cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wolff-Parkinson-White sindrome
Kausak
Wolff-Parkinson-White sindromea duten pertsonetan, bihotzaren seinale elektrikoetako batzuk bide osagarrian behera doaz. Horrek bihotz-tasa oso azkarra sor dezake, takikardia supraventricular deritzona.
Wolff-Parkinson-White sindromea duten gehienek ez dute beste bihotzeko arazorik. Hala ere, arazo hau bihotzeko beste baldintza batzuekin lotuta egon da, esate baterako Ebsteinen anomaliarekin. Baldintza honen forma bat ere heredatzen da.
Sintomak
Sindrome hau duen pertsona batek izan dezake:
Probak eta azterketak
Takikardiako atal batean egindako azterketa fisikoak minutu bakoitzeko 100 taupada baino gehiagoko bihotz-maiztasuna erakutsiko du. Bihotz-tasa arrunta 60 eta 100 taupadakoa da helduengan eta minutu bakoitzeko 150 taupada azpitik jaioberrietan, haurtxoetan eta haur txikietan. Odol presioa normala edo baxua izango da kasu gehienetan.
Pertsona azterketa egiteko unean takikardiarik ez badago, emaitzak normalak izan daitezke. Egoera ECG batekin edo ECG anbulatorioen jarraipenarekin diagnostikatu daiteke, hala nola Holter monitore batekin.
Ikerketa elektrofisiologiko intrakardiako (EEFIC) izeneko proba bihotzean kokatzen diren katetroak erabiliz egiten da. Azterketa honek bide elektriko osagarriaren kokapena identifikatzen lagun dezake.
Tratamendua
Botikak, batez ere prokainamida edo amiodarona bezalako antiarritmikoak, bihotzeko taupadak kontrolatzeko edo prebenitzeko erabil daitezke.
Tratamendu medikoekin bihotz-maiztasuna normaltasunez itzultzen ez bada, medikuek kardiobisio elektrikoa (shock) izeneko terapia mota bat erabil dezakete.
WPW sindromearen epe luzeko tratamendua oso maiz izaten da kateterren ablazioa. Prozedura hau hodi bat (kateterra) arterian sartzea da, ingineretik gertu ebakidura txiki baten bidez, bihotzaren eremura iristeko. Punta bihotzera iristen denean, bihotz-erritmo bizkorra eragiten duen eremu txikia suntsitzen da, erradiofrekuentzia edo energia izozte deituriko energia mota berezi bat erabiliz (cryoablation). Ikerketa elektrofisiologiko (EEFIC) baten baitan egiten da.
Bide osagarria cauterizatzeko edo izozteko bihotzeko kirurgiak WPW sindromearen sendatze iraunkorra ere eman dezake. Gehienetan, prozedura hau bihotzeko kirurgia behar bada beste arrazoi batzuengatik egiten da.
Balizko zailtasunak
Zailtasun hauek izan daitezke:
Bihotz taupada azkarrenen formarik larriena fibrilazio bentrikularra (VF) da, eta horrek shock edo heriotza azkar ekar dezake. WPW duten pertsonetan gerta daiteke batzuetan, batez ere fibrilazio aurikularra (AF) ere badute, hau da, beste bihotz-erritmo anormal bat. Bihotz-taupada azkar mota honek larrialdiko tratamendua eta kardiobisio izeneko prozedura behar ditu.
Mediku profesional batekin harremanetan jartzeko unea
Kontsultatu zure medikuarekin:
Galdetu medikuarekin egoera honen forma hereditarioak nolakoak diren proiektatu behar den ala ez.
Hereditarioa al da?
Bai, osagai hereditarioa dago. WPW maizago agertzen da gaixotasuna duen gaixo baten senideetan.
Caernarfon gaztelua
Caernarfon gaztelua (ingelesez Caernarfon Castle eta galeseraz Castell Caernarfon) Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdeko Caernarfon udalerrian kokatzen den gaztelua da. 1283an Gwynedd konkistatu ostean Eduardo I.a Ingalaterrakoak eraiki zuen.
1986an UNESCO erakundeak eskualde honetako hainbat gaztelu eta harresiekin batera Eduardo erregearen Gwyneddeko gaztelu eta harresiak izendapenaz Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Fruto Vivas
José Fructoso Vivas Vivas, ezagunagoa Fruto Vivas izenagatik (Municipio Jáuregui, Táchira, Venezuela, 1928ko urtarrilaren 21a - 2022ko abuztuaren 23a) venezuelar arkitektoa izan zen. XX. mendearen bigarren erdiko venezuelar arkitekto bikainenetako bat, bere arkitektura-proiektuengatik ez ezik baita kritikari eta irakasle gisa egindako lanagatik ere.
Biografia
Venezuelako Unibertsitate Zentralean egin zituen ikasketak. Carlos Guinard, Tomás José Sanabria, Cornelis Zitman, Carlos Raúl Vilanueva eta beste maisu batzuen eragina nabari da bere lanetan. 1955ean, bere lan nagusietako bat proiektatu zuen: Tachira Cluba, Caracasen, venezuelar arkitektura populistaren moldeari jarraituz. Bere beste lan aipagarrienetako bat Santo Domingoko (Merida) Moruco Hotela da. 1987ko Arkitektura Sari Nazionala jaso zuen.
Strozza
Strozza Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Strozzak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Two O'Clock Courage
Two O'Clock Courage 1945eko Anthony Mann estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Ted Allisonek kolpe handi baten ondorioz, amnesia dauka. Hilketa baten ikerketan murgilduta ikusiko du bere burua eta zantzu guztien arabera, bera da erruduna. Patty, emakumezko taxilari batek, bere izena garbitzen lagunduko dio. Tedek balakada bat jasotzean, oroimena berreskuratu eta errugabe dela frogatuko du.
Ponte (kristautasuna)
Pontea ur bedeinkatua duen ontzi bat da, elizaren sarreran egoten dena, kristauek handik eskuko hatzamarrak busti eta aitarena egin dezaten.
Materialak
Harrizkoak izan ohi dira ponteak, baina beste material batzuetakoak ere izan daitezke, baita elementu naturalak erabili ere, hala nola maskor handiak, esate baterako Santa Eugenia elizan, Biarritzen; Burlatan, Hondarribian, Donostiako Artzain Onaren katedralean eta hainbat elizatan.
