cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bergara
Bergara historikoki Debagoieneko hiriburutzat hartu izan da, hainbat bideren lotunean baitago: izan ere, kostaldea eta Gaztelako ordokia lotzen duten bideek eta Gipuzkoa barrualdeko bideek egiten dute bat Bergaran. Duen kokaleku estrategikoari esker, herri aberats eta handia izan da. XIX.-XX. mendeetan industria sendoa eratu zen Bergaran, eta gaur egun oihalgintza eta metalurgia industria ugari dago bertan. Bergara fisikaren herri historiko izendatu du Europako Fisika Elkarteak, Elhuyar anaiek wolframa bertan isolatu zutelako lehendabizikoz.
Izena
Virgala-tik etor liteke l>r Erdi Aroko kontsonante aldaketarekin. Araban Virgala herria dago.
Mugak
Bergarak 113 mugarri ditu.
Auzoak
Udalerrian barrena sakabanaturik dauden auzoak hauek dira:
Erdi Aroa
Bergara izenaren lehen aipamena 1050. urteko agiri batean azaltzen da. Bertan Sancho jaunak (Zianaren anaiak) Bergarako Ariceta inguruko lur sailak San Juan de la Peña monasterioaren esku utzi zituen. 1.200 urtean Gaztelak Gipuzkoa konkistatu zuenean hiriak sortzeko prozesu bat hasi zuen eta horrela Alfontso X.a Jakitunak sortu zuen 1268 urteko uztailaren 30ean Ariznoa izeneko leku batean Villanueva de Vergara izenarekin eta Gasteizko forua eman zion. Puntu estrategikoa zen Gasteiztik Deba eta Getariarako errepidean egonik garraiolari eta merkatarien topagunea baitzen. Aldi berean ahaide nagusien aurrean monarkiaren boterea aldarrikatzeko hiri indartsuak behar zituen eta 1273. urtean zergetatik salbuetsi zituen Bergarako hiritarrak. 1344 urtean Alfontso XI.ak eskualdeko kapare eta nekazariei hiriko forua eta bertako alkateaz epaituak izateko eskubidea eman zien.
1348. urtean Oxirondoko Santa Marina parrokia gehitu zitzaion Bergarari eta 1391. urtean Uzarragako elizatea. Bergaran ahaide nagusien arteko istiluek ere izan zuten eraginik. Ozaetarrak eta gabiriarrak ziren elkarren aurka zeuden bi leinuak. 1497an Errege Katolikoak "los hacedores de los paños de Vergara"-ren ordenantzak berretsi zituzten, ordukoa da gutxienez Bergarako ehungintzaren tradizioa. Bergararren ezizenetako bat "mahoneroak" da.
Aro Modernoa
1597 eta 1599 artean Izurri Atlantikoak gogor jo zuen Gipuzkoan. Bergara garai horretan eskualdeko gari azokarik garrantzitsuena zuen herria zen, eta bide garrantzitsuek egiten zuten bertan topo. Horregatik, izurriak kolpatzeko aukera guztiak zituela pentsatzen zuten agintariek eta herria konfinatzea erabaki zuten. Oñatik pairatu zuen egoerarik txarrena (1.200 oñatiar inguru hil ziren bi urtean, biztanleriaren herena), baina errekan behera ere Soraluzek izurriaren kolpea jaso zuen 1598an. Horregatik, herrian guardiak jarri, azoka bertan behera utzi eta kanpotik zetozen inor ez sartzea erabaki zuten. Bergara izurritik libratu zen, baina bere ekonomia oso kaltetuta geratu zen. Gainera, azokak inguruko herriei hain beharrezkoa zen garia ere eramaten zien, gosetea eskualde osora barreiatuz. Azoka hori bertan behera uzteak, Gasteiz zein Logroñok Bergara bisitatu behar ez ziren herrien zerrendan sartzera eraman zituen, bergararren kexa eragin zuen gertakaria.
XVII. mendean herriko eraikin aipagarrienak altxatu ziren. Udaletxea Jesuiten ikastetxearen aurrean, eta San Pedro eta Santa Marina elizak. 1629an Antzuola herritik banandu zen, Felipe III.ari 5.000 dukat eman ondoren. Uzarraga ere Antzuolaren barnean gelditu zen.
XVIII. mendean Karlos III.ak Jesuitak erbesteratu ondoren hauen ikastetxea hutsik gelditu zen. 1764an "Euskalerriaren Adiskideen Elkartea" sortu zuten herrian, tartean Xabier Munibe Peñafloridako Kondea zegoela. Elkarte honek hartu zuen ordura arte jesuitek zeukaten ikastetxea. 1776an Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak "Bergarako Errege Mintegia" sortu zuen, irakaskuntza eta ikerketa bultzatzeko asmoz. 1799an Mariaren Lagundiak neskatilentzako ikastetxea sortu zuen Espoloian.
XIX. mendea eta XX. hasiera
Karlistadak eragin handia izan zuen herrian eta 1839ko abuztuaren 31n bertan gertatutako "Bergarako besarkada"ren bidez sinbolizatu zuten Lehen Gerra Karlistaren amaiera. 1846an industrializazioaren erakusle gisa eta >Bergaran hain errotua zegoen ehungintza oinarri hartuz San Antonioko Algodonera (Fábrica de Hilados y Tejidos sortzez eta geroago, Algodonera San Antonio S.A. izango zena) sortu zuten, San Antonio auzoan. Espoloia urbanizatu egin zen eta Bidekurutzetak San Antonio auzoarekin bat egin zuen. Garai hartan Bergarak 4.500 zituen, herri handia zen, konparazio batera Bilbok 15.000 zituen eta Donostiak 13.000 biztanle.
Bestalde epaitegi barrutiko buru izendatua izan zen Bergara eta Ariznoa plazan ezarri ziren epaitegia eta kartzela. Kartzela horretan exekutatu zuten, herriko epaitegitik pasa ondoren, Michele Angiolillo, Canovas del Castillo hil zuen anarkista italiarra 1897. urtean. 1888an trena iritsi zen Bergarara, Ferrocarriles Vascongados konpainiaren Durango-Zumarraga linearen barruan. 1919ko irailaren 3an, Anglo-Vasco-Navarro konpainiak Bergara-Gasteiz linea abiarazi zuen, Anglo-Vasco-Navarro burdinbidearen iparraldeko zatia. Mekolalden zegoen bi trenbideen arteko elkargunea.
