo larria zen.
Ilargira heldu aurretik beste arazo batzuk eduki zituzten, baina larriena suziriaren abiadura murriztea eta suziria jiratzeko maniobrak egitea izan zen. Berriro konortea galdu zuten ilargira heltzean eta lurreko arduradunak oso urduri zeuden. Baina handik denbora gutxira Turnesol jaunak erantzun zien.
Ilargian oinez ibili zen lehenengo gizona Tintin izan zen, gero Kapitaina eta txakurra, eta geroago beste guztiak. Tintin eta Kapitaina ilargitik paseatzen zebiltzan eta haitzulo oso handi bat topatu zuten. Handik suzirira bueltatu ziren, baina Tintin bakarrik sartu zen suziri barruan. Bitartean, Wolff jaunak eta suziri barruan ezkutatuta zegoen espioi batek (Wolff-en kidea) Tintin jo zuten. Honek konortea galdu zuen eta ondoren, lotu egin zuten. Haiek suziria ostu nahi zuten.
Chien-Shiung Wu
Biografia
1930eko uda horretan, Nanjing-eko unibertsitatean onartuta izan zela esan zioten. Berri horrek izutu zuen. Berak, fisika ikasi nahi zuen baina bazekien ez zegoela prest erronka hori gainditzeko eta gehiago ikasi behar zuela pausu hori emateko. Zorionez, bere aitak ez zuen ikuspuntu berdina eta gutuna jaso zuen egun berean, etxean agertu zen fisikako, kimikako eta matematikako liburuekin. Dena ikasteko denbora zuela argi utzi zion bere alabari, izan ere, emakumeen eta gizonezkoen arteko berdintasunean eta bere alabaren ahalmenean sinisten zuen. Azkenik Wu-k arrazoia eman zion eta hiru irakasgaiak ikasi zituen.
Ilargian oinez
Istorioa
Martxan jartzen saiatu ziren baina ez zuten lortu (agian, Wolffek nahita oztopatu zuen ekintza hura, baina ezin da ziurtasunez baieztatu). Tintinek, gainera, askatzea lortu zuenean, Wolff eta espioiarengana abiatu eta hauek geldiarazi zituen.
Chien-Shiung Wu
Biografia
Ikasle iraultzaile bat izan zen, fidagarritzat jotzen baitzuen poliziak ez zutela unibertsitateko ikasle onena kanporatuko. 1931ko Irailaren 28an Japoniak Txina hartu zuenean, lehendakariaren etxea hartu zuen ikasleen delegazio baten burua izan zen eta ez zuen amore eman Chian Kai-Shek lehendakariak hartu zituen arte. Honek entzun zituen eta bere eskakizun batzuk onartu zituen. Urte batzuk geroago lagunak egin ziren eta kausa nazionalistaren enbaxadore izan zen Taiwanen.
Ilargian oinez
Istorioa
Geroago, bi maltzurrak, hau da, espioia eta Wolff jauna liskarrean hasi ziren eta Wolffek nahi gabe tiro egin eta espioia hil zuen.
Chien-Shiung Wu
Biografia
Bere doktoretza X izpien difrakzioaren kistal egiturari buruzkoa egin zuen, Shi Shiyuan maisuaren laguntzaz, Curie Institututik bueltatu zena 1933 urtean. Ohore handiekin Nanjing Unibertsitatean graduatu ondoren, Hangzhou unibertsitateko fisika departamentuan lan egin zuen urte batez eta ondoen Shangai akademian egon zen fisika laborategian ikerlari laguntzaile bezala. Hor bere kristalografia lanekin jarraitu zuen Jing-Wei Gu andereñoaren laguntzaz. Azken hau Estatu Batuetatik itzul zen eta Txinan posgradu programarik ez zegoenez, Chien-Shiung Estatu Batuetara bidaiatzera adoretu zuen bere ikasketekin jarraitzeko. Jing-Wei hainbeste tematu zenez, eskaera bat bidali zuen Michiganeko Unibertsitatera. Berehala Fisikako departamentuan onartu zuten eta laguntza eman zioten espektroskopia atomikoaren ikerketarekin jarraitzeko. Bere osabak ekonomikoki laguntzera eskaini zen eta udaren bukaeran, Shangai-tik itsasoratu zen Ann Arbor-era.. baina ez zen inoiz ailegatu.
