cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lotura kimiko
Lotura kimikoa atomo eta molekulen arteko interakzio erakargarrien prozesu kimikoaren erantzulea da. Halaber, konposatu kimiko diatomiko eta poliatomikoei egonkortasuna ematearen erantzulea da. Indar erakargarri horien azalpena kimika kuantikoaren legeetan aurkitzen dugu.
Lotura kimikoa azaltzeko era sinpleago bat honakoa da: lotura kimikoa bi atomoren arteko indarra da behin sistema egonkorrago bat eratu eta gero. Molekula, kristal, metal eta gas diatomikoak lotura kimikoen bidez elkartuta daude, eta materiaren propietate fisiko eta kimikoak determinatzen dituzte.
Aurkako kargak elkar erakartzen dute elkarturik daudenean egoera egonkor bat eratzen dutelako banatuak zeudenean baino. Atomoen kasuan, egonkortasun handieneko egoera nukleotik urrunen dagoen geruzan zortzi elektroi aurkitzen direnean lortzen da. Hau gas nobleen kasua da.
Lotura kimikoaren teoria
Lotura kobalentean, bi elektroi nukleo atomikoen arteko espazioan kokatzen dira. Bertan, bi nukleoen karga positiboek negatiboki kargatutako elektroiak erakarriko dituzte, nukleo bakoitzak bere elektroiak erakarri beharrean. Honek, positiboki kargaturiko bi nukleoen arteko errepultsioari aurre egiten dio. Hain da erakarpen handia, ezen honek nukleoak oreka-konfigurazio egonkor batean mantentzen dituen, oreka-posizioan bibratzen jarraituko duten arren.
Laburbilduz, lotura kobalente batean positiboki kargaturiko nukleoek negatiboki kargaturiko elektroiak erakartzen dituzte eta horrela elektroiak partekatzen dituzte.
Lotura ionikoan, ez da elektroirik partekatzen loturan, baizik eta transferitu egiten da. Lotura mota honetan, nukleotik urrunen dagoen orbital atomikoak espazio libre bat dauka elektroi bat edo gehiagoren gehikuntza ahalbidetzen duena. Ondorioz, nukleo batek beste nukleo bati elektroia “kentzen” diola esan dezakegu. Transferentzia honek nukleo batek karga neto positiboa izatea eta beste nukleoak karga neto negatiboa izatea eragiten du. Horrenbestez, lotura atomoen arteko erakarpen elektrostatikoaren ondorioz sortzen da, eta atomoak karga positibo eta karga negatiboko ioiak bihurtzen dira.
Lotura guztiak teoria kuantikoaren bidez azalduak izan daitezke, baina praktikan teoria edo arauak erabiltzen dira loturaren indarra, noranzkoa eta polartasuna aurresateko. Adibide modura, zortzikotearen araua eta balentzia-geruzaren elektroi-bikotearen aldapenaren teoria ditugu.
Teoria garatuagoak ere badira, balentzia loturaren teoria adibidez, orbitalen hibridazioa eta erresonantzia barne hartzen dituena.
Lotura kimikoaren historia
1704an, Isaac Newtonek lotura atomikoaren teoria azaldu zuen, teoria horrek esaten zuen atomoak elkarri lotuak zeudela indar jakin baten ondorioz. Hainbat teoria ikertu zituen, teoria hauek atomoak haien artean nola elkartu zitezkeen azaltzen zuten. Teoria horien adibide bat honakoa zen: “elkarri itsatsiriko atomoak geldialdiaren ondorioz”. Newtonek honakoa ondorioztatu zuen:
Partikulak elkar erakartzen dute indar batengatik, indar hori oso handia da eta masarekiko zuzenki proportzionala da eta distantziarekiko alderantzizko proportzionala da. Distantzia txikietan partikulak operazio kimikoak gauzatzen dituzte.
1819an, pila voltaikoaren asmakizunaren ondorioz, Jöns Jakob Berzeliusek konbinazio kimikoaren teoria bat garatu zuen. Teoria horretan atomoen izaera elektropositibo eta elektronegatiboak sartu zituen zeharka. XIX. mendearen erdialdean, Edward Frankland, F. A. Kekule, A. S. Couper, A. M. Butlerov eta Hermann Kolbek erradikalen teoria zabaldu zuten eta balentzia teoria eratu zuten. Teoria horrek azaltzen zuen konposatuak elkarturik mantentzen zirela erakarpen positibo eta negatiboaren eraginez. 1916an, Gilbert N. Lewisek elektroi-bikotearen lotura kontzeptua adierazi zuen, elektroi-bikotearen lotura kontzeptuak honakoa adierazten du: bi atomok elektroi bakarretik sei elektroira bitartean partekatu ahal dituzte, eta elektroi bakarreko lotura, lotura bakuna, lotura bikoitza edo lotura hirukoitza eratu ahal dituzte.
Lewis-en hitzetan:
Urte berean, Walther Kossel-ek Lewis-en antzeko teoria bat atera zuen; ezberdintasuna honakoa zen: Walther-ek atomoen artean erabateko elektroi transferentzia gertatzen zela adierazten zuen, lotura ioniko baten eredua hain zuzen ere.
1927an, Oyvind Burrau fisikari daniarrak matematikoki guztiz osorik zegoen lotura kimiko bakun baten lehenengo deskripzio kuantikoa egin zuen. Lotura kimiko bakun hori molekularen elektroiarena zen. Lan honek erakutsi zuen nola lotura kimikoentzat hurbilketa kuantikoak zuzenak izan zitezkeen kualitatiboki, baina matematikoki ezin izango zen zehaztu elektroi bat baino gehiagoko molekulentzat. Urte berean, Walter Heitler eta Fritz Londonek hurbilketa praktikoago bat argitaratu zuten. Hala ere, hurbilketa hori ez zen hain kuantitatiboa. Heitler-London metodoa gaur egun ezagutzen dugun balentzia-loturaren teoriaren oinarria da. 1929an, John Lennard-Jones orbital atomikoen konbinazio linealaren metodoa eratu zuen, printzipio kuantiko basikoetatik abiatuz. Orbital molekularraren teoria honek lotura kobalentea orbital atomikoen konbinazioen ondorioz sortutako orbital bat zela adierazi zuen.
1929an, John Lennard-Jonesek orbital atomikoen konbinazio linealen metodoa aurkitu zuen. Fluor molekularen eta oxigeno molekularen estruktura atomikoak lortzeko metodoak ere lortu zituen printzipio kuantikoetatik abiatuta.