XX. mendearen hasieran Labe Garaiak sortu zituzten, Arrasateko "Union Cerrajera"rekin batera.
Gerra Zibila Bergaran
XX. mendearen hasieran abertzaleek indar handia zuten Bergaran. 1920 urtean lehen alkate abertzalea aukeratu zen. Langile mugimendu eta ezkertiarrek ordea ez zuten botere handirik, lan gatazka handirik ez baitzen sortu herrian. Primo de Riveraren aldia pasa ondoren Bigarren Errepublikaren garaian abertzaleek eskuratu zuten berriro alkatetza. 1936ko irailaren 21ean 700 pertsona inguruk hartu zuten herria, Luis Ruiz de la Prada alkate ezarri eta garbiketa politikoa egin zuen udalean. Bergaran bonbaketa batzuk izan ziren baina inguruko herrietarako erasoak prestatzeko gune gisa hautatua izan zenez ez zuen kalte handirik jasan.
Gerra ostea
1950 eta 1960ko hamarkadetan Bergarako lantegietan lan egitera etorri zirenentzako auzo berriak eraiki ziren, Martoko, San Lorentzo eta Martxiategi. Herria asko handitu zen eta azpiegitura berriak eraiki ziren, Labegaraietako kiroldegia eta udal igerilekuak eta Errotalde jauregian Kultur Etxea. 1970. urtean Aranzadi Ikastola sortu zen eta 1976an Errege Mintegian UNED unibertsitatea ezarri zen.
Ekonomia
Udalerriko ekonomi jarduera nagusiak, abeltzaintza (esnea, haragia) eta nekazaritzaren (barazkiak) gainetik, industria (ehungintza, metalurgia, makineria) eta merkataritza dira. Lanean ari diren populazioaren herenak zerbitzu-sektorean dihardu eta ia beste bi herenek industrian.
Honela banatzen ziren sektore ekonomikoak 2017an: Lehen sektorea BEGaren %0,9. Bigarren sektorea %45,7. Hirugarren sektorea %47,4. Eraikuntza %6.
Demografia
2019an herriak 15.004 biztanle zituen. Horietatik %23,81ak 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %8,54 ziren.
Udal hauteskundeak
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Bildu koalizioko Jesus Elortza hautatu zuten alkate, baina 2013ko ekainean dimisioa aurkeztu zuen eta Jaione Isazelaiak (Bilduren zerrendan bigarren joan zenak) hartu zuen kargua.
2015eko hauteskundeen ondoren, berriz, EAJko Juanje Alberdi hautatu zuten alkate. Hala ere, hurrengo urtean kargua utzi zuen eta Elena Lete bilakatu zen alkate.
2019ko udal hauteskunde etan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 3.987 boto. EAJk 3.125 boto. PSE-EEk 525 boto. Ezker Anitza-Equok 355 boto. Podemos-Ahal duguk 207 boto. Gorka Artola Alberdi Bergarako alkate izendatu zuten 2019ko udal hauteskundeen ondoren, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitzarekin aurkeztu zelarik.
Alkateak
Hauek izan dira Bergarako azken alkateak: a Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu, Eusko Abertzale Ekintzaren hautagai bezala.
b Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
c Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.
Justizia
Bergaran lehen auzialdiko epaitegia dago.
Udala
Udaletxea hirigune historikoaren erdigunean dago, San Martin Agirre plazan, Errege Mintegiaren (Seminarixoa) parean.
Hezkuntza
Gaur egun, adin guztietara bideratutako Hezkuntza eskaintzen da Bergaran. Honako hauek dira herrian dauden ikastetxeak:
Euskara
Bergarako euskara mendebaldeko euskararen aldaera bat da, sortaldeko euskaren artean, Debaerdiko euskara da herrian hitz egiten dena. Deba eskualdeko hainbat herrik osatzen dute Debaerdiko hizkera: Bizkaiko Ermua eta Mallabia eta Gipuzkoako Antzuola, Bergara, Eibar, Elgeta eta Soraluze. Hauen artean aipatzekoa da Antzuolan eta Bergaran gainontzekoetan baino handiagoa izan dela euskara giputzaren eragina. Mallabiko hizkerari dagokionez, hauxe izan daiteke besteengandik gehien urruntzen dena. Mallabiak auzo asko ditu eta sakabanatuta, gainera. Hori dela eta, auzo bakoitzak hurbilago duen herriaren eragin nabarmena du (Berriz, Bolibar, Markina...). Debaerdiko hizkeren artean Mallabikoa da besteengandik gehien urruntzen dena, Durangaldeko hizkerekin zubi lana egiten du eta.
Beisbola Euskal Herrian
Beisbola Euskal Herrian kirol praktikatuenen artean ez badago ere, badira Euskal Herrian talde aipagarri batzuk ; hauexek dira lurraldez lurralde 2009an zeuden guztiak:
Bergara
Euskara
2016an herritarren %68,9 euskalduna zen.
Beisbola Euskal Herrian
Nafarroa
Talde horiek guztiak Iruñerrikoak dira eta urte luzeetako eskarmentua dute; gehienbat bi zelaitan aritzen dira: Iruñeko Belosobeiti auzoko CD Amayako “José Aguadero” Beisbol Zelaia (zelai nagusia da, baina uholde batzuek kalte egin diote) eta Burlatako El Soto kirol-gunean dagoena. Azkenik, garai batean herrialdeko onena izan bazen ere, Aldapa taldeak ez du segitzen.
Bergara
Kultura elkarteak
Ekinez elkarteak, 2022 urtetik aurrera, Ekinez jaialdia antolatzen du.
Musika Bergaran
Boni Laskurain Bergarako Musika Eskola, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak baimendutako ikastetxea da; aldi berean, irabazi asmorik gabeko elkartea da. EHME, Euskal Herriko Musika eskolen elkarteko kidea da.
Mendizaletasuna
1942. urtean sortu zen Pol-Pol mendi elkarteak mendi-irteerak, eta eski-estazioetara joateko irteerak antolatzen ditu. Bere eskaintza osatzen du otsaila-martxoa aldera egiten duen mendi-astearekin, Gazte-taldea ere badu.
Atletismoa
Bergaran atletismoa jaio zen Gipuzkoako Federazio Atletikoa sortu zen urte berean, 1916an. Gipuzkoako Federazio Atletikoa 1916ko martxoaren 11n sortu zen, hainbat elkarteren 9 ordezkari bertan zeudela. Urte horretako ekainerako jada, 17 elkarte ziren: 13 Donostian, 3 Eibarren eta 1 Bergaran. Urte bat lehenago, Donostian antolatutako lasterketa batean, Bergarako "Shooting Bergarés" elkartea agertzen da partaide moduan.
