cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erdialdeko Asia
Erdialdeko Asia Asiako erdialdean dauden estatuak batzen dituen eskualdea da. Ez dago definizio zehatzik bere azalera adierazteko, baina esan dezake Kazakhstan, Kirgizistan, Tadjikistan, Turkmenistan, Uzbekistan, Mongolia eta Txinako Xinjiang barruan dituela.
Batzuetan Txinako Barne Mongolia eta Errusiako Kalmukia, Tartaristan, Bashkortostan, Altai, Tuva eta Buriatia errepublika osoak eta Sakhako Errepublikaren zati bat Erdialdeko Asian ere daudela esan da. Historikoki Afganistan, Irango zenbait eskualde, Pakistan, Siberia, Kaxmir, Tibet, Armenia, Azerbaijan eta Georgia ere definizioan sartu dira.
Geografia
Geografikoki Txinatik Itsaso Beltzarantz doazen 6500 km mendilerroek bere Hego-ekialdeko Asia, Indiako azpikontinentea eta Ekialde Ertainarekin mugak sortzen dituzten. Ekialdetik mendebaldera, mendilerroak Nan Chan, Altyn Tahg, Karakorum, Hindu Kush, Paropamisus, Elburz eta Kaukaso dira.
Hegoaldean goi-ordoki bi ditu: Irango goi-ordokia eta goi-ordoki tibetarra, ekialdean Txinako Harresi Handia eta Mantxuriako basoak. Mendebaldeko muga zehazki non dagoen esatea zaila da: Erdialdeko Asiako estepa ia Errumania eta Hungariaraino doan estepa bera baita.
São Tomé das Letras
São Tomé das Letras Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Pleslin-Trigavou
Pleslin-Trigavou (bretainieraz Plelin-Tregavoù) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Kelly Preston
Kelly Preston, jaiotza-izenaz, Kelly Kamalelehua Smith, (Honolulu, Hawaii, Ameriketako Estatu Batuak, 1962ko urriaren 13a - Houston, Texas, 2020ko uztailaren 12a) estatubatuar aktorea eta modeloa izan zen.
Kim Deal
Kim Deal, izen osoz Kimberley Ann Deal (Dayton, Ohio, 1961eko ekainaren 10a) estatubatuar musikari eta abeslaria da. Pixies indie rock taldeko baxu jotzailea izan zen eta The Breeders taldeko gitarrista eta abeslaria da.
Ibilbidea
Kim Deal Dayton-en (Ohio) jaio zen, non Kelley ahizpa bikiarekin hazi zen. John Murphyrekin ezkondu ondoren, Bostonera joan zen bizitzera. Frank Black eta Joey Santiago iragarki baten bidez ezagutu zituen 1986an, eta haiekin Pixies sortu zuen. 1989an dibortziatu ziren arte, "Mrs. John Murphy" izena erabili izan zuen Pixies taldearen kredituetan.1989an, The Pixies-en alboko proiektu gisa, The The Breeders sortu zuen Throwing Muses taldeko Tanya Donellyrekin. Frank Black-ekin izandako liskarren ostean, Pixies taldea desegin zen 1993an. Urte berean, Breeders-ek mundu osoan arrakasta izan zuen Last Splash bigarren diskoarekin eta Cannonball singlearekin. Tanya Donellyk alde egin ostean, Kelley Deal, Kimen ahizpa, taldean sartu zen gitarrista berri gisa. 1994an, ordea, Kelley errehabilitazioan sartu behar izan zuten heroinaren mendekotasun larria zela eta; Orduan, Breeders gelditu ziren zortzi urtez. Kim Deal alkoholismoarekin borrokan aere egon denbora horretan eta hainbat errehabilitazio saio egin zituen.
21. mendean Pixies eta Breeders-en jarraipen eta ber-bateratzeetan egon da. Baita beste talde batekin, The Amps, eta bakarkako grabaketak ere egin ditu. Beste talde batzuen albumak ekoitzi ditu, esate baterako, Guided by Voices taldearenak.
Kuriositate gisa, The Dandy Warhols taldeak kantu bat du Kim Deali buruz: Cool as Kim Deal.
Platax boersii
Platax boersii Platax generoko animalia da. Arrainen barruko Ephippidae familian sailkatzen da.
Lepidodactylus shebae
Lepidodactylus shebae Lepidodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Jēkabpils
Jēkabpils (Jakobstadt; Jakubów) hego-ekialdeko Letoniako hiria da, Mendebaldeko Dvina ibaiaren ertzean dagoena. Jēkabpils historikoa ibaiaren ezkerraldean dago, Selonian, eta Krustpils historikoa (Kreutzburg) eskuinaldean, Latgalian. 1962an sobietarrek biak bildu zituzten Jēkabpils izenpean baina bere eskualdeko ezaugarriak mantenduz. 2017an 23.656 biztanle zituen.
Yoloaiquín
Yoloaiquín El Salvadorko Morazán departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 3.613 biztanle zituen.
Agonopsis sterletus
Agonopsis sterletus Agonopsis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Agonidae familian.
Plessala
Plessala (bretainieraz Plesala) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Saint-Livres
Saint-Livres Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Rohožník (Malackyko barrutia)
Rohožník  Eslovakiako udalerri bat da, Malackyko barrutian kokatuta. 27,44 km²ko azalera du eta 3465 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1397. urtekoa da.
Forest konderria (Wisconsin)
Forest konderria (Forest County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Crandon da. 2010eko zentsuaren arabera 9,304 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 9,304 pertsonetatik 7,784 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 138 dira. 71 beltzak edo afroamerikarrak. 1,213 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 12 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 4 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 209 pertsonek kokatzen zuten.
Casimiro de Abreu (Rio de Janeiro)
Casimiro de Abreu Brasilgo udalerri bat da, Rio de Janeiroko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Saint-Oyens
Saint-Oyens Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Plessix-Balisson
Plessix-Balisson (bretainieraz Ar Genkiz-Yuzhael, galoz Plesseï) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Kolariko historia
Kolariko historia Kolari Lappiko udalerri finlandiarraren historia da. Eskualdearen iparraldean dagoen udalerri honen historia, k.a. VII. mendean hasten da.
Agonopsis vulsa
Agonopsis vulsa Agonopsis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Agonidae familian.
