cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fleuré (Vienne)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 669 ziren, horien artean 517 aktiboak ziren eta 152 inaktiboak ziren. 517 pertsona aktiboetatik 495 lanean zeuden (260 gizon eta 235 emakume) eta 22 langabezian zeuden (9 gizon eta 13 emakume). 152 pertsona inaktiboetatik 52 erretiraturik zeuden, 49 ikasten zeuden eta 51 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fleuré udalerrian 390 unitate fiskal zeuden, 1.028,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.189 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 55 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 10 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 16 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 1 autoeskola, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 2 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia eta 3 jatetxeak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Fleuré udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.080 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Fleuré udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Heftzi-Ba
Heftzi-Ba (חֶפְצִי־בָהּ, ḥefṣī-vah edo ḥep̄ṣī-ḇāh, «Ene atsegin») Biblian ageri den pertsonaia da, Erregeen II. Liburuko pertsonaietako bat, Ezekias erregearen emaztea eta Manases erregearen ama.
Literatura errabinikoaren arabera, Isaias profeta Heftzi-Baren aita eta Manasesen amaren aldeko aitona zen.
Heftzi-Baren izena Jainkoaren faborea berreskuratu ondorengo Zionen izen sinboliko gisa erabiltzen da Isaiasen liburuan. Elizen Arteko Biblian, hitzez hitzeko itzulpen batekin ordezkatuta dago:
Irudikapen-askatasuna
Irudikapen-askatasuna (Freedom of panorama, FOP) jurisdikzio desberdineko copyright legeek dituzten xedapenak dira, eta baimena ematen dute espazio publikoan dauden eraikinen, zenbait eskulturen eta beste artelanen argazkiak eta bideoak egiteko eta beste irudi mota batzuk sortzeko (margolanak, esaterako), artelanean egon daitezkeen copyright eskubiderik urratu gabe.
Legeak munduan zehar
Herrialde askok antzeko arauak dituzte toki publikoetan hartzen diren argazkietan copyright legeen irismena mugatzeari buruz. Beste batzuek, aldiz, printzipio horren bestelako interpretazioa egiten dute, eta ez dute aukerarik ematen toki publikoetan dauden artelanen eta eraikinen argazkirik ateratzeko.
Jaime Yoshiyama Tanaka
Jaime Yoshiyama Tanaka (Huancayo, Junínko departamentua, Peru, 1944ko uztailaren 22a) Peruko ingeniaria eta politikaria da.
Irudikapen-askatasuna
Europar Batasuna
Europar Batasunean, 2001/29/EC zuzentarauak aukera ematen die estatu kideei beren copyrightaren inguruko legeetan irudikapen-askatasun klausulak sartzeko, baina ez da nahitaezkoa zuzentarau hori betetzea.
Uig (Lewis)
Uig, 'Ùig' edota Sgìr' Ùig, Eskoziako Lewis uhartean dagoen parrokia zibil eta komunitate bat da, Kanpoko Hebridetan.
Oblast
Oblast (bielorrusieraz: во́бласьць; bosnieraz: oblast; bulgarieraz: о́бласт; txekieraz: oblast; errusieraz: о́бласть; serbieraz: област; eslovakieraz: oblasť; ukraineraz: о́бласть) herri eslaviarrak eta Sobietar Batasun ohiko hainbat herrialde banatzeko modu bat da. Hitzaren itzulpena kasu batzuetan "area", "zonalde", "probintzia" edo "eskualde" moduan da, baina leku askotan "oblast" bat raionetan banatzen denez, eta horiek "eskualde" edo "barruti" moduan izendatzen direnez, gatazkak sortzen dira itzulpenetan.
Oblastak arruntak dira Bulgaria, Bielorrusia, Kirgizistan, Errusia eta Ukrainan, eta arruntak ziren SESB ean ere. Kazakstanen oblys izena erabiltzen da eta Bielorrusian, voblast.
Gastromyzon farragus
Gastromyzon farragus Gastromyzon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.
Urzicuța
Urzicuța Errumaniako udalerri bat da, Dolj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Grafo lau
Grafo teorian grafo lau deritzo planoan marraztu daitekeen grafo bati, ertzak haien artean gurutzatu gabe. Alboko adibideetan K5 eta K3,3 gutxieneko grafo ez lauak dira, eta horietatik abiatuta zehaztu daitezke gainerako grafo ez-lauen ezaugarriak.
Edozein grafo lau esferaren gainean marraztu daiteke, baita alderantziz.
Kuratowskiren Teorema
Kazimierz Kuratowski matematikari poloniarrak grafo lauen karakterizazio bat aurkitu zuen, Kuratowskiren teorema bezala ezagutzen dena.
Beste irizpide batzuk
Zaila da Kuratowskiren teorema erabiltzea grafo bat zaila den azkar erabakitzeko. Arazo hau konpontzeko algoritmo azkar bat dago: a ertz eta n erpin dituen grafo bat izanik, posiblea da grafoa laua den zehaztea Euler ren formularekin.
Eulerren formula
Aurreko adibideetan, lehen grafo lauan (K6-a) honako hauek ditugu: v = 6, a = 7 eta c = 3. Bigarren grafoa ertz-elkargunerik gabe marraztuz, v = 4, a = 6 eta c = 4 izango genuke, grafoa laua izanik. Ohartu Eulerren formula poliedro sinpleetarako ere baliagarria da. Ez da kasualitatea: poliedro sinple bakoitza grafo lau eta lotu gisa ikus daiteke, poliedroaren erpinak grafoaren erpin gisa erabiliz, eta poliedroaren ertzak grafoaren ertz gisa. Grafo lauaren aurpegiak edo eskualdeak poliedroaren aurpegiak dira. Adibidetakoko bigarren grafo laua, adibidez, tetraedro bati dagokio.
Hau da, n erpin dituen grafo lauak, n\geq3 izanik, gehienez 3n-6 ertz izango ditu.
