cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Greziera
Greziera edo grekoa Grezian hitz egiten den hizkuntza da. Herrialde horretaz gain, Zipren ere nagusi da eta beste hainbat herritan gutxiengo aipagarriak daude: Italiako grikozko nahiz grekokalabrerazko hiztunak, Albaniakoak, eta abar.
Historia
Greziera Balkanetan mintzatua da K.a. bigarren milurtekotik. Aztarnarik antzinakoena Kretako "Gurdiaren Taulen Gela"n aurkitu zuten. K.a. XV. mendekoa izanda, greziera lekukotasunik zaharrenetakoak dituzten munduko hizkuntzetako bat dugu. Antzinatasun hori, indoeuropar hizkuntzen artean Vedasen sanskritoak bakarrik berdin dezake.
Alfabeto grekoa, berriz, ez da hain zaharra eta feniziar alfabetotik eratorria da. Hizkuntzalarien aburuz, greziera bost arotan bana daiteke:
Erdi Aroko grezieratik aurrera bi hizkeratan banatua izan da hizkuntza: dhimotikí (δημοτική), herri hizkera, eta katharévusa (καθαρεύουσα), klasikoen erara itxuratutako hizkera jasoa, testu literario, juridiko, administratibo eta zientifikoetan erabilia XIX. eta XX. mendeetan. Diglosia arazo hori 1976ko 306 Legeak irtenbideratu zuen, dhimotikía ofizial bihurtu zuenean. Bitartean, bi hizkerek greziera batua (κοινή νεοελληνική edo Aro Berriko greziera amankomuna) sortu dute.
Batzuek Aro berriko grezierazko hiztun jasoak antzinako testuak uler ditzakeela diote; hala ere, arrazoia ziur asko kultura da eta ez hizkuntzen arteko antzekotasuna. Hala ere, koinēa erraza da oso egungo hiztunentzat.
Euskarak, Europako beste hizkuntzak bezala, hitz asko hartu dizkio, normalean zeharka, hau da, frantsesaren edo gaztelaniaren bitartez: astronomia, demokrazia, filosofia, foka, eta abar. Gainera, greziar hitz eta morfemak oraindik erabiltzen dira hitz berriak sortzeko: antropologia, automobila, fotografia, hipermerkatu, hidromasaje, dinosauro, (elektro)entzefalograma, aromaterapia, biomekanika... eta latinezko hitzekin batera, egungo hiztegi zientifiko eta teknikoaren erroak dira.
Sailkapena
Greziera indoeuropar hizkuntza familiaren adarretako bat da. Hurbilago zituen antzinako hizkuntzak antzinako mazedoniera (agian grezierazko dialektoa bera) eta frigiera ziren, baina hori ez dago dokumentatuta. Egun, hurbilen dituen hizkuntzak armeniera eta indo-iraniar hizkuntzak dira.
Idazkera
Greziera alfabeto grekoaz idatzia da K.a. IX. mendetik. Greziera klasikoan, latin klasikoan bezala, letra larriak baino ez zeuden. Letra xeheak Erdi Aroko eskribek sortu zituzten, arinago idazteko. Egun erabiltzen den alfabetoa joniera berankorrarena bera da, K.a. 403an sortua atiko klasikoa idazteko.
Gainera, alfabeto grekoak zenbait ikur diakritiko ditu: hiru ahoskera, arnasa hartzeko markak eta dieresi a. Ikur horiek guztiek aro helenistan zehar sortu ziren, baina egun alde batera utzi dira. 1982tik aurrera, sistema monotonikoa izenekoa erabiltzen da, hau da, dieresia baino erabiltzen ez duena: antzinako sistema edo politonikoa greziera klasikoa idazteko erabilia da.
Ostorhinchus chrysotaenia
Ostorhinchus chrysotaenia Ostorhinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Kent Narrows (Maryland)
Kent Narrows Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Queen Anne's konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Dayton (Iowa)
Dayton Iowako hiri bat da. Webster konderrian kokatua dago. 2010ean 837 biztanle zituen, 2.19 kilometro koadrotan banatuta.
Aromobates serranus
Aromobates serranus Aromobates generoko animalia da. Anfibioen barruko Aromobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
2492 Kutuzov
2492 Kutuzov asteroide baten izena da. uztailaren 14an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
2493 Elmer
2493 Elmer asteroide baten izena da. abenduaren 1an aurkitu zuen Harvardeko Behatokia-ek Harvardeko Behatokia Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1978 XC izena zeraman.
2492 Kutuzov
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1977 NT izena zeraman.
2493 Elmer
Orbitaren ezaugarriak
2493 Elmer asteroidearen orbitak batezbeste 2,788 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,309 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,268 distantziara. Eszentrikotasuna 0,172 da, eta makurdura orbitala 8,73ºkoa da.
Lacozmonte
Lacozmonte —zenbaitetan Lakozmonte idazkeraz aipatua— Arabako mendebaldeko udalerri ohi bat da, Añanako kuadrillakoa, 1927an desagertua. Arkamu mendilerroaren hegoaldean dauden sei herrik osatzen zuten. Omecillo eta Baias ibaien arteko korridore naturala da. Udalerria desagertu zenean, udalerri bitan banatu zituzten Lacozmonteko herriak:
2493 Elmer
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.6 da.
2492 Kutuzov
Orbitaren ezaugarriak
2492 Kutuzov asteroidearen orbitak batezbeste 3,194 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,745 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,643 distantziara. Eszentrikotasuna 0,14 da, eta makurdura orbitala 0,83ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 11.5 da.
Toledoko III. kontzilioa
'''Toledoko III. kontzilioa''' 589. urtean hasi zen, Toledon bertan, eta kontzilio honetan Erresuma Bisigodoak behin betiko arrianoa izateari utzi zion. Rekaredo I.a erregea katolizismora bihurtu zen eta Arrio eta bere doktrinak anatematizatu zituen; suebiarrak eta godoak kristautasunera bihurtu ziren. Zenbait gotzain arrianok euren heresiari uko egin zioten. 580an ospatutako Toledoko Sinodo arrianoan hartutako erabakiak salatuak izan ziren.