Ilargian oinez
Istorioa
Oxigeno gutxi zeukaten eta haien biziak arriskuan zeuden, ez zekiten bizirik helduko ziren lurrera. Horrela, suziria lurrera bidean jarri zuten Tintin eta bere lagunek. Lurrera heltzea lortu zuten, baina barruan zetorren jende guztiak konortea galdu zuen.
Chien-Shiung Wu
Biografia
1936ko udaren bukaeran, itsasontzian San Franciscon porturatu zen eta unibertsitateko klaseak hasteko denbora geratzen zenez, Berkeleyn bizi zen lagun bat bisitatzera joan zen. Honek kontatu zion, hango unibertsitatean ikasle txinatar bat zegoela, Luke Chia Yuan, eta berak erakutsiko ziola hango kanpusa eta fisikako laborategia. Kanpusa ikusi ondoren, Lukek, Ernest Lawrence zientzialaria aurkeztu zion eta honek bere balioa ikusiz, Berkeleyn geratzeko aukera eman zion eta ekonomikoki laguntza eskaini zion. Fisikako departamentuko buruak esan zion, klaseak aste batzuk lehenago hasi iren arren, erraztasunarekin eguneratuko zela. Proposizioa onartu zuen eta klaseak hasi zituen. Lawrencek estimu handia zion eta honek markatu zuen bere karrera zientifikoaren benetako hasiera.
Chien-Shiung Wu Brkeleyn lan egiten hasi zen, Emilio Segreren laguntzaz. Bere doktoratuaren tesia egiten zuen bitartean, ziklotroia erabili zuen uranio-235ren fisio nuklearraren produktuak aztertzeko. Fisio nuklearra, atomo baten nukleoa zati txikiagotan zatitzen duen erreakzio nuklearra da. Zatiketaren ondorioz, sarritan neutroi askeak eta nukleo atomiko arinagoak sortzen dira, eta azken hauek fotoiak sor ditzakete gamma izpi eran. Fisioa transmutazio nuklearraren forma bat da, prozesuaren ondorioz sortutako elementuak eta jatorrizko atomoaren elementu kimikoa ez baitira berdinak.
Uranio-235 ren kasu konkretuan, bombardeo neutronikoak uranio-236an bihurtzen du. Hau, oso ezegonkorra da eta hiru neutroien askaketan kriptonean eta barioan banatzen da edo bi neutroien askaketan, xenonean eta estrontzioan banatzen da. Emaitzetatik Wuk azterturiko propietateei esker, indar nuklearren ikasketak sakonago aztertzeko aukera izan zuen.
Doktoratu ondoren, Berkeleyn geratu nahi zuen baina zoritxarrez, momentu horretan unibertsitateak  ez zeuden emakumeak edo judutarrak kontratatzearen alde. Ondorioz, ekialdean zegoen Smith College-k eskainiko lan-postua onartu zuen. 30 urte bete baino lehen, Luke Chia Yuan-ekin ezkondu zen, Robert Millikan erresidentziaren patioan, Pasadenan. Urte berdinean doktoratuak lortu zuen eta Princentoneko RCA laborategiko radar aparatuen diseinuan lan postu bat eskaini zioten. Onartu zuen aren, Smith Collegeko tratua eta fisika esperimentala faltan botatzen zituen. Azkenean, Lawrenceren laguntzari esker, Princeton Unibertsitatean lan egin zuen lehen emakumea izan zen.
