cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Egipto
Ptolomeotarren, erromatarren eta bizantziarren garaia
K.a. 331n Alexandro Handiak Alexandria sortu zuen, eta Siwako oasian Amonen tenplura joan eta bere burua Jainkoaren seme aldarrikatu zuen, faraoi alegia. Bera hiltzean, K.a. 323an, Ptolomeo Lagosen eskuetan gelditu zen Egipto. Hark sortu zuen Ptolomeotar dinastia, Kleopatra VII.a hil eta erromatarrek Egipto menderatu zuten arte iraun zuena (K.a. 30). K.a. 31n, Aktiumgo guduaren ondoren, Augusto Alexandrian sartu zenean, Erromaren mendeko probintzia bihurtu zen Egipto. Enperadoreak zuzenean aukeraturiko agintari militar baten agintepean geratu zen gobernua, eta gizarte egiturak ptolomeotarren garaian bezala jarraitu zuen, greziarrak edo heleniarrak zirela nagusi.
Jevgeni Primakov
Bere gurasoak juduak ziren eta Finkelstein abizena aldatu eta Primakov jarri zuten. Jevgeni Moskuko Ekialdeko Ikasketen Institutuan hezi zen. Irrati sobietarrean lan egin zuen, baita Ekialde Ertaineko Pravda egunkariko berriemaile lanetan ere. KGBrako ere lan egin zuen.
Egipto
Ptolomeotarren, erromatarren eta bizantziarren garaia
Bestalde, Alexandriak Mediterraneo osoko portu nagusia eta erlijio eta kultura hiri nagusi gisa jarraitu zuen. Oso zerga astunak ordaindu behar izan zituen Egiptok eta, jatorri desberdineko gizarte kasten arteko banaketa zela medio, matxinada eta gatazka handiak gertatu ziren, Alexandrian batez ere. Juduen eta heleniarren arteko borroka handienak K. o. 66. eta 117. urteetan gertatu ziren. 66ko matxinadaren ondorioz 50.000 juduk galdu zuten bizia, eta 240.000 hil ziren 117koan; huraxe izan zen diaspora eragin zuen gertaera. Erromatar Inperioa banatu zenean, Egipto Bizantzioren eskuetan geratu zen. Bizantziok aurreko politika berari eutsi zion, eta Egiptori oso zerga astunak ezarri zizkion. Arrazoi horrengatik erraztasun handiz onartu zuten egiptoarrek persiarren agintea 616an eta, azkenik, arabiarrena 641ean.
Jevgeni Primakov
SESBeko Zientzien Akademiako kide izan zen. 1989an Batasuneko Sobietaren presidentea izan zen eta 1990etik 1991ra Sobietar Batasuneko Presidentetza Kontseiluko kidea.
Egipto
Egipto islamikoa
Arabiarrek 641ean hartu ondoren, Damaskoko omeiatarren eta Bagdadeko abbastarren mendean egon zen Egipto 868 arte. Egiptoko biztanle gehienek Islama onartzeaz gainera, arabiarren hizkuntza bereganatu zuten garai hartan. 868an, Ahmad ibn Tulun gobernariak tulundarren emirerri burujabea sortu zuen, 905 arte luzatu zena. Hogeita hamar urte geroago Muhammad ibn Tughjek bide beretik jo zuen eta beste dinastia bat sortu zuen, 935–969 bitartean iraun zuena.
969–1171 bitartean, xiita fatimatarrak nagusitu ziren bertan eta, Bagdadi bizkar emanda, Kairon eraiki zuten kalifa-herri berriaren egoitza. Musulman heretikoak baitziren, suniten eta abbastarren aurka gudukatu ziren bertatik. Dinastia horren garaian urte oparoak izan ziren Egipton, sortaldearekin egiten zuen salerosketari esker. Kairo mundu islamikoko hiri ederrenetako bat bihurtu zen, eta Alexandriak, berriz, galdu egin zuen aspaldiko distira hura. Fatimatarren agintea ahuldu egin zen gurutzatu kristauen aurkako gerren ondorioz; 1172. urtean Saladin I.ak kalifa-herria kurdua deuseztatu zuen, eta abbastarrek bultzaturiko ortodoxia sunita nagusitu zen berriro.
Saladinek sortutako ayyubtarren dinastia (1172–1250), mamelukoen buru zen Baibarsek irauli zuen eta dinastia bahrita sortu (1261–1382). Ondoren Barquq zirkasiarrak sorturiko dinastia burdjita etorri zen (1382–1517). Mamelukoen Sultanerriko azken bi dinastiotako agintariek mongolen erasoetatik babestu zuten Egipto, ekonomia bizkortzen saiatu ziren eta nazioaren oinarri politikoak sendotu zituzten. Monumentu eder handiak izan ziren Kairo hirian. Urte haietan izan zuen Egiptok heleniarren ondorengo garai oparoena. Aurkikunde batek, ordea, Egiptoren gainbehera ekarri zuen XV. mende bukaeran: 1488an portugaldarrek Esperantza Oneko lurmuturra aurkitu zuten, eta Egipto ez zen harrezkero Sartaldeko eta Sortaldeko nazioak elkartzen zituen lurralde bakarra izan. Mamelukoek, bestalde, ezin eutsi izan zioten otomandarren erasoari eta turkiarrek mendean hartu zuten Egipto 1517an.
Jevgeni Primakov
2003an Vladimir Putinen mandatari berezia izan zen Irakera. Saddam Hussein bere armamentua entregatzeko konbentzitzen saiatu zen, baina ez zuen arrakastarik izan.
Egipto
Egipto modernoa
Ondorengoek ez zuten asmatu haren bideari jarraitzen, eta 1882an ingelesek Ahmed Orabi abertzalea garaitu ondoren, beren agintea ezarri zuten, izenez artean Otomandar Inperioaren mende bazegoen ere Egipto. Britainiako kontsula zen Egiptoko benetako nagusia; Abbas II.ak independentziaren alde egin zuen saioak ez zuen berehalako fruiturik eman. Higikunde abertzaleak indar berria hartu zuen Muhammad Abduh Egiptoko independentziaren lehen teorikoaren eraginez; bera izan zen Nahdha edo arabiar berpizkundearen sortzaile nagusia izan zen 1899an. Orduan indaberritu zen Egiptoko kultura, eta eskolak, liburutegiak, moldiztegiak eta egunkariak sortu ziren.