Rekaredoren ondorengo erregeak erlijio ofizial berriaren zaindariak izan ziren; eurek aukeratu zituzten gotzainak eta eskola, gotzain liburutegi eta monasterioetako kultura sustatu zuten. Latina hartu zuten hizkuntza bezala, zenbait eragin germaniarrekin.
Kontzilio honetara hirurogeitamabi gotzain joan ziren, pertsonalki edo ordezkarien bidez (bost metropoliarrez gain), pertsonaia nagusiak Leandro Sevillakoa (Hermenegildo katolizismora bihurtzearen ustezko eragilea) eta Servitanumeko abadea zen Eutropio izan zirelarik.
Lemon Tree (Fool's Garden)
Lemon Tree (euskaraz Limoiondoa) Fool's Garden alemaniar indie rock musika taldearen abesti bat da. 1995an Dish of the Day diskoaren barnean argitaratu zuten.
Angulak Bilboko eran
Angulak Bilboko eran euskal sukaldaritzaren plater tipikoa da, non osagai nagusia angulak (aingira kumeak) diren.
Osagaiak
Hona hemen osagai nagusiak :
Prestaketa
Bilbokoa angula prestatzeko era ohikoa eta famatuena da. Hona hemen pausoak :
Cyrano de Bergerac (1990eko filma)
Cyrano de Bergerac 1990eko Jean-Paul Rappeneau frantziar zinema zuzendariaren abenturazko filma da, Edmond Rostanden 1897ko izen bereko antzezlanetan oinarrituta.
Argumentua
Cyrano de Bergerac (Gérard Depardieu) paristar poeta eta ezpatadari sudur handiak, kontrakoa eman arren, bere buruaz itsusitzat hartzen du. Roxanez (Anne Brochet) zeharo maitemindurik dago baina honek Christian de Neuvillette (Vincent Pérez) kadete gaskoia maite du.
Podlasiako voivoderria
Podlasiako voivoderria (Województwo podlaskie) Poloniako ipar-ekialdean kokatutako voivoderria da. 1999an eratu zen, gobernuak egindako eskualde berrantolakuntzaren ondorioz. 20.187 km²ko azalera du eta 2010ean 1.188.329 biztanle zituen. Hiriburua Bialystok da.
Luciano Juaristi Mendizabal
Luciano Juaristi Mendizabal (Azkoitia, Gipuzkoa, 1899ko abenduaren 13a - ?, ?), pilota munduan Atano II.a deituraz ezaguna, esku huskako pilotaria izan zen.
Atzelaria moduan aritu zen. Atano anaietan bigarrena izan zen. Juaristitarrak pilotari saituak ziren, horietatik sei profesionalak eta beste bat pilotagilea. Famatuena Atano III.a izan zen. Atano II.a eta III.a 1920ko hamarkada eta 1930eko hamarkadaren hasierako bikoterik hoberena ziren.
Piktogramen trukearen bidezko komunikazio sistema
Berez ez da sistema berri bat, metodologia bat baizik. Oinarri gisa erraz egin daitezkeen elementuak erabiltzen ditu: piktogramak, velkro tirak, piktogramak jartzeko liburuak. Horrela izanda, esan behar da baita ere produktu hauek guztiak salgai daudela eta ez prezio merkean. Piktogramak teorikoki KPSkoak izan daitezke edo Pyramid Educational Consultans enpresak komerzializatzen dituenak. Dena dela, PIC edo ARASAAC sistemakoak ere egokiak izan daitezke.
Historia
PECS sistema hau 1985an sortu zen Andy Bondy, PhD Frost eta Lori Frost ikerlarien eskutik. Lehenengo esperientziak Ameriketako Estatu Batuetan egin ziren, Delaware estatuan. Han, "Delaware Autism Program, PECS" jarri zen martxan. Gaur egun mundu osoan dago zabalduta.
Oinarri teorikoak
Abiapuntu teoriko gisa PECS sistemaren oinarrian ideia bat dago: komunikatzen ez diren pertsona horiek gauzak eskatzeko beharra dute; behar hori asetzeko sistema bat antolatu dute. Erabiltzaileek, haien gogoko gauzak eskuratzeko piktogramak erabiltzeko beharra izango dute halabeharrez. Lehenengo urratsa behaketarena da. Irakasleek motibagarriak izan daitezkeen objektuak zein aktibitateak definitu behar dituzte eta, ondoren, ierarkia bat ezarri. Horretarako erabiltzailearen erreakzioak aztertuko dituzte: keinu bat nahikoa izan daiteke objektu bat bestearen aurretik jartzeko.
Entrenamenduan garrantzitsua ez da piktograma seinalatzea edo irakasleak egindako zeinu bat imitatzea. Ikasleak piktograma bat hartu behar du eta hartzailearen eskuan utzi behar du. Esaterako, pilota bat nahi badu, piktograma hartu beharko du eta bestearen eskuan utzi. Modu horretan, hasieratik metodologia oso funtzionala da eta erabiltzaileak egin duenaren erantzun zuzena jasoko du. Egoera horretan, lehenengo saioetan, erantzuna beti positiboa izan behar da, baiezkoa. Behin arlo funtzionala jasota ahal da arlo gizarteratzailera pasa.
Metodologiaren sortzaileek hitz egitea ez dela helburu zuzena onartzen dute. Gehiago da pertsonaren behar zuzenei erantzun arina ematea. Dena dela, haien datuen arabera, haur horiek proportzio handi batean komunikatzea lortzen dute. Orokorrean, komunikazio gaitasuna indartu egiten da. Aldi berean, kondukta arazoak ere leuntzen omen dira sistema honen bidez. Orokorrean metodologiak sei fase bereizten ditu:
Sistema erraza da ikasteko eta horrek ere motibagarria bihurtzen du. Piktogramak hobesteko garaian orokorrean nahiago dituzte beltzak fondo txuriaren gainean baina koloreen erabilera ere ez dute baztertzen, hezitzaileen eta erabiltzaileen esku utzirik.
Lehenengo saioak
Lehenengo irakasteko saioetan bi hezitzaile behar dira. Bat erabiltzailearen atzean jarriko da haren ekimenak eta mugimenduak indartzeko. Esaterako, piktograma bat hartzeko keinua egiten badu, hezitzaile horrek lagunduko dio. Beste hezitzailearen papera hartzailearena izango da. Esku-ahurra aurrean jarrita jasoko du haurraren eskaera piktograma horren bitartez eta, momentuan, haren nahia asetuko du.