Erabilpena
Elizaren sarreran, kanpoaldean (elizatarian) edo barruan (atetik gertu), horma edo zurabe batean egon daiteke. Ohikoena, eskuineko hatz luzea bertan bustitzea da.
Nafarroan, agoten bazterketaren garaian, elizetan ponte berezia izaten zuten eliza batzuetan. Ponte diskriminatzaile hori egon ezean, ezin zuten guztien ponteko ura atzamarrekin ukitu eta makila bat erabili behar izaten zuten.
Etxeko ur bedeinkatu ontziak ere badaude, elizatik hartutako ur bedeinkatuz bete eta bereziki etxeko ate edo ohearen ondoan, etxetik atera baino lehen edo oheratu nahiz jaikitzean aitarena egiteko.
Telegrafia
Telegrafiaren Historia
Alanbre elektrizatuen bidezko telegrafiako lehen esperimentuak (elektrizitate estatikoa) Charles Morrisonek egin zituen Ingalaterran. Lortu zituen emaitzak Scott Magazine aldizkarian argitaratu zituen 1753ko otsailaren 17an.
Elektrizitatearen berrikuntzen ondorioz, gizakiek urrutira komunikatu ahal izan zuten, lehenenik seinaleak trasmituz eta, ondoren, ahotsa kable bidez transmitituz. Telegrafoa 1837an asmatu zen eta komunikazioen iraultza izugarria ekarri zuen abiadura ezagun guztiak gainditu zituelako. Lehenengo telegrafoa Claude Chapperen telegrafo optikoa izan zen, XVIII. mendean sortu zena. Halabaina, XIX. mendearen erdialdean telegrafo elektrikoa telegrafo optikoa ordezkatzen hasi zen.
Telegrafiaren historian Samuel Morsek garrantzia handia izan zuen. Morsek kable-bakarrez osatutako telegrafo sistemaren asmakizunean lagundu zuen eta Morse Kodea asmatu zuen pertsona izan zen. Beraz, esaten da telegrafiaren historia Morseren asmakizunen ondoren hasten dela, 1844 an.
Telegrafia Akustikoa
Munduko hainbat herrialdetan mezuak herriz herri transmititzeko sistema bat garatu zen danborrak erabiliz, bereziki Afrikan. Garai horretan, telegrafia akustikoaren mezu-transmisioaren abiadura Europako edozein sistema baino azkarragoa zen. Afrikako danborraren sistema ez zen alfabetikoa eta danborrak hizkuntzaren doinuei jarraitzen zien. Horrek mezuak oso anbiguoa egiten zuen eta testuingurua oso garrantzitsua zen mezuak ulertzeko.
Telegrafia akustikoaren beste adibide bat da mezara joateko elizaren kanpaiek sortzen duten soinua.
Telegrafia Optikoa
Telegrafia optikoak Erromatarren garaian du jatorria eta mezuak komunikatzeko zuziak erabiltzen zituzten. Frantziako iraultzaren garaian, Chappek sistema telegrafiko bat sortu zuen. Hori masta batez eta jarrera ezberdinak har zitzaketen listelez hornitutako dorrea zen eta posizio bakoitza kode bat zen (letra bat, zenbaki bat edo esaldi bat). Herrien artean hainbat dorre eraiki ziren eta mezuak dorrez dorre transmitizten ziren helmugara iritsi arte. Dorreen arteko urruntasuna areagotzeko (eta, beraz, gutxiago egiteko), erraz ikusteko moduko lekuetan ezartzen ziren. Halabaina, baldintza atmosferiko txarrak egitean (lainoa, euria, etab.) telegrafia optikoak huts egin zezakeen.
Telegrafia Elektrikoa
Telegrafo elektrikoa elektrizitatearen lehen aplikazio industrialetako bat izan da.
Telegrago elektikoaren eta lotutako fenomeno elektromagnetikoen aurkikuntzarekin, urrutiko komunikazio sistemak bultzada handia jaso zuen. Esan daiteke telegrafo elektrikoa iragarkiak trenbideak baino azkarrago transmititzeko sortu zela, eta horretan izan zuen lehen aplikazioa.
Lehenengo telegrafo elektriko komertziala Cooke and Wheatstonena izan zen, 1837 ko ekainaren 10ean ingelesezko patenteari jarraituz eta Londres eta Birmingham trenbideetan erakutsi zuten, urte bereko uztailean.Hasierako sistema elektriko gehienek hari anitzak behar zituzten baina Estatu Batuetan Morse eta Vail ek garatutako sistema kable bakarreko sistema zen. Sistema honek erabili zuen lehen aldiz Morse kodea. 1844an, Morse sistemak Baltimore eta Washington lotu zituen, eta 1861 ean kontinentearen mendebaldeko kostaldea ekialdeko kostarekin lotu zen.
Telegrafo elektrikoa berehala bihurtu zen komunikazioren elementu garrantzitsuenetariko bat. Morse sistema 1851 n Europako telegrama kontinentalen estandar bezala onartu zen ofizialki eta kode berrikusi batekin, Nazioarteko Morse Kodearen oinarri bihurtu zena. Hala ere, 1930eko hamarkadaren amaieran, Britainia Handiak eta Britainiar Inperioak Cooke eta Wheatstone sistema erabiltzen jarraitu zuten. Era berean, Estatu Batuek American Morse kodea erabiltzen jarraitu zuten. Beraz, nazioarteko mezuak bidaltzen zirenean bi kodeen arteko itzulpena egiten zuten operadoreak egoten ziren.
Teleprinter
Teleprinterra telegrafo makina bat da, teklatu batetik mezuak bidaltzeko eta mezu irakurgarriak inprimatzeko gai dena. Gainera, ez zen beharrezkoa operadoreak trebatasuna edukitzea linean erabiltzen zen telegrafo kodean. Inprentako hainbat telegramatik garatu zen eta transmisio-abiadura hobekuntzen ondorioz, The Morse telegraph sortu zen, paperezko zintan koska markatzen zuen sistema bezala. Marka urdinak egiten zituen telegrafo kimiko batek grabazioaren abiadura hobetu zuen, baina benetako lehen inprimatze-telegrafoak (testu lauz inprimatuak) gurpil-mota birakari bat erabiltzen zuen bolante-inprimagailu bat bezala (1846). Inprimatze-telegrafo hau, Hughesek hobetu zuen eta sistema Western Unionek (Estatu Batuetako telegrafoen enpresa) onartu zuen 1855ean.
