cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jaron Lanier
Musika
1999ko maiatzaren 9an, Lanierrek, New York Timesen, Pirateria zure laguna da izeneko iritzi-artikulu bat idatzi zuen, non artistentzat diskoetxeek pirateria baino mehatxu handiagoa zirela argudiatzen zuen. Jatorrizko artikulua ez dago jada eskuragarri, baina, data berarekin, Pirateriaren aliatu eginez izeneko pasarte bat dago. Jatorrizko artikulua Neil Strauss-en New York Timesen beste artikulu batean aipatzen da, hau ere data berarekin. 2007ko azaroaren 20an, Ordain iezadazu nire edukiagatik izeneko mea culpa segizio bat argitaratu zuen berriro The New York Times egunkarian.
Kidetzak
Lanierrek aholku-batzorde askotan parte hartu izan du, besteak beste, Kaliforniako Hegoaldeko Unibertsitateko Kontseilari Batzarrean, Medical Media Systems-en (Dartmouth College-rekin lotutako bistaratze medikoen enpresa ertorria), Microdisplay Corporation-en eta NY3Dn (estereo pantaila automatikoen garatzaileak).
1997an, distantzia handiz bananduta dauden pertsonei fisikoki elkarrekin egotearen ilusioa emateko, «Tele-murgiltze ekimen nazional-eko» kide sortzailea izan zen, teknologia informatikoa erabiltzeari eskainitako ahalegina. Lanier Global Business Networkeko (Monitor Group-eko parte) kide ere bada.
Komunikabideetan
Hainbat dokumentaletan agertu izan da, besteak beste, 1990eko Ciberpunk dokumentalean, Danimarkako Telebistako 1992ko Computerbilleder – udfordring til virkelighden (euskaraz: Ordenagailuko argazkiak - errealitatearen erronka) dokumentalean ; 1995eko Plazer sintetikoak dokumentalean ; 2004ko Makinen aurkako amorrua telebista-dokumentalean , eta 2020ko Netflixeko Dilema soziala dokumentalean. Lanier 2002ko Gutxiengoen txostena filmeko taldeko bat izan zen. Lanierrek bere eginkizuna tramankuluak eta eszenatokiak osatzen laguntzea zela adierazi zuen. Lanier, Colbert txostenean ; Charlie Rosen, eta Tavisen irribarreak ikuskizun saioetan agertu izan da. 2018ko ekainaren 19an, ABCko Ikuskizuna saioan agertu zen saioaren azken zazpi minutuetan, Zure sare sozialetako kontuak oraintxe bertan ezabatzeko hamar argudio liburua sustatuz. 2020ko apirilaren 18an, Radiolab-en bultzatutako Kataklismoaren esaldia podcast atalean, gonbidatua izan zen. 2020ko maiatzaren 28an, Andrew Yang-ek, Yangek hitz egiten du podcastean, elkarrizketatu zuen Lanier ''Nor da zure datuen jabe? Jaron Lanierrek du erantzuna'' izeneko atalean. Lanier Lex Fridmanen podcastean agertu zen 2021eko irailaren 6an AIari, sare sozialei, EBari eta gizateriaren etorkizunari buruzko iritziei buruz hitz egiteko. Hitzaldi eta aurkezpenak egin ditu Concordia University Wisconsin eta University Temple United Methodist Church-en.
International Bartenders Association
International Bartenders Association (IBA) edo Tabernarien Nazioarteko Elkartea, batzutan International Bar Association erakundearekin nahastuta, munduko barmanik onenak ordezkatzeko ezarritako nazioarteko erakundea da.
Historia
Erakundea 1951ko otsailaren 24an sortu zen, Ingalaterrako Torquayko Grand Hotelean.
IBAk urtero World Cocktail Competition (WCC) eta World Flairtending Competition (WFC) lehiaketak antolatzen ditu. Ekitaldi hauek munduko leku desberdinetan antolatu izan dira. Halaber, koktel ofizialen zerrenda bat prestatzen du.Hasieran zazpi herrialde zeuden erakundean: Erresuma Batua, Italia, Frantzia, Danimarka, Herbehereak, Suedia eta Suitza. Lehen presidentea Bill Tarling izan zen.
IBAren koktelek ezaugarri bat dute: normalean neurriak mililitrotan ematen badira ere, IBAk zentilitrotan egiten ditu.
Thích Nhất Hạnh
Thích Nhất Hạnh (vietnameraz ahoskatua) Nguyen Xuan Bao jaioa (Hue, 1926ko urriaren 11 – ib., 2022ko urtarrilaren 22a) Thiền budista, bake aktibista, idazle, poeta, irakasle vietnamdarra, eta Plum Herri Tradizioaren sortzailea izan zen.
Nancy Usero
Nancy Usero Til (Zaragoza) gimnasta ohia da, eta Espainiako gimnasia erritmikoko talde modalitateko selekzio nazionalean parte hartu zuen. 1998tik 2001era selekzio nazionalekoa izan zen. Gimnasta gisa duen lorpen aipagarriena 1984ko Europako Txapelketan lortutako brontzezko domina da. Kirola utzita, Gimnasia Erritmikoko Zuzendaritza eta Koordinazio postua hartu zuen Espainiako Gimnasia Federazioan.
Diogoa
Diogoa landare loredun generoa da. Zazpi espezie bereizi dira Olacaceae familiakoa.
Nancy Usero
Gimnasta gisa
Zaragozako Gimnasia Erritmikoko Klub Eskolan hasi zen. 1982an, 2. mailako orokorrean brontzezko domina lortu zuen Espainiako Banakako Txapelketan, Palentzian. Gimnasia erritmikoko talde espainiarrean sartu zen, eta Madrilgo Moscardó Gimnasioan entrenatu zuen, Emilia Boneva hautatzaile nazionalaren eta Ana Roncero taldeko entrenatzailearen agindupean. Georgi Neykov zen taldearen koreografoa. 1984an brontzezko domina lortu zuen Vienan 1984ko Europako Txapelketako lehiaketa orokorrean. Domina hori lortu zuen taldeko kideak Nancy, Pilar Domenech, Maria Fernández (kapitaina), Virginia Manzanera, Eva Obalat eta Graciela Yanes izan ziren, baita Rocío Ducay eta Ofelia Rodríguez ere, ordezko gisa. Lorpen horren ondoren, 1984ko Meritu Gimnastikoaren Domina eman zieten guztiei. Espainiako Gimnasia Errege Federazioaren saria jaso zuten 1985ean, Alfontso Borboikoa eta Dampierre, Cadizko dukea, orduan EKOLeko lehendakaria, buru zela.
Diogoa
Etimologia
"Diogoa" izena Portugalgo XV. mendeko esploratzaile baten oroimenez jarri zieten: Diogo Cão (1450 inguru–1486 inguru).
Nancy Usero
Gimnasta gisa
Geroago, 1985ean, 7. postua lortu zuen Valladolideko Munduko Txapelketan. Hauek izan ziren txapelketa horretako kideak: Nancy, Pilar Domenech, María Fernández, Eva Obalat, Ofelia Rodríguez eta Graciela Yanes, eta Ester Domínguez, Rocío Ducay, Laura Manzanera eta Estela Martín ordezko.
Diogoa
Banaketa
Espezieak Afrikako erdialde tropikalekoak dira: Kamerun, Kongo, Nigeria eta Zaire.
