cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rafting
Raftinga edo ur-amilen jaitsiera ur-amilak edo ibaiak ontzi pneumatikoetan jaistean datzan kirola da. Normalean, nabigatzen diren ibaiek turbulentzia-mailaren bat izaten dute, eta horiei «ur-zuriko» ibaiak ere esaten zaie, kolore hori uraren gorputzetan zurrunbiloa sortzen duen aparraren ezaugarria delako. Ibai-mota horretarako beste izen arrunt bat «ur-lasterrak» besterik ez da.
Maddi Zubeldia
Idazlea
Poema bilduma batean kolaboratu du euskarazko partean, Immersion/ Murgiltze (Zortziko, 2018)
Erran gabe doa (Elkar, 2019) bigarren eleberrian, harremanak arakatzen ditu, isilpean gordetzen direnak eta erraten direnen arteko sarean harrapatuta dauden familia bateko kideen gorabeherak kontatuz.
Antzerkia
2018an, berak idatzitako antzerki batean ari da: Oroitzen naizeno, Alzeheimer eritasunaren gaia jorratzen duen lan bat.
Rafting
Erabiltzen diren ontzi ohikoenak baltsa, kanoa edo kayaka dira, zurruna edo puzgarria izan daitekeena.
Ulriksdal jauregia
Arkitektura
Jauregiak hainbat eraikin aipagarri ditu:
Villahermosa (ibaia)
Villahermosa (Vilafermosa), bere ibilguaren hasieran Linares (Linars) deitua, ekialdeko Espainiako ibaia da. Mijares ibaian du bere ahoa Castelló probintziaren barnean.
Bere iturria Aramón Valdelinares eski-estazioan dago, Gúdar mendilerroan (Iberiar sisteman). 59,9 km luze da eta 378,8 km²-ko arroa du. Bere ibilbideko flora eta fauna oso interesgarriak dira. Villahermosa del Río, Argelita eta Linares de Mora zeharkatzen ditu. Carbo ibaia bere ibaiadar nagusia da.
Afrixalus
Afrixalus anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Hyperoliidae familian sailkatua.
Antzandobi arre
Antzandobi arrea (Lanius cristatus) Lanius generoko animalia da. Hegaztien barruko Laniidae familian sailkatua dago.
Isopreno
Isoprenoa (2-Metil-1,3-butadienoa) 5 karbono dituen hidrokarburo asegabea da. formula du.
Garrantzia biologikoa
Isoprenoak Animalia eta landareek ekoizten dituzte eta gure gorputzeko hidrurorik ugariena da. Isoprenoen polimeroa Terpenoa da, lipido saponifikaezin mota bat, lerrokatua edo ziklikoa izan daitekeena.
Louise Fletcher
Estelle Louise Fletcher (Birmingham (Alabama), 1934ko uztailaren 22a - Montdurausse, 2022ko irailaren 23a) estatubatuar aktorea izan zen, telebistan eta zineman aritutakoa. 1976an Oscar saria irabazi zuen One Flew Over the Cuckoo's Nest filmagatik, non erizain ankerrarena egin baitzuen.
Sunset Hills (Missouri)
Sunset Hills Missourieko hiri bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 8,496 biztanle zituen, 23.57 kilometro koadrotan banatuta.
Francis Poulenc
Francis Jean Marcel Poulenc (Paris, Frantzia, 1889ko urtarrilaren 7a – 1963ko urtarrilaren 30a) musikagilea eta piano-jotzailea izan zen.
Ur-laster
Ur-lasterra ibaietan, malda nabarmenagoa delako, ura lastertasun eta bortiztasun handiagoz jaisten den zatia da. Ur-laster bat azalekoa da, eta arroka batzuk ditu jarioaren gainazalean. Arroken gainean eta inguruan isurtzen den urak bezala, aire-burbuilak horiekin nahasten dira eta gainazalaren zatiek kolore zuria hartzen dute, «ur-amilak» deritzona osatuz. Ur-lasterrak ubideak korrontearen higadura-indarrari aurre egiten dionean sortzen dira, ur-lasterren hondoarekin alderatuta. Arroka solidoetan zehar doazen erreka txiki-txikiak ur-lasterrak izan daitezke luzeraren zatirik handienean.
Francis Poulenc
Bizitza
Poulencen musikan Debussy, Satie, Stravinski eta Ravelen eragina nabaria da. Les Six taldeko partaide izan zen, eta taldearen helburuak zintzoen bete zituena. Denetan erromantizismoaren kontrakoena, bromazaleena eta estilo aldetik soilena izan zen. Musikagile sentikorra, antiakademikoa eta etorri handikoa izan zen.
Kantu-bildumak argitaratu zituen, haien artean, Bestiaire (1919, Bestiarioa); Figure humaine (1945, Giza irudia) kantata; eliza-musika a cappella edo orkestrarako: Meza (1937); Litanies à la Vierge noire (Letaniak Ama Birjina beltzari); Quatre motets pour un temps de pénitence (Lau motete penitentzia-aldirako); Stabat Mater (1951).
Hiru opera idatzi zituen, pianorako lanak, haizezko tresnetarako lanak, sonatak biolin eta pianorako, kontzertuak piano bat edo bitarako, klaberako kontzertu bat.
Eärnil II.a
Tolkienen legendariumean, Eärnil II.a, Gondorreko hogeitamabigarren eta azkenaurreko erregea da, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1883. urtean jaio eta 2043an hil zena. Telumehtar Umbardaczil erregearen ondorengoa da, Arziryasen birbiloba baita, Narmazil II.aren anaia, Telumehtarren semeak zirenak.
Historia
Eärnil, Gondorreko hegoaldeko armaden komandantea zen. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1944an, Auriga, Haradrim eta Variagen artean aliantza bat sortu zen, Gondor erasotzeko. Eärnilek, Haradrimak garaitu zituen hegoaldean, iparralderantz joan zen Ithilienetik eta Aurigak eta Khandeko gizakiak suntsitu zituen, Hildakoen Zingirara jaurtiz "non, iraganeko gudu nobleagoetako hildakoekin usteldu ziren".
Hala ere, inbasiotik libratu zen arren, Ondoher erregea eta bere semeak, Kanpamenduko gudua deritzonean hil ziren. Arthedaineko Arvedui erregeak, Gondorreko koroa aldarrikatu zuen Isildurren oinordeko eta Firiel, bizirik geratu zen Ondoher erregearen ondorengo bakarraren senar bezala. Baina Gondorreko kontseiluak bere eskaria arbuiatu zuen eta Eärnilek eskatu zuen koroa, kontseilu guztiaren onarpenarekin eman ziotena.
Bere semea, Eärnur izan zen, Noldorrekin batera, Nazgûlen Jauna garaitu zuena Fornosteko guduan eta Gondorreko azken erregea izan zena.
Izenaren etimologia
Eärnil izena, quenya hizkuntzakoa da, bere jatorria, Numenorreko Erresuman izan zuen ohitura, eta Elendil erregeak, Gondor eta Arnorreko erbesteko erresumetan hasi zuena, erresuma horiek sortu ondoren. Izenak, esanahi ezberdinak izan ditzake, eratzen duten izenen erabileraren arabera:
Honela, izenak, "Itsasoaren laguna" edo "Itsasoaren maitalea" esan nahi du.
Kanpo estekak
Królowie Gondoru
Gila pulchra
Gila pulchra Gila generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Cobitis microcephala
Cobitis microcephala Cobitis generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Magny (Yonne)
Magny Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Magny udalerrian erroldatutako biztanleak 809 ziren. Familiak 340 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (60 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 108 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 112 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 434 etxebizitza zeuden, 346 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 64 bigarren erresidentzia ziren eta 23 hutsik zeuden. 408 etxeak ziren eta 22 apartamentuak ziren. 346 etxebizitza nagusietatik 284 bere jabearen bizilekua ziren, 51 alokairuan okupaturik zeuden eta 11 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 26 etxek bi zituzten, 56 etxek hiru zituzten, 101 etxek lau zituzten eta 159 etxek bost zituzten. 304 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 149 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 176 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 525 ziren, horien artean 389 aktiboak ziren eta 136 inaktiboak ziren. 389 pertsona aktiboetatik 364 lanean zeuden (197 gizon eta 167 emakume) eta 25 langabezian zeuden (6 gizon eta 19 emakume). 136 pertsona inaktiboetatik 51 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 46 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Magny udalerrian 352 unitate fiskal zeuden, 856,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.406 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Nerenstetten
Nerenstetten Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Magny (Yonne)
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cuq (Tarn)
Cuq Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Tarn departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Sweet Springs (Missouri)
Sweet Springs Missourieko hiri bat da. Saline konderrian kokatua dago. 2010ean 1,484 biztanle zituen, 4.31 kilometro koadrotan banatuta.
Cuq (Tarn)
Biztanleria
2007an Cuq udalerrian erroldatutako biztanleak 469 ziren. Familiak 172 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 60 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Beinheim
Beinheim Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beinheim udalerrian erroldatutako biztanleak 1.894 ziren. Familiak 782 ziren, horien artean 222 pertsona bakarrekoak ziren (125 bakarrik bizi ziren gizonak eta 97 bakarrik bizi ziren emakumeak), 246 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 254 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 60 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Cuq (Tarn)
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 191 etxebizitza zeuden, 168 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 186 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 168 etxebizitza nagusietatik 127 bere jabearen bizilekua ziren, 33 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 10 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 131 etxek bost zituzten. 135 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 66 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 91 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Beinheim
Etxebizitza
2007an 915 etxebizitza zeuden, 804 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 48 bigarren erresidentzia ziren eta 63 hutsik zeuden. 692 etxeak ziren eta 220 apartamentuak ziren. 804 etxebizitza nagusietatik 549 bere jabearen bizilekua ziren, 235 alokairuan okupaturik zeuden eta 20 doan lagata zeuden; 14 etxek gela bat zuten, 59 etxek bi zituzten, 146 etxek hiru zituzten, 187 etxek lau zituzten eta 397 etxek bost zituzten. 743 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 336 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 392 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Cuq (Tarn)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Beinheim
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.394 ziren, horien artean 1.098 aktiboak ziren eta 296 inaktiboak ziren. 1.098 pertsona aktiboetatik 1.024 lanean zeuden (599 gizon eta 425 emakume) eta 74 langabezian zeuden (33 gizon eta 41 emakume). 296 pertsona inaktiboetatik 89 erretiraturik zeuden, 81 ikasten zeuden eta 126 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beinheim udalerrian 811 unitate fiskal zeuden, 1.880 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.402 euro zen.
Cuq (Tarn)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 296 ziren, horien artean 223 aktiboak ziren eta 73 inaktiboak ziren. 223 pertsona aktiboetatik 192 lanean zeuden (112 gizon eta 80 emakume) eta 31 langabezian zeuden (15 gizon eta 16 emakume). 73 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Beinheim
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 90 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 26 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 10 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 27 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 5 zurginak, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 8 jatetxeak eta 2 apaindegiak.
Cuq (Tarn)
Diru sarrerak
2009an Cuq udalerrian 177 unitate fiskal zeuden, 497 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.418 euro zen.
Beinheim
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen eta 1 drogeria zen.
Frederico Westphalen
Frederico Westphalen Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Cuq (Tarn)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 19 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen eta 3 higiezinen enpresak ziren.
Emyn Muil
Tolkienen legendariumean eta bere Eraztunen Jauna lan ospetsuan, Emyn Muil, Anduin ibaiaren bi alboetan, Argonathen ondoan hedatzen ziren muino harritsu, zorrotz eta malkartsu batzuei deritze. Emyn Muilen ekialdean, Frodo Zorrozabal eta Samsagaz Gamyi galdu egin ziren, eta Gollum aurkitu eta hezi zuten, Emyn Muilen mendebaldea, Aragorn, Legolas eta Gimliren abiapuntua izan zelarik, Rohanen bidez Merry eta Pippinen bila abiatu zirenean.
Kanpo estekak
Lista gór i wzgórz Śródziemia
Cuq (Tarn)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina, 2 iturginak, 2 argiketariak eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Cuq udalerrian 29 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.216 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Colmen
Colmen Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Colmen udalerrian erroldatutako biztanleak 217 ziren. Familiak 77 ziren, horien artean 15 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 31 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Beinheim
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Coregonus duplex
Coregonus duplex Coregonus generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Colmen
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 149 ziren, horien artean 103 aktiboak ziren eta 46 inaktiboak ziren. 103 pertsona aktiboetatik 95 lanean zeuden (55 gizon eta 40 emakume) eta 8 langabezian zeuden (5 gizon eta 3 emakume). 46 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 23 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Beinheim
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Colmen
Diru sarrerak
2009an Colmen udalerrian 91 unitate fiskal zeuden, 228 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.308,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Colmen udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 351 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Antzandobi buztangorri
Antzandobi buztangorria (Lanius isabellinus) Lanius generoko animalia da. Hegaztien barruko Laniidae familian sailkatua dago.
Piku
Piku udare-formako fruitua da, azala berdea, morea edo beltzaxka, eta mamia, gorria eta oso gozoa duena.
Sycamore Hills (Missouri)
Sycamore Hills Missourieko herrixka bat da. St. Louis konderrian kokatua dago. 2010ean 668 biztanle zituen, 0.37 kilometro koadrotan banatuta.
Hildakoen Zingira
Hildakoen Zingirak, Tolkienen lanean, lotura historiko zein mitikoak ditu.
Emyn Muiletik hegoekialdera dagoen zingira lurralde zabal bat da, Dagorladeko ordokiko lurrak, Uvanwaith eta Anduin ibaiaren lur zingiratsuen artean, Nindalf bezala ezaguna. Muinoetatik jaisten diren urek elikatuak, tokian, zingira eta errekazto kirastun ugari dago, lurrak, irmoak eta lehorrak diren toki gutxirekin. Dardaralekuak eta lokatza, kilometro karratu askoan hedatzen zen konstante bat zen. Usteltze gazen ondorioz, toki askotan, bapateko su zurruztadak edo argi apalarekin erretzen ziren sutzar iraunkorrak sortzen ziren.
Zingira hauetatik bidaiatu behar izan zuten Frodo Zorrozabal, Samsagaz Gamyi eta Gollumek, euren misioan Eraztunaren Gerran, Gollumek, urte asko lehenago, Sauronengandik ihes egiteko erabili zuen bidearen bila, Jaun Ilunaren zerbitzariak ez baitziren toki hartatik igarotzera ausartzen. Toki honetan aurkitu zituzten Hildako Aurpegien Zingirako mamu izugarriak, non, denbora asko lehenago hildako gerlarien izpiritu biziak, euren hilobi lokatztsuetan agertzen ziren.
Aglyptodactylus
Aglyptodactylus anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Mantellidae familian sailkatua.
Gaita (xirolarrua)
Gaita da xirolarruaren bertsio batzuek Iberiar penintsulan jaso ohi duren izena. Haize instrumentua alegia, batik bat folk musikaren esparruan erabilitakoa.
Gúdar mendilerroa
Gúdar Aragoiko mendilerroa da, Iberiar sisteman dagoena. Gúdar udalerria — mendilerroari izena ematen diona — mendilerroaren magalean dago, Valdelinares eta bere eski-estaziotik oso gertu. Teruelgo Maestrazgoko erdigunean kokaturik, bere mendirik altuena Peñarroya Haitza (2.019 m.) da.
Gúdar mendilerroak muturreko klima du, negu oso hotzekin eta uda leunekin. Prezipitazioak, irregularrak eta ez oso ugariak, 400 eta 600 mm-koak dira haranetan — orientazioaren arabera — eta 700 mm-koak goialdeetan.
Oinzubi
Oinzubi edo Zaldain tamainu txikiko zubia da. Oinezkoentzat moldatuta egoten dira eta oso material arruntekin eginak egoten dira.
Nekazari inguruetan oso ohikoak dira errekak, garaiera alde txikiak edo oztopoak gainditzeko. Sinpleenak alderik alde doan enbor edo ohol bat izan daiteke. Dena dela, badira ere oinzubi landuagoak, harrizkoak, eskudelez, e.a.
Syracuse (Missouri)
Syracuse Missourieko hiri bat da. Morgan konderrian kokatua dago. 2010ean 172 biztanle zituen, 0.97 kilometro koadrotan banatuta.
Oinzubi
XIX. mendean kristalezko oinzubiak egin ziren ere bai. Ezagunena Tianmen mendiaren labarretan dagoena; oinzubi horrek ehun metro ditu eta Zhangjiajieko Baso Parke Nazionalean dago.
Neufra
Neufra Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Ibituruna
Ibituruna Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Argonath
Argonathak, Tolkienen legendariumean, eta, batez ere, Eraztunen Jauna izeneko bere lanean agertzen den fikziozko monumentu bat da. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1250. urtean Romendazil II.a erregearen erregealdian, Nen Hithoelen parean eraikitako bi estatua erraldoi dira, Anduin ibairako sarrera zaintzeko, Gondorreko antzinako iparraldeko mugan.
Bere izenak, bi harri noble esan nahi du, baina erregeen zutabeak ere deituak dira, Elendilen seme ziren Isildur eta Anarion anaiak irudikatzen baititu, Gondorreko lehen erregeak. Lehenengoaren ondorengoak dira Arnorreko erregeak, Aragorn bera barne, Erresuma Bateratuko errege bezala koroatua izan zena. Bigarrenaren ondorengoak, Gondorreko erregeak dira.
Cobitis minamorii
Cobitis minamorii Cobitis generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Ceaulmont
Ceaulmont Frantziako udalerria da, Indre departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Ceaulmont udalerrian erroldatutako biztanleak 708 ziren. Familiak 315 ziren, horien artean 96 pertsona bakarrekoak ziren (48 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 111 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 96 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 418 etxebizitza zeuden, 313 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 69 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 413 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 313 etxebizitza nagusietatik 264 bere jabearen bizilekua ziren, 40 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 17 etxek bi gela zituzten, 60 etxek hiru zituzten, 109 etxek lau zituzten eta 127 etxek bost zituzten. 243 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 151 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 126 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 438 ziren, horien artean 312 aktiboak ziren eta 126 inaktiboak ziren. 312 pertsona aktiboetatik 275 lanean zeuden (152 gizon eta 123 emakume) eta 37 langabezian zeuden (18 gizon eta 19 emakume). 126 pertsona inaktiboetatik 52 erretiraturik zeuden, 28 ikasten zeuden eta 46 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ashe konderria (Ipar Carolina)
Ashe konderria (Ashe County) Ipar Carolinako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Jefferson da. 2010eko zentsuaren arabera 27,281 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Ceaulmont
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 24 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 3 iturginak, 1 argiketaria, 2 eraikuntza enpresak eta 1 higiezinen agentzia.
Ashe konderria (Ipar Carolina)
Geografia
Ashe konderriak 11,118 kilometro koadro ditu. Horietatik 812 ura dira. Beste 110,368 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 24,54 da.
Ceaulmont
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Ceaulmont udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.148 hektarea erabiltzen.
Ashe konderria (Ipar Carolina)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 27,281 pertsonetatik 26,731 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,311 dira. 148 beltzak edo afroamerikarrak. 56 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 105 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 5 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 231 pertsonek kokatzen zuten.
Ceaulmont
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Coregonus fatioi
Coregonus fatioi Coregonus generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Wake-board
Wake-boarda uretako kirola da. Taula baten gainean irristatzen da uraren gainean, eta kirolaria palonier izeneko soka batekin eramaten dute txalupa batetik, uretako motor batetik edo dorre- eta polea-sisteman (eski-kablea).
Markos Untzeta
Markos Untzetabarrenetxea Arriolabengoa, ezagunagoa Markos Untzeta ezizenaz (Eibar, Gipuzkoa, 1970) euskal abeslaria eta gitarra-jotzailea da, bakarka zenbait disko atera dituena. Irakaslea da lanbidez.
Wake-board
Uretako eskiaren eta snowboarden arteko konbinazio bat da, eta arraste-txalupa sortzen duen lorratzetik (wake) hartzen du izena.
29-39 kilometro orduko abiadurara iristen da, uraren baldintzen, riderraren pisuaren, tamainaren eta taularen kurbaduraren arabera. Jauzi eta akrobazia ugari egin daitezke.
Markos Untzeta
Bizitza
Londresen igo zen lehen aldiz agertoki batera, eta hurrengo urteetan lurralde anglofonoetan aritu zen. Eibarra itzuli zenean, euskaraz abesten hasi eta Gaua basamortuan diskoa atera zuen 2002an. Disko horretan hainbat lagun izan zituen alboan: Borja Barrueta, Jokin Salaberria, Dani Merino, Jeronimo Martin, Jon Urrutia, Izusko Izagirre eta Nerea Urrutia. Folk-rocka, countrya, bluesa... hainbat estilo jorratu ditu formatu elektriko zein akustikoan.
Basket Navarra Club
Basket Navarra Club Iruñeko saskibaloi talde gaztea da, LEB Ligan jokatzen duena.
Markos Untzeta
Bizitza
Eguzki gorri bat, diskoa 2018an atera zuen Esku Hutsik taldea zuela lagun grabaketan eta zuzenean. Taldeko kide dira Giovanni Zanon (gitarra), Iñaki Belaustegi (bateria) eta Angel Ituarte (baxua).
Javalambre
Javalambre (Chabalambre) Aragoiko mendigunea da. Teruelgo probintziaren hegoaldean dago, Gúdar-Javalambre eskualdearen barruan. Iberiar sistemako goragune garrantzitsuenetako bat da, gailurretako batzuk 2.000 metrotik gorakoak baitira. Latitudea 40 º-koa da iparraldean eta luzera 1 ° -koa Greenwicheko meridianotik mendebaldera dago, Mediterraneo itsasotik gertu, Iberiar penintsulako erdialde-ekialdean. Turiako eta Mijaresko sakonuneen gainean dagoenez, talaia pribilegiatua da lurralde zabal baten gainean, eta Teruel, Cuenca, Castelló eta Valentzia probintzietako toki askotatik ikus daiteke. Inguruetako batzuk Valentzia eta Castelló probintzietan sartzen dira. Bere alde valentziarrean, Rincón de Ademuz izeneko eskualdean, komunitate honen goreneko lekua dago, Cerro Calderón edo Alto de Barracas, 1838 m n.
Markos Untzeta
Bizitza
Azken diska Ekilibrista diskoa 2022an atera zen Giovanni Zanon-en laguntzarekin, izan ere kantuetako bat Zanon-ek idatzitakoa da. Estudioko grabaketan Karlos Aranzegi (bateria) eta Fernando Neira (baxua) musikariek parte hartu zuten, Haritz Harreguy produktorearen gidaritzapean.
Vila Nova de Poiares
Vila Nova de Poiares Portugalgo Coimbrako barrutian dagoen udalerria da.
Otsailaren 27
Otsailaren 27a gregoriotar egutegiaren urteko berrogeita hamazortzigarren eguna da. 307 egun falta dira urtea amaitzeko, 308 egun bisurteetan.
Kanpo estekak
Otsailaren 26 | Urteko egutegi | Otsailaren 28
Sardiniako kanala
Sardiniako kanala (Canale di Sardegna; Canale de Sardigna) mendebaldeko Mediterraneo itsasoaren zati bat da, Italiako Sardinia uhartea eta Afrikako Tunisiako kostaldea banatzen dituena. Afrikako kostaldearen eta Sardiniako Teulada lurmuturraren arteko punturik hurbilenak, 185 km. mendebaldetik hego-mendebaldera eta ekialdetik ipar-ekialdera, komunikazio sakona ahalbidetzen du Aljero-ligur-proventziar arroaren eta tirrenaren artean; hego-ekialdean, berriz, Siziliako itsasartearekin lotzen da.
Geologia
Sardiniako kanala Alpeetako apenino-magrebtar adarraren zati bat da. Lurrazala loditu eta mehetu duten bi plaka tektoniko gainjartzearen ondorio da, hurrenez hurren.
Albericus
Albericus anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Microhylidae familian sailkatua.
Egosketa
Egosketa edo egosi janariak prestatzeko teknika  desberdinei esaten zaie. Hauek elikagaia tenperatura altuan (irakiten, normalean) dagoen likido batean sartuz ematen dira, baina baita  likido bero honek sortzen  duen bapore aprobetxatuz ematen diranak. Guztiak egosketa tekniaren barruan sailkatzen dira.
Aar
17.620 km2ko azalera hartzen du eta batezbesteko 508 m/s3ko ur-emaria du. Thun hiritik behera ontziz ibil daiteke.
Egosketa
Ohiko egoste teknika da gurean ezagunena, jakia irakiten  dagoen likido batean murgilduz kozinatzeari esaten zaio.
Lurrunetan egosi, osagai bat elementu likido baten berotasunak sortzen duen lurruna aprobetxatuz kozinatzea. Gaur egun sukaldeko tresneria eta makinariaren aurrerapenak ( labe mistoak, mikrohuin labeak ) teknika hau gero eta gehiago erabiltzea ahalbidetu du.
Maria bainuan egosi, ur berotan sartuta dagoen ontzian prestaketa bat egosteari esaten zaio. Batez ere, prestaketa delikatuekin erabiltzen da teknika hau, gehienetan arrautza duten kasutan, eta poliki kozinatzea edo tenperatura ogi zaindu nahi denean.
Hutsean egosi, Jaki ak hutsea n  ontziratu ondoren lurrunetan edo maria bainuan tenperatura baxura egosten dira. Osagai nagusia, hornigai  eta  ongailu ekin, ontziratu ondoren, 60ºC-80ºC edo 100ºC-tara, dagokion denboran egostea. Hainbat kasutan, ordu askotan.
Galdarraztatu ara irakinetatik edo epeletik abiatuta oso denbora laburreko egosi aldiari esaten zaio.
Zurian egosi erraz oxidatzen diren barazkiekin egiten da. Barazkiak egosiko den urari azido bat, normalean limoia eta irina gehitzen zaio.
Papillote elikagaiak paper batean bildua bere lurrinekin egostean datza.
Tallapoosa (Missouri)
Tallapoosa Missourieko hiri bat da. New Madrid konderrian kokatua dago. 2010ean 168 biztanle zituen, 1.16 kilometro koadrotan banatuta.
Yasuyuki Sato
Yasuyuki Sato (佐藤 康之, 1966ko apirilaren 12a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sanfrecce Hiroshima.
Rinxent
Rinxent Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Zeramida
Osagaiak
Bi osagai ditu:
Rinxent
Biztanleria
2007an Rinxent udalerrian erroldatutako biztanleak 2.768 ziren. Familiak 1.032 ziren, horien artean 256 pertsona bakarrekoak ziren (80 bakarrik bizi ziren gizonak eta 176 bakarrik bizi ziren emakumeak), 324 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 356 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 96 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Zeramida
Garrantzia biologikoa
Funtzio nagusia esfingolipidoak eta glukolipidoak osatzea da. Honetaz gain zelula zaharren apoptosian laguntzen du.
Rinxent
Etxebizitza
2007an 1.137 etxebizitza zeuden, 1.079 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 45 hutsik zeuden. 1.082 etxeak ziren eta 53 apartamentuak ziren. 1.079 etxebizitza nagusietatik 710 bere jabearen bizilekua ziren, 348 alokairuan okupaturik zeuden eta 21 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 39 etxek bi zituzten, 111 etxek hiru zituzten, 279 etxek lau zituzten eta 647 etxek bost zituzten. 734 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 520 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 346 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ipuin
Ipuina edo istorio laburra literatura genero bat da, betiere prosaren barruan. Ipuin mota nagusietako bat, gaur egun, haurrentzako ipuina da. Irudimenak sortutako alegiazko kontakizuna da.
Rinxent
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.796 ziren, horien artean 1.173 aktiboak ziren eta 623 inaktiboak ziren. 1.173 pertsona aktiboetatik 1.014 lanean zeuden (599 gizon eta 415 emakume) eta 159 langabezian zeuden (85 gizon eta 74 emakume). 623 pertsona inaktiboetatik 148 erretiraturik zeuden, 182 ikasten zeuden eta 293 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ipuin
Historia
Beste literatura generoen aldean, ipuingintzaren bilakaera historikoa finkatzea zail da. Bi eratako ipuinak bereiz daitezke: herri ipuin miresgarriak eta literatura kontakizun laburrak. Jatorriz, ipuina ahozko herri literaturaren eredu garbienetakoa da. Ezin konta ahala bilduma egin dira garai modernoan herri ipuinenak, garai ezberdinetakoak eta elkarren artean harremanik ez zuten herrienak. Ahoz aho pasa dira jendearen oroitzapenean eta idatziz ere bai, behin eta berriz, era ezberdinetara landuak. Ezagunak dira, esaterako, Mila eta bat gau liburua eta Perrault, Grimm eta Andersen idazleen lanak. Autore horiek herriaren ahotik jaso eta moldatu zituzten beren kontakizunak eta pertsonaiak.
Rinxent
Diru sarrerak
2009an Rinxent udalerrian 1.100 unitate fiskal zeuden, 2.849 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.428 euro zen.
Ipuin
Historia
Literatura kontakizun laburrak, berriz, ez dira nahitaez fantasiazkoak eta ez dira beti irakurle gazteei lotuak. Era horretakoak dira ipuin generoaren hastapenetan, Hitako artzapezaren Libro de buen amor lanean ageri direnak, hitz neurtuz idatziak badira ere, eta Lucanor kondea izeneko liburua. Lehenagotik Indian, Txinan eta Arabian ipuin idazle asko izan ziren. Baina ipuin kontzeptua, bermatu, XIV. mendean bermatu zen Boccaccioren Decamerone lanarekin. Decameroneren ildotik doaz Nafarroako Margarita erreginaren Heptameron, Bandelloren Novelle Italian, eta Chaucerren Canterburyko ipuinak liburua.
Rinxent
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 110 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 11 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 15 eraikuntza enpresak ziren, 25 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 33 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 autoeskolak, 3 igeltseroak, 1 margolaria, 4 zurginak, 4 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 3 ile apaindegiak, 3 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
Ipuin
XIX. mendea
Kazetaritzaren gorakadak aukerak zabaldu zituen, eta ipuin ugari argitaratu ziren aldizkari eta agerkarietan. XIX. mendeko eleberrigile gehienek idatzi zituzten ipuinak: Balzac, Stendhal, Gautier, Flaubert, Pushkin, Dickens, Walter Scott, Clarín ebar. Errusian, Gogolek Longaina ipuinarekin geroko literaturaren historia guztian eragin erabatekoa izan zuen, Esteban Echeverría argentinarrak Hego Ameriketan bezala El matadero ipuinarekin. Frantzian, maisu handienetako bat Maupassant izan zen, inpresio bat azaltzen duena orri laburretan, kontakizunezko iradokizun batean kondentsatua. Errusian, berriz, maisu asko dago baina guztien artean Turgenev, Dostoievski, Tolstoi eta batez ere Txekhov dira aipagarrienak. Estatu Batuetan, Bierce, Hawthorne eta Melville.
Rinxent
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 okindegi zen, 1 elektrotresna denda zen, 1 altzari denda zen eta 3 lore-dendak ziren.
Ipuin
XX. mendea
XX. mendean egoerak bere luzapena du. Esan daiteke eleberrigile guztiek erabili dutela noiz edo noiz ipuingintza kontakizunak idazteko, eta badira ipuinak besterik idatzi ez dituzten idazleak. Ipuingintza eleberriaren parean jarri da eta genero bereizitzat jotzen da. Bereziki nabarmendu dira genero horretan: Pirandello eta Moravia Italian, James Kipling, James Joyce eta Chesterton Bretainia Handian, Mann eta Kafka Alemanian, Mario de Andrade eta Guimares Rosa Brasilen, Horacio Quiroga, Borges, Cortázar, Vargas Llosa, García Márquez eta Rulfo Hego Ameriketan.
Euskal Herrian
Euskal Herrian ere herriaren ahotik herri ipuinak jaso eta bildu dituztenak daude alde batetik, eta literatura kontakizun laburren egileak, bestetik. Biltzaileen artean aipatu beharrekoak dira: François Xabier Michel, Jean-François Cerquand, Azkue, Wentworth Webster, Julien Vinson, Barbier eta Jose Migel Barandiaran, besteak beste.
Rinxent
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Rinxent udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1  eta anbulantzia 1  bat zegoen.
Ipuin
Euskal Herrian
Aurreko literaturagileek, erlijio liburuetan eta, ipuin modukoak eta santuen bizitzak sartzen zituzten etsenplu gisa, jendeari moral ereduak eskaintze aldera. Erromantizismo garaian eta lore-jokoen inguruan elezaharrak moldatzen hasi ziren, erdaraz bezala euskaraz ere. Izen batzuk aipatzekotan: Joan Venantzio Arakistain, Trueba, Goizueta, Arrue, Campión eta Etxegarai.
Rinxent
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1  eta lehen-hezkuntzako eskola 1  zegoen.
Ipuin
Euskal Herrian
XIX. mendean berean izan zen Euskal-Erria izeneko aldizkarian idazten zutenen artean joera bat izkirimiri edo irri ipuin motzak idazteko: Biktoriano Iraola, Martzelino Soroa, Toribio Alzaga, eta —giro horretatik kanpo, baina irri ipuinaren barruan— Kirikiño eta Urruzuno. Alegiaren generoa ere sarri erabili izan da, batez ere Esoporenak eta La Fontainerenak itzultzeko: Bizenta Mogel, Jean-Baptiste Artxu, Leonce Goietxe; edo berriak asmatzeko: Iturriaga, J.M. Zabala, Uriarte, Oxobi, Grazian Adema.
Rinxent
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ipuin
Euskal Herrian
XX. mendean tradizioaren bidetik ibili ziren hainbat idazle, hala nola: Gregorio Mujika, Joxe Arratibel eta Piarres Lafitte, besteak beste. Literatura genero bereizia egin nahian saiatu ziren Tene Mujika, Jautarkol eta batez ere Nemesio Etxaniz, baina ohiturazko kontakizunaren bidetik betiere. Ipuingintza modernoa bete-betean Anjel Lertxundiren Hunik arrats artean (1970) ipuin bildumarekin hasi zen, nahiz eta lehenagotik badiren saio batzuk, esaterako, Martin Ugaldek Venezuelan argitaratutako Iltzailleak (1961) liburuarekin. 1950-1960 urte inguruetan badira beste saio batzuk, aldizkarietan atera zirenak (Gazte, Pan-pin, Gure Herria, Herria, Egan, Euzko-Gogoa) eta autorea hil eta gero argitaratu zirenak. Hiru idazle aipatu behar dira sail horretan: Jean Etxepare Landerretxeren Mendekoste Gereziak (1963-1991) bilduma, Gabriel Arestiren Ipuinak (1979) eta Jon Miranderen Ipuin izugarriak (1984). Hunik arrats artean liburuaz geroztik, ugari izan dira ipuina literatura genero gisa landu dutenak. Gaur egun, euskarazko idatzietan, genero estimatua izatera heldu da.
Tortxa (argipena)
Tortxa terminoak hainbat adiera du:
Alexteroon
Alexteroon anfibio genero bat da, Anura ordenaren barruko Hyperoliidae familian sailkatua.
Neuhausen (Enz)
Neuhausen (Enz) Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Gila robusta
Gila robusta Gila generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Coregonus fera
Coregonus fera Coregonus generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Lanius phoenicuroides
Lanius phoenicuroides Lanius generoko animalia da. Hegaztien barruko Laniidae familian sailkatua dago.
Grande-Marlaska (musika taldea)
Grande-Marlaska pop musika talde Madrildar bat da. Garzón izenarekin jaio zen baina 2006ko uztailaren 18an auzitara eramateko mehatxu baten ondorioz taldearen izena aldatzea erabaki zuten. Taldearen hiru kideak Roberto Herreros, Eugenia Malela Durán, Pepo Márquez dira. Espainia osoan zehar ematen dituzte kontzertuak, areto ertain eta txikietan gehienbat. Bi EP eta LP bat argitaratu dituzte.
Temminck txirri
Temminck txirria (Calidris temminckii) scolopacidae familiako hegazti zangaluzea da
Iparraldeko Eurasian bizi den hegazti hau neguan Afrika tropikalera eta hegoaldeko Asiara migratzen da.
Miranda (Mato Grosso do Sul)
Miranda Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Cobitis multimaculata
Cobitis multimaculata Cobitis generoko animalia da. Arrainen barruko Cobitidae familian sailkatzen da.
Liam O'Flynn
Liam O'Flynn edo Liam Óg Ó Floinn, irlanderaz (Kill, Kildare/Contae Chill Dara, Leinster, 1945eko apirilaren 15a - 2018ko martxoaren 14a) musikari irlandarra izan zen. Irlandako gaitaren ("Uilleann pipes") jotzailea izan zen, batez ere.
Euskal Herrian, 1996an jo zuen Getxon "Oskorri" taldearen 25. urteurrena zela-eta, "Gaztelugatxe" abestia hain zuzen ere.
Gaztelugatxe abestia Oskorrirekin
1996an Oskorriren 25. urteurrenean Liam O'Flynn irlandar musikariak lehenengo ahapaldia euskaraz deklamatu zuen, eta bigarrena Oskorrikoek irlanderaz kantatu zuten, E. Béhal eta S. Ó h'Eochagáin lagunek itzulita, honela:
Taneyville (Missouri)
Taneyville Missourieko herrixka bat da. Taney konderrian kokatua dago. 2010ean 396 biztanle zituen, 1.22 kilometro koadrotan banatuta.
Coregonus fontanae
Coregonus fontanae Coregonus generoko animalia da. Arrainen barruko Salmonidae familian sailkatzen da.
Saltsa bearnes
Saltsa bearnesa (sauce béarnaise) gurinez, binagreraz eta tipulatxez maneaturiko gorringoz eta apoperrexilez egindako saltsa emultsionatua da, ardo eta ozpinetan prestatzen dena. Zenbait xerrekin (Chateaubriand xerra, filet mignon), arrainekin edo barazki-parrilladarekin primeran bat egiten du.
Collinet chefak asmatu eta lehendabizikoz 1836ko abuztuaren 25ean zerbitzatu zuten "Le Pavillon Henri IV" jatetxearen irekieran. Pauen jaiotako Henrike III.a Nafarroakoaren omenezko errezeta izan zen.
Erabilerak
Prestaketa desberdinak estali eta gainerretzeko erabil daiteke, adibidez arrainarekin.
Taos (Missouri)
Taos Missourieko hiri bat da. Cole konderrian kokatua dago. 2010ean 878 biztanle zituen, 5.76 kilometro koadrotan banatuta.
Swallowfield Park
Swallowfield Park Berkshire konderriko etxe handi bat da. Etxea Swallowfield herritik gertu dago, Reading hiritik 4 milia hegoaldera. Eraikin eta lorategi ederrak ditu. Swallowfield Park XVI.mendearen amaierako Backhouse familiaren etxea izan zen, egun eraitsitako Tudor estiloko jauregian bizi izan zena. Familia honetako kide ospetsuena William Backhouse, Rosenkreutz elkartearen filosofoa izan zen. Swallowfield Park-eko etxea 1689an sortu zen Henry Hyde-k, Clarendon-eko kondeak, William Backhouse-ren alabarekin ezkondu zenean. Arkitektoa William Talman izan zen.
Patricia Neal
Patsy Louise "Patricia" Neal (Packard, Kentucky, 1926ko urtarrilaren 20a - Edgartown, Massachusetts, 2010eko abuztuaren 8a) estatubatuar aktorea izan zen, telebistan eta zineman aritutakoa.
Tibet
Hiriburua Lhasa hiria da.
Orografia eta hidrografia
Tibeteko lurraldea goi-ordoki bat da, mendi garaiez inguratua. Tibeteko garaiera 3.000 m-tik gorakoa da lurraldeko leku guztietan, eta askotan 4.000 m-tik gorakoa. Iparraldeko goi-ordokiak (Byang-thang) 1.300 km hartzen ditu mendebaletik ekialdera eta 4.600 m-ko garaiera du. Iparraldean Kuen Lun mendiak ditu (6.000 m inguru); mendebaleko eta hegoaldeko mugan, berriz, Himalaia mendiak; horietako bat da Everest mendia (8.848 m), Tibeten eta Nepalen arteko mugan; ekialdean Trans-Himalaia mendiak ditu, 6.000 m ingurukoak. Bi mendikate horien artean Brahmaputra ibaia igarotzen da, Tibeteko hegoaldea zeharkatu ondoren, mendien artetik igaro eta Indian barrena abiatzen dena. Iparraldean eta erdialdean ez da ibairik, baina badira aintzira handiak. Tibeteko mendietan munduko ibairik handienetako batzuk sortzen dira: Indus, Brahmaputra, Yangtze, Huang Ho, Mekong, Saluen eta Tarim ibaiak. Horietatik Brahmaputra da Tibeteko lurraldeak igarotzen dituen bakarra.
Klima eta landaredia
Lehorra da oro har, eta hezetasun txikia du, Himalaia mendi garaiek oztopo egiten baitiete hegoaldeko montzoi haizeei eta haiek ekartzen dituzten euriei. Tenperatura hotza izaten da mendialdean (5.500 m ingurutik gora elurra urte osoan) eta epelagoa ibarretan. Hiriburuan adibidez (3.600 m) batez beste 0 °C inguru izaten dira neguan eta 17 °C udan. Tenperatura aldaketa handiak izaten dira egunean zehar, goizak eta gauak oso hotzak baitira. Bestalde haize hotz eta lehorrari esker labore aleak luze irauten dute (50-60 urte) biltegietan eta ez da izaten izurriterik. Eguraldia dela eta mendietan eta iparraldeko eta erdialdeko goi-ordokietan artzain nomadak besterik ez dira bizi. Brahmaputraren arroan klima epelagoa da eta laboreak lantzen dira horri esker.
Historia
Tibeteko lurraldea nazio batua zen III. mendean, budismoaren hedapena hasi zenean. Handik aurrera printzerri txikietan banatu zen, eta 1247an mongolen erasoak jasan zituen. Bitarte horretan budismo lamaista nagusitu zen. Lehenengo dalai-lamak (XIV-XV. mendeen bitartean) erlijio aginpidea zuen soilik, baina ondorengoek gero eta aginpide handiagoa bereganatu zuten, eta 1642an Dalai Lama Tibeteko gobernuaren buru izendatua izan zen. 1950. urtea arte Tibetek ez zuen ia harremanik izan kanpoko herrialdeekin. Urte horretan, Txinako Herri Errepublikak hartu zuen lurraldea. Tibetarrak Txinaren mende egon ziren handik aurrera; txinatarrek aitonen semeei eta elizari lurrak kendu zizkieten, nekazaritza kolektiboa antolatu zuten eta budismoa debekatu zuten. Matxinada ugariren ondoren, 1959an Tenzin Gyatso dalai-lamak Indiara ihes egin behar izan zuen, eta txinatarrek antolatu zuten lurraldeko ekonomia eta politika. Gaur egun Txinako lurralde autonomoa da, baina txinatarren aurkako erresistentzia higikundeak badira oraindik ere.
Biztanleak
Tibeteko biztanle gehienak etnia berekoak dira eta hizkuntza bera erabiltzen dute: tibetera. 4.000.000 inguru dira, Txinako beste lurraldeetan bizi direnak kontuan hartuta, eta beste 2.000.000 inguru gehiago dira Bhutanen, Indian, Nepaleko iparraldean, Jammun eta Kaxmirren bizi direnak. 1959. urtea arte biztanleen % 20 apaizen taldeko kideak ziren (1960an, 2.400 monasterio zeuden eta 100.000 fraide edo moja; 1979an, txinatarren erasoen ondoren, 12 monasterio eta 2.000 fraide edo moja besterik ez). Monasterioak ikasteko leku nagusiak izan ziren.
Ekonomia
Artzaintza, nekazaritza eta basogintza dira Tibeteko ekonomiaren oinarri nagusiak. Merkataritzak, eskulangintzak, administrazioak eta erlijio egiturak ere garrantzi handia dute. Gizartearen antolamenduaren oinarria kastak dira, baina ez Indian duten egitura itxiarekin; bestetik, goi mailako kastak badiren arren, biztanle gehienak nekazariak dira. Nekazaritza (garagarra, koltza, patata, azenarioa-eta) eta abere hazkuntza (jak a, ahuntzak eta ardiak) ekonomia jarduera nagusiak dira. Mea ugari dagoen arren lurraldearen orografiak ez du erraztasunik ematen gaiak ateratzeko. 1951 arte komunikabideak oso urriak eta desegokiak ziren; tibetar gehienak oinez, zamariz edo ibai-ontziz ibiltzen ziren; urte horretan hasi ziren txinatarrak autoz ibiltzeko lehenengo errepideak egiten.
Haga jauregia
Haga jauregia (Haga slott) Suediako erregeen jauregietako bat da. Solna hirian dago, Stockholm erdigunetik 2 kilometrotara.
Historia
1792an Gustavo III.a Suediakoa erahil zuten eta Brunnsviken-en egiten ari zen gaztelu itzelaren lanak bertan behera gelditu ziren. Bere semeak, Gustavo IV.ak jauregi apalago bat altxatzea erabaki zuen eta Carl Christoffer Gjörwell arkitekto gazteari Italiako villa antzeko bat diseinatzeko eskatu zion. 1802 eta 1805 artean eraiki zen Haga jauregia. 1790an suak erre zuen eliza ere berreraiki zuten.
1966an Gobernuak eskuratu zuen eta Atzerritik zetozen gonbidatuentzako eraikina bihurtu zen. 2009an errege familiari itzuli zitzaion eta Victoria printzesaren etxebizitza da gaur egun.