cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Garrapo
Azpiespezieak
Garrapoaren azpiespezieen kopurua aldakorra izan da urteetan zehar, aditu batzuek 1953. urtean 40 azpiespezie izendatu zituzten, gerora jaitsi izan dena eta urteen eta ezagutzaren poderioz azpiespezieen kopurua jaisten eta eguneratzen joan da (azpiespezie batzuk espezie izatera pasa baitira). Nazioarteko ornitologia biltzarrak (2016. urtean, 6.4 bertsioa) eta Alan P. Peterson ornitologo britainiarrak 21 azpiespezie bereizten dituzte. Honako hauek dira:
Taxonomia
Garrapoa 1758an deskribatu zuen Carlos Linneo naturalista suediarrak Systema naturae liburuan, bere egungo izen zientifikoarekin, Sitta europaea izenarekin. Deskribapen horrek Sitta europaea europaea azpiespezie tipoari egiten zion erreferentzia, Linneo bizi zen Eskandinaviako hegoaldean dagoen azpiespeziea. Linneok garrapoa eta harkaitz-txoriaren arteko erlazioa kontsideratu zuen, baina taxonomoek harreman hori baztertu eta bi hegaztiak klado desberdinetan banatu zituzten (bata Sittidae familian eta bestea Tichodromadinae-n).
Generoaren izena σίττη (sittē) antzinako izen grekotik dator, Aristotelesen "animalien historia" testuan jada aipatzen dena, ziurrenik garrapoaren (Sitta europaea) kantutik edo Haitz-garrapoaren (Sitta neumayer) kantutik datorrela izena. Geroago, taxon ugari deskribatu ziren (orain S. europaearen azpiespezie edo sinonimotzat hartzen direnak), 1810ean Johann Wolf ornitologo alemaniarrak deskribatu zuen S. europaea caesiatik hasita, mendebaldeko Europako zatirik gehienetan zehar hedatzen dena.
Gutxitan erabiltzen den Sitta generoaren azpigeneroen banaketan, S. europaeak S. arctica, S. nagaensis, S. cashmirensis, S. castanea, S. cinnamoventris eta S. neglecta-rekin batera superespezie bat osatzen dute, espezie bakoitza Eurasiatik barrena zonalde geografiko ezberdinetatik banatzen dena. Europaea taldeko azpiespezieen ezaugarri fenotipiko bat da habiaren sarrera eraikitzen dutela.
Lehen, S. arctica S. europaea espeziearen azpiespezietzat jotzen zen (S. europaea arctica), baina Red'kin eta Konovalovanok, bi txori hauek habitata partzialki sinpatrikoa izanda ere, hauen artean hibridazio ebidentzia irmorik aurkitzen ez zutenez, bi espezie ezberdintzat jo zuten azkenean. S. europaearen genoma mitokondrialaren sekuentziazioaren emaitzak S. europaea eta S. arctica bi espezie ezberdin direla dioen tesiarekin bat datoz, 2006. urtean, autoritate ornitologikoek onartu zutena.
Ekologia eta ohiturak
Eskalatzaile porrokatua da, zuhaitzetan gora igotzen da eta baita buruz behera jaitsi ere; azazkal zorrotzez tinkaturik, zuhaitza norabide guztietan zeharka dezake eta jauzi txikiekin ibiltzen da. Gerri-txoriak eta okilak ere igotzaile onak dira, baina horiek isatseko luma zurrunak erabiltzen dituzte igotzeko euskarri gisa, eta ez dira gai zuhaitzen enborretan jaisteko, garrapoa bai. Garrapoaren buztana laburra eta biguna denez, ezindu palanka egin, eta bere eskaladak hatz eta azazkal ariketak bihurtzen dira.
Hegazti sedentarioa da, kaskabeltzekin eta amilotxekin biltzen da neguan talde txikietan, elikagai bila ibiltzeko. Fruitu gogor bat aurkitzen duenean, zuhaitzaren arrakala batean sartzen du, eta mokokada ozenak ematen dizkio oskola apurtu arte. Neguko dieta landareak ditu neurri handi batean, haziekin eta fruitu lehorrekin, hala nola hurrak, ezkurrak, pagatxak eta pinoiak: mokokadaka irekitzen ditu. Errunaldiak osatu ondoren, emeak txitatzen 14-18 egun ematen ditu: txitak habian 23-25 egunean egoten dira.
Bokalizazioa
Urte osoan zehar dei gogorrak egiten dituen txoria da, eta kantuagatik ikusmenagatik baino sarriago antzematen zaio. Bere errepertorioa nahiko handia da, eta elikagai bila ari denean «zit» altu sinplea edo «ziit» luzeagoa emititzen du. «Tuit» talde labur eta kementsuak, oso soinudunak, edo «tchuit» oso urriak, askotan etenaldi laburrez bereizitako taldeetan errepikatuak, hegaztia asaldatua edo kitzikatuta badago, baita ere alarma deia emititzean. Beste testuinguru batzuetan, «Twit twit» soinudunak edo motelduak emititzen ditu, gogo-aldartearen arabera, edo pertsona batek fonetikoki erreproduzitu ezin dezakeen «Tjitjitjit» oso azkar bat. Kantua aberatsa eta entzungarria da, eta txistu argi, motel eta goranzko edo beheranzko tonu arinez osatua dago, «vuih, vuih, vuih, vuih, vuih» edo «viiu, viiu, viiu, viiu» edo nahiko entzungarria den «vivivivivivivi» txorrotxioz betea deskribatua izan dena.
Arrak beheranzko txistuak egiten ditu beste ar lehiakideei eta emeei bere presentzia jakinarazteko, gorteatzeko lehia hasi bezain pronto soinu horiek azkarrago emititzen ditu goranzko joera batean. Txitak 15 egunen bueltan kantatzen hasten dira.
