cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Jean-d'Estissac
Biztanleria
2007an Saint-Jean-d'Estissac udalerrian erroldatutako biztanleak 142 ziren. Familiak 63 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 96 etxebizitza zeuden, 60 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 27 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. 92 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 60 etxebizitza nagusietatik 48 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 31 etxek bost zituzten. 48 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 86 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboetatik 45 lanean zeuden (25 gizon eta 20 emakume) eta 12 langabezian zeuden (6 gizon eta 6 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Jean-d'Estissac udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 137 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.347 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra higiezinen agentzia zen.
2000. urtean Saint-Jean-d'Estissac udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 52 hektarea erabiltzen.
Joan Ridao
Joan Ridao i Martín (1967ko uztailaren 27a, Rubí) kataluniar politikari, abokatu eta irakasle bat da.
ERC alderdiko kidea da, 2008-2011 artean baita alderdi horretako lehendakaria ere. 2008-2011 artean Espainiako Parlamentuan ERCko parlamentaria eta bozeramailea izan zen. 1995-2008 artean Kataluniako PArlamentuko parlamentaria izan zen.
Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan Zuzenbidean lizentziatu eta Zientzia Politikoan eta Administrazioa doktoratu zen. Zzuenbide Konstituzionaleko irakaslea da.
Buxières-sous-Montaigut
Buxières-sous-Montaigut Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Buxières-sous-Montaigut udalerrian erroldatutako biztanleak 255 ziren. Familiak 99 ziren, horien artean 21 pertsona bakarrekoak ziren (17 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 37 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 152 etxebizitza zeuden, 105 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 32 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 141 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 105 etxebizitza nagusietatik 87 bere jabearen bizilekua ziren eta 18 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 34 etxek bost zituzten. 99 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 50 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 162 ziren, horien artean 116 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 116 pertsona aktiboetatik 113 lanean zeuden (65 gizon eta 48 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Buxières-sous-Montaigut udalerrian 100 unitate fiskal zeuden, 234 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.439 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
2000. urtean Buxières-sous-Montaigut udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 791 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Prentsa, irratia eta telebista Nafarroan eta Iparraldean
Prentsa, irratia eta telebista Nafarroa eta Iparraldean
Prentsa, irratia, telebista eta internet Nafarroan
Komunikabide sozialak erreferente kultural oso garrantzitsu bat dira Foru Erkidegoan. Orain ekingo diogun ibilbidean zehar ikusten joango garen bezala, erreferente politiko nabarmena ere izan dira. Komunikabide horietatik jaio dira gaurkotasun iragankorrarekin lehian idazten hasi ziren eleberrigile eta olerkariak, eta baita bokazio politiko argiko emakume eta gizonak ere, beren interesak sustatzen zituzten komunikabideen bidez defendatuz, edo horiek eusten zituzten enpresetan eragin nahiez.
Prentsa
Komunikabide sozialak erreferente kultural oso garrantzitsu bat dira foru erkidegoan. Orain ekingo diogun ibilbidean zehar ikusten joango garen bezala, erreferente politiko nabarmena ere izan dira. Komunikabide horietatik jaio dira gaurkotasun iragankorrarekin lehian idazten hasi ziren eleberrigile eta olerkariak, eta baita bokazio politiko argiko emakume eta gizonak ere, beren interesak sustatzen zituzten komunikabideen bidez defendatuz, edo horiek eusten zituzten enpresetan eragin nahiez. Nafarroako komunikabide sozialen historian talde politikoek ekimen ugari egin dituzte merkatuan sartzeko eta, horrela, iritzi publikoan eragina izateko. Baina zituzten zailtasun ekonomikoak ez ziren enpresa neurri egoki batzuen bidez ebazten, eta, azkenean, enpresen boluntarismo politikoak komunikabide proiektua porrotera eramaten zuen, izaera profesionalarekin baino pasio gehiagorekin.
XIX. mendea
Nafarroako prentsak XIX. mendean zehar eduki zuen ezaugarri nagusia bere propagandak markatua da. Horrela, Nafarroako lehendabiziko egunkaria –bizi laburrekoa– Gazeta Oficial de la Navarra izan zen. Okupazioko agintari frantziarrek sustatuta ,1810eko apirilaren 29an sortu zen.
Ondoren, egoera politikoak eta karlistadek bando bateko eta besteko egunkariak sortzea ekarri zuten. Normalean, egunkari horiek egunerokoak izaten ziren. Beren izenburuek horiek sustatzen zituztenen joerei eta ideologia liberal edo integristei buruzko pistak ematen dizkigute.
Bando liberalean egunkari hauek nabarmentzen ziren: El Patriota del Pirineo (1820), El Imparcial (1820 1823), Boletín Oficial de Pamplona (1838 1846), El Correo de Navarra (1862 1864), El Progresista Navarro (1865), Nafarroan egunero argitaratzen zen lehenengo egunkaria, La Prensa Imparcial (1869 1871) eta El Porvenir Navarro (1898 1900 eta 1908 1911).
Tokiko gaiak lantzen dituen kazetaritzaren garapenari dagokionez, Tuteran El Avisador Tudelano (1847 1848), La Cotorra (1848 1849) eta La Merindad (1849) sortu ziren. El Eco de Tafalla azaldu zen1885ean, eta, El Amante de la Infancia, 1886an, Lizarrako lehendabiziko argitalpena.
Egunkari independente moduan aurkeztu zen El Eco de Navarra. Egunkari hori joera liberalekoa zen, baina foruzalea eta karlisten aurkakoa; 1875ean jaio zen, eta egunkari bilakatu, 1877an. Itxi egin behar izan zen 1913an, Diario de Navarra delakoarekiko lehiakortasunari ezin eutsiz.
XX. mendea
Egunkariak XX. mendean zehar
Ia mende osoan bizi luzeena zuten bi egunkarien presentzia eta eragina nagusitu zen. El Pensamiento Navarro, 1897an jaioa, ideologia karlistaren zutoihalduna izan zen eta, bere ideiak laburtzen baziren ere goiburukoan tituluarekin batera agertzen zen «jainkoa aberria erregea» esaldian, ideologia karlistaren gorabeherak jasan behar izan zituen. Egunkari borrokalari eta herrikoia izan zen, denbora luzez bere etsai indartsu eta antolatuenari, Diario de Navarra egunkariari, aurre egin ziolarik. Egunkari honen azkeneko zenbakia, urtez urte indargabetzen joan ondoren, 1981eko urtarrilaren 13an argitaratu zen. Hainbat ideologiatako egunkari ugari agertu ziren XX. mendeko lehenengo herenean –1936 arte–; egunkari tradizionalistak, liberalak, katolikoak, errepublikarrak, sozialistak eta euskal nazionalistak. Tradizionalisten artean, El Pensamiento Navarro egunkariaz gain, La Tradición Navarra (1894 1932) egunkaria nabarmendu zen. Liberal monarkikoen artean El Demócrata Navarro (1904 1913) eta El Pueblo Navarro (1916 1930) egunkariak azpimarra daitezke. Prentsa katolikoa La Acción Social Navarra (1910) egunkariak ordezkatzen zuen. Egunkari hori oraindik ere argitaratzen da, Landako Kooperatiben Lurraldeko Elkartearen organo gisa. Orientazio berekoak ziren merindadeetako egunkariak. Egunero argitaratzen ez ziren egunkari sozialistak izan ziren La Unión Productora (1903), Iruñeko Langileen Federazioko organoa; La Verdad (1912) eta Trabajadores (1931 1936). Ez zen egunero argitaratzen ezta Napartarra (1911) astekari nazionalista ere, ezta Amayur (1931 1936) ere, baina bai La Voz de Navarra (1923 1936), Nafarroako bigarren egunkari bilakatu zen egitura finantzario modernoko egunkaria. Egunero ateratzen zen, halaber, La Democracia (1932) egunkari errepublikarra eta Abril (1935) astekaria, joera azañazalea zuena.
Diario de Navarra, 1903an sortu zena, bere akziodunentzako irabazi asmorik gabea bazen ere, enpresa izaerako lehenengo egunkari nafarra izan zen. Berrogeita hamasei akziodunek sortu zuten. Horien artean zeuden orduko gizarte nafarreko familia garrantzitsuenak. Gertaera bitxi eta esanguratsu bat da akzioak nominatiboak zirela, eta horiek igortzeko estatutuetan zehaztutako zenbait eskakizun bete behar zituzten. Neurri horren bidez, egunkaria sortu zeneko ideia mantentzea eta akziodunen artean familia berdinak egotea lortu nahi zen.
Argitalpen-proiektu berria independentzia politikoan, erlijio katolikoaren zaintzan, familiaren babesean, jabetza eta ordena sozialean, eta, batez ere, soilik Nafarroako erregiman oinarritzen zen –hori islatzen zuten estatutuek. Nafarroako gizartearen zati handienean indarrean zeuden printzipio horiek babesteaz gain, bere arrakastaren gakoetako bat zen tokiko korrespontsalen sare zurrun bat eratu izana, hasieratik, Nafarroako zoko urrunenetan ere gertatzen zenaren berri emateko, Espainiako edo nazioarteko informazio orokorra emateaz gain.
Lehenengo fundazio-fasearen ondoren (1912 arte), iragan mendeko 60ko hamarkadara arte iraun zuen finkapenean sartu zen. Ondoren, El pensamiento Navarro egunkariaren etapa progresistenarekin eta Egin eta beste egunkari berriak sortzearekin bat egin zuen inflexio fase motz baten ondoren, 1984an berritu egin zen, formatua eta kolorea aldatuz. Azken urteetan modernizatzen jarraitu du –edizio elektronikoa, gehigarriak, diseinu orokorra, instalazioak– eta, 1999tik, eguneroko edizio bat argitaratzen du Tutera eta Erriberarako, eta 2000ko urritik beste bat Lizarrarako. Batez besteko hedapena 63.803 alekoa izan zen, 1999an.
Bste zenbait egunkari
Denbora luzean Nafarroako prentsaren isla hiru egunkari izan ziren: lehen aipatutako El Pensamiento Navarro eta Diario de Navarra, eta hirugarren bat. Azken hori 1936an, gerra zibilaren hasieran, jaio zen. Egunkari falangista zen, eta azken urteetan zalantzaz beteriko bizitza bat izan ondoren, 1975ean itxi zen.
Astero argitaratzen zen beste egunkari bat Hoja del Lunes (1936 1982) zen. Egunkari hori Kazetarien Elkarteak sustatu zuen beste egunkariek asteko egun horretan uzten zuten hutsunea betetzeko. Izan ere, astelehena zen gainerako egunkarien jaieguna. Iruñean La Gaceta del Norte egunkariaren erredakzio bat ezarri zen, 1964an. Horrela eskualdeko egunkarien modalitate berri bati ekin zitzaion, probintzia desberdinetarako berariazko edizioekin. Horrek 1984 arte iraun zuen, baina modalitate hori bereganatu zuten joera nazionalistako zenbait egunkarik: Deia eta Egin 1977tik, eta euskarazko Egunkaria astekaria. Egin itxi ondoren, 1998an, bere ondorengoak, Garak, Iruñeko ordezkaritza izaten jarraitzen du, baina ez du Nafarroarako edizio berariazkorik argitaratzen.
Egunkari berri bat agertu zen 1982an, Navarra Hoy. Ildo independenteko egunkaria zen, baina lotura bat zuen euskal nazionalismoaren planteamenduekin, betiere, Nafarroaren ikuspegitik. Hasiera batean oso ondo hartu zuten irakurleek, baina pixkanaka indarra galtzen joan zen, eta zenbait finantza-arazo zirela-eta 1994an desagertu zen. Urtebete beranduago, instalazio beretan Diario de Noticias jaio zen, baina kide berriekin eta baliabide ekonomiko handiagoekin. Hasieratik irakurle kopuru handi bat izan zuen, eta zabalkudez 13.000 aleen inguruan mantentzen da.
Radio Navarra
Nafarroako irrati zabalkundearen historia 1933an hasi zen, Iruñean Radio Navarra instalatu zenean. Irrati horretan landu ziren irratiko lehendabiziko teknikari, hizlari eta kazetariak. Karlistadako Batzordeak 1937an eskuratu zuen irratia, eta izena aldatu zion Radio Requeté de Navarra bilakatuz. Bere zuzendari zen Ramon Urrizalkiren eskuetara pasa zen, 1940an eta urte askotan zehar Nafarroako irrati bakarra izan zen. SER (Espainiako Irrati zabalkunderako Elkartea) katera elkartu zen, 1958an. Horrek aldaketa nabarmen bat eragin zuen bere programazioan eta edukian, eta 1984an bere izena aldatu egin behar izan zuen, Radio Pamplona irratia bilakatuz.
Beste irratiak
Estamentu ofizial desberdinetara atxikitako irratiak agertu ziren XX. mendeko 50eko hamarkadan. Radio Tudela 1952an hasi zen irratsaioetan, Irrati Sindikalen Kateko irrati gisa. Era berean, 1957an La voz de Navarra jaio zen, Mugimenduko Irratien Sarekoa. Handik gutxira, 1955etik Radio Requeté irratiaren tutoretzapean Atarrabiako domingotarren komentuko estudioetatik igortzen zuen Radio Popular COPE kateko irrati katolikoetatik laugarrena bezala eratu zen, 1959an.
Irrati kateak
Hain zuzen ere sare edo irrati kate jakin batera atxikita egotea izan zen irrati zabalkundea heldutasunera iritsi zela adierazten zuen ezaugarria. Mugimenduko irratiak eta irrati sindikalak desagertu egin ziren, 1978an, eta horiek Irrati kate espainiarraren parte izatera pasa ziren. Era berean, La Voz de Navarra eta Radio Tudela ere Irrati kate espainiarrera lotu ziren. Bestalde, maiztasun modulazioa azaldu zenean, aldaketa teknologikoak zirela eta, legedia aldatzea, Uhin Ertaina ia desagertzea eta maiztasun hori erabiltzen zuten irratiei lizentzia berriak ematea bultzatu zuen.
Irrati berriak
Horrela, 80ko hamarkadan, Nafarroan irrati berriak jaio ziren. Lehenengoa Radio Navarra izan zen, Diario de Navarra egunkaria argitaratzen zuen enpresarena. Hau 1983an hasi zen emankizunak igortzen, eta 1984an Antena 3 katera atxiki zen. Horrela, Radio Navarra Antena 3 Pamplona izena hartu zuen. Talde berekoak dira Radio Navarra Antena 3 Estella, Radio Navarra Antena 3 Tafalla, eta Radio Navarra Antena 3 Tudela. Radio Nacional de España irratiak ere 1984an irrati propioa ireki zuen Iruñean. Eta, 1989an La Voz de Navarra zurgatu zuen.
Maiztasun-modulazioa agertzea
Nafarroako irrati hedakuntzan 90eko hamarkadan benetako iraultza bat gertatu zen: lizentzia berriak eman ziren, kateak aldatu egin ziren eta 1994an Antena 3 desagertu zen. Nafarroako Gobernuak 1990ean MMko zazpi lizentzia berri eman zituen. Horien artean ez ziren sartu euskaraz igortzen zuten irratiak, hala nola Euskalerria Irratia. Esleipen berri horietatik 90eko hamarkadaren hasieran irrati berriak sortu ziren. Horrela, 1991ko abenduaren erdialdean SER Tafalla emankizunetan hasi zen, eta urte bereko azkeneko egunean Iruñean Onda Cero irratia, ONCEko partaidea, hasi zen. COPE de Peralta eta Top 40, eta Cadena 100 Iruñean sortu ziren,1992an. Diario de Navarra taldeko irratiek 1993an Antena 3 utzi zuten eta COPErekin igortzen hasi ziren. Hurrengo egunean aipatu taldeak irrati instalazio berriak ezarri zituen Elizondon eta Altsasun. Hain zuzen ere 1994an desagertu zen Antena 3, eta, ondorioz, bere irratiak beste kateetara pasa ziren: Tuterakoa SER katera pasa zen; Tafallakoa Cadena Dial katera; eta Antena 3 Pamplona irratiaz Onda Cero arduratu zen. XX. mendea amaitzeko Iruñea, Tutera, Lizarra eta Lesaka irratientzako lizentziak ematean, 1998ko uztailean sortutako polemika dago. Iruñean, Nafarroako Unibertsitateari –Radio Universidad– eta Medios de Comunicación 21 taldeari –Net 21– eman zitzaizkion, 1995. urtetik euskaraz igortzen zuen Euskalerria Irratia irrati beteranoaren kaltetan.
Telebista
Nafarroako telebista igorpenen lehenengo aurrekaria Television Españolako Tele Norte izan zen. Espazio informatibo hori, Nafarroarentzat izateaz gain, Santander, Burgos, Logroño eta Euskal Herriarentzat ere bazen.
Ondoren, autonomia erkidego bakoitza TVEko eskualdeko zentro batez hornitzeko politikak 1981ean Tele Navarra sortzea eragin zuen. Hasieran ordu erdiz besterik ez zuen igortzen, eta, bigarrengo fase batean, ordu erdiz informazioa eta beste ordu erdi batez telediarioen aurretik ematen ziren gai kulturalak igortzen ziren. Ondoren, 1990etik aurrera, goizetan tokiko informatibo bat eta arratsaldetan beste espazio alternatibo batzuk ematen hasi zen.
Gogorarazi behar dugu 1991ra arte Nafarroan TVEko bi kateak eta ETBko beste biak besterik ez zirela ikusten. Baina, 1991tik aurrera Tele 5, Antena 3 eta Canal Plus kate pribatuen seinalea atzematen hasi ziren.
Pristimantis insignitus
Pristimantis insignitus Pristimantis generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Prentsa, irratia eta telebista Nafarroan eta Iparraldean
Telebista
Gaur egun, entzuleria indizeak lehenengo postuan jartzen dute TVE 1, ikusleen %44,4arekin. Hurrengoak dira Tele 5, %37,6arekin; Antena 3, %27,3arekin; ETB 2, %17,2arekin; TVE 2, %14,4arekin; Canal 4 %8,5arekin; eta gainerakoak, zenbateko txikiagoekin.
Pamplona Televisión telebistatik Canal 4 Localia telebistara
Pamplona Televisión tokiko telebista katea hasi zen igortzen 1993an, baina berehala itxi zuen gobernu agintaritzak, lizentziarik ez zuelako. Hala ere, 1994ko otsailaren 28an berriro ireki zen, eta Iruñeko eta eskualdeko ikusleak erakartzen hasi bazen ere, finantza-arazoak zirela-eta akziodunak aldatu egin behar izan ziren 1996an.
Orduan Canal 4 Navarra izena jaso zuen, eta Erkidego osoarentzat igortzen hasi zen. Horrek zailtasun administratiboak eragin zizkion, eta, ondorioz, 1999an Prisa taldeak erosi zuen, eta tokiko Telebistek Localia taldean sartu zen.
Internet
Interneteko edozein nabigatzaileko bilatzaileren batean Nafarroa idaztea nahikoa da internet fenomenoa gizarte nafarrak zein ondo hartu duen konturatzeko. Guztia sarean dagoela esan ohi da, baina bilatzen jakin behar dela. Lerro hauek Nafarroari buruzko informazioa bilatzea errazteko balioko dute.
Nafarroari buruzko Web nagusiak atal handitan bereiz daitezke. Horien artean aurkitzen dira, besteak beste, gobernu erakundeak edo erakunde ofizialak, tokiko administrazioa, egunkari digitalak, Unibertsitateak, ikastetxeak eta fakultateak, kultura, industria eta merkataritza, aisialdia, turismoa, kirola, elkarteak eta abar.
Gobernu-erakundeen webguneak
Kontsultatu beharreko lehenengoa Nafarroako Gobernuaren orria da: www.cfnavarra.es Bertan kontseilaritza desberdinei eta horiekin lotutako gaiei buruzko informazioa aurkitzen dugu. Gainera, lotura ugariei esker, internautak, adibidez, Aldizkari Ofizial jakin batetik hasita, ibilbide txikiei edo monumentuei buruzko informazioraino kontsulta daiteke.
Beste web interesgarri bat Nafarroako Legebiltzarraren orria da: www.parlamento navarra.es. Bertan, dituen atal desberdinen artean Diputatuen Batzarrarekiko, Senatuarekiko edo gainerako Legebiltzar Autonomikoekiko loturak ditugu.
Tokiko administrazioei buruzko webguneak
Nafarroako hiri eta herri gehienek, eta udal askok, beren wedgunea dute.
Iruñeko web ofiziala da www.pamplona.net/esp, eta Tuterakoa, www.encomix.es/tudela, Lizarra, www.estella lizarra.com, Tafalla, www.tafalla.net, Agoitz, www.animsa.es/navarra/aoiz, Olite, www.animsa.es/navarra/olite, Corella, www.animsa.es/navarra/corella, Viana, www.animsa.es/navarra/viana, Cascante, www.animsa.es/navarra/cascante, Elizondo, www.elizondo baztan.com, Lekunberri, www.animsa.es/navarra/lekunberri, Leitza, www.jalgi.com/uema/leitza.html, Atarrabia, www.animsa.es/navarra/villava, Antsoain, www.animsa.es/navarra/ansoain, Barañáin, www.baranain.com, Uharte, www.animsa.es/navarra/huarte, eta abar. Nafarroako udalen indize xehe bat aurkitu daiteke, beren helbide elektronikoak eta wedguneekin Gida Erabilgarri honetan: www.cfnavarra.es/WebGN/sou/navarra/ar/ayunta0.htm
Aldizkari digitalak, telebista eta unibertsitateak
Diario de Navarra egunkariak 1998 amaieran sarera eraman zuen bere lehendabiziko egunkari digitala. Ordutik diseinuan, abiaduran eta zerbitzuetan hobetuz joan da. Helbide honetan kontsultatu daiteke: www.diariodenavarra.es. Bere orrialde propioa du, halaber, Diario de Noticias egunkariak: www.diariodenoticias.com. Nafarroako RTVEko Aholkularitza batzordeak bere informazio orrialdea atera du: www.consejoasesor rtvena.com. Bertan Radio Exterior de España entzun daiteke zuzenean. Berdina egiten du Canal 4 Navarra kateak, besteak beste, programazioari, gaurkotasunari eta abarri buruzko informazioa ematen duen orri honetan: www.canal4.es Unibertsitate nafarrek, helbide nagusiez gain, www.unav.es, Nafarroako Unibertsitatearentzat, www.unavarra.es, Unibertsitate Publikoarentzat, eta www.uned.es/ca pamplona eta www.uned.es/ca tudela, UNEDek Iruñean eta Tuteran dituen ikastetxe atxikientzat, fakultateak, ikastetxeak eta horien menpeko erakundeak bisitatzeko aukera ematen dute. Bestalde, Nafarroako Gobernuko Hezkuntzako Zuzendaritza Nagusiak ikasketei, baliabideei, irakasleei eta ikastetxeei buruzko gida bat eskaintzen dute: www.pnte.cfnavarra.es
Kultura, turismoa eta aisialdia sarean
Turismoari eta kulturari dagokionez, www.cfnavarra.es orrialdea bisita daiteke. Nafarroako Marketing Klubaren orrialdeko turismoa eta gastronomia kontsulta daiteke X orrialdean. http://turismo.navarra.com orrialdea ere bisitatu daiteke. Iruñeko Planetarioaren orrialdea da www.ucm.es/info/Astrof/pamplona/pp casa.html. Aisialdiari dagokionez * https://web.archive.org/web/20041214033808/http://pamplona.viapolis.com/ wedgunea gomendatzen dugu.
Beste webguneak
Kirolari, merkataritzari, zerbitzuei, industriari, teknologiari edo elkarteei buruzko beste webgune asko daude. Horien artean nabarmentzen dira CETENASAkoa (www.cetenasa.es), Nafarroako Industriaren Elkartearena (www.ain.es), Nafarroako Merkataritzaren eta Industriaren Ganbera (https://web.archive.org/web/20020330135940/http://navarra.camerdata.es/), Evena Nafarroako Mahastizaintzaren eta Enologiaren Estazioarena (www.cfnavarra.es/evena/index2.htm), EHN Nafarroako Energia Hidraulikokoa (www.ehn.es), Nafarroako Pilota Federakuntzakoa (www.iturnet.es/fnp), Nafarroako Artisauena (X), Nafarroako Hotelen Gida (https://web.archive.org/web/20150821052139/http://turismo.navarra.com/hoteles.html), Nafarroako Kanpinak (www.campingsnavarra.com) eta abar.
Prentsa
Prentsa. Napoleonen inperiotik landa, XIX. mendea izan da aldizkarien mendea. Laurogei bat izen ezagutzen ditugu. Horietarik 45 badira Baionako udal liburutegian. Besteak, Paue eta Pariseko artxiboetan daude.
Telebista. ETB sortu zenetik, Iparraldeko Euskaldunetan % 80ak har zezakeen Jaizkibeletik.
XVIII. mendean
Iparraldean ezagutzen dugun aldizkari zaharrena, «Journal maritime de Bayonne» izenekoa da. Berau 1757an sortua eta oso txikia da, 10x15 zentimetro ditu eta bi orrialde baino ez. Noiz sortu zen, noiz itzali, ez dakigu. Ale bat baino ez da ezagutzen. Itsas munduko berrietara mugatzen zen. «Courrier de Bayonne» delakoak 1793ko iraileko 5ean plazaratzen zuen bere 16. alea, ezagutzen den ale bakarra. Zenbatetarik agertzen zen? Noiz itzali zen? Iraultzako gerlen berri ematen du lau orrialde txikitan (21x15).
Le Courrier de Bayonne
Mende aberats horretako lehen egunkari, politikoa izan zen, oposiziokoa, 1829an sortua, Le Courrier de Bayonne et de la péninsule (1829 33). Izenak berak erakusten duen bezala, mugaz beste aldean zer pasatzen zen ere aipatu nahi zuen. Honen lehen arduradun: Martial Allemand Lavigerie, Aita Zuriak sortu behar zituen kardinalearen aitona. Inprimatzailea, Lamaignière. Egunkari horrek, zenbait aldaketa gora behera, 1960ra arte iraun zuen.
Louis Philippe errege sartu zelarik isildu zen, baina beste izen bat hartzeko, La Sentinelle des Pyrénées. Bigarren errepublikarekin berriz ere izenez aldatu zen eta L’éclaireur des Pyrénées bilakatu. Napoleon III.arekin lehen izenera itzuli zen eta itzali arte Le Courrier de Bayonne (1852 1968) izan zen. Alemaniarrak hemen zirelarik, bere baitarik gelditu zen, askatasunik ez zela iruditurik, eta haiek joan eta egundainokotan berriz agertu zen.
Gauza arraroa daiteke 130 bat urte iraun duen aldizkaria. Aipa dezagun gainera beste berezitasun bat, 1847an Jean Lamaignière inprimatzaile eta aldizkariren nagusia hil zenetik, 1909 arte, Anna Lamagnière alarguntsaren esku egon zela aldizkaria, feminismorik bazenik ere aipu ez daitekeen garaietan. Andre horrek 14 aldizkari irakurtzen zituen egunero! Le Courrier astean hiru aldiz agertu zen hasieran eta gero egunero, igandetan salbu.
Egunkari desberdinak
Journal de commerce et d’annonces de la ville de Bayonne ek bere 6. zenbakia plazaratu zuen 1808ko abenduaren 18an. Honek badu gaurko aldizkarien itxura gehiago, mamiaren aldetik. Argitalpenak 1808tik 1810 arte iraun zuen.
Nola ez aipa 1808an, uztailaren 1ean bere 587. zenbakia plazaratu zuen Gazeta de comercio, literatura y politica de Bayona de Francia. Baionan inprimatua, Fernando VII.a erregearen propaganda aldizkaria zen, Europan Espainiaz erraten ziren «gezurrak» zuzentzeko. Erredaktore zen Alberto Lista apaiz Andaluz «frantsestua».
Egunkarien bizitza
Iraupenari dagokionez honen hurbiletik dabil oraindik ere Donapaleun agertzen den Le Journal de Saint Palais astekaria, 1884az geroztik beti agertu dena, gerra garaiak barne, bai eta Les Petites Affiches, bere 78 urteekin.
Le Courier ren ondotik agertu ziren beste aldizkari asko, gorri ala zuri, antiklerikala ala eliztarra, bonapartista, erregetiar ala errepublikazale.
La Semaine de Bayonne katolikoak 1868tik 1918raino iraun bazuen, Le Phare kontserbatzaileak 1834tik 1847ra, Le Courrier de Biarritz ek 1872tik 1913ra arte, L’Avenir des Pyrénées et des Landes errepublikazaleak 1873tik 1908ra arte. Gehienek bizi laburra izan zuten. Laburtasunari dagokionez, orotan txapeldun Le Démocrate Bayonnais, zenbaki bakar batekin!
Le Grelot Bayonnais (1890 94) eta Le Brûlot, (1893) aldizkari literarioak, eskuz idatziak ziren eta litografiaz inprimatuak. Biziaren luzetasunari doakionaz Le Courrier i hurbiletik jarraikitzen zaiona: Eskualduna. Etxeberry diputatu Bonapartistak sortua, lehen batean gehiena frantsesez baldin bazen, Hiriart Urrutyrekin euskara nagusitu egin zen. 1887tik 1944ra arte iraun zuen: gerra garaietan soberaz alemaniarren aldeko agertu zen, eta isildu egin behar izan zuen. Lafittek Herria sortu zuen irakurle berentzat. Esan daiteke bi izenekin aldizkari euskaldunak 115 urte dituela.
Elizak garai gogorrak bizi izan ditu: antiklerikalismoa, Eliza bere ontasun guziez desjabetu zuen legea 1906an….Salmenten aldetik, hori zen hedapen handiena zuen egunkaria; 1909an 6.000 bat ale saltzen zuen.
Egunkarien tirada
Baiona, Biarritz, Bokale eta Angeluk beste itxura bat zuten. Hor saltzen ditu bere 1.500 aleetatik 1.400 Le Courrier ek, 1.500etik 1.455ra Chronique de Bayonnek (1904 1914), ale guziak (1300) Echo des Basses Pyrénées liberal moderatuak (1908 1913). Azpimarragarria da Bordeleko egunkariak hemengoak baino gehiago erosten zirela: 1.910 Petite Gironde, 2.285 France Sud Ouest hirietan, (Iparralde osoan 3.155 eta 2.793). Pariskoak : Le Matin (748) Le Journal (740), La Croix (533) eta Petit Journal (440).
Euskara kazetaritza frantziarrean
Euskara sartu zuten aldizkari frantsesak ere izan ziren. Lehenik Ariel, Agozti Xahordua (1844 52). Egunero 350 ale botatzen zituen: bizitzeko aski zitekeen! (L’Adour batek 250 ale baizik ez zituen!). Arieli dagokionez, bi aldiz atera zuen oso osoa euskaraz, Üscal Herriko Gaseta.
Dibranchus tremendus
Dibranchus tremendus Dibranchus generoko animalia da. Arrainen barruko Ogcocephalidae familian sailkatzen da.
Prentsa, irratia eta telebista Nafarroan eta Iparraldean
Euskara kazetaritza frantziarrean
Ariel bezala ezkerrekoak ziren Le Réveil Basque (hau Pauen inprimatua, egia esan, baina honi kontra egiteko zuen Etxeberry diputatuak sortu Eskualduna) eta Le Pays Basque – Eskual Herria (1898 1914), biak ere euskara sartzen zuten. Garai batean astero orrialde oso bat izan zuen euskaraz Le Courrier-ek.
Euskarazko aldizkariak Iparralde osorako eginak ziren. Frantsesezkoak aldiz Baiona eta Lapurdirako. Nafarroa Beherako eta Zuberoako berriak jakiteko Paueko Le Memorial irakurri behar zen.
Egunkari kulturalak
Kultura munduan ezagutzen dugun aldizkari zaharrena Le Furet 1841ean sortua. Honen ondotik Le Tribly (1844) 8. zenbakiarekin itzali zen baina berriz sortu Revue Bayonnaise izenarekin: 200 ale plazaratzen zituen.
Beste pisu bat du 1873az geroz irauten duen Bulletin de la Société des Sciences, Lettres et Arts de Bayonne batek, urtekari bilakatua gaur egun: 4 500 orrialde ditu zenbaki bakoitzak.
Turismoa
Turismoaren inguruan sortu zen Biarritzen «Le Journal de Biarritz, journal des bains de mer»: 1858ko irailean 81 turista bazirela hirian jakinarazten du. Gero turista horien guzien izenak agertuko ditu astez aste La Gazette de Biarritz ek (1884 1944) : 1892an 22.360 izan ziren horietarik 14.836; kanpotar gehienak ingeles, espainiar eta errusiarrak zirelarik… baina baita Hazparne edo Donapaleukoak ere.
Gaztelania eta gaskoia Baionako kazetaritzan
Gaztelaniak eta gaskoiak ere izan dute beren tokia Baionako prentsan. Lau mintzairetako prentsa gutxi daude munduan! Hasieratik, Le Courrier handiak berak parte bat gaztelaniaz zuen. Eta bere bizialdian beste bi mintzairari ere eman die tokia. Gaur egun, frantsesez, gaskoiez eta euskaraz badituzte artikuluak, gutxi bada gutxi, Le Journal eta Sud Ouest egunkariek. Gaztelania hutseko egunkariak izan dira. Jadanik aipatu dugu XIX. mende hasierako «Gaceta».
Espazio euskaltzalea
Bere lehen zenbakia 1921ean atera zuen Gure Herria izan da Iparraldeko euskaltzaleen alorra bi garaitan: 1921 1939 eta 1950 76. Iparraldeko izen ezagun guziak ikusten dira hor. Gehiena frantsesez zen. Gauza bitxia Barandiaranek Eusko Jakintza (1947 58) sortu baitzuen Saran, hemengo intelektualek nahiago izan zuten beren aldizkaria ezin piztu zutenez, aldizkari horretan sartu. Euskarari dagokionez, aipatu behar ditugu Fedearen propagacioneco urtecaria (1877 1936 ) San Frantsesen terzieren hilabetekaria (1911 48), San Frantsesen Deia bai eta urtero agertzen ziren almanakak.
Erbesteko kazetaritza
Madrilgo gorabehera politikoen ondorioz, Euskaldun eta Espainolen ihesleku izan da betitik Iparraldea. Hala nola Karlistek hemen inprimatu zituzten Boletin oficial del ejercito del Rey M.B. Don Carlos V (1833 36), La Voz de la Patria (1874 75), Primo de Riveraren kontra Hojas libras (1928 30) agertu zuen M. Ortega y Gassetek.
Eusko Alderdi Jeltzaleak Alderdi (1944 74), Euzkadi (1968 76), ELA sindikatuak Lan Deya (1972 75), Baionako Villa Izarran. ETA ko adar bakoitzak bere Zutik, Berriak, Zuzen eta beste hemen egiten zituen. Iheslariekin sortu zen ere Zabal (1973 75) gogoeta aldizkaria, osoki euskaraz, Ameriketan sortu zen Euskal Gogoa hemen desagertu ondoan.
Artean ere argitalpen asko egin ziren kostalde honetan 1939 45ko gerraren ondoren: Cote Basque Soir (1944 1972) Jean Garat ena, eskuindarra –Algeria frantsesa izatearen aldekoa zen–, La République du Sud Ouest (1945 1968) erradikala, Hiriart hargin beltzarena, La Résistance Républicaine (1944 48) Lartigau apaizarena, Gaulixta, Le Journal de Biarritz (1945 64), Le Soir de Bayonne (1951 72), Basque Eclair (1952 72), hau Paueko Eclair des Pyrénées egunkari katolikoaren adarra; batzuk goizean agertzen ziren, besteak arratsean.
Sud Ouest
Bat bestearen ondotik itxi ditu Sud Ouest Bordelekoak. Luzez egunkari bakar batekin egon da Iparraldea, 2001ean sortu zen Le Journal, hegoaldeko Gararen babespean, baina Sud Ouestek hemen saltzen dituen 38.000 aleen ondoan honen 2.500ek pisu txikia dute.
Sud Ouestek bi koaderno ditu. Bat orokorra, guzientzako edizioa, bigarrena tokian tokiko edizioa eta tokiko erredakzioak egina. Hemengoa «Pays basque» izenez ezagutzen da nahiz eta Zuberoako albisteak Biarnoko edizioan agertzen diren. Tabloid formatua hartu zuen 2002an.
Gainera Sud Ouest egunkariak bere igandeko edizio berezia du, «Sud Ouest Dimanche», eta berriki erosi du Diario de Guipuzkoaren laguntzarekin La Semaine du Pays Basque, 7.000 inguru aletan saltzen den astekaria.
Egunkari abertzaleak
Era berean, aldizkari abertzale andana dugu. Batzuk besteak bezain gutxi saltzen badira ere: 1000tik behera ale besterik ez bakoitzak. Denen aita den Enbata 1961ean sortua eta gaur egun Jakes Abeberry ren esku dagoena. Gero sortu ziren, bat bestearen ondotik, adibidez, Ezkerreko mugimendu Abertzalearen Ekaitza; Eusko Alderdi Jeltzaleak sortu zuen Ager. Beren arteko haustura baten ondotik, Ximun Haranek segitu du hilabetekari horrekin, alderdi ofizialak Lema sortzen zuelarik.
Aldizkari kulturalak
Kultur munduan ere baditugu gure aldizkariak. Lehenik, 1983az geroztik, Luzien Etxezaharretak bere taldearekin ateratzen duen Maiatz literatur aldizkaria; idazle gazteei beren lehen lanak (eta besteak gero) agertzeko parada ematen die. Oso osoa euskaraz da. Donibane edo Sarako eskola bezala, noizbait aipatuko da Maiatzen eskola.
Honen ondoan, 1982an, lehenagoko Gure Herria ren segidatzat hartu duen Ekaina hiru hilabetekaria: «Revue d’études Basques» du bere azpititulua. Dena frantsesez egina da, ez bada kanturen bat…. bere itzulpenarekin. Ondoan dago beti Euskal Erakustokiaren aldizkaria, Bulletin du Musée Basque (1924 43 eta 1964…).
Unibertsitarioek, beren ikerketen berri emateko, 1996an sortu zuten urtean behin 400 bat orrialde betetzen dituzten Lapurdum. Hasieran euskarak toki gutxi baldin bazuen, azken zenbakian erdia baino gehiago euskaraz da, hegoaldekoek betetzen dituztelarik euskarazko orrialdeak. Horien arteko batzuk baino ez ditugu aipatu. Alabaina Adolfo Ruiz de Gaunak 235 izen ematen ditu bere katalogoan… eta zenbait ahaztu zaizkio!
Irratia
Mende erdi bat dute Iparraldean teknika berriak baliatzen dituzten hedabideek: irrati eta telebistak. Idatzizkoetan bezala badute zer ikusirik Hegoaldekoarekin.
Eusko Irratia
Iparraldetik jardun izan duen lehen irratia Eusko Irratia La Voz de la Resistancia Vasca dugu. Euskaldunek ez zutela informazio zuzenik eta Jose Antonio Agirrek erabaki zuen irrati bat sortzea, 1946an. Nahiz, Frantzian Estatuaren esku zegoen irratia, demokrata eta kristau bezala adiskide zuen Georges Bidault kanpo arazoetako ministroarekin konpondu zen. Bigarren eskuko irrati-igorgailu bat etorri zen ontziz Marseillara. Mugerrera eraman zuten eta Jean Pierre Urrikarriet erretore abertzalearen etxean finkatu. Erredakzioa Donibanen zegoen. Egun oroz editorial bat bazen euskaraz eta gaztelaniaz, eta informazioak gaztelaniaz, OPE Eusko Jaurlaritzako agentziak Paristik korreoz igortzen zituen berriekin.
Makinaz idatzitako orriak eramaten ziren Mugerrera eta han irakurtzen ziren arratsean eta berriz eguerditan. Ordu erdi bat irauten zuen emankizunak. Egun batez DST zerbitzu sekretuetara deitu zuten Durañona. Ez zen gehiagorik gertatzen, baina tokiz aldatzea erabaki zuten eta Ziburuko Bordagainen finkatu zuten antena. Mitterand, Mendes Francen barne ministroak, 1954an geldi arazi zuen: akordio komertzialak egin zituzten Francorekin…
Côte Basque irratia
Iparraldean 1961era arte itxaron behar izan zen beste irrati bat finkatzeko. Francok nahi zituen bereak Larrun gainean finkatu, baina hari Parisetik aurrea hartu zioten. Radio Côte Basque 1961ean hasi zen udako sei astez emankizunak zabaltzen. Ordubete eskaini zitzaien euskaldunei, Piarres Larzabal eta Telesforo de Monzonek gaitzeko lana egiten zutela, talde eder bat beren inguruan. Azkenean igandeko meza izan zuten, beste ordubetez igandez eta ordu erdi bat ostegunez haurrentzat. Meza euskaraz izateko borroka gogorrak izan ziren eta askotan kantuak baizik ez ziren euskaraz. Ikaragarriko arrakasta izan zuten emankizun horiek, baina hilabete bat eta erdi baino ez zuten iraun. Ordu laurden batez igorri zen 1963an; geroago ordu erdi batez eta horietatik bost minutu euskaraz.
France Bleu irratia
Baionatik 1981ean egun osoko programa izan zen, eta horretan 60 minutu euskaraz eman ziren. Radio France Bleu Pays Basque izenekoa zen. Zenbait urtetan aipatu zen goizean zenbait orduz euskaraz ariko den adar bat sortzea Donibane Garazin. Radio Monte Carlo eta la Voz de Guipuscoak 1968an akordio bat egin zuten: azken honek igorgailuak bi orduz zabaltzen zituen frantsesez Euskal Herriari eta Landetako kostaldeari buruzko albisteak emanez.
Atlantic 2000 irratia
Emankizuna 1969an lau ordutara pasatu zen. Sud Ouest egunkaria 1971ean partaide izan zen akordio horretan eta irratiak Radio Atlantic 2000 izena hartu zuen.
Iheslariak zirela eta, geroz eta traba gehiago izan zen muga pasatzeko. Mugaz bestaldeko bezeroak galdu, eta publizitatea apaldu egin zen, eta, irratia publizitatetik bizi zenez, isildu egin zen. Bestalde Antenne 2 Frantziako kateak esana zuen Falangeak kontrolatzen zuela irrati hori, eta fama horrek ez zion onik egin.
Adour Navarre irratia
Alexandre de la Cerdak bere egin zuen Hegoaldetik Iparraldera emankizunak zabaltzeko ideia eta Loiolako Herri Irratiarekin egin zuen akordioa: 1978an, uztailaren 8an hasi zen Radio Adour Navarre, goizeko 10:00etatik 19:30ra, eta laster bigarren emankizun bat, arratsaldeko 18:00etatik 19:00eta, frantsesez, euskarazko kantuekin.
Irrati libreak 1981ean alde guzietan sortzen hasi ziren Frantzian, legez kanpo izanagatik. Radio Adour Navarrek bere antena Mugerren finkatu zuen eta egun osoan igortzen hasi zen Baionako estudioetarik. Gaitzeko arrakasta izan zuen, alde batetik, euskal kantu eta musikak entzun zitezkeelako, eta bestetik, hemengo berri eta gertakariak aipatzen zituelako. Igande oroz herriz herri zabaltzen zuen mezak ezagutarazi zuen herri guzietan.
Gure Irratia
Kantuak euskaraz baziren, emankizunak frantsesez, ez bada entzule gutxi zen uneetan. Euskaltzale talde batek erabaki zuen, euskara hutsez ariko zen irrati bat sortzea eta horrela hasi zen Milafrangatik Gure Irratia 1981eko Eguberri gauean. Kritika asko izan zuen, euskal mundutik ere, Adour Navarre trabatzen zuela eta, harekin eskuz esku ari beharko zukeela, baina bere bidea egin zuen. Urteek arrazoi eman diete. Radio Adour Navarre irratia isildu da eta Gure Irratia beti bizi, 20 urteren buruan. Irulegi Irratia Nafarroa Beheran eta Xiberoko Botza Gotaine Irabarnen 1982an sortu ziren. Hiru irrati Euskaldunek akordio bat egina dute beren artean eta emankizun batzuk, bereziki berriak, elkarrekin egiten dituzte. Entzuleak 2000an % 7,1 ziren beren ahal soilekin eta euskaldunetara mugatuz, France Bleu Pays Basque k Parisko Irrati Nazionalaren adarrak %12 egiten duelarik.
Irratien Booma
Alde guzietan sortu ziren 1981 82ko sukar hartan irratiak: Baiona, Biarritz, Angelu, Kanbo, Maule, Donapaleu… Erakunde publikoetarik laguntza handiak izan zituztenak desagertu egin dira, bat bestearen ondotik edo Parisko sare batek beretu ditu. Orain, hiru euskal irratiak eta Frantziako irrati nazionalaz gain gelditzen dira Arrangoitzen, La voix de l’Evangile protextanta, Uztaritzen Lapurdi Irratia katolikoa, Bonne Humeur Hazparnen, Radio Star Donapaleun eta radio Mendilili Maulen.
Euskarazko minutuak telebista Frantziarrean
Euskaraz 1970ean hasi ziren hilabetean bi ordu laurden zabaltzen Iparraldearentzat. Maite Barnetxe bidarraitarra izan dugu euskarazko lehen emankizun horien egilea. Gaitzeko arrakasta bildu zuen. Beti borrokatu du aste oroz emankizun bat izateko, ordu laurden hori ordu erdira luzatzeko, baina alferrik.
Ordu laurden hori ere Bordelen muntatzen zen.
Maite hil eta FR3 telebistaren adar bat sortu zuten Baionan 1982an, egun oroz zazpi minutuko berri sail bat egiteko Iparraldearentzat; horretatik minutu bat euskaraz. Frantziako beste tokietan egiten diren molde bereko emankizun guztien ikusle-kopuru handiena du emankizun horrek: %60 egiten du zazpiak bost gutxiagotan, eta %30 bigarren aldiz pasatzen delarik zortzietan.
Larunbatean zazpi minutuko magazin monografiko bat zabaltzen dute Akitania guztirako, batzuetan euskaraz frantsesezko azpitituluekin. Hasierako ikusleak %11 ziren, %33a da orain.
Larunbat eguerditan pilota-emankizun bat bada Akitania osorako: «Finki».
Euskal Telebista
ETB sortu zenetik, Iparraldeko Euskaldunetan % 80ak har zezakeen Jaizkibeletik. Pilota, futbola eta beste kirol-emankizunek arrakasta ederra dute, halaber, igandeko mezak, lauetatik bat Iparraldetik baita. Gutxiago albistegiek, Iparraldeko munduaz beste batekoak baitira.
Ikusle kopuruak
SIADECOk 1996an egin zuen ikerketa baten arabera, euskara zekitenen artean %87,3ak har zezakeen ETB. Baina, %55,5ak ikusten zuen, horietatik %27,5ak ordu erdi bat baino gutxiago, besteek gehiago: %25,6ak ordu erdi bat eta bi ordu bitartean. Bi ordu baino gehiago %2,6ak.
ETB 1992ko urrian hasi zen Iparraldean Iparraldekoek Iparraldekoentzat egindako berri saila igortzen, Iparraldearen orena. Egun oroz bost minutu irauten du. Orduz aldatua izan da behin baino gehiagotan. 2002an arratseko 8:23ean zen, Gaur Egun albiste emankizuna burutzean. Hau osorik euskaraz da. Ordu aldaketa horiek erakusten dute zein zaila den Iparraldeari toki bat aurkitzea.
FR3 eta ETBk antzeko egunetan hasi zituzten beren emankizunak. Euskal Kultur Erakundean ospe handitan agurtu zuten FR3ren frantsesezko emankizuna. ETBren euskarazkoa inork ez zuen aipatu, ez bada Gure Irratiak. Horrek erakusten du zein zaila den Hegoaldean egiten denari interesa ematea, Iparraldeko Euskal munduan ere.