cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alemaniako Futbol Kopa
Alemaniako Futbol Kopa edo DFB-Pokal Alemaniako bigarren futbol txapelketa da, Bundesligaren ondoren garrantzi handiena duena. 1934ean sortu eta lehenengo txapelduna 1. FC Nuremberg izan zen 1935ean. Kanporaketak jokatzen dira eta bi klubik onenek Berlinen jokatzen dute azken partida, txapelduna erabakiko duena.
Trapezio
Azaleraren frogapena
Demagun trapezio zuzen bat daukagula. Lehen esan bezala bi alde paralelo izango ditu, kasu honetan 300 eta 500 eko aldea. Hauei ondorengo izenak emango dizkiegu a=300 eta b=500 eta altuerari h=400 honela lehenik orokortasunetik, hau da trapezio guztietarako balio duen adierazpena frogatuko dugu.
Alemaniako Futbol Kopa
Bigarren Mundu Gerraren aurretik
von Tschammer und Osten Pokal izena izan zuen txapelketak.
Trapezio
Azaleraren frogapena
Bi trapezio berdin beharko ditugu. Orain a aldearen ondoan bigarren trapezioaren b jarriko dugu eta beraz b aldearen ondoan a jarri beharko dugu. Altuera berdina izango da. Bi trapezio bata bestearen ondoan jarrita laukizuzen bat sortuko dela ikusiko dugu eta laukizuzenaren azalera oinarria bider altuera dela badakigu. Gure laukizuzen horretan oinarria a+b dela ikus dezakegu, altuera berriz (h) ez zaigunez aldatuko (a+b) x h izango da.
Proteina
Proteinak aminoazido kopuru aldakor batez osaturiko polimero handiak dira. Konposizio kimikoari dagokionez, karbono, hidrogeno, oxigeno eta nitrogenoz osaturiko biomolekulak dira. Proteinek berezko aminoazido-sekuentziak dituzte, bakoitzari dagokion gene estrukturalaren nukleotido-sekuentziak determinatzen dituenak. Proteinek zelulen oinarrizko funtzio gehienetan hartzen dute parte, eta bizitzarako ezinbestekoak dira. Izan ere, ehunen pisu lehorraren % 50 osatzen dute.
Trapezio
Azaleraren frogapena
Jarraian badakigu laukizuzen hau bi trapezio berdinez osatu dugula ondorioz trapezio baten azalera jakin nahi badugu azalera osoa bitan zatitu beharko dugu, horrela guk lortu nahi genuen adierazpenera iritsiz:
Proteina
Lehen aminoazidoko karboxilo taldearen (-COOH-) eta bigarren aminoazidoko amino taldearen (-NH2)  artean gertatzen den lotura zurrunari lotura peptidiko deritzo. Lotura peptidikoaren bidez loturiko aminoazido taldeari peptido deritzo. Honelaxe sailkatzen dira peptidoak osatzen dituzten aminoazidoen kopuruaren arabera:
Alemaniako Futbol Kopa
Gerra ondoren (1953tik aurrera)
Ligari 1948an berrekin bazitzaion ere Kopak 1953 arte itxaron zuen. Aldi berean Ekialdeko Alemanian FDGB-Pokal jokatzen ari zen. 1991-92 denboraldian, Alemaniaren bateratzearekin batera, ekialdeko taldeak Alemaniako futbol txapelketan sartu ziren.
Proteina
Historia eta Etimologia
Gerardus Johannes Mulder kimikari holandarrak aurkitu zituen lehen aldiz proteinak, eta Jöns Jacob Berzelius suediarrak jarri zien izena 1838an. Mulderrek proteina arrunten oinarrizko analisia egin zuen, eta ia proteina guztiek formula enpiriko bera zutela aurkitu zuen. Hori dela eta, ondorioztatu zuen beharbada molekula mota handi bakar batez osatuta daudela.
Intsulina gainerako proteinak baino lehenago sekuentziatu zen, 1949an. Frederick Sanger-ek behar bezala zehaztu zuen intsulinaren aminoazidoen sekuentzia, eta frogatu zuen proteinak aminoazidoen polimero linealak zirela, eta ez kate adarkatuak, koloideak edo zikloleak. Aurkikuntza horri esker, 1958an Nobel saria irabazi zuen Sanger-ek.
Lehenengo proteina-egiturak hemoglobina eta mioglobina izan ziren, hurrenez hurren, Max Perutz eta Sir John Cowdery Kendrew ikertzaileek argituta 1958an. 2017tik aurrera, Proteinen Datu Bankuak 126.060 proteina-egitura baino gehiago bildu ditu.
Ikerketa-metodoak
Proteinen egiturak eta aktibitateak in vitro, in vivo eta in silico azter daitezke. Ingurune kontrolatuetan purifikatutako proteinen in vitro ikerketak proteinek bere funtzioa nola betetzen duten ulertzeko baliagarriak dira. Esate baterako, zinetika entzimatikoko saioek entzima baten aktibitate katalitikoaren mekanismo kimikoak eta substratu desberdinekiko afinitateak aztertzen dituzte. In vivo saioak, aldiz, zelula baten zein organismo oso baten testuinguruan entzimak duen rol fisiologikoa aztertzeko erabiltzen dira. Azkenik, in silico saioetan proteinak aztertzeko metodo konputazionalak erabiltzen dira.
Proteinen purifikazioa
Proteina baten in vitro analisia egiteko, gainontzeko zelula-osagaietatik banatu behar da. Prozesua zelularen lisiarekin hasten da, alegia, zelularen mintzaren apurketarekin eta barruko edukiaren kanporaketarekin. Soluzioa zentrifugazio diferentzial bidez purifikatu, eta hainbat frakzio lortzen dira: proteina disolbagarriak, lipidoak eta mintzeko proteinak, organuluak eta azido nukleikoak. Proteinak kontzentratzeko, gatz-kontzentrazio handien bidezko prezipitazio-metodoa erabil daiteke. Intereseko proteina edo proteinak isolatzeko, askotariko kromatografiak daude, masa molekularrean, karga netoan zein lotura-afinitatean oinarritzen direnak. Azkenik, purifikazio-maila monitoriza daiteke: gel-elektroforesi bidez proteinaren masa molekularra eta puntu isoelektrikoa ezagutzen dira. Ondoren, proteina espektroskopia bidez aztertzen da ezaugarri egokiak dituen ikusteko. Proteinak isoelektroenfoke-teknika bidez ere isola daitezke. Isoelektroenfokea proteinaren kargan oinarritzen da.