Elikadura
Garrapoak jatekoa enborretan eta adar handienetan aurkitzen du, ugalketa garaitik kanpo adar txikiagoak ere behatu ditzake. Harrapakinak hegan edo enbor zein adarretako azala zulatuz harrapatzen ditu. Maiz zulatzen ditu zuhaitz hiletako azalak intsektu bila, baina ez da gai zuhaitz osasuntsu baten azal gogorra zulatzeko, hori okilek egin dezakete bakarrik. Talde mistoetan egon daiteke beste espeziekin janari bila dabilenean. Dena den, elikagai iturria eskasa bada oldarkorra izan daiteke beste espezie txikiagoekin, jarrera hori, adibidez, gizakiak eginiko janlekuetara hurbiltzen denean ikusten da, bertan beste espezie txikiagoak uxatzen ditu. Intsektu gogor eta handiak eta hazi gogorrak zuhaitz baten azalaren arrakala batean sartuz eta mokokada sendoak emanez puskatzen ditu. 2018. urtean argitaratutako behaketa batean garrapo batek, intsektuak harrapatzeko asmoarekin, egur zatitxo bat erabiliz enbor azala altxatu zuela jaso zen. Hori hegazti genero hau herraminta moduko bat erabiltzen behatu den kasu bakarra izan da gaur arte. Jakina da hazi edo intsektu gogorrak zatitu eta jateko arrakalen laguntzaz baliatzen dela, baina 2018. urtean argitaratzen den behaketa hori kenduta, ez zen ezaguna "herraminten" erabilerarik.
Garrapoek, batez ere klima hotzagoenetan bizi direnek, jakien erreserbak (landare ezberdinen haziak eta baita ere intsektuak) gordetzen dituzte zuhaitzen eta hormen arrakaletan (goroldioz eta likenez estaliak). Hau udazkenean izaten da eta ikerketa batek baieztatzen du jakien erreserbak egiten dituzten garrapoek, egiten ez dituztenek baino bizirauteko aukera handiagoak dituztela. Erreserbak kontsumitzen dituzte soilik jaki freskoak eskuratzea zaila dutenean, baina jaki freskoak eskuratzeko aukera badute hauek arrakaletan gordetako erreserben aurretik lehenesten dituzte, beraz, ez da arraroa, kontsumitu ez diren haziak (hurritzak eta mota gehiagoko zuhaitzak) hormen arrakaletatik edo zuhaitzen azaletatik haztea. Siberiako populazioek Pinus pumilako haziak gordetzen dituzte, bertan neguak oso hotzak dira eta erreserbatu ditzaketen hazien kopurua urte oso baterako adina izan daiteke.
Eskandinaviako populazioetan elikagaien eskuragarritasuna eta adinean oinarritutako biziraupenaren arteko kausalitate bat behatu da. Latitude horietan lizarraren haziak elikagai iturri oso garrantzitsuak dira, jakina da lizarren hazien emankortasuna aldakorra dela urtez urte, behaketa horrek jasotzen du emankortasun eskaseko urteetan garrapo helduen hilkortasuna asko aldatzen ez den bitartean, ale gazteen hilkortasuna nahikotxo handitzen dela, hori gazteek jakien bila egin beharreko migrazioen nekeagatik eta goseagatik azaldu daiteke, horrelako hasuetan, gazteak baitira mugitu eta sakabanatu behar direnak eta beraz esfortsu fisiko handiagoa egin behar dutenak. Hurritzaren kasuan joera berdintsuak antzeman dira.
Ugalketa
Espezie monogamoa da eta bikotea oso lotuta dago bere lurraldearekin, urte osoan zehar defendatzen duena. Europan bere lurraldeak 2-10 hektarea bitarteko azalera izan ohi du, baina Siberiako baso optimo edo egokietan (ondo kontserbaturiko baso handiak eta giza populazio eskasarekin) bere lurraldeak, batezbestez, 30.2 ha hartzen ditu.
Arrak kantu egiten du bai bere lurraldea defendatzeko eta baita ere bere presentzia adieraziz, emeren bat erakartzeko. Gorteoan biek (bai arrak eta bai emeak) hartzen dute parte, normalean hegaldi estatiko baten bitartez. Arrak, horretaz gain, hegaldi zirkularrak egiten ditu burua tente eta buztana zabalik daramatzalarik eta hegaldien arteko tartetxoetan emea ekilatzen du (harrapari eta bikote ona dela erakusteko asmoz). Estalketa lurraldean bertan izaten da eta nahiz eta espezie monogamoa izan, Alemanian egindako ikerketa genetiko batek erakutsi zuen txiten eta gazteen %10-k, gutxienez, inguruko lurraldeetako beste arren ondorengoak zirela.
Emeak apirila eta uztaila bitartean erruten ditu arrautzak, baina honekin batera esan beharra dago honen harira eginiko ikerketa ezberdinen arabera, txori intsektujale egoiliarrek (horien artean garrapoa) beren errunaldia eta kumaldia aurreratzen ari direla 80-ko eta 90-ko hamarkadekin alderatuta. Ikertzaileek portaera aldaketa hori klima aldaketari egozten diote. Dokumentatutako kumatze daten aurrerapen hori fenomeno arrunta bihurtzen ari da, baita areagotu ere urtez urte. Honek abantailak suposatu ahal dizkie txitei beraien biziraupenerako eta baita ere desabantailak, abantailen artean heldutasuna azkarrago lortzen dutela, hau positiboa izan daiteke udazken hotzei begira, alegia, gazteak egun freskoagoetara erabat helduak eta indartsuak ailegatzeak abantaila bat suposa dezake, baina bere harrapakinen eta janariaren eskuragarritasunean desorekak egoteko arriskua ere badago, desabantaila arriskutsua suposatuz. Denborak esango du zeintzuk diren ondorio zehatzak.
Garrapoak 6-9 arrautza erruten ditu batezbestez, baina 13 izatera hel daiteke. Arrautzak zuriak dira, orban marroiez beteak. Inkubazioa emeak egiten du (S. e. caesia azpiespeziean arrak ere parte har dezake inkubazioan) eta 13-18 egunen artekoa izaten da, denbora horretan arrak emea elikatzen du hau inkubazioan burubelarri dagoen bitartean. Txitak behin jaiota, hauen zaintzak eta elikadura bi gurasoen eskutik datoz, txandaka egiten dituzte txiten zaintza guztiak. Txitek lumaje eta muskulatura osoa (hegan egiteko gaitasuna beraz) 20-26 egunen bueltan garatzen dituzte, baina gurasoen zaintzapean mantenduko dira 8-14 egun gehiago, emantzipazioa lortu arte. Urtean normalean errunaldi bakarra egoten da, baldintza oso emankorretan bi izan daitezke.
