cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bartzelona–Sagrera geltokia
Hirugarren solairua
Hirugarren solairuan Madril-Perpinyà abiadura handiko burdinbidearen nasak kokatuko dira. Guztira, zabalera estandarreko 8 bide eta 12 metroko zabalera eta 400 metroko luzera duten lau nasa egongo dira. Maila horretan kokatuko dira, halaber, hiriarteko autobus-geltokia, hogeita bi dartsena eta lau mila eta zazpiehun plazako aparkalekua.
2013ko uztailaren 10ean, geltokiaren eraikuntzaren kostuak murriztea erabaki zen, eta 200 metroko bosgarren nasa bat beste bi trenbiderekin eraikitzea baztertu zen (plana abiadura handiko 10 bide ziren).
Bartzelonako metroaren geltokirako sarbidea ere egongo da, eta hortik ibiliko dira bartzelona9undefinedeta bartzelona10undefinedhodia eta bartzelona4undefinedhodia, bi solairurekin, bat zirkulazio-noranzko bakoitzeko: erdiko sarbide bat egongo da bartzelona4undefinedlinearen eta bartzelona9undefinedeta bartzelona10undefinedlineen artean.
Laugarren solairua
Laugarren solairuan abiadura handiko atari nagusia jarri behar zen, merkataritza-gunearekin eta txartelak saltzeko txarteldegiekin. Mailarako sarrera nagusia mendialdetik egin behar zen, Sagrera auzoan.
Azkenik, kostuak aurrezteko, eraikuntza baztertu da, eta ataria hirugarren mailan egongo da soilik, abiadura handia, aldirikoak eta eskualdekoak partekatuz.
Etorkizuna
Geltokiak 92 milioi bidaiari izango ditu urtero (zerbitzu guztiak zenbatuta), 2008an Bartzelona-Sants geltokian baino 50 milioi gehiago eta 2011n Bartzelonako Aireportukoak baino ia hiru aldiz gehiago. Kopurua, AVErentzat (22 500 000), aldirientzat (39 000 000), metroarentzat (15 500 000) eta autobus pribatu edo taxi bidez geltokira sartzen direnentzat aurreikusitako erabiltzaileen batura da, 12,2 milioi pertsonatan kalkulatzen direnak.
Costera
La Costera Valentziar Herrialdeko eskualdea da, Xàtiva hiriburua duena. Iparraldean Canal de Navarrés eta Ribera Alta ditu, ipar-ekialdean Safor ikutzen du, hegoaldean Vall d'Albaida du eta mendebaldean Alt Vinalopó.
Eskualdeak 19 udalerri ditu, 528,10 km²ko azalera du eta 2005ean 70.861 biztanle zituen.
Udalerriak
<br style="clear:left;" />
Eskualde historiko-naturalak
XX. mendearen amaierako banaketa proposamenetan egun ezagutzen den bezala definituta, zenbait eskualde historiko ditu bere baitan:
NGC 7280
NGC 7280 galaxia bat da, Pegasus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Belandia
Belandia Urduñako kontzejuetako bat da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, kontzejuak 40 biztanle ditu.
Gilbert (Iowa)
Gilbert Iowako hiri bat da. Story konderrian kokatua dago. 2010ean 1,082 biztanle zituen, 2.36 kilometro koadrotan banatuta.
Béal na mBláth
Béal na mBláth, ofizialki Béal Átha na Bláiche (ingelesera Bealnablath bezala eraldatua) Irlandako hego-mendebaldeko Corkeko konderrian dagoen herrixka bat da. Mundu mailan, eta batez ere Irlandan ospea baldin badu, hantxe bertan 1922ko abuztuaren 22an Michael Collins irlandar abertzalea segada batean tiroz hil zutelako da.
Unquera
Unquera Val de San Vicenteko herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2019an 995 biztanle zituen. Herria Tina Mayorreko itsasadarrean dago, Deva ibaiaren bokalean, eta Asturiasekin muga egiten du.
Valley Acres (Kalifornia)
Valley Acres Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kern konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
2581 Radegast
2581 Radegast asteroide baten izena da. azaroaren 11an aurkitu zuen Z. Vávrová-ek Kleť Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1980 VX izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2581 Radegast asteroidearen orbitak batezbeste 2,236 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,016 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,456 distantziara. Eszentrikotasuna 0,098 da, eta makurdura orbitala 2,49ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.0 da.
Les Roseaux sauvages
Les Roseaux sauvages 1994ko André Téchiné frantziar zinema zuzendariaren drama filma bat da.
Crypturellus boucardi
Crypturellus boucardi Crypturellus generoko animalia da. Hegaztien barruko Tinamidae familian sailkatua dago.
Les Roseaux sauvages
Lau César Sari (tartean zuzendari onenarena eta film onenarena) irabazi zituen.
Argumentua
1962ko hego-mendebaldeko Frantzian. François (Gaël Morel) lizeoan diploma bat eskuratzekotan dago. Mme Alvarez (Michèle Moretti) bere frantseseszko irakaslearen alaba den Maïté (Élodie Bouchez) lagunik minena du. Serge (Stéphane Rideau) nekazari baten semeak François bereganatuko du.
Hirwaun
, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian.
Itun Zentraleko Erakundea
Itun Zentraleko Erakundea (ingelesez: Central Treaty Organisation, CENTO) edo Ekialde Hurbileko Itunaren Erakundea (ingelesez Middle East Treaty Organization, METO) bezala ere ezagutua, Gerra Hotzeko aliantza militarra izan zen. Ituna, jatorrian Bagdadeko Ituna deitua, 1955eko otsailaren 24an sinatu zuten Iranek, Irakek, Pakistanek, Turkiak eta Erresuma Batuak, eta 1979an desegin zuten. Itunaren helburua NATOrenaren antzekoa zen: sobietarren eragina murriztea, oraingoan Ekialde Hurbilean eta inguruan. Bagdadeko Ituna, egiazki, SEATOren (Hego-ekialdeko Asiako Itunaren Erakundea) luzapena izan zen.