Kolariko historia
Historiaurrea
Bazter honetara iritsi zen lehen gizarte antolatua, Izotz Aroaren ondoren, iparraldeko klima leuntzen eta glaziarrak urtzen hasi zirenean iritsi zela uste da, k.a. VII. mende inguruan; izan ere, Enontekiö bizilaguneko Ounasjärvi aintziran aurkitu diren lehenengo biztanle hauen aztarnak k.a. 6.000. urtekoak dira gutxi gorabehera. Mendeetan eratu zen kulturari Komsa edo Gorravárri izena ematen zaio eta Ozeano Artikoko kostaldean ezarri zirenez gehienbat, Ipar Itsasoko lehen Fonsa kulturako tribuekin harreman estuak izan zituzten. Nahiz eta oraindik lurralde honen jatorrizko biztanleen, samitarren jatorria ezezaguna den, badirudi tribu hauen eta beranduago (Harri Aroan) Eskandinaviara immigratu zuten eta eurekin samiera hizkuntza eraman zuten herri uraldarren nahasketaren ondorioa direla. Hasiera batean, euren lurraldea Ozeano Artikotik Finlandia, Norvegia eta Suedia erdialderaino zihoan eta, gehienbat, ehizatik, fruitu-bilketatik eta arrantzatik bizi ziren; hau da, ehizakiaren atzetik ibiltzen ziren, nomadak ziren. Garai honetako bizi-aztarnak aurkitu dira, haien artean, ehiza-tresnak, harribitxizko apaingarriak, margolanak eta hainbat hilobi.
Errusiar garaia
XVII. mende bukaeran Izotz Aro Txikia izan zen eta samitarrek hildako asko eragin zituen gosete garai luzea pairatu zuten. XVIII. mendean aldiz, Finlandiaren kontrola izateko Suediar eta Errusiar Inperioen arteko guduak izan ziren Finlandia eta Europa osoan; azkenean, Finlandiako Gerran, Errusiar Inperioak herrialdea bereganatu zuen finlandiar nazionalismoaren laguntzaz. Finlandiako Dukerri Handia eta Suediako Erresumaren arteko muga berria Muonionjoki eta Tornionjoki ibaietan jarri zen, eta orduan bat izandako elizbarrutiak banatu egin ziren; Kolari orduan, Turtolaren menpe gelditu zen. Hala ere, menpekotasun horrek ez zuen asko iraun, Dukerri Handiak emandako erraztasunez baliatuta eta 1819. urtean eraikitako eliza berriari esker, Turtolatik bereizi eta udalerri propioa sortu zutelako herritarrek 1867. urtean; udalerri berri honek, eliza zegoen herriaren izena jaso zuen, Kolari. Urte hauetan, finlandiarren kopuruak izugarri egin zuen gora eta, apurka, samitarrek finlandiarren ohiturak bereganatu zituzten.
Independentzia eta II. MG
Finlandiak 1917ko Gerra Zibilean independentzia lortu ostean, eta prozesu hau oraindik egonkortu gabe zegoenean, Bigarren Mundu Gerrak eztanda egin zuen kontinente zaharrean. Herrialdeak bere independiente estatusa mantendu nahian eta SESB bere lurraldetik urruntzeko helburuarekin, Alemania naziarekin bat egin zuen. Norvegiatik iritsitako tropa alemaniarrak herrixketan egokitu ziren eta Ozeano Artikoaren defentsa antolatzeari ekin zioten. Hainbat guden ondoren (Neguko Gerra, Jarraipenaren Gerra), Finlandiak SESBekin bake-akordio bat sinatu zuen, eta horrek, alemaniarrak Finlandiar lurretatik botatzea eskatzen zuen. Finlandiak orduan, Lappiko biztanle guztiak herrietatik atera zituen eta naziak jazartzeari ekin zion. Hauek, bizilagun den Norvegiara, euren herrialde satelitera alde egitea pentsatu zuten, baina ihes egin baino lehen, hauen atzeraldia eragozteko, finlandiarrak, mugako udalerrietan kokatu ziren. Laponiako Gerra hasi zen. Ondorio garratzak pairatu zituen udalerriak, hala nola, 1944ko urriaren 20ean alemaniarrek herri gehienak suntsitu zituzten; haien artean, Kolarin kirkonkylä eta bertako eliza.
Aro garaikidea
Bigarren Mundu Gerra osteko urteetan, Finlandiak ekonomikoki izugarrizko hazkuntza izan zuen eta gizarte eta politika egonkortasuna lortu zuen. Gerra osteko herrialde pobre bat izateari utzi, Gerra Hotzean neutral aldarrikatu, NBEk ezarritako isuna ordaindu eta 40 urtetan, teknologikoki munduko estatu garatu eta jakintsuena bihurtu zen, merkatuko izugarrizko botere ekonomikoarekin eta bizi maila altuarekin. 1960ko hamarkadan basogintza eta esne-industria garatu ziren eta jarduera hauek udalerriko ekonomia monopolizatu zuten garai hartan. 1966. urtean esaterako, produktuak esportatzeko ordutik Kolarin bukatuko zen trenbidea amaitu zuten. Industria udalerrira iritsi zen eta 70eko hamarkadan, burdin-meatze, kareharri-harrobi eta porlan-fabrika bana ireki zituzten. Kolaritarren bi bostenek bertan egiten zuen lan 1987. urtean meatzea eta fabrika itxi zituzten arte. Finlandiako Gobernuak emandako diru laguntzei esker, sektore turistikoa bultzatzearen alde egin zuten herritarrek.
Nahiz eta gaur egun, gero eta egitura garatuagoak heltzen diren turismoari esker, hala nola 1998. urtean eraikitako geltoki berria, iparrean ez dauden herriek urtez urte biztanleria galtzen dute. Ylläs muinoaren inguruan dauden herriek bestalde, turismoak neguan eskaintzen dizkien etekinak baliatu eta biztanleria mantentzea, eta kasu batzuetan igoztea, lortu dute.
Colina (São Paulo)
Colina Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Hegatz
Hegatza, teilatu-ertza edo teilatu-hegala fatxada edo horma batetik teilatuak duen irtengunea da. Horien helburua fatxada edo horma eguraldi txarretik babestea da.
Plestan
Plestan (bretainieraz Plestan) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Carolina (El Salvador)
Carolina El Salvadorko San Miguel departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 8.240 biztanle zituen.
James Joyce
James Augustine Aloysius Joyce (Dublin, 1882ko otsailaren 2a – Zürich, 1941eko urtarrilaren 13a) idazle irlandarra izan zen. Joyce da, askorentzat, XX. mendeko ingelesezko idazle hoberena, hizkuntza erabat menderatzen baitzuen, eta hizkuntzaren baliabide guztiak erabiltzen jakin zuelako. Joyceren obra, Ulisses bereziki, funtsezkoa izan da literatura modernoaren garapenean, eta areago, literaturaz besteko alorretan ere, zineman besteak beste, izan du eragina.
Beste lan ezagun batzuk Dublindarrak (Dubliners) (1914) ipuin laburuaren bilduma eta Artistaren erretratu bat gaztetan (A Portrait of the Artist as a Young Man) (1916) zein Finneganen Esnaera (Finnegans Wake) (1939) eleberriak dira. Bere beste idazkietan hiru poesia liburu, antzerki bat, gutunak eta noizbehinkako kazetaritza artikuluak daude.