Prizy
Prizy Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 45 etxebizitza zeuden, 27 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 45etxeak ziren. 27 etxebizitza nagusietatik 21 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 13 etxek bost zituzten. 20 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 9 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 17 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 34 ziren, horien artean 29 aktiboak ziren eta 5 inaktiboak ziren. 29 pertsona aktiboetatik 28 lanean zeuden (16 gizon eta 12 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 5 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa batena zen.
2000. urtean Prizy udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 300 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Policarpo Baltzola
Policarpo Baltzola (Irun, 1813ko urtarrilaren 26a - ib., 1879ko otsailaren 1a) euskal herritar matematikaria izan zen. Bere herriko idazkaria izan zen. Eragiketa aritmetikoak egiteko makina bat asmatu eta Gipuzkoan erabiltzen ziren neurri-sistemei buruzko liburua eman zuen argitara (Tablas de Correspondencia de todas las Pesas y Medidas de Guipúzcoa, 1853). Baltzola izan zen, era berean, Irungo hiri-zabaldegia marraztu zuen teknikarietako bat, Iparraldeko burdinbidea bertara iritsi ondoren.
Carlos Anasagasti Zulueta
1953an gotzain izendatzen dute Bolivian, Beni departamentuan, oso lurralde atzeratu eta txiroan, eta bertan gotzain moduan aritu zen 1986ra bitarte, 75 urterekin erretiratu zen arte. Gotzain gisa ez, baina erretiratu zenetik hil arte Beni departumentuko Guacaraje herrian jarraitu zuen lanean.
Guaraniera ikasi zuen bertakoekin hobeto integratzeko. Gizarte-sustapenerako politika bat eraman zuen mendiko jendearen artean. Hegazkin txiki bat pilotatzen zuen bere eragile-lan horretan urrutiko komunitateetara ere heldu ahal izateko.
Olga Taussky-Todd
Olga Taussky-Todd (1906ko abuztuaren 30a - 1995eko urriaren 7a) judu jatorriko matematikari austriarra izan zen, 1953an estatubatuar herritartasuna hartu zuena, zenbakien teorian eta matrizeen teorian aditua.
Curti
Curti Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Olga Taussky-Todd
Biografia
Olomoucen jaio zen 1905ean Austria-Hungariako Inperioaren menpean (gaur Txekiar Errepublika). Zazpi urte zituela, bere familia Vienara joan zen bizitzera eta 1916an Linzen finkatu zen behin betiko, non bere aita ozpina fabrikako zuzendari gisa kontratatu zuten.
Curti
Mugakideak
Curtik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Olga Taussky-Todd
Biografia
Londresko Unibertsitatean matematika ikasi zuen, 1930ean zenbakien teorian doktoretza lortu zuen, Kurt Gödel matematikariaren eraginez. 1931n, Göttingeneko Unibertsitatean laguntzaile postua lortu zuen eta bertan Emmy Noether aljebraria ezagutu zuen, Gödelekin batera bere ikerketan eragin handia izan zuena. Prestakuntza graduondoko batekin amaitu zuen Pennsylvaniako Bryn Mawr Collegen (1934-1935). Emmy Noether lagunak bezala, Olga Tausskyren jatorri juduak Austriatik ihes egitera behartu zuen presio naziaren pean eta Britainia Handira emigratu zuen 1934an. 1937an, Londreseko Unibertsitatean sartu zen, eta 1938an ezkondu zen han ezagutu zuen John Todd matematikariarekin, bere abizena senarrarenarekin bateratuz eta artikulu ugari elkarrekin argitaratuz.
1943 eta 1947 artean hegazkin ingeniari gisa lan egin zuen Londresko Fisikako Laborategi Nazionalean (NPL). Han, Olga Tausskyk hegazkin supersonikoen hegaletan sortutako bibrazioak ikertu zituen (edo fluttering izeneko aeroelastikotasunaren fenomenoa), eta ekuazio diferentzialen bidez kalkulu asko sinplifikatu ahal izan zituen matrizeak erabiliz, bereziki Gerschgorinen teorema ahaztua aplikatuz..
1947an Estatu Batuetara emigratu zuen, nazionalitatea hartuz 1953an eta, Washingtonen matematika aholkulari lanetan aritu ondoren, 1957an Kaliforniako Teknologia Institutuko irakasle izendatu zuten, hori egin zuen lehen emakumea izanik.
Aljebrari buruzko 200 artikulu baino gehiago argitaratu zituen, gehienetan Zenbakien teoriaren inguruan. Olga Taussky-Todd funtsezko pertsonaia da matrizeen teoriaren garapenean eta konputazioaren garapenean. Bere monografia ezagunetako bat Many aspects of Pythagorean Triangles (Pitagorasen Triangeluen alderdi asko) da. Domina ugari jaso zituen, hala nola Austriako Ohorezko Gurutzea.
Pasadenan (Kalifornia, AEB) hil zen.
Naos
Naos (grezierazko ναός, "tenplua") Antzinako Egipto eta Antzinako Greziako tenpluen gelarik garrantzitsuena da. Erromatar arkitekturan naosari cella ere deitzen zaio eta, horregatik greziakoari ere batzuetan hala deritzo.
Egipton, faraoi guztiek hasten zuten euren eraikin jainkotiarra toki honetatik, ondoren, monumentuaren gainontzeko zatiak eraikitzen ziren, logikoa, gela honetan, jainkoaren kak atseden hartzen baitzuen.
Tenplu bakoitzak, orokorrean, naos bat zuen, estatua bat edo estatuatxoak zituen jainkotiar elementuaren gela, jainkoaren irudiarekin. Jainkoarekin "harremanetan" jar zitekeen pertsona bakarra, faraoia zen.
Antzinako Grezia eta Antzinako Erroman, tenpluek, naosean, jainkoaren estatua ere bazuten barnean, nora profanoa ez zen ohi sartzen. Bere barnean, Adyton delakoa zegoen, edo, literalki, "sar ezin daitekeen tokia", beraz, naosa zen tokirik sakratuena.