1914. urtean Egipto Ingalaterrako Koroaren mendeko kolonia bihurtu zen ofizialki eta Abbas II.a inolako aginterik gabe geratu zen. 1918an, Saad Zaghlulek Egiptoren askatasun osoa aldarrikatu zuen. Ingalaterrak, hasierako ezezkoaren ondoren, Saad Zaghlul zuzendari zuen Wafd alderdiaren eskakizunak onartu behar izan zituen, eta 1922an askatasuna eman zion Egiptori, defentsa, armada eta atzerriko harremanak bere esku gorde bazituen ere. Fuad I.aren agintaldian (1917–1936) konstituzioa edo lege nagusia onartu ondoren, 1924ko hauteskundeetan Wafd alderdia atera zen garaile. Erregearen eta Wafd alderdiaren arteko aurkakotasunez baliatu zen Ingalaterra bere politika bideratzeko; 1942an Mustafa el-Nahhas ezarri zion lehen ministro gisa Faruk erregeari (1936–1952), ardatzeko indarrekin batera ez zedin. 1945az geroztik Wafd alderdiak indarra galdu zuen, eta 1949an Israelen aurkako gerra galdutakoan, guztiz ahuldu zen gobernua. 1950ean erregeak berriro deitu zuen Mustafa el-Nahhas gobernura.
Nasserren agintaldia
1952ko uztailean, Ofizial Libreen Higikundea erakunde klandestinoak, Gamal Abdel Nasser buru zuela, estatu kolpea eman eta, Faruk erregea agintetik eraitsi ondoren, errepublika aldarrikatu zuen. Nasser izan zen, faraoien garaietatik, Egiptoren gaineko aginpidea zuen bertako lehenbizikoa. Izan ere, erromatarrek, bizantziarrek eta arabiarrek lurraldea hartu zutenetik, agintari izan ziren dinastia guztiak arrotzak izan ziren. Bestalde, Nasserrekin batera agintea hartu zuten ofizial gehienak nekazariak ziren jatorriz. Horregatik batez ere, Nasserren garaian abertzaletasuna eta sozialismoa izan ziren nagusi.
Sadaten eta Mubaraken agintaldiak
1970ean, Anuar as Sadat izan zen Nasserren ondorengoa eta, haren jarraitzaile ezkertiarrak bazterturik, federazio bat osatu zuen Siriarekin eta Libiarekin: Arabiar Errepubliken Batasuna. Orduan hartu zuen Egiptok Egiptoko Arabiar Errepublika deitura. 1973ko urriaren 6an, sobietar aholkulariak kanpora bidali ondoren, Israeli eraso zion Egiptok, Siriarekin batera (Yom Kippur Gerra). 1977an Israelengana hurbiltzen hasi zen, eta bake akordio bat izenpetu zuten bi nazioek 1979ko martxoan: Camp Davideko Hitzarmenak. Itun horren arabera, Sinaiko eta Suezko lurraldeen desmilitarizazioa erdietsi zen arren, palestinarren auzia konpontzeke geratu zen, eta Egiptok kritika zorrotzak jaso zituen gainerako arabiar herrien eta estatuen aldetik, diplomazia eta ekonomia zigorrak barne.
1981eko urriaren 6an, armadako soldaduek Anuar as Sadat lehendakaria hil zuten, eta Hosni Mubarak izan zen ondorengoa. Mubarakek lurraldearen segurtasuna eta lasaitasuna ziurtatu nahi izan zituen, eta herriaren nahigabea, ustelkeria eta pobretasuna neutralizatzeko asmoz, Anuar as Sadaten senideen ondasunen iturria ikertu zuen. Aldi berean, erraztasunak eman zizkien kanpoko enpresei Egipton lan egiteko, kanpoko inbertsioak ugaritzeko asmoz. 1984 irekitze urtea izan zen Egiptorentzat, bai barrualdean bai kanpo politikan. Camp Davideko Hitzarmenek Egiptori ekarri zizkioten ondorio negatiboenak gainditzea lortu zen, onartu baitzen Ekialde Hurbileko krisiaren edozein irtenbide justu palestinar herriaren eskubideak onartzearen bidez iritsiko zela. 1985. urtetik aurrera, ordea, ekonomia krisia larriagotu egin zen, ekonomiaren lau iturri nagusietatik lortzen ziren diru iturriak beherakada izugarria izan baitzuten: petrolioa, emigranteen dirua, Suezko ubidea eta turismoa. Egiptok atzerriko herrialdeekin zuen zorra 2.400 milioi dolarrekoa zen 1970ean; 1986an, berriz, 35.000 milioikoa zen.
1990ean, Iraken gudarostea Kuwaiten sartu zenean, ekintza hura gaitzetsi zuten arabiar herrialdeen buru izan zen Egipto, eta soldaduak bidali zituen Persiar golkora. Lurreko erasoa hasi zenean, Estatu Batuek barkatu egin zioten Egiptori zorra militarra (7.000 milioi dolar). 1991n NDFk erabaki zuen Egiptori diru laguntzak ematea ekonomian aldaketak egiteko baldintzapean. Kairok hitz eman zuen estatuaren enpresak pribatizatuko zituela, produkzio eta inbertsio kontrolak kenduko zituela, eta zerga defizita barne produktu gordinaren % 21etik % 6,5era jaitsiko zuela. Konpromiso horiek bete ahal izateko, gobernuak janarien eta oinarrizko beste gai batzuen laguntzak kentzea erabaki zuen. Urte horretan, higikunde islamiko fundamentalistaren erasoak gogortu egin ziren, eta gobernuak beste hiru urtez luzatu zuen larrialdi egoera. Horrezaz gainera, terrorismoaren kontrako lege bat ezarri zuen, eta milaka islamista atxilotu zituzten; 1993an 15 lagun hilarazi zituzten. Krisi sozioekonomikoa larritu egin zen 1992ko Kairoko lurrikararekin: 545 hildako eta 6.500 zauritu baino gehiago izan ziren. 1994an turisten kontrako atentatuak ugaritu egin ziren, eta Mubarak ez zen gauza izan islamiar fundamentalisten arazoari irtenbidea aurkitzeko. Kanpo politikari dagokionez, arabiar herrialdeekiko harreman politikoak berreskuratu zituen; 1995ean arabiar herrialdeetako buruzagi nagusien bilera bat izan zen Kairon.
2003. urtean aldaketaren aldeko mugimendua sortu zen, Kifaya izenez ezaguna, demokraziara itzultzeko eta askatasun zibil handiagoak lortzeko helburuarekin. 2005ean Hosni Mubarak lehendakariak adierazi zuen aldatu egingo zuela lehendakaria hautatzeko legea; horren arabera, 2010eko hauteskundeetan hautesle bat baino gehiago hautatu ahal izango ziren, lehenengo aldiz, 1952. urteaz geroztik. 2007an erreferendum bat egin zen, lehendakariaren ahalmenak handitzeko.
Azken urteak
Egoera ekonomiko latzaren ondorioz, protestak areagotu egin ziren 2006. urtetik aurrera. Mubaraken agintaldian, ia bikoiztu egin zen Egiptoko biztanleria, eta datu horrek ere badu bere garrantzia. Gizartean gero eta pisu handiagoa zuten gazteen etsipena areagotzen ari zen, beren bizitza garatzeko aukerarik ez zutelako ikusten. 2011ko urtarrilaren 25ean, Arabiar Udaberria esan zitzaion protesta oldearen barruan, milaka manifestarik kaleak hartu zituzten Kairon, "Ogia, askatasuna eta gizarte justizia" lelopean. Mubarakek zenbait erreforma hitzeman zituen protestak baretzeko, baina ez zuen halakorik lortu. Poliziaren oldarraldi bortitzek ere ez zituzten manifestariak geldiarazi, eta Mubarakek presidente kargua utzi zuen otsailaren 11n, militarren esku utzi ere.
Udaberri Arabiarreko protesta oldeak Mubarak kargutik erauztea lortu bazuen ere, ez zuen kanporatu militarren boterean oinarritutako erregimena. Herritarren mobilizazioak hauteskundeak behartu zituen Egipton; 2012an egin ziren, eta Mohammed Mursi Anaia Musulmanen hautagaia nagusitu zen, antolatuta zegoen bakarra zelako —klandestinitatean ari ziren besteak— eta erregimenak ematen ez zituen zerbitzuak eskaintzen zituelako —hezkuntza, osasuna, elikagaiak—. Baina, estatu autoritarioa eta islamista sortzen ari zela ikusita, protestak abiatu ziren eta, egoera gaiztotu zenean, estatu kolpea emateko baliatu zuen Abdel Fatah al-Sisi buruzagi militarrak. Al-Sisi inteligentzia militarreko buru izana zen Mubaraken agintepean.
Mubaraken osteko giro politiko eta sozial nahasiaren ostean, herritar askok begi onez ikusi zuten aginte gogor batek ordena bermatzea. Al-Sisi 2014an izendatu zuten presidente. Ordutik, talde kritikoekiko jazarpena nabarmen areagotu zen. Kartzeletan 40.000 preso politiko zeudela, eta milaka ekintzaileren arrastoa galduta, egin ziren 2018ko presidentetzarako hauteskundeak, oposizioko hautagairik gabe. Al-Sisik botoen % 92 eskuratu zituen, baina parte hartzea apala izan zen, % 42koa.
Politika
Egungo konstituzioa 2014ko urtarrilaren 14an eta 15ean izandako erreferendumean onartu zen; parte hartzea % 38,6koa izan zen, eta botoen % 98,1 konstituzio berriaren aldekoak. Anaia Musulmanek boikotera deitu zuten. Konstituzio horren arabera, errepublika presidentziala da herrialdea; presidentea da estatuburua, eta lehen ministroa gobernuburua. Parlamentuak ganbera bakarra du (Majlis al-Nowaab), 596 kidez osaturik dagoena. 2019ko apirilean, konstituzioaren erreforma onartzeko erreferenduma antolatu zuen Al-Sisik; aldaketa horrekin, 2030 arte agintean egoteko aukera izanen du.
Biztanleria
Egiptok 104,1 milioi biztanle zituen 2020an. Gehienak, % 95, Niloren ertzeko zerrenda estu batean bizi dira. Adinka, honela dago banaturik biztanleria: 0-14 urte bitartekoak % 33,6 dira, 15-24 urte bitartekoak % 18, 25-54 urte bitartekoak % 37,8, 55-64 urte bitartekoak % 6,1, eta 65 urtetik gorakoak % 4,4. Bizi itxaropena 73,7 urtekoa da; 72,3 urtekoa gizonezkoena eta 75,3 urtekoa emakumezkoena (2020ko zenbatespenak).
Hazkunde demografikoa oso handia da (% 46 emendatu zen biztanleria 1994-2014 bitartean), eta nekazaritzak ezin ditu biztanleen beharrak ase. Egiptok ezin die lanik eskaini biztanle guztiei, eta askok beren herrialdetik alde egin behar izaten dute lana bilatzeko. Agintariak saiatu dira hazkunde demografikoari eusten, eta 1990eko hamarkadaren amaieratik emakumeko 3 seme-alabetan mantendu da ugalkortasun-tasa (3,29 2020an).
Banaketa etnikoa
Egiptoar gehienak, % 99,7, antzinako egiptoarren eta arabiarren ondorengoak dira. Beste herri konkistatzaileen ondorengoak ere badaude (greziarrak, erromatarrak, turkiarrak), Egipto Beherean batez ere. Nahasketa horrek ezaugarri bereziak sortu ditu Niloren bailarako biztanleengan, Mediterraneo aldeko gainerako egiptoarren oso bestelakoak. Nubiarrak Egiptoko bertako herria dira; milaka urtez Egipto hegoaldean eta Sudan iparraldean bizi izan dira, baina Nasser aintzira eraiki zutenean urpean gelditu ziren haien herri asko. Basamortuan artzain nomada eta erdi nomada batzuk bizi dira, beduinoak gehienak.
Hizkuntzak
Hizkuntza ofiziala arabiera da; frantsesa eta ingelesa dira biztanle ikasien bigarren hizkuntzak. Koptoera da Eliza Koptoaren liturgia-hizkuntza.
Erlijioa
Biztanleen % 90 musulmanak dira, suniak gehienak, eta % 10 kristauak, koptoak batez ere. Gutxiengo erlijiosoek pairatu dituzte muturreko islamisten erasoak. Kairon, kristau koptoen eliza baten inguruan, gutxienez 25 hil zituzten 2016ko abenduaren 11n. 2017ko apirilaren 7an, 44 koptotik gora hil zituzten Tanta eta Alexandriako bi elizetan, eta, maiatzaren 26an, erlijio hartako fededunez betetako autobus bat tirokatu zuten Minya eskualdean, eta 29 hildako eragin. Sufien komunitateek ere nozitu dute indarkeria. 2017ko otsailean, lider sufi bati lepoa moztu zioten, heresia egitea egotzita, eta azaroaren 24an gutxienez 305 pertsona hil zituzten Bir al-Abedeko (Ipar Sinai) sufien meskitaren kontrako atentatuan.
Ekonomia
Oztopo handiei egin behar die aurre Egiptoko ekonomiak: demografia-hazkunde izugarria, inflazio handia, eta biztanle pilaketa hirietan. Presio horri erantzun nahian, 1991n ekonomiaren egonkortasuna iristeko hainbat neurri hartu zituen Egiptok. Erreforma horiek hiru planen bidez bideratu ziren; azkena 1998an amaitu zen. Erreforma ahaleginek eta Golkoko Gerran parte hartzeak asko handitu zuen Egiptoren zorra. Hala ere, aurrerakuntza handiak lortu ziren aldagai makroekonomikoei dagokienez; Kairok inflazioa kontrolatu zuen, eta gainditu egin zituen aurrekontuaren defizitak. Pribatizazioak eta merkataritza legeen erreformak Nazioarteko Diru Funtsak aurrez ikusia zuena baino mantsoago gertatu baziren ere, Egiptok atzerriko inbertsioak ugaritzea lortu zuen merkatu ekonomia indartzeko neurriak hartu izanari esker.
2016an, finantzaketaren premia bizia zuela-eta, Egiptoko presidenteak 10.700 milioi euroko laguntza eskatu zion Nazioarteko Diru Funtsari. Izan ere, 2010eko hamarkadan ekonomiaren egoerak okerrera egin zuen: langabezia tasa ofiziala % 12koa zen, eta gazteen % 40k ez zuten lanik; defizit publikoa % 12koa zen, eta geroz eta zor handiagoa ordaintzeak aurrekontuaren % 30 hartzen zuen; inflazioa % 14ra igo zen, eta estatua dolarrik gabe geratzen ari zen atzerrian erregaia eta janaria erosteko.
Nekazaritza
Nilo ibaiari erabat loturik egon da, eta hala dago oraindik ere Egiptoko ekonomia. Herrialde nekazaria da, eta langileen % 25,8 nekazaritzan edo abeltzaintzan dihardu lanean (2015eko datuak). Basamortuak Egiptoren zatirik handiena hartzen duenez, gobernuak hainbat programa egin ditu lantzen den lur kopurua hazteko: luberritzea, ureztatzea eta teknologia aurreratua erabiltzea (ongarriak eta makinak). 1952-1961 bitarteko urteetan berrikuntza ugari egin ziren, eta ordura arte lurjabe gutxiren esku zeuden eremu zabalak nekazarien artean banatu ziren. Urtegi handiak egin dira Nilon: Asiut, Nag Hammadi, Ziftah, Esna eta, batez ere, Aswan. Urtegi hauei esker, urtean bi eta hiru uzta jasotzen dira; 300.000 hektarea kendu zaizkio basamortuari eta 500.000 hektarea eman zaizkio nekazaritzari. Azken proiektu handia 1997. urtearen hasieran jarri zen abian: Haran Berria Proiektua. Bi helburu nagusi ditu: basamortuko 234.000 hektarea lantzeko lur bihurtzea eta, horren bitartez, Nilo ibaiaren bailaran eta deltan dauden jende asko beste inguru batzuetara joatea eta han hartzea bizilekua.
Egiptoko nekazari ustiapenen etekinak munduko garaienetakoak dira. Egipto da kotoi zuntzaren ekoizle nagusia. Arto etekinak ere munduko garaienetakoak dira. Gai horiez gainera, garrantzizkoak dira azukre kanabera, garia, arroza eta tomateak, artatxikia, tipulak, datilak, etab. Abeltzaintza zama-abereen ingurukoa da batez ere.
Energia
Petrolioaren ekoizpena apala bada ere, Ekialde Hurbileko gainerako herrialdeen ondoan, petrolioaren sektoreak garrantzi handia du Egiptoko ekonomian. 1980an hobi berriak aurkitu ziren eta horrek bikoiztu egin zuen ordu arteko ekoizpena.
Turismoa
Turismoa garrantzi handikoa da Egiptoko ekonomiarentzat. 2010 izan zen urterik hoberena: 14,7 milioi pertsonek bisitatu zuten herrialdea, eta langile guztien %12 enplegatu zituen. Hainbat gertakizunek, ordea, turismoaren beherakadak eragin dituzte. Amesgaiztoa 1997an hasi zen, muturreko islamista talde batek 62 lagun hil zituenean Luxorko tenpluetan, horietatik gehienak turistak. Ordutik hona, bisitariak izutzea eta haren inguruko industria gutxitzea helburu izan zuten hainbat eraso izan dira. Larrienetako bat 2015eko urriaren 31n gertatu zen, 224 turista San Petersburgora (Errusia) bueltan zeramatzan hegazkina leherrarazi zuenean Estatu Islamikoak. Bestalde, 2011ko Egiptoko Iraultzak ere gutxitu zuen turisten iritsiera.
Kirola
Egiptoko Itzulia herrialdeko garrantzitsuena da. Normalean Otsailean edo martxoan egiten da. 1951. urtean egin zen lehenengoz. Lehenengo ekitaldiak ez ziren profesionalak izan eta urte batzuetan ez ziren egin. 1998. urtean izan zen profesional mailakoa lehenengo aldiz. Txirrindulari europarrek irabazten dute normalean itzuli hau.
Stranger on the Run
Stranger on the Run 1967ko Don Siegel estatubatuar zinema zuzendariaren telefilma da. 1967ko urriaren 31n NBCk eman zuten.
Argumentua
Ben Chamberlain konbiktu ohiari hilketa bat leporatuko dio sheriff sadiko batek. Sheriffak, janaria, zaldi bat eta ordubete emango dizkio desertuan barrena joan dadin.
Sabanejewia caucasica
Sabanejewia caucasica Sabanejewia generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Labeo baldasseronii
Labeo baldasseronii Labeo generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Google Now
Google Now Google bilatzailearen funtzio bat da Android, iOS eta beste sistema eragile batzuetarako. Google Now aplikazioak erabiltzaileari informazioa proaktiboki ematen dio, erabiltzailearen bilaketa-ohituretan eta bestelako faktoreetan oinarrituta. Aplikazioak nolabait aurretik antzematen du erabiltzaileek behar izango duten informazioa. Google Now marka ez da, dagoeneko, gaur egun ia inoiz erabiltzen, baina bere garaian berrikuntza zen funtzionaltasunak Google bilatzaile aplikazioan eta hortik eratorritako beste aplikazioetan lanean jarraitzen du.
Google enpresak Google Now sartu zuen lehenengo aldiz Android 4.1 bertsioan ("Jelly Bean"). Bertsio hori 2012ko uztailaren 9an abian jarri zen, eta Galaxy Nexus telefono adimentsuetan eskaini zen lehenengoz. Popular Science (PopSci) aldizkariak Google Now "Urteko berrikuntza" izendatu zuen 2012. urtean. Handik gutxira zerbitzua iOS sistema eragilean ere eskuragarri zegoen, 2013ko apirilaren 29an, baina geroagoko ezaugarri gehienak gabe. 2014an, Google enpresak Now cards txartelak gehitu zituzten jakinarazpen zentroan Chrome OS sistema eragilean eta Chrome arakatzailean. Geroago, ordea, jakinarazpen zentroa erabat kendu zuten Chrome-tik.
2015. urteaz geroztik, Google-k "Google Now" erreferentziatzat jo zuen pixkanaka-pixkanaka Google aplikazioan, neurri handi batean "Now" hitzaren erabilera kenduz 2016ko urrian, orain txartelak > Feed aplikazioarekin ordezkatuz.
2016-n, Google enpresak bere Google Assistant laguntzaile pertsonal adimentsu berria erakutsi zuen, nolabait Google Now-ren bilakaera bat. Google Assistant horrek, Google Now ez bezala, bi norabideko elkarrizketan parte har dezake erabiltzailearekin. Giza ahotsarekin emandako informazioa prozesatzeko gaitasuna dauka eta informazioa giza ahotsa dirudien ahots itxuraz natural batekin erantzunak emateko gaitasuna dauka.
Brunswick Berria
Brunswick Berria (ingelesez New Brunswick, frantsesez Nouveau-Brunswick) Kanadako 10 probintzietako bat da, elebiduna den bakarra (frantsesa eta ingelesa dira hizkuntza ofizialak).
Google Now
Historia
2011ko bukaeran, Google enpresak bere Google Voice Search produktuaren hurrengo bertsioa nabarmen hobetzen zuela iragarri zuen txostenetan. Jatorriz "Majel" goitizenarekin ere izendatu zuten Majel Barrett, Gene Roddenberryren emaztearen izenarkin eta Star Trek sagako sistema informatikoen ahotsa; assistant, "laguntzaile", izenarekin ere deitzen zuten.
Bourgheim
Biztanleria
2007an Bourgheim udalerrian erroldatutako biztanleak 482 ziren. Familiak 168 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 80 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Brunswick Berria
Mugakideak
Quebec mendebaldean, Eskozia Berria ekialdean, Ozeano Atlantikoa iparraldean eta Maine (AEB) hegoaldean mugakide ditu.
Liua
Liua anfibio genero bat da, Caudata ordenaren barruko Hynobiidae familian sailkatua.
Thymallus tugarinae
Thymallus tugarinae Thymallus generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Bourgheim
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 188 etxebizitza zeuden, 169 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 160 etxeak ziren eta 27 apartamentuak ziren. 169 etxebizitza nagusietatik 142 bere jabearen bizilekua ziren, 24 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 43 etxek lau zituzten eta 100 etxek bost zituzten. 154 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 52 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 111 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 345 ziren, horien artean 276 aktiboak ziren eta 69 inaktiboak ziren. 276 pertsona aktiboetatik 255 lanean zeuden (138 gizon eta 117 emakume) eta 21 langabezian zeuden (13 gizon eta 8 emakume). 69 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 23 ikasten zeuden eta 24 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bourgheim udalerrian 210 unitate fiskal zeuden, 551,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.121 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2000. urtean Bourgheim udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 320 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Google Now
Historia
2012ko ekainaren 27an, Google enpresak Google Now aurkeztu zuen 2012an Jelly Bean Android 4.1 bertsioaren berrikuntza nagusietako bat bezala, enpresaren erakustaldi nagusiaren baitan, urte hartako Google I / O batzarrean.
2012ko urriaren 29an, Google Now-k Google Play dendaren bidez eguneratze garrantzitsu bat eskaini zuen Gmail txartelak gehituz. Google Now aplikazioak erabiltzaileari bere Gmail kontutik ateratako informazioa erakusten dio txartelak, hala nola, hegaldiaren informazioa, bidaia-paketeen jarraipenaren informazioa, hotelen erreserbak, jatetxeen erreserbak, autoen alokairuak... (betiere Gmail kontua Google Apps kontua ez bada). Beste gehigarri batzuk ere eskaintzen ziren, filmak, kontzertuak, akzio eta baloreak, albisteak... Horretarako Google enpresak erabiltzaileen kokapenean eta bilaketa-historialen oinarrituta bere algoritmoak erabiltzen zituen. Erabiltzaileari zerbitzua eskaini eta erabiltzailearen datuak jasotzeko eta erabiltzeko beste aitzakia. Ahotsaren bidez egutegiko ekitaldiak sortzeko erraztasuna ere gehitu zen. Adibidez, telefonoan ahotsez hau esan: "Antolatu hurrengo hitzordua Mirenekin afaltzeko, hurrengo ostegunean, arratsaldeko 7etan" eta aplikazioak Google Calendar eta Google ekosistemako beste aplikazioetan oharra gorde, abisuak emateko aukera eta guzti.
2012ko abenduaren 5ean, Google Search aplikazioaren eguneratze batek hainbat funtzio berri ekarri zituen Google Now aplikaziora, besteak beste, gertuko gertakarientzako txartelak, kamera bidez museoan edo denda batean bilaketak egiteko aukera, posta elektroniko mezuak hegaldiei buruzko informazio eguneratuarekin (United Airlines konpainiak zabaldu zuen ate hori eta laster beste aire konpainia askok jarraitu zioten). Gainera, Google Now aplikazioak etorkizuneko bidaien berri emango zuten txartelak, eguraldiari buruzko txartelak erakutsiko zituen, urtebetetzeak gogorarazteko, etab. Besteak beste, bizikleta eta oinezko jardueren hileroko laburpenak ere bidaltzen zituen. Eguneratze honekin batera, ahots ekintzarako funtzio berrienak Google+ sare sozialean zuzenean argitaratzeko aukera eskaintzen zen. Shazam bezalako aplikazioek eskaintzen duten antzeko zerbitzua ere eskaintzen hasi ziren, abestiak antzemateko, egilea-izenburua-bertsioa nor-zer zen berehalakoan jakiteko. Gainera barra kodeak eskaneatzeko aukera ere eskaintzen zen. Hala ere, Google Search 2.5 eguneratzeak zekartzan berrikuntza gehienak oharkabean pasatu ziren, zeren kamerarekin bilatzeko aukera berriak, "Search With Camera" aukerak, beste aukera guztiak txiki utzi zituen.
Édon
Édon Frantziako udalerria da, Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Google Now
Funtzionaltasuna
Google Now Google Search bilaketa motor raren aplikazioaren osagarri gisa inplementatu zen. Erabiltzaileak gailuan egiten dituen ekintza errepikatuak antzeman zituen (kokapen arruntak, egutegiko hitzordu errepikatuak, bilaketa kontsultak...) eta erabiltzaileari informazio garrantzitsuagoa erakusteko "txartelak" moduko batzuk erakusten zizkion. Sistemak Google enpresaren Knowledge Graph proiektua aprobetxatu zuen, bilaketa-emaitza zehatzagoak biltzeko erabiltzen den sistema, bilaketen esanahia eta bilaketen arteko konexioak aztertuz.
Édon
Biztanleria
2007an Édon udalerrian erroldatutako biztanleak 246 ziren. Familiak 111 ziren, horien artean 33 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 49 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Google Now
Funtzionaltasuna
Gaur egun espezializatutako txartelak hainbat funtzio betetzen dituzte:
Édon
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Google Now
Funtzionaltasuna
2015eko urtarrilean, Google-k hirugarrenen aplikazioetan ere txartelak sortzeko gaitasuna aurkeztu zuen; esate baterako aplikazio hauei txartelak sortzen zizkien: Airbnb, eBay, The Guardian, Pandora Radio eta Lyft.
Édon
Etxebizitza
2007an 168 etxebizitza zeuden, 111 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 42 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 165etxeak ziren. 111 etxebizitza nagusietatik 97 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 64 etxek bost zituzten. 92 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 54 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 48 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Google Now
Now On Tap
Android 6.0 "Marshmallow" eguneratzetik aurrera, Google Now-k "Now On Tap" ("orain sakatu, ukitu pantailan") izenarekin ezagutzen den funtzio osagarria eskaintzen du. Funtzio honek erabiltzaileari aplikazioetan une honetan agertzen den informazioaren testuinguruan bilaketak egiteko aukera ematen dio. Erabiltzaileak "Now On Tap" funtzioa ahotsarekin aktibatzen duenean, edo "Hasiera" botoia sakatuta mantenduz edo ahots komando bat erabiliz, uneko pantailaren testuaren edukia analizatu egiten da gako-hitzak eta bestelako informazioa (pertsonen izenak, telebistako programak eta filmen izenburuak, etab.) identifikatuz. Hitz gakoek sortzen dituzten erlazioak, iradokizunak eta ekintzak erakusten dituzten txartelak eskaintzen zaizkio erabiltzaileari. Erabiltzaileek txartel horien gaiei lotutako galderak ere ahotsaren bidez egin ditzakete.
Édon
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 153 ziren, horien artean 108 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 108 pertsona aktiboetatik 97 lanean zeuden (56 gizon eta 41 emakume) eta 11 langabezian zeuden (6 gizon eta 5 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 18 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 20 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Édon udalerrian 116 unitate fiskal zeuden, 244 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.550 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 3 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria eta 1 zurgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra altzari denda bat zen.
2000. urtean Édon udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 832 hektarea erabiltzen.
Eusko Jaurlaritzako Informatika Enpresa
Eusko Jaurlaritzako Informatika Enpresa (EJIE) Eusko Jaurlaritzaren informatika-elkartea da, sektore publikoak herritarrari eman behar dizkion zerbitzu digitalak eskaintzen dituena.
Guztira 1.200 zerbitzari fisiko edo birtualizatu zeuden aktibo 2020ko hasieran eta 1.500 TBko biltegiratze-gaitasuna zuen.
Spinosaurus
Spinosaurus (antzinako grezieraz «arantzadun musker» esan nahi duena), dinosauro teropodoen genero bat izen zen. Kretazikoko hasieran bizi izan zen duela 99-93'5 milioi urte artean, gaur egungo iparraldeko Afrikan. Bi espezie ezagutzen dira, S. aegyptiacus (Egipton aurkiturikoa) eta S. maroccanus (Marokon aurkitua), azken hau eztabaidagai bada ere.
Inoiz bizi izan den haragijalerik handienetako bat izan zen, Tyrannosaurus baino handiagoa zen. 12-18 metro arteko luzera eta 7-9 tonako pisua hartzen zituen.
Aurreneko aurkikuntzak eta izendapena
Richard Markgrafek 1912an teropodo erraldoi baten hezurdura zatia aurkitu zuen Egipto mendebaldeko Bahariya Formazioan. 1915ean Ernst Stromer paleontologo alemaniarrak deskribatu zuen eta Spinosaurus aegyptiacus izena eman zion. 1934an Stromerrek berak Bahariya Formazioko orno batzuei eta atzeko hanken hezurrei Spinosaurus B izena emanz zien. Dena dela Carcharodontosaurus edo Sigilmassasaurus espezien aztarnak izan zitezkeela uste zuen. Aztarna hauek Munichera bidean kaltetu egin ziren eta ondoren 1944ko aliatuen bonbaketek suntsitu egin zituzten.
Marokoko aurkikuntza
1996an Dale Russellek lepoko orno bat aurkitu zuen Marokoko Kem Kem Ohean eta S. maroccanus izena eman zion, S. aegyptiacus espeziearen ornoak baino luzera-altuera ratio txikiagoa zuelako. Hainbat zientzilarik banakoen arteko aldakortasun onargarria zela iritzi zioten eta gaur egun nomen dubium  edo S. aegyptiacus ale gazte bat dela kontsideratzen da.
Deskribaturiko aleak
Zazpi Spinosaurus ale deskribatu dira:
Tamaina
Hasieratik ikusi zen Spinosaurus-a dinosauro teropodo handienetakoa zela. Friedrich von Huene (1926) eta Donald F. Glut (1982) paleontologoek 15 metrotik gorako luzera eman zioten eta sei tona baino gehiagoko pisua. Gregory Paul-ek (1985) ere 15 metrotik gorako teropodoa zela esan zuen baina gehienez 4 tona izango zituela kalkulatu zuen.
2005ean Dal Sasso-ren taldeak Suchomimus espinosauridoaren proportzioak aintzat hartuta 16-18 metrotako luzera eta 7-9 tonatako pisua zehaztu zuen. 2007an François Therrien eta Donald Henderson paleontologoek 12'6-14'3 metrotako luzera eta 12-20'9 tonako pisua kalkulatu zuten.
Garezurra
Mutur estua zuen eta kono itxurako hortz zuzenak zituen. Muturrean sei-zazpi hortz zituen eta alboetan beste hamabina. Alboetako hortzen artean bigarrena eta hirugarrenak nabarmen handiagoak ziren. Begiartean gandor txiki bat zuen. Dal Sassoren taldearen arabera garezurrak 1'75 metrotako luzera zuen, gaur egun 1'6-1'68 metrotakoa zela pentsatzen da.
Hezurdura
Lepo gihartsu luzea zuen, "S" itxurakoa. Sorbalda irtenak zituen eta besoak luzeak eta sendoak ziren. Eskuetan hiru erpe zituen eta lehenengo hatza handiagoa zuen. Falangeak luzeak ziren eta barnerantz okertuta zeuden.
Bizkarraldeko ornoek arantza luzeak zituzten gorantz zabaltzen zirenak, animaliari "bela" antzeko egitura bat gehituz. "Bela" horrek Eguzkiak jotzerakoan odola azkar berotzeko funtzioa izango zuen, eta beroa sakabanatzeko ere balio zezakeen. Ornoek dituzten arantza luze hauek ornoaren gorputza baino hamar aldiz luzeagoak ziren. Aurreko arantzak luzexeagoak ziren atzekoak baino eta oinarrian zabalagoak puntan baino. Zalantza dago konkorraren itxura izango ote zuen egiturak (Stromer, 1915) ala bela itxura (Ibrahim 2014).
Gainerako teropodo erraldoiekin alderatuta aldakoa txikia eta atzeko hanka laburrak zituen. Tibia femurra baino luzeagoa zen gainera. Isatseko ornoek ere arantza fin eta laburrak zituzten, eta bertikalki zapala izango zela pentsatzen da, gaur egungo uhandreen eta krokodiloen isatsen antzekoa.
Sailkapena
Spinosaurus-ak Espinosauridoen familiari ematen dio izena. Familia honek bi azpifamilia ditu, Baryonychinae (Baryonyx walkeri da espezie ezagunena) eta Spinosaurinae. Bigarren honetan kokatzen da S. aegyptiacus. Ardenen aurkikuntzak kontutan hartuta honako kladograma osatu zen 2018an :
Arantzen funtzioa
Ez da zehazki ezagutzen Spinosaurus-aren bizkarreko arantzen funtzioa baina hainbat hipotesia plazaratu dira. Argi dago animaliaren itxura nabarmen handitzen zutela eta gainerako espezieak beldurtzeko egitura egokia izango zela.
Hipotesi nagusia termorregulaziorako egitura izatearena da. Arantzak elkartzen zituen mintz bat izanzezakeen, "bela itxurakoa" eta odol hodiz josia, eta azalera hori erabiliko zuen beroa xurgatzeko. Honi esker animalia odol berokoa izan zitekeen erdizka, eta gauetan tenperatura asko jeisten zen eremuetan bizitzeko aukera izango zuen. "Bela" honek eguzkitan odola berotzeaz gain haizelekuetan asko freskatzeko aukera ere izango zuen. Baileyren ustetan ordea (1997) belak bero gehiago xurgatuko zuen irradiatuko zuena baino eta horregatik gantz geruza izango zutela pentsatzen da berotatik isolatzeko.
Beste hipotesi baten arabera bikotea erakartzeko egitura bat izango zen, gaur egungo paumen itsatsaren antzera erabili ahalko zuena. Stromerrek dagoeneko iradoki zuen arrek eta emek tamaina desberdinetako arantzak izango zituztela.
Gimsaren taldeak hirugarren hipotesi bat atera zuen 2015ean. Marlin beladun arrainaren antzeko egitura ikusita helburu hidrodinamikoa zuela iradoki zuen. Animalia urtarra zela ondorioztatu zuten. Bela marlinak bezala erabiliko zuen eta isatsa Alopias marrazoen antzera. Marlinek bela erabiltzen dute taldelanean arrain saldoen bola erraldoiak sortzeko eta ondoren erasotzeko.
Elikadura
Ez dago argi harrapari lehortarra edo urtarra zen. A. J. Charig eta A. C. Milner paleontologoek Baryonyx walkeri arrantzalea zela esaterakoan Spinosaurus-a ere izan zitekeela pentsatu zen. Hainbat ezaugarri anatomikok krokodiloekin lotzen ditu gainea, sudurzuloak gorantz begira, hortz konikoak eta isatsa bertikalki zapaldua adibidez. Urdailean arrainen hondarrak eta iguanodon hezurrak zituzten Baryonix-ak aurkitu dira, Spinosaurus-a ordea harrapari oportunista izango zela pentsatzen da, tamaina txikiko eta ertaineko animaliak ehizatuko zituena, eta sarraskijalea ere izango zen. Pterosauro baten hondarretan ere aurkitu da Spinosaurus-aren hortz bat.
Ohitura urtarrak
2010an espinosauridoen hortzak oxigeno isotopo analisi bidez ikertu ziren eta garai hartako krokodilo eta dortoken hortzekin alderatu ondoren, bizimodu erdi urtarra zutela ondorioztatu zen. Donald Hendersonek 2018an biriken kokapena aztertu zuen eta ur azaletik asko ezingo zela murgildu ondorioztatu zuen, ondorioz burua uretatik kanpora zuela flotatuko zuela iradoki zuen. Horregatik denbora gehiena uretatik kanpora edo sakonera txikiko uretan pasako zuela iradoki zuen.
Ibilera eta postura
XX. mendean zehar lau hankatan irudikatu izan zen baina 1970. hamarkadaren erdialdetik aurrera bi hankatan ibiltzen zela ikusi zen, Baryonix-a aurkitu ondoren bereziki. Espinosauridoek ezin zuten eskua errotatu eta ahurra lurraren kontra zapaldu.
Paleoekologia
Gaur egungo Afrika iparraldean aurkitu dira Spinosaurus-aren fosilak, Egipton, Tunisian, Aljerian eta Marokon. Egipton aurkituriko aleek erakusten dute itsasertzean bizi zirela, marearteko gunean, eta bertako flora nagusia mangladia izango zen. Harrapari erraldoi ugari izango ziren Spinosaurus-aren inguruan, Bahariasaurus-a eta Carcharodontosaurus-a adibidez. Sauropodoak ere baziren eta dortokak eta muskerrak. Uretako faunaren barnean plesiosauroak eta arrain kartilagosoak zeuden.
Sigmaringendorf
Sigmaringendorf Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Spinosaurus
Spinosaurus-a egungo kulturan
Dinosauroen inguruko liburuetan sarritan marraztu izan da, "bela" egitura hori dela eta, baina informazio urria izan da urteetan zehar eta oinarri zientifikorik gabeko irudikapenak izan dira.
Jurassic Park III filmean protagonista nagusia bihurtu zen. Tyrannosaurus-aren aurka borrokatu eta irabazle ateratzen da.
Afrikako hainbat herrialdetako zigilutan irudikatu izan da; Angolan, Gambian eta Tanzanian esate baterako.
Madigan
Madigan 1968ko Don Siegel estatubatuar zinema zuzendariaren filma da.
Argumentua
Daniel Madigan eta Rocco Bonaro detektibeak garrantzi txikiko delinkuente bat atxilotzera doaz hari galdeketa egiteko, baina hark armak lapurtuko dizkie eta alde egingo du.
Ryuzo Shimizu (1975)
Ryuzo Shimizu (清水 龍蔵, 1975eko uztailaren 1a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Shimizu S-Pulse.
Parte Hartuz (ikerketa taldea)
Parte Hartuz gizarte-zientzien arloko ikerketa-taldea da, UPV/EHUn 2002an eratua. 2020an 40 kide zituen, irakasle edota ikerlari, hainbat diziplinatakoak. Landu dituen gaien artean nagusiak hauek dira: herritarren parte hartzea, nazio-identitatea, ekologia, eta genero ikuspegia.
Parte Hartuz taldearen jarduera ez da akademiko hutsa, herritar parte hartze prozesu eta esperientziak bultzatzen eta bideratzen aritzen baita Euskal Herrian.
Prestakuntzarako eskaintza
Parte Hartuz-ek prestakuntza akademikoan jarduera nabarmena du. Arlo honetan azpimarragarria da gutxienez 12 urteetan izan duela lotura Partaidetza eta Komunitate-Garapena Unibertsitate master ofizialarekin eta 7 urtetan ''Euskal Nazionalismoa XXI. Mendean master ofizialean Horrez gain, EHUko beste master ofizial batzuetan ere parte hartzen du: Gobernantza eta Politika Ikasketak, Globalizazioa eta Garapena, Garapena eta Nazioarteko Lankidetza, eta Ikasketa Feministak eta Generokoak''.
Elzange
Elzange Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Elzange udalerrian erroldatutako biztanleak 772 ziren. Familiak 262 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 67 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 131 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 272 etxebizitza zeuden, 260 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 261 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 260 etxebizitza nagusietatik 213 bere jabearen bizilekua ziren, 41 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 70 etxek lau zituzten eta 159 etxek bost zituzten. 215 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 100 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 145 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 510 ziren, horien artean 373 aktiboak ziren eta 137 inaktiboak ziren. 373 pertsona aktiboetatik 346 lanean zeuden (193 gizon eta 153 emakume) eta 27 langabezian zeuden (10 gizon eta 17 emakume). 137 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 55 ikasten zeuden eta 59 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Elzange udalerrian 259 unitate fiskal zeuden, 767,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.471 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Elzange udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Solongo Batsukh
Bizitza
Bilguun Batsukh jaiotza-izenaz, gizon moduan hazi eta hezi zuten Mongoliako Dundgovi probintzian.
1938ko Frantziako Tourra
1938ko Frantziako Tourra Itzuli Handi honen 32. edizioa izan zen. 1938ko uztailak 5 eta 31 artean ospatu zen, 4680 kilometroko ibilbidea eginez 21 etapatan banatuta, horietatik seigarrenak eta hamazazpigarrenak bi eta laugarrenak, hamargarrenak eta hogeigarrenak hiru sektore izan zituztelarik.
Solongo Batsukh
Bizitza
20 bat urterekin, unibertsitate ikasle garaian, genero-nortasun ezberdinen inguruan jakin zuen. Halaber, LGTB pertsonei laguntza eskaintzen zien GKE batean lanean zebilela, jabetu zen emakumea izan nahi zuela eta hormona-terapiaz lagundutako trantsizioa egiteari ekin zion.
2014an Mongolia ordezkatu zuen emakume transgeneroentzako Miss International Queen edertasun-lehiaketan eta hamar ederrenen artean sailkatu zen. 2018an emakumeentzako Miss Unibertso Mongolia edertasun-lehiaketan lehiatu zen, nazioarteko Miss Unibertso lehiaketarako Mongoliako ordezkaria aukeratzeko. Nahiz eta ez irabazi, oso ospetsu egin zen bere herrialdean lehiaketa horretan parte hartu zuen lehen emakume transgeneroa izateagatik.
1938ko Frantziako Tourra
96 txirrindularik parte hartu zuten 12 txirrindulariko 6 taldetan eta 6 txirrindulariko beste 4 taldetan banatuta, proba 55 txirrindularik amaitu zutelarik. Talde bakar batek ere ez zuen amaitu proba bere txirrindulari guztiekin.
Edizio honetan, azken etapan, garaipena, ex-aequo, bi txirrindulariri eman zitzaien: Antonin Magne eta André Leducq helmuga eskutik helduta zeharkatu zutenean.
Garaileak, Gino Bartali italiarra, proba, batez beste, 31,565 kilometro orduko abiaduran bete zuen.
Lucía Heredia
Lucía Heredia Pablos (Ceuta, Espainia, 1996) espainiar modeloa da. 2019an Miss Mundu Ceuta edertasun lehiaketa irabazi zuen, lehiaketa irabazi zuen lehenengo emakume transgeneroa bilakatuz.
Bizitza
Jaiotzean gizonezko generoa esleitu eta Juan Luis izena jarri zioten. Bere sexua genero-nortasunarekin bat ez zetorrela ohartu eta jakinaraztearekin batera, amak Lucía izena jarri zion.
Val-de-Grâce (Paris)
Val-de-Grâce (19), Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Panthéon (5) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 19.492 biztanle zituen.
Izena auzo honetan dagoen Val-de-Grâce elizari zor dio.
Trump International Hotel & Tower
Trump International Hotel & Tower mundu osoan Donald Trump dirudunak eraikitako etxebizitza dorreen izena da:
Saint-Floris
Saint-Floris Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Floris udalerrian erroldatutako biztanleak 456 ziren. Familiak 163 ziren, horien artean 22 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 58 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 76 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 7 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 169 etxebizitza zeuden, 162 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 169etxeak ziren. 162 etxebizitza nagusietatik 145 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 126 etxek bost zituzten. 156 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 103 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 289 ziren, horien artean 218 aktiboak ziren eta 71 inaktiboak ziren. 218 pertsona aktiboetatik 210 lanean zeuden (116 gizon eta 94 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 71 pertsona inaktiboetatik 35 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.