Joyce Dublinen jaio zen, klase ertaineko familia batean. Clongowes Wood jesuiten ikastetxean ikasi zuen, Kildare konderria n, eta ondoren, labur, O 'Connell Eskola Kristauan. Nahiz eta familiaren bizitza kaotikoa izan, bere aitaren ezin aurreikusizko finantzek inposatua, Belvedere jesuiten ikastetxean nabarmendu zen eta University College Dublin en graduatu zen 1902an. 1904an, bere emazte izango zen Nora Barnacle ezagutu zuen, eta Europa kontinentalera joan ziren. Pulan lan egin zuen laburki, eta gero Austria-Hungariako Trieste ra joan zen ingelesezko irakasle bezala. Erroma ko zortzi hilabeteko egonaldia kenduta eta Dublinera egindako hiru visita izan ezik, Joyce han bizi izan zen 1915era arte. Triesten, Ganbera musika (Chamber Music) poema liburua eta Dublindarrak ipuin laburren bilduma argitaratu zituen. Era berean, Artistaren erretratu bat gaztetan argitaratzen hasi zen “The Egoist” aldizkari ingelesean. Lehen Mundu Gerra ko denbora gehienean, Joyce Zurich en bizi izan zen, Suitza n, eta Ulissesen lan egin zuen. Gerra ondoren, Triestera itzuli zen laburki eta 1920an Paris era joan zen, 1940ra arte bere egoitza nagusia bilakatu zena.
Bizitza
Bere gurasoak, John eta Mary, katoliko sutsuak ziren. Sei anaia eta lau arrebetan zaharrena izan zen. Amak nekeak izan zituen familia aurrera ateratzeko. Aita, John Joyce, gizon alaia eta umoretsua zen, asmamen handikoa, musikazalea eta hiztuna oso, baina zurruteroa, hasitako gauzak ezin bukatua eta tratulari eskasa; eta, hartara, batetik bestera eraman behar izan zuen familia, bizileku pobretik pobreagora. Familia-giro hark eragin handia izan zuen Joycerengan; bai aitaren bizitasunak, haren kantuak, txisteek, hizkera bitxiak, bai amaren otoitzek, bai anaia-arreben arteko hizketek eta liskarrek, eta bai bizi izan zituen askotariko giroek eta adiskideek jende- eta hitz-nahasketa ezin handiagoa eskaini zioten; handik aterako zuen gerora Joycek bere-berea zuen hizkuntzaren sena.
Ingelesa izan zen James Joyceren hizkuntza. Garai hartan Irlanda britainiar administrazioaren mendean zegoen; gaelerak ez zuen ia indarrik, zokoratuta zegoen, administrazioan batere ez eta eguneroko bizitzan gutxi erabiltzen zen; eremu eta giro jakin batzuetan baizik ez zirauen bizirik, nahiz batzuk ahaleginean ari ziren hizkuntza hura biziberritu nahiz.
1898an, Dublingo University College delako unibertsitatean matrikulatu zen hizkuntzak ikasteko. Frantses eta italiar literatura ikasi zituen. Liburu asko eta era askotakoak irakurri zituen, nobela arruntak zein klasikoak; denetatik atera zuen literaturarako gairik, sen handia eta grina berezia baitzuen giroak eta gertaerak literatura bihurtzeko. Garai horretan erlijio katolikotik aldentzen hasi zen. 1900ean Ibseni buruzko saiakera bat argitaratu zuen Forthnighly Review aldizkarian. Hurrengo urteetan olerkiak idatzi zituen, eta bere idazlanen ezaugarri nagusia izan zen esperimentazio bidea jorratzen hasi zen. Halaber, irlandar nazionalismoa errefusatu eta bere ama hizkuntza, ingelesa, errebindikatu zuen, irlanderaren kaltean.
1902an, graduatu eta gero, Parisera joan zen, bere ikasketak jarraitzeko asmoz. Hala ere, familiaren porrot ekonomikoak (euren ondasun guztiak saldu behar izan zituzten eta ostatu batera joan) bere desioak alde batera uztera behartu zuen, eta kazetari eta irakasle moduan lan egin behar izan zuen. Baina bere egoera ekonomikoa familiarena bezain larria izan zen.
1903an Dublinera itzuli zen bere amari laguntzeko, minbiziak jota zegoelako. Amak eskatu zion erlijioa ez errefusatzeko eta aita alkoholikoaz arduratzeko. Amaren heriotzak deprimitu egin zuen. Garai zaila izan zen Joycerentzat; lanbide askotan jardun zuen, eta lagunen maileguei esker bizi izan zen.
1904ko ekainaren 16a (Ulisses eleberriaren gertakarien data) izan omen zen Nora Barnaclerekiko lehen hitzorduaren data. Nora zerbitzari bat izan zen eta berataz maitemindu eta bizitza osoa pasatu zuen berarekin, nahiz eta 1931 arte ez ezkondu. 1904 urte hartan bertan Joycek Dublindik alde egin zuen, eta ingelesezko eskolak ematen atera zuen bizibidea.1906 arte Zurichen bizi izan ziren, eta gero Triesten, non ingeles-irakasle izan zen. Triesten jaio ziren bere bi seme-alabak: Giorgio eta Lucia. 1907an begietako gaixotasun bat izan zuen, ia itsu utziko zuena geroago. Ganbera Musika (Chamber Music) argitaratu zuen, eta Italo Svevo idazlea ezagutu zuen. Bi aldiz joan zen geroztik Irlandara: 1909an eta 1912an. Ez zen sekula gehiago itzuli. Urte haietan John Millington Synge eta William Butler Yeats irlandar idazleen lanak italierara itzuli zituen.
Ingelesezko eskolak bizibide ona ziren; baina izan zituen adiskideak eta babesleak diruz eta bere literatura-lanak aurrera ateratzen laguntzen ziotenak, haren sormenaren indar handiaz oharturik; horri esker egin ahal izan zien aurre eguneroko diru-premiei ez ezik, argitaratzaileen eta agintarien aldetik izan zituen argitaratzeko debekuei ere; eta haiei esker ordaindu ahal izan zituen bere azken urteetako itsutasuna sendatzeko egin behar izan zituen begietako ebakuntzak. Ezra Pound, Valery Larbaud, Harriet Weaver, Sylvia Beach, Yeats eta beste batzuk izan zituen adiskide eta laguntzaile aipagarrienak.
Lehen Mundu Gerra hastean, Zurichera joan ziren lehenengo, eta gero Locarnora. 1920ko hamarkadaren hasieran Parisera joan zen familiarekin. 1914an, Dublindarrak (Dubliners) ipuin-bilduma argitaratu zioten. "The Egoist" aldizkariak Artistaren erretratu bat gaztetan (A Portrait of the Artist as a Young Man) eleberria argitaratu zion, 1916an liburu gisa argitaratu zutena. Gyacomo Joyce liburu laburra idatzi zuen. 1918an Erbesteratuak (Exilees) antzerki-lana argitaratu zuen, eta 1925ean antzeztu zuten New Yorken, eta 1926an Londresen. 1927an Pomes Penyeach poema-liburua argitaratu zuen.