Banaketa eremua eta migrazioak
Kumaldi eremuak ipar hemisferiotik zehar (eskualde paleartikoan) hedatzen dira, Eurasia epelean zehar, Britainia Handitik (Irlanda izan ezik) Japoniaraino. Hasiera batean, eskualde paleartikoetako eta ez paleartikoetako espezieak biltzen zituen, baina berrikuspen baten ondoren, talde ez-paleartikoa banandu egin zen "Sitta castanea" espeziea osatuz. Uztailean 16 ºC eta 20 ° C isotermen artean bizi da. Errusiako mendebaldeko 64 paraleloen iparraldera eta Siberiako 69 paraleloetan ez da aurkitzen. Inguru horretan garrapoaren eta "Sitta arctica" espeziearen habitatak partzialki gainjartzen dira. Hegazti ez-migratzailea da, eta ia beti jaio den basoan mantentzen da. Errusian, 54 eta 55 paraleloek banaketaren hegoaldeko muga ezartzen dute, eta Kazakhstan eta Mongoliako iparraldean ere bizi da. Asia erdialdeko basamortu eta goi-ordokietan agertzen da (baita Txinako iparraldeko sakonuneetan ere, non baldintzek ez duten basoak hazteko aukerarik ematen), baina ez du bizirauterik lortzen Pakistango eta Iran eta arabiar penintsulako lur babesgabeetan.Rifean eta Ekialde Hurbileko kostalde eta mendialde batzuetan ere agertzen dira populazio batzuk. Ekialdean, Txina ekialdeko zati handi batean, Taiwanen eta Korean bizi da, baita Japoniako uharteetan ere. Era berean, dibagantea da Libanon eta Kanaleko uharteetan.
Ugalketa denboraldiaren ondoren gazteek egiten dituzten sakabanaketak salbu helduen populazio gehienek ohitura sedentarioak dituzte. Espezieak ur masarik txikiena ere zeharkatzea ekiditen du aukeran. Gazteek, beraien sakabanaketetan, normalean inguruko lurraldeetara joaten dira, beste garraporik ez dagoen lekuetara, eta lorategi erresidentzialetan edo herrietako zuhaitz-multzo txikietara ere mugi daitezke. Batzuetan, uda ostean emigratu egiten dute berriro, ugalketarako egokiagoak diren lurralde desokupatuen bila. Iparraldean eta ekialdeko lurretan ematen diren kumatzeak siberiar pinuaren (Pinus sibirica) eta zenbro pinuaren (P. cembra) hazien eskuragarritasunaren mende daude, eta denboraldi txarretan Uraletako "Sitta europaea asiatica" azpiespeziea mendebalderantz migratu daiteke, Suediako iparralderaino (Norrland) eta Finlandiaraino udazkenean, batzuetan bertan kumatzera gelditzen delarik.
Hala eta guztiez ere, zenbait kasutan, espezie honen barne migrazioak Siberiako populaziokoak bezain luzeak izan daitezke, bertan, populazio batzuek Siberiako Taiga zeharkatu dezakete Finlandia eta Suediaraino, Löhrl ornitologoak hau gainpopulazioa ekiditeko mekanismo bat dela iradokitzen du. Bestalde, Errusiako hego-ekialdeko eta Txinako "S. e. amurensis" azpiespezieko populazio batzuek Koreako penintsularaino migra dezakete neguan, baldintza epelagoen bila.
Euskal Herrian
Oso arraroa da Arabako Errioxan eta Nafarroako hegoaldean zein zuhaitzik gabeko beste eremu batzuetan. Oso arraroa da, halaber, bertako zuhaitza ia erabat galdu duten Bizkaiko eremuetan, nahiz eta landatutako pinu asko egon.
Habitata
Baso zaharrak nahiago ditu, ehun urtetik gorako zuhaitz handiak dituztenak, janari ugari eta habia egiteko barrunbeak ematen dizkiotenak. Europan, baso hostoerorkor edo mistoetan dago, batez ere tamaina handiko zuhaitzak eta haritzak espezie nagusiak diren eremuetan. Parkeetan, ustiatzen ez diren baratze zaharretan eta gutxienez habitat egokiko hektarea bat eskaintzen duten beste zuhaitz-multzo eremu batzuetan ere bizi daiteke. Mendietan edo latitude hotzetan, izeiz eta pinuz osatutako basoak har ditzake. Taiwanen pinuz osaturiko basoak nahiago ditu. Iberiar penintsulan, batez ere, haritz, ametz, erkametz, pinu beltz, arte, pago eta ipuruen eremu hostotsuetan. Marokon, haritzetan, Atlasko zedroetan (Cedrus atlantica) eta izeietan (Abies) egiten du habia espezieak. Habitat ezohikoenen artean, Mongolian "Juniperus sibirica"-z osaturiko sastrakadiak eta Siberiako hegoaldeko zenbait eremutako ingurune harritsuak aurki daitezke. Europan, batez ere, lur baxuko hegaztia da, bereziki bere banaketa eremuaren iparraldean, baina Suitzako zuhaitz-lerroraino bizi daiteke, 1200 metrora edo gorago, eta, batzuetan, 1800-2100 metroko garaieran ugaltzen da Austrian. Turkia, Ekialde Hurbila eta Asia erdialdeko mendietan garaiera antzekoetan egiten du habia. Japonia hegoaldean eta Taiwanen, ordea, 760-2100 m eta 800-3300 m artean bizi da, hurrenez hurren. Txinako hegoaldean, batez ere, altitude baxuetan dago, mendietan Sitta nagaensis espeziea hedatzen delarik.
Harrapariak
Garrapoaren harrapari nagusia basoetako txori txikietan harrapatzen espezializatutako hegazti harraparia da, gabiraia. Beste harraparien artean ere aztorea, urubia, mozolo txikia, zuhaitz-belatza, lepahoria eta erbinude arrunta daude. Noizean behin okil handiek eta kaskabeltz handiek habiak erasotu ditzakete arrautzak edo txitatxo txikiak ehizatzeko. Behatua izan da zelan okilak garrapoaren habiaren hormak botatzen saiatzen diren arrautzak edo txita txikiak harrapatzeko, kasu hauetan garrapo arrak gogor defendatzen du habia.
