cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Poliomielitis
Asia
2014ko martxoaren 27an, OME k poliomielitisa desagerrarazi zuen hego-ekialdeko Asian, hamaika herrialde hartzen dituena: Bangladesh, Bhutan, Ipar Korea, India, Indonesia, Maldivak, Myanmar, Nepal, Sri Lanka, Thailandia eta Ekialdeko Timor. Eskualde hori gehituta, munduko biztanleriaren %80 poliomielitisik gabeko eskualdeetan bizi dela uste da. Hala ere, 2019ko irailean, Filipinetako Osasun Sailak poliomielitis-agerraldi bat deklaratu zuen herrialdean, irailaren 14an 3 urteko neskato bat aurkitu eta gero.
2019ko abenduan, poliomielitis akutua baieztatu zen Tuaranen, Sabah estatuko hiri batean, Malaysian. Malaysian 1992tik baieztatutako lehen kasua izan zen, eta Malaysia 2000n poliorik gabekotzat jo zuten. Haurrak sukarra eta ahultasun muskularra zituela jakinarazi zuten, eta egoera egonkorrean egon arren, arnasa hartzeko laguntza behar zuela. Birusaren proben arabera, Filipinetan agertu zen anduiarekin lotuta zegoen. Tokiko funtzionarioek esan zutenez, anduia ahotiko txerto batean erabiltzen zen birus ahuldu batean sortzen zen, eta, ondoren, gorozkietan iraizten zen eta baldintza osasungaitzen ondorioz txertorik hartu ez zuten herritarrengana zabaltzen zen. Tokiko komunitateko 199 haurretatik 23k ez zuten poliomielitisaren aurkako txertoa jaso.
Europa
Europa poliorik gabe izendatu zen 2002an. 2015eko irailaren 1ean MOE k konfirmatu zuen bi kasu egon zirela, txertoaren eraginez, Ukrainan.
Historia
Poliomielitisaren ondorioak historiaurretik ezagutzen dira; egiptoar pintura eta erliebeek, orokorrean, osasuntsuak diren pertsonak erakusten dituzte, gorputz-adar zimelduak dituztenak, eta makilekin adin goiztiarrean ibiltzen diren haurrak. Lehen deskribapen klinikoa Michael Underwood mediku ingelesak eman zuen 1789an, non poliomielitisa "beheko gorputz-adarren ahultasun bat" bezala aipatzen den. 1840an Jakob Heine eta 1890ean Karl Oskar Medin medikuen lanak Heine-Medin gaixotasuna bezala ezagutzea eragin zuen. Gaixotasuna, beranduago, haurren paralisia deitua izan zen, umeei eragiteko zuen joeran oinarritua.
XX. mendea baino lehen, poliomielitisaren infekzioak gutxitan ikusten ziren haurrengan sei hilabete bete baino lehen, eta kasu gehienak sei hilabetetik lau urte arteko haurrengan gertatzen ziren. Garai hartako osasun-baldintza txarrek birusarekiko esposizio etengabea eragiten zuten, eta horrek herritarren immunitate naturala areagotzen zuen. Herrialde garatuetan, XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran, hobekuntzak egin ziren komunitateen saneamenduan, besteak beste, hondakin-urak hobeto ezabatzea eta ur garbia hornitzea. Aldaketa horiek nabarmen handitu zuten polio paralitikoaren infekzioa jasateko arriskuan zeuden haurren eta helduen proportzioa, haurren esposizioa eta gaixotasunarekiko immunitatea murriztu baitziren.
1900 inguruan poliomielitis paralitikoaren epidemia txiki lokalizatuak agertzen hasi ziren Europan eta Ameriketako Estatu Batuetan. Agerraldiek proportzio pandemikoak lortu zituzten Europan, Ipar Amerikan, Australian eta Zeelanda Berrian XX. mendearen lehen erdian. 1950erako, poliomielitis paralitikoaren intzidentzia maximoa Estatu Batuetan bularreko haurrak izatetik bost eta bederatzi urte bitarteko haurrak izatera pasa zen, paralisi-arriskua handiagoa zenean; kasuen herena inguru 15 urtetik gorako pertsonengan jakinarazi ziren. Ondorioz, poliomielitisaren infekzioak eragindako paralisi- eta heriotza-tasak ere gora egin zuen aldi horretan. Estatu Batuetan, 1952ko poliomielitis izurritea nazioaren historiako agerraldirik okerrena bihurtu zen. Urte horretan jakinarazitako ia 58.000 kasuetatik 3.145 hil ziren eta 21.269 paralisi arin edo ezinduarekin geratu ziren. Zainketa intentsiboetako medikuntzaren jatorria polioaren aurkako borrokan dago. 1950eko hamarkadan, ospitale gehienek burdinazko biriketarako sarbide mugatua zuten laguntza mekanikorik gabe arnasa hartu ezin zuten pazienteentzat. Bjørn Ibsen anestesiologo daniarrak 1952an Kopenhageko Blegdam Ospitalean ezarri zituen lehen aldiz polio-paziente larrienei laguntzeko diseinatutako arnasketa-zentroak zainketa intentsiboen unitate modernoen (ZIU) aitzindariak izan ziren. Urtebete beranduago, Ibsenek munduko lehen ZIU dedikatua ezarri zuen.
Hego Euskal Herrian 1950ko hamarkadan ere ugaritu ziren kasuak, eta bere unerik okerrena 1959an izan zen. Polioak eragindako haurrak, Gorlizko sendategian egoten ziren Bizkaian, eta Gipuzkoakoak, Donostiako San Juan de Diosen.
Poliomielitisaren epidemiek, biziraun zutenen bizitza aldatzeaz gain, aldaketa kultural sakonak ere eragin zituzten, filantropia medikoa irauliko zuten eta errehabilitazio terapiaren eremu modernoa eragingo zuten herri mailako diru bilketa kanpainak bultzatuz. Munduko ezinduen talderik handienetako bat izanik, poliomielitisetik bizirik atera zirenek ere lagundu zuten ezgaituen eskubideen aldeko mugimendu modernoa bultzatzen, ezgaituen eskubide sozial eta zibilen aldeko kanpainen bidez. Osasunaren Mundu Erakundearen arabera, 10 eta 20 milioi pertsona artean daude bizirik poliomielitisetik mundu osoan. 1977an 254.000 pertsona bizi ziren Estatu Batuetan poliomielitisaren ondorioekin. Medikuen eta poliomielitisari laguntzeko tokiko taldeen arabera, poliomielitisetik bizirik atera diren 40.000 pertsona bizi dira Alemanian, 30.000 Japonian, 24.000 Frantzian, 16.000 Australian, 12.000 Kanadan eta 12.000 Erresuma Batuan. Pertsona nabarmen askok biziraun dute poliomielitisarekin, eta, askotan, luzaroko gelditasunari eta poliomielitisari lotutako hondar-paralisiari egozten diote indar eragilea beren bizitza eta karreretan.