1931n Nora Barnaclerekin ezkondu zen, urte askotan elkarrekin bizi izan ondoren. Ordurako ospe handia zuen Joycek, eta T. S. Eliot eta Samuel Beckett zituen, besteak beste, adiskide. Urte hartan bertan hil zitzaion aita, bere alaba Lucia burutik nahasten hasi zen, eta Joyce bera ere itsutzen hasia zen.
1936an Olerki Biilduma (Collected Poems) eman zuen argitara. Bigarren Mundu Gerra piztu zenean, Frantziatik alde egin behar izan zuen, Zurichen hartu zuen bizilekua, non duodenoko ultzera bat diagnostikatu zioten. Eta han hil zen 1941eko urtarrilaren 13an, peritonitisa sendatzeko ebakuntza egiten ziotenean.
Platax orbicularis
Platax orbicularis Platax generoko animalia da. Arrainen barruko Ephippidae familian sailkatzen da.
James Joyce
Obrak
Joyceren olerkiek ez zuten berrikuntza handirik ekarri, Irlandako balada tradizionalen eta Shakespeareren kantuen eragina zuten, baina ez zuten Joyceren beraren zantzu berezirik, erromantizismo lauso baten aztarna baizik. Antzerkirako idatzi zuen lan bakarrak, Erbesteratuak, Ibsenen eragin handia zuen; ez du Joyceren beste obrek duten indarra eta ez zuen harrera onik izan.
Ekialdeko Asia
Ekialdeko Asia edo Asiako ekialdea Asiako eskualde geografiko eta kulturala da. Geografiaren aldetik, 6.640.000 km² ditu (Asiako lurren %15), eta 1.500 milioi biztanle (Asiakoen %40, mundu osokoen laurden bat). Biztanle dentsitatea kilometro karratuko 230 pertsonakoa da, munduko batez bestekoaren boskoitza.
E
E euskal alfabetoko bosgarren letra eta bigarren bokala da. E (larriz) eta e (xehez) idazten da.
James Joyce
Dublindarrak
Dublindarrak Dublingo pertsonaien eta gertakizunen ipuin-bilduma bat da, 1907an argitaratzekoa zutena. Haurtzaroko eta gaztaroko kontakizunak dira, Dublinen girotuak denak, hizkuntza gardenaz eta neurtuaz idatziak. Aipatzekoa da bilduma horretako azken kontakizuna, Hilak (The Dead), hilek bizidunen bizitzan zer-nolako eragin handia duten kontatzen duena. Liburu horrek gorabeherak izan zituen argitaratu ahal izateko: Londres en 1907an argitalpena prest zegoelarik, argitaratzaileak ale guztiak erre zituen, eta ez zen 1914 arte argitaratu.
Artistaren erretratu bat gaztetan nobela, Joycek aldez aurretik idatzi eta gaitzetsi zuen lan baten (Stephen Hero) moldaketa eta egokitzapena da. Bere bizitzako xehetasunetan oinarriturik idatzitako nobela hori nerabezaroko erretratu bat da, eta lehendik tradizioa zuen genero bati dagokio, hain zuzen.
Stephen Dedalus, nobela horretako protagonista, Ulisses nobelan ere agertzen dena, bere inguruneari aurre egiten eta bere bidea urratzen ahalegintzen den gazte bat da.
Ulisses: hizkuntza biluzik
1906 inguruan Joycek Dublindarrak liburuari eransteko asmotan zen beste kontakizun bat zeukan idatzia, berari gertatutako pasadizo batean oinarritua: gau batean neska bati hurbildu zitzaion, hura soldadu batekin zihoala konturatu gabe; soldaduak jo eta luze bota zuen Joyce, eta adardun famako judu batek lagundu zion handik altxatzen eta etxera joaten. Txiste kulturalak egiteko zuen joerak akuilatuta, Joycek bi mito handiren nahasketa barregarria egiteko aukera ikusi zuen pasadizo hartan: Ulisses eta judu herratua.
Lehen Mundu Gerra bitartean, Zurichen erbesteratua eta adiskide batzuen diru-laguntzari esker bizi zela, Joyce bere obra handian ari izan zen buru-belarri lanean. Gerra bukatu ondoren, Triestera itzuli zen, baina, Ezra Poundek deituta, Parisera abiatu zen berehala nobela bukatzera. 1917an, liburuaren erdia edo idatzia zuela, ez aurrera ez atzera gelditu zen, batzuetan goiz osoa ere igarotzen baitzuen esaldi bakar bati bueltaka, eta Artistaren erretratu bat gaztetan bukatzen lagundu zion bide berberean saiatzea bururatu zitzaion, aldizkari batean argitaratzen hastea, alegia. Ez zen erraza, britainiar legeak argitaratzailea zigortzen baitzuen lizuntzat har zitekeen testurik argitaratuz gero. Hortaz, Ezra Pound ek New York era bidali zituen Ulisses-en lehenengo hiru kapituluak, Little Review aldizkarira. Hala ere, 8., 9. eta 12. kapituluak zetozen aleak bahitu eta erre egin zituzten. 13. kapitulua zekarrena Bizioaren Aurkako Elkarteak salatu eta auzitara eraman zuen; epaileak isuna jarri eta argitaratzeko debekua eman zuen.
Beraz, liburu hura epeka argitaratu izanak, alde batetik, Joyceren lana bizkortu baldin bazuen, bestetik, liburuan argitaratzeko debekua ezarri zion ingelesez mintzo ziren herrialdeetan. Azkenean, Parisen eman zuen argitara, 1920an, Shakespeare and Co. liburu-dendaren jabe Sylvia Beachek. 1929an plazaratu zen Ulises-en frantsesezko itzulpena.
Estatu Batuetan 1933an eman zuten argitaratzeko baimena. Ingalaterran 1936 arte ez zuten argitaratu.
Argitalpenak gorabehera handiak izan zituen, lehendik argitaratutako kapituluei zati luzeak erantsi baitzizkien Joycek; argitaratzea ikaragarri luzatu zen, tipografoek ez baitzekiten ingelesa eta egilea erdi itsuturik baitzegoen, eta zuzenketa-saio bakoitzari beste zuzenketa batzuk egiten baitzizkion. Garrantzi handiko zuzenketa bat ere egin zuen: kapitulu bakoitzean, Homero ren Ulissesetik hartutako aipamen bat zegoen, berez testuarekin zerikusirik ez zuena, eta Joycek kendu egin zuen, liburuaren izenburuko aipamena besterik utzi gabe. Hala eta guztiz ere, Joycek mitologiazko aipamenez jositako eskema bat argitaratu zuen gerora, liburu horren interpretazio gisa, eta, handik gutxira atzera gaitzetsi bazuen ere, arrakasta handia izan zuen azalpen horrek kritikari askoren artean.
