cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Moxal
Moxala urtebete arteko zaldia da, arra nahiz emea. Arrak zaldikoak deitzen dira eta emeak, berriz, behokak. Heltzean, tamaina txikiko zaldiei poni deritze eta, nahiz eta batzuetan moxalekin nahastu, gorputzaren proportzioak ezberdinak dira.
Poniak onak dira lanerako; moxalak, berriz, ez daude prest. Hamaika hilabeteko ernaldi baten ondoren jaioak, ordubete egin baino lehen zutik egoteko gaitasuna dute eta egun bat baino lehen lauhazka ibiltzekoarena.
Egun, edozein poniri "pottoka" deitzeko joera dago (bereziki shetland poni arrazakoak, zabalduenak gure artean), edo moxalei "pottoka" deitzeko. Hala ere, euskal tradizioan garbi bereizten dira pottoka, moxala edo poni terminoak.
Bustatoun
, Eskoziako Orkadak uharteetan dagoen herri bat da, Iparraldeko Ronaldsay uhartean.
Lockland (Ohio)
Lockland Ohioko herri bat da. Hamilton konderrian kokatua dago. 2010ean 3,449 biztanle zituen, 3.19 kilometro koadrotan banatuta.
Le Vivier
Le Vivier Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Vivier udalerrian erroldatutako biztanleak 84 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 19 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 18 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 7 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 107 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 55 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 95 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 45 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 14 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 45 ziren, horien artean 26 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 26 pertsona aktiboetatik 24 lanean zeuden (12 gizon eta 12 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean Le Vivier udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 282 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Polino
Polino Italiako udalerri bat da. Terniko probintzian kokatuta dago, Umbria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Polinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
José Díaz Ramos
Biografia
Alderdi Komunistako idazkari nagusia izan zen 1933. urtean. Komunisten buru izan zen Espainiako Gerra Zibilaren garaian. Nazioarteko Brigadetako buruzagiarekin arazoak izan zituen, eta Largo Caballeroren destituzioaren aurkako botoa eman zuen bakarretako bat izan zen. Diputatu hautatu zuten 1936. urtean. Gerra amaitutakoan Sobietar Batasunera erbesteratu zen, eta handik hiru urtera, bere buruaz beste egin zuen. Tres años de lucha liburua idatzi zuen.
CEDAren aurkako hitzaldia
José Díazek beheko hitzaldi hau eman zuen 1935ean. Nahiz eta Espainiako Gerra Zibila pizteko urte bat falta, garbi ikusten da garai horretan besteak beste komunistek eta Gobernuak zuten giro nahasia.
Patrick Rafter
Patrick Michael Rafter (Mount Isa, Queensland, 1972ko abenduaren 28a) australiar tenislari ohia da. 1999an ATPko lehen izatera iritsi zen. Bi Grand Slameko txapelketa irabazi zituen (bi AEBetako Irekia, 1997an eta 1998an). 2000n eta 2001ean Wimbledoneko txapeldunorde izan zen. 1999an Australiako binakako txapelketa irabazi zuen Jonas Björkmanekin. 1999an Davis Kopa irabazi zuen Australiako taldearekin.
Nantokita
Nantokita haluro motako minerala da eta chlorargyrita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Nantokita haluro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.
NGC 5146
NGC 5146 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Christina Rossetti
Christina Georgina Rossetti (Londres, 1830eko abenduaren 5a - Londres, 1894ko abenduaren 29a) ingeles poeta eta idazlea izan zen, William Michael Rossetti eta Dante Gabriel Rossettiren arreba.
Erlijioan zuen fedea eta bizitzaren maitasuna agertzen dute bere poesia-lanek. Anaiek sortu zuten The Germ aldizkarian plazaratu zituen lehen poesia-lanak. Ondoren argitaratu zituen Goblin Market (1862, Iratxoaren azoka), The Prince´s Progress (1866, Printzearen bidaia) poesia-bildumak eta Monna Innominata aldizkarian ezagutarazitako sonetoak (1894). Haurrentzako ipuinak ere idatzi zituen (1872, Sing-Song).
Bizitza
Christina Roseetti Londresen jaio zen, Charlotte street kalean, bere aita Gabriele Roesetti zen, italiatik erbesteraturiko politikari eta olerkaria; eta bere ama Frances Polidori, John William Polidori ren (Lord Byron en mediku pertsonala eta laguna) arreba. Rosettik hiru anai-arreba zituen, handienetik txikienera: Maria Francesca Rossetti, Dante Gabriele Rossetti, William Michael Rossetti eta lauretatik txikiena Christina zen. Christina eta bere aiztaren hezkuntza euren amaren esku geratu zen, gainontzeko senideak barnetegi batera bidali zituzten; William idazle famatu bihurtuko zen eta Dante Gabriele olerkari eta margolari prerrafaelitan.
Christinak zazpi urterekin idazten hasi bazuen ere, 1847 urtera arte ez ziren argitaratuko haren lehenengo olerkiak. Bere aitonak, Gaetano Polidori, Christinak idatzitako Verses inprimatu zituen, eta agerian geratu zen Christinaren trebetasuna olerkiak idazteko. Urte batzuk beranduago, 1850 ean, Ellen Alleyne izengoitia erabiliz, zazpi olerki argitaratu zituen bere anaiak, William Michael Rosetti, sortutako egunkari prerrafaelita n, The Germ.
Gabriele Rossettiren osasun arazoak zirela eta, familia osoa egoera ekonomiko larrian zegoen 1850eko hamarkada n. Beraz, 1853 an Christina eta bere amak Frome n eskola bat sortzen saiatu ziren, baina porrot egin ondoren, 1854 an, biak Londresera bueltatu ziren, eta urte berean bere aita hil zen.
Hamalau urte zituenetik, Christinak zenbait krisi depresiboak pairatu zituen; beraz, bere olerkari lanetan fokatu zen. Horrez gain, berak, bere ama eta bere ahizpa eliza anglikanora hurbildu ziren, zeinak erabateko eragina izan zuen Christinaren lanetan, 15 urte eman bazituen komentu batean. Beste aldetik, erlijioak ere bultzatu zuen Christinak beste erabaki garrantzitsu batzuk hartzera; besteak beste, James Collison margolariarekin ezkongaialdia apurtu zuen, hark katolizismora pasatu zenean, eta beranduago, agnostiko zela eta, Charles Cayley linguistarekin ere apurtu zuen. 1862an bere lanik ospetsuena argitaratu zuen, Goblin market and other poems, hari esker aldeko kritika ugari lortu zituen, eta Viktoriar aroko olerkari garrantzitsuenetariko bat kontsideratu zen. Olerkiak Laura eta Lizzie ahizpen abenturak iratxo batekin kontatzen ditu, umeentazat bideratutako lana badirudi ere, interpretazio ugari ditu.