1 teorematik ondorioztatzen dugu K5 ez dela laua, 5 ertzeko grafo lau batek gehienez 9 ertz izan ditzakelako, baina K5-ek 10 ertz dituenez ez da laua. K3,3-ren kasuan, 6 erpin ditu eta ez du 3 luzerako ziklorik, baina 9 ertz dituenez, 2. teoremak dio ezin dela laua izan.
Ohartu teorema hauek norabide bakarreko inplikazioarekin adierazita daudela, eta ez bi norabideetan. Hori dela eta, bakarrik erabili daitezke grafo bat laua ez dela ziurtatzeko, baina ez dute frogatzen grafo bat laua denik. Bi teoremek huts egiten badute, beste metodo batzuk erabili behar dira.
Edurne Uriarte
Edurne Uriarte Bengoetxea (Fruiz, - ) politologo, unibertsitateko irakasle eta idazlea da. PSE-EE alderdiko eta Ermuko Foroa eta Aski da! erakundeetako kidea izan da. PSE-EE alderdia utzi ondoren, eskuin politikora jo zuen. 2000. urteko abenduan, ETA erakundea bere aurka atentatua egiten saiatu zen, EHUko Leioako kanpuseko igogailu batean lehergailua jarriz. 2002 urtean, Zientzia Politikoetako Katedra eskuratu zuen Euskal Herriko Unibertsitatean. Horren ondoren, katedra horretarako lehiatzen zen Francisco Letamendiak errekurtsoa jarri zuen izendapen horren aurka, gerora onartu zena. Auzia espainiar hedabideetara zabaldu eta Euskal Herriko gizartean bizi zen izuaren erakusgarri moduan azaldu zen espainiar nazionalismoaren aldetik. Egun Rey Juan Carlos unibertsitatean katedraduna eta ABC egunkarian eta beste zenbait hedabidetan idazten du. José Ignacio Wert hezkuntza eta kultura ministroaren lagun sentimentala izan zen.
Champcevinel
Biztanleria
2007an Champcevinel udalerrian erroldatutako biztanleak 2.486 ziren. Familiak 1.028 ziren, horien artean 204 pertsona bakarrekoak ziren (84 bakarrik bizi ziren gizonak eta 120 bakarrik bizi ziren emakumeak), 424 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 348 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 52 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 1.128 etxebizitza zeuden, 1.041 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 77 hutsik zeuden. 1.065 etxeak ziren eta 61 apartamentuak ziren. 1.041 etxebizitza nagusietatik 822 bere jabearen bizilekua ziren, 203 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 91 etxek hiru zituzten, 332 etxek lau zituzten eta 589 etxek bost zituzten. 918 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 383 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 611 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Champcevinel udalerrian 1.110 unitate fiskal zeuden, 2.740 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.600 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 74 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 13 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 5 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra altzari denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Plön
Plön Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Bueil (Eure)
Bueil Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bueil udalerrian erroldatutako biztanleak 1.501 ziren. Familiak 567 ziren, horien artean 117 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 85 bakarrik bizi ziren emakumeak), 211 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 211 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Floridatown (Florida)
Floridatown Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Santa Rosa konderrian kokatuta dago, Florida estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bueil (Eure)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 613 etxebizitza zeuden, 559 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 27 hutsik zeuden. 595 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 559 etxebizitza nagusietatik 485 bere jabearen bizilekua ziren, 61 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 20 etxek bi zituzten, 64 etxek hiru zituzten, 163 etxek lau zituzten eta 311 etxek bost zituzten. 495 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 265 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 257 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 959 ziren, horien artean 680 aktiboak ziren eta 279 inaktiboak ziren. 680 pertsona aktiboetatik 645 lanean zeuden (341 gizon eta 304 emakume) eta 35 langabezian zeuden (14 gizon eta 21 emakume). 279 pertsona inaktiboetatik 113 erretiraturik zeuden, 90 ikasten zeuden eta 76 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bueil udalerrian 547 unitate fiskal zeuden, 1.441 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.802 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 69 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 14 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 10 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Bueil udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Niviventer rapit
Niviventer rapit Niviventer generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Bueil (Eure)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Bueil udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 515 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Eva Ferreira García
María Eva Ferreira Garcia (Barakaldo, Bizkaia, 1963) bizkaitar ekonomialaria eta matematikaria da. Ekonomia Aplikatuko katedraduna da, eta Euskal Herriko Unibertsitateko errektorea da 2021etik.
Matematikaria eta ekonomia aplikatuko irakasle katedraduna
Matematikan lizentziatu zen 1986an Euskal Herriko Unibertsitatean. 1986an, oraindik 23 urte zituela, matematikako irakasle gisa hasi zen EHUn.
Zabalkunde-jardueretan parte hartu duenean prestakuntzak eta ikerketak garapen jasangarriaren helburuekin bat egiten dutela nabarmendu du bere aurkezpenetan.
Ikertzailea
1994an ekonomian doktoratu zen Euskal Herriko Unibertsitatean, Fernando Tusell dokotorea izan zen bere zuzendaria. Doktore-tesiaren izenburua hau izan zen: "Suavizado no parametrico; con aplicacion a la estimacion espectral" (Leuntze ez-parametrikoa eta bere aplikazioa espektro-kalkuluari). Espektro-dentsitatearen funtzioaren zenbatespena aztertu zuen, funtzio nagusia denbora-serieen analisian, beti ere ikuspegi ez-parametrikotik. Ikerketa egin eta gero metodo ez-parametrikoak orokortu zituen, bereziki splines zenbatesleak, erregresio-eredu orokorretarako; bestalde, emaitzen analisian aplikazio-problema bat ebatzi zuen. Konputazioari eta simulazioari buruz ere ikertu zuen, eta tresna horiekin frogatu zituen tesi-lanean zehar lortutako emaitza teorikoak. Bere lanek aplikazioa izan dute hainbat arlotan, hala nola, medikamenduen efektuen analisia medikuntzan, edota arrisku sistemikoaren ebaluazioa finantzetan. Irakasle gonbidatu gisa egonaldiak egin ditu Bath, Giessen, Madril (Madrilgo Complutense Unibertsitatea) eta Friburgoko, eta Louisianako unibertsitateetan, eta konferentziak eman ditu Sao Paulon, Louisianan eta Indiako Ahmedabadeko Unibertsitatean. Bost doktorego tesi zuzendu ditu
Geroago Finantza Kuantitatiboetako Doktorego-Programako arduraduna izan zen (2000-2004 eta 2013-2015)
2021ean hauek ziren bere ikerketa-gaiak: maila teorikoan prozesu estokastikoak eta zenbatespen ez-parametrikoa; aplikazio mailan, aldiz, Ferreiraren ikerketa-gaiak finantzak, genero-arrakala eta kristalezko sabai efektua ziren.
2020ko martxoaz geroztik, CEMATeko (Matematiken Espainiako Batzordea) adituen batzordeko kide da, koronabirusari buruzko datuak modelizatzen eta monitorizatzen lagundu du batzorde horretan.
UPV/EHUko errektorea
Ferreirak gidatzen duen Euskal Herriko Unibertsitatea Euskal Autonomi Erkidegoko goi-mailako hezkuntza eta ikerketa alorreko erakunderik garrantzitsuena da. Unibertsitate publikoa da eta 350.000 ikasle graduatu baino gehiago trebatu ditu jakintzaren arlo guztietan. Euskal Autonomi Erkidegoan egiten den ikerketaren % 60 unibertsitate honetan garatzen da.
2020ko azaroaren 26ko EHUko Errektoretzarako hauteskundeetan aurkeztu zen errektoregai bakarra izan zen, eta %66ko babesa lortu zuen errektore hautatu zutenen artean. Gasteizen hartu zuen kargua 2021eko urtarrilaren 25ean.
Errektorea izan baino lehen 2004-2008 bitartean UPV/EHUn Ekonomia Gaietako eta Akademia Antolaketako errektoreordea izan zen Juan Ignacio Pérez Iglesias errektorearekin, eta 2009-2012 bitartean unibertsitateko idazkari nagusia Iñaki Goirizelaia errektorearekin. 2015etik 2019ra, Unibasq- eko zuzendaria izan zen (Euskal Unibertsitate Sistemaren Kalitate Agentzia). 2018an kontseiluko presidenteorde aukeratu zuten Europa mailako ENQA ebaluazio-elkartean (European Association for Quality Assurance in Higher Education).
Nebahovy
Nebahovy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 575 biztanle ditu eta 16,27 kilometro koadroko azalera. Prachaticeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1327 urtean egin zen.
Les Grandes-Chapelles
Les Grandes-Chapelles Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Les Grandes-Chapelles udalerrian erroldatutako biztanleak 362 ziren. Familiak 150 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 59 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 55 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 214 ziren, horien artean 165 aktiboak ziren eta 49 inaktiboak ziren. 165 pertsona aktiboetatik 152 lanean zeuden (81 gizon eta 71 emakume) eta 13 langabezian zeuden (5 gizon eta 8 emakume). 49 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Les Grandes-Chapelles udalerrian 151 unitate fiskal zeuden, 370 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.271,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 15 erauzte enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
Manuel Lasarte
Manuel Lasarte Arribillaga (Leitza, Nafarroa, 1927ko abenduaren 16a - Aretxabaleta, Gipuzkoa, 2012ko otsailaren 12a ) euskal bertsolari eta idazlea izan zen. Hamazazpi urterekin hasi zen bertsotan eta 40 urte inguru eman zituen plazaz plaza.
Les Grandes-Chapelles
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 iturginak eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Les Grandes-Chapelles udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.573 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ricky Dávila
Ricardo Dávila Wood, Ricky Dávila izenaz ezaguna, (Bilbo, 1964) bizkaitar argazkilaria da.
EHUn ikasi ondoren, New Yorkera joan zen International Center of Photographyn ikasketak jarraitzeko. El País egunkarian eta World Pressphoto lehiaketan aritu da.
Dorothy Hansine Andersen
Dorothy Hansine Andersen (Asheville, Ipar Carolina, AEB, 1901eko maiatzaren 15a - New York, AEB, 1963ko martxoaren 3a) doktore estatubatuarra izan zen, pediatrian eta patologian espezializatua. 1938an, fibrosi kistikoa gaixotasun gisa identifikatu zuen lehen pertsona izan zen eta diagnostikorako proba erraz bat egin zuen, oraindik erabiltzen dena. Bere bizitzaren zati bat glukogeno-biltegiratzearen ondoriozko gaixotasunak eta bihotzeko malformazioak aztertzen ere eman zuen, eta horretarako, bihotzean sortzetiko akatsak dituzten bihotzetako aleak bildu zituen. Esperientzia horri esker, hainbat ospitaletarako bihotz-kirurgian entrenamendu-programa sortzen lagundu zuen.
Hiru Erregeen Mahaia
Hiru Erregeen Mahaia Euskal Herriko mendirik garaiena da (2.446 metro), Pirinioetan kokatua, Erronkariko ibarraren (Zangozako merindadea) ipar-ekialdean. Halaber, Nafarroa Garaian eta Hego Euskal Herri osoan ekialderen dagoen puntua da (Eskiula ekialderago dago, baina Ipar Euskal Herrian). Hiru Erregeen Mahaiaren gailurrean bat egiten dute Euskal Herriaren, Bearnoren eta Aragoiren arteko mugek.
Dorothy Hansine Andersen
Jaiotza eta hezkuntza
1901ean jaio zen Ashevillen, Ipar Carolinan, Estatu Batuetan. Hans Peter Andersen aita daniarra zen eta Mary Louise Mason ama Ingalaterra Berrikoa. Hamahiru urte besterik ez zituela, aita hil zitzaion, eta Vermont estatura joatea erabaki zuten. 1920 urtean hil zen arte bere ama ezinduaz arduratu zen Dorothy.
Hiru Erregeen Mahaia
Gailurretik Atxerito iboia ikusten da.
Dorothy Hansine Andersen
Jaiotza eta hezkuntza
1922an lortu zuen Arteetako Batxilergoa (B.A. izenekoa) Mount Holyoke Collegen. 1926 urtean Johns Hopkins Unibertsitatean lortu zuen Medikuntza titulua. Ikasketak amaitutakoan, barnetegi bat egin zuen Strong Memorial Ospitaleko Kirurgia Departamentuan, Rochesterren (New York), eta eskolak eman zituen Rochesterreko Unibertsitatean. Dorothyk Kirurgian espezializatu nahi zuen, baina emakumea izateagatik egoitzara sartzea ukatu zioten. Orduan, Columbiako Unibertsitateko Mediku eta Zirujauen Elkargoko Patologia Saileko lanpostu bat onartzea erabaki zuen 1929an.
Hiru Erregeen Mahaia
Izena
Erronkarieraz Iror Erregeen Maia deritzo, gaztelaniaz Mesa de los Tres Reyes, aragoieraz Meseta d'os Tres Reis, okzitanieraz Tabla d'eths Tros Rouyes eta frantsesez Table des Trois Rois.
Dorothy Hansine Andersen
Ibilbide profresionala
1930ean Columbiako Unibertsitatean patologiako irakasle izendatu zuten. Unibertsitatean zebilen artean, bere denboraren zati bat emakumearen funtzio endokrinoak eta ugalketa-funtzioak ikertzen eman zuen, eta 1935ean doktoretza lortu zuen medikuntza zientzietan. Urte horretan, Babies Hospital del Columbia-Presbyterian Medical Center-en laguntzaile izan zen. Andersenen eginkizunen artean autopsiak egitea zegoen. Bihotzeko malformazioetan interes handia zuenez, akats horiekin jaiotzen ziren haurren bihotzak biltzen hasi zen. Ospitale horretan izan zuen, halaber, gaixotasun zeliakoa —glutenarekiko intolerantziak eragindako gaixotasuna— zuen mutiko baten kasuarekin harremana, eta, autopsian, lesio bat nabaritu zuen pankrean. Ikerketa luze baten ondoren, aurretik ezagutzen ez zuten entitate bereizgarri bat aurkitu zuen, eta fibrosi kistikoa deitu zion.
Hiru Erregeen Mahaia
Izena
Hizkuntza guztietan hiru erregeak aipatzen dira. Diotenez, mendiaren izenak Nafarroako, Aragoiko eta Frantziako erregeak aipatzen ditu, aitzinako erresuma horien mugak bertan elkartzen baitziren. Teorian, posible zen hiru erregeak mendiaren gailurrean elkartu eta estatu-arazoez mintzatzea, nor bere erreinutik atera gabe. Bestalde, mahai hitzak gailurreko gune laua adierazten du.
Dorothy Hansine Andersen
Ibilbide profresionala
1940. urtearen erdialdean, bihotz irekiko kirurgia egiten saiatu ziren lehen espezialistek Dorothy Hansine Andersenen laguntza bilatu zuten, bai haurren kardiologian zuen ezagutza zabalagatik, bai bihotzeko akatsak zituen espezimenen bildumarengatik. Hainbat ospitaletan bihotz-kirurgiarako entrenamendu-programa bat sortzen lagundu zuen Andersenek. 1958an, Columbia-Presbyterian Hospital patologiaburu izendatu zuten, eta Columbiako Unibertsitateko Mediku eta Zirujauen Elkargoko patologiaburu. Azken urteetan, ikerketa-taldearekin batera, ikerketa ugari egin zituen, eta, horren ondorioz, fibrosi kistikorako diagnostiko proba sinple bat sortu zuen. Tabakozale amorratua zen, eta biriketako minbiziaz hil zen 1963an, 62 urte zituela.
Hiru Erregeen Mahaia
Izena
Zenbaiten ustez, ordea, mendiaren izenak ez du zerikusirik erregeekin, eta gaskoizko era tabla d'eths tros rois hartzen dute jatorrizko izentzat: «gune soilduen mendia».
Nolanahi ere, XVII. mendeko agiri baten arabera irudi du Erronkari ibarrean garai hartan mendi hari "la peña de Ania", Aniako malkorra, deitzen ziotela. Izena Aña mendikoarekin (Auñamendik Erronkarin duen izena) lotu daiteke.
Dorothy Hansine Andersen
Legatua eta aintzatespenak
Dorothy Andersen maistra preziatua izan zen eta medikuntzari egindako ekarpenei esker lortu zuen onarpena. Bere bizitzako azken urteetan sortu zuen fibrosi kistikorako proba diagnostikoa erabili egiten da oraindik. Ameriketako Pediatria Akademiako ohorezko kide eta National Cystic Fibrosis Research Foundation-eko ohorezko presidente izan zen. Hainbat sari jaso zituen bere lanagatik, besteak beste, 1954an Elizabeth Blackwell saria eta 1963an Columbiako Zerbitzu Goraipagarrien Domina -Presbyterian Medical Center, hil ondoren emandakoa. Bere lan zientifikoagatik National Women's Hall of Fame-n sartu zen 2002an.
Feriniquarrie
, 'Fearann MhicGuaire', Eskoziako Skye uharteko etxalde bat da, Barruko Hebridetan.
Nyiriko basamortua
Nyiriko basamortua (baita ere Nyika, Taru edo Tarudesert) Kenyako hegoaldean dagoen basamortu bat da. Magadi aintziraren ekialdean dago, eta Amboseli, Tsavo West eta Nairobiko Parke Nazionalaren artean dago. Kajiado konderriaren zati handia basamortu honetan dago. Oso lehorra da Kilimanjaroren itzalpean dagoela.
Varlamoffita
Varlamoffita oxido motako minerala da.
Ezaugarriak
Varlamoffita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 6,5 da.
Lizinia Eudoxia
Lizinia Eudoxia (Konstantinopla, 422 - 493) Teodosio II.a ren eta jatorri grekoko Elia Eudozia ren alaba da. Valentiniano III.a enperadorearen emaztea eta haren ondorengo Petronio Maximo rena, Mendebaldeko enperatriza izan zen. Alarguna, Afrikan gatibu hartu zuten, eta gero askatu 462an.
Jatorria
Arkadio enperadorearen eta Elia Eudoxia ren iloba zen aita aldetik. Ama aldeko aitona Leontzio sofista atenastarra izan zen.Teodosio II.a ren eta Elia Eudozia ren alaba, hiru urte zituela, Valentiniano III.a ri (orduan 6 urtekoa) ezkon-hitza eman zioten, 425 eko urriaren 23an.
Lehen ezkontza
437. urteko urriaren 29an, Tesalonika n, Valentiniano III.a lehengusuarekin ezkondu zen, Mendebaldeko enperadorearekin. Bikoteak Teodosioren leinua ren bi erdien batura markatu zuen. Sokrates Konstantinoplakoa k, Chronicon Paschale k eta Martzelino Komes ek erregistratu zuten ezkontza. 438. urtean Ravena ra jarraitu zuen enperadorea. Bi alaba izan zituzten, Eudoxia, Huneriko rekin ezkonduko zena, Genseriko bandalo en erregearen semearekin, eta Plazidia, Gaudentzioren seme Aezio rekin. Eragin handia izan zuen gobernuan. Eudoxia 439. urtean jaio ondoren, Augusta titulua jaso zuen. Bi alaben jaiotzak eta bizitzak Priskok, Prokopiok, Joan Malalasek eta Chronicon Paschalek josota dituzte .
454ko irailaren 21ean, Valentiniano III.a k Aezio hil zuen bere eskuz sastakaiaz. Orduan, konspirazio bat antolatu zen enperadorea hiltzeko. 455. urtean, Erromako Marteren Zelaia n enperadorea hil zuten.
Bigarren ezkontza
Enperadorea hil ondoren, Petronio Maximo kolaboratzailearekin ezkontzera behartu zuten; hau, seguru asko, bere senarraren hilketa prestatu zuena izan zen. Valentiniano hil ondoren, Petronio Maximok duintasun inperiala lortu zuen, Mendebaldeko Augusto. Malko kronista bizantziarraren arabera, "Erroman atsekabetuta eta senarraren hilketaren ondorioz tirano Maximorekin haserre, Afrikako errege Genseriko bandalo ari Maximoren kontra deitu zion, Erroman gobernatzen baitzuen. Bat-batean Erromara iritsi zen bere indarrekin eta hiria harrapatu zuen, eta Maximo eta bere indar guztiak suntsituta, jauregia ere suntsitu zuen, eta brontzezko estatuak ere eraman zituen. Bizirik atera ziren senatariak ere gatibu gisa eraman zituen, euren emazteekin batera; haiekin batera, Afrikako Kartago ra eraman zituen Eudoxia enperatriza, Plazidia alaba, Olibrio patrizio aren emaztea, garai hartan Konstantinopla n zegoena, eta baita Eudoxia dontzeila ere. Itzuli ondoren, Genserikok Eudoxia gazteari, Lizina Eudoxia enperatrizaren alabari, eman zion bere seme Huneriko ezkontzeko, eta biak izan zituen, ama eta alaba, ohore handiz".
Uste da horrekin Eudoxiak bere koinataren, Justa Grata Honoria ren, adibideari jarraitzen ziola. Hark Atila izeneko huno en erregeari deitu zion, nahi gabeko ezkontza baten aurka laguntzera. Prospero ren arabera, bandalo ak iritsi zirenean, Maximo Erroman zegoen. Hiritik alde egiteko baimena eman zion jende guztiari. Bera ere alde egiten saiatu zen, baina esklabo inperialek hil egin zuten.
Alargun
Hiru emakumeak zazpi urtez egon ziren preso Kartagon. 462. urtean, Leon I.a k, Ekialdeko enperadore erromatarrak, diru-kopuru handia ordaindu zuen Eudoxiaren eta haren alaba Plazidiaren askatasuna lortzeko. Eudoxia Konstantinoplara itzuli zen hogeita bost urteren ondoren, Plazidia ondoan zuela. Eudoxia Afrikan geratu zen Hunericoren emazte gisa, eta haren seme Hilderiko bandaloen errege izan zen 523 eta 530 artean.
Ondarea
- SALVS REIPVBLICAE, Eudoxia eserita, gurutze bat eta globoa gainean dituela;
- VOT(is) XXX MVLT(is) XXXX, Eudoxia zutik erakutsiz, zetro eta gurutze bat globo baten muntatuta.
Thamnaconus modestoides
Thamnaconus modestoides Thamnaconus generoko animalia da. Arrainen barruko Monacanthidae familian sailkatzen da.
Haile Selassie
Haile Selassie I.a, jaiotza izenez Ras Tafari Makonnen (Ejersa Goro, Etiopia, 1892ko uztailaren 23a - Addis Abeba, Etiopia, 1975eko abuztuaren 27a), 1930etik 1974ra arte Etiopiako Enperadore izan zen.
Rastafari mugimenduaren sorrera piztu zuen 1930eko hamarkadan Jamaikan, erlijio izaeraduna. Horrekin lotuta, reggae musika sortu zuten urte batzuk geroago, 1960ko hamarkadan.
Biografia
Tafari Makkon ras-aren semea zen. Haren izeba Zauditu enperadorearen ondorengo eta enperadoreorde izendatu zuten (1917). Etiopia Nazioen Elkartean sartu zuen (1923) eta esklabotasuna galarazi (1924). Negus titulua lortu (1928) eta, izeba hil zenean, koroatu zuten, Haile Selassie izenarekin (1930). Hurrengo urtean, 1931ko uztailaren 16an, herrialdeko lehenengo konstituzioa abian ipini zuen. Modu horretan, "Fetha Nagast" lege gorena ordezkatu zuen, indarrean zegoena Erdi Arotik.
Italiarekiko independentzia ekonomikoa eskatu zuen, eta italiarrak Etiopian indarrez sartu zirenean (1935) lehenbizi Djibutira eta gero Ingalaterrara ihes egin behar izan zuen. Britainiarren erasoaren ondorioz, 1941ean berriro Addis Abebara sartzeko modua izan zuen.
1974an, haren aginte aldian izan ziren goseteak zirela eta, armadak aginpidetik kendu eta kartzelara sartu zuten.
La Chaise-Baudouin
La Chaise-Baudouin Frantziako udalerria da, Mantxa departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Chaise-Baudouin udalerrian erroldatutako biztanleak 427 ziren. Familiak 188 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (36 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 64 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 52 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Zemeș
Zemeș Errumaniako udalerri bat da, Bacău konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
La Chaise-Baudouin
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Zemeș
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
La Chaise-Baudouin
Etxebizitza
2007an 229 etxebizitza zeuden, 186 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 34 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 212 etxeak ziren eta 15 apartamentuak ziren. 186 etxebizitza nagusietatik 136 bere jabearen bizilekua ziren, 48 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 15 etxek bi zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 51 etxek lau zituzten eta 90 etxek bost zituzten. 164 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 100 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 73 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Columba guinea
Columba guinea Columba generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
La Chaise-Baudouin
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 254 ziren, horien artean 189 aktiboak ziren eta 65 inaktiboak ziren. 189 pertsona aktiboetatik 174 lanean zeuden (105 gizon eta 69 emakume) eta 15 langabezian zeuden (7 gizon eta 8 emakume). 65 pertsona inaktiboetatik 30 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra arraindegi bat zen.
2000. urtean La Chaise-Baudouin udalerrian 60 nekazaritza-ustiategi zeuden, 819 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Alfredo García Francés
Alfredo García Francés (Bilbo, 1949) bizkaitar idazle eta argazkilaria da. Lanbidez argazkilaria, El País egunkariarentzat artikulu batzuk idatzi ditu.
Hyloxalus littoralis
Hyloxalus littoralis Hyloxalus generoko animalia da. Anfibioen barruko Dendrobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Brexit Alderdia
Alderdiaren helburu nagusia Erresuma Batua Europar Batasunetik ahalik eta goizen ateratzea izan da, eta irteera hori akordiorik gabe gauzatzearen aldekoa da, alderdiaren ustez hori baita "Brexit garbi" bat lortzeko era bakarra. Orokorrean alderdi populista bezala deskribatua izan da, eta Erresuma Batuko Gobernuaren Brexita gauzatzeko moteltasunagatik haserretutako herritarren sostengua jasotzen du batez ere. Alderdiaren jarraitzaileetako asko Erresuma Batuaren Independentziaren Alderdiaren (UKIP) jarraitzaile ohiak dira - Nigel Farage alderdiaren sortzailea UKIPen buruzagia izan zen 2006-2009 eta 2010-2016 urteetan - baita Alderdi Kontserbadorearen jarraitzaile ohiak ere. Ezkerreko Brexit zale batzuk ere egin dute bat alderdiarekin, hala nola Alderdi Komunista Iraultzailearen kide ohiak.
Alderdiak Britainia Handiaren burujabetasun demokratikoaren berreskurapenerako borrokalari gisa aurkezten du bere burua. 2019ko Europako hauteskundeetan Erresuma Batuko alderdirik handiena bihurtu zen, ordezkari zein boto kopuruan. 2019ko hauteskunde orokorretan, Faragek hauteskunde akordio bat opatu zion Alderdi Kontserbadoreari, eta toriek proposamena errefusatu zuten arren, Brexit Alderdiak aurreko hauteskundeetan kontserbadoreek irabazitako hautesbarrutietan parte ez hartzea erabaki zuen.
2020ko urtarrilaren 31n, Erresuma Batuak Europar Batasuna utzi zuen, eta ondorioz alderdiak Hauteskunde Batzordeari izena aldatzeko eskaria helarazi zion, "Brexit Alderdia" ordez "Erreforma Alderdia" izena hartzeko.
Irudi
Irudia izaki edo gauzaki bat adierazten edo gogoratzen duten lerro, kolore edo formen multzoa da. Normalean ikus- irudipenekin lotzen badugu ere, beste hautematerako ere erabil dezakegu. Barnealdean bizi garen irudiak, fisikoak ez direnak, irudi mentalak dira.
Irudi digitalari dagokionez bi mota nagusi bereizten dira, bit-mapak eta bektorialak. Lehenengoak pixelez osatzen dira eta sortzeko modua, marrazteaz gain, eskaneatzea eta argazkia ateratzea da. Bektorialak ordea oinarrizko elementu geometrikoen konbinazioz sortzen dira. Elementu horiek nodoak edo kokatze-puntuak, lerro lodierak, koloreak eta abar dituzte. Oro har irudi bektorialak grafikoetan eta diseinu lanetan erabiltzen dira eta bit-mapak baino arinagoak eta eskalagarriak dira.
Erromintxel
Erromintxela (baita errumanzel eta erremaitzela ere ) buhame edo ijito euskaldunen eta haien hizkeraren izena da. Erromintxela ez da hizkuntza, ez eta dialektoa ere: pagadolektoa da, «hizkuntza apurtua», euskara eta erromaniera batzen dituena. Erromaniera linguistikaren baitan para-erromaniera multzoan sailkatu ohi da, hiztegi arloan jatorrizko erromani hizkuntzaren lexikoa hein handiz gordetzen duelako, baina aldiz gramatikaren arloan erromanieraren ezaugarriak galdu eta beste hizkuntza batenak hartu dituelako, kasu honetan euskararenak. Hortaz erromintxelak erromanieraren hiztegia eta euskararen gramatika uztartzen ditu.
Egaxu da buhameak ez direnei deitzeko darabilten izena. Kalo kulturako ijitoei aldiz, hankagorri deitzeko ohitura dute. Agian hori erromintxelen talde-sentimenduaren froga da.
Hizkuntza
Erromaniera eta euskara batzetik sortutako mintzoa da erromintxela, Euskal Herriko buhame edo ijito jendeek hitz egin izan dutena. Oso gutxi ikertu da: Resurreccion Maria Azkuek erromintxelezko hitz gutxi batzuk bere hiztegian jaso bazituen ere, azken urteotan Josune Muñoz filologoa izan da euskararen eta erromanieraren nahastura hori sakon ikertzen lehena, eta bostehun hitz inguru biltzea lortu du.
Erromaniera hizkuntzalariek diote erromintxela pagodolekto edo broken spoke bat dela, hau da, erromani hizkuntzaren dialekto baten eta bertako hizkuntzaren artean sortutako hizkera nahastua. Morfologia eta gramatika euskararenak ditu. Aditzak ere euskararenak dira, eta tokian tokiko euskalkien ezaugarriekin erabiltzen dituzte; bizkaitarrek bizkaierakoak, lapurtarrek lapurterakoak... Lexikoa, ordea, erabat da erromintxela, horregatik euskaldunei ulergaitza egiten zaigu hizkera hau. Gainera, oso bizkor hitz egiten da, izan ere, bere garaian horixe zen erromintxelaren helburua, egaxuek, euskaldunek, ulertuko ez zuten hizkera izatea.
Euskal Herrian barna 500 erromintxel inguru omen daude. Askok badakite kaloa, gaztelania edo euskara ere, eta hiruretan hitz egiteko gai denik ere bada. Etxeberria deitura oso ohikoa da haien artean. Hegoaldean hiztun gehienak laurogei urtetik gorakoak dira, eta gazteagoek ulertu bai, baina ez dakite erromintxelez hitz egiten. Iparraldean, oraindik ere, hiru belaunalditan, erromintxela eguneroko hizkuntza da buhame familia batzuetan.
Erromintxelari gehienbat erromintxela esaten diote erdaretan ere. Badira bakanago erabiltzen diren beste sinonimo batzuk ere:
Ikerketak
XX. mendearen bukaeran, erromintxel herriaren historiari, bizimoduari eta hizkuntzari buruz ikerketa-proiektua hasi zen, Kale Dor Kayiko gobernuz kanpoko erakundeak bultzatuta eta Euskaltzaindiaren eta Euskal Herriko Unibertsitatearen diru-laguntzarekin. Egitasmo horretan, Josune Muñoz izan da hizkuntza sakonki ikertu duen lehen euskalaria. Horretarako Elias Lopez de Mungia historialariaren laguntza izan du.
Kale Dor Kayiko da erromaniera bultzatu eta sustatzeko lan egiten duen erakundea. Erakundekideek 1990eko hamarkadan oraindino erromintxelez aritzen zenik bazela jakin zuten Alizia Stürtzeren "Agotak, juduak eta ijitoak Euskal Herrian" artikuluaren bidez. Erakundearen helburua Nafarroa Garaian eta Ipar Euskal Herrian erromintxelak duen egoera aztertzea da.
Hizkuntza-ezaugarriak
Mintzaira ulertezina da bai euskaldunentzat bai kalo hiztunentzat. Hala ere, kaloaren erro bera duenez, zenbait hitz antzekoak dira. Hona hemen adibide batzuk:
Fonologia
Egun, ez dago hizkuntzaren deskribapen fonologikoak erakusten duen paradigmarik. Beraz, ezin da jakin zein den grafemen balio fonetiko zehatza edo zuzenean euskarazko fonemekin elkarrekikotasunik duten.
Morfologia
Erromintxelaren ezaugarri morfologikoen adibideak:
Aditz sorrera
Aditz gehienak erromanierazko erroek eta euskarazko -tu atzizkiak sortuak dira. Hona hemen adibide batzuk:
Erromintxelezko aditzen erabilera euskalkiena bera da:
Ezezko perpausa na/nagi  (erromanieraz na/níči; euskaraz ez/ezetz) da. Euskarazko "bai" adierazteko, ua (erromanieraz va) erabiltzen da.
Izenak
Izen gehienek erromanierazko erroa dute, normalean euskarazko atzizkiez lotuta:
Zenbakiak
Hona hemen erromintxelezko zenbakien zerrenda
Adjektibo eta adberbioak
Erromintxelezko adjektiboak eta adberbioak erromanierazko errotik ekarriak izan ohi dira  :
Izenordainak
Erromintxelezko izenordainak bi hizkuntzetatik —euskaratik eta erromanieratik— datoz :
Adibideak
Beste adibideak:
Hizkuntzaren egoera
Hego Euskal Herrian egun 500 erromintxel hiztun inguru daude, hau da erroldatutako 21.000 erromanien %2 ; Ipar Euskal Herrian, berriz, beste 500 bizi dira. Hego Euskal Herrian dauden hiztun gehienek 80 urte baino gehiago dituzte, gainera, gutxiago dira erraz aritzen direnak (batzuk gaztelaniaz, euskaraz eta kaloz ere erraz hitz egiten dutenak). Talde etnikoko adin ertainekoak elebidun pasiboak izan ohi dira. Gazteak, berriz, euskaraz edo gaztelaniaz baino ez dira mintzo. Ipar Euskal Herrian, aldiz, belaunaldi arteko transmisioa badabil oraindik ere.
Nebanice
Nebanice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 341 biztanle ditu eta 9,38 kilometro koadroko azalera. Chebeko barrutian dago.
Erromintxel
Hizkuntzaren egoera
Hala ere, euskal jatorriko buhameen artean erromintxel-hiztunen portzentajea aipatutakoa baino handiagoa omen da, XX. mendeko industrializazioan kalo hiztun askok migratu baitzuen Hego Euskal Herrira.
Historia
Erromintxela sortu zuten buhameak XV. mendean Europako iparraldetik Euskal Herrira migratutako kalderash hiztunak ziren. Muñozen eta Lopez de Mungiaren ustetan, euskararen eta erromanieraren arteko antzekotasun morfologikoak eta fonologikoak izateak asko erraztu zuen buhameen mintzairak euskararen morfologia hartzea.
Nebanice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1236 urtean egin zen.
Erromintxel
Historia
Taldea laster gizarteratu zen Euskal Herrian, tokian tokiko euskalkiak erabiliz, euskal herritar emakumeen eskubideak onartuz, eta bertsolaritzan eta pilotan arituz. Baliteke askok Euskal Herrian geratzea aukeratzea Europan jasandako jazarpenetik ihes egiteko. Nafarroa Garaian XVI. mendean aipaturiko lehendabiziko abizenak Bustamante, Hernández, Aragonés, Zamora, Malla, Heredia, Cortés, Campo, Ribera, Iturbide, Gaiferos, García, Navarro, Moyno edo Moreno izan ziren, baina hurrengo mendeetan Barrutia, Etxeberria edo Agirretarrak agertu ziren. Hala ere, Euskal Herrian ere jasan zuten jazarpena. Adibidez, 1549an Tuteran bildutako Nafarroako Gorteek erresuman sartzea galarazi zieten, ehun zigorradaren mehatxupean. Bi urte geroago, Iruñean bildu eta zigorra zehaztu zuten: 14 eta 60 urte artekoak izan behar ziren. 1602an Nafarroako Gorteek lege berri bat atera zuten «erromes» guztiak atxilotzeko eta sei urteko galera zigorra ezartzeko.
XVIII. menderako jarrera aldatu egin zen eta buhameak gizarteratzea zen helburu berria. Adibidez Nafarroako Gorteek 1780. eta 1781. urteen artean 23. Legea atera zuten, «agintariek bildu, kokaguneak eta lan onestak bil diezazkieketen...».
Erromintxelek beren burua buhametzat hartzen badute ere, kalo ijitoetatik bereizi izan dira, eta xangogorri edo hankagorri da kalo ijitoei deitzeko erabili duten izena.
Erromintxela euskal literaturan
Euskal idazle batzuek erromintxela erabili izan dute sorkuntza literarioan. Kama-goli erromintxelezko poema jasotzen du Jon Miranderen Poemak 1950-1966 antologiak, gero Mikel Markezek Kantu Erotikoak diskorako musikatu zuena. Koldo Izagirreren Metxa esaten dioten Agirretar baten ibili herrenak eta Agirre Zaharraren kartzelaldi berriak eleberrietan, pertsonaia batzuek erromintxelezko hitzak erabiltzen dituzte.
Niviventer tenaster
Niviventer tenaster Niviventer generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Chandrika Kumaratunga
Chandrika Kumaratunga (Kolonbo, 1945eko ekainaren 29a) Sri Lankako politikaria da. Sri Lankako bosgarren presidentea izan zen, kargu horretara iritsi zen lehen emakumea izanik. Bere agintaldia 1994ko azaroaren 12an hasi eta 2005eko azaroaren 19an amaitu zen. Lehen ministroa ere izan zen 1994ko abuztuaren 19tik azaroaren 14ra.
Sirimavo Bandaranaike eta Solomon Bandaranaikeren alaba da, Freedom Party alderdi politikoko kideak biak. Bere aita Sri Lankako lehen ministroa izan zen, baina 1959an hil zuten. Gertaera honen ondoren, bere amak kargu bera hartu zuen hiru alditan.
Chandrika 1994ko abuztuaren 19an aukeratu zuten Sri Lankako lehen ministro, eta urte horretako azaroan irabazi zituen presidentetzarako hauteskundeak.
Almatyko probintzia
Almatyko Probintzia Almaty hiriaren inguruan dagoen probintzia da, Kazakhstango 14 probintzietako bat, baina hiria bera barne bildu gabe, honek Qala ezberdin bat hartzen baitu. Hiriburua Taldykorgan da, 98.000 biztanlerekin.
Historia
Gaur egungo Almatyko Probintziaren aurrekaria Alma-Ata Oblasta izan zen. Semirechye izeneko eskualde historikotik sortua 1932ko martxoaren 10ean. Hiriburua Alma-Ata zen, gaur egungo Almaty. Sobietar garaian oblastaren iparekialdea, Taldykorganen inguruan zegoena banatuta egon zen, Taldy-Kurgan oblasta izenarekin. Gaur egun baturik daude baina hiriburua jada ez da Almaty, 2001ean hartutako erabakiaren ondorioz.
Albertako Unibertsitatea
1908an sortu zen eta gaur egun bere campus nagusiak Edmonton erdigunean 50 bloke inguru hartzen ditu, 90 eraikin baino gehiago eta 400 ikerketa laborategi inguru ditu, baita herrialdeko bigarren unibertsitate liburutegirik handiena ere.
Forest Hill Village (Montana)
Forest Hill Village Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Flathead konderrian dago, Montana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Albertako Unibertsitatea
Unibertsitateko fakultate nagusiak arteak, ingeniaritza, zientzia, medikuntza eta odontologia, zuzenbidea, hezkuntza, nekazaritza, farmazia, negozioak eta gorputz-hezkuntza eta programa bereziak dira, hala nola, Francophone Faculté Saint-Jean eta Native Studies School bezalako programa bereziak. Horien artean, medikuntza eta ingeniaritza arloan egindako ikasketak nabarmentzen dira gaur egun unibertsitateak eraikitzen edo mantentzen dituen mundu mailako laborategi eta ikerketa institutuetan, hala nola ikerketa medikoa, petrolioaren ingeniaritza eta nanoteknologia bezalako arloetan, horien artean, Nanoteknologiako Institutu Nazionala, Herentziaren ikerketa medikorako zentroa eta TRLabs.
Nebílovy
Nebílovy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 353 biztanle ditu eta 5,25 kilometro koadroko azalera. Plzeň-Hegoaldea barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1503 urtean egin zen.
Preetz
Preetz Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Harrapool
, 'Harrapul', Eskoziako Skye uharteko etxalde bat da, Barruko Hebridetan eta Highland eskualdean.
NA-2321
NA-2321 edo Azpako errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-150 nafar errepidearen 7,60 kilometroan hasi eta Eguesibar udalerrian dagoen Azpa kontzejura arte doa. Errepidea 1,59 kilometro luze da.
Eguzki Beltza
Eguzki Beltza (Schwarze Sonne) sinbolo nazi bat da, eguzki-gurpil mota bat (Sonnenrad), nazien ondoko Alemaniako testuinguru batean neonaziek eta satanismoko talde batzuek erabiltzen dutena. Ikurraren diseinuak sig runaren hamabi bertsio erradial ditu, SSak bere logotipoan erabiltzen dituen ikurren antzekoak. Heinrich Himmler, SSko buruak birmoldatu eta handitu zuen, eta Wewelsburgeko gaztelu bateko diseinu-elementu gisa agertu zen lehen aldiz Alemania Nazian, SSarentzako zentro bat izateko asmoa zuen erakinean.