cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ann Pudeator
Bizitza pertsonala
Ann-en ezkongabe-izena ez da ezagutzen, ezta jaioterria ere. Lehen senarra Thomas Greenslade (Greenslit, Greenslet eta Greenslade ere agertzen da) izan zen eta bost seme-alaba izan zituzten :Thomas, Jr., Ruth, John, Samuel eta James.
Thomas 1674an hil ondoren, Jacob Pudeator-ek kontratatu zuen bere emazte alkoholikoa zaintzeko eta 1675ean hil zen. Ann, orduan, Jacobekin ezkondu zen 1676an. Jacob 1682an hil zen.
Pertsona batzuek teorizatu egin dute Ann Pudeator erizain eta emagin izateak, bere izate bereziarekin batera, sorginkeria-karguen aurrean zaurgarri bihurtu zuela.
Epaiketa
Sorginkeria leporatu zitzaionean, Goody Pudeator-en ustezko laidoen inbentarioan honako hauek sartu ziren:
Alegazio horietako asko Mary Warrenek egin zituen, "neska aflijituak" deiturikoak. Beste salatzaile batzuk Ann Putnam, Jr., John Best jauna, John Best, Jr. eta Samuel Pickworth izan ziren. Ann Pudeator hil egin zen 1692ko irailaren 19an, Alice Parker, Dorcas Hoar, Mary Bradbury eta Mary Easteyrekin batera. Gallows Hillen eskegi zuten, Salemen, irailaren 22an. Ez dakigu non dagoen lurperatuta.
Annen semeak, Thomasek, George Burroughsen aurka egin zuen sorginkeria epaiketan.
1710eko urrian, Auzitegi Orokorrak egintza bat onartu zuen, familiek abokatuak zituztenen usteak ezeztatuz, baina Ann Pudeator ez zegoen haien artean. Massachusettseko Gorte Nagusiak Pudeator salbuetsi zuen 1957an, neurri batean, mendebaldeko testu-liburuen editorea zen Lee Greensliti esker, bere familiaren jatorria ikertzen ari zela, Ann Pudeatorren exekutatzeari buruz irakurri baitzuen.
Rebecca Walker
Rebecca Walker (Jackson, Mississipi, 1969ko azaroaren 17a) idazle, feminista eta ekintzaile estatubatuarra da. Arrazari, generoari, politikari, botereari eta kulturari buruzkoak dira Walkerren lanak eta hitzaldiak. Walker Hirugarren Olatuko feminismoaren ahots nabarmenetakoa da.
Biografia
Walker, Rebecca Leventhal izenarekin jaioa, Alice Walker feminista afroamerikarraren alaba da, Purpura kolorea nobelaren egilearena, eta geroago zinemara eramandakoa, eta Melvyn Leventhal abokatu judeoamerikarrarena. Gurasoak dibortziatu ondoren, batean amarekin eta bestean aitarekin bizi izan zen, eta 18 urte bete zituenean, amaren abizena hartu zuen. 1992an graduatu zen, Yale Unibertsitatean cum laude aipamena lortuta.
Ibilbidea
1989az geroztik Ms aldizkariaren editore eta egilea da. 1999an Third Wave Action Foundation sortu zuen, Shannon Liss-ekin batera. Third-wave feminism (Hirugarren olatuko Feminismoa) kontzeptua Walkerri egozten zaio. Mugimendu horren jarraitzaileak, Third Wavers izenekoak, genero-berdintasunarekin, arraza, ekonomia eta gizarte justiziarekin (working towards gender, racial, economic, and social justice“) konprometituta daude.
Hainbat aldizkaritan artikulu ugari idatzi ditu Walkerrek, CNNren eta MTVren programetan agertu da, eta egunkarietan eta aldizkarietan hitz egin da horretaz.
1998ko Primary Colors filmean bigarren mailako papera (March bezala) interpretatu zuen.
Sariak eta aipamenak
Hainbat sari jaso ditu bere lanagatik, besteak beste,
Donatella Mani
Donatella Mani (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1999 - ) Miguel Biurrune nafarroako drag artistak gorpuztutako petsonaia da.
Ibilbidea
Umea zela Grimhilde erregina, Maleficent eta Esmeralda ziren haren erreferenteak.
2016 urtean hasi zen drag artista bezala. Iruñeko Gurutzeko Plazako institutuan, batxilergoko galan, drag zela erakutsi zuen lehenbiziko aldiz.
Lehenbizikoa izan zen Iruñeko LGTB harrotasunaren manifestazioan drag jantzita agertzen.
Drag modura abestiak sortu eta ikuskizunak emateaz gain, hitzaldiak ere eman ditu.
Anja Andersen
Anja Jul Andersen (Odense, Danimarka,1969ko otsailaren 15a) eskubaloiko jokalari ohia, egun entrenatzailea da. Txapeldun olinpikoa da, munduko txapelduna eta bi aldiz Europako txapelduna. 1997an IHF Urteko Munduko Jokalari izendatu zuten. Garai guztietako emakumezkoen eskubaloi-jokalari onenetakotzat hartzen da.
Biografia
Eskubaloi jokalaria, atzelari jolastu zuena, 2000-2001 denboraldian 133 partida eta 725 lorpen izan zituen.
1997an IHF World Player of the Year irabazi zuen, momenturarte Danimarkako jokalari batek ez zuen lortu, bigarrena Mikkel Hansen izan zen 2012an. 2002an beste emakume daniar batek ere lortu zuen, Sandra Toft.
1997ean ere, EHFk talde desberdinekin kontratuak izategatik salatu zuen, izan ere Norvegiako eta Valentziako taldeekin zituen kontratuak.
2011ko otsailean, Oltchim Râmnicu Vâlcea eskubaloi taldearen entrenatzaile berria bihurtu zen. Errumaniako klubak Txapeldunen Liga irabazteko asmoz kontratatu zuen.
2011ko martxoan, bi hilabete baino gutxiago entrenatu ondoren, kaleratu egin zuten emaitza txarren ondorioz, lau partidatik bi galdu zituen Txapeldunen Ligan.
Marmoladako serac-jausia
Aurrekariak
Marmolada Dolomitetako glaziarrik handiena da. Marmolada mendiaren (3.343 metro) iparraldeko isurialdean dago, 2.700 eta 3.300 metro arteko garaieran, eta 2013an 1,9 kilometro koadroko eremua hartzen zuen. Beti ere, Izotz Aro Txikitik azalera galera izan du, eta azken hamarkadetan joera hori areagotu da berotze globalaren ondorioz.
Serac-jausia gertatu baino lehen, bero bolada luzea izan zuten Italia iparraldean, gutxienez astebetez. Marmoladako glaziar osoa elur geruza batek estaltzen zuen ekainaren 12ra arte. Bero boladak elurra urtu, eta izotza agerian utzi zuen. Hortaz, lehenago elurrak guztiz estaltzen zuen glaziar horren erdia baino gehiago agerian gelditu zen. Beroaren adibide bat da, esaterako, Marmoladaren tontorrean 10 graduko tenperatura izan zela uztailaren 2an.
Serac jausia
2022ko uztailaren 3an, 13:45 aldean, glaziarreko serac bat apurtu eta jausi zen. Castiglioni Marmolada aterpetxeko kudeatzaileetako baten erranetan, "hots handia entzun dugu, eraisketa baten modukoa. Gero, elur eta izotz jausi bat ikusi dugu ziztu bizian, eta hor konturatu naiz zerbait larria zela". Lekukoen arabera, glaziarra bitan zatitu eta 300 metro zabal zen izotz geruza bat jausi zen, bidean harrapatzen zuen guztia aurretik eramanez.
