cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Márton Vámos
Bere ibilbidea
2010ko Otsailaren 24an, Hódmezővásárhelyko Volvo Kopan, titulua defendatzen zuen Hungariako selekzioarekin lagunarteko partidan aurkeztu ahal izan zuen Australiaren aurka 18-4 irabazitako partidan. Vamosek bi gol sartu zituen, eta zaleen zein zuzendaritzaren errekonozimendua lortu zuen. Abuztuan, Zagrebeko Europako Txapelketara joandako taldeko kide egin zen, eta, gero, mailegu-hitzarmen baten bidez, Vasas taldearekin urtebeteko kontratua sinatu zuen puntako partidetan igerilekura salto eginez Angyalföld eta KSIrekin. 2010eko Europako Waterpolo Txapelketan, brontzezko partida izan ezik, partida guztiak jokatu zituen, alemaniarren aurkako partidan ere gola sartu zuen, eta taldeak 4. postuan amaitu zuen.
2011ko maiatzean jokatu zuen, eta, partida bakoitzean, gol bat sartu zuen ZF-Egerren aurkako ligako finalean, baina, bere taldea, Heves Countyren atzetik 15-14 zegoen. Txapelketako zilarrezko dominaren ostean, Vámosen kontratua amaitu, eta Vasasen lizentzia osoa duen waterpolo-jokalari bihurtu zen.
2011-2012 denboraldian, Hungariako txapelketako titulua irabazi zuen gorri-urdin taldearekin, eta waterpolo BLko lauko finalean sartu zen.
2017an, Txapeldunen Liga irabazi zuen.
2020an, Europako txapeldun izan zen, 2021ean brontzezko domina olinpikoa irabazi zuen selekzioarekin.
Udako Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Greziarekin lehiatu zen taldeko kide izan zen, eta 5. postuan amaitu zuten.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabaziko du Hungariako taldearekin, Serbiaren (urrezkoa) eta Greziakoaren atzetik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatuko dute Hungariako taldea: Dániel Angyal, Balázs Erdélyi, Balázs Hárai, Norbert Hosnyánszky, Szilárd Jansik, Krisztián Manhercz, Tamás Mezei, Viktor Nagy, Mátyás Pásztor, Márton Vámos, Dénes Varga, Soma Vogel eta Gergő Zalánki-k.
Estatistika
Hungariako selekzioan 2011n. 31 partida jokatu zituen uztailaren 2ra arte eta guztira 13 gol sartu zituen.
Murgear zaldi
Murgear zaldia, Murgese, Italiako bertako zaldi arraza bat da. Jatorria Murgeko goi ordokietan dauka, Apulia eskualdean. Murgear zaldiak, beraien ezaugarri zein tamainagatik, zaldi tamaina duten arrazen sailkapen taldean sartzen dira.
Arraza espainar okuzazio garaian sortu zuten arabiar zaldiak eta berberiar zaldiak bertako zaldi arrazekin gurutzatuz, bereziki Napolitar zaldiak. Murgeko eskualdea ingurume latza da. Goi ordoki karstiko bat da eta arraza bertako baldintza latzei egokituta dago.
José Rondeau
José Casimiro Rondeau (Buenos Aires, 1773ko martxoaren 4a - Montevideo, 1844ko azaroaren 18a) Argentinako eta Uruguaiko independentzia-gerran jardun zuen Rio de la Platako militar eta politikari bat izan zen. Errealistak garaitu zituen Cerritoko batailan 1812an, baina Joaquín de la Pezuela espainiar jeneralak garaitu zuen Sipe Sipeko gudua n 1815ean. Rio de la Platako Probintzia Batuetako zuzendari gorena izan zen 1815ean eta berriro 1819-1820an.
Jamal Musiala
Jamal Musiala (Berlin, Alemania, 2003ko otsailaren 26a -) Alemania ko futbolaria da, Bundesliga ko Bayern Munich taldean eta Alemaniako selekzioan jokatzen duena. "Bambi" ezizenaz ezaguna da Musiala bere lehen mailako dotoreziagatik, eta munduko erasotzaile rikonenetakotzat hartzen da.
Jamal Musiala
Alemania n jaio zen aita nigeriarra eta ama alemaniarra, eta zazpi urte zituenetik Ingalaterran hazi zen. Musialak Alemania eta Ingalaterra ordezkatu zituen gazte mailan, eta, azkenean, Alemaniako selekzio nazionalarekiko leialtasuna hitzeman zuen 2021eko otsailean jokatu beharreko hurrengo partidetarako, 2020ko UEFA Eurokopa n eta 2022ko FIFAko Munduko Kopa n albokoa ordezkatuz.
Bizitza goiztiarra
Musiala Stuttgart en jaio zen, Alemanian, Yoruba aita britainiar-nigeria rra eta ama poloniarra. Zazpi urte bete arte bizi izan zen Fulda n, familiarekin Ingalaterrara joan baino lehen, eta han geratu zen haurtzaro osoan. New Malden eko Corpus Christi eskola n ikasi zuen. Bigarren mailako ikasketak egitera Croydongo Whitgift School era joan zen. Chelsea ko akademian egon zen bere haurtzaroko azken urteetan.
2019 – 20[
2019ko uztailean, 16 urte zituela, Musialak Chelsea utzi zuen Bundesliga ko Bayern Munich klubean sartzeko. 2020ko ekainaren 3an, Musialak bere debuta egin zuen profesionaletan, Bayern Munich II.aren ordezko gisa agertuz 3 – 2 garaipenetan Preuklinen Münsterren aurka 3. Ligan. 2020ko ekainaren 20an, Bundesliga ko debuta egin zuen SC Freiburg en aurka, eta jokalari gazteena bihurtu zen Bayern Munich eko partidarako.
2020 – 21
Lehen taldearen aurrerapena 2020ko irailaren 18an, Musialak Bundesliga ko bere lehen gola sartu zuen Schalke ri 8 – 0 irabazita, Bayern eko atezain gazteena izateko, 17 urte eta 205 egun zituela, Roque Santa Cruz en aurreko marka hautsiz, 18 urte eta 12 egun zituela. Azaroaren 3an, Musialak Txapeldunen Ligako bere debuta egin zuen Thomas Müller ren ordez, Red Bull Salzburg en aurka, 6 – 2 urte bitarteko garaipenarekin. Abenduaren 1ean, Musialak Txapeldunen Ligako lehen partida jokatu zuen, 2021eko otsailaren 1ean, Atletico ren aurkako lehen partidan.
2021 – 22
2021eko abuztuaren 25ean, Musialak denboraldiko lehen bi golak egin zituen 12 – 0 DFB Pokal ek Bremer SV taldeari lortutako garaipenean. Hiru egun geroago, denboraldiko bere lehen Bundesliga ko gola sartu zuen Hertha BSCri 5 – 0 irabazita. 2021eko abenduaren 8an, Musialak denboraldiko bere lehen Txapeldunen Ligako garaipena lortu zuen Bartzelona ri 3 – 0 irabazita, 2022ko apirilaren 23an, Musicaren aurkako erasoan. .
