cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Balarrasa
Argumentua
Javier Mendoza (Fernando Fernán Gómez) espainiar misiolaria Alaskan elur ekaitz handi baten erdian harrapaturik gelditu da. Bere azkena iritsi delakoaren beldurraren ondorioz, bizitzan jazotako oroitzen hasiko da: bere amaren heriotzak familia osoaren nahigabea eta gainbehera ekarri zuen, aita (Javier Tordesillas) jokoan eta apustuetan hasi zen eta Javier bera, Balarrasa ezizenez ezagunagoa, bizimodu txar eta bizizaleari ekin zion. Bere anai-arrebak ere ez ziren atzean gelditu, Fernando (Luis Prendes), Lina (Dina Stern) eta Maitek (María Rosa Salgado) bizimodu zuzen eta zintzotik oso urruti dauden bizitzak baidaramatzate. Espainiako Gerra Zibila hastean, Mendoza Armadara batzeko deitua izan zen, eta guduzelaian heroitik gutxi zuen portaeraren erruz, zaintza txanda bat kartetan jokatzearen ondorioz bere soldadu kide bat hila suertatuko da. Gertakari hark txunditu eta lurjota utzi zuen, hortaz Apazitegian sartu zen. Jada apaiztu eta bere senideei haien bizitzak ere zuzentzen lagundu ondoren, misiolari gisa bizitza berri bati ekingo dio.
Verbiesles
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 1 zurgina, 2 iturginak eta 2 ile apaindegiak.
2000. urtean Verbiesles udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Boone Carlyle
Boone Carlyle ABC kanal estatubatuarrak emititzen zuen Lost telesaileko fikziozko pertsonaia da, Ian Somerhalder aktoreak interpretaturikoa. Boone episodio pilotuan aurkeztua da Hego Pazifikon izandako hegazkin istriputik bizirik irtendako Shannon Rutherforden neba ordearen gisan. Hau ahal duen heinean naufragatuen babesa ziurtatzen saiatzen da eta azkenerako John Locken babestua bihurtzen da.
Verbiesles
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
1965eko Bost Nazioen Txapelketa
1965eko Bost Nazioen Txapelketa Errugbi txapelketa honen hogeita hamaseigarren ekitaldia izan zen (guztira 71.a). 1965eko urtarrilaren 9an hasi eta martxoaren 27an bukatu zen. Gales izan zen txapelduna.
Indiako geografia
Indiako geografia munduko anitzenetakoa da.
1965eko Bost Nazioen Txapelketa
Puntuazio sistema
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.
Indiako geografia
Orografia
Lau zatitan dago banatua India: Himalaia mendiak, Omango golkotik Bengalakora iristen den alubioi lurraldea, Dekkan goi-ordokia, eta mendebaleko basamortua.
Himalaia munduko mendikate garaiena da, 2.400 km luze da. Himalaian 6.000 m-tik gorako gailur asko daude. Gailur horietan urte osoan dago elurra, eta Indiako ibai garrantzitsuenak bertan eratzen dira. Gailur garrantzitsuenak: Kangchenjunga (8.598 m), Nanda Devi (7817 m), Kamet (7755 m) eta Kangto (7089 m).
1965eko Bost Nazioen Txapelketa
Palmaresa
1965 arteko bakarkako garaipenak. (*) 1889ko garaipena kontuan hartuta
Indiako geografia
Orografia
Himalaiaren hegoaldean eta Dekkan goi-ordokiaren iparraldean alubioi lurraldea dago; Ganges, Indo eta Brahmaputra ibaien arroek osatzen dutena. Lautada honetan biztanleriaren gehiena bizi da, bertako lurrak emankorrak baitira; lurralde horretan eurite ugari izaten da.
Klima
Tropikala da klima. Negu lehorraren ondoren bero lehorreko urtaroa dator, martxotik maiatzerakoa. Baina aldaketak handiak izante dira: urte lehor baten ondoren eurite handiko urtea izan daiteke. Euriaren urtaroa ekainitik irailera izaten da. Itsasbazterreko lurraldeetan eta mendialdean euri asko egiten du: mendebaleko Dekkanen, Bengalan, Assamen eta Himalaiako hegoaldeko mendietan. Dekkango ekialdeko itsasbazterretan urritik abendurarte zikloi tropikalak izaten dira.
Bosiga
Bosiga Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Hérault departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bouzigues udalerrian erroldatutako biztanleak 1.522 ziren. Familiak 644 ziren, horien artean 172 pertsona bakarrekoak ziren (72 bakarrik bizi ziren gizonak eta 100 bakarrik bizi ziren emakumeak), 232 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 196 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 44 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 895 etxebizitza zeuden, 658 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 181 bigarren erresidentzia ziren eta 56 hutsik zeuden. 728 etxeak ziren eta 159 apartamentuak ziren. 658 etxebizitza nagusietatik 476 bere jabearen bizilekua ziren, 155 alokairuan okupaturik zeuden eta 27 doan lagata zeuden; 19 etxek gela bat zuten, 47 etxek bi zituzten, 121 etxek hiru zituzten, 200 etxek lau zituzten eta 271 etxek bost zituzten. 465 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 322 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 270 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 926 ziren, horien artean 633 aktiboak ziren eta 293 inaktiboak ziren. 633 pertsona aktiboetatik 545 lanean zeuden (294 gizon eta 251 emakume) eta 88 langabezian zeuden (38 gizon eta 50 emakume). 293 pertsona inaktiboetatik 110 erretiraturik zeuden, 78 ikasten zeuden eta 105 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bouzigues udalerrian 692 unitate fiskal zeuden, 1.649 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.133 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 125 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 16 eraikuntza enpresak ziren, 34 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 21 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 12 higiezinen enpresak ziren, 15 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 42 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 4 igeltseroak, 5 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 18 jatetxeak, 3 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Bouzigues udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
El Gran Wyoming
El Gran Wyoming, jaiotzez, José Miguel Monzón Navarro (1955eko maiatzaren 15a, Madril) espainiar sendagile, aktore, zuzendari, idazle, musikari eta telebistako aurkezlea da. Gran Wyoming, Wyoming edo Guayo ere deitu izan zaio. Sari ugari jaso du, besteak beste, Ondas Saria 2009an, Urrezko TPa 2006an, Urrezko Mikrofonoa 2008an edo ATV Sariak hainbat urtetan.