Punta Rocca tontorretik gertu zen ezbeharra, eta bete-betean harrapatu zuen tontorrera igotzeko erabiltzen den ohiko bidea; ondorioz, hainbat mendizale harrapatu zituen azpian. Italiako agintariek zazpi pertsonaren heriotza baieztatu zuten hasieran, eta hamahiru desagerturen berri eman zuten. Erreskate zerbitzuak helikopteroekin eta droneekin ibili ziren desagertutakoen bila. Ingurua hustu egin zuten, glaziarraren zati gehiago eror zitezkeelakoan. Gorpuak izotzetatik atera, eta Canazei herriko kirol jauregira eraman zituzten. Zaurituak Trento, Bolzano, Belluno eta Treviso hirietako ospitaletara eraman zituzten.
Biktimak
Uztailaren 6an, erreskate zerbitzuek bi desagerturen gorpuak aurkitu zituzten; horiek kontuan harturik, bederatzi izan ziren gutxienez hildakoak.
Hiriko
Hiriko ibilgailua bi jarlekuko automobil elektriko baten prototipoa izan zen, Gasteizen sortua, baina iruzur akusazioekin eta epaiketa batekin amaitu zen eskandalu ekonomiko gainditu ez zuena.
Garapena, porrota eta iruzurra
Epaiketan akusaturiko lau pertsona kiebraren erruduntzat jo zituen epaiak 2017an, eta hartzekodunei 530.000 euro ordaintzera kondenatu zituzten. Sententziak absolbitu egin zituen Hiriko proiektuan parte hartu zuten hamar enpresa.
2022an, Nafarroako New Digital Diesel Technology (NTTD) enpresak Hiriko proiektuaren prototipo zaharra eta material eta patente batzuk erosi zituen (26.000 eurotan), eta ondoren Lakota izeneko automobil proiektu berriari ekin ziola iragarri zen, Tuteran sortu beharreko auto modelo berri bat.
Jim Simons
James Harris Simons (1938) matematikari, akademiko, finantza-merkatari, funtsen agente, burtsa-artekari, inbertitzaile eta filantropo estatubatuar bat da.
Matematikari gisa egindako ibilbide akademikoaren ostean, Simonsek 1982an sortu zuen Renaissance Technologies, New Yorken egoitza duen inbertsio enpresa pribatu bat; enpresa horrek 15.000 mila milioi dolar baino gehiago ditu aktiboetan. Simonsek munduko arrisku handiko funtsa arrakastatsuena den zuzendari nagusi gisa jarraitzen du gaur egun.
Biografia
Jim Simons Massachusettseko zapata fabrika baten jabearen biloba da. Bere Bachelor of Science (BS) gradua lortu zuen matematikan Massachusettseko Institutu Teknologikoan 1958an, eta Filosofian Doktoreren gradua, Berkeleyn, Kaliforniako Unibertsitatean, 19615ean, 23 urterekin.
1964 eta 1968 artean, Defentsa Analisiaren Institutuko Komunikazioen Ikerketen Dibisioan (AIF) ikertzen aritu zen (Communications Research Division of the Institute for Defense Analyses - Ida). Simons matematikako irakaslea izan zen Massachusettseko Teknologia Institutuan eta Harvard Unibertsitatean. 1968an Stony Brook Unibertsitateko matematika saileko buru izendatu zuten.
1976an, Simonsek, Matematikako Elkarte Estatubatuarraren eskutik, Geometriako Oswald Veblen Saria irabazi zuen, gutxieneko azaleren forma bereizgarriak berrikusten egindako lanagatik.
Simonsen ikerketen artean dago eragin handieneko neurketa geometriko batzuen aurkikuntzan eta aplikazioan parte hartzea —Chern-Simons formak— (Chern-Simonsen aldaezinak izenez ere ezagunak, (ikus Shiing-Shen Chern). 1974an, bere teoria Characteristic Forms and Geometric Invariants aldizkarian argitaratu zen, Shiing-Shen Chernen geometro diferentzialarekin batera. Teoria fisika teorikoan eta, bereziki, soken teorian erabiltzen da.
1978an, bere karrera akademikoa utzi zuen Renaissance Technologies abian jartzeko, inbertsio libreko funtsekin, lehengaiekin eta oinarri diskrezionaleko beste deribatu finantzario batzuekin osatutako inbertsio-funtsa.
Julio Ibarra
Julio César Ibarra López (Bilbo, Bizkaia, 1965 - ) bizkaitar kazetaria da.
Jim Simons
Biografia
Jim Simonsek ez du arreta-gunea izaten uzten, eta oso gutxitan ematen ditu elkarrizketak, Benjamin aipatuz, Animal Farm eleberriaren astoak zera dio: "Jainkoak isatsa eman zidan euliak uxatzeko. Baina nahiago dut isatsik eta eulirik ez izan. "2009ko urriaren 10ean Simonsek iragarri zuen 2010eko urtarrilaren 1ean erretiratzea aurreikusita zuela (72 urterekin), baina Renaissancek presidente ez-exekutibo gisa jarraituko zuela.
Julio Ibarra
Ibilbidea
Bilboko Santutxu auzoan jaio zen. Leioako unibertsitatea n Publizitate ikasketak egin zituen. 1988 an lortu zuen lizentziatura eta ondoren Marketin doktoretza egin zuen.
Jim Simons
Institutu, elkarte eta unibertsitateetako kide
Simons Brookhaven National Laboratory, Institute for Advanced Study, Rockefeller Unibertsitate eta Berkeleyko Matematika Zientzien Ikerketa Institutuko kide da. MIT Korporazioko Kontseiluko kidea da.
Julio Ibarra
Ibilbidea
Radio Euskadi irratian bekadun gisa hasi zen lanean, eta ondoren, handik Euskal Telebista ra pasa zen.
Jim Simons
Renaissance Technologies
Bi hamarkada baino gehiagoz, Simons Renaissance Technologiesen enpresaren Inbertsio libreko funtsak mundu osoko merkatuetan egon dira. Eredu matematiko konplexuak erabili dituzte eragiketak aztertzeko eta exekutatzeko, horietako asko automatizatuak. Renaissancek eredu informatizatuak erabiltzen ditu prezio-aldaketak aurreikusteko, eskuragarri dauden finantza-tresnak erabiliz mozkin handiak erraz lortzeko. Eredu horiek jaso daitezkeen datu guztien azterketan oinarritzen dira, eta, ondoren, ausazkoak ez diren mugimenduak ezartzea lortzen da, iragarpenak egin eta ondoren exekutatzeko.
Julio Ibarra
Ibilbidea
ETB2 kateko Teleberri albistegiaren aurkezlea eta gaueko albistegiaren editore izan zen 10 urtez.
Jim Simons
Renaissance Technologies
Renaissancek finantza jatorria ez duten espezialista asko erabiltzen ditu, matematikariak, fisikoak eta estatistikan adituak barne. Renaissancek sortu duen azken funtsak Renaissance Institutional Equities Fund (RIEF) du izena. 2006an, Simons Urteko Finantzan (Financial Engineer of the Year) izendatu zuen Ingeniari Finantzarioen Nazioarteko Elkarteak.