II mundu gerra bitartean, Columbia Unibertsitatean Manhattan proiektuan lan egin zuen senior zientzialaria bezala. New York-era  joan zen eta asteburuetan Princentonera bueltatzen zen. Hasieran, uranioa aberasten hasi zen gasen hedapenaren bidez, eta gero, Dunning, Booth, Heavens eta Rainwater-k zuzendutako beste laborategi talde batera elkartu zen. Haien esperimentuak beharrezkoak izan ziren erreaktore nuklearrak diseinatzeko orduan. Garai hartan arazo bat sortu zen Hanford plutonioa ekoizteko lehen erreaktorea martxan jarri zenean. Potentzia altuan lan egin ondoren gelditu egiten zen eta ordu batzuk itxaron behar ziren berriro martxan jarri ahal izateko. Fermik deduzitu zuen efektu hori fisio produktu ezezagun batek kausatzen zuela. Emilio Segreek bazekien, Wu doktoreak horrelako produktu askoren propietateak neurtu zituela eta galdetu egin zion. Bere ikerkuntzetan begiratzean, erruduna aurkitu zuen, xenon-135a hain zuzen ere eta konponbide bat aurkitu zuten. Erreaktorea gelditzean, xenon-135ren kantitatea handitzen da, neutroiak xurgatzen ditu eta kate erreakzioa eragozten du egun batzuetan. Xenon-135 desintegratu arte, ezin da erreaktorea berrasieratu. Bigarren mundu gerra bukatzean, Wu Columbian geratu zen eta azkenik libre sentitzen zen bere karrera zientifikoa norantz bideratu nahi zuen aukeratzeko. Momentu horretan hainbat toki zeuden fisika nuklearrean oinarrituta baina bere ikerketen eta gai horretan zuen interesaren ondorioz, beta desintegrazioan kontzentratu zen. Desintegrazio mota honetan, nukleo erradiaktibo bat egonkorrago batean transformatzen da elektroiak edo positroiak igorriz. Bere ikuspuntu teorikoak fisiko asko asaldatu zituen, izan ere, energiaren, mugimenduaren eta momentu linealaren kontserbazioaren printzipioak urratzen zituela zirudien.Zenbait zientzialarik ohorezko ezizen batzuk erabili zituzten Chien-Shiung Wu aipatzeko: "Fisikaren lehen dama", "Txinako Madame Curie" eta “Madame Wu”. 1997ko otsailaren 16an hil zen, 84 urte zituela, bihotzeko bigarren infartua izan zuenean. Fisikako Wolf saria eta AEBko National Medal of Science jaso zituen.
Euskal Herriko Unibertsitateak antolatu zuen Emakume Zientziadunak jardunaldian, haren aipu hau zabaldu zuten:
Ikerketak
XX. mendean, ikerketekek beta izpiak elektroiak zirela errebelatu zutenean (positroiak beranduago aurkitu ziren). Bere espektro energetikoaren formari buruzko dudak agertu ziren. 1906an, Lise Meitner-ek eta Otto Hahhn-ek alfa desintegraziorako Bragg-ek aurkitutako emaitzak aztertu zituzten. Argiaren abiaduraren ondorioz (masa-energia baliokidetasuna), elektroiek igarritako energia eta hasierako eta bukaerako masa atomikoen diferentzia berdina izatea espero zen. Hala ere, Meitner eta Hann-en neurketa metodoak ez zituen emaitza biribilak eman eta James Chadwick izan zen (beranduago neutroia aurkitu zuena) haien teknika modifikatu zuena eta espektroa jarraia zela demostratu zuena.
Honek esan nahi zuen elektroiek ez zutela eskuragai zegoen energia guztia hartzen eta ezezaguna zen energia horren kokapena. 1930am, Wolfgang Paulik partikula neutro baten existentzia postulatu zuen, masarik ez zuena eta eta energia beta partikularekin banatzen zuena (elektroia edo positroia). Chadwik-en neutroiaren aurkikutzaren  obndoren Enrico Fermi-k  Pauli-ren partikulari izena eman zion eta beta desintegrazioa deskribatzen dien teoria hedatu zuen.
