cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krausismo
Espainian oso gogo onez hartu zuten proiektua kleroaren premisa atzerakoietan oinarritutako hezkuntza sistema ilun eta azientifikoaren aurka zeuden talde intelektual aurrerakoi batzuek. Garrantzi handikoak izan ziren Isabel II.aren gainbeheran eta Seiurteko Demokratikoko politikan.
Hala ere, errestaurazio canovistak, Orovio ministroaren eskutik, maisu horiek berriro gogor ere gogor jazarri zituen.
Clyde Arkua
Clyde Arkua (ingelesez Clyde Arc), bertakoen artean Squinty zubia izenez ezaguna, eta aurrez Finnieston zubia, Eskoziako Glasgow hirian dagoen zubi bat da, eta izena Clyde ibaia zeharkatzen duelako zor dio.
Dorosoma petenense
Dorosoma petenense Dorosoma generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Casetasko geltokia
Historia
2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.
Krausismo
≪Krausismoak, beraz, irakaskuntza denei zabaltzea, dohai publikoak maitatzea eta lana eta atsegina orekaz banatzea nahi du eta horretan boto, aholku eta eredua emanez ahalegintzen da, hartara gizartearen egoera, estatua eta lege politikoak hobetzeko. Era berean, gaitzetsi eta aurka egiten dio buru argitasuna lotu, bihotza galarazi, borondatea harrotu edo menperatu, lana batu eta askatasun publikoak eta gizartearen eskubideak mugatu nahi dituenari; labur esanda, herriaren argitasuna, borondatea, eta indar materialen berezko mugimendua atzeratu, gelditu edo okertu nahi duenari≫.
Casetasko geltokia
Historia
2008ko ekainaren 11n, 2008ko Erakusketa Unibertsalaren ondorioz, Casetas auzoa aldiriko trenen sarean sartu zen.
Geltokia
MZA enpresako geltoki zahar eta xumea mantentzen duen arren, hormigoizko eta kristalezko bidaiari-eraikin moderno bat du, aldiriko geltoki gisa dituen funtzio berriei erantzuteko. Pasabide bat du trenbidea gainditzeko, eta aparkaleku bat esparruaren kanpoaldean.
Karlos Martel
Borrokari iparraldean eta ekialdean
721ean, Al-Andalusko omeiatarrek Tolosa Okzitaniari eraso egin zioten, eta Eudonk laguntza eskatu zion Marteli, baina honek ukatu egin zion, eta nahiago izan zuen bere aurkaria ahultzen ikusi. Martelek iparraldean gudukatzen jarraitu zuen frisiarren kontra, egungo Herbeheretan eta Belgikan, baita ekialdean ere, eta 723. urterako mendean hartuak zituen Bavaria, Alamaniako lurraldea eta saxoiak. Aldi berean, ordu arteko armada indartsuena osatzen joan zen, behar zuenean horretarako Elizari lurrak eta jabetzak atzemanez.
Krausismo
Julián Sanz del Río: "Textos escogidos, Eloy Terrón ed. Bartzelona, Ed. Cultura Popular, 1968, 90-91. o. a.
Girolamo Rainaldi
Girolamo Rainaldi (Erroma, 1570eko maiatzaren 4a - ib., 1655eko uztailaren 15a) italiar arkitektoa izan zen.
Biografia
Montalbon egin zituen arkitekturako ikasketak Domeniko Fontana italiar arkitektoarekin batera, eta azken horrek Sixto V.a Aita Santuarentzako eliza bat eraiki zezan agindu zion. Sixto V.a Aita Santuak, halaber, senatu-jauregiaren eraikuntza-lanak amaitzeko eskubideak eman zizkion. Pamphilj jauregia eraki zuen 1650. urtean Erroman (Navona enparantza) Inozentzio X.a Aita Santuaren aginduz. Girolamok egin zituen, halaber, Parmako bi jauregiak eta Boloniako Santa Luzia eliza.
Karlos Martel
Akitaniaren kontra
732an omeiatarrek Baskoniako dukerria indarrez zeharkatu, arpilatu eta suntsitu zuten, eta Poitiers ingurura helduta Martel buru zuen armadarekin borrokatu ziren. Martelek, Eudon ere oraingoan aldean zuela, omeiatarrei irabazi zien. Ondorioz, Eudonek eta Akitaniak men egin zioten formalki frankoei, nahiz eta funtsean independente jarraitu.
Azken urteak
735ean, Eudon I. Handia hil berritan, bere seme Hunald Akitaniako duke berriak Karlosi men egiteari utzi zion eta aske aldarrikatu zuen bere burua eta Akitania. Ondorioz, armada boteretsu bat aldean zuela, Martelek Bordeleri eraso egin, hiria azpiratu eta arpilatu egin zuen, bigarrenez lau urteko epe laburrean. Aldiz, Akitaniako kondeen armada batek, segur aski Eudonen seme Hunald Akitaniakoa buru zuela, gogor egin zion Karlosen 2. espedizio militar bati 736an eta, berari formalki men egitearen trukean, Karlosek Hunalden eskuetan utzi behar izan zuen Akitania.
Hurrena, Borgoinara jo zuen, Rodano ibai inguruan. Espedizio horretan, bertako agintariak bota zituen, eta berari leial zitzaizkion buruzagiak jarri zituen (fideles). Egoera Borgoinako Dukerrian kontrolatutakoan, Galia hego-ekialdera alde egin zuen 737an, Septimaniako eta Proventzako jaunen eta omeiatarren kontra borrokatzera. Helburu nagusia ez zuen lortu ordea, Narbona bereganatzea eta omeiatarrak botatzea, baina Septimaniako hainbat hiriri eraso egin zien, eta Avignon suntsitu.
739an beste espedizio bati ekin zion Rodano ibaian behera, oraingoan Proventzara zuzenduta, Maurontzio Marseillako konde etsaia menderatzera. Helburua lortu egin zuen, eta Proventzako jaunek men egin zioten. Neustriara itzuli, eta handik gutxira hil zen 741ean, Querzy-sur-Oizen.
Clyde Arkua
2006ko irailaren 18an inauguratu zen.
1969an Kingston zubia ireki zenetik, hiriaren erdigunean trafikoarentzat egokitutako eraikitako lehenbiziko zubia da.
Melanorivulus dapazi
Melanorivulus dapazi Melanorivulus generoko animalia da. Arrainen barruko Rivulidae familian sailkatzen da.
Erroketa
Matematikan, erroketa a zenbaki baten n ordenako erroak aurkitzeko prozesua da.
Erroketa berreketaren alderantzizko eragiketa da.