Julio Ibarra
Ibilbidea
Athletic futbol taldearentzako lan egin zuen bolondres modura komunikazio, marketing eta kanpo harremanen arduradun gisa.
Jim Simons
Simonsen aktibitate filantropikoak
Besteak beste proiektu hauei ekin die:
Isabel Quintanilla
Isabelen pintura gehienak bodegoiak dira, eguneroko bizitzako ikuspegi eta objektu errazak deskribatzen dituztenak. Quintanillak zenbait paisaia ere egin zituen olio-pinturan.
Jim Simons
Jim Simosen aberastasuna
2009an 8.500 milioi dolarreko dirutza zuen, Forbeseko milioidunen zerrendan zegoelarik. 2004tik 2009ra bitartean, zenbateko hauek jaso zituen:
Erakundetan parte hartzea
Jim Simons erakunde desberdinetan lagundu eta aritu da. Hona hemen garrantzitsuenak:
Isabel Quintanilla
Biografia
Isabel Quintanilla Madrilen jaio zen 1938an. 1953an, hamabost urte zituela, Arte Ederretako Goi Eskolan sartu zen. Sei urte geroago, 1959an, arrakastaz graduatu zen. 1960an, Quintanillak beka bat jaso zuen ilustrazioko pasantia bat egiteko Beatriz Galindo institutuan. Handik gutxira, Francisco López eskultorearekin ezkondu zen, eta harekin joan zen Erromara.
1982an, Arte Ederretan lizentziatu zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. Orduan, marrazketa-eskolak jaso zituen Trinidad de la Torrek emandako tailer batean. Geroago ere klaseak hartu zituen Gutiérrez Navas eta Maruxia Valerorekin.
Quintanilla Bruneteko egoitzan hil zen, 2017. urteko urrian, Madrileko Thyssen Museoan Realistas de Madrid izeneko erakusketa egin eta urtebetera. Han bere hainbat koadro erakutsi ziren.
Lanak
Isabel Quintanillaren olio-pinturak bodegoi estiloko bosgarren aldikoak dira —XX. mendean hasitakoa—, eta objektu gutxiago, espazio gehiago eta zehaztasun gutxiago ditu, oro har. Quintanillaren pinturetan testurak atzemateko gaitasuna nabarmentzen da, ia beti argi lausoa erabiliz. Bodegoiez gain, Isabel Quintanillak barneko paisaiak eta eszenak konbinatutako pinturak ere egin zituen.
Quintanillaz gain, Antonio López, María Moreno, Esperanza Parada, Amalia Avia eta Julio López Hernández eta Francisco López anaiek osatzen zuten Madrileko Errealisten taldea. Denek partekatzen zuten beren lanen estilo errealista, eta, 1955ean, gehienek lehen talde-erakusketa antolatu zuten.
Lehen banakako erakusketa Caltanissettan egin zuen, Palermon.
Espainian, bere koadroak Madrilgo hainbat galeriatan erakutsi dira. Halaber, banakako hainbat erakusketa ere egin zituen Alemanian, hala nola Frankfurten (Meyer-Ellinger galeria), Hanburgon (Brockstedt galeria) eta Darmstadten (Darmstadt Kunsthalle).
Lilia Podkopaieva
Lilia Oleksandrivna Podkopaieva — Лілія Олександрівна Подкопаєва — (Donetsk, Ukraina, 1978ko abuztuaren 15a) Ukrainako gimnasta ohia da, 1996ko Atlantako Jokoetako banakako txapeldun olinpikoa.
Sarah Good
Sarah Good, jaiotzez Sarah Solart (Wenham, AEB, 1653ko uztailaren 11 - Salem (gero Danvers), Massachusetts, AEB, 1692ko uztailaren 19a) Massachusetts kolonialean 1692an Salememgo sorginkeria prozesuan sorginkeria leporatu zioten lehen hiru emakumeetako bat. Urkatuta hil zuten.
Lilia Podkopaieva
1993
Bost urterekin hasi zen gimnasia praktikatzen, eta amonak eragin handia izan zuen. 14 urte besterik ez zituela, Birminghameko 1993ko Munduko Txapelketetan parte hartu zuen, eta jauzi-finalerako sailkatzea lortu zuen. Hala ere, giroak txundituta, erori egin zen eta azken postuan amaitu.
Sarah Good
Aurrekariak
Sarah Solart gisa jaio zen Wenhamen, Massachusetts badiako probintzian. Gurasoak John eta Elizabeth Solart izan ziren. Aita aberatsa zen, baina berak eta bere ahizpek ez zuten herentziarik jaso 1672an hil zenean. Sarah lehen aldiz Daniel Poole peoiarekin ezkondu zen, baina 1682an hil zen. Gero William Goodekin ezkondu zen. Daniel Poole hil ondoren zuen zorra William Good-en ardura bihurtu zen. Zorra erabili ezin zutenez, Good-ak "lana, janaria eta bizilagunen babesa eskatzera" behartuta egon ziren eta 1692 inguruan etxerik gabe egon ziren.
Eugenio Prieto Arana
Eugenio Prieto Arana (Eibar, 1922 -1987) Bigarren Mundu Gerran Sobietar Batasuna defendatzen borrokatu zuen hegazkinlari euskalduna izan zen, Aireko Indar Sobietarretako euskal hegazkinlarien taldekoa, Bandera Gorriaren Ordena irabazitakoa.
Lilia Podkopaieva
1994
1994an, munduko gimnastarik onenetakoa izatera heldu zen, eta 6. postua lortu zuen Brisbaneko Munduko Txapelketako banakako txapelketan. Horrez gain, oreka-barran zilarrezko domina bat eskuratu zuen. Urte horretan, gainera, hainbat domina irabazi zituen Stockholmeko Europako Txapelketetan eta New Yorkeko Goodwill Games txapelketetan.
Sarah Good
Aurrekariak
Sarah zikina, jenio txarrekoa eta herrixkatik urrun bidalia zegoen. Askotan karitatea eskatzen atez ate ibiltzen zenez, bizilagunen aziendaren heriotzarekin lotzen zuten. Egoiliarrak karitateari uko egiten bazion, Good urrundu egiten zen isilpean marmarka. Berak epaiketan Hamar Aginduak bakarrik esaten ari zela esan arren, baztertu zutenek geroago maldizioak mendekuz kantatzen ari izaten zela esan zuten. Epaiketan Hamar Aginduak esateko eskatu zitzaionean, ezin izan zuen bakar bat ere errezitatu. Bitxikeria da hilobitik hurbil hazi zen zuhaitz bat.
Eugenio Prieto Arana
Biografia
1922an jaio zen Eibarren, eta Gerra Zibilean Eibartik Sobietar Batasunera joandako 60 gerrako umeetakoa izan zen. Odesa eta Pirovodskaia hirietan bizi izan zen, eta nerabe zela harrapatu zuen II. Mundu Gerran Sobietar Batasuna sartu izana eta Txkalov hiriko pilotu eskolan trebatu zen, beste zenbait euskal gazterekin.
Lilia Podkopaieva
1995
1995ean, Sabaeko Munduko Txapelketetan aurkeztu zen, ariketa berriekin eta sasoi onean. Txapelketa bitxi batean, Shannon Miller amerikarra eta Simona Amanar errumaniarra bezalako faborito handiek huts egin zuten, eta Liliak banakako urrezko domina lortu zuen azkenean. Gainera, beste hiru domina gehitu zituen aparatuen finaletan.
