cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Auñemendiko lorea
Fedea, aberria eta maitasuna dira lantzen dituen gaiak. Fedeari argia ematen dion protagonista “Riktrudis” da. Eleberria aurrera doan heinean, Riktrudis, kristau-ikono bihurtzen da. Gero aberria daukagu, hemen euskaldunen eta frankoen arteko gatazkak kontatzen baitira. Maitasunari dagokionez, Portun eta Riktrudisen arteko hartu-emana kontatzen digu.
Istorioa VII. mendean gertatzen da, euskaldunak kristau bihurtzen direneko garaia. Riktrudis, Arnoldo eta Luzia euskaldunen alaba bakarra, Adalbaldo frankotarren dukearekin ezkondu eta senarraren lurraldeetan bizitzera doa. Dukea, erregearen aginduz euskaldunei bakea eskaintzera dator. Badu, ordea, etsai handi bat euskaldunen artean, frankotarrekiko gorrotoa ahal duen gehien pizten saiatzen dena: Portun.
Portun, Riktrudisekin maitemindurik zegoen. Neskatxak haren maitasunari ez dio erantzunik eman nahi. Portunek, aitzitik, ez du atzera egiten bere nahian eta behin eta berriro saiatzen da. Horregatik dukea hiltzen du. Riktrudisek senarraren heriotzaren berri duenean, hiltzailea barka dezaten eskatu eta gero moja sartzen da.
Rayle (Georgia)
Rayle  Georgiako estatuko herri bat da. Warren konderrian kokatua dago. 2010ean 199 biztanle zituen, 2.65 kilometro koadrotan banatuta.
Deanesmithita
Deanesmithita merkuriodun sulfatoen klaseko mineral bat da. Bere formula kimikoa (Hg2+)Hg32+(CrO4)S2O da. Sistema triklinikoan kristaltzen du. Kristalak lauak edo tabularrak dira {100}, {100} dominatzen du, baina hainbat forma izan ditzakete, {320}, {001}, {510}, {011}... adibidez. Estriak sortzen dira {100} norabidean, [001]ekiko paraleloak. Normalki agrupazio erradialak egiten dituzte. Mohs eskalan 4,5 eta 5 arteko gogortasuna dute.
Meyras
Meyras Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Deanesmithita
Oso mineral arraroa da, serpentinitaren aldera gisa agertzen da, merkurioa dagoen lekuetan.
Meyras
Biztanleria
2007an Meyras udalerrian erroldatutako biztanleak 826 ziren. Familiak 366 ziren, horien artean 116 pertsona bakarrekoak ziren (52 bakarrik bizi ziren gizonak eta 64 bakarrik bizi ziren emakumeak), 131 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 95 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 719 etxebizitza zeuden, 375 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 302 bigarren erresidentzia ziren eta 42 hutsik zeuden. 521 etxeak ziren eta 197 apartamentuak ziren. 375 etxebizitza nagusietatik 270 bere jabearen bizilekua ziren, 96 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 5 etxek gela bat zuten, 22 etxek bi zituzten, 93 etxek hiru zituzten, 108 etxek lau zituzten eta 146 etxek bost zituzten. 283 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 187 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 144 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 512 ziren, horien artean 345 aktiboak ziren eta 167 inaktiboak ziren. 345 pertsona aktiboetatik 302 lanean zeuden (161 gizon eta 141 emakume) eta 43 langabezian zeuden (18 gizon eta 25 emakume). 167 pertsona inaktiboetatik 65 erretiraturik zeuden, 35 ikasten zeuden eta 67 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Meyras udalerrian 382 unitate fiskal zeuden, 849 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.076 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 48 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 9 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 22 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 4 zurginak, 3 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia eta 5 jatetxeak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Meyras udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 75 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Houdini (filma)
Argumentua
AEB, Harry Houdini (Tony Curtis) feriaz-feria dabilen talde txiki bateko magoa da. Halako batean, neska gazte bat (Janet Leigh) ezagutuko du, eta maiteminduko dira. Herrialde askotan zehar bidaiatuko dute elkarrekin, heriotzari desafio egiten dion ikuskizun harrigarri eta arriskutsua eskainiz.
Hibrido (biologia)
Hibridoa biologian izaki bizidun bat da, landare edo animalia eta beste bi izakien arteko nahasketaren ondorio. Nahasten direnak arrazak, espezieak edo azpiespezieak izanik, eta haiekin konparatuz gero, ezaugarri bat edo batzuk ezberdinak dauzkana.
Biologian, eta bereziki genetikan, hibridoak zenbait esanahi dauzka, denak ernalkuntza sexualarekin loturik.
Ezaugarriak
Espezie ezberdinen artean sortutako hibrido asko antzuak dira.
Korczew udalerria
Korczew Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Siedlce barrutian kokatuta. 104,95 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 2716 biztanle zituen.
Landsberg espetxea
Landsberg espetxea Alemaniako Landsberg am Lech hirian dagoen presondegia da, Baviera estatuan, Munich hiritik 65 kilometrotara.
Historia
1924an Hitler, Municheko Putscha ondoren, Landsberg espetxean 264 egun igaro zituen. Han, Rudolf Hessen laguntzarekin, Mein Kampf (Nire borroka) bere liburua idatzi zuen.
Guido Arezzokoa
Bizitza
Beneditar monjea zen, eta kantu irakaslea izan zen Arezzoko katedralean. Musikari buruzko ikerketa ugari egin zituen (horien artean, Micrologus ospetsua, XIV. mendea arte oso zabaldua). Musikako notaziorako metodo bat asmatu zuen, eta belarria hezteko ikasbidea, era horretan entzundako doinua notetan jartzeko eta notak irakurtzeko bide emanez (ordu arte, entzute hutsez ikasten zen gregorianoa).
Landsberg espetxea
Historia
Bigarren Mundu Gerraren amaieran aliatuek gerra kriminalak atxilotzeko espetxea erabili zuten. 1946sn, Joseph T. McNarney generalak, Ameriketako Estatu Batuetako armadaren komandantea Alemanian, Gerrako Kriminalen Presondegi 1.a izendatu zuen; instalazio hori 1958an itxi zuten. Geroztik espetxea Mendebaldeko Alemaniaren eskuetara pasa zen eta gaur egun bertako Zuzenbide Ministerioak irekita mantetzen du.
Guido Arezzokoa
Musika notazioa
Guido Arezzokoa izan zen notak idaztearen alde azaldu zen lehena, eta Ut queant laxis ereserkia oinarritzat hartuz, nota bakoitzari izen bat eman zion. Noten izenak San Juan Bautistari egindako abesti batetik hartu zituen, kantu honen esaldi bakoitza hexakordo eskalako nota bakoitzarekin hasten baitzen: UT queant laxis / REsonare fibris / MIra tuorum / FAmuli gestorum / SOLve polluti / LAbii reatum / Sancte Johannes.
Sistema XVI. mendearen amaieran osatu zen zazpigarren notarekin, SI. XVII. mendean, bestetik, UT nota DO notagatik ordezkatua izan zen, haren ahoskera errazteko.
Ain 1
Taldea
Musika eta poesia irakurtaldi bat eskaintzeko asmoz sortu zen Ain_1 Arrasaten (Gipuzkoa), baina musika tresna eta partaide berriak sartuz ahala hazten joan da dantza, ikus-entzunezko baliabide eta agertoki bakoitzaren araberako elementuekin osatutako egitasmoa. Maialen Madariaga, Ainara Kortabarria, Itxaso Nabaridas, Iraitz Agirre eta Amaia Pavon dira taldekideak. Doinu malenkoniatsuek, berbaren garrantziak eta dantzaren adierazkortasunak emankizun ezberdin bat osatzen dute, leku goxo eta txikietan antzezteko egokia.
Elkin (Ipar Carolina)
Elkin Ipar Carolinako herri bat da. Surry konderrian kokatua dago. 2010ean 4,001 biztanle zituen, 17.18 kilometro koadrotan banatuta.
Rebecca (Georgia)
Rebecca  Georgiako estatuko herri bat da. Worth konderrian kokatua dago. 2010ean 187 biztanle zituen, 2.03 kilometro koadrotan banatuta.
Moorcroft (Wyoming)
Moorcroft Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Crook konderrian dago, Wyoming estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
San Vito di Cadore
San Vito di Cadore Italiako udalerri bat da. Bellunoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Vito di Cadorek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Anodo
Anodo bat elektrodo bat da, zeinetan korronte konbentzionalaren fluxuak gailu elektriko polarizatu baten barnealderantzako norantza duen. Korronte elektrikoaren norantza elektroi fluxuaren norantzaren aurkakoa da: elektroiak gailuko anodotik irten eta kanpoko zirkuitura doaz.
Hydraethiops
Hydraethiops Natricidae familiako narrasti genero bat da. Afrikan bizi dira.
TKE Ligako 2006ko denboraldia
Jaitsiera/Igoera play-offa
Play-offa egin ondoren, Donibaneko Arraunlariek maila galdu zuten, Laredok mantendu eta San Pedro igo zen.
Friday Im In Love
Friday Im In Love (euskaraz Ostiralean Maitemindurik Nago) The Cure ingeles musika taldearen abesti bat da. 1992. urtean Wish diskoaren barnean plazaratu zuten.
Santa Sofia katedrala (Kiev)
Santa Sofia katedrala (Собор Святої Софії, translit. Sobor Sviatoyi Sofiyi edo Софійський собор, translit. Sofiis'kyi sobor; Собор Святой Софии, translit. Sobor Sviatoi Sofíi edo Софийский собор, translit. Sofiiskii sobor) XI. mendean eraikitzen hasi zen Kieveko katedrala da. Kieveko Rusako monumentu arkitektoniko garrantzitsuenetako bat izan zen.
1990ean UNESCOk, Kievo-Petxerska Lavra monasterioarekin batera, Gizateriaren Ondare izendatu zuen.
Korczyna udalerria
Korczyna Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Krosno barrutian kokatuta. 93,06 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 11146 biztanle zituen.
Pilsner Urquell
Pilsner Urquell (txekieraz Plzeňský prazdroj) hartzidura baxuko garagardoa da. Lehen aldiz 1842an Bohemia eskualdeko Pilsen hirian ekoiztu zen (gaur egungo Txekiar Errepublika). Gaur egun Europako zenbait herrialdetan Pilsner garagardo moten arteko ikur nagusitzat hartu ohi da.
Sappada
Sappada Italiako udalerri bat da. Bellunoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sappadak honako udalerri hauekin egiten du muga:
NGC 3558
NGC 3558 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Gymnotichthys hildae
Gymnotichthys hildae Gymnotichthys generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Elk Park (Ipar Carolina)
Elk Park Ipar Carolinako herri bat da. Avery konderrian kokatua dago. 2010ean 452 biztanle zituen, 1.79 kilometro koadrotan banatuta.
Moorefield (Arkansas)
Moorefield Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Independence konderrian kokatuta dago, Arkansas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Register (Georgia)
Register  Georgiako estatuko herri bat da. Wilkes konderrian kokatua dago. 2010ean 175 biztanle zituen, 2 kilometro koadrotan banatuta.
Macropisthodon
Macropisthodon Natricidae familiako narrasti genero bat da. Asia hego-ekialdean bizi dira.
Mbabane
Mbabane Eswatiniko hiriburuetako bat da (Lobambarekin batera), gobernuaren egoitza da, eta herrialdeko hiririk handiena, herrialdeko ipar-mendebaldean kokatua.
Herri eta hiri senidetuak
Mbabane ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:
Edoylerita
Edoylerita (Hg32+(Cr6+O4)S2) merkuriodun mineral bat da, sulfatoen taldekoa. Edward H. Oyler mineral kolekzionistaren izen darama.
Sistema monoklinikoan kristaltzen du. Kristal prismatiko azikularrak egiten ditu, luzeak [101] norabidean, eta 0,5 milimetro arteko {010}, {111}, {001} eta {101} erakusten, tipikoki izar formako agregatuetan. Zinabrioaren alterazio arraroa da.
Sedico
Sedico Italiako udalerri bat da. Bellunoko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sedicok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Mr. Wonderful (Fleetwood Mac)
Mr. Wonderful Fleetwood Mac rock talde britainiarraren bigarren diskoa da, 1968an Blue Horizonek argitaratua. Albumean ez bezala, hau blues rockean zentratzen da eta saxofoi jotzaile talde bat gehitu zen musikari gonbidatu bezala, Chicken Shackeko Christine Perfect pianoa eta teklatuak jotzen ere agertzen da, ondoren taldeko kide ofiziala izango zena.
Erresuma Batuko UK Albums Chart zerrendan hamargarren postua lortu zuen, 11 astez jarraian.
NGC 3559
NGC 3559 galaxia espiral bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Kazetaritza deontologia profesionala
Zehazki, esan liteke kode deontologiko bat lanbidearen arau espezifikoen multzo bat dela, kazetaritzaren esparruan informatzaile baten jardun profesionala arautu nahi duena. Oinarrizko bi printzipioetan oinarritzen dira: erantzukizun soziala eta informazioaren egiazkotasuna. Gainera, berriemaileari etengabeko birziklatzea eta autoebakuntza profesionala eskatzen zaio.
Deontologiaren beste definizio batek honako hau aipatzen du: "Lanbide-talde jakin batek ezartzen dituen gutxieneko arauen multzo sistematikoa da, eta kideen ikuspegi etiko komuna islatzen du. Kontzeptu etiko eta profesional subjektiboak objektibatzea bezala da, beren ingurune sozialarekin gutxi gorabehera ados egongo direnak. Indarrean egon dadin, ezin du norbanakoaren ikusmolde etikoen aurka egin ".
Legez kontrako jokabideak
Beste adibide bat kazetariak informazioa lapurtzearen etika da. Oro har, kazetaritza-etika aipatzen duten Espainiako dokumentuek informazioa metodo zilegien bidez lortzeko beharra berresten dute. Batzuek, gainera, metodo horiek zintzoak edo duinak izan behar dutela diote. Horrela, moralaren bidetik legeetan hutsune garrantzitsuak izan daitezkeenak estaltzen saiatzen dira. Une honetan, hain zuzen ere, lege-hutsune ugari daude informazioaren autobideen bidez datuak eta obra osoak zabaltzeari dagokionez, eta ahots asko altxatu dira jada gai horri buruz nazioartean aplikatu beharreko legeria bat eskatzeko.
Beste arazo bat planteatzen da zabaldutako informazioa iturriak publiko ez egiteko baldintzarekin emandako datuetan oinarritzen denean. Hau da, off the record bezala ezagutzen dena urratzen denean. Kode deontologikoek berariaz aipatzen dituzte informazio horiek, eta konfidentzialtasuna errespetatzeko eskatzen dute beti, nahiz eta batzuek zehazten duten off the record baliorik gabe geratzen dela beste iturri batek informazio bera ematen badu inolako mugarik ezarri gabe. Iturriak ezin du inoiz egin informazioa kazetariei off the record emanez bahitzea. Horregatik, batzuetan, kazetariek susmatzen dutenean horrelako asmo bat egon daitekeela konfidentzialtasun baten ondoren, beste bide batzuetatik baieztatzen saiatzen dira, zabaldu ahal izateko inolako arau deontologikorik hautsi gabe.
Alde horretatik, garrantzi handikoa da, halaber, kazetaritzaren sekretu profesionala, Espainian aitortutako bermea, iturriari bere nortasuna ez jakinarazteko eskubidea ematen diona. Hala ere, kontuan hartu behar da, FAPEren Kode deontologikoaren arabera, iturri horrek ezagutzera eman duen informazioak pertsonen bizitza arriskuan jartzen badu edo haren edukia kontzienteki faltsutu duela frogatzen bada, kazetariak ez duela iturriaren konfidentzialtasuna gorde behar.
Bilakaera orokorra
Historian zehar kode deontologiko baten existentziaz hitz egiteko bi kasu hartzen dira oinarritzat:
Zin hipokratikoa kode deontologiko baten lehen adibidetzat hartzen da. Kode horretan medikuek bete beharreko zenbait betebehar jasotzen dira, hala nola pazientearen bizitza zaintzea edo haren intimitatea zaintzea.
1690ean Publick Occurrences Both Forreign and Domestick (en) argitaratu zuen benjamin Harrisek, kazetaritzaren kode deontologiko baten eta lehen egunkari amerikarraren lehen aurrekaritzat hartzen da. Bere lehen zenbakia -eta bakarra-, "Egunkari" kategoriak zentzua galduko lukeenez, Harrisek ireki zuen, bere argitaratze- eta kazetaritza-jarduera gidatuko zuten konpromisoen adierazpen batekin:
Adierazpen hori zentzu hertsian kode deontologikoa ez den arren, gerora kazetaritzaren kode guztietan agertu diren betebeharrak aurreratzen zituen.
Kogarkoita
Kogarkoita sulfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Kogarkoita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Anger (musika taldea)
Anger 1997an Arrasateko Musakola auzoan sortu zen post hardcore eta metal taldea da.
567 Eleutheria
567 Eleutheria, asteroide gerrikoan aurkitutako 567. asteroidearen izena da. 1905eko maiatzak 28an aurkitu zuen Paul Götz astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa, 1905 QP zen.
Anger (musika taldea)
2000. urtean Gaztea maketa lehiaketako entzuleen saria irabazi zuen.
Gotzon Bidaurratzaga
Gotzon Bidaurratzaga Lazpita "Artxandako aztia" (Erandio, Bizkaia, 1882ko martxoaren 1a - Bilbo, Bizkaia, 1971ko irailaren 26a) bizkaitar mediku naturista izan zen. Sendagile horrek euskaraz idatzi zuen artikulu labur bat Argija kirijotz-alija, argiak giza gorputzari nola eragiten dion azaltzen duena.
Bizitza
Gotzon Bidaurratzaga Lazpita Bizkaiko Erandioko Asua auzunean jaio zen 1882ko martxoaren 1ean Artxandako Mitxelena baserrian. Bi urte zituela bera ama hil egin zen eta haurtzaroan baserriko lanetan aritu zen. Urduñako Jesuiten ikastetxean batxilerra egin zuen eta ondoren Nabigazioko ikasketak ere. Bere aitak lur sail batzuk saldu ondoren Medikuntza ikasteko aukera izan zuen Valladoliden.
Ikasketak amaituta lanean hasi zen Gatikan eta ondoren Lutxanan. Txileraino itsasontzi-sendagile moduan joan zen, hainbat etorkinen osasun arduradun gisa. Handik itzulita Arabako Arespalditzako herri mediku bezala jardun zuen, eta urte batzuen ondoren oftalmologiako espezialitatea egin zuen Madrilen. Arespalditzan tifus epidemia bati aurre egin behar ziolarik, denbora eskasiak bultzatuta gaixo gehienei tratamendu arruntak agindu eta emaitza ezin hobeagoak jaso zituen, baina bere azken gaixoari orduko botikak agindu zizkion eta hauxe izan zen bere hildako bakarra; porrot honengatik medikuntza farmakologikoren mesfidantzarako joera piztu zitzaion. 1918. urtean gripe epidemia handian, Arespalditzatik laguntza eskatu zioten eta orduan ere denbora faltagatik hiru astean zehar higiene-metodo soilaren laguntzaz aritu zen gaixoak sendatzen, eta orduan ere emaitzak ezin hobeagoak lortu zituen.
Ondoren Bilboko Ledesma kalean, oftalmologiako kontsulta ireki zuen. Manuel Etxebarria Erandioko sendagile lagun batek, 1918.ean argitaratutako Adr. Vander doktorearen liburu bat gomendatu zion: «El diagnostico por el iris». Liburua irakurri ondoren, mediku-bizitzan erdietsiriko eskarmentuaren laguntzarekin iridologiaz aritzea erabaki eta hala egin zuen, sutsuki egin ere; horrela 1923. urtean «El diagnóstico por el iris» idatzi zuen, Ruiz Ibarra sendagile naturistaren hitzaurrea bat gehituta. Urte horretan Donostiako Novedades antzokian hitzaldi bat eman zuen euskaraz eta handik artikulu bat idatzi ere izenburu honekin: «Argija kirijotz-alija» 1927. urtean argitaratua. Handik bi urtera beste liburu bat ere idatzi zuen: «Fundamentos cientificos del naturismo».
1936. urtean Bilbotik ihes egin zuen Mexikora. Bertan sendagile bezala lanean jarraitu zuen eta 1945.ean itzuli zen bere lehengo bizitokira, Bilboko Artxandako baserrira. Gerra-garaitik zazpi heriotza-zigor egotziak zituen, baina barkatu zizkioten. Ondoren beste hiru liburu argitaratu zituen, guztiak naturismoaren ildotik: 1961.ean, «La dieta natural. Regeneración humana con las frutas», 1964.ean «Ayunoterapia y el matrimonio» eta «No busques lo que tú tienes», Mexikoko erbeste garaietan idatzitakoak. 1971. urtean hil zen bere Artxandagoikoa baserrian.
Villarrica aintzira
Villarrica aintzira edo Mallolafquén (izena Mapudungunez) Cautín probintziaren hego-ekialdean eta Villarrica sumendiaren iparraldean dago, Txileko Araucanía eskualdean. Mendebaldean hiri homonimoa dago eta ekialdean Pucón.
Geografia
Tenperatura 19 °C eta 22 °C bitartekoa da udan, eta horrek hainbat kirol praktikatzeko aukera ematen du. Neguan 9 °C eta 10 °C artean mugitzen da, bere uren ebakuazioa eta garbiketa errazten duena. Hala ere, azkenaldian neguko tenperaturaren erregistroak 13 °C eta 14 °C artean izan dira ekainean, uztailean eta abuztuan, eta horrek klima-aldaketa progresiboaren zantzu argia ematen du inguruan.
176 km²-ko azalera du eta forma eliptikoa, ardatz nagusia 23 km-koa eta txikia 11 km-koa dituelarik.
Txileko hegoaldeko aintzira gehienak bezala, azken izotz aroko morrena terminal batek egindako presari zor dio jatorria. Bere hornidura nagusia aintziraren ekialdean dauden mendilerroan jaiotzen diren Liucura eta Trancura ibaien elkargunearen emaitza da Pucón ibaiaren bidez.
Lakuak jenderik gabeko Aillaquillén izeneko uharte bakar bat du, 300 metro inguruko diametroa bere zatirik handienean duena. Bere uhartea ondare historiko gisa irudikatzen da Villarrica hiriko armarrian, eta kostaldeko punturik hurbilenetik 3,5 kilometrora eta 7,2 kilometrora dago Villarrica hirirako sarrerako zubitik, turismo atariko puntutik.
Kirol praktika
Uretako kirol ugari egiten dira bertan. Bela (kirola), kayaka, aisialdiko arrantza, igeriketa eta uretako eskia nabarmentzen dira.
Nabigazioa
Itsasontzi txikiek, hala nola, motordun itsasontziek, belaontziek, arraunontziek, kayakek eta beste batzuek dute paradisua laku honetan. Itsasontzi turistikoetan nabigatzeko aukera ere badago, bai Pucón hirian, bai Villarrica hirian.
Larba
Egituraz eta bizitzeko eraz oso desberdinak izaten dira espezie bereko larba eta animalia heldua: apoa eta zapaburua, tximeleta eta haren beldarra, adibidez. Ugalketarako gaitasunik ez dute izaten larbek. Larba izatetik heldutasun arteko aldaketa prozesua metamorfosi izenaz ezagutzen da. Zenbait animaliak larba aldi oso laburra dute, eta beste zenbaitek berriz hala irauten dute ia bizitza guztian, txitxar mota batzuek esate baterako.
Calvados
Calvados Frantziako departamendua da (14), Normandia zatitzetik sortutako bost departamendutako bat. Normandia eskualdean kokatua dago, Mantxaren itsasertzean.
Mugakide ditu Eure ekialdean, Orne hegoaldean eta Manche mendebaldean.
Prefektura Caen hirian dago, hiri eta portu nagusia ere badena. Suprefetura hiriak Bayeux, Lisieux eta Vire dira. Nekazaritza da bertako ekonomia jarduera nagusia (garia eta azukre kanabera, Auge lurraldean; behi azienda, esnekiak eta gaztak, Bessin eta Bocage Normand lurraldeetan). Turismo herri garrantzitsuak Deauville eta Cabourg.
Calvados izena oso famatua da izen bereko sagar patsez eginiko edari bizi ospetsuengatik.
Ellenboro (Ipar Carolina)
Ellenboro Ipar Carolinako herri bat da. Rutherford konderrian kokatua dago. 2010ean 873 biztanle zituen, 3.28 kilometro koadrotan banatuta.
Manuel Arriandiaga
Manuel Arriandiaga Gorozika (Elantxobe, Bizkaia, 1876 - Beire, Nafarroa, 1947) euskal idazlea izan zen, euskara garbiaren aldeko sutsuenetarikoa.
Klaretar apaiza, haien idazkari nagusi izatera iritsi zen. Erroman Zuzenbidea ikasi zuen, eta 1907tik Gora Euzkadi aldizkarian idazlan ugari argitaratu zituen. Beste aldizkari batzuetan ere idatzi zuen: Euskalzale, Euzkerea, Euzko Deya, Euzko-gogoa. Euskaraz erlijio kutsuko hainbat liburu idatzi zuen, baita itzulpen batzuk ere, besteak beste Emiliano Arriagari itzulitako Lekobide eta Daviden kantuak. 1921ean, bere Verbo vasco familiar y dialogado liburua argitaratu zuen. Handik hamabi urtera, Itxaropena argitaletxean Goiz parraik eta beldubaik egiña («apostoluen egintzak») argitaratu zuen.
Bonan etnia
Bonan  etnia (txineraz: 保安族; pinyineraz: bǎoān zú), Txinako Herri Errepublikan bizi diren 56 talde etnikoetako bat da.
Azken erroldaren arabera, Bonan etniako 16.505 pertsona bizi ziren Txinan, batez ere, Txina erdialdeko Gansu eta Qinghai probintzietan.
Dongxiang eta Mongoliar etniako kideekin erlazionaturik daude.
Erlijioa
Bonan etniako kideek islam eta budismoa praktikatzen dute.
Moorefield (Mendebaldeko Virginia)
Moorefield Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hardy konderrian dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sarebaloi
Partidak kantxa angeluzuzen batean jokatzen dira, mutur bakoitzean gol-eraztunak altxatuta dituztenak. Talde bakoitza golak sartzen saiatzen da baloi bat kantxatik pasatzen eta bere atearen eraztunetik jaurtitzen. Jokalariei posizio zehatzak esleitzen zaizkie, talde barruko rolak zehazten dituztenak eta kantxako gune jakin batzuetara mugatzen duten mugimendua. Jokaldi orokorrean, baloia duen jokalariak hiru segundoz bakarrik eutsi diezaioke gola jaurti aurretik edo beste jokalari bati pasea eman baino lehen. Talde irabazlea da gol gehien sartzen dituena. Sarebaloiko partidak 60 minutukoak dira. Aldaerak garatu dira jokoaren erritmoa areagotzeko eta publiko zabalagoa erakartzeko.
Bere garapena, saskibaloiaren lehen bertsioetatik eratorria, Ingalaterran hasi zen 1890eko hamarkadan. 1960rako, jokorako nazioarteko joko-arauak estandarizatuta zeuden, eta Emakumeen Saskibaloiaren eta Sarebaloiaren Nazioarteko Federazioa (geroago Nazioarteko Sarebaloi Federazioa (INF) izena hartu zuen) sortu zen. 2019tik aurrera, INFk munduko bost eskualdetan antolatutako 70 talde nazional baino gehiago biltzen ditu.
Katodo
Katodo bat elektrodo bat da, zeinetan korronte konbentzionalaren fluxuak gailu elektriko polarizatu batetik kanporantzako norantza duen. Korronte elektrikoaren norantza elektroi fluxuaren norantzaren aurkakoa da: elektroiak kanpoko zirkuitutik gailuaren katodora sartzen dira.
Katodo baten tentsioaren polaritatea loturiko anodo batekiko positiboa ala negatiboa izan daiteke; gailuaren operazio moduaren araberakoa da. Karga positibodun katioiak beti katodoruntz mugitzen diren arren —hortik beraien izena— eta karga negatibodun anioiak katodotik urrundu, katodoaren polaritatea gailu motaren araberakoa da, eta gailu berberean operazio moduaren arabera aldatu daiteke. Hurrengo adibideetan, katodoa negatiboa da energia xahutzen duen gailu batean —kargatzen ari den bateria bat adibidez—, eta katodoa positiboa da energia ematen duen gailu batean —deskargatzen ari den bateria bat adibidez—:
Châtillon-sur-Lison
Châtillon-sur-Lison Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Châtillon-sur-Lison udalerrian erroldatutako biztanleak 14 ziren.4 zeuden familia guztiak pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak).
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 9 etxebizitza zeuden, 6 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 3 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 9etxeak ziren. 6 etxebizitza nagusietatik 3 bere jabearen bizilekua ziren eta 3 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen eta 5 etxek bost zituzten. 4 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 2 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 3 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 11 ziren, horien artean 9 aktiboak ziren eta 2 inaktiboak ziren. 9 pertsona aktiboak lanean(5 gizon eta 4 emakume) zeuden.. 2 Pertona inaktibo guztiak ikasten zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kandiako Gerra
Kandiako Gerra edo Kretako Gerra otomandar inperioaren eta veneziar errepublikaren arteko gerretan bosgarrena izan zen. 1645-1669 bitartean gertatu zen eta Europako setio luzeenetako baten lekuko izan zen, Kandia hiriarena (1648-1669, 21 urte). Egungo Heraklion hiriari Kandia zeritzon veneziarren agintepean, eta baita Kreta uharte osoari sarri, horregatik eta setioagatik hiri haren izen zaharrarekin da ezaguna gerra.
Raimundo Sarriegi
Raimundo Sarriegi Etxeberria (Donostia, Gipuzkoa, 1838ko martxoaren 15a – 1913ko apirilaren 23a) musikagilea izan zen. Haren musika lanik ospetsuena ezbairik gabe San Sebastian martxa da (1862), Serafin Barojaren hitzez lagundua.
Bizitza
Donostiako Egia auzoko Etxeberri edo Kojaenea izeneko baserrian jaio zen, luzaro Puyuelo kalean (gaur egungo Fermin Kalbeton kalea) jaio zela uste izan bazen ere.
Txikitatik izan zuen musikarekin harremana. Santa Maria basilikan tiple izan zen, eta gerora tenor ospetsu San Bizente parrokian. Jose Juan Santesteban maisu handiaren ikasle izan zen.
Kandiako Gerra
Garapen historikoa
Otomandarrek gerra hasi zuten aitzakiatzat Maltako Ordenaren flotaren eraso pirata bat. Konstantinoplatik Alexandriara zihoazen merkantzia-ontzien konboi baten aurka egin zuren Maltako ontziek, eta Kretan lehorreratzeko baimena ematea leporatu zieten otomandarrek veneziarrei.
Raimundo Sarriegi
Bizitza
Peñaflorida kaleko Udal Musika Eskoletako solfeo irakasle izan zen, Donostiako Orfeoia sortu eta zuzendu ere egin zuelarik. Sarriegi 1913ko maiatzaren 4an zendu zen Narrika eta Arrandegi kaleen izkinako Telleria botikan zegoela.
Kandiako Gerra
Garapen historikoa
Gerrako lehen urteetan turkiarrek Kretako zatirik handiena konkistatu zuten arren, baina Kandiako gotorlekuak arrakastaz aurre egin zien erasoei. Hiri eta gotorleku honen setio luzea 1948an hasi zen, eta bi aldeak gerra "hornikuntza gerra" bihurtzera behartu zituen. Veneziarrek, bereziki, etsaien hornikuntza lerroak moztean zuten garaipena lortzeko itxaropen bakarra. Gerra, beraz, itsas-bideak kontrolatzeko gatazka batean bihurtu zen. Mendebaldeko Europako hainbat naziok lagundu zioten Veneziaro, Aita Santuak bultzatuta, soldaduak, ontziak eta hornigaiak bidali zituztelarik "kristautasunaren defentsara".
Raimundo Sarriegi
Musika lanak
Sarriegiren konposizio lanik ezagunena San Sebastian martxa da. Danborradako eta inauterietako beste hainbat konposizio ezagun ere egin zituen: Tatiago (1882), Iriyarena (1882), Retreta (1882-1884), Diana (1882), Polka (1885), Donostiako karnabala bilduman jasotako abesti multzoa eta abar.
Gaur egun, Sarriegiren irudia ikusgai dago bere izena daraman plazan, Bretxa azokaren ondoan, Donostian.
Kandiako Gerra
Garapen historikoa
Gerra osoan zehar, Veneziak itsas nagusitasun orokorra mantendu zuen, itsas gudu gehienak irabaziz, baina Dardaneloak blokeatzeko ahaleginak tarteka baino ez ziren izan arrakastatsu, eta Errepublikak ez zuen inoiz izan behar adina ontzi Kretarako otomandarren hornikuntza-fluxua guztiz mozteko.
Santa Maria kalea (Gasteiz)
Gasteiz ko Santa Maria kalea Alde Zaharrean dago. Hiribilduaren jatorrizko trazatuaren hiru kaleetako bat da, Frai Zacarias Martinez eta Eskola kaleekin batera.
Kokapena
Alde Zaharraren goiko aldean dago, erdi-erdian. Eskola eta Frai Zacarias Martinez kaleek bat egiten duten tokian hasten da, Goiuri Jauregiaren ondoan, eta Santa Maria plazan amaitzen da.
Kandiako Gerra
Garapen historikoa
Otomandarren gerrako jarduna ere nahasia izan zen, inperioa fase ez-egonkor batean sartu zelako: Jenizaroen matxinada gertatu zen, eta Europa kontinentaleko gudu-zelaian egoera okertuz zihoakion gainera beste gatazka batean, Turkiako Gerra Handian.
Le Châtelet-sur-Meuse
Le Châtelet-sur-Meuse Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Kandiako Gerra
Garapen historikoa
Gerra, beraz, urteetan luzatu egin zen. Gatazka luzeak azkenean Veneziako ekonomia hustu zuen. Otomandarrek beren indarrak Kretan mantendu eta erasoaldia berpiztu ahal izan zuten Köprülü familiaren gidaritzapean, Bisir Handiaren kargua hartu zutenean. Horrela, 1666an, otomandarrek bi urte baino gehiago iraun zuen Kandiaren setioaren azken fase odoltsuari ekin zioten. Gotorlekuaren errendizioa sinonimo izan zen azkenean otomandar garaipen orokorrarekin.
Santa Maria kalea (Gasteiz)
Luzera
290 metro inguruko luzera du. Ezkerreko espaloian 19 zenbakiraino iristen da eta eskuinekoan 10raino.
Kandiako Gerra
Garapen historikoa
Sinatu zen bake-itunean, Veneziak Kretan uharte gotorleku isolatu batzuk zaintzea baino ez zuen eskatu, eta dena dela Dalmazian zenbait lurralde eskuratzea lortu zuen. Kretaren garai veneziar-mendebaldetarra, XIII. mendearen hasieratik ezarria Kandia hiriaren inguruan, honela bukatu zen.
Le Châtelet-sur-Meuse
Biztanleria
2007an Le Châtelet-sur-Meuse udalerrian erroldatutako biztanleak 155 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Kandiako Gerra
Garapen historikoa
Apenas 15 urte geroago, mendeku gogo veneziarrak, beste gerra batera eraman zituen bi botereak, eta hori Errepublikak irabazi zuen, baina horrekin ere ez zuten inoiz Kreta konkistatu berriro. Otomandarren menpe egon zen 1897ra arte, estatu independente bihurtu zen arte, 1913an Greziak bereganatu baino lehen.
Santa Maria kalea (Gasteiz)
Historia
Henrike Knörr eta Elena Martínez de Madina Salazarrek idatzitako “Toponimia de Vitoria I – Gasteizko toponimia I ” (Euskaltzaindia, 2009) liburuaren arabera,1855 martxoaren 5ean eman zitzaion izena kaleari, aurretik Goiuri moduan ezagutzen zen.
Trafikoa
Trafikorako irekita dago.
Le Châtelet-sur-Meuse
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 101 etxebizitza zeuden, 67 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 100etxeak ziren. 67 etxebizitza nagusietatik 61 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 5 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 25 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 94 ziren, horien artean 71 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 71 pertsona aktiboetatik 65 lanean zeuden (38 gizon eta 27 emakume) eta 6 langabezian zeuden (2 gizon eta 4 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Châtelet-sur-Meuse udalerrian 68 unitate fiskal zeuden, 154,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.497 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
2000. urtean Le Châtelet-sur-Meuse udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.422 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Natriciteres
Natriciteres Natricidae familiako narrasti genero bat da. Saharaz hegoaldeko Afrikan bizi dira.
The Sugarhill Gang
The Sugarhill Gang Englewooden 1979an sortutako hip hop musika taldea da. Rapper's Delight bere abestia Top 40-an sartu zen lehendabiziko rap singlea izan zen.
Kojonenita
Kojonenita mineral bat da.
Ezaugarriak
Kojonenita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: (0.3 ≤ x ≤ 0.8). Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.
Reidsville (Georgia)
Reidsville  Georgiako estatuko hiri bat da. Oconee konderrian kokatua dago. 2010ean 4,944 biztanle zituen, 19.61 kilometro koadrotan banatuta.
Arto
Artoa (Zea mays) urteroko gramineoen familiako landare belarkara da, bai gizakiek bai animaliek jateko landatzen dena. Munduko zerealik landatuena da, garia eta arroza gaindituz. Erdialdeko Ameriketan landatu zen lehen aldiz. Europara 1492an iritsi zen.
Alil azetato
Alil alkohola prestatzeko usatzen da.
Arto
Historia
Olmekek eta maiek klase askotako artoak hazten zituzten. K.a. 2500 inguruan, laborea hasi zen zabaltzen Ameriketan barna. Europarrak Ameriketara joan ondoren, XV. mendearen bukaeran eta XVI.aren hasieran, esploratzaileek eta merkatariek Europara eraman zuten artoa. Handik munduko gainerako tokietara zabaldu zen, oso egokia baita klima desberdinetan hazteko. Azukre asko duten barietateak (arto gozoa) gizakien kontsumorako erabiltzen dira, eta beste barietate batzuk, berriz, animalien bazkarako, olioa egiteko, hartzitu eta destilatzeko bourbon whiskey gisako edarietan, besteak beste.
Alil azetato
Sintesia
Alil azetatoa industriaki prestatzen da propenoa azido azetikoarekin erreakzionaraziz paladioa katalizatzaile gisa baliatuz.
Altxatu
Altxatu Irunberrin 2011 urtean sorturiko punk rock taldea da.
Alil azetato
Erabilera
Alil azetatoa erraz hidrolizatzen da alil alkohola emateko zein hainbat polimero berezien aitzindaria den.
Arto
Laborantza
Haren haziarengatik landatzen da. Ereintza (ereite) aldia apirila eta maiatza bitartean da. Soroan zehar lerro zuzenak egiten dira eta lerroan zehar gune batzuetan, haziak botatzen dira, hazi batetik bestera 1 mmko luzera utziz; gune batean 2-3 hazi inguru bota. Ondoren, ernetzen hasten direnean, bakandu, hau da, komeni ez direnak aitzurrarekin kentzen dira.
Alil azetato
Erabilera
Alil azetatoa hidrogeno peroxidoaren eraginez oxidatu egiten glizidola emanez, ondoren glizerinara oxidatzen dena.
Azetato taldearen ordezkapena jasan dezake: hidrogeno kloruroarekin alil kloruroa ematen du
eta hidrogeno zianuroarekin alil zianuroa,
Arto
Laborantza
Abuztu-iraila ingururako helduta daude jada eta orduan artaburuak kendu eta etxeko teilatupean jarri zintzilikatuta lehor dadin. Artaburua garanduta gorde nahi bada, martxoko ilbeheran garandu, horrela tximeletarik eta sitsik ez ateratzea lortuko baita.
Erabilera
Erabilpen anitz ditu: animalien (oiloen, behien…) kontsumorako, indaba landareak eusteko eta laban lehortutakoan irina egiteko.
NGC 3562
NGC 3562 galaxia bat da, Draco konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Txomin Agirre
Domingo Txomin Agirre Badiola (Ondarroa, Bizkaia, 1864ko maiatzaren 4a - Agirre etxea, Zumaia, Gipuzkoa, 1920ko urtarrilaren 14a) euskal idazle eta apaiza izan zen, askoren ustez euskarazko lehen eleberrigilea.
Savannah (Georgia)
Savannah (ingelesez ahoskatua) AEBtako Georgia estatuko Chatham konderrian dagoen hiri bat da. 2012an 142.022 biztanle zituen. "Hegoaldeko Hiri Abegikorrena" ezizenez ezaguna da. 1733an eratua, bere garaian britainiar koloniako hiriburua izan zen.
Txomin Agirre
Haurtzaro eta gaztaroa
Ondarroan jaioa, ama bertakoa eta aita mutrikuar arotza, familia xume baten magalean hazi zen.
Lehen ikasketak Ondarroako herriko eskolan egin zituen. Txikitatik abadetzarako gogoa sortu bazitzaion ere, familia behartsua izanik, zaila zuen ikasketak egitera joan ahal izatea, harik eta Bilboko Mariano Ibarguengoitia artziprestea ezagutu eta haren laguntzaile gisa hartu zuen arte. Gasteizko seminarioan Filosofia eta Teologia ikasita, eta Karrantzan epe laburrean aritu ondoren, Zumaiako Karmeldarren kapilau izendatu zuten. Gasteizko Seminarioan ezagutu zuen Resurreccion Maria Azkue euskal hizkuntzalaria eta harreman estua izan zuten bizitzan zehar.
Kargu altuagoa izateko aukerak izan bazituen ere, hauek errefusatu eta Zumaian gelditzea erabaki zuen. Geroztik, gutxitan irten zen, bertan sortu zituelarik bere lanik ezagunenak.
Lehen idazki eta lanak
Gaztelaniaz idazten hasi zen, baina ez denbora luzez. Zenbait narrazio eta artikulu idazteaz gain, erdara hartan, Itziar-eko Gure Amaren Historia (1885) obra idatzi zuen, baina bere hizkuntza-gaitasuna hizkuntza hartan garatu ezin zuela konturatu omen zen eta horregatik, euskal literaturgintzari ekin zion. Euskarazko lehen idatziak artikulu eta ipuin labur batzuk izan ziren, tartean nabarmentzekoa Larramendiren bizitzaren berri labur azalpen-artikulua, zeinetan Manuel Larramendi euskal idazle eta euskaltzalearen bizitzari buruz idazten duen.
Kondaira eleberria
1897an argitaratu zen lehen euskarazko eleberria, Agirreren Auñamendiko Lorea. Lehen argitalpena Euskalzale aldizkarian atera zen eta gerora, inprentan liburu bezala argitaratua izan zen. Kondaira eleberria da, VII. mendeko gertakizunak kontatzen dituena, izan ere, Agirreren ustez garai hartan sartu zen kristautasuna Euskal Herrian. Lan honetan nabarmena da euskal literaturan garai hartan zegoen joera garbizalea, baina Agirrerengan sabindar garbizaletasuna baino gehiago Larramendirena nabari da, aurreko mendeko euskaltzalearekiko zuen miresmena argi utziz.
Eleberrigintza ohitura-zalea
XX. mendea hasi bezain laster, Txomin Agirreren garairik oparoena hasi zen. 1900 eta 1910eko hamarkaden artean idatzi zituen eleberririk garrantzitsuenak: Kresala eta Garoa. Bietan ere ohiturak kontatzen ditu, garaiko pentsamoldea jarraituz, ohiturek irauteko idatziak egon behar zutelako.
Kresala
Kresala lehendabizikoz 1901. urtean argitaratu zen, Euskal-Erria aldizkarian. Zatika argitaratu zen ordea, eta azken zatia 1904. urtean argitaratu zen. Bigarren argitarapenean oso-osorik argitaratu zen, 1906. urtean, Florentino Elosuren Durangoko inprentan. Idazleak berak azaltzen du eleberria arrantzaleen mundua ezagutarazteko eta maitatuagoa bihurtzeko idatzi zuela.
Eleberri ohitura-zalea da eta deskribapen oso sakon eta aberatsak egiten ditu idazleak, arrantzaleen bizimodura eta garaiko ohituretara hurbilduz irakurlea. Agirrek, ondarrutarra izaki, oso ondo ezagutzen zuen arrantzaleen bizimodua eta hori begi bistan geratzen da pertsonaien elkarrizketa eta eleberriko gertaeren deskribapenetan. Gainera, amodiozko istorio bat ere gehitu zion kontakizunen artean.
Idazleak bere ideiak transmititzen ditu lanean, pertsonaia onen edo errespetagarrien ahotsetik, hala deduzitu daiteke idazlearen ideologia euskaltzale, kristau eta abertzalea. Eleberriak arrakasta nabarmena izan zuen, ziur aski idazleak orokortzeko izan zuen gaitasunagatik, eleberrian agertzen diren pertsonaiak eta horiek pairatutako gertaerak edozein herritako arrantzalek ikusitakoak izan daitezkeelako.
Euskarari dagokionean, lexiko aberatsa darabil idazleak, baina aurreko eleberrietan erabilitakoak baino neologismo gutxiago erabiltzen ditu, hizkera herriarengana hurbilduz. Bizkaieraz idatzita dago lana eta erdaratik hartutako maileguak aurkitzea bereziki zaila da, idazleak garbizaletasunari eusten dio.
Garoa
Garoa RIEV-en argitaratu zen lehen aldiz, 1907tik 1912ra bitartean, zatika. Aurreko eleberrian bezala, 1912. urtean bigarren argitarapena egin eta orduan jarri zen eskuragarri eleberria oso-osorik, Durangoko inprentari esker. Baserritarren bizimodua zehatz-mehatz kontatzen du, deskribapen aberats eta zehatzen bidez. Eleberri honekin eta aurrekoarekin XX. mende hasierako euskal gizartearen aldaketari gogorren eutsi zieten bi kolektiboei egin zien omenaldia, arrantzale eta baserritarrei.
Eleberri hau Kresala baino erromantikoagoa eta landuagoa dela irizten dute zenbait adituk, beste batzuk Kresala biziagoa eta errealagoa dela dioten bitartean. Hala ere, bi lan hauek izan ziren Agirreren obren artean aipagarrienak. Euskarari dagokionean, gipuzkeraz idatzita dago. Agirrek euskalkien batasunaren alde egin zuen eta hori da bi lan garrantzitsuenak euskalki desberdinetan idatzi izanaren arrazoia.
Azken urteak
1918an Eusko Ikaskuntzak Oñatiko lehen batzar hartan Euskaltzaindiaren sorrera erabaki zenean batzarkide zela, euskararen saileko taldearen zuzendaritzaz arduratu zen. Hasierako euskaltzainak lau ziren: Resurreccion Maria Azkue (euskaltzainburu), Luis Eleizalde, Arturo Kanpion eta Julio Urkixo. Hurrengo urtean, taldea zabaldu eta aukeratutako zortzien artean agertzen da Txomin Agirreren izena, baina osasun ahula zela medio ibilbide laburra egin zuen akademian.
Azken eleberri bat idazten zebilen Agirre hil aurreko urteetan, bukatzea lortu ez zuena. Ni eta ni da bukatu gabeko eleberri horren izena eta kondairazko eleberria izatekotan zegoen, bukatu zituen kapituluak Euskal Esnalea aldizkarian argitaratuak izan zirelarik. Ganboatar eta Oinaztarren arteko gatazkari buruzkoa da lana.
1920ko urtarrilaren 14an hil zen Zumaiako kapilau etxean.
Urteak pasata Txomin Agirre Ikastola sortu zuten Ondarroan idazlearen omenez. Ikasketak egin ahal izateko arazoak izan zituen Agirrek, familia behartsuan bizi zen eta.
Testuingurua
Txomin Agirre Euskal Herriak aldaketa handiak jasan zituen garai batean jaio zen eta honek bere ideologian zein eleberrietan modu nabarian erasan zuen. XIX. mendearen bukaeran Euskal Herrian industrializazioa azkartzen hasia zen, bereziki bigarren karlistaldia amaitu ondoren. Bilbo, Barakaldo edo Sestao bezalako industriaguneen sorkuntzak eta bertan eraiki ziren fabrika kopuru handiak lanpostu ugari sortu zituen, denak ere kaskarrak eta gaizki ordainduak. Lan bila zebilen etorkin ugari jaso zituen Euskal Herriak, gehienak Gaztelatik etorritakoak, bertan aurrera ateratzeko zailtasunak baitzituzten, industrializazioa hasi gabe baitzegoen eta bestelako lanbideak itota. Honek aldaketa soziolinguistiko erraldoiak ekarri zituen, bereziki hiri berrietan, euskararen erabilera ia hutsera murriztu eta euskal kultura ahazten hasi baitzen. Halako egoeran, ohiturak eta euskal kultura mantentzearen aldeko zenbait mugimendu indartsu eratu ziren, arlo guztietan, horren adibide dugu Sabin Aranak sortu zuen EAJ alderdi politikoa.
Pentsakera
Testuinguru horretan kokatu behar dugu Txomin Agirre eta haren ideologia, izan ere, ohiturazko eleberriak idatzi zituen euskal kultura eta kristautasuna sustatzeko. Hirietan zegoen giro erdalduna eta sozialista ikusirik, baserria hartu zuen garai zaharretako ohituren gotorleku gisa eta beraz, baita euskararen muin bezala ere. Euskarari zegokionean, hirikoa baserrikoa baino traketsagoa zela uste zuen eta haietara joaten ziren euskaldun baserritar askok galdu egiten zutela ere zioen. Aipatu beharra dago puntu honetan bere ikuspegiaz gain, errealitatean gertatzen zena ere islatzen zuela. Horretaz gain, euskal kulturaren eta ohitura zaharren alde ere egiten du, baserria oinarritzat hartuz, bertan iraunarazten baitira. Ohitura hauen galbide gisa hiriak hartzen zituen, bertan sortzen hasia zen kultura aniztasuna zela eta. Hau hala izanik, baserri giroa onesten du, hirietakoa gaitzesten duen bitartean. Bere ideologia borobiltzen duen puntua kristautasuna da, bera apaiz izanik, fededun sutsua baitzen. Hirietan sortzen hasiak ziren mugimendu sozialista eta ateoak ikusirik, baserriko giro kristaua goraipatzen zuen.