Biografia
José Miguel Monzón Navarro Madrilen jaio zen 1955eko maiatzaren 15ean, aragoiar jatorriko farmazeutiko familia batean. Medikuntzan lizentziatu zen eta Buitrago del Lozoyan egon zen lanean; baita Madrilgo Jiménez Díaz Fundazioan ere. Hala ere, medikuntza alboratu eta ikuskizunaren munduan murgildu zen.
Hasiera batean, Paracelso bandako kide izan zen eta gero ikuskizun komiko-musikalak egin zituen, beti Ángel Muñoz Alonso, Maestro Reverendo piano-jotzailearekin batera.
Telebista programa ugari aurkeztu du, José María Fraguasen Silencio se juega (1981), La noche se mueve (1992) edo Fernando Truebak zuzenduriko El peor programa de la semana (1993). TVEk Quim Monzó idazle kataluniarrari elkarrizketa egin behar zion egun berean eten zion azken programa hau. Elkarrizketa egin gabe geratu bazen ere, askoren ustez, programa zuzenean zen eta errege familiaren aurkako txiste eta irainak egingo ote zituzten beldur izan zirelako eman zen haustura.
1996an, Wyoming telebistara itzuli zen, oraingoan, Telecincoren eskutik, Caiga quien caiga programa argentinarraren bertsio espainiarra egiteko xedean. 7 denboraldien zehar, katearen programa arrakastatsuenetako bat izan zen, eta 30 bat sari eskuratu zituen, Ondas edo Urrezko TPa tarteko. Politikoenganako satira zorrotza egin zuen orokorrean eta José María Aznarren gobernuarena bereziki. Telecincok errentagarritasun ekonomiko eskasaren aitzakia jarri bazuen ere, Wyomingen ustez, hau izan zen programa galtzeko benetako arrazoia.
Joera progresistakoa, El Gran Wyoming Alderdi Popularraren aurkako manifestaldiak sustatzen aritu zen honen bigarren legegintzaldian.
2004an, programa berria estreinatu zuen Televisión Españolan, La azotea de Wyoming, baina ez zuen arrakastarik izan. Ordu aldaketa ezberdinak probatu zituzten, baina ez zuen ikuslegoa ugaritzerik lortu eta TVEk erretiratu egin zuen.
2007ko maiatzean, bere lehen lan dokumentala aurkeztu zuen La Sextan, El Severo me duele, Leganesko Severo Ochoa ospitalean egon zitezkeen irregulartasunak salatuz.
Ika-mikak
2009ko urtarrilean, Xavier Horcajok Intereconomíako Más se perdió en Cuba programan, El intermedio programaren beste aurkezlea den Beatriz Montañez iraindu zuen, kazetaritza baino gehiago "munduko lanbide zaharrenetako lana" burutzen zuela esanez. Honi erantzunez, El intermedioko ekipoak Wyoming grabatu zuen balizko bekadun bati errieta eginez, programaren entsegua moztu zuela-eta, eta e-mailez bidali zuen Intereconomíara. Erabat sinetsita, argitaratu egin zuten bonbo handia emanez. Emisio honen kopia bat YouTuben zabaldu zen eta 250.000 aldiz ikusia izan zen asteburu horretan, Wyomingen aurkako kritika ugari piztuz. Otsailaren 2ra arte ez zuen Wyomingek muntaia izan zela aitortu eta Intereconomíaren zuzentasun eza salatzeko egin zutela adierazi zuten, egia zen ala ez konprobatu gabe argitaratzen zuelako.
Gidoilari lanean
La mujer de tu vida 2: La mujer duende (1992).
AAA
AAA hurrengoa izan daiteke:
Podocnemididae
Podocnemididae dortoka familia bat da, Pleurodiraren barruan sailkatua.
Leize (argipena)
Leize hitzak esanahi zenbait ditu:
Connantray-Vaurefroy
Connantray-Vaurefroy Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Connantray-Vaurefroy udalerrian erroldatutako biztanleak 193 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 76 etxebizitza zeuden, 68 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 71 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 68 etxebizitza nagusietatik 58 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 44 etxek bost zituzten. 50 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 28 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 125 ziren, horien artean 99 aktiboak ziren eta 26 inaktiboak ziren. 99 pertsona aktiboetatik 91 lanean zeuden (63 gizon eta 28 emakume) eta 8 langabezian zeuden (6 gizon eta 2 emakume). 26 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Connantray-Vaurefroy udalerrian 60 unitate fiskal zeuden, 139 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.637 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra harategi bat zen.
2000. urtean Connantray-Vaurefroy udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Peltocephalus
Peltocephalus izen zientifikoak bi sinonimo ezberdin ditu.