1933.urtean, fisiko gehienek uste zuten neutroi bat elektroi batez eta protoi batez osatuta zegoela eta elektroiek bere nukleoa osatzen zutela. Fermik eta Werner Heisenberg-ek nukleoa protoiz eta neutroiz osatuta zeudela eta neutroia oinarrizko partikula bat zela defendatzen zuen. Hipotesi honetan, beta izpiak ez zeuden nukleoan eta beraz prozesu horretan sortzen ziren. Fermi-k neutroiaren desintegraziotik zetozela susmatzen zuen, eta honek protoi bat, neutrino bat eta elektroi bat ematen zuen ondorio bezala. Gainera neutrinoak nukleoan aurretik existitzen ez zirela eutsi zion, Paulik esan zuen bezala. Bere teoriak elektroien espektroaren forma aurresaten zuen eta energia espektral maximoaren eta desintegrazioaren batez besteko bizitzaren arteko erlazioa proposatu zuen. Zoritxarrez, berresteko egin ziren neurketak, azken erlazio hau egiaztatu zuen arren, energia baxuko espektroen formarekin desadostasunean egon ziren.
Wu-ren iritziz, existitzen ziren neurrien kalitatea oso baxua zenez, ezinezkoa zen ondorio zehatz batera ailegatzea. Baina berak ez zituenez beste batzuen lanak kritikatzen, bere kabuz ikertzen hasi zen. Beharrezkoa zen teknikaren eta diseinuaren errore posibleak aurkitzea eta errore hauek erakustea. Azkenik errore hauek konpontzeko moduren bat aurkitu behar zuen. Arazoa, beta erradiazioaren iturri igorlearen uniformetasun faltan zegoela hauteman zuen, eta baita kokatuta zegoen euskarrian ere. Bere doktoratuaren ikerketatik zekien energia gutxiko elektroiak errez xurgatzen eta hedatzen zirela eta prozesuan frakzio substantzial bat galtzen zutela. Beraz, esperimentuan,  igorritako elektroien energiaren distribuzioa kausa honen ondorioz aldatzen zen. Gainera, erabilitako beta espektrometoek  burdinezko nukleoa zuten eta hauek histeresi efektua eragiten zuten eta eremu magnetikoaren balio okerrak erregistratzen zituen. Zorionez, biltegian burdinik gabeko espektrometro solenoidal bat aurkitu zuen eta momentuan eskaini zezakeen abantailak antzeman zituen. Graduatutako ikasle batzuekin batera, haren erabilgarritasuna berreskuratu zuen eta bere diseinua aldatu zuen transmisioa optimizatzeko eta itu xeheagoak onartzeko. Lan gogor baten ondorioz loditasuna gutxiagotzea lortu zuten elektrikoki eroaleak ziren euskarri oso xeheak jartzen. Hauek erretrodispertsioa eta iturriaren karga saihesten zituen.
Gainera, aukeratu zuen teknikak, espektroa distortsionatuta zegoen jakiten laguntzen zion. Positroiak eta elektroiak igortzen zituen iturri bat aukeratu zuen, horrela bi partikulen forma espektralak desberdintzen ziren eta espektroaren distortsioek bat egiten zuten. Distortsioa minimoa bazen eta teoria zuzena bazen, espektro bakoitza bere aurresandako formara estutu zen. Aldaketa hauekin, Fermiren aurreikuspenak eta balore berriekin bat zetorren. Garaipen hau lortu arren, es zen ase geratu eta ikerketa zorrotzagoak eta zehatzagoak izan ziren beta trantsizio gehiagorentzat. Doitasun honi esker, Fermiren teoriaren baliagarritasuna baieztatu zuen. Honek antzemate internazionala eman zion.
