cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leimbach (Alsazia)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 518 ziren, horien artean 380 aktiboak ziren eta 138 inaktiboak ziren. 380 pertsona aktiboetatik 357 lanean zeuden (189 gizon eta 168 emakume) eta 23 langabezian zeuden (11 gizon eta 12 emakume). 138 pertsona inaktiboetatik 63 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 31 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Leimbach udalerrian 331 unitate fiskal zeuden, 856,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.590 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 zurginak, 2 ile apaindegiak eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Leimbach udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Agelasticus thilius
Agelasticus thilius Agelasticus generoko animalia da. Hegaztien barruko Icteridae familian sailkatua dago.
Yayoi Kobayashi
Yayoi Kobayashi (小林 弥生) Japoniako futbolaria da.
Venterol (Proventza Garaiko Alpeak)
Venterol Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Venterol udalerrian erroldatutako biztanleak 208 ziren. Familiak 93 ziren, horien artean 30 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak eta 17 bakarrik bizi ziren emakumeak), 37 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 3 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 159 etxebizitza zeuden, 92 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 64 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 133 etxeak ziren eta 26 apartamentuak ziren. 92 etxebizitza nagusietatik 55 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 8 etxek bi zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 76 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 44 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Diru sarrerak
2009an Venterol udalerrian 97 unitate fiskal zeuden, 223 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.946 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 garraio enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoak igeltseroa ziren.
2000. urtean Venterol udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hoosiers
Hoosiers 1986ko David Anspaugh estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Angelo Pizzo ekoizle eta gidoigileak ekoiztu eta idatzi zuten kirol film bat da. Gene Hackman, Barbara Hershey eta Dennis Hopper aktoreek antzeztu zuten.
Hoosier AEBetan Indiana estatuko biztanleek jasotzen duten ezizena da.
1954ko Indianako Saskibaloi Txapelketa irabazi zuen Milan udalerriko inistitutuko saskibaloi taldearen kirol balentrian oinarritua dago.
Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Dennis Hopper) eta Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Sariaren (Jerry Goldsmith) izendapenak jaso zituen. Askok inoizko kirol film onenatzat jotzen dute.
Argumentua
Iraganean istripu bat jasan ondoren, Norman Dale (Gene Hackman) Indiana hegoaldeko baserri giroko Hickory udalerriko institutuko saskibaloi taldeko entrenatzailea izateko kontratatua izan da. Nahiz eta jokalariek, irakasle desatsegin batek eta zenbait herritarrek gogokoa eza izan eta berau kaleratzen saiatu, Dale gizon gogotsua da eta saskibaloiarekiko griña bizia du, horrek ez etsitzea eta aurrera jarraitzera bultzaraziko du. Baina taldeko jokalarien konfidantza bereganatzea bere borrokaren erdia izango da, beste erdia teorikoki bere erdipurdiko taldea baina goi mailako saskibaloi taldeei irabaztea izango da. Baina kanpotar nekagaitz batek herri oso baten harrotasuna altxarazi dezakela erakutsiko du.
Oilo
Oiloa (emea) edo oilarra (arra), izen zientifikoa: Gallus gallus (batzuetan: Gallus gallus domesticus), hegazti etxekotua da, hegan egiten ez duena, moko sendoa eta gandor gorria dituena. Mundu osoan hedatua dago.
Planetako hegaztirik ugariena da, hamasei mila milioi baino gehiago direla kalkulatzen baita.
Oilarrak eta oiloak beren haragiagatik eta arrautzengatik hazten dira batez ere. Bere lumak ere aprobetxatzen dira, eta barietate batzuk, oilarren borroketan eta hegazti apaingarritzat erabiltzeko hazi eta entrenatzen dira.
Hegazti orojalea da. Bere bizi-itxaropena 5|bost eta hamar urte bitartekoa da, arrazaren arabera.
Etimologia
Oilo hitza latinezko "gallus" hitzetik dator, erro Indoeuropear batetik. Ez da nahastu behar termino latindar hau gallus (Galo, Galiatar, Zelta) jentilizioarekin.
Hortik dator, baita ere, oilategia terminoa. Antzinakoek, oilarrak esaten zieten gizon zikiratuei, hau da, erreproduzitu ezin zirenei. Oilar hitzak beste terminu batean, boterea duen edota arroxkoa den pertsona bati ere deitzen zaio, bere taldean lider bat kontsideratzen den pertsona alegia.
Historia
Orain dela 5.000 urte inguru etxekotu zen. Indian eta Birmanian bizi den bankiba basoilotik datorrela uste da, Indiakoak baitira oilo etxekotua aipatzen duten idatzirik zaharrenak, eta zabaldu ere handik zabaldu zen Persiara, Mesopotamiara eta handik erromatarren bidez Europara. Mundu guztian zabaldua dago gaur egun.
Jatorria
Batzuen ustez, gaur egungo oilo arrazak lau basa-espezietatik datoz: Gallus Gallus (Bankiva), Asiako espezie basatia; Gallus Lafayette edo Stanley, Ceilangoa; Gallus SOMERATI, Indiakoa; eta Gallus Varius de Java.
863 Genomen esperimentua
Ikerketa genetiko batek zehaztu du zientzia-munduak urteetan eztabaidatu izan duen datua: noiz eta non sortu ziren lehen oilo etxekotuak.
863 genomek oiloen jatorria eta etxekotzea adierazten dute. Horixe da, hain zuzen ere, Txinako Zientzien Akademiako Kunming Zoologia Institutuko Ming-Shan Wang ikertzaileak zuzendutako ikerketaren izenburua, Cell Researchen argitaratu dena. Ikerketaren arabera, Asiako hego-ekialde ko edo Txinako hegoaldeko biztanleak izan ziren lehenak urre-koloreko faisaia bat etxekotzen, k.a. 7500 inguruan. Geroago, etorkinek eta merkatariek Asia eta beste kontinente guztietara eraman zuten, Antartikara izan ezik.
Ikerketa historikoa da, eta oilar eta oiloen jatorriari buruz ez ezik, nekazaritzaren eta lehen sare komertzialen sorrerari buruz ere argi berria ematea ospatzen dute.
Ikerketa egin zuen taldeak 863 hegaztiren genoma osoak agindu eta alderatu zituen. Emaitzen arabera, oilo modernoak gaur egun Myanmar, Laos, Thailandia eta Txinako hegoaldean dauden barietate etxekotu eta basatietatik datoz.
Emaitzek 1994an ,Akishino, Japoniako Printze oinordekoak aurkeztutako hipotesi bat berresten dute, DNA mitokondrialaren datu-basean oinarrituta.
Egipto
Egipton aztarnak ere badaude. Fase goiztiar honetan, leku arkeologikoetako oiloen hondakinak oso urriak dira, eta sarritan ez daude lotuta elikagai gisa aprobetxatzearekin. Egipto, Mesopotamia eta Levanteko erregistro historiko eta ikonografikoek, K. a. II. milurtekoaren erdialdetik bere presentzia frogatzen dute.
Europa
Arkeologikoki, oiloen hondakinak, lehen aldiz, Europan daude, K. a. IX. eta K. a. VIII. Teoria hau, Europan, lehen oilar arrastoak, feniziar tokietan aurkitu izanean oinarritzen da, gehienak Iberian.
Garaiko greziar testuek, K. a. VIII edo K. a. VII. Feniziar eta persiarrekin egindako merkataritzatik dator. Europa erdialdeko hondakinik antzinakoenak (Txekiar Errepublikan) K. a. VIII. mendekoak dira. K. a. I. milurtekoaren bigarren erdian, aurkikuntza arkeologikoek, Iberian, Frantzia hegoaldean eta Grezian oiloen etengabeko presentzia berresten dute. Garai honetan, animalia hauek, nagusiki, paper sinbolikoa izaten jarraitu zuten.
Oiloak janarian
Oilasko haragia mundu osoan gehien kontsumitzen den haragi mota bat da, eta hau bere kostu baxuari esker da. Janari lasterreko jatetxeetan ere asko erabiltzen den haragi mota bat da.Esan behar da, nutrizio-balio handia duela, haragi gorriak baino errazago digeritzen delako. Oilo haragia ere jan ohi da. Hala ere, haragi hau oilaskoarena baino gogorragoa dela eta egosteko denbora gehiago hartzen duela aipatu behar da.
Oiloak maskotatzat
Oiloak lagun egiteko animalia bikainak dira, oso nobleak baitira eta ez dira batere oldarkorrak. Borroketarako entrenatutako oilarrak oldarkorrak izaten dira beste oilarrekin eta oso gutxitan gizakiekin. Estatu Batuetak o hiri batzuetan txitak maskotatzat hartzea baimentzen da, baina praktika hau ez dago baimenduta herrialde osoan. Oiloek, oro har, oso erraz zaintzen dira, euren janaria merkea baita; erronka nagusia, harraparietatik babestea da, ugari baitira oiloari erasotzen dioten harrapariak, hala nola azeriak, txakurrak, otsoak, koioteak, mapatxeak eta katuak.
Oiloak animalia onak izan daitezke lorategi bat edo landetxe bat izanez gero, kanpoan egoteko lekua duenean; animalia horiek nahiko lagunkoiak eta lasaiak dira, bereziki txitak direnetik hazten baditugu. Gainera, behar dituzten zainketak nahiko oinarrizkoak dira, ia katuen maila berekoak, eta, bestalde, arrautzak emango dizkizute oilo erruleak badituzu. Gomendatzen da oilo bat izatekotan bere espezie berako beste animali bat izatea bakarkako sentzazioa ez izan dezan.
Ezaugarriak
Moko motz eta kurbatua, hegal laburrak eta hanka sendoak ditu. Buruaren goialdean kolore gorrixkako gandor haragitsu bat, mokoaren alboetan zintzilik dauden bi obulu eta luma ugari ere baditu.
Orojalea eta intsektujalea: oiloa orojalea da, animaliak eta landareak jaten baititu, eta intsektujalea da. Datu bitxia da zapore gozoak ez dituztela hautematen eta gaziak ez zaizkiela gustatzen.
Hegan egiteko gaitasuna: gizakiaren esku-hartzeak mugatu du nagusiki. Normalean, arriskuan daudenean bakarrik joaten dira hegaldietara, edo, etxeko oilo "erdi libreen" kasuan, toki garaietara hegan egiten dute, gauetan atseden hartzeko.
Mutu-estazioa: oiloek ekaina eta urria bitartean aldatzen dituzte lumak.
Lurraldekoak: azpiespezie hori lurraldekoa da, eta hierarkia-ordena bati jarraitzen dio elikagaiak eta atseden hartzen duten lekua banatzeko. Hala ere, oilarra da taldea menderatzen duena, eta oiloak bere burua defendatzen du, horretatik urrun egonez gero.
Populazioa: lurreko planetan populazio handiena duen hegaztia da, gizakiek ematen duten erabileraren ondorioz, non 16.000 milioi ale inguru daudela kalkulatzen den.
Ugalketa: ugalketa garaia udaberriaren eta udaren artean kokatzen da, helburua oilaskoak udak ematen duen beroan jaio ahal izatea baita.
Tontor karunkularrak: gandorra eta buruko lobuluak lumarik gabeko karnoitateak dira. Gainera, lehenengoak gorputzeko tenperatura erregulatzeko aukera ematen die.
Jokabidea
Oiloak hegazti lotsatiak, zuhurrak eta zakarrak dira, eguneko ohiturak dituztenak. Animalia taldekoiak dira, hau da, taldeka taldekatzen dira eta norabide espezifikorik gabe mugitzen dira. Etxalde irekietan, erdi basatietan edo basa-herrietan daudenek denboraren % 60 inguru elikagaiak bilatzen ematen dute. Jokabide hierarkikoa dute eta apainketa, hegazkada, deskantsua, inkubazioa, postura eta komunikazioari garrantzia ematen diote.
Dominantziaren ekintza fisikoa isatsa eta burua altxatzean datza. Menpekotasuna modu kontrajarrian agertzen da, burua eta buztana jaitsiz, makurtuz eta burua alde batera okertuz. Oiloak salbu sentitzen dira oilar baten menpean, eta oilar nagusitik urrun daudenean bakarrik defendatuko dira indarrez. Oilar nagusia hiltzen bada, hurrengoak berehala hartuko du kargua hierarkian.
Oiloek, beste hegazti askok bezala, gaixotasun-sintomak dituzten beste oiloei erasotzeko joera dute. Beste oilo batean kolore gorria ikusten badute, gainerakoek mokoka egiten diote kalte larriak eraginez.
Oiloen jokabidea hainbat zatitan banatu daiteke:
Egitura sozial hierarkikoa
Gizarte-egitura hierarkikoa oiloen portaera bat da, inguruneko baldintzen (espazioa eta baliabideak) araberakoa izateaz gain, oilo-taldeak osatzen dituzten gizabanakoen kopuruaren araberakoa ere bada.
Oilo nagusiek mokoka egiten diete maila txikiagoko oiloei. Oilarrek baita ere nagusitasun-estrategia bera izan ohi dute. Gainera, pertsona menderatzaileek jarrera oldarkorrak edo mehatxuzkoak izan ditzakete, beraz, estatusa ale bakoitzaren banakako aitorpenaren araberakoa da.
Multzokatze (estatistika)
Gehinetan multzokatzearen azken xedea dendrograma delako diagrama eratzea da, non prozesu osoan zehar osatutako multzo ezberdinak, berauek osatzen dituzten elementuak azaltzen diren, beraien arteko distantziekin batera.
Oilo
Egitura sozial hierarkikoa
Oilo talde guztiek oilar nagusi bat eta eme ugaltzaile bat baino gehiago dute, “Harem” motako portaera erakutsiz. Hala ere, oilo berberen artean nolabaiteko hierarkia antzematen da, non oilo nagusiak arraren ondoan egiten duen lo eta oilarrak aurkitzen dituen zatirik handienekin elikatzen den, bazkatzen ari diren bitartean.
Multzokatze (estatistika)
Multzokatze metodoak
Multzokatze hierarkikoetan multzoak aurrez ezarritako multzoetan oinarrituz lortzen dira. Multzokatze hierarkikoen barnean, pilaketazko eta zatiketazko metodoak daude.
Pilaketazko metodoetan, elementuak multzokatu gabe daudelarik, multzoak osatzen joaten da, multzoetara elementu ezberdinak behin eta berriz bilduz. Zatiketazko metodoetan elementu guztiak biltzen dituen multzotik abiatu eta multzo txikiagoak osatzen dira aldi bakoitzean.
Oilo
Apainketa
Guruin hau isatsean dagoenez, oiloek, bere burua, honekin igurtzi ohi dute, eta, ondoren, substantzia, bere gorputz osoan zabaltzen dute, bere mokoa eta buruko lumak erabiliz. Guruin honen jariakinak, bere lumak iragazgaizteko aukera ere ematen die, konposatu hidrofobiko bat baita.
Hegazkada
Hegaketa edo hegazkada oiloen portaera bat da, hegoen mugimendu azkar batean datzana. Oiloak bere burua zaintzearekin ere lotzen da, haiei hegoak luzatzen eta sendotzen laguntzen dielako.
Luma zaharrak kentzeko edo ektoparasitoak identifikatzeko aukera ere ematen diete, eta hauek mokoa erabiliz ateratzen dituzte. Horrez gain, oiloak hankak tolestuta eta burua makurtuta hegaka badabiltza, sumisio-seinaletzat har daiteke, bere bandadaren egitura sozialari lotuta.
Deskantsua
Oiloei argi-iturri bat eskaintzen ez bazaie, ez dira aktibo egoten gauean. Are gehiago, ilunabarrean, hegazti hauek atseden hartzeko leku garaiak bilatzen dituzte, ahal izanez gero zuhaitz adarrak edo pertxak, hau, euren arbaso basatien ezaugarria delarik.
Komunikazioa
Oilo mota desberdinen arteko komunikazioa, oiloen portaera aldatzeko gai da.
Normalean, oilarrak dira kakaratzen dutenak. Kakareatzeak jokabide antagonikoekin, ugalketarekin lotutako protaerekin edota abisu-seinaleekin zerikusia izan ohi du. Era berean, lurraldeko erakargarritzat edo ohartarazpentzat hartzen da.
Oilarraren kantak eguneko aldi jakin batzuetan jazo daitezke, batez ere egunsentian, egun erdian edo iluntzean; hala ere, noizbehinkako eta ausazko aldietan gerta daitezke.
Postura
Emeek lurraren mailan egiten dute habia, leku altuetan edota sastrakak dituzten lekuetan, ahal dela leku ilun, lasai, lehor eta freskoetan.
Inkubazioa
Oilo batek arrautzak inkubatzen dituen aldiari erruketa deitzen zaio, eta oiloa habiaren barruan egoteagatik bereizten da. Aldi horretan, oiloak pisua gal dezake, baita bularreko eta sabeleko luma batzuk ere. Era berean, horrek gehiago laguntzen die gorputzeko beroa arrautzetara transmititzeko garaian. Aldi hau 20 egun baino gehiagoz luzatu daiteke, non oiloak pasealdi laburrak emango dituen, egunean 15 minutuko ak, jateko eta edateko.
Oiloen bizitza zikloa
Oiloak baserrietan bizi ohi diren animaliak dira. Hauek 10 urte eta 15 urte arteko bizi-itxaropena dute eta urtero 300 arrautza baino gehiago jartzen dituzte. Animalia guztiek bezala, oiloek ere bizitza ziklo bat dute, eta bizitza ziklo horretan hainbat aldaketa izaten dira.
Arrautza
Oiloak arrautzetatik jaiotzen dira. Behin arrautzak errundakoak, hiru astez gainean jartzen dira berotzeko.
Hiru asteren ondoren, txitak kaskarari hortzaka egiten hasten dira bertatik ateratzeko asmoz eta azkenik bertatik ateratzea lortzen dute.
Txita
Txitak jaiotzen direnean hotza izan ohi dute eta berehala oilarrak bere hego azpian berotzen eta zaintzen ditu. Bizirauteko beharrezkoak diren gauzak bere amarengandik ikasten dituzte, adibidez jatea.
Bizitza heldua
Hogei asteren ondoren, txita oilo heldu batean bilakatzen da, emea bada oiloan eta arra bada oilarrean. Bizitza helduan, oiloek bizitza desberdina dute eta bakoitzak helburu desberdin batzuetarako balio du.
Oiloa
Helduaroan sakrifikatutako emea, hegazti errulearen garaia amaitzean. Bere haragia, gogorragoa eta zuntzunagoa da, eta, beraz, denbora gehiago behar du egosteko.
Oilarra
Bost hilabete baino gehiagoko oilasko arrak dira. Bere haragia gogorra da eta bere gandorra oso preziatua da gastronomian.
Kapoia
Kapoia gizendu aurretik zikiratutako arra da, eta lauzpabost hilabeteko epean hazia. Bere haragia oso preziatua da bere gantz erdibituari esker, oso haragi zaporetsu eta samur bihurtzen duena.
Oilasko txiki
Pikantoia oilasko arrunta da, baina hilabeteko bizitzarekin sakrifikatzen da eta ez da kilo erdi baino gehiago pisatzera iristen.
Oso haragi samurra eta mamitsua da, oso zapore leunekoa, erretzeko ezin hobea.
Pularda
Eme handia, gainelikatua eta inoiz ugaldu ez dena. Oso poliki hazten da eta sei edo zortzi hilabetetik aurrera sakrifikatzen da, 3 kilo inguruko pisuarekin.
Ugalketa
Oiloak, arrautzak jartzearen bidez ugaltzen dira, eta arrautza horietatik txitak jaiotzen dira.
Ugalketa urtaroa udaberrian hasten da eta uda arte luzatzen da. Honen helburua txitak udarako tenperatura beroetan jaiotzea da.
Oiloek, egunero, 8 eta 10 egun bitartean arrautza bat jartzen dituzte. Bertan enbrioia garatzen da eta inkubatu egiten dituzte txitak jaio arte. Beroa eman ohi diete eta beraien posizioa hogeita bat egunez txandakatzen dute. Oilaloka da arrautzak jartzeari utzi eta arrautzak eklosionatu arte berotzeaz eta babesteaz arduratzen dena.
Arrautza guztiak aldi berean eklosionatzen ez direnez, amak txitatzen jarraitzen du txitetako lehena jaio eta bi egunetan zehar. Txitak, jaio eta handik bi edota lau astetara lumak dituzte, eta zortzi astera helduaren lumajea hazten zaie.
Zortzi edo hamar asteren buruan, beren amek taldetik kanporatzen dituzte, eurena osatzeko edo beste batekin bat egiteko.
5|Bost hilabete dituztenean, heldutasun sexuala lortzen dute, eta arrak izaten dira heldutasun hori lortzen dutenak.
Ugaltze aparatua
Hegaztien ugaltze-aparatuak ugaztunen oinarrizko egitura du, baina honek berezitasun batzuk ditu, haietatik bereizten dituenak. Anatomiaren ikerketak aspaldikoak dira, baina ekintza hormonalen mekanismoa, ugalketa-organoen eta jarreraren heldutasuna eta funtzionamendua, oraindik ikertzeko arrazoi garrantzitsuak dira.
Emea
Emearen ugaltze-aparatuak hainbat zati ditu: obulutegia, obiduktua, infundibulua, magnuma, istmoa, umetokia eta bagina.
Obulutegia
Obulutegia sabelaldeko barrunbearen goialdean kokatzen da, aorta arteria eta atzeko cava zainaren azpian. Giltzurrunaren, birikaren ezkerreko abdomeneko aireko zakuaren gainean dago. Gonada helduak mahats ale baten itxura du, 7-10 funikulu daudelako hazteko fasean. Bere ondoan, folikulu txikiagoak eta funikulu hutsak daude, azkar birsortzen direnak. Gorringoaren osagai gehienak gibelak sintetizatutako aitzindarietatik datoz, obulazioa baino 10 egun lehenago, estrogenoek estimulatuta.
Obulazioaren unean, arteriek folikulua elikatzeari uzten diote, eta askatu egiten dira; orduan, pedizeloa puskatu egiten da eta gorringoa obiduktura erortzen da.
Obiduktua
Arrosa koloreko hodi zurbil bat bezalakoa da, obulutegitik estolderiara hedatzen dena. Organo hau, fisiologikoki ezberdinak diren lau zatitan bana daiteke: infundibulua, magnuma, istmoa, umetokia eta bagina.
Infundibulua
Inbutu forma du eta bere barneko mukosan tolestura batzuk ditu. Horrez gain, arrautzaren gorringoa jasotzeaz arduratzen da. Eremu horretan, espermatozoideen biltegiratzea eta ongarritzea gertatzen da, hau ugaltzailea bada. Giharren uzkurdurek gorringoa magnum aldera eramaten dute. Gainera, gorringoaren gutxi gorabeherako tamainako gorputz arrotz bat gertu jartzen bada, obiduktura garraiatzen da arrautza bat balitz bezala.
Magnuma
Zatirik luzeena da. Bere pareta oso elastikoa da eta tolestura handiak ditu. Guruin jariatzaile asko ditu, gorringoarekin kontaktuan, beren granuluetan oboalbumina, lisozima, obotransferrina eta obomukoidea askatuko dituztenak, zuringoaren % 80 inguru osatzen dutenak.
Istmoa
Magnumak baino diametro txikiagoa du mukosaren erreplikazio ez hain nabarmenekin. Istmoan hasten da testazeoko mintzen jariaketa (barnekoa eta kanpokoa).
Umetokia
Poltsa baten forma du, horma muskular lodiekin eta hemen oskolaren eraketa gertatzen da. Arrautzak 18 eta 22 ordu bitartean irauten du, 15 g ur xurgatzen ditu, hainbat elektrolito trukatuz. Horrez gain, proteina, pigmentu eta kutikula estaldura jasotzen du, funtsean lisozimaz osatua. Egonaldiaren amaieran, arrautza indarrez kanporatzen da mukosa inguratzen duen lamuskulatura leunaren bidez.
Bagina
Atal estu eta muskularra da, aurrekotik uztarketa uterobaginalaren bidez banandua dagoena. Paretak tolesturak ditu, eta eremu horretan arrautzaren errotazioa gertatzen da.
Hodi deferentea
Tubulo seminiferoak, testikulu-lokarritik gertu amaitzen dira, non rete testisaren tubuluekin konektatzen diren. Hauek, aldi berean, hodi deferenteekin komunikatzen dira eta alboetatik epididimoaren kanalera isurtzen dira. Azken hau, oso atzeratua dagoen hodi deferentean luzatzen da, non espermatozoideen heltze eta biltegiratzea egiten den, eta ugaztunen epididimoarekin aldera daitekeen. Honek, besikula espermatiko edo besikula deferentean zehar, urodeoan amaitzen du.
Organo kopulatzailea
Honek hiru organo hartzen ditu bere baitan: gorputz baskular parakloakalak, faloa eta kloakaren ihardespen linfatikoak.
Lehenak, bikoitiak eta oboide formakoak dira, estoldako horman txertatuak, eta linfaz betetzen dira erekzioaren unean.
Erekzioaren unean, kloakaren erreflexu biribilduak puztu egiten dira, kloakaren kanpoalderantz protuberantzia arin bat eratuz, eta esperma kanporatzen den kanal txiki bat osatzen dute.
Errutea
Arrautza ugalketa-sistematik kanporatzeko, umetokiko muskulu-jarduera koordinatu behar da. Inbiposizioaren aurreko azken minutuetan, muskulu-uzkurduren intentsitateak eta maiztasunak gora egiten dute. Inbiposizioaren aurreko portaera hori neurona-mailan kontrolatuta dagoela dirudi, nahiz eta oraindik aztertu behar den.
Oilo motak
Munduan 2600 oilo arraza baino gehiago daude. Horiek guztiak Asiako espezieetatik datoz, edo, hobeto esanda, haien eta haien ondorengoen arteko gurutzaketatik. Bere "erabileretako" bat arrautza jarle eta hazle gisa dituzten ezaugarriekin du zerikusia. Haragiaren kalitateak ere badu eragina. Arrautza jarle ekoizle gisa duen kalitateaz gain, espezie apaingarriak ere badaude. Oilo batzuk, "Piroka" kasuan bezala, konpainiako hegaztitzat hazten dituzte. Oilo arraza ezagunenetako batzuk honako hauek dira:
Euskal oiloa
Euskal oiloa Euskal Herriko bertako hegazti arraza bat da eta hainbat barietate desberdin ditu.
Honako hau, Europako oilo arraza atlantikoa da, pisu ertaineko hegaztia. Belarritxo gorriak ditu, eta azal horia. Euskal oiloaren bost barietate daude:
Orain hamarkada batzuk, oilo arraza hau oso jaki estimatua zen, eta baserri askotan hazten zen. Gaur egun ordea, desagertzeko arriskuan dago, nahiz eta azken urtetan arrazaren zenbait zaleek lan handia egin. Lan honen ondorioz, euskal oiloa zerbait ugaritu da berriro.
Euskal mitologian, erraz topa daizteke oiloekin zerikusia duten gai eta kontuak: Martxoko oilar beltzak errundako arrautzetik jaiotako herensugea edota oilategi aurrean, txorimaloak jartzen zituzten txori eta animalia arriskutsuak uxatzekoaren kontuak.
Euskal oiloa, hegazti erdi astuna da, gandor soil eta ertainekoa, belarritxo labur eta hanka horiak dauzkana. Gainera, arraza landatarra da, bai erruletzat, baita haragitarako egokia ere. Lumajea gorputzari itsatsi samarra dauka eta luma biribiltsuez osatua. Arrautza handi samarrak erruten ditu, 60 bat gramokoak eta oskol ilunekoak.
Oilo padua
Padua, Padovana edo "oilo mottoduna" britainiar jatorriko oilo bat da. Oilo arraza gehienak bezala, XIX. eta XX. mendeen artean egindako gurutzatzeen emaitza izan zen. Darwin naturalistak jarri zion izena arrazari: "polish" izena eman zion.
Oilo horiek 1 eta 0,8 kg arteko pisua dute, eta urreztatuak, zilarreztatuak, beltzak, zuriak, urdinak edo pikardatuak izan daitezke. Burua zabala dute, motots trinko bereizgarri batekin. Bizarra du eztarrian eta gorputz zabala du aurrealdean eta fina atzealdean.
Oilo piroka
Oilo piroka terminoagatik ere da ezaguna. Oilo honek jatorri zalantzagarria du. Errumania, Transilvania edo Madagaskarreko arrazaren batetik datorrela uste da. Bere aurrekariak, Forezko oiloan edo Madagaskarreko oiloan daude.
Genetikoki espezie ezberdinak antzekoak direlako, ezin da haren jatorria zehatz-mehatz jakin. Alemaniarrek sartu zutela Europan, 1878an frantsesek Frantzian sartu zuten.
Ezaugarri fisikoak koloreetan edo gandor motan alda daitezke. Beltzak, zuriak edo gorriak izan daitezke. Bere gailurra, sinplea edo kizkurra izan daiteke, eta, orokorrean, lumazko kasko batez errematatua dago. Pisua 3 eta 2,5 kg artekoa da.
Sebright oiloa
Sebright oiloa Europako oilo arraza txiki bat da. Bere sortzailea John Sebright izan zen, arraza hau lortzeko 1800.urtean Nankinen Bantam bat, java oilo bat eta zilar koloreko Padua bat nahastu zirenean sortu zen. Beraz, arrazak bere izena zor dio bere sortzaileari.
Ezaugarri fisikoei dagokienez, urreztatuak, zilarreztatuak edo horiak izan daitezke. Azken barietate hau urre-koloreko zilarra nahastuz lortu zen. 500 eta 600 g arteko pisua dute eta burua atzerantz botata ibiltzen dira. Izterrak hegalek ezkutatzen dizkiote.
Leghorn oiloa
Hiru espezie horiek arrautzak erruteko egokiak dira.
Arrazari Livorno amerika ere deitzen zaio, Ameriketako Estatu Batuetan oilo erruletzat hautatua izan zelako. Gaur egun, industria mailan arrautza zuriak ekoizten dituen arraza bakarra da, urtean 300 arrautza ekoizten dituelarik.
Leghorn oiloak 3 eta 1,5 kg arteko pisua izan dezake, txikia da eta pixka bat atzera botata dabil. Aurpegia gorria du, lumarik gabea, eta gailur kizkur bereizgarri bat du. Bere gorputza zabala da eta bere izterrak, orokorrean, hegoek ezkutatzen dituzte.
The Pit and the Pendulum (1961eko filma)
The Pit and the Pendulum (euskaraz Putzua eta Pendulua) 1961eko Roger Corman estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. 1842ko Edgar Allan Poe estatubatuar idazlearen izenburu berdineko kontakizun laburrean modu askean oinarritua dago. Vincent Price, Barbara Steele, John Kerr eta Luana Anders aktoreek antzeztu zuten.
Oilo
Zeta beltzeko oiloa
Zeta beltzeko oiloa Japoniako arraza bat da, bere lumaje atipikoki bigunagatik horrela deitua, zetaren antzekoa delako.
The Pit and the Pendulum (1961eko filma)
Argumentua
XVI. mendea, Espainiako Erresuma. Francis Barnard (John Kerr) ingelesa bere koinata eta espainiar inkisidore anker baten semea den On Nicolas Medina (Vincent Price) jauntxoaren gaztelu beldurgarrira iritsi da, bertan Francisen arreba eta On Nicolasen emaztea zen Elizabethen (Barbara Steele) heriotzaren kausa zein izan zen jakiteko asmoz.
Beste egokitzapenak
Rogern Corman zuzendariak burututako Edgar Allan Poe idazlearen gainontzeko egokitzapenak:
Trimma fraena
Trimma fraena Trimma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Oilo
Zeta beltzeko oiloa
Ez dakigu zehazki non edo noiz agertu ziren lehen aldiz hegazti horiek, baina hobekien dokumentatutako jatorria antzinako Txina da.
Zeta beltzeko oilo guztiek azal beltza edota urdinxka dute. Gainera, belarri urdineko lobuluak eta oin bakoitzean bost hatz dituzte, oilo gehienek lau baino ez dituzten bitartean.
Emaitza orokorrari dagokionez, itxura leun eta esponjosoa du. Bere lumek ez dute kokospeko funtzionalik eta, beraz, beste hegazti batzuen lumatxen antzekoak dira. Ezaugarri honek, hegan egiteko gai ez direla azaleratzen du.
Zetazko lumajea, noizbait, bakarra izan zen oilasko arrazen artean, baina azken urteetan, zetazko lumajea, zenbait arrazatan garatu da, nagusiki Chabon, gaur egun Britainia Handian eta Herbehereetan estandarizatua dagoena.
Oilo sedosoak oilar arraza txikitzat hartzen dira herrialde batzuetan, baina hau aldatu egiten da eskualdearen arabera, eta arraza estandar askok hegazti handitzat sailkatzen dituzte ofizialki.
Alsaziako oiloa
Oilo Alsaziarra jatorriz, Alsaziako Alsazia eskualdekoa da, baina historikoki Alemaniaren eta Galesen artean banatua egon da. Rhin ibaiaren haraindiko hazleak eta alsaziarrak ez dira ados jartzen arraza honen jatorria zen den. Lehenengoen arabera, alsaziarra, beraien errenaniar oilotik sortzen da. Besteek aldiz, Alsaziako hazleek kontrakoa diote. Edonola ere, Alsaziatik dator.
Honako hau, hegazti landatarra da, jarrera basatikoa eta izaera bizikoa.
Horrez gain, neurri ertaina, gorputz potolo eta zilindrikoa, lumaje estua eta luma zuriak ditu. Buruan gandor kizkurra du eta belarri zuriak ditu. Errundako arrautzek gutxienez 60 gramoko pisua izan behar dute eta oskola zuria izan ohi dute. Oilarraren pisuari dagokionez, 2 kg-tik 3 kg-ra bitartekoa da, eta oiloena 2 kg-tik 2,5 kg-ra bitartekoa.
Gaixotasunak
Garrantzitsua da jakitea oiloek zein mikroorganismo duten eta horiek, pertsonengan gaitxotasunak nola sor ditzaketen. Oiloa gaixorik badago, garrantzitsua da jakitea, gaixotasun hori zein organismok eragin duen eta infekzioetatik nola babestu daitekeen.
Ekonomia
Hegaztiak ekoizteko sistemek ezaugarri partikularrak dituzte, hainbat azpisistemaz osatuta daudena.
Hauek dira oinarrizko bost elementuak: hegaztia, janaria, ingurumena, osasuna eta kudeaketa.
Guztiak berdin garrantzitsuak dira, zeren eta batek huts egiten badu sistemaren ekoizpena eta eraginkortasuna ondorio latzak jasango zituelako. Sistema honek integrazio gisa funtzionatzen du, non kokapen, izen eta jabe desberdinak izan arren, integrazio deitzen dugun horretan bat egiten duten.
Sektore produktiboa, haragi lerro astunen kasuan eta pullet ekoizleena oilasko ekoizpen ustiategiek osatzen dute, eta arrautzak ekoizteko linea argiko geruzek osatzen dute. Instalazioetan produkzioa normalean 8 eta 16 metro bitarteko zabalera aldakorreko estalpetan egiten da, baita 50 eta 120 metro bitarteko luzeran ere. Dimentsioak betetzen duten kaiola sistemak dauzkate. Orokorrean, oiloa haztea errentagarriagoa da kaiola sistemetan, baina debekatuta dago animalien ongizatearen eskakizunak direla eta. Sistema honek, oro har, instalazioen aldetik egitura gutxiago behar ditu, baina hegaztien alderdi sanitarioekin arreta handiagoa eskatzen du, batez ere parasitoekiko joera areagotzen delako eta arrautzak kutsatzeko arrisku handiagoa delako. Kaiola motak asko aldatzen dira marka komertzialen arabera. Sistema moderno gehienak automatizatuak dira, simaurra eta arrautzak automatikoki kentzen direnean, eta ura eta pentsua automatikoki ekartzen delako.
Ekoizpen kostuak kopuru aldetik oso aldakorrak dira, ikus daiteke hegaztiaren kostua eta pentsuarena ekoizpen kostua %70 eta %90 artekoa direla, beraz, kostuak ebaluatzerakoan elementu garrantzitsuenak dira, zeren eta baita diru iturri nagusiak salmentan, arrautzak eta hegaztien salmenta dira. Beste aldetik, produkzio prozesua abiaraztean kostu garrantzitsuena instalazio eta ekipoena da, baina ez dira beti produktibitatearekin lotzen, izan ere, oso sofistikatuak eta goi mailako teknologiako sistemak, esate baterako, hegaztien etxe bertikal automatikoak ez dituzte emaitza onenak sortzen.
Hazkuntza
Oiloak hazteko faktore garrantzitsu hauek kontuan hartu behar ditugu: klima eta kokapen geografikoak (latitudea, luzera, altuera, itsasoarekiko hurbiltasuna), eskualdearen geologia, eguzki-erradiazioak eta erliebeak haien aldagaietan duten eragina. Baita ere oso garrantzitsua da oiloek independentzia izatea eta horregatik toki apropos batean izan behar dituzte animali hauek.
Arrautzen produkzioa
Biztanle bakoitzeko kontsumoa 12,7 kg/urte ingurukoa da, eta goranzko joera du. Europa Batasunean ekoitzitako arrautzen % 30 inguru arrautza-produktu gisa prozesatzen dira. EBk 400.000 tona arrautza esportatzen ditu merkatu globalera, bere ekoizpenaren % 5 gutxi gorabehera.
Arrautzak ekoizteak, beste ustiapen intentsibo batzuk bezala, efektu negatiboak sortzen ditu naturan, hala nola berotegi-efektuko gasen isurketa edo lurzoruaren eta uraren kutsadura.
Oiloen elikadura
-Proteina: Oiloa garatzeko eta arrautzak jartzeko balio du proteina.
-Karbohidratoak eta koipeak: energiaz betetzen dituzte.
-Bitaminak eta mineralak: gaixotasunetaz prebenitzen dituzte.
Elikadura txarraren arazoak
-Proteina eskasia badu: Oiloak ahuldu egiten dira eta infekzioak izan ditzakete. Hori konpontzeko kalitatezko zerealen nahasketa eskaintzea inportantea da.
-Mineral falta badago: Hankak okertzen dira, arrautzen oskola ahultzen da eta oiloak ez dira ondo ibiltzen. Hori konpontzeko arrautza xehatuzko kroskoa eskaini, zerealak lurrera bota lurra ikatz dezaten.
-Bitamina falta badago: Ez dira ondo hazten, oiloak elkar xehatzen dute, ahul daude, lumak tente edo behatzak kurbatuta daukate. Hori konpontzeko Landare berdeak edo erositako bitaminak ematea eskatzen da.
Ura da elikagai garrantzitsuena oiloentzat. Ur asko edaten dute, eta uda garaietan egunean litro erdi ur ere edan dezakete. Oso inportantea da oiloek solte egotea eta beraiek jatea nahi dutenean.
Oiloen instalazioak
Bi mota oilo daude basatiak direnak eta etxaldetan bizi direnak.
Oilo basatiak basoetako lurretan bizi diren hegaztiak dira, arrak emeak arrautzak errun arte babesteko taldeak osatzen dituzte. Berriz etxaldetan dauden oiloak oilategi batean egoten dira. Haien bizi-baldintza  beren joera eta portaera naturalak errespetatu behar dituzte. Horregatik, komeni da etxeko oilategiek gune itxi eta babestu bat izatea, oiloak igo daitezkeen leku altu batzuekin. Bestalde, kanpoko lursail seguru baterako sarbideak oinarrizko jokabideak garatzea ahalbidetzen die, hala nola lurrean zulatzea. Animalia hauek espazioa behar dute askatasunez mugitzeko eta eguneroko ohiturak gauzatzeko.
Tamainari dagokionez, aurrez planifikatu behar da zenbat oilo hazi nahi diren, espazioa faktore bat baita oiloen artean; izan ere, oiloak pilatuta badaude, estres handia sortzen zaie, eta horrek arrautzak errutetik inhibitzen ditu. Zenbat eta leku gehiago izan, orduan eta hobea izango da oiloentzat, giharrak lantzeko eta, oro har, osasuna hobetzeko aukera izango dutelako.
Horrek esan nahi du kalitate hobea dutela arrautzek.
Bitxikeriak
Oiloak oso garrantzitsuak dira, bai gure dietan, bai gure bizitzetan ere. Animalia mota honek baditu hainbat bitxikeria non jendeak oraindik jakingo ez dituenak.
Errezetak
Oilo errezetak, oilasko errezetekin nahasten dira askotan, baina ez dira nahastu behar, izan ere, azken honen haragiak testura samurragoa du, baina zapore gutxiago. Gainera, oiloa oilaskoa baino merkeagoa da, eta hori haragi zuria nahiko merkea dela kontuan hartuta. Haragi zuria izan arren, oiloa koipe gehiago duen hegaztia da; beraz, komeni da larruazala kentzea jan aurretik, bertan gordetzen baita kantitate handiena.
Janaria prestatzeko modua oilaskoaren oso antzekoa da, eta errezeta gehienek antza handia dute. Oiloa nola prestatuko den, modu batera edo bestera larrutu behar da, edo pieza osoa erretzeko prestatu. Edonola ere, aldez aurretik beratze pixka batekin oiloa askoz mamitsuagoa da. Hainbat modu desberdinetan egin daiteke, plantxan, gisatuta, labean eta abarretan. Ez hori bakarrik, saltsaren batekin zerbitzatuta, are aberatsagoa geratzen da.
Errezetak
Sinbolismoa
Frantziako ikur nazionala ere bada oilarra, 1830eko hamarkadaz geroztik. Gaur egun Frantziako futbol selekzioaren kamisetetan agertzen da, esate baterako.
Beste animalia batzuk
Adibidez:
Baita hegazti ez direnak ere:
Dlhá
Dlhá Eslovakiako udalerri bat da, Trnavako barrutian kokatuta. 11,80 km²ko azalera du eta 442 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1296. urtekoa da.
ANOVA-Irmandade Nacionalista
ANOVA-Irmandade Nacionalista Galiziako organizazio politiko nazionalista eta ezkertiar bat da, 2012. urtean sortua.
Kanpo estekak
ANOVA-Irmandade Nacionalistaren webgunea
Chrysomus ruficapillus
Chrysomus ruficapillus Chrysomus generoko animalia da. Hegaztien barruko Icteridae familian sailkatua dago.
Josu Hernáez
Josu Hernáez Lopetegi (Durango, 1985eko uztailaren 4a) euskal herritar futbolari ohia da.
Estatistikak
''2019ko Maiatzak 2an eguneratua. Datu ofizialak.''
Joan Llaneras Roselló
Pistako Txirrindularitzako Munduko Txapeldun izan da zazpitan, lautan puntukako lasterketan (1996, 1998, 2000 eta 2007) eta hirutan lasterketa amerikarrean edo madison lasterketan (1997, 1999 eta 2006).
Joko Olinpikoetan bi domina lortu ditu puntukako lasterketan, urrezkoa 2000ko Sidneyko Joko Olinpikoetan eta zilarrezkoa 2004ko Atenasko Joko Olinpikoetan.
K.a. 370eko hamarkada
Kristo aurretiko 370ko hamarkadak K.a. 379etik K.a. 370. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Yoshie Kasajima
Yoshie Kasajima (笠嶋 由恵) Japoniako futbolaria da.
Amuritza (argipena)
Amuritza (euskal idazkera arautuan) edo Amuriza (gaztelaniazko idazkeran) hainbat euskal herritarren abizena da
Henri Queuille
Henri Queuille (Neuvic, Corrèze, 1884ko martxoaren 31 - Paris, 1970eko ekainaren 15a) frantziar politikaria izan zen. Hiru aldiz izan zen Frantziako lehen ministro (1948-49, 1950, 1951).
Medikuntza ikasi zuen Parisen eta bere jaioterrian kokatu zen profesionalki. Alderdi Erradikaleko kidea izan zen, eta Neuviceko alkatea. Lehen Mundu Gerran boluntario bihurtu zen mediku gisa eta Verdun  eta Somme guduetan parte hartu zuen.
Diputatua izan zen 1920tik 1935era eta senataria 1935etik 1940ra. Gerren arteko garaian Nekazaritza, Osasun Publiko eta Herri Lan ministro izan zen.
1943an Londresera ihes egitea eta De Gaulle jeneralarekin bat egitea lortu zuen. Laugarren Errepublikan hiru aldiz izan zen lehen ministro, koalizio-gobernuen buru. Bere agintaldian Frantziak NATOrekin bat egin zuen.
Elektroentzefalograma
Elektroentzefalograma, entzefalograma edo EEG, garunaren jarduera elektrikoaren erregistroa da, zehazki, garunaren neuronek sortutako bulkada elektrikoak neurtzen ditu.
Elektroentzefalograma gaixotasunak diagnostikatzeko erabiltzen den azterketa neurologikoa da. Paziente baten kontzientzia-egoera aztertzeko erabiltzen da, eta baita garun-heriotza ziurtatzeko ere.
Elektroentzefalogramak sortutako seinaleen abantaila nagusia, denboran duten bereizmen handia da. Honek, neuronen jarduera elektrikoen aldaketak momentuan neurtuak izatea ahalbidetzen du. Aldi berean, desabantaila nagusia seinaleek espazioan duten bereizmen txikia da. Hau dela eta, ezin da zehazki jakin neurtutako seinale elektrikoa garunaren zein gunetan sortu den.
Jatorri fisiologikoa
Ehun nerbiosoak potentzial elektriko aldakorrak sorrarazten ditu,  eta hauek organismoaren kitzikaberatasunaren oinarri dira. Deskarga elektriko batek sortzen dituen seinale elektrikoak dira potentzial elektrikoak, eta hauek  mintz zelularrean zehar hedatzen dira. Elektroentzefalogramak garun-azalaren aktibitate elektrikoa hartzen du kontuan. Aktibitate hau, talamoaren eta garun-azalaren arteko elkarrekintzen ondorioz sortzen da.
Ekintza potentziala, hau da, sistema nerbiosoak informazioaren garraiorako erabiltzen duen ekintza elektrikoa,  neurona-mintzean zeharreko ioi-trukaketaren ondorioz sortzen da, eta honek potentzial elektrikoan aldaketak sorrarazten ditu. Ekintza potentzial hauek ehun ezberdinetan zehar informazioa hedatzeko funtsezko transmisio-bidea da.
Garun-azalaren zelula piramidalak ekintza potentzialaren edo seinale elektrikoaren erantzule nagusiak dira. Zelula hauek neurona mota bereziak dira, beren axoiak beste eremu kortikaletan proiektatzen dira, konexio- edo proiekzio-zuntzen moduan. Neurona hauetako bakoitzak dipolo elektriko txiki bat eratzen du, eta dipolo honen polaritatea  bulkada motaren araberakoa izaten da.
Pazientea eta elektroentzefalografoa konektatzen duten gailuek, hau da, elektrodoek,  jasotako seinaleak ezberdinak izango dira, iturri elektrikoen eta elektrodoen arteko eroankortasun elektrikoaren arabera.
Seinalearen ezaugarriak
Azaldu den moduan, elektroentzefalogramak garunaren jarduera elektrikoa neurtzen du. Kitzikapen elektrikoa dela eta, uhin elektrikoak sortzen dira, eta uhin hauek potentzial elektrikoak sorrarazten dituzte neuronetan. Entzefaloak lau uhin nagusi sortzen ditu (beta, alpha, theta eta delta uhinak), pertsonaren kontzientzia-egoeraren arabera, uhin mota ezberdinak nabarmenduko dira.
Seinalea jasotzeko ekipamendua
Entzefaloaren aktibitate elektrikoak sorturiko seinale elektrikoa jasotzeko sare batean pilaturiko elektrodoak erabiltzen dira. Kasko moduko sare hau buru-gainazalean kokatzen da. Elektrodoek seinale elektrikoa erregistratzen dute eta elektrokardiografoan hau anplifikatu, prozesatu eta gordetzen ditu.
Seinalea jasotzeko elektrodo mota ezberdinak erabil daitezke: gainazalekoak (buruaren gainazalean kokatzen dira), basalak (garezur oinarrian kokatuak) edo kirurgikoak (kirurgia bitartez kokatuak).
Garunaren jarduera elektrikoak izen ezberdinak hartzen ditu, seinale hau erregistratzeko erabilitako elektrodoen arabera. Elektrodo kirurgiko kortikalak erabiltzean, elektroentzefalogramari elektrokortikograma, ECoG, deritzo. Aldi berean, garun barneko elektrodo kirurgikoak erabiltzean, estereo-elektroentzefalogramari buruz, E-EEG, ariko gara. Bestalde, gainazaleko edo oinaldeko elektrodoak erabiltzean, entzefalograma edo elektroentzefalograma deitzen zaio.
Erabilera klinikoa
Askotan, garuneko lesioak edo anomaliak antzemateko erabiltzen da elektroentzefalograma. Lesio hauen  identifikazioan, diagnostikoan, eta jarraipenean laguntzeko ere erabiltzen da. Antzematen diren gaixotasunen artean ohikoak dira: epilepsia, alzheimerra eta amnesia.
Étoutteville
Étoutteville Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Étoutteville udalerrian erroldatutako biztanleak 604 ziren. Familiak 209 ziren, horien artean 31 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 19 bakarrik bizi ziren emakumeak), 62 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 108 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 219 etxebizitza zeuden, 203 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 213 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 203 etxebizitza nagusietatik 167 bere jabearen bizilekua ziren, 33 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 44 etxek lau zituzten eta 131 etxek bost zituzten. 177 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 86 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 110 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 391 ziren, horien artean 293 aktiboak ziren eta 98 inaktiboak ziren. 293 pertsona aktiboetatik 274 lanean zeuden (153 gizon eta 121 emakume) eta 21 langabezian zeuden (9 gizon eta 12 emakume). 98 pertsona inaktiboetatik 33 erretiraturik zeuden, 42 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Étoutteville udalerrian 224 unitate fiskal zeuden, 670,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.849 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria eta 2 zurginak.
2000. urtean Étoutteville udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden, 756 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Trimma fucatum
Trimma fucatum Trimma generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Zaragozako Unibertsitatea
Zaragozako Unibertsitatea (Universidad de Zaragoza) 1542an sortutako unibertsitatea da. Egoitza asko ditu, nagusia Zaragozan izanik, baina baita Huescan, Jakan, Teruelen eta La Almunia de Doña Godinan ere. Miguel Servet, José Martí, Santiago Ramón y Cajal, Manuel Azaña, María Moliner, José Antonio Labordeta edo Antonio Mingote bere ikasle ospetsuen artean daude. 2008an 32.000 ikasle zituen.
Hemigaleus australiensis
Hemigaleus australiensis Hemigaleus generoko animalia da. Arrainen barruko Hemigaleidae familian sailkatzen da.
Parnac (Lot)
Parnac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.