Bizantziar Inperioan, naosa erabiltzen jarraitu zen, adibidez, garai hartako eliza bereizgarri batean, San Salbatore in Kora elizan, Konstantinoplan ikus daitekeen bezala.
Santa Marina baseliza (Zarautz)
Historia
1932an suntsitu zen eta gaur egungo lekura mugitu zen. 1991ean berriro ere bota zen, fatxada mantenduz.
Arkitektura
Nabe karratu bat da, kalera irekita dagoen atrioa, altarea eta sakristia txiki bat. Fatxadak estilo gotikoa du, baina gerora egina dago. Arreta berezia eskatzen du fatxada nagusiak. Bertan hainbat elementu ojibal ikus daitezke. Sarbidea arku puntaduna da, eta fatxadako alboetan dauden bi pinakulu sendoen artean dago.
Ondarea
Barruan hainbat eskultura daude, Santa Marinarenak, Kristoren gurutziltzatzearena eta Santa Apoloniarena. Eusko Jaurlaritzak ondare izendapena eman zion.
Nannostomus trifasciatus
Nannostomus trifasciatus Nannostomus generoko animalia da. Arrainen barruko Lebiasinidae familian sailkatzen da.
Almarada
Almarada arabiar jatorriko hitza da. Arma zuri bat da, laburra, orokorrean, altzairuzkoa, zurezko kirtena duena eta horri konkabodun puntzoi baten oso antzekoa. Ahorik gabe, muturrarekin bakarrik zauritzen du, kanpoaldetik odol isuri garrantzitsurik sortu gabe, baina, gorputzaren barnean, kalte handiak eraginez. Odolzurrupari ere deitzen zaio.
Almarada edo almaraz bezala, antzinaten oinetakoak josteko erabiltzen zen jostorratz mota bat ezagutzen da.
Grasonville (Maryland)
Grasonville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Queen Anne's konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Periptero
Konposaketa arkitektoniko hau, oso ohikoa izan zen arkitektura greziar klasikoan, gutxienez, K.a. VIII. mendeko zurean eginiko arkitekturaren garaitik.
Eraikin peripteroen adibideak
Eraikin neoklasikoak
Dompierre-sur-Yon
Dompierre-sur-Yon Frantziako udalerri bat da, Vendée departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Dompierre-sur-Yon udalerrian 1.492 unitate fiskal zeuden, 4.125,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.335 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 139 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 24 eraikuntza enpresak ziren, 27 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 5 higiezinen enpresak ziren, 27 zerbitzu enpresak ziren, 14 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 35 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 banku bulegoak, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 4 margolariak, 4 zurginak, 1 iturgina, 4 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia eta 3 apaindegiak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 2 okindegiak eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Dompierre-sur-Yon udalerrian 47 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.190 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dragoni
Dragoni Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Dragonik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Raslakita
Ezaugarriak
Raslakita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
Jean Pier Mendiburu
Jean Pier Mendiburu Etxeberri (Heleta, Nafarroa Beherea, 1948ko uztailaren 27a - 2022ko azaroaren 4 ) heletar bertsolaria zen. Bat-batekoan ez ezik, bertso-paperak idazten aritu zen eta hainbat sari irabazi zituen alor horretan.
1981ean eta 1984an Nafarroako Bertsolari Txapelketa irabazi zuen.
Bizitza
Eñaut Mendiburu eta Maria Etxeberriren semea zen. Lanbidez laboraria izan zen. Bertsotan hasi aurretik, antzerkigintzan ibilia zen. . Aiherrako Jacqueline Etxeberrirekin ezkondu zen 1972an, eta Mirentxu izeneko alaba ukan zuten.
Lanak
Bertsolaritzaz: Antzerkiaz:
Juan Luis Londoño
Juan Luis Londoño De la Cuesta (Bogotá, 1958ko ekainaren 26a - Cajamarca, Tolima, Kolonbia; 2003ko otsailaren 6a) kolonbiar ekonomialaria, kazetaria eta politikaria izan zen. Politika publikoen eta garapen sozialaren sustatzailea izan zen, batez ere gizarte segurantzan, osasunean, hezkuntzan, pobrezian eta lanean. 2002an, Álvaro Uribe presidentearen gobernuak Gizarte Babeserako Ministerio izendatu zuen, eta osasun eta lan ministerioak bateratu zituen. Londoño zihoan hegazkina erori ostean hil zen.
Ikasketak
Londoño Medellíngo San Ignacio de Loyola ikastetxean batxilergoa egin zuen. Enpresen Administrazioa eta Ekonomia ikasi zituen Antioquiako Unibertsitatean eta Andeetako Unibertsitatean Politika Ekonomikoko master batekin lizentziatu zen Andeetako Unibertsitatean eta doktoretza lortu zuen Harvard Unibertsitatean ikasgai berean eta geroago, Zientzia Politikoetan Master of Arts bat.
Ibilbidea
Osasun ministroa izan zen César Gaviria presidentearen gobernuan, Plangintza Nazionaleko Saileko buruordea, eta 1990 eta 1992 bitartean Ekonomia eta Gizarte Politikarako Kontseiluko (Conpes) idazkari gisa. 1992an, bost exekutibo antioquiar onenetariko bat bezala nabarmendu zen eta Zurriagoko Ordenarekin kondekoratu zuten. 1993ko 60. Legearen diseinuan eta Kolonbiako osasun sistema publikoaren ezarpenean parte hartu zuen eta Gizarte Segurantzaren Erreformaren kudeatzailea izan zen (1993ko 100. Legea), urte horretan bertan Kolonbiako Junior Ganberak herrialdeko 10 zuzendari gazte onenen artean aukeratu zuen. Londoño Estatua Modernizatzeko Batzordeko kide eta Garapen Plan Nazionala (1991-1994) prestatu zuen taldeko buru izan zen. Colciencias eta Fonadeko Administrazio Kontseiluko presidentea ere izan zen, baita ISA, Carbocol, FEN eta Gizarte Elkartasun Futseko Administrazio Kontseiluko kide ere.