Lehiakideak
Arabazozo pikarta habiagatik garrapoaren aurka lehia daiteke, batez ere garrapoak habiak altuegi egiten dituztenean. Kasu hauetan arabazozo pikartek habiak ostu ditzakete eta beraz, garrapoaren ugalketa prozesua zapuztu.
Kontserbazioa
Bere mehatxu nagusia habitataren suntsipena da, kasu honetan, basoen desagerpena. Garrapoa baso-txori petoa da, baso handiak eta ondo kontserbatuak behar ditu bizirauteko, zuhaitz zaharrak beharrezkoak dira espezie honentzat, beraz, basoen degradazioa eta suntsipena mehatxu larria da.
Pato Branco
Pato Branco Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Pedro Morales Moya
Pedro Morales Moya (Espejo, 1922 - Gasteiz, 2023ko maiatzaren 30a) arabar kazetari eta politikaria izan zen.
Kazetaria lanbidez, EVAGRAF kooperatiba sortu zuen. Eusko Kontseilu Nagusiaren kidea, Zentro Demokratikoaren Batasunaren zerrendetan Espainiako Diputatuen Kongresuan egon zen legealdi konstituziogilean. 1984ko hauteskundeetan legebiltzarkide hautatu zuten.
Testu-meatzaritza
Testu-meatzaritza, testutik kalitate handiko informazioa lortzeko prozesua da. Kalitate handiko informazioa, oro har, patroiak eta joerak egitean lortzen da, esate baterako, eredu estatistikoko ikasketen bidez. Testu-meatzaritzak, oro har, idazketa-testua egituratzeko prozesua dakar (normalean azterketa, ezaugarri linguistiko eratorri batzuk gehituta eta besteen ezabapena eta ondorengo datu-base batean sartzea), datu egituratuak eta, azkenik, irteeraren ebaluazioa eta interpretazioa. Testu-meatzaritzan "kalitate handia" garrantziaren, berrikuntzaren eta interesaren konbinazioari dagokio. Testu-meatzaritzako eginkizun tipikoen artean, testuen sailkapena, testu-taldekatzea, kontzeptu/entitate erauzketa, taxonomia granularrak, sentimenduen analisia, dokumentuaren laburpena eta entitate-ereduen modelizazioa.
Sugar Ray Leonard
Sugar Ray Leonard (Wilmington, Ipar Carolina, AEB, 1956ko maiatzaren 17a) estatubatuar boxeolaria da.
Testu-meatzaritza
Testuen analisiak honako hauek dakartza: informazioaren berreskurapena, azterketa lexikoa, hitzaren maiztasunen banaketa, ereduen ezagutza, etiketatzea/anotazioa, informazioaren erauzketa, datuen meatzaritza teknikak, bisualizazioa eta aurresateko analisia. Helburu nagusia testua aztertzeko datuak bihurtzea da, hizkuntzaren tratamendu naturala ren aplikazioaren bidez eta metodo analitikoen bidez.
Sugar Ray Leonard
Biografia
Sugar Ray Robinson ospetsuaren ohorez hartu zuen Sugar goitizena. Urrezko domina erdietsi zuen welter pisuan 1976ko Montrealgo Olinpiar Jokoetan. Diru-premiak boxeolari profesional egitera behartu zuen 1977an, eta WBC Munduko Boxeo Kontseiluaren Welter Pisuko Munduko Txapelketa irabazi zuen 1979an, Puerto Ricoko Wilfred Benítez mendean hartuz.
Testu-meatzaritza
Historia
80ko hamarkadaren hasieran, giza ahalegin handia behar zuen lehenengo testu-meatzaritzako ahaleginak sortu ziren, baina aurrerapen teknologikoak baimendu dute inguru hau azkar aurreratzea azken hamarkadan. Testu-meatzaritza ingurunea, informazio berreskurapenean oinarritutako diziplina askotarikoa da, datu-meatzaritza, ikasketa automatikoa, estatistika eta hizkuntzalaritza konputazionala. Informazioaren zati gehiena (%80ra baino gehiago), gaur egun testu gisa gordeta aurkitzen da, uste da testu-meatzaritza merkatu balio handia duela.
Sugar Ray Leonard
Biografia
1980an, Roberto Durán panamarrak kendu zion txapela, baina urte berean berreskuratu zuen ordaineko borrokaldian. 1981ean, WBA Munduko Boxeo Elkartearen welter eta superarin pisuetako munduko txapelketak bereganatu zituen. 1982an, erretina askatuta, utzi egin zuen boxeoa, baina 1984an berriro itzuli, eta Erdi Pisuko Munduko Txapelketa irabazi zuen 1987an, Marvin Haglerren aurka. 1988an, WBCren Supererdi eta Superastun Pisuetako Munduko Txapelketak bereganatu zituen; hala, bost mailatako txapelketak irabazten zituen lehen boxeolaria bilakatu zen.
1997an, munduko txapelketarako borrokaldia galdu, eta erretiratu egin zen. Profesionaletan egin zituen borrokaldietan, 36 garaipen lortu zituen, eta 3 bakarrik galdu.
Testu-meatzaritza
Testu-analisia
Testu-analisia terminoa deskribatzen du linguistika, estatistika eta makina-ulermen tekniken multzo bat, ereduak eta estrukturak barneratzen ditu negozio-inteligentzia, datu-analisien esplorazioa edo ikerketa testuen informazioa. Termino hau, testu-meatzaritzaren sinonimo estua da; hain zuzen ere, testu-meatzaritzari buruzko 2.000 deskripzio aldatu zituen Ronen Feldman 2004an, deskribatzeko testu analisia. Beranduago, termino hau gehiago erabiltzen zen negozio alorrean, aplikazioen negozio arazoei erantzuteko; testu-meatzaritza erabiliagoa da aplikazio alorrean.
Testu-analisia, analisi kualitatibo mota bat da, metodo bat da informazio erabilgarria ateratzeko testuetatik, eta ideiak eta gako kontzeptuak taldekatzeko modu egokian. Testu-analisia edozein motako edo luzerako testuetan egin daiteke.
Erregistroak edo dokumentu motzak errazago sailkatu daitezke, zeren ez dira konplexuak eta, hitz eta galdera anbiguo gutxiago dituzte. Esate baterako, galdera irekiko inkesta bat; jendeari eskatzen badiogu izendatzeko beraien oporretako jarduera gogokoena, erantzun motz asko itxaron ditzakegu, hondartzara joan, parke nazional bat bisitatu edo ez egin ezer motakoak. Galdera-erantzun irekiak, bestaldetik, oso konplexuak eta oso luzeak izan daitezke, bereziki inkestatuak jakitunak badira, motibatuak badaude eta denbora asko badute inkesta betetzeko. Jendeari eskatzen badiogu politikari buruz hitz egiteko, iruzkin luzeak aurkitu ditzakegu tema eta postura ezberdinekin.
IBM® SPSS Modeler Text Analytics-en abantaila bat da, kontzeptu gakoak ateratzeko eta sortzeko sailkapen intuitiboak testu luzeetatik denbora-epe txikian. Abantaila hau lortzen da hainbat teknika linguistiko automatiko eta estatistikoen konbinaketari esker, zeinei eskertzen zaie emaitza fidagarriagoak izateak testu analisiko fase bakoitzean.
Artisornis metopias
Artisornis metopias Artisornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Cisticolidae familian sailkatua dago.
Testu-meatzaritza
Testu-analisi prozesuak
Azpietiketak—testu handiago baten osagaiak normalean zera barneratzen dute:
Glyptothorax fokiensis
Glyptothorax fokiensis Glyptothorax generoko animalia da. Arrainen barruko Sisoridae familian sailkatzen da.
Sinocyclocheilus dongtangensis
Sinocyclocheilus dongtangensis Sinocyclocheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Testu-meatzaritza
Aplikazioak
Teknologia gaur egun oso zabalduta dago gobernu, ikerketa eta negozioen beharretan. Aplikazioak kategoriatan sailka daitezke, azterketa motaren edo merkataritza-funtzioaren arabera. Ikuspegi hau irtenbideak sailkatzeko, aplikazioen kategoriak honakoak dira:
Segurtasun-aplikazioak
Testu-meatzaritzako software pakete gehienak segurtasun-aplikazioetarako merkaturatzen dira, batez ere testu iturri linealen jarraipena eta analisia, esate baterako, Internet, albisteak, blogak, etab. Segurtasun nazionalerako helburuetarako. Testu enkriptatze/deszifratzearen azterketan ere parte hartzen du.
Aplikazio biomedikoak
Biomedikuntzan testu-meatzaritzako aplikazio ugari deskribatu dira.
Biomedikuntzako testuinguruko meatzaritza aplikazioa PubGene da, biomedikuntzako testuen meatzaritza sare bidezko bisualizazioarekin bateratzen du interneteko zerbitzu gisa.
GoPubMed biomedikuntzako testuen jakintza oinarritzat duen bilatzailea da.
Software-aplikazioak
Testu-meatzaritza metodoak eta softwarea ikertzen eta garatzen ari dira enpresa handiek, IBM eta Microsoft barne, meatzaritza- eta analisi-prozesuak automatizatzeko eta hainbat enpresaren bidez bilaketa eta indexatze arloan lan egiten dutenak, orokorrean emaitzak hobetzeko. Sektore publikoaren barruan, terrorismoaren jarraipena egiteko eta kontrolatzeko softwarea sortzen ahalegin handiak egin dira.
Enpresa eta marketin aplikazioak
Testu-meatzaritza marketinean erabiltzen hasi da, bezeroekiko harremanak kudeatzeko sistema-tan zehazki. Coussement eta Van den Poel (2008) bezeroen desegiterako azterketaren iragarpen analitikoen ereduak hobetzeko aplikatu zuten.
Aplikazio akademikoa
Testu-meatzaritzaren arazoa garrantzi handikoa da indexatzailea behar duten datu-base handiak berreskuratzeko. Hau bereziki egia da diziplina zientifikoan, gehienetan informazio zehatza idatzitako testuetan jasotzen baita. Horregatik hainbat proiekturekin hasi dira; Naturaren Testu Meatzaritza Interfaze Irekia (ingelesez Open Text Mining Interface OTMI) proposamena eta Osasun Institutu Nazionalaren dokumentu mota definizioa (ingelesez Document Type Definition DTD), makinei seinale semantikoak emango lizkiekeenak testuan jasotako kontsulta espezifikoei erantzuteko, sarbide publikoa oztopatu gabe.
Software komertziala eta aplikazioak
Inplikazioak
Duela gutxi arte, webguneak gehienetan erabiltzen zuten testuan oinarritutako bilaketak, zeintzuk bakarrik aurkitzen zituzten erabiltzaileak definitutako hitz edo esaldiak zituzten dokumentuak. Gaur egun, web-semantikaren erabileraren bidez, testu-meatzaritzak aurkitu ditzake edukiak oinarrituz esanahian eta testuinguruan (zehaztutako hitzen beharrean). Gainera, testu-meatzaritza softwarea erabili daiteke espediente luzeak eraikitzeko pertsona edo ekitaldi zehatzei buruz. Adibidez, erreportaje berrietatik ateratako datu-multzo luzeak eraiki daitezke errazteko sare sozialen analisia. Testu-meatzaritza softwareak jardun dezake adimen analista edo liburutegiko bilatzaile gisa, nahiz eta analisia eremu mugatuagoa den. Testu-meatzaritza oso erabilia da zabor-posta, bide bat da definitzeko mezu baten karakteristikak, konparatzeko iragarkiekin edo bilatzen ez den materialarekin. Testu-meatzaritzak paper garrantzitsua jokatzen du finantza merkatu sentimenduan.
Etorkizunean
Gero eta interes gehiago sortzen ari da datu-meatzaritza eleanitzean:  informazioa hizkuntza ezberdinetan lortzeko eta hizkuntza-iturri desberdinetako antzeko elementuak beren esanahiaren arabera biltzeko gaitasuna.
Enpresek proportzio handian modu ez-egituratuan sortzen duten informazioa ustiatzeko erronka aitortu izan da hamarkadetan. Enpresen Adimenaren (EA) lehenengo definizioan aitortzen da, 1958ko urrian IBM Journal-eko artikulu batean H. P. Luhn-en artikulu batean, Enpresen Adimenaren Sistema, bertan deskribatzen duen sistema horrelakoa izango da: "....erabili datuak prozesatzeko makinak dokumentuen auto-abstrakzio eta autokodeketarako eta erakundeko "ekintza puntuetako" bakoitzeko profilak sortzeko. Jasotako eta barrutik sortutako dokumentuak automatikoki abstraitzen dira, hitz-patroiaz karakterizatuak dira eta automatikoki ekintza-puntu egokietara bidaltzen dira."
