cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erroibar
Historian zehar garrantzi handiena izan duen Pirinioetako ibarra da, baina gaur egun bigarren maila batean geratzen da. Iruñea eta Donibane Garazi arteko bidean kokapen estrategikoa du, eta herri txiki sakabanatuak ditu, guztiak ibarraren eskema tradizionalaren arabera eraikiak, kale-herria, fatxada zuridun etxeekin eta harrizko ukituekin, zurezko dekorazioekin. Teilatuak, bi edo lau isurkikoak, nahiko aldapatsuak dira, zonaldean elurte ugari izaten direlako. Ibarraren iparraldea menditsua da, eta Sorogainibar bezalako ibar zabalak eta Kintoa bezalako oihanak ezkutatzen ditu.
Bertako biztanleak erroibartarrak (erroibarreraz: erroiberrarrak) dira. Ibarburua Lintzoain kontzejua da, non udaletxea da. Gainera, Lintzoain Pirinioak eskualdeko eskualdeburua ere bada.
Izena
Erroibar edo Erroiberra beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
Etimologia
Erroibar Erro (kontzejuetako baten izena) eta ibar (haran) elkartzetik dator. Erro, esanahi eta jatorri ezezaguneko toponimo bat da. Erro hitzak sustraia esan nahi du eta Arturo Kanpion bezalako autore batzuek ibarraren izenak jatorri etimologiko posible hori izan zezakeela defendatu zuten. Ibarraren izenaren eta euskal hitzen arteko harremana bilatzen saiatu gara, hala nola "errota", "errotu", "errobi" edo "erroitz".
Beste hipotesi posible bat, ibarraren izena, izen propio ezezagun batetik datorrela uste duena da. Bada Nafarroa Garaiko Arakil ibarran Errotz izeneko herri bat, -oz bukaerako nafar toponimoen patroiari jarraitzen diona. Julio Caro Barojak, toponimo hauek, -oz atzizkiari lotutako izen propio batetik zetozela defendatzen zuen, -iz edo -ez bezalako atzizkiak bezala, -icus atzizki latindarraren eboluziotik sortuko liratekeenak. Atzizki honek Iberiar penintsulako latinezko hizkuntzetan erabiltzen ziren patronimikoak ere sortuko zituen. Euskal Herrian Caro Barojak uste zuen toponimiari aplikatutako -oz, -ez e -iz atzizkiek adierazten zutela antzinaroan lekua atzizkiari lotuta agertzen zen pertsonaren jabetzakoa zela, Erdi Arotik Erromatar Inperioaren garaira arte bere jatorria irauli daitekeelarik. Errotz patroi horretan sartzen dela kontsideratzen bada, orduan izen propio bat izango litzateke Erro, toponimo hori sortu zuena eta Erroibarren izenaren atzean ere egon zitekeena. Hala ere, ez dago hipotesi hori bermatzen duen dokumentaziorik.
Armarria
Erroibarko armarriak honako blasoi hau du:
Bandera
Erroibarko banderak Erroibarko armarria dauka hondo gorri baten gainean. Armarriak kasket bat du gainean. Gainera, euskarri gisa, alde bakoitzean hiru ezpel-sorta erabiltzen ditu, ezkutuaren azpian gurutzatzen direnak, eta horien gainean "Erroibar" inskripzioa dago.
Ingurune naturala eta klima
Udalerriaren azalera handia dela eta bi klima ezberdin daude, iparraldeko klima azpiatlantiarra, pagadi ugari eta urte osoko prezipitazioekin, eta hegoaldeko klima azpimediterraneoa, basa pinuekin eta uda garaiko bi hilabete idorrekin. Urteko batez besteko prezipitazioak 1 200 mm dira hegoaldean, eta 2 000 mm ibarraren iparraldean. Batez besteko tenperatura 7 eta 10 gradu bitartekoa da.
Urteroko egun euritsuak 120 izaten dira ibarraren hegoaldean eta 140-150 egun iparraldean. Gunerik menditsuenetan egun euritsuak 150 baino gehiago izan daitezke.
Estazio meteorologikoak
Erroibarren dagoen Aurizperri kontzejuan, itsasoaren mailatik 871 metrora, Nafarroako Gobernuak 1972an jarritako estazio meteorologikoa dago. Gainera, 1975ean, beste estazio meteorologiko bat inauguratu zen Erro kontzejuan, itsasoaren mailatik 672 metrora. Erron dagoen neurgailuak balio zehatzagoak ematen dizkie ibarreko herri gehienei, hobeto asimilatzen baitira bertako baldintza klimatikoetara. Aurizperrikoak, bere aldetik, ibarreko goialdeak aztertzea ahalbidetzen du, baita Aurizperri eta Sorogain herriak ere.
Banaketa
Erroibarrek 9 kontzeju ditu:
Gainera, beste 2 leku batzuk ere badaude, hala nola:
Bestalde, 3 etxalde daude ibarran:
Azkenik, udalerrian 6 herri hustu daude:
Historiaurrea
Auñamendietako mendateak eta Erroibarko lurraldea Goi Paleolitoko ehiztari eta kolektoreek erabili zituzten duela 30 000 urte baino gehiagotik glaziaraldiaren amaierara arte (K.a. 8000 inguruan). Antropologoek, populazioaren iraupena probabletzat ematen dute, Mesolitoan zehar (K.a. 8000-3000), etnia eta kulturan aldaketarik gabe. Erron eta Ardaitzen kokatutako haitzuloetan aurkitutako aztarnak froga daitezke. K. a. Hirugarren milurtekotik aurrera, Neolito garaian, eskualde honetan bizi da Pirinioetako herria, iberiar aurrekotzat hartua eta euskaldunaren aurrekorik probableena.
2017an, Loizuko gizona aurkitu zuten, K.a. 10000 urte inguruan bizi izan zen gizaki baten hezurdura osoa, Loizu herritik gertu zegoen leize batean, Errotalde I izenekoan, Loizuko errekak zeharkatuta.
Artzain piriniar hauek, kultura megalitikoko beste herri batzuek bezala, euren hildakoak trikuharri xumeetan lurperatzen dituzte. K.a. 1200. urte inguruan iritsi ziren Pirinioetatik indoeuropar edo prezelta herrien lehen migrazioak, hil tumuluen inguruan harrespil edo harri-zirkulu ugari legeztatuz. Sorogainetik iparraldera Zantzet izenekoa dago.
Erromatar Aroa
Erromanizazio garaian (I. mendetik IV. mendera), Summum Pyreneum lekutik (Ibañeta), Estorgatik Bordelera doan bidea zeharkatzen du.
Erdi Aroa
Historialari batzuek ziurtzat jotzen dute II. mendeko germaniar sarbidea mendebaldeko Pirinioetan, eta suebo, bandalo eta alanoena 409an, Erroibarretik Iruñera eta Arabara joanez. VIII. eta IX. mendeetan, arabiarrek eta frankoek indigenen esku utzi zuten Iruñea eta haren lurraldea. Arabiarrek 718 inguruan konkistatu zuten hiriburua, 732. urtea Erro eta Ibañetatik Frantziara igaroz. Karlomagnoren porrota (778ko abuztuaren 15a), Orreagako gudua deritzonean, Ibañeta inguruan gertatu zen, Valderro izenaren jatorrizko jurisdikzioaren barruan. 812an, bere armadarekin Iruñera joan zen Luis Pio. Itzuli zenean, bahituak hartu zituen, 778ko hondamendia saihesteko. Baina 824an, armada frankoak beste porrot bat jasan zuen Pirinioetako paraje berberetan, Eneko Enekoitz buru zuten nafarrek eraginda, norekin Tuterako Banukasitarrak eta bere Erribera izan ziren. Ordutik, karolingioen aurrean independentzia eskubidea defendatzean, baskoiek buruzagi bat dute, monarkiaren lehen maila: Eneko Enekoitz.
Mendiko ibar honen eta beste batzuen kristautasuna monasterioekin lotuta dago, eta prozesu motel eta berantiar baten emaitza izan zen. Historialari batzuek diote VIII. mendera arte ez dagoela kristautasunak aurrera egin zuenik. IX. eta X. mendeetan, Nafarroako ipar-ekialdetik loratzen dira Leireko, Igariko eta Urdaspalgo monasterioak. 1 000 aldera beste batzuk sortu ziren, hala nola Ibañeta eta Landako Andredena Maria (Mezkiritz eta Ureta artean), erromesentzako ostatuekin, eliza txikien ondoan. Santiagorako erromesaldiak, IX. mendean hasi zirenak, Europa osoari eragiten dion fenomeno sozio-erlijiosoa dira XI. mendean. Ordutik, Erroibarko erdiko bidea Donejakue Bidearen zati bat da, Nafar Bidea deritzonaren zatia, hemen Frantziako erdialdeko eta ipar-mendebaldeko 3 bide ospetsuetako erromesak elkartzen baitziren.
XI. mendean Nafarroako erresumaren barruti edo "edukitza" garrantzitsu bat izan zen, denbora luzez (1080-1115) Antso Antzeitz, "Nafarroako kondearen" ardurapean egon zena. 1019an Antso III.a Gartzeitz erregeak Leireko monasterioari Erroibarko jauregi bat eta beste jabetza batzuk eman zizkion. XI. mendean eta XII. mendearen hasieran Erroibar Auritz, Orreaga eta Luzaideren jabetzakoa zen. 1248. urtean Tibalt I.a erregeak foru propioa eman zion, eta mende erdi geroago, Karlos III.ak Erroko Bizkonderria osatu zuen, 1408. urtean alegia.
XIII. mendean eta XIV. mendearen hasieran, ibartarrak kolegiatarekin eztabaidan aritu ziren bustalizez gozatzeari buruz, eta gero (1407) Luzaideko Joan Ezpeletaren landak bere alde saltzearen aurka agertu ziren, eta Auritzeko biztanleek egindako larre-erreklamazioei ere aurre egin behar izan zieten (1438-1452). Karlos Vianakoa printzeak, 1453an, Menaut Santa Mariakoari, bere mendietan elikatutako txerri-aziendagatik zor zuten bosgarren edo "eiurdea" eman zion.
Aro Modernoa
Gaztelak Nafarroako Erresuma inbaditzean, erreinua defendatzen azken lurraldeetako bat izan zen 1512an. Erroko hirugarren bizkondea, Joan Ezpeleta, Joanes Albretekoarekin leial mantendu zen, eta, horregatik, Fernando Katolikoak kendu zuen, 1513an, Nafarroa konkistatu ondoren, nahiz eta honek beranduago itzuli zuen. XVI. mendean zehar Leon (Antonia Gongorarekin ezkondua), Frantzisko eta Pedro Ezpeletaren ondorengoak izan ziren, norengandik Beltran Ezpeletak heredatu zuen. Geroago, bizkonderria Ablitasko Lacarraren etxera igaro zen, eta gero Vesoiako markesetara. Joaquín Elío jauna, Vesoiako markesa eta Ayanzeko kondesaren senarra, Nafarroako Gorteetan izan zen 1794an.
Frantziarako bide naturaletako batean zuen kokapenagatik, Erroiberrak gerra ekintza nahiko sarriak jasan zituen; hala, 1512, 1516, 1521ean, Nafarroa konkistatzeko gerraren eta Labritek berreskuratzeko saiakeren fase ezberdinetan, 1612an, Auritzen frantziarrei aurre egiteko armada bat bildu zenean, 1684an, Pedro de Vgueteko gobernadore zen Vindadek eta beste batzuk berehala akusatu zituelarik, Pedro de Bergeteko gobernadorearen deialdira. 1710ean, ibartarrak uko egin zioten Zangoza defendatzera joateari, foruak zerbitzu hori ematera behartzen ez zituela eta antzeko beste une batzuetan egindakoak ordaindu ez zitzaizkiela argudiatuz. Beranduago, 1794ko frantziar inbasioa jasan zuten.
Aro Garaikidea
Ekintza garrantzitsurik ikusi ez zuen arren, pasabide, finkapen eta gizonen haztegi izan zen, baita alde batentzako eta besteentzako ordainarazpenak ere Iberiar Penintsulako Gerra, Errealista eta Karlistaldietan. 1837an, ibarreko herriek erregeordeari armak eskatu zizkioten karlistengandik defendatzeko, eta erregeordeak eman egin zizkion, baina kentzen utziz gero ordaindu egin beharko zituzten baldintzapean. Ibarren muga-egoera dela eta, historian garrantzi berezia izan du, mugen kontua eta, bereziki, Aldudena.
1878 arte ez zen eraiki Zubiri eta Aurizperri arteko zatia, gaur egungo errepidea ibarra zeharkatzen duena. Ibar osoan, 1847an, hiru irin-errota zeuden, eta, Erroko kontzejuan, eskola bat, zeinaren maisuak 55 gari lapurreta jasotzen baitzituen urtean. Haran osoan bost eskola zeuden. XX. mendean sarturik, Erron ere errota zuten. 1800ean, Gurbizar, Larraingoa, Ureta eta Urniza kontzejuak ere baziren. Gurbizar eta Larraingoa 1950etik aurrera despopulatu ziren eta Ureta eta Urniza baserri hutsetan geratu dira.
XX. mendearen bigarren erdian, landa giroko exodo masibo bat hasi zen hiri handietara, batez ere Iruñera, 1950 eta 1970 artean Erroibarrek bere biztanleriaren erdia galtzea eraginez. Emigrazio honekin, bailarako ohitura eta tradizio asko eta Erroibarrera, Erroibarko azpieuskalki propioa, galdu egin ziren.
Demografia
biztanle zituen Erroibarrek.
Ekonomia
Batez ere nekazaritza eta basogintzako ekoizpen-egitura duen udalerria. 1984an 270 langile zituen, 328 lanpostu betetzen zituztenak, horietako 58k okupazio bikoitza baitzuten, horietako bat lanaldi partzialeko nekazaritza.
Nekazaritza eta abeltzaintza jarduerak 143 langile zituen, eta 201 lanpostu sortu ziren 200 ustiategitan. Horien ekoizpen-egitura bazka-laborantzetan, larre naturaletan eta larreetan oinarritzen da, eta abeltzaintzarako orientazioa ematen dute: txertoa, txerriak, ardiak eta zaldiak. Izan ere, ahuntzak garrantzi txikia du, eta mularra eta astoa ia desagertu egin dira, aurreko mendearen amaieran 754, 210 eta 18 buruko errolda ematen zutenean. Behiak 1 71 ziren 1950ean eta 1 047 1983an, horietatik erdia baino gehiago arraza piriniar eta arre alpetarrekoak, eta gainerakoak frisiarrak. Ardiak 5 819 buru zituen erroldatuta mende honen erdialdean eta 3 987 1983an, gehienak arraza lakarrekoak. Zaldizkoaren prozesua ardiarenaren oso antzekoa izan da: 635 buru 1950ean eta 208 buru 1983an. Abeltzaintza-orientazio hori patata landatzearekin osatzen da; iraganean, laboreetarako erabilitako azalera askoz ere garrantzitsuagoa izan zen. Bestalde, onura publikoko udal-mendietan, urtean 4 200 metro kubiko pago, 500 metro kubiko pinu eta 100 metro haritz atera dira.
Industriak 44 langile zituen, zura eta altzariak fabrikatzeko bi enpresatan eta eraikinak eta obrak eraikitzeko beste batean banatuta.
Zerbitzuen sektorean 83 langile zeuden, 38 lantokitan banatuta. Enplegu gehien zuten jarduerak tokiko administrazioa, irakaskuntza eta osasuna ziren, eta 30 langile zituzten zortzi lantokitan. Ondoren, merkataritza zegoen, bederatzi establezimendutan 17 pertsona baitzeuden, eta ostalaritza eta edariak, 6 establezimendu eta 11 lanposturekin. Erroiberrak 310 biztanle aktibo zituen, horietatik 16 langabezian zeuden, eta 24 inguruk herritik kanpo zuten lanpostua.
Aurizperriren inguruan Urrobi industrialdea dago, Nafar Pirinioetan erreferentea den industrialdea.
Politika
Erroibarko udaletxea Lintzoain kontzejuaren kanpoaldean dago, eta idazkaria, era berean, Auritz eta Orreagako udaletako idazkaria da. Udalbatza ibarreko alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Enrique Garralda Erro da, Erroibarko Talde Independente hautagai gisa aurkeztu zena.
Udal hauteskundeak
Ikus daitekeenez, Erroibarko Talde Independente izan da bailarako udal-politikaren buru azken bi hamarkadetan; urte hauetan etengabeko hauteskunde-babesa izan du, higadura politikoaren zantzurik erakutsi gabe. Hala ere, ezkerreko indar nazionalistei gero eta babes handiagoa ematen zaie azken urteotan; izan ere, nahiz eta inoiz ez duten ETIren hauteskunde-babesa gainditu, ez diote utzi ETIri 1980ko eta 1990eko hamarkadetan lortutako botoen ehuneko harrigarriak errepikatzen. 2007ko hauteskundeetan, adibidez, ETIk botoen % 49,49 lortu zituen, eta oposizioko bi indarrek baliozko botoen % 47,87.
Aipatzekoa da 2003ko udal-hauteskundeen kasua, Batasunaren legez kanporatzeak inoiz ikusi ez den gorakada eragin baitzuen: boto baliogabeak ( % 37,53) eta boto zuriak ( % 17,54). Hauteskunde hauetan aurkeztutako zerrenda bakarra ETI izan zen, udalbatzako zazpi postuak lortu zituena.
Foru hauteskundeak
Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:
Egungo banaketa
Erroibarko Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Enrique Garralda Erro da, Erroibarko Talde Independentekoa. Zinegotziak 6 daude:
Batzordeak
Erroibarko Udalan 8 batzorde ditu:
Alkateak
1979tik, Erroibarrek 2 alkate izan ditu:
Garraioa
Autobuses Artieda autobus konpainiak Erroibar Iruñekin batzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Erroibarko herri guztiak sailkatu zituen, hegoaldeko goi-nafarrera euskalkian, Pirinio ibarretik Esteribar eta Artzibar ibarrekin hitz egiten zena.
GATEPAC
GATEPAC (gaztelaniaz Grupo de Artistas y Técnicos Españoles para el Progreso de la Arquitectura Contemporánea), Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian osatu zen arkitekto taldea zen. C.I.A.M. taldearen espainiar taldea zen, eta bere helburua arkitektura arrazionalista sustatzea izan zen.
Erroibar
Euskara
Koldo Zuazok, 2010ean, Erroiberrak nafarrera euskalkian sailkatu zituen.
Ibar honetan hitz egiten den euskarak bere berezitasunak ditu. Horregatik sailkatzen da Erroibarrera azpieuskalkian. Euskara batuaren itzalean alfabetatutako hainbat euskaldun baden arren, Erroibarko mintzaira zaharra oso hiztun gutxik dakite. 2007ko udazkenean, 4 erroibarrerazko euskaldun behintzat baziren Zilbetin, Lintzoainen eta Uretan, baina horietako bat besterik ez zen 50 urtetik beherakoa.
Euskararen Foru Legea
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Erroibar eremu euskalduneko udalerria da. 2001eko erroldan, herritarren % 24,01ek zekien euskaraz.
GATEPAC
Historia
Zaragozako Gran Hotelean sortu zen ofizialki 1930ko urrian. Talde honetako kide nabarmenenak Josep Lluis Sert, Josep Torres Clave, Antoni Bonet i Castellana, Fernando García Mercadal eta Jose Manuel Aizpurua ziren.
Erroibar
Dantzak
XX. mendearen hasieran galdu zen Erroibarren ingurutxoa dantzatzeko ohitura; dantza hori larrainean dantzatu ohi zen. Aurizperrin badu berezko izena, “Aurizperriko ingurutxoa”. Beste dantza tipikoak jota, katadera-dantza eta soka-dantza ziren eta Mezkiritzen, Orondritzen eta Aintzioan “sequía” izenekoa dantzatu ohi zen, gizon eta emakumeek korroan eskutik helduta.
Egun dantza horiek ez dira ohikoak baina berreskuratzeko ahaleginari esker zenbait herritako jaietan ikus daitezke.
Musika
Txistua eta gaita oso entzunak izan dira ibarrean. Txistua, ttunttun izenez ezagutua, gehien erabiltzen zena izan da. Gaita XX. mendearen hasierako hamarkadetan sartu zen indarrez eta txistua ordezkatu zuen; geroago boskoteak, akordeolariak eta haize-bandak iritsi ziren gurera.
GATEPAC
Historia
GATEPACeko kide gehienak Espainiako Gerra Zibilean errepublikaren alde agertu ziren. Torres Clave bera gerran sartuta zebilela hil zen; Josep Lluis Sert erbesteratu zen, eta Harvardko Unibertsitatean katedradun izan zen; Antoni Bonetek Buenos Airesera alde egin zuen. Jose Manuel Aizpurua, berriz, falangista zen, eta 1936ko uztaileko estatu kolpearen aldekoa; Donostian atxilotu eta fusilatu zuten.
Erroibar
Jokoak
Eskualdean gehien zabaldu eta errotu den jolasa pilotarena da, “esku pilota” bereziki.
Mezkiritzen bost-kirol txapelketa ospatzen da 1981etik; hauek dira jokatzen diren modalitateak: pala motza, larruzko paleta, sare, gomazko paleta eta esku pilota. Egun txapelketa abuztuaren bukaera hasi eta urriaren hasieran bukatzen da eta partiduak asteburuetan jokatzen dira.
Egun bi talde daude eta modalitate bakoitzean jokalari batek jokatzen du; duela urte batzuk pilotari bakoitzak modalitate guztiak jokatzen zituen.
GATEPAC
Historia
GATEPACek ez zuen eraginik izan Espainian, Francoren erregimenak haien aldizkariari (A.C. Documentos de Actividad Contemporánea) zentsura kendu zion arte, 1950. hamarkadan. Orduan, arkitektura modernoan kokatzen zen belaunaldi berri batek haien ekarpena jaso zuen.
Erroibar
Herri-medikuntza
Herri-medikuntza oso errotua egon da mendeetan zehar eta zenbait ohitura mantendu egin dira gaur egun arte. Adibidez erredurak sendatzeko lisuntxea erabili ohi zen; flemoientzako, haginetako minarentzako eta afoniarentzako lisuntxeren lore idortua “San Juan lorea”. Hortaz gain etxeetako leihoetan edo sabaietako atarietan lisuntxearen abarrak jartzen ziren eta zauriak sendatzeko armamilosarea jartzen zuten.
Matatxerria
Matatxerria besta kutsua duen ohitura da. Antzina txerria neguan hiltzeko ohitura zegoen, ilargia kontuan hartuz, hobe baizen hilberan hiltzea eta zerria gizentzeko patata, zahia eta barazkiak ematen zizkioten.
Matatxerriak lan asko zekarren, batez ere emakumeentzako, eta, hortaz, batzuetan kanpotik etortzen ziren mondongoa egiten laguntzeko emakumeak. Arratsaldearen erdian arrunta izaten zen mondongoa egiten zuten emakumeek txokolate beroa hartzea.
Txerria hiltzen zen egunean bazkari ederra egiten zen eta gosaltzeko baba-zopa, altxarreak, xiameak, kafea eta kopa hartzen zen. Bazkarian ohikoa izaten zen oiloa jatea eta baita txerri sahieskiak ere, giro onean, eta bazkalondoan mus partida jokatzen zen. Egun matatxerriaren ohitura mantentzen da zenbait etxetan.
Eskulagintza
Ibarreko lanbideak beharrari hertsiki lotuak egon dira, hortaz, harreman handia zegoen gizkia, ingurua eta klimaren artean. Eskualdeko lanbide ohikoenak nekazaritza eta abelzaintza izan dira, baina kuxetak egitea ere lanbide arrunta zen.
Erroibartarrak izan dira Nafarroako Pirinio osoan zabaldua zegoen kuxetagile lanbideean aritzen ziren azkenekoak. Ezpela lantzen zutenak gehienbat Lintzoain, Aurizperri, Aintzioa eta Mezkiritzekoak izren.
Aurizperri izan da Nafarroako herri konportagileen arteko garrantzikoena. Bada mende erdia ez direla mahatsak biltzeko konportak egiten. Aurizperriko konportagileek pagoaren zura erabiltzen zuten konportak egiteko olentzako. Barrikak egiteko duela izenekko oholtxoak erabiltzen zituzten, horiek ere pagozkoak. Konportak 85 edo 90 zentimetroko altuera izaten zuen.
Esportagileek saskiak eta konportak egiten zituzten, eta, batzuetan, baita uztarriak ere. Esportak egiteko urrondoa erabiltzen zuten.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Schultenita
Schultenita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Schultenita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.
2961 Katsurahama
2961 Katsurahama asteroide baten izena da. abenduaren 7an aurkitu zuen T. Seki-ek Geisei Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1982 XA izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2961 Katsurahama asteroidearen orbitak batezbeste 2,268 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,955 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,58 distantziara. Eszentrikotasuna 0,138 da, eta makurdura orbitala 4,55ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.0 da.
Uxguli
Uxguli (უშგული) Georgiako hainbat herrixken arteko komunitate bat da Svanetiako lurralde historikoan kokaturik dagoena. Europan jarraian populaturik egon den asentamendu zaharrenetakoa da. Guztira 70 familia inguru bizi dira komunitate hartan.
Mestia udalerriaren barnean dago. Mestia herria ez bezala, Uxguli isolaturik egon da eta dorre svaniarrak oso ongi mantendu ditu. Horri esker 1996an UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen Svanetia Garaia.
Geografia eta klima
Urtean sei hilabetez elurrak estalita egoten da eta tarte horretan Mestiarako bidea itxita egoten da.
Bost herrik osatzen dute Uxguli komunitatea:
Nezumia kamoharai
Nezumia kamoharai Nezumia generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.
Lizzano
Lizzano Italiako udalerri bat da. Tarentoko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Lizzanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Antzara egiptoar
Antzara egiptoarra (Alopochen aegyptiaca) Alopochen generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.
Gerrako lege
Laws of war edo Gerrako legeak, gerra edo gatazka belikoen sorrera, jokabidea eta amaierarekin erlazionaturiko nazioarteko zuzenbidearen zatia da.
Zornotzako Emakumeen Kartzela
Zornotzako Emakumeen Kartzela (1939-1947) 1939ko irailean Emakumeen Kartzela bihurtu zen Zornotzako Karmeldarren apaiztegia. Prisión Central de Mujeres de Amorebieta (Zornotzako Emakumeen Espetxe Zentrala) izena jarri zioten eta 1947ra arte egon zen irekita. Bertatik 2000 bat emakume igaro ziren. 8 urteko epean haietariko 42 emakume eta 6 ume kartzela barruan hil ziren.
Ezaugarriak
Gatazkak iraun zuen bitartean, milizien kuartel eta fronteko zaurituentzako ospitale izan zen. 1939ko irailean ordea, eraikina Emakumeen Kartzela bihurtu zen, karmeldarrei konfiskatu ondoren.
Bufo andrewsi
Bufo andrewsi Bufo generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Zornotzako Emakumeen Kartzela
Ezaugarriak
Garai hartan, Zornotzak, 1939ko abenduaren 31n, zuzenbidezko 4.888 biztanle zituen udalerria zen, eta jakina da emakumeen espetxe berrian mila emakume inguru egon zirela preso. Ez ziren herriko emakumeak, ezta inguruetakoak ere. Kartzelara gerra kontseilu batetik igarotakoak iristen ziren eta Espainia frankistako leku guztietatik iritsi ere. Lehenengo taldea Madrilgo Ventasko emakumeen kartzelatik, preso politiko gehiago sartzen ez ziren lekutik iritsi zen.
1940ko martxotik aurrera, Esteban Bilbao Egia bilbotarrak, espetxeetako zuzendari nagusiak, emandako agindu baten bidez, Zornotzako kartzela emakumeentzako espetxe zentrala bihurtu zen, penintsulako gainerako lekuetan egin zen bezala. Horrela, espetxea preso hartzeko berariaz sortutako kartzela femeninoen sarean sartu zen emakume errepublikarrak — politikoki edo sindikalki aktiboak —, edo marxismoaren ahaide izatearen susmagarri zirenak, bai haien senide izateagatik, bai beste edozein arrazoirengatik, hala nola salaketa bat, iruzkin bat, etab.
Zornotzakoa penintsula osoan zehar zeuden emakumeen kartzela sareko beste espetxe bat baino ez zen. Emakumeak iparraldeko kartzeletara bidali zituzten, Saturrarango, Durangoko eta Zornotzakoetara «kartzelako zirkuitua» osatzen zuten penintsulako beste espetxe batzuetatik igaro ondoren. Zirkuitu hori Erregimenak sortu zuen, «arriskutsutzat» jotako guztiak zegokien gerra-kontseiluan giltzapetzeko, eta biziarteko kartzela-zigorra edo hogei urtetik sei arteko zigorra ezartzen zitzaien.
Gironako emakumeen kartzelatik, Tarragonako Oblataseko kartzelatik, Bartzelonako Les Cortsetik, Valentziako Santa María del Puigetik, Palmako Can Salesetik, Malagako eta Guadalajarako emakumeen presondegitik, Madrilgo Ventasko eta La Maternal de San Isidrotik, Gaztelako, Galiziako eta Asturiasko beste espetxe batzuetatik eta, jakina, euskal espetxeetatik heldu ziren Zornotzara.
Gerraosteko gogorrenetakotzat jotzen zen zentroan ehunka emakume izan ziren eta baita haien seme-alabak ere, azken horiek inoiz ez ziren ofizialki erregistratu eta irabazleen interesen amaraunean galdu ziren haietako askoren arrastoak.
Sistema
Kartzelako sistema frankistak arreta berezia jarri zuen espetxean moraltasunean eta berreziketan, Erregimenak defendatutako emakume-ereduaren arabera, eta, horretarako, mojen esku utzi zuen goi-eginkizun hori, Simona Azpiroz ama nagusia buru zela. Denboraldi batez, kartzela hori Oblata mojek ere gobernatu zutela uste da. Mojak Diziplina Batzordeko kide ziren, eta haien mende zeuden zigorrak, hala nola gutunak zentsuratzea edo ziegan isolatzea, bai eta beren ardurapean zeuden presoen baldintzapeko askatasunerako proposamenak egitea ere.
Espetxe horretako presoek ez zuten baratzera airea hartzera irteterik. Eguna lau hormen artean igarotzen zuten, beren otoitz, kantu eta joskintza-tailerretako lanarekin, eta oso garrantzitsuak ziren, armada garailearentzat egiten zituzten uniforme ugariengatik.
Minato
Minato (港区) Tokioko 23 auzo berezietako bat da, Japonian. Sarritan Minatoko Hiria izena erabiltzen da auzoa izendatzeko. 1947. urteko martxoaren 15ean eratu zen.
Zornotzako Emakumeen Kartzela
Sistema
Elikadura baldintzak muturrekoak zirenez, 1942an gose greba egitea erabaki zuten. Hiru egunez jan gabe egon ondoren, laugarrenean “aza eta lau patata zati” eman zizkieten.
Minato
Ezaugarriak
Minaton 49 nazioarteko enbaxada daude. Zenbait konpainia handi ere auzoan kokatuta daude; besteak beste Dentsu, Fuji Xerox, Mitsubishi Heavy Industries, Ltd., Mitsubishi Motors Corporation, Morinaga & Co., Ltd., Morinaga Milk Industry Co,. Ltd., NEC Corporation, Nippon Television, Toshiba, Sony eta Vodafone.
Geografia
Minato zenak "kaia" esan nahi du eta Tokioko kai aldea hartzen du bere baitan, izan ere Jauregi inperialaren hegoaldera dagoen auzoa baita Minato. Tokioko erdiguneko auzotzat hartzen da Minato, Chiyoda eta Chūō-rekin batera. Turismo, jaialdi, etxebizitza, aisialdi, merkataritza eta kultura gune garrantzitsua da.
Zornotzako Emakumeen Kartzela
Sistema
Hala eta guztiz ere, emakume horien zigorrik handiena ez zen gosea (Zornotzan beste leku batzuetan baino etsai beldurgarriagoa izan arren), higienerik eza eta laguntza medikoaren falta ere ez zen okerrena (medikuak heriotzak bakarrik ziurtatzen zituen). Zigorrik handiena haurren heriotza izaten zen, eta haurrak beren amen besoetatik banandu eta adopzioan ematea, hiru urte betetzen zituztenetik aurrera, espetxeen araudiak xedatzen zuen bezala,
Presoak
Gainerakoak emakume anonimoak, nekazariak, jostunak, garbitzaileak, erizainak eta maistra errepublikarrak ziren, eta azken horien ardura izan zen lankideak alfabetatzea, lanegun bakoitzeko zigorra murrizteko ezartzen zen «berrerospen» programaren barruan.
Lekukotzak
1947an kartzela itxi zutenean, emakumeak trenera itzuli ziren, batzuk zaintzapeko askatasunean etxera itzultzeko; beste batzuk erbestera joateko, eta gainerakoak, beste espetxe batera joateko, Segoviakora, berriagoa eta modernoagoa, baina baita hotzagoa eta etsaituagoa ere.
Heriotzak
Espetxea 1947an itxi zuten, Alcala de Henaresekoarekin eta Valentziako Santa Maria del Puigeko Emakumeen Erreformatorio Bereziarekin batera, eta eraikina karmeldarrei itzuli zieten.
Okerrena haurrak gaixotu eta hiltzen zirenean izaten zen. Kartzelak mediku bat zuen, baina mediku hori heriotza egiaztatzera baino ez zen joaten, herriko udalari ongintzako lurperatze-laguntza eskatzeko. Halaxe gertatu zitzaion Julia Manzanal preso madrildarrari, miliziana komunista izateagatik Zornotzara heldu zenari, bederatzi hilabeteko alaba hiltzen ikusi zuenean, inor erremedio bila joan gabe eta gau osoan oihuka laguntza eskatu ondoren. Medikuak elgorriak eragindako heriotza ziurtatu zuen, eta mojek debekatu egin zioten hildako alabari azken agurra ematea, jaunartzen (komulgatzen) ez zuten horietako bat zelako.
Haurrek hilda zeudenean eskuratzen zuten nortasuna, eta Bake Epaitegian erregistratzen zirenean, bestela, ez ziren existitzen. Haien izenak ez ziren agertzen ama nagusiak gorpua eraikinetik atera ahal izateko sinatzen zuen ofizioan, ez eta Zornotzako Udalari ongintzako ehorzketa bat egiteko egindako eskaeran ere.
Omenaldiak
"«1936ko uztailaren 18an faxistak altxatu zirenean, askatasuna, justizia soziala, 2. Errepublikaren legezko Gobernua eta Euskal Herriko eskubideen defentsan leku honetan kartzelatu zituzten emakumeei, haiekin egondako haurrei, bertan hil zirenei eta lekukotasuna emateko bizi izan direnei. Zuen ametsen memoriarekin gure etorkizuna zirriborratzen dugu» irakur daiteke plakan."
Schumacherita
Schumacherita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Schumacherita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Meritiñe
Meritiñe (frantsesez eta ofizialki Méritein) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da.
Lolita Flores
María Dolores González Flores, izen artistikoz Lolita edo Lolita Flores (Madril, 1958ko maiatzaren 6a) abeslari, aktore eta telebista aurkezle ijito bat da. Lola Flores flamenko abeslari, dantzari eta aktorea eta El Pescaílla flamenko abeslari eta gitarrajolearen alaba da, bai eta Antonio Flores eta Rosario Flores abeslarien arreba/ahizpa ere.
Zuastiko zubia
Zuastiko zubia Longidako Zuasti lekuan Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Erroibai gainean.
Manduria
Manduria Italiako udalerri bat da. Tarentoko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Manduriak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mosela
Mosela (frantsesez Moselle) Ekialde Handia eskualdeko departamendua da (57), izen bereko ibaiak zeharkatua.
Prefektura Metz hirian dago.
Mugakide ditu Meurthe eta Mosela eta Rhin Beherea departamenduak; Alemania eta Luxenburgo.
The Mole: Undercover in North Korea
The Mole: Undercover in North Korea (Muldvarpen - Undercover i Nordkorea) 2020ko minisail dokumentala da, Mads Brüggerrek sortua.
Dinas Rock
Dinas Rock, galeseraz Craig y Ddinas, "Harrizko Gotorleku", Galesko Afon Mellte ibaia eta bere ezkerraldeko ibarreko Afon Sychryd ibaiadarraren artean dagoen muino bat da, Powys eta Neath Port Talbot autoritate unitarioen artean.
The Mole: Undercover in North Korea
Argumentua
«Ur azpiko lantegiak eraiki ditzakegu: tanke, misil eta droga fabrikak. Edozer egin dezakegu hemen; ez diegu inoren arauei jarraitu behar, eta herrialde bakarra gara horretan». Katalunian jaiotako Alejandro Cao de Benósen hitzak dira, The Mole dokusailekoak. Korearekiko Laguntasun Elkarteko presidentea da; mundu zabalean Ipar Koreako zaindari gisa ezagutzen dute askok, eta Kim Jong-unekin harreman zuzena duen Mendebaldeko lehen diplomazialaria da.
Dinas Rock
Bertan Burdin Aroko kokaleku eta aztarnategia daude.
Bestalde, kokaleku honetan eskalada eremua, oinezkoentzako mendi ibilbidea eta usadioz Arturiar kondairarekin lotura duen Arthur's Cave edo Dinas Rock Cave leizeak daude.
Tadeus Reichstein
Tadeus Reichstein (Wloclawek, Polonia, 1897ko uztailaren 20a - Basilea, Suitza, 1996ko abuztuaren 1a) suitzar biokimikaria izan zen, jatorriz poloniarra.
Biografia
Zurich eta Basileako unibertsitateetan irakasle izan zen eta oso ikerketa garrantzitsuak egin zituen C bitaminaren, glukosidoen eta hormona kortikosteronaren gainean.
Fisiologiako eta Medikuntzako Nobel saria eskuratu zuen 1950ean, P.S. Hench eta E.C. Kendallekin batera, kortisonaren eratorriez egin zituen azterlanengatik.
Marko Valerio Mesala Niger
Artikulu hau senatariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko»
Pretore izan zen K.a. 63an, urte horretan, kontsula Marko Tulio Zizeron zelarik, eta kontsula izan zen K.a. 61ean, Marko Pupio Pison Frugi Kalpurnianorekin batera, Publio Klodio Pulkrok, Bona Dearen misterioak profanatu zituen urtea eta Ponpeiok garaipenaren ohoreak jaso zituen Tigranes II.a Handia Armeniakoa, Mitridates VI.a Pontokoa eta ziliziar itsaslapurren aurka lortutako garaipenengatik. Niger, kontsul bezala, modu aktiboan parte hartu zuen Klodioren epaiketan. Niger, zentsore izendatua izan zen K.a. 55ean.
Hizlari gisa, oso errespetagarria izan zen. K.a. 80an, Sexto Roscioren kasuan frogak biltzeaz arduratu zen. K.a. 62an, Zizeroni, Publio Kornelio Sila defendatzeko eskatu zion. K.a. 54an, Marko Emilio Eskaurok bere epaiketan erabili zuen sei hizlarietako bat izan zen.
Niger, Kinto Hortensioren arrebarekin ezkondu zen, honekin, bi seme izan zituelarik: Marko Valerio Mesala Rufo, K.a. 53an kontsul izan zena, eta Valeria Mesala, Luzio Kornelio Sila diktadorearen laugarren emaztea.
Cratogeomys fumosus
Cratogeomys fumosus Cratogeomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Geomyidae familian sailkatuta dago.
Saint-Gand
Saint-Gand Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Gand udalerrian erroldatutako biztanleak 130 ziren. Familiak 52 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 59 etxebizitza zeuden, 51 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 50 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 51 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 41 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 31 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra margolaria zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Manterola kalea (Donostia)
Manterola kalea Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Erdialdean dago, Zaragoza plazan hasi, Arrasate kalearen elkargunean, eta San Martin kalea zeharkatu ondoren San Bartolome kalean amaitzen da.
Jose Manterola donostiar idazlearen omenezko izena darama.
Glossophaga longirostris
Glossophaga longirostris Glossophaga generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Glossophaginae azpifamilia eta Phyllostomidae familian sailkatuta dago
Cherry Hill Mall (New Jersey)
Cherry Hill Mall Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Camden konderrian kokatuta dago, New Jersey estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bufo aspinius
Bufo aspinius Bufo generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Alopochen mauritianus
Alopochen mauritianus Alopochen generoko animalia zen, jada iraungia. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatzen zen.
Sauville (Ardenak)
Sauville Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
2023ko Getxoko Zirkuitua
'''LVXXVIII. Getxoko Zirkuitua- XXIII. Ricardo Otxoaren Memoriala''' 2023ko uztailaren 30ean egin zuten. Zirkuituak Bilbo, Getxo, Berango eta Leioa zeharkatu zituen eta pelotoiak, Pike Bidea igo ondoren, guztira 193,3 km osatu zuen. 1.1. maila zuen.
Garailea Astana-Qazaqstan taldeko Alexei Lutsenko kazakhstandarra izan zen.
Underwood (Iowa)
Underwood Iowako hiri bat da. Pottawattamie konderrian kokatua dago. 2010ean 917 biztanle zituen, 1.19 kilometro koadrotan banatuta.
Sauville (Ardenak)
Biztanleria
2007an Sauville udalerrian erroldatutako biztanleak 244 ziren. Familiak 104 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 115 etxebizitza zeuden, 100 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 113 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 100 etxebizitza nagusietatik 82 bere jabearen bizilekua ziren, 14 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 55 etxek bost zituzten. 73 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 139 ziren, horien artean 91 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 91 pertsona aktiboetatik 82 lanean zeuden (50 gizon eta 32 emakume) eta 9 langabezian zeuden (6 gizon eta 3 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sauville udalerrian 107 unitate fiskal zeuden, 270,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 12.739 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 zurgina.
Gabiria dorrea
1964ko urtarrilaren 17ko aginduaren bidez Gabiria dorrea monumentu historiko-artistiko izendatu zen. 2002ko maiatzaren 31an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna, Euskal Kultura ondareari buruzko 7/1990 legera egokituz.
Historia
Gabiria dorrea, Ozaetatarren dorrearekin gertatu zen bezala, XV. mendean moztu zuten. Hala ere, Ozaetatarrek ez bezala, Gabiriatarren dorrea mende horretako bigarren erdian berreraiki egin zuten leku berean.
XVII. mendean jauregia handitu zuten (1619 eta 1634 bitartean), eta gainera gaur egun dituen leihoak, armarria eta sartzeko atea eta bertako inskripzioa eraiki zituzten.
Dirudienez, 1719an su hartu zuen, baina gero indartu egin zuten.
Ezaugarriak
Eraikina etxe bakarra da, oinplano laukizuzena du eta gehiena harri-hormaz egina dago. Baoen eta garitoien azpaduretan harlandua erabili zuten. Lau isurkiko estalkia du, zeramika-teilaz egina. Garitoiek ez dute garaiera hori garaitzen, teilatu-hegalek mozten baitituzte. Hego-ekialdeko izkinak, garitoia izan beharrean, armarri handi bat dauka.
Gaur egungo fatxada nagusia jatorrizkoa baino aurrerago dago, eta baoen lau ardatz ezartzen ditu. Beheko solairuak aireztatzeko bao txikiak dauzka; ate nagusiak listelak ditu, eta inskripzio bat goiko partean. Lehenengo solairuak balkoi molduratuak ditu; ate nagusiaren gainean dagoena besteak baino handiagoa da. Bigarren solairuko leihoek azpadurak dituzte. Bao guztiak, atea izan ezik, estalita ditu.
Eskuin aldeko fatxadak handitu zuteneko aztarnak dauzka, eta zati berriko baoak aurreko fatxadako baoak bezalakoak dira. Zatirik zaharrenak jatorrizko baoen markak dauzka: ordenatu gabeko eta ardatz zentral batekin ordezkatutako bi ardatz.
Gainontzeko fatxadek etxe bizitza normal batek bezala dauzkate baoak.
Sotoak habe handiak ditu. Solairu nagusian zoladuraren parte bat lauzaduraz egina dago.
Martina Franca
Martina Franca Italiako udalerri bat da. Tarentoko probintzian kokatuta dago, Apulia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Martina Francak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Axkorrigan
Axkorrigan Gorbeiako mendilerroan dagoen mendia da, Itxinan hain zuzen ere. 1095 metro garai da. Orozko eta Arratiako ibarren gainean nabarmentzen den mendilerroaren tontorra da.
2962 Otto
2962 Otto asteroide baten izena da. abenduaren 28an aurkitu zuen Y. Väisälä-ek Turku Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1940 YF izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2962 Otto asteroidearen orbitak batezbeste 2,569 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,466 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,672 distantziara. Eszentrikotasuna 0,04 da, eta makurdura orbitala 15,64ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.1 da.
Gustaf Magnus Retzius
Gustaf Magnus Retzius (Stockholm, 1842ko urriaren 17a - Stockholm, 1919ko uztailaren 21a) Suediako anatomia-ikerlaria izan zen.
Stockholmeko Medikuntza Fakultateko histologia- (1877) eta anatomia-irakasle (1889) izan zen. Anatomia-ikerketak egin zituen, Ander Adolf Retzius aitaren bideari jarraituz. Neurologia modernoaren sortzaileetako bat da. Lan nagusia Nerbio-sistemaren eta ehun konjuntiboaren azterlanak (1875-76) izan zen, C. M. Fürstekin batera idatzia.
Laurel Lake (New Jersey)
Laurel Lake Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cumberland konderrian dago, New Jersey estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Timon Haugan
Biografia
Timon Haugan Trondheim hegoaldeko Oppdal-ekoa da. 15 urte egin eta gutxira, Oppdal-eko FIS lasterketetan parte hartu zuen. 2015eko abenduaren 5ean, Europako Kopan sartu zen Trysil eslalom erraldoian, baina ezin izan zuen punturik irabazi bere lehen denboraldian. Sotxiko Junior mailako Munduko Txapelketan, brontzezko domina irabazi zuen Norvegiako selekzioarekin. Europako Kopako bigarren denboraldian, lehen 30en arteko sei sailkapen lortu ostean, bost diziplinetan lehiatu zen Åreko bere bigarren junior mailako Munduko Txapelketan. Eslalom erraldoian, zilarrezko domina irabazi zuen Loïc Meillarden atzetik, eta bosgarren amaitu zuen konbinaketan. Denboraldiaren amaieran, Norvegiako txapeldunorde izan zen eslalom lasterketa indartsu batean, eta Henrik Kristoffersen-en aurrean izandako porrota soilik onartu behar izan zuen.
2017ko abenduaren 22an, Munduko Kopan debutatu zuen Madonna di Campiglio eslalomean, eta, berehala, puntuak irabazi zituen 24. postuarekin. Denboraldiaren amaiera aldera, beste postu bat lortu zuen Kranjska Goran 25. postuan lortutako puntuekin. 2018ko martxoaren 10ean, Europako Kopako lasterketa bat irabazi zuen lehen aldiz Berchtesgadenen. 2018/2019 Europako Kopako denboraldian, hirugarren postuan sailkatu zen orokorrean, eta, bigarren postuan, eslalom sailkapenean. Hainbat postu on egin ondoren, 2020ko otsailaren 8an, bere lehen podiuma lortu zuen Munduko Kopako Chamonixeko eslalomean, 2. postuarekin.
Pekineko Olinpiar Jokoetan, ez zuen eslalom berezian parte hartu, baina, taldekako lehiaketan, brontzezko domina irabazi zuen Mina Fürst Holtmann, Fabian Wilkens Solheim, Thea Louise Stjernesund, Maria Therese Tviberg eta Rasmus Windingstadekin batera.
Nièvre
Nièvre Borgoina-Franche-Comté eskualdeko departamendua da (58), Nièvre ibaiak zeharkatua.
Prefektura Nevers hirian dago.
Mugakide ditu Yonne, Côte-d'Or, Saona eta Loira, Allier, Cher eta Loiret departamenduak.
Yangon ibaia
Yangon ibaia, Rangoon ibaia edo Hlaing ibaia, Pegu ibaia eta Myitmaka ibaiaren elkartzetik sortutako ibai bat da, Myanmarren. Yangon hirian itsas estuario bat osatzen du, bere urak Andamango itsasoko Martabango golkoan isuriz.
Butano
Butanoa C4H10 formula kimikoa duen gas bat da. Lau karbono atomo dituen alkano bat da. Terminoa bi isomeroentzat erabil daiteke, baina IUPACen arabera n-butanoarentzat bakarrik erabil daiteke, bestea metilpropanoa edo isobutanoa delako. Butanoa oso sukoia da, kolorgea eta oso erraz likidifika daitekeen gasa.
Publio Kornelio Sila
Publio Kornelio Sila (Publius Cornelius Sulla; ?-K.a. 45) noble eta politikari erromatar bat izan zen, Luzio Kornelio Silaren iloba, consul designatus K.a. 65ean.
Bizitza
Kontsul aukeratua K.a. 66an (hurrengo urterako) Publio Antoniorekin batera, biak ala biak, ustelkeriagatik salatuak eta kargutik kenduak izan ziren. Handik gutxira, Katilinaren konspirazioan parte hartu izana leporatu zioten, Zizeron eta Kinto Hortensiok arrakastaz defendatu zutelarik.
Erromatar Errepublikako Bigarren Gerra Zibilean, Julio Zesarren alde agertu zen, eta honen agindupean borrokatu zuen Farsaliako guduan, eskuin hegalaren buruzagi bezala.
Kongo
Kongo izenak honako esanahiak ditu:
Ibai honek bi estaturi izena ematen die:
Vérignon
Vérignon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vérignon udalerrian erroldatutako biztanleak 17 ziren. Familiak 8 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak) eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 21 etxebizitza zeuden, 8 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 13 bigarren erresidentzia ziren. 14 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 8 etxebizitza nagusietatik 3 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 1ek hiru zituen, 3 etxek lau zituzten eta 3 etxek bost zituzten. 5 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 9 ziren, horien artean 6 aktiboak ziren eta 3 inaktiboak ziren. 6 pertsona aktiboetatik 4 lanean zeuden (4 gizon) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 3 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Neochen jubata
Neochen jubata Neochen generoko animalia da. Hegaztien barruko Anatidae familian sailkatua dago.