Orbital molekularraren teoria honek lotura kobalentea honela deskribatzen zuen: elektroi bakarreko atomoetatik hipotetizaturiko Schrodingerren mekanika kuantikotik deskribaturiko orbital atomikoen konbinaziotik eratzen ziren orbital molekularrak, lotura kobalentea eratuz.
Atomo multielektronikoentzako ezin dira lotura eratzen duten elektroien ekuazioak zehaztasun matematiko batekin eman, baina hurbilketak erabiltzen jarraitzen dira, hainbat aurresate eta emaitza kualitatibo onak ematen baitituzte. Kimika kuantiko modernoan kalkulu kuantitatibo asko egiteko, orbital molekularren teoria edo balentzia-loturaren teoriak erabiltzen dituzte abiapuntu. Hala ere, hirugarren hurbilketa bat garrantzia hartzen ari da azkenengo urteetan, dentsitate funtzionalaren teoria, hain zuzen ere.
1935ean, H. H. James eta A. S. Coolidgek hidrogeno molekularen kalkulu bat aurrera eraman zuten. Kalkulu hau gainerako kalkuluetatik ezberdintzen zen. Gainerako kalkuluek elektroien eta nukleoen arteko distantziarentzako funtzioak soilik erabiltzen zituzten. Honakoak, aldiz, bi elektroien arteko distantzia soilik hartzen zuen kontuan. 13 parametro doigarrirekin, lotura-disoziazioaren energia emaitza esperimentalaren emaitza oso antzeko bat lortzen zuten. Aurrerago, 54 parametro erabili ziren eta konkordantzia handia erakutsi zuten esperimentuekiko. Hala ere, hurbilketa honek ez du erlazio fisikorik balentzia-lotura teoriarekin, ezta orbital molekularren teoriarekin ere, eta zaila da hurbilketa hau molekula handientzako erabiltzea.
Balentzia Loturaren Teoria
1939an, Linus Pauling kimikariak, 6 arau aurkeztu zituen elektroi partekatu horientzat (azken hiru arauak txertatu zituen) nahiz eta lehenengo hirurak ezagunak ziren lehendik:
Orbital Molekularraren Teoria
Orbital Molekularren Teoria (OM), elektroiak ondoan dauden atomoen arteko lotura bakar bati egokituta egon beharrean, molekula guztiaren nukleo atomikoen eraginpean mugitzen direla adierazten duen hurbilketa bat da. Hurbilketa honen arabera, atomoen izaera galdu egiten da molekularen izaeraren barruan. Hurbilketa hau lotura kimikoa determinatzeko erabiltzen da. Molekulen propietate espazial eta elektronikoak mekanika kuantikoari esker daude antolatuta, eta horrela, teoria honen arabera, molekuletan osatzen diren orbitalak molekula osoan zehar deslokalizatuta daude, ez balentzia loturan (BL) teorian bezala, hau da, bi atomoen artean lokalizatuta.
Orbital molekularrak azken hauek osatzen dituzten orbital atomikoen araberakoak dira. Sustantzia kimikoek lotura interakzioak eratuko dituzte, azken hauen orbitalen energia txikiagoa bihurtzen bada interakzioak izaterakoan. Loturak dituzten orbital desberdinak daude, konfigurazio elektronikoaren (elektroi-hodei) eta energia mailaren arabera.
Balentzia Loturaren Teoriaren eta Orbital Molekularraren Teoriaren arteko konparaketa
Balentzia Loturaren Teoria eta Orbital Molekularraren Teoria elkar konparatzen dira bata bestearekin, izan ere, molekula sinple bat badugu, errazago hurbiltzen da elektroiak lotura horretan duten portaera aztertzera, horretarako Balentzia Loturaren Teoria erabiliz; aldiz, molekula handia bada, orbital molekularretako elektroien portaera aztertzen da, lotura kimiko horren ezaugarri garrantzitsuak aurresanez.
Hau da, lehen aipatu bezala, Balentzia Loturaren Teoriak, molekularen elektroiak atomo indibidualen orbitaletan daudela kokatuta dio, eta aldiz, Orbital Molekularraren Teoriak, molekula batean dauden elektroiak deskribatzen ditu, molekula guztian zehar deslokalizatuta egon daitezkeelarik. Beraz, honetan datza konparaketak: lehenengo teoriak atomoen arteko elektroiak aztertzen ditu, eta, aldiz, bigarren teoriak molekula guztian zehar deslokalizatuta egon daitezkeen elektroiak aztertzen ditu.
Lotura kimiko motak
Molekuletan atomoak lotuta mantentzen dituzten loturak indar intramolekularrak dira.
Lotura kobalentea
Lotura kobalentea atomoen arteko elektroien elkarbanaketan oinarritzen da. Elektroi horiek bi nukleoak lotuta mantentzen dituzte. Lotura osatu aurretik, elektroiak atomo isolatuak dira eta behin lotura osatzen denean, berriz, bereiztezinak dira; hau da, sistemarenak.
Lotura kobalenteak sinpleak izan daitezke, elektroi-bikote bat partekatzen denean (H - H), bikoitzak, bi-elektroi bikote partekatzen direnean (O = O), hirukoitzak, hiru elektroi-bikote partekatzen badira edo laukoitzak, lau elektroi-bikote partekatzen badira.
Lotura kobalentea bi atomo berdinen artean bada, lotura apolarra da. Molekula hauetan elektronegatibotasun-diferentzia zero da, eta atomo berdinez osatuta dagoenez lotura, molekula mononuklearra dela esaten da. Bi atomo desberdinek osatzen badute lotura, eta elektronegatibotasunean desberdintasun handia baldin badago, orduan lotura polarra da; hau da, loturaren muturretako bat elektropositiboa da, dentsitate elektroniko positiboa du, eta beste muturra, berriz, elektronegatiboa. Hala ere, molekula neutroa izaten jarraituko du. Lotura kobalente polarra lotura kobalentearen eta ionikoaren tartean aurkitzen da.
Loturan parte hartzen duten atomo horien izaeraren menpekoak dira lotura kobalentearen ezaugarriak.