1866an The Prince's Progress and Other Poems argitaratu zuen, honek ere Dante Gabriele Rossettiren ilustrazioak zituen, eta hortik gutxira, 1872an, Sing-Song: a Nursery Rhyme Book, umeentzako olerki liburua, Arthur Hughesen ilustrazioekin.
Zoritxarrez, 1871ean Graves gaixotasunarekin diagnostikatuta izan zen, eta horrek nabarmen murriztu zuen bere bizitza soziala. Hala eta guztiz ere, egonarriz onartu zuen gaixotasuna eta olerkiak idazten jarraitu zuen, baina gai erlijiosoetan fokatu zen; 1875ean A pageant and other poems publikatu zuen. Gainera, prosan ere aritu zen, 1879an Seek and find atera zuen, 1881ean Called to be saints, eta 1892an The face of the Deep; guztiak eduki erlijiosokoak ziren.
1891ean minbizia garatu zuen, azkenean Londresen hil zen, 1894 ko abenduaren 29an. Bere anaia, William Michael Rosetti bere lan guztiak bildu zituen, eta 1904an argitaratu zituen; baina ez zen izan 1979 urtera arte ez zirela argitaraturiko Christina Rossetiren Complete works.
(Christina Georgina Rossettiren "The Milking-Maid" ("Esne neskamea") poematik)
Porthidium porrasi
Porthidium porrasi Porthidium generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Encisa
Encisa Aragoiko Erriberako Zarrakaztelu udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.
XVI. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Zarrakazteluko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak encisatarrak ziren.
Izena
Encisa toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Historia
Alfontso I.a Nafarroakoak 1129an Cornagoko forua eman zien bere biztanleei, baina Olibako monasterioarena izan zen XII. mendearen erdialdean sortu zenetik. 1170ean bere mugaren muga Sause udalerriarekin finkatu zen. XIV. mendea baino lehen hustu zen.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Bordele-Irun burdinbidea
Bordele — Irun burdinbidea Euskal Herriko eta Okzitaniako burdinbide bat da, Bordele–Donibane eta Irun geltokiak lotzen ditu.
Burdinbidea 1841eko uztailaren 7an inauguratu zen Bordele–Donibane eta la Mòta geltokien artean.
SNCFren arabera, 655 000 kodea dagokio.
Aurrekariak
1831n zubi eta galtzaden administrazioari Bordele eta Saubuça artean burdinbide bat eraikitzeko eskatu zitzaion, La Tèsta de Bugetik, Eiraraino. Proiektuak ez zuen hedapen gehiagorik aurreikusten.
1835ean, Louis Godinet notarioak beste proiektu bat aurkeztu zuen, Bordele eta Arcaishon artean burdinbide bat eraikitzeko baimena eskatuz. Proiektu hau, Girondako prefetak onartua, zubi eta galtzaden zuzendaritza nagusira bidali zen 1835eko uztailaren 11n. Izapideekin jarraitu ondoren, 1836ko urtarrilaren 19an inkesta publiko bat egitea erabaki zen. Hala ere, lerroa "nazioaren defentsarako lurraldean" zegoela iritzita, ingeniari zibil eta militarrek sakon aztertu behar zuten.
Bitartean, Girondako erakunde guztiek burdinbidea onartu eta babesten dute. Esleipen lehiaketa bat egin behar den ala ez eta azken proiektuaren arteko borroka politiko baten ondoren, Louis Godineten proiektuari partzialki berrekin zitzaion 6 963 zenbakidun legearen bidez. Azpimarratzekoa da lege horrek "Bordeletik Latestara doan ibilbidearekin bat egingo duten trenbide-emakida berriak emateko" aukera aurreikusten zuela.
Azkenik, esleipena, Fortuné de Vergèsi ematen zaio, onuragarriena izan baitzen, 200 000 liberako batuketa batekin batera. 1837ko abenduaren 15ean eraikuntza onartu zen. 1838ko otsailaren 23an Compagnie du chemin de fer de Bordeaux à La Teste sozietate anonimoaren estatusa sortu zen. Horretarako, 5 milioiko kapitala 500 liberako 10 000 akziotan banatzen da bazkide sortzaile bakoitzarentzat, guztira 8 zirelarik: Henry-Nicolas Hovy, David Johnston, Domaine-Guillaume Mestrezat, Aristide-Lopez Peyreyra, Jacques-François-Émile Galos, Nathaniel Johnston eta David-Frédéric-Lopès Dias. Bi egun geroago, enpresaren sorrera berretsi dute.
1838ko martxoaren 1ean, 4,6 milioi liberaren truke, enpresak de Vergès eta Bayard de la Vingtrie jaunak kontratatu zituen burdinbidea eraikitzeko eta trenak hornitzeko. Lehenik eta behin, Bordeleko geltokia, Lecoq kalean aurreikusia, Ségur izeneko geltoki batekin ordeztu zen, malda handiak lan gehiago eskatzen zituelako, hasierako aurrekontua milioi batean gaindituz. Gainera, bost tren-makina, La Tèsta, Arcaishon, Eira, Garona, Gironda eta Anzin deituak, lehen mailako hamar kotxe eta bigarren mailako beste hamar, hirugarren mailako lau eta hirurogeita zortzi merkantzia-bagoi erosi ziren. Konpainiak burdinbidea Euskal Herriraino luzatzea espero zuen. Horretarako, emakida 70 urte arte luzatu zuten eta horretarako beste enpresa baten estatutuak sortu zituzten.
1841eko uztailaren 6an inauguratu zen ofizialki burdinbidea. Jatorrian, bide bakarrekoa zen ibilbide osoan zehar, geltokietan izan ezik, eta geltokiak zituen. 1844an hogeita batgarrena gehitu zen, Gujan e Mestràsen. Baina, ireki eta gutxira, Gujanera arteko ibilbide laburra ez zela uste bezain egingarria frogatu zen. Gainera, Bordeleko geltokiaren eta hirigunearen arteko urruntasunak, enpresaren omnibus zerbitzu baten bidez zuzendua, ez zituen gauzak erraz jarri. Udan, turismoari eta bainulariei esker iraun zezakeen, baina neguan zaila zen. Gainera, 1846an, burdinbidea ireki eta bost urtera, enpresa hartzekodunen konkurtsoan jarri zen.