Zergatik behar dugu?
Testu-meatzaritzak aplikazio asko ditu. Adibidez, testu-meatzaritzak, zenbait domeinu eta teknologia berriak eta berritzailek aurkitzen lagundu dezake. Informazio eta ezagutza berria sortzeko metodo eraginkor bat da. Praktika honek, enpresei laguntzen die testu luzeen eta laburpen literarioen irakurketa denbora murrizten. Honek esanahi du gako baliabideak azkarrago eta eragin gehiagorekin bilatu ditzakegula. Halaber, erabiltzaileei baimentzen die  informazio berria lortzea, beste era batera, zaila izango zena.
Testu egituratuak ez diren testu guztietako administrazioaren arazo nagusiak, testua idazteko arau estandarrak ez izatea eta ordenagailuak ulertu ahal izatea da. Hizkuntza eta beraz, esanahia, dokumentu batetik bestera aldatu egiten da. Datu ez-egituratuak  berreskuratzeko eta antolatzeko modu bakarra, hizkuntza aztertzea eta bere esanahia bilatzea da. Metodo automatiko ezberdinak daude, informazio  kontzeptu ez egituratuak lortzeko. Metodo hauek bi motetan bana daitezke; linguistikoak eta ez-linguistikoak. Zenbait erakundek saiatu dira soluzio automatiko ez-linguistikoak erabiltzen, estatistikan eta sare neuronaletan oinarrituz. Informatikako teknologiaren bitartez, soluzio hauek arakatu eta sailkatu ditzakete kontzeptu gako hauek askoz azkarrago giza irakurleek baino. Zoritxarrez, soluzio hauen prezisioa oso baxua da. Estatistikan oinarritutako sistema gehienak, bakarrik kontatzen dituzte zenbat aldiz errepikatzen diren hitz bakoitza, eta kontzeptu erlazioen hurbilpen estatistiko bat kalkulatzen dute. Garrantzirik gabeko emaitza eta alferrikako datuak sortzen dituzte, eta aurkituak izan behar ziren emaitza asko ahazten dituzte, termino isilak deitzen zaie.
Prezisioko muga hau konpentsatzeko, hainbat soluzio barneratzen dituzte erregela ez linguistiko konplexuak, garrantziko eta garrantzirik gabeko emaitzak bereizten laguntzen dutenak. Hauek testu-meatzaritza erregeletan oinarrituta gisa ezagutzen dira.
Linguistikan oinarritutako testu-meatzaritza, bestaldetik, (NLP) Lengoaia Naturaleko Prozesamenduko printzipioak aplikatzen ditu, giza lengoaietako sistema batetik lagundutako analisia; hitzen, esaldien eta sintaxien analisia, edo testu baten egitura. NLP sistema barneratzen duen teknologia batek, erazagutu ditzake kontzeptuak era inteligentean (esaldi osatuak barne). Gainera, lengoaia nagusiko azpiko lengoaien ezagutza baimentzen du kontzeptuak erlazionatutako taldeetan sailkatzea (hala nola, produktuak, entitateak edo pertsonak), esanahia eta testuingurua erabiliz.
Linguistikan oinarritutako testu-meatzaritza, pertsonak egiten duten bezala, testuaren  esanahia aurkitzen du, hitzen era askotarikoak ezagutuz, hauen esanahia eta egitura analizatuz, azpiegiturak laguntzen du testua ulertzen. Metodo honek, estatistikan oinarritutako sistemak bezala, abiadura eta errentagarritasuna eskaintzen du, baina giza parte-hartzea gutxituz eta prezisio maila handiagotuz.
Erauzketa prozesuaa ezberdintzen da estatistikan edo linguistikan oinarritutako planteamenduak. Estatistikan nahiz linguistikan oinarritutako soluzioak, biek handiagotu beharko lukete hitzen sinonimoak, bestela, ahaztuko lukete informazio garrantzitsua. Hizkuntza baten ulermena, gutxitzen du testuen anbiguotasuna, eta honek testu-meatzaritza fidagarriago bihurtzen du.
Nola funtzionatzen du testu- eta datu-meatzaritzak?
1) Bildu: datuak bildu baliabide ezberdinetatik, hala nola, webguneak, posta elektronikoa, bezeroen iruzkinak eta dokumentuetatik. Aplikazioaren arabera, prozesu hau guztiz automatizatua izan daiteke edo pertsona batez gidatua.
2) Aurreprozesua: edukiaren identifikazioa eta ezaugarrien erauzketa. Datuak inportatzen dira eta formatu uniforme batetan bihurtzen dira,non hauek erabili daitezke beste analisi batzuk egiteko. Bihurketa hau barrutik egiten da eta ez ditu jatorrizko datuak aldatzen.
3) Indizea (testu garbiketa): ezabatu edozein alferrikako edo nahigabeko informazio, esate baterako iragarkiak. Garrantzitsua da ulertzea baliabide linguistikoen rola, termino hautagaien identifikazioan erauzketa linguistiko garaian. Baliabide linguistikoak, erauzketan beti erabiltzen dira. Badira txantiloi formakoak, liburutegiak, eta konpilatutako baliabideak. Liburutegiak, erauzketa zehazteko edo egokitzeko, hitz lista, erlazioak eta bestelako informazioa barneratzen ditu. Konpilatutako baliabideak ezin dira ikusi ezta editatu. Ordea, gainerako baliabideak editatu daitezke txantiloi editore batekin edo, baliabideen editore batean aurkitzen baldin bada lan interaktibo ingurumeneko sesioi bat.
Konpilatutako baliabideak, IBM SPSS Modeler Text Analytics erazagupenean, barruko osagai nagusiak dira. Baliabide hauek barneratzen dute hiztegi orokor bat, non barruan duen oinarrizko formatuen sailkapen lexikoen lista (lexikoa, aditza, adjektiboa, …).
Baliabide konpilatuez gain, hainbat liburutegi entregatzen dira produktuarekin batera, eta erabil daitezke osatzeko baliabide konpilatuen mota eta definizioak, hala nola sinonimoak eskainiz. Liburutegi hauek (eta sortutako pertsonalizatuak) hainbat hiztegiz osatzen dira. Hauek, mota hiztegia, sinonimo hiztegiak eta bazterketa hiztegiak barneratzen dituzte.
Hiztegi orokorrean konpilatutako terminoak, interes gutxiko edo linguistika arloan anbiguoak izan daitezkeen hitz guztien lista bat ordezkatzen du. Hitz hauek baztertzen dira erauzketak behin identifikatuak izan direnean. Ordea, berriro ebaluatuak izango dira sailkapen lexikoa zehaztuko direnean, baina ez dira bilatuko hitz osatu hautagai luzeagoak bilatuko direnean.
4) Meatzaritza (Tokenizazioa): ordenagailu batek, bakarrik “ikusten” du karaktere kateak, identifikatu ezinik, adibidez, paragrafoak, esaldiak edo hitzak. Tokenizazioa, hutsuneak eta puntuazio zeinuen arabera, testua zatitzen du entitate esanguratsuetan (hitzak, esaldiak, …). Hautagai uniterminoak eta multiterminoak identifikatu ondoren, hiztegi normalizatu bat erabiltzen du softwarea hitz baliokideak eta klaseak identifikatzeko. Esaldi baten oinarrizko formatua edo forma batean esaldi bereko bi aldaerak da klase baliokide bat. Honen helburua da bermatzea baliokidetzak, adibidez, bigarren mailako efektua ez dela banatutako kontzeptu bat. Baliokidetza klaseetan kontzeptuak zehazteko, erauzketa motorrak honako erregelak aplikatzen ditu:
Sistema linguistikoak, ezagutzari sentigarriak dira: hiztegietan zenbat eta informazio kopuru gehiago izan, orduan eta handiagoa izango da emaitzen kalitatea. Hiztegiko edukiaren modifikazioa, hala nola, sinonimoen definizioa, emaitzen ondorioa sinplifikatu dezake. Batzuetan, prozesu iteratibo bat gerta liteke, baina beharrezkoa da errekuperazio kontzeptual zehatz baterako. NLP, IBM SPSS Modeler Text Analytics-en elementu nagusi bat da.
Nolako pertsonak egiten dute testu-meatzaritza?
Testu-meatzaritzaren teknologia, gaur egun, erabiltzaile anitzengatik aplikatua izan ohi da, gobernuko erakundeetatik, ikerketa eta enpresa erakundeetaraino, beraien eguneroko beharrak asetzeko. Hauek dira eremu ezberdinetako zenbait adibide:
Ikerketa: adibidez, ezagutzaren aurkikuntza, medikuntza eta osasun atentzioa: aitzinean, analizatzea eta informazio nabarmena lortzea, denbora asko eramaten zieten giza ikertzaile bati. Zenbait kasutan, informazio hau ez zen irisgarria. Testu-meatzaritzak baimentzen die ikertzaileei, informazioa gehiago aurkitzen eta modu azkar eta eraginkor batean.
Negozio: adibidez, enpresa handiak testu-meatzaritza erabiltzen dute, laguntzeko erabakiak hartzen eta azkarrago erantzuten bezeroen kontsultak, arrisku kudeaketan edo curriculumen sailkapenean.
Segurtasuna: terrorismoaren aurkako alorrean, blogen eta beste testu iturrien analisian erabiltzen da, Interneteko krimenetan eta iruzurrak saihestako.
Testu-meatzaritza teknikak
Testu-meatzaritzan, hiru teknika existitzen dira eta interesatu oro ezagutu beharko luke:
Ikusi ere
Hiztegi mota
Text mining
Mineria de textos
En que consiste el text mining
Búč
Búč Eslovakiako udalerri bat da, Komárnoko barrutian kokatuta. 31,50 km²ko azalera du eta 1128 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1208. urtekoa da.
Rockwall konderria (Texas)
Rockwall konderria (Rockwall County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Rockwall da. 2010eko zentsuaren arabera 78,337 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Rockwall konderriak 38,518 kilometro koadro ditu. Horietatik 5,615 ura dira. Beste 32,902 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 203,38 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 78,337 pertsonetatik 70,516 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 12,470 dira. 4,397 beltzak edo afroamerikarrak. 345 amerikar natiboak ziren eta 47 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1,850 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 116 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,066 pertsonek kokatzen zuten.
Zitadelako karrika
Zitadelako karrika Donibane Garaziko baxenabartar hiriburuko kale bat da, Alde Zaharra auzoan kokatuta.
Kaleak Jondoni Jakobe atea Andredena Mariaren atearekin lotzen du.
Espainiako karrikarekin batera, hiriko kale nagusietako bat da. Hemen hasten da Donejakue bidea.
Bèlpuèg (Tarn eta Garona)
Biztanleria
2007an Beaupuy udalerrian erroldatutako biztanleak 271 ziren. Familiak 90 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 119 etxebizitza zeuden, 104 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 117 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 104 etxebizitza nagusietatik 88 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 21 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 50 etxek bost zituzten. 59 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 49 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 50 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Maria Xurotxkina
Mariya Vladimirovna Xurotxkina, errusieraz Мария Владимировна Шурочкина, (Mosku (Errusia), 1995eko ekainaren 30a) igeriketa sinkronizatuan aritzen den kirolari errusiarra da.
Bèlpuèg (Tarn eta Garona)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 154 ziren, horien artean 113 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 113 pertsona aktiboetatik 100 lanean zeuden (62 gizon eta 38 emakume) eta 12 langabezian zeuden (5 gizon eta 7 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Freneuse (Yvelines)
Freneuse Frantziako udalerria da, Yvelines departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Bèlpuèg (Tarn eta Garona)
Diru sarrerak
2009an Beaupuy udalerrian 94 unitate fiskal zeuden, 233 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.861 euro zen.
Maria Xurotxkina
Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezko domina eskuratu zuen Errusiako taldearekin,Txinako taldearen (zilarrezkoa) eta Japoniakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Natalia Istxenko, Svetlana Romaxina, Aleksandra Patskevitx, Alla Xixkina, Elena Prokofieva, Helena Topilina, Maria Xurotxkina, Svetlana Kolesnitxenko eta Vlada Txigiriova-k.