Australiar literatura
Australiar literatura Australia ko Commonwealth-eko eta bere aurreko kolonie tako biztanleek ekoitzitako lan idatzia edo literarioa da. Mendebaldeko historiaren hasieran, Australia britainiar kolonien bilduma izan zen, beraz, bere tradizio literario aitortua ingelesezko literaturaren tradizio zabalagoarekin hasten eta lotzen da. Hala ere, idazle australiarren narrazio-arteak, 1788az geroztik, kontinente berri baten izaera sartu du literaturan, aborigen tasuna, bikotekidetasuna, berdintasunarena, demokrazia, identitate nazionala, migrazioa, Australiako kokapen eta geografia berezia, hiriko bizitzaren konplexutasunak, eta Australiako sastraka biziaren "edertasuna eta izua".
Ikuspegi orokorra
Nazioarteko ospea lortu duten idazle australiarren artean, besteak beste, Patrick White Nobel saria jaso duen idazlea dago, eta baita Christina Stead, David Malouf, Peter Carey, Bradley Trevor Greive, Thomas Keneall y, Colleen McCullough, Nevil Shute eta Morris West egileak ere. Atzerriratutako idazle garaikide nabarmenak dira Germaine Greer feminista, Robert Hughes arte historialaria, eta Barry Humphries zein Clive James umoristak.
Australiako lan klasikoen egile garrantzitsuenen artean Henry Lawson, Banjo Paterson, C. J. Dennis eta Dorothea Mackellar poetak daude. Dennis-ek Australiako hizkeran idatzi zuen, eta Mackelarrek Nire herria (My Country) poema abertzale ikonikoa argitaratu zuen. Lawsonek eta Patersonek talka egin zuten Australiako bizitzaren izaerari buruzko "Buletin eztabaida” (Bulletin Debate) ospetsuan, Lawsonek Bushen eta Paterson erromantikoen ikuspegia baino gogorragoa zuela iritzita.
Aborigenek egindako idazlanak
James Unaiponek (c.1835-1907), George Taplin misiolariak idatzitako mitologia aborigenari buruzko kontakizunetan lagundu zuen bitartean, David Unaipon semeak (1872-1967) aborigen batek idatzitako mitologia aborigenaren lehen kontuak idatzi zituen: Aborigenen kondairazko ipuinak. Horregatik, lehen idazle aborigena bezala ezagutzen da. Bestalde, Oodgeroo Noonuccal aborigenen poeta, idazle eta eskubideen aldeko aktibista ospetsua izan zen, eta aborigenen lehen bertso liburua argitaratu zuen: Bagoaz (We Are Going) (1964). Bestalde, Sally Morgan-en Nire lekua (My Place) eleberria aurrerapen memoriatzat hartu zen indigenen istorioak ezagutzera emateari zegokionez. Marcia Langton Lehen Australiarrak eta Noel Pearson Misiotik gora ekintzaile aborigenak Australiako literaturaren laguntzaile garaikide aktiboak dira.
Aborigenei buruz idatzitakoa
Lehenengo kolonizazio aren unean, australiar indigenek ez zuten idazketa sistemarik garatu, beraz aborigenen lehen literatura kontakizunak Europako esploratzaileen aldizkarietatik datoz, non hasierako kontaktuaren deskribapenak, bortitzak zein lagunartekoak, kontatzen dira. Holandako esploratzaileek eta William Dampier bukanero ingelesaren lehen kontakizunek "Holanda Berriko indigenak" "basati barbaroak" zirela idatzi zuten, baina James Cook kapitainaren eta Watkin Tench-en garaian, aborigenen kontuak jatorragoak eta erromantikoagoak ziren: "Pertsona hauek benetan natura-egoera hutsean daudela esan daiteke, eta batzuentzat lurreko dohatsuenak dira... Baina, egia esan, askoz zoriontsuagoak dira gu europarrok baino", idatzi zuen Cookek bere aldizkarian 1770eko abuztuaren 23an.
Haur literatura
Ethel Turnerren Zazpi australiar txiki, Sydney ko zazpi haur bihurriren abenturak kontatzen dituena, 1894tik dago inprimatuta, Australiako beste edozein haurren eleberri baino gehiagotan Henry Handel Richardson-en Jakinduria lortzea (The Getting of Wisdom) 1910eko lanak, Melbourne ko ezohiko eskola-neska bati buruzkoa, antzeko arrakasta izan du, eta H. G. Wells eta Germaine Greerr ek goraipatu dute.
XX. mendearen erdialdean, haur literatura lausotu egin zen, eta egile britainiar ezagunak nagusitu ziren Australiako merkatuan. Baina 1960ko hamarkadan Oxford University Press-ek Australiako haurrentzako hainbat egile argitaratu zituen, eta Angus & Robertson haurrentzako lehen editore espezializatua izendatua izan zen. Garai honetan sortu ziren idazlerik ezagunenak, hala nola Hesba Brinsmead, Ivan Southall, Colin Thiele, Patricia Wrightson, Nan Chauncy, Joan Phipson eta Eleanor Spence, batez ere Australiako paisaian kokatutako lanak zituztelako. 1971n, Southall-ek Carnegie domina irabazi zuen Josh lanarekin. Bestalde, 1986an Patricia Wrightsonek nazioarteko Hans Christian Andersen saria jaso zuen.
Atzerriratutako idazleak
1960ko hamarkadan, Australiatik Britainia Handi ra eta Estatu Batu etara joan zen nazioarteko idazle garaikide nagusien belaunaldi bat, Australiako literatura lanen kolaboratzaile erregular eta sutsuak izan ziren beren ibilbide osoan zehar, besteak beste: Clive James, Robert Hughes, Barry Humphries, Geoffrey Robertson eta Germaine Greer. Idazle horietako hainbatek Sydney Push azpi-kultura intelektualarekin lotura izan zuten 1940ko hamarkadaren amaieratik 1970eko hamarkadaren hasiera arte, eta baita Oz-i Sydneyn sortutako eta gero Londresen ekoitzitako aldizkari satirikoarekin.
