cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alamans
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 349 ziren, horien artean 224 aktiboak ziren eta 125 inaktiboak ziren. 224 pertsona aktiboetatik 201 lanean zeuden (115 gizon eta 86 emakume) eta 23 langabezian zeuden (7 gizon eta 16 emakume). 125 pertsona inaktiboetatik 49 erretiraturik zeuden, 33 ikasten zeuden eta 43 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 6 zerbitzu enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Allemans udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 923 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Centromochlus existimatus
Centromochlus existimatus Centromochlus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Auchenipteridae familian.
Kryštofovo Údolí
Kryštofovo Údolí Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 366 biztanle ditu eta 17,32 kilometro koadroko azalera. Liberec barrutian dago.
Zaldia (Nagel)
Zaldia izeneko Andres Nagel-en eskultura, urte askotan jarri gabe egon eta gero, 1996tik dago kalean jarrita. Hiru hanketako zaldi erraldoia da, gainean orekari bat duela. Biribilgunearen urbanizazioak eskulturari inguru naturala eskaini dio, pinu batzuen artean. Eskultura, bost metroko alturakoa, brontzez eginda dago eta artistari Donostiako Udalak egindako enkargua izan zen. Kutsu mitologikoa du eta, horregatik, horrelako paisaia egokitu zuten haren inguruan, zaldia pinazi-pinu baso baten erdian, graminea larre batez inguratuta, hau da, ekosistema bat egokituz. Lehenengo urteetan lainoa sortzeko sistema zuen baina, arriskutsua zela eta, kendu egin zen. Proiektua Iñigo Segurola eta Juan Iriarte arkitektoek egin zuten.
Lophuromys melanonyx
Lophuromys melanonyx Lophuromys generoko animalia da. Karraskarien barruko Deomyinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Mastacembelus dienbienensis
Mastacembelus dienbienensis Mastacembelus generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.
Sauveur Ducazeaux
Sauveur Ducazeaux (Biarritz, - Colmar, ) lapurtar txirrindularia izan zen. Profesionala 1931tik 1944ra, Frantziako Tourreko eta Euskal Herriko Itzuliko etapa bana irabazi zuen.
"Ipar-ekialdea" eskualdeko kirol zuzendaria izan zen Frantziako Tourrean, 1950eko hamarkadan. Bere gidaritzapean, Roger Walkowiakek irabazi zuen 1956ko edizioa. Frantziako taldeko burua ere izan zen Espainiako Vueltako 1956ko eta 1957ko edizioetan.
Palmaresa
1931 1933 1935 1936 1938 1941
Lewinia muelleri
Lewinia muelleri Lewinia generoko animalia da. Hegaztien barruko Rallidae familian sailkatua dago.
Saint-Flour (Cantal)
Saint-Flour Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Flour udalerrian erroldatutako biztanleak 6.637 ziren. Familiak 2.940 ziren, horien artean 1.283 pertsona bakarrekoak ziren (551 bakarrik bizi ziren gizonak eta 732 bakarrik bizi ziren emakumeak), 841 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 623 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 193 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 3.787 etxebizitza zeuden, 3.027 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 201 bigarren erresidentzia ziren eta 560 hutsik zeuden. 1.701 etxeak ziren eta 2.065 apartamentuak ziren. 3.027 etxebizitza nagusietatik 1.415 bere jabearen bizilekua ziren, 1.502 alokairuan okupaturik zeuden eta 110 doan lagata zeuden; 160 etxek gela bat zuten, 401 etxek bi zituzten, 693 etxek hiru zituzten, 830 etxek lau zituzten eta 943 etxek bost zituzten. 1.583 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.537 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 950 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Saint-Flour udalerrian 2.973 unitate fiskal zeuden, 6.026,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.655 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 642 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 19 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 23 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 70 eraikuntza enpresak ziren, 204 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 18 garraio enpresak ziren, 38 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 8 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 32 finantziazio enpresak ziren, 35 higiezinen enpresak ziren, 80 zerbitzu enpresak ziren, 66 administrazio publikoko enpresak ziren eta 40 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 142 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 2 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 2 posta bulegoak, 10 banku bulegoak, 4 funerariak, 14 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 2 autoeskolak, 5 igeltseroak, 24 margolariak, 10 zurginak, 9 iturginak, 4 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 13 ile apaindegiak, 4 albaitariak, 2 aldi baterako lan enpresak, 15 jatetxeak, 8 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 4 apaindegiak.
2009an zeuden 95 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 3 120 m2 baino gehiagoko dendak, 5 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 7 okindegiak, 4 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 1 arraindegi zen, 7 liburu dendak, 23 arropa dendak, 5 etxerako tresna dendak, 5 zapata-dendak, 7 elektrotresna dendak, 3 altzari dendak, 7 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 3 drogeria, 5 lurrin-dendak, 1 bitxi-denda zen eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Saint-Flour udalerrian 32 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.298 hektarea erabiltzen.
Carla Lonzi
Carla Lonzi (Florentzia, Italia, 1931ko martxoaren 6a – Milan, 1982ko abuztuaren 2a) arte-kritikoa eta idazlea izan zen. 70eko hamarkadako feminismo italiarraren irudi nagusia izan zen, autokontzientziaren teorialari eta Rivolta Femminile kolektibo feministaren sortzailea.
Saint-Flour (Cantal)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, 2 osasun-zentro, 5 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Carla Lonzi
Biografia
Lonzi familia burges batean jaio zen. Aita fabrika txiki baten jabea zen, eta amak bere bost alabak hezi zituen. Zortzi urte zituela, Toscanako ikastetxe erlijioso batean sartu zen. Han lau urte eman zituen eta santuen kontakizunez arduratu zen. 1943an, eskola utzi eta familiarekin itzuli zen Radda in Chianti herrira, senideak Bigarren Mundu Gerratik ihes egiteko hantxe babestu baitziren.
Saint-Flour (Cantal)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta 5 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Saint-Flour udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe eta 2 hezkuntza orokorreko lizeo.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 815 ikasle zeuden eta hezkuntza orokorreko lizeoetan 603.
Paolo Valoti
Paolo Valoti (Alzano Lombardo, 1971ko apirilaren 19a) italiar txirrindulari ohia da.
Carla Lonzi
Biografia
Bost urtez Mario Lenarekin ezkonduta eta 1959an Battista semea jaio ondoren, 1963an banandu egin zen. Roberto Longhiren laguntzari esker hasi zuen arteari buruzko kritika-karrera, RAI eta Approdo erredakzioetan. 1960ko hamarkadaren amaierara arte ikusizko arteetan parte hartu zuen irrati- eta literatura-saioan. Haren saiakerak Avanti! eta Marcatré bezalako aldizkarietan agertu dira batez ere, eta zenbait erakusketa-katalogotan. Eszena artistiko garaikidearekin harremana zuenez, Turinen egindako hainbat erakusketan egon zen. Denbora luzean Notizie galerian parte hartu zuen.
Saint-Flour (Cantal)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
Saint-Flour udalerriak goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zuen.
Ramiro III.a Leongoa
Ramiro III.a Leongoa (961 - 985eko ekainaren 26a) Leongo erregea (966 - 984) izan zen.
Biografia
Antso I.a Leongoa zuen aita eta bost urte zituela bihurtu zen errege. Izeko eta ama izan zituen erregeordeak.
Paolo Valoti
1995
Valoniako Tourra
Carla Lonzi
Biografia
1964an, Pietro Consagrarekin bizitzen hasi zen, eta harekin bidaiatu zuen Estatu Batuetara eta Europako beste hiri batzuetara. Aldi horretan, Lonzi Autoritratto idazten murgildu zen. 1965 eta 1969 artean grabatutako elkarrizketak dira, eta horrexek adierazi zuen arteari buruzko kritikatik behin betiko urruntzea. 70eko hamarkada konpromiso feministak markatu zuen. 1970ean, Erroman Rivolta Femminile taldea sortu zuen Elvira Banotti eta Carla Accardirekin. 1961ean ezagutu zuen taldea, eta adiskidetasun sakona izan zuen harekin. Scritti di Rivolta Femminile argitaletxearen sorrerari esker argitaratu eta zabaldu ziren taldearen testuak, horietako batzuk Lonzik sinatuak. 1973an, Lonzi eta Accardiren arteko haustura gertatu zen, taldetik urrundu eta bere karrera artistikoarekin jarraitu zuen. 1974an Scritti di Rivolta Femminilek argitaratutako Lonziren idatziak hurrengo urtean zabaldu ziren lehen aldiz atzerrian, Espainiako eta Alemaniako itzulpen bati esker. 1975ean, abortuari buruzko legeari buruz Corriere della Sera egunkariak egindako eztabaidei erantzun zien, eta 1978an legeztatu zen. Pier Paolo Pasoliniren artikulu bati erantzunez, inoiz argitaratu gabeko Sessualità femminile e aborti (sexualitate femeninoa eta abortua) testua bidali zuen erredakziora.
Ramiro III.a Leongoa
Biografia
Al Hakan II.arekin bake-ituna sinatu zuen. Bikingoen erasoaldiak zirela eta, Galiziako kostaldea defendatu behar izan zuen. Saldañako kondearen alaba Antsa ezkondu baina ez zuten seme-alabarik izan.
Paolo Valoti
1996
Portugalgo Itzuliko etapa bat
Saint-Flour (Cantal)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Carla Lonzi
Biografia
1978ko urrian, 1972tik 1977ra bitartean idatzitako egunkariak argitaratu zituen ''Taci, anzi parla. Diario di una femminista,'' izenburupean. Pietro Consagrarekin hautsi ondoren, Molière-ren Ridikula Preziatuei buruzko proiektuan murgildu zen, Armande sono io! izenekoa, 1992an hil ondoren argitaratu zena.
Paolo Valoti
2000
Ster ZLM Toer-ko etapa bat
2001
Bernocchi Kopa
Carla Lonzi
Saiakerak
Ben Shahn (Marisa Volpi-ekin kritikatua), “Paragone Arte”, 69. zk., 1955, or. 38–61. Tre saggi su Ottone Rosai, Roberto Tassi eta Filiberto Mennarekin idatzia, 25 or., 1958. Georges Seurat, Milano, arg. Fratelli Fabbri, 1966. Henri Rousseau, di Carla Lonzi eta Robert Martin, arg. Fabbri, Milano, 1966; arg. Hachette, 64 or, 1967. Mario Nigro, Paolo Fossatirekin idatzia, arg. All'Insegna del Pesce d'Oro, 1968; arg. V. Scheiwiller, Milano, 85 or., 1968. ''Sputiamo su Hegel. La donna clitoridea e la donna vaginale e altri scritti'', Editoriale grafica, 149. or., 1970; arg. Rivolta Femminile, 147 or, 1977; arg. Gammalibri, Milano, 132 or., 1982; arg. Et al., Milano, 127 or., 2010, ISBN ά88-6463-014-4.È già politica, Maria Grazia Chinese, Marta Lonzi eta Anna Jaquintarekin idatzia, arg. Scritti di Rivolta Femminile, Milano, 1977. ''Taci, anzi parla. Diario di una femminista'', arg. Scritti di Rivolta Femminile, Milano, 1310 or., 1978; Et al.arg., Milano, 1056 or., 2010, ISBN ά88-6463-017-5. La presenza dell'uomo nel femminismo, Maria Grazia Chinese, Marta Lonzi eta Anna Jaquinta, arg. Scritti di Rivolta Femminile, Milano, 1978. Vai pure, dialogo con Pietro Consagra, Pietro Consagrarekin idatzia, ed. Studio Bibliográfico Marini, 146 or, 1980; arg. Scritti di rivolta femminile, Milano, 144 or., 1981; arg. Et al., Milano, 2011, ISBN λ88-6463-037-3. Armande sono io, Scritti di Rivolta Femminile Prototipi, Milano, 1992. Rapporti tra la scena e le arti figurative dalla fine dell'800, ed. Leo S. Olschki, 189 or., 1995, ISBN 88-222-4377-3. Scritti sull'arte, arg. Et al., Milano, 752 or., 2012, ISBN ά88-6463-063-2.
Jean-Baptiste Orpustan
Jean-Baptiste Orpustan (Ortzaize, 1934ko urriaren 3a-) onomastikan espezializatutako euskalaria da, eta bereziki lexikografia eta hizkuntzalaritza historikoa ikertzen nabarmendu da. Euskal Ikasketetan doktorea da (Bordele III Unibertsitatea). Itzultzaile lan nabarmena ere egin du, frantses literaturako hainbat lan euskarara ekartzen, eta euskal literaturako zenbait lan frantsesera eramaten. Besteak beste, Marcel Prousten Aro galduaren bila obra erraldoia euskaratu du.
Ruten Liburua
Egilea eta garaia
Liburuaren egilea ezezaguna, eta ez dago jakiterik zehatz-mehatz noiz idatzi zen; gaian eta estiloaren xehetasun batzuei erreparaturik, aditu batzuek uste dute Babiloniako gatibualdiaren ondoren idatzia dela. Oso garai ezberdinak proposatu izan dira, David eta Salomonen garaitik Esdras eta Nehemiasen garairaino; azken hori izan liteke, agian, liburuaren kokagune egokiena, garai horretan lege zorrotzak aldarrikatu baitziren atzerritarrekin ezkontzearen aurka. Liburu osoan Salomon ezertarako aipatzen ez denez, aditu askok uste dute Salomonen erregealdia baino lehenagokoa izan behar duela
Moss Landing (Kalifornia)
Moss Landing Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Monterey konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Jean-Baptiste Orpustan
Michel de Montaigne Bordele III Unibertsitatearen ohorezko irakaslea, 1990ean CNRSrako lan egiten zuen talde bat zuzendu zuen.
Ruten Liburua
Ezaugarriak
Rut Betleemdik etorkin gisa Moabera joandako gizon batekin ezkondu zen, baina alargundu egin zen seme-alabarik izan gabe. Senarra hil ondoren, Judara jo zuen bere amaginarreba Noemirekin, eta hildako senarraren ahaide zen Boozekin ezkondu zen. Rut eta Boozengandik Obed jaio zen, David erregearen aitona.
Liburuan hainbat balio erlijioso eta etiko azpimarratzen dira: Jainkoarenganako konfiantza eta fedearen unibertsaltasuna, leialtasuna, zintzotasuna eta eskuzabaltasuna. Rut liburu laburra hebrearren kontatzeko artearen maisulantzat jo daiteke.
Egitura
Egitura argia du: Sarreraren (1,1-5: Elimelek eta bere familia Moaben) eta konklusioaren (4,13-17:Boozen ondorengoak) artean, lau ekitaldik osatzen dute liburua: 1,6-22 (Noemi Belenera itzuli Rutekin), 2,1-23 (Rut Boozen soroetan), 3,1-18 (Rutek senarra aurkitu) eta 4,1-12 (Booz Rutekin ezkondu). Liburua Daviden genealogia ematen duen eranskin batez bukatzen da (4,13-18: Hona hemen Peretzengandik Davidenganainoko arbaso-zerrenda: Peretzek Hetzron sortu zuen, honek Ram, honek Aminadab, honek Nahxon, honek Salmon, honek Booz, honek Obed, honek Jese eta honek David).
Jean-Baptiste Orpustan
Pierre Bidart baigorritar antropologoarekin batera, Izpegi argitaletxea sortu zuen. IKER UMR5478k argitaraturiko Lapurdum aldizkaria ere sortu zuen.
Orpustan ohorezko euskaltzaina da, Euskaltzain urgazle izendatua 1996ko maiatzaren 31n, eta ohorezko 2004ko azaroaren 26an.
Paolo Valoti
2005
Placci Kopa
Ramiro III.a Leongoa
Biografia
Bere joera absolutista zela eta, Galiziako nobleziak Bermudo izendatu zuen errege.
Carla Lonzi
Poesia
Scacco ragionato: poesie dal '58 al '63, arg. Scritti di rivolta femminile, Milano, 231 or., 1985.
Kryštofovy Hamry
Kryštofovy Hamry Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 119 biztanle ditu eta 68,42 kilometro koadroko azalera. Chomutoveko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1377 urtean egin zen.
Wiemerstedt
Wiemerstedt Alemaniako udalerria da. estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Kathleen Nord
Kathleen Nord (Magdeburg, 1965eko abenduaren 26a - Elmshorn, 2022ko otsailaren 24a) alemaniar igerilaria izan zen.
Ekialdeko Alemaniako taldean lehiatu zen eta urrezko domina irabazi zuen 200 metroko tximeleta proban 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.
Olinpiar dominaz gain, urrezko sei domina, zilarrezko bi eta brontzezko hiru lortu zituen Munduko eta Europako igeriketa txapelketetan, tximeleta 200 metroko eta estiloko 200 metroko probetan.
B2G negozio-eredu
B2G (business-to-government ingeles ezko esaldiaren laburdura) merkataritza elektroniko mota bat da. Enpresen eta gobernuen arteko negoziazio-prozesuak Interneten bidez optimizatzean datza, transakzio elektronikoetatik abiatuta, kontratazioa edo erosketak egiteko; edota, gobernuaren erosketa-eskaintzak baliabide elektronikoen bidez lortzea du helburu. Merkataritza elektroniko mota honek enpresen eta gobernuaren arteko komunikazioa errazten du, besteak beste, zergetan, merkataritza-erregistroetan, lizentzietan, informazio-legalean eta negoziazio prozesuei eta produktuei dagokienez. Administrazio publikoarekin erlazio zuzena duten espezializatutako gune edo orrialdeetan erabiltzen da. Aipatutako erakunde ofizialak (udalak, aldundiak...) beren hornitzaileekin harremanetan jar daitezke, eta hauek eskaintzak edo zerbitzuak multzoka ditzakete.
Eredu hori nahiko erakargarria da bi aldeentzat, baina batez ere hornitzaileentzat. Online komunikazio-eskaerak azkarrago egiten dituenez, eraginkortasun handiagoa dakar horrek. Hori guztia, kontuan hartu gabe harreman horiek, eskuarki, epe luze baten barruan daudela, eta eskaera-kopuru handietan, diru-sarreren iturri ziurra direla. Horren ondorioz, enpresek marketin-estrategia desberdinetara jotzen dute administrazio publikoen arreta erakartzeko.
B2G aren historia Kolonbian
90eko hamarkadan, lehen urratsak eman ziren e-commerce munduan, Estatu mailan, Kolonbian. Interneten boomarekin, enpresa gehienek sarean egoteko beharra ikusi zuten, eta une hartan bertan egin zen beharrezkoa gobernu mailan ere hau atzean ez geratzako. 2000ko 02 Zuzentaraua izan zen B2G-a bultzatu zuen lege-garapen garrantzitsuetako bat. Estatu-politika bat izan zen, Estatuari konektibitatea eman nahi ziona, gobernu-erakundeen lineako kudeaketa errazteko, eta gainera, herritarrei zerbitzua ematen laguntzeko, hiru zatitan banatuak:
Abantailak
Onurak, askotan, honela adierazten dira: bildutako datuak beste helburu batzuetarako berrerabiltzeak kostuak aurrezten ditu, informazio gehiago partekatzeak aukera ematen die gainbegiratze-erakundeei erabaki hobeak hartzeko, eta, ondorioz, ospea irabaz dezakete.
Hala ere, zenbait arrazoirengatik, enpresek ez dute informaziorik partekatzen gobernuarekin; esate baterako, haien gogoeta teknikoak edo ahalmenari buruzkoak, haien eskumenei informazio baliotsua zabaltzeko arriskua saihesteko eta, gainera, garrantzitsutzat jotzen den informazio zehaztugabea emateko. Pentsa liteke erakunde erregulatzaile batekin gardena izanez gero, enpresa egoera ahulean jar dezakeela.
Informazio-sistemek gobernu-enpresen arteko informazio-trukea egiten lagundu dute, hala nola zergen datuak, merkataritza- edo estatistika-txostenak, politikak eta erregulazioak betetzen direla ziurtatzeko.
Desabantailak
2000. urtean, arautzeari buruzko "ikuspegi deszentralizatu" bat modan jarri zen; ikuspegi horren arabera, gobernua ez zen eremu publikoaren eragile erregulatzaile nagusi gisa sumatu, eta ezarri zuen erregulazioa ez dagoela batez ere estatuan oinarrituta, horren ordez beste batzuei arauak ezarri nahi dizkieten erregulatzaile publiko eta pribatu batzuen emaitza da.
B2G aren aurrerapenak
Billentis aholkularitza-enpresaren arabera 2016an, Latinoamerika izan zen paperless (paper gutxiago erabiltzeko teknika) ekimenak abian jartzeko munduko eskualderik aurreratuena, non bertan garapen jasangarrirako eta ingurumen-orekarako alternatibei egiten diete erreferentzia, paper-kontsumo handia duten bulegoetan eta lantokietan artxibo digitalak erabiltzeko migrazioaren bidez paper-kontsumoa murriztea lortu zuten. Gainera, adierazten du 2015ean mundu osoan trukatutako 42 bilioi faktura elektroniko etatik 25 bilioi inguru horretatik bakarrik etor zitezkeela.
Baina, fiskalitate elektronikoaren proiektuak zabaltzen ari ziren. 2016. urtean, B2G arloko hamar araudi berri nahitaezkoak izatera pasatu ziren. Hauek dira Latamen lan egiten zuten multinazionalek egokitu behar izan zituzten aldaketa batzuk:
Betebehar horiek errazago bete eta hartzeko, EDICOMek fakturazio elektronikorako nazioarteko plataforma bat garatu zuen.
Gaurkotasuna
Europako Batasunean, aurtengo apirilaren 18an, Europako fakturazio elektronikoaren estandar berria ezarri zen. Hori nahitaezkoa da administrazio publiko ei fakturatzen dieten Europako enpresentzat. Horren helburua da fakturazio elektronikoa formatu bakar batean sinplifikatzea, gobernuaren arteko merkataritza-harremana sustatzeko, eta, hala, gaur egungo formatuen ugaritasuna ezabatzea.
Erosketa Publiko Paneuroparrak online proiektua nazioartean erabiltzen da. Proiektu hori hainbat herrialderen artean dokumentuak elektronikoki eta mugaz haraindi trukatzeko zehaztapen eta estandarren multzoa da.
Espainian eta Portugalen faktura elektronikoaren erabilera esponentzialki hazi da, eta horrek eragina izan du Europako Batasunaren esparruan faktura elektronikoa erabiltzeko betebehar orokorrak enpresen eta administrazio publikoen arteko transakzioetan (B2G).
2020. urterako, Kolonbiako enpresek nabarmen murriztu behar dute paperezko fakturen jaulkipen-portzentajea; izan ere, aurtengo urtarrilaren 1ean jakinarazi zen DIAN ek emandako araudi berria, formatu ez-elektronikoan gehienez ere fakturen %30era mugatzen duena. Bi helbururekin sortutako faktura elektronikoa ezartzeko programa orokorraren parte da araudia. Batetik, zerga-bilketa hobetzea iruzurra saihesteko, eta, bestetik, enpresen kudeaketa hobetzea, herrialdeko ekonomiaren hazkundea bultzatzeko.
DIANek aurreikusi du 2021erako enpresek beren fakturen %20 baino ez dutela fakturatuko gehienez, eta 2022an portzentaia %10era murriztuko dela.
Casmalia (Kalifornia)
Casmalia Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Santa Barbara konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Teknopolis
Teknopolis Elhuyar Fundazioak ekoizten duen telebista-saioa da. 1999an jaio zen, eta, geroztik, astero ematen da, euskaraz ETB1ean, eta gazteleraz ETB2an. Publiko orokorrari zuzenduta dago, eta Euskal Herriko eta mundu osoko zientziaren, teknologiaren eta berrikuntzaren berri ematea du helburu. Erreportajeak, elkarrizketak, egungo albisteak eta oinarrizko zientzia-azalpenak eskaintzen ditu, era atsegin eta entretenigarrian.
Saioaren aurkezlea Iñaki Leturia zen 2019. urtean. 20 sasoitik gora egin dituzte jada. Hauek ere lan egiten dute programan: Aitziber Agirre (aurkezlea), Maider Egues (aurkezle eta zuzendaria), Alfontso Mujika, Oier Araolaza eta Guillermo Roak (marrazkiak. 3D animazioak eta erreportajeak).
2019an, saioaren 20. urteurrenean, iragarri zen Teknopolis aurrerantzean lankidetzan arituko zela Euskal Herriko Unibertsitatearekin. Zientzia dibulgazioa egiteaz gain, programak zientziarako bokazioak sustatzea ere helburu zuela adierazi zuten Elhuyar Fundaziokoek, batez ere emakumezko gazteen artean.
Nikolas Sorozabal
Joxe Nikolas Sorozabal Loinaz (Aiete, Donostia, 1899 - ?) donostiar bertsolaria izan zen, Aieteko Bera-Bera baserrian jaioa. Sebastian Salaberriaren arabera, Aieteko Munto sagardotegian elkartzen ziren Nikolas eta haren aita, Joxe Sorozabal Etxeberria, bertsotan aritzeko. 1935eko Txapelketa Nagusian parte hartu zuen.
Suge-ziza mingots
Suge-ziza mingotsa (Hypholoma fasciculare) Strophariaceae familiako onddo espezie bat da.
Espezie toxikoa, pozoitze hilgarriak eragin dituena.
Deskribapena
Kapela: 3 eta 7 cm. arteko diametrokoa. Leuna, globo itxurakoa, gero ganbil-laua; hori-sufre kolorekoa, arre-horia erdialdera; askotan gortina-hondarrak dituzte ertzari itsatsita.
Orriak: Oso estu, estuak, meheak eta itsatsiak; hasieran hori-sufre kolorekoak, gero oliba-berdeak eta azkenean arre-purpurak.
Hanka: Liraina, zilindrikoa, malgua eta horia, gortinaren zuri-horixka koloreko hondarrekin, arre-zikina esporak heltzen direnean.
Haragia: Horia, elastikoa, oso zapore mingotsa eta usain desatsegina ditu.
Pirazol
Base ahula da.
Suge-ziza mingots
Deskribapena
Etimologia: Fasciculare epitetoa, latinetik dator, sorta, esan nahi du, aurkezteko duen moduagatik, soropilaren antzera hasten dena.
Toxikotasuna
Toxikoa. Pozoitze hilgarriak eragin dituena. Okerren baten ondorioz jaten badugu, berehala ohartuko gara akatsaz, zeren haragiaren mingostasunak hor jarraitzen du egosi ondoren ere.
Pirazol
Botika askok pirazol-eraztuna dute egituran hala nola zelecoxib antiflamatorioak edo estranozolol esteroide anabolizanteak. Herbiziden egituretan ere ageri dira pirazol-eraztunak.
Mohammed Mursi
Mohammed Mursi Issa al-Ayyat (محمد مرسى; El Adwah, 1951ko abuztuaren 8a - Kairo, 2019ko ekainaren 17a) egiptoar politikaria izan zen, Anaia Musulmanetako kidea, 2012-2013 bitartean Egiptoko presidentea izandakoa. 2012ko ekainaren 30an izendatu zuten Egiptoko Arabiar Errepublikako presidente, hilabete lehenago eginiko hauteskundeak irabazi ondoren; Egiptoko historian demokratikoki aukeratutako lehenbiziko presidentea izan zen. Abdel Fatah al-Sisi jeneralak kargugabetu zuen 2013ko uztailaren 3an, estatu kolpe baten bidez. 2019ko ekainaren 17an hil zen, epaitua izaten ari zela.
Bizitza
1951ko abuztuaren 8an jaio zen Mohammed Mursi El Adwah hirian. Kairoko Unibertsitatean ingeniaritza ikasi zuen, eta Hego Kaliforniako Unibertsitatean egin zuen doktore tesia. 1980ko hamarkadaren hasieran Kaliforniako Estatu Unibertsitatean egin zuen lan, eta 1985ean Egiptora itzuli zen, Zagazigeko Ingeniaritza Unibertsitatean irakasle hasteko. Politikan 2000ko hamarkadan hasi zen nabarmentzen, hautagai independente gisa diputatu hautatu zutenean. Orduz geroztik, Anaia Musulmanen barruan egin zuen ibilbidea hertsiki loturik egon zen Khairat al-Xater buruzagiarekin zuen harremanarekin. Analisten arabera, mugimenduaren diziplinarekiko erakutsi zuen fideltasunari eta bere izaera adeitsuari esker egin zuen goiti.
Suge-ziza mingots
Sasoia eta lekua
Espezie ugaria ia urte osoan. Ale ugariko taldetan ateratzen da, zuhaitz ezberdinetako motzondoen gainean.
Banaketa eremua: Ipar Amerika, Europa, Erdialdeko Amerika, Afrikako iparraldea, Asiako iparraldea, Australia, Zeelanda berria.
Mohammed Mursi
Bizitza
Egipton hauteskundeen bidez hautaturiko lehen presidentea izan zen Mursi; 2011ko Arabiar Udaberriaren ostean, 2012an egin zituzten bozak, eta Anaia Musulmanek sorturiko Askatasuna eta Justizia alderdiarekin aurkeztuta irabazi zituen, bigarren itzulian botoen % 51,7 jasota. Urtebete iraun zuen karguan: 2013ko uztailean, armadak boteretik kendu zuen, Abdel Fatah al-Sisi Defentsa ministroaren erabakiaren ondorioz.
Militarrek kolpea eman zutenetik kartzelan egon zen Mursi, eta 2015eko apirilean jaso zuen lehenbiziko zigorra: hogei urteko espetxealdia ezarri zioten, 2012ko abenduan —oraindik agintean zegoenean— haren presidente jauregiaren aurrean gertatutako istiluen erantzuletzat jota. Beste auzi batean, bizi guztiko espetxe zigorra ezarri zioten, espioitza eta atzerriko taldeekin elkarlanean aritzea leporatuta. 2019ko ekainaren 17an hil zen, Kairoko auzitegi batean, espioitza karguak egotzita epaitzen ari zirelarik. Egiptoko telebista kate publikoak jakinarazitakoaren arabera, hitza hartu ostean bihotzekoak eman zion eta, ospitale batera eraman zuten arren, han hil zen.
Kšely
Kšely Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 230 biztanle ditu eta 4,51 kilometro koadroko azalera. Kolíngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1436 urtean egin zen.
Tartso
Tartso oinaren atzealdeko hezur multzoa da, hanka hezurraren eta metatartso hezurren artean kokaturik dagoena. Zapi hezurrek osatzen dute tartso hezur multzoa: kalkaneoak, astragaloak, eskafoideak, hiru hezur kubiformeek (edo ziri itxurakoek) eta aurrealdeko hezur kuneiformeak. Kalkaneo hezurra atzealdean dago eta orpoa osatzen du; astralago hezurra kalkaneoaren gainean dago eta goialdetik hankako bi hezurrekin loturik dago; eskafoidea astralagoaren aurrean dago; horren aurrean, oinaren barrualdetik, hiru hezur kubiformeak daude eta, kanpoaldetik, kubo itxurako hezurra. Tartso hezurrak elkarri loturik daude eta astralagoaren bidez hankako bi hezurrekin giltzatzen dira.
Pyronema domesticum
Pyronema domesticum Pyronemataceae familiako onddo espezie bat da. Ez da erabiltzen sukaldean.
Deskribapena
Apotezioa: Kuxin formakoa, normalean talde handiak osatuz garatzen da, zarakar mamitsuak osatuz, laranja-izokin kolorekoa, su hondarretan, substratuan, amaraun fin baten antzeko mizelioa hautematen da. Urruti samarretik ikusiz gero, sute bateko sugeldoa dela dirudi.
Himenioa: Leuna eta hori-laranja kolorekoa edo izokin kolorekoa.
Jangarritasuna
Ez du sukaldaritzarako balio.
Nahasketa arriskua
Soilik Pyronema omphalodes delakoarekin nahas daiteke, makroskopikoki berdina da, mikroskopikoaren laguntzarekin bakarrik bereiz daiteke.
Sasoia eta lekua
Urte osoan oso ohikoa da, su hondarretan.
Banaketa eremua
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Txile, Europa, Errusia, Mongolia, Iran, Himalaiako eremua, Australia, Zeelanda Berria.
Kuboide
Kuboidea (Cuboideum) oineko hezur bat da, bikoitia, laburra, kubo ez erregular formakoa, sei aurpegiduna: goikoa, behekoa, alboetakoak, aurrekoa eta atzekoa. Horietatik hiru, artikularrak dira.
Lapurdum (aldizkaria)
Lapurdum urtero argitaratzen duten aldizkari zientifikoa, euskal gaiak eta, batez ere, euskara ikertzen nabarmendu dena. 1996an Jean-Baptiste Orpustanek sortu zuen.
IKER UMR5478k argitaratzen du, Paueko eta Aturrialdeko Unibertsitateak lagunduta. Egungo zuzendaria Xarles Bidegain, idazkariak Ur Apalategi, Urtzi Etxeberria eta Aritz Irurtzun, administratzailea Jon Casenave eta maketatzaileak Inès Secondat eta Jean-Philippe Talec dira.
Hezkuntza-datu meatzaritza
Hezkuntzarako datu-meatzaritza (Educational data mining (EDM)) irakaskuntzaren esparruan datu-meatzaritzaren erabilera da.
Datu-meatzaritza, datu-baseen ezagutzaren aurkikuntzaren antzera ere ezaguna (bere ingelesezko siglak KDD, Knowledge Discovery in Databases dira), makrodatuen edo datu-kopuru handien informazio berri eta potentzialki erabilgarria aurkitzea ahalbidetzen digun eremua da. Hainbat arlotan erabili da, besteak beste, erosketa-saskia, bioinformatika edo terrorismoaren aurkako ikerketak. Duela gutxi, hezkuntza-azterketan datu-meatzaritza erabiltzeko interesa areagotu egin da, hezkuntza-plataformen datuak erabiliko dituzten aurkikuntza-metodoen garapenean eta metodo horien erabileran arreta jarriz, ikasleak eta ikasten duten ingurunea hobeto ulertzeko. Hezkuntzan datu-meatzaritzan erabiltzen diren metodoak, metodo orokorrenetatik ezberdinak izaten dira, eta esplizituki ustiatzen dira datuetan dauden hierarkia-maila anitzak. Metodo psikometrikoak makinak ikasteko metodoekin eta datu-meatzaritzako testuekin integratu ohi dira, helburuak lortzeko. Adibidez, ikasleek hezkuntza-softwarea erabiltzeko moduari buruzko datuak lortuz gero, oso baliagarria izan daiteke teklen pultsazioei, erantzunen mailari, ikasleari, ikasgelari edo eskola osoari buruzko datuak maila desberdinetan kontuan hartzea. Denbora, sekuentzia edo testuinguruaren antzera, beste gai batzuek garrantzi handia dute hezkuntza-datuen azterketan.
Definizioa
Hezkuntzako datu-meatzaritzak teknika eta ikerketei egiten die erreferentzia, hau da, hezkuntza-inguruneko ikaskuntza-jarduerek sortutako edo erlazionaturiko datuen birkokatze handietatik automatikoki esanahia ateratzeko diseinatutako teknikei. Adibidez, hainbat ikaskuntza kudeaketa-sistemek (learnin management systems, LMS) informazioa marrazten dute, hala nola, ikasle bakoitza ikasgai batean zenbat sartzen den eta honi eskeinitako denbora. Beste adibide bat: tutoretza-sistema adimentsuek, datuak erregistratzen dituzte ikasleek soluzio bat ateratzen duen bakoitzeko. Aurkezpenaren denbora bildu ahal izango dute, eskainitako soluzioa, benetako soluzioarekin bat egin edo ez, azken aurkezpenetik igarotako denbora zenbatekoa den, zein ordenatan sartu ziren ebazpenak elkargunean, etab. Datu horien zehaztasuna oso handia da, informatika oinarri duen ikasketa-ingurune baten saio labur batek ere (adibidez, 30 minutu) prozesuko datu asko ekar ditzake.
Historia
Irakaskuntzaren datuen analisia bera praktika berria ez den ala, hezkuntza-teknologian berriki egindako aurrerapenek, kalkulu-potentzia handitzeak eta ikasleen ordenagailuetan oinarritutako ikaskuntza-ingurunearen erabilerari buruzko datu zehatzak erregistratzeko gaitasunak barne, gero eta interes handiagoa eragin dute ikastetxeetan sortutako datu-kopuru handiak aztertzeko tekniken garapenean. Interes hau 2000tik 2007ra nazioarteko hainbat ikerketa konferentziatan parte hartu zuen EDM tailerretara itzuli zen. 2008an, ikertzaile talde batek EDMri buruzko urteroko ikerketa konferentzia bihurtu zena ezarri zuen, lehena Montrealen, Kanadan.
EDMekiko interesak handitzen jarraitu zuen heinean, EDMko ikertzaileek aldizkari akademiko bat sortu zuten 2009an, Journal of Educational Data Mining, ikerketaren emaitzak partekatzeko eta zabaltzeko. 2011n, EDMko ikerlariek Data Mining Elkarte Internazionala sortu zuten, EDMko ikertzaileak lotzeko eta eremua zabaltzen jarraitzeko.
2008ko hezkuntza publikoko datuak sartzearekin batera, hala nola, Pittsburgh Science of Learning Centre 's (PSLC) DataShop eta NCES (NCES) hezkuntza estatistikako Zentro Nazionala, datu publikoek hezitzaileen datu minimo eskuragarriagoak egin dituzte, bere hazkundean lagungarriak izan daitezen.
Helburuak
Ryan S. Bakerrek eta Kalina Yacefek EDMren hurrengo lau helburuak identifikatu zituzten:
Erabiltzaileak eta partaideak
Lau erabiltzaile eta parte-hartzaile daude hezkuntza-datuen meatzaritzan inplikatuta:
Ikasleak
Ikasleen beharrak eta ikasleen esperientzia eta errendimendua hobetzeko metodoak ulertzea komeni da. Adibidez, ikasleek etekina atera diezaiekete EDMko tresnak erabiltzeagatik aurkitu dituzten ezagutzei, online ikaskuntzako tresnekin dituzten interakzioen eta aurreko edo antzeko ikasleen iritzien arabera erabil ditzaketen jarduerak eta baliabideak iradokitzeko erabiltzeko.Ikasle gazteenekin, hezkuntza-datuen meatzaritzak gurasoei seme-alaben ikaskuntzaren aurrerapenaren berri emateko ere balio dezake. Datu konplexuetan oinarritutako talde horien funtzionamendutik ikastea eta hobetzeko ereduak garatzea da erronka.
Dublin
Dublin (NAF: [ˈdʌblɪn]; irlanderaz, Baile Átha Cliath [bˠalʲə aːha klʲiəh] edo Duibhlinn) Irlandako Errepublikako hiriburua eta Irlandako hiri nagusia da, herrialdearen ekialdeko kostaldean kokatuta dagoena. Leinster probintzian dago, Dublingo konderrian.
Hezkuntza-datu meatzaritza
Erabiltzaileak eta partaideak
Hezitzaileak ikaskuntza-prozesua eta beren irakaskuntza-metodoak hobetzeko erabil ditzaketen metodoak ulertzen saiatzen dira. EDMren aplikazioak erabil ditzakete ikasketa-planak nola antolatu eta egituratu zehazteko, ikastaroko informazioa helarazteko metodorik onenak zehazteko eta ikasleak emaitza ezin hobeak lortzeko motibatzeko erabili beharreko tresnak zehazteko. Bereziki, giza iritzia errazteko datuak barreiatzeko teknika horrek aukera ematen du hezitzaileek hobera egin dezaten, eta, dagoeneko, portaera-ereduak azkar identifikatzeko aukera ematen die. Eredu horietan, ikasturteak irauten duen bitartean beren irakaskuntza-metodoak hobetzen edo etorkizuneko ikasturteak hobetzen lagun dezakete. Hezitzaileek ikasleen gogobetetasuna eta motibazioa, monitorizatu dezakete.
Dublin
2016. urtean, 553.165 biztanle zituen hiriak, baina inguruak kontuan hartuta, biztanleria 1.173.179koa zen, eta Dublingo konderri osoan, 1.347.359 biztanle ziren. Bestalde, Dublin Handiaren Eremua delakoan (hau da, Dublin Hiria, Dublin Hegoaldea, Dún Laoghaire–Rathdown eta Fingal, Meath, Kildare eta Wicklow konderriak barne), guztira 1.904.806 biztanle bizi dira, esandako urteko datuen arabera.
Hezkuntza-datu meatzaritza
Erabiltzaileak eta partaideak
Ikertzaileak
Dublin
Etimologia
Hiriaren izena irlandera zaharreko Dubh Linn izendapenaren hiberno-normandera tiko eratorria da: haren esanahia euskaraz Putzu beltz da, hots, dubh ("beltz") eta linn ("putzu"). Historikoki, irlanderazko grafian gaur egungo bh digrafoa antzina b letraren gaineko puntu batez idazten zen, hau da, Duḃ Linn edo Duḃlinn. Normandiarrek —frantsesez hitz egiten zuten— puntua kendu eta Develyn edo Dublin izenekin ordezkatu zuten.
Hezkuntza-datu meatzaritza
Erabiltzaileak eta partaideak
Ikertzaileek eraginkortasunerako datu-meatzaritzako tekniken garapenean eta ebaluazioan jartzen dute arreta. 2008. urtean ikertzaileen nazioarteko konferentzia bat hasi zen. Geroago, Journal of Educational Data Mining sortu zen, 2009an. EDMko gai sorta zabala da: datu-meatzaritzaren erabilera erakundeen eraginkortasuna hobetzeko, eta ikaslearen errendimendua.
Dublin
Etimologia
Irlandera zko Baile Átha Cliath izena —euskaraz, "Ibiko gotorlekuaren hiria"— Áth Cliath Father Mathew zubitik hurbil zegoen Liffey ibaiko ibi bat zen. Irlandar mitologiako Táin Bó Cúailnge izeneko kondairan Dublind rissa ratter Áth Cliath esaldia aipatzen da ("Áth Cliath deitua da Dublin").
Hezkuntza-datu meatzaritza
Erabiltzaileak eta partaideak
Administratzaileak
Dublin
Geografia
Dublin Irlandako ekialdeko kostaldean dago, Liffey ibaiaren bokalean, eta denera 115 km2-ko azalera du. Hegoaldean garaiera txikiko mendiz inguratuta dago, eta mendebalde eta iparraldetik, berriz, soroz eta alorrez. Liffey ibaiak hiria bitan banatzen du: Dublingo Iparraldea eta Dublingo Hegoaldea. Bi ertz horiek beste bi ibai txikiagotan banatzen dira: Tolka ibaia, Dublingo badiaren ipar-mendebaldean itsasoratzen dena, eta Dodder ibaia, hego-mendebaldean. Gainera, hiri barnean, mendebaldera Shannon ibaiaren lotzen diren beste bi kanal ere badaude: hegoaldeko Grand Canal eta iparraldeko Royal Canal.
Hezkuntza-datu meatzaritza
Aplikazioak
Cristobal Romerok eta Sebastian Venturak EDMren lehenengo aplikazioen zerrenda bat egin zuten. Hauek dira EDMren aplikazio-eremuak:
Dublin
Geografia
Liffey ibaiak Leixlip udalerrian ekialde-mendebaldetik hego-ekialderako norantzara biratzen du: leku hori soroen eta hirigunearen arteko muga da.
Hezkuntza-datu meatzaritza
Aplikazioak
Telefono mugikorreko ikaskuntza-inguruneei buruzko azken ikerketen arabera, datu-meatzaritza erabilgarria izan daiteke. Datu-meatzaritza erabiltzaileei eduki pertsonalizatua ematen laguntzeko erabil daiteke, nahiz eta gailu mugikorren eta PCak moduko gailu estandarren eta haien web-nabigatzaileen edukien kudeaketan desberdintasunak egon.
EDMren aplikazio berrien helburua izango da erabiltzaile ez-teknikoek tresnak erabiltzea eta datu-meatzaritzako jarduerak egitea, datuak biltzea eta prozesatzea EDMren erabiltzaile guztientzat eskuragarriagoa izan dadin. Adibide batzuk, sare sozialak eta horiek ikaskuntzaren eta produktibitatearen emaitzetan duten eragina aztertzen dituzten estatistikak eta bistaratze-tresnak dira.
Dublin
Kultur eta ekonomi banaketak
Ipar-hegoaldeko eremuen arteko usadiozko banaketa bat egon da eta Liffey ibaia bi eremuen arteko muga da: bion artean, herri-lehia ere badago. Dublingo Iparraldea ohituraz langileen bizilekua da; aldiz, Dublingo Hegoaldea erdi eta goi mailakoena. Banaketa hori hiriburuko "azpikulturen" estereotipoen adibide garbia da; horrez gain, hirian mintzatzen den ingelesaren dialektoa ere bitan banatzen du: hegoaldekoa, goi mailako heziketa eta modu onen parekidea dena, eta iparraldekoa, hiriko langileen ohiko ingelesa.
Hegoaldeko eremuko Dublingo gaztelua denbora luzean hiriko britainiar boterearen ikurra izan zen, bai eta bi katedralak ere.
Bestalde, ekonomiaz ere ekialde-mendebaldearen eta ipar-hegoaldearen arteko banaketak ere badaude. Gainera, hiriaren kostaldeko auzune eta ekialde edo iparraldeko auzuneen arteko maila sozialen arteko banaketa ere badago, bai eta mendebaldeko auzunekoen artean ere, askoz ere berriagoak izan arren.
Klima
Europako ipar-mendebaldeko eremu guztian bezala, klima atlantikoari esker, hiriburuak negu xamurrak eta uda freskoak izateaz gain, ez du muturreko tenperaturarik jasaten. Urtarrileko tenperatura beroena 8.3 °C-koa da; aldiz, uztaileko beroena 19.6 °C-koa da. Bestalde, urte osoko hilabeterik eguzkitsuenak maiatza eta ekaina dira; euritsu eta hezeena (73 mm. euri kopurua izaten du), abendua; eta idorrena, uztaila, 43 mm. euri kopuruarekin. Dena den, euri-jasak urte osoan zehar gerta litezke.
Irlanda guztian euri gutxien egiten duen lekua da Dublin: hiriaren erdigunean, urte osoan 695 mm. euri jaso izan dira. Neguko urtaro gehienak euritsuak dira; halere, azaroa eta martxoaren artean noizbehinka elurra ere izan da, baina txingorra ohikoagoa da. Udan egunak luzeak dira; neguan, ordea, motzak. Udazkenean Ozeano Atlantikotik datozen haize indartsuak jasaten ditu, baina hiria uhartearen ekialdean dagoenez, ez ditu herrialdeko mendebaldeko leku askotako haize bolada bortitzak jasaten. Nolanahi ere, ekialdetiko haizeen ondorioz, neguan uharteko beste leku batzuetan baino maizago izaten da elurra.
Historia
Dublingo badia inguruak historiaurreko garaietatik egon dira populatuak, baina lurralde honetako biziguneen lehen aipamena Klaudio Ptolomeo greziar astronomo eta kartografoaren idazlanetan agertzen da. 140. urtean, Eblana polis izeneko kokaleku bat aipatu zuen: beharbada Dubh Linn bizigunea I. mendean datatu liteke, nahiz eta hiria 841. urte inguruan bikingoek eratua izan. Garai hartan zehar eta 1014an Clontarfeko gudua jazo zen arte, Dublin kokalekua bikingoen mende egon zen. Dena dela, Dublin hiriak 1988an ospatu zuen bere "milurteko ofiziala", horrela Irlandako gobernuak aditzera ematen zuelarik 988. urtean sortu zela hiria, edo garai hartan eratutako bizigune bat izango zela geroago Dublin hiria bihurtu zena.
Gaur egun uste da bikingoen bizigunearen aurretik bazegoela eliz bizigune kristau bat Duibhlinn deitzen zena, zeinetatik hartu baitzuten bikingoek beren kokagune bati ipini zioten Dyflin izena. IX. eta X. mendeetan, leku honetan bi bizigune omen zeuden, geroago Dublin modernoa bilakatu zirenak. Bikingoen bizigunea Poddle izeneko errekaren ondoan kokatu omen zen, gaur egungo Wood Quay inguruan. Dubhlinn delakoa itsasontziak amarratzeko erabiltzen zen laku txiki bat-edo zen. Gaur egun lurpeko ubide batean sartuta dagoen Poddle errekak lakua Liffey ibaiarekin konektatzen zuen; lakua estalita geratu zen XVIII. mendearen hasieran, hiria handitu zenean. Dubhlinn hori gaur egungo Castlen Garden dagoen lekuan zegoen, Chester Beatty Library aurrean, Dublingo Gazteluan. Aintzira hura Poddle ibaia gaur egun
Egungo hiriaren izena irlandera zaharraren jatorrizko Dubh Linn izenaren ingelesezko aldaera da. Irlandako normandiar inbasioaren ondoren, Dublin hiria botere militar eta legegilearen gune garrantzitsua bilakatu zen. Botere hori 1922an Irlandako Estatu Askea sortu arte, Dublingo gazteluan zegoen. Garai hartan, Dublinek eta normandiarren menpe zegoen inguruko lurraldeak The Pale ("Oholesia") izena jaso zuten. XIV. mendetik XVI. mendera, Dublin eta inguruak Irlanda osoko ingelesen menpeko lurralderik handiena osatu zuten. Mende askotan zehar Irlandako Legebiltzarra zena Drogheda hirian egon zen, baina Henrike II.a Ingalaterrakoak Kildareko konderria konkistatu zuenean, Irlandako Legebiltzarra Dublinera eraman zuen.
Erdi Arotik hasita, Dublinek berezko hiri agintaritza bazuen. XVII. mendean, Wide Streets Commission erakundearen laguntzaz, azkar hedatu zen. Denbora laburrean, Dublin Britainiar Inperioko bigarren hiririk handiena izan zen (Londres hiriburuaren ondoren), bai eta Europa osoko bosgarrena ere. Hain zuzen ere, bertako eraikin nabarmenenak garai hartakoak dira; horregatik, hiriko arkitekturaren urrezko arotzat jotzen da. Arkitekto garrantzitsuena James Gandon izan zen, Custom House, Four Courts eta King's Inns eraikin nabarmenak diseinatu zituena. Guinness garagardotegi ospetsua ere garai berekoa da, bai eta Grafton Street kale ospetsua ere.
1916an, Pazko matxinadaren ondorioz, Sackville Street (egungo O'Connell Street) etorbideko Dublingo Postetxe Nagusiak n eta beste hainbat eraikinetan sekulako kalteak izan ziren. Ondoren, Irlandako Independentzia Gerra eta Irlandako Gerra Zibilak hiriaren erdialdea are gehiago suntsitu eta kaltetu zuten.
1974ko maiatzaren 7an, Dublingo erdialdea Ipar Irlandako loialistek egindako atentatuen kokagunea izan zen, aurretik Irlandako Armada Errepublikarrak bere gain hartutako atentatu batzuen aurkako erantzun gisan. Horren ondorioz, egun hura Ipar Irlandako gatazkako egunik odoltsuena izan zen, denera bai Dublin hiriburuan nahiz Monaghan hirian 30 lagun hil eta beste 300 zauritu baitziren.
1922. urtetik aurrera, Irlandako Estatu Askearen hiriburua bihurtu eta gobernu berriak hiriaren erdialdea berreraiki zuen. Oireachtas edota estatu berriaren legebiltzarra Leinster etxean ezarri zuen eta 1949an, Irlandako Errepublikako hiriburu bilakatu zen.
1997. urtetik aurrera, Dublingo paisaia asko aldatu zen, Zelta Tigrea zeritzon ekonomia oparotasun garaian Irlandako Errepublikaren ekonomia garapen azkarraren motor eta gune nagusietako bat izan baitzen. Hamarkada horretan, sektore pribatuek nahiz gobernu erakundeek bultzatuta, etxegintza, garraio, negozio eta merkataritza enpresa ugari ipini zituzten.
Demografia
Dublingo Hiri Kontseiluak kudeatzen du hiria, baina "Dublin" izenaz normalki inguruko hirigune osoa izendatzen da: haren barnean Dún Laoghaire–Rathdown, Fingal eta Hego Dublin barrutiak daude. Horiek guztiek Dublingo konderria osatzen dute. Eremuari Dublin eskualdea esaten zaio. 2011ko erroldaren arabera, Hiri Kontseiluaren kontrolpean zegoen eremuak 525.383 biztanle zituen; aldiz, hiriguneak 1.110.627 biztanle zituen. Dublingo konderriak 1.273.069 biztanle zituen eta Dublin Handia Hiriguneak, 1.804.156 biztanle. Hiriaren biztanleria azkar handituz doa, eta Irlandako Estatistika Bulegoaren arabera 2020an 2,1 milioi inguruan egongo omen da.
1990eko hamarkadatik aurrera, Dublin hiria etorkin ugariren helmuga da, gehienak Europar Batasunetik etorriak, bereziki Erresuma Batua, Polonia eta Lituaniatik. Bestalde, Europatik kanpotikoak ere badaude, bereziki Txina eta Nigeriakoak. Hiriburura Irlandako edozein hiri eta eskualdetara baino etorkin askoz ere gehiago iritsi dira. Irlandako asiar jatorriko biztanleen % 60 Dublinen bizi da, haietako % 40, Dublingo hirigunean. 2006ko erroldaren arabera, atzerrian jaiotako Dublingo hiritarren kopurua %15 ingurukoa zen.