Ez dakigu garai horretan atleta nabarmenik izan ote zen Bergaran, baina badakigu lasterketak antolatu zirela eta horietan lasterketari ospetsuek hartu zutela parte, esaterako Juan Mugertza edo Jose Andia... horrenbestez, pentsa dezakegu lasterketa horiek goi mailakoak izango zirela, nahiz eta gehienak herri mailan egin eta batzuetan apostuen ondorioz.
Bergarako gastronomia
Gozogintza tradizioa dauka Bergarak eta horregatik ezagunak dira bertako rellenuak eta tostoiak, eta azken urteetan, herriko hainbat goxogilek Wolfram goxua ere egiten dute.
Gaztetxea
Herriko kartzela zaharrean dago, epaitegitik oso gertu.
Txapa irratia
FM bidez igortzen duen Bergarako irratia librea da eta Txapa Irrati  Kolektiboaren ardurapena dago. 80. hamarkadan jaio eta gaur egun gaztetxean du kokagune. Web bidez ere jarrai daiteke.
Ondasun nabarmenak
Eraikitako kultura ondare higiezinari dagokionean, guztira, 196 elementu kalifikatu ditu, Eraikitako Euskal Ondare izendapen dutenak, eta horietako, 11k, Espainiako Kultur Intereseko Ondasun (BIC) izendapena dute.
Ermita edo baselizen zerrenda
Xabier Aranburu, kultur teknikariak baselizen zerrenda jaso zuen:
Artelanak
Bergarak arte-ondare erlijioso garrantzitsua du margolan eta eskulturetan; herriko ermitetan, elizetan et jauretxeetan, barreiatuta daude edo egon dira hainbat kalitate mailetako margolan, eskultura eta erretaula. Ezagunena, San Pedro Ariznoako elizan dagoen Juan de Mesaren Santo Kristo Hilzorian eskultura. Barrokoaren pieza gorenetako bat da Kristo gurutziltzatu hau.
Zerrenda
Eusko Jaurlaritzaren Kultura eta Hizkuntza politika sailak argitaraturako zerrendaren arabera hauek dira ondasun kalifikazioren bat duten elementuak:
Lorategi historikoak
Oso garrantzitsuak izan dira Bergarako Historian eta oraindik ere hiri barenen ikus daitezke. Gerriko berde batek inguratzen du Bergara. Baina hirigune historikoaren barne egituran ere zabalak eta ugariak dira lorategiak zein parkeak.
Horietako asko XIX. mendean eraiki ziren, garaiko estilo ingelesean. Batzuk ongi kontserbatzen dira, baina beste batzuk eraldatu egin ditu azken hamarkadatako hiri garapenak. Komenio kaleko lorategia Olaso dorrearen alde batean dago. Bertan landatu zen Bergarako magnolia. Zuhaitz hau ofizialki bereizia eta babestua dago. Izan ere, Eusko Jaurlaritzak maiatzaren 16ko 265/1995 Dekretuaren bitartez, Autonomi Elkarteko hainbat zuhaitz “aparteko zuhaitz” bezala izendatu eta babestu zituen.
Errekalde jauregiko lorategia XIX. mendean sortu zen, kanpoko espezie ugari landatu eta ubide-sistema konplexua eraiki zen. Errotaldekoa XIX. mendekoa da ere bai; bertan nabarmentzen da hagin zahar eta handi bat. Irizar jauregiko lorategi txikia, XVII. mendean eraldatu zen ortu batetik sortu zen. Garaiko modari jarraituz, jauregiko jabeek atzera begiratu eta Pizkundeko eran egitea erabaki zuten. Euskal Kultura Ondarearen Zerrenda Orokorrean inskribatuta dago, Monumentu kategoriako Kultura-ondasun gisa.
XIX. mendeko beste bat, Untzetako jauregiko lorategia, herrian gaur egun herrian Arrizuriaga parkea esaten zaiona. Bertako harribitxia Himalaiako zedro bat da. Laureaga jauregiko lorategia zen jatorriz. XX. mende hasieran sortu zen. Urmaela eta jatorrizko elementu batzuk galdu badira ere, duela 100 urte inguru landatutako hainbat zuhaitzek bertan diraute.
Arkeologia ondarea
Balizko Arkeologia Gunea, Estazio arkeologiko edo Arkeologian kontuan hartu behar den Monumentu multzo kalifikazioa duten elementuak Eusko Jaurlaritzaren zerrendaren arabera 98 dira. Horien artean, nabarmenak dira, Elosua-Plazentziako Estazio Megalitikoan, Bergarako lurretan dauden trikuharri, tumulo eta Arribiribilletako zutarria. Erdi Arokoa da, ordea, Iriaun (edo Elosuko) gazteluaren aztarnak.
Bergarar ospetsuak
Hemen gehiago ikus daiteke: Bergararrak kategoria
Turismoa
Bere historia komertziala eta politikoari esker, Bergarak XVI, XVII eta XVIII. mendetako monumentu ugari ditu; familia nobleetako dorretxe eta jauregiak batez ere. Euskal barroko zibila eta neoklasizismoa ezagutzeko tokia da Bergara. Hori dela eta, Udalak gidatutako ibilbideak antolatzen ditu herritarrentzat zein kanpoko bisitarientzat. Estilo erromantikoko lorategi historikoak ere bisita daitezke.
Taberna eta jatetxe ugari ditu, bai eta ostuak, hotelak eta landetxeak. Gainera, autokarabanak eta furgonetak aparkatzeko gune egokitua dago Labegaraietan.
Laboratorium Bergara, udalerriko museo bakarra, "Gizarte museoa" da. Zientzietako bildumak ditu, batez ere zoologia, kimika eta fisika. Baina bestelako ondarea ere biltzen, zaintzen ikertzen du eta ezagutzera ematen du, Egoitzan eta lurraldean lan egiten du eta garapen eragile izatea du helburu. Errekalde jauregian dago.
Eskualde mailan, Debagoieneko mankomunitatearen turismo programan parte hartzen du.
Bi ibilbide turistiko nagusiren barruan kokatzen da. Batetik, Deba eta Urola lotzen dituen historiaurreko megalitoak ikusteko Dolmenen ibilbidearen mutur batean kokatuta dago. Bestea, Ignaziotar lurraldea proiektuan parte hartzen du Jesusen konpainiarekin izana duen lotura historikoari esker.