1958an, Estatu Batuek aliantzako batzorde militarrean sartu ziren. Urtebete beranduago, 1959ko martxoaren 24an, Irak erakundetik erretiratu zen, eta, horren ondorioz, izena aldatu zitzaion: Bagdadeko Ituna, une horretatik aurrera, CENTO izatera pasa zen. Estatu Batuek Gerra Hotzean egindako euste-politikaren barruan, Sobietar Batasunak Ekialde Hurbilean zuen eragina hedatzea eragozteko helburuarekin sortu zen CENTO. Horretarako ere, NATO sortu zen.
NATO eta SEATOren sorrera bezala, CENTOren agerpena ere ez zuten ongi ikusi Ekialde Hurbileko herrialdeek, batez ere Egiptok eta Siriak. Horrez gain, erakundeak ezkerreko alderdi politikoen haserrea eragin zuen, itunak tonu inperialista zuela salatu baitzuten, ordura arte izandako neutraltasun positiboaren politikaren aurka egiten zelakoan. Erakundeak jarduteko orduan eraginkortasun gutxi zuenez, 1979an iraungi zen, Irango Iraultzarekin.
Itunaren historia
Bagdadeko Ituna Ekialde Hurbileko eta inguruko herrialdeetan sobietar eraginaren hedapena gutxitzeko helburuarekin jaio zen. Ituna 1955eko otsailaren 24an sinatu zen, NATO agertu (1949ko apirilaren 4an) eta urte batzuetara.
Itun Zentraleko Erakundeak nazioak engaiatzen zituen elkarren arteko lankidetza eta babeserako konpromisoan, baita besteren gaietan esku ez hartzeko ere. Haren helburua Sobietar Batasuna (SESB) eustea zen, SESBren hego-mendebaldeko mugan zehar estatu indartsuen lerro baten bidez. NATOk ez bezala, CENTOk ez zuen aginte-egitura militar bateraturik, ez eta AEBko edo Britainia Handiko base militar askorik ezarrita herrialde kideetan.
CENTOk ezer gutxi egin zuen eremu horretako kide ez ziren estatuetan sobietar eraginaren hedapena saihesteko. Itunak eduki zezakeen euste-balioa edozein dela ere, hura galdu egin zen sobietarrek harreman militar eta politiko estuak ezarri zituztenean Egipto, Siria, Irak, Yemengo Herri Errepublika Demokratikoa, Somalia eta Libiako gobernuekin, estatu kideen gainetik salto eginez. 1970ean, SESBk jada 20.000 soldadu inguru zabaldu zituen Egiptora eta itsas baseak ezarri zituen Sirian, Somalian eta Hego Yemenen.
Irango Iraultzak amaitu omen zuen erakundearekin 1979an, baina, errealitatean, 1974ra arte ez zen amaitu, Turkiak Zipre inbaditu zuenean. Izan ere, Erresuma Batuak aliantzarako esleitutako indarrak erretiratu zituen, eta Estatu Batuetako Kongresuak Turkiari laguntza militarra eten zion presidentetzaren bi beto izan arren. Irango monarkia erortzearekin batera, erakundearen izateko arrazoia galdu zen. Estatu Batuek eta Erresuma Batuak eskualdeko herrialdeekin —Pakistan, Egipto eta Persiako Golkoko estatuekin, esaterako— etorkizuneko defentsarako aldebiko akordioak gauzatu zituzten.
Iranen erretiratzearekin batera, CENTOko idazkari nagusiak, Kamran Gurun diplomatikoak, 1979ko martxoaren 16an iragarri zuen itun-kontseilu batzarra deituko zuela erakundea formalki desegiteko.
Galleria mellonella
Abaraska-sits handia (Galleria mellonella) Pyralidae familiako lepidopteroa da. Galleria generoko espezie bakarra da. Jatorri Eurasiarrekoa bada ere, Ipar Amerika eta Australiara hedatu da. Larbek kalte handiak egin ditzakete erlauntzetan, abarasketako argizariaz elikatzen direlako.
Angola Portugesa
Angola Portugesa edo besterik gabe Angola, itsasoz haragoko Portugalen kolonia izan zen, gaur egungo Angola estatuaren lurraldearekin bat egiten duena. Kolonia garaiak lau mende iraun zuen justuki, 1575tik 1975era. Herrialdearen hasierako izena "Mendebaldeko Afrika Portugesa" izan zen, 1951tik aurrera "Angolako itsasoz haragoko probintzia", eta 1972tik aurrera, "Angolako estatua".
Historia
Portugaldarrak Kongo ibaiaren lurraldeetan 1483an kokatu ziren. Aurretik lur haietan gutxienez hiru erresuma ezagutu ziren: Kongoko Erresuma, Ndongo Erresuma eta Luandakoa. Kongoko estatua iparraldetik gaur egungo Gabon ibaiaraino heltzen zen; hegoaldetik Kwanzaraino. Diogo Cão izan zen lurralde hauetara heldu zen lehen portugaldarra. 1575an Portugalek Luandan kolonia bat ezarri zuen, esklaboen trafikoa errazteko. Poliki-poliki, XVI. mendean, portugaldarrak kostaldeko lurraldeak hartzen joan ziren, batzutan gerren bitartez, bestetan bertako agintariekin itunak sinatuz. Lurralde horietan Angolako kolonia antolatu zuten.
XX. mendean, independentzia eskaerei Portugalek muzin egin zien. Ondorioz, gerrilarien mugimenduak sortu ziren 1961tik aurrera. Koloniako gerra oso gogorra izan zen eta 1975 arte iraun zuen; urte horretan koloniak bere independentzia lortu zuen.
Wilków udalerria (Lublingo voivoderria)
Wilków Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Opole Lubelskie barrutian kokatuta. 77,94 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4506 biztanle zituen.
Fatimako santutegia
Fatimako santutegia (portugesaz Santuário de Fátima) Portugalgo Santarem barrutian dagoen Cova da Iria udalerrian kokatutako santutegi ospetsu bat da. Ourém udalerritik 11 kilometrora dago, Leiria hiritik 25 kilometrora, Lisboa hiritik 120 kilometrora eta Oporto hiritik 180 kilometrora.
