cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marie Curie
Doktoretza tesia eta radioaren aurkikuntza
1895ean, Wilhelm Roentgen ek X izpie n existentzia aurkitu zuen, nahiz eta oraindik ez zen ulertu haien produkzioaren mekanismoa. 1896an, Henri Becquerel-ek aurkitu zuen uranio gatzek X izpien ahalmen barneratzaileen antza zuten izpiak igortzen zituztela. Frogatu zuen erradiazio hau, fosforeszentzia ez bezala, kanpoko energia iturri baten mende ez zegoela, baizik eta ematen zuela uranio tik berez sortzen zela. Bi aurkikuntza garrantzitsu hauen eraginez, Mariek uranio izpiak aztertzea erabaki zuen, tesi baterako ikerketa-arlo posible bezala. Laginak ikertzeko teknika berritzailea erabili zuen. Hamabost urte lehenago, senarrak eta bere anaiak elektrometroaren bertsio bat garatu zuten, karga elektrikoa neurtzeko gailu sentikorra. Senarraren elektrometroa erabiliz, aurkitu zuen uranio izpiek lagin baten inguruko airean elektrizitatea eramaten zutela. Teknika hori erabiliz, uranio konposatuen jarduera uranio kantitatearen arabera soilik zegoela konturatu zen. Bere hipotesia zen erradiazioa ez zela molekul en elkarrekintza batzuen emaitza izan, baizik eta atomo berarengandik etorri behar zela. Hipotesi hau urrats garrantzitsua izan zen atomoak zatiezinak zirela suposatzeko.
1897an, bere alaba Irène jaio zen. Familia mantentzeko, Marie École Normale Supérieur en hasi zen irakasten. Curietarrek ez zuten prestatutako laborategi bat; eta ikerketa gehienak ESPCI ondoan zegoen egokitutako estalpe baten egin ziren. Estalpea, aurretik medikuntza eskolako hilotzen disekzio gela izandakoa, eskas aireztatuta zegoen eta ez zegoen inpermeabilizatuta ere. Bestalde, ez zekiten erradiazio esposizioak eragin kaltegarriak sortzen zituztela, substantzia erradioaktiboekin babestu gabe lanean jarraitzen zutenean. ESPCIk ez zuen bere ikerkuntza diruz babesten, baina laguntzak jaso zituzten metalurgia eta meatzaritza konpainietatik, eta gobernuko hainbat erakundetatik.
Reidek idatzi zuenez, ikerketaren ideia Marierena izan zela, inork ez ziola lagundu formulatzen, eta senarraren iritzia kontutan hartu bazuen ere, argi zuen bere jabetzakoa zela. Geroago, bi aldiz azpimarratu zuen senarraren biografian, anbiguotasunik txikienik ere ez zegoela ziurtatzeko. Litekeena da bere ibilbidearen hasierako fase honetan konturatu zela ... zientzialari askok zaila izango zutela sinestea, emakume bat gai izan zitekeela jatorrizko lan bateko arduraduna izatea.
Marie Curiek 1898an Zientzien Akademiaren eskutik Gegner psaria lortu zuen, 4.000 franko, metalen propietate magnetikoen gaineko lanagatik. Sari hau beste bi aldiz irabazi zuen, 1900ean eta ondoren 1902an. Garai hartan, fisikaren munduan inor ez zen ohartu Mariek bere artikuluko esaldi baten idatzi zuena, pitchblende eta txalkolitaren jarduerak uranioarenak baino handiagoak zirela deskribatuz: "Oso nabarmena da, eta badirudi mineral horiek uranioa baino aktiboagoa den elementuren bat izan ditzaketela." Geroago gogoraraziko zuen "hipotesi hau ahalik eta azkarren egiaztatzeko nahia sutsua" sentitzen zuela. 1898ko apirilean, Curietarrak era baikorrean pisatu zuten 100 gramoko pitbende lagin bat, eta mortero batekin lurreratu zuten. Garai hartan ez ziren ohartzen zer bilatzen zuten, horrelako kantitate minimo bat lortzeko mineralaren tona bat prozesatzeko premia egongo zelako.
1898ko uztailean, Mariek eta bere senarrak artikulu baten iragarri zuten "polonio a" elementu baten existentzia. Poloniako jaioterriaren omenez izendatu zuten horrela, Errusia, Austria eta Prusia koa inperioen artean banatuta zegoena. 1898ko abenduaren 26an, Curietarrek bigarren elementu baten existentzia iragarri zuten, "radium" izendatu zutena, "ray" hitza latin etik hartuta. Ikerketan, "erradioaktibitate" hitza ere asmatu zuten.
Beraien aurkikuntzak zalantzarik gabe frogatzeko, Curietarrak polonioa eta radioa forma puruan isolatu nahi zituzten. Pitchblende mineral konplexua da, eta osagaien bereizketa kimikoa lan neketsua zen. Polonioaren aurkikuntza nahiko erraza izan zen; kimikoki bismuto elementuaren antza du, eta polonioa da mineralen artean bismuto ren antzeko substantzia bakarra. Radioa ordea, gogorragoa zen; kimikoki erlazionatuta dago bario arekin, eta pitchblendek bi elementuak ditu. 1898. urterako Curietarrak radio arrasto batzuk lortu zituzten, baina oraindik ere ez ziren iristen barioarekin kutsatu gabeko kantitate nabarmenak izatera. Lan gogorra egin zuten radioaren kristal gatza bereizteko kristalizazio diferentzialaren bidez. Pitchblende tona batetik, radio kloruro aren gramo baten hamarrena soilik banandu zuten 1902. urtean. Mariek radio metal purua isolatu zuen 1910ean. Baina inoiz ez zuen polonioa isolatzea lortu. Gainera, bere bizitza balioa 138 egunekoa bakarrik izaten da.
1898 eta 1902 urteen artean, Curietarrek, elkarrekin edo bereizita, 32 artikulu zientifiko argitaratu zituzten, horien artean bat iragarriz radioa ren eraginpean zeuden zelula gaixoak, tumore-zelulak, zelula osasuntsuak baino azkarrago suntsitzen zirela.
1900ean, Marie Goi Mailako Eskola Normaleko lehen emakume irakaslea izan zen, eta bere senarra Parisko Unibertsitateko irakasle bilakatu zen. 1902an Mariek Poloniara joan zen, aita hil zitzaionean.