Merezimenduak
Wu izan zen aitzindaria zenbait arlotan:
Urkizu (Tolosa)
Urkizu Tolosako landa-auzo bat da. Hernio mendiaren magalean dago, 522 metroko altueran, Tolosako herri gunetik mendebaldera 8 kmtara. Eskualdeko ikuspegi zabalak eskaintzen dituen auzoa da: iparralderantz Oria bailara, ekialderantz Tolosako herri gunea, Uzturre mendia, Erroizpe mendia eta inguruko Ibarra, Belauntza eta Leaburu herriak eta hegoalderantz Aralar mendilerroko bista zabala. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 41 pertsona bizi ziren bertan.
Ondarea
San Pedro eliza XVI. mendekoa da. San Zipirio ermitaren hondakinak daude inguruetan. Auzoko etxe ikusgarrienetakoa Urkizugoikoa da, balio historiko handikoa bertan jaio baitziren auzoko pertsonaia ezagunenetakoak; jatorrian dorretxe izan zela uste da.
Leptobotia taeniops
Leptobotia taeniops Leptobotia generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Gréez-sur-Roc
Gréez-sur-Roc Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Gréez-sur-Roc udalerrian erroldatutako biztanleak 406 ziren. Familiak 192 ziren, horien artean 71 pertsona bakarrekoak ziren (29 bakarrik bizi ziren gizonak eta 42 bakarrik bizi ziren emakumeak), 67 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 42 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 337 etxebizitza zeuden, 197 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 112 bigarren erresidentzia ziren eta 28 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 334etxeak ziren. 197 etxebizitza nagusietatik 159 bere jabearen bizilekua ziren, 33 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 23 etxek bi zituzten, 56 etxek hiru zituzten, 58 etxek lau zituzten eta 58 etxek bost zituzten. 129 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 95 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 79 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 220 ziren, horien artean 153 aktiboak ziren eta 67 inaktiboak ziren. 153 pertsona aktiboetatik 144 lanean zeuden (86 gizon eta 58 emakume) eta 8 langabezian zeuden (2 gizon eta 6 emakume). 67 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gréez-sur-Roc udalerrian 196 unitate fiskal zeuden, 406 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.107 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 harategia zen.
2000. urtean Gréez-sur-Roc udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.092 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Antxon Muneta
Antxon Muneta Beldarrain (Bilbo, 1986ko ekainaren 1a- ) bizkaitar futbolaria da.
Estatistikak
''2021eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Merry-sur-Yonne
Merry-sur-Yonne Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Merry-sur-Yonne udalerrian erroldatutako biztanleak 218 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 219 etxebizitza zeuden, 101 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 106 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 215 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 101 etxebizitza nagusietatik 88 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 11 etxek bi zituzten, 23 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 60 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 59 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 29 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Merry-sur-Yonne udalerrian 87 unitate fiskal zeuden, 209 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.608 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Merry-sur-Yonne udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 792 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Niklaus Wirth
Niklaus Emil Wirth (Winterthur, 1934ko otsailak 15) 1970eko hamarkadan konputagailuak programatzeko metodologian ekarpen nabarmenak egin zituen informatikaria da. Hainbat programazio-lengoaia diseinatu zituen, Pascal barne, eta software ingeniaritzako hainbat gai klasikotan aitzindari izan zen. 1984an Turing saria irabazi zuen, informatikarientzako sari bereizgarriena dena, oso berritzaile ziren zenbait programazio-lengoaia garatzeagatik.
Biografia
Wirth Suitzako Winterthurren jaio zen 1934an. 1959an, Zientzien ingeniaritza elektronikoko ikasketak bukatu zituen. 1960an Zientzia Masterra (M.Sc.) lortu zuen Université Laval-en (Kanada). Ingeniaritza Elektrikoa eta Informatikako doktoregoa ere lortu zuen gero, 1963an, Berkeley-ko Kaliforniako Unibertsitatean, zuzendaria Harry Huskey informatikako aitzindariak izan zuela.