Antonio Baraya
Antonio Baraya Ricaurte (San Juan de Girón, 1776ko urtarrilaren 31 - Santafé de Bogotá, 1816ko uztailaren 20a) kolonbiako militarra izan zen. Independentziaren gerra hasi zuen lehen Granadako militarra izan zen (1810). Federalisten alde egin zuen eta Antonio Nariño zentralistaren aurka matxinatu zen; azkenean garaitua izan zen eta fusilatua hil zen, Espainiako gobernuaren aginduz Granada Berriko birkonkistan.
James Joyce
Ulisses: hizkuntza biluzik
Ulysses-ek 18 kapitulu ditu, elkarren oso desberdinak, eta gertaeren denbora egun batera dago mugatua: 1904ko ekainaren 16ko goizeko zortzietatik hasita, hurrengo 18 orduen kontaketa egiten du. Dublinen barrena doazen bi pertsonaia, Leopold Bloom eta Stephen Dedalus, dira protagonistak. Kapitulu bakoitzean ahots berezi bat edo bi entzuten dira, haietako bat pertsonaiaren baten barne-hizketa da, adimen orori dagokion hitz-jario iheskor bukaezina, etorri bezala zuzenean adierazia. Barne-hizketa horretaz gainera, era askotako doinuak eta hizketak tartekatu zituen Joycek liburuan: deskribapen soil-soilak, besteren estiloen edo kazetaritzako hizkuntzaren parodia, molde eta tankera askotako aipamenak eta sinboloak... Kontakizunaren hariak ez du inondik ere obra honen handitasuna erakusten, hizkuntza bera baita beste edozein liburutan bainoago liburu honen mamia. Leopold Bloomen eguneroko bidaia xumea Dublinen barrena, eta haren eguneroko bizitzako gertakizun soilak, hori besterik ez baita kontatzen liburu honetan.
Liburua Homeroren Odisea ri jarraikiz dago antolatua, bai gaietan, bai irudietan; hizkuntza, estilo, sinbolo eta ideia oparotasun nabarmen baten bitartez, bizitzaren ospakizun eta festa da, ironia eta umorea dariola betiere. Psikologia-ikerketak ere leku garrantzitsua du bertan, Freud-en bidetik, inkontzientearenak batez ere, eta kontzientziaren isuria edo bakarrizketa (stream of consciousness) gerora asko erabili den teknikaren bitartez, adierazi zuen nagusiki; bestalde, parodiak edo era askotako testuen birsorketak ere leku handia hartzen du Ulisses-en. Beste ikuspegi batetik, gizon modernoaren eta gizon horrek gizartearekin dituen harremanen bilduma ere bada; nolabaiteko summa da, beraz, Ulisses.
Ulisses XX. mendeko literaturako obrarik garrantzitsuenetako eta berezienetakoa da, besteak beste, hizkuntza bera duelako protagonista, eta hala erakusten duelako bai gizakiari hizkuntzak ematen diola giza izatea, eta bai hitzen bidez egituratzen eta tankeratzen dela adimenaren baitako bizitza; agerian jarri zuen orobat hitzezko jario horren elementuak arrazoi hutsalez daudela elkarri lotuak, eta askotan guztiz ere apala eta barregarria izaten dela gizaki orok duen barne-hizketa hori. Baina Ulisses ez da soil-soilik hitzaren gaineko ariketa neurrigabe bat, hizkuntzaren musika-ezaugarriak areagotzen dituena eta zikinkeria eta zekenkeria txiki guztiak agerian dituen adimenaren lotsarekin jolasean dabilena. Joyceri esker, irakurleak liburu honen pertsonaia kaskarren barne-bizitzan parte hartzen du, edozein pertsonarena izan daitekeen bizitzan, zorrotz eta onberatasunez aldi berean, gupidaz eta nazkaz. Pertsonaia horiek, beraz, gure ispilu dira, gizakiaren adimena halabeharrez baitago hizkuntzaz eta bere ergelkeria eta handitasun guztiaz baliatzera behartua, eta horren gaineko gogoeta eta jolasa da Joyceren ekarri handia.
Finneganen esnaera
1923tik 1939ra, Joycek bere azken liburuan lanean jardun zuen: Finnegansen Esnaera (Finnegans Wake), inoiz idatzi den libururik irakurgaitzena hain zuzen. Nekez esan daiteke erabat ingelesez idatzia denik, oinarrian ingelesa duen hitzezko nahaste batean baizik, beste hizkuntza batzuetako elementu ugariz osatua, eta nonahi eta noiznahi hitz-jokoz eta txistez zipriztindua. Baina hitz-joko etengabe horiek ez dira kontakizun zehatz eta definitu bat kontatzeko baliatzen; aitzitik, hitz-joko horiek eta txiste horiek dira liburu horren mamia eta gaia. Interpretazio eta azterketa asko eragin ditu liburu horrek, eta berez itzulezina den arren, egin dira haren zati batzuk beste hizkuntza batzuetara itzultzeko saioak, baita ingelesera ere.
Ulisses eleberriaren ondoren ahotsaren eta kontakizunaren gainbehera eta hondamena etorri ziren, hiztunaren mamia eta muina galdu egin baitziren, ezabatu, eta hitz-jokoetan desegin, Joyceren aurreko lanen alde iluna den eta haren argitan besterik ulertu ez daitekeen liburu honetan.
Ekialdeko Asia
Ekialde Urrunaren sinonimotzat ere erabiltzen da, termino horren eurozentrismoa saihestearren.
Lepidophyma lineri
Lepidophyma lineri Lepidophyma generoko animalia da. Narrastien barruko Xantusiidae familian sailkatuta dago.
Ekialdeko Asia
Kulturaren aldetik, Txinak eragin handi izan du eskualdean, oso zabalduta baitaude txinera, konfuzianismoa, Mahāyāna budismoa edo taoismoa.
Banaketa
Eta kulturaren aldetik:
James Joyce
Finneganen esnaera
Joyceren osasun arazoek atsekabetu egin zuten Parisko urteetan zehar. Dozena bat begi-ebakuntza baino gehiago egin zizkioten, baina ikusmenak nabarmen egin zion behera. 1930erako, ezkerreko begian ia itsu zegoen, eta eskuineko begiak gaizki funtzionatzen zuen. Infekzioak eragindako hortzak ere kendu zizkioten. Halako batean, Joyce kezkatu egin zen ezin zuelako Finneganen Esnaera amaituko, eta James Stephens irlandar idazleari eskatu zion osa zezala zerbait gertatuz gero.