1903ko ekainean, Gabriel Lippmann ek zuzendaritzapean Mariek doktoretza lortu zuen Parisko Unibertsitatea n. Hilabete horretan bikotea Londresko Royal Institutionera gonbidatu zuten erradioaktibitateari buruzko hitzaldi bat ematera. Marieri hitz egitea galarazi zioten, emakumea zelako, eta Pierrek bakarrik eman zuen hitzaldia. Bien bitartean, industria berria garatzen hasi zen, radiumean oinarrituta. Curietarrak ez zuten patenta tu beraien aurkikuntza, eta ia ez zuten aprobetxatu etekin gero eta handiagoak ematen zituzten negozio hauek.
Bi Nobel Sariak
1903ko abenduan, Suediako Zientzien Errege Akademiak Pierre Curie, Marie Curie eta Henri Becquerel i Fisikako Nobel Saria eman zien, "Henri Becquerel katedradunak aurkitutako erradiazio-fenomenoen inguruan egindako ikerketa bateratuekin egin dituzten aparteko zerbitzuak aintzat hartuta." Hasieran, komitearen asmoa Pierre Curie eta Henri Becquerel soilik omentzea izan zen, baina batzordeko kide eta emakume zientzialarien defendatzaile zen Magnus Goesta Mittag-Leffler matematikari suediarrak, Pierreri egoeraz ohartarazi zion, eta kexatu ondoren, Marien izena hautagaitzara gehitu zuten. Marie Curie Nobel Saria lortu zuen lehen emakumea izan zen.
Mariek eta bere senarrak uko egin zioten Estokolmora joateari saria pertsonalki jasotzeko, lan gehiegi zutela esanda. Pierrek zeremonia publikoak ez zituen gustuko,  eta gero eta gaixoago sentitzen zen. Nobel saridunek hitzaldi bat eman behar zutenez, Curietarrek azkenean 1905ean bidaiatu zuten bertara. Sariaren 15.000 dolarri esker, Curietarrek laborategiko lehen laguntzailea kontratatu zuten. Nobel sariaren eraginez, Pierri Ginebrako Unibertsitateak eskaintza bat egin zion, eta hori ikusita, Parisko Unibertsitateak fisikako katedra eman zion, Curietarrek oraindik laborategi egokia izan ez arren. Pierren eskaerei erantzunez, Pariseko Unibertsitateak laborategi berri bat hornitzea adostu zuen, baina ez zen prest egongo 1906. urtera arte.
Bikotea ospetsu bilakatu zen, eta aurkikuntza horiek zaletasuna piztu zuten zientifiko zein publikoaren aetean. Loïe Fuller dantzariak ea radioarekin jantzi fosforeszente bat egiten lagundu diezaieken, eta ezetza eman zioten arrazoiak azalduz. Dantzaria beraien lagun bihurtuko zen, eta behin ikuskizun bat eskaini zien etxean, radioaren gaiari buruzko espektakulu berri bat estreinatu aurretik. 1903an, Mariek Davy Domina irabazi zuen, hori lortzen lehen emakumea izanik. Eta hurrengo urtean Matteucci domina jaso zuen.
1904ko abenduan, Mariek bigarren alaba izan zuen, Ève. Poloniar zaintzaile bat kontratatu zuen alabei bertako hizkuntza irakasteko, eta tarteka Poloniara bidaltzen zituen edo beraiekin joaten zen.
1910ean Mariek radioa isolatzea lortu zuen, eta nazioarteko estandar bat definitu zuen emisio erradioaktiboei buruzkoa, eta beraren eta Pierreren ohorez “curie” izena jarri zitzaion. Hala ere, 1911an Frantziako Zientzien Akademia k huts egin zuen, boto bat edo biatik, Akademiako kidetzat hautatzeko. Aukeratua Édouard Branly izan zen, Guglielmo Marconi haririk gabeko telegrafoa garatzen lagundu zuen asmatzailea. Mende erdi bat geroago, 1962an, Marien doktoregaia izandako Marguerite Perey izan zen lehen emakume hautatua Akademian.
Radioaren masa atomikoa zehazteko, Mariek masa ezaguna zuen radio kloruro a disolbatu zuen, eta ondoren, kloruro ioiak jaurti egin zituen zilar nitrato a gehituz. Zilarrezko kloruro jaurtiaren masa zehaztuz, klororen eta zilarraren masa atomikoak ezagunaz zirenez, hasierako radio kloruroan zegoen kloroaren masa ondorioztatu ahal izan zen, eta beraz, kenketa soil baten bidez zehaztu radioaren masa atomikoa.
Marie Curie Frantzian lan egiten zuen zientzialari ospetsua izan arren, publikoaren jarrera xenofobia ra jo zuen –Dreyfusen afera ekarri zuen arrazoi bera– eta Curie judutzat jo zuten espekulazio faltsuak. Frantziako Zientzien Akademiaren hauteskundeetan, eskuin muturreko prentsak atzerritarra eta ateista zela esan zuen. Urte batzuetara, bere alabak Frantziako prentsaren hipokresia aipatu zuen, Curie atzerritar ezohiko gisa erretratatzeagatik Frantziako ohore baterako izendatu zutenean, baina frantses heroia bezala erretratatu zuten atzerriko ohoreak jaso zituenean, hala nola Nobel Sariak.
1911. urtean, Marie Curiek emaztearengandik aldenduta zegoen gizon ezkondu batekin, Paul Langevin fisikaria Pierre Curien ikasle ohiarekin, urte osoko amodio-historia bat izan zuela agerian geratu zen. Prentsa eskandalu bat sortu zen, aurkari akademikoek ustiatu zutena. Marie, orduan 40 urtetako hamarkada erdialdean, Langevin baino bost urte zaharragoa zen. Hau gaizki irudikatu zuten garaiko egunkarietan, judu atzerritar familia apurtzailea zela esanaz. Eskandalua lehertu zenean, Belgikako kongresu baten. Itzultzerakoan, haserre zegoen jendetza aurkitu zuen etxe aurrealdean, eta aterpe bila Camille Marbo lagunaren etxera joa behar izan zen alabekin.