Lotura ionikoa
Lotura ionikoa ioi positiboen eta negatiboen artean ematen den indar elektrostatikoaren emaitza da. Beste modu batean esanda, katioi eta anioi baten arteko lotura, hau da, elementu elektronegatiboenak elementu elektropositiboenaren elektroiak erakartzen dituenean. Elementu metalikoek balentzia-elektroi gutxi dituztenez, eta haien ionizazio-energia baxua denez, katioi bihurtzeko joera dute. Elementu ez-metalikoek, berriz, balentzia-elektroi asko dituzte, eta elektroiak hartzeko joera, hori dela eta, anioi bihurtzeko joera dute. Ioiek hiru dimentsioko sarea osatzen dute.
Adibidea:
Sodio eta kloroaren arteko lotura, lotura ionikoa da. Sodioak bere azkenengo geruzako elektroi bat galtzen du, eta kloroak irabazten du.
Na = elektroi bat galdu (katioi bihurtu)
Cl = elektroi bat irabazi (anioi bihurtu)
Lotura metalikoa
Lotura metalikoan parte hartzen duten elektroiak, elektroi-itsaso batean aurkitzen dira. Elektroi-itsaso mugikor hori metalen ezaugarri askoren erantzule da. Ezaugarri horiek ondorengoak dira: dentsitate altua daukate, orokorrean eroaleak dira, distira daukate, opakoak dira eta orokorrean xaflagarriak eta harikorrak dira. Gainera, gehienek fusio-puntu altuak dituzte.
Nahiz eta lotura metalikoa eta lotura ionikoa antzekoak izan, lehenengo lotura mota trinkoagoa da, izan ere lotura inguratzen duten atomo kopurua handiagoa da.
Gainera, konposatu ionikoetan elektroiak eta beraien kargak estatikoak dira kasu honetan ez bezala.
Molekularteko indarrak
Lotura kimikoaren ildotik jarraituz, molekularteko indarrei buruz hitz egitea beharrezkoa da. Indar hauei, indar intermolekular ere deritze. Hitzak berak esaten duen bezala, molekulak lotuta mantentzen dituzten indarrak dira, horretarako elkarrekintza elektronikoen beharrik gabe. Ez dira molekula baten barneko atomoak lotuta mantentzea eragiten duten indarrak, alegia. Indar hauek ez dira lotura kimikoak, baina oso garrantzitsua da horien existentziaz jabetzea. Gainera, lotura kimikoekin alderatuta oso ahulak dira.
Uraren mol bat lurrintzeko (indar INTERmolekular)= 41KJ behar dira
Lehenengo kasuan indar intermolekularrei erreparatu behar zaie; bigarrenean,ordea, indar intramolekular edo lotura kimikoari.
Esan bezala, bi molekula edo gehiago lotuta mantentzen dituzten indarrak dira, eta hauen sendotasuna ez da beti berdina. Alegia, solidoen molekularteko indarrak eta gasen molekularteko indarrak sendotasun desberdina dute eta hori aztertzeko egoera fisiko bakoitzari erreparatu beharko zaio. Izan ere, solidoek izango dituzte molekularteko indarrik sendoenak eta gasek ,ordea, ahulenak. Likidoak tarteko egoera batean egongo dira. Hori dela eta, esan liteke indar hauek solidoetan eta likidoetan dutela eragin nagusia (gasetan ahulegiak baitira).
Indar intermolekularrek molekula askoren ezaugarri fisiko-kimikoetan eragina dute. Adibide garbia fusio- eta irakite-tenperaturarena litzakete. Alegia, kontuan izan behar da, irakite-tenperatura aztertzerako garaian indar inetrmolekularrei erreparatu behar zaiela eta ez intramolekularrei (molekula baten barneko loturak). Hau da, irakite-tenperatura aztertzeko, likido-egoeratik gas-egoerara igarotzeko prozesua aztertu behar da. Aldaketa fisiko hori gerta dadin, indar intermolekularrei erreparatzea ezinbestekoa da. Alegia, tenperatura igo ahala molekulak geroz eta gehiago bibratzen hasten dira eta horien arteko indar intermolekularrak apurtzen hasten dira. Beraz, indar intermolekular horien arabera, bero gehiago, alegia energia gehiago, edo gutxiago behar izango dugu likido-egoeratik gas-egoerara igarotzeko.
Molekularteko indarren artean, indar mota desberdinak bereizten dira polaritatearen ikuspuntutik begiratuta; orientazio-indarrak, indukzio-indarrak eta dispertsio-indarrak.
Orientazio-indarrak
Dipolo-dipolo indar ere esaten zaie. Indar hauek molekula polarren artean sortzendira. Momentu dipolar iraunkorra dutenez, dipoloen arteko orientazioa gertatzen da, haien arteko erakartze elektroestatikoa gehiegizkoa izan dadin. Momentu dipolarra handitzen bada, indar intermolekular hauek ere handiagotuko dira.
Likido eta gasetan gertatzen den orientazioa ez da solidoetan ematen dena bezain zurruna.
Hidrogeno-lotura
Dipolo-dipolo interakzio mota berezia da, lotura polar baten atomo elektronegatibo bati kobalenteki lotzen zaion H atomoaren eta atomo elektronegatibo (O.N edo F) baten artean gertatzen den erakarpen elektroestatiko bat alegia.
Hidrogeno-lotura hauek, molekulen artean (intermolekularki)  nahiz molekula baten zati desberdinen artean (intramolekularki) gerta daitezke.
Lotura hau dipolo-dipolo indar elektroestatiko oso sendoa da, molekula asko lotuta daudenean, asko egonkortzen baita, baina lotura kobalente edo ionikoak baino ahulagoak dira.
Deskribatzeko modua:
A-HB  edo A-HA
A eta B= atomo elektronegatiboak (O,N, edo F)
A-H= Molekula bat, edo baten zatia
B=molekula baten zatia
Lotura honen adibiderik garbiena ur molekulen artean sortzen diren hidrogeno loturak dira. Alegia, ur molekula baten H atomoaren eta beste ur molekula baten oxigeno atomo elektronegatiboaren artean sortzen dira.
Hidrogen-loturaren sendotasuna, loturan parte hartzen duten bi atomoen erakartze elektrostatikoaren menpekoa da
Indukzio-indarrak
Molekula apolarra den arren, molekula hau dipolo induzitu bihur liteke. Dipolo induzitu hauek, aurrerago azaldutako orientazio-indarrek bezalako erakarpen elektroestatikoak sortzen dituzte. Baina, nola sortzen dira dipolo induzitu hauek? Hainbat aukera daude: batetik, katioi bat gerturatzea eta, bestetik, molekula polar bat gerturatzea. Honela sortzen diren interakzioak, ioi-dipolo induzituen artekoak eta dipolo-dipolo induzituen artekoak dira.
Dispertsio-indarrak
Sakabanatze-indarrak ere esaten zaie. Edozein atomo, espezie edo molekulen artean gertatzen dira, nahiz eta apolarrak izan, hauek ere molekularen inguruan hodei elektroniko bat baitute. Kontuan izanik molekulak ez daudela geldirik, alegia, bibratzen daudela, bribrazio honek eragingo du elektroi-hodeiaren banaketa ez izatea guztiz homogeneoa momentuoro. Honek aldi uneko dipoloak sortzea eragiten du.
Caiapobrycon tucurui
Caiapobrycon tucurui Caiapobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Bevilacqua
Bevilacqua Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Bevilacquak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Fantasiazko bitxi
Imitaziozko bitxiak edo fantasiazko bitxiak metal preziatuekin egiten ez diren bitxiak eta apaingarriak dira, haiek imitatu nahian nahiz preziatuak ez diren materialekin apaingarriak sortzeko helburu soilaz. Bitxigintzaren teknika berdinak erabiltzen dira imitaziozko bitxiak egiteko, baina material merkeagoak erabiliz.
Little Rice (Wisconsin)
Little Rice Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oneida konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 3283
NGC 3283 galaxia bat da, Vela konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Dunkerqueko Lau Egunak
Dunkerqueko Lau Egunak (Les Quatre Jours de Dunkerque) 1955ean sortu zen txirrindularitza lasterketa bat da, Frantziako ipar muturrean dagoen Nord-Pas-de-Calais eskualdean ospatzen dena. Bere izena gora-behera, bost eta sei egun bitartean irauten du (hasieran Dunkerqueko Bost Egunak ere deitua izan zen). UCI Zirkuitu Kontinentalak sortu zirenetik UCI Europe Tourreko egutegian dago, 2.HC mailan, maila gorena.
Gure Sor Lekua
Gure Sor Lekua 1956an André Madré jeneralak kolorez grabatutako dokumentala da. Euskaraz egindako lehen film luzea izan zen, euskal diasporaren herrimina asetzeko asmoz. Hazparneko Haritz Barne zineman estreinatu zuten. 2013ko azaroaren 29an iragarri zuten galdutzat hartzen zen film honen kopia bat berreskuratu zutela Parisen. Gaur egun ez da film honen audiorik ezagutzen.
Filma Josu Martinezek aurkitu zuen, Parisko etxebizitza partikular batean. Aurkikuntzaren istorioa Gure Sor Lekuaren bila (2015) film dokumentalean azaldu zuen.
Gryfów Śląski udalerria
Gryfów Śląski Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Lwówek Śląski barrutian kokatuta. 66,67 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9813 biztanle zituen.
San Pedro de la Paz
San Pedro de la Paz Txileko komuna eta hiri bat da. 112,5 km², 80.447 biztanle ditu.(2002)
Zigorkatzearen erretaula
Zigorkatzearen erretaula (Retablo de la flagelación) XV. mendearen amaieran edo XVI. mendearen hasieran, olioa ohola gainean margotutako lana da. Erretaula poliptikoa da, hau da, bost taulekin egina. Egilea ezezaguna da; batzuk Juan de Zamora eta, Alonso Aguilar aipatu zuten egile moduan baina egun bi aukera horiek baztertuta daude. Hasiera batean Antón Cabrera ospitalean zegoen baina egun Cordobako Arte Ederren Museoan ikus daiteke.
Ellenton (Georgia)
Ellenton  Georgiako estatuko herri bat da. Jones konderrian kokatua dago. 2010ean 281 biztanle zituen, 2.05 kilometro koadrotan banatuta.
Tretanorhinus
Tretanorhinus Dipsadidae familiako narrasti genero bat da. Erdialdeko Amerika, Hego Amerikako iparraldean eta Antilletan bizi dira.
Kanemita
Kanemita silikato motako minerala da.
Ezaugarriak
Kanemita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.
Mendebaldeko Sierra Madre
Mendebaldeko Sierra Madre (Sierra Madre Occidental) Ipar Amerikako mendikatea da, Mexikoko mendebaldean eta Ameriketako Estatu Batuetako hego-mendebaldeko muturrean 1.500 kilometroz luzatzen dena.
Geografia
Arizona eta Sonoraren arteko mugatik hegoaldera hedatzen da Mendebaldeko Sierra Madre, Sonorako ekialdea, Chihuahuako mendebaldea, Sinaloa, Durango, Zacatecas, Nayarit, Jalisco, Aguascalientes eta Guanajuato zeharkatuz. Mendebaldeko kostaldea eta Mexikoko erdialdeko goi-ordoki zabala bereizten ditu. Hegoaldean Zeharkako Sumendi-ardatza eta Hegoaldeko Sierra Madrerekin elkartzen da. 1.500 kilometro inguru ditu ipar-mendebaldetik hego-ekialdera, eta 160-480 kilometro bitarteko zabalera. 289.000 kilometro koadroko eremua hartzen du, Mexikoko lurraldearen seirena.
1.150 metro inguruko mendiak ditu iparraldean eta 3.000 metro ingurukoak hegoaldean. Garaiera berdintsuko gailur gehiago badira ere, mendi garaiena Cerro Mohinora (3.311 metro) dela uste da. Mendien ekialdeko mazela leuna da; mendebaldekoa, berriz, oso malkartsua, ibar estu sakonek hautsia tarteka. Lurralde lehor samarra da, belarrez eta zuhaiskez estalia, baina leku garai hezeagoetan, pinu, zedro eta haritz zuhaiztiak ditu. Goi-ordokia eta Sinaloako eta Sonorako zabaldiak lotzen dituzten bi errepidek zeharkatzen dute mendikatea.
Alison dos Santos
Alison Brendom Alves dos Santos (2000ko ekainaren 3a) 400 metro hesietan espezializatutako atleta brasildar bat da. 2020ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen eta probaren historiako 3. atletarik azkarrena da, 2019ko Munduko Txapelketan finalista izateaz gain, 2019ko Panamerikar Jokoetan urrezko domina lortu zuen eta gaur egun Hego Amerikako errekorra du 400 metro hesietan.
Avengers: Age of Ultron
Avengers: Age of Ultron (euskaraz: Avengers: Ultronen Aroa) 2015eko superheroi filma da, Joss Whedon estatubatuar zinemagileak idatzi eta zuzendu zuena. Avengers-en sailaren bigarren filma izan zen, eta Marvelen unibertso zinematografikoko hamaikagarrena. Robert Downey Jr., Chris Hemsworth, Mark Ruffalo, Chris Evans, Scarlett Johansson, Jeremy Renner, Don Cheadle, Aaron Taylor-Johnson, Elizabeth Olsen, Paul Bettany, Cobie Smulders, Anthony Mackie, Hayley Atwell, Idris Elba, Stellan Skarsgård, James Spader eta Samuel L. Jackson izan ziren antzezle nagusiak.
Argumentua
S.H.I.E.L.D. agentzia suntsituta, superheroiak atsedena hartu beharrean daude, indarrak berritzeko. Arriskua galaraziko duelakoan, Tony Starkek Ultron segurtasun programa pizten du. Ultron adimen artifizialeko sistema bat da, eta Starkek gordea zuen. Baina segurtasun sistema arrisku bihurtzen da Ultronek erabakitzen duenean gizakiak direla bere etsai nagusiak. Iron Man, Captain America, Thor, Hulk, Black Widow eta Hawkeye berriz elkartu beharko dute mehatxuari aurre egiteko.
Saint-Pierre-les-Étieux
Saint-Pierre-les-Étieux Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Pierre-les-Étieux udalerrian erroldatutako biztanleak 731 ziren. Familiak 282 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (40 bakarrik bizi ziren gizonak eta 40 bakarrik bizi ziren emakumeak), 83 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 99 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 401 etxebizitza zeuden, 296 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 62 bigarren erresidentzia ziren eta 43 hutsik zeuden. 397 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 296 etxebizitza nagusietatik 264 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 70 etxek hiru zituzten, 70 etxek lau zituzten eta 140 etxek bost zituzten. 209 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 132 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 143 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 469 ziren, horien artean 337 aktiboak ziren eta 132 inaktiboak ziren. 337 pertsona aktiboetatik 312 lanean zeuden (164 gizon eta 148 emakume) eta 25 langabezian zeuden (16 gizon eta 9 emakume). 132 pertsona inaktiboetatik 55 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 43 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Pierre-les-Étieux udalerrian 291 unitate fiskal zeuden, 728 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.630 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina, 2 iturginak eta 2 argiketariak.
Aria (musika)
Aria forma musikal trinkoa da, funtsea, kantari batek abestutako melodia adierazkor baten esanahia duena. Garai berriagoetan, osotasun baten pieza partzial bat deskribatzeko erabiltzen da, ahots bakarlari batek kantatzeko, eskuarki orkestra baten laguntzarekin eta ahozko lan baten zati gisa (opera, oratorioa, kantata, etab.). Hala ere, konpositoreek batzuetan «kontzertuko ariak» idatzi izan dituzte, direnak obra handiago baten parte.
Saint-Pierre-les-Étieux
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
Aria (musika)
Operan, aria bat pieza bokala bakarra da, luze samarra, non pertsonaia batek bere sentimenduak edo ikuspuntuak adieraz baititzake. Arian zehar ez dago ekintzarik. Izaeraren arabera, aria motela eta lirikoa izan daiteke (cantabile), arintasunez betea (di bravura), edo musika oso landuarekin lagundua (concertata).
Saint-Pierre-les-Étieux
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Pierre-les-Étieux udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.717 hektarea erabiltzen.
Aria (musika)
Historia
Aria XIV. mendean agertu zen Europako musika jasoan, eta mendeetan zehar kantatutako melodia batetik forma egituratuago batera eboluzionatu zuen. XVII. mendean zehar, garai barrokoan, forma hirutar (A-B-A) batean finkatu zen modu tipikoena, eta horri aria da capo esaten zaio, zeinean lehen zatia ariaren amaieran errepikatzen den.
Saint-Pierre-les-Étieux
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Aria (musika)
Historia
Ondoren, indar handiz sartu zen opera-errepertorioan zenbait aldaera erabiliz italieraz izendatuak: aria cantabile, aria agitata, aria di bravura, aria di coloratura, etab.
Saint-Pierre-les-Étieux
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aria (musika)
Historia
XIX. mendearen erdialdean, operak aria-sekuentzia bihurtu ziren neurri handi batean, errezitaturiko zatien espazioa murriztuz. Beste opera batzuek,Wagnerren gehienek adibidez, aldiz egitura guztiz jarraitua dute, eta ezin da erraz identifikatu zati bat aria independente gisa.
K.a. 1360ko hamarkada
Kristo aurreko 1360ko hamarkada K.a. 1369. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1360. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Houston, arazo bat daukagu
Houston, arazo bat daukagu (ingelesez, Houston, we have a problem) 1970eko apirilaren 13an, Apollo 13 ontziko pilotu Fred Haisek Houstonen (Texas, AEB) NASAk duen egoitzara igorri zuen mezua izan zen. Gerora, filmetatik eguneroko hizkuntzara zabaldu da esamolde ezagun hori.
Testuingurua
Bi egun lehenago aireratu zen suziria Ilargira iristeko asmoz, baina bidean leherketa batek ontziko elektrizitate, ur eta oxigeno hornidurari eragin zion. Houstoni laguntza eskatu zioten arren, azkenean, ontziko eskifaiak erabaki zuen Ilargia zapaltzeko erabili behar zuten modulua salbamendu-txalupa gisa erabiltzea.
Hala, modulua apirilaren 17an erori zen itsasoan eta handik bizirik erreskatatu zituzten hiru astronautak.
Mezua
NASAren eta ontziko astronautaren arteko elkarrizketa honelakoa izan zen:
Swigert: "Okay, Houston, we've had a problem here." Lousma: "This is Houston. Say again, please." Lovell: "Uh, Houston, we've had a problem." Lovell: "We've had a MAIN B BUS UNDERVOLT." Lousma: "Roger, MAIN B UNDERVOLT." Lousma: "Okay, stand by, Thirteen, we're looking at it."
Moby-Dick
Moby-Dick edota Balea (ingelesez The Whale) 1851an Herman Melville estatubatuar idazle eta eleberrigileak argitaratuako abenturazko eleberri bat da. Liburua Ismael marinelaren narrazioa da, Pequod baleontziko kapitain Ahab kapitainaren bilaketa obsesiboarena, Moby Dicken aurkako mendekua hartzeko, hau da, ontziko aurreko bidaian Ahabi hanka belaun parean kendu zion kaxalote zuri erraldoiaren aurkako mendekua. Amerikar Errenazimentuko literaturari egindako ekarpena, Moby-Dick kritika oso ezberdinak jaso zituen argitaratzerakoan, porrot komertziala izan zen eta 1891n egilea hil zenean deskatalogatuta zegoen. "Nobela Amerikar Handia" bezala duen ospea ez zen XX. mendera arte finkatu, bere egilearen jaiotzaren mendeurrenaren ondoren. William Faulknerrek liburua berak idaztea gustatuko zitzaiola esan zuen, eta H. Lawrencek "munduko libururik bitxi eta zoragarrienetako bat" eta "inoiz idatzitako itsasoko libururik handiena" zela esan zuen. Bere hasierako esaldia, "Dei nazazu Ismael", munduko literaturako ospetsuenetako bat da.