1917an Lúcia de Jesus, Francisco Marto eta Jacinta Marto haurrek Fatimako Ama Birjina agertu zitzaiela baieztatu zuten (ordutik aurrera Hiru Artzaintxoak ezizena jaso zutelarik). Agerpen horietako batean Ama Birjinak leku hartan kapera bat eraikitzeko esan ziela aipatu zuten, hain zuzen ere gaur egun santutegiren erdigunea dena, bertan Nossa Senhora edo Gure Amaren irudia dagoelarik. Santutegia 1928an eraikitzen hasi eta 1953ko urriaren 7an sagaratu zen. Denbora igaro hala, santutegia handituz joan zen, azkenik gaur egun ezagutzen dugun eraikin multzoa izatera iritsi arte, bi basilika izatera ailegatuz.
Celles (Ariège)
Biztanleria
2007an Celles udalerrian erroldatutako biztanleak 115 ziren. Familiak 58 ziren, horien artean 19 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 92 etxebizitza zeuden, 58 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 91 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 58 etxebizitza nagusietatik 37 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 40 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 27 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 26 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Pataten bilketa
Pataten bilketa (frantsesez La Récolte des pommes de terre) Jean F. Millet margolari frantsesaren margolana da, 1855an egina. Lana errealismoan kokatzen da. Gaur egun Baltimoreko Walters Art Museumen erakusten da. Lan hau 1867an Pariseko Erakusketa Unibertsalean aurkeztu zuen eta horrek egilearen ospea zabaldu zuen.
Deskribapena
Lan honetan Millet margolariak nekazal inguruko eszena bat azaldu nahi izan zuen, haurtzaroan ezagutu zuen munduarena, alegia; bere obraren lehenengo garaian ohikoak izango dira horrelako gaiak. Urte horietan nekazarien mundua, langileenaren aurka, positibotzak jotzen zen, mundu naturala, usteldu gabekoa. Mezu hori burgesiaren gustukoa zen, jakina. Egileak nekazari pobreak erakutsi nahi ditu, modu batez haien irudia goraipatuz. Zentzu horretan lan honetan badago kritika elementu bat baina errealitate bere gordintasun osoz erakutsi gabe.
Celles (Ariège)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 85 ziren, horien artean 65 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 65 pertsona aktiboetatik 52 lanean zeuden (33 gizon eta 19 emakume) eta 13 langabezian zeuden (4 gizon eta 9 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Pataten bilketa
Deskribapena
Barbizon eta Chailly-en-Bière herrien inguruko soroen lanak erakusten ditu. Sei nezkazari patatak ari dira lur azpitik ateratzen eta sakuetan sartzen. Atzean guztiak eramateko erabiliko duten gurdia ikus daiteke. Lehen planoan, zehaztasun handiagoz, bikote bat patatak saku batean sartzen ikus daiteke. Nekazarien janzkera dute. Ondoan beste hiru saku beteta ikusten dira.
Celles (Ariège)
Diru sarrerak
2009an Celles udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 110 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.935 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Pataten bilketa
Antzeko lanak
Camille Pissarro (1874) eta Vincent van Gogh (1883) gaia beren margolanetan erabili zuten ere bai.
Celles (Ariège)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean Celles udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montferrat (Var)
Montferrat Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montferrat udalerrian erroldatutako biztanleak 1.153 ziren. Familiak 352 ziren, horien artean 160 pertsona bakarrekoak ziren (119 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 82 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 98 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 471 etxebizitza zeuden, 359 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 65 bigarren erresidentzia ziren eta 47 hutsik zeuden. 219 etxeak ziren eta 232 apartamentuak ziren. 359 etxebizitza nagusietatik 129 bere jabearen bizilekua ziren, 194 alokairuan okupaturik zeuden eta 36 doan lagata zeuden; 72 etxek gela bat zuten, 60 etxek bi zituzten, 82 etxek hiru zituzten, 75 etxek lau zituzten eta 70 etxek bost zituzten. 196 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 213 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 107 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
2583 Fatyanov
2583 Fatyanov asteroide baten izena da. abenduaren 3an aurkitu zuen T. M. Smirnova-ek Nauchnij Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1975 XA izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2583 Fatyanov asteroidearen orbitak batezbeste 2,252 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,778 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,726 distantziara. Eszentrikotasuna 0,21 da, eta makurdura orbitala 6,88ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.0 da.
Montferrat (Var)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 946 ziren, horien artean 826 aktiboak ziren eta 120 inaktiboak ziren. 826 pertsona aktiboetatik 763 lanean zeuden (590 gizon eta 173 emakume) eta 64 langabezian zeuden (31 gizon eta 33 emakume). 120 pertsona inaktiboetatik 38 erretiraturik zeuden, 29 ikasten zeuden eta 53 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Montferrat udalerrian 277 unitate fiskal zeuden, 665 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.549 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 33 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 10 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 6 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 jatetxe eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Montferrat udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
2582 Harimaya-Bashi
2582 Harimaya-Bashi asteroide baten izena da. irailaren 26an aurkitu zuen T. Seki-ek Geisei Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 SA izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2582 Harimaya-Bashi asteroidearen orbitak batezbeste 3,202 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,993 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,41 distantziara. Eszentrikotasuna 0,065 da, eta makurdura orbitala 18,15ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 10.4 da.
Nanoteknologia
Nanoteknologia atomoen eta molekulen (nanomaterialak) eskalan lan egiten duen teknologiari deritzo. Eskuarki, nanoteknologiak 100 nanometro baino txikiagoak diren egiturekin lan egiten du. Definizio hori erabat onartuta dago fisikaren eta kimikaren arloan, baina, biologiaren arloan, nanopartikula gisa gutxienez 1000 nanometrotik beherako dimentsioa dutenak onartzen dira. Definizio horrek agerian uzten du mekanika kuantikoaren efektuak garrantzitsuak direla domeinu kuantikoaren eskala horretan, eta, horrela, definizioa helburu teknologiko partikular batetik ikerketa kategoria batera aldatu zen nolabaiteko tamaina atalasean gertatzen diren ikerketa mota guztiak (materiaren propietate bereziekin zerikusia duten teknologiak barne). Ohikoa da, gai komun gisa tamaina duten ikerketa eta aplikazioen tarte zabala aipatzeko,nanoteknologien eta nanoeskalako teknologien buruzko ikerketa mota guztiak (materiaren propietate bereziekin zerikusia duten teknologiak barne) forma plurala erabiltzea. Aplikazio potentzial ugari daudenez (aplikazio industrialak eta militarrak barne), gobernuek milaka milioi dolar inbertitu dituzte nanoteknologiaren ikerketan. Ekimen Nanoteknologiko Nazionalaren bidez, Estatu Batuek 3.700 milioi dolar inbertitu dituzte. Europar Batasunak, 1.200 milioi euro, eta Japoniak, 750 milioi dolar.