Bi urte eskandalagarriren ostean, burdinbidea Frantziako gobernuaren esku geratuko da, eta Compagnie du Midirekin akordio batera iritsiko da. Gainera, Bordele eta La Mòta arteko sekzioa Bordele eta Irun arteko etorkizuneko burdinbidearen oinarria izateko akordioa lortu da, iparraldea Pariskoarekin lotuko duena eta hegoaldea Madrilekoarekin. Horretarako, hainbat estazio kendu eta beharrezko bide-zatiak hobetu eta modernizatu ziren. Bordeleko tren geltoki guztiak ere bakar batean bildu ziren. Gainera, La Testaren burdinbidea erabat birplanteatu zen, 1857an Arcaishoneraino luzatuz. Luzapen honekin, burdinbideak, bere bilketa bikoiztu zuen, eta Arcaishon, helmuga turistiko eta bainuetxe bezala kokatu zuen Estatu mailan.
Eraikuntza
Burdinbidea Euskal Herrira arte luzatzeko proiektuarekin, Madril-Hendaia burdinbidearekin lotzeko asmoz, La Mòta eta Baiona artean 4 bide posible ikusten dira. Bik Garona harana Lengoneraino erabiltzen dute, ondoren hegoaldera, Vasats edo Vilandrautetik bitan banatzeko. Handik, Lo Mont de Marsan, Akize eta Baiona zeharkatzen dituzte. Beste biek Landak zeharkatzea proposatzen dute, bata La Mòta eta La Bohèiratik eta bestea Sabresetik. Azkenik, hirugarren trazadura aukeratzen da.
Mexikoko armarria
Berez, armarria azteken kondaira batean oinarrituta dago.
Bordele-Irun burdinbidea
Eraikuntza
1852ko abuztuaren 24an, burdinbidearen emakida eman zitzaion Ernest André y Compañiar i, Compagnie des chemins de fer du Midi et du Canal latéral de à Garonne enpresa sortuz. Ondoren, burdinbidea Lapurdiko hiribururaino luzatzeko lanak berehala hasiko dira. Hau bi etapatan burutzen da: lehenik eta behin, 1854ko irailean Akizeraino luzatzen da, eta, ondoren, 1855eko martxoaren 25ean, Euskal Herrian sartzen den zatia inauguratzen da. Lehen zatiaren inaugurazio ofiziala, ordea, ez zen 1854ko azaroaren 12ra arte egin, geltoki guztiak ez baitzeuden eraikita bi hilabete lehenago ireki zirenean.
Hala ere, onura publikoko adierazpenean aurreikusi bezala, burdinbide hori iparraldeko linea orokorrarekin lotzeko tarte bat falta da, Bidasoa ibaia lotunea izango lukeena, Irun eta Hendaia hirien artean. Izan ere, hegoaldetik kostaldetik egin nahi zen lotura, eta Iparraldetik, Napoleon III.ak linea Biarritzetik igarotzea nahi zuen, enperadorearen udarako leku ohikoa. Hala ere, Compagnie du Midik denbora behar izan zuen tarte hori egiteko, ez baitzen ekonomikoki oso errentagarria, biztanle gutxi zituelako.
Azken zati hau eraikitzeko, estatuaren eta Compagnie du Midiren arteko konbentzio bat sinatu zen 1858ko abenduak 28an, dekretu inperial bidez homologatua hurrengo urteko ekainaren 11n. Compagnie du Midi, orduan lehiakide handiak kontzesioa lor ez zezan presionatua, zatia eraikitzen hasi zen, baina gainontzekoetan ez bezala, gauza zaildu egin zen. Hori gertatzen da, batez ere, Euskal Herriko geografia oso konplexua delako, eta horri Euskal Kostaldeko Lapurdiko zatia gehitzen zaio, desnibel handikoa. Eraikitzeko, bihurgune eta desbideratze handiak egin behar izan ziren, baita zubi eta tunel ugari ere.
Azkenik, linearen amaiera 1864ko apirilaren 21ean inauguratzen da. Bi lineak ahalik eta ondoen lotzeko, Bidasoaren gaineko zubiak bi zabalerako bideak ditu, zabalera normala, Iparraldetik datorrena, eta zabalera luzea, Hegoaldetik datorrena. Horretarako, gainera, tren guztiek bidaiariak bi geltokietan uztea baimendu zen, Irungoak eta Hendaiakoak, baina bidaiariak joango ziren norabidean bakarrik biltzea, hau da, hegoaldera joanez gero, Irunen bakarrik hartuko lituzkete bidaiariak, eta iparraldera joanez gero, Hendaian egingo lukete gauza bera.
Bilakaera
Lehen Mundu Gerra baino lehen, burdinbidea modernizatu egin zuten seguruagoa izan zedin. Horretarako, hainbat blokeo mota instalatu ziren linean zehar. Bordele eta La Mòta artean, "Banjo" blokeo automatikoa instalatu zen. Handik Akizeraino "Paul et Ducousso" Blokeo Automatikoa izan zen eta Bokaletik Angeluraino "Regnault" Blokeo Eskuliburua izan zen. Gainerako lineak telefonoz funtzionatu zuen.
Peru-Aitz
Peru-Aitz Aizkorriko mendilerroan dagoen 1.202 metroko Gipuzkoako mendia da.
Bordele-Irun burdinbidea
Bilakaera
Bestalde, 1926 eta 1929 artean burdinbidea elektrifikatu zen katenaria bidez eta 1 500 V CC -ra. 1926an Akize eta Hendaia artean egin zen, 1927an Bordele eta Akize artean eta 1929an Madril-Hendaia burdinbidearen artean. Horrek elektrifikatutako 800 kilometro baino gehiagoko ardatza sortu zuen Paris eta Donostia artean. 1937an, "Banjo" Blokeatze Automatikoa bal batez ordezkatua izan zen, zaharkitua geratu baitzen. Trenbideko blokeoak hainbat aldiz aldatu ondoren, azkenean linea osoak bula du, Blokeo automatiko garbia, 1987an.
Dounby
, Eskoziako Orkadak uharteetan dagoen udalerri bat da.
Peru-Aitz
Kokapena
Mendi hau, Urbia eta Oltzako zelaien artean dago.
Bordele-Irun burdinbidea
Bilakaera
Landar tartean bihurgune eta malda gutxi zeudenez, burdinbide horrek errail gaineko abiadura-errekorra izan zuen 1955eko martxoaren 19an, eta orduko 331 kilometroko abiadura gainditu zuen. TGV 001 prototipoaren entsegu tokia ere izan zen, 318 kilometro orduko abiadurara iritsiz.
Euskal Herrian
Burdinbidea Gipuzkoako Irun herrian hasten da, hegoaldera. Han, ekialderantz jo, Bidasoa ibaia zeharkatu eta Hendaiako geltokira joan. Behin pasatuta, Hendaiako erdialdera hurbiltzen da, tunel baten bidez azpitik gurutzatuz. Tunelaren ondoren, Orio, Molleres eta Lizardi inguratzen ditu mendebaldetik, ekialdeko norabidea hartu eta kostaldeko mendietara igo ondoren. Beste tunel baten ondoren, Untxin ibaiaren haranera irteten da, Urruña iparraldetik inguratuz, Zibururaino. Bertan, errepidea gurutzatu eta hirigunearen hegoaldean kokatzen da. Donibane Lohizuneko itsasadarrera hurbiltzen denean, errepidearen inguruan kokatzen da, beste aldera gurutzatu eta Donibane Lohizune–Ziburuko geltokian gelditzeko.
Peru-Aitz
Berezitasunak
Mendi honen oinean, Zorrotzarri zutarria dago. Jose Migel Barandiaranen arabera, zutarri hau, harrizko erremintak zorrozteko erabilia izan zen, harkaitzean bertan utzitako marka batzuek diotenez.
Bordele-Irun burdinbidea
Euskal Herrian
Gero, autobiatik aldendu eta Errobi ibarra hartu Marracqeraino. Horri esker, Baionako erdiguneraino joan daiteke, lehenik Errobi ibaia eta ondoren Aturri ibaia zeharkatuz Baiona Handia, Baiona Ttipia eta Santizpirita auzoak ekialdetik eta iparraldetik inguratzeko, Baionako geltokira iritsi arte, non burdinbideekin Donibane Garazi, Paue edo Angeluko porturantz lotzen den. Ondoren, mendebalderantz abiatuko da berriro, Baionako itsasadarretik, bokalera igo arte, han baitago bokaleko geltokia, Euskal Herriko azkena. Ondoren, iparralderantz jo, Bokale eta Tarnose mendebaldetik igo eta Frantzian sartu.
Frantzian
Landetako departamenduan Ondres mendebaldetik eta la Vena ekialdetik zeharkatzen ditu, errepidearekiko paraleloan kokatuz. Ondoren, Benessa de Maremne eta San Bisentse hegoaldetik jarraitzen du, Sent Jors de Maremnen ekialderantz biratu eta Akizera ipar-ekialdetik iristeko. Han, Akizeko geltokian, burdinbidearekin bat egin Pauerantz. Berehala, ipar-ekialderantz jotzen du, Europa mendebaldeko zuzengunerik luzeenean sartuz. Honela, Arrion, Morcens, Solferino, La Bohèira eta Ishós herriak zeharkatzen ditu, ia biratu gabe Miòsera iritsiz. Hemen Bordele-Arcaishon burdinbidearekin bat egiten du, eta elkarrekin Marcha Prima eta Peçac herriak zeharkatzen dituzte Talança iparraldetik igaro eta Bordele-Donibaneko geltokian amaitzeko.
Luis Aguilé
Luis María Aguilera Picca (Buenos Aires, 1936ko otsailaren 24a-Madril, 2009ko urriaren 10a), bere benetako izena Luis María Aguilera zen. Luis Aguilé izen artistikoarekin oso ezaguna egin zen bere abesti erromantikoekin, umoristikoekin eta arinak. Frankismo garaian oso harrera ona jaso zuen Espainian eta bertako nazionalitatea hartu zuen. 800 abesti baino gehiago grabatu zituen, batzuk oso ezagunak: «Cuando salí de Cuba», ziur aski ezagunena, «Juanita Banana», «El tío Calambres». Ideologikoki eskuinekoa zen; zentzu horretan Kubako Iraultzaren, Hugo Chavezen eta José Luis Rodríguez Zapatero aurka hitz egin zuen. Telebista saio ugari prestatu zuen eta liburu batzuk ere plazaratu zituen.
Zorrotzarri zutarria
Zorrotzarri zutarria Peru-Aitz mendiaren oinean dagoen zutarri txiki bat da, Aizkorri mendimultzoan, Urbia aldean. Metro bete baino gutxiagoko garaiera duena.
Zutarriaren historia
Itxuraz, Zorrotzarri bitan zatitua izan zen, gertu dagoen Peru Saroi babeslekua eraikitzeko, 1948 eta 1950 urteen artean. Baina, Pedro Etxezarreta izeneko artzain bat, honegatik kexatu zen, harri horri Zorrotzarri deitzen ziotela eta belaunaldiz belaunaldi toki hartan errespetatua izan zela argudiatuz. Honela, zatietako bat, jatorrizko tokian kokatua izan zen, bestea, aipaturiko babeslekuaren leihoetako baten zati den bitartean.
Hardin (Illinois)
Hardin  Illinoiseko herri bat da. Calhoun konderrian kokatua dago. 2010ean 967 biztanle zituen, 5.51 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 5147
NGC 5147 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Porano
Porano Italiako udalerri bat da. Terniko probintzian dago, Umbria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Poranok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Loricaria birindellii
Loricaria birindellii Loricaria generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Vichuquén
Vichuquén Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Maule eskualdeko Curicó probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 4.916 biztanle zituen.
Toponimia
Vichuquén hitzak Mapudungunez itsasoko sugea esan nahi du.
Lodi (Ohio)
Lodi Ohioko herri bat da. Medina konderrian kokatua dago. 2010ean 2,746 biztanle zituen, 5.82 kilometro koadrotan banatuta.
Arcyria denudata
Arcyria denudata Trichiidae familiako onddo espezie bat da. Ez dago jangarri gisa sailkatuta, nahiz eta jateak ez duen ondorio larririk eragiten.
Sinonimoak: Stemonitis denudata, Arcirya punicea.
Deskribapena
Hanka: 0,5 eta 1,5 mm bitarteko garaierakoa, zilindrikoa, goialdean kalikulu batez amaitua.
Grandpuits-Bailly-Carrois
Grandpuits-Bailly-Carrois Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Arcyria denudata
Deskribapena
Etimologia: Denudata epitetoa latinetik dator, biluztua, esan nahi duen "denudatus" hitzetik. Bere itxuragatik
Jangarritasuna
Ez du sukaldaritzarako balio.
Grandpuits-Bailly-Carrois
Biztanleria
2007an Grandpuits-Bailly-Carrois udalerrian erroldatutako biztanleak 975 ziren. Familiak 323 ziren, horien artean 60 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 24 bakarrik bizi ziren emakumeak), 108 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 127 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Arcyria denudata
Nahasketa arriskua
Kolore gorri-arrosa duten beste Arcyria batzuekin. Bereizteko beti aztertu behar dira esporak eta harizpiak; hala ere, erraz identifikatzen diren Arcyria-etako bat da, eta arruntenetako bat ere bai.
Sasoia eta lekua
Urte osoan, hildako edo deskonposatutako zurean; landare hondarretan ere aurki daiteke. Taldeetan ateratzen da, ale ugari bata bestearen kontra estututa.
Banaketa eremua
Kosmopolita.
Grandpuits-Bailly-Carrois
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 654 ziren, horien artean 488 aktiboak ziren eta 166 inaktiboak ziren. 488 pertsona aktiboetatik 445 lanean zeuden (242 gizon eta 203 emakume) eta 43 langabezian zeuden (22 gizon eta 21 emakume). 166 pertsona inaktiboetatik 42 erretiraturik zeuden, 78 ikasten zeuden eta 46 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Grandpuits-Bailly-Carrois udalerrian 338 unitate fiskal zeuden, 949 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.119 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 35 komertzioetatik, 3 coque eta refinazio enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 higiezinen enpresak ziren eta 6 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 autoeskola zen, 1 igeltseroa eta 1 argiketaria.
2000. urtean Grandpuits-Bailly-Carrois udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ard na Caithne
Ard na Caithne (ingelesez Smerwick) Irlandako hego-mendebaldeko Kerryko konderrian dagoen udalerri bat da, Dingle penintsularen mendebaldeko muturrean. Izen bereko Ard na Caithne badian kokatua dago.
Gaeltacht eremuaren bihotz-bihotzean dago, hots, irlandera hiztunen eremuan. Alboan Baile an Fheirtéaraigh eta Baile na nGall udalerriak ditu, hiru udalerriek Fíor-Ghaeltacht ("Benetazko Gaeltacht") eremua osatzen dute, Dingle penintsulako mendebaldeko muturreko iparraldea, Kerry konderrian irlandera gehien mintzatzen den eremua.
Ard na Caithne (antzina ingelesez Ardnaconnia gisa itzulia) udalerria aintzina irlanderaz Iorras Tuaiscirt ("Penintsularen Iparraldea") edota Gall-Iorras ("Atzerritarren Penintsula") izenez ere ezagutzen zen.
Leku interesgarriak
Udalerri honetako lursailetan Gallarus Oratory harrizko eraikina dago. Bestalde, udalerri hau An Triúr Deirfiúr izeneko hiru gailurretara eta Brandon mendira (952 metro) igotzeko ohiko abiapuntua da.
Álvaro Fernández Llorente
Álvaro Fernández Llorente, (Arnedo, ) errioxar futbolaria da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen futbolean Espainia ordezkatuz; Brasilgo taldearen (urrezko domina) atzetik, eta Mexikoko taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Espainiako taldea.
Kirol ibilbidea
''2022ko Ekainaren 28an eguneratua. Datu ofizialak.''
Porthidium volcanicum
Porthidium volcanicum Porthidium generoko animalia da. Narrastien barruko Viperidae familian sailkatuta dago.
Ernaldi
Ernaldia abere bat ernari dagoen denbora da. Ugaztunetan, enbrioia ernaltzetik umea egin arterainoko umaldia, umekiak amaren umontzian hazteko duena. Animalia txikiek ernaldi laburragoa eta ume asko izaten dituzte; handiek, berriz, ernaldi luzeagoa dute, eta erditze bakoitzean ume bakarra izan ohi dute. Hartara, arratoiak 18-21 egun bitarteko ernaldia du, untxiak 30-32, katuak 60-70, txakurrak eta otsoak 58-63, gizakiak (haurdunaldia izenekoa) 250-290, zaldiak 320-355, elefanteak 520-730.
Harmon (Illinois)
Harmon  Illinoiseko herri bat da. Lee konderrian kokatua dago. 2010ean 120 biztanle zituen, 0.38 kilometro koadrotan banatuta.
Ian McKellen
Sir Ian Murray McKellen (Burnley, 1939ko maiatzaren 25a) aktore ingelesa da, antzerkikoa eta zinemakoa. Tony saria jasoa du eta bitan izendatu dute Oscar saria irabazteko. Shakespeareren lanak eta antzerki modernoa egin ditu, baita aurrekontu handiko filmak ere, Eraztunen Jaunaren pelikulak esaterako (Gandalf paperean).
Antzerkiaren alde egindako lanarengatik sir bihurtu zen 1991n. 1988an homosexuala zela aitortu zuen publikoki, eta harrezgeroztik homosexualen eskubideen alde egin du behin baino gehiagotan.
Evie (Orkadak)
Evie, Eskoziako Orkadak uharteetan dagoen parrokia eta udalerri bat da.
Logan (Ohio)
Logan Ohioko hiri bat da. Hocking konderrian kokatua dago. 2010ean 7,152 biztanle zituen, 12.41 kilometro koadrotan banatuta.
Tico Torres
Hector Samuel Juan "Tico" Torres (1953ko urriak 7, New York, Estatu Batuak) Bon Jovi musika taldeko kubatar jatorria duen bateria-jole estatubatuarra da. Taldearen zenbait abestitan koruak ere egiten ditu gainera.
Musikaria izateaz gain, Tico margolaria ere bada eta 1994az geroztik bere margolanekin erakustaldiak egiten ditu. Hauek eguneroko bizitzako gertaerak azaltzen dituzte eta baita, taldearekin eramandako bizitza ere. Rock Star Baby izeneko marka bat ere badauka, haurren arropa, jostailuak, haurren aulkiak… saltzen dituena.
Loricaria cataphracta
Loricaria cataphracta Loricaria generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Teno
Teno Txileko erdialdeko komuna eta hiri bat da. Maule eskualdeko Curicó probintzian dago. 2002ko erroldan, 25.596 biztanle zituen.
Finstown
, Eskoziako Orkadak uharteetan dagoen parrokia eta udalerri bat da.
San Gemini
San Gemini Italiako udalerri bat da. Terniko probintzian kokatuta dago, Umbria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Geminik honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 5148
NGC 5148 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Euskara elkarte
Euskara elkarteak euskalgintzako tokiko erakundeak dira, 1980ko hamarkadatik sortu izan direnak, neurri handi batean Jose Maria Sanchez Carrion Txepetxen ideietan oinarrituta. Txepetxen formulazioan euskararen normalizazioa lortzeko hiru aldagai dira inportanteak: ezagutza, motibazioa eta erabilera. Euskara elkarteek azken bietan eragiten saiatzen dira batik bat.
Elkarte hauen ezaugarri komun batzuk dira: herri edo eskualde mailan aritzea, herritarrek sortuak izatea, nornabako bazkidez osatuta egotea, antolaketa egituratua eta formalizatua izatea. Tokiko euskarazko hedabideen antolakuntzarekin ere egon dira lotuta kasu askotan 1980ko eta 1990eko hamarkadetatik aurrera.
Elkarteen arteko federazio gisa Euskaltzaleen Topagunea sortu zen 1996. urtean.
Atleta
Atleta (antzinako grezieratik αθλος (athlos), "lehiaketa") batez bestekoaren gainetik gaitasun fisikoa, indarra, arintasuna edo erresistentzia duen pertsona da eta, ondorioz, jarduera fisikoetarako egokia da, lehiakorra.
Antzinean, Olinpiar Jokoetan parte hartzen zutenei "atletak" deitzen zitzaien. Zentzu zehatzago batean, atletatzat hartzen da astean hirutan edo gehiagotan jarduera fisikoa intentsitatez egiten duen eta fisikoki etekina lortzeko dieta eta bizimodu egokiak daramatzan pertsona.
Atleta baten lau ardatzak erresistentzia, indarra, abiadura eta malgutasuna dira (oinarrizko 4 gaitasun fisikoak) eta hainbat atleta nabarmentzen dira hainbat diziplinatan (adibidez, Carl Lewis esprinter gisa eta Mariusz Pudzianowski indarrezko atleta gisa).
Historia
Honela, greziarren artean, euren gorputza proba fisikoetan saria lortzeko trebatzen zuten gizon sendo eta ausartak deitzen ziren, baita, lehiaketetan garaileei emandako saria lortzeko publikoki lehiatzen ziren poeta, historialari eta musikariak ere. Erroman atleta bezala ezagutzen ziren borrokalariak eta boxeolariak, beste guztiek izen zehatzak baitzituzten.
Atletismo borroken ezartzea antzinakoa da. Uste da Lycaon izan zen lehena Arcadiakoak ezartzen, eta Herkulesek Olympia ospetsua egin zutenak. Homeroren testigantzaren arabera, badirudi Troiako Gerraren aurretik, gizon handien hiletak modu solemneagoak egiteko ospatzen zirela. Baina uste da orduan ez zela beste lanbide bat, baizik eta gerora gertatu zen bezala, ariketa militarren zati bat, Platon baino mende bat lehenago, jokoen maiztasunak eta sariaren itxaropenak eta ospeak kirolarien gimnastika kreditu handian jarri zutenean.
Grezian, atletak askeak ziren, erromatarrak esklaboak edo libertoak ziren bitartean.
Ausardiak eta bertuteak asmatutako joko horiek bizio eta hutsalkeria bihurtu ziren. Ariketen buru zen ofizialak agonistarco zuen izena, agon, borroka edo pelea, greziar ahotsetik eratorritakoa, eta, beraz, agonistika deitzen zaio borrokaldien zientziari edo atletaren arteari, eta baita biluzik borrokatzeagatik gimnastika ere.
Magallanes probintzia
Magallanes probintzia (Provincia de Magallanes) Txileko erdialdeko probintzia bat da. Magallanes y la Antártica Chilena eskualdean kokatuta dago. 2012ko erroldan, 129.199 biztanle zituen.
Komunak
Magallanes probintziak 4 komuna ditu.
Kaliforniako genozidioa
Kaliforniako genozidioa Estatu Batuetako gobernuko agenteek eta herritar batzuk XIX. mendean egindako ekintzak izan ziren, Kaliforniako (Mexiko) konkista estatubatuarraren ondoren, Kaliforniako populazio indigenaren beherakada dramatikoa eragin zuena. 1849 eta 1870 bitartean, Estatu Batuetako kolonoek Kaliforniako 9.500 biztanle inguru hil zituztela uste da modu kontserbadorean, eta esklabotza, bahiketa, bortxaketa, haurren banantzea eta lekualdatze ekintzak orokortu, bultzatu, gauzatu eta onartu egin zituzten estatuko agintariek eta miliziek.
1925eko "Handbook of the Indians of California" liburuak Kaliforniako indigenen populazioa 1848an 150.000 pertsonatik 1870ean 30.000 pertsonara jaitsi zela kalkulatu zuen, eta 1900ean 16.000 pertsonara jaitsi zela. Gaixotasunek, goseak eta sarraskiek eragin zuten murrizketa. Kaliforniako amerikarrak, batez ere urrearen sukarraren garaian, hilketen jomuga izan ziren. Kolonoek 24.000 eta 27.000 amerikar artean ere hartu zituzten lan behartuetarako. Kaliforniako estatuak bere erakundeak erabili zituen kolono zurien alde egiteko, eta bertakoen gonozidioaren arduraduna izan zen.
2000ko hamarkadatik hona, Ameriketako Estatu Batuetako hainbat erakunde akademiko eta aktibistak AEBek Kalifornia konkistatu ondorengo garaia lurraldean bizi ziren amerikarren aurkako genozidio gisa definitu dute, estatu mailako gobernuek eta gobernu federalak egindakoa. 2019an, Gavin Newsom Kaliforniako gobernadoreak barkamena eskatu zuen genozidioagatik, eta ikerketa talde bat osatzea eskatu zuen, gaia hobeto ulertzeko eta etorkizuneko belaunaldiei informazioa emateko.
Herri indigenak
Espainiarrak iritsi baino lehen, Kalifornia 300.000 indigenen bizilekua zela kalkulatzen da. Talderik handiena Chumash herria izan zen, 10.000 biztanle inguru zituena. Eskualdea oso anitza zen eta hizkuntza ezberdin asko hitz egiten ziren. Eremu honetan aniztasun handia egon zen arren, aurkikuntza arkeologikoek tribuen arteko gatazken ebidentzia gutxi erakusten dute.
Taldeak eremu eta lurralde partikularretara egokituta zeuden. Kaliforniako habitatek eta klimak bizitza basati ugari sostengatu zuten, untxiak, oreinak, arrain barietateak, frutak, sustraiak eta ezkurrak barne. Bertakoek, neurri handi batean, ehiztari-biltzaile bizimodua jarraitzen zuten, euren lurraldean zehar, urtaroetan zehar mugitzen zirelarik, elikagai mota ezberdinen bila.
Harrisburg (Illinois)
Harrisburg  Illinoiseko hiri bat da. Saline konderrian kokatua dago. 2010ean 9,017 biztanle zituen, 16.97 kilometro koadrotan banatuta.
Marko Emilio Eskauro
Marko Emilio Eskaurok esanahi desberdinak izan ditzake:
Rosalind Franklin
Aitzitik, DNAren egituraren inguruan argitaratu ziren artikuluetatik harena hirugarren tokian kokatu zutenean, hipotesiaren aldeko froga soil bat bezala geratu zen. Gerora, helize bikoitzaren aurkikuntzan paper garrantzitsua izan ote zuen jakiteko, DNAren historia eta Franklinen ekarpenak ezagutzeko ikerketa bat egin zen.
DNAren inguruko lanak amaitu ondoren, Franklinek tabakoaren mosaiko eta poliomielitisaren birusen inguruko lehen lanak eraman zituen aurrera. 1958an hil zen, 37 urterekin, obulutegiko minbiziak jota.
Biografia
Notting Hillen jaio zen, Londonen, familia judu britainiar batean. Bere gurasoak, Arthur Ellis Franklin (1894-1964), Londongo bankaria, eta Francisca Waley Muriel (1894–1976) izan ziren. Alaba zaharrena, bost senideetan bigarrena izan zen. Bere familiak Europatik naziengandik ihesean joandako judu errefuxiatuei laguntza eman zien.
Franklinek St Pauleko nesken eskolan ikasi zuen eta bertan zientzia, latina eta kirol arloan nabarmendu zen. 1938ko udan Cambridgeko Unibertsitatera joan zen eta 1945ean doktoratua lortu zuen.
1941 eta 1942 artean Ronald Norrishentzat egin zuen lan. Bigarren mundu gerran lagundu nahi zuenez, Kingston-upon-Thamesen British Coal Utilisation Research Associationen (ikatzaren erabilera aztertzen zuen elkarte britainiarra) ikatzaren porositatea ikertzen jardun zuen. Lani honi esker, erresistentzi altuko ikatz zuntzei buruzko ideia bat izan zuen eta 1945 egin zuen tesi doktorala horretan oinarritu zen.
Gerra amaitu ondoren, Jacques Meringekin Parisen lan eskaintza bat onartu zuen. Ikatza eta beste materia inorganiko batzuekin erlazionatutako X izpien difrakzioa ikasi zuen hiru urtez bertan. Hala ere, ez zuen inoiz produktu kimiko organikoekin kristalografia mailan lanik egin. Hori DNArekin lanean hasi zenean oztopo bat izan zen. Frantzian egon zen denbora horretan ikatzaren egiturari buruz argitaratu zituen ikerketei esker ospe internazionala lortu zuen. 1950ean Ingalaterrara itzuli zen lanera.
DNA molekularen inguruko lanak
1951ko urtarrilean Londonen John Randallek zuzendutako King's Collegen hasi zen lanean. Aurretik X izpiekin lanean aritu zenez, Randallek bere lana DNA molekulara zuzendu zuen orduan. Franklin Londonera iritsi aurretik, Maurice Wilkins eta Raymond Gosling ari ziren proiektu horretan lanean. Randallek ez zienez honen berri eman, Wilkins eta Franklinen artean iskanbila ugari izan ziren.
Franklin Raymond Gosling bere ikaslearen laguntzarekin, hain ondo ezagutzen zituen X izpien difrakzio teknikak aplikatzen hasi zen DNA molekularen gain. Ikerketa honetan Wilkinsek erabiltzeko esan zion materialari hobekuntza teknikoak egin zizkion eta honek hobekuntza horiei buruz galdegin zionean erantzun txar bat eman zion Franklinek.
Franklin eta Wilkinsen artean zeuden arazoak zirela eta, Randallek DNAren gaineko lanak banatu egin zituen. Franklinek "A" molekula aukeratu zuen eta Wilkinsek "B". Momentu honetan Franklinek X izpien bidez atera zituen argazkiak "edozein substantziari X izpien bidez inoiz ateratako ederrenetakoak" zirela esan zuen J.D. Bernalek.
1952an Rosalind Franklin eta Raymond Gosling X izpien bidez lortutako DNA molekularen argazkiekin aritu ziren lanean. Lan hau gogorra eta luzea izan zen, baina molekularen egiturari buruzko ezagupen asko lortu ziren.
DNAren egitura helize bikoitz bat zela ez zen 1961a arte onartu. Urtebete geroago, Medikuntzaren Nobel Saria eman zitzaien Watson, Crick eta Wilkinsi.
Aranguren dorretxea
Aranguren dorretxea Bizkaiko Orozko udalerrian kokatzen den dorretxea da. Zubiaur eta Ibarra auzoen arteko bidean eta Arnauri ibaiaren ondoan dago.
Rosalind Franklin
Gaixotasuna eta heriotza
1956an lan kontuengatik Estatu Batuetara egin zuen bidaia batean, osasun arazoren bat izan zezakeela susmatzen hasi zen. Urte hartan bertan egin zioten ebakuntza batean abdomenean bi tumore zituela ikusi zuten.
Aranguren dorretxea
Historia
Aranguren dorretxea Aiarako jaunen agindupean zegoen Olarte sendiaren jabetza izan zen. XVI. mendearen hasieran eraiki zen. XVII. mendean Rotaetxe familiak eskuratu zuen, eraikinaren erreforma gauzatu eta gaur egungo itxura emanez.
Rosalind Franklin
Gaixotasuna eta heriotza
Minbiziaren aurkako tratamendua hartzen ari zen bitartean lanean jarraitu zuen. 1956an zazpi artikulu argitaratu zituen eta 1957an beste sei. 1957an gainera, poliomielitisaren birusarekin aritu zen lanean.
Azkenean, 1958ko Apirilaren 16an hil zen. X izpi erradiazioekiko exposizioa minbizia izateko arrisku faktorea da eta ziurrenik bere lana izan zen gaixotasunaren eragilea.
Aranguren dorretxea
Deskribapena
Aranguren dorretxea izen hori izan arren ez da bandokide dorretxe ohikoa, babesleku izateko eraikitakoa alegia, dirudun kapare baten etxea baizik. Egia esan, bizileku izateko helburu argia duen landa jauregia da.
Billazurrutz
Billazurrutz Aragoiko Erriberako Zarrakaztelu udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdea eskualdean.
Aranguren dorretxea
Deskribapena
Estilo gotiko eta pizkudentarreko ezaugarriak konbinatzen ditu. Oinplano laukidunekoa da eta hiru solairu ditu. Lehen bi solairuetan harlangaitz-hormak ditu, harlandua izkinetan erabiltzen duelarik. Bertan zenbait bao eta leihatila eta gezileihoren bat dago. Kanpoaldean lehen solairura igotzeko eskailera bi daude, aurrealdekoa handiagoa delarik. Goiko solairuak aurrealde nagusian adreiluzko eta egurrezko bilbapena daramana eta gainontzekoetan bakarrik egurrezkoa. Solairu hau funtsezkoa da Aranguren dorretxearen irudian, bere ezaugarri bereizgarria baita. Behe solairuko sarrera nagusian Olarte sendiaren armarria ageri da.
Rosalind Franklin
Heriotza osteko polemika
Franklinen heriotzaren ostean polemika handia sortu zen bere inguruan.
Billazurrutz
XVI. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Zarrakazteluko Udalara pasa ziren. Garai batean Mélida Villazuruc deitua izan zela uste da, eta hori bat etor liteke Zarrakaztelu udalerrian dokumentatutako herri hustu horrekin. Izan ere, zenbait iturrik (gutxiengoek) Mélida udalerrian kokatzen dute jenderik gabe egotea.
Rosalind Franklin
Heriotza osteko polemika
King's College erakunde sexistatzat hartu izan da eta askotan aipatzen da Franklin baztertua izan zela bertan emakumea izateagatik. Honen adibide bat, bertan lan egiten zuten gizonek jangela handi eta eroso bat zuten bitartean, emakumeek ikasleen jangelan edo lantokitik kanpo bazkaldu behar zutela da. Honekin erlazionatutako beste salaketak, John Randallen taldean emakume bakarra zegoela dio. Hala ere, King's Collegen aldekoek garai hartarako emakumeen ordezkapena egokia zela uste dute. Franklinekin erlazionatutako beste hika-mika bat DNA egituraren inguruan izan zuen ekarpenari lotuta dago. Franklinek X izpien bidez DNAri atera zion argazkia eta bere datuak Watsonen eskuetara zilegi ez den modu batean iritsi izan zitezkeen. Agian Wilkinsek Franklinen kajoitik hartu zituen berari kalte egiteko asmoz. 1953an Watson eta Crickek DNAren egiturari buruzko teoria azaldu zutenean Wilkinsekin banatu zuten meritua. Franklinek ez zekiela bere datuak nola interpretatu esan zuten aitzakia gisa.
Nobel Sariaren arauek zendutako hautagaiak izatea debekatzen du. Franklin 1958an hil zenez, ezin izan zen demostratu DNAren egituran Rosalinen lanak eragin egin zituztela eta horregatik Nobel Saria Watson, Crick eta Wilkinsek jaso zuten 1962an.
Billazurrutz
Bertako biztanleak encisatarrak ziren. Ez dakigu non dagoen.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Les Istres-et-Bury
Les Istres-et-Bury Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Les Istres-et-Bury udalerrian erroldatutako biztanleak 88 ziren. Familiak 39 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 59 ziren, horien artean 48 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 48 pertsona aktiboetatik 45 lanean zeuden (22 gizon eta 23 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 gizon). 11 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
2000. urtean Les Istres-et-Bury udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Puiu (argipena)
Puiu izen bereko toki asko izan daiteke:
London (Ohio)
London Ohioko hiri bat da. Madison konderrian kokatua dago. 2010ean 9,904 biztanle zituen, 21.88 kilometro koadrotan banatuta.
Pikor
Pikor hitzak adiera zenbait ditu:
Naquita
Naquita elementu natiboak motako minerala da.
Peru-Saroi babeslekua
Peru-Saroi babeslekua Urkilla mendilerroan dagoen saroi edo artzain babesleku bat da, Peru-Aitz izeneko mendiaren oinean kokatua.
Izenaren jatorria
Izenaren jatorria, Pedro Etxezarreta izeneko artzain batean dago. Izan ere, babesleku honetatik gertu, Zorrotzarri izeneko zutarria dago. Aipaturiko artzainak, Zorrotzarri zutarria babeslekua egiteko erabiltzearen protesta bezala, harriak, Zorrotzarri izena zuela eta belaunaldi askotan zehar errespetatu izan zela argudiatu zuen, babeslekua eraiki zen garaian, 1948 eta 1950 urteen artean. Zorrotzarriren zatietako bat, berriz jatorrizko tokian jarri zuten. Bestea, babeslekuaren leiho baten zati da. Ordutik, mendiari zein babeslekuari, artzain honen izena jarri zitzaien.
Montpeyroux (Hérault)
Biztanleria
2007an Montpeyroux udalerrian erroldatutako biztanleak 1.183 ziren. Familiak 486 ziren, horien artean 146 pertsona bakarrekoak ziren (47 bakarrik bizi ziren gizonak eta 99 bakarrik bizi ziren emakumeak), 162 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 131 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 47 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 685 etxebizitza zeuden, 508 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 133 bigarren erresidentzia ziren eta 44 hutsik zeuden. 636 etxeak ziren eta 42 apartamentuak ziren. 508 etxebizitza nagusietatik 379 bere jabearen bizilekua ziren, 117 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 30 etxek bi zituzten, 86 etxek hiru zituzten, 138 etxek lau zituzten eta 248 etxek bost zituzten. 345 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 215 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 226 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen: