cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bixente Retegi
Bixente Retegi Etxeberria (Irun, Gipuzkoa, 1908ko azaroak 2 – Flossenbürg, Alemania, 1944ko maiatzak 23) —erdarazko idazkeran Vicente Retegui Echeverría edo Echevarría gisa ageri izan dena maiz— nazien kontzentrazio esparru batean hildako euskal herritar bat izan zen. Gaztetan nahitaezko soldadutzatik ihes eginda, Urruñan atxilotu eta naziek deportatutako 250 inguru euskal herritarretako bat izan zen Retegi.
Jatorria eta lehen urteak
Laborari familia batean jaio Bixente Retegi, nahiz kalean bizi izan zen Irunen, Uranzu kaleko 20. atarian. Ama Josefa Martina Etxeberria Iginiz (1878-02-05) irundarra zuen, eta aita Matias Bernardino Retegi Etxaide (1878-05-20), irundarra baita ere. Jaiotza agirian azaltzen denez, amaren aldetik aitona Salbatore Etxeberria urruñarra zuen, eta amona Gabriela Iginiz, irundarra, garbitzailea zen hiriko ospitalean.
Retegiren haurtzaroko eta gaztarako bizieraz ez dago beste xehetasunik.
Soldadutzatik ihes
Hogei urte zituela, nahitaezko soldadutzara deitu zuten Retegi, herriko mutil gazte guztiak bezala. Gogoan izan behar da une hartan Espainiako Erresuma gerra odoltsu batean sartuta zegoela azken 16 urteetan, Marokoko gerran, hain zuzen. Gerraren azken fasean, Espainiako armada modu masiboan hasi zen arma kimikoak erabiltzen, Frantziako armadaren laguntzaz.
Gainera, laino beltzak ziren, gero eta ilunagoak, egoera ekonomikoaren gainean bai Espainian, bai Europan oro har, 1929ko kraxaren ondorioz: langabezia ikaragarria zen, bereziki gazteen artean. Itxaropenik gabeko egoera hartan, nahitaezko soldadutzara deitzen zituzten gazte askok nahiago zuten bizi berri baten bila abiatzea, gerra krudel hartara joan aurretik. Horrela, Bixente Retegik jaioterria utzi zuen, 1929. urtearen hasieran, soldadutzara deitu zuten orduko; Irungo Udalak desertore deklaratu zuen, 1929ko urtarrilaren 19an emandako agindu baten bitartez.
Urruñako bizitza, okupazioa
Urruñara jo zuen Bixente Retegik, ez bakarrik amaren parteko aitona Salbatore Etxeberria urruñarra zuelako, baizik, batez ere, bere anaia Jose Mari han bizi zelako. Ziurrenik, anaia ere nahitaezko soldadutzatik ihes eginda joan zen Urruñara, 1928an, desertore gisa agertu baitzen Irungo Udalaren ebazpen batean.
EUDEL
EUDEL edo Euskadiko Udalen Elkartea, kide dituen udalen interesak beste erakunde batzuen aurrean politikoki ordezkatzen dituen elkarte bat da, 1982. urtean sortua. Ia Euskal Autonomia Erkidegoko udal guztiak kide izateaz gain, Nafarroako Foru Erkidegoko eta Trebiñuko Konderriko udalerri batzuk ere biltzen ditu bere barnean.
Bixente Retegi
Ezkontza
Datu askorik ez dago jakiteko zer eratako bizimodua egin ote zuen Bixente Retegik Urruñan, edo zertan aritu ote zen lanean. Jakina da, aldiz, bertan ezkondu zela, 1938ko urtarrilaren 26an, Laurentina Jaurena Olaizola azkaindarrarekin. Ez zuten seme-alabarik izan; emaztea gazterik hil zen, 1941eko martxoaren 27an.
EUDEL
Elkarteak Gasteizen dauka egoitza, Manuel Iradier kaleko 7. zenbakiko 2. solairuan. Halere, bilkurak Euskal Herriko edozein tokitan egin ditzake.
Bixente Retegi
Alemanen okupazioa
Emaztearen heriotza gertatu zenerako, alemanek Frantzia ia osorik okupatuta zeukaten, 1940ko ekainaren amaieraz geroztik. Okupazioaren ondorioz, Frantzia bi zatitan banatu zuten: alde batetik, Atlantikoko itsasegi osoa, Ipar Euskal Herri oso barne, Hirugarren Reicharen mende gelditua zegoen, 1940az geroztik.
Atxiloketa
Ez dago daturik ziur jakiteko ea Bixente Retegik parte hartu ote zuen Lapurdin ugari izan ziren Erresistentziako talderen batean. Zernahi gisaz, ulertu beharra dago Urruñan desertore eta erbesteratu gisa bizi zela. Lurralde okupatu batean, susmopean egoteko ezaugarri guztiak biltzen zituen Bixente Retegik. Gestapok 1943ko abenduaren 1ean atxilo hartu zuen.
Compiègne lehenbizi, Buchenwald gero
Frantziako lur okupatuetan atxilotutako beste askoren gisara, Royallieuko (Compiègne) frontsalag edo igarotze esparrura eraman zuten Retegi. Esparru horretara biltzen zituzten naziek Frantzian barrena atxilo hartutako asko, handik Poloniako, Austriako eta Alemaniako kontzentrazio esparruetara tren konboietan bidaltzeko. Compiègnetik 1944ko urtarrilaren 17an abiatutako konboian agertzen da zerrendatuta Bixente Retegi, 40354 zenbakiaz. Hiru eguneko bidai luze eta gogorra izan zen, negu betean Europa zeharkatu baitzuten, baldintza ezin tamalgarriagotan.Geldiune batean, Amagne-Lucquy-ko geltokian, preso talde handi bat ihes egiten saiatu zen; hamar batek soilik lortu bazuten ere, zigor gisa, bagoi bat hustu eta han zihoazen atxilotu guztiak beste bagoietara banatu zituzten. Horrela heldu ziren Buchenwaldeko (Alemania) kontzentrazio esparrura, 1944ko urtarrilaren 19an.
NGC 3809
NGC 3809 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Bixente Retegi
Flossenbürg
Konboi hartan Retegirekin batera joandako bi preso bizirik irten ziren gerra amaieran, eta lekukotasuna eman zuten harekin batera bizi izandako atxiloaldiaz; Santiago Anabitarte altzatarra eta Antonio Otermin donostiarra ziren. Bi deportatu lekuko hauek azaldu zuten Bixente Retegi bizirik zela 1944ko otsailean, Flossenbürgera eraman zutenean, baina geroztik arrastoa guztiz galdu ziotela.
Heriotza
Flossenbürgeko esparrura heltzerakoan Rertegiri eman zioten fitxan (Effektenkarte) zehazten da ogibidez nekazari (Landwirt) zela, eta anaia bat zuela, R. Joseph izenekoa, Irunen (Urun) bizi omen zena. Baita ere, argitzen da jantzi batzuk eman zizkiotela (zamarra bat, bi galtza pare, bi jertse eta hiru alkandora). Behean, Retegiren eskuzko sinadura ageri da. Zigilu bat du gainetik ezarria, heriotza data zehazten duena, 1944ko maiatzaren 23an. Fitxaren atzealdean, Retegi hil ostean haren gorpuzkietatik kendutako jantzi urratuen azalpen bat ematen da, hizkera administratibo lehor bat erabilita: «Atzealdean zerrendatutako efektuak zakarretara bidali ziren, erabat hautsita eta erabiltezinak zeudelako. Beraz, bidalketa eta enbalaje gastuak ez zeuden justifikatuta. Flossenbürg, 1944ko maiatzak 31». Hiru hilabete doi iraun zuen bizirik Retegik kontzentrazio esparruan. Heriotzaren arrazoi zuzena ezezaguna den arren, jan eskasa, gehiegizko lan behartuak eta, orobat, bizi baldintza ezin gogorragoak izan ziren Retegiren heriotzaren jatorria, kontzentrazio esparruetara eramandako deportatu askoren gisara. Izan ere, Flossenbürgeko eremuak ikaragarrizko hazkundea ezagutu zuen 1944an. Eremu nagusiaren inguruan, satelite edo kommando ugari eraiki zituzten, eta Retegi hil zen garairako, maiatzaren amaierarako, 10.000 atxilotu baino gehiago zituzten. Horren ondorioz, eguneroko bizi baldintzak ikaragarri gogortu ziren. Nolanahi ere den, Estatu Batuetako armadak gerra amaitu ostean, 1949ko abuztuan, egindako zerrenda batean adierazten denez, «bihotz gutxiegitasun» bat izan zen Bixente Retegiren heriotza eragin zuen gaitza. Dokumentu berean, heriotza datarekin batera, argitzen da, baita ere, erraustegira eramana izan zela gorpua. Kontzentrazio esparruetan hildako preso gehienen moduan, naziek ez zuten frogarik utzi nahi izaten: gorpuak erre eta errautsak sakabanatu egiten zituzten.
Oroimena
Irungo Udalak oroimen ekitaldi bat eskaini zien, 2022ko otsailaren 7an, Irun eta Hendaia lotzen dituen zubian, nazien indarkeria jasan zuten 27 irundarrei. Ekitaldian udal talde politiko guztiek parte hartu zuten, eta nazioarteko artxiboetan bildutako dokumentazioa eman zien udalak biktimen senideei, besteak beste, Bixente Retegiren oinordekoei.
Éditions Atlantica
1984an sortu zen Biarritzen, egun Biarritzen, Parisen, Angelun eta Pauen dute egoitza. 1997an Parisko Éditions Séguier erosi zuen.
Guztira 2776 lan argitaratu ditu, horietatik urtero 130 berriak izanik. 15 langile eta 1,6 milioi euroko salmentak ditu. Kirola, tauromakia, historia, ondarea eta ohiturak jorratzen dituzte liburuak argitaratzen ditu.
Lutomiersk udalerria
Lutomiersk Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Pabianice barrutian kokatuta. 133,92 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8198 biztanle zituen.
VanDyke–Libby etxea
VanDyke-Libby etxea Ameriketako Estatu Batuetako Hastings hirian, Minnesota estatuan dagoen eraikin historikoa da. 1868an eraiki zen eta, egun, Leku Historikoen Erregistro Nazionalean inskribatuta dago.
Historia
Etxea 612 Vermillion Streeten dago, Hastings hirian, Minnesota estatuan (Estatu Batuak). 1868an William J. Van Dyke bankari eta merkatariak eraiki zuen. 1880an, Rowland C. Libbyk, zerrategi baten eta ate eta marko fabrika baten jabekidea zenak, etxea erosi zuen. Bertan bizi izan zen 1911 arte; 1914an eraikina sendategi bihurtu zen. Jatorriz Hope Sanitarium bezala ezaguna, bere izena geroago St. Raphael 's Hospital izan zen; 1929an Thompson-Fasbender etxera lekualdatu zen.
Ezaugarriak
Eraikinaren bigarren inperioaren arkitekturaren estiloan egina dago. Hori sabai txapitula edo mantsardan eta tamaina ikaragarrian islatzen da. Etxea eraikitzeko jatorrizko kostua orduko 25.000 dolarrekoa izan zen.
Amonioborita
Ammonioborita borato motako minerala da.
Juan Artola
Biografia
Esperanza Kirol Elkartea taldean hasi eta laster Real Sociedadek fitxatu zuen. 1915ean Donostia utzi eta Madrid FC, Betis eta Sevilla FC taldeetan etxera 1918an itzuli arte.
Espainiako futbol selekzio nazionalarekin 1920ko Olinpiar Jokoetan aritu zen, non zilarrezko domina lortu zuen. Guztira bi partida jokatu zituen Espainiarekin.
Oakboro (Ipar Carolina)
Oakboro Ipar Carolinako herri bat da. Stanly konderrian kokatua dago. 2010ean 1,859 biztanle zituen, 6.36 kilometro koadrotan banatuta.
Oxynoemacheilus angorae
Oxynoemacheilus angorae Oxynoemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Félix Anaut
Felix Anaut (Zaragoza, 1944) Aragoiko artista, margolari, zeramikari eta eskultorea da. Europako herrialde desberdinetan bizi eta lan egin du. Espainiatik kanpoan ezagunagoa da.
Biografia
Anaute pasio handienetariko bat bidaiarena izan da. Horregatik hiri desberdinetan bizi izan da:Madril, Tanger eta Eibissan. Londresko Christies-en buztigintza ikasi zuen, ondoren Londresen bizi izan zen eta, geroago, Belfasten. Beste batzuekin batera Arte Garaikidearen Galeria sortu zuen eta zazpi urtez bertan lan egin zuen. 1989an Aragoira itzuli zen, Villanueva de Jilocan bizitzeko. Baina bidaiek deitzen zioten eta, azkenean, Frantziako hego-mendebaldean lekuratu zen.
Estiloa
Bere margolaritza abstrazioaren bideak jorratu ditu. Aldi berean, argazki-muntaiak egin ditu. Haren eskulturak, bestetik, antropomorfoak dira.
Erakusketak
Euskal Herrian behin baino gehiagotan erakutsi ditu bere lanak; esaterako, Euskal doinuak izenburua duen erakusketa Plentzian (2014), Elorrion (2011) eta Bilbon (2011) erakutsi izan da.
Bere obra batzuk, beste toki askoren artean, British Museumen, Gasteizko Vital Kutxa Fundazioan eta Izabako Museoan ikus daitezke.
Ferruccio Novo
Ferruccio Novo (Turin, Italia, 1897ko martxoaren 22a - Laigueglia, Italia, 1974ko apirilaren 8a) Italiako enpresaria, kirol-burua, jokalaria eta futbol entrenatzailea izan zen. Jokalari profesional gisa egin zuen garaian atzelari lanetan aritu zen.
Torinoko presidentea izan zen 1939tik 1953ra, eta Il Grande Torino izenez ezagutzen den talde historikoaren eratzaile nagusia. Bere agintaldian, Torinoko klubak urrezko aroa bizi izan zuen, Italiako bost txapelketa (lau jarraian) eta Italiako Kopa bat irabazi zituen.
Italia entrenatu zuen 1950eko Munduko Kopako batzorde teknikoaren presidentea zenean, taldeen fasean kanpoan geratuz. Kontuan izan behar da Italiako taldeak jokalari titular gehienak galdu zituela Supergako tragedian, 1949an gertatu zen hegazkin istripuan, eta bertan Torinoko 18 jokalari hil ziren, zuzendariekin, entrenatzaileekin eta kazetariekin batera, inor bizirik atera gabe.
Nina Kunzendorf
Nina Kunzendorf (Mannheim, ) alemaniar aktorea da, antzerkian, telebistan eta zineman aritutakoa. Tatort telesailean eta Phoenix filmean egindako lanagatik ospetsu bilakatu zen.
Johnny Leoni
Johnny Leoni (1984ko ekainaren 30a - ) Suitzako futbolaria da.
Lutowiska udalerria
Lutowiska Poloniako Behe Karpatoetako voivoderriko landa-udalerri bat da, Bieszczady barrutian kokatuta. 475,63 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 2082 biztanle zituen.
Gazzo
Gazzo Italiako udalerri bat da. Paduako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Gazzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
K.a. 600eko hamarkada
Kristo aurreko 600ko hamarkadak K.a. 609etik K.a. 600. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Victorio & Lucchino
Victorio & Lucchino Espainiako moda firma bat da. Izena bere sortzaileetatik datorkio: José Víctor Rodríguez Caro (Victorio) eta José Luis Medina del Corral (Lucchino).
1970eko hamarkadaren amaieran ekin zioten ibilbide honi Sevillan. Hiri honetako Disart enpresan elkartu ziren profesionalki eta, handik atera eta denda bat ireki zuten bien artean, bere lehen diseinuak merkaturatzeko asmoz. . Diseinu berriak ziren eta bolanteek, lumek, litsek, enkajeek eta distirek berehala erakarri zituzten inguruko erosleak. Horrela zabaldu zen bikotearen moda Andaluzia eta Espainia osora.
1984an, emaztegaien soinekoen eskari handia sumatu zuten eta lehen bilduma egin zuten, Bartzelonan aurkeztu zutelarik.
1985ean, lehen bilduma aurkeztu zuten New Yorken. Hortik aurrera, eta Cibeles Pasarela sortu zenetik batez ere urtero atera zituzten prêt-à-porter bildumak
1992an, dibertsifikazioa helburu, emakumeentzako lehen perfumea atera zuten, Carmen, Puig elkartearekin batera. Bitxigintzan ere aritu dira eta hainbat antzerki eta zinema ekoizpenetan ere elkarlanean aritu dira, Yerma, La Celestina edo Whitney Houstonen soineko bat The Bodyguard filman aterako zena. 2005ean inauguratu zen Madrileko Puerta América hotelaren bosgarren solairua ere haiena da.
Bikotearen sormena ez da Espainiara mugatzen, Japonia, Alemania, Italia, Frantzia, Herbehereak edo AEBetan ere ezagunak baitira.
Lan esparruan bikote, etxeko eremuan ere bai, José Víctor Rodríguez eta José Luis Medina 2007ko martxoan ezkondu baitziren Carmonan.
Meissen
Meissen (Meißen, Meissen, Mišno, Mišnjo, Miśnia, Míšeň) Alemaniako ekialdean dagoen Saxonia estatuko udalerria, eta izen bereko barrutiko hiriburua da. Dresdendik 25 km ipar-mendebaldera dago eta Elba ibaiak zeharkatzen du. 30,90 km²ko eremua du eta 2013an 27.135 biztanle zituen.
Galvarino (Txile)
Galvarino Txileko hegoaldeko komuna eta hiri bat da. Araucanía eskualdeko Cautín probintzian dago. 2002ko erroldan, 12.596 biztanle zituen.
Jean-Jacques Olier
Jean-Jacques Olier (Paris, 1608ko irailaren 20a - 1657ko apirilaren 2a) frantses apaiz eta idazlea izan zen. Frantziako XVII. mendeko erreformaren aitzindarietako bat izan zen.
Sorbonneko unibertsitatean teologia ikasketak amaitu eta Erroman sakondu zituen ondoren. Bizimodu nahasia izan zuen, eta Parisa itzuli eta begietako eritasun batetik sendatu ondoren, Parisko herritar pobreei laguntzen eta beste zenbait herritan predikatzen hasi zen arte. 1633an apaiz egin zen, eta 1641ean apaizgaitegi bat sortu zuen. Parisko parrokia-erretore izan zen. Haren lanak eragin handia izan zuen, baita sorterritik kanpora ere.
Oxynoemacheilus araxensis
Oxynoemacheilus araxensis Oxynoemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
NGC 3810
NGC 3810 galaxia espiral bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Bakoitzak berea. II
Bakoitzak Berea II. Fernando Artola "Bordari"-k 1982an idatzitako narrazio-liburua da. Poesiaz ornituta dagoena: Ene baitan, Olaxta, Izadi kanta, Goraintzi, Eraskiñak, Ama, Iparragirre, So!, Banatorkizue, Tori Arantzazu, Alegiak.
Ogerleko
Ogerlekoa edo duroa bost pezetako txanponaren izen arrunta da.
Nahia Zubeldia
Nahia Zubeldia (Donibane Lohizune, Lapurdi, 1982) itzultzaile profesionala, idazlea, kantaria eta musikaria da.
Biografia
Lengoaia zientziak ikasi zituen eta ondoren itzulpengintza EHUn, Gasteizen. Itzulpena du ogibide eta musika zaletasun. Idazle ere bada, bere kantuak idatzi izan ditu.
Kantari ibilbidea
Lapurdiko Lumi taldeko partaide izan zen Nahia, Manu Matthysekin batera. Bi munduren nahasketatik emaitza bakar bezain ederra erdietsi zuten: pop elektroniko atmosferikoa biltzen duten lau abestitako EPa (Moï Moï Records)
Idazle ibilbidea
Bere kantuen letrak idazteaz gain, 2020an hautatua izan zen, Euskal kultur erakundeak, CPIE Euskal Itsasbazterrak eta Euskal Idazleen Elkarteak antolatzen duten euskal idazle egonaldiaren hamargarren edizioan parte hartzeko. 2020ko azaroaren 23an hasi eta hilabete batez, Hendaiako Nekatoenea baserrian egon zen olerki bilduma bat lantzen. Juan Sebastian Elkanoren larruan sartuz, olerki bilduma bat landu zuen itsasketaz, euskaldunon jakin minaz, mundu ezezagunen bila joatearen tiraz eta itsasoaren aurpegiez, aurpegi guziez. Esperientzia honetan, nahi zuena izan zen idaztera joan, bere burua biluztu eta barruan zuena aztertu. "'ene ametsen ama eta sormenaren bazka izanik ere, bisaia ilunagoak ere baititu itsasoak. Azken urteetan, esperantzaz bete jende anitzen hilobi bilakatu da, eta uretan arrain bezainbat zikin dabil… […] Paradoxa horietan eman nahi nuke arreta, ahal bezainbat ikuspuntutik so eginez'."
Labirintita
Labirintita silikato motako minerala da eta eudialyte taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Labirintita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.
Bide laster
Bide lasterra errepide mota bat da.
Espainian, galtzada bakarra eta mugakide diren jabegoetara sarrera mugatuak dituen errepidea da, Errepideen 25/1988 legearen arabera, uztailaren 29koa. Autobide eta autobiak bezala ez dute beste bide, trenbide, komunikabide edo bide-zortasunik gurutzatuko. Bide lasterrak ohiko errepideek ez dituzten ezaugarriak ditu, eta abiadura eta erosotasun hobea onartzen du.
Frantzian, autobideen baldintza guztiak betetzen ez dituzten errepideak dira, baina zirkulazio norabide ezberdinetarako galtzada bereiziak eta mugakide diren jabegoetara sarrera mugatuak dituzte. Hau da, Espainiako autobien baliokideak dira.
Hyphessobrycon loweae
Hyphessobrycon loweae Hyphessobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Awazuko gudua
Minamoto no Yoshinakak, azken aldiz erresistitzen saiatu zen, bere lehengusuen armadengandik ihes egin ondoren, Yoshinakak Kioto eraso ondoren jazarri zutena, Hojujidena errez eta Go-Shirakawa Enperadorea bahituz. Jazarpenean zehar, bere laguna zen Imai Kanehirarekin elkartu zen Setan. Kanehirak, agintea banatu zuen Yoshinakarekin.
Abantaila numerikoarekin, Minamoto no Yoshitsune euren aurka doa. Nabarmentzekoa da gudu honetan, Yoshinakaren armadak gogor borrokatu zuela, Noriyoriren milaka soldaduko armadari erresistituz hil arte, horien artean Yoshinaka bera hil zelarik, nork seppukua egin zuen. Nabarmentzekoa da, baita ere, bere lagun Tomoe Gazenen partehartzea, japoniar historian onna bugeisha edo emakume samurairik ezagunenetako bat izan zena (bertsioren batzuk, guduan hil zela diote, beste batzuk ihes egin zuela dioten bitartean). Kanehirak, Yoshinaka hil zela jakin zuenean, bere buruaz beste egin zuen bere zalditik jauzi eginez, bere ezpata ahoan eusten zuen bitartean.
Gertaera honekin, armada matxinatua suntsitu zen. Orain, Yoritomok, Go-Shirakawa Enperadore inseiaren babesa izango zuen, eta klanaren bi aldeak bateratuko zituen, bere helmuga, Tairatarrak garaitzean jarriz.
Claude Shannon
Claude Elwood Shannon (Petoskey, Michigan, AEB, 1916ko apirilaren 30a - Medford, Massachusetts, AEB, 2001eko otsailaren 24a) informazioaren teoriaren aitatzat hartzen da. Shannonen zenbakia deritzona kalkulatu zuen 1950ean.
Shannonek txikitatik erakutsi zuen eskolan zientzia eta matematika gaietarako gaitasuna, eta baita gailu mekaniko eta elektrikoak asmatu eta eraikitzeko zaletasuna ere. Hala, 1932an (16 urte besterik ez zuela), Michigango Unibertsitatean hasi zituen unibertsitate-ikasketak, eta 1936rako, matematikako eta ingeniaritza elektrikoko karrerak amaitu zituen. Ondoren, 1936an, ingeniaritza elektrikoko masterra egiten hasi zen Massachusetts Institute of Technology edo MIT ezagunean. Eta 1940an, matematikako doktorego-tesia defendatu zuen, erakunde horretan bertan.
Shannoni eskertu behar dizkiogu Voyager misioek espazio sakonera egindako bidaiak, compact disc-aren asmakizuna, sakelako telefono ak, Interneten garapena, MP3, ZIP formatuak eta beste hainbat arlo. Informazioaren teoriari esker dauzkagu, oro har, gaur egungo distantzia luzeko komunikazioak.
Oak City (Ipar Carolina)
Oak City Ipar Carolinako herri bat da. Martin konderrian kokatua dago. 2010ean 317 biztanle zituen, 1.19 kilometro koadrotan banatuta.
Lina Wertmüller
Lina Wertmüller (Erroma, 1928ko abuztuaren 14a - ibidem, 2021eko abenduaren 9a) italiar zinema zuzendari eta gidoilaria izan zen. Oscar sarietarako izendatu zuten lehen emakume zuzendaria izan zen. 2019an ohorezko Oscar saria jaso zuen.
Lututów udalerria
Lututów Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Wieruszów barrutian kokatuta. 76,12 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4606 biztanle zituen.
Protozeratops
Protozeratopsa Kretazeoaren bukaeran bizi izan ziren dinosauroen superordenako protozeraptosido familiako Protoceratops generoko animalia da.
Gehienez, 2,7 metro luze izaten zen, eta 180 bat kilo pisatzen zuen. Belarjalea zen. Burezur handi astunaren atzealdean luzapen zabal bat zuen, eta haren bidez eusten zien masailezurreko gihar sendoei; masailezurra moko-formakoa zen, eta hortzak zituen; sudurraren erdian konkor bat zuen, eta atzeko hankak aurrekoak baino luzeagoak zituen.
1920 inguruan, ustez protozeratopsarenak ziren arrautza eta habia batzuk aurkitu zituzten Mongolian, 70 milioi urtez baino gehiagoz hondarrean lurperatuta egon ondoren, baina geroago ikusi zen Oviraptor generoarenak zirela.
NGC 3811
NGC 3811 galaxia bat da, Hartz Handia konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
K.a. 610eko hamarkada
Kristo aurreko 610ko hamarkadak K.a. 619etik K.a. 610. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Chris Ashton
Christopher John Ashton (Wigan, Lancashire, 1987ko martxoaren 29a) ingeles errugbilaria da, hegaleko postuan aritzen dena. Hamahiruko errugbian ere jokatu zuen. Bai Ingalaterrako errugbi txapelketan, bai Europako Errugbi Txapeldunen Kopan, historiako entsegugilerik hoberena da. 2010eko martxoaren 20an egin zuen debuta Ingalaterrako selekzioarekin, Stade de Francen, Frantziaren aurka.
Pacolet (Hego Carolina)
Pacolet Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Spartanburg konderrian dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Alcarràs (argipena)
Alcarràs  izenak hainbat adiera du:
Ikus, halaber:
Oak Island (Ipar Carolina)
Oak Island Ipar Carolinako herri bat da. Brunswick konderrian kokatua dago. 2010ean 6,783 biztanle zituen, 47.96 kilometro koadrotan banatuta.
Forma Urbis
Forma Urbisa, Forma Urbis Severiana edo Forma Urbis Marmorea ere deitua, Septimio Severoren erregealdian, 203 eta 211 artean eginiko Antzinako Erromaren haitzurdinezko mapa bat da.
Deskribapena
Jatorrian, bere tamaina, 60x13,50 metrokoa zen, Bakearen Tenpluaren harresi batean jarriak izan ziren haitzurdinezko 150 plakatan zizelkatua izan zelarik. Planoaren eskala, gutxi gora-behera, 1:240koa da, iparraldea beherantz duelarik, xehetasun maila handiarekin, III. mendeko Erromako tenplu, terma, insulae eta beste eraikin batzuen solairuak erakutsiz. Eraikinetako askok, euren izena grabatua ere badaramate, mapa, dokumentu bikain bat bihurtuz.
Planoa, baina, Erdi Aroan zehar suntsitzen joan zen, haitzurdinezko plakak, eraikuntza material bezala edo karea egiteko berrerabiliak izan zirelarik, eta, ondorioz, gaur egun, maparen zati txikiak baino ez dira mantentzen, behinola izan zenaren % 10 inguru, 1562tik, toki hartatik berreskuratuak izan diren 1000 puska baino gehiagotan hautsia. Urte horretan, Giovanni Antonio Dosio izeneko eskultore batek, Forma Urbisaren txatalen batzuk aurkitu zituen, San Cosme eta San Damianen Elizatik gertu.
Aurkitutako Forma Urbisaren txatalak, Kapitolioko Museoetako Kontserbadoreen Jauregian daude. Zoritxarrez, kontserbatutako 1000 txatal baino gehiago horietatik, dagokien tokian, 160 baino gutxiago jarri ahal izan dira. 1999tik, Stanford Unibertsitateak, kontserbatutako txatal guztiekin datu base bat sortu du, ataletako batzuk, teknika informatiko ezberdinen bitartez euren jatorrizko tokian jartzeko asmoz. Laguntza bezala, zenbaitatu gehigarri dituzte, ertzen forma, haitzurdinaren kolorea, harrien berezitasunak eta plaka horiek itsatsita zeuden hormetako zuloak.
Besart Abdurahimi
Besart Abdurahimi (1990eko uztailaren 31 - ) Ipar Mazedoniako futbolaria da.
Grantorto
Grantorto Italiako udalerri bat da. Paduako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Grantortok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Painter (Virginia)
Painter Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Accomack konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Surf Session
Surf Session, euskal aldizkaria da, frantziar estatu osoko surf-aldizkaririk zaharrena da. 1986an Gibus de Soultraitek eta Pierre Bernard-Gascognek Biarritzen sortua, egun Sud Ouest taldekoa da. Egoitza Angelun du.
Filmografia
Aldizkariak zenbait bideo ekoiztu du:
Balkanetako sugandila
Balkanetako sugandila (Podarcis tauricus) Podarcis generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.
Granze
Granze Italiako udalerri bat da. Paduako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Granzek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Nanchang Changbei nazioarteko aireportua
Nanchang Changbei Nazioarteko Aireportua (txineraz: 南昌昌北国际机场), (NAGE: KHN, NAZE: ZSCN), Nanchang hiriko aireportu nagusia da
Eraikuntza 1996ko urrian hasi eta 1999ko irailaren 10ean inauguratu zen. Changbeiko aireportuak Xiangtango aireportu zaharra ordezkatu zuen.
Lacroixita
Ezaugarriak
Lacroixita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.
Silvestro Lega
Silvestro Lega (Modigliana, 1826ko abenduaren 8a - Florentzia, 1895eko irailaren 21a) italiar margolaria izan zen, Macchiaioli taldeko kidea.
Eskola-garaitik marrazketan trebea, 1843tik 1847ra Florentziako Arte Ederren Eskolako ikaslea izan zen. Han irakasle izan zituen Benedetto Servolini, Tommaso Gazzarrini eta Giuseppe Bezzuoli. 1847an, XV. mendeko florentziar marrazkiaren oinarriak ikasi zituen Luigi Mussinirekin.
Giuseppe Garibaldiren tropekin boluntario izan zen eta Italiako bateratze kanpainetan parte hartu zuen. Giuseppe Mazziniren jarraitzailea ere izan zen
1850eko hamarkadan, Macchiaioli taldeko margolari gazteak biltzen ziren Michelangiolo kafetegira etorri zen. Estilo akademikoa errealistago batera aldatu ondoren, beste taldekide batzuk bezala aire zabalean margotzen hasi zen. Bere azken ekoizpenak Virginia Batelli maitalearen heriotzak eragindako depresioa eta jasan zituen zailtasun ekonomikoak islatu zituen.
NGC 3812
NGC 3812 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Amoniojarosita
Ammoniojarosita sulfato motako minerala da eta alunite taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Ammoniojarosita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 - 4,5 da.
Oxynoemacheilus argyrogramma
Oxynoemacheilus argyrogramma Oxynoemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Michael York
Michael York, jaiotze izenez Michael Hugh Johnson (Fulmer, Buckinghamshire, 1942ko martxoaren 27a) ingeles aktore bat da.
Bilgor guruin
Bilgor guruinak, erdiko dermisean dauden guruinak dira. Guruin hau bilgorra sintetizatzen duelako bereizten da, funtzio bezala, azalaren kanpoaldea babestu eta olioztatzea duen substantzia lipidikoa dena. Enbrioian, folikulu iletsuaren gemazio bezala, haurdunaldiko laugarren hilabetean garatzen diren lipidoz beteriko zelulez osatuak daude.
Guruin jariatze hau, etengabea da, folikulu iletsuaren zikloaren anagenean, pixka bat nagusi delarik. Lobulu bakoitzaren jariatzea, holokrinoa da, hau da, zelula indibidualen hausturaz, akrinoetatik kanal iletsuan amaitzen den bilgor hodi nagusira drainatuz.
Guruin hauek, larruazal osoan daude, esku uharretan eta oinen azpian izan ezik, aurkitzen diren tokiaren arabera, tamaina eta kopuru ezberdina dutelarik: aurpegian eta larruazal iletsuan, handiak eta ugariak dira (400 eta 900 bitartean zentimetro karratuko), enborrean, txikiak dira, eta ez hain ugariak, toraxaren aurrealdean eta bizkarraren erdialde inguruan gehitzen direlarik.
Mikroskopio elektronikoan, guruin zelula periferikoek, tonofilamentuak dituztela ikus daiteke, euren jatorri epidermikoa isladatuz, baita lipido urria ere. Lipidoak eratzen diren heinean, glukogenoa agortzen doa, tonofilamentuak mugitzen doaz eta zitoplasma bakuolaz betetzen da. Zelulan, bakuolak euren artean elkartzen dira, ohikoarekiko, euren tamaina ehun bider handituz, gorputz arraroko zelula itxura hartuz. Beranduagoko etapa batean, mintz desantolatzen da eta zelula hautsi egiten da, bere edukia bilgor kanalera isuriz.
Luzino udalerria
Luzino Poloniako Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Wejherowo barrutian kokatuta. 111,47 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 15608 biztanle zituen.
Camp
Camp herri-artearen sentsibilitate estetiko mota bat da, bere erakargarritasuna umorean, ironian eta gehiegikerian oinarritzen duena. Camp kitsch artearen formei lotutako korronte artistiko bat da, balio artistikoren bat aitortua duten lehendik dauden azpiko estiloen kopia eta gusturik gabekotzat hartzen dena. Haien ezaugarri erakargarriak hutsalkeria, arruntasuna, artifizialtasuna, umorea, arrandia eta emakume-jarreraren parametroetan identifikatu ohi dira. Ingelesez, campy edo cheesy adjektiboak maiz aplikatzen zaizkie camp estetikaren ezaugarriak dituzten kultur adierazpenei.
Adierazpen-askatasun
Eskubide hori Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala z (GEAU) gain, herrialde gehienetako konstituzioek ere jaso dute. GEAUko 19. artikuluak dioenez,  “Gizabanako guztiek dute iritzi ''-eta adierazpen askatasuna. Eskubide horrek barne hartzen du erlijioa eta sinismena aldatzeko askatasuna eta bakoitzaren iritziengatik inork ez gogaitzeko eskubidea, ikerketak egitekoa eta informazioa eta iritziak mugarik gabe eta nolanahiko adierazpidez jaso eta zabaltzekoa.” Gainera, Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna ren 19.3 artikuluan jasotzen da “eskubide horren egikaritzak eginbehar eta ardura bereziak” eskatzen dituela eta “Ondorenez, eskubide horren egikaritzak murrizketa batzuk izan ditzake; aitzitik, legeak esanbidez finkatu beharko ditu horiek eta halakoak beharrezkoak izan beharko dira: a) Enparauen eskubideak nahiz izen ona errespetatzea ziurtatzeko; b) Segurtasun nazionala edo ordena publikoa babesteko edo osasun nahiz moral publikoak babesteko.”''
Palatine (New York)
Palatine Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Montgomery konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gibus de Soultrait
Gibus de Soultrait (Biarritz, 1957ko maiatzaren 23a) euskal herritar kazetaria da. Surf Session aldizkariaren sortzailea, Surfer's Journal frantsesezko bertsioaren zuzendaria da.
Adierazpen-askatasun
Beraz, adierazpen askatasuna ez da guztiz absolutua eta ezarri ohi zaizkion muga arruntenak difamazio, kalumnia, lizunkeria, pornografia, sedizio, informazio sailkatu, egile eskubideen urraketa, sekretu komertzial, elikagaien etiketa, konfidentzialtasun-akordio, pribatutasunerako eskubide, segurtasun publiko eta zinaustearekin daude lotuta.
Gibus de Soultrait
Irakaslea Bordele 2-ko Unibertsitatean eta surflaria ere bada.
Adierazpen-askatasun
Adierazpen askatasunaren izaera
Adierazpen askatasunak izaera bikoitza duela esan daiteke; batetik, norbere esparruan, gizakiaren duintasunarekin eta tratu bera izateko eskubidearekin lotzen dena. Eta bestetik, politika-esparruan, izan ere, askatasun horren gauzatzetik, besteak beste, datorkigu benetako demokrazia. Horrenbestez, askatasuna ez da gizakiaren oinarrizko eskubidea soilik, oinarrizko erakunde politiko baten onartze eta bermea ere bada; eta hori, aniztasun politikoa, gure zuzenbide-antolamenduaren oinarrizko balio izateaz gain, estatu demokratikoaren ezinbesteko baldintza ere bada.
Konstituzio Auzitegiaren esanetan, askatasun hau gauzatzeko beharrezko da “herri-komunikazio librea, horren faltan, Konstituzioan onartzen diren eskubide batzuk benetako edukirik gabe geratuko liratekeelako”, eta gainera “gizarte librerik ez badago, herri subiranotasunik ere ez dago”.
Adierazten den horrek adierazpen askatasunaren babesa duen ala ez jakiteko, hiru bide erabili ohi dira, hirurak aldi berean erabili beharrekoak direnak:
Kontuan izan behar dugu kritikatzeko askatasuna ere askatasun honen edukiaren barnean dagoela, nahiz eta kritika hori zakarra, mingarria edo hartzailea haserretzeko bestekoa izan; hala eskatzen du eta gizarte demokratiko batean oinarrizkoa den tolerantziak.
Askatasun hau guztiz babestuta dago eta ezein eratako aurre-zentsura debekatzen da, baita salbuespen-egoeretan ere. Adierazpen askatasunak edozein ideia edo iritzirako askatasuna babesten du; hau da, ekintza bera batetik, eta adierazitakoa bestetik. Halaber, ideiak eta iritziak adierazteko eta zabaltzeko jarduerak libre izan behar du; ez dago aurrez trabarik jartzerik, ez estatuaren aldetik eta ezta partikularren aldetik ere.
Adierazpen askatasunari dagokion araudi nagusia
Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsalaren 19. artikulua:
''“Gizabanako guztiek dute eritzi-eta adierazpen askatasuna. Eskubide horrek barne hartzen du erlijioa eta sinismena aldatzeko askatasuna eta bakoitzaren eritziengatik inork ez gogaitzeko eskubidea, ikerketak egitekoa eta informazioa eta eritziak mugarik gabe eta nolanahiko adierazpidez jaso eta zabaltzekoa.”''
Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Itunaren 19. artikulua:
“1. Edonork du iritziak emateko eskubidea, inolako trabarik izan gabe.
2. Pertsona guztiek dute adierazpen askatasunerako eskubidea; eskubide horretara biltzen da era guztietako informazioak eta ideiak bildu, jaso eta zabaltzeko askatasuna, mugak kontuan hartu gabe, ahoz, idatziz edo inprimatuta, modu artistikoan edo eurek aukeratutako beste edozein prozedura baliatuta.
Eduardo Aranda
Eduardo Aranda (1985eko urtarrilaren 28a - ) Paraguaiko futbolaria da.
Adierazpen-askatasun
Adierazpen askatasunari dagokion araudi nagusia
''3. Artikulu honetako 2. paragrafoan jasotako eskubide horren egikaritzak eginbehar eta ardura bereziak eratortzen ditu. Ondorenez, eskubide horren egikaritzak murrizketa batzuk izan ditzake; aitzitik, legeak esanbidez finkatu beharko ditu horiek eta halakoak beharrezkoak izan beharko dira:''
a) Enparauen eskubideak nahiz izen ona errespetatzea ziurtatzeko;
b) Segurtasun nazionala edo ordena publikoa babesteko edo osasun nahiz moral publikoak babesteko.”
Espainiako Konstituzioa ren 20. artikulua :
“1. Aitortzen eta babesten dira honako eskubide hauek:
a) Pentsamenduak, ideiak eta iritziak libreki adieraztea eta zabaltzea, hitzez, idatziz nahiz beste edozein bidez..”
Beste eskubide batzuekiko lotura
Adierazpen askatasunak lotura handia du prentsa-askatasuna rekin, edozein hedabidetatik egiazko informazioa komunikatu eta jasotzeko eskubidearekin, alegia. Azken honen barruan, esan daiteke bi eskubide daudela: komunikatzeko eskubidea batetik eta egiazko informazioa jasotzekoa bestetik. Eskubide hau, eskubide den heinean, muga ere bada; izan ere adierazten den informazio horri egiazkoa izatearen baldintza ezartzen zaio; betiere, komunikatzaileak gezurra dela jakin badaki. Ondorioz, hedabide batek argitaratutako informazioak eskubide honen babesa jasoko du, nahi eta, norbaiten ohorea urratzeko gai diren datu faltsuak erabili. Hori bai, informazio-emaileak gezurra nahita adierazi duela frogatzen ez bada.
Aurreko eskubidearen berme nabaria aurre-zentsuraren debekua da, debeku absolutua dena. Aurre-zentsura deritzo emaitza sortu edo hedatu baino lehen egiten denari, baimena eskatuz egiten denari (ez baita baimenik eskatu behar zerbait argitaratzeko) eta baimen hori edukiaren azterketa ofizialaren ondorio izateari.
Bestalde, bada eskubide bat informaziorako eskubideari (ez iritzirako eskubideari) muga jartzen diona: zuzenketarako eskubidea. Eskubide horrek komunikabideetan agertzen diren informazioen zuzenketa onartzen du, baldin eta informazio horiek kaltegarriak badira. Gainera, zuzenketa lehenengo informazioak izan zuen pisu berarekin egin behar da.
Adierazpen askatasunaren mugak
Adierazpen askatasunerako eskubideak lotura estua du beste hainbat eskubiderekin eta mugak ezarri dakizkioke beste eskubide horiekin liskarrean sartzean. Honako hauek dira adierazpen askatasunari ezartzen zaizkion mugak:
Adierazpen askatasuna eta internet
Aro digitalak eta Internetek esparru horien barruan adierazpen askatasunari buruzko hausnarketa berriak egiteko beharra ekarri dute, eta egungo demokrazietarako hain funtsezkoa den adierazpen askatasunaren muga berri horiek non dauden aurkitu behar da. Izan ere,  batzuetan, adierazpen askatasuna beste eskubide batzuen babesarekin gatazkan sartu eta mugatu egiten denean, zentsuran erortzeko arriskua dago.
Interneten adierazpen askatasunaren mugei buruz hitz egiteak ia automatikoki zentsuran pentsarazten digu; eta, neurri batean, egia izan daiteke. Egia izan daiteke administrazio eta botere publikoek, zibererasoen mehatxuekin, pirateria digitalarekin, fake newsek eragiten duten desinformazioarekin amaitzeko ahaleginean, hartzen dituzten neurriak askatasun mugatzaileak izatea.
Horregatik, onargarria denaren eta ez denaren arteko oreka hori aurkitzea da egungo erronka handienetako bat; izan ere, mundu errealean gertatzen den bezala, dena ez da baliozkoa eta legitimoa Interneten, eta adierazpen askatasuna babestu behar bada ere, beste eskubide batzuk ere babestu behar dira.
Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala
Ikus Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsaleko 19. artikulua.
Toffolo
Toffolo Uztaritzeko Arrauntz auzoan egoitza duen enpresa da, eraikuntzarako produktuak egiten dituena. Lapurdin taldeko egoitza nagusia baduen ere, Lesakan ere lantegi bat du.
Morêtel-de-Mailles
Morêtel-de-Mailles Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Morêtel-de-Mailles udalerrian erroldatutako biztanleak 353 ziren. Familiak 139 ziren, horien artean 26 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 62 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 11 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
R.U.R.
R.U.R. Karel Čapek txekiar idazlearen zientzia-fikzio antzezlan bat da. R.U.R. Rossumovi Univerzální Roboti (Rossumen Robot Unibertsalak) esaldiaren laburdura da. Euskaraz Erroboten Lantegia izenarekin itzuli zuen Xabier Monasteriok. 1920ean idatzi zuen baina 1921eko urtarrilaren 25ean estreinatu zen. Zientzia fikzioan zein beste hizkuntzatan robot hitza sartu zuen, txekieraz "lan esklabo, joputza" moduko zerbait esan nahi duena.
Morêtel-de-Mailles
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
R.U.R.
R.U.R. oso azkar bilakatu zen influentea bere argitalpenaren ostean. 1932an jada hogeita hamar hizkuntzatan argitaratu zen. Antzezlana pertsona artifizialak (roboti) egiten dituen fabrika batean hasten da, materia organiko sintetikoa erabilita. Izaki bizidunak dira, haragi eta odol artifizialarekin eginda, makinaria izan beharrean. Askok pentsatzen dute gizakiak direla eta euren kabuz pentsatzeko gai direla. Hasiera batean ematen du gizakientzat lan egiteak pozten diela, baina roboten matxinada bat gertatzen da eta gizakien desagerpena dakar. Čapekek beranduago beste gerturapen bat egin zion gaiari Valka s mloky liburuan (Arrabioen gerra, 1936), non ez-gizakiak gizakien zerbitzari klasean bilakatzen diren.
Morêtel-de-Mailles
Etxebizitza
2007an 161 etxebizitza zeuden, 137 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 143 etxeak ziren eta 18 apartamentuak ziren. 137 etxebizitza nagusietatik 108 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 124 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 82 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 236 ziren, horien artean 182 aktiboak ziren eta 54 inaktiboak ziren. 182 pertsona aktiboetatik 170 lanean zeuden (86 gizon eta 84 emakume) eta 11 langabezian zeuden (6 gizon eta 5 emakume). 54 pertsona inaktiboetatik 25 erretiraturik zeuden, 21 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Morêtel-de-Mailles udalerrian 145 unitate fiskal zeuden, 388 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.787 euro zen.
San Nikolas Arraun Taldea
San Nikolas Arraun Taldea Portugaleteko arraun elkartea da, 1917an sortu zena. 2017 denboraldian Portugalete-Mendeurrena izena eraman zuen.
Morêtel-de-Mailles
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
San Nikolas Arraun Taldea
Hasierako estropadak
1892an Portugaleteko traineru bat lehian aritu zen kofradien arteko estropada batean. 20ko hamarkadan hainbat estropada jokatu zituen, Portugeleten bertan jokatzen baitziren urtero Bizkaiko estropada garrantzitsuenak. 1917an bigarren postua lortu zuen Santurtziren atzetik, eta Portugalete Futbol Club izenarekin estropadetan aritu zen 1925 eta 1935 artean, garaipena 1929an lortuz. Garai hartako maila onaren erakusgarri 1926an Kontxako Banderan parte hartu izana, zazpigarren gelditu bazen ere.
Morêtel-de-Mailles
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 2 argiketariak ziren eta 1 eraikuntza enpresa.
San Nikolas Arraun Taldea
80ko hamarkada
1980ko hamarkadan maila polita eman zuen, Kontxako Banderarako bi aldiz sailkatu zelarik, 1981 eta 1985ean hain zuzen ere. Urte dezente emaitza aipagarririk izan gabe, 1997 eta 1998an Euskal Ligan sartu zen, lehenengoan 12. eta bigarrenean 10. eginaz.
Morêtel-de-Mailles
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Morêtel-de-Mailles udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
San Nikolas Arraun Taldea
Ligak
2007an hiru bandera lortu zituen, KAE Ligako 2. mailan bigarren postuan gelditu eta lehen mailara igo zelarik. 2009an taldeko azkena gelditu eta behera jaitsi zen berriro. Hala ere 2010an denboraldi bikaina egin zuen sei bandera irabazi eta KAE Ligako bigarren mailan nagusitu zelarik. 2011 urtean KAE Ligako Lehen mailan garailea izan zen 9 bandera irabaziz eta ordutik TKE Ligan ari da.
Morêtel-de-Mailles
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
San Nikolas Arraun Taldea
Ligak
2013an denboraldi bikaina osatu zuten. Ligan seigarren egin zuten eta 28 urteren ondoren Kontxako Banderarako sailkatu ziren beren historian hirugarren aldiz, eta nola sailkatu gainera, sailkapen estropada irabaziz hain zuzen ere. Azkenean 4. postua eskuratu zuten.
Gainbehera
2014an aurrerapausua emango zuela espero zen baina aurreko urteko mailan ibili zen, bigarren txandan. Kontxan zein Ligan 6. egin zuen. Ziklo baten amaiera iritsi zitzaion ordea, lehendakaria eta entrenatzailea aldatu zituen. Aurrekontu apalagoarekin ekin zion eta 2015eko denboraldian asko nabaritu zen, eta hurrengo bi ligatan 11. postuan gelditu zen. 2016ko play-offetan maila galdu zuen. Hurrengo denboraldian klubaren mendeurrena ospatu arren kirol emaitzak oso eskasak izan ziren eta KAE 2 Ligara jeitsi zen.
B trainerua
2017 denboraldirako bigarren traineru bat atera zuen Portugaleterekin batera eta Portu-Deustu izenaz aritu zen. Trainerua eta koloreak Deusturenak eramango zituen. 2019an esperientzia errepikatuko dute.
Antolaturiko estropadak
San Nikolas Arraun Taldeak hainbat estropada antolatzen ditu bere uretan. Bi handiak izan dira, Nerbioiko Sari Handia eta El Corte Ingles Bandera, eta bestetik Portugaleteko Bandera. Azken urteetan TKE Ligako Ambilamp Bandera ere jokatu da Portugaleteko uretan, baina hau Kaikuk antolatu izan du.
2012tik aurrera Portugaleteko traineru jeitsiera antolatzen du abenduko hirugarren asteburuan. 2017an Portugaleteko Emakumezkoen Bandera sortu du.
Kornadu
Kornadua edo korradua kobrezko diru zaharra da, balio gutxikoa. Nafarroako Erresuman oso erabilia izan zen Aro Modernoan, eta marabedi erdiaren balioa zuen. Balio gutxiko gauzen metafora gisa agertzen da euskarazko esamolde batzuetan, hala nola, "ez dit izango kornadu baten ajolarik" edo "korradu bat ez du balio".
Poliester
Poliesterra (C10H8O4) erretxina sintetikoa da. Katean ester funtzioak dituzten polimeroen izen generikoa da. Azido dikarboxilikoen eta alkohol dihidroxilikoen arteko polikondentsazioz eratzen den sintesi bidezko edozein erretxina da.
Erabilera
Apar plastikoak, zuntz artifizialak, mintzak, autoetarako piezak, hodiak, itsasontzien kroskoak, zinta magnetikoak, estalki babesleak, botilak, laminatuak eta abar egiteko eta osagai elektriko eta elektronikoak babesteko erabiltzen da, besteak beste.
Laffittita
Laffittita sulfuro motako minerala da.
Ezaugarriak
Laffittita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.
Leslie Lamport
Leslie B. Lamport (Brooklyn, New York, 1941eko otsailaren 7a) informatikari eta matematikari estatubatuarra da. Lamport konputazio banatuan eginiko lanagatik, eta LaTeX dokumentuak prestatzeko sistemaren hasierako garatzaile eta lehen eskuliburuaren egile izateagatik da ezaguna.