Bere lanek gero eta ospe gehiago zuten, nazioarteko maila gorenera iritsi arte, eta Suediako Zientzien Errege Akademiak, Langevin eskandaluak eragindako oposizioa gaindituz, bigarren aldiz saritu zuen, 1911ko Kimikako Nobel Saria emanaz. Sari hau "kimikaren aurrerapenari eskainitako zerbitzuei esker, radioa eta polonioa elementuak aurkitzeagatik, radioa isolatzeagatik, eta elementu aipagarri honen izaera eta konposaketa aztertzeagatik izan zen." Pertsona berak bi Nobel Sari irabazi edo partekatutako lehena izan zen, eta oraindik ere Linus Pauling eta bera dira bakarrak Nobel saria bi arlotan jasotakoak. Azpimarratu beharra dago aurrekoan bezala, ez zuela radioa isolatzea patentatu, zientzialari guztiek azter zezaten. Henryk Sienkiewicz eleberrigilea buru zuen Poloniako ikaskuntzako gizon ospetsuen ordezkaritza batek, Poloniara itzultzea eta bere jaioterrian ikertzen jarraitzea eskatu zion. Curieren bigarren Nobel sariak Frantziako gobernua konbentzitzeko balio izan zion, 1914an eraikitako Radium Institutua laguntzeko, eta ikerketa kimika, fisika eta medikuntzara zabaltzeko. 1911ko Nobel Saria onartu eta handik hilabete batera, depresioarekin eta giltzurruneko gaitz batekin ospitaleratu zuten. 1912an zehar bizitza publikoa saihestu zuen, baina Ingalaterran denbora eman zuen Hertha Ayrton bere lagun fisikariarekin. Abendu arte ez zen laborategira itzuli, 14 hilabete inguruko atsedena hartu ondoren.
Lehen Mundu Gerra
Lehen Mundu Gerra n, Curiek aitortu zuen zauritutako soldaduak hoberen zerbitzatzen zirela ebakuntza ahalik eta azkarren egiten bazitzaien. Zirujau ei laguntzeko, lehen lerroetatik gertu zentro erradiologikoen beharra ikusi zuen. Erradiologia, anatomia eta automobilen mekanika ren azterketa azkar baten ondoren, X izpien ekipamendua, ibilgailu egokituak, sorgailu laguntzaileak eta erradiografia mugikorreko unitateak garatu zituen, “Curies txikiak” izenarekin ezagun bihurtu zirenak. Gurutze Gorria ren Erradiologia Zerbitzuko zuzendari bilakatu zen, eta 1914ko amaieran Frantziako lehenengo erradiologia militarreko zentroa sortu zuen. Hasieran mediku militar batek eta bere 17 urteko alaba Irènek lagunduta, Curiek gerraren lehen urtean 20 ibilgailu erradiologiko mugikor eta beste 200 kanpainako unitate erradiologiko instalatzea lortu zuen. Geroago, beste emakume laguntzaile batzuk trebatzen hasi zen. 1916an, gidabaimena atera zuen, eta aldian-aldian joaten zen Irenekin X izpiak egitera landa-ospitaletara.
1915ean, Curiek "radioa ematen" zuten orratzak ekoiztu zituen, radioak emandako kolorerik gabeko gas erradioaktiboa, gero radon bezala identifikatua, kutsatutako ehuna esterilizatzeko erabili ahal izateko. Radioa gordeta zuen bere gramo bakarretik hornitu zuen. Kalkulatzen da milioitik gora soldadu zauritu tratatu zirela bere X izpien unitateekin. Zeregin horrekin lanpetuta, oso ikerketa zientifiko gutxi burutu zituen garai hartan. Frantziako gerraren ahaleginari egindako ekarpen humanitarioak gorabehera, Curiek ez zuen sekula horren aitorpen formalik jaso Frantziako gobernuaren eskutik.
Halaber, gerra hasi eta berehala Urrezko Nobel Sarien dominak gerrarako donazio bezala eman nahian saiatu zen, baina Frantziako Banku Nazionalak uko egin zion. Gerrako bonoak erosi zituen, bere Nobel Saria erabiliz. Eta esan zuen: “Daukadan urre apurra emango dut, eta horri gehituko dizkiot domina zientifikoak, niretzako guztiz alferrak direnak. Beste zerbait dago: nagikeriagatik, nire bigarren Nobel sariaren dirua Stockholmen utzi nuen, Suediako koroetan. Hori da daukagun zati nagusia. Hona ekarri nahiko nuke, eta gerra bonoetan inbertitu. Estatuak beharra du. Dena den, ez dut ilusiorik egiten, diru hori ziurrenik galduta egongo delako.”
Gerraosteko urteak
1918ko azaroan, gerra amaitzean, Marie Curiek azkenean denbora zuen Radio Institutuko postuaren ardura hartzeko. Irène bere alaba laguntzaile lanetan aritu zen. Institutuak zailtasun ekonomikoak zituen, eta 1920ko hamarkadaren hasierara arte ez zen laguntza handirik sartu institutua garatzeko. Minbizia ren aurkako borrokarako radioaren propietate terapeutikoak aurkitu ondoren, radioak industrian gorakada izan zuen, eguneroko produktu askotan erabiliz, hala nola gaztetze-kremak, zigarroak, iratzargailuak, etab.
Radio Institutura ikasle eta fisikari ugarik jo zuten, batez ere atzerritar rak, eta horien artean emakume asko (Marguerite Perey Nobel sariduna bere laguntzailea izan zen), eta horrela emakumearen emantzipazioan laguntzen zuen Frantzian zein atzerrian.
1920an, radioa aurkitu zuten 25. urteurrena zela eta, Frantziako gobernuak diru-laguntza bat ezarri zion. Horrelako sari bat hartzen lehena Louis Pasteur izan zen (1822-95). 1921ean harrera arrakastatsua izan zuen Estatu Batuetan barrena joan zenean, radioa ikertzeko funtsak biltzeko. William Brown Meloney andreak, Curie elkarrizketatu ondoren, Marie Curie Radio Funtsa sortu zuen, eta dirua bildu zuen radioa erosteko, bere bidaia ezagutaraziz.
1921ean, Warren G. Harding AEBetako presidenteak Etxe Zurian hartu zuen, Estatu Batuetan bildutako radio gramo bat aurkezteko, eta Lehen Damak goraipatu egin zuen adibide bezala, emakume profesional garailea izateaz gain emaztea ere izan zelako. Bileraren aurretik, atzerrian zuen ospea gero eta handiagoa zela aitortuta eta jendaurrean janzteko Frantziar bereizgarri ofizialik ez zuelako, Frantziako gobernuak Ohorezko Legioa domina eman nahi izan zion, baina berak ez zuen onartu. 1922an Frantziako Medikuntza Akademiako kide izendatu zuten. Beste herrialde batzuetara ere bidaiatu zuen, jendaurrean agertuz eta Belgika, Brasil, Espainia eta Txekoslovakian hitzaldiak emanez.