Gaixotasunak hedapen handia izan zuen 1950eko hamarkadako poliomielitis epidemietan, hedabideetan sendabidea ekar zezakeen edozein aurrerapen zientifikoren estaldura zabalarekin. Beraz, poliomielitisean lan egiten zuten zientzialariak, mendeko ospetsuenetakoak bihurtu ziren. Poliomielitisaren ezagutzan eta tratamenduan ekarpen garrantzitsuak egin zituzten hamabost zientzialari eta bi lego, Poliomielitisaren Ospearen Aretoak ohoratzen ditu, 1957an Errehabilitaziorako Roosevelt Warm Springs Institutuan eskaini zena Warm Springsen, Georgia, Ameriketako Estatu Batuak. 2008an, lau erakunde (Rotary International, Osasunaren Mundu Erakundea, Estatu Batuetako Gaixotasunak Kontrolatzeko Zentroa eta UNICEF) sartu ziren Ospearen Aretoan.
Poliomielitisaren Munduko Eguna (urriak 24) Rotary Internationalek ezarri zuen Jonas Salken jaiotza ospatzeko, poliomielitisaren aurkako txertoa garatu zuen lehen taldea zuzendu zuena. Poliomielitisaren aurkako txerto inaktibatuaren erabilerak eta Albert Sabinek garatutako ahotiko txerto antipoliomielitikoaren erabilera orokorrak Poliomielitisa Desagerrarazteko Mundu Ekimena (GPEI) ezartzera eraman zuten 1988an. Orduz geroztik, GPEIk poliomielitisa % 99 murriztu du mundu osoan.
Rio Grande do Piauí
Rio Grande do Piauí Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Seiji Koga
Seiji Koga (古賀 誠史, 1979ko abuztuaren 7a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama F. Marinos, Avispa Fukuoka eta Vissel Kobe.
Waterfordeko badia
Waterfordeko badia, Cuan Phort Láirge eta Waterford Harbour, Irlandako hegoalden dagoen badia bat da, Waterford konderria eta Wexford konderriaren arteko mugan, eta Three Sisters, Nore ibaia, Suir ibaia eta Barrow ibaiaren bokaleetan. Waterford eta New Ross udalerrietatik nabigagarria da.
Manuela Manzanares
Manuela Manzanares López (Torre de Juan Abad, Ciudad Real, 1910 - Southfield, Míchigan, AEB, 2004ko apirilaren 29a) Ciudad Realgo arabista izan zen.
Biografia
Ciudad Realgo Torre de Juan Abad herrian jaio zen 1910ean. Bere familia Torre de Juan Abadetik Valdepeñasera joan zen bizitzera, eta handik bere gurasoak, bera eta beste hamalau neba-ahipak Granadara joan ziren; Recogidas mojekin hezi zen; amari esker, Manuela 1928an hasi zen ikasten, Granadan egin zuen unibertsitateko karrerako hirugarren kurtsora arte, non Emilio García Gómez irakaslearen ikasle izan baitzen, Gloria Giner de los Ríos eta Julia Danielivskiren ondoan. Garcia Gomezeri buruz hauxe esan zuen:
Eta Madrilera joan zen 1931ko lizentziatura amaitu zuen 1930eko hamarkadaren amaieran; 1932an Arabiar Ikasketen Eskolako beka eman zioten eta doktoretza hasi zuen. Han, Miguel Asín Palaciosen jarraitzaile sutsua izan zen; bi lekuetan, giro intelektual errepublikanoekin harremanetan egon zen, eta Federico García Lorca ezagutu zuen eta batez ere Madrilen tratatu zuen; 1933an Madrilgo Unibertsitateko Filosofia eta Letren Fakultateak antolatutako 1933ko Mediterraneoko unibertsitateko itsas bidaia ospetsuan parte hartu zuen; gurutzaldi horretan, Delfosko orakuluaren aurrean ia ito zen ustekabean. Aita, orduan, erabat porrot eginda hil zen, eta bere familia zabal osoari eusteaz arduratu behar izan zuen; hurrengo urtean Cruz y Raya aldizkariko kudeatzailea zen José Francisco Cirrerekin ezkondu zen; Ikasketa Historikoen Zentroko beste beka bat lortu zuen eta  Liburutegi Nazionaleko beste bat; azken horretan, Américo Vespuzioren gutun argitaragabeak itzuli zituen latinetik, eta sanskritoa ikasi zuen Pedro Urbano González de la Callerekin.
Erbestera
Gerra Zibila zela eta, ezin erizan zuen doktoretza amaitu; senarrarekin Bruselara erbesteratu behar izan zuen, eta han Armand Abel irakaslearekin jarraitu zuen ikasten; han, garai berantiarreko sufismoari buruzko hitzaldia eman zuen, eta, ondoren (1942), Bogotan kokatu ziren, han oso harrera ona izan zuten, eta Manuelak Liburutegi Nazionalean lan egin zuen, Rufino José Cuervoren gutunak argitaratuz: Bere artxiboko gutunak, Rufino José Cuervok jasotakoak (5 liburuki), lan horretan bere lana aipatzen ez bada ere; hainbat lan argitaratu zituen Revista de Indias, Revista de la Universidad de Antioquía aldizkarian, eta abar, Gertrudis Gómez de Avellaneda, Rufino J. Cuervo eta bere lagunak, Quevedo, eta abar. Ezequiel Uricoechea arabista kolonbiarrari buruzko hitzaldi batzuk ere eman zituen; beste bat Mila eta bat gauak ipuinak Espainiako ipuinean eta Erdi Aroko emakumeengan izan zuten eraginari buruzkoa. Hantxe ezagutu zuen Pablo Neruda. Cirre senar-emazteei lanpostua eskaini zieten Detroiteko Wayne State University-ko College of Liberal Arts-en Hizkuntza Erromaniko eta Germanikoen Sailean, eta hantxe finkatu ziren 1946an. Manuelak Míchigango Ann Arbor Unibertsitatean amaitu zuen doktoretza (1958). Lan horretatik sortu zen ''Arabistas españoles del siglo XIX / XIX. mendeko Arabista espainiarrak'' liburua, El Instituto Hispano-Árabe de Cultura erakundeak argitaratua, 1972an argitaratua, 1979an berrargitaratua eta 2003an Al-Azhar Unibertsitateko (El Cairo) Gamal Abdel Rahman irakasleak arabierara itzulia.
Al-Andalus, Anuario de Estudioa Medievales, Bulletin Hispanique eta Hispanic Review aldizkarietan parte hartu du, eta bertan Espainiako kulturan arabiarrek duten eraginari, literatura aljamiatuari eta arabista garaikideei buruzko artikuluak argitaratu ditu. Luis F. Bernabé Ponsen La Bibliografía de la literatura aljamiado-morisca/ Literatura aljam-moriscaren bibliografia, Alacanteko Unibertsitateak 1992an argitaratua, Manuela Manzanaresek espezialitate horri buruz egindako zenbait lan biltzen ditu.
Lanak
Hauexek dira bere klan batzuk:
Umbrina wintersteeni
Umbrina wintersteeni Umbrina generoko animalia da. Arrainen barruko Sciaenidae familian sailkatzen da.
Muri bei Bern
Muri bei Bern Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Rada Miljković
Rada Miljković (serbieraz zirilikoz: Рада Миљковић) –Belica, Jagodina udalerria, Serbiako Erresuma (egun, Serbiako Errepublika); 1917ko otsailaren 4-Urija, Donji Vakuf udalerria, Kroaziako Estatu Independentea (egun, Bosnia-Herzegovinako Errepublika); 1942ko uztailaren 19- serbiar eta jugoslaviar partisano bat izan zen, Jugoslavia askatzeko borrokan hila izan zena. Gudaren ostean Jugoslaviako Herriaren Heroi titulua eman zioten.
Ikasle gisa
Rada Miljković Belica izeneko herrixkan jaio zen 1917an, familia pobre batean. Gurasoak, Živka eta Milan, baserritarrak zituen. Aita Milanek Kragujevacen margolari lana ere ikasi zuen, eta Kragujevacen eta Jagodinan egin zuen lan, hala 1925etik aurrera familia kaletartzea lortu zuen. Familiak beste bi ume izan zituen, Radmila alaba eta Dušan semea. Lehen hezkuntza Belican hasi zuen, baina iturri baten arabera, 1925ean kaleratua izan zen eta Jagodinan jarraitu behar zuen. Bigarren hezkuntza Jagodinan ikasi zuen, eta gero irakaskuntza-eskolan matrikulatu zen Kragujevacen, 1931n hasiz. Kragujevacen ikasten ari zela, familiak laugarren ume bat izan zuen: Dobrila; honek, kontuan izanik familiaren egoera oso gogorra zela (aitak ez zuen lan finkorik), egoera okertu egin zuen. Garai honetan, Irakaskuntza-Eskolan zela hasi zen politikaren inguruan interesa izaten; garai horietan lehen idatziak idazten zituen “Nada proleterka” (Itxaropen proletarioa) izengoitia erabiliz. 1936an Jagodinako Askatasunaren aldeko Herri-Frontearen kide egin zen, lehen manifestazio politikoan parte hartu zuelarik: serbiar sozialismoaren sortzaile Svetozar Markovićen hilobian bukatu zen manifestazio bat, bandera gorriak erabiliz eta Internazionala abestuz. Bere gazte-aroan idatzi zuen: “niretzat lana gatazka da, gatazka, borroka. Hor topatzen du nire bizitzak zentzua. Gatazkarik ez badago, sortu egingo dut, eta hor aurkiten dut gozamena, ona den oro gatazkatik baitator”. Garai honetan Nikolai Txernixevskiren “Zer egin?”, Branimir Ćosićen “Ereindako lurra” eta Freuden “Psikoanalisia” irakurri zituen. 1936an bertan bukatu zituen Irakaskuntza-Eskolako ikasketak, eta bidai bat egin zuen Serbian zehar. Jagodinara itzuli zen bizitzera, non herriaren hezkuntza bultzatzeko Jagodinako Kultur- eta Hezkuntza-Klubaren kide gisa jardun zuen, iturri batzuen arabera erakunde honen sortzaile izan zen Slavka Djurdjević-Djuričićekin batera. Erakunde honez gain “Prelo” deitutako abesbatzan ere barte hartu zuen Rada Miljkovićek
Irakasle gisa
Miljkovićek irakasle gisa egin zuen lan : lehenik bere herrian, gero Šantanovac herrian, ondoren Balajnac herrian -Despotovac udalerrian-, eta azkenik Ivankovac herrian –Ćuprija udalerrian-. Rada Miljkovićek irakaskuntza-metodo berriak probatu zituen, adibidez geologia eta biologia klaseak naturgunean ematea, edo serbiera klaseetan ikasleei egunkari-muralak idatzi araziz. Garai honetan Serbia erdialdeko baserrigune pobrean lan eginez, umeez gain umeen gurasoekin ere egin zuen lana, batez ere emakumeekin, hauek hezkuntzara bultzatuz edo hauekin eztabaidak eta elkarrizketak antolatuz (eta halako topaketak propaganda politikoa egiteko aprobetxatzen zuen).
Alderdiko kide
Rada Miljkovićek 1937an hasi zuen lehen aldiz harremana joera komunistako elkarte batekin, “Vuk Karadžić” irakasle komunisten kooperatibaren kide egin zenean. Kooperatiba honek lanak argitaratu, txangoak eta udalekuak antolatu –adibidez Ivanjican, 1938an, edo Mazedoniako Prespa Urmaelean 1939an-, aste pedagogikoak antolatu -1939ko urtarrilean Belgraden-, irakasle berriak prestatu eta borroka ideologikoan engaiatu egitea zen (garai horietan Jagodinan irakasle komunisten taldeaz gai, irakasle sozialdemokraten talde bat, eta Jugoslaviako Erresumaren aldeko irakasle “ofizialisten” beste talde bat ere bazeuden). 1938an Zagrebera joan zen Jugoslaviako Irakasleen Asanblada Nagusian parte hartzera, honek Kroaziako irakasle komunistekin harremana sendotzeko balio izan zion.
Miljković 1940an egin zen Jugoslaviako Alderdi Komunistaren kide oso. Irakaskuntza-lana, kasu honetan Vuk Karadžić irakaskuntza-kooperatibaren hirugarren topaketak izan ziren kidetzarako zubia. Topaketa horiek Sijarinska Banja herrian egin ziren eta Alderdiko zuzendaritzako kideek ere parte hartu zuten; adibidez gerora partisanoen buru militarra izan zen Svetozar Vukmanović Tempok edo Veselin Maslešak. Iturri batzuen arabera, Ivankovac herrian irakasle zela, Alderdi Komunistako kide –Ćuprija hiriko Tokiko Komitean-, izan ere herri horretara mugitu behar izan zuen Jagodinan poliziak fitxatua baitzuen. Beste iturri batzuen arabera, Petar Stambolić buruzagi komunista –orduan Jugoslaviako Alderdi Komunistako Komite Zentraleko kide zena- ezagutu zuen Balajnacen, eta horrek erraztu zuen Alderdiko kide izatea, Balajnecetik 1940ko abuztuan kanporatu zutelarik: hau da, Ivankovacerako aldaketa jada Alderdiko kide zenean gertatu zela -1940ko irailaren 1ean eman zioten Ivankovaceko lana-. Ivankovacen eta Ćuprijan Živka Damjanovićekin aritzen zen batez ere lan politikoan.
Emakumeen artean propaganda zabaltzen zuen, Alderdiaren inguruan 1938an sortu zen Jagodinako Emakumeen Mugimenduaren kide gisa (Slavka Djurdjević-Djuričić abokatuarekin, Dobrila Stambolić irakaslearekin, Ružica Milanović medikuntza-ikaslearekin eta Živka Damjanović zuzenbide-ikaslearekin, Milenija Milanović-Mladenovićekin , Dara Kovačevićekin, Ljubinka Uroševićekin eta Stana Miloradovićekin batera adibidez). Talde honek irakurketa publikoak, txangoak, formazio politikoko ekitaldiak eta abar antolatzen zituen. 1939ko azaroan, erakunde honen zuzendaritza aukeratu zuten, Rada Miljković zuzendaritzako kide aukeratu zuten (Dara Kovačević lehendakari eta Slavka Djurdjević-Djuričić idazkari zirela). Talde horrek 1939-1940 aldean 40 kide zituela kalkulatzen da.
Lerro-atzeko lana
1941ko apirilean Alemaniak Jugoslavia inbaditu zuen, eta ekain-uztailean Serbian okupazioaren aurkako matxinada hasi zen. Rada Miljković Jagodinara itzuli zen altxamenduaren aldeko propaganda politikoa egitera; bere etxean Alderdiaren lanetarako “tailer tekniko” bat ere jarri zuen, non beste lanen artean, medikuntza ikastaroak ematen zituzten, bilera politikoak egiten zituzten (Petar Stambolić bera agertu ohi zen), eskuorriak eta kartelak inprimatzen zituzten –adibidez altxamendurako deitzen zuen Alderdiaren lehen kartela- eta are tiro ikasketa batzuk egiten zituzten (Stambolićek kontatzen zuenez: “behin Rada Miljkovići tiro batek ihes egin zion eta etxea presaka utzi behar izan genuen, aurrean alemaniarrez betetako kafetegi bat zegoen eta”).
Mendian
1941ko abuztuan edo irailean, Miljkovićek Šumadijako II Destakamendu Partisanoarekin bat egin zuen Belicako konpainia partisanoaren barruan, Alderdiak hara bidali ostean. Rada Miljković Šumadijako II Destakamendu Partisanoaren barruan Alderdiaren burua izan zen, eta Pomoravlje barrutiko Alderdiaren Komiteko kide aukeratu zuten (iturriren baten arabera hasieran mesfidantzaz hartu zuten, eta borrokan erakutsi behar zuen horretarako balio zuela ). Postu honetan hainbat batailetan hartu zuen parte: Lapovo-Markovac trenbidearen aurkako sabotaian, Bagrdan-Markovac-Veliki Orašje trenbidearen aurkako sabotaian, Badnjevac-Gradačac trenbidearen aurekako sabotaian eta Lapovo eta Kragujevac herriak askatzeko saiakeretan.
Zenbait tokitan, adibidez Kragujevac ondoko Rača herrian, Gazteria Komunistaren taldeak sortu zituen (Rača Šumadijako II Destakamendu Partisanoaren zentro politikoa zen 1941ko uda eta udazkenean). Hain ezaguna zen tokiko baserritarren eta partisanoen artean, ezen “Rada jenerala” deitzen zuten. Emakumeen Fronte Antifaxistaren kide ere bazen Rada Miljković.
Konpainia horrekin Adžina Livada herrira egin zuen. Geroago, partisanoek askatutako Užice hirian Užiceko Errepublika sortu zenean Miljkovićek Errepublika hauen lanetan bat egin zuen. Užiceko Errepublika horretan, partisanoek alemaniarrak ohilteaz gain, euren aginterako entsegurako balio zukeen neurri batzuk ere ezarri zituzten, adibidez Banketxe Zentrala asaltatu zuten eta ekonomiaren kontrola lortu zuten, zergak eta soldatak birfinkatu zituzten, nazionalizazio batzuk egin zituzten, ondoko lurren birbanaketa ezarri zuten, eskola- zein trenbide-sistema berria ezarri zuten eta lurralde askatuen Gobernu gisa “Jugoslaviako Nazio-Askapenerako Kontseilu Nagusia” sortu zuten (honek Jugoslaviarentzat botere-iturri berri bat, zilegitasun berri bat ezartzen zuela, erbestean zegoen Gobernuak ordezkatutako Jugsolavia zaharrerakin puskatuz). Errepublika partisano honek, 1941ko abenduan alemaniarrek garaitu eta arte, “19.000 kilometro karraatu eta 300.000 biztanle” barnebiltzen zituen. 1941ko abenduan alemaniarrek Užiceko Errepublikako lurrak berrokupatu zituztenean, Rada Miljkovićek partisanoekin batera Sandžakera, Montenegrora egin zuen atzera eta geroago Bosniara; Miljković atzeko zutabeetan zihoan, erretiratzea bermatzen.
Montenegron eta Bosnian
Momentu horretan partisano askok, batez ere alderdikideak ez zirenek edo kontzientzia politiko baxuagoa zutenek, armada partsanoa utzi nahi zuten, etxetik gehiegi lekutu nahi ez zirelako; Rada Miljković izan zen armada utzi ez zezaten konbentzimendu-lan politikoan gehien nabarmendu zenetako bat. Jakin badakigu Sandžakeko herri batzuetan, Alderdiaren tokiko komiteekin lan egin zuela, adibidez Nova Varošen, Mileševon, Pljevljan eta Prijeplojen, Čeda Minderović, Dušan Nedeljković eta Zaga Stojilovićekin batera. Momentu horretan okupatzaileek beste eraso bat egin zuten Montenegron zeuden komunisten aurka; Miljković Sandžakeko Hirugarren Brigadaren parte izan zen. Tara eta Piva errekak Bosniarantz zeharkatzeko borroka handiak egin zituen brigada horrek, Piva mendian, Durmitor mendian, Sinjajevina herrian, Žabljak hirian eta abar.
Partisanoen berregituraketa honen ostean, Rada Miljković II Brigada Proletarioaren parte izan zen, III Batailoiaren parte. Brigada horrek Bosniako Mendebaldean eta Hegoaldean egin behar izan zuen borroka, partisanoen indargune zen Krajinatik (Bosnia Ipar eta Ipar-Ekialdean) urrun. Brigada Proletario hori oso mugikorra izan zen, martxa handiak eginez; hori dela eta, etsai ezberdinekin talka handiak ziren zituen, bataila handiak bizi izan zituelarik. Miljkovićen III Batailoiak Kalinoviken, Prelacen eta Treskavican borrokatu zuen, baita ere Konjić eta Sarajevo arteko trenbidea kontrolatzeko borrokan. Aldi berean lan politikoa eta heziketa politikoa ere landu behar zuten (Brigada Proletarioak armada partisanoaren muin politikoa baitziren), III Batailoian, Miljkovićekin batera Boško Djuričić eta Vitomir Cvetković izan ziren lan horren arduradunak.
Heriotza
Oro har, guda tragedia handia izan zen miljkovićtarrentzat. Aita Milan 1941ko apirilean Jugoslaviako Armadak mobilizatu zuen eta alemaniarrek preso egin eta Alemaniara eraman zuten. Alemaniarrek Rada Miljkovićek Jagodina eta Kragujevac inguruan izan zuen sonaz jabetuta, 1943an haren ama Živka, neba Dušan eta ahizpa Dobrila atxilotu zituen. Azken biak laster aske utzi zituzten, baina Živka interrogatu eta torturatu egin zuten denboraldi bat kartzelan eman zuen.
Beste ahizpa, Radmila Miljković-Rajković, Belgradera joan zen bizitzera eta oihalgintza fabrika batean lan egitera; han mugimendu sindikalaren parte eta Alderdi Komunistaren kide izan zelarik. Alemaniar inbasioaren ostean klandestinitatera jo zuen, baina ez zuen matxinadarekin bat egin, baizik eta lerroen atzeko lana egin zuen. Uztailaren 16an Ford fabrikaren kontrako sabotaia arrakastatsuan parte hartu zuen, zeregin militarretarako erabiliko ziren 80 bat ibilgailu errez. Irailaren 5ean Serbiako administrazio kolaborazionistaren Polizia Bereziak atxilotu zuen eta bertako Boško Bećarević ezagunak berrogei egunez torturatu zuen. Ez zuen deus esan, eta urriaren 15ean Banjicako kontzentrazio-eremura eraman zuten, non alaba bat, Dušica –Jugoslavia Sozialistaren garaian Svetozarevo herrian irakasle gisa egin zuen lan-, izan zuen. Alaba kontzentrazio-eremutik famili-etxera ateratzea izan zuen, baina berak ez zuen ateratzerik izan: 1944ko irailaren 11n hil zuten beste emakumen preso batzuekin batera –baina ez dago argi exekuzio-gunean afusilatu bazuten, edo bidean, ihes egiteko azken saiakeraren ostean gertatutako borroka baten ostean hil ote bazuten eremuko zaindariek-.
Azkenik, neba Dušan, 1943an alemaniarrek atxilotu eta aske utzi ondoren, komunisten aldeko lan klandestinoan sartu zen. Hala ere, 1944ko otsailaren 1eko gauean txetnikek atxilotu egin zuten, eta Bresanjsko Poljen exekutatu zuten.
Oroimena
1953eko uztailaren 6an, Jugoslaviako Herri-Errepublika Federaleko lehendakari Titoren dekretuz Jugoslaviako Herriaren Heroi titulua eman zioten Miljkovići.
Svetozarevo herrian bere bustoarekin eginiko monumentu bat dago, Jovan Gostović eskultoreak egina, eta beste bi busto daude Belican eta Ivankovacen, bere izena daramaten eskoletan. Jagodina, Svetozarevo, Despotovac eta Ćuprija hirietan kale banak bere izena daramate. Jagodinan eskola batek ere bere izena darama; eta baita ere Svetozarevo, Belica, Balajnac eta Ivankovac herrietakoek. Belican bere izena darama bertako liburutegiak.
Web semantiko
W eb semantikoa (semantic web) World Wide Web Consortiumen muinean garatutako jarduera multzo bat da, aplikazio informatikoek datu irakurgarriak argitaratzeko teknologia bermatzen duena. World Wide Webari metadatu ontologiko eta semantikoak gehitzeko ideian oinarritzen da. Helburua interneta hobetzea da sistema informatikoen elkargarritasuna handituz, eragile adimenduak erabiliz. Eragile adimenduak informazioa era automatikoan eta gizakien laguntzarik gabe bilatzen duten programa informatikoak dira.
Ideia honen aitzindaria, Tim Berners-Lee, hasieratik saiatu zen informazio semantikoa sartzen haren sorkuntzan (World Wide Web), baina arazo desberdinengatik ez zuen lortu. Arrazoi horrengatik landu zuen semantika.
Aurrekariak
Hipertestu motako esteken bultzatzailea Vannevar Bush ingeniaria izan zen (1890 - 1974),  Massachusetts Institututuko irakasle eta aholkularia.1945ean lehen aplikazio hipertestuala sortu zuen, Memex Memory Extended izenekoa, eta As We May Thinken deskribatua
Ideia aurkeztua informazio eskuragarriz betetako sistema banatu bat zen, mahaigain bati esker eskuragarria, non artxiboak beraien artean loturik zeuden. Horrela, erabiltzaileek bide ezberdinen bitartez informazioa eskuratu zezaketen.
Proiektu hauetan oinarriturik, hipertestu-sistema ezberdinak proposatzen hasi ziren. Adibidez, Hypertext Editing System (HES) 1967an,  File Retrieval and Editing System (FRESS) 1968an, 1972an ZOG, Carnegie Mellon University (KMS) 1983an, Intermedia 1985ean.
1990ean Tim Berners - Lee  eta Robert Cailliauek weba gaur egun ezagutzen dugun modura erazagutu zuten. World Wide Web proiektua (WWW) aurkeztu zuten. Bezero-programa bat zen (nabigatzailea / editorea) HTML hipertestu-etiketa lengoaian oinarritua, hipertestu-transferentzia protokoloarekin batera (HTTP), ordenagailuek internet erabiliz komunikatzeko erabiltzen duten lengoaiarekin. World Wide Web, HTTP zerbitzarietan kokatzen ziren estekak jarraitzeko gai zen.
Oinarrizko puntuak
Web semantikoa bi puntu garrantzitsuetan oinarritzen da:
b) Deskribapen hauen manipulazio automatikoa. Logika eta inferentzia-motorren bidez egiten da.
Esanahien deskribapenean semantika, metadatuak eta ontologia daude.
3.0 weba
3.0 webari dagokionez, eztabaida handia dago kontzeptuen arteko antzekotasunak edo ezberdintasunak ezartzeko. Hernández eta Küsterrentzat (2013) web semantikoa 3.0 webaren parte da.
Tim Berners-Leek web semantikoa 3.0 webaren osagai gisa deskribatu du.
W3C erakundeak hala ere, web hau garatzen duen erakundea, webeko datuen eta web semantikoaren esanahiak erabiltzen ditu estekatutako datuen webari erreferentzia egiteko, eta erabilitako teknologia semantikoak aipatzeko
Internekin harremana
Web semantikoa webaren hedapen bat da, iragazpen automatiko bat egiten saiatzen dena. Webeko informazioa makinentzat ulergarria izatea beharrezkoa da.
Garai batean, World Wide Web nagusiki HTML dokumentuetan oinarritua zegoen. HTML dokumentuei esker, multimedia objektuak eta testuak lotu daitezke. Bestalde, elementuak sailkatzeko aukera gutxi eskaintzen ditu beste lengoaiekin alderatuz, adibidez LATEX.
HTML lengoaiak objetu-katalogo baten bistaraketa eskaintzen du nabigatzaile bat erabiliz. Lengoaia honi esker, titulua eta beste osagai batzuk ezarri daitezke, baina lengoaiak ez du ulertzen "200" titulua edo prezioa den.
Web semantikoa gabezia hauek estaltzen saiatzen da. Horretarako, RDF eta OWL deskribapen-teknologiak erabiltzen ditu, XML lengoaiaz gain. Teknologia hauei esker, deskribapen esplizituak ezarri daitezke (mapak, katalogoak...). <font color="#0645ad">
Codina eta Roviraren arabera (2006), web semantikoaren proiektuan bi ikuspuntu nagusi batzen dira: adimen artifizialaren ikuspuntua eta prozesamendu sendoaren ikuspuntua.
Arauak
Web semantikoaren normalizazioa W3C erakundearen esku dago.
Web semantikoaren osagaiak
Web semantikoaren osagai nagusiak metahizkuntzak, XML ko estandarrak, Xml Schema, RDF, Rdf Schema, OWL, eta SPARQL dira.
Normalizazioaren gaur egungo egoera
Ondo ezarrita arauak:
Oraindik bukatu gabeak:
Aplikazioak
• RDF eta SPARQL estandarrak erabiliz dauden datu-sistemak azaltzen dituzten zerbitzariak. Hainbat RDF bihurtzaile existitzen dira aplikazio desberdinetan. Datu-base erlazionalak iturri garrantzitsuak dira. Web-zerbitzari semantikoa lehendik dagoen sistema batera konektatzen da bere funtzionamenduan eragiten ez badu.
Kritika
Web semantikoari buruzko kezkak zentsura eta pribatutasunaren inguruan ibili dira gehien bat. Web semantikoaren inplementazio garatu batek gobernuei eta enpresa handienei sareko informazioa ikusteko eta kontrolatzeko aukera erraztu diezaiekete. Eta hori erabiltzaile arrunten onerako zein kalterako izan daiteke.
Dežerice
Dežerice Eslovakiako udalerri bat da, Bánovce nad Bebravouko barrutian kokatuta. 13,04 km²ko azalera du eta 887 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1208. urtekoa da.
Rubén Pardo
Rubén Pardo Gutiérrez (Rincón de Soto, Espainia, 1992ko urriaren 22a - ) errioxar futbolaria da. Bordeleko Girondins taldean jokatzen du erdilari gisa, frantziako futbol ligako lehen mailan.
Kalitate asko duen jokalari bat da, erdiraketetan eta falta jaurtiketetan aditua.
Ibilbidea
Errealakin gazte mailatan jokatu zuen 2009-2010 denboraldian bigarren taldean debuta egin arte. Bigarren taldean 37 partidu jokatu zituen bi denboralditan, eta gol bat sartu zuen. Hurrengoan, 2012-2013 denboraldian Javier Ros nafarrarekin batera Real Sociedad taldearen lehen taldera igo zen, eta lehen taldean aukerak edukitzen hasi zen. Beti izan da jokalari baliotsu bat entrenatzaile guztientzat, baina inoiz ez da erabat garrantzitsua izan astebururo hamaikakoan izateko bezainbeste. Denera errealarekin 194 partidu jokatu ditu, 7 gol sartu eta asistentzia pila bat eman.
2016-2017 denboraldirarte partida dezente jokatzen zituen, baina denboraldi horretan bertan 3 partidu besterik ez zituen jokatu urtarrilerarte, eta Betisera utzi zuten. Han aukera gehiago izan zituen, eta hurrengo denboraldirako itzuli egin zen. Hala ere, denboraldi horretan ere 6 partidu eskas jokatu zituen, Eusebiok ez baitzion aukerarik eman. Entrenatzaile hau bota eta Imanol Alguacil entrenatzaile moduan jarri zenean, 2018-2019 denboraldian, berriro aukerak edukitzen hasi zen. 24 partidu jokatu zituen, eta pixkanaka konfiantza berreskuratzen hasi zen. Hala ere, hurrengo denboraldian berriz ere ez zuen aukerarik izan, kontratua amaitzen baitzuen eta Mikel Merinok, Ander Guevarak eta Igor Zubeldiak zelai erdia ondo baino hobeto hartua baitzuten. Neguko merkatuan, ordea, behin betiko kontratua moztea erabaki zuten bai jokalariak eta bai klubak, eta elkarri agur esan zioten. Ruben erronka berri baten bila joan zen frantziara.
Estatistikak
''2019ko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.''
Trachidermus fasciatus
Trachidermus fasciatus Trachidermus generoko animalia da. Arrainen barruko Cottidae familian sailkatzen da.
Anna Hopkin
Anna Hopkin (Chorley (Ingalaterra) (Erresuma Batua), 1996ko apirilaren 26a) igeriketan aritzen den kirolari britainiarra da.
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat eskuratu zuen: 4x100 m lau-estiloko errelebo mistoan, urrezkoa irabazi, eta Munduko errekorra (ME) ezarri zuen Erresuma Batuko taldearekin, 3.37,58ko denboraz, Txinako taldea (zilarrezkoa 3.38,86ko denborarekin) eta Australiakoa garaituz (brontzezkoa, 3.38,95ekoarekin); hauek osatzen zuten taldea: Kathleen Dawson, Adam Peaty, James Guy, Anna Hopkin eta Freya Anderson-ek.
Grant konderria (Oregon)
Grant konderria (Grant County) Oregonko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Canyon City da. 2010eko zentsuaren arabera 7,445 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Grant konderriak 1,173,076 kilometro koadro ditu. Horietatik 189 ura dira. Beste 1,172,887 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,63 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 7,445 pertsonetatik 7,158 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 207 dira. 11 beltzak edo afroamerikarrak. 88 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 24 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 2 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 156 pertsonek kokatzen zuten.
Oberbalm
Oberbalm Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Alfabeto ziriliko
Zirilikoa alfabeto bat da, grezierako alfabetoan oinarritua, batez ere errusiera z eta beste hainbat hizkuntzaz erabilia, Europa ekialdeko eta antzinako SESB aren eragineko eremuan.
Baeolophus inornatus
Baeolophus inornatus Baeolophus generoko animalia da. Hegaztien barruko Paridae familian sailkatua dago.
Alfabeto ziriliko
Hizkuntzak
Hona alfabeto hori erabiltzen duten zenbait hizkuntza: abkhaziera, bielorrusiera, bulgariera, errusiera, jakutera, kazakhera, komiera, mazedoniera, moldaviera, mongoliera, serbiera, tatarera, tajikera, turkmenera, ukrainera, uzbekera eta beste batzuk.
Historia laburra
X. mendean asmatu zuen Bizantziar Inperioko misiolari batek Bulgarian, ziurrenik Ohrideko San Klementek.
Letrek eragin greko argia dute, eta funtsean Zirilo eta Metodio santuek IX. mendean asmatu zuten alfabeto glagolitikoan oinarrituta dago: Bizantziar Inperioko misiloari horiek Biblia herri eslaviarrentzat itzuli zuten. Biblia horren hizkuntza eslaviera eklesiastiko zaharra da, Tesalonikan ikasi zuten dialekto eslaviar batean oinarritua. Eliza ortodoxo errusiarrak hizkuntza hori erabili zuen IX eta XII. mendeetan. XIV. mendean eslaviera eklesiastikoa (egun ere erabilia) azaldu zen. Hala Ziriloren itzulpena lan itzela izan arren, eta santuak izena eman dion arren alfabetoari, Klementeren ekarpen propioa handiagoa da.
Gaur egungo alfabetoa 1708ko xedapenetan datza eta 1918 erreforma egin zen, lau letra kendu zirenean.
Letrak eta ahoskera
Jarraian den taulak laburpen nagusi bat erakusten du, baina Euskaltzaindiak 156. arauan alfabeto zirilikoaz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema eman zuenean, taula orokor bat aurreikusi beharrean, hizkuntza nagusietarako proposamen desberdinak egin zituen. Ikus beraz, errusieraren tranliterazioa, bulgarierarena, ukraineraren eta bielorrusierarena, adibidez.
Itirapuã
Itirapuã Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Jun Ideguchi
Jun Ideguchi (井手口 純, 1979ko maiatzaren 14a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama F. Marinos eta Sanfrecce Hiroshima.
Bis dat qui cito dat
Bis dat qui cito dat latindar esamoldea da eta euskaraz, hitzez hitz, "Bi aldiz ematen du azkar ematen duenak" esan nahi du.
Jatorria
Publilio Sirio ren Sententiae aforismo liburuan du jatorria: Inopi beneficium bis dat, qui dat celeriter eta Beneficium egenti bis dat, qui dat celeriter. Publio Siroren aforismoak behartsuek egin ditzaketen mesedeez ari dira. Azkar egiten bada bi aldiz egiten da mesede: bata, egiten denean, eta bestea, presaz behar duenaren zain ez dagoenean.''
Baliokideak
Euskarazko "Laster emaile, bitan emaile" esamoldearen parekoa da. Oihenart ek jasoa zuen bere Euskal atsotitzak eta neurtitzak liburuan 60. bezala.
Hannibal Hamlin
Hannibal Hamlin (Paris, Massachusetts, 1809ko abuztuaren 27a - Bangor, Maine, 1891ko uztailaren 4a) estatubatuar politikaria izan zen. Ameriketako Estatu Batuetako 15. presidenteordea izan zen.
Aitaren etxaldea zuzendu zuen egunkari-editore izan aurretik. Ondoren zuzenbidea ikasi zuen eta abokatu gisa lan egin zuen 1833tik aurrera.
Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Etxeko kide izan zen 1842tik 1847ra. 1848tik 1857ra Senatuko kide izan zen. Maineko gobernadorea ere izan zen 1857an.
Notropis rupestris
Notropis rupestris Notropis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Saint-Maurice-le-Vieil
Saint-Maurice-le-Vieil Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Etxebizitza
2007an 165 etxebizitza zeuden, 122 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 11 hutsik zeuden. 162 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 122 etxebizitza nagusietatik 108 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 30 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 61 etxek bost zituzten. 96 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 58 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 180 ziren, horien artean 141 aktiboak ziren eta 39 inaktiboak ziren. 141 pertsona aktiboetatik 124 lanean zeuden (68 gizon eta 56 emakume) eta 16 langabezian zeuden (8 gizon eta 8 emakume). 39 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Maurice-le-Vieil udalerrian 131 unitate fiskal zeuden, 304,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.325 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria eta 1 zurgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Saint-Maurice-le-Vieil udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 742 hektarea erabiltzen.
Hannibal Hamlin
Esklabotzaren aurkako aktiboa izan zen. 1860ko hauteskundeetan Abraham Lincolnen hautagaitzako presidenteorde izan zen. Alderdi Errepublikanoko lehen presidenteordea izan zen. Ez zuen errepikatu presidenteorde gisa eta Senatura itzuli zen 1869 eta 1881 artean. Chester Arthur presidenteak enbaxadore Espainian izendatu zuen 1881ean.
Salnitrearen leizea
Salnitrearen leizeak, Collbatóko kobazuloak edo Montserrateko kobazuloak ere deitzen direnak, Collbató udalerrian daude, Bartzelonako probintzian (Katalunia). Montserrat mendiguneko kobazuloak dira, sistema karstikokoak, konglomeratuan sortuak, batez ere karedunak; mineral fosfatatuetan aberatsak, garai batean gesal-ustiategiak izan ziren. Barruan Kataluniako leizeko bateko gelarik handienak daude. Haren forma organiko eta ondulatzaileek inspiratu zuten Gaudi Familia Santua bezalako lanetarako.
Uztailean, Gong Jaialdia ospatzen da barruan. Sonoritate berrietako musika-kontzertuak eskaintzen ditu, eta leizeak leku aproposak dira.
Saint-Maurice-le-Vieil
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Umbrina xanti
Umbrina xanti Umbrina generoko animalia da. Arrainen barruko Sciaenidae familian sailkatzen da.
Glespin
, Eskoziako udalerri bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian.
John Tukey
John Wilder Tukey (New Bedford, Massachusetts, 1915eko ekainaren 16 - New Brunswick, New Jersey, 2000ko uztailaren 26) estatistikari ospetsu bat da, ezaguna datuen azterketa esploratzaile izeneko arlo estatistikoa aitzindari izan zen, berak idatzitako Exploratory data analysis izenburuko liburuaren bitartez. Arlo horretan ezaguna den kaxa-diagrama edo boxplot ere berak asmatu zuen.
Obsesio
Obsesio (latinezko obsessĭo hitzetik ekarria, setioa esan nahi duena) borondatearen kontra nagusitzen den burutapena edo irudia da, gogotik kendu ezin dena. Ideia finko batek eragindako asaldura animikoa da, gogamenari gogor erasotzen diona. Obsesioak adierazpen-alderdi ugari ditu.
Apisai Ielemia
Apisai Ielemia (Vaitupu, 1955eko abuztuaren 19a - Funafuti, 2018ko azaroaren 19a) Tuvaluko Lehen Ministroa izan zen 2006tik 2010era; eta Kanpo Harremanetako Ministroa, 2010etik 2013ra.
Obsesio
Sentimendua edo joera da, pertsonaren pentsamendu kontzientearekin desados agertzen da, baina hartatik libratzeko ahaleginetatik harago irauten du. Arreta intelektuala menderatzen eta bereganatzen duen kezka edo ideia, beti antsietate-sentimendu nekagarri batekin batera doana.
Notropis sabinae
Notropis sabinae Notropis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Stettlen
Stettlen Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ekialdeko Finlandiako Golkoa Parke Nazionala
Ekialdeko Finlandiako Golkoa Parke Nazionala (finlandieraz:Itäisen Suomenlahden kansallispuisto) Hego Finlandia lurraldeko parke nazional bat da. Finlandiako Golkoan dagoen eta ehunka uharteek osatzen duten parke nazional hau hegazti espezie anitzagatik da ezaguna; itsas-natura berezi hau babesteko asmoz, arduradunak errusiarrekin harremanetan hasi dira mugaz gaindiko parke nazionala bihurtzeko.
Ezaugarriak
Parke nazionala harrizko uharte txiki askok eta basoa duten zortzi bat uharte handiz osatua dago. Uhartedi baten zati bat hartzen du parkeak eta errusiar mugan dago. Harrizkoak dira uharte txikienak, nahiz eta Pitkäviiri delako batean hondarrezko hondartza ukigabeak dauden.
Uharte handienetan, baso borealak dira nagusi (ipar-ipuruak, pinuak, urkiak). Bestalde, Ristisaarin lizarrrek ere beren tokia dute basoan eta antzinean inguruko abeltzainek erabiltzen zituzten larreek basoaren handitasuna mugatzen dute.
1777. urteko ekainaren 14ean Suediako Gustav III.a erregearen itsasontzia ekaitz batengatik Suuri-Pisi uhartean geditu zen eta erregeak markatutako harria ikusgai dago bertako etxetxo batean.
Jarraipenaren Gerran Finlandia eta SESBen arteko borroka asko kostalde honetan gertatu ziren, batez ere Ulko-Tammio uhartearen inguruan.
Struveren Geodesia-arkua
Mustaviiri uhartean (eta Norvegiako Hammerfest hiritik Nekrasivka ukrainarrera) munduaren neurri zehatza jakiteko ikerketak egin zituzten zientzialariek XIX. mende hasieran. 2005. urtean ibilbide hau UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Fauna
Itsas-hegaztiak dira uharte hauen nagusiak; ohikoenak, ahatebeltz arraunt eta hegazuriak, antzara hankagorriztak, branta musuzuri eta musubeltzak, eider arruntak, ipar-txenadak, itsas-txirtak, izotz-ahateak, martin arruntak eta hegalzuriak, murgilari mottodunak, parke nazionalaren ikurra diren pottorroak, txirri arruntak eta zerrak.
Itsasoan itsas txakur gris eta marmolaireak ikus daizke muskuiluen artean igerian.
Landaredia
Uharte handienetan, baso borealak dira nagusi (ipar-ipuruak, pinuak, urkiak). Bestalde, Ristisaarin lizarrrek ere beren tokia dute basoan eta antzinean inguruko abeltzainek erabiltzen zituzten larreek basoaren handitasuna mugatzen dute.
Youssou N'Dour
Biografia
Amak Senegalgo musika tradizionala jotzen eta kantatzen zuen. Berak erakutsi zizkion wolof musikaren oinarriak. Hamabost urte zituela, Youssou Super Diamono taldearekin hasi zen Afrikan zehar kantuan. Hurrengo urtean Star Band musika-taldeko zuzendaria izan zen. 1981ean Super Étoile de Dakar taldea sortu zuen, eta Europan zehar ibili zen Senegalgo erritmo tradizionalaren (mbalax) bertsio modernoak interpretatzen. Parisen Immigrés eta Nelson Mandela diskoak grabatu zituen. Disko horiek Peter Gabrielen gustukoak izan ziren, eta 1987an elkarrekin ibili ziren Europan, Japonian eta Estatu Batuetan hainbat musika-jaialdi eskaintzen; Peter Gabrielen So diskoan parte hartu zuen. Paul Simonen Gracelanden (1986) ere kantatu zuen, eta Nelson Mandelaren hirurogeita hamargarren urtebetetzeko kontzertuan (Londres, 1988) parte hartu zuen. 1989an Amnesty Internationalen aldeko hainbat kontzertu eman zituen. 1989an The Lion grabatu zuen, zati bat ingelesez, eta bestea wolofera z, mendebaldeko pop-musikako tresnak Senegalgo folkloreko tresnekin (tama danborrarekin) elkartuz. Bere kantarik arrakastatsuena, Neneh Cherryrekin kantatzen duen Seven Seconds abestia, Wommat (1994) diskoan du. 2005. urtean, Grammy sari bat irabazi zuen Egypt lanagatik.
Trichocottus brashnikovi
Trichocottus brashnikovi Trichocottus generoko animalia da. Arrainen barruko Cottidae familian sailkatzen da.
Baeolophus ridgwayi
Baeolophus ridgwayi Baeolophus generoko animalia da. Hegaztien barruko Paridae familian sailkatua dago.
Rahay
Rahay Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Gorka Zabarte
Gorka Zabarte Moreno (Madril, ) futbolari profesionala da, Eskuin atzelari moduan jokatzen du. Madrilen bizi den arabar familia da berea.
Scoloplax baileyi
Scoloplax baileyi Scoloplax generoko animalia da. Arrainen barruko Scoloplacidae familian sailkatzen da.
Gorka Zabarte
Kirol ibilbidea
''2019ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.''
Rahay
Biztanleria
2007an Rahay udalerrian erroldatutako biztanleak 198 ziren. Familiak 84 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ryosuke Kijima
Ryosuke Kijima (木島 良輔, 1979ko maiatzaren 29a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama F. Marinos eta Oita Trinita.
Rahay
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 137 ziren, horien artean 109 aktiboak ziren eta 28 inaktiboak ziren. 109 pertsona aktiboetatik 108 lanean zeuden (57 gizon eta 51 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 28 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rahay udalerrian 85 unitate fiskal zeuden, 202 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.707 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Rahay udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.395 hektarea erabiltzen.