cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ordena-erlazio
Aljebra unibertsala
Lehen esan bezala, aljebra unibertsaleko metodo eta formalismoak tresna inportanteak dira ordena teorikoen kontsiderazioetarako. Ordenak, egitura aljebraikoen bidez formalizatzeaz gain identitate espezifiko batzuk asetuz, aljebrarekin erlazionatu daitezke beste modu batera. Adibide bat, aljebra boolearra eta eraztun boolearraren arteko korrespondentzian ematen da. Beste arazo batzuk eraikuntzen existentzia askeari dagozkie, sorgailu multzo jakin batean oinarritutako hesi libreak direnak. Gainera, itxiera-eragileak garrantzitsuak dira aljebra unibertsala aztertzeko.
Topologia
Topologian ordenak oso eginkizun nabarmena betetzen dute. Izan ere, multzo irekien multzoak hesi osoen adibide klasikoak dira, eta han zuzen ere, Heyting aljebra osoa. Filtroak eta sareak ordena teoriarekin lotutako nozioak dira eta multzo itxiak topologia definitzeko erabili daitezke. Erlazio horiez gain, topologia sare irekien terminoetan soilik ere ikus daiteke, honek puntu gabeko topologiara eramaten gaituelarik. Gainera, topologiaren azpimultzo baten elementuen ordena, espezifikazio ordena deitzen da, hau da, ordena partziala topologia T_{0} bada.
Alderantziz, ordena teorian, sarritan emaitza topologikoak erabiltzen dira. Ordena baten azpimultzoak definitzeko modu ezberdinak daude, hauek topologiako multzo irekiak bezala kontsidera daitezkeelarik. Bereziki, interesgarria litzateke topologiak kontuan hartzea partzialki ordenatutako multzoetan (X, ≤) eta horrek aldi berean, ≤ espezializazio ordena bultzatzen du. Topologiarik bikainena Alexandrov topologia da, goiko multzo guztiak irekiak balira bezala hartzen direnean gertatzen dena. Alderantziz, espezializazio ordena induzitzen duen topologia gordinena, goi-topologia da, ideia nagusien osagarriak izanik (hau da, {y barne X | y ≤ x} edozein x-rako) azpi-oinarri dena. Gainera, topologia bat ≤ erlazio ordenarekin ordena sendoa izan daiteke, honekin esan nahirik, bere multzo irekiak “helezina zuzendutako gorenarekiko” (≤-ri dagokionez). Ordena helezin topologiko bikainena Scott topologia da, Alexandrov topologia baino gordinagoa dena. Hirugarren topologia inportante bat Lawson topologia litzateke. Konexio hurbilak daude hiru topologia hauen artean eta baita ordena teoriako kontzeptuetan ere.
Kategoria topologia
Hasse diagramekin bistaratutako ordenek orokortze zuzen bat dute: handiagoak diren beheko elementu txikiagoak erakutsi beharrean, ordenaren norabidea irudikatu daiteke jarraibideak emanik grafoko ertzei emanaz. Modu honetan, ordena bakoitza grafo zuzendu azikliko baten berdin bezala ikus daiteke, non adabegi bakoitza partzialki ordenatutako multzoko elementuak diren eta bide zuzendu bat ematen duena a-tik b-ra baldin eta soilik baldin a ≤ b. Aziklikoaren baldintza kentzean, aurre-ordenak ere lor daitezke.
Ertz trantsizio guztiak hornituak geratzen direnean, grafo hauek kategoria berezian sartzen dira, non elementuak objektuak diren. Ordena arteko funtzioak funtzional bihurtzen dira kategorien artean. Ordena teoriako hainbat ideia kategoria teoriako kontzeptu sinplifikatuak besterik ez dira. Adibidez, beherena emaitza kategoriko bat besterik ez da. Orokortuz, beherena eta gorena limite kategorikoaren nozio abstraktupean sar daitezke.
Baina kategoria teoriak eragin handia izan du teoria ordenan. Adibidez, funtzio egokiak dituzten partzialki ordenatutako multzoetako klaseak, aurretik ikusitako klase interesgarrietan. Ikuspegi gehiago sortzen dira ordena-kategoriak beste kategorietan sailkatzen direnean, esaterako espazio topologikoen arabera. Ikerketa lerro honek ordezkaritza teorema desberdinetara eramaten gaitu, askotan Stone dualitatearen etiketarekin bilduak.
Historia
Aurretik azaldu bezala, ordenak nonahi daude matematikan eta erlazionatutako eremuetan. Hala eta guztiz ere, ordena partzialen aipamen esplizitu zaharrenak ziurrenik ez dira XIX. mendea baino lehen aurkituko. Testuinguru honetan George Boole-ren lanak garrantzi handikoak dira. Are gehiago, Charles Sanders Peirce, Richard Dedekind eta Ernst Schröder-en lanak ordena teoriako kontzeptu bezala kontsideratzen dira. Zalantzarik gabe badira beste asko aipagarriak direnak eta zalantzarik gabe ordena teorian bada material zehatzagoa.
Kanpo estekak
Order theory
Henri Laurens
Harri zizelkari lanetan aritu zen eskultore izan aurretik. 1899tik marrazketa eskolak jaso zituen eta garai hartan Auguste Rodinek eragin zion. Berehala Montparnasseko artista taldearekin elkartu zen eta 1911tik aurrera kubista estiloan zizelkatu zuen. Juan Gris, Pablo Picasso eta Georges Braqueren laguna izan zen. Akuafuerteak eta litografiak ere egin zituen.
Coral Springs (Florida)
Coral Springs Floridako hiri bat da. Broward konderrian kokatua dago. 2010ean 126,604 biztanle zituen, 62 kilometro koadrotan banatuta.
Saint-Pierre-de-Belleville
Saint-Pierre-de-Belleville Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Pierre-de-Belleville udalerrian erroldatutako biztanleak 152 ziren. Familiak 66 ziren, horien artean 18 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 18 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 26 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 104 etxebizitza zeuden, 65 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 87 etxeak ziren eta 16 apartamentuak ziren. 65 etxebizitza nagusietatik 54 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 7 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 27 etxek bost zituzten. 52 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 84 ziren, horien artean 60 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 60 pertsona aktiboetatik 54 lanean zeuden (27 gizon eta 27 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Pierre-de-Belleville udalerrian 73 unitate fiskal zeuden, 172 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.048 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren eta 2 zurginak.
2000. urtean Saint-Pierre-de-Belleville udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Duxbury (Massachusetts)
Duxbury Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Plymouth konderrian dago, Massachusetts estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Alfonsina Storni
Alfonsina Storni (Capriasca, Suitza, 1892ko maiatzaren 29a - Mar del Plata, Argentina, 1938ko urriaren 25a) poeta eta idazle postmodernista argentinarra izan zen.
Biografia
Alfonsina Storniren gurasoak Paulina Martignoni eta Alfonso Storni ziren; idazlearen neba-arreba nagusi María eta Romerorekin batera, 1880an Lugano (Suiza) utzi eta Argentinako San Juan probintziara iritsi ziren. Garagardotegi bat bat sortu zuten, eta, urte batzuk geroago, «Cerveza Los Alpes, de Storni y Cía» etiketadun garagardo-botilak herrialde guztian ikus zitezkeen. 1891n, bikotea Suitzara itzuli zen, seme-alabak San Juanen utzita. Alfonsina Storni 1892ko maiatzaren 29an jaio zen, Lugano hiriaren iparraldeko Sala Capriasca herrixkan. 1896an, gurasoak eta alaba txikia Argentinara itzuli ziren. Stornik haurtzaroa San Juanen igaro zuen, eta hangoak ziren bere lehendabiziko oroitzapenak.
Bularreko minbizia diagnostikatu, eta ebakuntza egin zioten. Kirologia-saio batean emandako diagnostikoa ez zen izan zuzena, eta horrek depresiora eraman zuen; izaeraren muturreko aldaketa bat jasan zuen, minbiziari aurre egiteko tratamenduak ukatzera eraman zuena.
1938ko urriaren 25ean, bere buruaz beste egin zuen Mar de Plata-n. Felix Lunaren letrarekin Ariel Ramirez-ek konposatutako Alfonsina y el mar kantu ezagunak besterik badio ere, Storni ez zen hil itsasoan urratsez urrats barneratuta, ezpada Argentinako Emakumeen Klubeko harri-lubetatik jauzi eginda; hori da, behintzat, ikertzaileek babesten duten bertsioa. Idazlearen ustez, suizidioa eskura zeukan aukeretako bat zen, eta horrela adierazia zuen bere lagun eta maitale izandako Horacio Quiroga suizidari eskainitako poema batean. Hasiera batean, gorpua Mar de Platan beilatu zuten, eta gero Buenos Airesen. Bere gorpuzkiak Chacaritako hilerrian daude.
United Airlines
United Airlines (NAZE: UA, NAGE: UAL) Ameriketako Estatu Batuetako airelinearik garrantzitsuenetarikoa da, bai mundu mailakoa ere. Ameriketako Estatu Batuetatik munduko leku guztietara eskaintzen ditu hegaldiak.
Egoitza nagusia Chicagon dago.
2001eko irailaren 11n Al Kaidak airelinea honen bi hegaldi bahitu zituen 9/11ko atentatu ezagunak gauzatzeko.
1996ko Italiako Giroa
1996ko Italiako Giroa Itzuli Handi honen 79. edizioa izan zen. 1996ko maiatzak 18 eta ekainak 8 artean ospatu zen, 22 etapatan banatutako 3990 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Pavel Tonkovek batez beste 37,875 kilometro orduko abiaduran bete zituenak.
Edizio hau irabazteko hautagaietako bat zen Abraham Olano gipuzkoarra lasterketa gehienean faboritoen artean egon zen. Edizio honetako erlojupeko bakarra izan zen 19. etapan Evgeni Berzinengandik segundo bakar batera geratu zen. Etapa hori amaitzean, anoetarra liderra zen Pavel Tonkovengandik segundo bakar batera baino ez zegoen. Hurrengo egunean Olanok segundo hori jatea lortu zuen eta maglia arrosa jantzi zuen, Tonkovekin denbora berean berdinduta.
Alabaina, azkenaurreko etapan, anoetarrak lasterketa guztiko ahalegina ordaindu zuen, eta, beste mendate batzuen artean Mortirolo mitiko eta izugarria igo zen etapa handi batean Tonkovekiko ia hiru minutu galdu zituen, eta hirugarren postua laugarren zegoen Piotr Ugrumovekiko soilik hiru segundoko abantailarekin mantentzea lortu zuen.
Hala, Pavel Tonkovek irabazi zuen edizio hau, berarekin batera podiumean Enrico Zaina eta Abraham Olano egon zirelarik.
Aparallactus lineatus
Aparallactus lineatus Aparallactus generoko animalia da. Narrastien barruko Aparallactinae familian sailkatuta dago.
Cottondale (Florida)
Cottondale Floridako herri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 907 biztanle zituen, 4.4 kilometro koadrotan banatuta.
Elihu Thomson
Elihu Thomson (Manchester, Ingalaterra, - Swampscott, Massachusetts, ) ingeles ingeniari eta asmatzailea izan zen. Aurkikunde garrantzitsuak egin zituen korronte alternoko elektrizitatearen alorrean, eta Estatu Batuetako gai elektrikoen industria sortu zuen (American Electric Company, General Electric Company elkartearen aitzindaria).
Estatu Batuetara joan zen bizitzera txikitan. 1879an, korronte alternoaren araberako motorra asmatu zuen; hurrengo urteetan erresistentzien bidezko soldadura elektrikoa, erreakzio-motorra (1888), maiztasun handiko alternadorea, elektrizitate-indarraren neurgailuak, eta beste tresna batzuk asmatu zituen.
NGC 2468
NGC 2468 galaxia bat da, Lynx konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Fútbol Club Cartagena
Talde biak batera hartuta 20 denboraldi egin dituzte Espainiako futbol ligako bigarren mailan.
Historia
Cartagena izan zen Levanteko itsasertzean futbolean jokatzen hasi zen lehenengo hirietako bat. Diotenez 1903an ohiko kirola zen Cartagenako gazteen artean. Hainbat talde sortu ziren garai hartan, Cartagena Foot Ball (1903), Sociedad Kugly (1904), Sport Club Cartagena (1906)... Azken hau Cartagena F.C. bihurtu zen 1919an eta bigarren mailaren fundatzaileetako bat izan zen. 15 urte egin zituen maila horretan, 1928-29, 1939-42, 1949-52, 1961-63 eta 1982-88 artean. Berriz igotzen saiatu zen baina bost urtez play-offetan kale egin ondoren taldea desegin zen.
Louis Perceau
Louis Perceau (Coulon, Frantzia, 1883 – Paris, 1942) idazle eta ekintzaile frantziarra izan zen.
Lycodes albonotatus
Lycodes albonotatus Lycodes generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Txapak (jolasa)
Txapak edo iturriak jolas edo joko bat da, botilen tapoi metalikoak (txapa) erabiltzen dena baliabide nagusi gisa. Helburu bat baino gehiago izan dezake: zelai batetik aurkaria kaleratzea, lasterketa bat egitea, futbol partidu bat simulatzea, edo beste bat. Txapari erpuruarekin erakuslea gelditu eta askatu ostean egiten den indarrarekin eragiten zaio. Indarraz gain, punteria ere behar da, dagokion ibilbidea egin dezan.
Louis Perceau
Biografia
Louis Perceau jostun lanbidearekin bizi izan zen Parisen 1901etik. 1905ean Association internationale antimilitariste (AIA) elkartearen izenean idazki antimilitarista sutsu bat sinatu zuen, beste zenbait burkiderekin, tartean Miguel Almereyda, Victor Camus, Amilcare Cipriani, Émile Coulais, Charles Desplanques, Auguste Garnery, Louis Grandidier, Jules Le Guéry, Eugène Merle, Félicie Numietska, Émile Pataud, Lazare Rogeon, Han Ryner, Roger Sadrin, Laurent Tailhade eta Georges Yvetot. Hauetarik batzuk epaitu egin zituzten manifestuagatik eta Perceauk sei hilabeteko espetxe zigorra jaso zuen.
Fútbol Club Cartagena
Historia
2009an bigarren B mailan bere taldeko txapeldun gelditu ondoren bigarren mailara itzultzea lortu zuen. Hiru urte egin zituen bertan. 2020an berriz igo zen.
Txapak (jolasa)
Maiz, txapari kirolarien aurpegiak jartzen zitzaizkion, hala nola kromoetako aurpegiak, egunkari edo aldizkarietan aurkitutakoak edo beregi txapekin jolasteko egindakoak.
Louis Perceau
Biografia
Bere ekintzailetza politikoaren barruan, La Guerre Sociale eta La Vie socialiste aldizkarietako erredaktore izan zen eta horien bidez Jean Jaurès, Gustave Hervé eta Albert Thomas ezagutu zituen. 1920an Frantziako Alderdi Sozialistaren erreforman aktiboki parte hartu zuen.
Txapak (jolasa)
Iturri izena
Bereziki Bizkaian iturri izena ematen zaio jolas honi. Izena Iturrigorri gaseosatik datorkio, Bilboko La Vizcaína S.A. enpresak egiten zuen gaseosa, eta estaltzeko txapak erabiltzen lehenengoetakoa.
Louis Perceau
Biografia
Poesia satirikoan eta idazki erotikoetan ere interesa zuen Perceauk. Bere bi lanik ospetsuenak azken hori lantzen dute, hain zuzen: Enfer de la Bibliotheque nationale Guillaume Apollinairerekin, 1913an argitaratua; La Redoute des Contrepèteries, 1934an argitaratua.
1942 hasieran, Frantziako Erresistentzian sartu zen baina handik gutxira hil zen.
Fútbol Club Cartagena
Datuak
Cartagena CF eta FC Cartagena batera. 2023-24 barne:
Aranera
Aranera okzitanieraren dialektoa den gaskoiaren aldaera bat da. Arango haranean (Katalunia) mintzatzen da. 2006ko abuztuaren 9tik —lege bidez 2010ean egikaritua— Kataluniako autonomia erkidego osoan hizkuntza ofizial izaera du, katalana eta gaztelaniarekin batera, Kataluniako estatutu berrian hala jasota. 1984an aranera Arango haraneko hezkuntza sisteman erabiltzeko hizkuntza izendatu zen.
Arautzea
Aranerak berezko idaztarauak ditu, eta gaskoiaren gainerako aldaeretatik bereizita dago, berezko dituen ezaugarriak kontuan hartzen dira idazteko garaian. Adibidez, emakumezkoentzako pluralak -es bukaera da (es hemnes araneses, 'emakume arandarrak'), gizonentzako pluralen -i (es aranesi) eta artikulu piriniotarrak (eth, era, es).
Jurassic World
Pelikulak Jurassic Park frankizia berpiztu zuen. Nublar irla parke tematiko bihurtuta, genetikoki sortutako dinosauro batek hankaz gora jarriko du bertako lasaitasuna.
Aranera
Inguruko hizkuntzen eragina
Aranerak inguruko hizkuntza ofizialen eragina jaso du historikoki (gaztelaniarena lehendabizi, katalanarena ondoren), eta egun gaskoitik bereizten dituen ezaugarriak ditu. Horrela, azken hamarkadetan neologismo "hispaniar" ugari gehitu zaizkio araneraren lexikoari. Esaterako, actuar (okzitanieraZko "agir"-en ordez), empresa (vs. "entrepresa"), foment, impartir, increment (vs. "aumentacion"), laborau, matrícula (vs. "inscripcion"), oficina (vs. "burèu"), etab.
Jurassic World
Colin Trevorrow izan zen mundu jurasikoari hats berria eman ziona, baina askok Steven Spielbergen beraren eskua ikusi zuten haren atzean. Nolanahi ere, eta askoren harridurarako, laugarren pelikulak egundoko arrakasta eskuratu zuen, eta sail osoko errentagarriena bihurtu zen.
Malda (geometria)
Malda geometrikoa matematik a eta zientzia aplikatuetan, zuzen baten malda zuzen horren inklinazioa eta norabidea deskribatzen duen zenbakia da. Orokorrean, zuzen baten malda m letraz izendatzen da. Malda kalkulatzeko zuzen baten edozein bi punturen arteko aldaketa bertikala eta aldaketa horizontalaren proportzioa kontuan hartu behar da.
Zuzen baten inklinazioa maldaren balio absolutuarekin neurtzen da. Zenbat eta handiagoa izan maldaren balio absolutua, zuzenak orduan eta inklinazio handiagoa izango du. Bestalde, zuzenaren norabidea goranzkoa, beheranzkoa, horizontala edo bertikala izan daiteke:
Matematikan, planoan deskribatzen den zuzen baten bi puntu ezagun badira, malda honela kalkulatzen da:
non Δy zuzenaren aldaketa bertikala den eta Δx zuzenaren aldaketa horizontala.
Inklinazio angelua
α angelua zuzenak OX ardatzarekiko duen inklinazio-angelua da. Inklinazio-angeluaren tangentea (trigonometrikoa) zuzenaren koefiziente angeluarra da eta normalean k letrarekin izendatzen da. Beraz:
Koefiziente angeluarrak eta maldak esanahi geometriko berbera dute. Koefiziente angeluarra eta jatorrizko ordenatua agertzen diren ekuazioan, y = kx +b, k koefiziente angeluarra da eta b jatorrizko ordenatua.
Zuzen baten malda
Irudikapen angeluzuzena (koordenatu kartesiarra) duen sistema baten azaltzen den zuzenaren malda m letraz adierazten da. Malda hori zuzen baten bi puntu ezberdinetako Y ardatzeko kendura zati X ardatzeko kendura bezala definitzen da. Ekuazioa hau da:
Adibideak
Demagun bi puntu hauetatik pasatzen den zuzena: P = (1,2) eta Q = (13,8). Aurreko formula kontuan hartuta, Y ardatzeko puntuen koordenatuen kendura zati X ardatzeko puntuen koordenatuen kendura eginez, malda kalkula dezakegu:
Malda positiboa denez, zuzenak goranzko norabidea dauka. Maldaren balioa |m|<1 denez, zuzenak ez du horizontalarekiko inklinazio handirik (45º baino gutxiago).
Beste adibide honetan demagun bi puntu hauek direla ezagunak: P = (4,15) eta Q = (3,21). Beraz, zuzenaren malda honakoa izango da:
Geometria
Zuzen horizontal baten malda 0 (zero) da. Zenbat eta txikiagoa izan maldaren balioa, orduan eta inklinazio txikiagoa izango du zuzenak; adibidez, X ardatzarekiko 45º goratzen den kurbak m = +1 malda bat dauka. Bestalde, 30º beheratzen den kurba batek m = -0,5 malda dauka. Zuzen bertikal baten malda ez dago definituta edo infinitua dela esaten da.
Zuzen batek horizontalarekin osatzen duen θ angelua maldarekin (m) erlazionatuta dago erlazio trigonometriko honen bidez:
Castelvisconti
Castelvisconti Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Malda (geometria)
Geometria
edo baliokidez:
Castelvisconti
Mugakideak
Castelviscontik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Malda (geometria)
Geometria
Bi zuzen edo gehiago paraleloak dira malda berdina badute; era berean, biak bertikalak badira, horiek ere malda berdina dute, baina haien malda ez dago definituta. Bi zuzen edo gehiago perpendikularrak dira (angeluzuzena osatzen dute bien artean) haien malden arteko biderkadura -1 bada.
Puntu-malda ekuazioa
y = mx +b
m malda da. Ekuazio honetan b-ren balioa, zuzenak Y ardatza ebakitzen duen puntu modura uler daiteke. b balio honi jatorrizko ordenatua ere deitzen zaio.
Zuzen baten malda eta zuzenaren puntu bat ezagunak badira, zuzenaren puntu-malda ekuazioa honela definitzen da:
Anplifikadore operazional
Anplifikadore operazionala zirkuitu elektroniko bat da, normalean zirkuitu integratu bezala aurki dezakeguna. Bi sarrera eta irteera bat dauzka. Gainera, irteera sarrerako tentsioen kendurarekiko proportzionala da baldin eta gune linealean lan egiten badu. Proportzio horrek irabazia du izena, eta irteerako tentsioa horrela idatz daiteke: Vout = G·(V+ − V−)
Öland
Öland Suedia hego-ekialdeko uhartea da. Herrialdeko osoko bigarren uharterik handiena da. Guztira 1.342 kilometro karratu ditu. Hegoaldeko nekazal paisaia Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk 2000 urtean. Ramsarko hitzarmenak babesturiko eremua ere bada.
Malda (geometria)
Puntu-malda ekuazioa
Formula orokorra badaukagu:
Ax+By+C=0
maldaren balioa honakoa da:
Adibideak
Demagun bi puntu hauetatik igarotzen den zuzena: P = (2,8) eta Q = (3,20). Zuzenaren malda honakoa da:
Beraz, zuzenaren puntu-malda ekuazioa honela idatzi dezakegu:
edo:
Zuzen honek OX ardatza horizontalarekiko duen angelua honakoa da:
85,2º.
Kontsidera ditzagun bi zuzen hauek: y=-3x+1 eta y=-3x+2. Bi zuzenek m=-3 malda dute. Ez dira zuzen berdinak. Beraz, zuzen paraleloak dira.
Öland
Administrazioa
Historikoki probintzia izan bada ere 1634tik aurrera Kalmarko konderriaren barnean kokaturik egon da. Bi udalerrik osatzen dute uhartea, Borgholm udalerria iparraldean eta Mörbylånga udalerria hegoaldean.
Öland uharteko herriak:
Malda (geometria)
Adibideak
Kontsidera ditzagun beste bi zuzen hauek: y=-3x+1 eta. Lehenengo zuzenaren malda m_1=-3da. Bigarren zuzenaren malda da. Bi malda hauen arteko biderkadura -1 da. Beraz, zuzenak perpendikularrak dira.
Öland
Historia
Indusketa arkeologikoek erakutsi dute Öland duela 8.000 urte populatua izan zela. Harri Aroan izotzeko zubia eratu zen Kalmarko itsasartean eta hura zeharkatuz iritsi ziren lehen biztanleak Ölandera.
Malda (geometria)
Propietateak
k_1=k_2
Öland
Historia
Harrespila ugari aurkitu dira Alby herriaren inguruan, asko harrizko itsasontziak direnak. 19 eraztun itxurako gotorleku ere aurkitu dira, denetan aipagarriena Eketorp.
Ekologia
pH altuko lurzorua dauka eta hainbat espezie bitxi aurkitzen dira. 1741ean Carolus Linnaeus izan zen bertan eta espezie ugari dokumentatu zituen.
Malda (geometria)
Propietateak
k_1k_2=-1 edo
Kalkulua
Maldaren kontzeptua ezinbestekoa da kalkulu diferentzialean. Linealak ez diren funtzioetan kurbaren norabidea aldakorra da. Funtzio baten deribatua puntu batean zuzen ukitzailearen malda da kontsideratutako puntuan eta malda honek kurbaren norabide-aldakuntza adierazten du.
Δx eta Δy bi punturen arteko distantziak badira, (x eta y ardatzean zehar hurrenez hurren) malda, aurreko definizioa ikusita, honela lortzen da:
Malda hau kurbaren zuzen ebakitzailearena (zuzen sekantea) da kontsideratutako puntuetan. Zuzen batean edozein bi punturen zuzen ebakitzailea zuzena bera da baina hori ez da betetzen beste edozein kurba kontuan hartuta.
Anplifikadore operazional
Lehenengo anplifikadore operazional monolitikoa 1960ko hamarkadakoa da, Bob Widlarrek diseinatutako Fairchild μA702 (1964) izenekoa. Ondoren, Fairchild μA709 (1965) anplifikadorea atera zuten, baita Bob Widlarrek deiseinatutakoa. Geroago, Fairchild μA741 (1968) anplifikadorea merkaturatua izan zen, David Fullagarrek diseinatutakoa eta teknologia bipolarrean oinarritutakoa.
Lehenengo anplifikadore operazionalak eragiketa matematikoak (batuketa, kenketa, biderketa, zatiketa, integrazioa, deribazioa, eta abar) egiteko erabili zituzten kalkulagailu analogikoetan.
Anplifikadore operazional idealak irabazi infinitua, sarrerako inpedantzia infinitua, irteerako inpedantzia nulu, erantzute denbora nulu eta ez daukate zaratarik. Gainera, sarrerako inpedantzia infinitu hartzen denez, sarrerako korronteak nuluak direla esaten da.
Notazioa
Anplifikadore operazionalen ikurra ondorengoa da:
Terminaleen izenak:
Elikadurako terminalen notazioa alda daiteke Anplifikadore Operazionalaren teknologiaren arabera. MOSFET transistoreez egina badago VDD eta VSS BJT transistoreez egina badago berriz, VCC eta VEE.
Oro har, zirkuituen marrazkietan, elikadurako terminalak ez ohi dira marrazten zirkuitua argiago ikus dadin. Horrexegatik, kontuz ibili behar da ze marrazturik ez egoteak ez du esan nahi elikatu behar ez direnik.
Konparadorea
Atzeraelikadurarik gabeko konfigurazio bat da. Bi sarreren tentsioak konparatu eta irteera jakin bat ematen du emaitzaren arabera:
Jarraitzailea
Sarreretan zein irteeran tentsio berdina duen zirkuitua da.
Buffer bezala erabiltzen da, karga efektuak edo inpedantziak finkatzeko (inpedantzia handiko elementu bat inpedantzia txikiko batekin konektatzean edo alderantziz)
Malda (geometria)
Kalkulua
Kontsideratutako bi puntuak hurbiltzen baditugu haien arteko Δx eta Δy distantziak murriztuz, ikus daiteke zuzen ebakitzailea zuzen ukitzailea (zuzen tangentea) izatera hurbiltzen dela eta aldi berean ebakitzailearen maldak, ukitzailearen maldaren balioa hartzeko joera duela. Kalkulu diferentziala erabiliz, limitea determinatu dezakegu, edo Δy/Δx erlazioak hartzen duen balioa, Δy eta Δx zerora hurbiltzen direnean. Limite honen emaitza zuzen ukitzailearen malda da. Gainera, y, x-rekiko independentea bada, nahikoa da Δx zerora hurbiltzen den limitea hartzea. Beraz, zuzen ukitzaile baten malda Δy/Δx-ren limitea da Δx zerora hurbiltzen denean. Limite horri deribatua deitzen zaio.
Anplifikadore operazional
Ez-inbertsorea
Sarrerako tentsioa operazionalaren pin positiboan jartzen da. Operazionalaren irabazia oso handia da. Horrez gain, pin positiboaren eta negatiboaren tentsioak berdinak dira (masa birtualaren printzipioa dela-eta), eta pin negatiboaren tentsioa jakinda, irteerako eta sarrerako tentsioen erlazio matematikoa kalkulatu daiteke.
Kentzailea
R1,R2,R3,R4 erresistentzia independenteentzako:
Malda (geometria)
Kalkulua
Deribatuaren bidez, zuzen ukitzailearen malda lor dezakegu kontsideratutako puntuan. Adibidez, demagun y=x^2 funtzioa eta funtzio honen puntu bat (-2,4) da. Funtzio horren deribatua da. Beraz, zuzen ukitzailearen malda (-2,4) puntuan -4 da. Aldi berean, zuzen ukitzaile honen ekuazioa hau da: y-4=-4(x+2).
Aldaia
Aldaia Gasteizko auzo bat da, 2000. urteko Gasteizko Hiri Antolamenduko Plan Nagusian Zabalgana deitu zen hiri-hedapenaren baitan kokatua. Hiriaren mendebaldean dago. Iparraldean Elejalde dauka, hegoaldean Mariturri, ekialdean Zabalgana eta mendebaldean Zabalganeko parkea.
Ibarra
Ibarra Gipuzkoako ekialdean eta Tolosaldea eskualdean dagoen udalerria da, 1802an sortua. 0 biztanle zituen. urtean
Udalerri mugakideak
Tolosa iparrean eta mendebaldean, Villabona iparraldean, Berrobi eta Belauntza ekialdean eta Leaburu hegoaldean mugakide ditu.
Historia
SORRERA:
Gorosabel historialariak dioenez, Ibarrak lehen aipamen historikoa idatzia, 1374.urtean izan zen, urte artan, Ibarrak Tolasa herriarekin atxikitzea eskatu zuen. Beraz, hau, Tolosarekin oso lotuta zegoen.
Ibarra herria atxikimendua eskatu zuenerako, gutxieneko antolamendua zuela baieztatu dago, hori dela eta, Tolosari atxikitzea, funtzionamendu eta antolamendu modu berri bat sortzea eragiten zuen.
Gorosabel historialaren arabera Ibarrako lehenengo auzunea XIII.mendean sortu zen, Etxezarretako muinoan, bertan, Ibarrako lehenengo eliza eta hilerria eraiki ziren. Zoritxarrez, gaur egun ez dago auzune honen arrastorik. Denboraren poderioz, eliza ingurua oso gune garrantzitsua bilakatu zen, bertatik Nafarroako Erret galtzada pasatzen zelako. Hau erresumaren ardatz ekonomiko politiko nagusienetarikoa zen. Honen inguruan, erlazio ekonomiko eta sozial berria garatzen joan ziren
Bait-and-switch
Bait-and-switch (amu eta aldaketa) iruzur mota bat da, saltzaile txikizkariek erabiltzen dutena, baina baita beste testuinguru batzuetan erabiltzen dutena ere. Lehenik eta behin, bezeroek prezio baxuko publizitate-produktu edo zerbitzuekin "amua" (bait) eskaintzen diete, baina bezeroek denda bisitatzen dutenean, iragarkietako produktuak eskura ez daudela konturatzen dira eta saltzaileek antzeko gauzak, baina preziozkoak (switching), erosteko presionatzen diete.
Ibarra
Historia
BURUJABETZA:
Dyer Brook (Maine)
Dyer Brook Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Aroostook konderrian dago, Maine estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bait-and-switch
Bait-and-switch teknikek kultura komertzialean historia luze eta zabal bat dut. Adibidez, iruzurrari buruzko lehen Txinako liburuan- Zhang Yingyuren "Iruzurren liburua" (c. 1617)- iruzur honi buruzko hainbat aldaera agertzen dira. Hala ere, herrialde garatu gehienetan publizitate engainagarritzat hartuko dute eta epaitegietan amaitu daitezke.
Ibarra
Historia
Ibarra Tolosa herriaren agintepean egon zen 1803.urtera arte. Tartean 2 herrien arteko liskar ugari egon ziren.
Ibarrak 1802.urtean, Carlos IV.a erregearen eskutik hiribildu pribilegiatu izena lortuta, Tolosaren mende egoteari utzi. Horretarako erreger haziendariak, 1544 erreal eta 6 marabedi ordaindu behar zizkion.
Ibarran ekitaldi bat egin zuten eta aktan jaso herri-jabetza hartzeko. Akta hartan daude, kargurik garrantzituarena bete zituzten jendeak:
Martin Plaa
Martin Plaa (Bidarte, 1901eko martxoaren 12a – Paris, 1978ko martxoaren 29a) lapurtar tenislaria izan zen, 1930eko hamarkadaren hasieran ospea lortu zuena.
Ibarra
Historia
Erregidoreak, oraingo kontzejlea lana betetzen zuen eta sindiko pertsoneroa herritarren alde aritzen zen.
Nahiz eta Ibarrak 1802.urtean “hiribildu pribilegio” lortu eta honekin, Tolosaren mende egoteaz utzi, Tolosako herritarrekin gatazka asko eduki zituzten urte guztian zehar.
Martin Plaa
Plaa 1920ko hamarkadan hasi zen eta orduan oso ospetsua zen Frantziako Davis Kopa taldeko entrenatzailea izan zen. 1930eko hamarkadan bere ibilbide profesionala osatu zuen. 1931n Frantziako Txapelketa Profesionala irabazi zuen Robert Ramillon menderatuz. 1932an eta 1934an finalera iritsi arren, Ramillonek eta Tildenek hurrenez hurren menderatua izan zen. 1932an Berlingo Munduko Txapelketa Profesionalak irabazi zituen, Tilden eta Hans Nüsslein mendean hartuz.
Cella Dati
Cella Dati Italiako udalerri bat da. Cremonako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ibarra
Historia
1803ko Abuztuan, Ibartarrak “hiribildu pribilegio” aren jabetza artu zuen Ibarra herriak. Bestalde, 1803ko Abuztua 13an Ibarrako agintariak aukeratu zituzten.
Aparallactus lunulatus
Aparallactus lunulatus Aparallactus generoko animalia da. Narrastien barruko Aparallactinae familian sailkatuta dago.
Ibarra
Demografia
XX. mendearen lehen erdialdean hazkunde naturala izan bazuen ere, 1950eko eta batez ere 1960ko hamarkadetatik aurrera ikaragarrizko hazkundea gertatu zen Ibarran, batez ere Tolosaren hedapenari lotuta. 1960tik 1970era populazioa bikoiztu egin zen. Hazkundeak 1980ko hamarkadaraino jarraitu zuen, motelago izan bazen ere. 1990eko hamarkadan beherakada bat izan zen, krisialdi ekonomikoari lotuta.
XXI. mendearen lehen hamarkadan nahiko egonkor mantendu zen populazioa.
Cella Dati
Mugakideak
Cella Datik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ibarra
Demografia
2019an 4.258 biztanle zituen herriak. Horietatik %23,53k 65 urte edo gehiago zituen. Eta atzerrian jaiotakoak %9,63 ziren.
Honako grafika hau adin-piramide bat da, hain zuzen 2019an Ibarran eginikoa. Grafikan ikusten dugun bezala, Azpiko ardatzak Ibarrako biztanleriako adin bakoitzeko ume kopurua erakusten du,
ezkerreko ardatz bertikalean berriz, adin-tarteak ageri dira, 0-84+artean, goian koloreen esanahia eta erdikaldean, barra-diagrama batez adierazita, pertsona kopurua adin tarteko ageri da.
Kolore gorriak gizonezkoak irudikatzen ditu eta kolore urdinak emakumezkoak, 0-15 urtekoen artean, emakume gutxiago dira gizonak baino %58 gizonak eta emakumeak €42  15-60 urtetakoen artean,  desberdintasuna honakoa da, gizonezkoek  %43-ko biztanle dentsitatea dute beraz emakumeek %57-ko biztanle dentsitatea dute. 60-80 urtetakoei erreparatuz,  emakumeetan %59 da, beraz gizonezkoen biztanleria dentsitatea %41 koa da.
Ikusten dugunez, biztanleria egonkorra da baina, biztanleriak horrela jarraituko balu, hazkunde negatibo batean egongo ginateke, oraingoz, Ibarrako biztanleriak kanpai forma du, baina, lehenago esan bezala jarraituk balu, biztanleriak piramide inbertitu forma hartuko luke.
Grafikoa aztertuz, ikuis dezakegu, oparoaldi ekonimiko baten ondorioz baby boom-garaia etorri zen, hau 1960-etik 1981urterate izan zen, ume pilo-bat jaio ziren, hain zuzen, orain 40-75 urtekoak. Honek erakusten diguna da, adindu asko eta erretiru bidean dauden asko daudela, horren harira, Ibarran adindu asko daude. Baby boomaren ondoren, baby bustgaraia etorri zen,  ekonomia geroz eta okerrago joan zen eta askoz ere beldur gehiago zegoen umeak edukitzeko eta hezitzeko, horregatik, hazkunde negatiboa egon zen eta estadistikek joera berakorra eduki zuten. 1981. urtetik 2011 urtera arte joera egonkorra eduki zuen biztanleriak, orain arte, Bestetik, nerabe eta gazteak ez dira hainbeste, batez ere 20-34 urteetakoak.
Laburbilduta, baby boom-aren ondorioz, adindu asko daude eta baby-bust-aren ondorioz, nerabe eta gazte gutxi daude. COVID egoerak horrela jarraituko balu, adindu gehiago hilko lirateke eta gazte gutxiago beharko lirateke adinduen pentsioa ordaintzeko, hori izango litzateke alde ona, baina alde txarra ere badu, jende askok honen ondorioz lana galdu duenez, Ibarrako udalak, diru-laguntzak eman beharko lituzke. Horrekin batera heriotza-tasa jaitsi egin zen, leheno 50 urtekin hiltzen ziren gutxi-gora-behera eta gaur egun 83 urtekoa da. 2019an 4.258 biztanle zituen herriak. Horietatik %23,53k 65 urte edo gehiago zituen. Eta atzerrian jaiotakoak %9,63 zirenc
Ekonomia
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %0,6. Bigarren sektorea %56,9. Hirugarren sektorea %36,8. Eraikuntza %5,7.
Politika
Ibarrak 1803.urtean buru jabetza hartu zuen hau da Tolosatik banatu zen. Guztira Ibarran 41 alkate egon dira eta horietatik bat emakumea da. Beraien izenak hauek dira.
Alkatea erabaki ezberdinak aukeratzeko burua da. kulturgintzan, artzantzan, nekazaritzan, sendigintzan, fedegintzan, osasungintzan, kiroletan, auzogintzan, ohitura eta festetan, mota askotako langintzetan.
2003ko udal hauteskundeetan, EAJ-EA koalizioak 7 zinegotzi lortu zituen (969 boto), PSE-EEk 2 zinegotzi (279 boto), PPk zinegotzi bakarra (157 boto) eta Ezker Batuak ere zinegotzi bakarra (137 boto). Kontuan harturik ezker abertzalearen parte-hartzea debekatua izan zela, boto nuloak 855 izan ziren, hau da, %34,94. Bestalde, abstentzioa %33,52koa izan zen.
2007ko udal hauteskundeen emaitzak honako hauek izan ziren: EAJk 4 zinegotzi (405 boto), EAk ere 4 zinegotzi (384 boto), PSE-EEk 2 zinegotzi (233 boto), Ezker Batua-Aralar koalizioak zinegotzi bat (134 boto) eta PPk zinegotzirik ez (86 boto). Emaitza hauekin EAJko Maria Consuelo Romeo Aia alkate bihurtu zen, nahiz eta boto gehien jaso zuen alderdia inpugnatuta zegoen EAE-ANV alderdia izan, 731 botorekin. Abstentzioa %42,74koa izan zen.
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetan asko sinplifikatu zen panorama politikoa, hiru alderdik soilik lortu baitzuten ordezkaritza udalbatzan. Ezker abertzalearen ordezkari zen Bildu koalizioak lortu zuen gehiengo osoa, zortzi zinegotzirekin. EAJ alderdiak bi zinegotzi lortu zituen, eta PSE-EEk bat. Bilduko Jesus Peñagarikano hautatu zuten alkate.
2015eko udal hauteskundeetan Bilduren ondorengoa zen Euskal Herria Bilduk galera handia izan zuen, bi zinegotzi eta botoen % 30 galdu baitzituen. EAJk, berriz, botoak bikoiztu eta hiru zinegotzi gehiago lortu zituen. PSE-EE zinegotzirik gabe geratu zen. Euskal Herria Bilduko Mikel Agirrezabala hautatu zuten alkate.
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 1.007 boto. EAJk 798 boto. PSE-EEk 191 boto. Igor Zapirain izendatu zuten alkate.
Gastronomia
Ibarrako piperra ezaguna da Euskal Herri osoan, eta oso ohikoa da babarrunekin batera jateko. Askotan, Ibarrako langostinoak izena ematen zaio.
Izaskungo baseliza
Udalerri honen gainaldean eta Uzturre mendiaren magalean Izaskun baseliza eta auzoa kokatzen da.
Jaiak
San Bartolome jaiak. Abuztuaren amaieran.
El fútbol o yo
Sinopsia
Pedrok gehiegizko pasioa du futbolekiko: hain da handia futbolarekiko duen pasioa, lanetik botako dute, lanorduetan partida bat ikustera alde egiteagatik. Horrek guztiak kolokan jarriko du Verónicarekin duen harremana.
Iturrigorri gaseosa
Iturrigorri edo Iturri-gorri gaseosa Bilboko Iturrigorri auzoan La Vizcaína S.A. enpresak egiten duen gaseosa baten izena zen. Botila ixteko txaparekin zetorren lehenengoetakoa izan zen eta, horregatik Bizkaian txapa jolasari iturri izena ematen zaio.
NGC 2469
NGC 2469 galaxia espiral bat da, Lynx konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Pink Flamingos
Pink Flamingos 1972ko John Waters estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Babs Johnson Baltimorren karabana narrats batean bizi da bere seme Crackers gizagalduarekin, bere ama lodi eta Cotton bere neska-lagunarekin. Babs munduko pertsona zikinena izateaz harro dago, baina titulu hori kendu nahi diote Connie eta Raymond Marblek osatutako bikoteak, haurdun dauden emakumeak bahitu eta hauek erditzean jaioberriak saltzen dituzten legez kontrako haur-trafikatzaile talde baten buru direnak.
Cizely
Cizely Frantziako udalerria da, Nièvre departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cizely udalerrian erroldatutako biztanleak 57 ziren. Familiak 22 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 7 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 40 etxebizitza zeuden, 24 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 40etxeak ziren. 24 etxebizitza nagusietatik 20 bere jabearen bizilekua ziren eta 5 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 3 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 12 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 32 ziren, horien artean 15 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 15 pertsona aktiboetatik 12 lanean zeuden (6 gizon eta 6 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Judaismo ortodoxo moderno
Oro har, judaismo ortodoxo modernoaren "ikuspegi orokorra... gizarte modernoko kide izan daitekeela eta izan behar dela sinestea da, erlijiosoa izatearen arriskuak onartuz, onurak arrisku horiek baino handiagoak direlako".
Crestview (Florida)
Crestview Floridako hiri bat da. Okaloosa konderrian kokatua dago. 2010ean 22,785 biztanle zituen, 33.2 kilometro koadrotan banatuta.
Sarotherodon tournieri
Sarotherodon tournieri Sarotherodon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Publizitate engainagarri
Publizitate engainagarria edo iruzurrezko publizitatea hartzaileak okerreko portaera edo iritzira eraman ditzakeen publizitatea da; haien portaera ekonomikoa ukitzera irits daiteke, baita lehiakide bati kalte egitera ere.
Giovanni Rossi
Giovanni Rossi (Bidarte, 1926ko maiatzaren 7a- Ponte Tresa, 1983ko irailaren 17a) suitzar txirrindularia izan zen, profesionala 1949 eta 1954 artean, denbora horretan 2 garaipen lortu zituelarik.
Frantziako Tourrean behin baino ez zuen parte hartu, 1951n. Lehenengo etapa irabazi eta maillot horia bigarrenean eraman zuen. Urte hartan Suitzako Itzuliaren 5. etapa ere irabazi zuen.
Begoñako errepublika
Begoñako Errepublika (edo elizatea) 1925era arte indarrean ibili zen Begoña udalerriaren izen ofiziala izan zen, gaur egungo Begoña, Uribarri eta Otxarkoaga-Txurdinagako barrutietako lurrak batzen zituena, hau da, Artxanda menditik Bilboko itsasadarreraino. Gaur egungo auzo hauek Begoñako udalerri haren lurretan daude: Arabella, Bolueta, Castaños, Loruri, Matiko, Otxarkoaga, Santutxu, Solokoetxe, Txurdinaga, Uribarri, Zurbaran.
Nagusiki baserri giroko udalerria zen. Mahasti asko eta txakolin ugari egiten zen Begoñan. Hortik dator Mahatserri herriaren ezizena eta bertakoei ematen zitzaien izena mahatsorri izena.
Historia
Bilbo sortu baino lehenagotik ere bazegoen Begoña. Bilbo hiribildua Begoñako lurretan sortu zuten 1300. urtean Ibaizabal ibaia (Nerbioi ibaia esaten zitzaion lehen) itsasoko urekin batzen zen meandroan. Hiribildua 1300eko ekainaren 15ean sortu zen, hala adierazten baitu Bilboko Uriaren eraketa gutunak.
Lujua barrutian «Becunienses hoc munierunt» dioen inskripzioa topatu zen. Begoñarrak aipatzen dituela uste da.
Uribeko merindadeari zegokion udalerria. Lur haietan zeuden Santo Domingo eta San Justo ermitak, bai eta Uribarriko Kristoren, San Joakinen eta Boluetako Santa Anaren eta Paulako San Frantziskoren ermitak ere. 1500. urtean Cueto lizentziatuak egindako apeoan ikusten denarekin bat, errepublikaren barruan zeuden auzoak hauek ziren: Artazuriña, Zurbaran Behekoa eta Zurbaran Goikoa, Otxarkoaga eta Lonzoño, Zuazo Goiri, Larrakoetxea, Iturriaga eta Uribarri de Yuso. Toki hartako biztanleek landa-bizitza lasaia zuten; gehienak, nekazariak eta txakolin-egileak, San Gregorio Naciancenoren kofradian bilduta zeuden. Azaroaren lehenean egiten zen ganadu-feria oso jendetsua zen, udaletxeko plazan egiten zen, Basilikako atzeko aldean, plaza eta udaletxea kendu zituztenean Santutxun antolatzen hasi zen Basarrateko zelaian.
Bilbok behartuta anexionatu zituen Begoña eta Deustu 1925ean
Bilbok mendeetan zehar Begoñak baino hazkuntza askoz handiagoa izan zuen populazioan, botere ekonomikoan eta politikoan. Eta horren ondorioz Bilbok Begoña udalerria anexionatu zuen 1925. urtean Primo de Riveraren diktadura ren garaian.
Anexioa ez zen borondatezkoa izan. Zazpi hilabeteko erresistentziaren ondoren, Deustu, Begoña eta Erandioren aldetik, 1924ko urriaren 29an, anexioa 55 Errege Dekretuaren bidez ezarri zen. Ez zen kontuan hartu elizateen oposizioa, eta ez zen erreferendumik egin,  elizateak eta hiria anexioaren aldekoak ziren ala ez jakiteko. Azken alkate Ernesto Allendek 1924ko abuztuaren 14a n dimititu zuen, ez zuen Begoña entregatu nahi. Alkate interino gisa jarraitu zuen urtea bukatu arte. 1924ko abenduaren 31koa izan zen Begoñako udal batzaren azken akta eta akta horretan Ernesto Allende azaltzen da alkate interino moduan.
Ordura arte Begoñako udalerriak botoa eta jarlekua zeukan Bizkaiko batzar nagusietan, eta 36. jarlekua betetzen zuen. XIX. mendearen erdialdean, auzoak 6.000 biztanle inguru zituen, sakabanatutako etxebizitzetan bizi zirenak.
Begoñako euskara
Ingurune honetako jatorrizko hizkera Iñaki Gamindek aztertu zuen ("Bilbotarron euskararen zuzuan", 2004), eta "Begoñako euskara" izena eman zion, Buia eta Larraskitu ko moten aurrean. , Bereziki 1960ko hamarkada arte iraun zuen. Gaur egun ere, azken hamarkadotan jazotako aldaketa demografiko eta ekonomikoak gorabehera, jatorrizko hiztunak bizi dira Otxarkoagako landa-eremuan, Arbolantxa, Egirleta/Santo Domingo eta Azkarai auzuneetan alegia. Ahotsak.eus webguneak 176 bideo labur jaso ditu Bilbo inguruko euskararekin (Buia, Begoña eta Larraskitu).
Euskararen erabileraren bilakaera XIX. mendeaz geroztik
Begoña herri euskaldun hutsa zen 1844 urte aldean. Euskararen erabilera murriztarazia edo debekatua izan zen aginduen bidez 1880an eta 1938an. Eta adibidez, Begoña herri euskalduna zenean 1916an (euskaldun hutsak baziren, zahar eta gazte), erdaldunik ez zegoenean ere erdaraz egin behar ziren elizan. 1920ko erroldaren arabera, Bilboko biztanleriaren % 20 euskalduna zen. Ehun urtean Begoñako egoera soziolinguistikoa irauli zuen: herri euskaldun hutsa zena zeharo erdaldundu zuen, euskara isilarazi arte. Frankismo garaian euskaraz berba egitea kartzelara eramateko arrazoia izan zen. Ekonomia eta hizkuntz politika frankistek euskeraren egoeraren gaiztotzea areagotu zuten, Bizkaira Espainiatik erdaldun-olde ugariak etorri ziren eta. Bilbon 1981ean, berriz, % 6 bakarrik ziren euskaldunak. Baina ez zen erabat galdu, katea ez zen eten. Euskaldun batzuek eutsi zioten hizkuntzari eta Ikastolak eta gau-eskolak sortu ziren gero.
Eustatek emandako 2006ko datuen arabera, mahatsorrien laurdena inguruan euskalduna zen, zehazki 24.734 pertsona (% 23), Bilbo osoko % 24,3 baino ehuneko apur bat baxuagoa, beraz. Kopuruari dagokionez, Santutxu, Txurdinaga eta Uribarri auzoek euskal hiztun gehien ematen dituzte (14.500 hiritar inguru), baina ehunekoei dagokienez, Otxarkoagako baserri-eremua, Loruri, Castaños eta Begoña euskaldunenak dira.
Hedabideak
Anaitasuna aldizkari aitzindariak Santutxun izan zuen egoitza nagusia. Imanol Berriatuak sortu zuen euskarazko aldizkari orokor hura 1953ko ekainetik 1982ko apirilera argitaratu zen.
Berton hilabetekaria Batana Batu kultur elkarteak argitaratzen zuen 1998tik 2014ra bitarte. Bere azken urteetan ia 2.000 etxetara heltzen zen, Asapala Kultur Elkartearen eskutik. Otxarkoaga, Begoña, Santutxu, Txurdinaga, Uribarri eta inguruetako albisteak argitaratzen zituen paperezko herri-aldizkari honek. Edizio digiltala 2005tik 2012ra Asapala Kultur Elkartearen webgunearen egituraz baliatuta plazaratu zen. 2012tik 2014ra bitarte Bertonaldizkaria blogak zabaldu zuen aldizkariaren bertsio digitala eta 2014az gero Uriola plataforma bidez argitaratzen hasi zen.