Nancy Usero
Entrenatzaile gisa
Erretiratu ondoren, Aragoiko Gimnasia Federazioko zuzendari tekniko gisa aritu zen, eta gimnastak prestatu zituen Zaragozako Gimnasia Erritmikoko Klub Nazionalean. 1994tik Esther Domínguez entrenatzera iritsi zen, Mar Lozano banakako hautatzaile nazionalak deitu zion arte.
Diogoa
Espezieak
Hauek dira 2013 arte onartutakoak:
Nancy Usero
Entrenatzaile gisa
1997an, Usero estatuko junior taldearen arduradun hautatu zuten. 1998ko irailean, gimnasia erritmikoko talde modalitateko hautatzaile nazional izendatu zuten, eta María Fernández Ostolaza izan zen bere garaian gimnasta izan zen bere kidea. Dalia Kutkaite izan zuen laguntzaile eta entrenatzaile juniorren taldean, eta Cristina Álvarez koreografoa izan zen lehen urtean. 1999. eta 2000. urteetan, bi ariketak 3 zinta eta 2 eraztunekoak izan ziren, eta 10 mazakoak, lehena «Zorongo gitano»rekin, eta bigarrena, berriz, Chano Domínguez, Hozan Yamoto eta Javier Paxariñoren «Babelia», 1999an musika gisa. Talde titularra Sara Bayón, Marta Calamonte, Lorena Guréndez, Carolina Malchair, Beatriz Nogales eta Paula Orive izan ziren urte hartan. Maiatzaren amaieran Europako Txapelketa jokatu zen Budapesten. Lehiaketa orokorrean, taldea 7. postuan geratu zen, ariketan 10 mazako kalifikazioa txarra izan zelako. 3 zintako eta 2 eraztuneko lehiaketan brontzezko domina lortu zuen. Abuztuan, taldeak zilarrezko domina lortu zuen 3 zintatan eta 2 eraztunetan DTB-Pokal de Bochum-en. Irailaren amaieran, Osakako Munduko Txapelketa jokatu zen. Taldea 7. geratu zen lehiaketa orokorrean, eta horrek Sidneyko Olinpiar Jokoetarako hurrengo urteko sailkapena eman zien. Ondoren, seigarren postuan egon zen, bai 3 zinta eta 2 eraztunetan, bai 10 mazatan.
Diogoa
Taxonomia
Generoa Exell & Mendonça egileek deskritabatu zuen eta Boletim da Sociedade Broteriana (ser. 2 25: 109. 1951) aldizkarian argitaratu zuten.
Nancy Usero
Entrenatzaile gisa
2000ko urrian, Nancy Usero berritu egin zuten multzoko hautatzaile gisa, eta 2001eko martxora arte jarraitu zuen; orduan, Nina Vitrichenkok ordezkatu zuen, urte horretako martxotik irailera bitartean.
Ondarea eta eragina
Vienako Europako brontzezko domina, 1984an, Espainiako multzorako lehena izan zen 1975etik, eta nazioarteko lorpenen aldi zabal bati ekin zion. 2016ko 'Korne-Erritmikoa'ri egindako elkarrizketa batean, talde hartako kapitainak, María Fernández Ostolazak, domina horrek Espainiako gimnasia erritmikorako zuen garrantzia nabarmendu zuen:"Garai hartan, guk ekialdeko herrialdeak eraitsi nahi genituen [...] Dominak beti Errusia, Bulgaria eta Txekoslovakia zirenez, gurea oso mugarri handia izan zen eta Europarraren brontzea taldearentzat balentria izan zen. Zerbaiten hasiera izan zen."
Espainiako selekzioa
{| width="100%"
Senior taldea
1984
1985
Simona Renciu
Simona Renciu (Errumania, 1967ko abenduaren 21a) errumaniar gimnasta artistikoa da, 1983an taldekako lehiaketan munduko txapeldunorde izan zen.
1983
Budapesteko 1983ko Munduko Txapelketan, taldekako zilarra eskuratu zuen, Sobietar Batasunaren ondoren (urrea) eta Ekialdeko Alemaniaren aurretik (brontzea). Taldekideak: Lavinia Agache, Mirela Barbălată, Laura Cutina, Mihaela Stănuleţ eta Ecaterina Szabo izan ziren
Mihaela Stanulet
Mihaela Stănuleţ (Sibiu, Errumania, 1967ko uztailaren 16a) errumania r gimnasta artistikoa da, 1984an taldekako lehiaketan txapeldun olinpikoa.
1983
1983ko Budapesteko Munduko Txapelketan zilarra lortu zuen taldekako lehiaketan, Sobietar Batasunaren ondoren eta Ekialdeko Alemaniaren aurretik.
1984
Los Angelesko Olinpiar Jokoetan urrea eskuratu zuen, Estatu Batuen eta Txinaren aurretik. Taldekideak: Laura Cutina, Cristina Elena Grigoras, Ecaterina Szabo eta Simona Pauca izan ziren
Lavinia Agache
Lavinia Agache (Cãiui, Errumania, 1968ko otsailaren 11) errumaniar gimnasta artistikoa da, jauzi-probetan eta proba asimetrikoetan aditua. 1983an munduko txapelduna izatea lortu zuen.
1983
1983ko Gimnasia Artistikoko Nazioarteko Txapelketan, Budapesten, lau domina lortu zituen:
1984
Los Angelesko Olinpiar Jokoetan
Mirela Barbălată
Mirela Barbalata (Errumania, 1967ko urriaren 23a) errumaniar gimnasta artistikoa da, 1983an munduko txapeldunordea taldekako lehiaketan.
1983
Budapesteko 1983ko Munduko TaldekakoTxapelketan, zilarra eskuratu zuen, Sobietar Batasunaren ondoren (urrea) eta Ekialdeko Alemaniaren aurretik (brontzea). Taldekideak: Lavinia Agache, Simona Renciu, Laura Cutina, Mihaela Stănuleţ eta Ecaterina Szabo izan ziren.
Simona Pauca
Simona Pauca (Azuga, Errumania, 1969ko irailaren 19a) errumaniar gimnasta artistikoa da, oreka-habearen proban espezialista. 1984an txapeldun olinpikoa izatea lortu zuen.
1984
Los Angelesko Olinpiar Jokoetan urrea eskuratu zuen taldekakoan, Estatu Batuen eta Txinaren aurretik. Taldekideak: Laura Cutina, Cristina Elena Grigoraνo, Ecaterina Szabo eta Mihaela Stănuleţ izan ziren. Gainera, oreka barran urrea eta brontzea eskuratu zituen banakako jeneralean, Mary Lou Retton estatubatuarraren eta Ecaterina Szabo herrikidearen atzetik.
Celestina Popa
Celestina Popa (Ploiesti, Errumania, 1970eko uztailaren 12a) erretiratutako gimnasta artistiko errumaniarra da; 1988an txapeldunorde olinpikoa izan zen taldekako lehiaketan.
1985
Montrealgo Munduko Txapelketan, 1985ean, zilarra eskuratu zuen taldekako lehiaketan, Sobietar Batasunaren atzetik eta Ekialdeko Alemaniaren aurretik. Taldekideak: Laura Cutina, Eugenia Golea, Daniela Silivas, Ecaterina Szabo eta Camelia Voinea izan ziren
1987
Rotterdameko 1987ko Munduko Txapelketan, taldekakoan urrea eskuratu zuen, Sobietar Batasunaren eta Ekialdeko Alemaniaren aurretik, Aurelia Dobre, Daniela Silivas, Ecaterina Szabo, Camelia Voinea eta Eugenia Golea lagun zituela.
1988
1988an, Seulgo (Ipar Korea) Olinpiar Jokoetan zilarra eskuratu zuen taldekakoan, Sobietar Batasunaren ondoren, eta Ekialdeko Alemaniaren aurretik (brontzea). Taldekideak: Aurelia Dobre, Eugenia Golea, Gabriela Potorac, Daniela Silivas eta Camelia Voinea izan ziren.
Laura Cutina
Laura Cutina (Ploiesti, Errumania, 1968ko irailaren 13a) gimnasta artistiko errumaniarra da, 1984an taldekako lehiaketan txapeldun olinpikoa izan zen.
1983
1983ko Budapesteko Munduko Txapelketan, taldekako zilarra lortu zuen, Sobietar Batasunaren ondoren eta Ekialdeko Alemaniaren aurretik. Taldekideak: Lavinia Agache, Mirela Barbălată, Simona Renciu, Mihaela Stanulet eta Ecaterina Szabo izan ziren.
1984
Los Angelesko Olinpiar Jokoetan taldekako urrea eskuratu zuen, Estatu Batuen eta Txinaren aurretik.
1985
Montrealgo Munduko Txapelketan, 1985ean, zilarra eskuratu zuen taldekako lehiaketan, Sobietar Batasunaren atzetik eta Ekialdeko Alemaniaren aurretik. Taldekideak: Celestina Popa, Eugenia Golea, Daniela Silivas, Ecaterina Szabo eta Camelia Voinea izan ziren
Cristina Elena Grigoras
Cristina Elena Grigoras (Satu Mare, Errumania, 1966ko otsailaren 11) gimnasta artistiko txapeldun olinpikoa izan zen 1984an, taldekako lehiaketan.
1984
Los Ángeleseko Olinpiar Jokoetan urrea eskuratu zuen taldekakoan, Estatu Batuen eta Txinaren aurretik. Taldekideak: Laura Cutina, Simona Pauca, Ecaterina Szabo eta Mihaela Stănuleţ izan ziren
Helen Mack Chang
Helen Mack Chang (Retalhuleu, 1952ko urtarrilaren 19 a) Guatemalako enpresaburu eta giza eskubideen arloko ekintzailea da. Giza eskubideen defendatzaile bihurtu zen, Guatemalako armadak 1990eko irailaren 11n Myrna Mack Chang antropologoa hil eta gero.
2004an, Amerikarteko Giza Eskubideen Auzitegiak Guatemala kondenatu zuen kasuarengatik eta herrialdeak kalte-ordaina ordaindu behar izan zien Macki eta haren familiari.
Biografia
Guatemalako gerra zibilean, Myrna Mack, Helenen ahizpa maiekin aritu zen lanean eta gobernuak haien aurka egindako erasoen larritasuna azaldu zuen. Myrna labankadaz hil zuten 1990ean, Guatemalako Hiriko bulegotik gertu.
Guatemalan justizia bila hamar urte baino gehiago eman ondoren, Washingtongo Giza Eskubideen Amerikarteko Batzordera eraman zuen, eta ondoren Amerikarteko Giza Eskubideen Auzitegira, Costa Rican. Bi urte geroago, Myrnaren hiltzaileetako bat, Noel de Jesús Beteta Alvarez, armadako sarjentu ohia, kondenatu egin zuten. Auzitegiak 25 urteko kartzela-zigorra ezarri zion. 2002an, Juan Valencia Osorio koronela zigortu zuten, hilketa agindu zuelako, eta 30 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten. Erabakia apelazio-auzitegi batean ezeztatu zen 2003an. Guatemalako Gorte Gorenera eraman dute kasua. Kasu hori izan zen Guatemalako lehena, eta aurrekari bat ezarri zuen antzeko giza eskubideen kasuetarako.
Álvaro Colom presidentearen zuzendaritzapean, Mack 2010ean izendatu zuten poliziaren ustelkeriari buruzko ikerketak zuzentzeko. Izendatu ondoren egindako lehen adierazpenetako batek esan zuen Guatemalako poliziaren soldata apalak eta lan-baldintza txarrak ustelkeriaren katalizatzaile giltzarriak zirela, eta aurre egin behar zitzaiela".
Camelia Voinea
Camelia Voinea (Konstantza, Errumania, 1970eko martxoaren 1a) errumaniar gimnasta artistiko a da, 1988ko txapeldunorde olinpikoa taldekako lehiaketan.
1985
Montrealgo Munduko Txapelketan, 1985ean, zilarra eskuratu zuen taldekako lehiaketan, Sobietar Batasunaren atzetik eta Ekialdeko Alemaniaren aurretik. Taldekideak: Laura Cutina, Eugenia Golea, Daniela Silivas, Ecaterina Szabo eta Celestina Popa izan ziren.
1987
Rotterdameko 1987ko Munduko Txapelketan, taldekako urrea irabazi zuen Sobietar Batasunaren eta Ekialdeko Alemaniaren aurretik, Aurelia Dobre, Daniela Silivas, Ecaterina Szabo, Celestina Popa eta Eugenia Golea lagun zituela.
1988
1988an, Seulgo (Ipar Korea) Olinpiar Jokoetan zilarra lortu zuen, Sobietar Batasunaren ondoren eta Ekialdeko Alemaniaren aurretik (brontzea). Hona hemen taldeko kideak: Aurelia Dobre, Celestina Popa, Gabriela Potorac, Daniela Silivas eta Eugenia Golea.
Agaricus abruptibulbus
Agaricus abruptibulbus edo Agaricus essettei Agaricaceae familiako perretxiko espezie bat da. Almendra mingotsen usain susmagarria izan arren, jateko ona da.
Deskribapena
Kapela: 6 eta 10 cm arteko diametrokoa, hasieran oboidea edo kanpai itxurakoa, gero laua titi txiki batekin, zuria, hori ilunez zikintzen da ukitzean edo igurztean.
Orriak: Estu, oinetik urrun, hasieran zurbilak, zahartzean arrosa-grisaxkak. Ertza esterila eta zurbila.
Gabriela Potorac
Gabriela Potorac ,(Bacău, Errumania, 1973ko otsailaren 6a) errumaniar gimnasta artistikoa da, bi aldiz, 1988an txapeldunorde olinpikoa taldeen arteko lehiaketan eta zaldi-jauziaren proban.
Kirolari ibilbidea
1998
Agaricus abruptibulbus
Deskribapena
Hanka: Luzea, zilindrikoa edo oinarrirantz lodituta, erraboil baztertu oso garatu batean amaitzen da. Eraztun zuri eta mehe bat du, oso goian, leuna goi aldetik, eta azpitik gurdien gurpilaren forman, hortzekin.
Haragia: Mehea, zuria kapelan, zerbait arrosa kolorekoa oinarena, batez ere erraboilean. Almendren usain arinekoa.
Gabriela Potorac
Kirolari ibilbidea
Seulgo Olinpiar Jokoetan (Hego Korea) 1988an, zilarra lortu zuen zaldi-jauzian —Svetlana Boginskaya sobietarraren ondoren (urrea)— eta brontzea eskuratu zuen oreka-habean —bere herrikide Daniela Silivas, Elena Shushunova sobietarra eta Phoebe Mills estatubatuarrarekin berdinketan. Taldekakoan zilarra lortu zuen, Sobietar Batasunaren (urrea) ondoren eta Ekialdeko Alemaniaren (brontzea) aurretik, taldekideak: Aurelia Dobre, Celestina Popa, Eugenia Golea, Daniela Silivaş eta Camelia Voinea izan ziren.
1989
Stuttgarten (Alemania) 1989an egindako Munduko Txapelketan, zilarrezko domina lortu zuen taldekakoan —Sobietar Batasunaren ondoren eta Txinaren aurretik—, eta oreka-habean brontzea, Daniela Silivas herrikidearen eta Olesia Dudnik sobietarraren ondoren.
Agaricus abruptibulbus
Deskribapena
Etimologia: Agaricus terminoa grekotik dator, Perretxikoa esan nahi duen "agarikón" hitzetik. Abruptibulbus epitetoa berriz latinetik dator, "abruptus" hitzetik, hautsia, arraildura esan nahi du. Oinean erraboil baztertua edo ia baztertua duelako.
Jangarritasuna
Jangarri ona batzuentzat, beste batzuk uko egiten dioten arren.
Nahasketa arriskua
Agaricus sylvicola delakoarekin eta Agaricus xanthoderma espeziarekin, lehenengoak anis usain handia du, eta bigarrena fenol usainarekin, gainera apur bat toxikoa da.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean pinudietan ateratzen da. Batzuetan, lurrean eroritako pinu-lumek ia estalita.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika.
Tatiana Bilbao
Tatiana Bilbao Spamer (Mexiko Hiria, Mexiko, 1972ko abuztuaren 2a) arkitekto eta akademiko mexikarra da. Bere sinadura sortu aurretik, Tatiana Bilbao aholkulari zen Mexiko Hiriko Barruti Federaleko Gobernuko Garapen eta Etxebizitza Ministerioan, eta aldi horretan Hiriaren Hiri Garapenerako Aholku Batzordearen Garapen Zuzendaritza Nagusiko kide zen.
Txinan, Frantzian, Estatu Batuetan, Mexikon eta Guatemalan ditu proiektuak, besteak beste. Bere proiekturik adierazgarrienetako batzuk honako hauek dira: Culiacango Lorategi Botanikoa, Sinaloa, Jinhuan (Txina) dagoen parke bateko erakustaretoa eta 62 m²-ko etxebizitza sozial iraunkorraren prototipo bat, 120 mila peso mexikarreko kostuarekin bikoizteko gaitasuna duena, 2015ean Chicagoko Arkitektura Bienalean aurkeztu zena eta jatorrian Chiapasen proiektatu zena.
Bilbaoren lanak Kunstpreis Berlin saria jaso zuen 2012an, 2010ean New Yorkeko Arkitektura Ligak goraka doan ahots gisa izendatu zuen, 2014an LOCUS Fundazioak Arkitektura Iraunkorraren Global Saria eman zion, eta ArchitzierA + Sariek omendutakoei 2017ko Inpaktu Saria eman zien, 2020ko Tau Sigma Delta Gold Medal eta Marcus Prize Award sariekin batera.
Biografia
Tatiana Bilbao 1972an jaio zen Mexiko Hirian, arkitekto-familia batean: aitona-amonetako bat arkitekto bikaina izan zen Bilbon, Euskal Herrian, eta Gerra Zibilaren ondoren erbesteratu zen. Gurasoak fisikomatematikoak dira eta Bilbao Ikastetxearen sortzaileak, Barruti Federalean. Arkitektura ikasi zuen Unibertsitate Iberoamerikarrean, eta 1996an graduatu zen. 1998an ohorezko aipamena lortu zuen karrera profesionalagatik, eta, gainera, urteko tesirik onenaren aitorpena.Tomas Bilbao Espainiako Errepublikako ministroaren biloba, arkitekturaren eta gizarte-usadioen arteko harremana bilatu du beti bere karrerak, balioak dituen arkitektura defendatuz eta ahulenengatik kezkatuta.
1998an aholkulari aritu zen Barruti Federaleko Gobernuko Hiri Garapen eta Etxebizitza Idazkaritzan. 2000. urtean, Laboratorio de la Ciudad de México S.C. enpresa sortu zuen (LCM), Fernando Romero arkitektoarekin batera. Lau urte iraun zuen, globalizazioaren aurrean arrazoi ideologikoengatik banandu ziren arte. Hainbat proiektu arkitektoniko egiteaz gain, LCM ideien laborategi bat zen, kultura garaikidearen ezagutza oro har bultzatzen saiatzen zena, arkitekturako nahiz antzeko beste praktika batzuetako (artea, musika, antzerkia) platikak, hitzaldiak, eztabaidak eta erakusketak antolatuz.
Aldi berean, MX.DF izeneko ikerketa-tailerra sortu zuen, Mexiko Hiriko espazio publiko zein pribatuaren ekoizpena osatzen duten harremanak ezarri eta ulertzeko.
2005ean, Iberoamerikako Unibertsitateko Arkitektura eta Hirigintza karreran sartu zen Diseinuko irakasle gisa. 2008an Txileko Santiagoko Andrés Bello Unibertsitatean irakasle gonbidatu izendatu zuten. Irakasle bisitaria ere izan da Rise Unibertsitatean, Columbia Unibertsitatean, Yale Unibertsitatean, GSD Hardvard Unibertsitatean, Londresko AA elkartean eta Alemaniako Peter Behrens Arte Eskolan, besteak beste.
2017an, Bilbaok, Gonzalo Ortegarekin lankidetzan, Perspectivas: Tatiana Bilbao Estudio erakusketa egin zuen, Monterreyko (Nuevo León) Arte Garaikideko Museoak (MARCO) antolatua. Bertan, 2004tik 2017ra bitartean ekoitzitako proiektuak aurkeztu ziren. Erakusketa hau Pueblako Amparo Museoan ere aurkeztu zen urtebete geroago.
2019an, Danimarkako Louisiana Museoak izen bereko erakusketa bat aurkeztu zuen bere lanari buruz, 'The Architect ́ s Studio' sailaren barruan. Erakusketa hau bigarren ediziokoa da, eta, bertan, nazioarteko izen handiko arkitektoek hartu dute parte, beren ibilbide arkitektonikoa erakutsiz. Erakusketa honetan ikus daitekeenez, Mexikoko kulturak eta tradizioek funtsezko papera betetzen dute beren lanean, baita arkitektura sozial eta iraunkorrarekin duen konpromisoa ere. Era berean, Mexiko Hiriko Arte Museo Nazionalarekin (MUNAL) elkarlanean, José María Velasco eta Dr. Atl bezalako artisten lanak aurkeztuko dira.
Tatiana Bilbao estudioa
2004an, Tatiana Bilbao S.C. enpresa sortu zuen. Bulego horretan egin zen lehenengo proiektua Jinhuako Erakusketa Aretoa izan zen. Ai Weiwei artista txinatarrak zuzendu eta koordinatu zuen proiektua, eta hainbat herrialdetako arkitekto gazteen talde bat bildu zuen, pabiloietan banatutako eta Shanghaitik gertu dagoen Yiwu ibaiaren kostaldean kokatutako parke handi bat garatzeko. Bilbaok diseinatu zuen goian aipatutako aretoa, «Erakusketa Gunea» ere esaten zaiona.
2009an Catia Bilbao eta David Vaner beren bulegoko bazkide egin ziren, biak finantza arloko eta tailerreko arduradunak, hurrenez hurren. 2015ean bere bulegoak 31 kide zituen eta 2017an 40 baino gehiago.
Estudioak hazten jarraitzen du, eta 2017rako Juan Pablo Benlliure lantegiko buru izango zen eta bazkide bihurtu zen. 2020an, berriz, Mariano Castillo eta Alba Cortes izan ziren estudioko bazkide berriak.
2019. urtearen amaieran, Mazatlango akuario berria eraikitzen hasi ziren, Cortesko Itsasoaren Ikerketa Zentroa, Mazatlango Parke Nagusiaren zati dena, bere estudioak ere diseinatua.
Agaricus pilatianus
Agaricus pilatianus Agaricaceae familiako perretxiko espezie bat da. Xanthoderma sekziokoa da, toxikoa, fenol usain handia du.
Deskribapena
Kapela: 6 eta 12 cm arteko diametrokoa, hasieran ganbila, gero lau-ganbila, kolore oso aldakorrekoa, normalean arrexka edo marroi-grisaxka, hondo zurixkaren gainean, ezkatatsu fibrilosoa edo garbi ezkataduna, igurtziz gero horitu egiten da. Ertz makurra eta soberakinarekin.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: Zilindriko samarra, eta pixka bat mehetua oinarrirantz, nahiko sendoa, zurixka, ukitzean oinarrian hori-kromo kolorez zikintzen da, eraztun oso bereizgarria, egitura bikoitza, goian eta iraunkorra.
Haragia: Zuria, oinaren oinarrian, gogor zikintzen da horiz. Fenolaren antzeko usaina
Etimologia: Agaricus terminoa grekotik dator, perretxikoa esan nahi duen "agarikón" hitzetik.
Toxikotasuna
Toxikoa, xanthoderma taldeko guztiak bezala.
Nahasketa arriskua
Arretaz erreparatzen badiogu eraztunari eta hareazko habitatari, xanthoderma taldeko beste espezie batzuetatik bereiz dezakegu.
Banaketa eremua
Europa.
Léon Augustin Lhermitte
Léon Augustin Lhermitte (Mont-Saint-Père, 1844ko uztailaren 31 - Paris, 1925eko uztailaren 28a) frantziar margolaria izan zen.
Lecoq de Boisbaudranen ikaslea izan zen eta errekonozimendua irabazi zuen 1864ko Parisko Aretoan erakusketa egin ondoren. Margolari naturalista izan zen, eta nekazariekin lan egindako landa-eszenengatik nabarmendu zen. Pastelaren erabilera berritzailea egin zuen.
Chris Heunis
Abokatua lanbidez, Alderdi Nazionaleko kide gisa sartu zen politikan. 1974an parlamentuko kide hautatu zuten eta Turismo ministro izendatu zuten. Hurrengo urtean Ekonomia Gaietarako ministro izendatu zuten. 1982an Konstituzio Erreformako ministro bihurtu zen.
Hegoafrikako behin-behineko presidente izan zen 1989ko urtarrilaren 19tik martxoaren 15era, Pieter Botha presidentea burmuineko iktus batetik osatzen ari zen bitartean.
Azpibeltz tintausain-ilun
Azpibeltz tintausain-iluna (Agaricus phaeolepidotus edo Agaricus meleagris ) Agaricaceae familiako perretxiko espezie bat da. Agaricus xanthoderma bezain toxikoa. Sindrome gastrointestinala.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 8 cm arteko diametrokoa, erdi esferikoa hasieran, gero kanpai itxurakoa, azkenean laua, titi apur batekin. Marroi kolorekoa, haragiaren hondo zuriaren gainean nabarmentzen diren arre-marroi koloreko ezkataz arrakalatzen da. Igurtziz gero horixka kolorea hartzen du.
Agaricus urinascens
Agaricus macrosporus edo Agaricus urinascens Agaricaceae familiako perretxiko espezie bat da. Jangarri ona, ale gazteak hobeak, prestaketa anitzak. Tamaina izugarriak har ditzake, eta itxura trinkoa, eraztun sendoa eta oin motza ditu.
Azpibeltz tintausain-ilun
Deskribapena
Orriak: Meheak, estu, hasieran zurbilak, gero arrosak, azkenean marroi ilun kolorekoak.
Hanka: 6 - 10 x 1 - 1,5 cm-koa, zilindrikoa, erraboil baztertuarekin, zuria, ebakitzean horiz zikintzen da, aldatuz doana desagertu arte, arre-marroi bihurtuz. Eraztuna goian, zabala, zuria, ukitzean horiz zikintzen da eta behealdea koskadun gune hori edo arrexka batek apaintzen du.
Agaricus urinascens
Deskribapena
Kapela: Globo itxurakoa, 8 eta 15 cm arteko diametrokoa bola egoeran, gero ganbila eta amaieran zabaldua, egoera honetan 40 cm-ko diametrora irits daiteke. Zuri distiratsua, horiz zikintzen da ukitzean. Eguraldi lehorrean, azala ezkata handietan zatitzen da, okre samarreko kolorea hartuz.
Azpibeltz tintausain-ilun
Deskribapena
Haragia: Zuria, oinean eta batez ere erraboilean horitzen dena. Kolore horia arre bihurtzen da gero. Iodo edo fenol usainak Agaricus xanthoderma gogorarazten du.
Etimologia: Agaricus terminoa grekotik dator, perretxikoa esan nahi duen "agarikón" hitzetik.
Agaricus urinascens
Deskribapena
Orriak: Estu, zurixkak luzaroan, gero arrosak, marroi ilunak edo beltzak.
Azpibeltz tintausain-ilun
Toxikotasuna
Agaricus xanthoderma bezala toxikoa.
Agaricus urinascens
Deskribapena
Hanka: Lodia, 3 - 10 x 2,5 - 3,5 cm-koa, zuria, ezkataduna, fusiformea edo sustraia bezalakoa du, batzuetan barrua hutsik, eraztuna zuria, mehea, kanpotik koskaduna.
Azpibeltz tintausain-ilun
Nahasketa arriskua
Ezkata arreak dituzten beste Agaricus batzuekin, Agaricus Langei bezalakoekin, baina honi haragia gorritu egiten zaio eta usaina atsegina du.
Sasoia eta lekua
Ekainetik irailera, hostoerorkorren basoetako soilguneetan ateratzen da.
Agaricus urinascens
Deskribapena
Haragia: Lodia eta irmoa, zuria, oinean ebakitzean zerbait gorritu egiten da. Anis usain iheskorrekoa, azala igurtztean, almendra mingotsen usain garbia dario.
Etimologia: Agaricus terminoa grekotik dator, perretxikoa esan nahi duen "agarikón" hitzetik. Macrosporus epitetoa latinetik dator, handia esan nahi duen "makros" hitzetik eta "spora" hitzetik, hazia esan nahi du. Bere espora handiengatik.
Jangarritasuna
Jangarri ona.
Nahasketa arriskua
Agaricus arvensis delakoarekin nahas daiteke, garai berean eta leku berdinetan ateratzen da, baina hau txikiagoa da eta kapela leuna du, ez da gorritzen eta mikroskopikoki oso desberdina da.
Sasoia eta lekua
Udaberrian agertzen da, baita udazkenean ere, 500 eta 1000 metro arteko altueran, larreetan, batzuetan zirkulu handiak osatuz.
Banaketa eremua
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa.
Ximenia roigii
Ximenia roigii landare loredun generoa da, Olacaceae familiakoa.
Banaketa
Kubako espezie endemikoa da. Dirudienez, habitat galtzen ari dela eta, arriskuan dago.
Bakterio-populazioaren hazkundea
Bakterio-populazioaren hazkundea bakterioen ugalketaren ondorioz mikrobio horien populazio batek bizi duen aldaketa numerikoari deritzo. Prozesu honen bitartez bakterioen zelulen kopurua asko handitzen da.
Jakina denez, bakterioak erdibiditze izeneko prozesuaren bitartez ugaltzen dira. Mutaziorik gertatu ezean, erdibiditzearen ondorioz sortutako bi zelula alabak jatorrizko zelularen berdinak izango dira genetikoki.
Bakterioen ugalketa, beraz, 2 zenbakidun progresio geometrikoa da:
20 → 21 → 22 → 23 → → → → 2n
Hazkunde horren formula matematikoa honako hau izanik:
Non:
N = N0 x 2n
N = 1 x 2144
Amaierako bakterioen kopurua egundokoa izango litzateke, baina praktikan bakterio asko hiltzen dira, amaierako kopurua txikiagoa izanik. Fase honetan bakterio-populazioaren hazkundea esponentziala da
Hasierako eta amaierako bakterioen kopurua ezagututa, erraza da belaunaldien kopurua ezagutzea:
log N = log N0 + n log 2
Hazkundearen faseak
Bakterio-populazio baten hazkundeak ontzi itxi batean, edo kultura estatiko batean, fase desberdinak ditu, aldameneko irudian irudikatuta agertzen direnak.
Lau fase bereizten dira hazkundeari dagokionez: sortasun-fasea, fase esponentziala, fase egonkorra eta heriotza-fasea.
1.- Sortasun-fasean (Lag phase, ingelesez) bakterioak ingurugiroari moldatzen hasten dira. Fase honetan ez dago hazkunderik, bakterioak ez baitira ugaltzen. Mikrobioak hazten dira, baina haien kopurua egonkor mantentzen da.
Bakterioak hazkuntza-ingurunera egokitzearen adibide bat entzima induzituen sintesia da: bakterio baten entzima guztiak ez dira aktiboak aldi berean, horietako batzuk (A hazkuntza-ingurunean behar ez direnak, adibidez) erreprimituta baitaude operoi batetik. Hala ere, B hazkuntza-ingurune batera pasatzean (A ez den beste batera), erreprimituta zeuden entzima horiek, B ingurune berri horretan beharrezkoak direnak, erreprimituta egoteari utzi eta sintetizatu egiten dira. Horregatik, bakterio bat hazkuntza-ingurune batean hazten hasten denean, ingurune horretan hazteko behar dituen entzimak sintetizatu behar ditu (hau da, denbora behar du, sortasun-fasea).
A izeneko ingurune batean hazten den bakterio-kultura bat inokulatzen bada fase esponentzialean beste ingurune batean, A ere bai, eta tenperatura berean, orduan ez da sortasun-faserik ikusten eta hazkunde esponentzialak abiadura berean jarraitzen du. Hala ere, A ingurunean hazten zen kultura esponentziala B ingurunean inokulatzen bada, badago sortasun-fasea (ingurunearen aldaketak egokitzeko denbora behar baitu).
2.- Fase esponentziala (Exponential phase, ingelesez): fase esponentzialean (edo logaritmikoan) bakterioak ugaldu egiten dira. Ugalketa horren ondorioz bakterioen kopurua esponentzialki hazten da. Fase honetan goian aipatutako formula ( N = N0 x 2n) betetzen da.
Aipatu behar da, dena den, hazkunde esponentzialaren tasa ingurugiroaren baldintzen menpe dagoela: hazkuntza-ingurunearen eta tenperaturaren menpe, batik bat.
Fase honetan dauden bakterioak gazteak dira eta biologikoki oso aktiboak. Beren zelula-horma, halere, ez dago bakterio helduen zelula horma bezain garatua, beraz fase honetan bakterioak sentikorragoak dira hainbat antibiotikoren aurrean.
Bakterioen hazkunde-kurbak latentzia-fasearekiko eta fase esponentzialarekiko duen inplikazio praktiko bat aipatuko dugu: hazkundearen lehen faseetan produktu ez-esteril bat (adibidez, esnea) ordu gutxi batzuetan hoztu gabe utz daiteke, kalte handirik gabe. Baina fase esponentziala hasi eta ordu batzuetan uzten bada hoztu gabe, emaitzak oso gaiztoak izango dira.
3.- Fase egonkorra (Stationary phase, ingelesez): Fase esponentziala etengabe luzatuko balitz, egun gutxitan bakterio-kultura baten masak gure planetaren pisua gaindituko luke. Praktikan hori ez da inoiz gertatzen, ingurugiroko elikagaiak agortzen direlako, metabolismoaren produktu toxikoak pilatzen direlako, ingurugiroko pH aldatzen duelako eta bere oxigenoaren kontzentrazioa jaisten delako. Horrenbestez, bakterio-kultura ez da gehiago hazten eta fase egonkorra sortzen da.
Fase honetan, beraz, bakterioen kopurua egonkortzen da: jaiotzen direnen kopurua hiltzen direnen kopuru bera da.
4.- Heriotza-fasea (Death phase, ingelesez): Heriotza-fasean lehen aipatutako ingurugiroaren aldaketek bakterio askoren heriotza dakartzate. Bakterioen kopurua esponentzialki jaisten da, maila oso txiki bateraino, baina zerora iritsi gabe. Horrenbestez, erabateko esterilitatea ez da gertatzen: asteak edo hilabeteak beharko dira, mikrobio eta ingurugiroko baldintzen arabera, zelula bideragarriak ez egoteko.
Heriotza fasean zelula guztien kontaketa egonkorra izan daiteke, baina zelula bideragarrien kontaketa nabarmen jaisten da.
Aplikazio praktikoak
Mikrobiologia industrialean sarritan bakterio-kultura bat etengabe fase esponentzialean egotea lortu nahi da, kultura horrek modu jarraituan produktu interesgarri bat (antibiotiko bat, molekula organikoren bat...) ekoitz dezan. Hori kimiostato izeneko tresna baten bitartez lortzen da. Funtsean, kimiostato batean bakterioak beti fase esponentzialean daude hazkuntza-ingurunea etengabe berritzen delako, eta elikagaiak inoiz bukatzen ez direlako.
Ecaterina Szabo
Ecaterina Szabo (Covasnako barrutia, Errumania, 1968ko urtarrilaren 22a) errumaniar gimnasta artistiko ohia da; 20 domina irabazi ditu, mundukoak, kontinentalak eta olinpikoak.
Lorpenak
Batez ere Los Angelesko Olinpiar Jokoetan nabarmendu zen, 1984an, urrezko lau domina irabazi zituen zaldi-jauzian, oreka-habean, lurzoruan eta taldekako lehiaketan, eta zilarrezkoa, berriz, banakako orokorrean, Mary Lou Retton estatubatuarrarekin izandako borroka epiko baten ondoren, zeinak azkenean urrea lortu baitzuen.
Hiru urte geroago, taldea 1987an Rotterdameko Munduko Txapelketara eraman zuen, Sobietar Batasuna garaituz, lehiaketaren historian hirugarren aldiz. 2000. urtean Gimnasiako Fama Aretoan sartu zen.
Kirolari ibilbidea
Moskuko Olinpiadetan, 1984ko Olinpiar Jokoetan, Szabo izan zen faboritoa, eta "the next Nadia" (Nadia berria) deitu zioten, Nadia Comüneci errumaniarra erreferentzia hartuta. Konpetentzietan urrezko domina gehienak irabazi bazituen ere, Mary Lou Retton garaitu zitzaion proba batean .05 puntu eztabaidatuan. Errumaniara heroi bihurtuta itzuli zen, eta urteko atleta errumaniar onena zela esan zuten.
Azpibeltz eraztunbiko
Azpibeltz eraztunbikoa (Agaricus bitorquis) Agaricaceae familiako perretxiko espezie bat da. Jangarria da, baina pixka bat lehorra eta mina. Lorategietan eta izotzari aurre egiteko gatza jaso duten bideen ertzetan hazten da.
Deskribapena
Orriak: Hasieran haragi kolorekoak, gero arrosa zikinak eta azkenean arre-txokolate kolorekoak.
Hanka: Zuria, sendoa, motza eta lodia, behean puntan amaitzen da; eraztun bikoitza du eta batzuetan kapelaren ertzarekin bat eginda ikusten da.
Haragia: Zuria, ebakietan pixka bat arrosa kolorea hartzeko joera du, marruskaduretan edo zapaldutako eremuetan, herdoil-hori koloreko tonuekin. Usain atseginekoa eta urraren zaporekoa.
Etimologia: Agaricus terminoa grekotik dator, perretxikoa esan nahi duen "agarikón" hitzetik. Bitorquis epitetoa latinetik dator, bi aldiz, esan nahi duen "bis" hitzetik eta lepokoa esan nahi duen "torquis" hitzetik. Eraztun bikoitzagatik.
Jangarritasuna
Jateko ona, baina pixka bat lehorra eta mina. Bere itxurak eta intsektuen larbaz betetzeko joerak ez dute desiragarria egiten.
Nahasketa arriskua
Validus aldaera, handiagoa delako bereizten da, haragia gehiago gorritzen delako eta oinarrirantz eroritako eraztunagatik.
Sasoia eta lekua
Maiatzetik aurrera leku belartsuetan, kaleen inguruan eta bideen ondoan, errepideen ertzetan, asfaltoa eta kaleetako estaldura altxatzeko gai da.
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa.
Anacolosa
Anacolosa landare loredun generoa da, Olacaceae familiakoa. Hogeita bost espezie bereizi dira.
Banaketa
Espezieak Tropikoan zabalduta daude, tartean Malaysian.
Espezie batzuk
Hauek dira 2021eko uztailan Plants of the World Onlinek onartuak zituen espezieak:
Agaricus benesii
Agaricus benesii edo Agaricus squamulifer Agaricaceae familiako perretxiko espezie bat da. Jateko ona da, haragitsua eta errendimendu onekoa.
Deskribapena
Kapela: 6 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, globo-erdi formakoa, gero hemisferikoa erdialdea zapaldua duela; kolore zuri garbia, batzuetan lehorteagatik pitzatua. Ezkatatxo zurbil edo arre ugariz estalitako ertza.
Orriak: Estu, gaztetan haragi zurbil kolorekak, ondoren ilundu egiten dira; ertz antzua, zurixka.
Hanka: 6 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 2 eta 3 cm bitarteko lodierakoa, zilindrikoa edo pixka bat lodiagoa oinarrirantz, solidoa, muinduna, zuria, kapelaren ertzean dituen ezkatatxoen antzekoak ditu oinarrian. Eraztun zuria, bikoitza, koska zuri lodiz apaindua.
Haragia: Trinkoa, gogorra, lodia, gorriz edo gorri-azenario kolorez tindatzen da ebakitzean, batez ere oinaren kanpoaldetik gertu dauden zatietan. Usain garratz samarra du.
Etimologia: Agaricus terminoa grekotik dator, perretxikoa, esan nahi duen "agarikón" hitzetik
Jangarritasuna
Jateko ona da, baina gogor samarra eta lehorra.
Nahasketa arriskua
Ezaugarri nagusiak direla eta: kapela zuria, ebakitzean gorritzen den haragi gogorra eta kapelaren ezkatatxoek, nahastezina egiten dute.
Sasoia eta lekua
Udaberritik negura arte. Talde handiak osatzen ditu. Nahiko arrunta da mendietan. Basoetako soilguneetan, zuhaitzak (koniferoak) dituzten larreetan edo zelaietan
Banaketa eremua
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia.
2021eko Ordiziako Klasika
'''XCVIII. Ordiziako Klasika- Ordiziako Udala Sari Nagusia''' 2021eko uztailaren 25ean egin zuten. Hasiera eta bukaera Ordizian, Abaltzisketa eta Altzo zeharkatu zituen, 166,95 km ibilbidean. 1.1 maila zuen.
2022ko Ordiziako Klasika
'''XCIX. Ordiziako Klasika- Ordiziako Udala Sari Nagusia''' 2022ko uztailaren 25ean egin zuten. Hasiera eta bukaera Ordizian, Abaltzisketa eta Altzo zeharkatu zituen, 165,7 km ibilbidean. 1.1 maila zuen.
International Press Institute World Press Freedom Heroes
International Press Institute World Press Freedom Heroes Vienako International Press Institute-k prentsa-askatasuna eta adierazpen-askatasuna mantentzeko ekarpenak egin eta ausardia erakutsi dituen pertsonak saritzen ditu. Lehen 50 "heroiak" 2000. urtean aukeratu zituzten erakundearen 50. urteurrenean, eta Bostongo Mundu Biltzarrean saritu zituzten. 2021etik aurrera, zerrendari beste 22 heroi gehitu zaizkio, horietako batzuk hil ondoren.
2022ko Poloniako Itzulia
2022ko Poloniako Itzulia txirrindularitza itzuli honen 77. edizioa izan zen. 2022ko uztailaren 30 eta abuztuaren 5 artean egin zuten, 7 etapatan 1226,7 kilometroko ibilbidea eginez. Kielcen hasi eta Krakovian amaitu zen.
Myrna Mack
Myrna Elizabeth Mack Chang (Retalhuleu, Guatemala, 1949ko urriaren 24a – Guatemalako Hiria, 1990eko irailaren 11) Guatemalako antropologoa izan zen. Gerra zibilak deserrotu zituen komunitateen egoera ikertu zuen. Guatemalako Indar Armatuen heriotzaren eskuadroi batek hil zuen, gobernuak maien giza eskubideak urratzen zituela salatzeagatik. 2004an, Amerikarteko Giza Eskubideen Auzitegiak ejertzitoaren esku-hartzea egon zela onartu eta familiari konponketa agindu zion.
Biografia
San Nikolas auzoan jaio zen, Retalhuleun. Ama txinatarra zen eta aita maia. Myrnak ahizpa txiki bat zuen, Helen. Antropologia ikasi zuen Erresuma Batuan, Manchesterreko Unibertsitatean eta Durhameko Unibertsitatean.
Guatemala Hiriko bulegoaren aurrean hil zuten, hogeita zazpi aldiz labaindu ondoren, Guatemalako Indar Armatuen heriotzaren eskuadroi batek (ustez Ameriketako Eskolak sortua), Marco Vinicio Cerezo demokrata kristauaren gobernuan (1986tik 1991ra presidente izan zen). 2004ko apirilean, Amerikarteko Giza Eskubideen Auzitegiak zuzendutako epaiketa baten ondoren, eta Helen Mack Chang ahizparen aktibismo gogorragatik, Guatemalako gobernuak publikoki onartu zuen agenteek hilketa egin zutela eta familiari konpontzeko neurriak esakini zizkion.
Myrna Mack Fundazioa
1993an, bere ahizpak, Helen Mack, Myrna Mack Fundazioa sortu zuen bere oroimenean. Erakundea, hasiera batean, Right Livelihood Award-eko funtsekin finantzatu zen, Helenek 1992ko abenduan jaso zuen Bakearen Nobel Alternatiboa. Myrna Mack Fundazioak Guatemalako gerra zibilaren ondorioz desagertutako beste batzuen hilketa argitzeko lan egin du. Helburua Zuzenbideko Estatu Demokratikoa eraikitzen laguntzea da.
Corgarff gaztelua
Corgarff gaztelua, Corgaff Castle, Eskoziako Corgarff udalerriaren mendebaldean dagoen gaztelu bat da, Aberdeenshire eremuan.
1530ean Elphinstone familiak eraikiarazi zuen eta 1748an Britainiar Armadak erosi eta bere indar armatuen koartela izateko berreraiki eta handitu egin zuen.
Anis-azpibeltz
Anis-azpibeltza (Agaricus silvicola) Agaricaceae familiako perretxiko espezie bat da. Jateko ona, baina Agaricus xanthoderma toxikoarekin nahasteko arriskuarekin.
Xuxenskoie
Xuxenskoie (Шу́шенское) hiri motako gune populatua da, Xuxenski barrutiko hiriburu administratiboa, Krasnoiarsk kraian, Errusian. Yenisei eta Xux Handia ibaiek bat egiten duten lekuan dago. 2010eko zentsuaren arabera 17.513 biztanle zituen.
Anis-azpibeltz
Deskribapena
Kapela: 4 eta 9 cm arteko diametrokoa, zuri garbi edo zuri-krema kolorekoa, kromo-horiz zikindua edo laranja zurbilez. Globo itxurakoa, gero erdi-esferikoa, azkenean laua. Azala bereizteko erraza, lodia, zaila, lehorra, leuna, zetaduna, distiratsua eta satinatua.
Xuxenskoie
Klima
Klima epela da udan, eta meloi zein angurriak ekoizten dira. Negua, ordea, oso hotza da, −40 °C arte egin baititzake.
Anis-azpibeltz
Deskribapena
Orriak: Hasieran gris-arrosa zurbil kolorekoak, gero marroi-haragi kolorekoak, azkenik marroi-txokolate kolorekoak, oso estu, desberdinak eta oinetik bereiziak.
Xuxenskoie
Historia
Vladimir Lenin barne erbestean egon zen hemen 1897tik 1900. urtera arte. 1970ean Siberiako egonaldiari eskainitako museo bat inauguratu zen, herriko leku ospetsu eta ospetsu bihurtu zena. Errusiako eta nazioarteko bisitariak Leninen egonaldiaren historia eta XIX. mendeko nekazarien bizimodua ezagutzera joaten dira. Zonaldea erreserba naturalengatik ere ezaguna da.
Anis-azpibeltz
Deskribapena
Haragia: Zuria, mehea, marroia zahartzean, zapore gozokoa eta anis usain sendokoa.
Gartzia Semenoitz
Gartzia Semenoitz hauetako bat izan daiteke:
Anis-azpibeltz
Deskribapena
Etimologia: Agaricus terminoa grekotik dator, perretxikoa esan nahi duen "agarikón" hitzetik. Silvicola epitetoa latinetik dator, basoetako biztanle esan nahi duen "silvicola" hitzetik. Bere habitatagatik.
Jangarritasuna
Jangarri ona eta gustagarria, bere anis usain atseginagatik.
Nahasketa arriskua
Amanita verna eta Amanita virosa hilgarriekin, Amanitak bolba dute oinarrian eta Agaricus generokoek ez. Gainera, Amaniten orriak eta esporak erabat zuriak dira.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean. Hostoerorkorren eta erretxinadunen basoetan arrunta, talde txikitan ateratzen da.
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika.
Agaricus impudicus
Agaricus impudicus Agaricaceae familiako perretxiko espezie bat da. Hanka bota egin behar da, murtxikatzeko zaila, ahosabaian latza eta usain desatseginekoa delako. Haragia jangarria da, baina bigarren mailakoa Agaricus perretxikoen artean.
Deskribapena
Kapela: 4 eta 10 cm arteko diametrokoa, hasieran erdi-esferikoa, gero ganbila; kolore arreko azala, ezkata zentrokide samarretan apurtzen dena, diskoan izan ezik; ertzak errezelaren hondakinak izan ditzake.
Orriak: Estu, hasieran arrosa zurbil kolorekoak, azkenean arre-beltzaxkak. Ertz esterila eta zurixka.
Hanka: Liraina, zurixka, eraztun zabal batekin; oinarri erraboilduna, sarritan sustrai antzekoak ditu, nabariagoak edo ez hain agerikoak.
Haragia: Zuria, apur bat arrosa besterik ez oinean.
Etimologia: Agaricus terminoa grekotik dator, perretxikoa esan nahi duen "agarikón" hitzetik.
Jangarritasuna
Erdipurdiko jangarritzat jotzen den espeziea da.
Nahasketa arriskua
Agaricus sylvaticus delakoarekin, honen haragiak, ebakitzean lehenik gorri-laranja kolorea hartzen du, eta berehala gorri-odol kolorekoa.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, konifera basoetan. Ohikoa.
Banaketa eremua
Europako hegoaldea, Zeelanda Berria.
Agaricus cappellianus
Agaricus cappellianus edo Agaricus vaporarius Agaricaceae familiako perretxiko espezie bat da. Arazorik gabe kontsumitu daiteke. Apur bat haragia gorritzen zaien Agaricus generoko espeziea da, Agaricus campestris bezala.
Deskribapena
Kapela: 10 eta 15 cm arteko diametrokoa, ganbila, erdia lautua, arre kolorekoa, marroi iluna edo fuliginosoa gaztetan, garatzean, azala, hondo zuriaren gainean ezkata fibrilosoetan hausten da, itxura nabarra hartuaz. Kapelaren ertzak batzuetan errezel hondarrak ditu.
Orriak: Estu, haragi kolorekoak, gero marroi-beltzaxkak; ertz esterila, zurixka.
Haragia: Lodia, irmoa, zuria, airea ukitzean apur bat gorritu egiten da.