Nanoteknologiak material eta osagai asko sortzeko ahalmena du, batez ere elektronikarako, medikuntzarako eta energiaren sorrerarako. Hala ere, kezka dago nanomaterial horiek osasunerako eta ingurumenerako kaltegarriak izan ote litezkeen ala ez. Kontuan hartu behar da materialen propietateak tamainaren arabera aldatzen direla, beraz ondo aztertu eta ezagutu behar dira hain eskala txikian kaltegarriak ez izateko.
Gaur egun, zientzialariak nanoteknologiaren inplikazioen etorkizuna eztabaidatzen ari dira. Nanoteknologia gai izan daiteke material eta gailu berriak sortzeko aplikazioen irismen zabalarekin, hala nola medikuntzan, elektronikan, biomaterialetan eta energia-ekoizpenean. Bestalde, nanoteknologiak edozein teknologia berriren kezka berak sorrarazten ditu, besteak beste, toxikotasunari eta nanomaterialen ingurumen-inpaktuari buruzkoak eta horiek ekonomia globalean izan ditzaketen ondorioak, baita hainbat egoera apokaliptikoren inguruko espekulazioak ere. Kezka horiek direla eta, hainbat defentsa-taldek eta gobernuk nanoteknologiarako erregulazio bereziak behar ote diren eztabaidatu dute.
Nano greziar aurrizki bat da, (10-9 = 0,000 000 001) neurria adierazten duena, ez objektu bat.
Nanoteknologia eta Nanozientziaren arteko aldea
Nanoteknologiak materialen, gailuen eta sistema funtzionalen azterketa, diseinua, sorkuntza, sintesia, manipulazioa eta aplikazioa biltzen ditu, nanoeskalan, materiaren kontrolaren bidez eta materiaren fenomenoak eta propietateak ustiatzea nanoeskalan. Materiak, hain eskala txikian manipulatzen denean, fenomeno eta propietate guztiz berriak erakusten ditu. Hori dela eta, zientzialariek nanoteknologia erabiltzen dute propietate bereziak dituzten material, gailu eta sistema berri eta merkeak sortzeko. Nanozientzia, berriz, eskala nanometrikoan gertatzen diren fenomeno fisiko, kimiko eta biologikoak aztertzera bideratutako diziplina da. Gaur egun, prozesu hori errazten duten dimentsio eta doitasun nanometrikoak dituzten tresna eta gailu asko daude.
Oinarrizko kontzeptuak
Zaila da zer nolako txikia den nanoteknologia imaginatzea. Nanometro bat metro baten milloiren bat da, hau da, metro baten 10-9a. Zerbait buruan imaginatzeko, honelako adibide hauek euki ditazkegu :
Historia
1965ko Fisikako Nobel saria, Richard Feynman, lehenengo pertsona izan zen nanozientzia eta nanoteknologiaren aukerak ereferentziatzen, Caltechen (Californiako Teknologia Erakundea), 1959ko abenduaren 29an, egindako hitzaldi ospetsuan, Hondoan soberan dago lekua (There's Plenty of Room at the Bottom ) izenburupean, zeinean atomoen manipulazio zuzenaren bidez sintesia egiteko aukera deskribatu zuen. Nanoteknologia hitza Norio Taniguchik erabili zuen lehen aldiz, 1974an, nahiz eta hori ez den oso ezaguna.
Feynmanen kontzeptuetan oinarrituta, modu independentean, K. Eric Drexlerrek 1986an argitaratutako Kreazioaren motorrak: Nanoteknologiaren aroaren etorrera liburuan (ingelesez: Engines of Creation: The Coming Era of Nanotechnology) erabili zuen nanoteknologia terminoa, non nanoeskalako mihiztatzaile baten ideia proposatu zuen eta kontrol atomiko maila batekin bere buruaren eta konplexutasun arbitrarioko beste elementu batzuen kopia bat egiteko gai izango zen,. 1986an ere, Drexlerrek The Foresight Institute sortu zuen (nahiz gaur egun harekin harremanik ez duen) nanoteknologiaren kontzeptuen eta horien inplikazioen kontzientzia eta ulermen publikoa areagotzen laguntzeko.
Hala, nanoteknologia 1980ko hamarkadan sortu zen arlo gisa, Drexlerren lan teoriko eta publikoaren konbergentziagatik (zeinak nanoteknologiarako esparru kontzeptual bat garatu eta jendarteratu baitzuen), baita ikusgarritasun handiko aurrerapen esperimentalengatik ere, zeinak materiaren kontrol atomikoaren prospektuei arreta gehigarria eskala zabalean eman baitzieten.
Adibidez, tunel efektuko mikroskopioa 1981ean asmatzeak atomo eta lotura indibidualen aurrekaririk gabeko bistaratzea eman zuen, eta, 1989an, arrakasta handiz erabili zen banakako atomoak manipulatzeko. IBM Zurich Research Laboratoryko Gerd Binnig eta Heinrich Rohrer mikroskopioaren garatzaileek Fisikako Nobel Saria jaso zuten 1986. urtean. Binnig, Quate eta Gerberrek ere antzeko indar atomikoaren mikroskopioa asmatu zuten urte horretan.
Fulerenoak 1985ean aurkitu zituzten Harry Krotok, Richard Smalleyk eta Robert Curlek, guztiek batera, 1996ko Kimikako Nobel Saria irabazi zuten. Hasieran, C60 ez zen nanoteknologia gisa deskribatu. Terminoa grafenozko hodiekin (karbonozko nanohodi eta, batzuetan, bucky-hodiak ere deituak) egindako lanari lotuta erabili zen, eta horrek nano eskalako gailuetarako eta elektronikarako aplikazio potentzialak iradokitzen zituen.