1922ko abuztuan Marie Curie Geneva n sortu berria zen zen, Nazioarteko Lankidetza Intelektualaren Batzordeko kidea izan zen. Batzordean 1934ra arte egon zen, eta koordinazio zientifikoan lagundu zuen beste ikerlari ospetsu batzuekin, hala nola Albert Einstein, Hendrik Lorentz eta Henri Bergson. 1923an, bere senarraren biografia idatzi zuen, Pierre Curie izenekoa. 1925ean Polonia bisitatu zuen, Varsoviako Radio Institutuaren oinarriak ezarri zituen zeremonia baten parte hartzeko. Ameriketara egindako bigarren itzulian, 1929an, Varsoviako Erradio Instituturako radioa lortu zuen. Institutua 1932an inauguratu zen, bere ahizpa Bronisława zuzendaria zela. Lan guzti horiek eta publizitatearen loturak, lan zientifikoengandik urrundu egin zuten ondoeza eraginen, baina baliabideak lortzeko balio izan zioten. 1930ean, Pisu Atomiko en Nazioarteko Batzordean aukeratu zuten, eta hil arte bere zerbitzura egon zen. 1931an, Curiek Edinburgo ko Unibertsitateko Terapeutikako Cameron saria jaso zuen.
Bere nortasun poloniarrari atxikimendua
Frantziara bertakotuta egon arren ezkontzarekin, Marie Skłodowska-Curiek (bi izenak erabili zituen) ez zuen inoiz galdu bere Poloniako nortasuna. Era berean, alabei Poloniako hizkuntza irakatsi zien, eta Poloniara eraman zituen hainbat aldiz. Elementu kimikoaren polonio izena ere Marie Skłodowska-Curiek aukeratu zuen, Poloniari egindako omenaldian.
Heriotza
Curie 1934 hasieran joan zen azken aldiz Poloniara. Hilabete batzuk geroago, 1934ko uztailaren 4an, Passy ko Sancellemozeko erietxean zendu zen, anemia aplasiko baten ondorioz. Uste da erradiazioaren esposizio luzeek kutsatuta zegoela.
Sceaux-eko hilerrian lurperatu zuten, Pierre senarrarekin batera. Hirurogei urte geroago, 1995ean, izan zituzten lorpenen omenez, bien gorpuzkiak Pariseko Panteoi ra lekuz aldatu zuten. Lehen emakumea izan zen bere merezimenduengatik Panteoian sartzeko ohorea izan zuena.
Kutsadura erradioaktiboen maila zela eta, 1890. hamarkadako dokumentuak aztertzeko arriskutsuegiak direla uste da, eta ezin dira manipulatu. Bere sukaldaritza liburua ere oso erradioaktiboa da. Dokumentu guztiak berunez forratutako kutxetan gordetzen dira, eta kontsultatu nahi dutenek babes-jantziak eraman behar dituzte. Azken urtean, Erradioaktibitatea liburu baten lan egin zuen, eta hil ondoren 1935ean argitaratu zen.
1935ean, Irène Joliot-Curie alaba nagusiak ere Kimikako Nobel saria jaso zuen, erradioaktibitate artifizialaren aurkikuntzarengatik. Bigarren alaba, Ève Denise Julie (1904-2007), pianista eta kazetaria izan zen. Bere amaren biografia bat idatzi zuen eta 1937an herrialde askotan argitaratu zen: Frantzia, Ingalaterra, Espainia, Estatu Batuak, Italia eta beste herrialde batzuetan.
Eragin orokorra
Tadeusz Estreicher historialariak, Polski słownik biograficzny-n (1938), ziurtatzen du Curiren lanen alderdi fisikoak eta sozialak nabarmen lagundu dutela XX. eta XX. mendeetako munduaren garapenean. Cornell Unibertsitate ko L. Pearce Williams-ek honela dio: “Curietarren lanen emaitza oihartzun handia izan zuen, garaia markatuz. Radioaren erradioaktibitatea hain handia zen, ezin zela ezikusia izan. Bazirudien energia kontserbatzeko printzipioa gezurtatzen zuela, eta ondorioz fisikaren oinarriak berriro aztertzea behartu zuen. Maila esperimentalean, radioa aurkitzeak Ernest Rutherford bezalako ikerlariei erradioaktibitatearen-iturriak eskaini zizkieten, atomoaren egitura esploratu zezaten. Rutherfordek alfa erradiazioarekin izandako esperimentuen ondorioz, atomo nuklearra lehen aldiz postulatua zen. Medikuntzan, erradioaktibitateak minbizia arrakastaz erasotzeko bideak eskaintzen zituen.”
Crouy-sur-Ourcq
Crouy-sur-Ourcq Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Marie Curie
Eragin orokorra
Françoise Giroudek uste du Curietarren lanek fisikan eta kimikan finkatutako ideiak iraultzen lagundu bazuten, eragin berbera izan zutela gizartearen esparruan. Bere lorpen zientifikoetara ailegatzeko, Mariek oztopoak gainditu behar izan zituen, bere jaioterrian zein adopzioko herrialdean, emakumea zelako. Bere bizitzaren eta ibilbidearen alderdi hau Françoise Girouden “Marie Curie: A Life” liburuan ageri da, eta Marie Curieren feminista aitzindaria ren rola azpimarratuz. Polonian emakumeen eskubideen aldeko mugimenduak Marie Curieren lana goraipatu arren, Natalie Stegmann historialariak ziurtatu du ez zuela talde horiekin konpromisorik hartu edo beren helburuak babestu.
Crouy-sur-Ourcq
Biztanleria
2007an Crouy-sur-Ourcq udalerrian erroldatutako biztanleak 1.692 ziren. Familiak 595 ziren, horien artean 148 pertsona bakarrekoak ziren (78 bakarrik bizi ziren gizonak eta 70 bakarrik bizi ziren emakumeak), 163 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 249 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 35 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 710 etxebizitza zeuden, 622 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 46 bigarren erresidentzia ziren eta 42 hutsik zeuden. 564 etxeak ziren eta 132 apartamentuak ziren. 622 etxebizitza nagusietatik 485 bere jabearen bizilekua ziren, 128 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 52 etxek bi zituzten, 106 etxek hiru zituzten, 150 etxek lau zituzten eta 305 etxek bost zituzten. 419 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 270 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 279 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Marie Curie
Eragin orokorra
Estreicherrek dioenez, Zituen zintzotasuna gatik eta bizimodu apalagatik ezaguna zen. 1893an beka txiki bat jaso ondoren, 1897an itzuli zuen, dirua irabazten hasi bezain laster. Lehen Nobel saritik diru asko lagunei, familiakoei, ikasleei eta ikerlariei eman zien. Ezohiko erabaki batean, Curiek nahita ez zuen radioa isolatzeko prozesua patentatu, komunitate zientifikoak oztoporik gabeko ikerketak egin ahal izateko. Nahiago zuen diru-opariak eta sari ak bera lanean zebilen erakunde zientifikoei ematea, berari pertsonalki baino. Berak eta bere senarrak sarri egiten zieten uko sariei eta dominei, Ohorezko Legioarekin gertatu zen bezala. Albert Einstein ek adierazi zuenez, ziurrenik ospearengatik ustel ez zitekeen pertsona bakarra izan zen.
Ohore zientifikoak
Marie Curie Nobel Saria irabazi zuen lehen emakumea izan zen, bi Nobel Sari irabazi zituen lehen pertsona, bi arlotan irabazi zuen emakume bakarra, eta zientzia anitzetan irabazi zuen pertsona bakarra. Jaso zituen sarien artean, honakoak daude:
Freopedia
Freopedia QR kodeak Fremantle inguruko lekuetan (Mendebaldeko Australia) ezartzeko proiektu gisa hasi zen, jendea Wikipediako artikuluekin lotzeko. Orduz geroztik, WikiTown proiektu bihurtu da, gure Herripedia horien pareko.
Marie Curie
Omenaldiak izenari
Zientzialari ospetsuenetako bat bezala, Marie Curie ikono bat bihurtu da mundu zientifikoan, mundu osoko omenaldiak jasoz, baita pop kulturaren esparruan ere. New Scientistek egindako 2009ko galdeketa baten, "zientziako emakume inspiratzaileena" izan zela bozkatu zuten. Curiek botoen ehuneko 25,1 jaso zituen, ia bikoiztuz bigarren postuan zegoen Rosalind Franklin (ehuneko 14,2).
Manawan
Manawan (1991ra arte, Manouane; ofizialki communauté Atikamewk de Manawan) Lehen Nazioen erreserba bat da, Métabeskéga lakuaren hego-mendebaldean, Quebecen, Kanada. Atikamekw herriaren Manawan bandaren jabetza da.
Freopedia
Jatorrizko ideia Galeseko Monmouth herriko Monmouthpedia tik etorri zen.
Marie Curie
Omenaldiak izenari
Poloniak eta Frantziak 2011 Marie Curieren urtea izendatu zuten, eta Nazio Batuek Kimikaren Nazioarteko Urtea izango zela adierazi zuten. Europar Batasuneko Marie Skłodowska-Curie Actions beka programa, atzerriko herrialde batean lan egin nahi duten zientzialari gazteentzat da. 1995ean, Pariseko Panteoian egindako bere merituengatik hilobiratu zuten lehen emakumea izan zen. Curie (Ci sinboloa) erradioaktibitate unitate bat, bera eta Pierre senarraren omenez izendatzen da horrela (nahiz eta izenean adostu zuen batzordeak ez argi eta garbi utzi Pierre, Marie edo bien izenean izendatu zuten).
Manawan
5 kilometroko luzera eta 2 kilometroko zabalera duen erreserba Baie-Atibenne lurralde ez-antolatuaren barruan dago, Saint-Michel-des-Saintsetik 72 kilometrora iparraldean. Asfalturik gabeko bide batetik hel daiteke.
Crouy-sur-Ourcq
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.088 ziren, horien artean 830 aktiboak ziren eta 258 inaktiboak ziren. 830 pertsona aktiboetatik 755 lanean zeuden (399 gizon eta 356 emakume) eta 75 langabezian zeuden (41 gizon eta 34 emakume). 258 pertsona inaktiboetatik 84 erretiraturik zeuden, 102 ikasten zeuden eta 72 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Marie Curie
Omenaldiak izenari
Ohorezko gradu ugari jaso zituen mundu osoko unibertsitateetatik. Polonian, ohorezko doktoregoak jaso zituen Lwów Politeknikan (1912),   Poznań Unibertsitatean (1922), Krakówko Jagiellonian Unibertsitatean (1924), eta Varsovia ko Politeknikoan (1926). 1921ean, AEBetan Iota Sigma Pi emakume zientzialarien elkarteko kide egin zuten sari bezala. 1924an Poloniako Kimika Elkartearen ohorezko kide bilakatu zen.
Freopedia
Fremantle mota horretako proiektu bat duen Australiako lehen hiria izan zen, eta, beraz, ibilbide birtuala bere leku historikoetan barrena QR kode eta Wikipediaren bidez eskaini zuen lehena. Fremantleko bisitariak oinez ibiltzera animatzen zituzte, telefono adimendun batekin,hirian egindako mapa baten laguntzaz. Ondare kulturalaz gozatzeko ibilbideak prestatu zituzten eta ibilbideetan zehar Wikipediara bideratzen zituzten QR kodeak paratu zituzten.
Marie Curie
Omenaldiak izenari
Mundu osoko leku ugarik dute bere izena. Hamburgo n, Alemanian, 1936an eraiki zen Nazio guztietako X izpien eta radioen martirien monumentuan idatzita dago. 2007an, Paris eko metro geltoki bat izendatu zuten Curietar biak omentzeko. Poloniako ikerketa nuklearreko erreaktorea ri Maria izena jarri zioten. 7000 Curie asteroide ak ere bere izena du. KLM konpainiako McDonnell Douglas MD-11 hegazkina (erregistroa PH-KCC) bere omenez dago izendatua.
Lussan (Gers)
Lussan Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Selma Vilhunen
Selma Vilhunen (Turku, 1976ko urria) Finlandiako zinemagilea da.
Vilhunenek eta Kirsikka Saari ekoizle lagunak Oscar sarietarako izendapena jaso zuten 2013ko Zuzeneko Ekintza Film Labur Onenaren kategorian Do I Have to Take Care of Everything?.
Marie Curie
Omenaldiak izenari
Sklodowska ilargi krater rak izen hori darama bere memorian. ESP. 2020ko urtarrilean Satellogi-ek, bereizmen handiko Lurraren behaketa irudiak eta analitikak egiten dituen enpresak, ÑuSat motako mikro-satelite bati Marie Curie izena jarri zioten bere omenez.
Erakunde ugarik ere bere  izena dute, Curie bi institutuetatik hasita: Maria Skłodowska-Curie Onkologia Institutua, Varsovian, eta Institut Curie Parisen. Bera da 1944an sortutako Lublin eko Maria Curie-Skłodowska Unibertsitatearen patroia, eta baita Pierre eta Marie dira Frantziako zientzia unibertsitate ospetsua den Curie Unibertsitatearena (Paris VI), Britainia Handian, gaixo terminalak zaintzeko Marie Curie Cancer Care antolatu zen.
Lussan (Gers)
Biztanleria
2007an Lussan udalerrian erroldatutako biztanleak 225 ziren. Familiak 87 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Marie Curie
Omenaldiak irudiari
Curieren irudia munduan zehar billete etan, zigilu etan eta txanpon etan ere agertu da. 1980ko hamarkada amaieran Poloniako 20.000 złoty ko billetean agertu zen, baita frantsesaren 500 franko ko azken billetean ere, euroak frankoa ordezkatu aurretik. Curieren irudia beste hainbat lekuetako zigiluetan ageri izan da, hala nola Mali, Togo, Zambia eta Gineako Errepublika.
2011n, Marie Curieren bigarren Nobel sariaren mendeurrena zela eta, mural alegoriko bat margotu zen Varsovia jaiotetxeko fatxadan. Maria Skłodowska izeneko haur ra irudikatu zuen, nagusitu zenean aurkitu zituen radioa eta polonioa irteten zirela eskuan zuen saio-hoditik. Halaber, 2011an Varsoviako Vistula ibaiaren gainean jaso zuten zubi berri bat bere omenez izendatu zuten.
Marie Curie artean
"Madame Curie" ospatzen zuen instalazio artistikoak Jacobs Gallery-a bete zuen, San Diego ko Arte Garaikidearen Museoan. Azaroaren 7an, Google k bere jaiotzaren urteurrena ospatu zuen Google Doodle berezi batekin. Abenduaren 10ean, New York eko Zientzien Akademiak Marie Curien bigarren Nobel Sariaren mendeurrena ospatu zuen Suediako Madeleine printzesa bertan zegoela.
Freopedia
Wikitown proiektuaren aurkezpen ofiziala W D Moore & Co biltegian egin zen, 2013ko maiatzaren 26an. Fremantle Arts Centre eta Round House guneak landuko ziren artikuluen lehen multzoan sartu ziren.
Bokita
Bokita oxido motako minerala da eta straczekite taldearen kidea da.
Crouy-sur-Ourcq
Diru sarrerak
2009an Crouy-sur-Ourcq udalerrian 631 unitate fiskal zeuden, 1.698,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.173 euro zen.
Bokita
Ezaugarriak
Bokita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Crouy-sur-Ourcq
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 66 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren, 11 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 3 igeltseroak, 2 margolariak, 3 zurginak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak eta 3 jatetxeak.
Venus Genetrix tenplua
Venus Genetrix tenplua (Templum Veneris Genetricis) erromatar tenplu bat da, Venus jainkosari eskainitakoa, Erromako Zesarren foroan dagoena. Julio Zesarrek Venus Victrix-en omenez egitea agindu zuen, Ponpeioren kontrako Gerra Zibilean laguntzeko galdegin baitzion jainkosari. K.a. 46an inauguratu zuen, artean amaitu gabe zegoela, eta Venus Genetrix-i, Juliar leinuaren sortzaile mitologikoari, eskaini egin zion.
Guyans-Vennes
Guyans-Vennes Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Guyans-Vennes udalerrian erroldatutako biztanleak 680 ziren. Familiak 256 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 108 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Greenham Commoneko emakume bakezaleen kanpamendua
Greenham Common-eko emakume bakezaleen kanpamendua (Greenham Common Women's Peace Camp) Ingalaterrako Berkshire- ko RAF Greenham Common-en kokatutako arma nuklearren aurka protesta egiteko sortutako emakumeen bake-esparru bat izan zen.
Guyans-Vennes
Etxebizitza
2007an 295 etxebizitza zeuden, 259 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 213 etxeak ziren eta 82 apartamentuak ziren. 259 etxebizitza nagusietatik 181 bere jabearen bizilekua ziren, 67 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 10 etxek bi zituzten, 35 etxek hiru zituzten, 48 etxek lau zituzten eta 163 etxek bost zituzten. 226 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 126 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 119 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Marie Curie
Marie Curie artean
Bi museo daude Marie Curie-ri eskainita. 1967an Maria Skłodowska-Curie Museoa zabaldu zen Varsovia ko "Hiri Berrian", ulica Fretako (Freta kalea) bere jaiotetxean. Bere Parisko laborategia Curie Museoa bezala gordetzen da, eta 1992tik irekita dago.
Lussan (Gers)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Guyans-Vennes
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Marie Curie
Marie Curie artean
Artelan ugarik bere antzekotasunera eginak daude. 1935ean, Michalina Mościcka Polonia ko presidente Ignacy Mościckiren emazteak, Marie Curieren estatua bat inauguratu zuen Varsoviako Radium Institutuaren aurrean. 1944ko Bigarren Mundu Gerran, Varsoviako Altxamendua izan zenean alemaniar nazien okupazioaren aurka, monumentua fusilen tiroak hondatu zuten; gerra ostean zeuden bala-markak estatuan eta haren oinarrian bertan  uztea erabaki zen. 1955ean, Jozef Mazurrek Marieren beirazko panel bat sortu zuen, Maria Skłodowska-Curie Domina, Buffalo Unibertsitatearen Poloniako gelan dagoena.
Greenham Commoneko emakume bakezaleen kanpamendua
Historia
Kanpalekua ezaguna egin zen 1983ko apirilaren 1ean, ia 70.000 manifestariek 14 miliako (23 kilometro) giza kate bat osatu zutenean Greenham-etik Aldermastonera eta Burghfield-eko munizio fabrikara. Emakumeen kanpamenduak hedabideen arreta erakarri zuen eta "Erresuma Batuan eta Europako beste leku batzuetan dozena bat toki baino gehiagotan beste bake kanpamendu batzuk sortzea ekarri zuen".