Proteina naturalen kasuan, purifikazio-urrats asko behar izaten dira beharrezkoa den purifikazio-mailara iristeko. Prozesua sinplifikatzeko, askotan ingeniaritza genetikoa erabiltzen da proteinari ezaugarri-kimikoak gehitzeko; modu horretan, purifikazioa errazagoa da eta ez dira proteinaren egitura eta funtzioak aldatzen. Teknikarik ohikoena proteinaren amaieran etiketa bat lotzean datza, aminoazido-sekuentzia bat izaten dena (histidina). Lisia nikela duen kromatografia-zutabetik pasatzen da eta histidinaren eta nikelaren arteko lotura eratzen da. Intereseko proteina zutabean itsatsita gelditzen da eta lotu ez diren konposatu guztiak zutabetik ateratzen dira.
Saint-Sever
Herri senidetuak
Sent Sever/Saint-Sever ondorengo herriekin senidetuta dago:
Proteina
Kokapena zelulan
Proteinen in vivo saioetan zelulan duten kokapena eta sintesi-lekua zein diren aztertzen da. Jakina da zelula barruko proteina asko zitoplasman sintetizatzen direla eta mintzeko eta mintzeko proteinak eta proteina jariakorrak erretikulu endoplasmatikoan sintetizatzen direla, baina proteina bakoitza organuluetara eta egitura desberdinetara nola garraiatzen den ez da ongi ezagutzen. Hori dela eta, zelulako kokapena estimatzeko, ingeniaritza genetikoa erabiltzen da fusio-proteina baten adierazpena erabiliz. Proteina horrek bi osagai ditu: proteina naturala eta gehitzen zaion markatzailea, proteina berde fluoreszentea (green fluorescent protein, GFP). Fusio-proteinaren kokapena mikroskopia bidez aztertzen da, irudian ikus daitekeen bezala.
Proteinak zelulan lokalizatzeko beste aukera bat da antigorputz markatuak erabiltzea, hau da, zeharkako immunofluoreszentzia.
Biosintesia
Proteinak aminoazidoak mihiztatuz ekoizten dira, eta aminoazidoen informazioa geneetan kodifikatuta dago. Geneak osatzen dituzten nukleotidoek definitzen dute proteinek dituzten aminoazido-sekuentziak. Nukleotidoen eta aminoazidoen arteko lotura kode genetikoa k zehazten du. Hiru nukleotidoren konbinazioa den kodon bakoitzak aminoazido bat kodetzen du; adibidez, AUG (adenina-uraziloa-guanina) metioninaren kodea da. DNA lau nukleotidok osatzen dutenez, guztira 64 kodon daude. Hori dela eta, kode genetikoa endekatuta dagoela esaten da, aminoazido bera kodon batez baino gehiagoz kodetuta egon baitaiteke. Proteinen biosintesia geneetan dagoen DNA mRNA aitzindarira (RNA mezularia)  transkribatuz hasten da, eta RNA polimerasa deritzon proteinaren laguntzaz egiten da. Prozesu horri transkripzio deritzo. Organismo gehienek aurre-mRNA molekula prozesatzen dute transkripzio ondoko aldaketen bidez, eta mRNA helduak sortzen dituzte. mRNA molde modura erabiltzen da erribosometan. Proteinen sintesia desberdin gertatzen da prokariotoetan eta euskariotoetan. Hurrengo urratsa itzulpena da, hau da, mRNA heldutik abiatuta proteina sintetizatzea. mRNA heldua erribosoman akoplatzen da eta kodonen irakurketa egiten da banan-banan. Kodon bakoitzari bere antikodon osagarria lotzen zaio, zeina tRNAn (transferentziazko RNA) aurkitzen den, molekularen beheko aldean. Antikodona eramateaz gain, tRNA molekulak goiko aldean ezagutzen duen kodon bakoitzari dagokion aminoazidoa garraiatzen du. Aminoazil tRNA sintetasa entzimak aminoazido egokia lotzen dio tRNA molekula bakoitzari, antikodonaren arabera. Proteinak N terminaletik C terminalera biosintetizatzen dira beti. Prozesu honen amaieran proteinaren lehen mailako egitura lortzen da, hau da, bere aminoazido-sekuentzia. Proteinak egitura natiboa lor dezan, hau da, funtzionala izan dadin, modu egokian tolestu behar da. Sintetizatutako proteinaren tamaina neurtzeko bi modu daude: aminoazido kopurua edota masa molekularra. Masa molekularra daltonetan (Da) adierazten da. Oso ohikoa da kilodaltonetan (kDa) adieraztea ere.
Proteinen degradazioa
Proteinen sintesia bezala, makromolekula hauen degradazioa ere prozesu konplexua eta modu finean erregulatua da. Proteinak degradatzeko ubikitinaz markatzen dira. Ubikitina 74 aminoazidoz osatutako polipeptidoa da.
Eboluzioan zehar asko kontserbatu da ubikitina eta bakterioetatik bestelako bizidunetara zabaltzen da. Oro har onartuta dago ubikitinarekin lotzeko proteinaren terminalean NH2- talde bat aske edukitzea ezinbestekoa dela, baina prozesua gertatzeko behar den konformazioa oraindik ikertzeke dago.
Eboluzioa
Biologia molekularrean, funtsezkoa da proteinek nolako bilakaera duten aztertzea. Bestalde, mutazioek eragindako egitura- eta funtzio-aldaketak ere aztertzen dira. Proteina baten aminoazido gehienak aldatu egin daitezke jarduera edo funtzio-aldaketarik pairatu gabe, espezie desberdinetako proteina homologoetan ikusi den moduan. Mutazioen ondorio larriak saihesteko, gene bat bikoiztu egin daiteke libreki mutatu baino lehen.
Entzima askok substratuaren espezifikotasuna alda dezakete mutazio batekin edo gehiagorekin. Substratuaren espezifikotasunaren aldaketak substratuaren promiskuitateak errazten ditu, hau da, hainbat substratu elkartu eta prozesatzeko entzima askoren gaitasuna.
Mutazioak gertatzen direnean, entzima baten espezifikotasuna handitu edo txikitu egin daiteke entzima-jarduerarekin batera. Horri esker, bakterioak edo beste organismo batzuk substratu ez-naturalak diren elikagai-iturrietara egokitu daitezke, hala nola plastikora.
Egitura
Proteinek lau antolakuntza-maila dituzte eta horietako bakoitzak aurrekoak espazioan duen egitura azaltzen du.
Egitura primarioa
Egitura primario deritzo kate polipeptidikoen barruan aminoazidoek duten segida linealari.
Egitura sekundarioa
Egitura sekundarioak proteinaren aminoazido-sekuentziak dituen toleste-patroi lokalak dira, eta elkarrekiko gertu dauden aminoazioen arteko hidrogeno-zubiei esker sortzen dira. Hidrogeno-zubiak lotura peptidikoan parte hartzen duten karbonoen karbonilo (-CO-) eta amino (-NH-) taldeen artean sortzen dira. Hidrogeno-zubiak ahulak direnez, proteinek erraz galtzen dute haien egitura sekundarioa. Egitura sekundario ohikoenak hauek dira:
Egitura tertziarioa
Polipeptido baten bigarren mailako egitura bere buruarekiko tolesten denean sortzen den egiturari egitura tertziario deritzo. Egitura tertziarioa proteinaren osaketa globaltzat har daiteke eta aurreko egiturek baldintzatzen dute. Gainera, proteinaren funtzio biologikoa baldintzatzen du. Disulfuro loturek (S-S), Van der Waalsen indarrek eta hidrogeno-zubiek egonkortzen dituzte proteinen egitura tertziarioak.
Egitura kuaternarioa
Proteina berdinak edo ezberdinak elkartzen direnean eratzen den goi-mailako proteinen egiturari egitura kuaternario deritzo. Egitura kuaternariodun proteinak azpiunitatez osaturik daude. Unitateok elkarrekintza hidrofobikoz eta elektrostatikoz loturik daude, eta haien hirugarren mailako egitura mantentzen dute. Hemoglobina k eta entzima batzuek egitura kuaternarioa dute.
Funtzioak
A) Egiturazko funtzioa: funtzio hau betetzen duten proteinek zelulen eta ehunen formari eta egiturari eusten diete. Izan ere, azpiunitateak elkartuz mugimendua zuzentzeko errailak sortzen dituzte. Talde honetan daude, besteak beste, kolagenoa, keratina eta glikoproteinak.
B) Garraioa: zenbait proteinak substantziak beharrezkoak diren eremuetara garraiatzen dituzte. Adibidez, hemoglobinak oxigenoa garraiatzen du odolaren bidez gorputzean zehar.
C) Funtzio entzimatikoa: entzimak biokatalizatzaile modura jokatzen duten proteinak dira; hau da, organismoko zeluletan gertatzen diren erreakzioak errazten dituzte, beharrezkoa den aktibazio-energia txikituz.
D) Funtzio hormonala: hormona garrantzitsu batzuk proteinak dira, eta gorputzeko homeostasia mantentzeaz arduratzen dira. Intsulinak, adibidez, odoleko glukosa maila (gluzemia) erregulatzen du.
E) Defentsa-funtzioa: zenbait proteinak organismoa babesten dute. Immunoglobulinak, esaterako, glikoproteinak dira eta gorputz arrotzen aurka jarduten dute.
F) Mugimendu eta uzkurdura: muskulu-uzkurduran parte hartzen duten mikrotubuluak eta mugimenduan parte hartzen duten flageloak bezalako zelulen organuluek proteina batzuk dituzte beren funtzioak bete ahal izateko. Aktina eta miosina dira horien adibide.
G) Erreserba-funtzioa: karbono- eta energia-iturriak diren lehengaiak dira proteina batzuk. Odolaren eta arrautzen albuminak, adibidez, funtzio hori betetzen du, eta aminoazidoen iturria da. Esneko kaseina beste adibide bat da.
H) Funtzio homeostatikoa: proteina batzuk beraien gaitasun indargetzailea dela eta, odolaren pH-a erregulatzeko gai dira.
Sailkapena
Proteinak sailkatzeko hainbat irizpide erabil daitezke, ez baitago sailkatzeko sistema unibertsalik.
Nutrizioa
Mikroorganismo eta landare gehienek 20 aminoazido estandarrak biosintetiza ditzakete, eta animaliek, gizakiak barne, zenbait aminoazido lortu behar dituzte dietatik. Organismo batek sintetizatu ezin dituen aminoazidoei aminoazido esentzial deritze. Zenbait aminoazido sintetizatzen dituzten entzimak ez daude animalietan, aspartokinasa, esaterako, zeinak aspartatoaren, lisina ren, metionina ren eta treoninaren sintesiaren lehenengo urratsa katalizatzen duen. Aminoazidoak ingurunean badaude, mikroorganismoek energia kontserba dezakete inguruko aminoazidoak xurgatuz eta haien bide biosintetikoak murriztuz.
Anatema (filma)
Anatema Espainiako beldurrezko pelikula bat da. Sony Picturesentzat egina. Prime Video -n eskuragarri egotea, Jimina Sabadúk zuzendua eta Alex de la Iglesiak ekoiztua.
Sipnosia
Artzapezpikutzaren enkargu misteriotsu batek Madril zaharreko eliza zahar batera eramango du, jatorri ezezaguneko pasabide-sare baten gainean eraikia. Han, Juanak ikusiko du eraikinaren erraietan leku hari buruzko elezaharrak baino lehenagoko zerbait dagoela.
Produkzioa
Anatema 'Pokeepsie Filmsek (Banijay Iberia) ekoitzi du Sony Pictures International Productionsekin elkarlanean, Amazon Prime Videoren partaidetzarekin, eta Sony Pictures Entertainment Iberiaren eskutik iritsiko da zinema-aretoetara. Zinema-aretoetan egon ondoren, Prime Video-n egongo da ikusgai.
Tautogolabrus adspersus
Tautogolabrus adspersus Tautogolabrus generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Crenicichla adspersa
Crenicichla adspersa Crenicichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Nasiriya
Nasiriya (arabieraz الناصرية, An Nāşirīyah) hego-ekialdeko Irakeko hiria da, Eufrates ibaiaren ertzean dagoena. Hiri xiita da.
Fez-Bulemane
Fès-Boulemane (arabieraz: فاس بولمان‎) Marokoko 16 eskualdetako bat da. Marokoko iparraldean kokatuta dago, 19.795 km2 ditu, 1.573.055 biztanlerekin 2004ko zentsuan. Hiriburua Fes da.