1963tik 1967ra, informatikako irakasle laguntzaile gisa aritu zen Stanford Unibertsitatean eta berriro Zuricheko Unibertsitatean. Ondoren, 1968an Informatikako irakasle gisa kontratatu zuten ETH Zurich-en. Urtebeteko bi sabatiko egin zituen Kaliforniako Xerox PARC-en (1976-1977 eta 1984–1985). 1999an erretiroa hartu zuen.
2004an, Informatikaren Historiako Museoaren lankide izendatu zuten "programazio-lengoaietan eta algoritmoetan lan seminalak egiteagatik, besteak beste lengoaia hauetan: Euler, Algol-W, Pascal, Modula eta Oberon".
Programazio-lengoaiak
Wirth programazio-lengoaia hauen diseinatzaile nagusia izan zen: Euler, Algol W, Pascal, Modula, Modula-2, Oberon, Oberon-2 eta Oberon-07. Gainera, Lilith eta Oberon sistema eragileak eta Lola hardware digital diseinatu eta simulatzeko sistema diseintau eta inplementatu zituzten taldeetako kide garrantzitsu bat izan zen. Association for Computing Machinery (ACM) erakundearen Turing sari ospetsua jaso zuen 1984an lengoaia horiek garatzeagatik, eta geroago 1994an ACM kide izendatu zuten.
Argitalpenak
Kathleen Jensen-ekin idatzi zuen The Pascal User Manual and Report liburua, 1970eko eta 1980ko hamarkadetan Estatu Batuetan eta Europan zehar lengoaia berriak sortzeko ahalegin ugariren oinarri izan zen.
Programazioa irakasteko Program Development by Stepwise Refinement bere artikulua testu klasiko bat da software ingeniaritzan. 1975ean Algorithms + Data Structures = Programs liburua(Algoritmoak + Datu-egiturak = Programak) idatzi zuen, eta errekonozimendu zabala lortu zuen. Liburu horren berrikuspen garrantzitsua izan zen Algorithms + Data Structures liburu berria, 1985 eta 2004an argitaratu zena. Lehen edizioko adibideak Pascalez idatzi ziren. Geroagoko edizioetan, hurrenez hurren, Modula-2 eta Oberon lengoaiaz idatzitako adibideekin ordezkatu ziren.
Bere testuliburua, Programazio sistematikoa: sarrera bat, kodetzea baino zerbait gehiago egin nahi zuten ikasleentzako iturri oso egokia zen. Ezinbesteko irakurketa izan zen zenbaki-matematikaz interesatuta zeuden guztientzat. 1992an Oberon OS sistema eragilearen dokumentazio osoa argitaratu zuen (Jürg Gutknecht-ekin batera). Bigarren liburu bat ere atera zuen (Martin Reiser-ekin batera) programatzailearentzako gidaliburu gisa atera zena.
Wirth-en legea
1995ean Wirth-en legea moduan ezaguna den esaera zabaldu zuen: Softwarea azkarrago moteltzen da hardwarea azkarrago bihurtzen dena baino. A Plea for Lean Software artikuluan argitaratu zuen hori 1995ean, Martin Reiser-i egozten dio.
Maider Legarreta
Maider Legarreta Larrañaga (Galdakao, 1997ko maiatzaren 25a) kantari eta musikari galdakoztarra da.
Biografia
Maider Galdakaon jaio zen 1997ko Maiatzaren 25ean.
Bere oinarrizko ikasketak Galdakaon egin zituen Gandasegiko eskolan, Elexaldeko institutuan eta Eguzkibegi ikastolan. Bitartean Máximo Moreno musika eskolan solfeo, hizkuntza musikala, armonia, koroa, kantu lirikoa; eta instrumentu ezberdinak ikasi zituen (pianoa, kitarra) eta nagusiki trikitrixa.
Juan Crisóstomo Arriaga kontserbatorioan kantu lirikoa ikasi zuen.
2015 urtean Musikenen hasi zituen goi mailako ikasketak, Jazz kantuaren espezialitatean.
Bere irakasleen artean aurkitzen dira Judy Niemack, Deborah Carter eta Nerea Erauskin. 2019an bukatu zituen goi mailako ikasketa musikal hauek Musikenen.
Gela bat norberarena
Gela bat norberarena (A Room of One's Own) Virginia Woolfek 1929an idaztitako saiakera da.
Maider Legarreta
Biografia
2020-21ean Errioxako Unibertsitatean (UNIR) Musikoterapia ikasketak egiten ditu.
Musika irakasle bezala aritu da toki ezberdinetan, zenbait ikasgai erakutsiz: kantua, pianoa, kitarra, trikitixa eta auditiboa irakatsiz
Kantu sortzailea
2008an, 11 urte zituenean, bere abesti propioak sortzen hasi zen, Korrika Txiki 17rako hain zuzen ere.
2013an “The Begginning” diska zabaltzen du maketa bat bezala Basauriko Rockein lehiaketan azken fasera helduz.
2016an bere lehen diskoa argitaratzen du GAUA sigiluarekin: “The Road”
2016an Doctor Deseoren “Igual y Diferente, una mirada distinta” diskoan parte hartzen du korista bezala; baita aurkezpen emanaldietan Durangoko Plateruenan eta Bilboko Kafe Antzokian.
2018an Durangoko Genero Berdintasunaren aldeko lehiaketan lehen saria irabazten du abesti originalaren atalean.
Harreman egokien zaintzailea
Bere esperientzia pertsonalean oinarrituta, neska-mutilen arteko harreman onak bultzatzen saiatu da beti Maider, komunikabideetan eta ikastetxeetan ere. Adibidez zentsuraren kontrako kontzertuetan parte hartu du “Zentsura at!” izeneko ekimenean, Bilboko BBK aretoan eta Getxoko Andrés Isasi konterbatorioan. Baita lekukotasuna ematen eta hitzaldi musikalak ematen Baloreak Ibilian edo "Bilbi" izeneko ekimenean, Bilboko Udalak antolatuta, bullying, arrazakeria, homofobia, eta genero indarkeriaren kontra, Bilbo Rock aretoan edo Miguel de Unamuno Ikastetxean
Garapen profesionala
Maider betidanik jakin du musika ikus-entzunezkoekin eta teknologia berriekin zerikusia zuela, Deustuko Unibertsitateko Bussines Scholl delakoan antolatu ziren jardunaldietan azaldu zuenez: "etorkizunean ikus-entzunezkoak, artea eta musikak garrantzi gehiago euki dezatela Hezkuntzan proposatuz".
Barakaldoko Hiriko Soinuak 2020ko Berdintasunaren saria irabazi zuen Barakaldon 101 proiektuen artean.
Korista bezala Hibai Etxebarriaren Goxokiak proiektuan parte hartzen du baita ere.
Hiroki Mizuhara
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Nagoya Grampus Eight, Yokohama FC, Tokyo Verdy eta Giravanz Kitakyushu.
Chezelles (Indre)
Chezelles Frantziako udalerria da, Indre departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chezelles udalerrian erroldatutako biztanleak 398 ziren. Familiak 152 ziren, horien artean 36 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 247 ziren, horien artean 204 aktiboak ziren eta 43 inaktiboak ziren. 204 pertsona aktiboetatik 193 lanean zeuden (109 gizon eta 84 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 43 pertsona inaktiboetatik 17 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chezelles udalerrian 184 unitate fiskal zeuden, 447,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.716 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 margolariak ziren, 1 zurgina eta 1 argiketaria.
2000. urtean Chezelles udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.360 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.