Eugenio Prieto Arana
Biografia
Hegazkinak manejatzen ikasita, Aireko II. Armada Sobietarrean integratu zen, eta lotinante kargua lortu zuen. 1943ko Kurskeko guduko borrokaldi batean hegazkina bota zioten (egun berean Antonio Uribe pilotua ere bota zuten baina Uribe hil egin zen), baina bizirik irten zen, eta alemanek harrapatu zuten. Ihes egin zuen eta Armada Gorriarekin berriro bat eginda, borrokan jarraitu zuen.
Sarah Good
Salaketa
Goodi sorginkeria leporatu zioten 1692ko martxoaren 6an emakume bat musukatzeagatik. Abigail Williamsek eta Elizabeth Parrisek, Samuel Parris apaizaren senideek, esan zuten sorginkeriak egiten zituztela. Gazteek esan zuten hozkadak, atximurrak eta tratu txarrak jasan zituztela. Haien gorputzek nahi gabe konbultsioak ematen zituzten erasoak ere izan zituzten, begiak zuri eta ahoa irekita. Samuel Parris apaizak galdera hauxe egin zuen: "Nork atsekabetu zaitu?" neskek, azkenean, hiru herrikideren izenak oihukatu zituzten: Tituba, Sarah Osborne eta Sarah Good.
Lilia Podkopaieva
1995
Sabaen izandako arrakastaren ondorioz, Atlanta '96ko titulu olinpikogaitzat jotzen zen. Urte horren hasieran, oreka-barran entrenatuz saihets-hezur bat apurtu zitzaionean, lesio larri bat izan zuen berehala. Ondo berreskuratu zen, ordea, eta martxoan irabazi zuen Birminghameko Europako Txapeldun titulua.
Eugenio Prieto Arana
Biografia
Etsaiaren lau hegazkin bota izanagatik Bandera Gorriaren Ordenaren oroigarria jaso zuen. Moskun langile gisa jarraitu zuen bizitzen gerra ondoren, baina Piedad Sainz de la Maza emaztearekin Euskal Herrira itzuli zen 1987an, eta urte berean hil zen Eibarren.
Sarah Good
Salaketen arrazoien teoriak
Good egoera ekonomiko apalekoa zen, lehen senarraren zorraren ondorioz pobreziara murriztua. Epaiketetan akusatuek, batez ere Sarah Good-en epaiketan, sarritan jeloskortasuna eta inbidia aipatu zituzten sorginen atsekabea eta haserrea azaltzeko. Auzokoekiko eta beste batzuekiko menpekotasunak Good eta Sarah bezalako menpeko beste emakume batzuk sorginkeria praktikatzen ari ziren susmoa betikotu zuen. Salaketen atzean beste teoria bat azaldu zen senarrarekin eta bizilagunekin zuen harremanarengatik. William Goodek esan zuen emaztea sorgina ote zen beldur zela, "harekiko portaera txarra" zela eta. Bizilagunek salatu egin zuten, balio puritanoei aurre egin zielako. Bi neska 'lotzea' leporatu zioten; Aflikzioak edo 'lotzeak' noizbehinkakoak eta azalpenik gabeak izaten ziren askotan.
Lilia Podkopaieva
1996
1996ko Atlantako Joko Olinpikoetan faborito nagusia izan zen, eta iragarpenak bete zituen, Gina Gogean errumanieraren aurretik, zilarrezko domina irabazi baitzuen. Simona Amânar eta Lavinia Milosovici errumaniarrek brontzezko domina partekatu zuten. Aparailuen araberako finaletan, gainera, lurrean urrea eta zilarra irabazi zituen oreka-barran.
Xabier Berasategi
Xabier Berasategi Garmendia (Olaberria, 2000ko apirilaren 8a) gipuzkoar txirrindularia da.
Sarah Good
Epaiketa
1692ko martxoaren 25ean, sorginkeria zela-eta, epaitu egin zuten Sarah. Autokontrolerako eta diziplinarako itxaropen puritanoei uko egitea leporatu zioten, "haurrak salbaziorako bidean jarri ordez gutxiestea" aukeratu baitzuen. Good ekarri zutenean, bi neska salatzaileak berehala hasi ziren batetik bestera mugitzen eta oihu egiten, itxuraz, Good-en presentziari erantzunez. Geroago, epaiketan, salatzaileetako bat erasoan erori zen. Gelditu zenean, Goodek laban batekin eraso ziola esan zuen; zati bat ere erakutsi zuen, ustezko erasoan arma hautsi zela esanez. Hala ere, adierazpen hori entzutean, herritar gazte bat zutik jarri zen eta gorteari esan zion berak labana hautsi zuela aurreko egunean, eta neskatoak ikusi egin zuela. Gero beste erdia erakutsi zuen, bere historia egiaztatuz. Hori entzun ondoren, William Staughton epaileak neskari haserre egin zion, berak egia zela pentsatu zuena handitzeagatik.
Xabier Berasategi
Kirol ibilbidea
Txirrindularitzan aritzeaz gain, Mekatronika Industrialeko ikasketak bukatu ditu. .
Lilia Podkopaieva
1996
Garaipen horrekin historiako olinpiar, munduko eta Europako tituluek irabazi dituen lau gimnastetako bat izatera heldu zen. Gainera, bere entrenatzaileak Liudmila Turistxevak Munich '72 an munduko titulua defendatzeko irabazi zuenetik lorpen hori eskuratu zuen lehen gimnasta izan zen. Liliak amonari eskaini zion garaipena, Jokoak baino hiru aste lehenago hil baitzen eta berak esnatu baitzion gimnastikarako zaletasuna.
Sarah Good
Epaiketa
Goodek eta Sarah Osbornek haien aurkako akusazioak ukatu zituzten arren, Titubak "deabruaren zerbitzari" izatea onartu zuen. Beltzez jantzitako gizon altu bat berengana etorri zela esan zuen, beren izenak liburu handi batean sinatzeko eskatuz. Hasieran baztertu egin zuen arren, Titubak esan zuen, noizbait bere izena idatzi zuela, Goodek eta Osbornek horretara behartu ondoren. Beste sei izen omen zeuden liburuan, baina ezin izan zituen ikusi. Halaber, Goodek bere katuari Elizabeth Hubbard erasotzeko agindu ziola esan zuen, neskatoaren gorputzean lapurretak eta hozkadak eraginez. Good inguruan zituen txori beltz eta horiekin ikusteaz hitz egiten zuen, eta Goodek animalia horiek ere bidali zituela neskei min egiteko. Neskak beste atake bat izaten hasi zirenean, Titubak esan zuen txori hori bat ikus zezakeela Good-en eskuineko eskuan. Salatzaile gazteek ere berretsi zuten.
Xabier Berasategi
Kirol ibilbidea
Junior mailan (19 urtez azpikoa) 2017ko Euskal Herriko Txapelketako hirugarren postuan sailkatu zen. Hurrengo urtean Iruñeko Itzuliko (bigarrena sailkapen orokorrean) eta Gipuzkoako Itzuliko (hirugarrena orokorrean) etapa garaipen bana lortu zuen.
Lilia Podkopaieva
1997
Liliak Atlantako jokoen ondoren lehiatzen jarraitzeko asmoa zuen, eta 1997ko Lausanako Munduko Txapelketetarako prestatzen ari zen. Hala ere, lesioek lasterketari amaiera ematera behartu zuten lehia baino lehen.
Erretiroa
Floridara joan zen bizitzera, Timoféi Nagorny enpresaburu ukrainarrarekin ezkonduta.
Bernardino Machado
Bernardino Luís Machado Guimarães (Rio de Janeiro, 1851ko martxoaren 28a - Porto, 1944ko apirilaren 29a) portugaldar politikaria izan zen. Portugalgo presidentea izan zen 1915etik 1917ra eta 1925etik 1926ra.
Sarah Good
Epaiketa
Goodek Salemgo bilera-etxean, hamabi zinpekoen aurrean defendatzeko aukera izan zuenean, berak bere errugabetasuna argudiatu zuen, Tituba eta Osborne benetako sorginak zirela esanez. Azkenean, ordea, sorginkeriagatik epaitu zuten Good, eta heriotza-zigorra ezarri zioten. 1692ko uztailaren 29an, sorginkeriagatik zigortutako beste lau emakumerekin batera eskegi zuten Sarah Good. Beste laurak exekuzioaren zain zeuden bitartean, Goodek irmoki esan zuen errugabea zela. Nicholas Noyes abadeak ekin egin zion, baina ez zuen arrakastarik izan Good aitortzera behartzeko ahaleginetan. Epaileek errudun aurkitu zutenean, Noyes abadea barne, oihu egin zion:"'Ez naiz azti bat baino sorginagoa, eta bizia kentzen badidazu, Jainkoak odola emango dizu edateko'."Good haurdun zegoen atxilotu zutenean, eta haur bat erditu zuen Ipswicheko kartzelan. Umea ama urkatu baino lehen hil zen.
Xabier Berasategi
Kirol ibilbidea
2019an Laboral Kutxa taldearekin fitxatu zen. Bere bigarren denboraldian, Euskadiko eta Gipuzkoako txapelketak eskuratu zituen (23 urtez azpiko mailan), baita Kantabriako Itzulia ere. Bi urtez jarraian, 2021ean eta 2022an, Euskaldun Txapelketan gailendu da.
2023ko denboraldian profesionaletara pasatuko da Euskaltel-Euskadi taldean.
Bernardino Machado
Brasilen jaio eta 1860an Portugalera iritsi zen. Matematika eta filosofia ikasi zituen Coimbrako Unibertsitatean. Filosofian doktoratu ondoren, nekazaritzan eta landa-ekonomian graduatu zen.
Alderdi Bersortzailearen kide izan zen eta 1882an diputatu hautatu zuten. 1890eko hamarkadan Ernesto Hintze Ribeiroren gobernuan ministro izan zen. Portugalgo masoneriako buruzagi bat ere izan zen.
1914ko otsailetik azarora arte lehen ministro izan zen eta 1915ean errepublikako presidente hautatu zuten. Bere agintaldian Alemaniak gerra egin zion Portugali eta Machadok frontean zeuden soldadu portugaldarrak bisitatu zituen. 1917an Sidónio Paisek zuzendutako estatu-kolpe militar batean kargutik kendu eta erbesteratu egin zen.
1919an erbestetik itzuli eta senatari hautatu zuten. 1921eko otsailetik maiatzera lehen ministro izan zen berriro. 1925ean bigarren aldiz hautatu zuten presidente, Manuel Teixeira Gomesek dimisioa eman ondoren. 1926an diktadura militarra ezarri zuen beste estatu-kolpe batean kargutik kendu zuten. Frantzian erbesteratu eta Portugalera itzuli zen 1940an, herrialdearen iparraldean bizitzeko betebeharrarekin.
Elizagoien ahizpak
Elizagoien ahizpak euskal trikitilari bikotea da, Etxalarko Itsaso eta Irune Elizagoien ahizpek osaturikoa.
Hasiera: txapelketak eta Dantzadi taldea
Familiatik jaso dute trikitiarekiko zaletasuna eta oso gaztetatik hasi ziren txapelketatan parte hartzen, Irunek 9 urte zituela eta Itsasok 7. Etxalarko txapelketan hasi, ondoren Nafarroakoan eta azkenik Euskal Herriko txapelketa ugaritan hartu zuten parte eta 27 txapel irabazi zituen bakoitzak. Euskal Herriko trikitilari gazteen txapeldun ere izan ziren, lau alditan. Azkenengo txapelketa Zeanurin jokatu zuten.
2008an Lesakako mutil batek animatuta Baleike erromeria taldea osatu zuten. Taldeak denbora gutxi zeramala musikari aldaketa izan zen eta izena ere aldatzea erabaki zuten, Dantzadi. Emanaldi ugari egin zituzten urte luzetan zehar.
Carlos Nuñezekin kolaborazioa eta bira
2015aren amaieran Carlos Nuñez gaita jole galiziarrarekin kolaborazio bat egiteko aukera izan zuten, Carlos Sauraren "La Jota" filmean hain zuzen ere. Hurrengo urtean Itsasok Carlos Nuñezen biran hartu zuen parte eta Europako hainbat herrialdetan eta Estatu Batuetako hainbat hiritan ere jotzeko aukera izan zuen. Ordutik hainbat bira egin ditu musikari galiziarraren taldean eta beste tokietako musika tradizionala ezagutzeko aukera izan du.
Euskal Herriko Trikitixa Elkarteak ateratzen zuen Geure Kolkotik disko bilduman parte hartu zuten 2016an, eta haiek konposaturiko hiru pieza grabatu zituzten; "Irune nora hoa", "Mus partida" eta "Gozatu bizitza".
Elizagoien ahizpak
Azken urteetan bikote gisa egiten dituzte emanaldiak "Elizagoien ahizpak" izenarekin. 2020 eta 2021ean COVID-19 pandemiak eragindako itxialdiak ez zien etenaldirik eragin Elizagoien ahizpei, "Aristerrazu zuzenean" izenarekin erromeria osoak etxean grabatu eta interneten zabaldu baitzituzten. Gaur egun ere Aristerrazu plaza sustatzeko lanean ari dira.
Itxialdi garaian bertan kontrabandoa eta usategiak gai dituen ihes-gela bat sortu zuten Etxalarren; Etxalar Escape Room .Trikitixa ikastaroak ere ematen dituzte Lesakako trikitixa eskolan.
Sare orrigorri
Sare orrigorria (Cortinarius semisanguineus) Cortinariaceae familiako onddo espezie bat da.
Toxikoa. Cortinarius orellanus hilgarriaren antza du. Ez da Cortinarius gorririk kontsumitu behar, hilgarriak izan daitezke.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 6 cm arteko diametrokoa, hasieran kanpai formakoa, gero ganbila eta, azkenik zabaldua eta titi batekin. Fibrilosoa da eta marroi-oliba kolorekoa, ertz horixka du eta orrien kolore gorriarekin kontrastatzen du.
Orriak: Eskotatuak eta Itsatsiak, zabalak eta zabal samar, gorri-bermiloi kolorekoak, gero gorri odol kolorekoak eta azkenean gorri-kanela kolorekoak.
Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
Haragia: Mehea, hori-arrosa edo hori-okre kolorekoa, iodoformo usain arin batekin.
Etimologia: Cortinarius hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. Semisanguineus epitetoa latinetik dator, "semi" hitzetik, erdi esan nahi du eta "sanguineus" hitzetik, odol kolorea esan nahi du. Orrien gaineko kolore gorriagatik.
Matteuccia de Francesco
Matteuccia de Francesco (1428an exekutatua) italiar ustezko sorgina izan zen, gerora "Erripabianako sorgina" izena jarri zioten, bizi zen herriaren izena.
Sare orrigorri
Toxikotasuna
Toxikoa da eta gaur egun hilgarria izatearen susmagarritzat hartzen da.
Matteuccia de Francesco
Biografia
Matteuccia 1428an epaitu zuten Todin, prostituta izateaz akusatuta eta beste emakume batzuekin profanazioak egin izanaz, eta 1426tik maitasun-pozioak prestatu eta saltzeaz. Torturapean aitortu zuen botikak saldu zituela eta zuhaitz batera euli baten moduan hegan egin zuela deabru baten bizkarrean, haur jaioberrien odolaz egindako ukendu batez gorputza igurtzi ondoren. Sorginkeriaren erruduntzat jo zuten epaiketan eta sutan erre zuten.
Sare orrigorri
Nahasketa arriskua
Cortinarius orellanus hilgarriaren antza du, honek ere kolore gorrixkak ditu. Cortinarius gentilis delakoaren antza ere badu baina titi txikiagoa du.
Matteuccia de Francesco
Biografia
Haren kasua izan zen sorginkeriagatiko lehen epaiketetako bat Europan, eta, agian, airean hegan zebilen sorgin bat aipatzen duen lehen kasua.
Galanperna zuri
Galanperna zuria (Leucoagaricus leucothites) Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Jangarria da, baina Amanita zuri hilgarriekin antz handia du (verna eta virosa). Oro har, orri zuriak eta eraztuna duten perretxiko guztietatik ihes egin behar da. Oso ohikoa Euskal Herrian.
Sinonimoa: Lepiota naucina.
Deskribapena
Kapela: 4 eta 10 cm arteko diametrokoa, haragitsua, oboidea, ondoren kanpai formakoa eta azkenean zabaldua. Zeta-antzekoa, leuna, zurixka edo okre samarra da diskoaren gainean, eta batzuetan zartatu egiten da lehor dagoenean.
Orriak: Libreak, meheak, estu, sabeldunak, kolore zurixkakoak, baina azkenean arrosa-haragi kolorez tindatzen dira.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak
Haragia: Zuria, samurra, frutena gogorarazten duen usaina, zapore atseginekoa.
Jangarritasuna
Jangarri delikatutzat hartzen da, hala ere, batzuek digestio arazoak egotzi dizkiote. Izan ere, perretxiko fin honek, ale gazteak eta bildu berriak kontsumitzea eskatzen du. Bestalde, kontuz ibili behar da Amanita zuri hilgarriekin ez nahasteko.
Nahasketa arriskua
Amanita zuri hilgarriekin nahas liteke, Amanita verna, Amanita virosa eta Amanita phalloides aldaera zuriarekin.
Funtsezko desberdintasunak
Lepiota naucina: Hanka erraboilduna, baina bolbarik gabe. Eraztun mugikorra. Orri arrosakarak. Ukitzean apur bat horitu egiten da.
Harpe-gizaki
Harpe-gizakia edo troglodita pertsonaia herrikoia da, historiaurreko antzinako gizakien edo hominidoen itxurari buruzko kontzeptu estereotipatuetan oinarritua. «Harpe-gizakia» klixearen jatorria Neanderthalaren aztarnak aurkitzean datza. «Haitzulotar» terminoa, batzuetan, lagunartean erabiltzen dugu Neanderthal edo Cro-Magnon izakiak izendatzeko (Paleolito aroko Homo sapiensak), eta gizaki primitiboen eta haitzuloen arteko elkarketan sortzen da, labar-pinturen bidez adibide gisa ikusten dena.
Galanperna zuri
Nahasketa arriskua
Amanita verna eta virosa: Hanka erraboilduna eta bolbaduna. Eraztun finkoa, benda bat osatuz. Orriak beti zuri, ez dira inoiz horitzen.
Harpe-gizaki
Arketipoa
XVII. mendean Thomas Hobbes filosofoak zibilizaziorik gabeko gizakiaren bizitza bakartia, pobrea, miserablea, gordina eta laburra zela adierazi zuen.
Galanperna zuri
Sasoia eta lekua
Lepiota naucina perretxikoa, urte batzuetan, garai eta eremu egokietan, zelai eta lur landuak inbadituz agertzen da.
Harpe-gizaki
Arketipoa
Europako ikonografia heraldikoak harpe-gizakiak ehunka urtez aipatu zituen. Erdi Aroan izaki hauek artean eta literaturan bizardun eta ilez estaliak bezala agertzen ziren, eta askotan astamakilak eramanez eta kobazuloetan biziz. Nahiz eta gizon basatiak zibilizaziotik kanpo bizi balira bezala aurkezten ziren beti, haiek gizakiak ala animaliak ziren ez zegoen ados. Ez ziren beti subgizaki gordin gisa aurkezten, batzuetan basati noble gisa identifikatzen baitziren.
«Haitzulotar» eta beste pertsona primitibo batzuei buruz zeuden aurreiritziek antzinako gizakiaren irudian eragina zuten. Historiaurreko bizimoduaren gaur egungo iritzi zientifikoa da funtsean ehiztari-biltzailerena zela.
Galanperna zuri
Banaketa eremua
Mundu osoan.
Harpe-gizaki
Arketipoa
Istorio herrikoi horietan, harpe-gizakiak animalien larruen zatiekin estaliak agertzen ziren, eta abereen hezurrez edo harriz egindako garrotez armatuak, adimen maila oso baxuarekin, eta oldarkorrak. Are gehiago, askotan harpe-gizakiak haitzuloetan bizi zirela adierazten zuten, bertan labar-pinturak aurkitu baitzituzten; baina, egia esan, litekeena da haitzuloak erlijio-bileretarako lekuak edo aldi baterako babeslekuak izatea, eta ez ustezko harpe-gizakien bizilekuak. Haiek denbora gehiena lekualdatzen eta aldi baterako babeslekuak eraikitzen ematen bazuten, oso ebidentzia gutxik gaur egun arte iraun izana esatea zuzena da.
«Harpe-gizaki» arketipoaren beste ezaugarri batzuk honakoak dira:
Estereotipoak kulturan
Sir Arthur Conan Doyleren The Lost World (1912) eleberrian gizaki-tximinoak gizaki garaikideen aurka borrokatzen dute. Edgar Rice Burroughsek ideia hau hartu eta The Land That Time Forgot (1915) filmerako moldatu zuen. Orduan haitzulotar filmen genero bat sortu zen, D. W. Griffithen Man's Genesis (1912) adibiderik nabarmenena zuena; film horiek Charles Chaplin bere lan satirikoak egiteko inspiratu zuten: His Prehistoric Past (1914),  Brute Force (1914), The Cave Man (1912) eta, ondoren, Cave Man (1934). Film horietan, Griffithsen pertsonaiek ez dakite hitz egiten (film mutu batean komenigarria dena), eta haien armak makilak eta harriak dira, eta Cave Manen heroia Tarzanen tankerako pertsonaia bat da, dinosauroen aurka borrokatzen dena.