Postroff
Postroff Frantziako udalerri bat da, Mosela departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Postroff udalerrian erroldatutako biztanleak 204 ziren. Familiak 76 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 20 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 106 etxebizitza zeuden, 78 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 22 hutsik zeuden. 90 etxeak ziren eta 14 apartamentuak ziren. 78 etxebizitza nagusietatik 69 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 7 etxek hitu gela zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 65 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 23 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 140 ziren, horien artean 108 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 108 pertsona aktiboetatik 99 lanean zeuden (57 gizon eta 42 emakume) eta 9 langabezian zeuden (6 gizon eta 3 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Postroff udalerrian 74 unitate fiskal zeuden, 190 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.724 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Postroff udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 710 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Argentinar Lurralde Antartikoa
Argentinar Lurralde Antartikoa (Antártida Argentina) Argentinak beretzat eskatzen duen Antartikaren zatia da, barnean Antartikako penintsula eta handik Hegoburuaraino hedatzen den hirukia dituena. 965.597 km² dituen eskualdeak Britainiar eta Txiletar aldarrikapenak barnean hartzen ditu, hala ere, Itun Antartikoak aldarrikapen guztiak izoztu zituen.
Administratiboki, Argentinar Antartika Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak izeneko probintzian dago. Gobernadorea Ushuaian bizi da eta urtero ordezkari bat izendatzen du Antartikarako.
1902an José María Sobral Antartikan izateko lehendabiziko argentinarra izan zen, Otto Nordenskiölden suediar espediziorekin joan zena. Hala ere 1904rako, Orkadetan base iraunkorra zuten. Argentinako erroldaren arabera, 2010eko urrian, Lurraldeak 230 biztanle zituen, tartean 9 familia eta 16 haur
Baseak
Esperanza eta Marambio base nagusiak dira baina hona hemen zerrenda
Kanpamenduak
(64 guztira)
Calumet konderria (Wisconsin)
Calumet konderria (Calumet County) Wisconsinko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Chilton da. 2010eko zentsuaren arabera 48,971 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Calumet konderriak 102,842 kilometro koadro ditu. Horietatik 2,042 ura dira. Beste 82,423 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 47,62 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 48,971 pertsonetatik 47,015 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1,690 dira. 236 beltzak edo afroamerikarrak. 179 amerikar natiboak ziren eta 14 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1,027 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 24 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 476 pertsonek kokatzen zuten.
Pierrefitte-sur-Loire
Pierrefitte-sur-Loire Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pierrefitte-sur-Loire udalerrian erroldatutako biztanleak 512 ziren. Familiak 224 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 92 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 60 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 335 ziren, horien artean 222 aktiboak ziren eta 113 inaktiboak ziren. 222 pertsona aktiboetatik 203 lanean zeuden (120 gizon eta 83 emakume) eta 19 langabezian zeuden (10 gizon eta 9 emakume). 113 pertsona inaktiboetatik 48 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 48 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pierrefitte-sur-Loire udalerrian 222 unitate fiskal zeuden, 511 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.697 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 2 zurginak eta 2 ile apaindegiak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen eta 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen.
2000. urtean Pierrefitte-sur-Loire udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.054 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak anbulantzia ziren.
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Unetice kultura
Tumuluen kulturak ordezkatuko du.
Rokkaku Takayori
Rokkaku Takayori (六角　高頼) Rokkaku klaneko samurai japoniarra izan zen, klan hau, Sasaki klanaren ondorengoa zelarik.
Takayorik, Ōnineko gerran borrokatu zuen, eta, 1487an, garai horretan shoguna zen Ashikaga Yoshihisak setiatu zuen Kannonji Gazteluan, baina, Yoshihisa, setioan hil zenez, bere oinordekoa izan zen Ashikaga Yoshitanek jarraitu zuen borroka, Takayori, 1492an, azkenik garaitua izan zen arte.
Erditze goiztiar
Gizakiengan erditze goiztiarra, medikoki, haurdunaldiko 37.astea baino lehen jazotako erditzeari deritzo, haurdunaldi gehienek 37 aste baino gehiago irauten baitute, azken menstruaziotik kontatzen hasita. Jaiotza goiztiarra, herrialde gehienetan, jaiotzen diren % 6-12 haurretan gertatzen da. Haurdunaldia zenbat eta laburragoa izan, orduan eta handiagoa da konplikazioen arriskua. Garaia baino lehen jaiotzen diren haurtxoek bizitzako lehen urteetan hiltzeko arrisku handia dute, baita osasun-arazo larriak garatzeko, hala nola garuneko paralisia, biriketako gaixotasun kronikoak, urdail-hesteetako arazoak, adimen-atzerapena, ikusmenaren eta entzumenaren galera edota Bularreko haurraren bat-bateko heriotzaren sindromea.Jaiotze goiztiarra eragiten duten hainbat faktore ezagun dauden arren, mota honetako jaiotza guztien ia erdietan zaia da arazoaren erroa aurkitzea. Baldintzek ahalbidetzen dutenean, jaiotza goiztiarra atzeratzen saia daiteke, haurdunaldiak amaierara arte jarraitu eta horrela haurtxoak osasun onarekin bizirauteko dituen aukerak areagotu ahal izan ditzan. Baina, egun, ez dago metodo fidagarririk erditze goiztiarra geldiarazi edota prebenitzeko.
Jaiotza goiztiarra ematen bada, haurra Zainketa Intentsiboen Unitate Neonatologikora eramaten da. Bertan, inkubagailuetan jartzen dira. Inkubagailua plastikozko sehaska itxi bat da, haurrari tenperatura eta inguruneko hezetasun kontrolatuari dagokionez giro egoki bat ematen diona, honela kanpoko ingurumen-faktore eta jaioberriaren egonkortasun termikoa arriskuan jartzen duten berezko prozesu fisiologikoez babestuz. Haurra ahalik eta gutxien mugitzen saiatu behar da, germenekiko esposizioa mugatu eta honen energia ahalik eta gutxien galtzeko. Kasu batzuetan, oxigenoz aberastutako atmosfera bat erabili behar izaten da ere, baina ahal bada saihestu egin behar da, bigarren mailako ondorio kaltegarriak eragin baititzake. Adibidez, erretinopatia oxigeno kontzentrazio handiengak sortzen dituenak. Haur goiztiarrei, ospitaleak ematen dituen etengabeko zainketa intentsiborik behar ez dutenean ematen zaie alta.
Epidemiologia
Europan eta herrialde garatu askotan jaiotza goiztiarren tasa oro har %5-9koa da; AEBetan %12-13ra ere igo da azken hamarkadetan. Espainian, 1995ean, Ginekologia eta Obstetriziako Espainiako Elkartearen (SEGO) Jaioberrien Medikuntzako Atalak egindako hilkortasunari buruzko Inkesta Nazionalean, erditze goiztiarren intzidentzia %6.94koa zen. Katalunian nabarmen egin du gora goiztiartasun tasak 1993. eta 2002. urteen artean, 1993 urte horietan % 5,5eko tasa erregistratu baitzen;  2002. urtean aldiz, % 7,6koa. Kolonbiako Medellin hiriko San Vicente de Paúl Unibertsitate Ospitalean goiztiartasunaren maiztasuna aldiz %10.6koa da, zehazki haurdunaldia 28 eta 36 aste artean sartzen denean.
Hiru gertaera obstetriko izaten dira erditze goiztiar baten aurretik: berez erditu dutenak (% 40-45), mintza behar baino lehen hautsi dutenak (%25-30) eta gainerakoak (kasuen % 30-35) arrazoi obstetrikoek eragindakoak; esate baterako, infekzioak, umetoki barruko hazkundearen atzerapenak edo aurre-eklanpsian zein minbiziren batean amaren osasunaren arrisku nabarmenak eragindako umetoki-barneko narriadurak. Haurdunaldian oinarrituta, %5a, 28.asteak baino lehen gertatzen dira, goiztiartasun extremoan sartuz. %15a, 28-31 asteen artean (goiztiar larria), %20a, 32-33 asteen artean (goiztiar moderatua), eta % 60-70 34-36 asteen artean.
Jaiotzako pisua haurdunaldiko adina zehaztea baino errazagoa denez, Osasunaren Mundu Erakundeak jaiotzean pisu txikia duten jaioberrien (<2.500 g) jarraipena egiten du, eta horiek. 2000.urtean, gutxien garatutako eskualdeetako erditzeen %16,5ean gertatzen da. Uste denez, pisu txikiko jaiotza horien herena, erditze goiztiar baten ondorio izan zirela. Izan ere, oro har, pisua haurdunaldiko adinarekin lotzen da; hala ere, haurtxoek ohiko tartea baino pisu txikiagoa izan dezakete, erditze goiztiarra ez den beste arrazoi batzuengatik, hala nola haurdunaldian tabakoa eta alkohola kontsumitzeagatik. Jaiotzean, pisu txikia duten jaioberrien artean, amaieran jaiotzen direnak eta haurdunaldirako tamaina txikia duten  haurrak sartzen dira baita ere. Pisuan oinarritutako sailkapenak, jaiotzean pisu oso txikikoak diren aurren taldea ere onartzen du, 1500 g baino gutxiagorekin jaiotzen direnak, edota jaiotzean are pisu txikiaagoa dutenak, 1000 g baino gutxiago pisatzen dutenak. Azken bi talde hauetako jaioberri gehienak garaia baino lehen jaio izan ohi dira.
Kausak
Jaiotza goiztiarrekin lotutako arrazoi asko daude. Hala eta guztiz ere, kausen eta jaiotza goiztiarraren arteko erlazioa zein den ez dago argi. Erditzea prozesu konplexua da, eta faktore askok eragiten dute. Baina egun, jaiotza goiztiarra eragin dezaketen ebidentzia handiko lau faktore posible identifikatu dira: fetuaren aktibazio endokrino goiztiarra, umetokiaren gehiegizko distentsioa, umetoki barneko hemorragia dezidala eta hantura edota infekzioa. Gaitz horietako bat edo gehiago pixkanaka aktibatu ahal izaten dira asteetan zehar, baita hilabeteetan ere. Praktikan, jaiotza goiztiarrekin lotzen diren hainbat faktore identifikatu dira, baina lotura batek soilik ez du kausalitaterik ezartzen.
Nahiz eta haurdun batek haurdunaldian dena "ondo" egin, baliteke haur goiztiar bat izatea. Beti daude jaiotze goiztiarrentzako zenbait arrisku-faktore. Adibidez, aurretik haur goiztiar bat izate hutsak, haur goiztiar bat izateko arriskua areagotzen du. Gainera, nahiz eta arraza beltzeko emakume gehienek erditze normal bat izan, batez beste, arraza horretako emakumeek haur goiztiarra izateko probabilitatea %50 handiagoa da arraza zuriko emakumeena baino. Hala ere arraza zuriaren eta beltzaren arteko ezberdintasunen arrazoiak ez dira ezagutzen oraindik, ikerketa sakoneko eremu bat baita.
Beste arrisku-faktore batzuk honako hauek izan daitezke: haur bat baino gehiagorekin haurdun egotea (bikiak, hirukiak edo gehiago), umetokian edo umetoki-lepoan arazoak izatea, amaren osasun-arazo kronikoak, hala nola presio arterial handia, diabetesa eta koagulazioaren nahasmenduak, zenbait infekzio haurdunaldian, zigarroak, alkoholak edo legez kanpoko drogak haurdunaldian kontsumitzea,...
Haurdunaren faktoreak
Bi haurdunaldien arteko tartea laburra izateak, erditze goiztiar bat izateko aukerak areagotzen ditu. Erditzen den egunetik 6 hilabetera berriz ere haurdun gelditzen bada, erditze goiztiar bat izateko aukerak bikoiztu egiten dira. Erditze motari eta jarduera fisikoari buruzko ikerketek berriz, emaitza kontrajarriak eman dituzte. Hala ere, jakina da amaren baldintza estresagarriek, lan neketsuek eta lanordu luzeek erditze goiztiarrarekin lotura zuzena dutela. Aurretik abortu induzituak izan dituzten pazienteek, erditze goiztiar bat izateko aukera gehiago dituztela ikusi da, baldin eta abortua kirurgikoa izan bazen, medikatua beharrean.
Amak elikadura egokia izatea guztiz garrantzitsua da; izan ere, gorputz-masa txikia duten emakumeek, garaia baino lehen erditzeko arrisku handiagoa dute. Gainera, nutrizio-egoera eskasa duten emakumeak bitamina zein mineral maila urriagoa izan dezakete. Elikadura egokia funtsezkoa da fetoa ongi garatzeko, eta gantz ase eta kolesterol gutxiko dieta izateak erditze goiztiarraren arriskua murrizten lagun dezake. Obesitateak ez dakar berez aurra denbora aurretik izateko arrisku zuzenik, baina diabetesarekin eta hipertentsio arterialarekin lotzen denez, arrisku-faktoretzat hartzen da. Erditze goiztiarren aurrekariak dituzten emakumeek %15-50eko errepikatzeko arrisku gehiago dute, aurreikusitako gertaeren kopuruaren arabera. Neurri batean, ama horiek azpibaldintza kronikoak izaten dituzte, hau da, umetoki-malformazioa, hipertentsioa edo diabetesa. Osagai genetikoa jaiotza goiztiarren kausalitateko faktore bat da. Belaunaldi ezberdinen artean goiztiartasun-arrisku ezberdinak daudela frogatu da. Oraindik ez dago identifikatutako generik, eta, antza denez, erditze-lanaren hastapenaren konplexutasunagatik, elkarreragin genetiko polimorfikoak ugariak dira, eta hauek etiologiarekin lotu daitezke.
Emakume zeliakoek erditze goiztiarra izateko arrisku handiagoa dute. Gaixotasun zeliakoa gaixotasun sistemiko autoimmunea da, digestio-sintomarik gabe agertu ohi da, eta tamalez kasu gehienak ez dira ezagutzen, ezta diagnostikatzen ere. Horrek hainbat nahasmendu sortzea eragin dezake, hala nola konplikazio obstetrikoak. Erditze goiztiarra izateko arriskua askoz handiagoa da gaixotasun zeliakoa diagnostikatu eta tratatu gabe dagoenean.
Haurdunaldiko faktoreak
Haurdunaldi anizkoitzak (bikiak, hirukiak, etab.) jaiotza goiztiarrari lotutako faktore garrantzitsu bat dira. Goiztiartasunari buruzko ikerketa multizentriko baten arabera, bikien % 54 goiztiar jaio ziren, erditze sinpleen % 9,6ren aldean. Hirukiak edo gehiago direnak, arrisku handiagoa dute. Obarioa estimulatzen duten ernalketa areagotzeko medikamentuek, erditze goiztiarra eragiten duten faktore handienetako bat bihurtu dira. Honez gain, haurdunaren osasun-baldintzek, goiztiartasun-arriskua areagotzen dute, eta, askotan, arrazoi medikoak direla medio, erditzera behartu beharra egoten da; baldintza horien artean, presio arterial altua, aurreeklampsia , amaren diabetesa , asma, tiroide guruinaren gaixotasuna eta bihotzeko gaixotasunak egongo lirateke.
Badaude emakume batzuengan eragiten duten nahasmendu anatomiko batzuk, haurtxoaren haurdunaldia eragozten dutenak. Adibidez, emakume batzuek umetoki-lepo ahul edo laburra dute (erditze goiztiarraren iragarle indartsuena). Esan bezala, umetoki-lepoa arriskuan egon daiteke, aurreko konizazio zerbikalagatik edo beste zatiketa mota batzuengatik. Umetoki-malformazioak dituzten emakumeen kasuan, haurdunaldiari eusteko gaitasuna galtzen dute, eta horrek erditze goiztiarra behartzera eskatzen du. Haurdunaldian baginako odoljarioa duten emakumeek, erditze goiztiarrak izateko arrisku handiagoa dute. Nahiz eta hirugarren hiruhilekoan hemorragiak aldez aurreko plazentaren edo luizi plazentarioaren seinale izan daitezkeen – sarritan goizegi gertatzen dira – goiztiartasun-tasa handiagoarekin lotzen da.
Likido amniotikoaren ezohiko kantitateak dituzten emakumeak ere, polihidramnioak edo oligohidramnioak kasu, arrisku egoeran egongo lirateke. Antsietatea eta depresioa ere aurre erditzearekin lotu dira. Azkenik, tabakoaren, kokainaren eta gehiegizko alkoholaren kontsumoak ere areagotu egiten du erditze aurreko arriskua. Tabakoa da haurdunaldian gehien erabiltzen den droga, eta pisu txikiko jaioberria jaiotzeko arriskua ere nabarmen aregotzen du.. ​ Jaiotzetik aniztasun funtzionala duten haurtxoek ere arrisku handiagoa dute garaia baino lehen jaiotzeko.
Amaren beste arrisku-faktore batzuk honako hauek dira:
Berotegi efektua
Krisi klimatikoaren ondorioz, beroaren eraginpean egoteak aurre-erditze arriskua areagotzen die haurdunei. Horrek haurdunaldi laburragoa dakar, eta horrek umearen ondorengo osasun eta arazo kognitiboak eragin ditzake. Estatu Batuetako jaiotza-tasen eta datu klimatikoen alderaketan oinarrituta, AEB. 1969tik 1988ra, beroarekin lotutako haurdunaldi arazoak kuantifikatu egin daitezke. Muturreko beroak jaiotzak handitzea eragiten du beroaren eraginpean egon ziren egunean eta hurrengo egunean, eta jaiotza gehigarriak bi astera arte bizkortu bait ziren. Kalkuluen arabera, urtean 25.000 haur jaio ziren denbora baina lehen, batez beste, beroaren eraginpean egotearen ondorioz, eta urtean 150.000 haurdunaldi-egun baino gehiago galdu ziren. Klima-proiekzioek urteko 250.000 haurdunaldi-eguneko galera gehigarriak iradokitzen dituzte mende amaierarako.
Prebentzioa
Ikerketek hainbat metodo posible identifikatu dituzte jaiotza goiztiarra, aurre-eklampsia, mintzen haustura goiztiarra eta erditze goiztiarra prebenitzeko
Ekografiari eta Ultrasonografiari buruzko Argentinako 16. biltzarrean, azterlan batzuek frogatu zuten haurdunaldiaren 20 eta 24. asteen artean, zerbikometria (edo ekografia transbaginala) izeneko azterlan batek, aukera emango zuela erditze goiztiarra izateko joera zuten emakumeen %50 baino gehiago identifikatzeko. Horrela, tratamendu posibleak identifika litezke, jaiotze goiztiarraren aurrean aurre egin behar dieten arriskuak saihesteko.
Koadro klinikoa
Erditze goiztiar berehalakoaren sintomek adierazten dutenez, litekeena erditze goiztiarra izatea da; 21. astetik eta haurdunaldiko 37 asteak baino lehen, ordubetean lau uzkurtze edo gehiagok osatzen dituzte zeinu horiek. Alarma faltsuekin alderatuta, benetako erditzeekin batera umetokiaren lepoa laburtu eta ezabatu egiten da. Honez gain, honako ezaugarri hauek ditu: baginatik hirugarren hiruhilekoan datorren odoljarioa, presio handia pelbisean eta/edo abdomeneko edo bizkarreko mina; hauek guztiek erditze goiztiarraren adierazgarri izango dira.
Tratamendua
Jaiotza goiztiarrari aurre egiten laguntzen duten bi aukera daude: jaiotza ahal den neurrian atzeratzea, edo fetu goiztiarraren etorrera prestatzea. Biak batera ere gauzatu daitezke.
Tratamendua haur goiztiarretan
Haur goiztiarren zaintza oso desberdina da haurdunaldiaren, jaiotzean duen pisuaren eta heldutasun orokorraren arabera. Haur oso goiztiarretan har daitezkeen neurriak hauek dira:
Goiztiarren txertaketa
Goiz jaiotako bularreko haurrak, gaixotasun infekziosoekiko kalteberak dira bereziki. Txertaketak, egoera berezietan eta ezegonkortasun klinikoko kasuetan izan ezik, bularreko haur guztientzat ezarritako adin kronologikoan hasi behar dira (Espainian, 2 hilabete). Errotabirusaren aurkako txertoa segurua eta eraginkorra da ospitaleratuta dauden goiztiarretan ere, baldintza jakin batzuk betetzen badira. Hala nola, egonkortasun klinikoa eta kontraindikazio ezagunik ez izatea. Adibidez, hesteetako inbasioa izateko aurre-aukera ematen duen traktu gastrointestinaleko patologia izatea.
Ondorioak
40 aste bete baino lehen, 2 aste baino gehiagoko aldearekin jaiotako haurrek, jaiotze goiztiarraren zantzu fisikoak dituzte, eta beste arazo batzuk ere gara ditzakete, hala nola ikterizia, hipoglizemia, hipokaltzemia, arnas distresaren sindromea, bronkio-biriketako displasia, garezur barruko hemorragia, prematuroen erretinopatia, enterokolitis nekrosantea eta errakitismoa. Defentsak guztiz garatu ez dituenez, alergia zein intolerantziak izateko arrisku handiagoa dute. Zaintza intentsiboko unitate neonatologikoek urteen poderioz hobera egin dutenez, haurdunaldi laburrena 25 aste inguru izatera jaitsi da (400-500 gramo). Garuneko kaltearen eta garapen berantiarraren arriskua handia denez, haurtxo batek aldi hori bizirauten badio, eztabaida etikoa sortzen da haurtxo horien zainketen oldarkortasunari dagokionez.
Jaiotze goiztiarra eta gurasoak
Jaiotza goiztiarraren ondorengo doikuntzak oso zailak izan daitezke gurasoentzat. Zainketa intentsiboen unitate neonatologikoa oso beldurgarria eta tentsio handikoa izan ohi da. Gainera, gurasoek seme-alabak zaintzeko zailtasunak dituzte, zaintza intentsiboen unitate neonatologikoaren berezitasuna dela medio. Horrek eragina du gurasoen aita/amatasunerantz egiten duten trantsizioan, ezin baitute guraso-rola bete. Oro har, jaiotza goiztiarrek arazoak izaten dituzte zainketa intentsiboen unitate neonatologikoan, eta, beraz, gurasoek erabaki zailei aurre egin behar izaten diete semearen zaintzari dagokionez. Zenbait azterlanek erakusten dutenez, haur goiztiarren gurasoen aita/amatasunerako trantsizioa ikasturte oso desberdina eta luzeagoa da haur goiztiarrak ez dituzten gurasoena baino.
Jacksonek eta bere laguntzaileek egindako ikerketa batean (2003) bi sexuetako gurasoek etapa horretako prozesu bat igarotzen dutela aurkitu zuten: alienazioa, ardura, konfiantza eta familiartasuna. Hau dena, gutxi gora-behera, langilearen bizitzako lehen 18 hilabeteetan.
McHaffiek egindako ikerketa bereizi batean berriz, jaiotzean pisu oso txikiko (1500g baino gutxiago) haurrak zituzten gurasoek, antzeko ibilbide bat jarraitu zutela aurkitu zuten, baina hau zertxobait ezberdina zen, euren haurrak arrisku handiagoan daudelako. Amak larritasunezko aurrerapenetik itxaronaldi antsietatera pasatzen dira, eta, ondoren, aurrerapen positiboarekin amaitzen dute haurra zainketa intentsiboetako unitate neonatologikoan dagoen bitartean.
Haurra osasun zentrotik irten ondoren, ama antsietate handiz doitzen da, eta, ondoren, arreta handiz, konfiantzaz. Prozesu hori ospitaletik irten eta lehenengo hiru hilabetetan gertatzen da.
Signal (softwarea)
Ezaugarriak
Signalek bere erabiltzaileei honako hauek bidaltzea ahalbidetzen die: testu-mezuak, dokumentuak, irudiak, bideoak eta kontaktuen informazioa. Horiek guztiak Wi-Fi, 3G edo LTE bidez bidal daitezke, beti ere aplikazio bera duten erabiltzaileei. Honenbestez, SMS tradizionalen alternatiba bilakatu da Android 2.3 (edo ostekoa) exekutatzen duten smartphonentzat. Aplikazioa instalatuta ez duten beste erabiltzaile batzuekin komunikatzeko SMS edo MMS konbentzionalak erabil ditzake. Mezu horiek koloreen arabera identifika daitezke: testuaren burbuila berdea bada, mezua mezularitza konbentzional bidez bidali da; ostera, urdina bada, datu bidezko sarearen bidez bidali da.
Besterik adierazi ezean, Signalek sareko mezularitzaren bidez bidaliko ditu mezuak. Horrek esan nahi duena da, erabiltzaileak mezu bat bidaltzen badio aplikazioa duen beste erabiltzaile bati, ez duela aparteko kosturik izango (datu-transferentzia hutsa da). Datu-konexiorik ez badago, programak SMS/MMS bidez bidaliko ditu mezuak. Aukera horiek ezarpenen atalean alda daitezke, baldin eta adierazi nahi badugu programak datu bidezko sarearen bidez soilik bidal ditzala mezuak, eta sekula mezularitza konbentzional bidez.
Aplikazioak automatikoki zifrat uko ditu beste erabiltzaile batzuekin izandako elkarrizketa guztiak. Interfazeak kandadu baten ikonoarekin markatzen ditu mezu zifratuak. Multimedia fitxategiak edo erantsitako bestelako dokumentuak ere zifratu egingo dira. Signalek gailuan bertan dagoen datu base zifratu batean gorde ditzake mezuak (bidalitakoak zein bidali gabeak), baldin eta erabiltzaileak pasahitza erabiltzeko aukera hautatuko balu. Beste alde batetik, taldeko elkarrizketak izatea ere ahalbidetzen du; horiek automatikoki zifratuta egongo dira eta datu-sare bidez bideratuko dira, beti ere erabiltzaile guztiak aplikazioan erregistratuta badaude.
Open Whisper Systems ek ziurtatzen du izatez ez duela sarbiderik mezuen edukira. Gainera, kode ireki koa da, kode-iturri osoa eskuragarri dago, bai bezeroarentzat, bai zerbitzariarentzat, GitHub web-orrian. Horrek aukera ematen dio nahi duenari bai kodea aztertzeko, bai garatzaileei laguntzeko, programa hobetzeko eta ondo dabilela egiaztatzeko. Beste alde batetik, aukera ematen die erabiltzaile aurreratuei aplikazioaren bertsio propioak konpilatzeko eta Open Whisper Systems ek banatutakoekin konparatzeko.
Open Whisper System hirugarren bezeroen aurka agertu da.
2017ko martxoan, Signal deientzako beste sistema bat erabiltzen hasi zen WebRTC-n oinarrituta, bideo bidezko deiak egiteko aukera eskaini zuena.
Erabiltzaileak
Signalek 40 milioi erabiltzaile aktibo ditu (2021eko urtarrila), WhatsAppek 1.600 milioi eta Telegramek 500 milioi. Hala ere, Apptopiaren ikerketa baten arabera usteltzat jotzen diren herrialdeetan egin du batez ere gora Signaleko erabiltzaileen zifrak.
Kannonji gaztelua
Gaztelua, Ōmi probintzia defendatzeko eraiki zen, Rokkaku klanaren gaztelu nagusia ere izan zelarik. 1468an amaitu zen eraikitzen, eta Ōnineko gerran erasoa izan zen (1467-1477).
Gaztelua, 1582an erasoa eta suntsitua izan zen, Azuchi gazteluarekin batera.
Signal (softwarea)
Erabiltzaileak
2021eko urtarrilaren hasieran WhatsAppek iragarri zituen politikekin, erabiltzaile askok Telegramera migratu zuten, seguruagotzat jotzen baitzuten. Honek Telegramen erabiltzaile-basea hainbat milioitan handitzea ekarri zuen. Horretan eragina izan zuten, alde batetik, komunikabideek; bestetik, alternatiba hauek sare sozialetan azkar zabaltzeak eta, azkenik, Elon Musk bezalako pertsonaia garrantzitsuek, "Erabili seinalea" txioarekin.
Historia
Zibersegurtasunean aditua den Moxie Marlinspike eta robotikan aditua den Stuart Anderson izan ziren Whisper Systemsen sortzaileak 2010ean. Urte berean TextSecure ateratzeaz gain, enpresak RedPhone aplikazioa ere atera zuen, datu-sare bidezko ahots dei zifratuak egitea ahalbidetzen duena. Suebaki bat eta datuak zifratze ko hainbat tresna ere garatu zituzten.
2013ko martxotik, iOS entzako bertsio bat lantzen aritu dira. Urte bereko irailean, jakinarazi zen TextSecureren protokoloa arrakastaz bateratu zela CyanogenMod ekin, erabiltzaileak ugaritzea ekarri zuena.
2014ko martxoan egindako South by Southwest konferentzian, Edward Snowdenek hitzaldi bat eman zuen eta, bertan, Open Whisper Systems aplikazioak txalotu zituen beraien erabilera erraztasunagatik eta segurtasun zein pribatutasun ezaugarriengatik. Urte bereko urrian, Electronic Frontier Foundationek (EFF) zelatatzearen aurkako defentsa-gida batean sartu zuen TextSecure. Hurrengo hilabetean, TextSecurek mezularitzarako aplikazio seguruen kalifikazio gorena jaso zuen EFFren eskutik, ChatSecure, Orbot, Cryptocat, RedPhone, Silent Phone, Silent Text eta Telegramen txat sekretuekin batera.
Espainiako Gerra Zibila Alkizan
Espainiako Gerra Zibilean Alkiza ez zen ez fronte ezta borroka-leku ere izan. Alabaina ondorioak utzi zituen herrian.
Aurrekariak
1931ko martxoan Juan Bautista Aznar y Cabañas almirantea buru zuen Espainiako gobernuak udal hauteskundeak deitu zituen apirilaren 12rako. Udal hauteskunde horiek antolatzeko 1907ko abuztuaren 8ko hauteskunde-legea erabili zen. Lege horren 29. artikuluak zioen hautagai gutxiago baleude bete beharreko zinegotzi-postuak baino hautagai guztiak automatiko zinegotzi bihurtzen zirela. Horrelaxe gertatu gertatu zen Alkizan.
Hauteskunde horietan estatuko hiriburu eta hiri inportante gehienetan indar errepublikazaleak nagusitu ziren. Ondorioz, erregimen monarkikoa erori zen eta Espainiako II. Errepublika aldarrikatu zen.
Arduradun politiko errepublikazaleek uste zuten 1907ko legearen 29. artikuluaren arabera izendatutako zinegotziak ezin zirela guztiz demokratikotzat jo eta 1933ko apirilaren 23rako udal hauteskundeak egin ziren kasu hori gertatzen zen herrietan. Alkizan 1931an izendatutako batzuk berretsi ziren eta berri batzuk hautatu. Hauek izan ziren hautatutakoak: Krispin Sorarrain, Tomas Zubiaurre, Luis Iruretagoina, Antonio Elola, Jose Tolosa eta Simon Ugalde. 1934an Jose Tolosak hartu zuen alkatetza. Krispinek zinegotzi moduan segitu zuen.
1936ko urtarrilaren 7an Espainiako errepublikaren presidente Niceto Alcala Zamorak Parlamentua disolbatu zuen eta hauteskundeak deitu zituen otsailaren 16rako lehen itzulian eta martxoaren 1erako bigarren itzulian.
Gipuzkoan hauteskundeetara hiru bloke handi aurkeztu ziren: EAJ, Fronte Popularra eta Eskuineko blokea (CEDA, Comunión Tradicionalista eta Renovación Española) eskuinak eta karlistak biltzen zituena. Gipuzkoatik 6 diputatu aukeratzen ziren zerrenda irekien bidez. Hautagaitza bakoitzak gehienez 4 hautagai aurkez zitzakeen. Hautagaiek boto portzentaje minimoa lortzen ez bazuten lehen itzulian bigarrena egin behar zen. Halaxe jazo zen Gipuzkoan 1936an.
Alkizan lehen itzulian Eskuineko Blokeko lau hautagaiak nagusitu ziren. Bigarren EAJ izan zen eta hirugarren, urrun, Fronte Popularra. Bigarren itzulirako Eskuineko Blokeko lau hautagaiak erretiratu egin ziren eta EAJk aise irabazi zuen Alkizan. Beheko taulan daude hauteskundeen emitzak.
Altxamendua
1936ko uztailaren 17an eta 18an Espainiako armadaren zati inportante batek estatu-kolpea jo zuen, baina ez zuen lortu estatu osoan arrakasta izatea. Horrek 3 urteko gerra zibila piztu zuen. Arrakasta lortu zuten tokietako bat Nafarroa izan zen. Hortik militar eta erreketez osatutako taldeak Gipuzkoan sartu ziren hurrengo egunetan.
Benedikto Barandalla karlista etxarriaranaztarrak osatutako errekete-taldeko 10 gizonek Alkiza hartu zuten abuztuaren 12an tiro bat ere jo gabe.