Telegrafiaren Desagerpena
XX. eta XXI. mendean telegrafia-zerbitzuak desagertuz joan ziren, posta elektronikoa eta telefonoa gero eta gehiago erabiltzen hasi zirelako. Telefonoaren asmakizunak, Alexandre Graham Bellek patentatua, telegrafia ordeztu zuen.
Antaresia maculosa
Antaresia maculosa Antaresia generoko animalia da. Narrastien barruko Pythonidae familian sailkatuta dago.
Deustuko zubia
Deustuko zubia Bilbo udalerriko zubi bat da, Bilboko itsasadarra zeharkatzen duena, iparraldetik Deustuko Doneperiaga eta hegoaldetik Abando auzoak elkarlotuz. 1936ko abenduaren 7an zabaldu zen.
Les Adrets
Les Adrets Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Deustuko zubia
Izena
Espainiako Gerra Zibilarekin batera frankistek Bilbo bereganatzean zubia berreraiki eta "Puente del Generalisimo" izena jarri zioten, jatorrizko Deustuko zubia izena aldatuz. Izen hori 1979. urtera arte mantendu zen, urte hartan zubiak bere jatorrizko izena berreskuratu zuen arte.
Historia
Bilbok Deustuko elizatea anexionatu zuenetik hamar urte igaro ziren Bilbo eta Deustuko Doneperiaga zubi batez lotzeko proiektu bat zehaztu zen arte. Eraikuntza obrak 1932an hasi ziren, eta 1936rako amaitu zuten zubia.
Espainiako Gerra Zibilarekin batera frankisten aurrerapena oztopatzeko leherrarazi egin zuten 1937ko ekainean.
Erreforma ugari izan ditu: 1955ean sartzeko eskailerak kendu zizkioten, 1974 eta 1975ean Mariano de Lastrak tarte altxagarriak aldatu zizkion, 1983an berrasfaltatu zuten, 2004 eta 2006an sarbide berriak erantsi zizkioten, eta azkena, 2008an egin zuten.
Ezaugarriak
Zubia, Ricardo Bastida arkitektoak egina eta Jose Ortiz de Artiñano eta Ignacio Rotaetxe ingeniariek diseinatua, 500 metro luze eta 25 metro zabal da, eta Abando aldean Euskadi plaza eta Deustu aldean San Pio X plazak lotzen ditu. Zirkulaziorako 4 errei ditu (2 norabide bakoitzeko), espaloiak bi aldeetara eta igogailua du mendebaldeko ertzan, Abando aldean.
Bilboko itsasadarreko jarduera industrialak itsasadarretik barrena hainbat itsasontzi ibiltzea zekarrela eta, 7,96 metro altueradun zubia beso zabalgarriekin diseinatu zen, zubi altxagarria, alegia. Gaur egun zubia zabaltzen ez den arren, oraindik ere, zubia zabaltzeko erabiltzen zen makineria erraldoia ikusgai da Deustuko Doneperiaga aldean dagoen zubipean.
Zubia jadanik zabaltzen ez den arren, Deustuko Unibertsitateko eta Euskal Herriko Unibertsitateko San Mameseko ingeniaritza goi-eskolaren arteko estropada izaten zenean zabaldu ohi zen, azkenengo aldiz 2008an zabaldu zela. Ordutik, ordea, ez da berriro ireki, besoak zabaltzeko makineriaren egoera latza dela eta.
2001ean zubian bertan Rotaetxeren omenezko plaka ezarri zen.
Abando aldean, zubiaren inguruan, Bilboko tranbiaren Abandoibarreko geltokia, Iberdrola dorrea, Euskadi plaza eta Zubiarte merkataritza gunea kokatzen dira.
Les Adrets
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 497 ziren, horien artean 417 aktiboak ziren eta 80 inaktiboak ziren. 417 pertsona aktiboetatik 386 lanean zeuden (205 gizon eta 181 emakume) eta 31 langabezian zeuden (14 gizon eta 17 emakume). 80 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Les Adrets udalerrian 351 unitate fiskal zeuden, 869 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.322 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 157 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 13 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 23 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 8 higiezinen enpresak ziren, 13 zerbitzu enpresak ziren, 69 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 31 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 4 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 15 jatetxeak, 6 higiezinen agentziak eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 11 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen eta 6 kirol-dendak ziren.
2000. urtean Les Adrets udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 553 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Jethro Tull
Jethro Tull ingeles rock progresibo musika taldea da, Ian Anderson eskoziarra taldearen buru da. 1967. urtean jotzen hasi eta etenik gabe gaur egun arte diraute, honenbestez Rolling Stones talde ospetsuaren ondoren bigarren talde iraunkorren gisa jo ohi da.
Diskografia
Estudioan grabatutako albumak
Mugimendu autonomo
Mugimendu autonomo edo marxismo autonomo (askotan autonomismo sinplifikatua) ezker politikoaren korronte bat da, gehienbat marxismo libertarioaren interpretazioetan sortua eta, askotan, anarkismoaren zenbait postulatuekin bat egiten duena. Botere politikoaren garapen demokratiko eta sozialista, parte hartzezko demokrazia, horizontaltasuna eta estrategi eta taktiken etengabeko egokitzapena bultzatzen ditu.
Ikuspegi antikapitalista baten aldetik, ezkertiar alderdi eta sindikatu klasikoen abangoardismo eta burokratizatze kritikatzen ditu. Bere kideei "autonomo" edo "autonomista" diete eta italiar operaistekin lotura estua du. Italiako Lotta Continua eta Potere Operaio, Frantziako Socialisme ou Barbarie eta Action Directe, Euskal Herriko Komando Autonomo Antikapitalistak edo egungo Bloke beltza mugimendu autonomotik gertu izandako erakundeak izan dira.
