cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Topologia orokor
Multzo trinkoak
Matematikaren adar batzuetan, geometria aljebraikoan esate baterako, "ia trinkoa" terminoa erabiltzen dute kontzeptu orokorra adierazteko, eta trinko hitza gordetzen dute Hausdorff eta ia trinkoak diren espazio topologikoetarako.
R-ko luzera finituko tarte itxi guztiak trinkoak dira. Gainera, Rn-n ere multzo bat trinkoa da baldin eta soilik baldin itxia eta bornatua da.
Espazio trinko baten irudi jarraitu guztiak trinkoak dira.
Hausdorff den espazio batean azpimultzo trinko bat itxia da.
Bijekzio jarraitu guztiak espazio itxi batetik Hausdorff den beste batera, homeomorfismoak dira.
Multzo konexuak
X espazio topologiko bat ez-konexua dela esaten da bi multzo ireki ez huts disjuntuen bildura bada. Bestela, X konexua dela esaten da. Espazio topologiko baten azpimultzo bat konexua dela esaten da konexua bada azpiespazio topologikoan. Egile batzuek multzo hutsa baztertzen dute espazio konexu bezala, baina hemen ez dugu irizpide hori jarraituko.
Barra de São Miguel (Alagoas)
Barra de São Miguel Brasilgo udalerri bat da, Alagoas estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Topologia orokor
Multzo konexuak
X espazio topologiko baterako ondoko baieztapenak baliokideak dira:
R-ko tarte guztiak konexuak dira.
Osagai konexuak
Espazio ez-huts bateko azpimultzo konexurik handienei (partekotasunaren arabera ordenatuta) osagai konexuak deitzen zaie. X edozein espazio topologikoren osagai konexuek X-ren gaineko partiketa osatzen dute: disjuntuak eta ez-hutsak dira eta haien bildura espazio osoa da. Osagai konexuak jatorrizko espazioaren azpimultzo itxiak dira. Kopuru finitua diren kasuan, osagai konexu bakoitza azpimultzo ireki bat da gainera. Hala ere, kopuru infinitua bada, hau ez da zertan gertatu; adibidez, zenbaki arrazionalen multzoaren osagai konexuak puntu bakarreko multzoak dira, eta hauek ez dira irekiak.
Osagai konexu guztiak puntu bakarreko multzoak direneko espazio topologikoari, espacio guztiz ez kone deritzo.A multzo bat ez-konexua dela esaten da, existitzen badira bi ireki U eta V non A U eta V-ren bilduraren parte den, A-ren ebakidura U eta V-rekin desberdin hutsa den eta hiruren (A-ren V-ren eta U-ren) arteko ebakidura hutsa den. Adibidez, ohiko topologian, N ez-konexua, existitzen baitira U=(-∞,½) eta V=(½,+∞) bi multzo ireki ohiko topologian non N U eta V-ren bilduraren parte den, A-ren ebakidura U eta V-rekin desberdin hutsa den eta hiruren arteko ebakidura hutsa den.
Bidezko konexutasuna
X espazio topologikoan x puntutik y punturako bidea [0,1] tartetik X-rako ƒ funtzio jarraitu bat da ƒ(0)=x eta ƒ(1)=y betetzen duena. X-ren osagai bidez konexua X-ren baliokidetasun-klase bat da baliokidetasun-erlazioa barruan, x-etik y-raino bide bat egonez gero, x eta y baliokide egiten dituena. X espazio bat bidez konexua dela esaten da baldin eta gehienez bide osagai bat badago, hau da, X-ren edozein bi puntu lotzen dituen bide bat badago.
Espazio bidez konexu espazio guztiak konexuak dira. Kontrakoa ez da beti egia: topologoaren sinu kurba adibidez espazio konexua da baina ez da bidez konexua.
Hala ere, R-ren azpimultzoak konexuak dira baldin eta soilik baldin bidez konexuak badira; azpimultzo hauek R-ren tarteak dira. Gainera, Rn edo ₵n-ren azpimultzo irekiak konexuak dira baldin eta soilik baldin bidez konexuak badira. Honetaz aparte, konexutasuna eta bidezko konexutasuna propietate baliokideak dira espazio topologiko finituetan.
Biderkadura topologikoa
Izan bedi
X = Xi
Xi, i∈I espazio topologikoen biderkadura kartesiarra. Multzo horri biderkadura topologia (Tychonoff-en topologia deiturikoa) egokitu dakioke.
Biderkadura topologian azpimultzo irekiak Ui itxurako azpimultzoen bildurak dira, Ui ∈ τi izanik, eta Ui ≠ Xi kopuru finitu batean. Topologia honek proiekzio koordenatuak pi: X → Xi jarraituak egiten ditu, eta X-ren gainean beste topologia bat ezartzen bada proiekzio koordenatuak jarraituak egiten dituena, Tychonoff-en topologia baino finagoa izango da.
Biderkadura topologia proiekzio koordenatuen bidez zehaztu daiteke: pi-1(U) itxurako azpimultzoek sortutakoa baita, i∈I eta Ui∈τi izanik. Hau da, {pi−1(U)} azpimultzoek X-ren gaineko topologiaren azpioinarri bat osatzen dute. X-ren azpimultzo bat irekia izango da baldin eta soilik baldin pi−1(U) itxurako multzoen ebakidura finituen bildura (infinitua izan daiteke) bada. pi−1(U) multzoek zilindro ireki izena jasotzen dute eta haien ebakidura finituek X-ren ireki-oinarri bat osatzen dute.
Orokorrean, Xi bakoitzeko irekien biderkadurek kutxa-topologia deritzon topologiaren ireki-oinarri bat osatzen dute. Orokorrean, kutxa-topologia Tychonoff-en topologia baino finagoa da, baina biderkadura finituetarako berdinak dira.
Biderkadura espazioetan, trinkotasunari dagokionean, Tychonoff-en teoremak zehazten du espazio trinkoen biderkadura trinkoa izango dela.
Banantze axiomak
Izen hauetako askok beste esanahiak dituzte literatura matematiko batzuetan, adibidez "normal" eta "T4" batzuetan elkarren artean trukatzen dira, baita "erregular" eta "T3" ere, eta abar. Kontzeptu askok ere izen desberdinak dituzte; zerrendatuetan lehenengoa da beti anbiguoa izateko aukera gutxien dituena.
Hurrengo definizioetan (X ,τ) espazio topologikoa da:
Propietate honen baliokidea da X espazioko edozein x puntu emanda, {x} azpimultzoa itxia izatea. Ohikoa da banantze axiomen artean T1 eskatzen duen axiomaren bertsio bat eta T1 eskatzen ez duen beste bat egotea.
Thomas Allen (baritonoa)
Thomas Allen (Seaham Harbour, Durham, Ingalaterra, 1944ko irailaren 10a) britainiar baritonoa da.
Topologia orokor
Banantze axiomak
X normala eta T1 bada, T4 dela esaten da.
Thomas Allen (baritonoa)
Biografia
1969an hasi zuen karrera opera-kantari gisa, Welsh National Operan, Rossiniren Sevillako Bizargina obrako Figarorena eginez. 1972an, Londresko Covent Garden konpainian hartu zuten. 1970eko hamarkadan, antzoki eta jaialdi askotan kantatu zuen: 1973an, Glyndebourneko jaialdian; 1976an, Milango Scalan; 1982an, Parisko Operan (Verdiren Falstaffeko Ford abestuz); eta, 1985ean, Salzburgoko jaialdian —Hans Werner Henze musikagileak Monteverdiren Orfeoz egindako bertsioa estreinatu zuen—.
Topologia orokor
Banantze axiomak
Banantze axiomen artean hurrengo inplikazioak betetzen dira:
Thomas Allen (baritonoa)
Biografia
Ahots bikaina eta musikaltasun handia ditu, eta horri esker era guztietako opera eta oratorioak kantatu ahal izan ditu, baita errezitalak eman ere. Bere errepertorioan, aipagarriak dira hauek: Glück, Purcell, Schubert (Thomas Allen da Schuberten liederren interprete onenetakoa), Puccini (La Bohèmeko Marcello), Donizetti (L'elisir d'amoreko Belcore), Debussy eta, batez ere, Mozart (Don Giovanniko protagonista, Cosí fan Tutteko Guilielmo, Le noce de Figaroko Figaro eta Kondea, eta Xirula Miragarriako Papageno). 2011ko urrian, Durham Unibertsitateko kantziler izendatu zuten, Bill Bryson idazlearen ondorengo gisa.
Topologia orokor
Kontagarritasun axiomak
Espazio topologikoen kontagarritasun axioma garrantzitsuenak:
Axiomen arteko erlazioak:
Artzikirol
Atzikirola, Jose Ramon Rey izeneko pertsona batek asmatutako kirola da, Artziniega izeneko herri batean asmatu zen, Araban, Euskal Herrian 2007 an. Kirol honen izena, asmatu zen herriaren izenetik dator.
Historia
Artzikirolaren asmatzailea Jose Ramon Rey da, jokoa asmatu zen leku geografikoa Aiaraldea izan zen, konkretuki Artziniegan (Araban)2007.urtean. Jose Ramon Reyek, beti izan du tratu txarra sustapenarekin eta kirola praktikatzen duten ingurumenarekin. Ramon kirol hauetan aditua da, karatean, areto futbolean, atletismoan eta frontenisean. Bere gauza gogokoetako bat gazteekin kirola praktikatzea eta sustatzea izan da beti. Eskolaz kanpoko jarduerak antolatzen hasi zen, eta gaur egun ere gauza berdina egiten jarraitzen du. Gazteei kirola erakusteko lana, obsesio bat bilakatu zen, eta kirol berri bat asmatzea erabaki zuen. Hiru kirol hauek elkartzea (Errugbia, futbola eta eskubaloia) eta bakar bat asmatzea, Artzikirola izenekoa.
Jokuko arauak
Eskubaloiko edo areto futboleko kantxa batean jokatzen da, 36 x 18m –tik 40 x 20m arteko batean. Jokalekua eta jolasa: Erdian marra luze bat izan behar du kantxak bi zelaiak banatzeko Porteriak 3 x 2m -koak izan behar dira gutxigora behera. Penaltia jaurtitzeko puntu bat porteriatik 7m -ra 6m-ko area bat Kirol hau egiteko, espumazko baloia edo boleiboleko umeen baloiarekin egin dezakegu. 6 jokalari izango dira talde bakoitzean, 5 jolasten eta atezain bana. Talde bakoitzean 15 jokalari izango dira gehienez eta aldaketak denbora guztian egin daitezke, arbitroari ezer esan gabe, eskubaloian bezalaxe. Taldeak, nahi diren bezala egin daitezke, mistoak, neskena soilik edo mutilena. Partida bakoitzak lau zati izango ditu, 15 minutukoak. Lehenengo zatia amaitu ondoren atsedenaldia 2 minutukoa izango da eta 2. eta 3. Zatiak amaitu ondoren 5 minutuko atsedenaldia izango da.
Baloiaren erabilpena: Baloia eskuekin naiz hankekin erabil daiteke, Baloia eskuetan edukita, beste taldeko edozeinek ukitu diezazuke eta orduan baloia beretzat izango da. Kasu honetan epaileak falta dela esango luke. Ukitu duen taldeko jokalari batek jaurtiko du baloia. Baloia airean dagoenean, jokalariak hankekin edo eskuekin hartu dezake baina baloia lurrera eroriz gero, ezingo du berriro ere eskuekin hartu. Ateko sakeak, alboetakoak eta kornerrak ateratzeko sei segundu izango ditu jokalariak. Jokalari bat baloia ateratzen ari denean, presionatu diezaiokezu baina, marrarik ukitu gabe. Area barruan atezainari baloia erori ondoren berriz ere jaso dezake. Gola sartu ondoren atezainak atearen marra atzetik aterako du baloia.atezaina porteritik atera ondoren jokalari bihurtzen da. Penaltiak 7 metrotatik jaurtitzen dira, eta taldekideak penaltiko marra atzean kokatuko dira. Gol bakoitzak puntu bat balioko du Araudiko faltak: Baloia mantentzea beste taldekoen aurka indarra erabili, bultzaz, heldu ,bultzaz eta hanka jarriz. Baloia duen jokalariak ezingo du baloia esku batetik bestera pasa. Beste taldekoak ukitzen badizute zuk baloia eskuetan edukita arbitroak falta pitatuko du, baina baloia hanketan baduzu eta ukitzen badizute ez du falta pitatuko.
Erreferentziak
1.http://www.elcorreo.com/alava/20090306/deportes/mas-deporte/deporte-perfecto-20090306.html
Bibliografia
ARTZIKIROLA: Ideia berri bat kirolerako.(PDF).Arabako foru aldundia. ISBN 978-84-7821-789-2. kategoria: pelotazko kirolak: Taldeko kirola: Euskal Herriko kirola:
Salpinctes obsoletus
Salpinctes obsoletus Salpinctes generoko animalia da. Hegaztien barruko Troglodytidae familian sailkatua dago.
Espainiako futbol ligako lehen mailako 1983/1984ko denboraldia
Espainiako futbol ligako lehen mailako 1983/1984ko denboraldiko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.
Lycengraulis batesii
Lycengraulis batesii Lycengraulis generoko animalia da. Arrainen barruko Engraulidae familian sailkatzen da.
Menterwolde
Menterwolde Herbehereetako Groningen probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 12.486 biztanle zituen.
Threemilestone
, 'Mentrimildir', Ingalaterrako Kornualles konderriko herri txiki bat da.
Rhineura floridana
Rhineura floridana Rhineura generoko animalia da. Narrastien barruko Rhineuridae familian sailkatuta dago.
Phymaturus ceii
Phymaturus ceii Phymaturus generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.
Polyipnus spinosus
Polyipnus spinosus Polyipnus generoko animalia da. Arrainen barruko Sternoptychidae familian sailkatzen da.
Olabarri
Olabarri (azentua bigarren silaban; Ollávarre) Arabako Añanako kuadrillan dagoen Iruña Oka udalerriko herrietako bat da. 1976 arte, Langraiz Oka udalerri zaharraren barruan egon zen. 2007ko erroldan, 171 biztanle ditu.
Garraioa
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:
Jurek Becker
Jurek Becker (Łódź, Polonia, 1937 - Thumby, Alemania, 1997) alemanezko idazlea izan zen, nazionalitatez alemaniarra.
Reema Juffali
Reema Juffali (Jeddah, Saudi Arabia, 1992ko urtarrilaren 18a) saudiarabiar automobilismo gidaria da.
Bere herrialdean kirol lizentzia eskatu zuen 2017ko irailean, emakumeak gidatzea debekatzen zuen legea indargabetu zenean. 2019an, Juffalik Britainia Handiko 4 Formulan parte hartu zuen, txapelketan 13. postuan amaituz. Urte horretan ere parte hartu zuen MRF Challenge-n eta Arabiar Emirerri Batuetako 4 Formula Txapelketako punturik gabeko proba batean.
Jurek Becker
Bizitza
Beckerrek telebistarako gidoiak, glosa politikoak eta, batez ere, narrazioak eta eleberriak idatzi zituen. Haren idazkeraren ezaugarri nagusiak umorea, fantasia, zehaztasuna eta ironia dira. Gehienbat monotoniari eta eguneroko bizitzari buruz idatzi zuen, betiere gizarte hobe bat lortzeko nahi utopikoa agertuz.
Hauek dira Beckerren libururik aipagarrienetako batzuk: Jakob der Lügner (1969, Jakob gezurtia), Der Boxer (1976, Boxeolaria), Bronsteins Kinder (1986, Bronsteinsko haurrak), Irreführung der Behörden (1973, Agintarien engainua), Aller Welt Freund (1982, Guztien adiskidea) eta Warnung vor dem Schriftsteller (1990, Kontuz idazlearekin).
Nantes
Nantes (bretoieraz Naoned, galoz Naunnt) Frantziako mendebaldeko hiria da, Loirerria eskualdeko eta Loira Atlantikoa departamenduko hiriburua. Bretainiako Bro Naoned lurralde historikoaren hiriburua da, eta askok Britainia guztiko hiriburua ere kontsideratzen dute. 2013ko erroldaren arabera 292.718 biztanle ditu (4.327 biz./km2), Frantziako seigarren hiri populatuena da beraz.
Geografia
Loira ibaiaren ertzetan kokaturik dago, Erdre ibaiarekin bat egiten duen puntuan, Atlantiar Ozeanotik 55 kilometro barrura. Loira ibaiak hainbat uharte sortzen zituen baina XX mendean hainbat erreka lehortu eta gainean eraiki zen hiria. Nantesko uhartea erdian gelditu da.
Sorrera
Namnetes leinu galiarrak herri bat sortu zuten. K.a. 56 urtean erromatarrek konkistatu zuten eta Condevincum izena eman zioten baina III mendean Portus Namnetum izen berria jaso zuen. Garai horretan harresi bat eraiki zuen saxoien balizko inbasioei aurre egiteko. IV mendean kristautasuna iritsi zen.
Erdi Aroa
Erromatarren Inperioa erortzerakoan hiria Klovis I.a errege frankoaren kontrolpean gelditu zen. Hurrengo mendeetan bretoiek Armorika eskuratzeko garrantzizkoa izan zen eta Karlomagnoren garaian "Bretainiako markaren" hiriburu bihurtu zen.
Hurrengo mendeetan Bretainiako hiri nagusia izaten jarraitu zuen, Rennesekin batera. Bien arteko lehiak gogorra sortu zen eta 1551. urtean Britainiako legebiltzarra osatzea erabaki zenean Rennesen finkatu zuten legebiltzarraren egoitza. Aurrez, 1532an Frantzia eta Bretainiaren arteko lotura gertatu zen eta hiriak garapen ekonomiko handia izan zuen, mende bakarrean populazioa bikoizteraino. Nantesko kaiak ere zeresan handia izan zuen garapen ekonomiko honetan, 2.000 itsasontzik ardoa esportatu eta gatza eta bakailoa inportatzen baitzuten.
Nantesko ediktua
1598ko apirilaren 13an, Henrike III.a Nafarroakoa Frantziako erregeak erlijio-gerrak eteteko asmoz zabaldu zuen agindu-multzoa. Ediktu horretan, gainerako herritarrek zituzten eskubide berberak ezagutzen zitzaizkien higanotei, haien erlijioaren arabera jokatzeko askatasuna eta politika-karguetarako hautatuak izateko edo epaile-lanetan aritzeko eskubidea. Ehun bat hiri uzten zitzaizkien, gainera, babeslekua izan zezaten. Ediktu hori indarrik gabe utzi zuen 1685ean Luis XIV.ak, eta higanotek erlijio katolikoa onetsi edo atzerrira (200.000) joan behar izan zuten.
XX mendea
1940 urtean alemaniarrek hiria okupatu zuten. 1943an amerikarrek bonbakatu zuten eta 1500 pertsona hil zituzten erasoetan. 1944an beraiek izan ziren hiria askatu zutenak.
1970 hamarkadan Nantesko kaia itsasaldera eraman zuten, Saint-Nazaire hirira eta hurrengo 20 urteetan Nantes zerbitzuen hiri bilakatu zen. 2003an "Frantziako hiri berdeena" aukeratu zuten eta 2004an "Europako hiri bizigarriena" izendatu zuen Time aldizkariak.
Ekonomia
Administrazio autonomoko portua da. Hidrokarburoak, petrolio findugabea eta findua, sufrea, porlana, banana, azukrea eta lantzeko zura sartzen dira, batez ere. Portuko merkataritzarekin oso lotua dago hango industria. Industrian, metalurgiak eta ontzigintzak dute garrantzirik handiena. Batez ere, trenetako eta hegazkinetako piezak, ontzietako eta nekazaritzako makinak, etxe-barruko elektrizitate-tresnak eta diesel motorrak egiten dira, metalurgian; elikagai-industrian, arrain-kontserbak eta azukre-finketa egiten da.
Eskistosomiasi
Eskistosomiasia gaixotasun parasitarioa da, Schistosoma generoko platelmintoek eragindakoa. Espeziearen arabera, gernu-aparatuan, gibelean edo hesteetan ezar daitezke eskistosomak. Gaixoari makaltasuna eragiten dio eta azkenik heriotza ere ekar dezake. Afrika, Asia eta Hego Amerikako eskualde tropikaletan hedatuen dagoen eritasunetako bat da. 2015ean, 252 milioi pertsona zeuden eskistosomiasiak joak mundu osoan, gehienak garatzeko bidean dauden herrialdeetan; 4.400-200.000 pertsonaren heriotza eragiten du urtean.
Kenta Tanno
Kenta Tanno (丹野 研太, 1986ko abuztuaren 30a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Cerezo Osaka eta Oita Trinita.
Coreaú
Coreaú Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Santa Cruz Analquito
Santa Cruz Analquito El Salvadorko Cuscatlán departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 2585 biztanle zituen.
Arena Manawatu
Arena Manawatu Zeelanda Berriko Palmerston North hirian dagoen errugbi estadio bat da. 2005. urtean zaharberritua izan zen eta 18.000 eserleku ditu.
Rosteig
Rosteig Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rosteig udalerrian erroldatutako biztanleak 569 ziren. Familiak 212 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 36 bakarrik bizi ziren emakumeak), 68 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 88 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 276 etxebizitza zeuden, 223 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 38 bigarren erresidentzia ziren eta 15 hutsik zeuden. 268 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 223 etxebizitza nagusietatik 196 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 43 etxek lau zituzten eta 146 etxek bost zituzten. 186 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 102 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 86 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 372 ziren, horien artean 259 aktiboak ziren eta 113 inaktiboak ziren. 259 pertsona aktiboetatik 230 lanean zeuden (145 gizon eta 85 emakume) eta 29 langabezian zeuden (9 gizon eta 20 emakume). 113 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 60 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Rosteig udalerrian 240 unitate fiskal zeuden, 602,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.766 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen, 1 argiketaria eta 2 jatetxeak.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra lore-denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Brie-sous-Mortagne
Biztanleria
2007an Brie-sous-Mortagne udalerrian erroldatutako biztanleak 248 ziren. Familiak 116 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 56 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 149 etxebizitza zeuden, 117 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 139 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 117 etxebizitza nagusietatik 90 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 10 etxek bi zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 72 etxek bost zituzten. 76 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 46 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 144 ziren, horien artean 97 aktiboak ziren eta 47 inaktiboak ziren. 97 pertsona aktiboetatik 87 lanean zeuden (46 gizon eta 41 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 47 pertsona inaktiboetatik 25 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Brie-sous-Mortagne udalerrian 117 unitate fiskal zeuden, 258 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.240 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 3 zurginak, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Brie-sous-Mortagne udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 252 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra anbulantzia zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Urola Kosta
Urola Kosta Gipuzkoako iparraldeko erdialdean dagoen eskualdea da, kostaldekoa. Eskualdean itsasoratzen den Urola ibaiak ematen dio izena. Udalerri hauek hartzen ditu bere baitan: Aia, Aizarnazabal, Getaria, Orio, Zarautz eta Zumaia (antzina Azpeitia, Azkoitia, Beizama, Errezil eta Zestoa ere bai, baina gaur egun Urola Erdia osatzen dute). Urola Kostak 108,31 km2ko ditu (Gipuzkoaren % 16,5), eta 42.526 biztanle zituen guztira 2010ean (Gipuzkoaren % 5,7 baino ez). Udalerririk jendetsuena Zarautz da, 22.652 biztanlerekin, eta bertan kokatzen da Urola Kostako Udal Elkartea. Barrualdeko bi udalerriak jende gutxikoak izanik, kostaldekoen artean Zumaia nabarmen daiteke Zarautzen ondotik, 9.327 biztanlerekin, eta itsasertzean daude bilduta eskualde honetako biztanle gehienak.
Eskualdeko ekialdea, batez ere Orio eta Zarautz, oso lotuta daude Donostialdeko eskualdearekin, bere eremu funtzionalaren parte baitira. Bestalde, Orio historikoki Beterriko parte izan da, eta beraz, Donostialdeko parte.
Hizkuntzari dagokionez, Urola Kosta da elebidun gehiago duen eskualdea. Euskara nagusia da herri txikietan eta herri handietan (Zarautz), gaztelaniak garrantzi handia du.
Mugakideak
Urola Kostak mugakide ditu iparraldean Kantauri itsasoa, hegoaldean Urola Erdia, ekialdean Donostialdea eta mendebaldean Debabarrena.
Natura ingurunea
Morfoegituraren aldetik ikusita, bi gune daude. Iparraldean, Tertziarioko itsasaldeko mendi saila, hau da, Igeldo-Mendizorrotzeko mendebaleko muturra; Oria ibaiak itsasoratzean sortzen duen adarrak eteten du. Handik aurrera, mendi sailak ozta-ozta jarraitzen du, Orioko gainetik, berriz ere Getariako sektore deritzanean agertzeko, hots, San Anton mendian (Getariako arratoia). Sektore hori Urola ibaiaren itsasoratzeak eteten du, eta handik aurrera Mariantongo muturrean eta San Telmoko hondartzan jarraitzen du. Itsasaldeko mendikatearen hegoaldean, sakonune bat osatzen dute kanpoaldeko igarobideak (Oriako sektorea) eta Zarauzko apalguneak. Litologiaren aldetik ikusita, kanpoaldeko igarobidea tuparriz eta kare harri nahasiz dago osatua. Hemen sartzen da, hain zuzen ere, sektore hori itsasoan; horrela zabaltzen da, hondar pilaketa batek lagundurik, Zarauzko hondartza. Alderdi horretan dago baita ere Zarauzko diapiroa.
Urola ibaia Aizkorriko mendilerroaren iparraldeko isurialdean (Urola Garaia eskualdean) sortzen da, karstetako ur jarioen indarrez. Altzolaraz, Ibaieder (urtegia dauka), Errezil eta Urrestilla erreken urak jasotzen baditu ere, isuria batez beste ez du oso ugaria: 8,5 metro kubiko segundoko. Urola Kostan itsasoratzen da, lehenik Aizarnazabal eta gero Zumaia zeharkatuta, eta hondar multzo handiak utzirik. Eskualdeko ipar-ekialdea Oria ibaiak zeharkatzen du. Itsasoratzean alubioizko ordoki bat osatzen du; oraindik padura txiki batzuk gelditzen dira alderdi horretan.
Moila luze baten babesean, Orioko hondartza dago. Iparraldean eta alderdi lauetan belardiak dira nagusi eskualde honetan. Gainerakoan, pinudiak, larreak eta hariztiak dira. Interes naturalistiko berezia du Pagoetako natura parkeak. Bertan dago Pagoeta mendia (676 m), inguruan 710-715 metroko punta altuagoak dituena. Bestela, eskualde osoko mendirik altuenak Hernio (1.078 m) eta Gazume (997 m) dira. Bestalde, ekialdean Kukuarri (377 m) eta mendebaldean Andutz (612 m) daude, azken hau Izarraitzeko mendigunearen adarra dena.
Euskara
Erdialdeko euskara edo gipuzkeraren aldaera bat eskualdeko hizkera da, eta hizkuntzaren erabilera maila oso altua daukate. Zarautzen bi ikastola, Salbadore Mitxelena eta Oteitza Lizeoa, eta Orion bat, eta bertso-eskola bana, Aizarnazabalen eta Zumaian,daude eskualde honetan.
Bestela, euskarazko idazle nabarmena da Xabier Lizardi klasikoa, eta bertsolarien artean Basarri klasikoa, Andoni Egaña txapelduna eta Jon Maia polifazetikoa. Benito Lertxundi abeslari garaikidea ere euskal musikaren historian egile nagusien artean dago, eta Imanol Urbieta azpimarratzekoa da musikagile moduan, haurrentzako euskarazko abesti mordoen sortzailea baita. Mikel Markez musikaria eta Uxue Alberdi idazlea ere kontuan hartzekoak dira.
Urola Kostako Hitza egunkaria eta Erlo Telebista euskarazko hedabideen artean nabarmentzekoak dira.
Adam Weishaupt
Johann Adam Weishaupt (Ingolstadt, 1748ko otsailaren 6a - Gotha, 1830eko azaroaren 18a) alemaniar filosofo, zuzenbide irakasle eta Illuminati elkarteko sortzailea izan zen.
Aita hil ondoren, Johann Adam Freiherr von Ickstatt aitabitxiak hezi zuen, Ingolstadteko Unibertsitatean zuzenbideko irakasle zela. Ilustrazioaren eta arrazionalismoaren ideiak irakatsi zizkion. Adam hogei urterekin doktoratu zen zuzenbidean, eta unibertsitateko irakasle izendatu zuten.
1776ko maiatzaren 1ean Illuminatitarren elkartea sortu zuen eta "Spartacus Anaia" izena hartu zuen beretzat. Elkartearen helburua gizateria erlijioaren loturetatik askatzea eta ustelkeriari aurre egitea zen. 1777an masonerian sartu zen. 1784an elkartea debekatu zuten Bavarian eta Weishaupt unibertsitateko irakasle postutik bota zuten. Erbestera joan zen Gothara eta han iluminismoari buruzko liburuak idatzi zituen.
Conny Aerts
Conny Clara Aerts (Brasschaat, 1966ko urtarrilaren 26a) belgikar astrofisika irakaslea da, astrosismologian aditua. KU Leuven-era loturik, Astronomia Institutuko zuzendaria da eta Radboud-eko Unibertsitatean Astrosismologiako​ Catedra taldea zuzentzen du. 2012an Zientzia eta Teknologia Francqui Saria jaso zuen lehen emakumea da.
Lovinobaňa
Lovinobaňa Eslovakiako udalerri bat da, Lučeneceko barrutian kokatuta. 21,13 km²ko azalera du eta 2080 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1336. urtekoa da.
Bibiane Schulze
Bibiane Schulze Solano (Bad Soden am Taunus, Alemania, 1998ko azaroaren 12a - ) euskal-alemaniar futbolari bat da. FFC Frankfurt taldean jokatu zuen 2010etik 2019ra eta Athleticen emakumezkoen taldean 2019tik aurrera.
Biografia
Bibiane Schulze Solano, Bibi ezizenarekin ere ezaguna, 2005ean hasi zen jokatzen FV 08 Neunhain taldean bere anaia txikia den Adrianekin betara. 2010ean behatzaileek aurkitu zuten eta FFC Frankfurt talderako fitxatu zuten. Bertan gazte taldeetatik pasa ostean, 2014/2015 urtean Alemania Hegoaldeko Txapelketa irabazi zuen. 2016/2017an MSV Duisburge aurkako partidan jokatu zuen lehena profesional gisa. 2018/2019 denboraldian Athleticek fitxatu zuen.
Pura
Pura Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ascensión Cambrón
Ascensión Cambrón Infante (Kordoba, 1943) kordobar filosofoa eta irakaslea da.
Jatorriaren mito
Jatorriaren mitoa mundu sozial zein naturalen jatorria azaltzen duen mito edo egitura sinbolikoa da. Etimologia aztertzean, tradizio greko-erromatarren arabera, mythos hitzak (grezieraz: μῦθος) «kontakizun» esan nahi du eta aition-ek (grezieraz: αἴτιον) «kausa» edo «zergatia». Bi termino hauek bereziki erabiltzen dira objektu, kultura edo ohitura bat nola sortu zen azaldu nahi denean.
Jatorri mito mota ezberdinak daude; horietako bat mito kosmogenikoa izanik, non munduaren sorrera azaltzen den. Badaude beste mito ugari, gertakizun naturalak eta gizarteko egiturak azaltzen dituztenak, dagoeneko finkaturiko mundu batean.
Morgan konderria (Mendebaldeko Virginia)
Geografia
Morgan konderriak 5,947 kilometro koadro ditu. Horietatik 14 ura dira. Beste 5,933 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 29,5 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 17,541 pertsonetatik 17,132 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 183 dira. 96 beltzak edo afroamerikarrak. 43 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 50 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 10 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 206 pertsonek kokatzen zuten.
Le Horps
Le Horps Frantziako udalerria da, Mayenne departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Horps udalerrian erroldatutako biztanleak 758 ziren. Familiak 294 ziren, horien artean 94 pertsona bakarrekoak ziren (53 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 90 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 94 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Pelayos semanario infantil
Pelayos aldizkaria  gaztelerazko haurrentzat eta gazteentzako aldizkaria izan zen, Haur astekari falangista izan zen.
Le Horps
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Pelayos semanario infantil
Haur aldizkari hau 1936 abenduaren 27an sortu zen eta 1938 urtearen azaroaren 27an desagertu. Donostian argitaratu zen. Argitaletxearen erredakzioa eta zuzendaria garaiko C. Delgado de Amestoy kalean zegoen, hau da Gros auzoan Claudio Delgado Amestoi medikuaren omenez 1925 urtean izendatutako kalean , garaiko posta kodea 203 zenbakia zen. Eta Kudeaketa Kursaaleko Erreketen kuartelean zegoen
Le Horps
Etxebizitza
2007an 355 etxebizitza zeuden, 304 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 29 hutsik zeuden. 341 etxeak ziren eta 13 apartamentuak ziren. 304 etxebizitza nagusietatik 217 bere jabearen bizilekua ziren, 85 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 16 etxek bi zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 78 etxek lau zituzten eta 164 etxek bost zituzten. 237 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 131 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 149 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Pelayos semanario infantil
Zuzendaria Mariano Vilaseca zen. 20. zenbakitik aurrera Juan Baigual arduratu zen. .
Le Horps
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Pelayos semanario infantil
Guztira 102 zenbakiak 101zenbakiak gehi 1938 urtearen almanake bat. .
Le Horps
Diru sarrerak
2009an Le Horps udalerrian 321 unitate fiskal zeuden, 767,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.048 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 35 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Pelayos semanario infantil
Ale bana koaderno euskarria zeukan. Azala koloretan eta barne orrialdeak txuri-beltz. Salneurria 20 zentimokoa zen eta urteko harpidetza 9 pezetan. Almanakea ez ohiko alea izanik peseta batean saldu zen. ..
Le Horps
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 2 funerariak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 3 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.
Pelayos semanario infantil
Bildumen artean azpimarratzekoa da 1. Zenbakian “ Historia del Movimiento Nacional” Era berean ere Pelayoren istorioa “ Nuestro Patrono San Pelayo (911-925) “ Pelayo haurrak mairuek atxilotuta, pairatutako martirioa isladatzen da kristau fedeari eusteagatik.
Krajinako Serbiar Errepublika
Krajinako Serbiar Errepublika (serbieraz Republika Srpska Krajina, RSK; Република Српска Крајина, РСК) bere burua aldarrikatu zuen Kroaziako entitate serbiarra izan zen, nazioarteak onartu ez zuena.
Pelayos semanario infantil
Jainkoa, Aberria eta Franco buruzagiaren alde jokatzen zuen eta komunisten eta judeomasonen kontra.
Krajinako Serbiar Errepublika
Formalki 1991 eta 1995 artean existitu zen, baina 1991ko eraketa baino urtebete arinago hasi bazen ere lurralde separatista txikiago batzuekin. Krajina izenak "muga" esan nahi du. Bertako gobernua Kroaziaren kontrako gerran aritu zen etnikoki serbiarra izango zen lurraldearen independentziaren alde, Jugoslaviako Errepublika Federal Sozialistaren barne eta kanpo, Kroazia estatu independente gisa onartua izan zenean 1991ko abuztu eta 1992ko otsailean.
Pelayos semanario infantil
Hasieran politikoegia izanik, pixkanaka karga politikoa arindu zuen eta edukina haur publikoari egokitu zen.
Krajinako Serbiar Errepublika
Krajinako gobernuak zentroko lurraldeetako de facto kontrola zuen, inguruetako lurraldeen kontrola gerrako garaipen eta porroten arabera eskuz aldatzen zelarik. 1992an, Serbiar Krajinako gobernuak desmilitarizazio akordio bat sinatu zuen eta Jugoslaviako Herri Armadak ekarritako artilleria astun osoa kendu zuen, gatazkaren hasieran, gunea NBEk babestuko lukeen gune desmilitarizatua izatearen truke. Legez, lurraldea Nazio Batuen Babeserako Indarrek (UNPROFOR) eta Serbiar Krajinako militarrek babesten zuten, azken hauek hurbil zegoen Bihać barrendegia (orduan Bosnia-Herzegovinako Errepublika) artilleria astunarekin erasotzen zuten.
Zatirik handiena indar kroziarrek hartu zuten 1995ean. Dena den, Kroaziako ekialdean, Serbiako mugatik hurbil, zati bat (Ekialdeko Eslavonia Baranja eta Sirmia mendebaldea) geratu zen Nazio Batuen agintepean, 1998an Kroaziara era baketsuan batu zen arte.
Le Horps
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Le Horps udalerrian 59 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.378 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rhinoclemmys funerea
Rhinoclemmys funerea Rhinoclemmys generoko animalia da. Narrastien barruko Geoemydidae familian sailkatuta dago.
2015eko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa
Garailea Maltako Destiny Chukunyere izan zen, "Not My Soul" abestiarekin. Maltaren bigarren garaipena izan zen.
Hamazazpi herrialde izan ziren partaide, aurreko urtean baino bat gehiago. Australia Europako Irrati-Telebista Batasuneko kide aktiboa izan gabe parte hartzen zuen lehen herrialdea bihurtu zen, Helduen Eurovionen parte hartzera gonbidatu zuten urte berean. Irlandak ere lehen agerraldia egin zuen. Bi herrialde itzuli ziren lehiaketara: Albania (bi urteko eten baten ostean) eta Mazedonia (urte baten ostean). Bestalde, Kroazia, Suedia eta Zipre erretiratu egin ziren.
Gazte delinkuentzia
Gazte delinkuentziari begirada zabala egitekotan egokiena litzateke Brandon C. Welsh eta Larry J. Siegel autoreek diotena aintzat hartzea. Haien hitzetan, gazte delinkuentzia adingabeek egiten dituzten portaera ez zilegien multzoa da; adingabea adin nagusitasun penala gainditzen ez duenaren ikuspegitik ulertuta, maiz adin nagusitasun zibilarekin bat egingo duena.
Kriminologia eta zuzenbidea dira gazte delinkuentzia lantzen duten diziplina nagusienak. Bakoitzak berorren ikuspegia dauka gazte delitugilea aztertzeko, eta ondorioz, badaude hainbat ezberdintasun nabari bien artean.
Zuzenbide aren ikuspegitik delituzko egitateak zigor kodea k delitutzat definitzen dituen jokaera guztiak dira. Espainiaren kasuan, adingabeen zein helduen kasuetarako delituzko portaerak lege berean aurreikusten dira, eta portaera berberak jotzen dira delitu, adina edozein dela ere. Helduen eta adingabeen zigor zuzenbideek bereizten dutena hauxe da: delituei ematen zaien erantzuna. Delitu bat egitearen ondorioz helduei zigorrak ezartzen zaizkie eta adingabeen kasuan, berriz, neurri zuzentzaileak edo hezitzaileak hartzen dira. Erantzun bat ala bestea eman adin nagusitasun penalak zehazten du, eta, gaur egun 18 urtekoa da adin-muga hori Espainiako estatuan. Hori horrela, zuzenbidearen ikuspegitik, gazte delitugilea zigor kodean jasotako portaerak egiten dituen baina helduen zigor zuzenbidea aplikatu ezin zaion pertsona oro da.
Kriminologia ren ikuspegia hori baino zabalagoa da. Kriminologia marko normatibo baten barruan onartuta dagoen zientzia enpirikoa denez, lege penala oinarritzat izan behar du. Baina zigor kodeak aurreikusten dituen portaeretatik haratago bilatzen du, eta kalte soziala sortzen duten portaera guztiak aztertzen ditu. Adin nagusitasunari ez dio zuzenbideak adinako garrantzirik ematen, eta pertsonaren garapenari erreparatzen dio bereziki. Izan ere, ikuspegi psikologikotik, giza garuna ez omen dago garatuta 21 urte arte gutxienez. Ikuspegi honek gazte delinkuentziari hurbilpen sozialago eta psikologikoagoa egitea ahalbidetzen du. Horrenbestez, aipatutako bi irizpideak elkartuz, kriminologiarentzat gazte delinkuentzia 25 urtetik beherako pertsona orok kalte soziala sortzeko egiten dituen jokabide multzoa da.
Edonola ere, kriminologia eta zuzenbidea ezin dira autonomotzat hartu gazte delinkuentzia aztertzeko; hots, bata bestearen osagarri dira. Zuzenbideak kriminologiari gainditu ezin dituen mugak ezartzen dizkio, eta kriminologiak zuzenbideari errealitateko datuen ezagutza ematen dio, eta horren bidez, gizarteko beharrak arau juridiko bihurtzeko behar dituen tresnak eskaintzen dizkio.
Legeria Espainian
Zigor Kodea da zigor zuzenbidean dagoen legerik oinarrizkoena, eta hori horrela, bestelako izaera duten hainbat lege, erregelamendu eta instrukziok Zigor Kodera egiten dute igorpena: adingabeen erantzukizun penalari buruzko araudiak eta judiziamendu kriminalaren legeak, besteak beste.
==== Zigor Kodea ==== Azaroaren 23ko 1/1995 lege organikoaren bidez adin nagusitasun penala 18 urtetan finkatu zen. Lege honetan delitu kontsideratzen diren portaera guztiak jasotzen dira, eta bakoitzarentzat dagokion zigorra aurreikusten da.
==== Adingabeen erantzukizun penala arautzen duen legea ==== Urtarrilaren 12ko 5/2000 lege organikoa, adingabeen erantzukizun penala arautzen duena, 2001eko urtarrilaren 13an sartu zen indarrean. Bertan gazte delitugileentzako neurriak, neurri horiek ezartzeko prozedura eta legearen beraren aplikazioa gidatu behar duten printzipioak jasotzen dira.
Haurra
3. artikuluak 14 urte baino gazteagokoei legea aplikatzerik ez dagoela azpimarratzen du.
1-13 urte bitarteko haurren portaerak garrantzia txikikoak dira, adin-tarte horretan ulertzeko gaitasuna eta ulermen horren arabera jarduteko gaitasun egokirik ez dutelako. Ondorioz, 13 urtetik beherakoek delitu edo huts egite bat egiten dutenean, eremu zibileko 1/1996 legeko adingabeen babesari buruzko arauak ezarriko zaizkie.
Nerabea
1. artikuluaren arabera, zigor kodeak zehazturiko portaeraren bat egiten duten 14-18 urte bitarteko gazteei aplikatzen zaizkie lege honetan aurreikusitako neurriak.
Gazte heldua edo erdi heldua
Legea indarrean sartu zenean 4. artikuluak 18-21 urteko gazteei kasu zehatzetan eta baldintza batzuk ematen zirenean adingabeen legea aplikatzea aurreikusi zuen.
Kriminologiaren ikuspegia
Kriminologiarentzat delitua krimen sozial eta komunitarioa da. Delitua gizartearen gauza da, bertan jaio eta bertan konpondu behar dena. Hori dela eta, ez du krimena portaera indibidual bezala (delitua bera bakarrik ez) aztertzen, baizik eta delinkuentzian eragin dezaketen eragile indibidual, psikologiko eta sozial oro identifikatu ohi ditu, delinkuentzia etorkizun batean prebenitzeko, edo bestela, berrerortzea saihesteko.
Arrisku egoerak
Arrisku egoerak dira delinkuentziarako joera areagotu dezaketen ezaugarri eta egoerak. Kriminologiak gazte delinkuentziaren kausak aztertzean gazteen aurrekari pertsonal, familiar eta ingurune sozial eta komunitarioetan jartzen du bereziki arreta.
Jarraian aipatzen diren ezaugarri eta egoera guztiak bete edo bizi izanak ez dakar zuzenean gazte delitugilearen izaera. Gazte hori gainbegiratzeko ardura sortuko da, baldin eta egoerak okerrera egiten badu, eta gizarte zerbitzuek izango dute esku-hartzeko eskumena kasu horretan.
Norberaren aurrekari pertsonalen ingurukoak
Hauetako batzuk genetikoak izan daitezke; beste batzuk, aldiz, haurtzaroko lehen urteetan bereganaturikoak, buruko lesio, disfuntzio neurologiko eta bestelako zailtasunen ondorioz.
Honako hauek dira bereziki deigarrienak:
Familia egoera eskasaren adierazgarriak
Ondorengo ezaugarriak betetzen dituen familia egoerak familia hautsiaren irudia osatzen du, eta adingabea arrisku larrian jar dezake:
Eskolaratze prozesuari loturikoak
Bigarren mailako gizarteratze prozesuko eragilerik garrantzitsuenetarikoa da eskola, ikasleak gizartean moldatzeko behar dituen ezagutzak, balioak eta funtzioak transmititzen dituelako.
Ondorengo egoeretan, adingabeak ez ditu ezagutza, balio eta funtzio horiek behar bezala jasoko:
Harreman sozialetatik eratorriak
Adin goiztiarretan haurrak identifikazioa, onespena, integrazioa eta talde babesa bilatuko ditu. Pareko harremanetan oinarrituko da eta bertan bere nortasuna garatuko du.
Harreman sozial horiek adingabearen delinkuentziarako joera bultza dezakete, baldin eta:
Gizarteko balioen araberakoak
Gizarte bateko balio sozial, ekonomiko, historiko eta kulturalak modu batekoak edo bestekoak izan, adingabeak delituak egiteko arrisku handiagoa edo txikiagoa izango du.
Honako ezaugarriak betetzen dituen gizartean bizi den adingabeak delinkuentziarako joera handiagoa izan dezake:
Gazte delitugilearen profilazioa
Gazte delitugile orokor baten profila delituak egin dituzten gazteen ezaugarriak bateratuz sortzen den soslaia teorikoa da.
Honakoa da gazte delitugilearen profila, egungo datuen arabera:
Zenbait zalantza interesgarri
Kriminologiarentzat gazte delinkuentziaren inguruan zuzenbideak ematen duen definizioa ez da nahikoa, ondorioz, legeak zehazten duenaz haratago jotzen du eta hainbat aspektu kolokan jartzen ditu:
Adin nagusitasunaren arbitrariotasuna
Adin nagusitasuna tokian-tokian ezberdina da; izan ere, gizarte bakoitzeko balio soziokulturalek eragina dute horretan. Horrela, bada, herrialde batzuetan adin nagusitasunaren muga 18 urteko adina da eta beste batzuetan 21 urtekoa.
Pertsona batek 19 urterekin delituzko portaera bera herrialde batean edo bestean egin, erantzun bat edo beste jasoko luke: zigorra edo neurria.
Adin nagusitasuna eta legezkotasuna
Honek esan nahi du autoa gidatzeak ama izateak (edo haurdunaldia eten ala ez erabakitzeak) baino erantzukizun handiagoa eskatzen duela? Zertan oinarritzen da Estatua portaera batzuentzat adin nagusitasuna eskatzeko eta beste batzuentzat ez? Kontua ez da sinplea.
Etiketatuaren teoria
Delitua burutu duen horri automatikoki gizarteak etiketa abstraktu bat txertatzen dio ("delitugilearena"), eta etiketa horrek orokorrean sozialki baztertzeko arriskua dakarren oihartzuna sortzen du.
Deputado Irapuan Pinheiro
Deputado Irapuan Pinheiro Brasilgo udalerri bat da, Ceará estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Oldambt
Oldambt Herbehereetako Groningen probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 39.428 biztanle zituen.
Santa Cruz Michapa
Santa Cruz Michapa El Salvadorko Cuscatlán departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 11790 biztanle zituen.
Polyipnus stereope
Polyipnus stereope Polyipnus generoko animalia da. Arrainen barruko Sternoptychidae familian sailkatzen da.
San Marino (argipena)
San Marino leku ezberdinen izena izan daiteke:
Helena Bayona
Helena Bayona Carlos (Iruñea) kazetari, politologo eta dokumentalgile feminista, Pikara Magazinen idazten du eta Romipen (2019) dokumentalaren sortzailea da.