Captain Cavemanez gain, Wacky Races telesaileko Slag anaiak, Caveman, One Million Years B.C., La Guerre du feu, The Clan of the Cave Bear, The Flintstones, Harpetarra, The Croods, The Croods: A New Age, Primal, 10,000 BC eta Alpha film eta telesailek gai bera jorratu zuten; Walking with Cavemen, L'Odyssée de l'espèce eta Walking with Beasts dokumentalek bere izaera ezagutarazi zituzten.
Mana
Mana izan daiteke:
Mia Zapata
Mia Katherine Zapata (Louisville, Kentucky, AEB, 1965eko abuztuaren 25a; Seattle, Washington; 1993ko uztailaren 7a) The Gits punk rock edo grunge taldeko kantari nagusia izan zen eta 27 urte baino ez zituela, ospakizun batetik etxerako bidean hil egin zuten.
Hastapenak eta lehen arrakastak
Bere jaioterrian goiz ikasi zuen gitarra jotzen eta musika gaitasunak garatu zituen. 1986an, lagun-talde batekin elkartu eta The Gits musika-taldea sortu zuen, Ohioko Antioch Collage arte liberalen eskolara zihoala. Eskola hori gazteen aktibismoaren sorlekutzat hartzen zen 1960 eta 1970eko hamarkadetan. 1989an, bera eta taldeko gainerako kideak —Joe Bazo (gitarra), Mateo Fred Dresdner (baxua) eta Steve Moriarty (bateria)— Seattlera joan ziren, hiri hori rock alternatiboaren hiri erreferentzia bihurtu zenean. Garai hartan bertan sortu zen grunge mugimendua, eta haren ezaugarri bereizgarria garai hartan bizi zen gazteen haserrea islatzea zen. Hiriaren eszenak eragin zion bandari.
Lehen diskoa, Frenching the Bully, 1992an kaleratu zutenean, musika-eszenaren barruan ospe handiagoa hartzen hasi ziren. Aurretik, kontzertuetan ezagutarazi ziren. Kontzertu horietako asko doakoak ziren, eta eszena alternatiboan jarraitzaile asko lortu zituzten. Lehen diskoaren ondoren, birak egin zituzten Estatu Batuetan eta Europako zenbait herrialdetan, eta biztanleria-segmentu handiago bateko fanak lortu zituzten. Enter: The Conquering Chicken izeneko bigarren albuma, 1993an grabatu eta 1994ko martxoaren 22an kaleratu zuten, Mia hil ondoren.
Hilketa
Uztailaren 7ko goizaldean, 27 urte baino ez zituela, Mia Zapata Comet Tavern lokala utzi zuen Capitol Hillen, lagun batzuekin bira baten etorrera ospatu ondoren. Bakarrik itzultzea erabaki zuen eta lagun bat bisitatu zuen, bera izan baitzen bizirik ikusi zuen azkena. Gorpua Seattleko Barruti Zentralean aurkitu zuten 3:30ean, 24th Avenue South eta South Washington Street elkargunetik gertu. Neska bortxatu, ito eta bortizki jo zuten. Crímenes imperfectos saioko atal batean, taldeko fan den forentse laguntzaileak abeslaria ezagutu zuela esan zuten.
Lagunen eta senideen arteko nahasmena erabatekoa izan zen, ez bakarrik gertaeraren ikaragarritasunagatik; gainera, haren heriotzaren inguruabarrak eta hiltzailearen identitatea ezezagunak izan ziren hamarkada batean, gutxi gorabehera.
Mia Zapata Cave Hill Cemeteryn lurperatu zuten Louisville herrian, Kentuckyn.
Enigma baten amaiera
Urte luzez, familiakoak eta lagunak, besteak beste, Nirvana, Soundgarden, Pearl jam bandak eta, ikertzaile pribatuen zerbitzuak inolako emaitzarik gabe kontratatu zituzten.
2002. urtean, Mia Zapata gorputzean aurkitutako ustezko erasotzailearen DNA zuen listu-lagina kriminalen banku nazionalean alderatu zen. Horren bidez egiaztatu ahal izan zen txistua Kubako 49 urteko Jesus Mezquiarena zela, krimena egin zuenean Seattlen bizi zena. Mezquiak delitu-historia luzea zuen, eta Miamin atxilotu zuten. Hantxe bizi zen, eta 36 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten 2004ko martxoan, bortxaketa eta hilketagatik.
Christiane Amanpour
Christiane Maria Heideh Amanpour (Erresuma Batua, 1958ko urtarrilaren 12a) kazetaria da eta CNN bezalako kateentzat lan egin du aurkezle gisa.
Biografia
Ealingen jaioa da, Londresko auzo pobre batean. Mohammad Taghi eta Patricia Anne Amanpour-en alaba. Aita Teheranekoa zen eta horregatik, Amanpour Iranen hazi zen 11 urte bete arte. Aita musulman xiita zen eta ama katolikoa.
Hamaika urterekin Londresen hasi zen ikasle neskentzako eskola batean, eta gero 16 urterekin, Essex-era bidali zuten. Irango Iraultza hasi eta gutxira Ingalaterrara joan ziren,  ondoren zailtasunak izan zituzten Iranera itzultzeko.
1983an, atzerriko kazetari estaldura egin zuen CNN Atlantarentzat, Iran-Irak Gerraren gainean informatu zuen. 1986an Ekialdeko Europara bidali zuten, Sobietar Batasunaren desegitearen berri emateko. 1989an, Frankfurt am Main,Mendebaldeko Alemanian hasi zen lanean, eta Ekialdeko Europa suntsitu zuten iraultza demokratikoen berri eman zuen. 1990erako korrespontsal izan zen CNNk New Yorken duen bulegorako.
DjVu
Fitxategi mota hau erabiltzeko doako DjVu-sortzaileak, manipulatzaileak, DjVu-bihurgailuak, web nabigatzaile plugin edo gehigarriak eta idazmahaiko aplikazioak eskuragarri daude. DjVuk formatu ireki honek hainbat dokumentu-irakurleren eta software-irakurleren laguntza du. Esaterako, Linux en (Okular, Evince, Zathura), Windowsen (Okular, SumatraPDF) eta Android-en (Document Viewer Dokumentuen bisorea, FBReader, EBookDroid, PocketBook).
Formatu-lizentzia
DjVu patentedun fitxategi formatu bat da, hala ere formatu irekia da. Fitxategi-formatuaren zehaztapena eta erreferentziako liburutegiaren iturburu-kodea fitxategiarekin batera argitaratzen dira. Jatorrizko egileek "DjVuLibre" izeneko kode irekiko bertsioa banatzen dute GNUren Lizentzia Publiko Orokorraren pean. Kodifikazio-softwarearen garapen komertzialerako eskubideak hainbat enpresari saldu zaie, urteetan zehar: AT&T Corporation, LizardTech, Celartem... eta Cuminas barne.
Christiane Amanpour
Biografia
1992tik 2010era, CNNren nazioarteko korrespontsal nagusia izan zen, besteak beste, Irak, Afganistan, Palestina, Iran, Israel, Pakistan, Somalia, Ruanda eta Balkanen egoeraren berri eman zuen, baita Katrina urakanaren gorabeherena ere. Elkarrizketatu dituen politikari ezagunen artean, besteak beste,hauexek daude: Muhammad Khatami, Mahmud Ahmadinejad, Tony Blair, Jacques Chirac, Pervez Musharraf, Hillary Clinton, Nicolás Maduro, Hassan Rouhani, Emmanuel Macron, Angela Merkel, John Kerry, Dalai Lama, Robert Mugabe eta Muammar al Kadafi.