Bere arazo ekonomikoek aurrera jarraitu zuten. Bere inbertsio eta kanonetatik errenta onak lortzen zituen arren, gastu-ohiturek sarritan dirurik gabe uzten zuten. Kontu hauek gorabehera, Pomes Penyeach argitaratu zuen 1927an, Trieste, Zürich eta Parisen idatzi zituen hamahiru olerki bilduma. Bere arazo ekonomikoek aurrera jarraitu zuten. Bere inbertsio eta kanonetatik errenta onak lortzen zituen arren, gastu-ohiturek sarritan dirurik gabe uzten zuten. Kontu hauek gorabehera, Pomes Penyeach argitaratu zuen 1927an, Trieste, Zürich eta Parisen idatzi zituen hamahiru olerki bilduma.
Ezkontza Londresen
1930ean, Joycek Londresen bere egoitza ezartzea pentsatu zuen, batez ere Giorgiok, Helen Fleischmannekin ezkondu berria zenak, bere herentzia Erresuma Batuko legediaren arabera ziurtatuko zuelako. Joyce Londresera joan zen bizitzera, etxebizitza batean epe luzeko alokairua lortu zuen, hautesle-erroldan izena eman zuen, eta epaimahaiaren zerbitzuaz arduratu zen.
Hogeita zazpi urtez elkarrekin bizi ondoren, Joyce eta Nora 1931ko uztailaren 4an ezkondu ziren Kensingtongo Erregistro Bulegoan. Joycek sei hilabete eman zituen Londresen bere bizilekua ezartzeko, baina etxea utzi eta Parisera itzuli zen geroago, Luciak buruko gaixotasunen zantzuak agertu zituen urtean. Itzultzeko asmoa zuen, baina ez zuen inoiz egin, eta geroago Ingalaterrarekin harremana galdu zuen.
Ondorengo urteetan, Joyce Parisen bizi zen, baina sarritan joaten zen Suitzara begietako kirurgia egitera edo Luciari tratamendua ematera, eskizofrenia diagnostikatu baitzioten. Carl Jungek aztertu zuen Lucia, aurretik idatzi baitzuen Ulisses idazkera eskizofrenikoaren antzekoa zela Jungek iradoki zuen bera eta bere aita ibai batera zihoazen bi pertsona zirela, salbu eta Joyce urperatzen ari zela eta Lucia erortzen ari zela. Joycek Luciari lagundu nahi izan bazion ere, hura hil arte instituzionalizatuta jarraitu zuen.
Behin betiko itzulera Zurichera
1930eko hamarkadaren amaieran, Joyce gero eta kezkatuago zegoen faxismoaren eta antisemitismoaren gorakadarekin. 1938an, Joycek judu batzuei nazien jazarpenetik ihes egiten lagundu zien. 1940an Frantzia erori ondoren, Joycek eta bere familiak nazien okupaziotik ihes egin zuten eta Zurichera itzuli ziren.
Heriotza
1941eko urtarrilaren 11n, Joyceri ebakuntza egin zioten Zurichen ultzera duodenal zulatu batengatik. Hurrengo egunean koman erori zen. 1941eko urtarrilaren 13an esnatu zen 2: 00etan, eta erizain bati emazteari eta semeari deitzeko eskatu zion. Bidean zeuden 15 minutu geroago hil zenean, 59 urte bete baino hilabete lehenago.
Joyce hil ondoren, gobernu irlandarrak atzera bota zuen Joyceren gorpuzkiak aberriratzea baimentzeko Noraren eskaera, nahiz eta John J. Slocum diplomatiko amerikarrak etengabe estutu. 2019ko urrian mozio bat aurkeztu zitzaion Dublingo Udalari Joyce eta bere familia Dublingo lekuren batean hobiratzeko gastuak planifikatzeko eta aurrekontua egiteko. Proposamena eztabaidagai bihurtu zen berehala, Irish Times-ek honela zioela: "... Zaila da ez susmatzea Irlanda garaikideak bere idazle handiekin duen harremanari buruzko alderdi kalkulatzaile bat dagoela, baita merkantilarena ere, askotan "ospatzeko" eta, ahal izanez gero, monetizatzeko gogo handiagoa baitugu, irakurtzeko baino".
Joyce eta politika
Bere bizitzan zehar, Joyce aktiboki interesatu zen Irlandako politika nazionalaz eta britainiar kolonialismoarekin zuen harremanaz. Sozialismoa eta anarkismoa ikasi zituen. Sozialisten bileretara joan zen eta Benjamin Tuckerren filosofiak eta Oscar Wilde ren Gizonaren arima sozialismoaren pean saiakerak eragindako ikuspegi indibidualista azaldu zuen.
Bere iritziak "artista sozialista" bezala deskribatu zituen. Joycek politikan zuen konpromiso zuzena sendoagoa izan zen Triesten egon zen denboran, egunkarietako artikuluak aurkeztu, hitzaldiak eman eta Irlandak britainiar gobernutik independentzia defendatzen zuten gutunak idatzi zituenean. Trieste utzi ondoren, Joycek politikan zuzenean parte hartzea utzi zuen, baina bere ondorengo lanek oraindik islatzen dute bere konpromisoa. Indibidualismoarekiko sinpatia eta nazionalismoa bezalako ideologia hertsatzaileekiko kritikoa izaten jarraitu zuen. Bere eleberriek gai sozialista, anarkista eta irlandar nazionalistak jorratzen dituzte. Ulises nobela bat bezala irakurria izan da, ingelesen kolonialismoak irlandarrengan duen eragina kritikatzen duena. Finnegansen Esnaera irakurria izan da irlandar politikaren gai banatzaileak, kolonialismoaren eta arrazaren arteko harremana eta nazionalismoaren eta faxismoaren zapalkuntza hertsia ikertzen dituen lana bezala.
Joyceren politika pasaporte britainiarrarekiko jarreran islatzen da. Ingelesen okupazioak Irlandan izan zituen ondorio negatiboei buruz idatzi zuen, eta begiko zituen irlandarrek hartatik askatzeko egin zituzten ahaleginak. 1907an bere babesa adierazi zion Sinn Feinen mugimendu goiztiarrari, 1922an Irlandako Estatu Askea ezarri aurretik. Hala ere, Joycek uko egin zion pasaporte britainiarra irlanderaz aldatzeari. Beste aukera bat izan zuenean, pasaporte britainiarra berritzea erabaki zuen 1935ean, Irlandako Estatu Libretik bat lortu beharrean, eta 1940an gordetzea erabaki zuen, pasaporte irlandar bat onartzeak errazago lagunduko ziolako Vichy ko Frantziatik irteten. Pasaportea aldatzeari uko egin zion, neurri batean, pasaporte britainiar batek nazioartean ematen zizkion abantailengatik, irlandar politikaren indarkeriarekiko begikotasunagatik eta Irlandako Estatu Libreak elizarekin zuen harreman politikoagatik.
Joyce eta erlijioa
Joycek harreman konplexua zuen erlijioarekin. Hasieran erromatar katolizismotik aldendu zen. Gertukoek, Stanislaus eta Norak zioten berre burua ez zuela katolikotzat. Hala ere, bere lanak katolizismoaren eragin handia zuen. Bereziki, bere oinarri intelektualak jesuiten lehen hezkuntzan oinarritu zirelako. Irlandatik alde egin ondoren ere, batzuetan elizara joaten zen. Triesten bizi zenean, goiz esnatzen zen Ostegun Santuan eta Ostiral Santuan meza katolikora joateko, edo noizean behin ekialdeko zerbitzu ortodoxoetara joateko, zeremoniak gustukoagoak zituela esanez.
Joycek berak bere fedeari buruzko galderei emandako erantzunak anbiguoak izan ohi ziren. Adibidez, Ulisses amaitu ondorengo elkarrizketa batean, Joyceri galdetu zioten: "Noiz utzi zenuen eliza katolikoa?" “Hori Elizari dagokio esatea.”
Ondarea
Joyceren lanak eragin sakona du oraindik kultura garaikidean. Ulisses eredu bat da fikziozko idazleentzat, batez ere hizkuntzaren boterean egiten dituen esplorazioengatik. Eguneroko bizitzako xehetasunetan egindako enfasiak adierazpen-aukera berriak ireki dizkie egileei, margolariei eta filmatzaileei. Bere ospea mantentzen du irakurleen artean, askotan "Liburu Handien" zerrendetan agertuz. Joyceren berrikuntzak literatura ingelesetik harago hedatzen dira: bere idazketa inspirazio iturri izan da idazle latinoamerikarrentzat, eta Finneganen Esnaera testu giltzarrietako bat bilakatu da postestrukturalismo frantziarrarentzat. Quark izena ere jarri zioten, Murray Gell-Mann fisikariak proposatutako oinarrizko partikuletako bati.
Joyceren eleberrien forma mugagabeak etengabe berrinterpretatzeko aukera ematen die. Literatura-kritikarien komunitate gero eta globalagoa sortzen dute. Joycery buruzko estudioek -hiru nobelako kanon txiki samar batean, ipuin laburren bilduma txiki batean, antzezlan batean eta bi poema liburu txikitan oinarrituta- 15.000 artikulu, monografia, tesi, itzulpen eta edizio baino gehiago sortu dituzte.
Herri-kulturan, Joyceren lana eta bizitza ekainaren 16an ospatzen da urtero, Bloomsday izenez ezagutzen dena, Dublinen eta gero eta hiri gehiagotan munduan zehar.
Museoak eta ikasketa-zentroak
Irlandako Liburutegi Nazionalak Joyceren material bilduma handi bat dauka, eskuizkribuak eta koadernoak barne, gehienak online eskuragarri daudenak. Dublin Unibertsitateko liburutegia eta University College artean sortutako hitzarmenak Irlandako Literaturako Museoa gauzatu du, eta bertan Joyceri eta bere obrari buruzko erakusketa gehienak biltzen dira.
Aldi berean Joycerekin lotutako bilduma txiki eta iraunkor bat du, bere erakunde nagusiengandik maileguan hartuz. Erakusketen artean Ulisses-en "Copy Nº 1" dago. Bestalde, Joyceri Dublinen eskainitako zentroak hauek dira: James Joyce Zentroa, Sandycoveko James Joyce Dorrea eta Museoa (garai batean Joyce bizi izan zen Martello dorrea eta Ulissesen inaugurazioko eszenatokia), eta Dublingo Idazleen Museoa. Londoneko University College da Erresuma Batu ko Joycek egin zuen lanaren ikerketa-bilduma garrantzitsuena, eta bere lan handi guztien lehen edizioak gordetzeaz gain, hasierako eta ondorengo beste argitalpen gehienak (itzulpenak barne) ditu, bai eta literatura kritikoak eta ondorengoak ere.
Prosa
- Dublindarrak (Dubliners) (ipuin laburren bilduma, 1914)
- Ulisses (Ulysses) (eleberria) (1922)
- Finnegansen Esnaera (Finnegans Wake) (eleberria, 1939, zaharberritua 2012)
Olerki bildumak
- Ganbera musika (Chamber Music) (olerkiak, Elkin Mathews, 1907)
- Giacomo Joyce (1907ko idatzia, Faber and Faberrek argitaratua, 1968)
- Pomes Penyeach (olerkiak, Shakespeare eta konpainia, 1927)
- Bildutako olerkiak (Collected Poems) (olerkiak, Black Sun Press, 1936, Ganbera musika, Pomes Penyeach eta aurretik argitaratutako beste lan batzuk barne hartzen dituena)
Antzerkia
- Exiliatuak (Exiles) (antzezlana, 1918)
Fikzioa
- Stephen heroia (Stephen Hero)(Erretratuaren lanaren aitzindaria; 1904-06 idatzia, 1944an argitaratua)
- Katua eta deabrua (London: Faber eta Faber, 1965)
- Kopenhageko katuak (The Cats of Copenhagen) (Ithys Press, 2012)
Ez-fikzioa
- James Joyceren idazki kritikoak (Ed. Ellsworth Mason eta Richard Ellmann, 1959)
- James Joyceren gutunak, Liburuki 1 (Ed. Stuart Gilbert, 1957)
- James Joyceren gutunak, Liburuki 2 (Ed. Richard Ellmann, 1966)
- ''James Joyceren gutunak. Liburuki 3'' (Ed. Richard Ellmann, 1966)
- James Joyceren gutun hautatuak (Ed. Richard Ellmann, 1975)
Sološnica
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1376. urtekoa da.
Saubraz
Saubraz Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lil Nas X
Montero Lamar Hill (Atlanta, Georgia, 1999ko apirilaren 9a), Lil Nas X izenez ezaguna, estatubatuar rapero, abeslari eta kantautorea da. Country rap estiloko "Old Town Road" singlea kaleratu zuenean nabarmendu zen. Lehenengo TikTok sare sozialean izan zuen arrakastagatik biral bihurtu zen, 2019an, nazioarteko musika-zerrendetan lehen postura iritsi zen eta Estatu Batuetan diamantezko diskoa lortu zuen urte bereko azaroan. "Old Town Road"-ek hemeretzi astez iraun zuen Estatu Batuetako Billboard Hot 100 zerrendako lehen postuan eta historian hori lortu duen abesti bakarra da.
2020ko Grammy sarietan gizonezko artista izendatuena izan zen eta azkenik bi sari eskuratu zituen: musika-bideorik onena eta pop bikote/talde baten interpretaziorik onenarena. "Old Town Road"-ek MTV Video Music bi sari lortu zituen, urteko abestirik onena barne. Abesti horren hainbat remix atera zituen, ezagunena Billy Ray Cyrus country abeslariarekin batera egin zuena. LGBTQ artista aitortua da. 2021ean "MONTERO (Call Me By Your Name)" izeneko bere lan berria herrialde askotako rankingetan nagusitu zen. Abestiaren bideoak ere zeresan handia eman zuen.
Agonus cataphractus
Agonus cataphractus Agonus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Agonidae familian.
F
F edo efe euskal alfabetoko seigarren letra da. F (larriz) eta f (xehez) idazten da.
Chapeltique
Chapeltique El Salvadorko San Miguel departamenduko udalerri bat da. 2007ko erroldaren arabera 10.728 biztanle zituen.
Pioneer plaka
Pioneer plakak urrez anodizatu aluminiozko plaka parea dira, Pioneer 10 eta Pioneer 11 espaziontzietan ezarri zirenak, izaki estralurtarrek hauetako bat bereganatuko zutelakoan.
Irudiak
Plakak honako irudiak agertzen ditu:
Plakak, berez, Carl Sagan astronomo estatubatuar eta zientzia hedatzaileak eta Frank Drakek diseinatu eta ezagutarazi zituzten, eta Linda Salzman Saganek marraztu zituen. Izan ere, Carl Sagan bera izan zen, NASA, Pioneer zundek plaka hau eramateko konbentzitu zuena.
Prévocourt
Prévocourt Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Prévocourt udalerrian erroldatutako biztanleak 101 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 44 etxebizitza zeuden, 39 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 6 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 44etxeak ziren. 39 etxebizitza nagusietatik 35 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 2 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 29 etxek bost zituzten. 26 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 65 ziren, horien artean 46 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 46 pertsona aktiboetatik 42 lanean zeuden (24 gizon eta 18 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Grant konderria (Wisconsin)
Grant konderria (Grant County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Lancaster da. 2010eko zentsuaren arabera 51,208 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Prévocourt
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
Grant konderria (Wisconsin)
Geografia
Grant konderriak 306,485 kilometro koadro ditu. Horietatik 9,452 ura dira. Beste 297,032 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 16,71 da.
Prévocourt
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Prévocourt udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Grant konderria (Wisconsin)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 51,208 pertsonetatik 49,945 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 649 dira. 573 beltzak edo afroamerikarrak. 89 amerikar natiboak ziren eta 4 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 300 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 288 pertsonek kokatzen zuten.
Prévocourt
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Plestin-les-Grèves
Plestin-les-Grèves (bretainieraz Plistin) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.
Prévocourt
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mao Zedongen mausoleoa
Mao Zedongen mausoleoa, txinera sinplifikatuz: 毛主席 纪念堂, txinera tradizionalez: 毛主席 纪念堂, pinyinez: Máo Zhǔxí Jiniantang, Txinako Pekin hiriburuan dagoen mausoleo bat da. Bertan, Mao Zedong txinatar buruzagi politiko komunistaren gorpua enbaltsamatua ikusgai dago.
Parapuã
Parapuã Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Mao Zedongen mausoleoa
Tiananmen plazaren erdian dago, antzina Txinako Atea zegoen lekuan, Hiri Inperialaren hegoaldeko sarbidea zena. 1977ko azaroaren 24an inauguratu zen.
Artatxiki
Artatxikia nekazaritzan erabiltzen diren hazi txikiko hainbat zereal izendatzeko erabiltzen den terminoa da. Ez dute talde taxonomikorik eratzen, talde funtzional edo agronomikoa baizik. Talde honetako espezieen arteko funtsezko antzekotasuna da ekoizpenerako ingurune zailetan landatzen diren hazi txikiko belarrak izatea. Historiaurrean bere garrantzia egungoa baino handiagoa izan zen.
Barietateak
Artatxikien baitan hainbat generotako espezieak daude sarturik, gehienbat Poaceae familiako Panicoideae azpifamiliakoak. FAOren arabera, gehien landatutako espezieak, garrantziaren arabera, hauek dira:
Beste espezie aipagarri batzuk:
Tefa (Eragrostis tef) eta fonioa (Digitaria exilis) ere artatxikitzat hartzen dira batzuetan. Zenbaiten iritziz, basartoa ere (Sorghum spp.) artatxikia da.
Antondegi Gaina
Antondegi gaina Donostiako Martutene auzoan dago. Gune natural zabala da, espezie ugaritako hegaztiak gordetzen direnak. Donostiako Udalak bertan surf parkea egin nahi du, olatu artifizialarekin. Talde ekologisten eta auzoko biztanle askoren iritziz proiektua aurrera eramanez gero, bertako izadi baloreak galduko ziren. Donibane Garazin antzeko proiektua atzera egin zuten, hiritarren eta surfarien presioaren ondorioz.
Toponimoa
Inguruaren izena bertan dagoen baserri baten izenetik dator, Antondegi baserri alegia.
Hegaztien aberastasuna
Antondegi biodibertsitate handiko espazioa da. Gutxienez 120 hegazti espezie ikus daitezke urtean zehar. Halaber, ugaztun ugari bizi da inguru honetan, azken buruan landa eremu handia baita. Ekologisten eta naturzaleen hitzez "biodibertsitatearen altxorra da inguru hau". "Horietako batzuk migrazioan, beste batzuk negua gure artean igarotzen dute edota ugaltzera datoz; miru beltzak, esaterako. Badira, ordea, egoiliarrak direnak eta urte osoan hemen ditugunak: belatz handia, hontz handia eta miru gorriak. Azken hauek galtzeko arriskuan daude, eta dozenaka pasean ikusten baditugu ere, gutxi batzuk gelditzen dira egonkor, eta are gutxiagok egiten dute habia. Ugaztunekin ere sor eta lor gelditu gara berdegune hartan biltzen direnekin: azeriak, azkonarrak, erbinudeak, lepazuriak, katajinetak, katagorriak, trikuak, muxarrak… eta basakatua!"
Donostiako Udalaren proiektua
Donostiako Udalaren plenoak 2021eko urtarrilaren 28an, Antondegin Surf egiteko olatu artifiziala eraikitzeko proietkua onartu zuen. Hiru indar politikok egin zuten proiektuaren alde: EAJk, PPk eta PSEk. Proiektu honek bertan eraikinak altxatzeko beste bat ordezkatu zuen. Proiektuak 6,2 hektareetakoa izango da (lurraldea 90 ditu) eta haren helburua “Surfaren aktibitatea bera hobetzen lagunduko du. Surflariek bertan entrenatu ahal izango dute eta ziur gaude honi esker gazte asko hasiko dela kirol honetan” Nekane Arzallus alkarteordearen hitzetan. Proiektuaren aurka Elkarrekin Podemos eta EH Bildu jarri ziren.