Stezzano
Stezzano Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Stezzanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Petrocephalus zakoni
Petrocephalus zakoni Petrocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Mormyridae familian sailkatzen da.
Maylandia phaeos
Maylandia phaeos Maylandia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Coust
Coust Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Coust udalerrian erroldatutako biztanleak 466 ziren. Familiak 184 ziren, horien artean 48 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Coust udalerrian 201 unitate fiskal zeuden, 478,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.665 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 2 zurginak eta 2 iturginak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Coust udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.853 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Beedeville (Arkansas)
Beedeville Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Jackson konderrian dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Camden Town Group
Camden Town Group 1911tik 1913ra bildu zen artista postinpresionista talde bat izan zen. Artistak Walter Sickert margolariaren etxean biltzen zen, Londresko Camden Town auzoan, eta hortik zetorren izena.
Historia
1908an Frank Rutter arte kritikariak Allied Artists Association (AAA) elkartea sortu zuen; taldea Royal Academytik banandu zen, era batez, Frantzian, Société des Artistes Indépendants edo Independenteen Saloiak eragindako irizpideak jarraituz. AAAn lanak erakutsi zituzten margolari askok, gero, Camden Town Groupen hartu zuten parte.
Talde honen gainean Vincent van Gogh edo Paul Gauguin bezalako artistek eragin handia izan zuten. Camden Town Groupek margolan inpresionisten eta kubisten erakusketak antolatu zituzten Londresen eta haien eragina handia izan zen.
Taldekideak
Taldeak bere barneko arauak zituen, tartean, ezin zirela hamasei baino gehiago izan eta guztiak gizonezkoak izan behar zirela.
Euskalduna zubia
Euskalduna zubia Bilbo udalerriko zubi bat da, Bilboko itsasadarra zeharkatzen duena, iparraldetik Deustuko Doneperiaga eta hegoaldetik Abando auzoak elkarlotuz. 1997ko apirilaren 18an zabaldu zen.
Izena
Izena antzinako Euskalduna ontziolen omenez darama, ontziola hauek Abando ertzeko itsasadarraren zatian kokatuta zeudelarik.
Historia
Zubia 1997ko apirilaren 18an zabaldu zen, eta Enekuri eta AP-8 autobideko trafikoak elkartzen ditu. Deustuko Doneperiaga aldean biribilgune handi bat eraiki zen trafikoa errazteko.
Eraikia dagoen lurren ezegonkortasuna dela eta, 2000. urtean hondoratze txiki bat gertatu zen, eta zubiari konponketak egin behar izan zitzaizkion. Zorrotzaurreko proiektuaren arabera, zubia Zorrotzaurren egingo den irla berrira bideratuko da, eta horretarako metro batzuk gehituko zaizkio zubiari itsasadarraren gainean.
Ezaugarriak
Zubia, Javier Manterola ingeniariak diseinatua, 250 metro luze eta 27 metro zabal da, eta Abando aldean Jesusen Bihotza plaza eta Deustu aldean Botikazar Erribera kaleak lotzen ditu. Zirkulaziorako 4 errei ditu (2 norabide bakoitzeko), eta espaloia eta bidegorria ekialdeko ertzan. Bidegorria Abandoibarretik Elorrietaraino iristen da.
Abando aldean, zubiaren ondoan, Bilboko tranbiaren Euskalduna geltokia eta Euskalduna jauregia kokatzen dira. Gainera, behealdean Bilboko itsasadarra Itsas Museoa dago, zubipean erabili gabeko gune batean.
Zubia eraiki eta gero, Bilboko Udalak hockeyean jolasteko gune bat prestatu zuen zubiaren Deustuko gunean.
Sing Your Way Home
Argumentua
Bigarren Mundu Gerra bukatzean New Yorkera itzultzen den gerra-korrespontsal harroputza da Steve Kimball. Tropentzat emanaldiak eskaintzen ari zirela, Europan lau urtez harrapatuta geraturiko nerabe-talde baten ardura dauka. Taldean Bridget Forrester sartu da ustekabean, gerrak bere aita kazetariarengandik banandu zuen neskatxa. Horiei Kay Lawrence gehituko zaie, etxerako itzuleran datorren kantari amerikarra. Steve eta Kay elkarrekin maitemindu dira eta gazteek etxerako bidean bere emanaldia itsasontzian eskainiko dute.
Animalia jatorriko produktu
Animalia jatorriko produktua animalia baten gorputzetik eratorritako edozein material da. Adibidez, koipeak, haragia, odola, esnea, arrautzak eta hain ezagunak ez diren beste produktu batzuk, esate baterako, arrain buztana eta gatzagia.
Lurralde bakoitzean indarrean dagoen araudiaren arabera animalia produktu edo azpiproduktu gisa definitzen da. Adibidez, Estatu Batuetako Nekazaritza Sailarentzat (USDA) abereetatik ateratako edo fabrikatutako produktuak dira, gihar ehunak izan ezik, EBn jendeak kontsumitzen dituen edo ez kontuan hartuta, termino orokorragoetan definitzen dira. Beraz, gizakiak kontsumitzeko oilasko arrautzak animalia azpiproduktu gisa hartzen dira AEBetan, baina ez Frantzian, animaliak elikatzeko pentsatutako arrautzak bi herrialdeetan animalien azpiproduktu gisa sailkatzen dira. Horrek ez du berez produktuaren egoera, segurtasuna edo "osotasuna" islatzen.
Orokorrean, fosilizatutako edo deskonposatutako animaliekin egindako produktuak (esate baterako, petrolioa, antzinako itsasoko animalien aztarnekin osatuta) ez dira animalia-produktuak kontsideratzen. Animalia-hondakinekin ongarritutako lurzoruan hazitako laboreak oso gutxitan dira animalia-produktuak.
Hainbat dietak debekatu egiten du animalia produktu batzuk sartzea, begetarianoak, kosherrak eta halalak barne. Bestelako dietek, esate baterako, beganismoak eta beganismo gordinak animalia jatorriko osagai guztiak baztertzen dituzte.
Hiltegiko hondakinak
Prestatzen direnetik elikagai gisa erabiltzeko ebakitako animalien gorputzen atalak dira. Hondakin horiek hainbat iturritatik etor daitezke, hiltegietatik, jatetxeetatik, dendetatik eta baserrietatik. Erresuma Batuan hirugarren mailako arrisku gisa sailkatzen dira animalien azpiproduktuen araudietan, haragi konfiskatua izan ezik, bigarren mailakoa dena.
Enneapterygius rufopileus
Enneapterygius rufopileus Enneapterygius generoko animalia da. Arrainen barruko Tripterygiidae familian sailkatzen da.
Fontannes
Fontannes Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Loira Garaia departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 531 etxebizitza zeuden, 455 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 38 hutsik zeuden. 392 etxeak ziren eta 106 apartamentuak ziren. 455 etxebizitza nagusietatik 251 bere jabearen bizilekua ziren, 189 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 54 etxek gela bat zuten, 33 etxek bi zituzten, 59 etxek hiru zituzten, 103 etxek lau zituzten eta 207 etxek bost zituzten. 324 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 209 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 203 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 780 ziren, horien artean 555 aktiboak ziren eta 225 inaktiboak ziren. 555 pertsona aktiboetatik 516 lanean zeuden (300 gizon eta 216 emakume) eta 39 langabezian zeuden (12 gizon eta 27 emakume). 225 pertsona inaktiboetatik 42 erretiraturik zeuden, 141 ikasten zeuden eta 42 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fontannes udalerrian 376 unitate fiskal zeuden, 954 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.709 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 26 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Karl Wilhelm von Nägeli
Karl Wilhelm von Nägeli (Kilchberg, 1817ko martxoaren 27a - Munich, 1891ko maiatzaren 11) ikertzaile botaniko suitzarra izan zen, kromosomak aurkitu zituen XIX. mendean.
Fontannes
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
Karl Wilhelm von Nägeli
Biografia
Nägeli Zürich ondoan Kilchbergen jaio zen, eta bertan medikuntza ikasi zuen Zuricheko Unibertsitatean. 1839tik aurrera, Genevan A. P. de Candolle-ren eskutik botanika ikasi zuen, eta 1840an botanikako tesi batekin graduatu zen Zurichen. Matthias Jakob Schleidenek, orduan Jenako botanika irakaslea zenak, landareen azterketa mikroskopikora zuzendu zuen bere arreta., eta batez ere ikerketaren adar horretan aritu zen. "Ehun meristematiko" terminoa ere asmatu zuen 1858an.
Fontannes
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Fontannes udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 741 hektarea erabiltzen.
Karl Wilhelm von Nägeli
Ekarpenak
Zeitschrift fur wissenschaftliche Botanik-en (1844 1846) argitalpen sorta; Die neueren Algensysteme (1847); Gattungen einzelliger Algen (1849); Pflanzenphysiologische Untersuchungen (1855 1858), Carl Eduard Cramerrekin; Beiträge zur wissenschaftlichen Botanik (1858-1868); "Bavariako Errege Zientzien Akademiari" egindako ekarpenak, Botanische Mitteilungen (1861-1881) hiru liburukirekin; eta azkenik bere liburukia, Mechanisch-physiologische Theorie der Abstammungslehre, 1884an argitaratua. Hala ere, Nägeli 1866tik 1873ra Gregor Mendelekin Pisum sativum lan ospetsuari buruz egin zuen korrespondentzia ez zientifikoagatik da agian ezagunena.
Fontannes
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hegaztientzako babes bereziko eremu
Hegaztientzako babes bereziko eremua (	HBBE) edo babes bereziko eremua (BBE) Europar Batasunaren Hegaztien Kontserbazioari buruzko 79/409 Zuzentarauaren arabera estatu kide bakoitzak bere eskumeneko lurraldean izendatutako naturagune babestuetako bakoitza da. Babes bereziko eremuek Europako Natura 2000 sarearen parte dira. Babes-eremuetan debekatuta edo mugatuta dago hegaztiak ehizatzea, haien datetan eta tekniketan; merkaturatzeko aukera arautzen da; eta estatuek hegaztiei atseden hartzeko, ugaltzeko eta elikatzeko behar diren ingurumen-baldintzak mantentzeko jardun behar dute.
National Archives and Records Administration
National Archives and Records Administration (Agiritegien eta Erregistroen Administrazio Nazionala), ingelesez NARA akronimoarekin ezaguna, Ameriketako Estatu Batuetako Gobernu Federalari atxikita dagoen erakundea da. Bere funtzioa gobernu erregistro eta dokumentu historikoak babestea eta antolatzea da. Halaber, dokumentu horiek publikoaren eskura jartzen saiatzen da, ikerketetan eta hauen ezagutzan laguntzeko.
Labrador retriever
Labrador Retriever, Kanadako Ternua uhartean jatorria duen txakur arraza bat da. Berez, St. Johnesko ur txakur arrazatik dator. Munduan ospe eta estimu gehien duten arrazen artean dago, nagusiki bere izaerarengatik.
Izaera lagunkoi, zintzo, aktibo eta onbera ditu, bai eta adimen bikaina ere, horregatik adin guztietako gizakientzat egokia den txakurra da. Herrialde askotako poliziek ere polizia-txakur gisa erabiltzen dute, esaneko izaera leiala duenez, behar bezalako heziketarekin drogen eta lehergailuen bilaketan nahiz jendearen erreskatean jarduteko ezin egokiagoa baita.
== Historia == Gaur egungo nekazarien arbasoak “Terranova” uhartean sortu ziren, gaur egun Ternua eta Labrador probintziaren zati den uhartean, hain zuzen ere. Labrador arrazaren aitzindaria San Juan ur-txakurra izan zen. Arraza hori uharteko lehen kolonoek XVI. mendean egindako hazkuntzaren ondorioz sortu zen. San Juanen txakurren arbasoak ez dira ezagutzen, baina ziurrenik Ingalaterrako, Irlandako eta Portugalgo lan-arrazen ausazko nahasketa izan ziren
San Juan bi txakur dagoz:
Labradoreek puruetan, bularrean puntu zuri txiki bat dabe eta ile zuriko xerlo arinak hanketan eta muturrean. Lehen eta bigarren Earl de Malmesbury txakurrak hazten ziren ahateak ehizatzeko beren etxaldean, Buccleuch bosgarren eta seigarren duke bezala, Lord Georgek seme gazteenak William Montagu-Douglas-Scottekin batera, paper erabakigarria izan zuten XIX. mendeko Ingalaterran nekazarien arraza modernoaren garapenean eta ezarpenean. Malmesburyk 1880ko hamarkadan Buccleucheko dukeari bere hazkuntza-programan laguntzeko emandako Avon — «Buccleuch Avon» eta «Ned» — txakurrak gaur egungo laborariaren arbasotzat hartzen dira. San Joanen lehen txakurra 1820 inguruan iritsi omen zen Ingalaterrara. Hala ere, arrazaren ospea askoz lehenago hedatu zen Ingalaterrara. Bada istorio bat esaten duena Malmesburyko kondeak San Juango txakur bat ikusi zuela arrantza-ontzi batean, eta berehala egin zituela konponketak merkatariekin txakur horietako batzuk Ingalaterrara esportatzeko. Lehen nekazarien arbasoek hain txundituta utzi zuten kondea, uretan eta lurrean edozer gauza berreskuratzeko zuen trebetasunagatik eta gaitasunagatik, ezen berak arraza garatu eta ezartzera bideratu baitzuen bere haztegi osoa.
Izena
Gaur egun retriever nekazaria denaren sorrera-kastari San Juan edo Ternua txikiko ur-txakurra deitu zioten lehenik. Geroago txakurrak Ingalaterrara eraman zituzten arte ez ziren «Laborari» edo, besterik gabe, «Laborari» izenez ezagutzen den Kanadako eremu geografikoaren omenez izendatu, tamaina eta pisu handieneko arrazatik bereizi ahal izateko: Ternua txakurra, arraza Avalon penintsulatik zetorren hegoaldekoena izan arren.
Erreferentzia historikoak
Aurpegia ezagutzea
Erresuma Batuko Kennel Clubek Labrador retriever arraza aitortu zuen 1903an. Bere ospea handituz joan zen bai erakusketetan bai ehiza-giroetan; arrazarentzat une gorena izan zen Lady Lorna Howeren jabetzako «Bramshaw Bob» txakurrak 1932an eta 1933an Crufts-en BIS saria lortu zuenean. Hazle honek ere sari estimatu hau lortu zuen 1937an, oraingoan «Cheverella Ben of Banchory» lanarekin. Ingalaterrako Nekazariaren Elkartea 1916an sortu zen, eta garai hartan ale gehienak beltzak ziren, nahiz eta horiak baloratzen hasi ziren. Kolore honen lehen alea 1899an erregistratu zen, bi guraso beltzetik jaioa.
Arrazaren lehen estandarra 1916an atera zen, eta 1950ean partzialki aldatu zen. Indarrean dagoen FCI estandarra 201112koa da. AKC estandarra 1994koa da eta FCItik pixka bat desberdina da.
Izaera eta adimena
Labrador retrievera tenperamentua ezaugarri bereizgarria da, eta arraza-araudian honela deskribatzen da: «atsegina, lagunkoia eta fidagarria». Familientzako maskota onak dira, eta, bereziki, haurrekin pazienteak izan daitezke, batez ere gazteekin sozializatzen eta trebatzen badira.Ez dira pertsona bakarreko txakurrak; izan ere, oro har, pertsona arrotzekin bezain atseginak izango dira, ezagutzen dituztenekin bezala. Beren jarrera fidakor eta adiskidetsuaren ondorioz, txakur zaindari txarrak izango dira.Lotsatia edo urduria ere ez da izaten. Golden retriever hoiko batek lasaia izan behar du, berez azkarra eta otzana.
Trebakuntza
Animalia aktiboak dira, pazientziaz jokatzen dutenak. Txakurra ehizaldi batean ordu luzez isilean esertzeko hazia da. Ale helduek zeregin jakin batean kontzentratzeko gaitasuna dute. Kontuz ibili behar da lan-gainkargak saihesteko.
Beste ezaugarri bat, ehizaren herentziarekin zerikusia duena, ontzietan eta kanpoan sartzeko tamaina egokikoak direla da. Labradoreak entrenamendurako egokiak dira — beren adimen eta gaitasun atletikoagatik — eta obedientzia-probetan nabarmentzen dira. Lehiakorrak dira, halaber, agility eta bestelako jarduera-ekitaldietan. Ez dira beharrezkoak entrenatzeko metodo gogorrak, sarritan hobeto erantzuten baitiete errefortzu positiboko entrenamendu-estiloei.20
Estimatzen da pertsonekin duen soziabilitate-maila handiagatik eta lasaitasunagatik. Hori dela eta, normalean txakur gidari gisa erabiltzen da, laguntza txakurra, laguntza txakurra eta txakurra bilaketa eta erreskate.
=== Osasuna === Labrador retriever arrazaren batez besteko bizitza, Erresuma Batuko azken bi inkestetan oinarritua, 12 urtekoa da gutxi gorabehera. Animalia horiek gaixotasun espezifikoak izan ditzaketenez, hazle arduradun batek arriskua modu proaktiboan minimizatuko du, bikote ugaltzaileen osasuna modu profesionalean ebaluatuz eta txakurrak ezaugarri osagarrietan oinarrituta hautatuz. Horrez gain, bere animaliei albaitaritza-azterketak egingo dizkie urtero.
Jakina da nahasmendu genetikoak eta bestelako gaixotasunak dituztela. Aldakaren displasia ohikoa da arrazan, eta, beraz, txakurkume bat erosten denean, gomendagarriena da hazleari txakurkumearen gurasoen osasun-probak eskatzea, baita pedigria bizi den herrialdeko Kennel Clubarekin alderatzea ere.
Gehiegizko pisua ere ohikoa da arrazan. Txakurkumeek hiru katilu inguru kontsumitu behar dituzte egunean, eta helduek hiru eta bost katilu artean, erabiltzen den txakur-pentsuaren arabera, edo BARFrekin modu naturalean elikatzen badira, anoak ere zein aktiboak diren kontuan hartuko da.
Errobiko burtain
Errobiko burtaina (Cottus aturi) Cottidae familiako ur gezako arraina da, Aturrin eta Errobiko arrotik kanpo bizi ez dena. Espeziea 2005ean sailkatu zuten.
Jose Andia
Jose Andia Cayo (Madril, 1898ko martxoaren 26a - ?) euskal atleta izan zen, distantzia luzeetan aditua.
Madrilen jaio arren, bere kirol ibilbide osoa (1920-1924) Gipuzkoan egin zuen: Club Atlético Excursionista taldean.
Palmaresa
Behin hartu zuen parte Olinpiar Jokoetan, 1924an hain zuzen ere, non Paavo Nurmi finlandiarraren aurka aritu zuen:
Achalinus rufescens
Achalinus rufescens Achalinus generoko animalia da. Narrastien barruko Xenodermatidae familian sailkatuta dago.
Power Rangers
Power Rangers Tokusatsu generoko estatubatuar telesail frankizia da, Super Sentai Series japoniarraren remake bat izan zena. 1993tik aurrera emititu dute. 2002tik 2009ra arte, frankizia The Walt Disney Companyren jabetza izan zen, baina 2010ean Haim Sabanek berrerosi zuen, Mighty Morphin eta Wild Forceren arteko bere sortzaile eta bultzatzaile originala (azken hau, Saban Disneyri saldu aurretik sortu zena). 2018ko maiatzaren 1ean baieztatu zen Hasbrok erosi zuela frankizia.
Eybouleuf
Eybouleuf Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vienne Garaia departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Ballinalacken gaztelua
Ballinalacken gaztelua, Baile na Leacan eta Ballinalacken Castle, Irlandako mendebaldeko Killiliagh herrian dagoen dorretxe bat da, Clare konderrian. The Burren eskualdean dago, Lisdoonvarnatik Fanore eta Doolin udalerrien arteko bidean.
Eybouleuf
Biztanleria
2007an Eybouleuf udalerrian erroldatutako biztanleak 359 ziren. Familiak 129 ziren, horien artean 21 pertsona bakarrekoak ziren (14 bakarrik bizi ziren gizonak eta 7 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 68 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ballinalacken gaztelua
Eraiki zen data zehatza ezezaguna da, baina ziur aski XV. mendearen amaiera edo XVI. mendearen hasieran uzan zen.
Eybouleuf
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 150 etxebizitza zeuden, 127 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 150etxeak ziren. 127 etxebizitza nagusietatik 112 bere jabearen bizilekua ziren eta 15 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 13 etxek hiru zituzten, 32 etxek lau zituzten eta 82 etxek bost zituzten. 103 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 90 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 227 ziren, horien artean 177 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 177 pertsona aktiboetatik 171 lanean zeuden (88 gizon eta 83 emakume) eta 6 langabezian zeuden (1 gizon eta 5 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 zurgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Eybouleuf udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 585 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Strange Impersonation
Strange Impersonation (eusk.: 'Identitate-ordezkatze bitxia') 1946ko Anthony Mann estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Nora Goodrich ikerketan diharduen kimikaria da, asmatu berri duen anestesia bere buruarekin frogatu nahi duena. Injektatu ondoren, bizitza erabat aldrebestuko zaio. Stephan Lindstrom bere senargaiak utzi egingo du, xantaia egingo diote eta leherketa suntsitzaile batek aurpegia desitxuratuko dio; baina hau guztia anestesiak eragindako amets bat baino ez da.
Jenin
Jenin (arabieraz: جنين Ǧanīn; hebreeraz: ג'נין) Zisjordaniako hiria da. Bertan 35.000 biztanletik gora aurki daitezke. 1993ko Osloko Hitzarmenaz geroztik Palestinaren menpe dagoen hiria da.
Suisio
Suisio Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Suisiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Karl Barth
Karl Barth (Basilea, Suitza, 1886ko maiatzaren 10a - Basilea, Suitza, 1968ko abenduaren 10a) suitzar teologo protestantea izan zen.
Biografia
Bonngo Unibertsitateko irakasle zelarik, Hitlerren gobernuak kendu zion postua. Barthen doktrina Kalbinen Erreformatik abiatzen da, eta predestinazioaren ikusmolde berria dakar. Teologiaren garbitasuna zaindu nahi du, desbideratze modernistak alboratuz (liberalismoa, laizismoa, historizismoa, nazismoa, humanismoa, eta abar), eta Bibliara eta antzinako teologoetara itzuli beharra aldarrikatzen du. Haren eragina, intelektuala eta erlijiozkoa, eremu protestante osora hedatua da.
Kirchliche Dogmatik (1927-1932-1951) da Barthen lan garrantzitsuena; bere «teologia dialektikoa» agertu zuen bertan.
Somiedoko parke naturala
Somiedoko parke naturala (parque natural de Somiedo; parque natural de Somiéu) Asturiasko natura parkea da, Kantauriar mendikatearen erdialdean eta izen bereko udalerrian, Belmonte de Mirandan eta Tevergan kokatuta dagoena. 29.122 hektareako azalera dauka.
1988an natura-parke izendatu zuten, batasuneko garrantzizko lekua eta hegaztientzako babes bereziko eremua ere bada. 2000. urtean UNESCOk Biosfera erreserbatzat hartu zuen.
Hidrografia
Somiedo, Pigüeña, Valle eta Saliencia ibaiek Parkea zeharkatzen dituzte, lau ibar osatzen. Valle eta Saliencia lakuak dira eremu honen nagusiak.
Anopheles
Anopheles eltxo genero bat da. 460 espezie ezagutzen dira gaur egun, horietatik 100 inguruk malaria kutsatu ahal diote gizakiei baina normalean 30-40 espezie inguruk Plasmodium generoko parasitoak eramaten dituzte. Anopheles gambiae da ezagunena batez ere Plasmodium falciparum espezie letala transmititzen diolako gizakiei.
Somiedoko parke naturala
Hidrografia
Bestela, Sil ibaiak hemen dauka iturburua.
Fauna
Animalien artean, hartzaren presentzia nabarmentzekoa da. Antza denez, Kantauriar mendietako hartzen %50a inguruan hemen bizi da.
Anopheles
Izena grezieratik dator, αν an - ez eta όφελος óphelos, irabazia, eta bere izena baliorik gabekoa bezala itzul daiteke.
Beste gaixotasun batzuk ere transmititzen dituzte, adibidez Canidaen Dirofilaria immitis, filariasisa sortzen duen Wuchereria bancrofti eta Brugia malayi eta O'nyong'nyong sukarrak sortzen dituzten birusak.
1999ko UNAMeko greba
1999ko UNAMeko greba 1999-2000 bitartean burutu zen Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan (Latinoamerikako unibertsitaterik handiena), zuzendariak 1999ko urtarrilean adierazi zuenean unibertsitatearen matrikularen prezioak asko igoko zirela eta graduatzeko betekizunak zorrotzagoak izango zirela. Erantzun gisa, ikasleen kopuru handi batek greba deklaratu zuen eta campusa blokeatu zuten geldiarazi instituzional batera. Blokeoak areagotu egin ziren eta unibertsitatearen itxiera ekarri zuten, oposizioaren taldeen, ikasleen, poliziaren eta irakasleen arteko liskarrak burutzen ziren bitartean. Krisiak zuzendaria kargua uztera ekarri zuen, eta beste berri bat ezartzea. Greban zehar, larriki zaurituak izan ziren zenbait lagun, eta hildako batzuk egon ziren ilegalki okupatu izan zen unibertsitatean. Berriki eratu zen polizia federalak okupazioarekin bukatu zuen 2000. urtearen otsailean.
Aurrekariak
Mexikoko Konstituzioaren hirugarren artikuluak dio estatuak eskaintzen duen hezkuntza oro doakoa izan behar dela. Deszentralizatutako instituzioak eta hezkuntza autonomoak, UNAM bezala, barneratzen dituen edo ez eztabaida kontua da. UNAMeko matrikula ez da doakoa, eta 1948an prezioa igo zen azken aldiz, 200 pesoetara ikasturte bakoitzeko (matrikula 20 zentaboetan bihurtu zen txanponak balioa aldatu zuenean 1993an); kopurua ez da unibertsitatearen estatutuetan agertzen, eta hori aldatzeko, unibertsitateko batzorde batek neurriak hartu behar ditu (fakultate guztien ordezkariek eta ikasleek eta zuzendariek osatutakoa). 1999an, inflazioa eta mota aldaketek eragin zuten matrikularen prezioa 0,02 dolar estatubatuar igotzea. UNAMen hezkuntza kalitatea azken urteetan horietan jaitsi egin zen. Momentu horretan, UNAMek mila miloi dolarreko aurrekontua zuen, horietatik %90a gobernu federalekoa izanda.
1999ko urtarrilean, Francisco Barnés de Castro, garai horretan UNAMeko zuzendaria, matrikularen prezioa igoko zuela iragarri zuen. Matrikula igotzearen saiakerek bi aldiz egin zuten porrot 1948tik geroztik, azkena Jorge Carpizo MacGregor zuzendaritzapean, 1980 ko hamarkadan. Barnés erreforma serie bat proposatu zuen, matrikularen igoera 0,02 dolarretatik 150 dolarretara kurtso bakoitzeko. Barnés-ek promestu zuen unibertsitateak jasotzen zituen 48 milioi dolarrak ikerketak finantzatzeko eta instalazioen kalitate hobetzeko izango zirela. Proposamenak ere beka plan bat zeukan, prezio berria ordaindu ezin zutenen ikasleentzako.
Grebaren hasiera
Ikasle talde batek protestak antolatu zituen berehala, milaka ikaslek ikasi barik geratuko zirela matrikula ordainduko ezingo zutelako. Komunitatearen laguntzarekin, UNAM itxi egin zuten manifestariek 1999ko otsailaren eta martxoaren egun askotan. Azkenean, 1999ko apirilaren 20an, talde hori Grebaren Komite Orokorra (CGH edo “Greba Orokorraren Komitea”) bezala deitu izan zen, eta unibertsitatearen itxiera deklaratu zuen.
1999ko ekainean, gobernu aholkularitzako unibertsitateko 132 kidek, irakasleak eta ikasleak barneratzen dituena, proposamena aldatu zuten matrikulen prezioa borondatezkoa izateko. Barnés-ek adierazi zuen ikasle bakoitzak zenbat ordainduko zuen erabakia norbanakoaren kontzientzian zegoela. Grebalariak gero eta gerra-egileak bihurtu ziren, eta klaseak berreskuratu nahi zituzten beste ikasleekin liskarrak eduki zituzten. Bitartean, UNAMek grebalariak atxilotzeko zenbait agindu adierazi zituen, materiala, ordenagailuak eta ibilgailuak lapurtu zituztelako.
NGC 1409
NGC 1409 galaxia espiral bat da, Taurus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
1999ko UNAMeko greba
Iritzi publikoa
Grebalariek egoera aprobetxatu izan zuten graduatzeko betebeharrak kritikatzeko, azterketa zorrotzak eta graduatzeko denbora limitea adibidez. Erresistentzia hori komunitatean ezaguna egin zenean, hauen laguntza jaitsi zen, eta prentsak grebalarien kontrako iritziak eta artikuluak idatzi zituzten.
Taleggio
Mugakideak
Taleggiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
1999ko UNAMeko greba
Iritzi publikoa
Ekainaren 2an, grebak hiru hilabete zituela, Mexikoko presidenteak, Ernesto Zedillo, gaiaren garrantziari buruz adierazpenak egin zituen, eta “unibertsitatearen kontrako eraso onartezina zela eta ikasi nahi duen gehiengoa oztopatzen” ari zela esan zuen. Hurrengo egunean, hamabost mila ikasle inguru manifestazio bat egin zuten Unibertsitatearen Hiriaren estadio batean, grebarekin bat egiteko eta Barnés zuzendaria iraintzeko. Egun berean, unibertsitateko irakasle batzuk kalera irten ziren pankarta batzuekin, Mexikoko Hiria zeharkatzen zuten ibilgailuek argiak pizteko grebarekin ados ez bazeuden; askoz argiak piztu zituzten.