Marie Curie
Marie Curie antzerkian eta zinean
Marie Curie hainbat film biografikoren gaia izan da:
Lussan (Gers)
Etxebizitza
2007an 105 etxebizitza zeuden, 85 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 97 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 85 etxebizitza nagusietatik 73 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 32 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 63 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 48 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Guyans-Vennes
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 428 ziren, horien artean 353 aktiboak ziren eta 75 inaktiboak ziren. 353 pertsona aktiboetatik 339 lanean zeuden (187 gizon eta 152 emakume) eta 14 langabezian zeuden (4 gizon eta 10 emakume). 75 pertsona inaktiboetatik 27 erretiraturik zeuden, 28 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Lussan (Gers)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Marie Curie
Marie Curie antzerkian eta zinean
• Greer Garson eta Walter Pidgeon aktoreek osatutako Madame Curie filma 1943ko Oscar sari etarako izendatuta egon zen. • 1997an, Pierre eta Marie Curieri buruzko film frantses bat estreinatu zen, M. Schutzen esku-azpiak. Izen bereko antzezlan batetik moldatua izan zen. Filmean, Marie Curie Isabelle Huppert ek antzeztu zuen.
Freopedia
Wikipediarako edukiak sortzea eta proiektuaren indar eragilea editore wikilari boluntarioen lanetik etorri zen. Ondoren, tokiko talde anitz, elkarte kultural eta laguntzaile anonimoek lagundu zioten proiektuari, baina proiektuaren edukia sortzea eta mantentzea ohiko wikilari boluntarioen esku geratu zen etorkizunerako. Fremantle Elkarteko, Notre Dame Australiako Unibertsitateko eta Fremantleko Portuko Agintaritzako boluntarioek instalatu zituzten QR kode dun plakak. Azken horiek beren zortzi plaka ekoitzi zituzten, plastiko urdinezkoak, eta Victoria Quay eta Itsas Museoaren inguruan daude (2014tik aurrera).
Guyans-Vennes
Diru sarrerak
2009an Guyans-Vennes udalerrian 273 unitate fiskal zeuden, 726,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.898 euro zen.
Lussan (Gers)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 147 ziren, horien artean 116 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 116 pertsona aktiboetatik 112 lanean zeuden (53 gizon eta 59 emakume) eta 4 langabezian zeuden (3 gizon eta 1 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Crouy-sur-Ourcq
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Crouy-sur-Ourcq udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Lussan (Gers)
Diru sarrerak
2009an Lussan udalerrian 88 unitate fiskal zeuden, 232 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.778,5 euro zen.
Crouy-sur-Ourcq
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Guyans-Vennes
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 29 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Freopedia
Fremantle Society eta Wikimedia Australia lankidetzan aritu ziren, Fremantle hiriaren, Estatuko Erregistroen Bulegoaren, Fremantleko Enpresa Hobekuntzako Barrutiaren, Fremantleko Portuko Agintaritzaren eta Fremantleko beste erakunde batzuen laguntzarekin. Proiektua Ondare Kontseiluaren Western Australian Heritage Awards 2014 sarietan finalista izan zen, eta Toodyaypedian antzeko proiektu bat sortzeko inspirazioa eman zuen.
Crouy-sur-Ourcq
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Crouy-sur-Ourcq udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 258 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Marie Curie
Marie Curie antzerkian eta zinean
• Marie Curie: ezagutzaren kemena Europako filma, nazioarteko kolaborazioan sortua, eta 2016an estreinatu zen.
3041 Webb
3041 Webb asteroide baten izena da. apirilaren 15ean aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Ana Marta González (filosofoa)
Ana Marta González González (Ourense, Galizia, 1969ko urriaren 23a) galiziar irakasle eta filosofoa da. Haren ikerketak oinarri etikoak eta filosofia moralaren eta gizarte-zientzien arteko harremana ditu ardatz.
3041 Webb
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1980 GD izena zeraman. Ondoren Thomas William Webb omentzeko izena eman zitzaion.
Ana Marta González (filosofoa)
Biografia
Filosofian doktoratu zen Nafarroako Unibertsitatean (1997), eta aparteko saria jaso zuen Secundum naturam tesiagatik. La naturaleza como principio de moralidad en Tomás de Aquino (Natura moraltasun-printzipio gisa Tomás de Aquinon), Alejandro Llano Cifuentesek zuzendua. Fulbright beka bati esker osatu zuen bere prestakuntza (2002). Beka horrekin doktoratu ondoko ikerketa bat egin zuen Harvardeko Unibertsitatean, "Izadia, kultura eta moralitatea Kant-en filosofia praktikoan" gaiari buruz.
3041 Webb
Orbitaren ezaugarriak
3041 Webb asteroidearen orbitak batezbeste 2,587 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,209 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,964 distantziara. Eszentrikotasuna 0,146 da, eta makurdura orbitala 14,63ºkoa da.
Lussan (Gers)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
3041 Webb
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.4 da.
Marie Curie
Marie Curie antzerkian eta zinean
• Radioactive ('Erradioaktiboa') filma estreinatu zen 2019an.
Curie Lawrence Aronovitchen 2013ko Suposizio faltsuak antzezlanaren gaia da. Bertan, beste hiru emakume zientzialariren mamuak bere bizitzako gertakariak behatzen dituzte. Susia Marie Frontczakek ere erretratatu zuen Curie, bere Manya: Marie Curieren bizitzaren historia antzezlanean. Emakume bakarreko ikuskizuna zen, 2014an AEBetako 30 estatuetan eta bederatzi herrialdetan antzeztu zena.
Lussan (Gers)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
Guyans-Vennes
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 12 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
Marie Curie
Biografiak
Hainbat biografia eskaini zaizkio, horien artean, 1938an bere alabak Ève Curiek argitaratu zuen, Curie Anderea. 1987an Françoise Giroudek Marie Curie: bizitza bat idatzi zuen. 2005ean Barbara Goldsmith-ek Genio obsesiboa Marie Curieren barne-mundua idatzi zuen. Eta 2011n Lauren Rednissek  Erradioaktiboa: Marie eta Pierre Curie, amodioaren eta hautsaren ipuina argitaratu zuen.
Woodworth (Ipar Dakota)
Woodworth Ipar Dakotako hiri bat da. Stutsman konderrian kokatua dago. 2010ean 50 biztanle zituen, 0.57 kilometro koadrotan banatuta.
White Rock (Hego Dakota)
White Rock Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Roberts konderrian dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Trachylepis ivensii
Trachylepis ivensii Trachylepis generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Guyans-Vennes
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Guyans-Vennes udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zane Grey
Zane Grey (Zanesville, Ohio, 1872ko urtarrilaren 31 – Altadena, Kalifornia, 1939ko urriaren 23a) AEBetako idazlea izan zen, Mendebalde Urrunari buruzko eleberriak eta istorioak espezialitatetzat izan zituena.