Beraz, honako hau betetzen da;, non n errotzailea edo ordena den, a errokizuna eta x n-garren erroa.
Definizioa eta notazioa
a zenbaki baten n-garren erroa, ondorengo ekuazioaren n emaitza erreal edo konplexuetako edozeini esaten zaio,
Erro karratua (n = 2) askotan goi-indize gabe idazten da, hau da, \sqrt{a}, \sqrt[2]{a} beharrean. n = 1 kasurako, erroa idaztea edo ez idaztea baliokidea da:.
Zenbaki erreal positiboen barruan beti aurki daiteke n-garren erro positibo bakarra. Bestalde, a zenbakia negatiboa bada n  errotzailea bakoitia denean soilik existituko da erro erreal bat. n errotzailea bikoitia denean, aldiz, zenbaki negatibo baten n-garren erroa ez da zenbaki erreala (ez dago zenbaki errealen barruan definituta).
Zenbaki konplexuen barruan, z zenbaki bakoitzerako zehazki n n-garren erro desberdin aurki daitezke.
Cemmaes
, 'Cemais', Galesko komunitate bat da, Powys konderrian. Dyfi ibaiaren ertzean dago, Machynlleth udalerritik 5 milia ipar-ekialdera.
Erroketa
Berreketarekiko harremana
n ordenako erroketa eta ordena bereko berreketa elkarren artean baliogabetzen dira. a zenbaki erreal positiboetarako eta n arruntetarako erroaren definizio orokorra hartuz, hau lortzen da:.
Zenbaki baten n ordena jakin bateko erroa, zenbaki hori alderantzizko berreketarekin berretzearen baliokidea da. Berreketa arauen arabera,.
Beraz, n ordenako erroketa, berretzailearen  berreketa adierazteko beste modutzat uler daiteke:.
Zenbaki positiboen erroen singulartasuna
Zenbaki positiboen erroak aurkitu aurretik aipaturiko problemak, zeinu desberdineko bi ebazpen ditu n bikoitia denean. Hala ere, erroketari aplikaturiko \sqrt{\ } ikurrak funtzio bat adierazten du eta, beraz, printzipioz emaitza positiborako den balio bakarra itzuli behar du. Adibidez, x^{2}=4 ekuazioak +2 eta -2 soluzioak ditu, baina \sqrt{4}-ri 2 soluzioa esleitzen zaio, eta ez -2 balioa.
Zenbaki negatiboen erroak
Zenbaki negatiboen erroekin ez da uniformeki lan egiten. Adibidez,
(-2)^{3}=-8
da, eta hortik lor dezakegu -2 dela zenbaki erreal bakarra zeinen kuboa -8 den. Oro har, berretzaile arrunt bakoitiko zenbaki negatiboen potentziek zenbaki negatiboak emango dituzte.
Zenbaki negatiboen erro bakoitiei dagokienez, erroaren barruan ez da zeinu negatiboa jartzen, zehaztugabetzat jo daitekeelako edo txarto definituta egon daitekeelako. Irizpide hori erabiliz, x^{3}=-8 ekuazioaren emaitza bezala adierazi behar da, eta ez  bezala. Horrela idatzita, zenbaki negatiboen erroak onartzen dira errotzailea zenbaki bakoitia bada, (3, 5, 7, ...), non den. Erroak horrela adierazteak erro positiboetarako baliagarriak diren propietate batzuekiko kontraesanak saihesten ditu. Horren erakusgarri izan daiteke:
Mugagabetzat jotzen den adierazpenak ere ez du balio formula honekin,
zenbaki negatibo baten logaritmoa ez dagoelako definituta (a ezin da negatiboa izan). Zenbaki negatiboen errotzaile bikoitidun erroak ezin dira zenbaki errealak izan, zenbaki horien berretzaile bikoitien berreturak ez baitira inoiz negatiboak. Ez dago x errealik non x^2=-1 betetzen den eta, beraz, zenbaki errealen barruan ezin da  x=\sqrt{-1} aurkitu. Zenbaki negatiboen erroen beharrak zenbaki konplexuak sortzea ahalbidetu zuen. Hala ere, zenbaki konplexuen eremuan, zenbaki negatiboen erroek ere murrizketa batzuk dituzte.
Propietateak
Aurretik aipatutakoagatik, berreketaren propietateak erroketarekin ere betetzen dira. Propietate hauek bete daitezen, erroen errokizuna positiboa izatea eskatzen da.
Biderkadura baten erroa
Adibidez, =  =
Flutikasona
Flutikasona kortikosteroide sintetikoa da, Pneumologia, ORL eta Dermatologia arloetan erabiltzen dena.
Erroketa
Biderkadura baten erroa
Hurrengo erara emaitza bera lortzen da:
Flutikasona
Indikazioak
Alde batetik, asma eta BGBK arnas gaixotasunetan erabiltzen da, inhalagailuan kartutxo presurizatu moduan bera bakarrik ("Flixotide") edo Salmeterolekin batera "accuhaler" izeneko hauts lehorraren gailuan ("Seretide" edo "Plusvent").
Erroketa
Zatidura baten erroa
Adibidez, =
Flutikasona
Indikazioak
Bestela, errinitis alergikoa tratatzeko ere erabilgarri dugu, "Flixonase" izen komertzialarekin.
Azkenik, ekzemak eta psoriasia sendatzekoa da ere bai.
Erroketa
Erro baten erroa
Adibidez,
Erro baten berretura
Adibidez, m = 3 eta n = 4 badira:
Beste propietate batzuk
Oinarrizko propietateak erabiliz, beste propietate batzuk lor daitezke. Adibidez, errotzaile desberdinak baina errokizun bera duten erroen biderkadura, errotzaileak biderkatuz eta errotzaileen baturak sortzen duen erroa mantenduz lortzen den propietatea da.
Forma sinplifikatuak
Adibidez, adierazpen erradikala forma sinplifikatuan idazteko, hurrengo pausoak jarraitu behar dira. Hasteko, karratu perfektuak bilatzen dira erro karratuaren barruan eta kanpora ateratzen dira: Ondoren, zatiki bat dago erro karratuaren barruan eta honela aldatzen da: Azkenik, izendatzailearen erroketa honela ezabatzen da:
Erroketen batuketa eta kenketa
Sinplifikatu ostean errotzaile eta errokizun bera duten erroketei antzeko erroketa deritzegu. Antzeko erroketak batzeko eta kentzeko, termino guztiek amankomunean duten erroketa ateratzen da biderkagai komun gisa. Antzekoak ez badira, ezin izango dira terminoak batu edota kendu. Adibidez,
Arrazionalizazioa
Adierazpen bat arrazionalizatzea izendatzailearen erroketa ezabatzean datza, hasierako adierazpena adierazpen baliokide batera bihurraraziz. Kasurik sinpleena izendatzailean n-garren erro bakarra dagoenean da, non izendatzailea sinplifikatzen den zenbakitzailea eta izendatzailea   adierazpenarekin biderkatuz.