Ekonomialari buru ere izan zen, 1994 eta 1997 artean, Munduko Bankuko (BM) eta Garapenerako Banku Interamerikarrako (BID) arlo sozialean; Chénery Misioneko idazkari teknikoa eta Dinero aldizkariko zuzendaria. 15 liburu baino gehiago idatzi zituen, 34 artikulu aldizkari akademikoetan eta 12 nazioarteko egunkarietan, hala nola "American Economic Review" eta "Journal of Development Economics".
Gizarte Babeseko ministroa (2002-2003)
2001ean, 2002ko Kolonbiako hauteskundeetarako Noemí Sanín presidentetzarako hautagaiaren presidentetzarako kanpainako programa-kudeatzaile kargua onartu zuen. Behin presidentetzarako hauteskundeak amaituta, Álvaro Uribe lehendakarigaiak Lan eta Osasun sailburu kargua eskaini zion Londoñori.
Heriotza
Londoño 2003ko otsailaren 6an, ostegunean, Piper Aerostar hegazkin zuri-urdin koloreko batean zihoan, Flandriako aireportutik Popayánera. Egun horretan, hegazkina radarretik desagertu zen 15:43an (UTC-5), Girardot-etik hegaldiaren bost minutura, hor lurra hartu baitzuen erregaiaz hornitzeko. Londoñorekin batera bere idazkari partikularra, Lena Bloss, zihoan; baita Alirio Arcila, lan gaietan Ministerioko aholkularia; José Vera, segurtasun burua, eta Germán Vanegas pilotua ere.
Erreakzioak
Haren oroimenez, intelektual talde batek Juan Luis Londoño de la Cuesta sariaren sorrera sustatu zuen, zeina bi urtean behin ematen den 40 urte edo gutxiagoko kolonbiarrentzat kolonbiarren ongizatean egindako ekarpenek politika publikoen ikerketan, diseinuan edo ezarpenean izan duten eragina aintzat hartzea merezi duenari. Ohorezko dominaz gain, irabazleak $10.000.000 peso jasoko ditu.
Álvaro Uribe presidenteak Londoño de la Cuestaren eta eroritako hegazkinaren gainontzeko bidaiarien heriotza deitoratu zuen, Gobernu Nazionalak ere 312 Dekretuaren bidez dolu nazionaleko bi egun ezarri zituen. Londoñoren ordez, Diego Palacio Betancourt izendatu zuten ministro.
Luciano Juaristi
Luciano Juaristi senideak ziren bi pilotarien izena da:
Zanbrana (aztarnategi paleontologikoa)
Zanbranako aztarnategiko paleontologikoa goi eozenoko priaboniar garaiko (duela 33-27 milioi urte) fosilen aztarnategi inportante bat da, Araban kokatua. 3.000 fosil baino gehiago aurkitu dituzte bertan, 25 taxon identifikatu dituzte, interesgarrienak ugaztunenak, tartean martsupialenak, baina baita dortokak eta krokodiloak.
Kokapena
Aztarnategia dago Zanbranako udalerriaren lurretan, Arabak, Errioxak eta Gaztelak bat egiten duten erpinetik gertu, N-124 eta AP-68 errepideen ondoan. Aztarnategia ondo arakatua dago, eta fosilak Arabako Natur Zientzien Museoan gordeta daude.
Duela 35 milioi urte Trebiñu eta Miranda artean, Euskal Herriaren hego-mendebaldeko parte honetan aintzira txikien eskualde bat zegoen, eta halako inguru bat da Zanbranan fosilak eman dituena.
Aurkikuntzak
Aurkitutako fosil ugaztunen artean, martsupial didelfido bat (Peratherium cuvieri), Microchoerus primatea, 5 karraskari (lau teridomiido eta glirido bat, Glamys priscus), bi karniboro (Quercygale sp. eta Paramiacis sp.), 6 artiodaktilo eta 7 perisodaktilo. Azken hauen artean, espezie eta genero berriak aurkitu dituzte, adibidez Ainara Badiola paleontologoak izendatutako Iberolophus arabensis zaldien arbaso primitiboa, eta pakinolofino espezie berri bat, Pachynolophus zambranensis.
Gonfaron
Gonfaron Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 1.897 etxebizitza zeuden, 1.550 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 170 bigarren erresidentzia ziren eta 176 hutsik zeuden. 1.502 etxeak ziren eta 383 apartamentuak ziren. 1.550 etxebizitza nagusietatik 960 bere jabearen bizilekua ziren, 522 alokairuan okupaturik zeuden eta 68 doan lagata zeuden; 37 etxek gela bat zuten, 156 etxek bi zituzten, 453 etxek hiru zituzten, 457 etxek lau zituzten eta 447 etxek bost zituzten. 967 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 736 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 619 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.393 ziren, horien artean 1.702 aktiboak ziren eta 691 inaktiboak ziren. 1.702 pertsona aktiboetatik 1.435 lanean zeuden (797 gizon eta 638 emakume) eta 266 langabezian zeuden (129 gizon eta 137 emakume). 691 pertsona inaktiboetatik 234 erretiraturik zeuden, 157 ikasten zeuden eta 300 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Gonfaron udalerrian 1.684 unitate fiskal zeuden, 4.110,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.483 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 207 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 8 janari enpresak ziren, 10 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 45 eraikuntza enpresak ziren, 43 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 10 garraio enpresak ziren, 11 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 7 finantziazio enpresak ziren, 15 higiezinen enpresak ziren, 18 zerbitzu enpresak ziren, 21 administrazio publikoko enpresak ziren eta 17 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 66 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 autoeskolak, 12 igeltseroak, 4 margolariak, 7 zurginak, 4 iturginak, 6 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 7 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak eta 3 apaindegiak.
2000. urtean Gonfaron udalerrian 80 nekazaritza-ustiategi zeuden, 644 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tuczępy udalerria
Tuczępy Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-udalerri bat da, Busko barrutian kokatuta. 83,62 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3753 biztanle zituen.
Hermann Reichenaukoa
Hermann Reichenaukoa, Hermann der Lahme, Hermannus Contractus edo Herimannus Augiensis (Altshausen, 1013ko uztailaren 18 - Reichenauko abadia, 1054ko irailaren 24a) alemaniar monje beneditarra, musikagile, matematikari, astronomo, astrologo, historialari, idazle eta olerkaria izan zen.
Wolfrat II.a Altshausen-Veringeneko (Wurtemberg) kondearen semea izan zen. Haurtzarotik paralitikoa izan zen eta Contractus ezizena jaso zuen. 1020an Reichenau uhartera joan zen, beneditarren monasterio batera, eta han eman zuen bizitza osoa, irakaskuntzan eta ikaskuntzan.
Monasterioko abade hautatu zuten eta han hil zen. Hermannen kultua eta beatifikazioa Eliza Katolikoak berretsi zituen 1863an.
"Salve Regina", "Veni Sancte Spiritus" eta "Alma Redemptoris Mater" egozten zaizkio.
Turkana (aintzira)
Turkana —antzinako Rudolf aintzira izenaz ezaguna— Kenia eta Etiopia artean dagoen aintzira da. Batzuetan hartzen zuen kolorea zela eta, Jadezko itsasoa ere deitu zioten.
Geografia
Turkanak 6 405 km²-ko hedadura du; hori dela eta, munduko basamortu-lakurik handiena da. Chalbiko basamortua bere ondoan dago.
Turkanaren ingurua lehorra da oso. Hiru ibai dira aintzira hartan ahoa dutenak: Omo, Turkwel eta Kerio ibaiak. Turkanak lurruntzearen ondorioz baino ez du ura galtzen, baina haren sestra 10 metro jaitsi zen 1975 eta 1993 artean.
Historia
1888an Samuel Teleki kondeak eta Ludwig von Höhnel tenienteak aitzidari Rudolf izena jarri zioten Austria-Hungariako Artxidukearen omenez. 1975an Turkana izena berreskuratu zuen. Eskualdeko biztanleak Gabbra, Rendille eta Turkana tribuetakoak dira.
Turkanaren ingurua oso garrantzitsua da antropologia ikerketetan, hantxe aurkitu baitituzte Skull 1470 burezurra edo Turkana Boy ("turkana mutila") bederatzi milioi urteko Homo erectus hezurdura.
Fields of Gold
Fields of Gold (euskaraz Urrezko Zelaiak) Sting ingeles abeslari eta musikariaren abesti bat da. 1993an Ten Summoner's Tales diskoaren barnean argitaratu zuen.
Ostorhinchus cladophilos
Ostorhinchus cladophilos Ostorhinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Ausa Gaztelu
Ausa Gaztelu Aralarko mendilerroko mendi bat da, bi udalerriren arteko muga egiten duena: tontorretik ekialdera Abaltzisketako lurrak dira; eta mendebaldera, Zaldibiakoak. 901 metroko garaiera du. Bere izena, bertan egon zen gaztelu batetik datorkio. Gaztelu hark Enirioko galtzada babestea zuen xede. Galtzada hark, izan ere, Gipuzkoako Goierri eskualdea eta Nafarroako Irurtzun herria lotzen zituen. Ausa Gaztelu mendiaren tontorrean, oraindik ere ageri dira han izandako gazteluaren hondakinak. Mendiaren hegoaldean, Errekonta lepoa dago; Larraitzetik edo Zaldibiatik erraz hel daiteke hara. Lepo hartan hobi bat dago. Hobi hartan sartzen diren urak mendiaren beste aldean agertzen dira, Osinbeltzeko iturburuan, Errekontaren hego-mendebaldean.
Historia
Egun, aztarna batzuk besterik aurkitu ez daitezkeen arren, bertan nafar gotorleku garrantzitsua egon zen. 1199-1200. urteko kanpaina militarrean Alfontso VIII.a gaztelar erregeak mendean hartu zuen, artean denbora batez Nafarroak eta Gaztelak txandaka kontrolatu zuten arren.
Irispideak
Zaldibiatik, Olako Zelaiara iritsi behar da. Han babesleku bat dago. Handik, Errekonta lepora igotzen da, Ausokoegi artzain bordatik igaroz; handik gertu dago tumulu bat. Beste bide bat ere badago, Arkaka txikian hasten dena. Zaldibiatik hel daiteke hara. Handik, Enirioranzko galtzada ospetsua hartzen da; Aitzarte igaro ondoren, Amiltzetako bordara igotzeko desbideratu behar da; ondoren, Errekontako lepora iritsiko gara.
Larraitzetik, Errekontarako bidea, Txindoki/Larrunarriranzko ohiko bidearen azpitik igarotzen da, eta ez du aparteko zailtasunik. Gaztesuiko langara iritsi behar da, eta bideari jarraitu, Larrunarriranzko bidea alde batera utzita. Ondoren, Gaztesuiko iturria dator, eta, bidea, Zapata zubia izeneko zubian amaitzen da, eraiki zuenaren omenez. Eta igotzen jarraitu behar da, Gongarretako borda eskuinetara utzita. Igoeratxo labur bat igaro ondoren, Errekontara heltzen da. Magaletik dagoen igoera gogorrak, Ausa Gazteluren tontorrera daroa.
Berezitasunak
Han, tontorretik ez oso urruti, Ausokoi trikuharria dago.
Vieilley
Vieilley Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 303 etxebizitza zeuden, 273 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 267 etxeak ziren eta 35 apartamentuak ziren. 273 etxebizitza nagusietatik 211 bere jabearen bizilekua ziren, 52 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 69 etxek lau zituzten eta 167 etxek bost zituzten. 246 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 102 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 161 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 453 ziren, horien artean 345 aktiboak ziren eta 108 inaktiboak ziren. 345 pertsona aktiboetatik 318 lanean zeuden (176 gizon eta 142 emakume) eta 27 langabezian zeuden (7 gizon eta 20 emakume). 108 pertsona inaktiboetatik 36 erretiraturik zeuden, 34 ikasten zeuden eta 38 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vieilley udalerrian 279 unitate fiskal zeuden, 733 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.904 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 5 zurginak eta 1 iturgina.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Vieilley udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 300 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Maite Axiari
Maite Axiari (Ezpeleta, Lapurdi, 1949 - 2021eko otsailaren 10a) militante feminista eta kultur eragilea izan zen. Euskal Herriko mugimendu feministaren aitzindarietakoa. Euskalgintzan eta giza eskubideen alorrean bidegilea. Buhamiak emazteen abesbatzako kidea. Errobiko festibaleko antolatzaile eta Eskandrai elkarteko lehendakari izan zen. .
Biografia
Maite Axiari formakuntzaz psikologoa zen.18 urte zituela Bordelera joan zen estudioak egitera. Garai hartan 21 urte arte ez ziren adinez nagusi eta estudianteen bizitegiak ez ziren mistoak, baziren alde batetik neskatoenak eta bestaldetik mutikoenak. Lehenbiziko errebolta, 1967an, mistotasuna lortzeko izan zen. Bestalde, kontrazepzio pilula 1967an legalizatu Frantzian. 1968ko maiatzeko estudianteen mugimendua gai horiekin hasi zen. 20 urte zituen 1968 berezi hartan eta begiak irekitzen hasi zen.
Emakumeen askatasuna alor guztietan aldarrikatzen hasi zen: lehen aldarrikapenetariko bat familietan eta adiskideen artean etxeko lanak partekatzea izan zen. Bigarrenik, autonomia ekonomikoa lortzea: ofizioa hautatzeko, estudioak egiteko. Independentzia ekonomikoa lortzea zeharo inportantea zen Maiterentzat eta denbora hortako neska gehienentzat. Frantzian, 1965ra arte ez zuten emakumeek haien kontu korrontea izateko eskubiderik, senarraren baimenik gabe. Urte berean lortu zuten ofizio bat hautatzeko eskubidea, laneko kontratu bat izenpetzea senarraren baimenik gabe. Lanean soldata berdinak ere aldarrikatu zituzten.Bide horretan saiatu zen Maite feminismoaren ildotik. Mugimendu feministaren aitzindarietakoa izan zen.
Memoria osatzeko eta transmisioa bermatzeko eginiko Sukaldetik plazara dokumentalean bere lekukotasuna utzi zuen Maite Axiarik.
Tuczna udalerria
Tuczna Poloniako Lublingo voivoderriko landa-udalerri bat da, Biała Podlaska barrutian kokatuta. 169,57 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3130 biztanle zituen.
Hagoromo (antzerkia)
Hagoromo (羽衣, lumen mantua) Japonia ko Noh antzerki estiloko antzezlan bat da, gehien antzeztu den lanetako bat. Beltxarga-dontzeila motibo tradizionalaren adibide da.
Iturriak eta historia
Ezagutzen den bertsiorik zaharrena VIII. mendekoa da. Hala ere, badirudi bi kondaira batzen dituela, bat Suruga-mai dantzaren jatorria aipatzen duena eta, bestea, Udo hondartzara aingeru bat jaitsi zenekoa. Istorio paralelo bat aurki daiteke V. mendeko Sou-shen chi laneko 14. bolumenean. Nōin poetaren XI. mendeko lan batean ere aipatzen da.
Egiletza ezezaguna duen lana da. Antzezpen baten lehen aipamena 1524koa da.
Argudioa
Arrantzale bat gauez ibiltzen da bere kideekin, adar batetik zintzilik dagoen Hagoromo bat, aireko espiritu edo dantzari zerutiarra den tennin baten mantala magikoa, aurkitzen duenean. Tenninak harrapatzen ikusten du eta itzultzeko eskatzen dio, bera gabe ezin baita Zerura itzuli. Arrantzaleak eztabaidatzen dio eta, azkenean, dantza bat edo dantzaren zati bat erakusten badio, itzuliko diola agintzen dio. Bere eskaintza onartzen du. Koruak azaltzen duenez, dantzak ilargiaren eguneroko aldaketak sinbolizatzen ditu. "Hiru, bost eta hamabost" buruzko hitzak ilargiaren aldaketetako gau kopuruari buruzkoak dira. Amaieran, tennina desagertu egiten da, lainoan astiro ezkutatutako mendi bat bezala.
Arthroleptella bicolor
Arthroleptella bicolor Arthroleptella generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Nannostomus unifasciatus
Nannostomus unifasciatus Nannostomus generoko animalia da. Arrainen barruko Lebiasinidae familian sailkatzen da.
Tórshavn
Tórshavn (danieraz Thorshavn) Faroe uharteetako hiriburua eta hiri handiena da. Streymoy uhartearen ekialdean dago. Hiriaren populazioa 12.582 biztanlekoa da baina metropoli eremua 19.000raino iristen da.
Germinal (1993ko filma)
Germinal (eusk. Sapadun) 1988ko Claude Berri frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Émile Zolaren 1916ko izen bereko eleberrian oinarrituta.
Tórshavn
Geografia
Tinganes penintsulan ezarri zen lehen finkalekua. Mendebalderantz bi muinok inguratzen dute herria, iparraldean Húsareyn (347 m) eta hegoaldean, Kirkjubøreyn (350 m).
Germinal (1993ko filma)
Argumentua
XIX. mendearen amaieran, Étienne Lantier Frantziako iparraldean dagoen «Le Voreux» meategira ailegatzen da. Fleurance izeneko meatzari baten heriotzaren ondoren alokatua, Toussaint Maheuk zuzendutako talde batean sartuko da.
Tórshavn
Historia
Thorshavn izen paganoak adierazten du X. mendea baino lehenago sortua izan zela, kristautasuna uharteetara iritsi aurretik.
Faroetako (Færeyinga Saga) sagak kontatzen duenaren arabera, Harald I.a norvegiar tiranoarengandik ihesi, irla haietara iritsi zirenek sortu zuten Tórshavn 825ean: ting deritzan parlamentua eratu zutela aditzera ematen du Tinganes penintsularen izenak, baina ez dago horren aztarnarik, izena baino ez.
Bikingoen Aroa 1035ean bukatu bazen ere hurrengo urteetanfinkalekuuaren inguruan merkatatitza herria eratuz joan zen. XII. mendean Norvegia eta Faroe uharteen arteko merkataritza Bergenek kontrolatzen bazuen ere, 1271eko agiri batek Tórshavnek bere merkataritzaren monopolioa lortu zuen.
1580an piraten erasoak jasan izanaren ondorioz Skansin gotorlekua eraiki zen Tinganes penintsulan eta herria ekialdera eta mendebaldera zabalduz joan zen. 1709an izurriteak jo zuen Thorshavn eta ia populazio guztia galdu zen, 300 biztanetatik 250 hil baitziren. Niels Rybergen agindutara Tórshavn errekuperatzen hasi zen eta 1788.an katedrala ere eraiki zuten. 1856.an merkatua askatu eta munduarekin harremanak izaten hasi zen. Landa eremuak alokatzeko aukera izan zuen jendeak eta nahi izanez gero erostekoa ere bai. Honek jendea erakarri zuen eta populazioa nabarmen igo zen. Azkenik 1866. urtean udaletxea sortu eta Faroe uhartetako hiriburu bihurtu zen.
1909an Danimarkako merkatal hiri izendatu zuen gobernuak. XX. mendeko 20ko hamarkadan eraikitako kaiak bultzada handia eman zion hiriko merkataritzari, itsasontzi handiagoak bertara baitzitezkeen.
Demografia
Udalerriak 19.339 biztanle ditu, haietatik 12.582 Tórshavn bertan, Hoyvík-en 3.600 eta Argir-en 2.000 inguru.
Garraioa
Smyril Line konpainiak ferry bidez lotzen du Tórshavn Islandia eta Danimarkarekin. Heliportu bat ere badu.
Kirola
Futbola da Faroetako kirol nagusia. HB Tórshavn da Faroetako Liga gehien eskuratu dituen taldea, 22, eta B36 Tórshavnek beste 9 lortu ditu. Bertan dago Tórsvøllur futbol zelai nazionala, 6.000 ikusle hartzen dituena.
Eskubaloia eta arraunketa ere kirol arrakastatsuak dira.
2494 Inge
2494 Inge asteroide baten izena da. ekainaren 4an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1981 LF izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2494 Inge asteroidearen orbitak batezbeste 3,16 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,946 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,373 distantziara. Eszentrikotasuna 0,068 da, eta makurdura orbitala 11,54ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 10.7 da.
Augustin Candolle
Augustin Pyramus de Candolle, baita Augustin Pyrame de Candolle eran ezagutua (Geneva, 1778ko otsailaren 4a - ib., 1841eko irailaren 9a) suitzar zientzialaria izan zen.
Thea Astley
Thea Beatrice May Astley (Brisbane, 1925eko abuztuaren 25a – Byron Bay, Hegoaldeko Gales Berria, 2004ko abuztuaren 17a) australiar eleberrigilea izan zen.
Samuel Wallis
Samuel Wallis (Kornualles, Ingalaterra, 1728ko apirilaren 23a - Londres, 1795ko urtarrilaren 21a) itsasontzi ofizial britainiarra eta Ozeano Bareko esploratzailea izan zen.
Bizitza
Wallis Kornuallesen, Camelfordetik gertu, jaio zen. John Byronen menpean zerbitzatu zuen, eta 1766. urtean kapitain-mailara igo zuten eta HMS Dolphinen (1751) agintea eman zioten Philip Carteretek Swallowen zuzendutako zirkumnabigazioko espedizio batean. Bi ontziak ekaitz batek banandu zituen handik gutxira, Magallanes itsasartean zehar nabigatzen, Wallis Tahitira jarraituz, "King George the Third's Island" izenaz izendatuz, erregearen omenez (1767ko ekaina). Wallis berak gaixo zegoen eta bere kabinan mantendu zen: Furneaux lehenengoa izan zen Tahitin oinak ipiniz, banderatxoa goitituz, soropil bat biratuz eta lurraldeaz jabetuz bere erregearen izenean. Dolphin Matavai badian Tahitin geratu zen hilabete batez. Wallisek Sozietate uharteetan bost uharte gehiago eta Tuamotu uharteetako sei atoloi izendatu edo berriz izena eman zien, baita Rongrik eta Rongelap atoloietako kokapenak berretsi ere Marshall Uharteetan. Uvea uharte polinesiarrari izena aldatu zion Wallisengatik ordezkatuz, Tinian Mariana uharteetako Tinianera iritsi baino lehen. Bataviara jarraitu zuen, non tripulazio asko disenteriaz hil zen eta, ondoren, Esperantza Oneko lurmuturratik pasatuz Ingalaterrara iritsi zen, 1768ko maiatzean. Jakinarazi zion James Cooki informazio garrantzitsua, Pazifikora laster abiatuko zela eta, eta Dolphineko tripulatzaile batzuek Cookekin nabigatu zuten.
Maryse Ducazau
Maryse Ducazau, idazle-ezizenez Claude Socorri Euskal Herriko frantsesezko idazle baionesa izan zen. François Duhourcauren emaztea izan zen eta, beraz, ezkondu osteko izena Maryse Duhourcau izan zen.
Vilija Matačiūnaitė
Vilija Matačiūnaitė (Vilnius, Lituania, 1986ko ekainaren 24a) lituaniar abeslari eta aktorea da. 2014ko Eurovision Abesti Lehiaketan Lituaniaren izenean lehiatu zen Attention izeneko abestiarekin.
Fontegreca
Fontegreca Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Fontegrecak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ostorhinchus compressus
Ostorhinchus compressus Ostorhinchus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Decorah (Iowa)
Decorah Iowako hiri bat da. Winneshiek konderrian kokatua dago. 2010ean 8,127 biztanle zituen, 18.16 kilometro koadrotan banatuta.
Ford v Ferrari
Ford v Ferrari (Espainian Le Mans '66) 2019ko kiroletako film dramatiko estatuabatuarra da, James Mangold-ek zuzendutakoa eta Jez Butterworth-ek, John-Henry Butterworth-ek eta Jason Keller-ek idatzitakoa. Filmaren protagonistak Matt Damon eta Christian Bale dira, Jon Bernthal-ekin, Caitriona Balfe-rekin, Tracy Letts-ekin, Josh Lucas-ekin, Noah Juperek in, Remo Girone-rekin eta Ray McKinnon-ekin bigarren mailako paperetan.
Filmak, ingeniari eta diseinatzaile estatubatuar talde jakin bat jarraitzen du, Carroll Shelby automobil diseinatzailearen eta, bere gidari britainiarr Ken Miles-ren gidaritzapean. Ford Motor Company ko Henry Ford II eta Lee Iacoccak Ford GT40 eraikitzeko misiorako aukeratzen dituzte, lasterketa auto berri bat, 1966. urtean Frantzian egingo den Le Manseko 24 ordu etan Ferrari menderatu ahal izateko.