2000ko hamarkadaren hasieran, arloak interes zientifiko, politiko eta komertziala areagotu zuen, eta horrek eztabaida eta aurrerapena ekarri zituen. Eztabaidak nanoteknologien definizioen eta inplikazio potentzialen inguruan sortu ziren Royal Societyk nanoteknologiari buruz egindako txostenak adierazita. Erronkak nanoteknologia molekularra proposatu zutenek imajinatutako aplikazioen egingarritasunetik sortu ziren, eta eztabaida publiko bat sortu zen Drexler eta Smalleyren artean 2001. eta 2003. urteetan.
Bien bitartean, nanoeskalako teknologien aurrerapenetan oinarritutako produktuen merkaturatzea sortzen hasi zen. Produktu horiek nanomaterialen solteko aplikazioetara mugatuta zeuden, eta ez zuten materiaren kontrol atomikoa inplikatzen. Adibide batzuen artean daude: zilarrezko nanopartikulak erabiltzen dituen Nano Silver plataforma (bakterioen aurkako eragile gisa); nanopartikuletan oinarritutako eguzkitako krema gardenak, eta karbonozko nanohodiak orbanekiko erresistenteak diren oihaletarako.
Gobernuak nanoteknologiako ikerketaren sustapenera eta finantzaketara mugitu ziren Estatu Batuetatik hasita, bere Ekimen Nanoteknologiko Nazionalarekin. Ekimen horrek nanoteknologiaren definizioa formalizatu zuen tamainan oinarrituta, eta nanoeskalaren ikerketarako finantzaketa-funts bat sortu zuen.
2000ko hamarkadaren erdialderako, arreta zientifiko berri eta serioa loratzen hasi zen. Nanoteknologia elektrikorako ibilbide-orri bat ekoizteko, proiektuak sortu ziren, materiaren manipulazio atomiko zehatzean zentratzen zena eta proiektatuta dauden gaitasunak, jomugak eta aplikazioak eztabaidatzen dituena.
Arlo honetako beste pertsona batzuek, hala nola Rosalind Franklin, James Dewey Watson eta Francis Crick, DNA garrantzia oso handiko molekula printzipala zela proposatu zuten molekulek bizitzako prozesuetan determinatzaile gisa duten garrantzia azaleratuz.
Baina jakinduria horiek gehiagora joan ziren, horrekin molekulen estruktura aldatu ahal baitzen, gure etxeetan aurkitu dezakegun plastiko edo polimeroekin adibidez. Esan beharra dago molekula horiek handiak kontsideratu daitezkeela.
Gaur egun, medikuntzak interes handiagoa du mundu mikroskopikoaren arloan, horretan aurkitu ahal baitira gaixotasunak eragiten dituzten alterazio estrukturalak, eta ez dago esan beharrik medikuntzaren arlo batzuek izan dituzten onurak: mikrobiologia, immunologia edo fisiologian kasu. Baita Ingeniaritza genetikoa moduko zientzia berriak ere agertu dira, eugenesia edo klonazio prozesuetako polemikak izan dituztenak.
Latinoamerikan, nanozientziaren eta nanoteknologiaren garapena nahiko berria da, maila globalean gertatu denarekin alderatuta. Mexikok, Costa Ricak, Argentinak, Venezuelak, Kolonbiak, Brasilek eta Txilek nanozientziaren eta nanoteknologiaren hainbat arlotan ikerketa-lanak egiten dituzte mundu mailan. Gainera, herrialde horietako batzuek lizentziatura, maisutza, graduondoko eta espezializazio mailako hezkuntza-programak dituzte arlo horretan.
Operation Stealth
Operation Stealth, AEBetan James Bond 007: The Stealth Affair, 1990eko Delphine Software International bideo-joko enpresaren abentura grafiko bat da. Nagusiki Paul Cuisset (programatu) eta Jean Baudlot (soinua) programatzaileek burutu zuten.
Nanoteknologia
Oinarrizko kontzeptuak
Nanoteknologia eskala molekularreko sistema funtzionalen ingeniaritza da. Horrek egungo lana eta aurreratuagoak diren kontzeptuak estaltzen ditu. Jatorrizko zentzuan, nanoteknologiak txikitik handienera elementuak eraikitzeko proiektatutako trebetasunari egiten dio erreferentzia (gaur egun garatzen ari diren teknikak eta tresnak erabiliz) jarduera handiko produktu osoak eraikitzeko.
Nanometro bat (nm) metroaren mila milioiren partea edo 10−9 da. Konparazio batera, karbono-karbono loturen ohiko luzeak edo atomo horien arteko espazioa molekula batean, 0,12–0,15 nm inguruan daude, eta DNA baten helize bikoitzak 2 nm inguruko diametroa du. Bestalde, zelulen bizimodurik txikienak, Mycoplasma generoko bakterioak, 200 nm luze inguru ditu. Konbentzioz, nanoteknologia 1 eta 100 nm arteko eskala tartean neurtzen da Estatu Batuetako Ekimen Nanoteknologiko Nazionalak erabilitako definizioaren arabera. Beheko muga atomoen tamainak ematen du (hidrogenoak ditu atomo txikienak, Bohrren erradioa deritzon hogeiren bat nm-ko erradioa dutenak), nanoteknologiak atomo eta molekuletatik abiatuta fabrikatu behar baititu bere gailuak. Goiko muga, gutxi edo gehiago, arbitrarioa da, baina aurkitzen da, gutxi gorabehera, egitura handiagoetan ikus ezin daitezkeen fenomenoak itxurazkoak izaten hasten direnean eta nanogailuan erabili daitezkeenean. Fenomeno berri horien ondorioz, nanoteknologia gailu makroskopiko baliokide baten bertsio miniaturizatuak baino ez diren gailuen desberdina da; gailu horiek eskala handiago batean daude, eta mikroteknologiaren deskribapenaren azpian erortzen dira.
Eskala beste testuinguru batean jartzeko, konparatiboa litzateke nanometro bat metro batekin eta Lurraren tamaina arroka batekin egitea. Esateki beste modu bat: nanometro bat da gizon baten bizarra hazten den kantitatea bizar-makina aurpegira altxatzeko erabiltzen duen denboran.