The Chieftains 8
The Chieftains 8 1978an The Chieftains irlandar folk taldeak kaleratutako diskoa da. Hasieran batean 1978an Claddagh Records diskoetxerako argitaratu zen, gero Columbia Records diskoetxean birkaleratu zelarik. Seán Potts eta Michael Tubridy kideek taldea utzi aurreko azken diskoa izan zen. Taldeak disko honetako "If I Had Maggie In The Wood" abestia 1979ko martxoan Estatu Batuetako NBC kateko "Saturday Night Live" saioan jo zuen.
Lussan (Gers)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Lussan udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.350 hektarea erabiltzen.
Ana Marta González (filosofoa)
Biografia
2010az geroztik, Kultura emozionala eta identitatea: Gizarte garaikideen diagnostikoa emozioen ikuspegitik izeneko diziplina arteko ikerketa-taldeko ikertzaile nagusia da Kultura eta Gizartea Institutuan, Nafarroako Unibertsitatekoa, eta haren zuzendari zientifikoa izan zen 2012 eta 2019 artean.
Lussan (Gers)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ana Marta González (filosofoa)
Lanak
Hainbat artikulu idatzi ditu aldizkari espezializatuetan eta filosofiari, etikari eta gizarteari buruzko liburuetan.
Zane Grey
Zineman, 110 pelikula inguru egin dituzte haren istorioetan oinarrituta.
Fahan
Fahan (irlanderaz Fathain) Irlandako Donegal konderriko iparraldeko kostaldean dagoen udalerri bat da. Inishowen penintsulan kokatua dago, Buncrana udalerritik bost kilometro hegoaldera. 2006ko erroldaren arabera 338 biztanle zituen.
White Stone (Virginia)
White Stone Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Lancaster konderrian kokatuta dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Aditz-joko
Aditz-jokoa edo jokabidea aditzak pertsona eta numeroen araberako aldatzea da hizkuntzalaritzan. Euskaran hainbat aditz bakarrik pertsona eta numeroen arabera aldatzen dira, hala nola, «izan», «eduki», «joan», «ekarri», «ibili», «etorri» eta besteak.
«Izan» aditzaren orainaldiko aditz-jokoa, adibidez: «(ni) naiz», «(hi) haiz», «(zu) zara», «(bera, hura, hau, hori) da», «(gu) gara», «(zuek) zarete», «(haiek, hauek, horiek) dira».
Munduko hizkuntzetan
Ingelesak (indoeuropear hizkuntzen kidea) bere garapenaren bidean ia galdu du aditz-jokoa; hirugarren pertsonarekin bakarrik agertzen da (eta orainaldian bakarrik): come «etorri», I come «etortzen naiz», you come «etortzen haiz / etortzen zara / etortzen zarete», he / she / it comes «etortzen da», we come «etortzen gara», they come «etortzen dira» (ingelesezko thou «hi» izenordainak aditz-jokoa ere gordetzen du, baina ez da ia erabiltzen gaur egun). Nolanahi ere, ingelesezko «izan» aditzak aditz-jokoa gordetzen du: I am, you are, he / she / it is, we are, they are (orainaldia), I was, you were, he / she / it was, we were, they were (lehenaldia).
Alemanak, germaniar hizkuntzen beste kideak, aditz-jokoaren arau egonkorrak du, hau da, aditz guztiek aditz-jokoaren atzizki berdinak dituzte (hala ere, «izan» aditza era berezian aldatzen da); aditzak aldatzerakoan erroko bokalak aldatu daitezke batzuetan: kommen «etorri», ich komme «etortzen naiz», du kommst «etortzen haiz / etortzen zara», er / sie / es kommt «etortzen da», wir kommen «etortzen gara», ihr kommt «etortzen zarete», sie kommen «etortzen dira»; lesen «irakurri», ich lese «irakurtzen dut», du liest «irakurtzen duk / dun», er / sie / es liest «irakurtzen du», wir lesen «irakurtzen dugu», ihr lest «irakurtzen duzue», sie lesen «irakurtzen dute».
Eslaviar hizkuntzek aditz-jokoaren arau konplexuak dituzte, salbuespen askorekin; polonierazko aditz-jokoa, adibidez: pić «edan», ja piję «edaten dut», ty pijesz «edaten duk / dun / duzu», on / ona / ono / to pije «edaten du», my pijemy «edaten dugu», wy pijecie «edaten duzue», piją «edaten dute»; czytać «irakurri», ja czytam, ty czytasz, on/ona/ono/to czyta, my czytamy, wy czytacie, oni czytają.
Finlandierak eta bepsaerak, uraldar hizkuntzen kideak, aditz-jokoaren arau egonkorrak dituzte, baina atzizki guztiak aditzen erroei bakarrik gehitzen zaizkie eta erro horiek sarritan ez dira ageriak, beraz, ikasi behar dira; bepsaerazko aditz-jokoa, adibidez (orainaldia): tulda (tule- da erroa) «etorri, sartu», minä (mä) tulen «nator», sinä tuled «zatoz», hän / se tuleb «dator», mö tulem «gatoz», tö tulet «zatozte», hö tuleba / tuldas (dialektoaren arabera) «datoz»; sauda (sauvo- erroa da) «eraiki», sauvon, sauvod, sauvob, sauvom, sauvot, sauvoda / saudas.
Hungarieran, uraldar hizkuntzen beste kidea, esaldiak objektu bat edukitzearen arabera, aditzek aditz-jokoaren atzizkiak ezberdinak dituzte: Olvasom a könyvet «Liburua irakurtzen dut», Olvasok «Irakurtzen dut».
Hizkuntza batzuen aditz-jokoak ekintzaren subjektua (ekintzailea) eta objektua (hartzailea) adierazten ditu (euskarazko «Etxeak ditut» esaldian bezala), adibidez, groenlandiera, zuluera eta nahuatlaren aditz-jokoak.
Hizkuntza batzuen aditzak numeroaren arabera bakarrik aldatzen dira, adibidez, samoerazko aditzak: siva «dantzatu» (singularra) — sisiva (plurala).
Anna Tigerhielm
Anna Elisabet Amanda Tigerhielm (Västmanland, Suedia, 1832-Stockholm, 1906ko irailaren 11) artista izan zen.
Biografia
Lindsbro etxean jaio zen, Östervåla parrokian, Västmanlandeko konderrian, eta 1906ko irailaren 11n hil zen Stockholmen.
David Gustaf Tigerhielm eta Eleonora Elisabeth Nordengren lurjabeen alaba zen eta 1857an Nils Johan Andersson botanikariarekin ezkondu zen. J.A.G.Acke eta Nils Elias Anckers-en ama izan zen