DjVu
Formatu-lizentzia
Celartemek LizardTech eta Extensis erosi zituen.
Euskarria
DjVu formatuko fitxategiak ez ditu eskaneatzeko eta bistaratzeko edozein softwarek kudeatzen. DjVu fitxategietako testuak ikusteko aukera programa askok eskaintzen dute baina fitxategiak zabaltzeko eta editatzeko aukera programa gutxik ematen dute. Salbuespen nagusia Linuxen banaketa gehienak dira, non formatu ireki honi arreta oso abegitsua eskaini ohi zaion.
Christiane Amanpour
Biografia
Konstantino IIa. Greziakoa, Mohammad Reza Pahlavi, Ameera al-Taweel eta Angelina Jolie, Tom Hanks eta Meryl Streep aktoreari ere egin dizkie elkarrizketak. Entzuna izan zen Yassir Arafatekin zuzenean izandako telefono elkarrizketa, mandatariak telefonoa eskegi baitzion.
DjVu
Euskarria
2002an, Internet Archive, Interneteko Artxiboak DjVu fitxategi-formatua aukeratu zuen, Million Book Project-ek lineako jabari publikoko liburuak eskaintzeko formatu gisa (TIFF eta PDFrekin batera).
Christiane Amanpour
Biografia
2010ean, CNN utzi eta ABC News-en hasi zen. Muammar Gadafi, Saif al-Islam eta Al-Saadi Gadafi bezalako pertsonaiak elkarrizketatu zituen, ikusle gutxi zituen eta 2012an CNN Internationalera itzuli zen eta ABC News-en ere jarraitu zuen. 2013an, Barack Obama gogor kritikatu zuen eta Sirian eragiteko ikuspegi ez-interbentzionista erakutsi zuen. Hainbat elkarteren kidea da, besteak beste, Kanpo-harremanen Kontseiluko kidea da, Kazetariak Babesteko Batzordeko administrazio-kontseiluko kidea, Osotasun Publikorako Zentroa, Emakumearen Nazioarteko Fundazioa eta Gerrari eta Bakeari buruzko Informaziorako Institutukoa. 2015eko apirilaz geroztik, UNESCOren borondate oneko enbaxadorea izan da kazetarien adierazpen-askatasunerako eta segurtasunerako.
DjVu
Euskarria
2016ko otsailean, Internet Archive k jakinarazi zuen DjVu ez zela erabiliko karga berrietarako, besteak beste, formatuaren gainbeheragatik, formatu honen erabilera gainbehera zihoan, ustez Javaren appletean oinarritutako bisorea mantentzeko zailtasunagatik.
Merga Bien
Merga Bien (Fulda, Alemania, 1560 - 1603) sorginkeriagatik kondenatutako emakume alemaniarra izan zen, eta, agian, 1603tik 1605era bitartean Fuldako sorginkeriagatiko epaiketetan biktimarik ospetsuena.
DjVu
Euskarria
Wikimedia Commons, Wikipediak erabiltzen duen multimedia biltegia, besteak beste, PDF eta DjVu multimedia-fitxategiak baldintzapean onartzen ditu.
Merga Bien
Biografia
Bien Fulda hirian jaio zen. Hiru aldiz ezkondu zen, alargun geratu zen eta lehen bi senarren oinordekoa izan zen. 1588an, Blasius Ongo-rekin ezkondu eta hiritik alde egin zuen, baina senarraren enplegu-emaileekin izandako gatazka baten ondoren itzuli egin zen.
Denborarekin, printze abadea 1602an boterera itzuli zen erbestealdi luze baten ondoren, eta ikerketa bat agindu zuen hiriko sorginkeriaz. 200 pertsona baino gehiago exekutatu zituzten. Epaiketa horiek printzea hil arte iraun zuten, 1605era arte.
Atxiloketa
1603ko martxoan, hiriko lehen atxiloketak izan ziren ikerketen ondorioz. Ekainaren 19an, Merga atxilotu eta kartzelan sartu zuten. Senarrak protesta egin zuen Spirako Gorteko Ganbera Inperialean eta haurdun zegoela esan zuen. Espetxean, bigarren senarraren, seme-alaben eta senarraren enpresaburuen familiako kide baten hilketa aitortu behar izan zuen eta erritu sataniko batean parte hartu izana. Haren haurdunaldia, espero ez bezala, inguruabar astungarritzat jo zen, berak eta senarrak ez baitzuten seme-alabarik izan, nahiz eta hamalau urte zeramatzaten ezkonduta. Haurdunaldia deabruarekin izandako koitoaren emaitza zela aitortu behar izan zuen.
Exekuzioa
Bien sorgintzat jo zuten, eta Fuldako sutan erre zuten 1603ko udazkenean.
Antonio Starabba
Antonio Starrabba (edo Starabba) Rudiniko markesa (Palermo, 1839ko apirilaren 16a - Erroma, 1908ko abuztuaren 6a) italiar politikaria izan zen. Italiako lehen ministroa izan zen 1891tik 1892ra eta 1896tik 1898ra.
Siziliako familia aristokratiko batean jaioa, 1859an Garibaldiren iraultzarekin bat egin zuen. Palermoko alkate izendatu zuten eta 1866an matxinada separatista eta erreakzionarioa zapaldu zuen. Lortutako prestigioa zela eta, Palermoko prefektua izendatu zuten, eta Napolikoa gero. 1869ko urrian Barne ministro izendatu zuten Luigi Federico Menabrearen gobernuan.
1886tik eskuina zuzendu zuen eta 1891n lehen ministro eta Kanpo Arazoetako ministro hautatu zuten. Bere gobernua Giovanni Nicoterak zuzenduta ezkerreko zati batekin koaliziokoa izan zen. Erreforma ekonomikoak egin zituen eta Aliantza Hirukoitzaren ituna berritu zuen. Gobernua 1892an erori zen, Ganberan zentsura-boto bat jaso ondoren.
1896an berriro zuzendu zuen gobernua, Adwako guduan Italiak porrot egin ondoren. Addis Abebako Ituna sinatu eta Etiopiaren independentzia onartu zuen. Kassala Erresuma Batuari ere utzi zion, eta horrek haserrea eragin zuen Italian. 1898ko maiatzean gogor zapaldu zituen prezioen gorakadak eragindako protestak eta hildakoak izan ziren Milanen. Ezkerrak eta eskuinak babesa kendu zioten eta 1898ko ekainean kargutik kendu zuten.
Rocío Vitero Pérez
Rocío Vitero Pérez (Gasteiz, 1980) gizarte-langilea eta gizarte-mugimenduetako ekintzailea eta euskal politikaria da.
Biografia
Gasteizen jaio zen 1980an. 2009. urtean UHUNen Osasun Mental Komunitarioko profesional programa bat egin zuen. 2011n, Gizarte Bazterketari, Integrazioari eta Herritartasunari buruzko masterra, UHUNen eskutik. Eta 2013. urtean Gizarte Lanean graduatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean.
Ibilbide politikoa
2019ko udal-hauteskundeetan, Gasteizen, EH Bilduren zinegotzi hautatu zuten, gizarte-politiketan eta Ogasun, Sustapen Ekonomiko eta Merkataritza arloetan erantzukizunak emanez.
2022ko maiatzean, EH Bildu koalizioak Vitero berretsi zuen Gasteizko 2023ko udal-hauteskundeetan alkatetzarako hautagai gisa.