cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lamarckismo
Eboluzioaren teoria
Lamarckek zera esan zioen: Bizitzaren eboluzioa ahalegin desberdinen bidez etorri da, bata bestearen ondoren inguru giro erabat aldakorrean eta espeziak izan duten egokitzeko gaitasunaren araberan.
Indar honek, eboluzioa  espeziearen aniztasuna erraztu du.
1) Animali guztietan bere garapena bukatu gabe duenari, edozein organoren ohizko erabilera indartu egiten da eta kontrakoa. Ez erabiltzeak ahultasuna dakar.
2) Naturak, egoeragandik, galdu edo irabazi dituen aldaketek bi sexuetan ematen direnak, naturak kontserbatu egiten ditu.
Eboluziori buruzko bere proposamena
Bere iritzian, eboluzioa prozesu bat da. Eskuratu diren ezaugarrien herentzia, nola inguruarekin erlazionatzen diren gurasoak eta eskuratzen dituzten hazpegiak bere seme-alabei transmititzen dien.
Klimaz, lurra, izaera, espezie baten banakoa aldatzen doan eran, eragin berriak eskuratzen ditu pixkanaka bere sendotasun formak, gaitasunak eta gorputzaren proportzioak aldatuz.
Zientzia eta Erlijioa
Jean Baptiste de Lamarck, biologia Eta erlijioa bereiztu zituen, eboluzioko teoria bat proposatuz non beste munduko adimenak inongo paperarik ez zutela. Bere teorian, nola inguru giroa aldakorra den, bizitzaren izaerak baldintza berrietara egokitzeko etengabeko borroka daramate eta lan hauek bere gorputza fisikoa, aldatu egiten dute eta ondorengoek, aldaketa fisiko hauek oinortzen dituzte.
Bere proposamenen barruan jaungoikoa, inteligentziak eta prozesuaren zuzentasunak ez dauka tokirik.
Egilearen lana
Filosofia zoologikoa izenburuarekin aurkeztu zen 1809 urtean; bertan idatzita dagoen arabera, bizitzaren izaerak ez dira sortu, ez dira aldaezinak gelditu, baizik izaera bakunatik eboluzionatu dute.
Aurkako iritziak
Lamarckismoaren aurka, hogeigarren mendean hasieran aurkeztu zen teoria bat: "La barrera Weismann" deitzen dena eta horren buruz nabaritzen dugu ezaugarri bereziak:
-     Zelula somatikoa, kontzeptuak oraingo biologiatik sortutakoak, eta orain eztabaidatzen direnak.
Juan García Atienza
Juan García Atienza (Valentzia, 1930ko uztailaren 18a - Ib., 2011ko ekainaren 16a) valentziar idazlea eta dokumentalista izan zen.
Biografía
Madrilgo Universidad Complutensen Filologia Erromanikoa ikasi zuen. Zinema gidoigile, ekoizle, narratzaile, dokumentalista, telebista errealizadore, oso ezaguna egin zen argitaratutako historia magikoari buruzko lanei esker. Lan horri 1977tik ekin zion eta horrek ospe handia eman zion. Hasierako lanak beldurrezko eta zientzia-fikzio zko ipuinak ziren. 1971n Televisión Españolan hasi zen lanean, saio desberdinak egitenː ezagunena Los Paladines telesaila. Telesailak ez zuen jarraipenik izan eta horrek literaturaren mundura bultzatu zuen. Neurri handi batean telebistarako eginiko dokumentalei esker Penintsula ko txoko harrigarriak ezagutu zituen eta hori bere liburu arrakastatsuenen oinarri izan zen; horrela La meta secreta de los templarios liburua agertu zen. Honi beste askok jarraitu zioten, eskuarki gida moduan antolatutaː ezagunena Guía de la España mágica (1986).
Askatasuna (aldizkaria)
Askatasuna 1970eko hamarkadako Euskal Herriko aldizkari anarkista abertzalea izan zen. 1971an Bruselan frankismotik ihes egindako erbesteratu batzuek sortu zuten eta 1976tik aurrera Bilbon argitaratzen hasi zen.
Aldizkaria izen bereko kolektiboak egindakoa zen. Hauek hasiera batean CNTko kideak ziren baina Euskal Herriko erakunde espezifiko bat eratzeko beren asmoa zapuztua izan zenean sindikatu anarkistak kaleratu egin zituen.
Kolektiboak Bilbon tailer bat zeukan, zeinean aldizkaria eta beste zenbait material argitaratzen zuten. Tailer hau Guerrilleros de Cristo Rey eskuin muturreko taldearen atentatu bat jasan zuen 1978 abuztuaren 24an, Bilboko lehen Aste Nagusiko egunetan hain zuzen. Eragindako suteak tailerra, artxiboak eta aldizkariaren erredakzioa suntsitu zuen. Galera ekonomikoak garaiko sei milioi pesetatan ebaluatu ziren. Urte bereko irailean Askatasuna atentatuari erantzun nahian ale berezia kaleratu zuen, 25.000 ale inprimatu zituztelarik.
Bere bigarren garaian, urtebeteko iraupena izan zuena eta epaitegi aginduz bahiketa batez hasi zena, Askatasuna hasierako planteamendu anarkistengandik urrunduz joan zen, Herri Batasunari "sostengu kritikoa" erakutsi ziolarik. Denborarekin adskripzio zehatzik gabeko aldizkari ezkertiar bihurtu zen, bere azken alea 1980ko abuztuan kaleratu zuelarik.
Aldizkariaren kolaboratzaile nabarmenetariko bat Mikel Orrantia izan zen, "Por una alternativa libertaria y global" liburuaren autorea.
3610 Decampos
3610 Decampos asteroide baten izena da. martxoaren 5an aurkitu zuen H. Debehogne, G. DeSanctis-ek La Silla Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 EA izena zeraman. Ondoren Jose Adolfo Snajdauf de Campos omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3610 Decampos asteroidearen orbitak batezbeste 3,162 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,755 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,569 distantziara. Eszentrikotasuna 0,129 da, eta makurdura orbitala 2,11ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.5 da.
Pargny-sur-Saulx
Pargny-sur-Saulx Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pargny-sur-Saulx udalerrian erroldatutako biztanleak 1.960 ziren. Familiak 802 ziren, horien artean 222 pertsona bakarrekoak ziren (113 bakarrik bizi ziren gizonak eta 109 bakarrik bizi ziren emakumeak), 277 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 251 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 52 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 927 etxebizitza zeuden, 822 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 104 hutsik zeuden. 693 etxeak ziren eta 231 apartamentuak ziren. 822 etxebizitza nagusietatik 512 bere jabearen bizilekua ziren, 292 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 55 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 129 etxek hiru zituzten, 241 etxek lau zituzten eta 374 etxek bost zituzten. 623 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 416 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 223 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.227 ziren, horien artean 806 aktiboak ziren eta 421 inaktiboak ziren. 806 pertsona aktiboetatik 676 lanean zeuden (427 gizon eta 249 emakume) eta 129 langabezian zeuden (58 gizon eta 71 emakume). 421 pertsona inaktiboetatik 109 erretiraturik zeuden, 83 ikasten zeuden eta 229 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pargny-sur-Saulx udalerrian 815 unitate fiskal zeuden, 1.990 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.390 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 48 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 17 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 3 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 elektrotresna denda zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Ozaraine
Ozaraine Zuberoako antzinako udalerria izan zen. 1842an Erribareitarekin batera Ozaraine-Erribareita udalerria osatu zuen.
Ikustekoak
Ozaraineko eliza 1857. urtekoa da.
Fanshawe (Oklahoma)
Fanshawe Oklahomako herri bat da. Latimer konderrian kokatua dago. 2010ean 419 biztanle zituen, 58.59 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 5943
NGC 5943 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Rocío Carrasco
Rocío Carrasco Mohedano (Madril, 1977ko apirilaren 29a) madrildar telebistako laguntzaile eta aurkezlea da.
Biografia
Rocío Jurado kantariak eta Pedro Carrasco boxeolariak osatutako bikotearen alaba bakarra da. Madrileko Alcobendasko Monte Alto herrian hazi zen. Gurasoak dibortziatu ondoren, etxea amaren esku geratu zen eta harekin bizitzen jarraitu zuen. Txikitatik agertu ziren Espainiako prentsa arrosan, eta gero eta gehiago, adin nagusitasuna bete ondoren. Ondoren, telebistako laguntzaile gisa parte hartu zuen.
Telebistako ibilbidea
Rocío Carrascok 1993an ekin zion telebistari, hamasei urterekin. Cruz y Rayarekin batera, aurkezle kide izan baitziren, TVEren Gabon zahar gaueko saio berezia aurkeztu zuen: "Este año, Cruz y Raya... ¡Seguro! ", Santanderren grabatua. Lehen esperientzia horren ondotik, 1997an, Telecinco Cita con Apeles programa etorri zen. María Teresa Camposek gidatzen zuen goizeko Día a día saioan laguntzaile jarraitu zuen 1999 eta 2004 bitartean lan egiten, eta gero 2004 eta 2005 bitartean Antena 3en ematen zen Cada día saioan.
2011n, María Teresa Camposekin batera, Nacidas para cantar saioa aurkeztu zuen, Canal Sur katean emana. Lehen edizioa eta bakarra 2011ko apirilaren 25ean hasi zen eta urte bereko maiatzaren 30ean bukatu.
Irailaren 17
Irailaren 17a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hirurogeigarren eguna da, 261.a bisurteetan. 105 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Irailaren 16 | Urteko egutegi | Irailaren 18
Rocío Carrasco
Telebistako ibilbidea
2014ko uztailaren 15ean, Telecincoren Hable con ellas saioaren aurkezle gisa fitxatu zela berretsi zen, 15. programatik aurrera, Natalia Millán aktorearen baja zela eta. Ikusleen aldetik harrera irregularra izan ondoren, Telecincok programa bertan behera uztea erabaki zuen, eta haren azken emisioa 2014ko irailaren 29an izan zen.
Gergely Kulcsár
Gergely Kulcsár (Nagyhalász, 1934ko martxoaren 10a - Vác, 2020ko abuztuaren 12a) hungariar xabalina jaurtilaria izan zen.
No Good Deed (2002ko filma)
No Good Deed (euskaraz Ekintza Onik Gabe), 2002ko Bob Rafelson estatubatuarrak zuzendutako thriller film bat da. Samuel L. Jackson, Milla Jovovich, Stellan Skarsgård eta Doug Hutchison aktoreek antzeztu zuten.
3611 Dabu
3611 Dabu asteroide baten izena da. abenduaren 20an aurkitu zuen Purple Mountain Behatokia-ek Nanking Behatokitik.
No Good Deed (2002ko filma)
Argumentua
Jack Friar (Samuel L. Jackson) lurjota eta hiritik kanpo beharrezko oporraldi batzuen faltan dagoen polizia bat da, bere zaletasunean jarduteko biolontxeloa jotzea. Bidai bati ekitera dagoen unean, bizilagun batek bere alaba topatzeko laguntza eskatuko dio, mutilagunarekin ihes egin baitu. Helburu horretarako bi aztarna besterik ez dauzka: bikotearen argazkia eta ustez neskaren mutilaguna bizi den kalearen izena.
3611 Dabu
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 YY izena zeraman. Ondoren Dabu omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3611 Dabu asteroidearen orbitak batezbeste 2,601 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,277 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,924 distantziara. Eszentrikotasuna 0,124 da, eta makurdura orbitala 12,77ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.2 da.
No Good Deed (2002ko filma)
Argumentua
Ikertzeari ekiten dionean, Jackek banku bat lapurtzera doan mozorrotutako lapur talde batekin topo egingo du. Haien buru Erin (Milla Jovovich) izeneko eta gizonezkoen sentimenduen manipulazioan trebea den neska gaztea da.
Fedorov Avtomat
Fedorov Avtomat borroka fusila, bere kategorian lehenengotakoa, Vladimir Grigorievitx Fedorov errusiarrak diseinaturiko eta 1915tik aurrera produzituriko su arma da. Zerbitzurako onartu zen lehenengo borroka fusila izan zen. 1915 eta 1924 artean 3200 fusil produzitu ziren Kovroveko hirian. Su arma honek Lehen Mundu Gerran, Errusiako Gerra Zibilean eta Neguko Gerran erabilia izan zen. Fedorov Avtomat gaur egungo borroka fusilen aitzindari bezala hartzen da, pisu arinagatik, kargagailu aldagarriagatik, indar handiko kartutxoagatik eta su automatiko zein erdi-automatikoa egiteko gaitasunagatik.
Funtzionamendua
Fedorov Avtomat fusila, ibilera motzeko atzerapen bidezko funtzionamendua du. Kartutxoa sutzean, kanoia eta ixtailua bata besteari lotuta daude, baina kanoia hargailuari lotu gabe dagoenez, atzeraka abiatzen dira kanoia eta ixtailua. Kartutxoa kanoitik irtetean, ixtailua jasaten duen presioa murrizten da, eta lehen fasean jasan duen inertziaz atzeraka jarraitzen dute ixtailuak eta kanoiak. 10mm-ko distantzia egin ondoren, kanoia ixtailuarekin lotzen duen palankak oztopo bat topatzen du, hau kulunkaraziz. palanka kulunkatzean, ixtailuko pitoiak askatzen ditu kanoia eta ixtailua askatuz. Ixtailuak bere inertziaz zikloa bukatu arte jarraitzen du eta kanoia tope batek geldiarazten du. Ixtailua lotzeko prozesua alderantzizkoa da. Su sistema mailu bidezkoa da eta armak su automatiko, zein erdi-automatiko egin dezake 25 kartutxoko kargagailu aldagarri batetik.
Produkzioa
1915 urtean hasi zen Fedorov Avtomat fusilen produkzioa, Armada Gorriak kargagailu aldagarriko su arma automatiko arinak eskatu zituenean. Kartutxo berri baten produkzioa ez hasteagatik, 6,5 mm Fedorov kartutxoaren ordez 6,5 x 50 mm Arisaka kartutxoa erabiltzea erabaki zen, mota honetako kartutxo asko zituelako Armada Gorriak. 1916 urtean, Armada Gorriak 25.000 Fedorov fusilen produkzioa martxan jartzea erabaki zuen. 1918ko hasieran ordea 9.000 fusiletara jaitsi zen helburua, baina Errusiar Iraultza eta ondorengo gerra zibilaren ondorioz 3.200 bakarrik produzitu ziren Kovroveko arma faktorian 1920 eta 1924 bitartean.
Bakterizida
Bakterizida bakterioak deuseztatu edo hiltzen dituen substantziari deritzo. Bakterizidak antimikrobiano mota bat besterik ez dira.
Fargo (Oklahoma)
Fargo Oklahomako herri bat da. Ellis konderrian kokatua dago. 2010ean 364 biztanle zituen, 1.48 kilometro koadrotan banatuta.
Gergely Kulcsár
Lau Joko Olinpikotan lehiatu zen (1960, 1964, 1968, 1972) eta hiru domina irabazi zituen, brontzezko bi 1960an eta 1968an, eta zilarrezko bat 1964an. Hungariako banderaduna izan zen 1964, 1968 eta 1972an. 1975 eta 1980 artean, Hungariako jaurtiketa taldearen entrenatzailea izan zen. Bere ikasleetako bat Miklós Németh izan zen, 1976ko txapeldun olinpikoa.
Bakterizida
Esterilizatzeko edota desinfektatzeko erabiltzen diren eragile asko bakterizidak dira. Ohikoenen artean eragile fisikoak daude (beroa, izpi ultramoreak, erradiazio ionizatzailea...), kimikoak (fenolak, alkoholak, metal halogenoak, laugarren mailako amonioa duten konposatuak,...), gasak (etileno oxidoa, ozonoa...), etab.
Bakterizidak dira ere lisozima bezalako substantzia naturalak (muki, malko eta listuan dagoena) eta kimioterapian erabiltzen diren antibiotiko batzuk ere. Kontuan hartu behar dira bakterioak hiltzen dituzten antibiotikoak ez direla oso ugariak, ugariagoak izanik bakterioen hazkundea galarazten dutenak (azken hauek bakteriostatikoak dira, baina ez bakterizidak).
Substantzia bakterizida baten eraginkortasuna neurtzeko hainbat teknika erabiltzen dira laborategian. Inhibizioa eragiteko gutxieneko kontzentrazioarena (MIC, ingelesez) da erabiliena.
= Ikus, gainera =
Rocío Carrasco
Telebistako ibilbidea
2015eko abuztuan, telebistan agertu zen berriro Cámbiame Premium-eko enbaxadore, Jorge Javier Vázquezek Telecincon aurkeztutako saioan. Hiru emanaldiren ondoren, Gran Hermano 16 saioak ordezkatu zuen.
Ander Laka
Ander Laka Belaustegi (Ondarroa, Bizkaia, 2001eko urriaren 28a) Euskal Herriko futbolaria da. Erdilari lanetan aritzen da.
Ibilbidea
''2022ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Rocío Carrasco
Telebistako ibilbidea
2016. urtean Hable con ellas programara itzuli zen, baina bertan behera utzi zuten bigarren aldiz, entzule gutxi baitzituen.
2021ean Rocío, contar la verdad para seguir viva dokumental-serie biografikoaren protagonista izan zen. Urte horretan bertan, Sálvame saioan laguntzaile bihurtu zen.'.
2022ko ekainaren 17an estreinatu zen Telebistaren Fábrica de la Teleren eskutik En el nombre de Rocío, Rocío, contar la verdad para seguir viva dokumental-serie biografikoaren jarraipena. Bigarren zati horretan, Rocío Carrascok jakinarazi zuen " bere familia mediatikoa desmuntatzeko" asmoa zuela.
Bizitza pribatua
1996ko martxoaren 31n, 18 urte zituela, Rocío Carrasco 20 urteko Antonio David Floresekin ezkondu zen, Rocio Jurado amaren Dehesa Yerbabuena finkan, 1.000 gonbidatu baino gehiagoren aurrean. Bikote gazteak bi seme-alaba izan zituen: Rocío Flores Carrasco, 1996ko urriaren 13an jaioa, eta David Flores Carrasco, 1998ko abenduaren 15ean jaioa.
1999an, senar-emazteak banandu egin ziren, elkar hartuta, eta prozesu judizial luze bati ekin zitzaion, seme-alaben zaintzagatik, adin nagusira arte. Urte berean hasi zen Fidel Albiac del Pinorekin harremana.
2002ko urrian, Irma Gómez Estechek, bikotearen etxeko langileak, Fidel Albiac salatu zuen Rocío Carrascori tratu txar fisiko eta psikologikoen ustezko delituagatik. Salaketa ez zen tramitera onartu eta ez zen inoiz epaitu. Fidel Albiacek kautelazko neurriak eskatu zizkion epaitegiari, eta demanda jarri zuen ohorerako eskubidea defendatzeko, epaiketa lehen auzialdian galduz. Erabakia Probintzia Auzitegira jo zuen eta ondoren jarduketekin jarraitzeari uko egin zion. Irma Gómez Estechek, berriz, Fidel Albiacen aurkako salaketa berretsi zuen.
2006ko ekainaren 1ean ama hil ondoren, Rocío Carrasco amaren musika ekoizpenaren eskubide artistikoak zituen oinordeko unibertsala bihurtu zen.
2016ko irailaren 7an, Rocío Carrasco Fidel Albiacekin ezkondu zen Torrico (Toledo) Valdepalacios finkan. Urte horretako abenduaren 22an, Rocío Carrascok bere senar ohia, Antonio David Flores, salatu zuen, lesio psikologikoen ustezko delitua zela eta, eta, delitu horren ondorioz, behin-behinean artxibatu egin zuten. Auzitegi Gorenak berretsi egin zuen largespen hori.
Ongintzako ekitaldiak
2022. urtearen hasieran, Rocío Carrascok, Green Cow Music-en laguntzarekin, «Mujeres cantan a Rocío Jurado» ongintza-kontzertua antolatu zuen, Emakumearen Nazioarteko Egunean, eta Espainiako musikaren, telebistaren, literaturaren eta arte eszena munduko hainbat emakume-pertsona bildu zituen. Besteak beste, Pastora Soler, Rigoberta Bandini, Mercedes Milá, Tanxugueiras, Ana Guerra, Lorena Gómez, Edurne, Beatriz Luengo, Carlota Corredera, Yolanda Ramos, Melani Olivares, Sole Giménez eta Noemí Casquet. Kontzertua berdintasunaren aldeko hezkuntzaren eta genero-indarkeriaren aurkako borrokaren alde egin zen.
Bačkovice
Bačkovice Txekiako udalerri bat da, Třebíčeko barrutian kokatua. 2018ko datuen arabera 100 biztanle zituen 6,38 km²ko azaleran.
Arbizu
Arbizu Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldeko udalerria da, Sakana eskualdekoa, Iruñeko merindadekoa. Herriak 0 biztanle zituen. urtean, eta 1.104 biztanle 2019an. Iruñetik 38 kilometro mendebaldera dago, eta Gasteiztik 59 km ekialdera.
Udalerri euskalduna da, UEMAko kidea da 1993tik.
Izena
Izenaren ahoskera [aɾβis̻u] da.
Geografia
Leziza ibaia ren ertzean dago kokatuta, ibai horrek bere urak Arakil ibaian isuri baino pixka bat gorago. Arakil eta Leziza ibaiez gain, Arbizun erreka batzuk daude: Ezkiete (Lizarrusti ibaiaren adarra), Sandindegi, Aldabea, Zubiarte, Beldarrain (Arakil ibaiaren adarrak), Sorgin erreka eta Zizkarte (Lezizaren adarrak).
Udalerriko altuera handieneko tokia Aitzegigaña da, 1.247 metrotan, Aralar mendian. Udal-mugartearen erdia Aralar mendian dago, Arakil ibaiak ezartzen duen mugaraino, eta beste erdia haranean eta Beriain mendiaren azpiko lurretan, non altuera berriz handitzen baita, 740 metroraino.
Klima subatlantikoa du: negu hotzak, prezipitazio ugari eta erregularrak eta udako lehorte arina.
Arbizuk mugakide du Aralarko Elkartea iparraldean, Lakuntza eta Uharte Arakil ekialdean, Etxarri Aranatz eta Ergoiena mendebaldean, eta Ergoiena hegoaldean.
Historia
Historiaurrea ri dagokionez, Arbizuko dermioan, Aralar aldeko basoan, bi trikuharri daude, Artabakargoa eta Fagatxabalgoa, eta artzainen kulturaren aztarnak ere nabariak dira zenbait tokitan.
Arbizu Aranazko Lurraldearen parte zen XIII. mendean. Goi Erdi Aroan Aranazko lurretan herri ugari zeuden, gaur egun baino askoz gehiago, Arbizuren kasuan Araña, Maiza, Arrospide, Mundiñano eta Sarria. Nafarroaren eta Gaztelaren arteko mugan gelditu zirenean arriskuak areagotu zirenez, herrixka horiek desagertzen joan ziren, eta bertako biztanleek herri handiagoetara jo zuten segurtasun bila, batez ere Etxarri Aranatzera eta Uharte Arakilera. Zenbaitek dioenez, Arrospide eta Arañako bizilagunak Arbizura jeitsi ziren, eta Mundiñano eta Maizakoak berriz Etxarrira.
XVI. mendean Hiria izateko mesedea bereganatu zuen Arbizuk, eta alkatez Aranaztik bereizi zen. 1599ko irailean Izurri Atlantikoa sartu zen: egun gutxitan 37 pertsona hil ziren eta herritarrek mendira jo zuten.
1813ko gertaerak
Espainiako Independentzia gerran kalte handiak jasan zituen herriak, Gasteizko bataila galdu ondoren (1813) frantses soldaduek, etxerako bidean zihoazela, aurkitu zuten guztia arpilatu eta suntsitu zutenean. XIX. mendearen erdialdean nabarmenak ziren oraindik ondorioak, herriari su eman eta etxeen erdiak erre baitzituzten.
Garai hartan 100 familia inguru eta 600 biztanle baino gehiago zituen Arbizuk. Herritarrek Gasteizko gertaeren berri eta Sakanako beste herri batzuk ere sutan zeudela jakitean, mendira ihesi joan ziren basoko borda eta txaboletan aterpetzera. 45 etxe erre zituzten soldaduek, eta uzta osoa galdu zen.
2013an, gertaera haien 200. urteurrena zela eta, zenbait ekitaldi antolatu ziren, besteak beste hitzaldiak, argitalpenak, eta herri antzezpen bat, Pello Reparazek konposatutako musikaz lagundua; arbizuarren ihesa, armadaren etorrera, erreketa eta itzulera antzeztu ziren bertan.
Tung Ping Chau
Ping Chau Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administraturiko lurralde berezian dagoen uhartea da. 1,16 kilometro koadroko azalera dauka.
Arbizu
Demografia
XX. mende osoan 900 biztanleren bueltan egon zen Arbizuko populazioa, baina XXI. mendearen lehen hamarkadan hazkunde esanguratsua gertatu zen eta 1.100 biztanle inguru izatera iritsi zen; alegia, % 15eko hazkundea izan zuen hamar urtean.
Tung Ping Chau
Kokapena
Uhartea, Tai Po barrutian dago, Lurralde berrietan, Hong Kongen ipar-ekialdeko muturrean. Hirigunetik urrutien dauden uharteetako bat da.
Kostaldetik lau kilometrora dago.
Arbizu
Udal hauteskundeak
2011n bi zerrenda aurkeztu ziren; Bilduk berea erretiratu zuen eta Mendinueta alkatea buru zuen Arbizuarron Hitza espainiar epaitegiek legez kanpo utzi zuten. Hortaz, Mendinuetak jarduneko alkate segitu zuen.
Segovia
Segovia Gaztela eta Leongo (Espainia) erdialdeko hiria da, izen bereko probintziako hiriburua.
Arbizu
Udal hauteskundeak
2015eko udal hauteskundeetan Euskal Herria Bildu k botoen %75,10 (392 boto) eta zinegotzi guztiak (9) eskuratu zituen.
Argentinos Juniors
Argentinos Juniors, izen osoa Asociación Atlética Argentinos Juniors, Buenos Airesko (Argentina) La Paternal auzoko kirol taldea da. 1904ko abuztuaren 15ean sortu zen, Martires de Chicago eta Sol de la Victoria taldeek bat egin zutenean. Klubaren atal nagusia futbolarena da. Gaur egun Argentinako Lehen Mailan aritzen da.
Eugène Lefébure
Biografia
Eugène Lefébure Senseko Lizeo Inperialeko ikaslea izan zen 1855 eta 1857 bitartean. Garai horretan bertan Stéphane Mallarmé zentru horretan barneko ikasle zen, dirudienez, biak 1862ko apirilerarte ezagutu ez ziren arren, Lefébure Auxerren zegoenean. Lagunak izan ziren 1871 arte, arrazoi moralengatik hautsi zutenean. Mallarméren lagunik hoberenetako bat izan zen, okultismoaganako interesa piztuz eta Canneseko bere etxean hartu zuen Mallarmék ezerezaren kontzientzia 1866ko martxoan. Mallarmé eta Lefébureren arteko gutunak azken honen seme izan zen Lefébure de Joignyk kontserbatu zuen.
Segovia
55.748 biztanle ditu (2010). Segovia probintziako administrazio, finantza eta kultura hiri nagusia da. Madrilgo etxebizitzen prezioen gorakadak eta garraiobideen hobetzeak biztanleriaren etengabeko hazkundea ekarri du.
Argentinos Juniors
Argentinos Juniorsen haztegitik atera dira, besteak beste, Diego Armando Maradona, Fernando Redondo, Juan Román Riquelme, Esteban Cambiasso eta Fabricio Coloccini.
Arbizu
Udal hauteskundeak
2019ko udal hauteskundeetan Euskal Herria Bildu k botoen %79,89 (425 boto) eta zinegotzi guztiak (9) eskuratu zituen.
Segovia
Bertako Alde Zaharra UNESCOk "Gizateriaren Ondare" izendatu zuen. Aipagarriak dira bertako Akueduktua eta Alkazarra.
Eugène Lefébure
Biografia
1871n Lefébure izan zen Lyongo egiptologia katedrako lehen tituluduna, eta 1879an bere lana utzi eta Kairora joan zen, non Institut Français d'Archéologie Orientaleren espedizio batetara batu zen Erregeen Haranean. 1881ean indusketa buruzagia zen, eta 1883an Auguste Mariettek Erregeen Haranaren plano bat egitea agindu zion. Ramses IV.aren hilobia den KV2an lan egin zuen, Seti I.aren hilobia den KV17a ere dokumentatu zuen eta KV26, KV27, KV28, KV29, KV37, KV40 eta KV59 hilobien planoak egin zituen, baita WV24 eta WV25 hilobienak ere.
Arbizu
Azpiegitura eta garraioak
Arbizuko Udala Etxarri Aranazko Gizarte Zerbitzuen Mankomunitateko eta Sakanako Mankomunitateko (MANK) kidea da.
La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak elkartzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia dauka herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honakoa da:
Euskara
Gaur egun, arbizuarren % 80tik gora dira euskaldunak; horregatik, udalerria UEMA elkartean sarturik dugu.
Ondasun nabarmenak
Mariaren Natibitatearen parrokia.
XVII. mendean eraiki zen Martin Galartzaren bitartez. Eraikinak nabe bakarra dauka eta erdi puntuko leihoak. 1813an, armada frantsesa Gasteizko batailatik erretiradan zihoala, herriko hainbat etxe erre zituzten soldaduek, bai eta elizaren zati bat ere, Pedro Otxoa Arinek eta Martin Ataunek eginiko erretaulak barne. Gaur egun elementu gutxi batzuk baino ez dira gordetzen (Ama Birjina haurrarekin irudikatzen duen tailla errenazentista bat, XVI. mendekoa; San Pedroren beste tailla bat, jarrita, estilo erromanistakoa, XVII. mendekoa; eta kalbario bat, mende horren hasierakoa).
Eugène Lefébure
Biografia
1889an indusketak utzi zituen, eta ordutik konferentzia gizon izan zen Lyonen eta Parisen, eta Aljerreko Letren Goi Eskolako irakaslea.
Arbizu
Ondasun nabarmenak
Ebanjelioaren aldean beste erretaula bat dago, Errosarioko Ama Birjinarena, barrokoa, XVII. mendekoa, eta, Epistolaren aldean, Gurutziltzatuaren erretaula, barrokoa hori ere, XVII. mendekoa, biak moldatuak, frantsesen kontrako gerra ondoko kalteak konpontzeko, seguraski. Gurutziltzatuaren tailla nabarmentzen da, barrokoa, eta bertako irudi bat, XIX. mendekoa, Andre Maria Doloretakoa. Organoa 1846koa da eta bataio-harria, azkenik, Erdi Arokoa.
Dorretxea edo Jakaren etxea
Elizatik herrira aldera, eraikin nabarmen bat dago, Erdi Aro ko dorretxe bat. Oin karratuko bloke bat da, lau solairurekin eta lau isuriko teilatuarekin, harlanduez egina. Hainbat ezaugarri direla eta (ateko arkua, lehio geminatua, leiho ondoko jarlekuak, gezileiho ak...), pentsatzekoa da XV. mende koa dela. Dorretxe hau Arbizuko “cabo de armería” izan zen, eta halaxe dago erregistratuta Nafarroako Erreinuko Armarrien Liburuan, armarri honekin: bi otso eta ertz aspaduna.
San Juan ermitan urtero, ekainaren 23an, erromeria ospatzen dute arbizuarrek, sanjuan festen hasieran. Iluntzean ermitatik jaitsi eta herriko kaleetan barna ibiltzen dira arbizuarrak suen gainean saltatzen. Hurrengo egunean, ekainak 24, meza egiten da bertan.
Festak eta ohiturak
Urgoiena, urbarrena Urteberri egun ona Fakearekin Osasuna Onarekin ondasuna Etxekoandre giltzariya Ideki ezazu atariya Emen dakat ur berriya
San Blas egunean (otsailaren 3an) erroskila k egin eta elizara bedeinkatzera eramateko ohitura mantentzen da oraindik zenbait etxetan.
Ihoteak (Inauteriak) ere ospatzen dira. Asteartea da egun nagusia, baina duela zenbait urte “hiri ihotea” ospatzen hasi zen larunbatarekin: koadrillak mozorrotzen dira eta herri bazkaria antolatzen da.
Igandean kintoak ateratzen dira eskean etxez etxe, garai batean jatekoa (piperropila k, urdaia, arraultzak) biltzeko, ondorengo afari-berendurako, eta gaur egun dirua. Izan ere, urtean 18 urte betetzen dituzten gazteak ihoteetan elkartu eta bost egunez festa egiten dute, herrian egun batzuetan, herritik kanpo beste batzuetan.
Asteartean, umeen eguna da eta ihote tradizionalarena: txatar-morroak, aittun haundiya eta amiñ txikiya protagonista dituen eguna. Txatarrez jantzita doaz txatar-morroak: zakua soinean, lastozko kapela buruan, aurpegia estalita oihal zuriaz, zatak oinetan eta zumezko edo lizarrezko makila eskuan, jendeari aztaletan jotzeko. Aittun haundiyaren eta amiñ txikiyaren panpinak plazan erre ondoren ateratzen dira jendea izutzera. Honela kantatzen zaie txatar-morroei:
Txatar-morro begi-gorri urtian behin etorri Ez etorri, ez etorri Begi-gorri, begi-gorri
Segovia
Geografia
Eresma ibairen ertzean (Segovia, Gaztela eta Leon).
Ekonomia
Industriak ez du aparteko garrantzirik.
Historia
Vacceo zeltiberiarrek eraiki zuten bertako lehen gotorlekua eta erromatarrak nagusitu ziren ondoren (akueduktu ospetsua geratu da garai haietatik).
Musulmanen inbasioaren ondoren, 1088an hasi ziren berriro jendeztatzen, eta gotorleku izan zen luzaroan.
XII. mendearen bukaeran eratu zen Segoviako Mesta eta XIII. mendean zabaldu ziren hirian oihalgileak. Komunitatezaleen gerrak eragin handia izan zuen Segoviako hirian.
XVII. mendean etorri zen Mestaren gainbehera.
1920an kalte handiak eragin zituen sute batek Segovian.
Arbizu
Festak eta ohiturak
Ohiturak aldatzen joan dira. Garai batean, gerra aurretik, egun nagusia igandea izaten zen, eta orduan erretzen zituzten panpinak. Gizonak txatarrez janzten ziren eta etxeetara sartzen ziren nesken eta umeen atzetik. Astelehenean haurrak "pixket" eskean ibiltzen ziren, eta asteartean gazteak.
Corpus Eguna edo Bestaberri Eguna ospakizun erlijioso handia zen garai batean, eta aztarna batzuek baizik ez dute iraun: ohiko prozesioaz gain, etxe batzuen atarien aurrean eta karriketan lorez eta oihalez apaindutako aldareak paratzen dira, eta karriketan lore petaloak eta adarrak zabaltzen dira. Etxe gutxi batzuetan bakarrik egiten da egun.
Sanjuanak
Sanjuanak dira herriko festa nagusiak eta bakarrak, ekainaren 23tik 29ra. San Juan egunaren bezperan hasten dira: arratsaldean arbizuarrak San Juango ermitara igotzen dira txaranga ren atzetik (herritik kilometro erdira baitago, muino batean), eta han merendatzen dute, koadrilatan. Lehenago bezperak ospatzen dira ermitan eta kintoek “Marilonbreren zaldiya” izeneko zortzikoa dantzatzen dute ermita aurrean. Udalak ardoa eta gazta banatzen ditu. Iluntzean herrirantz abiatzen dira berriz herritarrak, txarangaren atzetik, eta suak saltatzen hasten dira. Kale Nagusitik hasita herriko hainbat tokitan egiten diren su guztiak saltatu arte ez da kalejira bukatzen. Gero, plazara itzuli eta gaueko dantzaldia hasten da, udaletxeko balkoian ikurriña jartzen den bidenabar.
Udalak aate eskaintzen du egunero plazan, arratseko 8ak aldera, ardoa eta gazta debalde emanez. Aate horiekin batera, sanjuanen beste ikurra “berendubek” dira: eguneroko elkartzen dira kuadrillak mahaiaren bueltan afari berendua egitera, eta plaza benetako ikuskizuna bihurtzen da.
Aateak
Aipatutako aatearen ohitura festetatik kanpo ere egiten da. Urtean lau egunetan (maiatzaren 13an, irailaren 8an, irailaren 15ean eta urriaren 12an) ardoa banatzen da plazan zilarrezko ontzi batzuetan (barkillo ak), baita gazta eta ogia ere, eta aukera baliatzen dute askok afaria edo ospakizun txiki bat egiteko.
2008az geroztik, udazkeneko aate egunei beste festa egun bat gehitu zaie: Txistor Eguna. Udalak antolatzen du, herritarren eta bertako txistor egileen laguntzaz, urriaren 12aren aurreko edo ondoko igandean. Goiz osoan zehar azoka egoten da, txistor pintxoen lehiaketa, txistor dastaketa eta produktuaren inguruko lanen erakustaldiak, trikitixa saioak goiz eta arratsaldez, etab.
Urte bukaeran Olentzero da azken ospakizuna, Gabon Gauean. Beste herri askotan bezala Arbizun ere Olentzero basotik etortzen da astoarekin eta laguntzaileekin, eta opariak banatzen dizkie haurrei, herriko gazteek antolatzen duten ekitaldi batean.
Pujo
Pujo Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Ipar uhartea
Ipar uhartea (North Island; Te Ika-a-Māui) Zeelanda Berriko iparraldean dagoen uharte nagusia da.
113.729 km2-ko azalera edukita, munduko 14. uharterik handiena da. Zeelanda Berri osoko % 76a inguru bertan bizi da. Izan ere, Auckland herrialdeko hiririk handiena iparraldeko muturrean eta Wellington hiriburua hegoaldekoan uharte honetan daude.
Pujo
Biztanleria
2007an Pujo udalerrian erroldatutako biztanleak 607 ziren. Familiak 224 ziren, horien artean 53 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 73 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 82 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ipar uhartea
Maorierazko hiztun gehienak uharte honetako iparralde eta ekialdeko eremuetan bizi dira, Northland eta Gisborne eskualdeetan zehazki.
Hiri nagusiak
Hauek dira 100.000 biztanletik gora duten uharteko 5 hiri nagusiak:
Pujo
Etxebizitza
2007an 256 etxebizitza zeuden, 236 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 250 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 236 etxebizitza nagusietatik 203 bere jabearen bizilekua ziren, 31 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 10 etxek bi gela zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 59 etxek lau zituzten eta 145 etxek bost zituzten. 187 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 92 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 126 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 374 ziren, horien artean 282 aktiboak ziren eta 92 inaktiboak ziren. 282 pertsona aktiboetatik 256 lanean zeuden (134 gizon eta 122 emakume) eta 25 langabezian zeuden (9 gizon eta 16 emakume). 92 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 37 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pujo udalerrian 239 unitate fiskal zeuden, 634,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.949 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 31 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 16 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia eta 3 margolariak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 arropa denda zen.
2000. urtean Pujo udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 210 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Montmachoux
Montmachoux Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Lorrena eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Paolovita
Paolovita elementu natiboak motako minerala da.
Montmachoux
Biztanleria
2007an Montmachoux udalerrian erroldatutako biztanleak 231 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Paolovita
Ezaugarriak
Paolovita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Montmachoux
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erribareita
Erribareita Zuberoako antzinako udalerria izan zen. 1842an Ozarainerekin batera Ozaraine-Erribareita udalerria osatu zuen.
Montmachoux
Etxebizitza
2007an 110 etxebizitza zeuden, 89 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 108 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 89 etxebizitza nagusietatik 82 bere jabearen bizilekua ziren eta 7 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 59 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 60 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Erribareita
Toponimia
Frantsesezko toponimoa Rivareyte da. Nabarrengoseko notarioek 1385ean eta, berriro, 1690ean toponimoa Arribarreyte idatzi zuten.
Biztanleriaren bilakaera
Iturria : Cassini proiektua
Montmachoux
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 157 ziren, horien artean 112 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 112 pertsona aktiboetatik 102 lanean zeuden (54 gizon eta 48 emakume) eta 10 langabezian zeuden (7 gizon eta 3 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montmachoux udalerrian 90 unitate fiskal zeuden, 235 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.638 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean Montmachoux udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 424 hektarea erabiltzen.
Bilbao Basket
Surne Bilbao Basket Bilboko (Bizkaia) saskibaloi talde profesionala da, gaur egun ACB ligan dagoena. Bilbao Arena kirol jauregian du egoitza.
Historia
2000. urteko martxoaren 7an sortua, ordurako desagertutako Caja Bilbao taldea ordezkatu zuen. Bilboko hiriak urte askoan izandako saskibaloi tradizioa berreskuratzeko asmoarekin eratua, Bizkaiko erakunde publikoen laguntza izan zuen, bai eta bestelako hainbat erakunderena ere, Bilboko Athletic Klubarena esaterako. Hasierako denboraldian, LEB-2 mailan jokatzen hasi zen, eta bigarren denboraldian, 2001-2002an, igoerako kanporaketa jokatu ostean, zilarrezko mailara (LEB-1 liga) igotzea lortu zuen. Azkenik, 2003-2004 denboraldian Bilbao Basketek urrezko mailara, ACB Liga, igo egin zen. Taldearen izena, bere babesle garrantzitsuena den, Lagun Aro aseguru etxearengandik jaso zuen. Taldeak dituen bestelako babesleen artean, FEVE, El Correo, Bilboko Udala eta Bizkaiko Foru Aldundia daude.
2009/10 denboraldia seigarrena izango da ACB Ligara igo zenetik. Denboraldiaz-denboraldia taldea koskortu egin da Ligan.
Stade de Genève
Stade de Genève (euskaraz Genevako Estadioa) Suitzako Geneva hirian kokatuta dagoen futbol zelaia da. UEFA Euro 2008a ospatu zen bertan eta 30.084 lagunentzako eserlekuak ditu. 2001 eta 2003. urteetan eraiki zuen arkitekto talde suitzar batek.
Bilbao Basket
Taldea gaur egun
Bilbao Basketek bere etxeko norgehiagokak, Etxetxuko Udal pabiloian jokatzen zituen, pabilioiak guztira 5.200 ikuslerentzako edukiera dauka. Dena den, 2006an, Miribillako auzoan 10.000 ikusleentzako pabiloi berria eraikitzeko erakundeen arteko akordioa sinatu zen. Pabilioi berriarekin batera Miribillako auzoaren kiroldegi berria eraiki zen, eta lanak 2010. urterako amaitu zituzten.
2008/09 denboraldian lehendabizikoz Europa mailako txapelketan parte hartzea lortu zuen: Eurocupen hain zuzen ere. Bertan Final Eight jokatu eta finalaurrekoan kanporatu zuten.
2010-2011 izan zen taldearen urterik onena. Bizkaia Bilbo Basket bihurtu zen, aldundiarekin 1,9 milioi euroko babes akordioa sinatuta. Bilbo Arenan jokatzen hasi zen sasoi horretan, eta lanek izan zuten bi urteko atzerapenaren ondoren, aldundiak 45 milioi euroko pabiloi bat eraiki zuen Miribilla Bilboko auzoan, 10.000 eserlekuz eta kiroldegi batez ere hornitua. Sasoi hartan ligako txapeldunorde izan zen, Bartzelonaren aurka 3-0 galdu zuen finalean, eta Euroligarako sailkatu zen. 2011-2012a ere gozoa izan zen, 11 milioi euroko aurrekontua eta CSKA Moskuren aurka galduriko Euroligako final-laurdenetako kanporaketa. Bilbo Basket Europako elitean zen, baina aurrerantzean ezer ez zen berdina izango.
2012-2013 urtean hasi ziren arazo larriak. Bizkaiko Foru Aldundiak 1,9 milioi euroko babesa kendu zuen, eta taldeak Eurokopako finala galdu zuen. Irabazi izan balu, Euroligarako sailkatuko zen berriz. Baina ez zuten behar adina diru, eta Bizkaiko Aldundiak 5,2 milioi euroko erreskatea egin behar izan zuen ekainean. Ogasunarekin zituen zorrak barkatu, eta hainbat publizitate kontratu aurreratu zituen. Gerora, Jose Luis Bilbao orduko Bizkaiko ahaldun nagusia ikertua izan zen laguntza haiengatik, baina fiskaltzak kasua artxibatu zuen aurtengo otsailean.
Taldeak kostuak murriztu beharra zeuzkan 2013-2014rako, baina ez zuen lortu. Onarturiko aurrekontua diru sarrera errealak baino askoz handiagoa izan zen. Jokalariak, ogasuna, zuzendaritzako kideak... Hartzekodunak asko ziren. 2014ko urtarrilean, Gorka Arrinda kontseilariak jakinarazi zuen 1,5 milioi euro behar zituela jokalarien soldata ordaintzeko. Jokalariek ere greba mehatxua egin zuten. Taldeak ez zuen babesle sendorik. Krisi hark akzioak saltzera behartu zuen Gorka Arrinda. Mezua argia zen: hura taldean zegoen bitartean zaila izango zen Bizkaian babesleak aurkitzea.
2014ko udan, eta zorrak tarteko, ACB ez zion ligan izena ematen utzi Bilbo Basketi. Beste taldeek neurria berretsi zuten bileran —ACBko egutegia Bilbo Basket gabe ere zozkatu zuten—, baina, azkenean, Espainiako Kirol Auzitegiaren ebazpen batek Bilbo Basket onartzera behartu zuen ACB. Bilboko taldeak bideragarritasun plan zorrotza jarri zuen martxan, jokalari, hartzekodun eta Ogasunarekin zituen zorrak apurka kitatuz joateko.
2017-2018 sasoia izan da okerrena kirol mailan, eta bulegoetan ere gogorra izan da. Ia sei milioi euroko zorra zuen taldeak, hirutik gora Ogasunarekin atzeraturiko ordainketak ziren, eta hiru soldata zor zaizkie jokalariei. LEBera jaistean, taldeak 1,4 milioi jasoko zituen jaitsiera funtsetik.
Jokalariak
Bere partaide izan diren artean aipagarri dira, Txus Bidorreta, maila guztiak igotzea lortu dituen entrenatzailea; Javi Salgado kapitaina, taldean zegoen bilbotar bakarra, Santutxukoa. Eta Fred Weis, 2005eko Eurobasketean Frantziarekin brontzezko domina eskuratu zuen jokalaria. Horrez gain, Fred Weis 2005-2006 denboraldian erasoan errebote gehien hartu zituen ACB Ligako jokalaria izan zen, eta aldi berean tapoi jartzailerik nabarmenena.
Kirol-lagunarteak
Klubak egun zazpi kirol-lagunarte ditu. Lehendabizikoa "Hirukoa" izan zen, gero "Bidorreta" eta "Javi Salgado" sortu zuten. Frédéric Weisek "2.18" izenekoa eta Marko Banicek berea ere izan zituzten. Azken biak "La Casilla" eta "Erandioko Bilbao Basket" dira.
3612 Peale
3612 Peale asteroide baten izena da. urriaren 13an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1982 TW izena zeraman. Ondoren Stanton J. Peale omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3612 Peale asteroidearen orbitak batezbeste 2,628 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,335 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,92 distantziara. Eszentrikotasuna 0,111 da, eta makurdura orbitala 14,48ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.4 da.
Haka
Ka Mate Haka
Gaur egun, Haka All Blacks edo Zeelanda Berriko errugbi selekzioaren partiden aurretik antzezten da, euren historiarekiko eta kulturarekiko begirunea nabarmen egiteko eta aurkariaren kontzentrazioaren aurka erasotzeko asmoarekin.
Errugbi-elkarte zeelandaberritarraren esanetan (New Zealand Rugby Union) Haka ofiziala Ka Mate deitua da.
Kapa O Pango Haka
2005eko abuztuaren 28an, Dunedin hiri neozeelandarrean, Hiru Nazioen Txapelketan Hegoafrikaren aurka aurrez aurre jartzen zituen partidan, All Blacksek Kapa O Pango izeneko Hakaren bertsio berri bat aurkeztu zuten, itxuraz aurrekoa baino bortitzagoa. Partidak All Blacksen garaipenarekin bukatu zuen (31 - 27). Haka hau Ngati Porou maori tribuko Derek Lardellik idatzi zuen.
Filesa auzia
Filesa auzia ustelkeria kasu bat izan zen; enpresa trama bat sortu zuten (Filesa, Malesa eta Time-Export) PSOEren finantzaketa ilegala gauzatzeko xedean, 1989ko hauteskunde kanpainako gastuei aurre egiteko. Kontratu publikoak puzten zituzten zegokien komisioa kobratzeko. Jarritako hainbat salaketa bertan behera geratu zen, alderdi politikoen finantzaketa irregular delitua tipifikatu gabe zegoelako.
Ikerketa
Mariano Barberok, Auzitegi Goreneko magistratuak, burutu zuen ikerketa eta, 1995eko maiatzaren 5ean, salaketa ezberdinekin 39 pertsona inputatu zituzten. Hurrengo delituak identifikatzen ziren: faltsukeria ideologikoa dokumentu merkantilean, fondo publikoen bidegabeko eralgitzea, bidegabeko jabetzea, faltsukeria dokumentu publikoan, delitu monetarioa, eragimen-trafikoa eta zilegi ez den elkartea. Gerora Ave kasua ere azaleratu zen.
Auzia
1997an hasi zen eta, ordurako, 12 inputatu besterik ez ziren: José María Sala y Grisó, Carlos Navarro Gómez, Luis Oliveró Capellades, Alberto Flores Valencia, Aida Álvarez Álvarez, Miguel Guillermo Molledo Martí, Luis Sánchez Marcos, Francisco Javier Iglesias Díaz, Julio Calleja González Camino, Juan Antonio Molina Vivas, Eugenio García Mansilla eta Diego Ramos Ramos.
Beste batzuen artean, salaketa nagusiak hurrengoak izan ziren: faltsukeria dokumentu merkantilean, zilegi ez den elkartea eta bidegabeko jabetzea.
Hasierako instruktoreak uko egin zion kasuari eta Enrique Bacigalupok hartu zuen haren lekua. 1997ko urriaren 28an eman zen sententzia eta José María Salari esleitu zioten 3 urteko kartzela zigorra. Auzitegi Konstituzionalak eten egingo zuen eta 2 urte besterik ez zituen beteko.
NGC 5944
NGC 5944 galaxia bat da, Serpens konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.