cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint-Ouen-sur-Loire
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Joxan Elosegi
Ibilbide politikoa
Herrigintzan luze jardundakoa da Elosegi, baina politika instituzionalean ere ibili izan da, Euskal Herritarrok koalizioko zinegotzi izan baitzen Irungo Udalean 1999 eta 2003 arteko legealdian. Zoe Bray antropologoak egindako ikerketan, zeinetan Irungo udalbatzako tirabirak behatu baitzituen, besteak beste, agerian geratzen dira Elosegiren euskaltzaletasuna, abertzaletasuna eta Ipar eta Hego Euskal Herria bereizten dituen mugaren kontrako borroka. ETAk 2000. urte hasieran Madrilen egindako hilketa bat gogor kritikatu zuen Irungo udalbatzan, baina hurrengo egunean bertan atzera egin zuen.
Hydnellum compactum
Deskribapena
Himenioa: Ezten dekurrenteak, estu, hasieran zuriak, gero marroiak punta horixka kolorekoarekin.
Ezten dekurrenteak: Oinera hurbiltzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Laburra, lodia, betea, sendoa, oinarrirantz mehetua, goialdean eztenez apaindua, arre-gorrixka kolorekoa.
Haragia: Lodia, trinkoa, zuri-krema kolorekoa edo marroi zurbila kapelarena, eta arre-gorrixka oinarena. Hasieran zapore akrea du, gero mikatza.
Etimologia: Compactum epitetoa latinetik dator, trinko esan nahi duen "compactus" hitzetik. Bere loditasunagatik.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Hydnellum eta Sarcodon generoen arteko espeziea da. Hydnellum caeruleum delakoarekin nahas daiteke, honek oina hori-laranja kolorekoa du.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean, hostozabalen eta koniferoen basoetan.
Banaketa eremua
Erdialdeko Kanada eta Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.
Giuseppe Enrici
Giusepe Enrici (Pittsburgh, 1898ko urtarrilaren 2a - 1968ko irailaren 1a) italiar txirrindulari bat izan zen. 1924ean Italiako Giroa irabazi zuen eta 1922 eta 1923ko giroetan Giovanni Brunero rentzat lanean aritu zen eta 3. eta 6. bukatu zituen. 1921tik 1928ra aritu zen txirrindulari bezala eta 8 garaipen lortu zituen.
NGC 3840
NGC 3840 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Andychristyita
Andychristyita mineral bat da.
Ezaugarriak
Andychristyita mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.
Oxynoemacheilus lenkoranensis
Oxynoemacheilus lenkoranensis Oxynoemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
San Giorgio delle Pertiche
San Giorgio delle Pertiche Italiako udalerri bat da. Paduako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
San Giorgio delle Pertichek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Męcinka udalerria
Męcinka Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-udalerri bat da, Jawor barrutian kokatuta. 147,78 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4971 biztanle zituen.
Ejnar Hertzsprung
Ejnar Hertzsprung (Kopenhage, 1873ko urriak 8 - Roskilde, 1967ko urriak 21) astronomo daniar bat izan zen, kimikari bezala ere aritu zena. 1911n, izar ezagunen argitasuna, euren kolorearen arabera lotzen zuen diagrama bat egin zuelako ezaguna. Bi urte beranduago, Henry Norris Russellek, argitasuna, mota espektralarekin lotu zuen. Biek, izatez, gauza bera diotenez, Hertzsprung-Russell diagrama izena jaso zuen diagrama honek.
FC Xakhtar Donetsk
FC Xakhtar Donetsk (ukraineraz ФК «Шахтар» Донецьк) Ukrainako Donetsk hiriko futbol talde profesionala da. Gaur egun Ukrainako talde nagusia da azken ligak irabazi baititu. UEFA Kopa bat ere badu.
Sorrera
Xakhtar Donetsk 1936an sortu zen, hasieran Stakhanovets izenarekin. Izenak "stakhanovtarrak" esan nahi du, Alexey Stakhanov meatzari heroiaren omenez. 1946an Donetskeko meatzari elkarteak Stakhanovite izena ordezkatu eta Shaktyor izena hartu zuenean futbol taldeak ere izen bera hartu zuen.
Sobietar garaia
Taldearen lehenengo garaipenak 60. hamarkadaren hasieran iritsi ziren Oleg Oshenkov entrenatzaile zela. 1961 eta 196ko kopak irabazi zituen. Sobietar Ligarik irabazi ez arren 1975 eta 1979an bigarren postuan gelditu zen. 80. hamarkadan beste bi kopa eskuratu zituen.
Ukraniako garaia
90. hamarkadan Dinamo Kiev izan zen Ukrainako talde nagusia baina 1997an Kopa irabaztearekin batera Xakhtarren "urrezko aroa" iritsi zen, gaur egun ere aurrera darraiena. Batez ere 2005etik aurrera ia dena irabzi du Ukrainan eta hau biribiltzeko 2009ko UEFA Europa Leagueko garaipena iritsi zen, final-erdietan gainera Dinamo Kiev kanporatu zuelarik.
2014-15 denboraldian ordea titulurik gabe gelditu da, Ligan bigarren eta Kopan finala galdu du penalti jaurtiketetan, biak ere Dinamo Kieven aurka. Txapeldunen Ligan Athleticen talde berean egon zen eta bigarren egin zuen. Hurrengo kanporaketa Bayern Munichen aurka jokatu zuen eta lehen partida 0-0 berdintzea lortu bazuen ere Alemanian 7-0 galdu zuen. Denboraldi zaila izan da, Donbaseko gerraren erruz etxetik urrun jokatzen aritu behar izan baitu, Lviven hain zuzen ere.
Hyphessobrycon ocasoensis
Hyphessobrycon ocasoensis Hyphessobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
FC Xakhtar Donetsk
2023/2024 Taldea
2023ko uztailaren 19an eguneratua.
Jokalari ezagunak
Serhiy Rebrov, Dmitro Txigrinski, Elano Blumer, Ciprian Marica, Viktor Onopko, Cristiano Lucarelli.
Euskal taldeen aurkako partidak
Xakhtarrek partida hauek jokatu ditu euskal taldeen aurka:
Zichyújfalu
Zichyújfalu Hungariako herria da, Fejér eskualdean.
Kokapena
Gárdony, Pusztaszabolcs, Seregélyes eta Szabadegyháza herriak ditu inguruan. 44 trenbidea igarotzen da bertatik (Székesfehérvár–Pusztaszabolcs linea).
Historia
Ecser-ren lehen aipamen idatzia 1239eko da.
Pembroke (New York)
Pembroke Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Genesee konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Oldmeldrum
edota Meldrum, 'Meall Druim', Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 2.187 biztanle zituen.
Bezalles
Bezalles Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bezalles udalerrian erroldatutako biztanleak 216 ziren. Familiak 66 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 15 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 79 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 79etxeak ziren. 72 etxebizitza nagusietatik 62 bere jabearen bizilekua ziren eta 10 alokairuan okupaturik zeuden; 9 etxek hitu gela zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 38 etxek bost zituzten. 66 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 38 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 138 ziren, horien artean 102 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 102 pertsona aktiboetatik 90 lanean zeuden (44 gizon eta 46 emakume) eta 13 langabezian zeuden (9 gizon eta 4 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bezalles udalerrian 73 unitate fiskal zeuden, 230 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.798 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
NGC 3841
NGC 3841 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Bezalles
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra higiezinen agentzia zen.
Edalontzi
Edalontzia, edontzia, godaleta (Ipar.) edo basoa (Heg.) edateko erabiltzen den ontzi bat da, bereziki beirazkoa eta zilindro-formakoa edo zilindro-antzekoa. Hedaduraz, edalontzi batean sartzen den likido kantitateari ere edalontzi deitzen zaio (adibidez, edalontzi bat ardo edan), edukiera-neurri ofiziala ez izan arren.
Bezalles
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Bezalles udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Crocodylus johnsoni
Crocodylus johnsoni Crocodylus generoko animalia da. Narrastien barruko Crocodylidae familian sailkatuta dago.
Princeville (Ipar Carolina)
Princeville Ipar Carolinako herri bat da. Edgecombe konderrian kokatua dago. 2010ean 2,082 biztanle zituen, 3.92 kilometro koadrotan banatuta.
Nansen mendia (Antartika)
Nansen mendia, Antartikako Viktoria Lurraldean dagoen mendi bat da, Eisenhower mendilerroaren ekialdean. 2.740 metroko garaiera du.
Discovery espedizioak (1901-1904) aurkitu zuen eta Fridtjof Nansen norvegiar esploratzailearen omenezko izena darama, Robert Falcon Scott kapitainak britainiar espedizio hura burutzeko informazio praktiko ugari eman baitzion.
Princeton (Ipar Carolina)
Princeton Ipar Carolinako herri bat da. Johnston konderrian kokatua dago. 2010ean 1,194 biztanle zituen, 2.68 kilometro koadrotan banatuta.
Cazaux-Savès
Cazaux-Savès Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Cazaux-Savès udalerrian erroldatutako biztanleak 236 ziren. Familiak 85 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 42 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 98 etxebizitza zeuden, 86 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 97 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 86 etxebizitza nagusietatik 72 bere jabearen bizilekua ziren, 12 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 2 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 50 etxek bost zituzten. 79 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 58 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 132 ziren, horien artean 106 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 106 pertsona aktiboetatik 100 lanean zeuden (53 gizon eta 47 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Cazaux-Savès udalerrian 89 unitate fiskal zeuden, 251 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.845 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 iturgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mędrzechów udalerria
Mędrzechów Poloniako Polonia Txikiko voivoderriko landa-udalerri bat da, Dąbrowa barrutian kokatuta. 44,4 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3545 biztanle zituen.
Eter (fisika)
Eterra edo eter argitsua ("argitsua" esan nahi du 'argiaren eramailea'), argia hedatzeko bitarteko postulatua izan zen. Itxuraz uhinetan oinarritutako argiak espazio hutsean zehar hedatzeko duen gaitasuna azaltzeko erabili zen, uhinek egin behar ez luketen zerbait. Eter argitsu baten plano-espaziala suposatzeak,hutsune espazial baten ordez, argiaren uhin-teoriek eskatzen duten bitarteko teorikoak eman zituen.
Eterraren hipotesia eztabaida handia izan zen bere historian zehar, objektu fisikoekin interakziorik gabeko material infinitu eta ikusezin baten existentzia eskatzen baitzuen. Argiaren izaera arakatu ahala, batez ere XIX. mendean, eter bati eskatutako ezaugarri fisikoak gero eta kontraesankorragoak bihurtu ziren. XIX. mende amaieran, eterraren existentzia zalantzan jarri zen, hura ordezkatzeko teoria fisikorik egon ez arren.
Michelson-Morley esperimentuaren (1887) emaitza negatiboak eterrera ez zegoela iradokitzen zuen, eta 1920ko hamarkadara arte ondorengo esperimentuetan baieztatu zen aurkikuntza izan zen. Honek, eterrik gabe argiaren hedapena azaltzeko lan teoriko handia ekarri zuen. Aurrerapen garrantzitsu bat erlatibitatearen teoria izan zen, esperimentuak zergatik ezin izan zuen eterra ikusi azal baitzezakeen, baina modu zabalagoan interpretatua izan zen beharrezkoa ez zela aditzera emateko. Michelson-Morley esperimentua, gorputz beltzaren erradiadorearekin eta efektu fotoelektrikoarekin batera, funtsezko esperimentu bat izan zen fisika modernoaren garapenean, erlatibitatea zein teoria kuantikoa barne hartzen dituena, azken honek argiaren uhin izaera azaltzen du.
Partikulak uhinen aurka
XVII. mendean, Robert Boyle eterraren hipotesi baten aldekoa zen. Boyle-ren arabera, eterra partikula sutilez osatua dago, horietako batek hutsunerik ez egotea eta gorputzen arteko elkarrekintza mekanikoak azaltzen ditu, eta besteak errealitatean bestela esplikaezinak diren magnetismoa (eta agian grabitatea) bezalako fenomenoak azaltzen ditu. Bestela, ezin dira azaldu gorputz makroskopikoen elkarreragin mekaniko hutsen oinarrian, “nahiz eta antzinakoen eterrean substantzia difuso eta oso sotila baino ez zen nabaritu; lurrunak ibilbide jakin batean mugitzen dira ipar eta hego poloen artean.
Christiaan Huygensek argia eter batean zehar hedatzen den uhin bat dela planteatu zuen. Berak eta Isaac Newtonek argi-uhinak luzetarako soilik irudikatu zitzaketen, soinua eta fluidoetako beste uhin mekaniko batzuk bezala hedatuz. Luzetarako uhinek aldiz, nahitaez forma bakarra dute emandako hedapen-norabide jakin baterako, zeharkako uhina bezalako bi polarizazioak beharrean. Hori dela eta, luzetarako uhinek ezin dute birrefringentzia azaldu, zeinetan argiaren bi polarizazio kristal batek modu ezberdinean errefraktatzen dituen. Gainera, Newtonek argia uhin gisa baztertu zuen baliabide batean, baliabide horrek espazioan nonahi zabaldu beharko lukeelako, eta hortaz "gorputz handi horien mugimenduak nahastu eta atzeratzen ditu" ( planeta eta kometak ) eta horregatik, «Ezertarako balio ez duenez eta naturaren funtzionamendua zailtzen eta ahularazten duenez, ez dago haren existentziaren ebidentziarik, beraz, baztertu egin behar da».
Isaac Newtonek argudiatu zuen argia partikula txiki ugariz osatuta dagoela. Honek argiak lerro zuzenetan bidaiatzeko eta gainazaletan islatzeko dituen gaitasunak bezalako ezaugarriak azal ditzake. Newtonek argi-partikulak " korpuskulu " ez-esferikoak zirela irudikatu zuen, "alde" ezberdinekin birrefringentzia sortzera eramaten zutenak. Baina argiaren partikulen teoriak ezin ditu ongi azaldu errefrakzioa eta difrakzioa. Errefrakzioa azaltzeko, Newton-ek Opticks -en (1704) bibrazioak argia baino azkarrago transmititzen dituen "euskarri etereoa" postulatu zuen, eta, horrela, argia gainditzean, "Erraz islatzen eta transmisio errazaren ezarpenetan" jartzen da, eta horrek errefrakzioa eta difrakzioa eragin zituen. Newtonek uste zuen bibrazio hauek beroaren erradiazioarekin erlazionaturik zeudela.
Bero-erradiazioa eta argia erradiazio elektromagnetikoa direla dioen ulermen modernoaren aldean, Newtonek beroa eta argia bi fenomeno ezberdin bezala ikusten zituen. Bere ustez, bero-bibrazioak kitzikatu egiten ziren "argi izpi bat edozein gorputz peluzikoren gainazalera erortzen denean".
Bradleyk partikulak iradokitzen ditu
1720an, James Bradleyk izarren paralajea neurtzen saiatzen ziren esperimentu batzuk egin zituen, urteko garai ezberdinetan izarren neurketak eginez. Lurra eguzkiaren inguruan mugitzen den heinean, urruneko puntu jakin baten itxurazko angelua aldatzen da. Angelu horiek neurtuz, izarrarekiko distantzia kalkula daiteke Lurrak Eguzkiaren inguruan duen, ezagutzen den, zirkunferentzia orbitalaren arabera. Ez zuen paralajerik hauteman, beraz, izarrekiko distantziari muga txikiagoa jarri zion.
Esperimentu horietan, Bradleyk erlazionatutako efektu bat ere aurkitu zuen; Izarren itxurazko kokaguneak aldatu egin ziren urtean zehar, baina ez espero bezala. Lurra izarrarekiko orbitaren mutur batean zegoenean maximizatu beharrean itxurazko angelua, Lurra izarrarekiko bere albo-abiadurarik azkarrenean zegoenean maximizatu zen angelua. Efektu hau, izar aberrazio bezala ezagutzen da gaur egun.
Bradley-k Newtonen argiaren teoria korpuskularraren testuinguruan azaldu zuen efektu hau, aberrazioaren angelua Lurraren orbita-abiaduraren eta argiaren korpuskuluen abiaduraren batura bektorial soilak ematen zuela erakutsiz, bertikalki erortzen diren euri-tantek angelu batean mugitzen ari den objektu baten aurka talka egiten duten bezala. Lurraren abiadura eta aberrazio angelua ezagututa, argiaren abiadura kalkulatzeko aukera eman zion honek.
Izarrarteko aberrazioa eterrean oinarritutako argiaren teoria baten testuinguruan azaltzea arazotsuagoa izan zen. Aberrazioa abiadura erlatiboetan oinarritzen zenez, eta neurtutako abiadura Lurraren higiduraren araberakoa zenez, eterrak geldirik egon behar zuen izarrekiko, Lurra bertatik mugitzen zen bitartean. Horrek esan nahi zuen Lurrak eterrean zehar bidaiatu zezakeela, euskarri fisiko batean, itxurazko eraginik gabe, Newtonek uhin-eredu bat baztertzera eraman zuen arazoa da hau hain zuzen ere.
Uhinen teoria garaile
Mende bat geroago, Thomas Young -ek eta Augustin-Jean Fresnel- ek argiaren uhin-teoria berpiztu zuten, argia luzetarako uhina izan beharrean zeharkako uhina izan zitekeela adierazi zutenean, zeharkako uhin baten polarizazioa ( Newtonen argiaren «alboak» bezala) birrefringentzia azal zezakeen, eta difrakzioaren inguruko esperimentu batzuen ondoren, Newtonen partikulen eredua azkenik alboratua izan zen. Gainera, fisikariek barneratu zuten, uhin mekanikoek bezala, argi-uhinek hedatzeko euskarri bat behar zutela eta beraz, Huygensen espazio guztia zeharkatzen zuen eterraren «gas» baten ideia behar zuten.
Hala ere, zeharkako uhin batek itxuraz hedapen-euskarria solido baten antzera jokatzea eskatzen du, gas edo fluido baten aurkaritzan. Solido batek beste gai batzuekin elkarreraginean ez egotearen ideiak arraro samarra zirudien, eta Augustin-Louis Cauchy- k iradoki zuen agian "arrastaketa" moduko bat egon zitekeela, baina horrek aberrazio-neurketen ulerkera zailtzen zuen. Luzetarako uhinak ez egoteak eterrak konprimigarritasun negatiboa zuela iradoki zezakeela ere proposatu zuen. George Greenek adierazi zuen fluido hori ezegonkorra izango litzatekeela. George Gabriel Stokes arrastatzearen interpretazioaren defendatzaile bihurtu zen, eredu bat garatuz non, eterra maiztasun oso altuetan zurruna izan zitekeen eta abiadura baxuagoetan aldiz fluidoa (pinu erretxinaren analogiaz). Horrela, Lurra nahiko aske mugi zitekeen bertatik, baina argia eusteko bezain zurruna izango litzateke.
Pizzicato
Pizzicatoa hari instrumentuak jotzeko teknika bat da, nun instrumentuen hariak pintxatu egiten dira. Pizzicato teknika aldatzen da hari intsrumentu bakoitzekin.
Eter (fisika)
Elektromagnetismoa
James Clerk Maxwell Michael Faraday -ren indar-lerroetan lanean hasi zen. 1861eko On Physical Lines of Force artikuluan, indar-lerro magnetiko hauek modelatu zituen neurri batean eterrez eta neurri batean materia arruntez egindako zurrunbilo molekularren itsaso bat erabiliz. Konstante dielektrikoaren eta iragazkortasun magnetikoaren adierazpenak atera zituen, euskarri elastiko honen zeharkako elastikotasun eta dentsitatearen arabera. Ondoren, konstante dielektrikoaren erlazioa iragazkortasun magnetikoaren arteko erlazioa Weber eta Kohlrauschen 1856ko emaitzaren bertsio egoki batekin alderatu zuen, eta emaitza hori Newtonen ekuazioan soinuaren abiaduraren ordez ordezkatu zuen. Hippolyte Fizeau -k eta Léon Foucaultek egindako argiaren abiaduraren neurketetatik hurbil zegoen balio bat lortuz, Maxwell-ek ondorioztatu zuen argia fenomeno elektriko eta magnetikoen kausa den medio beraren ondulazioez osatuta dagoela.
Pizzicato
Aurkezpena
Pizzicatoa egiteakoan hariak pintxatzen dira behatzekin. Pintxatzeakoan hariek soinu uhinak sortzen dituzte ez direnak serie harmoniko batenak. Timbre zail honei inarmonia deitzen zaio. Pizzicato teknika aldatzen da hari intsrumentu bakoitzekin.
Eter (fisika)
Elektromagnetismoa
Hala eta guztiz, Maxwellek bere zurrunbilo molekularren izaera zehatzari buruzko zalantza batzuk adierazi zituen, eta horregatik, arazoaren ikuspegi dinamiko hutsari ekiten hasi zen. 1864an beste idazki bat idatzi zuen, Eremu elektromagnetikoko teoria dinamikoa izenekoa, non bitarteko argitsuaren xehetasunak ez ziren hain esplizituak. Maxwell-ek zurrunbilo molekularren itsasoa esplizituki aipatu ez bazuen ere, Ampèreren zirkulazio-legearen deribazioa 1861eko paperetik atera zen eta eremu elektromagnetikoko errotazio-higidura inplikatzen zuen ikuspegi dinamikoa erabili zuen, bolanteen ekintzarekin alderatu zuena. Indar elektroeragilearen ekuazioa ( Lorentz indar ekuazioaren aitzindaria) justifikatzeko hurbilketa hau erabiliz, indar elektroeragilearen ekuazioa eta Ampèreren zirkulazioaren legea barne hartzen zituen paperean agertzen ziren zortzi ekuazioz osaturiko uhin-ekuazioa atera zuen. Maxwell-ek berriro ere Weber eta Kohlrauschen emaitza esperimentalak erabili zituen uhin-ekuazio honek argiaren abiaduran hedatzen den uhin elektromagnetiko bat adierazten duela erakusteko, eta horrela argia erradiazio-mota bat dela babesten du.
Pizzicato
Hari igurtzizko instrumentuak
Pizzicatoa egiteakoan, hari igurtzizko instrumentuen hariak behatzekin pintxatzen dira, arkoa erabili gabe. Batzuetan, biolinistak, arkoa albo batean utzi dezake, eta biolina banjo modura eutsi dezake biolinistak. Igurtzeakin konparatuz, soinu oso desberdinak ateratzen dira instrumentutik, soinu motxagoak. Besteak beste Johann Strauss II aren “Neue Pizzicato Polka” (1892) eta Pyotr Ilyich Tchaikovskyren “Laugaren sinfonia” ren hirugarren mugimenduan agertzen da teknika hau.
Gitarra
Gitarrakin arkorik gabe jotzen denez, hariak normalean jotzen diren bezala ikutzen dira, baina eskua harien kontra utziz haria jo eta gero. Teknika hau “palm mute” deitzen da.
Eter (fisika)
Elektromagnetismoa
Horrelako uhin hertziarren hedapen-euskarri baten beharra ikusten da uhin elektriko ortogonalez ( E ) eta magnetikoz ( B edo H ) osatuta daudelako. E uhinak dipolo eremu elektriko uhinez osatuta daude, eta dipolo guztiek karga elektriko bereiziak eta aurkakoak behar zituztela zirudien. Karga elektrikoa materiaren propietate banaezin bat da, beraz, bazirudien materia motaren bat behar zela uhinaren hedapen-bideko edozein puntutan dagoen korronte alternoa emateko. Benetako hutsean uhinen hedapenak karga elektriko elkarturik gabeko eremu elektrikoak edo materia elkarturik gabeko karga elektrikoak egotea suposatuko luke. Maxwell-en ekuazioekin bateragarria bada ere, eremu elektrikoen indukzio elektromagnetikoa ezin izan da hutsean frogatu, eremu elektrikoak detektatzeko metodo guztiek elektrikoki kargatutako materiala behar baitute.
Antartikako goi-ordokia
Antartikako goi-ordokia, polar goi-ordokia edo hego polo geografikoaren goi-ordokia, Antartikako izotz-geruzan edo izotz eremuan dagoen goi-ordoki bat da, Ekialdeko Antartikan. Eremuak Hego Poloa barne hartzen du, eta Maud Erreginaren Lurraldea eta Australiar Lurralde Antartikoan barna 1.000 kilometro inguruko lurraldean hedatzen da.
Egitura geografiko hau itsas mailatik bataz besteko 3.000 metroko garaieran dago, bere punrutik garaiena A Domoa (4.093 metro) delarik. C Domoa eta F Domoa ere nabarmentzen dira.
Janko Vukotić
Janko Vukotić (Јанко Вукотић) militar nabarmen bat zen, Montenegroko Printzerriko eta Erresumako armadetako serdar edo jenerala eta politikari montenegroarra izan zen. Lehen Mundu Gerra n Montenegro ren defentsan eta batasunean izandako lidergo ausartagatik aitortzen da.
La 8
La 8 Gaztela eta Leongo Castilla y León Televisión korporazio publikoaren bigarren telebista katea da. Katea 2009ko martxoan sortu zen, kate nahiko berria dugu.
Eter (fisika)
Elektromagnetismoa
Gainera, Maxwell-en ekuazioak hutsean dauden uhin elektromagnetiko guztiak abiadura finko batean hedatzea eskatzen zuen, c. Newtonen fisikako erreferentzia-esparru batean bakarrik gerta daitekeenez (ikus Galilear-Newtoniar erlatibitatea), eterraren hipotesia izan zen Maxwell-en ekuazioak betetzen dituen erreferentzia-marko absolutu bakarra bezala hartua. Hau da, eterrak "oraindik" unibertsalki izan behar du, bestela c bere euskarrian gerta daitekeen edozein aldakuntzarekin batera aldatuko litzateke. Maxwell-ek berak gurpiletan eta engranajeetan oinarritutako eterraren hainbat eredu mekaniko proposatu zituen, eta George Francis FitzGerald-ek horietako baten lan-eredu bat ere eraiki zuen. Eredu hauek uhin elektromagnetikoak zeharkakoak baina inoiz ez luzetarakoak direla ados egon beharra zeukaten.
La 8
Kate honetan deskonexioak egiten dira probintzien arabera eta programazioa probintziaren arabera egokitzen da, albistegiak tokikoak izanik. Emititzen diren saioen artean ETB 2ko Date el bote dugu.
Eter (fisika)
Arazoak
Une honetan, eterraren ezaugarri mekanikoak gero eta magikoagoak bihurtu ziren: fluido bat izan behar zuen espazioa betetzeko, baina altzairua baino milioika aldiz zurrunagoa zen argi-uhinen maiztasun altuei aurre egiteko. Gainera, masarik eta biskositaterik gabekoa izan behar zuen, bestela planeten orbitetan nabarmen eragingo bailuke. Gainera, guztiz gardena, sakabanatu gabea, konprimigaitza eta eskala oso txikian jarraitua izan behar zuela zirudien. Maxwell-ek Encyclopaedia Britannica -n idatzi zuen:
Andyrobertsita
Andyrobertsita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Andyrobertsita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Landesita
Landesita fosfato motako minerala da eta phosphoferrita taldearen kidea da.
Pizzicato
Tekladuekin
Tekladu bat duten instrumentuekin, pianoa bezala, pizzicatoa ahal dezakegu erabili erebai. Hariak zuzenean ikutuz, teknika honei "string piano" izena ematen zaio. Ez da askorik erabilia musika tradiziona jotzekoan, baina gaur egungo musikan erabilia izan da. Besteak beste Toru Takemitsu, Helmut Lachenmann, eta George Crumb musikariek erabili egin dute.
Janko Vukotić
Biografia
Vukotić 1866 ko otsailaren 18 an jaio zen Čevo hirian, Montenegron, familia noble eta militar batetik etortzen zen, eta horrek eragina izan zuen bere karrera aukeratzerakoan. Modenako Akademia Militarrean sartu zen, Italian, 1886an, non formazio militar solidoa eskuratu zuen. Ondoren, Modenako Gerra Eskolan ikasketak jarraitu zituen, taktika eta estrategia militarretan bereiztu zen.
Eter (fisika)
Arazoak
XX. mende hasieran, eterraren teoriak arazoak zituen. XIX. mende amaieran gero eta konplexuagoak ziren esperimentu batzuk egin ziren Lurraren mugimendua eterraren bidez antzematen saiatzeko, eta ez zuten emaitza hori lortu. Eterraren arrastratzearen inguruan Proposatutako hainbat teoriek emaitza nulua azal dezakete, baina konplexuagoak ziren eta itxuraz arbitrarioak diren koefizienteak eta hipotesi fisikoak erabiltzeko joera zuten. Lorentz eta FitzGerald-ek Lorentzen eterraren teoriaren esparruan eter absolutu baten higidura detektaezina izan zitekeen (luzeraren uzkurdura) irtenbide dotoreago bat eskaini zuten, baina haien ekuazioak zuzenak balira, erlatibitatearen teoria bereziak (1905) sor zezakeen matematika bera eter bati erreferentziarik egin gabe. Eterra Ockham-en bizarraren aurrean erori zen.
Eterraren arrastatzea
Bi eredu garrantzitsuenak, Lurraren eta eterraren higidura erlatiboa deskribatzera zuzendurik zeudenak, Augustin-Jean Fresnel- en (1818) eter (ia) geldikorraren eredua eta George Gabriel Stokes '(1844) eterraren arrastatze eredu osoa izan ziren. Azken teoria hau ez zen zuzentzat jo, ez baitzen bateragarria argiaren aberrazioarekin, eta arazo hori azaltzeko garatutako hipotesi laguntzaileak ez ziren sinesgarriak. Gainera, geroago Sagnac efektua (1913) bezalako esperimentuek ere eredu hori jasanezina zela erakutsi zuten. Hala ere, Fresnel-en teoria onartzen duen esperimenturik garrantzitsuena Fizeauk 1851n Fresnel-en 1818ko iragarpenaren baieztapen esperimentala izan zen: n errefrakzio-indizea zuen bitarteko batek v abiadurarekin mugitzen zen argiaren abiadura bitartekoan zehar bidaiatzen zuen argiaren abiadura handituko zuela v -ren norabide berean c /n -tik hona:
Janko Vukotić
Karrera politiko
Montenegroko Printzerr iko eta Erresuma ko Defentsa Ministro gisa hasi zuen bere karrera politikoa 1905-1907, 1911-1912 eta 1913-1915 denboraldietan zehar eta Montenegroko Erresumako 7. Lehen Ministro gisa ere 1913ko maiatzaren 8 tik 1915eko uztailaren 16 ra arte.
Pizzicato
Historia
Pizzicatoa lehen aldiz agertu da Tobias Hume-en “Captain Humes Poeticall Musicke” (1607) abestian, nun musikariak esan dio bere gamba jotzaileari pizzicato teknika erabiltzeko. 1638an agertu da teknika hau erabai, Claudio Monteverdiren “Il combattimento di Tancredi e Clorinda” kantuan.
Eter (fisika)
Eterraren arrastatzea
Hau da, higidurak bitartekoaren abiaduraren zati bat baino ez dio gehitzen argiari. Hau hasiera batean bitartekoak bitartekoaren abiaduraren zati batekin eterra arrastatzen zuela bezala interpretatu zen, baina ulermen hori oso arazotsu bihurtu zen Wilhelm Veltmann-ek Fresnel-en formulan n indizea argiaren uhin-luzeraren araberakoa zela erakutsi ondoren, ondorioz eterrak ezin zuen uhin-luzeraren araberako abiaduran mugitu. Horrek inplikatzen zuen maiztasun infinitu bakoitzeko eter bereizi bat egon behar zela.
Janko Vukotić
Karrera militar
Bere formazioa amaitu eta gero, Vukotić Montenegro ra itzuli zen eta Armada Montenegroarra ren ofizial bihurtu zen. Trebetasun nabari zituen eta azkarki igo zen lerroetan. 1912 ko eta 1913 ko Balkaniar Gerretan, Otomandar Inperioa ren aurkako guduetan funtsezko papera izan zuen, Bregalnicako guduan adibidez, gudu-zelai an zuen gidaritza eta ausardiagatik nabarmendua.
Pembroke (Virginia)
Pembroke Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Giles konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pizzicato
Grafikoki
Musika hizkuntzan konpositoreak pizzicatoa erakusteko pizz idatziko du, pizzicatotik arkorat berriz etortzeko konpositoreak termino italianoa “arco” erabiliko du. Bartók pizzicatoarentzako borobil batez erakusten da, borobil bat marra bertikal bat duena bere gainean.
Janko Vukotić
Itzulera
Gerra amaitu ondoren, Vukotić Montenegro ra itzuli zen, berriro, eta bere herrialdea Serbiako Erresuma rekin bateratzean eginkizun garrantzitsua izan zuen 1918 an, eta horrek Serbiar, Kroaziar eta Esloveniarren Erresuma eratu zuen geroago Jugoslaviako Erresuma n bihurtuko zen.
Oxynoemacheilus leontinae
Oxynoemacheilus leontinae Oxynoemacheilus generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Janko Vukotić
Itzulera
Bateratzearen ondoren, Vukotić-ek bere karrera militarra jarraitu zuen eta hainbat kargu garrantzitsu bete zituen, Jugoslaviako gobernuko Defentsa Ministroa barne. Jeneral izatera ere igo zen eta kondekorazio ugari jaso zituen bere ausardiagatik eta lidergoagatik.
Eter (fisika)
Eterraren deriba esperimentu negatiboak
Fresnel-en eterraren hipotesiaren funtsezko zailtasuna Newtonen dinamikaren eta Maxwell-en elektromagnetismoaren ondo finkatutako bi teorien elkarren ondotik sortu zen. Galilear eraldaketa baten pean, Newtonen dinamikaren ekuazioak aldaezinak dira, elektromagnetismoarenak berriz, ez. Funtsean, horrek esan nahi du azeleratu gabeko esperimentuetan fisikak berdin jarraitu beharko lukeen arren, argiak ez dituela arau berdinak jarraituko "eter marko" unibertsalean bidaiatzen duelako. Desberdintasun horrek eragindako efekturen bat hauteman behar da.
Hyphessobrycon oritoensis
Hyphessobrycon oritoensis Hyphessobrycon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Azalilun iraunkor
Azalilun iraunkorra (Hymenochaete rubiginosa) Hymenochaetaceae familiako onddo espeziea da. Oso larrukara, ez da jateko modukoa.
Eter (fisika)
Eterraren deriba esperimentu negatiboak
Baina ez omen zen gauza bera gertatzen argiarekin, Maxwell-en matematikak argiaren hedapenerako abiadura unibertsal bakarra eskatzen baitzuen, ez tokiko baldintzetan oinarrituta, baizik eta neurtutako bi propietateetan, espazio librearen permitibitatean eta iragazkortasunean. Unibertso osoan berdinak izan behar zirela suposatzen zen. Zenbaki hauek aldatuko balira, zeruan eragin nabariak izan beharko lituzkete; adibidez, norabide ezberdinetako izarrek kolore desberdinak izango lituzkete.
Azalilun iraunkor
Sinonimoak: Stereum mougeotii, Auricularia ferruginea.
NGC 3842
NGC 3842 galaxia bat da, Leo (konstelazioa) konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Azalilun iraunkor
Deskribapena
Karpoforoa: Efuso-erreflexua, larrukara, iraunkorra, inbrikatu samarra, goiko aldea proiektatua, hasieran belus itxurakoa ondoren glabroa, eremu zirkularrekin, arre-herdoil kolorekoa. Himenio leuna, gorri-gaztaina koloretik marroi-herdoil kolorera doana.
Eter (fisika)
Eterraren deriba esperimentu negatiboak
Hori dela eta, edozein puntutan koordenatu-sistema berezi bat egon behar da, "atsedenaldian eterrarekiko". Maxwell-ek 1870eko hamarkadaren amaieran ohartu zen eter honen inguruko mugimenduaren hautemateak nahikoa erraza izan beharra zeukala: Lurraren higidurarekin batera bidaiatzen zuen argiak atzerantz bidaiatzea baino abiadura ezberdina izango zuen, biak higitzen den eterraren aurka mugituko zirelako. Eterrak fluxu unibertsal orokorra izanda ere, posizio aldaketak egun / gau zikloan edo urtaroetan zehar, noraeza detektatzeko aukera eman beharko luke.
Azalilun iraunkor
Deskribapena
Haragia: Usain eta zapore fungikoak ditu.
Eter (fisika)
Lehen ordenako esperimentuak
Fresnel-en arabera eterra ia geldirik dagoen arren, bere teoriak bigarren ordenako eterraren desbideratze esperimentuen emaitza positiboa aurreikusten du v/c, Fresnelen arraste koefizienteak emaitza negatiboa eragingo lukeelako lehen mailako efektuak neurtzeko gai diren esperimentu optiko guztietatik v/c. Hau, lehen mailako esperimentu hauek baieztatu zuten, eta emaitza negatiboak eman zituzten. Ondoko zerrenda Wilhelm Wien -en (1898) deskribapenean oinarritzen da, Edmund Taylor Whittakerrek (1910) eta Jakob Laub-ek (1910) deskribatutako aldaketa eta esperimentu gehigarriekin:
Janko Vukotić
Azken urteak
Janko Vukotić 1927 ko otsailaren 4 an hil zen Belgradon, Jugoslavian, Montenegroko buruzagi militar garrantzitsuenetako bat eta Balkanetako herrien batasunaren defendatzaile gisa ondarea utziz. Bere izena oraindik gogoan eta omentzen da Montenegron eta, oro har, Balkanetako eskualdean.
Proctorville (Ipar Carolina)
Proctorville Ipar Carolinako herri bat da. Robeson konderrian kokatua dago. 2010ean 117 biztanle zituen, 1.18 kilometro koadrotan banatuta.
Eter (fisika)
Lehen ordenako esperimentuak
Esperimentu optiko horiez gain, lehen mailako esperimentu elektrodinamikoak ere egin ziren, Fresnel-en arabera emaitza positiboak eman behar zituztenak. Hala ere, Hendrik Antoon Lorentzek (1895) Fresnel-en teoria aldatu zuen eta esperimentu horiek eter geldi baten bidez ere azal daitezkeela erakutsi zuen:
Bigarren ordenako esperimentuak
Lehen mailako esperimentuak eter geldo aldakor baten bidez azal zitezkeen arren, bigarren mailako esperimentu zehatzagoak emaitza positiboak ekartzea espero zen, baina ezin izan zen halako emaitzarik aurkitu.
Michelson-Morleyren esperimentu ospetsuak argi iturria bere buruarekin alderatu zuen norabide desberdinetan bidali ondoren, fasean aldaketak bilatuz zehaztasun oso altuarekin neurtu ahal izateko moduan. Esperimentu honetan, bere helburua Lurraren abiadura eterraren bidez zehaztea zen. Emaitza 1887an argitaratu zen, emaitza nulua, eterraren hipotesiarekin zerbait oso gaizki zegoela erakusten zuen lehen froga argia izan zen (Michelsonek 1881ean egindako lehen esperimentua ez zen guztiz eztabaidaezina izan). Kasu honetan, MM esperimentuak zerrenda-patroiaren desplazamendu bat eragin zuen, gutxi gorabehera 0.01 zerrenda batekoa, abiadura txiki bati dagokiona. Hala ere, ez zen bateragarria espero zen eter-haizearen efektuarekin, Lurraren abiadura dela eta (urtaroaren arabera aldatzen dena), zerrenda baten 0.4 aldaketa behar izango zukeena, eta akatsa nahikoa txikia izan zen balioa zero izateko. Beraz, hipotesi nulua, eter haizerik ez zegoelako hipotesia, ezin zen baztertu. Ordutik, esperimentu modernoagoek balio posiblea murriztu dute zerotik oso hurbil dagoen zenbaki batera, 10-17 inguru. «Begien bistakoa da egin dena baino lehen alferrikakoa izango litzatekeela eguzki-sistemaren mugimenduaren arazoa konpontzen saiatzea Lurraren gainazalean dauden fenomeno optikoen behaketen bitartez.» A. Michelson and E. Morley. "On the Relative Motion of the Earth and the Luminiferous Æther". ''Phil. Mag.'' S. 5. Vol. 24. No. 151. Dec. 1887. Antzeko baina gero eta sofistikatuagoak diren gailuekin egindako esperimentu batzuek ere emaitza nulua izan zuten. Kontzeptualki, eterraren mugimendua detektatzen saiatu ziren esperimentu desberdinak Trouton-Noble esperimentuak (1903) izan ziren, zeinaren helburua eremu elektrostatikoek eragindako tortsio-efektuak detektatzea zen, eta Rayleigh eta Braceren esperimentuak (1902, 1904) hainbat euskarritan errefrakzio bikoitzak detektatzeko. Hala ere, guztiek emaitza hutsa lortu zuten, aurretik Michelson-Morleyk (MM) egin zuen bezala.
"Eterraren haizea" esperimentu hauek eterra "salbatzeko" ahaleginak egin zituzten gero eta propietate konplexuagoak esleituz, zientzialari gutxi batzuek, Emil Cohn edo Alfred Bucherer-ek, eterraren hipotesia bertan behera uztea pentsatu zuten bitartean. Bereziki interesgarria zen "eter arrastaketa" aukera, neurketaren magnitudea murriztuko zuena, Michelson-Morley esperimentuaren emaitzak azaltzeko nahikoa agian. Hala ere, goian esan bezala, eter arrastaketak dagoeneko bere arazoak zituen, aberrazioa nabarmenen. Gainera, Lodge-ren (1893, 1897) eta Ludwig Zehnder -en (1895) interferentzia-esperimentuek, eterra hainbat masa birakariek arrastatzen ote duten erakustera zuzenduta, ez zuten eter-arrastaketarik erakutsi. Neurketa zehatzagoa egin zen Hammar-en (1935) esperimentuan, zeinak MM esperimentu osoa egin zuen "hanka" bat berunezko bi bloke masiboren artean jarrita. Eterra masiboki arrastatuko balitz, esperimentu hau kableak eragindako erakarpena detektatzeko gai izango zen, baina berriro ere emaitza nulua lortu zen. Teoria berriro aldatu zen, oraingoan, arrastatzeak masa oso handietarako edo eremu magnetiko handiak zituztenentzat soilik funtzionatzen zuela iradokituz. Hau ere okerra zela frogatu zuen Michelson Gale Pearsonen esperimentuak, Lurraren errotazioaren ondorioz Sagnac efektua detektatu baitzuen (ikus eterraren erresistentzia hipotesia).
Eter "absolutua" salbatzeko saiakera guztiz ezberdina egin zen Lorentz FitzGeralden uzkurdura-hipotesian, zeinak dena eterrean zehar egindako bidaiak eragina izan zuela dioen. Teoria honetan, Michelson-Morley-ren esperimentuak porrot egitearen arrazoia aparatuak bidaiaren noranzkoan uzkurtu zela izan zen. Hau da, argiari "naturalki" eragiten ari zitzaion eterrean zehar egindako bidaia, baina aparatua bera ere bai, neurtzerako garaian edozein ezberdintasun ezabatuz. FitzGeraldek Oliver Heavisideren artikulu batetik ondorioztatu zuen hipotesi hori.
Era berean, G. Sagnac-ek 1913an ikusitako Sagnac efektua berehala ikusi zen erlatibitate bereziarekin guztiz bateragarria zela. Izan ere, 1925ean Michelson-Gale-Pearson-en esperimentua erlatibitatearen teoria berresteko proba gisa proposatu zen bereziki, nahiz eta onartu zen, halaber, errotazio absolutua neurtzen duten proba horiek ere bat datozela teoria ez-erlatibistarekin.
1920ko hamarkadan, Michelsonek hasitako esperimentuak errepikatu zituen Dayton Millerrek eta publikoki emaitza positiboak aldarrikatu zituen hainbat alditan, nahiz eta ez ziren nahikoa eterraren teoria ezagunekin bateragarriak izateko. Hala ere, beste ikertzaile batzuek ezin izan zituzten Millerren emaitzak bikoiztu. Urteen poderioz, halako neurketen zehaztasun esperimentala handitu egin dira magnitude ordena askotan, eta ez da Lorentz inbariantzia haustearen arrastorik aurkitu. (Geroago Millerren emaitzen analisiak ondorioztatu zuen tenperaturaren ondoriozko aldaerak gutxietsi zituela).
Millerren esperimentutik eta jasotako argitasun gutxiko emaitzetatik, eterra detektatzeko saiakera esperimental gehiago egin dira. Esperimentatzaile askok emaitza positiboak aldarrikatu dituzte. Emaitza hauek ez dute zientzia nagusiaren arretarik jaso, zehaztasun handiko neurketa ugarirekin kontraesanean baitaude, guztiak erlatibitate bereziarekin bat datozenak.
Lorentzen eterraren teoria
1892 eta 1904 artean, Hendrik Lorentzek elektroi-eter teoria garatu zuen, zeinetan materiaren (elektroiak) eta eterraren arteko bereizketa zorrotza ezarri zuen. Bere ereduan, eterra guztiz mugikorra da, eta ez da martxan jarriko metatu daitekeen materiaren inguruan. Aurreko elektroi ereduen aurka, eterraren eremu elektromagnetikoa elektroien arteko bitartekari gisa agertzen da, eta eremu horretako aldaketak ezin dira argiaren abiadura baino azkarrago hedatu. 1895ean Lorentzen teoriaren oinarrizko kontzeptua v/c ordenako terminoetarako "dagokion egoeraren teorema" izan zen. Teorema honek dio eterrarekiko mugitzen den behatzaile batek geldiunean dagoen behatzaile baten behaketa berdinak egiten dituela, aldagaien aldaketa egoki baten ondoren. Lorentzek koadroa aldatzean espazio-denbora aldagaiak aldatzea beharrezkoa zela adierazi zuen eta Michelson Morleyren esperimentua azaltzeko luzera fisikoaren uzkurdura (1892) eta argi aberrazioa azaltzeko denbora lokalaren kontzeptu matematikoa (1895) bezalako kontzeptuak sartu zituen eta Fizeauren esperimentua. Honek ekarri zuen, Joseph Larmorrek (1897, 1900) eta Lorentzek (1899, 1904) Lorentz eraldaketa deiturikoaren formulazioa sortzea, beraz (Ohartu zen Larmor) tokiko denboraren formulazio osoa  denbora dilatazio moduko batzuekin batera doala. Eterrean higitzen diren elektroiak. Geroago Lorentzek adierazi zuen (1921, 1928), eterrean atseden hartzen duten erlojuek adierazitako ordua "egiazko" denboratzat hartzen zuen, tokiko ordua lan-hipotesi heuristikotzat eta matematika tresnatzat hartzen zuen bitartean. Hori dela eta, egile modernoek Lorentzen teorema eterrean gelditzen den sistema "erreal" baten eraldaketa matematikotzat hartzen dute, mugimenduan dagoen sistema "fikziozko" batean.
Lorentzen lana Henri Poincaré -k matematikok hobetu zuen, aldi askotan Erlatibitate Printzipioa formulatu eta elektrodinamikarekin harmonizatzen saiatu zen. Aldiberekotasuna argiaren abiaduraren araberako konbentzio eroso gisa bakarrik adierazi zuen, beraz, argiaren abiaduraren konstantzia postulatu baliagarria izango litzateke naturaren legeak ahalik eta errazen egiteko. 1900 eta 1904an, Lorentzen tokiko ordua fisikoki interpretatu zuen erlojuaren sinkronizazioaren ondorioz argi seinaleen bidez. 1905eko ekainean eta uztailean erlatibitate printzipioa naturaren lege orokor gisa deklaratu zuen, grabitazioa barne. Lorentzen errore batzuk zuzendu zituen eta ekuazio elektromagnetikoen Lorentzen kobariantza frogatu zuen. Hala ere, eterraren nozioa guztiz detektaezina den medio gisa erabili zuen eta itxurazko eta denbora erreala bereizten zituen, beraz, zientziaren historialari gehienek diote ez zuela erlatibitate berezirik asmatu.
Erlatibitate berezia
Eterraren teoriak beste kolpe bat jaso zuen Albert Einsteinen erlatibitate bereziaren teoriak Galileako eraldaketa eta Newtonen dinamika aldatu zituenean, Lorentziar elektrodinamikaren matematikari "ez eter" testuinguru berria bat emanez. Pentsamendu zientifikoko aldaketa nagusi gehienek ez bezala, erlatibitate berezia komunitate zientifikoak oso azkar hartu zuen, Einsteinek Teoria Bereziak deskribatutako fisikaren legeak 1905ean aurkikuntzarako "erabiltzeko prest" zeudela esan zuen azken iruzkinarekin bat. Max Planck -ek teoriaren hasierako defentsak, Hermann Minkowski -ren formulazio dotorearekin batera, asko lagundu zioten erlatibitate bereziaren onarpen azkarrari.
Einsteinek Lorentzen aurreko lanetan oinarritu zuen bere teoria. Objektuen propietate mekanikoak eter detektaezin baten bidez abiadura konstanteko higidurarekin aldatzen zirela iradoki beharrean, Einsteinek proposatu zuen edozein teoria arrakastatsuk izan behar dituen ezaugarriak oinarrizko eta sendo finkaturiko printzipioekin koherentea izan dadin, eter hipotetikoa edozein dela ere. Lorentz eraldaketak Maxwellen ekuazioekin duen lotura gainditu behar duela eta erreferentzia-marko inertzialen espazio eta denbora koordenatuen arteko oinarrizko erlazioak irudikatu behar dituela aurkitu zuen. Modu honetan, Fisikaren legeak Galileoren eraldaketarekin gertatu zen bezala aldaezinak izaten jarraitzen zutela erakutsi zuen, baina argi hori orain aldaezina ere bazen.
Erlatibitatearen teoria bereziaren garapenarekin, erreferentzia esparru unibertsal bakarra azaltzeko beharra desagertu egin zen, eta XIX. mendean eter argitsu baten teoriaren onarpena ere horrekin batera desagertu zen. Einsteinentzat, Lorentzen eraldaketak aldaketa kontzeptual bat suposatzen zuen: espazioan edo denboran posizioaren kontzeptua ez zela erabatekoa, baina desberdina izan zitekeela behatzailearen kokapenaren eta abiaduraren arabera.
Usteak eta proposamenak
Einstein, Dirac, Bell, Polyakov, 't Hooft, Laughlin, de Broglie, Maxwell, Newton eta beste teorialari batzuen ikuspegi filosofikoaren arabera, egon liteke espazio "hutsa" betetzen duen ezaugarri fisikodun baliabide bat, eter bat, horrek ahalbidetzen ditu ikusitako prozesu fisikoak.
Jone Guenetxea
Jone Guenetxea Arrinda (Abadiño, Bizkaia, 1978ko azaroaren 17a) ikus-entzunezko komunikazioan lizentziatua, Anboto astekariko zuzendaria da 2008tik eta Tokikom elkarteko presidentea izan da 2017tik 2021era arte.
San Giorgio in Bosco
Mugakideak
San Giorgio in Boscok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Pitmedden
, Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 1.137 biztanle zituen.
Jone Guenetxea
Biografia
Durangoko Kurutziaga ikastolako ikaslea izan zen umetan, ondoren Durangoko Institutuan jarraitu zuen ikasten. Euskal Herriko Unibertsitatean berriz, ikus-entzunezko komunikazioan lizentziatu zen. Zaletasunen artean dantza du, bere auzoko 12 harriak taldeko dantzaria da.