Hiru prefektura eta prontzia bat ditu bere barnean:
Hemidactylus granchii
Hemidactylus granchii Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Ahate-lapati
Ahate-lapatia (Lepadogaster lepadogaster) Gobiesocidae familiako ur gaziko arraina da, ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena.
Isoferroplatino
Isoferroplatino elementu natiboak motako minerala da.
A Million Ways to Die in the West
Argumentua
1882, Mendebalde Urruna, Arizona, Old Stump Herria. Albert (Seth MacFarlane) artzain koldar bat da, pistola-duelu batean atzera egitean, Louise (Amanda Seyfried) neskalagunak laga eta Doy (Neil Patrick Harris) dendari harroputzaren emaztegai bilakatuko da. Halere, herrira Anna (Charlize Theron) emakume ederra iritsi berri da, Albert berataz maitemintzeaz gain, Annak pistolekin trebe izaten irakatsi eta berehala frogan jarri beharko duen kemena eskuratzen lagunduko dio, izan ere, Anna erakargarriaren senarra eta legezkanpoko pistolaria den Clinch (Liam Neeson) herrira mendeku bila ailegatu baita.
Isoferroplatino
Ezaugarriak
Isoferroplatino elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Ornavasso
Mugakideak
Ornavassok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Gharb-Chrarda-Beni Hssen
Gharb-Chrarda-Beni Hssen (arabieraz: الغرب شراردة بني حسين‎) Marokoko 16 eskualdetako bat da. Marokoko iparraldean kokatuta dago, 8.805 km2 ditu, 1.859.540 biztanlerekin 2004ko zentsuan. Hiriburua Kenitra da.
Bi probintzia daude bere barnean:
Rioja Alavesa Luzerna CF
Rioja Alavesa Luzerna CF Guardiako futbol taldea da. 2003an sortua, egun Arabako Erregional Preferentean dabil.
Datuak
2017-18 denboraldia barne.
Kaiena
Kaiena piper mota bat da, Guyana Frantsesako Cayenne hiriaren omenez horrela deitua. Zapore mina du eta sukaldaritzan erabiltzen da, osorik ala piperrauts moduan ehoa.
Capsicum annuum espeziearen kultibar honek jalapeño edo paprikarekin lotura du. A bitamina asko du, baina baita B6, E eta C bitaminak, erriboflabina, potasio eta manganeso ere.
Melodifestivalen
Melodifestivalen ( ahoskatua, literalki, melodiaren jaialdia) Suedian Sveriges Television (SVT) eta Sveriges Radio (SR) komunikazio enpresa publikoek antolatzen duten kantu jaialdi bat da. Lehiaketa honetan Eurovision kantu jaialdian Suedia ordezkatuko duen kantua erabakitzen da, eta 1959tik urtero ospatu da, 1964, 1970 eta 1976an izan ezik. 2000tik, Suediako telebista saiorik ikusiena da, eta irrati eta Internet bidez ere ematen da. 2007an, finalerdien emankizunak 3,1 milioi pertsonako audientzia izan zuen, eta finalak 4 milioi baino gehiagokoa.
Hasieratik, Melodifestivalen jaialdiaren irabazlea epaile taldeek aukeratu dute. 1999tik aurrera epaimahaiak publikoaren telebozkarekin uztartu ziren, eta orain, biek eragin bera dute azken emaitzan. Lehiaketak eragin nabarmena du Suediako musika industrian eta salmenta zerrendetan. Melodifestivalen jaialdiaren berrogeita hamazazpi garaileetatik seik Eurovision irabaztea lortu zuten Suedia ordezkatuz.
2002an finalerdiak gehitu zirenean, ordura arteko hamabi parte-hartzaileak hogeita hamabira igo ziren. Lehiaketaren haurrentzako bertsio bat, Lilla Melodifestivalen izenekoa, urte horretan hasi zen. Lehiaketan, pop generoko kantu orkestratuak aurkezten ziren tradizionalki, schlager musika bezala ezagutzen direnak; horren ondorioz, suediar prentsak jaialdiari Schlagerfestivalen (Schlager jaialdia) izenarekin erreferentzia egiten dio askotan. Alabaina, ekitaldia hedatu denetik beste musika genero ugari agertu dira, reggaea, glam rocka eta rapa kasu, eta partaide gehienak, dance-pop musikara pasa dira. Final handia Estokolmon ospatzeak hiriko turismoa handitu du.
Jatorria
Zazpi herrialdek lehiatuz, Eurovision jaialdiaren lehen edizioa Suitzako Lugano hirian ospatu zen 1956ko maiatzean. Suediak jaialdi honen hirugarren edizioan debutatu zuen, 1958an. Aukeraketarik eman gabe, Sveriges Radiok Herbehereetako Hilversum hirian ospatu zen jaialdira Alice Babs bidaltzea erabaki zuen. Hautatutako kantua "Samma stjärna lyser för oss två" izan zen, ondoren "Lilla stjärna" bezala berrizendatua. Laugarren postuan amaitu zuen 1958ko edizioan.
Melodifestivalenaren lehen edizioa, Säg det med musik irratsaiora gehitua, 1959ko urtarrilak 29an ospatu zen Stockholmgo Cirkusen, zortzi kantuk parte hartuz. Stockholmen, Göteborgen, Malmön eta Luleån zeuden lau epaimahai adituk aukeratu zuten garailea. Lehiaketaren garailea Siw Malmkvist izan zen "Augustin" kantuarekin, baina SRk kantu irabazlea Eurovision jaialdian Brita Borgek kantatu behar zuela erabaki zuen, jatorrizko interpretea ez zen arren. Melodifestivalen jaialdian kantu bera kantatzen beste batzuk izanda, barnean Eurovision jaialdirako kantaria aukeratzeko politika hau 1961ean geldiarazi zen. Lehiaketa telebista saio bakar bihurtu zen 1960an, Eurovision schlagern, svensk final (Eurovisionschlagern, suediar finala) bezala ezagutua. Jaialdi honen lehen edizioetan, Norvegian eta Danimarkan ere eman zen Nordvision telebista katearen bidez. Jaialdiak, gaur egun duen Melodifestivalen izena 1967an hartu zuen.
Hasieratik, Melodifestivalen urtero ospatu da, hiru urtetan izan ezik: 1964an lehiaketa bertan behera utzia izan zen artisten greba baten ondorioz. Suediak ez zuen Eurovision jaialdira kanturik bidali urte horretan. Suedia, bigarren aldiz Eurovision jaialdian 1970ean falta izan zen bozketa sistemaren alde eskandinaviar boikot bat egon zenean, 1969an bozketa sistema horren bidez lau herrialde lehen postuan berdinduta egon baitziren. SRk 1975eko edizioa Stockholmen antolatu ondoren, ezkerreko taldeek Suediak berriz Eurovision irabazterik, eta, beraz, berriz jaialdi honen egoitza izaterik ez zuela lortuko argudiatu zuten. Honek, musika komertzialaren aurkako manifestazio handietara eta Alternativfestivalen izeneko lehiaketa antikomertzial baten antolakuntzara eraman zuen. Honen ondorioz, 1976an Suediak ezin izan zuen kanturik bidali 1976ko Eurovision Jaialdira.
Bargello
Bargello terminoa (lehenago Barigello) Erdi Aroko latinetik dator, Barigildus lonbardiar jatorriko terminotik. Barg/Burg termino germanikoarekin lotua dago, bere jatorrizko esanahia "dorre gotortua" edo "gaztelua" delarik.
Italiako Erdi Aroan, bargello kapitain militar bati ematen zitzaion izena zen, eta errebolta-aldietan ordena mantentzeaz arduratzen zen; sarritan, diktadura erako agintera ere pasa zitezkeen hiri batzuetan. Bargello delakoaren pareko izen/funtzio parekideak zituzten, segun eta zein hiritan, Capitano di Giustizia edo Capitano del Popolo izeneko kapitainek.
Florentzian, bargelloa atzerritarren artean aukeratu zuten, beste hiri batetik deituriko jaun bat, Podestà karguen kasuan bezala. Bargello hitza kapitainak egoitzatzat zuen jauregitik zetorren, eta jauregi horietako batzuei Palazzo del Bargello esaten zitzaien, zeintzuek espetxe funtzioa ere izan zuten. Jauregi horien artean zenbait hiritakoak izena gorde dute, baina Florentziakoa bertakoa da ezagunena, jauregiaz gain, Bargello Museoaren egoitza delako. Baina beste hiri batzuetakoak ere hala izendatuak dira, hala nola Gubbio hirikoa edo Perugiakoa.
María Conejo
Ana María Vázquez Losada, María Conejo izenez ezagunagoa (Cuautla, Morelos, Mexiko, 1988) artista bisual mexikarra da eta Pussypedia entziklopediaren sortzaileetako bat.
Ibilbidea
María Conejok Mexikoko Arte Eder eta Literaturaren Institutu Nazionaleko Diseinu Eskolan ikasi zuten. Marrazkiaren eta ilustrazioaren bidezko bere proposamen artistikoa emakumearen gorputzaren presentziari, haren esplorazioari eta plazerari buruzkoa da, estereotipoen ikuspegi aske batetik abiatuta. Gainera, ilustratzaileak gorputz femeninoen irudikapenak planteatzen ditu bere narratiben protagonista gisa, erresistentziatik eta gizarteak gorputz batek nola izan behar duen adierazten duen errebindikaziotik abiatuta.
Ilustratzaile gisa aritu da hainbat erakunde feministarekin nazio eta nazioarte mailako giza eskubideen defentsan, eta genero-indarkeria erauzteko proiektuetan parte hartu du. Bere lana The Washington Post, Revista de la Universidad, Tierra Adentro, Gatopardo, Vice eta abarretan argitaratu dute. Bere lanak Latinoamerikako, Estatu Batuetako eta Europako azoka eta arte-galerietan erakutsi ditu.
2021ean banakako Fuego interno, fuego eterno erakusketa aurkeztu zuen Mexikoko Machete Galerian.
2022an, egoitza bat egin zuen Clavijero Kultur Etxean, formatu handiko lan batekin, erakusketa kolektibo baten parte gisa.
Fort Calhoun (Nebraska)
Fort Calhoun Nebraskako hiri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 908 biztanle zituen, 1.68 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 570
NGC 570 galaxia espiral bat da, Cetus konstelazioan. George Mary Searleek aurkitu zuen n.
Douglas Crockford
Douglas Crockford estatubatuar programatzaile bat da. Javascript-en garapenean parte hartzen jarraitzen du gaur egun. Ezaguna da JSON (JavaScript Object Noteation) bultzatu duelako eta JSLint eta JSMin hainbat JavaScript lotutako tresna garatzeagaitik.
Nadia barrutia
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Joxe Lizaso
Joxe Lizaso Mendizabal (Azpeitia, Gipuzkoa, 1927ko martxoaren 10a - 2009ko apirilaren 1a) bertsolaria izan zen. Azpeitian jaio eta Saraberri baserrian hazi zen, Txapel, Zepai eta Iturzaeta bertsolarien auzo berean. Sebastian Lizaso bertsolariaren aita eta Beñat Lizasoren aitona da. Hamazazpi urte zituela hasi zen bertso kantari. Landeta auzoan taberna zuen, eta haren inguruan sortu zen Azpeitiko bertsolari talde garrantzitsu bat, Agirrek, Lazkanok eta abarrek osatzen zutena. Lagun izan zituen Uztapide, Basarri, Xalbador, Mattin eta Hernani Txikia. Lehenengo aldiz bertsotan Santa Engrazin egin zuen, Irunen. Lizasoren bertsogintza erraza eta azkarra da, landugabea. Hizkera egokia darabil du eta umorez jantzia.
Savigny-sous-Mâlain
Savigny-sous-Mâlain Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Savigny-sous-Mâlain udalerrian erroldatutako biztanleak 207 ziren. Familiak 73 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 91 etxebizitza zeuden, 76 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 88 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 76 etxebizitza nagusietatik 68 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 63 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 25 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 127 ziren, horien artean 97 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 97 pertsona aktiboetatik 96 lanean zeuden (53 gizon eta 43 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Savigny-sous-Mâlain udalerrian 73 unitate fiskal zeuden, 190 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.383 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra drogeria bat zen.
2000. urtean Savigny-sous-Mâlain udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pallanzeno
Pallanzeno Italiako udalerri bat da. Verbano-Cusio-Ossolako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Terelabrus rubrovittatus
Terelabrus rubrovittatus Terelabrus generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Željko Petrović
Željko Petrović (Жељко Петровић; 1965eko azaroaren 13a - ) Serbiako futbolari ohia da.
Servières
Servières Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lozère departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Servières udalerrian erroldatutako biztanleak 175 ziren. Familiak 77 ziren, horien artean 27 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 127 etxebizitza zeuden, 78 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 45 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 119 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 78 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 33 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 34 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 36 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 103 ziren, horien artean 83 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 83 pertsona aktiboetatik 77 lanean zeuden (43 gizon eta 34 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Takuma Aoshima
Takuma Aoshima (青島 拓馬, 1993ko apirilaren 6a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Blaublitz Akita.
María de las Mercedes Goicoa Fernández
María de las Mercedes Goicoa Fernández (Coruña,1928ko uztailaren 10a - ibidem 2022ko azaroaren 11) pianista eta irakasle galiziarra izan zen, 2003 eta 2014 bitartean Arte Ederren Galiziako Errege Akademiako lehendakaria.
Ibilbidea
Musika ikasten eta pianoa jotzen hasi zen izeba Honoria Goicoarekin, Alberto Garaizabalekin eta Pilar Castillorekin, Coruñako Diputazioaren ikasketa-poltsa bati esker, Madrilgo Errege Musika Kontserbatorioan sartu aurretik. Han, José Cuahulen zuzendaritzapean, Benito García de la Parra, José Moreno Bascuñana, Juan Tellería, Juan Ruiz -Casaux eta Enrique Aroca izan ziren maisuak. Madrilen graduatu ondoren, karrera amaierako Sari Berezia eta Birtuosismoko Sari Berezia merezimenduekin, Parisera joan eta Lazare Lévy eta George Enescuren ikaslea izan zen. Kontzertista izan zen 16 urte zituenetik, eta birak egin zituen Espainian eta Frantzian. Lehen Ganbera Musikaren Saria eta Frantziako Musikaren Interpretazio Saria jaso zituen. Salvador Bacarise, Luis Galve, María Victoria de los Ángeles eta Narciso Yepes bezalako profesionalekin lan egin zuen.
2022ko azaroaren 11n hil zen, Coruñan, 94 urte zituela.
402 Chloe
402 Chloe, asteroide gerrikoan aurkitutako 402. asteroidearen izena da. 1895eko martxoak 21ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.
Hemidactylus haitianus
Hemidactylus haitianus Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Mello (mendia)
Dudatan dago Saldamando mendilerroaren jarraipena den edo berez mendikatea den. Igotzeko hiru bide daude:
La Coudre (Deux-Sèvres)
La Coudre Frantziako udalerria da, Deux-Sèvres departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Coudre udalerrian erroldatutako biztanleak 225 ziren. Familiak 79 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 96 etxebizitza zeuden, 80 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 95etxeak ziren. 80 etxebizitza nagusietatik 63 bere jabearen bizilekua ziren eta 18 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 13 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 77 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 41 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 136 ziren, horien artean 105 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 105 pertsona aktiboetatik 93 lanean zeuden (56 gizon eta 37 emakume) eta 12 langabezian zeuden (3 gizon eta 9 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Coudre udalerrian 84 unitate fiskal zeuden, 235 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.266 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean La Coudre udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 670 hektarea erabiltzen.
Godofredo Bouillongoa
Godofredo Bouillongoa (Godefroy de Bouillon; Baisy-Thy edo Boulogne-sur-Mer, 1060 aldean – Jerusalem, 1100eko uztailaren 18a) Behe Lorrenako dukea (1082-1095) eta gudaria izan zen. Mosa eta Rhin inguruko zaldunak Lehenengo Gurutzadara eraman zituen. Jerusalem hartu ondoren (1099), errege hautatu zuten eta “Hilobi Santuko prokuradore” titulua hartu zuen.
La Coudre (Deux-Sèvres)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Crenicichla albopunctata
Crenicichla albopunctata Crenicichla generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Mustelus punctulatus
Mustelus punctulatus Mustelus generoko animalia da. Arrainen barruko Triakidae familian sailkatzen da.
Zaldizain
Gaur egun, zaldizainak zaldiak zaintzen dituzten gizon gazteak izan daitezke, egoitza pribatuetan edo zaldiak hezitzeko guneetan, hala nola ukuiluetan, larre-lursailetan eta zaldi-eskoletan. Zaldizainaren oinarrizko zereginak ukuiluak garbitzea, zaldiak elikatzea, ariketa fisikoa eginaraztea eta zaldi-orraziarekin garbitzea dira.
Azido nukleiko
Azido nukleikoa informazio genetikoa duten makromolekula biokimiko konplexua da, nukleotido katez osatua. Azido nukleikoak zelula bizi eta birusetan daude. Arruntenak azido desoxirribonukleikoa (ADN / DNA) eta azido erribonukleikoa (ARN / RNA) dira. Friedrich Miescher kimikariak izendatu eta deskribatu zituen lehenbizi, zelulen nukleoan topatu zituelako eta negatiboki kargatuta egoten direlako.
Azido nukleiko artifizialak ere badira, hala nola, azido nukleiko peptidoa (ANP / PNA), Morfolinoa eta azido nukleiko itxia (LNA).
Funtzioa
DNA prokariotoetan zein eukariotoen zelulen nukleoan dago, eta informazio genetikoa gordetzeaz eta hurrengo belaunaldietara pasatzeaz arduratzen da. RNAk DNAren informazioa proteinetara itzultzen du. Zenbait RNA-mota daude, eta bakoitzak funtzio bat du. RNA erribosomikoa (rRNA) erribosomen osagaia da, RNA mezulariek (mRNA) informazio genetikoa erribosometara eramaten dute, eta RNA garraiatzaileek (tRNA) mRNAen informazioa aminoazido-sekuentzietara itzultzen dute. Horiez gain, funtzio bereziak dituzten beste RNA batzuk daude.
Foster (Nebraska)
Foster Nebraskako herri bat da. Pierce konderrian kokatua dago. 2010ean 51 biztanle zituen, 0.58 kilometro koadrotan banatuta.
Azido nukleiko
Egitura kimikoa
Azido nukleikoen egiturazko unitateak nukleotidoak dira, eta kobalenteki lotuta daude. Nukleotido baten monosakaridoaren 5' aldeko fosfato taldea ondoko nukleotidoaren 3' hidroxilo taldearekin elkartzen da fosfodiester loturaren bidez, hau da, fosfatoak bi monosakaridoen arteko zubia eratzen du asimetrikoki. Azido nukleikoen mota biak nukleotidoen monosakaridoagatik bereizten dira: DNAn 2'-desoxi-D-erribosa da monosakaridoa (desoxirribonukleotidoak), eta RNAn, D-erribosa (erribonukleotidoak). Fosfodiester loturak kateei polaritatea edo noranzkoa ematen die, eta polinukleotidoetan 5' eta 3' muturrak bereiz daitezke: 5' muturrak ez du beste nukleotidorik pentosaren 5' karbonoan eta 3' muturrak 3' aldean (aske daude). Dena den, muturretan bestelako talde kimikoren bat egon daiteke, sarritan fosfato bat edo gehiago (RNA).
NGC 571
NGC 571 galaxia espiral bat da, Pisces konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Azido nukleiko
Egitura kimikoa
Azido nukleiko bakoitzean, base purikoen eta pirimidinikoen mota bi ager daitezke: DNAn, adenina (A) eta guanina (G) dira base purikoak, eta zitosina (C) eta timina (T) pirimidinikoak. RNAk, timinaren ordez, uraziloa (U) dauka; horixe da bi azido nukleikoen arteko bigarren desberdintasuna (lehena pentosa da). Pentosa eta base nitrogenodun horietako bat uztartuta daude lotura glikosidikoaren bidez. Halaber, inoiz beste base nitrogenodun batzuk ere ager daitezke, metilazio, hidroximetilazio edo glikosilazioaren bidez base arruntetatik deribatuak (adibidez, hipoxantina, 5-metilzitosina, 7-metilguanina...). Base urri horiek RNA-molekuletan sarriago ageri dira, tRNAn batez ere, eta hainbat funtziorekin izan dezakete zerikusia (erregulazioa, babesa, seinale espezifikoak…).
Azido nukleikoen kateei, unitate gutxi dituztenean (50 nukleotido baino laburragoak), oligonukleotido deritze; kate luzeagoei, aldiz, polinukleotido. Beti 5'→ 3' noranzkoan idazten dira, eta haien sekuentzia eskematikoki adierazteko zenbait aukera daude. Kasu errazenean, baseak bakarrik ageri dira, fosfato talderik eta pentosarik gabe (DNA).
Azido nukleikoen monosakaridoak eta fosfato taldeak txandakatuta daude. Hala, polimeroaren bizkarrezurra eratzen dute, eta base nitrogenodunak albora perpendikularki hedatzen dira. Beraz, azido nukleiko guztiek bizkarrezurra ia berdina dute (erribosa ala desoxirribosa, aukeran), baina baseen konposizioa eta ordena desberdina izaten da molekula jakin bakoitzean. Baseen sekuentzian kodetuta dago makromolekula horiek daramaten informazio genetikoa (polinukleotidoen lehenengo mailako egituran, alegia).
DNAren zein RNAren bizkarrezurrak hidrofilikoak dira, monosakaridoen hidroxilo taldeek urarekin hidrogeno-loturak eratzen baitituzte, eta fosfato taldeak negatiboki kargatuta baitaude pH 7an; beraz, azidoak dira. Karga negatibo horiek proteinekin eta ioi metalikoekin dituzten elkarrekintza ionikoen bidez neutralizatzen dira.
Base nitrogenodunen atomoak erresonantziaz egonkortzen direnez, haien loturak partzialki bikoitzak dira; hori dela eta, pirimidinak molekula lauak dira, eta purinak, ia lauak. Baseak bata bestearen gainean txanpon-pila baten moduan ezartzen dira, eta, pilaketa horren ondorioz, haien arteko elkarrekintza hidrofobikoak sortzen dira, azido nukleikoen egitura egonkortzeko garrantzitsuak direnak.
Azido desoxirribonukleikoaren egitura
James Watson eta Francis Crickek DNAren egitura argitu zuten 1953. urtean, Rosalind Franklinen ikasle zen Raymong Goslingen x-izpien difrakzio bidez egindako argazki batean oinarrituta. Biologiaren mundua irauli zuen aurkikuntza hark erakutsi zuen azido desoxirribonukleikoa bi harizpi osagarriz osatuta dagoela; helize bikoitz destrogiroa osatzen dute, eta hidrogeno-loturen bidez elkarturik daude, aurkako noranzkoan jarrita (antiparaleloki). Datu esperimentaletan oinarrituta, base nitrogenodunen artean eratu daitezkeen hidrogeno-loturen ereduak proposatu zituzten zientzialari horiek. Patroi horren arabera, A T-rekin (edo U-rekin) espezifikoki “parekatzen” da bi zubiren bidez, eta G C-rekin, hiru zubiren bidez. Parekatze espezifikoa denez, polinukleotido-kate bat izanda, harizpi osagarriaren sekuentzia osoa jakin daiteke. Bide horretatik ondorioztatu zen zeluletako DNA bikoizteko mekanismo molekularra.
Azido erribonukleikoaren egitura
RNA-molekulak, aldiz, gehienetan harizpi bakunak dira, nahiz eta kate horren eskualde batzuk bere buruarekin parekatu, tRNAetan eta rRNAetan gertatzen den bezala, espazio-egitura jakin bat emateko. Zeluletako DNA-molekulak bikoitzak badira ere, birus batzuen genometan harizpi bakuna agertzen da. Erretrobirusen kasuan, RNA da genomaren azido nukleikoa. RNAk ez du, DNAren helize bikoitzarekin gertatzen den bezala, espazio-egitura bakarra, erreferentzia izan daitekeena; aldiz, proteina globularrekin gertatzen den bezala, polirribonukleotido bakoitzak hiru dimentsioko egitura propioa izan dezake, base-pilaketaz eta eskualde osagarrien hidrogeno-loturen bidez egonkortuta. Helize bikoitzaren egitura duten zatiak eratu daitezke harizpi bakunean, sekuentzia auto-osagarriei esker.
Azido nukleikoen jarduera biologikoa
ADNak informazio genetikoa darama. Beraz, molekula horrek pilatu egiten du zelula batetik bestera belaunaldiz belaunaldi doan informazioa. Zelula eukariotikoetan nukleoan dago eta prokariotikoetran, berriz, protoplasman
ARN mezularia ADNaren kopia partziala da; nukleotik kanpo dagoenean, aminoazidoen hizkuntzaren bidez adieraziko da, ARNr eta ARNt-ei esker. Beste era batera esanda, ADNan zelula osatzen duten proteina guztiak sortzeko informazioa dago. Kontutan izanik entzima guztiak proteinak direla eta entzimak zeluletako erreakzio kimiko guztien ardura duten molekulak direla, hobeto ohartuko gara azido nukleikoen funtzioren garrantziaz.
Geneak ADNz osatzen dira. Nukleotidoen hizkuntzan “idatzita”daude. Zelulan, pilatu eta ugaltze hizkuntza hori aminoazidoen hizkuntzara itzultzen da. Itzulpena, berriz, kode genetikoaren bidez egiten da, edo hiru nukleotidoen oinarriak eta aminoazido baten arteko baliokidetasunaren bidez. Oinarrien ordena aminoazido ordena bati egokitzen zaio –sekuentzia-. Kontutan hartuta proteinen egitura eta funtzioa aminoazido sekuentzia baten araberakoa direla, erraz ulertzen da geneetan funtzio zelularrak “idatzita egotea”.
Mirzapur barrutia
Mirzapur barrutia Indiako barruti bat da, Mirzapur dibisioan, Uttar Pradesh estatuan. biztanle ditu kilometro koadrotan.
Mugakideak
Honako barrutiekin egiten du muga:
Ramadi
Ramadi (arabieraz الرمادي, Ar Ramādī) erdialdeko Irakeko hiria da, Eufratesen ertzean dagoena. Anbar probintziako hiriburua eta hiri handiena da. Biztanle gehienak sunitak dira.
Rade Bogdanović
Rade Bogdanović (Раде Богдановић; 1970eko maiatzaren 21a - ) Serbiako futbolari ohia da.
Dominique Strauss-Kahn
Dominique Gaston André Strauss-Kahn (frantses ahoskera: Dominik Stros Kan ; 1949ko apirilaren 25a), askotan hedabideetan DSK bezala deitua, ekonomista, abokatu eta politikari frantsesa da, Frantziako Alderdi Sozialistako kidea dena. Strauss-Kahn Nazioarteko Diru Funtseko presidentea bilakatu zen 2007ko irailaren 28an, bere herrialdeko Nicolas Sarkozy presidentearen babesarekin. Lan hontan ekin zuen 2011ko maiatzaren 18rarte.
2011ko maiatzean, Strauss-Kahn New York hirian atxilotua izan zen hotel bateko zerbitzari bat bortxatzen saiatu izana leporatuta. Kargu guztiak gaitzetsi ditu eta milioi bat dolarreko finantzapean aske geratu da.
Piedimulera
Piedimulera Italiako udalerri bat da. Verbano-Cusio-Ossolako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Piedimulerak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Deimos (satelitea)
Deimos (edo Marte II ) Marte planetaren bi sateliteetako txikiena eta aldenduena da, bestea Phobos izanik. C eta D motako asteroideen konposizio antzekoa du, 6,2 kilometroko erradioa eta 30,3 ordu behar ditu Marte inguratzeko orbita batean. Deimos Martetik 23.460 kilometrora dago, Phobos baino askoz urrunago. Deimos izenak antzinako grezieraz "izua" esan nahi du.
Historia eta etimologia
Asaph Hall astronomo estatubatuarrak aurkitu zituen satelite biak, aurrena Deimos, 1877ko abuztuaren 12an eta hurrena Fobos, sei egun beranduago, abuztuaren 17an. Hall berak izendatu zituen gainera. Marte gerraren jainkoa izanik Fobos ("beldurra") eta Deimos ("izua") izenak eman zizkien.
Jonathan Swift idazle britainiarraren Gulliverren bidaiak liburuan Marteko bi sateliteak aipatzen dira, Laputa hiriko astronomoen kapituluan hain zuzen ere. Voltairek ere aipatzen ditu Micromegas liburuan. Hori dela eta Deimosen dauden bi krater handienek Swift eta Voltaire izenak dituzte.
Geologia
Hainbat objektu txiki bezala, bere itxura irregularra da, 15×12×10 km-ko dimentsioekin. Martetik ikusita, beste izar bat bezalakoa irudituko litzaiguke tamainan. Ilargi betean, Lurrean Artizarrak bezalako argitasuna edukiko luke; ilgoran edo ilbeheran, Vega izarrak beste.
Deimosen errotazioa Marte berarena baino geldoagoa da.
Explorazioa
Hain tamaina txikia izanik Lurretik ikusteko zaila da eta Marterekin oposizioan dagoenean baino ezin da behatu. Phobosek baino albedo handiagoa du ordea eta errazago ikusten da beste satelitea baino.
Mars Global Surveyor zunda 1997 urtean iritsi zen Martera eta 2006 artean planetaz gain satelite biak aztertu zituen, erresoluzio handiko irudiak lortuz.
403 Cyane
403 Cyane, asteroide gerrikoan aurkitutako 403. asteroidearen izena da. 1895eko maiatzak 18an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.
Thalassoma amblycephalum
Thalassoma amblycephalum Thalassoma generoko animalia da. Arrainen barruko Labridae familian sailkatzen da.
Glaziar mihi
Glaziar mihia, haran batean sartzen denetik, hau da, zirkutik urtzen den arte, glaziar baten zatiari ematen zaion izena da. Mihiek arroka asko daramate, eta horiek morrena izeneko gordailuak eratzen dituzte. Beraien posizioaren arabera, hainbat morrena mota daude. Alboko morrenak mihiaren alboetan sortzen dira eta erdiko morrena bat osatzen dute. Amaieran aurreko morrena terminal bat sortzen da.
Bertan aurkitzen ditugu batez ere:
Orgazko kondearen ehorzketa
Orgazko jaunaren ehorzketa (El Entierro del señor de Orgaz), sarri Orgazko kondearen ehorzketa (El Entierro del Conde de Orgaz) izenaz ezaguna, Grekoaren (1541-1614) lan gailena eta ezagunena da. Toledoko Santo Tomé elizan dago.
Historia
200 urte baino gehiago igaro ondoren, 1564an, Santo Toméko parrokoa zen on Andrés Nuñez de Madridek Orgazko herritarrek euren jaunaren agindu hori betetzen jarraitu nahi ez zutela ohartu zuen, eta agindu hori Valladolideko kantzileriaren aurrean aldarrikatu zuen.