Erroketak dituen izendatzaile bat dagoenean, beti aurki daiteke biderkagai bat izendatzailea eta zenbakitzailea biderkatzeko, eta horrela adierazpena sinplifikatzeko. Adibidez, bi erro kubikoren baturaren faktorizazioa erabiliz:
Funtzioen bidez
Erroaren kalkulu eraginkorra logaritmo eta esponentzial funtzioen bidez egiten da:
non x zenbaki erreal positiboa den.
n-garren erroaren algoritmoa
A zenbaki baten n-garren erroa Newtonen metodoaren kasu berezia den n-garren erroaren algoritmoa erabiliz kalkula daiteke. Algoritmoa x0 hasierako balioarekin hasten da, eta ondoren errepikapen-erlazioa erabiliz iteratzen da, nahi den zehaztasuna lortu arte.
Erabileraren arabera, nahikoa izan daiteke soilik Newtonen metodoaren lehen hurbilketa erabiltzea:
Abraham Werner
Abraham Gottlob Werner (Wehrau, 1749ko irailaren 25a - Dresden, 1817ko ekainaren 30a) alemaniar biologoa eta geologoa izan zen. Alemaniako lehenengo geologia-eskolaren eta eskola haren oinarri izan zen neptunismoaren teoriaren sortzailea izan zen. Teoria horren arabera harri guztien jatorria ura da. Teoria hori lantzen jardun zuen berrogei urtez, eta haren eskola garai hartako Europako zientzia-irakaskuntzaren gune nagusietakoa bihurtu zen. Wernerren teoria asko baztertu egin dira, baina mineralen lehen sailkapen sistematikoa egin zuen eta mineralogiaren aitzindaritzat hartua da.
Tomohiro Hasumi
Tomohiro Hasumi (蓮見 知弘, 1972ko ekainaren 6a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Verdy Kawasaki eta Vegalta Sendai.
Dorosoma smithi
Dorosoma smithi Dorosoma generoko animalia da. Arrainen barruko Clupeidae familian sailkatzen da.
Erroketa
n-garren erroaren algoritmoa
Hurbilketaren errorea %0,03koa baino ez da.
n-garren errorako, Newtonen metodoa alda daiteke zatiki jarraitu orokor bat sortzeko. Hainbat modutan adieraz daiteke hau,esate baterako:
Serie infinituak
n-garren erroa serie infinitu baten bidez adieraz daiteke:
den hasierako balioarekin, biderketa hutsa delako. Serie honek | x | < 1 denean konbergitzen du eta haren adierazpena serie binomialetik dator.
Zenbaki konplexuak
Era honetan, forma polarrean, x_{}^n=z ekuaziorako behar diren z-ren n-garren erroak formula honen bidez kalkula daitezke:
Beraz, zenbaki konplexu batek n erro desberdin ditu. Plano konplexuan, jatorrian zentroa duten n aldeko poligono erregular baten erpinetan daude erroak. erro kubikoa eta poligono horren erdigunetik erpinetara dagoen distantzia  da.
Adibidez,
Arthur Vignoli Carreira
Arthur Vignoli Carreira (2000ko abuztuaren 4a - ) Brasilgo futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako SC Sagamihara.
Anthonyita
Anthonyita mineral bat da.
Ezaugarriak
Anthonyita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Devario shanensis
Devario shanensis Devario generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Islamiar Kulturaren Hiriburua
Kultura Islamiarraren hiriburua (عاصمة الثقافة الإسلامية; ʿĀṣimat aṯ-ṯaqāfa al-islāmiyya) Islamic Educational, Scientific and Cultural Organization; ISESCO erakundeak ematen duen izenburua da. erakunde horrek Rabaten du bere egoitza nagusia. Izendapena, lehenengo aldiz, 2005ean eman zen; urte hartan hiriburutasuna Mekari aitortu zitzaion. Geroztik mundu islamiarra hiru lurraldetan bereizi egiten da eta bakoitzean izendapen bat egiten da.
Gurgy
Gurgy Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 731 etxebizitza zeuden, 651 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 44 hutsik zeuden. 679 etxeak ziren eta 40 apartamentuak ziren. 651 etxebizitza nagusietatik 498 bere jabearen bizilekua ziren, 138 alokairuan okupaturik zeuden eta 15 doan lagata zeuden; 9 etxek gela bat zuten, 41 etxek bi zituzten, 111 etxek hiru zituzten, 202 etxek lau zituzten eta 289 etxek bost zituzten. 553 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 265 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 348 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.098 ziren, horien artean 797 aktiboak ziren eta 301 inaktiboak ziren. 797 pertsona aktiboetatik 756 lanean zeuden (388 gizon eta 368 emakume) eta 42 langabezian zeuden (17 gizon eta 25 emakume). 301 pertsona inaktiboetatik 129 erretiraturik zeuden, 113 ikasten zeuden eta 59 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gurgy udalerrian 656 unitate fiskal zeuden, 1.643,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.488 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 54 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 finantziazio enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 20 zerbitzu publikoetatik, 1 banku bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 2 zurginak, 2 iturginak, 3 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 2 okindegiak ziren.
2000. urtean Gurgy udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Itaroa
Itaroa Uharte udalerriko urbanizazio bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Iruñerria eskualdean.
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Chaves konderria (Mexiko Berria)
Chaves konderria (Chaves County) Mexiko Berriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Roswell da. 2010eko zentsuaren arabera 65,645 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Chaves konderriak 157,345 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,551 ura dira. Beste 1,570,899 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 4,17 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 65,645 pertsonetatik 62,940 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 34,139 dira. 1,079 beltzak edo afroamerikarrak. 458 amerikar natiboak ziren eta 29 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 373 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 120 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 646 pertsonek kokatzen zuten.
Uteboko geralekua
Utebo Aragoiko Utebo udalerriko geltokia da, Espainian dagoena. Zaragozako Renfe Aldiriak sarearen linearen trenak zerbitzu da.
Egoera
Geltokia Zaragoza—Altsasu burdinbidearen 13,352 kilometro-puntuan dago, 206 metroko altueran, Casetas eta Utebo–Monzalbarba geralekuen artean. Tartea bide bikoitzekoa da eta elektrifikatuta dago.
Geltokia
Geltoki moderno honek alboetako bi nasa ditu eta bertara bi bide sartzen dira. Nasa aldaketa pasabide altu bati esker egiten da.
Arctic (filma)
Arctic (euskaraz Artikoa), 2018ko Joe Penna brasildarrak zuzendutako biziraupen drama film bat da. Mads Mikkelsen aktoreak antzeztu zuen.
Quelmes
Quelmes Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Arctic (filma)
2018ko Cannesko Zinemaldian estreinatu zen.
Argumentua
Artikoan, tenperatura -70° Cra jaistera iritsi daiteke. Edonondik urruti dagoen basamortu izoztu eta latz honetan Overgard (Mads Mikkelsen) eta harekin dagoen neska gazteak (Maria Thelma Smáradóttir) bizirauteko borrokatu beharko dute. Inguruan, erraldoitasun zuria, eta hegazkin baten hondakinak babesleku, jada azpaldi jazotako istripu baten lekuko. Denboraren poderioz, hotz izugarriari eta elur ekaitzei aurre egiten ikasiko dute, bai eta hartz polarrekin kontuz ibili eta elikagaiak topatzen ere.
Quelmes
Biztanleria
2007an Quelmes udalerrian erroldatutako biztanleak 579 ziren. Familiak 195 ziren, horien artean 29 pertsona bakarrekoak ziren (21 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 50 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 95 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 21 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 201 etxebizitza zeuden, 193 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 197 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 193 etxebizitza nagusietatik 169 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 31 etxek lau zituzten eta 145 etxek bost zituzten. 168 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 64 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 111 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 382 ziren, horien artean 287 aktiboak ziren eta 95 inaktiboak ziren. 287 pertsona aktiboetatik 264 lanean zeuden (152 gizon eta 112 emakume) eta 24 langabezian zeuden (8 gizon eta 16 emakume). 95 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 39 ikasten zeuden eta 43 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Quelmes udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 952 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Newtonia fanovanae
Newtonia fanovanae Newtonia generoko animalia da. Hegaztien barruko Vangidae familian sailkatua dago.
COVID-19 pandemiaren 2020ko udaberriko agerraldia Euskal Herrian
"Artikulu hau gaitzaren lehen agerraldiaren garapen epidemiologikoari buruzkoa da, pandemia orokorrean lantzen duena hauxe: COVID-19 pandemia Euskal Herrian." 2020ko otsailaren 28an hasi eta urte bereko ekainera arte COVID-19 pandemiak Euskal Herrian agerraldi oso nabarmena izan zuen, euskal historia garaikidean gaitz batek izan duen handiena. Gaixotasunak milaka kutsatu eta ehunka hildako utzi zituen euskal herrialdeetan, inoiz ez ikusitako neurriak abian jartzea eraginez.
Budesonida
Budesonida kortikosteroide sintetikoa da, Pneumologia, ORL eta Digestio aparatuaren medikuntza arloetan erabiltzen dena.
COVID-19 pandemiaren 2020ko udaberriko agerraldia Euskal Herrian
Gaitza gipuzkoar eta arabar batengan atzeman zen lehen aldiz, 2020ko otsailaren 28an. Gaitza azkar hedatu zen Hego Euskal Herriko lau herrialdeetan eta laster Ipar Euskal Herriko hiru lurraldetara ere iritsi zen, nahiz eta hango datuak ez diren hain zehatzak. Gaitzak hogeita hamar mila kutsatu inguru utzi zituen euskal lurretan eta bi mila hildakotik gora.
Gailurra martxoaren amaiera eta apirilean eman zen eta maiatzetik aurrera beheraldia hasi zen, harik eta ekainaren bigarren erdirako gaitza oso makal geratzeraino. Ekainaren 15etik aurrera legalki amaiera eman zitzaien agerraldia kontrolatzeko ipini ziren ezohiko neurriei eta ekainaren amaiera jotzen da COVID-19aren 2020ko udaberriko agerraldiaren amaiera datatzat.
Budesonida
Indikazioak
Bestela, errinitis alergikoa tratatzeko ere erabilgarri dugu, "Rhinocort" izen komertzialarekin.
Azkenik, hesteetako hanturazko gaixotasuna sendatzekoa da ere bai.
COVID-19 pandemiaren 2020ko udaberriko agerraldia Euskal Herrian
Lehen kasuak
Arestian esan bezala, COVID-19 gaitza pairatu zuten lehen norbanako identifikatuak gipuzkoar eta arabar bat izan ziren, 2020ko otsailaren 28an. Egun horretatik aurrera Euskal Herriko zazpi herrialdeetan garapen desberdina izan zuen gaitzak, foku nagusia martxoaren bigarren astera arte, behintzat, Araba izan zen. Lehen bi pertsona horiei azterketa egin izanaren arrazoia, biek ere azken egunetan gaitza hedatuago zegoen herrialdeetara bidaiatu izana zen, Italiara hain zuzen. Hurrengo egunean Araban beste kutsatu bat atzeman zen, ospitaleko langile bat, aurreko arabarra bezalaxe. Lehen hiru kutsatu hauek Italiara bidaiatu izanaz gain, Andaluziara ere joana zen horietako bat azken hamabost egunetan eta hortaz, baliteke lurralde hartan ere kutsapena egin izana. Lehen kasu hauen larritasuna ez zen kezkatzekoa izan.
Otsailaren 29an, Nafarroan lehen kasua baieztatu zen: 39 urteko emakume bati gaitza atzeman eta egoera larrian ospitaleratu zuten Zaintza Berezien Unitatean. Aipatzekoa da gaixo honek ez zuela inolako aurretiazko patologia jakinik eta beraz, harritzekoa izan zen gaitzak hain era gogorrean erasan izana. Gaixoa Belgikan egona zen azken egunetan, baina garai hartan herrialde horrek ez zuen kutsatu kopuru aipagarririk. Bizkaiko lehen kasua 2020ko martxoaren 3an baieztatu zen, jada Euskal Herrian hamabost kasu egiaztaturik zeudela. Ipar Euskal Herrian aldiz, lehen kasua Lapurdiko hiriburuan atzeman zen, Baionan, martxoaren 4an, baina egun batzuk berantago positibo faltsutzat jo zen. Baionarra hogeita hamalau urteko gaztea zen, duela gutxi Italian egona.
COVID-19 gaitzak Euskal Herrian hildako lehen pertsona 82 urteko bizkaitar bat izan zen, zehazki, herrialde hartan kutsatutako lehen gizona. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren arabera, gaixoak gaixotasun kronikoak pairatzen zituen eta beraz, arrisku-taldearen barnean zegoen. 2020ko martxoaren 4an zendu zen aipatutako gizona, Basurtuko ospitalean ingresatuta zegoelarik. Gaitz honek Euskal Herrian eragindako bigarren hildakoa 90 urteko arabar bat izan zen, Gasteizko Txagorritxu ospitale an ingresaturik zegoena. Martxoaren 7an zendu zen eta agintarien arabera, lehenagotik beste hainbat patologia zituen, hortaz, gizon hau ere arrisku-taldearen barnean zegoen. Martxoaren 8ko Emakume Langilearen Nazioarteko Egun eko manifestazio feministak ez ziren bertan behera geratu eta, igandea izanik, kaleak feministez bete ziren Geroago, batzuek kritikatu zuten manifestazio horiek egin izana, kutsatzeko arriskua gutxietsi zela eta. Martxoaren 9rako, Euskal Herrian COVID-19 gaitzak hildako pertsonak sei ziren, horietatik hiru arabarrak, bi bizkaitarrak eta azkena gipuzkoarra.
Arabako fokua
Martxoaren lehen astetik aurrera Araban kutsapenak beste euskal herrialdeetan baino azkarrago gertatzen hasi ziren, horren adibide martxoaren 9rako ehun kasuen langa gainditu zuen Arabak, Euskal Herriko kasuen hiru laurden edukita. Martxoaren 7an Errioxako zenbait herritan konfinamendua ezarri zen, egun batzuk lehenago Gasteizko hileta batean egon ziren errioxar ugarik gaitz berria hartu baitzuten. Herritar horiek Haro eta Nafarruri (Casalarreina) herrietako biztanleak ziren. Egun hartarako, Errioxan 38 kasu identifikatu ziren eta Araban 25. Dirudienez, hileta horrek eragin zuen hurrengo egunetan Arabako kutsatu kopuruaren areagotze nabarmena; martxoaren 9rako ia 100 kasu berri atzeman ziren. Hileta hau ijito sendi batekoa izan zenez, zenbait komunikabidek ijitoei leporatu zien foko honen zabalkundea eta zenbait ijitok arrazakeria zantzua ikusi zuten komunikabide batzuetan. Ekitaldi horrek foku bizi bihurtu zituen Gasteiz, Errioxa eta Arabako Errioxako zenbait herri; izan ere, bertan kutsapena tokian tokikoa izateaz gain, iturri ezjakinetakoa izaten hasi zen. 2020ko martxoaren 11an Araban berrehun kutsatutik gora erregistratu ziren, aurreko egunarekin alderatuta, berrogeita hamar kasu berri zeuden. Alabaina, hildakoen kopurua ez zen handitu.
Kasuen ugaritzea
2020ko martxoaren 9an Eusko Jaurlaritzak hainbat aparteko neurri hartu zituen, Araban etengabe handitzen zihoan erien kopurua murrizte aldera. 2020ko martxoaren 9rako Arabak 100 kasuak gainditu zituen eta handik bi egunera, martxoaren 11an, 200 kasuak. Espainiako Gobernuak Araba, eta bereziki Gasteiz, estatuko foku nagusienetarikotzat hartu zuen, Madril eta Errioxarekin batera. Bestalde, beste euskal probintzietan ere kasu kopurua handitzen hasi zen, erritmo motelagoan bazen ere, martxoaren 6rako Bizkaiak hamar kutsatu baino ez zituen, handik bost egunera, martxoaren 11an, berrogeita hamar kutsatuen langa gainditua zuen. Hori zela eta, Eusko Jaurlaritza egun batzuk lehenago Araban hartutako aparteko neurriak Bizkaira eramatea hausnartzen hasi zen. Oso aipagarria izan zen Nafarroan izan zen kasuen areagotzea; martxoaren 9an sei kutsatu baino ez zituen, handik bi egunera berrogeita sei. Nafarroako Gobernuko Osasun aholkulariak adierazi zuenaren arabera, kasu horiek aurrez kutsatutakoen senide edo gertukoak ziren eta areagotzea iragarpenen barnean zegoen.
Gipuzkoan eta Ipar Euskal Herrian ez zen kutsatuen kopuruaren areagotze nabarmenik antzeman martxoaren 11an; Gipuzkoan kasu berri bat baino ez zen atzeman. Haatik, gipuzkoar bat hil zen egun hartan bertan COVID-19 gaitzaren erruz eta horrek Euskal Herrian hildakoen kopurua zazpira igo zuen, Gipuzkoan hildakoena bira. Ipar Euskal Herrian lehen egiaztatutako kasua 2020ko martxoaren 11ean atzeman zen, Lapurdin hain zuzen, eta berehala ospitaleratua izan zen.
2020ko martxoaren 11an, Euskal Herrian aurrez esandako egoeran geundela, Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) COVID-19 gaitzaren mundu mailako agerraldia "pandemia" izendatu zuen. Egunaren amaierarako, beste bi pertsona hil zituen gaitzak, bat gasteiztarra eta bestea bizkaitarra. Gasteiztarra 89 urteko gizon bat zen eta bizkaitarra 94 urtekoa; honek bederatzira igo zuen COVID-19 gaitzak Euskadin hildakoen kopurua.
2020ko martxoaren 12an, Euskal Herrian 439 kutsatu atzeman ziren, aurreko egunean baino ehundik gora gehiago. Aldaketa nabarmenenak Nafarroan atzeman ziren, bertan 92 kutsatu baitziren egunaren amaierarako. Araban 259 kasu atzeman ziren, Bizkaian 71 eta Gipuzkoan 16. Bestalde, Ipar Euskal Herrian ez ziren kasu berririk atzeman. Bestalde, egunak COVID-19 gaitzak hildakoen kopurua hamaikara igo zuen Euskal Herrian eta gainera, hamabi adingabekori gaitza atzeman zitzaien.
Konfinamendua
2020ko martxoaren 14an, Pedro Sanchez Espainiako presidenteak konfinamendu agindua ezarri zuen estatu osorako, hau da, biztanleria guztiari etxetik ateratzea debekatu zitzaion, betiere, zehaztutako zenbait ekintza egin behar ez bazituzten. Egun hartan Euskal Autonomia Erkidegoan 521 egiaztatutako kasu atzeman ziren, zeinetan 104 (%19,96) kasu berriak ziren. Probintziaz probintzia, Arabak jarraitzen zuen fokurik handiena izaten, 360 kasurekin eta horietatik 50 (%13,89) kasu berriak zirela; Bizkaian 115 kasu atzeman ziren orotara eta 32 (%27,83) berriak ziren; Gipuzkoan aldiz, 46 kasu baino ez ziren atzeman, baina horien artetik 22 (%47,83) berriak ziren. Bestalde, aipatu beharra dago Euskal Herrian beste herrialde edo lurraldetan baino ospitaleratu gehiago izan zirela, egun honetako datuak begiratuz gero, Araban 153 (%42.5) ospitaleratuak zeuden, Bizkaian 53 (%46,09) eta Gipuzkoan 16 (%34,78). Hildako gehienak Araban erregistratu ziren, hamasei, Bizkaian eta Gipuzkoan aldiz, hiruna. Hortaz, egun hartako heriotza-tasa %4,22koa zen, Txinakoa (%4) eta Hego Koreakoa (%1,06) baino altuagoa, baina Italikoa (%8,34) edo Espainiakoa (%4,32) baino baxuagoa. Nafarroan aldiz, 183 kasu atzeman ziren aipatutako egunerako eta horien artean 53 (%28,96) berriak ziren. Ospitaleratuak 34 (%18,58) ziren, eta hildakoak bat, egun hartan bertan hil zen 87 urteko gizon bat, hain zuzen. Ipar Euskal Herrian bestalde, sei kutsatu atzeman ziren egun hartara arte, denak ere Lapurdin. Ipar Euskal Herrira, konfinamendua martxoaren 17an heldu zen, Emmanuel Macron Frantziako presidenteak hala aginduta.
2020ko martxoaren 19rako (eguerdiko datuak) Euskal Herrian kutsatuen kopurua asko handitu zen, 1679 kutsatu atzeman ziren egun hartarako, aurreko egunean baina 313 gehiago. Kutsatuen egoerari zegokionean, 594 pertsona ospitalean zeuden eta 58 hil egin ziren; gainera, Nafarroako Osasunbideak euskal herrialde hartan ospitaleratuak izan ziren gaixoen artetik 11 Zaintza Berezien Unitatean zeudela jakinarazi zuen. Areagotze-tasei erreparatuz gero, aurreko eguneko datuak aintzat hartuta, %22,91ko areagotzea izan zen martxoaren 19an, ospitaleratuen tasa %35,38koa zen eta gaitzaren heriotza-tasa %3,45ekoa, aurreko egunetakoa baino baxuagoa. Bestalde, Osakidetzak jakinarazi zuen hemezortzi pertsonari sendagiria eman ziela. Egun hartan bertan lehen erizaina hil zen, 52 urteko emakume bat, astebete ospitalean egon eta gero.
2020ko martxoaren 19an, atzeman zen COVID-19 gaitzak kutsatutako lehen zuberotarra, zehazki Atharratzeko gizon bat, Paueko erietxera eraman zena. Hurrengo egunean hil zen.
Gailurra eta kolapsoaren beldurra
2020ko martxoaren bigarren erdirako gaitzak zazpi euskal herrialdeetatik seitan hildakoak eragin zituen eta bere hedapena orokortu egin zen. Hasiera batean foku jakin batzuetan egon zen gaitza (bereziki Hego Euskal Herriko hiri handi eta hiriburuetan) herri txikiagoetara hedatzen hasi zen. Martxoaren 22an Gasteiz, Bilbo, Basauri, Getxo eta Donostia ziren kutsatu gehien zituzten Euskal Herriko hiriak, hurrenkera horretan denek ere hirurogeita hamabost kutsatu baino gehiago zituztela. Baina horiez gain, Euskal Autonomia Erkidegoko ehun eta hogei udalerritik gorak kutsatu bat zuten gutxienez. Nafarroan osasun eskualde gehienetan erregistratu ziren kasuak eta Lapurdi eta Zuberoara ere iritsi zen gaitza, baita bertan hildakoak eragin ere. Nafarroa Beherea zen kutsaturik (ustez) ez zuen euskal herrialde bakarra, baina Pirinio Atlantikoetako suprefeturak ez zituen lurralde hartako datu zehatzik eman.
2020ko martxoaren 25ean, asteazkena, COVID-19 gaitzak Euskal Herrian kutsatutakoak 4.468 ziren, aurreko asteazkeneko datuekin alderatuta %227,09ko areagotzea jazo zen astebetean, hau da, kutsatu kopurua hirukoiztu baino gehiago egin zen. Egun hartan bertan, Fernando Simon Espainiako Gobernuko Larrialdietako Zuzendariak adierazi zuen kutsatu kopuruen maximora heltzear zegoela Espainia, nahiz eta bertan zazpi mila kasu berritik gora atzeman ziren egun hartan. Euskal herrialdez-herrialde, Bizkaian izan zen kutsatu kopuruaren areagotzerik esanguratsuena arestian aipatutako aste hartan; herrialde hartan, 1501 kutsatu atzeman ziren martxoaren 25erako. COVID-19 gaitzak martxoaren 23ra arte gehien kolpatutako euskal lurraldea Araba izan zen, baina egun hartan Bizkaia gailendu zitzaion, eta hurrengo egunean, martxoaren 24an, Nafarroak ere Arabak baino kutsatu gehiago erregistratu zituen. Izan ere, arabar udalerrietan kutsatu kopurua jaisten hasi zen martxoaren 23-24tik aurrera. Goia jotzean Arabak 1.086 kasu atzeman zituen, hirurehun biztanleko kasu bat, gutxi gorabehera. Bestalde, Bizkaiko kasuen areagotzea nabarmena izan zen martxoaren 18tik 25era bitarteko astean, zehazki, %505,39ko hazkundea eduki zuen, hau da, kasu kopurua boskoiztu baino gehiago egin zen. Nafarroan ere hazkunde aipagarria nabaritu zen, %308,3koa, kutsatu kopurua hirukoiztu egin zen. Gipuzkoa martxoaren 25erako ez zen bostehun kutsatura iritsi, nahiz eta %353,43ko hazkundea izan zuen aipatutako denbora-tartean; Lapurdin hamar kutsatu erregistratu ziren eta Zuberoan pertsona bakarrak zirauen kutsaturik. Martxoaren 28an iragarri zen, Frantziako lurralde osoan apirilaren 15 arte luzatuko zela konfinamendua.
Ospitaleratuen kopuruari zegokionean, 1646 pertsona zeuden ospitaleratuak Euskal Herrian martxoaren 25ean, hurrenkera honetan: Bizkaia (674), Nafarroa (506), Araba (310) eta Gipuzkoa (166). Ipar Euskal Herrian ez ziren datu zehatzik eskaini. Hildako kopuruak 188ra egin zuen gora eta 489 pertsonak gaixotasuna gainditzea lortu zuten.
Martxoaren amaiera aldean, zantzuak agertu ziren osasungintzako zainketa intentsiboetako unitateek (ZIU) gainezka egin zezaketela, aurreikuspen argi bat zena zenbait modelotan (eskatzen zutenak kurba apaltzea zela funtsezkoa, gainezka egite hori saihesteko). ZIUak, arnasgailuak eta are osasun-langileentzako oinarrizko elementuak ere, maskarak edo norbera babesteko ekipamenduak, faltan suertatu ziren. Arnasgailuak beharko zirela aurreikusi zutenek ere (Nafarroan Osasunbideak eskaera bat egina zuen), arazoak izan zituzten, nazioarteko egoera nahasi batean, aireportu eta mugetan oztopo ugari piztu baitzen hauen mugimendurako.
Martxoaren 29an konfinamenduaren lehen luzapena ezarri zen Hego Euskal Herrian. Eztabaida sutsuak sortu zituen Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakariak apirilaren 3an esandakoak, izan ere, COVID-19 gaitzaren sintoma bereizgarriak zituen edozein euskal herritarri gaixotasuna zuen edo ez jakiteko testa egiten zitzaiola esan zuen. Herritar ugarik gezurretan aritzea aurpegiratu zioten. Osakidetzaren protokoloaren arabera, test horiek soilik arnasketa infekzioa zuten ospitaleratutako herritarrei, ospitaleratzear zirenei, osasun langileei eta sintomak zituzten funtsezko jardueretako langileei egin zitzaizkien. Beraz, jada jakina zen martxoaren azken asteetako datuak ez zirela zehatzak, izan ere, ez ziren behar beste test egin gaixotasunaren benetako bilakaera jakin ahal izateko. Aipatu beharra dago, martxoaren 19an BBCk adierazi zuela bazela ebidentzia zientifikoa ziurtzat jotzeko sintomarik garatzen ez zuten gaixoek kutsatzeko ahalmena izateaz gain, horiek zirela hiru kutsapenetatik bi eragiten zituztenak. Biztanleriaren zati handi bati testa egin ezean, ezinezkoa zen gaixotasunaren bilakaera erreala jakitea. Espainian aldiz, gobernuak aurretik esana zuen lehen lerroan ziren osasun-langile guztiei ezin zizkiela testak egin, material eskasiagatik.
2020ko apirilaren 4an erregistratu ziren Nafarroa Behereko lehen kutsatuak, bi hain zuzen. Pirinio Atlantikoetako agintariek ez zuten xehetasun gehiagorik eman, baina esan beharra dago Ipar Euskal Herriko datuak ez zirela inoiz zehatzak izan eta ziur aski hiru probintzia horietako lehen kasuak askoz lehenagokoak izan zirela. Egun hartan bertan jakinarazi zuten Hego Euskal Herriko erakundeek hiru enpresatik batean COVID-19 gaitzaz gaixotutako langileren bat zegoela, gutxienez.
Beheraldia
2020ko apirilaren 5erako 11.701 ziren COVID-19 gaitzaz kutsatuak Euskal Herria, horien artetik 693 hil egin ziren eta 3.709 sendatu. Horien artean gehienak bizkaitarrak ziren 4.489, duela hamar eguneko (martxoaren 25, arestian aipatutako datuak) datuekin alderatuta, %300 inguruko areagotzea izan zen euskal herrialde hartan, denetan handiena. Nafarroa izan zen egun hartan kutsatu gehien erregistratu zituen bigarren euskal herrialdea, 3073 zehazki; %257ko hazkundea erregistratu zen, aurrez aipatutako eguneko datuekin alderatuta. Atzetik, hurbil, jarraitu zion Arabak 2.639 (%219ko hazkundea) egiaztatutako kasuekin eta urrunago zegoen Gipuzkoa 1500 (%266ko hazkundea) egiaztatutako kasuekin. Lapurdin apirilaren egun hartan 21 (%210ko hazkundea) kasu egiaztatu ziren, Zuberoan kasu kopurua berdin mantendu zen bitartean, aurreko datuekin alderatuta. Hortaz, martxoaren 25eko datuekin alderatuta, areagotze-tasak gutxitu egin ziren eta hori zela eta, erakunde eta adituek kutsatu kopurua gailurrera heldu zela eta jada beheranzko joera hartzen hasia zela azpimarratu zuten. Aipatu beharra dago Ipar Euskal Herriko datuak ez zirela zehatz eman, Pirinio Atlantikoetako subprefekturak gutxitan zehaztu zuelako departamentu hartako zer eskualdetakoak ziren eriak. Ospitaleratuen kopurua, orokorrean, behera egiten hasi zen martxoaren 31tik aurrera Euskal Herrian eta joera hori apirilaren 5ean ere indarrean egon zen. Hildakoen kopuru handiena Bizkaiak (242) zuen aztergai dugun egunean eta Araba (194), Nafarroa (178), Gipuzkoa (79) eta Zuberoa (1) zituen atzetik, hurrenez hurren.
2020ko apirilaren 15ean Euskal Autonomia Erkidegoan boluntario-taldeak (Babes Zibila, DYA eta Gurutze Gorrikoak) maskarak edo musukoak banatzen hasi ziren biztanleriari, MOEk eginiko gomendioak jarraituz eta Eusko Jaurlaritzaren babesarekin. Banaketak hiriburuetako eta hiri handietako geltoki eta elkarguneetan egin zituzten, baina gainera, farmazietan ere eskuragarri jarriko zirela esan zuen Jaurlaritzak. Nafarroan banaketa Espainiako Polizia Nazionalak burutu zuen. Bestalde, Nafarroako Gobernuak adierazi zuen apirilaren lehen erdian test gehiago egin izanak kutsatuen kopurua era adierazgarria areagotu zuela. Esan beharra dago, apirilaren 15erako Euskal Herrian COVID-19 gaitzaz ofizialki kutsatuak 15.745 zirela eta gaitzaren ondorioz hilak 1.156. Alabaina, bi datuak ere zalantzan jarri zituzten aditu eta informazio-iturri askok (Espainia mailan bereziki), hildakoak eta kutsatutakoak datu ofizialek adierazitakoak baino gehiago zirela irizten zutelako. Iturri hauen ustez, epaitegi, lurperatze-zerbitzu eta ospitaletan zegoen kolapsoak ezinezko egiten zuen bereziki hildakoak banan-banan zenbatzea eta gainera, sintomak zituzten hildako gaixo ugariri testa egin ez zitzaiela adierazi zuten, zenbaketa engainagarri bihurtuz. Datu ofizialak jarraituz, sendatuak 5.282 ziren apirilaren 15erako eta gaitzak gehien kolpatutako euskal herrialdea Bizkaia zen datu absolutuei jaramon eginez gero, haatik, Arabak intzidentzia tasa altuagoa zuen. Ipar Euskal Herria zen kasu gutxien atzeman ziren lurraldea, eta Nafarroa Beherea eta Zuberoan kutsatu kopuruak ez zuen gainditu bost norbanakoren langa.
Apirilaren 24an Baionako auzapez Jean Rene Etxegaraik esan zuen maiatzaren 11 baino lehen Baionako udalak bertako herritar guztiei maskarak helaraziko zizkiela. Hortaz, berrogeita hamahiru mila maskara inguru emango zituela. Euskal Hirigune Elkargoak seiehun mila maskara banatuko zituela gaineratu zuen, hau da, Ipar Euskal Herriko biztanle bakoitzari bi maskara helaraziko zizkiola.
2020ko apirilaren 25ean Nekane Murga Eusko Jaurlaritzako osasun sailburuak adierazi zuen Euskal Herriko Unibertsitateak ekoitzitako COVID-19a detektatzeko testek laster jasoko zutela balioztapena, nahiz eta zailtasun batzuk eduki. Euskal Herrian ekoitzitako test mota berri honek, fidagarritasuna eta azkartasuna edukitzeaz gain, kit komertzialik behar ez zuela adierazi zuen EHUk eta hortaz, beste testek zituzten hornidura-arazoetatik at egongo zela.
Deskonfinamendua
Deskonfinamendua 2020ko maiatzaren 4an (edo apirilaren 27an) hasi eta Hego Euskal Herriko lurralde guztiak laugarren fasera heldu arteko denboraldia izan zen. Ipar Euskal Herrian aldiz, Frantziaren mende egonagatik, maiatzaren 11an eman zitzaion hasiera deskonfinamenduari eta era ezberdinean garatu ziren neurriak, izan ere, Ipar Euskal Herrian ez zen sekula etxetik ateratzeko erabateko debekurik izan (kirola egitera edo paseatzera atera zitekeen, ordubetez egunean). Hego Euskal Herrian deskonfinamendua maiatzaren 4an Zero Fasearen hasierarekin hasi bazen ere ofizialki, apirilaren 27an jada zenbait neurri arindu ziren, horien artean esanguratsuenak haurrek berriz ere etxetik ateratzeko aukera izatea, muga handiekin.
Ordu-tarteak
Hego Euskal Herrian, ordu-tarteak indarrean egon ziren faseetan zehar (Zero Fasea eta Bat Fasea) ez zen COVID-19 gaitzaren susperraldi esanguratsurik izan eta eguneko kutsatu kopurua eta hildako kopurua progresiboki behera egiten joan ziren. Ordu-tarteek euskaldunen ordutegia banatu egin zuten biztanleriaren arabera, hala, kirola egiteko eta paseatzeko denbora-tarte jakin bat jarri zen, beste bat haurrak ateratzeko eta azken bat adinekoentzat. Maiatzaren 1erako 22.340 ziren gaitzaz kutsatuak Euskal Herrian eta 1.780 hildakoak, datu ofizialen arabera betiere. Ospitaleratuen kopuruak behera egin zuen nabarmen egun hartarako, 910 zeuden eta horien artetik 133 ZIUn. Apirilaren 15eko datuek alderatuta, 933 ospitaleratu gutxiago zeuden eta 104 gaixo gutxiago Zainketa Berezietarako Unitatean. Herrialdeei begiratuta, apirilean egon zen joera hautsi egin zen intzidentzia-tasari zegokionean eta Arabak (3,5 ospitaleratu hamar mila biztanleko) berriz ere aurre hartu zien Bizkaia eta Nafarroari, zeintzuek apirilean zehar intzidentzia-tasa altuenak izan zituzten. Hala ere, intzidentzia tasa horiek herrialde guztietan nabarmen jatsi ziren apirileko datuekin alderatuz (Arabak apirilaren 1ean 10,56 ospitaleratu zituen hamar mila biztanleko). Ospitaleratu gehien zituen herrialdea Bizkaia zen, 361 gaixo; atzetik zituen Nafarroa (179), Araba (144) eta Gipuzkoa (131). Iparraldeko datuak ez ziren eskaini zehaztasunez.
Maiatzaren 15erako, 26.835 ziren Euskal Herrian kutsatutakoak (Iparraldeko datuak ez ziren zehatzak) eta 1.967 hildakoak. Beheranzko joera argiak aurrera jarraitu zuen eta egun hartarako 525 ziren ospitaleratuak eta horien artetik 70 ZIUko eriak. Eguneko positiboen batez bestekoa egonkortu egin zen apirilaren 14tik maiatzaren 14ra arte. Batez besteko hori bi asteko epean (COVID-19 gaitzaren gehienezko inkubazio-aldia bi aste dira) identifikatutako kutsatu kopuruaren datutik atera zen eta gorabehera txikiak eduki zituen periodo horretan zehar: apirilaren 14tik 27ra 342,93 zen batez besteko kutsatu kopurua, periodo horretako maximoa apirilaren 18tik maiatzaren 1era eman zen (413) eta minimoa maiatzaren 1etik 14ra (332,5). Maiatzaren 2tik 15era bitarteko periodoan eta hortik aurrerakoetakoan behera egin zuen batez besteko kutsatu kopuruak. Herrialdeei zegokienean, ospitaleratu gehien Bizkaian zeuden aipatutako egunean (197), atzetik zituen Nafarroa (122), Araba (95) eta Gipuzkoa (61).
Maiatzaren 20an 2000 hildakoen langa gainditu zen Euskal Herrian.
Ordu-tarteen ezeztapena
Maiatzaren 25ean Euskal Autonomia Erkidegoa eta Nafarroako Foru Erkidegoa Espainiako Gobernuaren deskonfinamenduko Bigarren Fasera igaro ziren Osasun Ministerioaren onespena jaso ostean. Hala, egun horretatik aurrera ordu-tarteak ezeztatu egin ziren eta pertsona orok noiznahi etxetik ateratzeko eskubidea berreskuratu zuen. Alabaina, norbanakoek beren udalerritik ateratzeko aukera bazuten ere, ezin zuten lurralde historikotik atera. COVID-19aren bi asteko inkubazio-aldia dela eta, neurri ororen ondorioak hura aplikatu eta denbora-tarte hartara ikusten hasten dira, horregatik, maiatzean zehar ez zen ageriko joera aldaketarik izan gaixotasunaren beheraldian. Maiatzaren 31an, lehen aldiz pandemia hasi zenetik, EAEn ez zen kutsatu berririk atzeman.