Beste lan eta idazle garaikide batzuk
Martin Boyd (1893–1972) memoriagile, eleberrigile eta olerkari ospetsua izan zen, eta bere lanetan komedia sozialak eta gerra garai bati aurre eginiko bakezale baten gogoeta serioak biltzen zituen. Bestalde, Langton-en eleberri sailen artean Kartoizko Koroa (The Cardboard Crown) (1952), Gazte zaila (A Difficult Young Man) (1955), eta Maitasunaren agerraldia (Outbreak of Love) (1957) laudorio handiak lortu zituzten Britainia Handian eta Estatu Batuetan, eta nahiz eta Australiako gaiak izan, Australian bertan neurri handi batean ez ikusiarena egin zitzaion.
1991–1996: Grunge lit
Grunge lit (grunge literaturaren laburdura) Australiako literatura-genero bat da, normalean, fikziozko edo erdi-autobiografikoko idazkerari aplikatzen zaion aldirietan edo hiri barruko inguruetan bizi diren gazte atsekabe ekin eta eskubiderik gabekoekin erlazionatua. "Idazle gazte berriek" idatzi zuten, "existentzia zikinak, errealak" aztertu zituztenak, diru-sarrera baxuko gazteak, haien bizitzak sexu kasualeko, jolas-droga-kontsumoa eta alkoholaren bilakaera nihilistaren inguruan zebiltzanak, asperkeriari edo iheskortasun orokor bati ihes egin nahian. Maitasun erromantikoa gutxitan gertatzen da, berehalako poztasuna arau bihurtu baita. Errealismo zikinaren azpimultzo bat eta X belaunaldiko literaturaren ondorengo gisa deskribatu izan da. "Grunge" terminoa 1990eko hamarkadako grunge musika generokoa da.
1998–2010: Post-grunge lit
Post-grunge lit 1990eko, 2000ko eta 2010eko hamarkadaren amaierako fikziozko genero bat da. "Post-grunge lit" deitzen zaion genero hau 1990eko hamarkadako Australiako literatura-generoaren ondoren grunge lit izenez ezagutzen zenaren ondoren agertu zela adierazteko. Michael Robert Christieren 2009ko doktoretza tesian, Adingabetasuna: Australiako Grunge Fikzioa, Bildungsroman eta Lan Hamarkada Luzea (Unbecoming-of-Age: Australian Grunge Fiction, the Bildungsroman and the Long Labor Decade) dio "post Grunge [lit]" izeneko genero bat dagoela, grunge lit garaiari jarraitzen diona. Christiek Australiako "post-grunge lit"-en hiru adibide jarri zituen: Elliot Perlmanen Hiru dolar (1998), Andrew McCannen Subtopia (2005) eta Anthony Macrisen Capital. Christie-ren tesiak dioenez, "neoliberalismo a Australiako eta mundu mailako kultura politikoan txertatzearen erantzun gisa" interpretatu eta azaltzen dituzte post-grunge-ko hiru lan hauek.
Australiako idatziak beste hizkuntza batzuetan
Australiak herrialde askotako migratzaile taldeak ditu, eta komunitate horietako kideek (ez beti lehen belaunaldikoak) hainbat hizkuntzatan idatzi dute. Besteak beste, italiera, greziar, arabiera, txinera, vietnamera, laosera, filipinar, letoniera, ukrainera, poloniera, errusiera, serbiera, yiddish eta irlandera. Konparatiboki arreta gutxi eskaini diote idazkera horiei kritikari nagusiek. Argudiatu izan da, nazio paisaia literarioari dagokionez, literatura komunitate horiek nahiko aparteko existentzia dutela, beren poesia jaialdiekin, literatura lehiaketarekin, aldizkari eta egunkarien kritika eta ezaugarriekin, eta baita tokiko argitaletxeekin ere. Idazle batzuek, Dimitris Tsaloumas greziar-australiarrak bezala, elebidun argitaratu dute. Gaur egun, halako idazkera interes akademiko gehiago pizten ari den zantzuak daude. Ingelesa ez den beste hizkuntzetako lan zahar batzuk itzuli eta arreta kritiko eta historikoa jaso dute argitaratu eta askoz geroago; adibidez, Australian (eta agian Mendebaldean) argitaratu zen txinerazko lehen eleberria, Wong Shee Ping-en Poligamiaren pozoia (The Poison of Polygamy) (1909–10); ingelesez lehen aldiz 2019an argitaratu zen, elebidun edizio paraleloan.
Historiak
Historia diziplina garrantzitsua izan da Australiako idazkeraren garapenean. Watkin Tench 1788an Lehen Flotarekin heldu zen ofizial britainiarrak, gerora Hego Gales Berri ko fundazioei buruzko bi liburu argitaratu zituen: Botany Bayrako espedizioaren kontakizuna eta Jackson Portuko koloniaren kontu osoa. Gizateriaren izpirituarekin idatzitako bere kontuak Robert Hughes eta Thomas Keneally idazleek ezinbesteko irakurketatzat hartzen dituzte Australiako historiaren hasiera ezagutzeko. Bestalde, Charles Bean Lehen Mundu Gerra ko gerra-historialari ofiziala izan zen, eta Australiako eta Zelanda Berriko Armadaren Gorputza (Australian and New Zealand Army Corps - ANZAC)-en garrantzia finkatzeko eragin handia izan zuen. Australiako historian eta mitologian, "ANZAC zutik egon zen eta zutik jarraitzen du, arrazoi on batean ausartagatik, enpresa, trebetasuna, fideltasuna, laguntasuna eta erresistentziagatik, inoiz porrotaren jabe izango ez dena".
Idazkera eta identitatea
Australiarekiko harreman korapilatsu eta anitzekoa ageri da australiar idazkera askotan, baita paisaiari buruz idatzitakoan ere. XIX. mendearen amaierako/XX. mende hasierako Barbara Baynton-en istorio laburrek sasian bizi den jendea helarazten dute, bizirik dagoen paisaia baina baita mehatxagarria eta alienatzailea dena. Kenneth Cook-en Esnatu beldurrez (Wake in Fright) (1961) kanpoaldea eguzki distiratsuko amesgaizto bezala irudikatu zuen, bertatik ihesbiderik ez dagoelakoan. Colin Thieleren eleberriek XX. mendeko landa eta eskualdeko australiarren bizitza eta garaiak islatzen zituzten, hirietako biztanle askorentzat Australiako bizitzaren alderdi ezezagunak erakutsiz.
Olerkigintza
Olerkigintzak paper garrantzitsua izan zuen Australiako hasierako literaturan. Argitaratu zen lehen poeta Michael Massey Robinson (1744-1826) izan zen, kondenatua eta funtzionario publikoa. Bere odak “The Sydney Gazetten”egunkarian agertu ziren. Charles Harpur eta Henry Kendall izan ziren lehen poeta azpimarragarriak. Bestalde, Henry Lawson, 1867an jaiotako norvegiar marinel baten semea, oso ezaguna izan zen Australiako herriaren poeta bezala, eta 1922an estatuko hileta batekin omendu zuten lehen idazle australiarra izan zen. Australiako poeta handien artean dauden bi poeta Christopher Brennan eta Adam Gordon dira; Gordon-i "Australiako poeta nazionala" deitzen zioten garai batean, eta Ingalaterrako Westminster katedraleko poeten txokoan monumentu bat duen australiar bakarra da. Gordonen zein Brennanen (baina bereziki Brennanen) lanak poesia-estilo tradizionalei egokitzen zitzaizkien, aipamen klasiko askorekin, eta beraz, goi-kulturaren esparruan sartzen ziren.
Antzezlanak
Europako tradizioak 1788an Australiara First Fleet itsasontziarekin iritsi ziren, eta 1789an kondenatuek egin zuten lehen ekoizpena: George Farquhar-en Kontratazio Arduraduna. Bi mende geroago, Timberlake Wertenbaker-en Gure herri ona-n australiar antzerkiaren fundazioen egoera paregabeak kontatu zuen: parte hartzaileak preso zeuden guardia sadiko ek zainduta, eta andre nagusia berriz heriotza-zigorraren mehatxu pean. Thomas Keneally ren Jokalaria eleberrian oinarrituta dago antzezlana. 1901ean Australiako Federazioa sortu ostean, antzezlanek nazio-identitate sentsazio berri bat erakutsi zuten. Gure hautaketan (1912) Steele Rudd-ek, nekazari familia aitzindari baten abenturak kontatu zituen, oso ezaguna bilakatuz.
Zientzia fikzioa eta fantasia
Australiak, Europak ez bezala, ez du historia luzerik zientzia-fikzioa ren generoan. 1957an argitaratu eta 1959an filmatutako Nevil Shuter en Hondartzan filma izan zen agian nazioarteko lehen arrakasta nabarmena. Australian jaio ez arren, Shutek han eman zituen azken urteak, eta liburua Australian kokatu zuen. Okerragoa izan zitekeen Amerikako pulp aldizkarien inportazioak Bigarren Mundu Gerra n zehar mugatu ez balira, bertako idazleak eremu hertsira behartuz. 1960ko hamarkadan hainbat aldizkari argitaratzen hasi ziren, eta arloak nolabaiteko garrantzia hartzen jarraitu du. Gaur egun Australian "SF/Fantasy" genero oparoa da, mundu osoan ezagunak diren izenekin. 2013an, Sydney-n jaiotako Ben Peek-en trilogia enkantean saldu zion Erresuma Batuko argitaletxe bati, sei zifrako akordio baten truke.
Krimena
Krimen-fikziozko generoa hazten ari da Australian, batez ere Kerry Greenwood, Shane Maloney, Peter Temple, Barry Maitland, Arthur Upfield eta Peter Corris-ek idatzitako liburuen bidez, besteak beste. Ospe handiko auzitegi-kasuek eta hilketek, iragarpen handikoek, fikziozkoak ez diren krimen-literatura ugari ikusi dute. Alor honetako idazlerik ezagunena Helen Garner da, zalantza barik. Garnerrek hiru auzitegiko kontuak argitaratu zituen: Lehen harria, Melbourneko Unibertsitate ko sexu-jazarpenaren eskandalu bati buruzkoa, Joe Cinqueren kontsolazioa, bere neska-lagunak Canberra n eraildako gazte bati buruzkoa, eta Penaren etxe hau, Robert Farquharson haur hiltzaile viktoriarrari buruzkoa. Garnerren lan bakoitzak fikziozko eleberri narratibo bat gogorarazten duen estiloa barne hartzen du, fikziozko eleberria ez den estilo-gailutzat erabiliz. Bestalde, Chloe Hooper-ek 2008an Gizon altua: heriotza eta bizitza Palm uhartean argitaratu zuen, poliziak Palm Island-en atxilotuta zuen Cameron Doomadgee-n, aborigen baten hiltzailea, historia kontatzeko.
Ikus gainera
Australian eleberrigileen zerrenda
Australiar aborigeneen literatura
Kanpo estekak
Australiako liburutegia, Gutenberg proiektuan.
Zoppola
Zoppola Italiako udalerri bat da. Pordenoneko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sardis (Tennessee)
Sardis Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Henderson konderrian dago, Tennessee estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Zoppola
Mugakideak
Zoppolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Daerah
Daerah (arabieraz: دائرة, "zirkulu") Malaysia eta Bruneiko barrutiek hartzen duten izena da. "Lurralde" hitzaren baliokidea da, beste hizkuntza batzuetan. Indonesian, daerah istimewa hitzak, lurralde bereziei buruz hitz egiteko erabiltzen ohi da. Hau da Aceh eta Yogyakarta estatuen kasua.
NGC 4155
NGC 4155 galaxia bat da, Coma Berenices konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Schistura suber
Schistura suber Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
Institutua (TRAM Alacant)
Instituto Alacantiko Burdinbide Metropolitarraren geltoki bat da, Alacant udalerrian dagoena.
Bentosaterapia
Txinatar bentosaterapia (txineraz:拔) txinatar medikuntza tradizionalaren sendabide bat da, munduko beste kulturetara ere hedatua dena. Bentosaterapian beirazko edo metalezko biribil itxurako bentosak erabiltzen dituzte, gorputzaren gainazaleko hainbat puntutan aplikatuz odola azaleratzeko.
Schistura susannae
Schistura susannae Schistura generoko animalia da. Arrainen barruko Nemacheilidae familian sailkatzen da.
La Espinako geltokia
La Espina Espainiako Gaztela eta Leongo tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Krka ibaia (Eslovenia)
Krka ibaia (Gurk, Corcoras) Esloveniako ibai bat da.
Pekan Tutong
Pekan Tutong Bruneiko Tutong barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, barrutiaren iparmendebaldean.
Mugak
Iparraldean, Hegoaldeko Txinako Itsasoa du, iparrekialdean, Keriam mukim edo azpibarrutiarekin muga egiten du, hegoekialdean, Kiudang mukim edo azpibarrutiarekin, Tanjong Maya mukim edo azpibarrutia du hegoaldean eta, azkenik, Telisai mukim edo azpibarrutiarekin egiten du muga hegomendebaldean.
Genaro Zelaieta
Genaro Zelaieta San Sebastian (Bera, Nafarroa, 1954ko azaroaren 9a - Bera, 2008ko otsailaren 9a) 1970 eta 1980ko hamarkadetan aritutako euskal herritar futbolaria izan zen. Atzelari postuan jokatzen zuen.
Garai hartako talde arrakastatsuaren kidea izan zen.
Sarona (Wisconsin)
Sarona Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Washburn konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ludjibaita
Ludjibaita fosfato motako minerala da.
Ezaugarriak
Ludjibaita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Delma nasuta
Delma nasuta Delma generoko animalia da. Narrastien barruko Pygopodidae familian sailkatuta dago.
Moenkhausia takasei
Moenkhausia takasei Moenkhausia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Vajont
Vajont Italiako udalerri bat da. Pordenoneko probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Vajontk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Podocnemis
Podocnemis Podocnemididae familiaren barruko dortoka genero bat da. Hego Amerikan bizi dira.
NGC 4156
NGC 4156 galaxia bat da, Canes Venatici konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Heptapteridae
Heptapteridae arrain siluriformeen familia da, Mexiko eta Hego Amerika arteko ur gezatan bizi dena.
Generoak
FishBaseren arabera, familiak 209 espezie ditu, 24 generotan banaturik:
Burc
Burc Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Burg udalerrian erroldatutako biztanleak 265 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 36 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 135 etxebizitza zeuden, 110 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 132 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 110 etxebizitza nagusietatik 100 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 33 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 73 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 55 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ezpurutasun
Ezpurutasuna gas, likido edo solido baten bolumenaren barruan dagoen substantzia da, materiaren konposaketa kimikoarengandik desberdina dena.
Burc
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 159 ziren, horien artean 119 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 119 pertsona aktiboetatik 116 lanean zeuden (62 gizon eta 54 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ezpurutasun
Substantzia kimiko baten sintesian modu naturalean agertu edo gehituak izaten dira ezpurutasunak. Beraz, istripuz ager daitezke edo nahita gehituak izan daitezke.
Burc
Diru sarrerak
2009an Burg udalerrian 115 unitate fiskal zeuden, 273,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.980 euro zen.
Ezpurutasun
Materiaren ezpurutasun maila ezartzeko termino erlatiboak erabiltzen dira. Erakunde desberdinek arauak ezarri dituzte substantzia batek izan ditzakeen ezpurutasunak zehaztuz. Ondorioz, materia baten purutasuna honek duen ezpurutasun mailaren araberakoa izango da.
Chaintreaux
Chaintreaux Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Lorrena eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Ezpurutasun
Substantzia baten ezpurutasunak deuseztea posible da hauek traba egiten dutenean. Ezpurutasunen desagepena kimikoki burutzen da oro har. Hala ere, ezpurutasun batzuk metodo fisikoen bidez ere deuseztu daitezke, esaterako distilazio bidez.
Burc
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 eraikuntza enpresa.
Delma tincta
Delma tincta Delma generoko animalia da. Narrastien barruko Pygopodidae familian sailkatuta dago.
Burc
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.
2000. urtean Burg udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 544 hektarea erabiltzen.
Chaintreaux
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Burc
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Chaintreaux
Etxebizitza
2007an 393 etxebizitza zeuden, 310 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 54 bigarren erresidentzia ziren eta 29 hutsik zeuden. 389 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 310 etxebizitza nagusietatik 278 bere jabearen bizilekua ziren, 27 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 8 etxek bi zituzten, 49 etxek hiru zituzten, 95 etxek lau zituzten eta 151 etxek bost zituzten. 225 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 110 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 183 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Burc
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Chaintreaux
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 562 ziren, horien artean 419 aktiboak ziren eta 143 inaktiboak ziren. 419 pertsona aktiboetatik 387 lanean zeuden (211 gizon eta 176 emakume) eta 32 langabezian zeuden (16 gizon eta 16 emakume). 143 pertsona inaktiboetatik 45 erretiraturik zeuden, 60 ikasten zeuden eta 38 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chaintreaux udalerrian 329 unitate fiskal zeuden, 920,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.054 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 35 komertzioetatik, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 5 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 5 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 7 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 9 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 2 zurginak, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
2000. urtean Chaintreaux udalerrian 25 nekazaritza-ustiategi zeuden.
8K bereizmen
8K bereizmena edota 8K UHD, telebista digital eta zinema digitalean ultra goi bereizmenaren mailarik garaiena da. 8K izendapenak 7,680 pixeleko bereizmen horizontala adierazten du, irudiaren guztiereko (7680×4320) dimentsioak osatuz, 4320p bezala ere ezagutzen da.
Chaintreaux
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
8K bereizmen
8K UHD bereizmenak bai horizotalki nahiz bertikalki 4K UHD bereizmenak baina pixel kopuru bikoitza du. Hortaz, denera 4K bereizmenak baina lau aldiz pixel kopuru gehiago du, eta Full HD bereizmenak baina hamasei aldiz gehiago.
Chaintreaux
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Moenkhausia tergimacula
Moenkhausia tergimacula Moenkhausia generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.
Empar Pineda
Aktibista komunista
Unibertsitatean Falange aren sindikatuaren kontra aktibo aritu zen Sindikatu Demokratikoa lortzeko. Aldi berean, nazionalitateen batzordeen antolaketan parte hartu zuen Euskadi, Katalunia edo Galiziako jendearekin, Estatuko nazionalitate desberdinak aldarrikatzeko. Hamabi hilabetetan, Unibertsitate Konplutentsetik bota zuten, Bartzelonan matrikulatzea debekatu zioten eta Salamanca eta Oviedo artean amaitu behar izan zituen ikasketak. Bueltan, makina bat lan txikiren artean, gazta edo liburu saltzaile gisa edo inkestak egiten ibili zen eta 1969 an Komunisten Federazioaren sortzaile bihurtu zen. ETA ren eszisio talde batekin elkartu ziren: Eugenio del Ríoren Mugimendu Komunistarekin. Eta horren ondorioz Donostia ko Martutene ko espetxean egon zen.
1974ean Bartzelonara bidali zuten eta Frankismoaren azken urteetan Kataluniako Mugimendu Komunistako buruzagia izan zen eta alderdi horren ordezkaria izan zen Assemblea de Catalunyan. Mugimendu antifrankistan, abortatzeko eskubidearen alde, LGTBI komunitatearen eskubideen alde; alor askotan aktibista izan da urte haietatik.
Aktibista feminista
Bartzelonara iritsi eta berehala 1975. urtea 'Emakumearen Nazioarteko Urtea' izendatu zuen NBEk, mundu mailako mugimendu feministaren sorrera ekarri zuena. Franco hil ondoren, 1976 ko maiatzean Jornades Catalanes de la Dona antolatu ziren Bartzelonan. 3.000 emakume elkartuz. Pinedak feminismoaren arloan Kataluniako koordinakunde feminista sortzen lagundu zuen eta Madrilgo Abortatzeko Eskubidearen aldeko Batzordearen sortzaileetakoa izan zen. Beste ahots feminista batzuk sarearen eleduna eta Talasa argitaletxeko Hablan las mujeres bildumaren zuzendaria da. Urte luzez Isadora klinikan lan egin zuen, borondatezko abortuak egiten zituen aurreneko kliniketako bat. "Milaka emakumezkok egin dute bat borroka feministarekin, mobilizazioak ikaragarriak izan dira, eta emakumezko sektore berriak sartu dira: emakumezko transexualak, emakumezko arrazializatuak, etxeko langileak, prostitutak... Horiek guztiak zabaldu egiten dute subjektu feminista. Eta sartu dira gizonezko sektore batzuk ere, kausa feminista haiei ere badagokiela ohartuta."
Aktibista lesbiana
Pinedak gaztetatik emakumeekin harremanak izan zituen eta unibertsitate garaian hartu zuen lesbiana izatearen kontzientzia. Feminismora iritsi ondoren, emakumeak baztertuta eta heterosexualitatea normaltasun gisa egituratutako gizarte bat bizitzearen kontzientzia hartu zuen. Orduan erabaki zuen bere lesbianismoa publiko egitea. 80. hamarkadan Jordi Petit homosexual katalan historikoarekin agertu zen Espainiako Telebistaren lehen katean, psikiatra erreakzionario baten eta alderdi karlistaren kide baten aurrean eztabaidatzen. Beranduago, Interviu aldizkarian agertu zen lehen lesbiana izan zen Soy lesbiana porque sí’ ('Lesbiana naiz, ahatik') elkarrizketan eta agerpen publiko horien ondorioz oihartzun mediatikoa izan zuen.
1977an, gay, lesbiana eta transexualen eskubide eta askatasunetan eginiko aurrerapenaren lekuko izan zen. Hain zuzen, 1977an Madrilgo Gay Harrotasunaren Egunaren lehen manifestazioan pankartari eutsi zion. 1981ean, Madrilgo Feminista Lesbianen Kolektiboaren sortzaileetako bat izan zen, eta Abortatzeko Eskubidearen Aldeko Batzordearen sorreran ere parte hartu zuen. "Feminismoa deskubritzea, nire borrokalari, justiziagile eta askatzaile sena, nire emakume izaera eta eta nire lesbiana izaeaa uztartzeko eta bideratzeko modua aurkitzea izan zen."
Le Périer
Le Périer Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Périer udalerrian erroldatutako biztanleak 139 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 188 etxebizitza zeuden, 66 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 106 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 181 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 66 etxebizitza nagusietatik 51 bere jabearen bizilekua ziren, 13 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 12 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 33 etxek bost zituzten. 47 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 30 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 87 ziren, horien artean 55 aktiboak ziren eta 32 inaktiboak ziren. 55 pertsona aktiboetatik 52 lanean zeuden (24 gizon eta 28 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 32 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Périer udalerrian 68 unitate fiskal zeuden, 145,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.377 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 3 zurginak ziren, 1 iturgina eta 1 jatetxe.
2000. urtean Le Périer udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gure aitak
Gure aitak amari edo Nire aitak amari euskal kantu herrikoia da eta jatorrizko izenburua Gure aitak da. Doinuaren eta hitzen sortzailea ezezaguna den arren, Resurrección Maria de Azkue k Oiartzun go inguruetan bildutako obra da. Autore berak bildutako bertsioan, lehen bertsoa soilik aurki daiteke, ahozko tradizioan ordea, zenbait bertso k osatzen dute abestia. Azkue k berak, abestiaren lehen argitalpena 1935-1947 urte bitartean burutu zuen, Euskalerriaren yakintza liburuan. Abestia 1947an argitaratu zen, Euskalerriaren yakintza bildumaren laugarren liburukian. .
Gure aitak
Egile herrikoia duen Gure aitak, Resurrección María de Azkuek bilatutako abestiak, Gure aitak amari, edota Nire aitak amari izenburua ere jasotzen du.
Ezaugarriak
Abesti honen genero artistikoa, folk musika da eta euskara zko kantua da.
Argitalpena
Azkue, Euskalerriaren yakintza-IV. Erri-otoitzak.Erri-olerkiak. Ostagikindea. Erriaren sendakuntza. Aurren jolasak
Bildumaren argitaratze urteak: 1935-1947 (IV. liburukia 1947an argitaratu zen)
Kantuaren jatorria eta hedapena
Euskalerriaren Yakintza IV liburuan Azkue k dioen gisan, Salvadora Zapiraini entzun zion kantua lehen aldiz, Oiartzun en. Azkue k aipatzen du, nolabaiteko solezismo-akatsa duela jatorrizko kantuak, “maite izanen du aita!” esamolde zuzenaren ordez, “naiko dio aitari!” ageri baita. Egun zabaldua dagoen bertsioan “maiteko dio aitari” esamoldea kantatu ohi da. Delako solezismoagatik eta erritmoagatik, bildu zen garaiaren gertukoa dela azpimarratzen du Azkue k; beraz, kronologikoki 1935-1947 ingurutik hamarkada gutxi batzuk atzera eginda kokatu genezake kantuaren sorrera-data.
“Lo aprendí de Salvadora Zapirain, de Oyarzun. ¡Lástima de solecismo naiko dio aitari, por el castizo maite izanen du aita! Parece por lo mismo y aun por su ritmo nada antigua esta cancioncita.”
Aipatu moduan, kantua Azkue k Oiartzun en jaso izan arren, zabalkunde handia izan du kantuak, Euskal Herri mailara hedatu baita. Horregatik, euskal kantu herrikoia bilakatu da Gure aitak kantua.
1994-1995 inguruan hainbat grabaketa egin zituen Fernando Aranberri filologo ermuarrak, Ermu ko euskara jasotzeko asmoz eta lan horren emaitza Ermua eta Eitza ko euskara lanean jaso zuen 1996an. Bildu zituen ahotsen artean, Irene Aldalur ermuarrak, Gure aitak amari kantua abesten du. Orain arte entzuna izan ez den doinua erabiltzen du Irene Aldalurrek grabaketan.
Testuinguru historikoa
Resurrección Maria de Azkue k bildua izan zenez, Euskal Pizkunde an kokatu genezake, 1876tik 1936ko denbora artean, hain zuzen ere. Karlistaldi en amaierarekin batera, Euskal Herria k aldaketa sozial ugari jasan zuen garai hartan eta esan genezake, tradiziotik modernitate batera transizio bidean aurkitzen zela. Euskalerriaren Yakintza liburuak, data zehazten laguntzen du, izan ere, 1945 eta 1957 artean bilduak izan baitziren liburuko orrialdeetan daude kantuan. Arestian aipatu bezala, Azkue k zioenez Gure aitak kantua garairako ez zen antzinakoa, horregatik, ondorioztatu daiteke XX. mendearen hasieran sortua izan zela doinua.
Garaian musika biltzen eta dokumentatzen aritu ziren zenbait idazle aurkitzen dira, hauetan, Resurreccion Maria de Azkue. Espainiako Errepublika k gerra garaiko eta ondorengo desolazioa ekarri zuen ; dena den, herri musikak, bizirik iraun zuen. Esanak esan eta biltzailea kontuan izanda, esan genezake Euskal Herri ko XIX. mende bukaerako eta XX. mende hasierako musika garaikidearen barne dela Gure aita kantu herrikoia.
Grabatutako bertsioak
Egun, kantu herrikoi honen bi bertsio gailentzen dira: Kepa Junkera trikitilariarena eta Oskorri euskal folk taldearena. Bi kasuetan, letraren bertsio berbera mantendu da.
Pirritx, Porrotx eta MariMotots pailazo taldeak, letraren bertsio berria plazaratu zuen 2017an, Borobilean izeneko liburu-diskan, hain zuzen ere. Bertan, genero ikuspegi berria eskaintzen diote kantuari. Letra sortzerakoan, kontuak izan dituzte azken boladan pedagogiaren gainean irten diren gaiak.
Liancourt
Liancourt Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du: