cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gardères
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
Mikeldiko idoloa
Etimologia
Mikeldiko idoloaren etimologia ez da guztiz argia. Durango eta Iurretan artean zegoen lurretan bazegoen Arrandia (Harri Handia) izeneko leku bat, akaso eskultura honi erreferentzia egiten ziona. XI. mendean, gutxi gora behera, baseliza bat eraiki zen bere ondoan, San Bizenteri eskainia. Lehen dokumentuetan Biçenty, Miquendi edo Miçente gisa agertzen da (cf. Bikendi).
Gardères
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Gardères udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.122 hektarea erabiltzen.
Mikeldiko idoloa
Lehen aipamenak
1634n Gonzalo de Otalorak aipatzen du Micrología geográfica, del asiento de la noble Merindad de Durango, por Ambito, y Circunferencia liburuan eskultura honen existentzia :
Gardères
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mikeldiko idoloa
Lehen aipamenak
Errinozero edo portugesezko abbaba neologismoa erabiltzea bitxia da, izan ere animalia hori guztiz ezezaguna zen bizkaitar gehienentzat. Baliteke Albrecht Dürerren errinozeroaren irudi famatuan, edo Otaloraren familiak gortearekin zuen harremana dela eta Javatik Portugalera etorritako 1584ko errinozero emea ikusi zuelako egitea erreferentzia.
Hala ere, ez da hori lehen aipamena, nahiz eta ezagunena izan. Tabirako udalak bere armarria aldatu zuen, eta azpian globo bat zuen zezen bat ezarri zuten. 1623an egindako akta batean jasotzen da armarritik irudi hori kentzeko eztabaida, 24 bat urte lehenago armarri tradizionala aldatu baitzuten.
Tazawa aintzira
Ezaugarriak
Esan bezala Japoniako aintzirarik sakonena da, 423 metrotako gehienezko sakonera baitu, eta ondorioz itsasoaren mailaren azpitik 174 metrotaraino iristen baita. Mundu mailan 17. sakonena da.
Mikeldiko idoloa
Jatorriaren gaineko eztabaida politikoa
Astarloak 1785an esaten du eskultura naturalki sortua izan zela, Iturrizak 1787an baselizaren mugarri bat baino ez zela eta Truebak, 1864an, Erdi Aroan egin ohi ziren eskultura arraroetako bat zela proposatu zuen.
1864an Juan Ernesto Delmasek idoloa berraurkitu zuen eta modu duinean birkokatu nahi izan zuen, baina lursailen jabea zen Saturdina de Isusik, berriro lurperatzera behartu zuen, pentsatuz kartagotarrek bertan eskultura bat egitea idolatria zela :
Gallartako geralekua
Gallarta Euskal Herriko Bizkaiko tren geraleku bat da, Abanto-Zierbena udalerrian kokatuta dagoena.
Mikeldiko idoloa
Arkeologia garaikidea
Bigarren Gerra Karlista amaituta, Mikeldiaren eta foruzaletasunaren arteko harremana desagertzen doa. Foruen amaiera Hego Euskal Herrian iristen denean, belaunaldi berriek ez zuten ikusi Mikeldiko idoloak mehatxu egiten zienik. Gutxi batzuek mantendu zuten kartagotar eskulturarena, baina arkeologo eta historialari gehienek Burdin Aroko piezatzat zuten, ziurrenik hilobi bat markatzeko egindakoa. 1896an, San Bizente ermitaren ondoan dagoen etxearen ondoan jarri zuten.
Tazawa aintzira
Ezaugarriak
Krater-aintzira izanik endorreikoa da, hau da, ez dauka sarrerarik ez irteerarik. Hala ere bizidun urtar ugari ditu, hala nola kunimasu arrain endemikoa, Sockeye izokina, amuarrain japoniarra, karpa eta aingira besteak beste.
Gallartako geralekua
Geralekua 1933ko uztailaren 16an ireki zen.
Mikeldiko idoloa
Arkeologia garaikidea
1920an, Bilboko arkeologia museoko zuzendariak, Jesús Larreak, lurren jabearen baimena lortu zuen idoloa museora eramateko, eta Durangon haren erreplika bat utzi zuen. José Patricio Ortueta Sagastagoia eta Justo Larrañaga Agirre industrialari durangarrek egin zuten, Federico Belaustegigoitia Landaluze idazlearen gestioen ondoren, eta 1921etik dago ikusgai Museoaren klaustroaren erdian.
Tazawa aintzira
Ezaugarriak
Zentral hidroelektrikoaren eta Tamagawako onsenaren ondorioz ur azidoak iristen hasi dira eta gardentasuna ere nabarmen gutxitu zen 1940 hamarkadan 4.3-ko pH-raino iritsiz. Japoniako gobernuak 1972an azidotasunari aurre egiteko egitasmoa abiarazi zuen kareharria sartuz baina emaitza handirik ez du izan, 200 metrotako sakoneran 5.14-ko pH-a baitauka oraindik (2000 urteko datua).
Mikeldiko idoloa
Arkeologia garaikidea
1969ko irailaren 23an idoloaren jabea den Mikeldi S.A. enpresak (Larrañaga, Ortueta eta Cía. errematxeak, torlojuak eta azkoinak fabrikatzen dituen enpresa) Aldundiari adierazi diote gustura ikusiko luketela pieza Durangora transferituko balitz. Enpresa horrek berak baseliza suntsitu zuen 1950ean enpresako egiturak handitzeko.
2016ko apirilaren 19an, Durangoko Udalak Bilboko arkeologia museoarekin elkarrizketak hastea erabaki zuen, herrira eramateko.
Ezaugarriak
Eskultura harearrizkoa da, bloke bakarrean egina dago eta animali baten forma eskematikoa erakusten du, aketz batena, ziurrenik. Animaliaren hanken artean eta sabelaren azpian disko bat dago txertatuta. Bizkarrean eta eskuineko alboan zulaketa batzuk agertzen dira, "kazoltxoak", ugariak antzeko eskulturetan. Zulaketa horiei esanahi magiko/erlijiosoa eman ohi zaie. Gaur egun 1,64 metroko altuera du, eta oinarriak 34 zentimetro ditu zabaleran. Gonzalo de Otaloraren 17. mendeko deskribapenak iradokitzen du idazkun markak zituela, baina haien arrastorik ez dago ondorengo azterketetan.
Burdin Aroaren bigarren zatikoa dela uste da, K.a. V. eta I. mendeen artekoa, eta Gaztelan zehar aurkitu diren beste eskultura zoomorfo batzuekin lotu da, aketz zeltiberikoekin. Gaur egun Zamora, Salamanca, Ávila, Segovia, Cáceres, Toledo, Ourense eta Pontevedran aurki daitezke halakoak, baita Portugalgo Tras-os-Montes eta Beira Altan ere. Eremu horretatik kanpo aurkitutako bakarrak Mikeldiko idoloa eta Tortosan aurkitutako beste bat dira. Mikeldikoa da bakarra disko bat duena hankartean.
Durangoko kopia
Durangon dagoen idoloaren kopia gaur egun Mikeldi kalean dago, jatorrizkoa aurkitu zen lekuaren ondoan. Lehenago Ezkurdiko plazan zegoen. Durangoko udalak originala herrian izan nahi du, eta horretarako epaitegietara ere jo dute.
Kultura-eragin modernoa
Mikeldiko idoloaren eragina igarri izan da euskal historiografian eta kulturan 19. mendetik. Gizonezko izen bat bilakatu da euskaraz, Bilboko Zinebi zinemaldiko sarien izena ere bada (sari oroigarriak idoloaren irudia erreplikatzen duelarik), eta 19. mendeko konposizio musikal batek ere Mikeldiko Idorua izena eduki zuen, non idolo hitzaren euskaratze etimologiko bat ere igartzen den, idoro aditzaren partizipio bat bailitzan, Mikeldiko aurkikuntza nolabait.
NGC 4639
NGC 4639 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Gallartako geralekua
Egoera
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Irisgarritasuna
Nahiz eta sarbide erabilgarririk izan, nasa eta trenaren arteko tartea dela eta geltokiaren erabilera ez da irisgarria. Arartekoak argitaratutako irisgarritasuna eta garrioaren ikerketa-diagnosiaren arabera, «Mugikortasun Urriko Pertsona erabiltzaileak ezin du modu autonomoan nasa eta unitate mugikorraren plataformaren arteko desnibela libratu» eta «Burdinbide zerbitzuen eragileak ez dio Mugikortasun Urriko Pertsona erabiltzaileari bermatzen ibilgailutik igo edota jaistea».
Historia
2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.
Geralekua
Geralekuak trenbide eta nasa bakarra du, eta markesinaz hornituta dago.
Varbergeko gotorlekua
Varbergeko gotorlekua (Varbergs fästning) Suedia hego-mendebaldeko gotorlekua da Varberg hirian dagoena, Hallandeko konderrian.
Historia
Gotorlekua Jacob Nielsen konde daniarrak eraiki zuen 1287-1300 artean eraiki zuen Danimarkako erregearengandik babesteko, izan ere honek Jacob Nielsen legezkanpo ezarri baitzuen Erik V.a Danimarkakoa erahil izanagatik. Nielsen kondeak harreman ona zuen Erik II.a Norvegiakoarekin eta honen laguntza jaso zuen gotorlekua eraikitzeko. Ordainetan 1305ean Norvegiaren esku gelditu zen eta XIV mendean zehar gotorlekua handitu egin zuten, gaztelu bat ere altxatu zuten harresien barnean.
XVI mendean sarritan setiatua izan zen eta kalte handiak jasan zituen bakoitzean. Ordurako Danimarkarena zen, baina 1645eko Brömsebroko Itunaren ondoren Suediaren eskutan gelditu zen. Funtzio militarra izan zuen 1830 arte eta gartzela ere izan zen 1931an itxi zuten arte.
Gladiatore
Gladiatoreak, Erromatar Errepublikan eta Erromatar Inperioan, Erromako edo beste hirietako anfiteatroetan elkarren aurka aritzen ziren borrokalariak ziren. Erromako anfiteatroa Koliseoa da.
Jatorria
Gladiatoreak esklaboak izaten ziren, Estatuko probintzietan jaiotakoak eta oraindik erromatar hiritartasuna ez zutenak, edo baita erromatar Estatutik kanpo bizi zirenak ere, eta erromatarren aurkako guda galdu zutenak. Halere, egon zen gladiatoreren bat edo beste, esklaboa ez zena.
Izena
Gladiatore izena, erromatarrek borrokarako erabiltzen zuten ezpata batetik dator. Ezpata horrek gladius izena zuen, eta gladiatoreek maiz ezpata hori erabiltzen zuten armatzat, beren borroketan.
Historia
K.a. 73. urtean, gladiatore eta beste esklabo batzuen Erromaren altxamendua egon zen. Espartako esklabo traziar ospetsua Erromaren aurka altxatu ziren esklabo hauen buruzagi zelarik. Altxamendu honek, bi urte iraun zuen, K.a. 71. urteraino.
Scranton (Ipar Dakota)
Scranton Ipar Dakotako hiri bat da. Bowman konderrian kokatua dago. 2010ean 281 biztanle zituen, 2.32 kilometro koadrotan banatuta.
Clonmany
Clonmany (irlanderaz Cluain Maine) Irlandako Donegalgo konderriaren ipar-mendebaldean dagoen udalerri bat da. Inishowen penintsulan dago, Ballyliffin udalerriaren aldamenean. Colonmany udalerriaren mendebaldean Urris eremua dago, eskualde honetako irlanderaren azken gotorlekua. 2006ko erroldaren arabera 3.609 biztanle zituen.
Herpestes
Herpestes mangosta generoetako bat da, Carnivora ordenaren barruan eta Herpestidae familian. Hainbat espezie ezagutzen dira.
Arriaga (Elgoibar)
Arriaga edo San Antolin Elgoibarko ipar-mendebaldean dagoen auzoa da, Mendarorako bidean kokatutakoa.
Zabale-Torre XV. mendeko baserria da, herriko politenen artean dagoena.
Melkovita
Melkovita fosfato motako minerala da eta mendozavilita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Melkovita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Karaktere (biologia)
Biologian, karaktere bat (edo karaktere fenotipikoa  ) bizidun batek duen berezitasun morfologiko, fisiologiko edo biokimiko bat da. Adibidez, gizakiengan begien kolorea izan daiteke karaktere bat, ilearen kolorea beste bat, odol-taldea hirugarren bat, etab. Landareetan loreen kolorea har dezakegu karakteretzat, eta Drosophila melanogaster eulian (esperimentu genetikoetan usu erabilitako eulia) begien kolorea edo hegalen morfologia karaktere biologikoak ere badira.
Karaktere biologikoak herentziaren legeek eta/edo ingurunearen eraginek baldintzatzen dituzte. Karaktere biologiko batzuk genetikak soilik sortuak dira (odol-taldeak, begien kolorea edo Rh faktorea, adibidez), baina beste karaktere asko gene eta ingurunearen elkarrekintzaren bidez azaltzen dira (gizakiaren altuera, esaterako).
Bestalde, karaktere biologikoak kualitatiboak edo kuantitatiboak izan daitezke. Azken horiek dira haiek zehazteko neurtu behar direnak. Adibidez, gizakiengan begien kolorea karaktere kualitatiboa da, eta altuera kuantitatiboa.
Karaktere ebolutibo motak
Ezaugarri biologikoen artean, eboluzio-posizioaren arabera, honako hauek har daitezke kontuan, Hennigengandik jasotako terminologian :
Erabilitako beste terminologia bat:
Sleeping in My Car
Sleeping in My Car (euskaraz Nire Autoan Lo Eginez) Roxette suediar pop abeslari bikotearen abesti bat da, Per Gessle musikariak hitzak idatzi zituen. 1994ko Crash! Boom! Bang! diskoaren barnean argitaratu zen.
Baricella
Baricella Italiako udalerri bat da. Boloniako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Baricellak honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 4640
NGC 4640 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
West Bend (Wisconsin)
West Bend Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Washington konderrian dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bityita
Bityita silikato motako minerala da eta brittle mica taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Bityita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.
Multibitamina
Multibitaminak, bitaminak, mineral dietetikoak eta beste elementu nutrizional batzuk dituen osagarri dietetikoak dira. Prestakin horiek hainbat formatutan barneratu daitezke; tabletak, kapsulak, pastillak, hautsak, likidoak edo formulazio injektagarriak. Formulazio injektagarriez gain, horiek medikuaren zaintzapean baino ez daude eskuragarri eta ematen dira, eta Codex Alimentarius Batzordeak (Nazio Batuen Erakundeak elikagai-estandarrei buruz duen autoritatea) onartzen ditu multibitaminak elikagai-kategoria gisa.
Bi multibitaminiko mota daude, sintetikoak eta naturalak. Azken hauek haien elementu nutrizionalak naturatik lortzen dituzte (landare, onddo eta bakterioetatik, adibidez). Multibitaminiko natural baten adibidea espirulina da, zianobakterioetatik lortzen den osagarri dietetikoa.
Osagaiak
Multibitaminikoetan agertzen diren bitamina eta mineral ohikoenak bitamina C, B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9, B12, A, E, D2 eta  K1 potasioa, iodoa, selenioa, boratoa, zinka, kaltzioa, magnesioa, manganesoa eta/edo burdina dira. Argazkian agertzen den produktua dendetan erosi ahal den multibitaminiko arrunta da eta aurretik aipaturiko zenbait osagai ditu.
C Bitamina
Azido askorbikoa (C6H8O6)  hainbat landareetan agertzen den konposatua da. Adibidez, Tomatean, Limoian, Laranjan, Liman, Pomeloan, Mandarinan, Arbeletxekoan, Mertxikan, Azenarioan, Piperran, Brokolian, Kiwian,, Andere-mahats beltzan, Masustan, Mugurdian, Perrexilan, Guaiaban, Mangoan, Kergeleneko azan, Camu camuan, Bergamotan edo Litxian.
Landare hauen bidezidor metaboliko desberdinetatik lor daiteke azido askorbikoa baina bidezidor nagusia argazkian adierazita dagoena da.
Industrialki, azido askorbikoa lortzeko erabiltzen diren lehengai nagusiak artoa eta garia dira. Hauetatik, almidoia erabiliz, glukosa lortzen da eta aurretik aipaturiko bidezidor metabolikoa erreplikatzen da C Bitamina lortzeko.
C bitamina oso garrantzitsua da gizakientzat, kolageno, neurotransmisoreak eta karnitina sintetizatzen funtsezkoa delako, esate baterako.
B1 Bitamina
Industrialki, tiamina legamitik (Saccharomyces cerevisiae) lortzen da, haren metebolismoan B1 Bitamina sortzen duen bidezidorra dutelako.
Metabolismoan B1 bitamina oso garrantzitsua da, aminoazido eta glukosaren degradazioan parte hartzen duelako
B2 Bitamina
B2 bitamina edo erriboflabina (C₁₇H₂₀N₄O₆) landare zelulek, onddoek eta bakterioek soilik sintetiza dezaketen bitamina horia da.
Landareen artean arbendol, garia, espinaka, ahuakate edo patatetatik lor daiteke. Bitamina hau sintetizatzen duten onddo ohikoenak Agaricus bisporus eta Aspergillus niger dira. Bakterioen artean bitamina gehien ekoizten dutenak Clostridium acetobutylicum eta Shewanella oneidensis dira.
Industrialki Eremothecium ashbyii (onddo mota bat) erabiltzen da B2 bitamina lortzeko. Onddo honen metabolismoan dagoen B2 bitamina ekoizten duen bidezidor metabolikoa jarraituz.
B2 bitamina mitokondrioetan sintetizatzen da eta arnasketa zelularrean eta antigorputzen ekoizpenean oso garrantzitsua da.
B3 Bitamina
B3 bitamina, ditetatik lortu daiteke azido nikotiniko eta niazina moduan. Azido nikotikoa elikagai begetaletan (grano osoak, haziak, lekaleak eta fuitu lehorrak) aurkitzen den B3 forma da eta animaietan aurkitzen den niazia baino  zailago asimilatzen da. Nikotinamida da niazinaren itxura arruntena gehigarrietan.
Bitamina hau ere laborategian sintetikoki ekoiztu daiteke landare batzuetan aurkitzen diren produktu kimikoetatik, hala nola, azido kiniko edo triptofanotik. Prosezu honen barne, oinarrizko konposatuak hidrogenatu, erreduzitu eta azilatu egiten dira. Hala ere metodo honek ez du bioablitate handirik eta ondorioz organismoek ez dute ondo asimilatu eta erabiltzen. Industrialki 5-etil-2-metilpiridinaren oxidazioaren bidez lortzen da azido nikotinikoa.
Beste metodo bat hartzidura mikrobiologikoa da, honen bidez legamia eta bakterioen moduko mikroorganimsmoak kultibatzen dira niazina ekoizteko. Kultibo medio egokia duten tanke handietan hartzidura emango da produktu bezala bitamina sortuz.
B5 Bitamina
B5 bitamina, azido pantoteniko ere deitua, elikagai askotan aurkitzen da kontzentrazio desberdinetan. Bitamina honen sintesia landare berdeek, onddoek eta bakterio gehienek egin dezakete. Gizakiek bitamina sintetizatu ezin dutenez dietatik eskuratzen dute. Azido pantotenikoan aberatsak diren elikagaiak animalien gibela eta giltzurrunak, arrainak, ahuakatea, eguzkilore haziak eta esnekiak dira.
Hala ere beharrezkoa den kantitate minimora (helduetan 5mg/egun) heltzeko gehigarrietan aurkitzen den pantotenola lagungarria da.
Pantenola B5 bitaminaren alkoholdun analogoa da eta kontsumitzean metabolismoaren bidez eraldatua izaten da azidora.
Pantenolaren ekoizteko metodo arruntena sintetikoa den R-pantolaktonaren kondentsazio kimikoa da 3-propanolaren bidez. Hala ere, berriagoa den sintesi bioteknologikoa existitzen da.
Pantotenola eskuratzeko mikroorganismo ugari erabil daiteke arkeo zein bakterio (gram positibo zein negatiboak), adibidez Fusarium verticillioides. Mikroorganismoek hidrolisi entzimatikoa egingo duten entzimak ekoiztuko dituzte DL-pantoniko azido laktonikoa eraldatuko duena.
B6 Bitamina
B6 bitamina 6 molekula antzekoz osatuta dago, guztiak 2-metil 3-hidroxipiridina egitura partekatzen dute. Landareak piridoxina sintetizaten dute eguzki argiak duen erradiazio ultramoreaz babesteko eta klorofilaren sintesian parte hartzeko.
Animaliek ezin dute bitamina hau sintetizatu, bakterioek bitamina honen zati bat ekoizten dute baina ez dute asetzen eta horregatik dietatik eskuratu behar dute landare edo bitamina hau barneratu duten beste animalietatik. Gizaki helduetan 1-2 mg/egun asimilatu behar dituzte dietaren edo gehigarrien bidez.
Piridoxina kimikoki egonkorra denez gehigarrietan aurkitzen den B6 bitaminaren iturri nagusia da. Piridoxina gibelean eraldatu egiten da.
Piridoxinaren fabrikazioan gehien erabiltzen den metodoa oxazolarena da, non izen bereko produktu kimiko toxikoa erabiltzen da bitamina eskuratzeko. Badaude metodoak bakterioen bidezko hartzidura baliatuz sintetizatzeko baina komertzilki produzitzeko erabili ez direnak. Adibidez Escherichia coli , Ensifer meliloti eta Bacillus subtilis erabili izan dira.
B7 Bitamina
B7 bitamina edo biotina (C10H16N2O3S) bakterio (Escherichia coli, adibidez) eta landareek (marrubi, ahuakate, tomate edo artoak, adibidez) sintetizatzen duten bitamina da.
Industrialki landare zelulen metabolismotik lortu daitekeen molekula da. Zelula hauen peroxisoma eta mitokondrioetatik lortzen da biotina, argazkian adierazita dagoen moduan.
Bitamina hau bost karboxilasen kofaktorea da (propionil-CoA karboxilasa, pirubato karboxilasa, metilkrotonila-CoA karboxilasa, azetil-CoA 1 eta azetil-CoA 2). Hauek erreakzio kritikoak katalizatzen dituzte gantz-azidoen, glukosa eta aminoazidoen metabolismoan.
B9 Bitamina
B9 bitamina edo azido folikoa (C19H19N7O6) landare, alga eta onddo guztiek eta protozoo, bakterio eta arkeo batzuek de novo sintetizatu ahal duten bitamina da. Animaliek ezin dute azido folikoa sintetizatu.
Organismo guzti hauek B9 bitamina argazkian adierazituta dagoen bidezidor metabolikoaren aldakuntzaren baten bidez lortzen dute.
B12 Bitamina
B12 bitamina edo kobalamina (C₆₃H₈₈CoN₁₄O₁₄P) bakterio eta arkeo batzuek (Pseudomonas denitrificans, Propionibacterium shermanii edo Sinorhizobium meliloti, esate baterako), animaliek, onddo batzuek (Craterellus cornucopioides eta Cantharellus cibarius, adibidez) eta alga batzuek (Enteromorpha generokoak. eta Porphyra sp.) sintetizatu ahal duten bitamina bat da. Landareek B12 bitamina sintetizatu ezin dutenez landareak jaten ez dituzten pertsonek osagarri dietetikoak hartu behar dituzte kobalamina lortzeko.
B12 bitamina DNAren sintesiaren kofaktorea da, eta gantz-azidoaren zein aminoazidoaren metabolismoarena.
A Bitamina
Giza dietak bi iturri ditu A bitaminarentzat: A bitamina preformatua (erretinola adibidez) eta A karotenoide probitamina. A bitamina animalia-jatorriko elikagaietan aurkitzen da; haragietan, esnekietan, arrautzetan, arrainetan eta organoetan ere. Aldiz, A karotenoideak gorputzak hestean A bitamina bihurtzen dituen landare-pigmentuak dira.
Bitamina hau, laranja edo gorri koloreko landareetatik (kalabaza, azenarioa edo piper gorria) edo landare berde batzuetatik (espinaka) eskura daiteke
Herrialde batzuetan bitamina honen gabezi generalizatua asetzeko komertzializaten den janaria indartzen da (olioa, arroza eta irina) edo ingenieritza genetikoaren bidez janariaren bitamina kantitatea igotzen da. gehigarriak ere komertzializatzen dira, normalean retinil palmitato edo azetato bezala eta askotan β-karotenoarekin batera paketatzen dira. β-karotenoaren 12 μg ingeritzean 1 μg retinol eskuratzen du gorputzak.
Gehigarriak ekoizterakoan, A bitaminaren kasuan ohikoa da arrain-gibel olioa, palmondoaren fruituaren olioa erabiltzea edo kimikoki azetona eraldatzea..
E Bitamina
Fotosintesia ematean landare, alga eta zianobakterioek plastidoetan tokokromanolak sintetizatzen dituzte. Hauek lau konposatu tokoferoliko eta lau tokotienolikoz osatutako konposatu-familia bat osatzen dute, nutrizioan E bitaminaren izena jaso duena.
Landareen atal desberdinetan E bitamina mota desberdinak ekizten dira. Hostoetan agertzen den forma nagusia ɑ-tokoferola da. Hazietan tokokromolak ohikoenak dira eta haziaren lipidoak babesten dituzte herdoiltzetik eta erretxin bihurtzetik. Ekoizten den E bitamina mota landarearen espeziearen menpekoa da baita ere.
Landereek E bitaminaren bi atalak (kromanol eraztuna eta buztan hidrofobikoa) sintetizatzeko bi bidezidor jarraitzen dituzte, Metil-eritritol fosfatoaren bidea eta Shikimate bidea
Multibitaminikoetan aurkitzen den produktu sintetikoa DL-α-tokoferola da. Hau bitaminaren fenol forma esterila da,  azido azetikoa edo azido sukzinikoa erabiliz esterrara eraldatzen da kimikoki esterrak egonkorragoak direlako.
D2 Bitamina
Kolekaltziferola edo D3 bitamina larruazalak (argi ultramorearen eraginpean egotean) berez sortzen duen bitamina da. Egunean behar den bitamina kantitatea eskuratzeko 15 minutu eguzkipean egotean lortzen dugu.
Ergokaltziferola, D2 bitamina ere deitua, elikagaietan aurkitu eta osagarri dietetiko gisa erabiltzen den D bitamina mota bat da. Esteroide baten lotura fotokimikoki apurtzean sortzen da.
Ergosterola eta argi ultramorea erreakzionatzean sekoesteroide bat lortzen da, D2 bitaminaren forma probitaminikoa.
Dietan D bitamina iturri desberdinetatik dator. Alde batetik D2 bitamina landare-iturrietatik dator (perretxikoetatik eta neurri txikiagoan galorratza edo ahuakatea).
Beste iturri bat D3 bitamina da normalean arrainetik eta esnekietatik eskuratzen dena.Multibitaminiko komertzialek izpi ultramoreekin tratatutako onddo eta legamietatik lortzen dute D2 bitamina.
K Bitamina
K1 Bitamina edo filokinona (C31H46O2) multibitaminikoetan gehien agertzen den K bitaminaren forma aktiboa da. Hostodun barazkietan ugaria da, (Bazka-aza, espinaka, zerba, txikoria, brokolia eta letxuga n) eta, neurri txikian, osoko zerealetan.
Industrialki, aurretik aipaturiko landareetatik erauzi ahal da, K bitamina sortzeko gai direlako.
Gizakiek K bitamina behar dute, odola koagulatzeko behar diren proteina jakin batzuen sintesiaren ondorengo eraldaketarako, edo hezurretan eta beste ehun batzuetan kaltzioaren lotura kontrolatzeko.
Potasioa
Potasioa (K) landare eta animalia askotan agertzen den elementua da. Potasio kontzentrazio handia duten landareen artean albertxikoak, mahatsak, patatak, espinakak eta ahuakateak daude.
Industrialki potasioa aurretik aipaturiko landareetatik lortzen da.
Iodoa
Iodoa (I) gehienetan animalietan eta alga batzuetan agertzen den elementu bat da. Gehienetan elementu hau gatz iodatutik edo itsaskietatik lortzen den arren, algetatik lor daiteke. Alga hauek Kelp algak dira (Nereocystis, Laminaria, Macrocystis eta Pelagophycus generoko algei ematen zaien izen orokorra), hauek iodo kontzentrazio nahiko handia dute (8,000 μg/g) eta industrialki iodoa lortzeko erabili daitezke.
Iodoa tiroide hormonen funtsezko osagaia da. Tiroideko hormonek erreakzio biokimiko garrantzitsu asko erregulatzen dituzte, proteinen sintesia eta aktibitate entzimatikoa barne, eta aktibitate metabolikoaren funtsezko determinatzaileak dira. Era berean, nerbio-sistema eskeletikoa eta zentrala fetuetan eta haurretan behar bezala garatzeko iodoa behar da.
Sainte-Colombe-de-la-Commanderie
Sainte-Colombe-de-la-Commanderie Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Multibitamina
Magnesioa
Magnesioa (Mg) metal gris distiratsu bat da, dentsitate baxukoa, fusio-puntu baxukoa eta erreaktibotasun kimiko handikoa. Barazki berdeek, ziazerbek adibidez, magnesio asko dute (klorofilen ugaritasunagatik, hauek magnesio ioia daukatelako). Intxaurrak, kalabaza haziak, txokolate iluna eta soja erreak ere magnesio iturri onak dira.
Sainte-Colombe-de-la-Commanderie
Biztanleria
2007an Sainte-Colombe-de-la-Commanderie udalerrian erroldatutako biztanleak 117 ziren. Familiak 56 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Multibitamina
Magnesioa
Magnesioa zelula guztientzat funtsezkoa da. Magnesio ioiek ATP, DNA eta RNA bezalako konposatu polifosfatoekin erreakzionatzen dute. Horrez gain, ehunka entzimek magnesio-ioiak behar dituzte funtzionatzeko.
Manganesoa
Manganesoa (Mn) metal gogorra da, hauskorra, zilar kolorezkoa, mineraletan burdinarekin batera aurkitzen dena. Gizakientzat oso garrantzitsua den elementua da. Manganesoa entzima askoren kofaktorea da, manganeso superoxidoaren dismutasa, arginasa eta pirubato karboxilasa barne. Entzima horien eraginez, manganesoak aminoazido, kolesterol, glukosa eta beste karbohidratoen metabolismoan, hezurren eraketan, ugalketan eta erantzun immunologikoan parte hartzen du. Manganesoak odolaren koagulazioan eta hemostasian ere parte hartzen du, K bitaminarekin batera.
Sainte-Colombe-de-la-Commanderie
Etxebizitza
2007an 61 etxebizitza zeuden, 53 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 49 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 53 etxebizitza nagusietatik 35 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 9 etxek bi zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 20 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Multibitamina
Manganesoa
Manganesoa elikagai ugaritan agertzen da, besteak beste, zerealetan, fruitu lehorretan, soja eta beste lekale batzuetan, arrozan, barazki hostodunetan, kafean, tean eta espezia askotan, piperbeltzan adibidez.
Sainte-Colombe-de-la-Commanderie
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 84 ziren, horien artean 59 aktiboak ziren eta 25 inaktiboak ziren. 59 pertsona aktiboetatik 58 lanean zeuden (29 gizon eta 29 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 25 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sainte-Colombe-de-la-Commanderie udalerrian 50 unitate fiskal zeuden, 117 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.810 euro zen.
Multibitamina
Zinka
Zinka (Zn) gizaki, animali, landare eta mikroorganismoentzat esentziala den elementu kimikoa da. Entzima mota guztietan agertzen den metal bakarra da eta burdinaren ondoren gizakietan ugariena. Beharrezkoa jaioberrietan eta orokorrean garapenerako.
Sainte-Colombe-de-la-Commanderie
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia eta 1 higiezinen agentzia.
Multibitamina
Zinka
Dietan eskuratu daiteke hegazti, arrain eta ugaztun haragia edo animali jatorria duten produktuak kontsumituz. Landareetatik ere eskuratu daiteke eta aldakorra da lurraren zink kontzentrazioaren arabera. Zinkaren kantitate egokia dagoenean lurzoruan, garia eta haziek kontzentrazio altuena dute. Hala nola, sesamoa, alpalpa, apioa eta mitxoletaren haziak.
Emakume eta gizon helduentzat gomendatutako eguneko dosia 6.8 eta 9.4 mg artean dago. gehigarrietan zinka, zink sulfato (ohikoena), zink oxido, zink azetato, zink amino azido kelato edo zink glukonato gisa gehitzen da.
Sainte-Colombe-de-la-Commanderie
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Multibitamina
Kaltzioa
Kaltzioa (Ca) kantitate handietan beharrezkoa den elementu esentziala da. Kaltzioaren ioia (Ca2+) osasun muskular, digestibo eta zirkulatoriarentzat beharrezkoa da, baita hezurrak osatzeko eta odola modu egokian funtzionatzeko. AEBko osasuneko institutoak gomendatzen duen eguneroko dosia pertsona helduentzat 1000 mg-koa da. 100mg/egun baino gehiagoko kontsumoa kaltegarria izan daiteke; Izan ere, arterien kaltzifikazioa eta gitzurrunetako harriak sor daitezke. Gaixotasun hauek ekiditzeko gida bezala existitzen da ingesta maila toleragarri bat, pertsona helduetan 2.5 g/egun-etan dagoena.
Varbergeko irrati-estazioa
Varbergeko irrati-estazioa (Varbergs radiostation i Grimeton), hego-mendebaldeko Suediako kostaldean dagoen irrati-estazioa da, Grimeton herrian dagoena, Varberg udalerrian. 2004an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen.
Multibitamina
Kaltzioa
Kaltzioaren erauzketarako hainbat metodo daude. Alde batetik baliabide biologikoetatik abiatzen direnak (arrautz oskolak, arrain hezurrak edo beste animalien hezurrak erabiliz), eta bestetik, metodo kimikoak daude.
Varbergeko irrati-estazioa
Historia
Irrati estazioa 1922 eta 1924 artean eraiki zen. Alexanderson transmisorea 40kHz-ko frekuentziatik gora erabiltzeko diseinaturik egon arren 17.2kHz-ra erabili zen horrela Atlantiar Ozeanoa zeharkatzen zuten mezuak bidali ahal izateko. Bere indikatzaile kodea SAQ zen.
Multibitamina
Burdina
Burdina (Fe) lurreko elementurik eta metalik ohikoena da. Bizitzarako beharrezkoak diren proteina askok burdina daukate egituran, hala nola, katalasek eta lipoxigenasek. Burdina duten beste proteina batzuek elektroien transferentzian, oxigenoaren garraioan eta erabileran hartzen dute parte; zitokromoak eta hemoglobinak.
Burdina ere munduko defizientzia nutrizional arruntena da. AEBko Medikuntza Institutuak iradokitzen duen eguneroko burdin kantitate minimoa aldatu egiten da nabarmenki sexuaren arabera. Gizon helduek 6 mg behar dituzte egunero, emakume helduek menopausia aurretik 8.1 mg behar dituzte eta ondoren 5 mg.
Elikagai desberdinetan burdin kantitate altuak aurkitu dezakegu, adibidez haragi gorrian, arrainan, ostran, baban, tofuan eta barazki hostotsuetan.
Herpestes brachyurus
Herpestes brachyurus Herpestes generoko animalia bat da, Herpestidae familiako ugaztun haragijalea. Mangosta gisa ezagutzen diren animalietako bat da.
Multibitamina
Burdina
Batzuetan ogia eta gosariko zerealak fortifikatzen dira. Hau da, burdin kantitate txiki bat gehitzen zaie. Hau metodo tipiko bat da burdin gabeziaren arriskua kudeatzeko populazio batean.
Gehigarrietan aurkitzen den burdina normalean burdin(II) fumarato forman dago organismoak efizienteki xurgatzen duelako. Gehigarrietan ere ohikoa da glizinatoaren antzeko aminoaziodoei lotuta agertzea burdina.
Selenioa
Selenioa (Se) animalientzat esentziala den mikronutriente bat da. Gizakietan entzima antioxidanteen erredukziorako kofaktore moduan jokatzen du, adibidez peroxidasan. Baita kofaktore funtzioa betetzen du tiroidearen deiodinasa hormonan. Giza gorputzan estimatzen da 13-20 mg-ko selenio kantitate totala dagoela.
Dietatik eskuratzen den selenioa haragitik, zenbait zuhaitzen fruitu oskoldunetatik, zerealetatik eta onddoetatik lortzen da.
Erabilerak
Pertsona osasuntsuetan, ebidentzia zientifiko gehienek adierazten dutenez, multibitaminazko osagarriek ez dute minbizia, kardiopatiak edo beste gaitz batzuk prebenitzen. Hala ere, pertsona-talde espezifikoek onura atera diezaiekete multibitaminazko osagarriei, adibidez, elikadura txarra dutenek edo makula-endekapena jasateko arrisku handia dutenek.
Multibitaminak adinaren, sexuaren eta nutrizio-premia espezifikoen arabera formulatzen dira; esaterako, gizonentzako batek burdin gutxiago izan dezake emakumeentzako baino, eta adinekoentzako multibitamina batek, berriz, D bitamina gehiago izan dezake.
Multibitamina osagarriak seguruak dira, baina hainbat ikerketen arabera, benetako onurarik gabekoak. Onuragabetasun hau kontuan hartuta giza-talde gehienek ez dute multibitaminen beharra. Orokorrean gehigarriek mikronutrienteen hornikuntza desegokia edo hauen hutsune iragankorrak konpentsatu ditzakete.
PHS II-ko (The Physicians’ Health Study II, AEB-ko Kardiologoen Institutuak multibitaminen eraginari buruzko egindako ikerketa) parte-hartzaile gehienek bizimodu osasungarria azaldu zuten. Ikerketa taldea erretzaile gutxi, pisu normalarekin, barazkietan aberatsa den dieta batekin eta ariketa fisiko erregularra zuten indibiduoak osatu zuten. Bizimodu hau zutenentzat gehigarriak ez dirudite benetan beharrezkoak.
Bestalde, bat-bateko gaixotasunen edo dieta-aniztasun desegokien kasuetan, multibitaminek murriztu egiten dute mikronutriente faltaren arriskua. Aipagarria da dieta eta bizimodu osasungaitzak ezin direla gehigarriekin konpentsatu.
Manchester (argipena)
Manchester Ingalaterrako hiri bat da, baina horretaz gain beste leku batzuek ere izen bera dute. Hainbat pertsonek abizen gisa dute eta bere futbol taldeak ere izen bera du. Hona hemen Manchesterrekin aurki daitezkeen izen ezberdinak:
Chaetostoma tachiraense
Chaetostoma tachiraense Chaetostoma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.
Igeriketa sinkronizatua 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Taldeka
Igeriketa sinkronizatua taldeka 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 2021eko abuztuaren 6tik abuztuaren 7ra bitarte ospatu zen Tokioko Ur-kirolen zentroan.
Errusiako taldeak seigarren aldiz jarraian irabazi zuen lehiaketa.
Saint-Bernard (Isère)
Saint-Bernard Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Bernard udalerrian erroldatutako biztanleak 588 ziren. Familiak 207 ziren, horien artean 41 pertsona bakarrekoak ziren (29 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 50 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 91 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 25 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 307 etxebizitza zeuden, 212 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 90 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 294 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 212 etxebizitza nagusietatik 180 bere jabearen bizilekua ziren, 31 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 12 etxek bi zituzten, 32 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 119 etxek bost zituzten. 183 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 85 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 122 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 378 ziren, horien artean 294 aktiboak ziren eta 84 inaktiboak ziren. 294 pertsona aktiboetatik 273 lanean zeuden (148 gizon eta 125 emakume) eta 20 langabezian zeuden (6 gizon eta 14 emakume). 84 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 36 ikasten zeuden eta 29 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Bernard udalerrian 225 unitate fiskal zeuden, 642,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.510 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 28 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Saint-Bernard udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Internet Assigned Numbers Authority
Internet Assigned Numbers Authority (Interneteko Zenbakien Esleipenerako Erakundea) edo IANA IP helbideak esleitu, DNS bideraketak eta Interneteko beste protokolo batzuen esleipena egiteaz arduratzen den erakundea da. Gaur egun ICANN izenpean egiten du lan hau.
ICANN sortu aurretik, Hego Kaliforniako Unibertsitateko Informazio Zientzien Institutuko Jon Postelek kudeatzen zuen.
Hermes (XXI. mendeko aldizkaria)
Hermes Euskal Herriko kultura eta historiaren gaineko aldizkaria da.
Urte asko argitaratu gabe egon ondoren, 1993an Bilboko Arte eta Letren Euskal Institutuak aldizkaria berreskuratzeko saio bat egin zuen. 2001. urtean, aro beti bati ekin zion Sabino Arana Fundazioaren eskutik, Txema Monteroren eta Koldo Mediavillaren zuzendaritzapean, "euskal gizartearen aniztasuna bereganatuz eta euskal identitate nazionalaren garapenaren zerbitzuan". Hiruhilabetekari gisa birsortu zen, euskaraz, gaztelaniaz eta frantsesez idatzia.
Épernay
Épernay Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2007an 24.591 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Épernay udalerrian erroldatutako biztanleak 24.591 ziren. Familiak 10.897 ziren, horien artean 4.490 pertsona bakarrekoak ziren (1.706 bakarrik bizi ziren gizonak eta 2.784 bakarrik bizi ziren emakumeak), 2.658 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 2.622 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 1.127 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 12.646 etxebizitza zeuden, 11.139 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 170 bigarren erresidentzia ziren eta 1.337 hutsik zeuden. 4.623 etxeak ziren eta 7.821 apartamentuak ziren. 11.139 etxebizitza nagusietatik 4.404 bere jabearen bizilekua ziren, 6.538 alokairuan okupaturik zeuden eta 196 doan lagata zeuden; 477 etxek gela bat zuten, 1.858 etxek bi zituzten, 2.853 etxek hiru zituzten, 2.938 etxek lau zituzten eta 3.013 etxek bost zituzten. 5.168 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 5.762 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2.550 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 15.850 ziren, horien artean 11.481 aktiboak ziren eta 4.369 inaktiboak ziren. 11.481 pertsona aktiboetatik 9.886 lanean zeuden (5.269 gizon eta 4.617 emakume) eta 1.595 langabezian zeuden (738 gizon eta 857 emakume). 4.369 pertsona inaktiboetatik 1.227 erretiraturik zeuden, 1.388 ikasten zeuden eta 1.754 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Épernay udalerrian 10.757 unitate fiskal zeuden, 22.985 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.834 euro zen.
Bazzano
Bazzano Italiako udalerri bat da. Boloniako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Bazzanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Épernay
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 318 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 3 posta bulegoak, 13 banku bulegoak, 4 funerariak, 18 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 11 ibilgailuen alokairu bulegoak, 7 autoeskolak, 19 igeltseroak, 20 margolariak, 13 zurginak, 23 iturginak, 17 argiketariak, 5 eraikuntza enpresak, 39 ile apaindegiak, 5 albaitariak, 7 aldi baterako lan enpresak, 64 jatetxeak, 24 higiezinen agentziak, 5 tintoreriak eta 14 apaindegiak.
2000. urtean Épernay udalerrian 98 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.536 hektarea erabiltzen.
Thamnodynastes marahuaquensis
Thamnodynastes marahuaquensis Thamnodynastes generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
Épernay
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 9 haur-eskola eta 10 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Épernay udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 3 hezkuntza orokorreko lizeo eta 2 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 2.015 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 1.538 eta lizeo teknologikoetan 754.
Épernay udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
The Look
The Look (euskaraz Itxura) Roxette suediar pop abeslari bikotearen abesti bat da, Per Gessle musikariak hitzak idatzi zituen. 1988an idatzi eta 1989ko Look Sharp! diskoaren barnean argitaratua izan zen.
Abesti honek nazioartean sekulako arrakasta izan zuen, Roxette taldea mundu osoan ospetsu bilakatuaraziz.
Herpestes edwardsii
Herpestes edwardsii Herpestes generoko animalia bat da, Herpestidae familiako ugaztun haragijalea. Mangosta gisa ezagutzen diren animalietako bat da.
1968ko Bost Nazioen Txapelketa
1968ko Bost Nazioen Txapelketa Errugbi txapelketa honen hogeita hemeretzigarren ekitaldia izan zen (guztira 74.a). 1968ko urtarrilaren 13an hasi eta martxoaren 23an bukatu zen. Frantziak partida guztiak irabazi eta lehenengo Slam Nagusia eskuratu zuen.
Puntuazio sistema
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.
Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.
Palmaresa
1968 arteko bakarkako garaipenak. (*) 1889ko garaipena kontuan hartuta
West Bloomfield (New York)
West Bloomfield Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Ontario konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Melliniita
Melliniita elementu natiboak motako minerala da.
Ezaugarriak
Melliniita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 8 - 8,5 da.
Selfridge (Ipar Dakota)
Selfridge Ipar Dakotako hiri bat da. Sioux konderrian kokatua dago. 2010ean 160 biztanle zituen, 0.69 kilometro koadrotan banatuta.
Thamnodynastes rutilus
Thamnodynastes rutilus Thamnodynastes generoko animalia da. Narrastien barruko Dipsadidae familian sailkatuta dago.
NGC 4641
NGC 4641 galaxia bat da, Virgo konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Brion (Saona eta Loira)
Biztanleria
2007an Brion udalerrian erroldatutako biztanleak 346 ziren. Familiak 145 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 69 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 189 etxebizitza zeuden, 146 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 187 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 146 etxebizitza nagusietatik 125 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 29 etxek hiru zituzten, 45 etxek lau zituzten eta 64 etxek bost zituzten. 103 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 60 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 80 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 221 ziren, horien artean 154 aktiboak ziren eta 67 inaktiboak ziren. 154 pertsona aktiboetatik 141 lanean zeuden (81 gizon eta 60 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 67 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Brion udalerrian 144 unitate fiskal zeuden, 354 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.647 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 margolaria.
2000. urtean Brion udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.034 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jokin Zaitegi sariketa
Jokin Zaitegi sariketa Arrasate Euskaldun Dezagun (AED) elkarteak eta Elkar argitaletxeak antolatutako itzulpen-lehiaketa da, eta Literaturako Nobel saridunen lanak itzultzea du helburu. Arrasateko Udalaren eta Laboral Kutxaren laguntza du sariketak. Nobel saridunaren lana nork itzuliko duen jakiteko, itzulpen-lehiaketa itsu bat egiten da, eta irabazten duenak itzuli beharko du lana; horretarako, beka bat jasotzen du.