Nazioarteko lasterka
Musiala, bere aitaren bidez Nigeria n ere jokatzeko gai zena, Ingalaterra eta Alemania ren ordezkari izan zen gazteen artean.
Gazteria
Musiala Inglaterrako selekzioarekin 2020ko azaroan, Musiala 21 urtez azpiko Ingalaterrara deitu zuten lehen aldiz, 21 urtez azpiko Europako UEFA Txapelketa ko sailkatze partidetarako. 2020ko azaroaren 17an, Molineuxeko estadio an, Andorra ko 21 urtez azpiko taldearen aurka 3 – 1 garaipenean egin zuen debuta ordezko gisa 2020ko azaroaren 13an. Bere 21 urtez azpiko lehen gola sartu zuen Albania ri 5 – 0 irabaztean, Molineuxeko estadioa n, Ingalaterrako futbol selekzioaren ordezkari izateko. Bere erabakia onartzen dugu eta onena opa diogu bere kirol ibilbiderako. "Musialak lehenago adierazi zuen erosoago sentitzen zela Ingalaterrarentzat jokatzen gaztetan Alemaniarentzat baino, Chelsea ko futbolari gisa hazi baitzen beste jokalari ingeles batzuekin batera, eta Alemania rako, berriz, ez zuen beste jokalaririk ezagutzen.
Zündapp
Zündapp Alemaniako motozikleta fabrikatzaile ospetsua zen. Etxea 1917an sortu zuten Nurenberg-en, Fritz Neumayer-ek, Friedrich Krupp AG-ek eta Thiel makineria fabrikatzaileak, Zünder-Apparatebau- Gesellschaft m.b.H izenarekin. Ekoizpenak 1984ra arte iraun zuen, konpainia itxi zen urtera arte.
Jamal Musiala
Seniorra
2021eko otsailaren 24an, Musialak jakinarazi zuen bere jaioterriko nazioa, Alemania, ordezkatzea erabaki zuela nazioarteko partida guztietarako. Ondoren, 2021eko martxoan FIFAren 2022ko Munduko Kopa ko kanporaketetarako lehen deialdia jaso zuen, 2021eko martxoaren 25ean debuta eginez, 79. minutuko ordezko gisa, Islandia ren aurkako 3 – 0 garaipen batean.
Zündapp
Historia
Zundapp Zünder Apparatebau edo «pizte mekanismoen fabrikaren» laburdura da, hasieran mekanismo horietan etxeko produkzio guztia oinarritu zen Lehen Mundu Gerraren garaian.
Jamal Musiala
Euro 2020
2021eko maiatzaren 19an, Musiala hautatu zuten UEFAko 2020ko Eurokopa rako. 2021eko ekainaren 23an, Alemaniako jokalari gazteena bihurtu zen, txapelketa garrantzitsu batean Hungaria rekin 2020ko Eurokopa n 2 – 2 berdinketa lortu baitzituen, 18 urte eta 117 egunekin. Partidan zehar, Musialak Leon Goretzka azken berdinkatzailea jarri zuen, Alemania 16 partidetara bidali zuena. Hori egitean, laudorioak jaso zituen munduko puntista eta zaleengandik.
Zündapp
Historia
1918an izandako porrotak eta ondorengo krisi ekonomikoak konpainia, jatorrizko izena mantendu arren, produkzioa dibertsifikatzera behartu zuten, garraiobide arinen eraikuntzan espezializatuta, tartean bi aldiko eztanda-motor txikiak baina sendoak zituzten motorrak. 1919an Neumayer enpresaren jabe bakarra bihurtu zen.
Jamal Musiala
2022ko Munduko Koparako sailkapena
2021eko urriaren 11n, Musialak bere lehen gola sartu zuen Ipar Mazedonia ri 4 – 0 irabazita 2022ko Munduko Kopa ko sailkapenean, eta bigarren jokalari gazteena bihurtu zen Alemaniarentzat, 18 urte eta 227 egunekin, soilik Marius Hiller ren atzetik, 17 urte eta 241 egunekin, 1910ean.
Zündapp
Historia
1938ra arte logotipoa ezkutu batean inskribatutako zeta gotiko batek osatzen zuen, biak urre kolorean, hondo beltz batean. 1938az geroztik, nazionalsozialismoaren garaian, lau zilindroko lau aldiko hegazkinentzako bi motor berri sortu ondoren (Z90/Z91–Z92), bi hego eskematiko gehitu zitzaizkion ezkutuari, produkzioaren norabide berria sinbolizatuz.
Jamal Musiala
2022ko Munduko Kopa
2022ko azaroaren 10ean, Musialak 2022ko FIFAko Munduko Txapelketa rako deia jaso zuen Qatar ren. [48] Azaroaren 23an. Munduko Kopa ko debuta egin zuen Japonia ren aurka, 1958tik lehiaketan parte hartu zuen lehen nerabe alemaniarra izateko, eta Alemania ko laugarren jokalari gazteena, 19 urte eta 270 egun zituena, Munduko Kopako partehartze guztietan, Karl-Heinz Schnellinger, Leopold Neumer eta Edmund Yokoko Lehen eta Bigarren Mundu Kopako bigarren finalaurrekoetan izan zen.
Zündapp
Historia
Zündapp-ek ekoitzitako lehen motozikleta Z22 izan zen 1921ean. Hori "denontzako motozikleta" gisa pentsatu zen ("Motorrad für Jadermann"). Sinpletasuna eta fidagarritasuna abantaila nagusi bihurtu zituen proiektua izan zen. Bizikleta arrakastatsua izan zen eta kopuru handian ekoiztu zen.
Jamal Musiala
Joko estiloa
Jokalari moldakorra den aldetik, Musialak hegaletan eta zelai erdiko posizio guztietan jokatzen du. [52] Hansi Flick-ek dioenez, FC Bayern Munichen Musiala debutatu baitzuen, "Begi eta sentimendu handia du espazio egokiak aukeratzeko. Konfiantza handia du baloiarekin, eta ondo joka dezake lerro artean.
Zündapp
Historia
1933an motozikleta handiagoak ekoizten hasi zen K seriearekin. Bizikleta horietan, motorra guztiz itxita zegoen, garai hartako berritasuna. Seriea identifikatzen zuen K hitzak Kardanantrieb esan nahi zuen, hau da, 'Kardan transmisioa', hauen beste ezaugarri bat.
Jamal Musiala
Bayern Munich
Bundesliga: 2019 – 20, 2020 – 21, 2021 – 22 DFL-Supercup: 2020, 2021, 2022
UEFA Superkopa: 2020 -
Zündapp
Historia
1940az geroztik, Zündapp-en produkzioa Wehrmacht- erako diseinatutako motozikletan oinarritu zen eta, bereziki, KS 750 sidekar modeloan, sidekarrean gurpil motriz bat zuena. Zündapp-ek gatazkan zehar egindako produkzioa 18.000 ale izan zen.
Gerraren amaieran, oso baliabide gutxirekin eta instalazioak suntsituta, Friedrich eta Elisabeth Neumayer anaiak, sortzailearen seme-alabak, aluminio aleazioen fusio tekniketan espezializatu ziren, eta haiekin negozioa beste hainbat esparrutara ireki zuten: joskintzatik hasi, diseinu moderno trinkoa zuten ezaugarri, irin errotak, belarra mozteko makinak eta ekipo elektrogenoak; aldi berean, hurrengo belaunaldiko motozikleten garapenean jarri zuten arreta, laster konpainiaren oinarrizko negozioa izan zena.
Jamal Musiala
Bayern Munich
FIFA Club Munduko Kopa: 2020
Zündapp
Historia
Bigarren Mundu Gerraren ondoren, konpainiaren ekoizpena pixkanaka-pixkanaka ibilgailu txikiagoetara aldatu zen, Bella scooter esaterako. zilindrada handiko azken motozikleta 1958an sortu zen: KS 601 598cc zilindro bikoitzeko motor batekin (KS siglak Kardan Sport esan nahi du). Hau da ziurrenik Zündapp-ek sortutako motozikleta ospetsuena, batez ere sidekarra zuen bertsioa.
Hiri diseinu
Hiri diseinua edo hirigintza-diseinuaren  espazio publikoa irizpide fisiko-estetiko-funtzionalen arabera interpretatzea eta hiri-komunitate en edo -sozietateen beharrak asetzea da, lehendik dagoen edo etorkizunean egongo den hiri-eremu bateko onura kolektiboa kontuan hartuta. Beraz, hiri-diseinuak plangintza fisikoa egiten du analisi-mailetan, hala nola eskualde an, hirigune an, hiri-eremu an eta hiri-altzari etan. Hiri-diseinuaren teoria k espazio publikoa ren diseinua eta kudeaketa lantzen ditu nagusiki (adibidez, eremu publikoa, eremu publikoa edo jabari publikoa), eta leku publikoa k esperimentatzeko eta erabiltzeko modua. Hau da, eremu publikoa egunerokoan libreki erabiltzen dituen espazio guztiak, hala nola kaleak, plaza k, parkeak eta azpiegitura publikoa. Baita jabetza pribatuk o espazioen alderdi batzuk sartzen dira, hala nola eraikinen fatxada k edo etxeko lorategia k, espazio publikoari ere laguntzen diotenak eta, beraz, hiri-diseinuaren teoria k aintzat hartzen dituenak.
Hiri-diseinuaren teoriak espazio publikoaren diseinua eta kudeaketa (adibidez, esparru publikoa, eremu publikoa edo jabari publikoa) eta leku publikoak bizitzeko eta erabiltzeko moduaz dihardu.
Espazio publikoak, jendeak orokorrean, egunero libreki erabiltzen dituen espazio guztiak barne hartzen ditu, hala nola kaleak, plazak, parkeak eta azpiegitura publikoak. Jabetza pribatuko espazioen zenbait alderdi, esaterako eraikinen fatxadak edo etxeko lorategiak, espazio publikoari ere laguntzen diotenak dira, eta, beraz, hiri-diseinuaren teoriak kontuan hartzen ditu. Diziplina hori defendatzen eta tratatzen duten idazleetako batzuk dira: Gordon Cullen, Jane Jacobs, Christopher Alexander, William H. Whyte, Kevin Lynch, Aldo Rossi, Robert Venturi, Colin Rowe, Peter Calthorpe eta Jan Gehl.
Hiri-diseinua hirigintza-plangintzarekin oso lotuta dagoen esparrua da, baina ingurune publikoaren hobekuntza fisikoen ikuspegitik desberdintzen da; izan ere, praktikan, hirigintza-plangintzak hirigintza pribatuaren administrazioan jartzen du arreta plangintza-eskemen eta estatuko beste urbanizazio-kontrolen bidez
Ingurunearen ezaugarriak
Edozein hiri-espazio publikori, edozein unetan eta kokapen geografiko an gara daitezkeen giza jarduera guztiei aplika dakizkiekeen erosotasun-baldintzak definitzea oso lan konplexua da, eta, kasu askotan, ezinezkoa da.
Hiriko espazio publikoaren erosotasuna hainbat faktorek baldintzatzen dute: baldintza termikoak, hiri-eskala, espazio publikoaren okupazioa, hiri-paisaia, segurtasun-pertzepzioa, baldintza akustikoak, airearen kalitatea eta ergonomia. Parametro horiek guztiak elkarrekin konektatuta daude. Horietako bat aldatzeak eragina du gainerakoen kalitatean.
Hiri-eskala
Eraikin en altuera ren eta blokeen bereizketaren arteko erlazioa aztertzea da, bereziki, mugimendu moderno aren hasieran, etxebizitetan izan duen eraginagatik,
Kalearen proportzio a ere erabakigarria da espaloi etan,baita plazetan eta lorategi etan tamaina handiko edo txikiko zuhaitzak jartzeko eta hiriko korridore berdeak sortzeko. Espazio libre en forma k eta tamainak proportzionaltasuna izan behar dute espero diren maiztasun- eta jarduera-mailekin; Hiri funtzional eko blokeen arteko espazioen esperientziak erakutsi duenez, espazio libreetako jarduerak ugaritzen badira, bertako bizitza aberasten da, erabiltzaileen kopurua handitzen da eta inbertsioa berrerabiltzen da.
Hiri-paisaia
Paisaia mota asko daude: komertziala, historikoa, arkitektonikoa eta naturala. Hiri-paisaia, ikuspegi bisual hutsetik ulertuta, inguruneaz dugun pertzepzioaren eta hiri-eremuaren barruan kokapen espezifiko baten ideia da. Bere erakargarritasuna alde batera utzita, giro erosoa sor dezakegu monotonia hautsiz eta ibiltari arengan interesa sortuz, hiri-paisaian zehar aldizkako erakarpen-guneak eta mugarri ak jarriz.
Halaere, proiektatutako erakarpen-guneak nabarmentzen badira ere, garrantzitsua da hiri-sare homogeneo batean integratzea.
Segurtasun-pertzepzioa
Mehatxurik gabeko ingurune bat lortzeko, gizarte-kohesioa egon behar da, eta hiria proiektatu behar da. Espazioaren ikusgarritasuna eta gardentasuna sustatzeko, herrikideen arteko erosotasuna sustatzen duten elementu arkitektonikoak ezarrtzea ohikoena da.
Hiri-diseinuaren printzipioak
Espazio publikoak agentzia edo agintari askoren erantzukizun ak eta hurbileko jabeen interesak gainjartzearen mende egoten dira maiz, baita erabiltzaile anitzen eta batzuetan eskudunen eskakizunak gainjartzearen mende ere. Beraz, espazio publikoaren diseinu ak, eraikuntzak eta administrazioak esfera desberdinen arteko kontsulta eta negoziazio a eskatzen du. Normalean, diziplina anitzeko lankidetza behar izaten da, hainbat alorren ordezkaritza orekatuarekin, ingeniaritza, ekologia, tokiko historia eta hiri-garraioaren plangintza barne.
Hiri-diseinuak honako alderdi hauek hartzen ditu kontuan:
Saint-Martin-Rivière
Saint-Martin-Rivière Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an udalerrian erroldatutako biztanleak 118 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 57 etxebizitza zeuden, 47 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 57etxeak ziren. 47 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 9 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 34 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 33 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 9 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Jamal Musiala
Banakakoa
IFFHS Men 's Youth (U20) World Team: 2021
Saint-Martin-Rivière
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Achenheim
Achenheim Frantziako udalerria da, Rhin Beherea departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Saint-Martin-Rivière
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 68 ziren, horien artean 45 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 45 pertsona aktiboetatik 33 lanean zeuden (21 gizon eta 12 emakume) eta 12 langabezian zeuden (6 gizon eta 6 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 9 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Achenheim
Biztanleria
2007an Achenheim udalerrian erroldatutako biztanleak 2.230 ziren. Familiak 816 ziren, horien artean 148 pertsona bakarrekoak ziren (76 bakarrik bizi ziren gizonak eta 72 bakarrik bizi ziren emakumeak), 268 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 348 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 52 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Jamal Musiala
Banakakoa
Bundesliga Hilabete hasiberria: 2021eko apirila kicker Bundesliga Denboraldiko taldea: 2021 – 22
Zündapp
Historia
1957 eta 1958 artean konpainiak Zündapp Janus microautoa ere ekoiztu zuen.
Jamal Musiala
Banakakoa
Urteko jokalari nazional alemaniarra: 2022
Zündapp
Historia
1958an ere, fabrikak Nurembergetik Munichera eraman zituzten. Motozikleta modelo berriak garatu ziren, nahiz eta lau aldiko motorraren garapena eten egin zen ahaleginak bi aldikoetan ( GS 125 eta KS 125 ospetsuak) biltzeko.
Zündapp lasterketa taldearen lehen kirol arrakasten ondoren, batez ere Gelaende Sport (gaur egun Enduro) lasterketetan, konpainiaren logotipo komertziala behin betiko aldatu zen 60 mm-ko diametroko marka zirkularrean, zeta gotiko batekin, armarria eta ohore hostoek inguratutako hegoekin, guztiak urreztatuta hondo beltz edo gorrian.
Enpresaren amaiera
Hasieran, scooter eta motoen salmenta ona zen, baina gero gutxitzen hasi zen. Enpresak 1984ra arte iraun zuen merkatuan, urte horretan porrot egin zuen eta itxi egin zuten.
Fermin Leizaola
Fermin Leizaola Calvo (Donostia, 1943ko azaroaren 13a) gipuzkoar etnologo eta espeleologo a da. Aranzadi Zientzien Elkarteko kidea, Eusko Ikaskuntzakoa, Euskalerriaren Adiskideak elkartekoa, Etniker Taldeko idazkaria eta Donostiako San Telmo Udal Museoko Patronatuko batzordeko eleduna da.
Zündapp
Enpresaren amaiera
1984an, bi urte iraun zuten negoziazioen ondoren, fabrika osoa, know how, makineria eta moldeak Tjian Jin-i, Txinako hiri homonimoko motozikleta fabrikari saldu zitzaizkion, gero Honda- k xurgatuta. Salgaien 120 tren baino gehiagok eta garraio ontzi ugarik eraman zituzten Zündapp motorrak ekoizteko bitarteko eta makineria guztiak Txinara. Markak, ordea, ez zuen interes komertzialik erosleentzat, Xun-da asonantzia txinatarraren izenaren eraldaketaren aldeko apustua egin zuten eta merkatura atera zen berriro.
Fermin Leizaola
Datu biografikoak
Donostian egin zituen oinarrizko ikasketak eta ikasketa teknikoak (analisi kimikoa). Ogibidez obra zibiletako analisi-laborategi bat eraman zuen.
Achenheim
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Saint-Martin-Rivière
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Achenheim
Etxebizitza
2007an 884 etxebizitza zeuden, 839 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 42 hutsik zeuden. 720 etxeak ziren eta 164 apartamentuak ziren. 839 etxebizitza nagusietatik 689 bere jabearen bizilekua ziren, 128 alokairuan okupaturik zeuden eta 22 doan lagata zeuden; 6 etxek gela bat zuten, 34 etxek bi zituzten, 97 etxek hiru zituzten, 172 etxek lau zituzten eta 530 etxek bost zituzten. 721 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 304 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 470 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Errentak eta okupazioa
2007an batez besteko errenta 14€/h zen; goi karguen kasuan 24,5€/h zen (26,7€/h gizonena eta 21,1€/h emakumeena), el dels professionals intermedis 13,7€/h (14,5€/ h gizonena eta 12,6 emakumeena), enplegatuena 9,6€/h (10,8€/h gizonena eta 9,1€/h les dones) i el dels obrers 10€/h (10,1€/h gizonena eta 8,5€/h emakumeena).
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.530 ziren, horien artean 1.113 aktiboak ziren eta 417 inaktiboak ziren. 1.113 pertsona aktiboetatik 1.051 lanean zeuden (560 gizon eta 491 emakume) eta 62 langabezian zeuden (31 gizon eta 31 emakume). 417 pertsona inaktiboetatik 150 erretiraturik zeuden, 153 ikasten zeuden eta 114 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Achenheim udalerrian 842 unitate fiskal zeuden, 2.213,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.559 euro zen.
Saint-Martin-Rivière
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Martin-Rivière udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 224 hektarea erabiltzen.
Achenheim
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 123 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 16 eraikuntza enpresak ziren, 24 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 32 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 21 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 4 iturginak, 4 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 2 higiezinen agentziak.
Saint-Martin-Rivière
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Achenheim
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 okindegi zen eta 1 kirol-denda zen.
2000. urtean Achenheim udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 280 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Fermin Leizaola
Karstaren zientziak
Familian mineralogia zaleturik, 16 urterekin Aranzadi Zientzia Elkartera jo zuen Espeleologia Sailean sartzeko; halere, sail horrek aktibitatea ez zuenez, Arkeologia Sailean sartzea proposatu zioten. Han Jose Miguel Barandiaran, Jesus Elosegi, Tomas Atauri, Perico Espada, Louvelli, Angel Laburu, Francisco Fernandez Garcia de Diego edo Jose Juan Iraola bezalako kideekin aritu zen hiru urtez, piezak sailkatzen eta kobazulo etan eginiko indusketetan parte hartzen.
Haiekin 3 urtez ibili eta gero, Leizaolak Espeleologia Saila berpizteko deialdia egin zuen Gipuzkoa ko mendi taldeen artean. San Telmo ko lokalean 43 bat pertsona bildu ziren; haietako 13ren artean osatuko zuten Espeleologia Sail berria; haien artean Pedro Sistiaga, Juan Cruz Vicuña, José Carlos Iribarren, Miguel Angel Laburu. José Mari Clavero, Jose Antonio Martinez, Juan Antonio Barea eta Leizaola bera. Denbora gutxira, Gipuzkoako Foru Aldundi ko Azpiegitura Saileko kide baten proposamenez (Jose Mari Elosegi), Gipuzkoako lurpeko uren prospekzio sistematikoa abiatu zuten, ur edangarri hornikuntzara begira; lan horren truke, Aldundiaren babesa, azpiegiturak eta diru laguntzak eskuratu zituzten. Leizaolak Espeleologia Saila koordinatzeko ardura hartu zuen (Felix Ruiz de Arkaute ren lekukoa hartuz), eta aurrerantzean hidrogeologia z gain karstaren zientzietako beste hainbat arlo lantzen aritu zen, hala nola entomologia, kiropteroak, etnologia, karaitz motak, uraren gogortasuna, hidrotrimetria, kaltzimetria, tenperatura edo psikrometria. Arkauteren eskutik, Larra-Belagua ko mendi multzoan eginiko nazioarteko zenbait espeleologia kanpainatan ere parte hartu zuen, besteak beste 1964an San Marti Harriko Leizean munduko sakonera errekorra hautsi zuena. Urte berean, bere taldeak Altxerri ko labar-arte a aurkitu eta ikertu zuen.
Espeleologia ikerketan artzain eta baserritar rekin izandako etengabeko harremanak etnografiarekiko interesa areagotu zion; 70ko hamarkada tik aurrera, progresiboki horixe bihurtu zen bere ikergai nagusia.
Etnografia
Etnografiari buruzko hitzaldi asko eman ditu Euskal Herria n eta Euskal Herritik kanpo egindako kongresu eta bilkuretan. Lan ugari eman ditu argitara Munibe, CEEN, Pyrenaica, Oarso, Dantzariak eta Zainak aldizkarietan. Euskal Herriko Atlas Etnografikoa egin zuen Jose Migel Barandiaranen zuzendaritzapean. Jose Migel Barandiaran Saria jaso zuen 1975ean Etor argitaletxeak Euskalerriko artzaiak izenburupean plazaratu zuen lanari esker. 2009. urtean Gipuzkoako Foru Aldundiak I. Ondare Saria eman zion, kultura-ondarearen ikerketan eta zabalkundean egindako lanarengatik. Ikerkuntzan eta euskal ondarearen zabalpen-lanetan jarraitu du azken urteotan. Besteak beste, Gipuzkoako eskulangintza-Artesanía en Gipuzkoa liburua argitaratu zuen 1997an, eta 1999an, berriz, Gipuzkoako artzantza-El pastoreo en Gipuzkoa, Gema Arrugaeta argazkilariarekin lankidetzan, 35 urteren buruan egindako lana bildu zuen azken horretan. Lan horiez gain, Zaharkinak izeneko herri-ondarea berreskuratzeko egitasmoa zuzendu du azken urteotan. Aranzadi Zientzia Elkarteko Etnografia Sailaren baitan bideratutako egitasmo hori herriz herri landu da, lekuan lekuko tresna eta altzari zaharrak bilduz, aztertuz eta sailkatuz.
David O. Selznick
David O. Selznick (Pittsburgh, 1902ko maiatzaren 10a - Hollywood, 1965eko ekainaren 22a estatubatuar zinema ekoizle eta gidoilaria izan zen.
Lewis J. Selznick judu lituaniarraren semea izan zen. Lewis zine mutuaren ekoizlea eta banatzailea zen.
Columbia Unibertsitatean ikasi ondoren, aitarekin ikasi zuen lanbidea. 1926an Hollywoodera joan zen eta Metro-Goldwyn-Mayerren hasi zen lanean. 1928tik 193ra Paramount Picturesen egon zen eta 1931n RKO enpresako ekoizpen buru bihurtu zen. 1933an MGMra itzuli zen bere aitaginarreba Louis B. Mayerrekin lan egitera. 1935ean Selznick International Pictures sortu zuen eta bere filmak United Artists bidez banatu zituen. Bere arrakastarik handienak Gone With the Wind eta Rebecca filmak izan ziren. Bere bigarren emaztea Jennifer Jones aktorea izan zen.
He (hizkia)
He alfabeto semitiko askotako 6. hizkia da. Feniziar alfabetoan, alfabeto aramearrean, Alfabeto hebrearrean (ה), alfabeto siriakoan (ܗ) eta arabiar alfabetoan ه (hāʾ izenekoa). Haren soinua da.
Feniziar letratik eratorri zen greziar alfabetoko Epsilon, Etruskar alfabetoko, 𐌄, latindar alfabetoko E eta alfabeto zirilikoko Ye. Jatorrian, feniziar hizki guztiak bezala, kontsonante bat zen, baina latin, grekera eta zirilikoan bokal bat da.
Jatorri posibleak
Proto-Iparmendebaldeko Semitikoan oraindik hiru frikari ahoskabe zeuden: ḫ ubularra, h glotala eta ḥ faringeala. Wadi el-Hol idazkeran agertzen dira, honako hieroglifikoen aldaerak izanda:
ḫayt hillul ḥasir
Alderatu behar da Hego Arabiar alfabetoan agertzen diren (h),  (ḥ),  (ḫ) eta Ge'ez alfabetoko <font size="+1">ሀ, <font size="+1">ሐ , <font size="+1">ኀ ,
Feniziar alfabetoan ḫayt eta ḥasir elkartu eta Heth letra sortu zen, hillul letrarekin He sortu zen bitartean.
Pilula gorria eta pilula urdina
Pilula gorria eta bere aurkakoa, pilula urdina, egia deserosoa (gorria) edo ezjakintasun zoriontsua (urdina) besarkatzearen arteko hautua irudikatzen duten kultura herrikoiaren sinboloak dira.
Zientzia-fikzioaren kulturan ezagunak diren terminoak The Matrix (1999) filmetik datoz. Bertan, Neo protagonistari bi piluletako bat hartzeko aukera eskaintzen zaio. Pilula urdinak gertatutakoa ahaztea eta Matrixen errealitate birtualean geratzea ahalbidetuko dio, eta gorriak, berriz, hartatik askatu eta mundu errealera eramango du.
Testuingurua
Matrixen, Neo pertsonaia nagusiari Morpheus buruzagi matxinoak pastilla gorri bat eta pilula urdin baten artean aukeratzea proposatzen dio. Pilula gorriak etorkizun zalantzakorra irudikatzen du — makina baten bidez sortutako ametsen mundu esklabotzatik askatuko luke eta mundu errealera ihes egiten utziko lioke, baina "errealitatearen egia" bizitzea zailagoa eta gogorragoa da. Bestalde, pilula urdinak kartzela eder bat irudikatzen du: ezjakintasunera itzuliko litzateke, Matrixen errealitate simulatuaren barnean erosotasun mugatuan biziko litzateke, premia eta beldurrik gabe. "Pilula urdina hartu, istorioa amaitu, ohean esnatu eta sinetsi nahi duzuna sinetsi. Hartu pilula gorria... Wonder-en geratu (mundu zoragarrian)... eta untxien zuloaren sakonera erakutsiko dizut. " Neok pilula gorria aukeratzen du eta matxinadarekin bat egiten du.
He (hizkia)
Hei hebrearra
Hei, Aleph, Ayin, Resh eta Hethekin batera ezin du dagesh bat jaso. Hala ere, zeinu berdin bat jaso dezake Hei-mappiq sortzeko, (הּ). Hala agertzen denean hitz baten bukaeran esan nahi du ez dela mater lectionis bat, baizik eta aspiratu behar dela eta kontsonantea ahoskatu. Aldaera hori ez da gaur egungo hebreeran nabaritzen. Letra hebreeraz erabiltzen da, genitibo femenino singularra adierazteko, baina ahoskera ona testuinguru erlijiosoan ondo irakurtzeko gaitasuna dutenek baino ez dute erabiltzen.
Pilula gorria eta pilula urdina
The Matrix (1999)
Ikus gainera: Matrixen eraginak eta interpretazioak
Errealitatea, subjektibotasuna eta erlijioa
Wachowskis ahizpek zuzendutako Matrix filmak mito historiko eta filosofikoak aipatzen ditu, gnostizismoa, existentzialismoa eta nihilismoa barne. Filmaren premisak Platonen Haitzuloaren alegoria, Zhuangzi, eszeptizismoa eta René Descartesen Meditazio Metafisikoen jenio maltzurraren hipotesiarekin  Kanten "Fenomenoari" buruzko hausnarketak antzekotasunak ditu "Noumenoa", Robert Nozick-en "Machine of Experience" Anarchy, State eta Utopia klasikoa, simulatutako errealitatearen kontzeptua eta garuna ontzi batean.
He (hizkia)
Arabiar hāʾ
Hizkia araberieraz hāʾ deitzen da. Egipton he izena du. Modu ezberdinetan idazten da kokapenaren arabera:
Hāʾ atzizki gisa erabiltzen da, ʾIʿrabeko harakatarekin batera, jabetza adierazteko. Markaturik agertzen den izena gizonezko bati dagokiola adierazten da; adibidez كتاب hitzan (kitāb, liburua) كتابه jartzen badugu (kitābuhu, bere liburua) da bukaeran hāʾ jarita. Jabea atzizkiarekin adierazten da, beraz.
Pilula gorria eta pilula urdina
Errealitatea, subjektibotasuna eta erlijioa
The Matrix-en, Neok (Keanu Reeves), Matrixen eta Morfeo (Laurence Fishburne) izeneko gizon misteriotsu baten inguruko zurrumurruak entzuten ditu. Neok bere etxeko ordenagailuaren aurrean pasatzen ditu gauak misterioa argitu nahian. Azkenean, Trinity izeneko beste prata informatiko batek (Carrie-Anne moss), Neo aurkezten dio Morfeori. Azalpen batzuen ondoren, Morfeok, Matrix mundu ilusionatu bat dela azaltzen dio Neori, gizakiek kanpoko eragin baten esklabo direla jakin ez dezaten sortua. Ondoren, esku bakoitzean kapsula bana luzatuz, Neoren aurrean dagoen aukera deskribatuz honako dilema hau planteatzen dio Neori:
He (hizkia)
Arabiar hāʾ
hāʾ atzizkia aditz batean agertzen bada objektua maskulinoa dela esan nahi du (adb. يقرأه, yaqraʾuhu, "berak [gizonak] irakurtzen du").
Pilula gorria eta pilula urdina
Errealitatea, subjektibotasuna eta erlijioa
''Hau da zure azken aukera. Gero ezingo duzu atzera egin. Pilula urdina hartzen baduzu, akabo istorioa: ohean esnatu eta sinetsi nahi duzuna sinetsiko duzu. Gorria hartzen baduzu, mundu zoragarrian geratuko zara, eta nik erakutsiko dizut noraino iristen den untxi-gordelekua. Gogoratu, eskaintzen dizudan gauza bakarra egia da, besterik ez.''
He (hizkia)
Arabiar hāʾ
Forma femeninoa bi kasutan ـها da (-hā).
Pilula gorria eta pilula urdina
Errealitatea, subjektibotasuna eta erlijioa
Kontatzen den bezala, pilula urdinak subjektuari Matrixen errealitate fabrikatuan egoteko aukera emango dio kontsumitzaileari, eta pilula gorriak "lokalizazio-gailu" gisa funtzionatuko du bere gorputza mundu errealean identifikatzeko eta Matrixetik "deskonektatzeko" prestatzeko. Pertsona bakoitzak aukeratzeko aukera bakarra du, gero damutzeko aukerarik gabe, hau da, behin pilula gorria edo urdina aukeratuta, ez dago atzera itzultzeko akerarik. Bi pertsona mota daude, "Pilula urdina", pilula urdina aukeratu zutenak edo oraindik aukeratu ez dutenak, eta "pilula gorria", pilula gorria hartu eta Matrixetik askatuak izan zirenak.
Neok pilula gorria hartu eta mundu errealean esnatzen da, non konorterik gabe zetzan gela likidotik indarrez kanporatzen duten. Morfeoren itsasontzian erreskatatu eta suspertu ondoren, Morfeok Matrixen benetako izaera erakusten dio: XX. mendearen amaierako Lurraren simulazio informatiko zehatz bat (urte erreala, nahiz eta ziur ez jakin, jatorrizko filmaren barnean 200 urte inguru izatea iradokitzen da, nahiz eta sekuentzien bidez Matrix Erlijioa, Matrix Iraultzak eta Animatrix 700 urte igaro diren). Gizakien izpiritua otzan edukitzeko sortua izan da, gorputzak energia produkzio gune handietan pilatzen diren bitartean, haien beroa eta bioelektrizitatea xurgatuko duten makina sentikorrek energi iturri gisa kontsumituko dute. Beste era batera esanez, gizakien gorputzak planta elektriko masiboetan biltegiratzen dira, euren kartzela mentalean atsegin hartuz, euren beroa eta energia "bioelektrikoa" makinentzako lehengai bihurtuz.
2012ko elkarrizketa batean, Lana Wachowskik esan zuen:
''Kontakizunarekin lortu nahi genuena aldaketa bat izan zen, Neorentzat gertatzen den aldaketa bera, Neo mundu kodetu eta programatu honetan egotetik, bere bizitzarako zentzuaren eraikuntzan parte hartu behar izatera pasatzen dela. Eta guk: "Ikusleek hiru filmetan ikusi ahal dute pertsonai nagusiak bizi duenaren antzeko zerbait?" Beraz, lehen filma klasikoa da. Bigarren filma deseraikitzailea da, eta lehen filmean zuk uste zenituen gauza guztiak erasotzen ditu. Jendea oso aztoratuta dago, eta "ez eraso egin!" Bezalakoak dira. Era berean, filosofia deseraikitzailearekin nahasten da jendea. Derrida eta Foucault, jende honek atsekabetu egin gaitu. Eta hirugarren filma da anbiguoena, zentzua eraikitzen parte hartzeko eskatzen dizulako...''
-Lana Wachowski, Movie City News, 2012ko urriaren 13a
Pilula gorriaren alegoria transgeniko gisa
Abangoardiako teoriek iradoki dutenez, pilula gorriak pertsona transgeneroen alegoria bat adieraz dezake, edo Lanaren eta Lilly Wachowskiren historia transgeniko bezala aurkezten da. 1990eko hamarkadan, hormona transgeniko terapia nagusia Premarin izan zen, pilula gorri bat. Lilly Wachowskik teoria hau 2020ko abuztuan berretsi zuen.
Aintzindaria
Total Recall (1990) filmak Douglas Quaidi (Arnold Schwarzenegger) eskainitako pilula gorri bat erakusten du. "Errealitatera itzultzeko duzun nahiaren sinboloa da" esaten zaio. Hala ere, pilula eskaintzen zaio, ametsetan dagoela eta pilulak errealitatera itzuliko duela esanez, "Zure ametsaren barruan, lo hartuko duzu" hitzekin batera.
Analisia
Matrix Warrior: being the One, Jake Horsley filmaren egileak pilula gorria LSD rekin alderatzen du, Neok Matrixetik kanpo bere mundua sortzen duen eszena batekin lotuta. Morpheusi galdetzen dionean ea itzul daitekeen, honek galdetzen dio ea berak egin nahi duen. Horsleyk, pilula urdina adiktibo bezala ere deskribatzen du, The Matrixi, pilula urdina irenstearen edo ez irenstearen arteko etengabeko hauteskundeak deituz. Gaineratu du Matrixen ohiturak eta errutinak pilula urdinaren etengabeko kontsumoa baino ez direla. Pilula urdina gauza arrunta izango litzatekeen bitartean, pilula gorria bakarra da bere espeziean, norberak aurkitu ere egin ez dezakeena.
Eztabaida
Manosferarekin duen lotura estua dela eta, bi musika ekintza eztabaidagai izan dira "pilula gorria" terminoaren gainean. Maroon 5-ek 2017 albuma Red Pill Blues sare sozialetara eraman zuten. Talde horretako kideek ez zuten jakin zein zen gizonezkoen eskubideen aldeko mugimenduarekin zuen elkarlana. James Valentine gitarristak esan zuen: "Horrelakoak gara". "Matrix" eko eszenari buruz ari ginen. Pilula gorria edo urdina hartzen duzu? Eta 2017an mundua zertan den ikusita, ez genekien ezer gizakien eskubideen inguruan ", esan zuen Valentinek. "Espero dut mundu guztiak jakitea, gure pasta guztiengatik, gaiari buruz egin ditugun adierazpenengatik eta iraganean egin ditugun ekintzengatik, denok garela taldeko feminista gogorrak. Elkarte ikaragarria da, beraz. Interneten trollek dena hondatu behar dute ".
2018an, Mello Music Group Rapper Red Pillek Chris Orrick izenarekin joatea erabaki zuen, espresiotik nahita urruntzera. Orrickek sare sozialetan aldaketa egiteko arrazoia azaldu zuen, honako hau adieraziz: "Azken urte pare honetan, Interneten gero eta mugimendu handiagoa sumatu dut," Pilula Gorria "izenekoa, momentua irabazten jarraitzen duena. Gorrotoa eta ezjakintasuna zabaltzen dituzte, biok inspirazio horretatik ateratzen dugun "Matrix" filmeko eszena famatuaren interpretazio erabat okerra eginez. Ez ikusiarena egiten saiatu nintzen, baina nire balio eta printzipioak kontuan hartuta, eta batez ere bizi dugun giro politiko eta soziala kontuan hartuta, ezin nuen neure burua haien txorakeriekin lotu. Hemendik aurrera, benetako izena hartuko dut. Chris dei diezadakezu ".
Broken Brothers Brass Band
Broken Brothers Brass Band 2006an Iruñean sortutako jazz musika taldea da.
Ibilbidea
2006an Amama Luisa Brass Band taldeko hainbat kidek sortu zuten talde berria. New Orleans-eko talde berrien soinua dute funk, gospel eta jazz modernoa jorratzen baitute emanaldietan. 2012an atera zuten aurreneko diska eta ondorengoak bi urtetik behin plazaratu dituzte. Euskal Herriko eta inguruko lurretako jaialdietan jo izan dute, Donostiako jazzaldian, Getxoko jazzaldian, Zaragozako Jazz al margen jaialdian, Iruñeko jazzaldian, Zornotzako Haizetara jaialdian...
Azido perfluorooktanoiko
Azido perfluorooktanoikoa (PFOA), C8 izenez ere ezagutzen dena, mundu osoan prozesu kimikoetan tentsoaktibo moduan eta lehengai gisa erabiltzen den azido karboxiliko perfluoratua da. Osasun-arazoak eragiten ditu eta NBEn erakundeko Poluitzaile Organiko Iraunkorren Stockholmeko Konbentzioak bere zerrendan sartuta dago.
PFOA konposatu tentsoaktibotzat da bere egitura kimikoa medio. Egitura kimiko horrek isats-talde bat (perflurooktil taldea) eta buru-talde bat (karboxilatoa) ditu. Buru-taldea hidrofiloa dela esan daiteke, eta fluorokarburozko isatsa, berriz, hidrofoboa eta lipofoboa. Isats-taldea geldoa da eta ez du parte molekular polarrekin edo ez-polarrekin gogor elkarreragiten. Buru-taldea erreaktiboa da eta talde polarrekin, bereziki urarekin, elkarreragin handia du. Isatsa hidrofoboa da, ez baita polarra, eta baita lipofoboa ere, fluorokarburoek Londonen sakabanatze-indarrekiko hidrokarburoek baino sentikortasun txikiagoa baitute..
PFOA hainbat industria-aplikaziotarako erabiltzen da: alfonbrak, tapizeria, jantziak, zoruetako argizaria, ehunak, suteen aurkako aparra eta zigilatzaileak. PFOA tentsioaktibo gisa erabiltzen da fluoropolimeroen emultsio bidezko polimerizazioan, eta lehengai gisa perfluoroalkiloz ordezkatutako konposatuetan eta material polimerikoeetan.
PFOA surfaktante gisa erabiltzen da, uraren gainazal-tentsioa hidrokarburoak baino gehiago murriztu dezakeelako eta gainera, oso egonkortasun handia du perfluoroalkilozko itsas-talde bat baitu. Industriaren ikuspegitik PFOAren egonkortasuna oso desiragarria da, baina kezkagarria da ingurumenaren ikuspegitik.
Sintesia
ECFan, oktanoil kloruroak azido fluorhidrikoarekin erreakzionatzen du. Prozesuan produktu-nahaste bat eratzen da, non eter zikliko perfluoratuak nagusi diren eta azido fluoruroa (F(CF2) 7COF) % 10-15 besterik ez den. Azido fluoruroa hidrolizatu egiten da PFOA sortzeko, kate linealeko molekulen nahasketa gisa (% 78), muturretan adarkatuak (% 13) eta barrutik adarkatuak (% 9).
Telomerizazioaren bidez ere sintetizatzen da PFOA, non telogenoa konposatu organoiodatua den eta taxogenoa tetrafluoroetilenoa. Urrats bakoitza adizio-erreakzio bat da, eta telogenoaren karbono-iodo lotura gehitzen da taxogeno asegabearen karbono-karbono lotura bikoitzaren bidez. Horren ondorioz, telogeno berri bat sortzen da.
Produktua SO3-rekin oxidatzen da PFOA eratzeko. Telomerazioz osatutako PFOA guztiz lineala da, ECFz osatutako egituren nahastearekin alderatuta.
Erabilera
PFOAk aplikazio ugari ditu. Erabili izan da uraren eta olioaren uxagarri moduam oihaletan, larruan, zoruetarako argizarietan eta argizaria duen paperean erabili dira. Halaber usatu izan da isolatzaileetan, kable elektrikoetan, suteen kontrako aparretan eta kanpoko arropetarako. Gore-Tex jantziak egiteko erabili zen.
Gatz gisa, gehien-gehien erabiltzen da PTFE, poli(biniliden fluoruro)a eta fluoroelastomeroak lortzeko polimerizazio-prozesuetan emultsionatzaile gisa.
Karlos Luis Borboikoa
Biografia
Madrilgo Errege Jauregian jaio zen eta haren nerabetasuna eta gazte garaia erbestean eman zuen, Portugal eta Erresuma Batuan. Lehen Karlistaldian, aitarekin batera, penintsularen iparraldeko frontean ibili zen. Gerra behin bukatuta Frantzian erbesteratu zen. 1845ko maiatzaren 18an haren aitak, Karlos Maria Isidro Borboikoak, erregetzeari uko egin zion, karlisten errege-nahia bihurtu zen. Haren aitaren asmoa bere abdikazioarekin Karlos Luisen eta Elisabet II.aren arteko ezkontza ahalbideratzea baina estrategiak ez zuen arrakastarik izan: azkenik, Elizabet 1846 Frantzisko Asiskoa Borboikoarekin ezkondu baitzen. 1846ko amaieran Karlos Luisek gerraren aldeko manifestua argitaratu zuen; Londresera joan zen eta handik gutxira Matinerren Gerra hasi zen (Euskal Herritik kanpo Bigarren Karlistaldia bezala ezaguna).
Azido perfluorooktanoiko
Toxikotasuna
PFOA produktu toxikoa da gizakientzat eta animalientzat. Potentzialki kantzerigenoa eta disruptore endokrinoa da.
NBEn erakundeko Poluitzaile Organiko Iraunkorren Stockholmeko Konbentzioak PFOA, haren gatzak eta konposatuak 2018ko irailean ezabatzea gomendatu zuen. Erabaki hori NBEko eskualde guztietako 150 adituk baino gehiagok hartu zuten. Batzordeak eta zientzialariek substantzia kimikoa ingurumenarentzat eta osasunarentzat ondorio negatiboekin lotzeko nahikoa ebidentzia zegoela adierazi zuten. PFOA erabiltzeko mundu mailako debekua planteatu zen. Gomendio hori 2019an berrikusi zen eta PFOA erabili behar ez ziren produktuen zerrendan sartu zen.
Karlos Luis Borboikoa
Biografia
Apirilan Espainian sartzen saiatu zen baina Frantziako poliziak atxilotu zuen; orduan, Londresera itzuli zen. 1850ean María Carolina Borbikoarekin ezkondu zen. Carolina Frantzisko I.a Bi Sizilietakoaaren alaba zen, hau da, Napoliko erregea zen. Senar-emazteak Napolira joan ziren. 1855an, aita hilez gero, Espainiako tronuaren errege-nahi karlista izan zen berriro ere. Urte berean Frantzisko Asiskoa Borboikoarekin elkarrizketatu zen Boboien bi familien arteko liskarrekin bukatzeko. Saiakerak porrot izan zuen eta maiatzean, 1855ko karlisten altxamendua gertatu zen; altxamendu horrek ez zuen eragin handia izan. 1860ko martxoan, Balearretara joan zen beste altxamendua agintzeko San Carlos de la Rápita Altxamendu Karlista alegia. Horretan, Balearren Kapitain Jenerala zen Jaime Ortegaren laguntza izan zuen. Apirilaren 1a, biak, 4000 gizonekin San Carlos de la Rápita joan ziren. Lehorreratuez gero, Ampostara joan ziren, bertan gaua egiteko asmoz. Soldaduek hasieran buruzagi karlisten asmoak ez zituzten ezagutzen baina martxan susmatu zituzten; orduan, Creu del Coll aldean sublebatu ziren eta altxamenduaren buruzagiak Ulldeconara ihes egin zuten. Apirilaren 21ean armadak Karlos Luis eta haren anaia Fernando Borboikoa harrapatu zituen. Preso hartuta Tortosara eraman zuten et han, apirilaren 23an haren tronurako eskubideei uko egin zien. Anaiak gauza bera egin zuen.
Espainiako Gobernuak askatu zituen eta, orduan, Triestera joan ziren. Han, ekainaren 15ean, egindako abdikazioak atzera egiten saiatu zen baina ordurako bere beste anaiak, Juan Borboikoa eta Bragantza balekoak bezala onartu zituen eta tronurako eskumenak bereak egin zituen. 1861an Karlos Luis hil egin zen eta Juan karlisten kandidato bakarra bezala gelditu zen, Juan III.a bezala.
Secrets & Lies
Secrets & Lies (euskaraz 'Sekretuak eta Gezurrak') 1996ko Mike Leigh ingeles zinema zuzendariak egindako film dramatikoa da.
Sinopsia
Hortensek, Londresko klase ertaineko optometrista, adoptatua dela jakin eta bere familia biologikoa bilatuko du. Familia disfuntzionala duen Cynthia langile klaseko emakumea bere ama aurkituko du.
Mendi Gorrindoleko Behatokia
Behatokia sortu zenetik karguan denbora gehien eman duen zuzendaria Zhang Yuzhe (张钰哲) (Y. C. Chang) izan zen, 1950etik 1984 arte.
Behatoki honetatik 60P/Tsuchinshan eta 62P/Tsuchinshan aldikako kometak eta C/1977 V1 (Tsuchinshan) ez aldikako kometa aurkitu ziren, azken hau 1977 X kometa bezala ere ezagutzen delarik.
Asteroide ugari aurkitu dira, horien artean 2223 Sarpedon, 2260 Neoptolemus, 2363 Cebriones eta 2456 Palamedes troiar asteroideak eta 3494 Purple Mountain asteroide eponimoa.
Binzhou
Binzhou (txinera sinplifikatuz: 滨州; pinyineraz: Bīnzhōu), Shandong probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.661.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 9.444 kilometro koadroko azalera.