Operation Stealth
James Bond britainiar agentea eta bere filmeen nolabaiteko parodia jokoa da, halere AEBetan James Bond bera balitz bezala merkaturatu zen, nahiz eta benetazkoak MI6 britainiar zerbitzuarentzat lan egin eta joko honetakoak CIArentzat.
Argumentua
John Glames (AEBetan James Bond), CIAko agenteari lapurtu berri duten F-19 teknologia goreneko hegazkina berreskuratzeko ardura eman diote, horretarako Latinoamerikako herrialde batera bidaliko dute.
Nanoteknologia
Oinarrizko kontzeptuak
Nanoteknologiarako bi hurbilketa erabiltzen dira. Hondotik goranzko hurbilketan, materialak eta gailuak osagai molekularretan oinarrituta eraikitzen dira, eta osagai horiek kimikoki mihiztatzen dira, ezagutza molekularraren printzipioen arabera. Goitik beheranzko hurbilketan, nano-objektuak maila atomikoan kontrola duten erakunde handiagoetatik abiatuta eraikitzen dira.
Nanoelektronika, nanomekanika, nanofotonika eta nanoonika izeneko fisikaren arloak eboluzionatu egin dira azken hamarkada gutxi hauetan, nanoteknologiari oinarrizko oinarri zientifikoa emateko.
Handienetik txikienera: ikuspegi bat materialetatik
Hainbat fenomeno nabarmentzen dira sistemaren tamaina txikitu ahala. Horiek efektu mekaniko estatistikoak eta efektu mekaniko kuantikoak barne hartzen dituzte, adibidez, Kuantoaren neurriaren efektua, non solidoen propietate elektronikoak partikularen tamainan murrizketa handiekin aldatzen diren. Zenbat propietatearen tamainaren efektua. Efektu hori ez da jokoan jartzen makro dimentsioetatik mikro dimentsioetara doanean. Hala ere, efektu kuantikoak esanguratsu bihur daitezke nanometroaren tamaina lortu denean (normalean 100 nanometro edo gutxiagoko distantzietan), hau da, domeinu kuantikoa deritzona lortzen denean. Gainera, propietate fisiko batzuk (mekanikoak, elektrikoak, optikoak, etab.) aldatu egiten dira sistema makroskopikoekin alderatzen direnean. Adibidez, gainazalaren eta bolumenaren arteko proportzioa handitu egiten da, materialen propietate mekanikoak, termalak eta katalitikoak aldatuz. Nano eskalaren mailako hedapena eta erreakzioak; nanoegituren materialak, eta ioiak azkar garraiatzen dituzten nanogailuen materialak, oro har, nanoionikoak dira. Nanosistemen propietate mekanikoak interesgarriak dira nanomekanikaren ikerketan. Nanomaterialen jarduera katalitikoak ere arrisku potentzialak sortzen ditu biomaterialekin elkarreraginean.
Nanoeskalara murriztutako materialek propietate desberdinak erakuts ditzakete makroeskalan erakusten dituztenekin alderatzen direnean, aplikazio bakarrak ahalbidetuz. Adibidez, substantzia opakuak garden bihur daitezke (kobrea); material egonkorrak erregai bihur daitezke (aluminioa); material disolbaezinak disolbagarri bihur daitezke (urrea). Urrea moduko material bat, eskala normalean kimikoki geldoa dena, nanoeskaletan, katalizatzaile kimiko indartsu gisa balio dezake. Nanoteknologiarekiko lilura handiena, materiak nanoeskalan erakusten dituen fenomeno kuantiko eta gainazaleko horietatik sortzen da.
Sinpletik konplexura: ikuspegi molekularra
Kimika sintetiko modernoak ia edozein egituratarako molekula txikiak presta daitezkeen puntura iritsi da. Metodo horiek erabiltzen dira, gaur egun, kimikari erabilgarri ugari ekoizteko, hala nola farmazialariak edo polimero komertzialak. Trebetasun horrek kontrol-mota hori hurrengo maila handienera zabaltzeko galdera sorrarazten du molekula bakar horiek egitura edo mihiztadura supramolekular batzuetan mihiztatzeko metodoak bilatuz, molekula asko modu ongi definituan antolatuta daudenean.
Hurbilketa horiek automihiztadura molekularraren eta/edo kimika supramolekularraren kontzeptuak erabiltzen dituzte (beren egiturak automatikoki antolatzeko ordenamendu baliagarriren batean) hondotik gorako hurbilketa baten bidez. Errekonozimendu molekularraren kontzeptua bereziki garrantzitsua da: molekulak diseinatzean, konfigurazio edo antolamendu espezifiko bat mesedegarria izan daiteke molekulen arteko indar ez-kobalenteen ondorioz. Watson-Cricken oinarriak parekatzeko arauak horren zuzeneko emaitza dira, baita entzima baten espezifikotasuna ere, substratu bakar bati edo proteinaren beraren tolesturari apuntatuz. Horrela, bi osagai edo gehiago elkarren arteko osagarritasunerako eta erakarpenerako diseinatu daitezke osotasun konplexuago eta erabilgarriago bat eraikitzeko moduan.
Nanoteknologia molekularra: epe luzeko ikuspegia
Nanoteknologia molekularrak, batzuetan fabrikazio molekularra deituak, manufakturatutako nanosistemak deskribatzen ditu (nanoeskalan dauden makinak) eskala molekularrean lan eginez. Nanoteknologia molekularra bereziki lotuta dago mihiztagailu molekularrarekin, hau da, mekanosintesiaren printzipioak erabiliz atomo bidezko egitura edo gailu desiratu bat sor dezakeen makinarekin. Nanosistema produktiboen testuinguruan, fabrikatzeak ez du zerikusirik, eta horietatik argi bereizi behar da nanomaterialak fabrikatzeko erabiltzen diren ohiko teknologiekin, hala nola karbono nanohodiak eta nanopartikulak.
Nanoteknologia terminoa modu independentean sortu zenean eta Eric Drexlerrek ezagun egin zuenean (une horretan ez zekien Norio Taniguchik aurretik egindako erabilera baten berri), molekula makina-sistemetan oinarritutako etorkizuneko fabrikazio-teknologia bati erreferentzia egiten zion. Premisa zen ohiko makinen osagaien eskala molekularreko analogia biologikoek makina molekularrak posible zirela frogatzen zutela: biologian ezin konta ahala adibide daude; jakina da estokastikoki optimizatutako makina biologiko sofistikatuak ekoiztu daitezkeela.
Nanoteknologiako garapenek beste bideren baten bidez eraikitzea ahalbidetuko dutela espero da, biomimesiaren printzipioak erabiliz, beharbada. Hala ere, Drexlerrek eta beste ikertzaile batzuek nanoteknologia aurreratu bat proposatu dute eta nahiz eta hasieran bitarteko biomimetikoen bidez inplementatua egon azkenean ingeniaritza mekanikoaren printzipioetan oinarrituta egon daitekeen, hau da, zehaztapen atomiko baterako mihiztadura programagarri eta posizionala ahalbidetuko luketen osagai horien funtzionaltasun mekanikoan oinarritutako fabrikazio-teknologia (hala nola engranajeak, errodamenduak, motorrak eta egitura-kideak). Fisika eta ingeniaritza ereduzko diseinuen jarduera Drexlerren Nanosistemak izeneko liburuan aztertu ziren.
Oro har, oso zaila da gailuak eskala atomikoan mihiztatzea, atomoak antzeko lodiera eta tamaina duten beste atomo batzuen gainean kokatu behar baitira. Carlo Montemagnok adierazten duen beste ikuspegi bat da etorkizuneko nanosistemak silizearen teknologiaren eta makina molekular biologikoen hibridoak izango direla. Richard Smalleyk mekanosintesia ezinezkoa dela argudiatzen du molekula indibidualen manipulazio mekanikoan zailtasunak daudelako.
Horrek ACSren 2003. urteko Chemical & Engineering News argitalpenaren arteko gutun trukea ekarri zuen. Biologiak, argi eta garbi erakusten duen arren makina molekularren sistemak posible direla, gaur egun, makina molekular ez-biologikoak haurtzaroan baino ez daude. Molekula makina ez-biologikoen ikerketan, liderrak Lawrence Berkeley National Laboratoryn eta UC Berkeleyn lan egiten duten Alex Zettl eta bere lankideak dira. Gutxienez, hiru gailu molekular eraiki dituzte, eta horien mugimenduak mahaigainetik kontrolatzen dira tentsioa aldatuz: nanohodien nanomotor bat, eragingailu bat eta kirurgia eta erlaxazio nanoelektromekanikoko osziladore bat.
Cornell Unibertsitatean, 1999an, Ho eta Leek garatu zuten esperimentu batek adierazten du posizio-mihiztadura molekular bat posible dela. Tunel efektuko mikroskopio bat erabili zuten karbono monoxidozko molekula bat (CO) zilarrezko kristal lau batean kokatutako burdinazko (Fe) atomo indibidual baterantz mugitzeko eta COa eta Fea kimikoki lotzeko tentsio bat aplikatuz.
Inbertsioa
Garapenerako bidean dauden hainbat herri jada baliabide garrantzitsuak zuzentzen dituzte nanoteknologiazko inbestigazioetara. Nanomedikuntza hirugarren munduko sostenibilitatea aurreratzen gehien lagundu dezakeen area da, diagnostikoen metodo berriak proportzionatuz, sendagaien administrazioaren sistema hobeak eta parametro biologiko batzuen monitorizaziorako erraminta berriak. Mundu osotik 40 laboratorio inguruetan hainbat diru kantitate inbertitzen dituzte nanoteknologiazko inbestigazioetan. 300 enpresa inguru bere izenetan "nano" terminoa erabiltzen dute, ala ere, produktu gutxi daude merkatuan.
Informatikaren munduko handi batzuk, ala nola IBM, Hewlett-Packard (HP), NEC edo Intel jada hainbat miloi dolar inbertitzen ari dituzte gai honetan. Lehen Munduko gobernuek ere hartu dute serioski, estatu batuarren lidergo argiarekin, milaka miloi euro inbertitzen dituena bere National Nanotechnology Initiative-ari.
Espainian, "nanoaurrekontuez" hitz egiten dute, baina interesa handitzen ari da, kongresu batzuk izan baitira gaiari buruz: Sevillan, San Telmo Fundazioan, inbertsioaren aukerei buruz, eta Madrilen, Madrilgo Unibertsitate Autonomoan egindako bilerekin Frantziako, Alemaniako eta Erresuma Batuko nanoteknologiako zentroen arduradunekin.
Nanoteknologiaren egungo aplikazioak
Ehungintza. Oihal adimendunen garapena: orbanak uxatzeko gai direnak, autogarbigarriak izateko, usainen aurkakoak edo kolorea eta tenperatura aldatzeko nanotxipak izatea.
Nekazaritza. Pestizidak, herbizidak eta ongarriak hobetzeko produktuen diseinua. Helburu nagusia lurzoruaren hobekuntza da. Gainera, kategoria horretan, ura, nitrogenoa, nekazaritza-kimikoak eta abar detektatzeko nanosentsoreak sar ditzakegu.
Kosmetika. Nanopartikulekin zimurren aurkako kremen edo eguzkitako kremen garapena.
Abeltzaintza. Nanopartikulen garapena animaliei txertoak edo sendagaiak emateko, baita mikroorganismoak, gaixotasunak eta substantzia toxikoak detektatzeko ere.
Elikagaiak. Batez ere sudur eta mihi elektroniko gisa funtzionatzen duten gailuak (nanosentsoreak eta nanotxipak), hau da, usaimenarekin eta dastamenarekin lotutako alderdiak aztertzeko. Elikagai baten freskotasuna eta balio-bizitza, patogenoak, gehigarriak, drogak, metal astunak, toxinak, kutsatzaileak... detektatzeko ere erabiltzen dira. Bestalde, oso garatuta dagoen beste alderdi bat nanoontzien sorrera da. Horiek propietate funtzionalak, nutritiboak, osasungarriak eta organoelektrikoak dituzte (materiak dituen ezaugarri fisikoen deskribapena zentzumenek hauteman dezaketenaren arabera, hala nola dastamena, ehundura, usaina, kolorea edo tenperatura)
Guardia Sanframondi
Guardia Sanframondi Italiako udalerri bat da. Beneventoko probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Nanoteknologia
Muntatze interdiziplinarra
Nanoteknologiaren funtsezko karakteristika Natura zientzietako hainbat arloko muntatze interdiziplinarra osatzen duela da, oso espezializatuta daudenak. Horregatik, fisikariak paper garrantzitsu bat osatzen dute ez bakarrik mikroskopioaren eraiketarekin, fenomeno hauek ikertzeko erabilia dena, baizik eta Mekanika kuantikoko legeak ikertzeko eta prozesatzeko ere. Nahi diren materialen eraiketa eta atomo batzuen konfigurazioak eskuratzeko egiten dute garrantzitsu ere kimika. Medikuntzan, nanopartikulei egindako garapen espezifikoak laguntzen du gaixotasunen aurkako tratamenduei.
Nahasten diren zientzietako posiblea den zerrenda:
Guardia Sanframondi
Mugakideak
Guardia Sanframondik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Unibertsitate-hiri
Unibertsitate-hiri nagusi unibertsitateko ikasleek osatutako hiria da. Unibertsitate bakarra egon daiteke edo erakunde txiki taldekatuak egon daitezke. Unibertsitate-hiriez ere hitz egiten dute, unibertsitateko biztanleria handia ez den kasuetan, baina unibertsitate-erakundeen presentziak eragin handia du hiriko ekonomian eta kulturan. Unibertsitatea hiriko lantoki nagusia izan daiteke. Oxford, Cambridge, Bolonia, Coimbra, Salamanca edo Heidelberg hiri-unibertsitateen adibide nabarmenak dira.
Hedaduraz, hitza unibertsitateko fakultate, ikasleen egoitza, ikerketa-zentro, jantoki, liburutegi, kirol-toki, eta abarrekin osatutako multzoa izendatzeko ere erabiltzen da.
Pseudamia amblyuroptera
Pseudamia amblyuroptera Pseudamia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Rondodasosa
Mattia Barbieri (Milan, 2002ko apirilaren 29an), abeslari italia rra da eta artisitikoki Rondodasosa edo Rondo Da Sosa moduan ezagutzen da.
2002-2020: Lehenengo urteak eta musikaren hastapenak
Rondodasosa 2002an jaio zen San Siro auzoan, Milanen. Aitarik gabe hazi zan eta betidanik Hip-Hopa gustatu ja
ko. 2020ko urtarrilean atera zuen bere lehen singlea, Free Samy izenekoa eta You tuben milioi erdi bisita eduki ebazan. Baina, urte berean maiatzean,  ospea lortzen hasi zan  Exposing Me remix-a egiten, Jusblow600 rapero aren abestia. Gero, abuztuan, bere lagunaren, Vale Painen,  abestian, Loubutin , agertu zan, eta hor bere ospea finkatu zan. Gero, 2020ko urriaren 19an Slatt argitaratu eban Capo Plazagaz elkarlanean, abesti honegaz izugarrizko arrakasta lortu eban, izan ere, Italiako musika zerrendan hamargarren postuan jarri zan. Honek guztiak, EP aren irteera aurreratu eban, Giovane Rondo [[Fitxategi:Rondodasoa_Hip-Hop_abeslaria.webp|thumb|Rondo Da Sosa: "Giovane Rondo"
2021-Gaur egun: “Body” eta Giovane Rondo
2021eko otsailaren 26an, EP-a Giovane Rondo agertu zan Movie single legaz batera, bertan, Central Cee rap abeslariak parte hartu eban. Ekainaren 14an Giovane Rondo urrezko diskoa lortu ebazan, lehen disko digitala agiri  hau lortzen. Maiatzean, Russ Millionsek eta Tion Waynek (rapero britainaiarrak) Body abestiaren remix atera eben, Capo Plazagaz elkarlanean. Remix-ak arrakasta handia lortu du Italian, bereziki TikTok plataforma digitalari esker.
Ekainaren 2021ean, Rondodasosak Alone single atera eban (Nkok produziturik) eta biral bihurtu zan Tik-token.
Plugged In ​ singlelerako Fumez the Engineer produktore britainaiarrarekin elkarlanean ibili eta gero, eta Simba la Ruerekin per Chingarerako, Rondodasosa Central Cee, 23ren, mixtapean agertu zan Eurovision singleean.
Stallion Springs (Kalifornia)
Stallion Springs Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kern konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Atelopus chirripoensis
Atelopus chirripoensis Atelopus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
1993ko Alemaniako Sari Nagusia
1993ko Alemaniako Sari Nagusia urte horretako uztailaren 25ean ospatu zen Hockenheimring zirkuituan.
Solers
Solers Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Solers udalerrian erroldatutako biztanleak 1.284 ziren. Familiak 455 ziren, horien artean 92 pertsona bakarrekoak ziren (64 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 128 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 203 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 503 etxebizitza zeuden, 469 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 418 etxeak ziren eta 78 apartamentuak ziren. 469 etxebizitza nagusietatik 378 bere jabearen bizilekua ziren, 86 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 11 etxek gela bat zuten, 52 etxek bi zituzten, 48 etxek hiru zituzten, 117 etxek lau zituzten eta 242 etxek bost zituzten. 388 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 202 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 254 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 904 ziren, horien artean 709 aktiboak ziren eta 195 inaktiboak ziren. 709 pertsona aktiboetatik 678 lanean zeuden (354 gizon eta 324 emakume) eta 31 langabezian zeuden (17 gizon eta 14 emakume). 195 pertsona inaktiboetatik 66 erretiraturik zeuden, 78 ikasten zeuden eta 51 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Solers udalerrian 453 unitate fiskal zeuden, 1.257 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.638 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 margolariak, 1 zurgina, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Llugoko geltokia
Llugo Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Wilkowice udalerria
Wilkowice Poloniako Silesiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Bielsko barrutian kokatuta. 34,4 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 13297 biztanle zituen.
Llugoko geltokia
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da: