cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ezagutzaren soziologia
Lehenagoko ikuspegiak
Giambattista Vico bere Sciencia Nuova (Zientzia Berria) lanean, metodologia soziologiko eta historiko berri baten justifikazioa egiten du XVIII. mendearen hasieran idatzia, lehen soziologoek ezagutza eta gizartearen arteko lotura ikertu baino askoz ere arinago. Argudio nagusia mundu naturala eta mundu soziala modu ezberdinetan ezagutzen direla da. Mundu naturala metodo enpirikoen edo kanpo metodoen bitartez ezagutzen da, mundu soziala aldiz, modu esternoaz gain modu internoan ezagutu daiteke. Bestela esanda, giza historia eraikuntza bat da. Honek, giza zientziekiko zentrala den ezberdinketa epistemologiko bat egiten du mundu naturalaren eta mundu sozialaren artean. Batez ere, historizismoan zentratuta, Vico-k aldarrikatzen du gizarte baten historia ikertzeko beharrezkoa dela gertaeren kronika batetik haratago joatea, “mundu zibila” deitu zuena ikertuz; hau da, gizartearen elementu kulturalak ikertuz. Ekintza, pentsamendu, ideia, mito, arau, sinesmen erilijioso eta instituzioez osatua dagoen “mundu zibil” hau, giza adimenaren produktua da. Elementu hauek sozialki eraikiak direnez, “mundu zibila” mundu fisikoa baino hobeto ulertu daiteke, hura abstrakzioan den moduan ulertuta. Vico-k azpimarratzen du giza natura eta bere produktuak ez direla entitate finkoak eta beraz gizabanakoetan eta gizarteetan inplizituak diren aldaketa eta garapenak indartzen dituen ikuspegi historiko bat beharrezkoa dutela. Gizarte eta kulturaren harreman dialektikoa ikuspegi historiko berri honen gako gisa azpimarratzen du.
Émile Durkheim
Émile Durkheim (1858-1917) izan zen soziologiaren arloa arrakastaz ezarri zuen lehen irakaslea, 1890 hamarkadan Universite de Bordeaux-en soziologia departamentua instituzionalizatu zuenean. Bere lanetan besteak beste suizidioa, familia, estruktura sozialak eta instituzio sozialak moduko gaiak jorratzeaz gain, bere obraren zati handi bat ezagutzaren soziologian zentratzen da.
Bere ibilbidearen hasieran gai honi buruzko artikuluak idatzi zituen (adibidez Marcel Mauss-ekin batera 1902-an idatzitako De quelques formes primitives de classification entsegua) baina bere behin betiko adierazpena The Elementary Forms of Religious Life (1912) magnum opusean egin zuen. Liburu honek helburutzat ditu alde batetik erlijioaren jatorri eta funtzio sozialak argitzea, eta bestetik hizkuntza eta pentsamendu logikoaren jatorri sozialak eta gizartearen gainean duten eragina argitzea. Batez ere marko kantiar batetik lan egiten zuen eta pentsamendu logikoaren kontzeptu zein kategoriak bizitza sozialetik nola sortu litezkeen ulertu nahi zuen. Argudiatu zuen, adibidez, denbora eta espazio kategoriak ez direla a priorizkoak, ostera, espazioaren kategoria gizarte baten taldekatze sozialaren eta espazioaren erabilera geografikoaren menpe dagoela. Honetan, Durkheim arrazionalismoaren eta enpirismoaren elementuak konbinatzen saiatu zen, argudiatuz badaudela pentsamendu logikoaren alderdiak gizaki guztiengan komunak direnak, baina hauek bizitza kolektiboaren produktu direla (beraz tabula rasa-ren planteamendu enpirikoa kontraesanez, zeinetan kategoriak indibiduaoren esperientziaz soilik eskuratzen diren), eta ez direla (Kant-ek argudiatu zuen bezala) a priorizko egia unibertsalak, kategorien edukia gizarte batetik bestera aldatzen baita.
Errepresentazio kolektibo garrantzitsuena hizkuntza da, eta hau Durkheim-en arabera ekintza kolektiboaren produktu da. Hizkuntza ekintza kolektiboa den heinean, historia eta ezagutza metatu bat daramatza barnean, gizabanako batek bere kabuz sortzea ezinezkoak direnak. Durkheim-ek dioenez, représentation collectives-ek:
Beraz, hizkuntzak, produktu sozial batek, modu literalean egituratzen eta moldatzen du errealitateaz dugun esperientzia, gerora Michel Foucault bezalako filosofo frantziarrek garatuko duten ideia bat.
Karl Mannheim
Karl Marx (1818-1883) eta Friedrich Engels (1820-1895) filosofo alemaniarrek bere Die deutsche ideologie (1846) lanean, eta beste toki batzuetan, argudiatu zuten bai jendearen ideologiak bai beraien sinesmen eta iritzi politiko eta sozialek, klase interesetan dutela sustraia, eta modu zabalago batean, jendeak bizi dituen egoera sozial eta ekonomikoetan.
“Gizonek bere produkzio materiala eta truke materiala garatzen dutenean, errealitate hau aldatuz, aldatzen dituzte baita ere bere pemtsamenduak eta pentsamenduen produktuak. Kontzientziak ez du bizitza determinatzen, aldiz bizitza da kontzeintzia determinatzen duena”
Doktrina honen eta fenomenologiaren influentziapean, Karl Mannheim (1893-1947) soziologo alemaniarrak ezagutzaren soziologiari hazteko indarra eman zion Ideologie und Utopie (1929) lanarekin, baina ezagutzaren soziologia terminoa Max Scheler (1874-1928) fenomenologo, teoriko sozial eta filosofo alemaniarrak ezarri zuen Versuche zu einer Soziologie des Wissens (1924) lanean.
Mannheim-ek ez zuen nahi bere hitzak, ezagutza eta sinesmenak indar sozio-politikoen produktuak direla esan nahiko balute bezala interpretatu zitezen; izan ere erlatibismo mota horrek bere burua gainditzen du (egia balitz sinesmenak indar sozio-politikoen ondorio direla, baieztapen hura ere indar sozio-politikoen ondorioa izango bailitzateke). Mannheim-en ustez erlatibismoa sinesmen moderno eta antzinakoen arteko nahasketa arraro bat da. Erlatibismoak bere barnean dauzkalako, alde batetik leku eta denbora guztietan egiazkoa den egia absolutu batean sinismena (Platonekin loturiko antzinako sinesmena) eta beste alde batetik objeltibotasun maila hura lortu ezin duten baieztapenen gaitzespena (Marxengandik jasotako ideia). Mannheim-ek arazo hau konpondu nahi zuen erlazonismoaren ideiarekin. Hau da, gauza zehatz batzuk leku eta denbora zehatzetan soilik direla egiazkoak (pragmatismoaren eragina jaso zuen ikuspuntu bat), hala ere honek ez du beraien egiazkotasuna gutxitzen. Mannheim-en ustez intelektual askeen multzo batek (bere esanez klase estrukturarekiko lotura laxoa dutenek) egia mota hau eskuratu dezake modurik perfektuenean beste taldeen ideologien “sintesi dinamikoa” eginez.
Mannheim-en soziologia kulturaren zein ezagutzaren transmisio moduekiko arreta bereziak karakterizatzen du. Belaunaldietan zehar balioen transmisio eta erreprodukzioarekiko harremana duten zentzumenak eta posibilitateak ikertzen ditu.
Soziologia fenomenologikoa
Soziologia fenomenologikoa existentzia sozial konkretuen estruktura formalen azterketa da, haiek borondatezko kontzientziaren ekintzen deskribapen analitikoan agertzen diren eran. Analisi honen “objektua” eguneroko bizitako mundu esanguratsua da: Lebenswelt (bizitzaren-mundua) (Husserl:1889). Bere zeregina, gainerako ikerketa fenomenologikoena bezala, ikerketa objektu honen estruktura formalak termino subjektiboetan deskribatzea da, kontzientzian-eta-kontzientziarentzat-eratutako-objektu gisa (Gurwitsch:1964). Metodo fenomenologikoen erabilerak deskribapen mota hau kaleko gizonaren deskribapen subjektibo inozoengandik, eta giza-zientzialari positibista eta tradizionalisten deskribapenarengandik ezberdintzen du.
Soziologia fenomenologikoaren bultzatzaile nagusia Alfred Schütz (1899–1959) izan zen. Schütz-ek Edmund Husserl-en ikerketa filosofiko transzendentaletatik eratorritako metodo fenomenologikoen bitartez Max Weber-en soziologia interpretatiboarentzako oinarriztapen filosofiko kritiko bat ezarri nahi zuen. Husserl-en lanaren helburua borondatezko kontzientziaren estruktura formalak ezartzea zen. Schütz-en lanaren helburua Lebenswelt-aren estruktura formalak ezartzea zen. Husserl-en lana kontzientziarentzako fenomenologia transzendental gisa burutu zen. Schütz-en lana Lebenswelt-aren egunerokotasunezko fenomenologia gisa burutu zen. Beraien ikerketa proiektuen arteko ezberdintasunak, analisi mailan, ikergai gisa hartutako objektuetan, eta analisirako erabiltzen diren erredukzio fenomenologiko motetan topatu daitezke.
Azken finean, bi proiektuak elkarren osagarri dira, Schütz-en estrukturak Husserl-en estrukturen menpe daudelarik. Hau da, Lebenswelt-aren estruktura formalen baliozko deskribapen fenomenologikoak guztiz kontsistenteak izan behar dira borondatezko kontzientziaren estruktura formalen deskribapenekin. Bigarrenetik eratortzen ditu lehenak bere baliozkotasuna eta egia balioa (Sokolowski:2000).
Fenomenologiak ezagutzaren soziologiarekin duen lotura Mannheim-en analisiko bi iturri historikotatik dator: [1] Mannheim Husserl-en ikerketa fenomenologikoetatik eratorritako ikuskeren menpe zegoen, batez ere Logical Investigations (1901) lanean aurkeztutako esanahiaren teoriari dagokionez, bere lan metodologiko zentralaren formulazioan: On the Interpretation of Weltanschauung (Mannheim:1993:ikus fn41 & fn43) - entsegu honek Mannheim-en ulermen histrikoaren metodoaren pieza zentrala osatzen du, eta ezinbestekoa da ezagutzaren soziologia ikerketa programa gisa kontzebitzean; eta [2] Mannheim-ek darabilen Weltanschauung kontzeptuak Wlhelm Dilthey-ren filosofia hermeneutikoan dauzka jatorriak, bertan bere ekintza interpretatiboaren espezifikazio metodologikoak Husserl-en esanahiaren teoriaren beharra dauka (Mannheim: 1993: ikus fn38).
Aipagarria da baita ere, Husserl-en kontzientziaren estruktura formalen analisiari eta Schütz-en Lebenswelt-aren estruktura formalen analiari dagokienez haien helburua, kontzientziarengan aldaketa kultural eta historikoak jasaten dituen mundu sozial baten ulermen eta interpretazioaren oinarriak ezartzea zela. Posizio fenomenologikoaren arabera mundu sozialaren egitatetasuna kulturalki eta historikoki erlatiboa da, baina kontzientziaren estruktura formalak eta egitatetasun hura ezagutzera garamatzaten prozesuak ez. Hau da, edozein benetako mundu sozialen ulermena ezinbestean dago edozein mundu sozial posible sortarazten eta osatzen duten kontzientziaren prozesu eta estrukturak ulertzearen mende.
Bestela, mundu sozialaren egitatetasuna eta kontzientziaren estrukturak kulturalki eta historikoki erlatiboak balira, aurrera egitea ezinezkoa den egoera batean geundeke; alde batetik mundu sozialaren ulermen zientifiko esanguratsu eta ez-subjektibo bati dagokionez(objektiboa eta naturan errotua [ positibismoa], edo inter-subjektiboa eta kontzientziaren estrukturetan errotua [ fenomenologia] izatearekin kontrajarrita), eta bestetik talde sozio-historiko partikularretan bizi diren gizabanako partikularren formazio kultural eta idealizazio formazioei dagokien heinean.
Michel Foucault
Ezagutzaren soziologiari eginiko ekarpen bereziki garrantzitsua Michel Foucault-en lanean topatu daiteke. ''Folie et déraison. Histoire de la folie à l'âge classique'' (1961) lanean planteatu zuen zoramenaren kontzeptzioak eta “arrazoimena” edo “ezagutza” kontsideratzen den hura isuri kulturalaren subjektu direla- zentzu honetan Thomas Szasz-en kritikak islatuz, garaiko psikiatriaren kritiko nagusia zena. Foucault eta Szasz bat zetozen puntu honetan, prozesu soziologikoek paper nagusia jokatzen dutela “zoramena” “gaixotasun” gisa definitzean eta “sendagaiak” errezetatzean. Naissance de la clinique (1963) lanean Foucault-ek bere kritika medikuntza kliniko instituzionalaren arlora ere zabaldu zuen, bertan aurkeztu zuen metafora kontzeptual zentral baten alde argudiatuz; “Le regard clinique” (Begirada klinikoa). Honek implikazioak dauzka medikuntza hezkuntzarentzako, espetxeen diseinuarentzako, eta gartzela estatuarentzako. Justizia kriminaleko kontzeptuek medikuntzarekin duten intersekzioa gehiago garatu zen lan honetan Szasz eta beste batzuetan baino, izan ere haiek beren kritikak momentuko praktika psikiatrikoetara mugatu zituzten. Les mots et les choses: Une archéologie des sciences humaines (1966) eta L’archéologie du savoir (1969) lanetan mathesis eta taxonomia nozio abstraktuak aurkeztu zituen giza zientzien 'ordenatze' subjektiboa azaltzeko asmoz. Haiek, bere esanez, XVII eta XVIII mendeetako “gramatika orokor” ikerketak “linguistika” modernora eraldatu zuten, “historia naturala” “biologia” modernora, eta “aberastasunaren analisia” “ekonomia” modernora; baina hau ez zen esanahi galerarik gabe eman. Foucault-en arabera, XIX mendeak ezagutzaren zerizana eraldatu zuen.
Surveiller et punir : Naissance de la prison (1975) lanean Foucault-ek ezagutza eta boterearen arteko korrelazioan ipintzen du fokua. Bere ustez ezagutza botere mota bat da eta gizabanakoen aurka erabili daiteke botere forma gisa. Honen ondorioz, ezagutza sozialki eraikitzen da. Defendatzen du, ezagutzak diskurtsoak eratzen dituela, eta diskurtsoek gure bizitza gobernatzen duten pentsatzeko bide ideologiko dominanteak eratzen dituztela. Berarentzat kontrol soziala, sexualitatearen kodeen kontrolaren bitartez eta instituzio sozialek iraunarazten dituzten ideia zein ezagutzaren bitartez mantentzen da 'gizarte diziplinario'-an. Bestela esanda, diskurtso eta ideologiek autoritatearen menpe ipintzen gaituzte, honela 'menpeko izaki' bilakatzen gaituzte, zeinak beren aldetik arau sozialetatik aldenduz gero zigortuak izatearen beldur diren. Foucault-ek uste du instituzioek modu agerikoan kontrolatzen eta erregulatzen dituztela gure bizitzak. Instituzioek, eskolek esaterako, ideologia dominantearen pentsamoldeak inposatzen dituzte herriarengan eta obediente eta otzan izatera behartzen dute. Beraz, beren burua 'neutral' gisa aurkezten duten baina klase menperatzailearen interesak zerbitzatzen dituzten ideologia dominanteak zalantzan ipini behar dira.
Lope de Aguirre, príncipe de la libertad
Lope de Aguirre, príncipe de la libertad (Lope Agirre, askatasunaren printzea) Miguel Otero Silva idazle venezuelarren seigarren liburua izan zen. 1979an plazaratuta, beste liburuekin alderatuta, Oterok Lope Agirreren irudi positiboa erakusten du. Liburuak edizio eta itzulpen ugari ezagutu ditu.
Argumentua
Eleberriak Lope Agirreren biografia jasotzen du baina konkistatzailea ez du deabru gisa erakusten; alderantziz, Espainiako erregearen aurkak altxatu izana pertsonaia askatasunaren aldeko mito giso erakusten du. Eleberrian Peruko erregeordeak bultzatutako espedizioa azaltzen du. Espedizio hori, Pedro Urtsua nafarroaren agindupean, 1560an martxan jarri zen. Urtsuarekin batera bere amorantea zen Inés de Atienza zihoan. Espedizioan ere Lope Agirre eta bere alaba zeuden.
Urtsuaren bidegabekeriek soldadu talde bati haren hilketa planeatzera erama zioten. Ondoren Filipe II.a Espainiakoari gutun bat idatzi zioten. Gutun hori guztiek sinatu zuten, Agirre tartean; honek, bere sinaduraren ondoan, "traidore" hitza idatzi zuen. Espedizioa aurrera joan ahala, nekeak, gaixotasunek, beroak espezioaren parte hartzaileak kaltetu zituzten. Laster Agirre taldearen burua bihurtu zen eta aurkariak akabatu zituen.
Oterok, oinarri gisa, erregeari Agirrek idatzi zion gutuna hartu zuen. Testu horretan koroatik independentea adierazten du bere burua eta Ameriketako lurrak bere agindupetatik kanpo daudela baieztatzen du. Nolabait, Amerikako independentziaren aldeko lehen urrats bezala aztertzen du Oterok Agirreren adierazpena.
Sainte-Avoye
Sainte-Avoye (12), Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Temple (3) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 7.501 biztanle zituen.
Bischholtz
Bischholtz Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bischholtz udalerrian erroldatutako biztanleak 274 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Salmo lumi
Salmo lumi Salmo generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Bischholtz
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 103 etxebizitza zeuden, 99 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 3 hutsik zeuden. 95 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 99 etxebizitza nagusietatik 82 bere jabearen bizilekua ziren, 11 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 24 etxek lau zituzten eta 62 etxek bost zituzten. 74 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 62 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 175 ziren, horien artean 146 aktiboak ziren eta 29 inaktiboak ziren. 146 pertsona aktiboetatik 137 lanean zeuden (82 gizon eta 55 emakume) eta 9 langabezian zeuden (2 gizon eta 7 emakume). 29 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bischholtz udalerrian 97 unitate fiskal zeuden, 286 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.032 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 argiketaria eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Bischholtz udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Glositis
Glositisa mingainaren hantura akutua edo kronikoa da. Batzuetan, zenbait gabezia-egoeratan aurkitutako kolore gorri haragitsuko mingainari glositis esaten diogu. Mihiaren papilen atrofiak eta aho-mukosaren argaltzeak eragin dute. Kasu batzuetan, aldaketa atrofikoek hantura eta azaleko ultzerak ere eragiten dituzte. Anomalia horiek B12 bitaminaren, erriboflabinaren, niazinaren edo piridoxinaren gabezietan aurki daitezke.
Chauvry
Chauvry Frantziako udalerria da, Val-d'Oise departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chauvry udalerrian erroldatutako biztanleak 289 ziren. Familiak 108 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Mordred
Sir Mordred edo soilik Mordred (Medrawd, Medraut edo Medrod), zeltiar mitologiako pertsonaia bat da, Artur erregea eta bere arreba Morganaren intzestuzko semea. Artur, bere arrebarekin oheratu zela ohartu zenean, Herodes Handiak erabakitako antzeko lege bat onartuz bere seme hau hiltzen saiatu zen. Lege honek garai horretan jaiotako haur guztiak, txalupa batean utziak izan behar zirela zioen. Baina Mordredek bizirautea lortu zuen, eta bere izeba Morgausek hazi zuen. Morgausek, Mordred jada heldua zenean, Artur erregearen gortera bidali zuen. Honek, sekula ez zuen seme bezala onartu, ezta oinordeko bezala ere.
Chauvry
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Gizarte parasitismo
Gizarte parasitismoa gizarte baten ongizate eta garapenerako gaitzesten diren giza taldeak izendatzeko erabiltzen den termino gutxiesgarria da. Terminoa maiz erabili da historian zehar: Sobietar Batasunean, lanik egin nahi ez zuten pertsonak gaitzetsi eta zigortzeko erabiltzen da; egun, ongizate-estatuan diru-laguntza publikoetatik bizi diren pertsonak eta familiak izendatzeko erabiltzen da maiz, gizarteari ekarpena egiten ez diotela eta horiek gaitzesteko.
Rafael Valentín Valdivieso Zañartu
Rafael Valentín Valdivieso Zañartu (1804ko azaroaren 2a - 1878ko ekainaren 8a) Txileko apaiza eta abokatua izan zen, 1848 eta 1878 artean Txileko Santiagoko artzapezpiku lan egin zuena.
All About Eve
All About Eve (Dena Evari Buruz euskaraz) 1950eko drama filma da, Joseph L. Mankiewiczek idatzia eta zuzendua, eta Mary Orren The Wisdom of Eve istorioan oinarrituta.
Chauvry
Etxebizitza
2007an 125 etxebizitza zeuden, 111 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 123 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 111 etxebizitza nagusietatik 90 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 72 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 40 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 67 etxetan bat baino gehiago zituzten.
All About Eve
Filmean Margo Channing (Bette Davis) Broadwayeko aktore arrakastatsu baina edadetuaren eta Eve Harrington (Anne Baxter) zale gaztearen arteko hartu-emana kontatzen da. Eve Harringtonen hasierako laguntzeko joerak, azkenean, Channingen lana eta erlazio pertsonalak arriskuan jarri zituen. Gary Merrill, George Sanders, Hugh Marlowe, Celeste Holm eta Thelma Ritter aktoreak ere agertzen dira, eta filmak Marilyn Monroeren aurreneko paper garrantzitsua ere badakar.
Kritikarien goraipamenak plazaratu bezain laster jaso zituen. Oscar sarirako 14 izendapen eskuratuta, sei irabazi zituen, tartean film onenarena. Eskuarki, zinemako historiako klasikoen artean kokatzen da.
Chauvry
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Itsas enara musuzuri
Itsas enara musuzuria (Chlidonias hybrida) Laridae familiako hegazti zangaluzea da, Eurasian, Afrikan eta Australian bizi dena.
Rafael Valentín Valdivieso Zañartu
Biografia
Valdivieso 1804ko azaroaren 2an jaio zen. Bere gurasoak Manuel Joaquín Valdivieso Maciel eta Mercedes Zañartu Manso de Velasco ziren. Zuzenbide ikasketak egin zituen eta 1825eko maiatzaren 23an abokatu titulua lortu zuen San Felipe Unibertsitatean.
Romariz (Abadín)
Romariz, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Abadín udalerrian dagoen parrokia bat da, Lugoko probintzian. 2015ean 147 biztanle zituen.
Rafael Valentín Valdivieso Zañartu
Biografia
Valdivieso Manuel Vicuña Larraín Santiagoko apezpikuak apaiztu zuen 1834ko uztailaren 27an.
Itsas enara musuzuri
Taxonomia
Itsas enara musuzuriak hiru azpiespezie ditu:
Amapá (município)
Amapá Brasilgo udalerri bat da, Amapá estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Ibiltarte-erdi
Estatistikan, ibiltarte-erdia zentro neurria da, datu handienaren eta txikienaren batez besteko aritmetiko sinpleaz kalkulatzen dena:
Rafael Valentín Valdivieso Zañartu
Biografia
Valdiviesok misiolari gisa lan egin zuen Chiloé-n eta Atacama eskualdean. Txileko Unibertsitatean Teologiako dekano gisa lan egin zuen eta Pio IX.ak Santiagoko artzapezpiku izendatu zuen 1847ko urriaren 4an.
Ibiltarte-erdi
Bere eragozpen nagusia muturreko datuen menpekotasun nabaria da, muturreko datuak izatekotan, handienak edo txikienak izango baitira. Beraz, ez da neurri jasankorra. Halaber, bere haustura puntua 0 da, datu bakar bat aldatuz neurrigabe alda daitekeelako bere emaitza. Antzeko neurri bat, arestiko eragozpena ez duena, kuartil arteko ibiltarte-erdia da.
Rafael Valentín Valdivieso Zañartu
Biografia
Valdiviesok Vatikanoko I. kontzilioan parte hartu zuen 1869 eta 1870 artean. Garaikideek Txileko elizgizonen ustelkeria asko murriztu izana egozten zioten. 1878ko ekainaren 8an hil zen eta Santiagoko katedral metropolitarrean lurperatu zuten. Haren ondoren, Mariano Casanova y Casanova artzapezpiku izendatu zuten 1886an.
Bere leloa Verum in luce. Bonum in cruce. Virgo in omni patria et in corde zen.
Chauvry
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 186 ziren, horien artean 146 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 146 pertsona aktiboetatik 139 lanean zeuden (68 gizon eta 71 emakume) eta 7 langabezian zeuden (5 gizon eta 2 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chauvry udalerrian 106 unitate fiskal zeuden, 298 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.416,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 11 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 iturgina eta 2 argiketariak.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Epipedobates
Epipedobates anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Dendrobatidae familian sailkatua.
Asociación de Escritores en Lingua Galega
Galeuscaren jardunaldiak antolatzen laguntzen du.
Seivane de Vilarente (Abadín)
Seivane de Vilarente, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Abadín udalerrian dagoen parrokia bat da, Lugoko probintzian. 2014an 207 biztanle zituen.
Roperuelos del Páramo
Roperuelos del Páramo Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. eskualdean dago, itsas mailatik metrora, eta -ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 675 biztanle zituen. biztanle zituen.
Sommette-Eaucourt
Sommette-Eaucourt Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 135 ziren. Familiak 54 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 19 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 23 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 60 etxebizitza zeuden, 54 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 60etxeak ziren. 54 etxebizitza nagusietatik 44 bere jabearen bizilekua ziren, 9 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 7 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 35 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 93 ziren, horien artean 63 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 63 pertsona aktiboetatik 53 lanean zeuden (34 gizon eta 19 emakume) eta 10 langabezian zeuden (2 gizon eta 8 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 14 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sommette-Eaucourt udalerrian 62 unitate fiskal zeuden, 151 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.973 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 eraikuntza enpresa eta 1 ile apaindegia.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kuartil arteko ibiltarte-erdi
Estatistikan, kuartil arteko ibiltarte-erdia honela kalkulatzen den zentro neurria da:
Bere abantaila nagusia jasankortasuna edo muturreko datuen eragin eza. Hau dela eta, datuen azterketa esploratzailean erabili ohi da.
Eragozpen gisa aipatu behar da ez duela datuetan biltzen den informazio guztia kontuan hartzen.
Erabat simetrikoa den banaketa batean, kuartil arteko ibiltarte-erdia bat dator medianarekin.
Harvard zaldi
Harvard zaldia, edo Hagueko bideta, (Frantsesez: Haguard edo bidet de la Hague ), Frantziako bertako zaldi arraza bat izan zen, egun desagertutzat ematen dena. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen zen.
Zaldi hauek bidet motako zaldiak ziren.
Haien jatorria La Hage Lurmuturra aldean dago, Normandiako Mantxa departamenduan.
Zama abere bezala erabiltzen zuten.
Abegondo (Abegondo)
Abegondo, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Abegondo udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruñako probintzian. 2016an 744 biztanle zituen.
Hemiculterella macrolepis
Hemiculterella macrolepis Hemiculterella generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
1995 Hajek
1995 Hajek asteroide gerrikoan aurkitutako 1995. asteroidearen izena da. 1971ko urriak 26an aurkitu zuen Lubos Kohoutekek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1971 UP1 zen. Bere izena Tadeáš Hájekgatik jasotzen du, XVI. mendeko txekiar astronomo bat izan zena.
Pic de Ger
Pic de Ger Mendebaldeko Pirinioetan dagoen mendia da, Ossau haranean kokatutakoa. Tontorra 2.613 metrotatara dago. Col d'Aubisque eta Midi d'Ossau artean dago.
Cookstown
Historia
Gaur egungo Cookstown inguruko lurrak O'Mellan klanarenak izan ziren XVII mendeko kolonizazioaren aurretik eta Mellanagh izenarekin ezagutzen ziren. Jakue I.ak konfiskatu eta Alan Cook erlijio legegizonak eskuratu zituen 1620an, bere izena eramango zuen herria sortuz. 1628an merkatua astean birritan egiteko eskubidea jaso zuen.
1641eako matxinadan irlandarrak jabetu ziren herriaz, bai eta burdindegiaz ere. Armak egiteko aukera izanik bertan gotortu eta bi urte iraun zuten Karlos I.aren gudalosteek herritik bidali zituzten arte. Ingelesek herria erabat suntsitu zuten mendeku gisa. Gertaera hau kolpe gogorra izan zen herriarentzat eta 1734ean oraindik bi etxe baino ez zeuden bertan. Stewart familia jabetu zen lurretaz eta William Stewartek Dublinen ikusitako bulevarda eraiki zuen, 40 metroko zabalera zuena eta zuhaitzez jositakoa. XVIII mendeak aurrera egin ahala merkataritza zabaltzen hasi zen, lihoa, haziak eta barazkiak saltzen zirelarik.
Bostronizo
, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen herri bat da. 2017an 107 biztanle zituen.
Cookstown
Historia
1801ean Killymoon gaztelua eraiki zen eta 1822an St. Luran eliza. Lihoaren industria modernizatu zenean herriak bultzada handia izan zuen eta 1820 eta 1840 artean populazioa laukoiztu egin zen. XX mendean ere garapenak jarraitu zuen eta 1936an Teknologia institutua zabaldu zen.
Pangio agma
Pangio agma Pangio generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Hirurehun eta hogeita hemeretzi
Hirurehun eta hogeita hemeretzi (339) hirurehun eta hogeita hemezortziaren ondoren eta hirurehun eta berrogeiaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Oriolus albiloris
Oriolus albiloris Oriolus generoko animalia da. Hegaztien barruko Oriolidae familian sailkatua dago.
Papua Ginea Berriko historia
Papua Ginea Berriko historia gaur egungo Papua Ginea Berriko Estatu Burujabearen lurraldean izan diren gertaera historiko nagusien kondaira da. Duela 50.000 urtetik bizi izan dira gizakiak lurralde horretan, oihan trinkoetan sakabanaturik, kanpotik erabat bakartuta. Nekazaritza garatu zuten, baina ez zuten ezagutu gurpila, ezta metalezko tresnak ere. Gehienek ez zuten harremanik izan europarrekin 1930 arte. Papua Ginea Berria, beraz, Harri Arotik plastiko arora igaro zen denbora bitarte labur-labur batean. Egun, berritu ezin diren balibideen (kobrea, urrea, petrolioa) eta zur gogorren ustiapenak eragin duen boom ekonomikoari aurre egin behar diote. Egungo estatua Papua eta Ginea Berriko lurraldeen batasunetik sortu zen, 1964 eta 1975 bitartean.
Lehen historia
Aztarna arkeologikoen arabera, duela 45.000-50.000 urte iritsi ziren lehenbiziko gizakiak Ginea Berrira, uharte hau Australiari loturik zegoen garaian, Sahul kontinentea eratuz. Hego-ekialdeko Asiako jatorria zuten antzinako biztanle haiek izotz aro batean heldu zirela uste da, itsas maila baxua zenean, eta uharteen arteko distantziak laburragoak.
K.a. 7000 aldean, nekazaritza garatu zen Ginea Berriko mendialdean, kanpoko eraginik gabe, eta bertako basa-landareak (azukre kanabera, banana) lantzen hasi ziren munduko leku bakarretakoa izan zen. Orain dela 3.500 urte, austronesiar hiztunen migrazio handi bat iritsi zen uharteko kostaldeetara; austronesiarrek buztingintza, txerriak eta arrantza teknika berriak eraman zituzten. Amerikako batata geroago heldu zen, baina ez dago argi, ez nork, ez noiz eraman zuen. Beti ere, batataren sarrerak guztiz aldatu zuen ordura arteko nekazaritza tradizionala, taroa ordezkatu baitzuen, eta horrek populazio hazkunde handia ekarri zuen.
Dagoeneko kanibalismo eta buru ehizarik ia ez den arren, herrialdeko eskualde askotan praktikatu izan dira, eta hileta-errituen parte ziren. 1901ean, esate baterako, Harry Dauncey misiolariak 10.000 burezur aurkitu zituen Papuako golkoko Goaribar uhartean. Horrelako jarduteek 1960ko eta 1970eko hamarkadetara arte iraun zuten, eta gaur egun ere aztarna batzuk daude zenbait giza taldetan.
Garai koloniala
XIX. mendean, Alemaniaren eskuetan erori zen uhartearen ipar-ekialdea. 1884tik aurrera, Alemaniar Ginea Berria deitu zitzaion kolonia horri. Urte berean, Erresuma Batuak beretu zuen uhartearen hego-ekialdea, Britainiar Ginea Berria izenarekin. 1905an, britainiarrek Australiako Commonwealth-en esku utzi zuten kolonia, eta Papuako Lurraldea izena eman zitzaion. Lehen Mundu Gerran, Australiak okupatu zuen Alemaniar Ginea Berria, eta gerra amaitutakoan haren administraziopean geratu zen, Nazioen Ligaren aginduz. Beti ere, Ginea Berria eta Papuako Lurraldea administratiboki bereizirik zeuden, biak Australiaren mende egon arren.
Ginea Berriko kanpaina (1942ko urtarrilak 24-1945eko abenduak 31) Bigarren Mundu Gerrako garrantzitsuenetako bat izan zen. Bertan, 216.000 bat japoniar, australiar eta estatubatuar gudari hil ziren. Gerra ostean, Australiaren mendeko bi lurraldeak, iparraldekoa eta hegoaldekoa, Papua eta Ginea Berriko Lurraldea zeritzonean elkartu ziren, geroago Papua Ginea Berria deitua.
Autogobernua lortzeko prozesua 1964an hasi zen eta 1975eko irailaren 16an burutu, independentziaren adierazpenarekin. Independentzia era baketsuan erdietsi zuen, Nazio Batuen Erakundeak gainbegiraturik. 1975eko urriaren 10ean, estatu berria Nazio Batuen Erakundeko kide bihurtu zen.
Papua Ginea Berria burujabea
Papua Ginea Berriaren eta Indonesiaren arteko harremanak ez dira oso onak. Irian Jaya Indonesiako probintzian Papua Askea higikunde independentista aritzen da. 1984an, Indonesiako gobernuak bultzatu zituen operazio militarren erdian, probintzia hartako 12.000 biztanlek Papua Ginea Berrian hartu zuten babesa. 1989an, herrialdeak loturak estutu zituen hego-ekialdeko Asiako estaturekin, elkarlaguntzarako itunak eginez, eta Malaysiarekin negoziazio elkarrizketak hasiz. Aldi berean, Port Moresbyn Sobietar Batasunaren enbaxada zabaltzeko baimena eman zuen. Abenduan, Mikronesiako Estatuen Federazioarekin itsasoaren erabilerari buruzko itun bat egin zuen. Herrialdeko zenbait tokitan, biztanleek –nekazariak gehienak– aurre egin zioten gobernuari meatokiak zabaltzeagatik, meen ustiapenak nekazaritzan eta ingurumenean eragiten dituen ondorio kaltegarriak zirela-eta.
1988an beste matxinada bat hasi zen Bougainville uhartean. Gobernuak uharteari boikota egitea eta talde separatistak zapaltzea agindu zuen. Bougainvilleren askatasunaren aldeko Gudaroste Iraultzailearen buruak, Francis Onak, uhartearen independentzia adierazi zuen, eta munduko herrialdeen onarpena lortzen ahalegindu zen. Gobernuak gudarosteak bidali zituen uhartera. Borrokan 1.500 lagun baino gehiago hil ondoren, 1991ko abuztuan, Legebiltzarrak zigor heriotza berriro ezar zedin eskatu zuen.
1992ko uztailean, lehen ministro Palas Wingtik ustelkeriaren aurkako borroka hasi zuen; zenbait gobernadorek dimisioa eman behar izan zuten. Ekainean, lehen ministro ohia –Namalia– eta bere finantza ministro ohia –Paul Pora– auzitara eraman zituzten ustelkeriaz akusaturik. Halaber, Wingtik atzerritar kapitala duten enpresa mistoetan nazioaren parte hartzea handitzea proposatu zuen; proposamen horrek Porgerako urre meategiaren %90 kontrolatzen zuen ingeles-australiar-kanadar partzuergoaren erreakzioa eragin zuen. 1993an, lehen ministroa Pangunako kobre meategia (Bougainville) zabaltzen saiatu zen berriro, uhartearen burujabetasunaren aldeko eta aurkakoen arteko gatazka hasi zenetik itxita egon baitzen, baina meatokia Francis Onaren Gudaroste Iraultzaileak hartutako eremuan zegoen oraindik.
1994ko abuztuan, Julius Chanek hartu zuen Wingtiren lekua. Urte horretan bertan, gobernuak Bougainvilleko kobre meatokia konkistatu zuen berriro, baina Porgerako urre meatokian leherketa handi bat izan zen, eta bertan behera utzi ziren lanak kobre meatokian ere. Chanek oso gogor kritikatu zituen Frantzia Ozeano Barean egiten ari zen saio nuklearrak. Bigarren saioaren ondoren –1995eko urrian–, Papua Ginea Berriko lehen ministroak eten egin zituen Frantziaren eta South Pacific Forum-aren arteko elkarrizketak, erakunde horretako lehendakari zen aldetik.
1996ko urrian, Theodore Miriung hil zuten –Bougainvilleko uharteko behin behineko agintaria, bake hitzarmena egitearen aldekoa–, eta uharteko gatazkak okerrera egin zuen. Lehen ministroa indar separatistei aurre egiteko nazioarteko mertzenarioak kontratatzeaz akusatu zuten, eta haren dimisioa eskatu zuten. 1997ko martxoan, eta Legebiltzarraren babesa izan arren, lehen ministroak bere karguaren dimisioa eman zuen. Handik aste gutxira, Bill Skate izendatu zuen haren ondorengo.
1997ko uztailean, sezesionistak eta gobernuak Bougainvilleko gatazkari amaiera eman zioten: su etena, uhartearen desmilitarizazioa eta Nazio Batuen Erakundeko bake gudarosteak bidaltzea hitz hartu zuten. Ordurako, bederatzi urteko gudu zibilean 20.000 pertsona inguru zenduak ziren. Australiak Bougainville berreraikitzeko diru laguntza agindu zuen. Guduaren ostean, Joseph Kabui izan zen Bougainvilleko presidente, 2008an hil zen arte. Urte horretako hauteskundeetan James Tanis irten zen garaile.
Manuel Rivas
Manuel Rivas Barros (Coruña, 1957ko urriaren 26a - ) idazle eta kazetari galiziarrra da. Galizieraz egin du bere literatura-produkzio gehiena, eta gaur egun arlo honetan egile garaikiderik aktiboen eta sarituenetarikoa dugu: Eleberriak, poemak eta saioak landu ditu. Gainera, gaztelaniaz ere idazten du.
Papua Ginea Berriko historia
Papua Ginea Berria burujabea
2009ko maiatzean, milaka pertsonak parte hartu zuten txinatarren aurkako matxinada batean. Txinatar enpresa bat eraikitzen ari zen nikel fabrika batean abiarazi ziren liskarrak, txinatar eta gineaberriar langile batzuk borrokan hasi zirelarik. Erreboltaren benetako arrazoia, ordea, txinatarren aurkako erresumina izan zen, denda eta enpresa txiki askoren jabeak direlako.
Manuel Rivas
A lingua das bolboretas (¿Qué me queres, amor?) eta O lapis do carpinteiro lanek inspiratu dute pelikula bana zinemarako.
Haren obra hainbat hizkuntzatara itzuli dute, frantses, italiera, ingeles, alemán, greziera, turkiera, errusiera, finlandiera, nederlandera, kroaziera, japoniera, katalan eta euskara euren artean.
Bizitza eta obra
Kazetaritza ikasketak egin zituen eta zenbait hedabidetan lan egin zuen: El Ideal Gallego egunkarian, Galiziako Telebistan, eta Diario de Galicia egunkarian. El Globo aldizkariaren zuzendariorde izan zen, eta egun La Voz de Galicia eta El País egunkarietarako idazten du.
Poesia, eleberriak eta saiakerak idatzi ditu, eta kritikari askoren ustez Galiziako literaturaren iraultzaile izan da. 1980an bere lehen eleberria argitaratu zuen: Libro de Entroido. Gero Todo ben (1985), Un millón de vacas (1990) etorri ziren. Azkeneko horretatik ale asko saldu zituen, eta 1990eko Espainiako Kritikaren Saria irabazteko balio izan zion.
1993an Os comedores de patatas argitaratu zuen, eta hurrengo urtean En salvaje compañía (1995eko Kritikaren Saria), eta ¿Que me queres, amor? kontakizun bilduma (Gonzalo Torrente Ballester saria, eta Narratibako Sari Nazionala).
Poeta gisa, aipagarriak ditu Balada nas praias do oeste (1985), Mohicania, eta Ningún cisne.
Saiakeren artean, berriz, Galicia, el bonsai atlántico (1990) eta El sentido de la historia en el futuro.
1998ko ekainean O lapis do carpinteiro aurkeztu zuen, ipuin gisako eleberri laburra. Gerra zibileko urteetan gertatutako maitasun historia bat da, frankismoaren biktimak omentzeko baliatu zuena.
Montgomery konderria (Ipar Carolina)
Montgomery konderria (Montgomery County) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Troy da. 2010eko zentsuaren arabera 27,798 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Manuel Rivas
Bizitza eta obra
Beste lan aipagarri batzuk: El viaje a Pantaélica: De Humor, destrucción e saudade no reino de Galicia; Lisboa, faca no coracao; Biografía de Federico García Lorca para jóvenes.
Montgomery konderria (Ipar Carolina)
Geografia
Montgomery konderriak 129,964 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,599 ura dira. Beste 127,365 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 21,39 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 27,798 pertsonetatik 21,801 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 3,926 dira. 5,182 beltzak edo afroamerikarrak. 102 amerikar natiboak ziren eta 3 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 439 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 16 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 255 pertsonek kokatzen zuten.
Manuel Rivas
Bizitza eta obra
Martiño Rivas aktore gazte ezagunaren aita ere bada.
Francisco Araiza
José Francisco Araiza (Mexiko Hiria, 1950eko urriaren 4a) tenore ahotsa duen opera abeslari mexikarra da. Bere interpretazio mozartiarrengatik nabarmendu zen, eta horregatik Fritz Wunderlich alemaniarraren oinordekotzat hartu zuten.
Biografia
Araizak 1969an kontzertuan debuta egin zuen Mexiko Hirian eta 1970eko urriaren 2an operan debuta egin zuen Fidelioko lehen presoaren paperarekin, Eduardo Mataren zuzendaritzapean, Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko "Justo Sierra" auditorioan abestuz. Hiru urte geroago bakarlari izango zen Franz Joseph Haydnen Sorkuntzan (Die Schöpfung).
1983. urteak inflexio puntu bat markatu zuen bere ibilbidean, paper dramatikoagoak jorratzen baititu. Hala, Vienan egin zuen debuta, Des Grieuxekin (Manon). 1985ean Fauston parte hartu zuen
1988an bere izenarekin kantu-lehiaketa bat sortu zuen, UNAMeko Musika Fakultatean, Mexikon.
1990ean Buenos Airesko Colón Antzokian egin zuen debuta kontzertuan.
Munduko opera antzoki nagusietan eta hainbat jaialditan aritu da, besteak beste, Bayreuth jaialdian, Salzburgon, Aix-en-Provencen edo Pesaroko Rossini jaialdian.
1996az geroztik klase magistralak eman ditu Vienan, Gramisch eta Munichen, eta Madrilgo Reina Sofia Musika Eskolan. Franz Schuberten Lieder ere abestu du errezitaldietan.
Fase (argipena)
Fase terminoak fenomeno bat bilakatzean erakusten dituen aldietako bakoitza adierazten du. Erabilera zenbait ditu:
Francisco Araiza
Paperak
Bere ibilbideko lehen urteetan Mozarten errepertorioan zentratu zen: Tamino, Ferrando, Don Ottavio eta Belmonte bezala nabarmenduz.
Bayas (Gironda)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 204 etxebizitza zeuden, 178 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 193 etxeak ziren eta 10 apartamentuak ziren. 178 etxebizitza nagusietatik 137 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 11 etxek bi gela zituzten, 18 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 102 etxek bost zituzten. 132 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 65 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 92 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 287 ziren, horien artean 200 aktiboak ziren eta 87 inaktiboak ziren. 200 pertsona aktiboetatik 173 lanean zeuden (97 gizon eta 76 emakume) eta 27 langabezian zeuden (13 gizon eta 14 emakume). 87 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 35 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bayas udalerrian 174 unitate fiskal zeuden, 432 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.846 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 lurrin-denda zen.
2000. urtean Bayas udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 232 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Salmo macedonicus
Salmo macedonicus Salmo generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Cohiño
, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen herri bat da. 2017an 65 biztanle zituen.
Antonios Naguib
Antonios I.a Naguib (Samalut, 1935eko martxoaren 18a - Kairo, 2022ko martxoaren 28a) egiptoar kardinala eta Eliza Katoliko Koptoaren patriarka izan zen.
Araxá
Araxá Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Antonios Naguib
Kairoko seminarioan eta Unibertsitate Pontifikala Urbanianoan ikasi zuen eta 1960an apaiztu zen. Urtebeteren ondoren, Erromara itzuli eta Teologian eta Eskritura Santuetan lizentziatu zen. 1964an irakasle izendatu zuten Kairoko apaiztegian eta ortodoxo eta protestanteekin lan egin zuen Biblia arabierara itzultzen.
Minyako gotzaina izan zen 1977tik 2002ra. 2006ko martxoaren 30ean, Koptoen Alexandriako Patriarka hautatu zuten. Benedikto XVI.a Aita Santuak kardinal izendatu zuen 2010ean. Frantzisko aita santua aukeratu zuen 2013ko konklabean parte hartu zuen.
2013an patriarkatutik dimititu zuen osasun-arrazoiengatik.
Rietheim-Weilheim
Rietheim-Weilheim Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.