Melville Moby-Dick idazten hasi zen 1850eko otsailean, eta 18 hilabete geroago amaitu zuen, aurreikusi baino urtebete gehiago. Melville 1841etik 1844ra marinel arrunt gisa izandako esperientzian oinarritu zen, baleazaleetan hainbat urte barne, eta baleen literaturaren irakurketa zabal batean. Balea zuria Mocha Dick balea albinoan inspiratuta dago, oso zaila zena harrapatzen, eta liburuaren amaiera Essex baleontziaren 1820ko hondoratzean oinarritzen da. Baleen ehizaren eta balearen olioa ateratzearen deskribapen zehatz eta errealistak, bai eta itsasontzian kulturalki anitza den eskifaia baten arteko bizitza ere, klase sozial, estatus, ona, gaizkia eta Jainkoaren existentxiaren inguruko gaiekin nahasten dira. Liburuaren eragin literarioek Shakespeare eta Biblia barne hartzen dituzte. Prosa narratiboaz gain, Melvillek estilo eta baliabide literarioak erabiltzen ditu, hala nola abestiak, poesia eta katalogoak, adierazpen eszenikoak, solilokioak eta Shakespeareren akotazioak. 1850eko abuztuan, eskuizkribua agian erdi amaituta zegoela, Nathaniel Hawthorne ezagutu zuen, eta biziki txundituta geratu zen bere Mosses from an Old Manse lanarekin, Shakespearerekin konparatu baitzuen bere anbizio kosmikoetan. Baliteke topaketa honek Moby-Dick berrikusi eta sakontzeko inspiratu izana, Hawthorneri eskainia baitago, "Bere jeinuari diodan miresmenaren erakusgarri".
Liburua 1851ko urrian argitaratu zen lehen aldiz (hiru liburukitan) The Whale gisa Londresen, eta behin betiko izenburuarekin, Moby-Dick, or, The Whale, liburuki bakarreko edizio batean New Yorken azaroan. Londresko editoreak, Richard Bentleyk, pasarte delikatuak zentsuratu edo aldatu zituen; Melvillek ere berrikuspenak egin zituen, New Yorkeko ediziorako izenburuaren azken orduko aldaketa barne. Balea, ordea, "Moby Dick" bezala agertzen da bi edizioetako testuan, gidoirik gabe. Kritikari britainiarrak neurri handi batean aldekoak izan ziren, nahiz eta batzuek argudiatu zuten istorioa itsasontziarekin hil zen narratzaile batek kontatua ematen zuela, edizio britainiarrak ez baitzuen Ismaelen biziraupena kontatzen duen epilogorik. Kritikari estatubatuarrak aurka izan ziren, oro har.
Argumentua
Eleberria XIX. mendean Ingalaterra Berrian girotua dago, eta pertsonaia nagusiaren ikuspuntutik kontatua da, hau bere oroitzapenak idazten ari balitz bezala. Narrazioan zehar, ontziko gertakari esanguratsuez gain balea-ehiztarien eguneroko bizitza eta pertsonaiaren pentsamentu eta iritziak tartekatzen dira.
Liburua narratzailearen esaldi ospetsu honekin hasten da: Dei nazazue Ismael (jatorrizko ingelesez: "Call me Ishmael"). Narratzailea merkataritza-ontzietan zaildutako Ismael izeneko marinel gazte bat da, zeinak bere hurrengo bidaia baleontzi batean izango dela erabaki duen. Era berean bere itsas bidaia Massachusettseko Nantucket uharte eta bale-industriaren kokaleku eta portu garrantzitsuan hasi behar duela erabaki du.
Pequod baleontzia Ahab kapitain zorrotz eta gupidagabearen agindupean dago, kaxalote masail-hezurrez eginiriko hanka duen itsasgizon trebea. Handik gutxira, Ahab kapitainak eskifaiari itsas bidaiaren helburu nagusia zein den adieraziko dio: berezko balea-ehizaz gain, kapitainaren obsesioa Moby-Dick kaxalote zuria hiltzea da, balea zuri erraldoi hark kapitaina hanka-bakar laga eta haren atzetik abiatu ziren baleontzi guztiak banan-banan suntsitu eta irentsi baizituen.
Interpretazioak
Moby-Dick sinbolismo handiko obra da. Alegoria eta epika arrastoak ikusi dituzte literaturzaleek Melvilleren lanean. Jerarkia,fedea, mendekua, idealismoa, obsesioa, arrazismoa eta beste hainbat gai ageri dira bertan.
Mundu guztiko mariñelek tripulatzen duten ontzia da Pequod, eta askok gizarte osoaren irudikapentzat hartu dute. Kapitainaren obsesioak, erlijioa eta mendekuari buruzko haren adierazpenek eta balea zuriaren esanahia aztergai izan dituzte kritikariek denbora luzez.
Queer irakurketa
Ismaelen portaera eta narrazioetan, arau hetero-normatiboetatik kanpoko pasarteak daudela nabarmendu izan dute zenbait kritikarik, Ana Morales euskal idazleak kasu. Pasarte hauek edizio laburtuetan eta gaztetxoentzako edizioetan kendu egin izan dituzte. Ez dira agertzen ezta ere Kaxildo Alkortaren euskarazko edizio laburtuan.
Euskarazko itzulpena
Moby-Dick munduko hainbat hizkuntzatara itzuli izan da. Euskaraz edizio laburtua, irakurketa errazekoa, argitaratu zen 1977an, Gero-Mensajeros argitalatxearen Kimuak sailean. Kaxildo Alkortak egin zuen itzulpena eta, besteak beste, itsasoko termino askoren argitze-oharrak zeuzkan, baita grafikoren bat ere itsasontziaren parteak izendatzeko.
2011. urtean Ana Moralesek hiru kapitulu euskaratu zituen Xerezaderen Artxiboa literatur podcastean irakurtzeko.
Zinema
Eleberri honetan oinarritutako film ugari egin dira, zeinetatik nabarmenera 1956an John Huston estatubatu zinema zuzendariak zuzendu eta Gregory Peck aktoreak anteztutako Moby Dick filma den. Gainerako eleberri honen zinemaratze ezagunenak honako hauek izan dira:
Oharrak
<references group="Oh." />
Pierre-Raymond Villemiane
Pierre-Raymond Villemiane (Pineuilh, 1951ko martxoaren 12a), Frantziako txirrindulari ohia da. Frantziako Txapelduna izan zen.
Little River (Wisconsin)
Little River Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Oconto konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pierre-Raymond Villemiane
Palmaresa
1972 1973 1975 1977 1978 1979 1980 1982
Tapas (filma)
Tapas (euskaraz Tapak) 2005eko José Corbacho eta Juan Cruz kataluniar zinema zuzendari eta gidoigileen komedia dramatikoa da.
Argumentua
Filma Kataluniako L'Hospitalet de Llobregat hiriko Santa Eulalia auzoan dagoen taberna arrunt batean girotua dago. Bertako jabea bere emaztetik banandu berria da, emaztea tabernako sukaldaria zelarik. Ondorioz, emazteak tabernako lanpostua uztean, jabeak sukaldari berri gisa txinatar bat kontratatuko du, berehala tapak prestatzeko trebezia berezia erakutsiko duelarik. Filmak tabernako ohiko bezeroen arteko elkar harremana azalaraziko du, nahiz eta hauen adina, nazionalitatea edota erlijioak oso ezberdinak izan, azken finean denak auzo berdinean bizi baitira.
RoboCop (2014ko filma)
RoboCop, 2014ko José Padilha brasildar zinema zuzendariak zuzendutako cyberpunk ekintza film bat da. 1987ko izenburu berdineko filmaren berregokitzapena da. Joel Kinnaman, Gary Oldman, Michael Keaton, Samuel L. Jackson, Abbie Cornish eta Jackie Earle Haley aktoreek antzeztu zuten.
NGC 3285
NGC 3285 galaxia espiral bat da, Hydra konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
San Martin Tourskoaren eliza (Iruraiz-Gauna)
San Martin Tourskoaren eliza Iruraiz-Gaunako Gazeo herrian dagoen eraikin erlijiosoa da.
1995eko maiatzaren 23an, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, monumentu sailkapenarekin.
Agamidae
Agamidae narrasti familia bat da, Iguania barruan sailkatua.
Carlana eigenmanni
Carlana eigenmanni Carlana generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Plectranthias inermis
Plectranthias inermis Plectranthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
K.a. 1370eko hamarkada
Kristo aurreko 1370ko hamarkada K.a. 1379. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1370. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.
Simon Pettersson
Simon Pettersson (1994ko urtarrilaren 3a) disko jaurtiketan espezializatutako atleta suediarra da. 2017ko Munduko Txapelketan bere herrialdea ordezkatu zuen finalean hamaikagarren postua lortuz eta 2018ko Europako Txapelketan laugarren postuan bukatu zuen finalean.
Probako bere marka pertsonala 2021ean Växjön, Suedian, egin zuen 69,48 metroko jaurtiketa eginez. Lehenago dekatloian ere parte hartzen zuen.
Petterssonek 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta zilarrezko domina irabazi zuen 67,39 metroko jaurtiketarekin.
Trimetopon
Trimetopon Dipsadidae familiako narrasti genero bat da. Costa Rica eta Panaman bizi dira.
Kangita
Kangita mineral bat da.
Grzegorzew udalerria
Grzegorzew Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Koło barrutian kokatuta. 73,33 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5685 biztanle zituen.
Parisko barrutiak
Parisko barrutiak (frantsesez Arrondissemets de Paris) Frantziako hiriburua den Parisen banaketa administratiboa dira. Orotara, 20 daude.
Kasu honetan, hiri barrutiak dira (arrondissement municipaux). Ez dira departamenduetako barrutiekin nahastu behar, Frantziako 100 departamenduen banaketa administratiboak direnak. Barruti bakoitzaren zenbakia, Parisko posta kodeetan, azkeneko bi zenbakien bidez adierazten da.
Antzinako barrutiak 1795eko urriaren 11n sortu ziren, baina 12 bakarrik ziren. 1859ko ekainaren 16ko legearekin, Thiers harresi barneko aldiriak bereganatu ziren. Horrela, hedadura aldatuta, 20 barruti sortu ziren, zenbaki sistema berriarekin. Horrela, kiribilean izendatu ziren, oraindik indarrean dirauena.
Barrutiaren zenbakia posta kodeko azken bi zenbakitan agertzen da (75001tik 75020ra).
Deskribapena
20 barrutiak kiribilean daude, erloju orratzen zentzuan, Ietik hasita, hiriaren erdian, Sena ibaiaren eskuinaldean.
Arrondissement edo barruti bakoitza, administratiboki, lau quartier edo auzotan banatzen da. Honela, Parisek 80 quartier administratif edo auzo administratibo ditu. Horietako bakoitzean, polizia-etxe bat dago.
1860 baino lehenago
1795eko urriak 11n, Paris, 12 barrutitan banatua izan zen. Mendebaldetik ekialdera jarri zitzaien zenbakia, Sena ibaiaren eskuinaldean 1etik 9ra eta 10etik 12ra ezkerraldean.
1860 ondoren
1860ko urtarrilak 1ean, Napoleon III.ak, gertuko herrien lurraldeak eransten ditu, eta honela, hiriaren mugak handitzen ditu. Hamabi barrutiak berrantolatuak izan ziren lurralde berri horiek eransten diren aldi berean, eta horiekin, gaur egungo 20ak sortzen dira.
Erregistro historikoei erreferentzia egiten zaienean (non garrantzitsua den antzinako sistema eta sistema berriaren artean ezberdintzea), antzinako barrutiak ancienne hitzarekin adieraziak dira: "2ème ancienne" edo "8ème ancienne" adibidez.
Longoria jauregia
Longoria jauregia (Palacio Longoria) XX. mendeko jauregi modernista bat da. Madril hiriko erdigunean eraikia izan zen Fernando VI kalean. Gaur egun SGAE (Sociedad General de Autores y Editores) elkartearen egoitza da. Longoria Jauregia Espainiako hiriburuko arkitektura modernistaren adibide onena da Gallardo etxearekin batera.
Eraikin hau eraiki zezaten eskatu zuen Francisco Javier González Longoria politikari eta finantzariak 1902an. Enkargua, berriz, José Grases Riera katalanak hartu zuen nahiz eta arkitekto hau ez izan estilo modernistaren jarraitzaile.
Longoria jauregiaren ezaugarri garrantzitsuenetako bat eraikuntzaren aurrealde modernista da, aurretik pasatzen diren guztientzat ikusgarria. Bertan hauteman daitezke forma ondulatuak nahiz landaredia elementu dekoratibo modura, arkitektura modernistaren funtsezko bi ezaugarri.
Longoria jauregiak, ia bere inaugurazio egunetik, berreraikitze eta aldaketa prozesu anitz jasan ditu. Hori dela eta, bere barrualdeak ez du ia zerikusirik diseinu originalarekin.
Izan ere, 1992ko bere azken berreraikitze prozesuan, ia bere barrualde guztia eraitsi zen.
NGC 3287
NGC 3287 galaxia espiral bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Grzmiąca udalerria
Grzmiąca Poloniako Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Szczecinek barrutian kokatuta. 205,12 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4867 biztanle zituen.
Plectranthias intermedius
Plectranthias intermedius Plectranthias generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.
Nadia Hindi Mediavilla
Nadia Hindi Mediavilla (Bagdad, Irak, 1977) ikertzailea da, feminista eta musulmana. Granadako Unibertsitatean dihardu irakasle.
Biografia
Nadia Iraken jaio bazen ere, nerabe zela joan zen Espainiara gurasoekin, Golkoko lehen gerra hasi berritan. 2016an Granada Unibertsitateko Filosofia eta Letren Fakultatean doktore tesia defendatu zuen:“La relación entre el feminismo, la patria y el patriotismo/nacionalismo (wataniyya) en Iraq izenburua izan zuena.
Ikasketa Arabiar eta Islamikoetako irakaslea da gaur egun Granadako Unibertsitatean (Andaluzia, Espainia). Azken urteetan herrialde arabiarretako mugimendu feministak ikertzen aritu da, eta argi du errealitatea «oso urrun» dagoela Mendebaldeak saldu nahi duen iruditeriatik.
Espainiar-Irakiarra, Espainian bizi da Golkoko II. Gerratik (1990). Arabista, Arabiar Ikasketa Garaikideen Ikerketa Taldeko kidea. Red Musulmanen eta Emakumeen Mugimendu Demokratikoaren talde feministaren parte da. Iraq-en (CEOSI) Okupazioaren eta Subiranotasunaren aurkako Estatuko Kanpainako eta Granada BDS mugimenduko aktibista ere bada. Irakeko feminismoen eta nazionalismoen arteko harremanari buruzko doktore-tesia egin du. Irakeko egungo gatazkaren konplexutasunak orainaren gako historikoak eta prestakuntzakoak aztertzera eraman zuen, ikuspegi feminista eta dekolonialetik. Arabiar eta musulmanen inguruko diskurtso eta politiketan nagusi diren estereotipo eta postulatu eurozentrista, arrazista eta kolonialak, bereziki emakumeen gorputzei eragiten dietenak.
Halaber hainbat ekarpen egin ditu gai honi buruz: “Nazioari eta genero-indarkeriari buruzko hitzaldiak 2003 osteko Iraken”. (Dis)continuum arabiarretan: diskurtsoak eta irudimenezkoak aldaketen testuinguru batean. Granada: Comares, 2015, or. 179-207; “Kontratu kolonialaren eta nazionalismo kolonialen bidez, Irakeko emakumearen ordezkaritza”. MEAH, 63 (2014), or. 91-117; “Las límites de la sociedad civil en el nuevo Iraq: el caso de la Organización de la Libertad de las Mujeres”, Revista de Estudios Internacionales Mediterráneos, 13, 2012, 21. or. 1-16.
Boschi Sant'Anna
Boschi Sant'Anna Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Boschi Sant'Annak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Nadia Hindi Mediavilla
Biografia
Nadiaren esanetan:"Emakumeak islamaz baliatzen dira justizia eskuratzeko"
Ikerlari ildoak
Honakoak dira Nadiaren Ikerketa-ildoak: Genero-ikasketak Ekialde Hurbilean, Feminismo arabiar eta islamiarrak, Feminismoa Iraken, Nazionalismoa eta sektarismoa Iraken.
Little Wolf (Wisconsin)
Little Wolf Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Waupaca konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bonavigo
Bonavigo Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Bonavigok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tropidonophis halmahericus
Tropidonophis halmahericus Tropidonophis generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Bakezaletasun
Bakezaletasuna edo pazifismoa bakea sustatu eta gerra eta indarkeriaren erabilera gaitzetsi eta ukatzen duen ideologia eta ekintza da. Bakezaletasunez jokatzen duten eta horren alde dauden pertsonei bakezale edo pazifista deritze. Gatazkak eta injustiziak gainditzeko elkarrizketa, diplomazia, desobedientzia zibila, boikota eta beste protesta modu baketsuak proposatzen ditu. Mohandas Karamchand Gandhi jo ohi da bakezaletasunaren eredu eta ikurtzat.
Bake-mugimenduaren historia
Mendeetan zehar, erlijio-pentsalariak eta filosofoak gerrak eragozteko bitartekoen bila ibili izan dira. Europan, XVII. eta XVIII. mendeetan, William Penn, Jacques Henri Bernardin de Saint-Pierre, Jean-Jacques Rousseau eta Immanuel Kant bake iraunkor baterako bideak nondik nora egin beharko zuen zehazten ahalegindu ziren. Baina egunotako bake-mugimenduaren benetako aurrekariak XIX. mendearen hasieran, Britainia Handian, sortu ziren. 1816an, Adiskideen (edo kuakeroen) Elkarteak Bake Unibertsal Iraunkorra Sustatzeko Elkartea sortu zuen. Britainia Handia eta Estatu Batuetako lehen bake-elkarteak bat zetozen kuakeroekin kristau-bakezaletasun erabatekoari eta gizakiaren berezko ontasunari buruzko ideian. Bakearen aldeko elkarteek garrantzi handiko lekua izan zuten estatuen arteko harremanei eta gerraren erabilerari buruzko eztabaida sortu berrian, baina, mugimendu espiritualak izanik politikoak bainoago, bakarturik geratu ziren. Bazen, ordea, hasierako bake-mugimenduaren alderdi laikoago bat, gero eta bizitasun handiagoa hartu zuena.