Freneuse (Yvelines)
Biztanleria
2007an Freneuse udalerrian erroldatutako biztanleak 3.823 ziren. Familiak 1.359 ziren, horien artean 269 pertsona bakarrekoak ziren (74 bakarrik bizi ziren gizonak eta 195 bakarrik bizi ziren emakumeak), 417 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 533 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 140 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Bèlpuèg (Tarn eta Garona)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Maria Xurotxkina
Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriro, urrezkoa lortu zuen, oraingoan, ROCen taldea ordezkatzen, Txinako taldearen (zilarrezkoa) eta Ukrainakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Marina Goliadkina, Svetlana Romaxina, Aleksandra Patskevitx, Alla Xixkina, Polina Komar, Mariya Xurotxkina, Svetlana Kolesnitxenko eta Vlada Txigiriova-k. Kontuan	izan, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.
Freneuse (Yvelines)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Bèlpuèg (Tarn eta Garona)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
Freneuse (Yvelines)
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Ossoueko glaziarra
Ossoueko glaziarra (frantsesez Glacier d'Ossoue) Pirinioetako glaziarra da. Anetokoa eta gero mendilerroko bigarren glaziarrik handiena da. 0,46 km²-ko azalera du eta Viñamalako iparraldeko aldean dago.
Inguruko glaziarrak bezala, oso egoera larrian dago.
Freneuse (Yvelines)
Etxebizitza
2007an 1.484 etxebizitza zeuden, 1.391 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 63 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 1.101 etxeak ziren eta 325 apartamentuak ziren. 1.391 etxebizitza nagusietatik 1.013 bere jabearen bizilekua ziren, 360 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 31 etxek bi zituzten, 263 etxek hiru zituzten, 520 etxek lau zituzten eta 571 etxek bost zituzten. 899 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 610 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 648 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Bèlpuèg (Tarn eta Garona)
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Beaupuy udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 413 hektarea erabiltzen.
Freneuse (Yvelines)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bèlpuèg (Tarn eta Garona)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Freneuse (Yvelines)
Diru sarrerak
2009an Freneuse udalerrian 1.423 unitate fiskal zeuden, 3.945 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.639 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 134 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 23 eraikuntza enpresak ziren, 33 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 14 higiezinen enpresak ziren, 22 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 10 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 43 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 8 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 5 zurginak, 4 iturginak, 3 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 3 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arraindegi zen, 1 kirol-denda zen eta 1 bitxi-denda zen.
2000. urtean Freneuse udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 450 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Salvador das Missões
Salvador das Missões Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Trostianets
Historia
XVII. mendearen hasieran sortua, Sloboda Ukrainako herri nagusienetariko bat izan zen. Eskuinaldeko Ukrainako kosakoen bizilekua izan zen. Hiriak Trostyanka ibaiaren ondoan hazi zen.
Errusia-Ukraina gerran zehar gudu-zelai bilakatu zen. Trostianetseko guduan zehar, errusiarrek hiria bereganatu zuten.
2005eko Urkiolako Igoera
2005eko Urkiolako Igoera bizkaitar lasterketa honen XXXI. edizioa izan zen. 170,9 km egin zituzten, betiko moduan Urkiolako santutegian amaituz.
Cuculus
Cuculus hegazti kukuliformeen genero bat da, Cuculidae familiaren barruan.
Hiroyuki Hayashi
Hiroyuki Hayashi (林 祐征, 1983ko urriaren 5a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Poliolais lopezi
Poliolais lopezi Poliolais generoko animalia da. Hegaztien barruko Cisticolidae familian sailkatua dago.
Hiroyuki Hayashi
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Avispa Fukuoka eta Tokushima Vortis.
Sentinela do Sul
Sentinela do Sul Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Treviscoe
, 'Trevosker', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri bat da.
Bertry
Bertry Frantziako udalerria da, Nord departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bertry udalerrian erroldatutako biztanleak 2.212 ziren. Familiak 876 ziren, horien artean 258 pertsona bakarrekoak ziren (78 bakarrik bizi ziren gizonak eta 180 bakarrik bizi ziren emakumeak), 262 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 292 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 64 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 977 etxebizitza zeuden, 903 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 54 hutsik zeuden. 947 etxeak ziren eta 28 apartamentuak ziren. 903 etxebizitza nagusietatik 667 bere jabearen bizilekua ziren, 221 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 11 etxek gela bat zuten, 81 etxek bi zituzten, 130 etxek hiru zituzten, 233 etxek lau zituzten eta 448 etxek bost zituzten. 586 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 433 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 280 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.382 ziren, horien artean 957 aktiboak ziren eta 425 inaktiboak ziren. 957 pertsona aktiboetatik 803 lanean zeuden (460 gizon eta 343 emakume) eta 154 langabezian zeuden (76 gizon eta 78 emakume). 425 pertsona inaktiboetatik 125 erretiraturik zeuden, 148 ikasten zeuden eta 152 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bertry udalerrian 873 unitate fiskal zeuden, 2.197,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.553 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 2 harategiak eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Bertry udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Seil de la Baque
Seil de la Baque (baita Seilh edo Ceil de la Baque ere) Pirinioetako glaziar zirkua da. 0,115 km²-ko azalera du eta Portillongo zirkuan dago. Portillongo aintzirak bere urak biltzen ditu.
Okzitanieraz, Seil de la Baque «behiaren glaziarra» esan nahi du. Inguruko glaziarrak bezala, oso egoera larrian dago.
Glyptothorax fucatus
Glyptothorax fucatus Glyptothorax generoko animalia da. Arrainen barruko Sisoridae familian sailkatzen da.
Delirium tremens
Delirium tremens (latinezko lokuzio beretik, euskaraz literalki dardara eragiten duen eldarnio edo nahasmendua) edo delirio alkoholiko, besteak beste haluzinazioak eta dardarak eragiten dituen abstinentzia-sindromearen fase akutua da, alkoholdun edariak gehiegi hartzeagatik eragindakoa.
Tratamendua lasaigarriekin egiten da, baina zenbait kasuetan antipsikotikoak ere ematen zaizkio gaixoari.