cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Den Dreef Stadion
2020ko azaroan, Belgikako selekzioak hiru partida jokatu zituen Den Dreef-en, lehenik Suitzaren aurkako lagunarteko partida eta gero UEFA Nations Leaguerako baliozko bi partida, Ingalaterraren aurka (2-0 irabazi) eta Danimarkaren aurka (4-2 irabazi). Baudouin erregea estadioa ohi bezala ez erabiltzeko arrazoia, COVID-19 pandemiaren ondorioz, partida horiek ikuslerik gabe jokatzeko eskakizuna izan zen.
Urre-arrain
Urre-arraina (Carassius auratus auratus) Cyprinidae familiakoa den ibaiko arraina da. Carassius auratus arrainaren azpiespeziea munduan gehien saltzen den arrainetako bat da, akuarioetan edukitzeko harrapatzen direlarik. Gurutzaketarik izan ez duena marroia, berdea edo gorri urre-kolorea ere izan daiteke. Txinatarrek lortu zuten urre-koloreko mota.
Viana do Castelo (barrutia)
Viana do Casteloko barrutia Portugalgo 18 barrutietako bat da, Iparraldeko eskualdean kokatutakoa.
2.255 km²-ko azalera dauka eta 2011ean 252.011 biztanle zituen. Hiriburua Viana do Castelo bera da.
Mugakideak
Mugakideak hauexek ditu: iparraldean Pontevedrako probintzia (Galizia), ekialdean Ourenseko probintzia (Galizia), hegoaldean Bragako barrutia eta mendebaldean Ozeano Atlantikoa.
Kontzejuak
Ondorengo 10 kontzejuak (concelhos edo municípios) hartzen ditu barne:
Mendenhall (Mississippi)
Mendenhall Mississippiko hiri bat da. Simpson konderrian kokatua dago. 2010ean 2,504 biztanle zituen, 13.9 kilometro koadrotan banatuta.
Tomopterna damarensis
Tomopterna damarensis Tomopterna generoko animalia da. Anfibioen barruko Pyxicephalidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
NGC 2301
NGC 2301 izar kumulu bat da, Monoceros konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Austin Powers: The Spy Who Shagged Me
Austin Powers: The Spy Who Shagged Me 1999ko Jay Roach estatubatuar zinema zuzendariaren umorezko filma bat da. Mike Myers kanadar aktoreak gidoia idatzi eta filma anteztu zuen, berataz gain Heather Graham, Verne Troyer, Robert Wagner eta Seth Green aktoreek ere antzeztu zutelarik.
James Bond nahiz 1960ko hamarkadako espioitza filmen parodia bat da. Sailak beste bi film ditu: Austin Powers: International Man of Mystery (1997) eta Austin Powers in Goldmember (2002) hurrenez hurren.
Sinopsia
Mundua bere kontrolpean izateko asmotan, Dr. Evil zientzialari maltzurrak 1969. urtera doa Austin Powersen sexu-boterearen substantzia- "mojo"- lapurtzeko. Austin denboraren bidez bidaiatu beharko du bere etsaia gelditzeko.
William Daniel Phillips
William Daniel Phillips (Wikes-Barre, Pennsylvania, AEB, 1948ko azaroaren 5a) estatubatuar fisikaria da.
Biografia
Massachusettseko Teknologia Institutuan eskuratu zuen fisikako doktoregoa 1976. urtean. Doktoregoa eskuratu ondoren, 1978an National Bureau of Standards (gerora, National Institute of Standards and Technology-NIST) erakundean hasi zen lanean, eta neurketa elektriko zehaztasun handikoei buruzko lanak egin zituen. Baina libre gelditzen zitzaion denboran atomoen laser bidezko hozketa ikertu zuen, eta alor horretako lanek eman zioten, hain zuzen ere, ospe handiena.
Fisikako Nobel Saria eman zioten 1997an, Stephen Chu eta Claude Cohen-Tannoudji zientzialariekin batera, zeinek bere kasa laser izpiekin atomoak harrapatzeko eta hozteko metodoen bilakaeran egindako lanengatik. Hiru zientzialari horiek laser irradetan oinarriturik asmaturiko teknikan gas hotzen bidez sorturiko laser argi-izpiak erabiltzen dira; ordenarik gabeko nahastura solido batean zehar igaroarazten dira izpi horiek eta izpiak nahasturan zehar igaro ahala, ordu arte lastertasun handiz higitzen ziren atomoak mantsotu egiten dira, gelditzeraino ia, halako eran non atomoa mugitzen ari denean ezin egin daitezkeen zenbait ikerketa egiteko aukera ematen dion ikertzaileari; atomoen barne-egitura interpretatzerainoko zehaztasuna lor daiteke metodo horren bidez. Aurkikuntza eta ekarpen garrantzitsua izan zen oso, adibidez fisika kuantikoa ulertzeko, eta doitasun handiko neurketak egiteko tresnak eraikitzeko ere baliagarria izan da, besteak beste.
Marylandeko unibertsitateko irakaslea da, eta 2011. urtean, San Luis Potosíko Unibertsitate Autonomoak honoris causa doktore izendatu zuten.
Penta-Acquatella
, Korsikako iparraldeko udalerria da,  departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 0 biztanle ditu.
Edgar Allan Poe
Edgar Allan Poe (Boston, Massachusetts, Ameriketako Estatu Batuak, 1809ko urtarrilaren 19a - Baltimore, Maryland, Ameriketako Estatu Batuak, 1849ko urriaren 7a) poeta, ipuin idazlea eta literatura kritikaria izan zen. Estatu Batuetako erromantizismo mugimenduko kidetzat jotzen da. Idazteaz bizitzea erabaki zuen lehenengo estatubatuar idazle ospetsua izanik, bizimodu zaila izan zuen. Narrazioak eta olerkiak idatzi zituen batik bat. Estatu Batuetako ipuin idazle goiztiarra, fantasiazko, beldurrezko eta umorezko ipuinaren maisu izan zen, eta polizia eta zientzia fikzio generoen aitzindari. Genero gotikoaren erakusgarrietako bat da, eta misteriozko eta beldurrezko lanek eman zioten ospea: Belea poemak eta Morgue kaleko hilketak kontakizunak, adibidez, oso fama handia izan zuten, eta gaur egun ere bizi-bizi jarraitzen du fama horrek. Bestalde, idazle gutxi dago literaturaren historian Poek adina interpretazio eta hipotesi sorrarazi duenik. Oso idazle gutxik liluratu dituzte Poek bezala belaunaldiz belaunaldi irakurleak eta mitomanoak.
Literatura kritika zorrotzak idatzi zituen. Estatu Batuetako kritikak gaitzetsi zuen, baina Europan berehala arrakasta handia izan zuen, Charles Baudelairek eta Stéphane Mallarmék haren lanak frantsesera itzuli eta goraipatu zituztelako batik bat. Poe da atzerrian izena lortu zuen Estatu Batuetako lehen idazlea.
Hasierako urteak: gurasoekin eta gurasoordeekin
Antzezleen semea zen Poe. Ama zen berez antzezlea, eta arrakasta handia zuen bere lanetan; aitak berriz ez zuen antzerkirako batere balio, eta edaten hasi zen. Alkoholak markatuko zituen gero ere bikotearen hiru seme-alabak: William, zaharrena, gazterik hil zen, tuberkulosi alkoholikoz; bigarrena, Edgar, delirium tremenseko krisi batek jota hil zen; eta alaba gazteena, Rosalie, adimen urrikoa zen. Edgarrek bi urte zituela, etxetik alde egin zuen aitak. Ama, haurdun eta gaixorik, hegoaldera joan zen, han sustraituagoa baitzegoen antzerkia. Hogeita lau urterekin hil zen, Edgarrek lau urte ere bete gabe. Amaren eritasunak eta heriotzak arrasto sakona utzi bide zuten Poeren memorian. Umeak familia banatan geratu ziren.
John eta Frances Allan arduratu ziren Poeren heziketaz, formalki adoptatu ez bazuten ere. Eskoziar jatorriko familia aberatsa zen, presbiterianismo zorrotzekoa. John Allan Richmondeko tabako merkatari handietako bat zen. 1815ean Allan jauna Londresa joan zen, eta berekin eraman zituen emaztea eta haurra. Lau urte eman zituzten han barnetegietan Edgarrek. Han, alde batetik, asko ikasi zuen -frantsesa, historia, latina eta literatura-, baina, bestetik, kalte handia egin zion Ingalaterrako egonaldiak, aldaketak ekarri zion bakardade eta noraezagatik, hegoaldeko paisaia eguzkitsuetatik atera eta «ingeles herri goibel» batean utzi baitzuten, bakarrik, iparreko lainoetan, zaharkinen artean.
Hango eraikinak agertuko ziren hogei urte geroago, William Wilson kontakizunean, eta orobat da hangoa Usher etxeko dekoratua (The Fall of the House of Usher, «Usher etxearen hondamena» ipuinekoa), ipuin gehientsuetako bera: etxe zahar izugarri handia, lainoetan galdua, horma altukoa, ate astunekoa, ziegez beteak diruditen sotoak dituena, eta, leku orotan, inoiz bertan bizi izan ziren hilen arrastoa igarri zaiona. Dekoratu erromantiko hori ez da bakarrik «literatura gotiko»aren oroitzapena, era berean da haurtzaroko bizikizun latzen emaitza.
1820ko udan itzuli ziren Allandarrak Richmonda. Edgar, hamaika urterekin, haur ikaratia, isila, goibela zen, eta, bere heroi guztiak bezalaxe, bere baitan itxi zen.
Nolanahi dela ere, zor handiak egin zituen unibertsitatean; aitaordeak ez zituen ordaindu nahi izan, eta 1827an gurasoen etxetik alde egin zuen Edgarrek, Bostongo hirira.
Emantzipazioaz geroztik
Idatzita zituen poema batzuk besterik ez zuen hartu bidaiarako, eta laster argitaratuko zituen: Tamerlane and Other Poems (1827, «Tamerlan eta beste poema batzuk»); bere izenaz sinatu beharrean, «bostondar bat» ezizenarekin izenpetu zuen.
Poek berak idatzitako ohar biografiko batzuen arabera, sekulako abenturak bizi izan zituen garai hartan, askatasunaren aldeko borrokan, Grezian, Errusian, Siberian... Dena gezurra zen, ordea. Soldadu joan zen, eta hegoaldeko hainbat gotorlekutan ibili ondoren, West Pointeko Akademia Militarrean sartu zen. Gogokoa zuen hango diziplina, hantxe aurkitu zuen behar-beharrezko zuen bizitza ordenatua. Bere izaera zakarrak, baina, berehala sortu zizkion arazoak agintariekin. Azkenean bota egin zuten eskola militarretik, eta gurasoengana itzultzen saiatu zen. Ez zuten onartu, ordea, eta izeba batengana joan zen, Maria Clemm, beti zainduko zuen emakume eraman onekoa, Poeren emazte izango zenaren ama.
1833rako argitaratuak zituen hiru poema liburu, baina, ez baitzuten arrakastarik izan, hitz lauz hasi zen idazten. Baltimore Saturday Visitor egunkariak ehun dolarreko saria eskaintzen zuen ipuin lehiaketa batean. Poek sei kontakizun bidali zituen, eta Ms. Found in a Bottle («Botila batean aurkitutako eskuizkribua») kontakizunarekin (1833) lehiaketa irabazi zuen. Adiskide batek eskatuta, Southern Literary Messenger aldizkariko zuzendaritza hartu zuen: eginahal guztian, hamazazpi aleko argitaraldia hamabost milaraino igotzea lortu zuen. Literaturako kritikaritzat ospea lortu zuen.
Bizitza herri bat hasteko gogoa zuen, aldizkariko lanak segurtasuna eskaintzen zion, eta zoriontsua zela zioen. 1835tik 1837ra literatura kritika egin zuen Southern Literary Messenger aldizkarian.
1835ean Baltimore hirian ezkondu zen, hogeita sei urte zituela, hamahiru urteko bere lehengusu Virginia Clemmekin (bere izeba Mariaren alaba). Ezkondu eta zazpi urtera, ordea, tuberkulosiak jo zuen Virginia, eta ondoezik larrienak jota zegoen poeta: «[...] alferrik borrokatu naiz malenkoniaren kontra. Zorigaitzak jota nago, eta ez dakit zergatik». Edari alkoholdunak hartzen zituen bere egonezina ahazteko asmoz. Neurrigabe edaten hasi zen, eta zenbait egunez desagertzen zen, taberna zulo miserableenetan. Krisiak gero eta gogorragoak ziren.
Hainbat aldizkaritako zuzendari izan zen, eta modu berean errepikatzen ziren beti gertaerak: gau eta egun lan eginez, bere ardurapean zituen aldizkarien argitaraldiak biderkatu ondoren, arrakasta eta dirua lorturik, bat-batean depresiozko krisiak jotzen zuen, eta lur jota geratzen zen. Bazekien edariek izugarrizko kaltea egiten ziotela, baina ezin zuen utzi. 1845ean Poek bere poemarik famatuena argitaratu zuen: The Raven (Belea). 1847an hil zen Virginia emaztea. 1848an, Baltimoreko kale batean aurkitu zuten Poe, delirium tremensak jota, eta handik egun batzuetara hil zen, 40 urte zituela.
Poeren poesia eta kontakizunak
Poek poesia, fikzioa eta literatura kritikaren teoria landu zituen. Zenbait kritikariren iritziz (T. S. Eliot, Aldous Huxley), ez zuen ezertan obra biribilik lortu. Poeren poesiak, oso bakuna baita, oso erritmo markatuko lelo baten efektua eragiten du, eta sentimendu sakon eta primitiboak azaleratzen ditu. Poemek musikaltasun agerikoa dute, baina egileak sarritan belarrira ondoen jotzen duen hitza hautatzen du, ez poemak benetan behar duena. Izan ere, hitzen esanahiek ez zuten Poe bereziki arduratzen, ezta poemaren beraren esanahi orokorrak ere.
Izumenezko eleberria anglosaxoniar erromantizismoko genero herrikoia eta tradizio handikoa da. Poek leialtasunez jarraitzen dio tradizio horri, topiko guztiei eutsiz, baina osagai berriak txertatu zizkion, eta generoa bikain berriztatu. Lehen begiratuan, klasikoak bezalakoxeak dira Poeren izumenezko ipuinak: heroia hakar-bakarrik dago, gaztelu zahar batean, edo ziega batean itxia, edo basoan galduta. Osagai horiek, ordea, Poek ez ditu inoiz deskribatzen: halako lekuetan, egoera horietan egoteak dakarren egonezina eta larritasuna deskribatzen ditu. Izuzko ipuinetan gehiago nabarmentzen da izaki bat leku bat baino, sentsazio bat objektu bat baino. Poek ez du eszenografia bat antolatzen, izumenezko ipuin klasikoetan bezala; aitzitik, gogo-egoera iradokitzea da helburua.
Irakurketa poliki-poliki hasten da, irakurlea egoeraren dimentsio psikologikoaz jabe dadin; Poeren unibertsoa ez baitago ez benetako munduan ez izadiaz gaindikoan: adimenaren mundua da, gogoarena, errealitate objektiboaren gainean eraikia. Egileak ez du irakurlea mundu horren existentziaz konbentzitu nahi; kontzientzia guztiz nahasirik duen pertsona baten gogo egoeraren kide egin nahi du.
Kontakizun askotan, benetan gertatuak fantasia bitxienekin nahastu zituen. Horren adibide argiak dira The Narrative of Arthur Gordon Pym (1838, Arthur Gordon Pymen kontakizuna), Herman Melvilleren Moby Dicken aurrekaritzat hartzen dena. Poeren beste istorio famatu batean, gorago aipatutako Usher etxearen hondamena kontakizunean, neurosi kasu bat aztertzen da, oraintsu jakin denez, bere ezagun batena, ez, uste zen bezala, berea.
Interpretazioak, eraginak
Asaldagarria izaten da beti Poeren ipuinen irakurketa. Eta hala gertatzen da halako egonezin batek hartzen duelako irakurlearen irudimena, ez plazerik gabe ordea. Poeren kontakizunek sentikortasunari eragiten diote, haren alderdirik senezkoen eta ezkutuenari. Eta eragin hori negatiboa da, ez baitu ekintzara edo ezer baiestera bultzatzen; gehienera ere, ezezagunak edo ezagutu daitekeenaren mugak gugan duten indarrari buruzko hausnarketa sorrarazten dute. Hala ere, erromantizismo mugimenduko bigarren mailako epigonotzat hartu dute Poe adituek; fikziozko lanetan, eleberrigile gotikoen ondorengotzat, eta Lord Byronen eta Mary Shelleyren jarraitzailetzat olerkietan. Hori dela-eta, badirudi Ingalaterrako tradizioan kokatu beharra dagoela, baina, obra ingelesez idatzia badu ere, Poe ez da britainiar idazlea, estatubatuar idazlea da, areago, Estatu Batuetako hegoaldekoa: badira bere obran errepikatzen diren gai batzuk geroago William Faulkner, Eugene O'Neill edota Tennessee Williamsen lanetan ere agertuko direnak, familiako krimen baten obsesioa edo izugarrikeria batzuk.
Ipuinak
Poeren hiru ipuin bilduma daude euskaraz: Botila batean aurkitutako eskuizkribua eta beste ipuin batzuk, Koro Navarrok itzulia; Ligeia, izu ipuinak, Migel Anjel Unanuak itzulia; eta Kontakizunak, Koro Navarro k itzulia.
Pablo Sorozabal
Pablo Sorozabal Mariezkurrena (Donostia, Gipuzkoa, 1897ko irailaren 18a - Madril, Espainia, 1988ko abenduaren 26a) musika-konpositorea izan zen.
Aparteko joera erakutsi zuen genero lirikorako: "Katiuska" eta "La tabernera del puerto" zarzuelak, operetak eta "Adiós a la bohemia" opera idatzi zituen. Gernika hileta martxa ondu zuen (Euzko illen ibilketa), Gernikaren eta euskaldunen gerra tragediaren ikur.
Biografia
Langile-familia euskaldun batean jaio zen. Berbera euskaldun hutsa izan zen hamaika urte arte, gerora erdaldundu eta euskara asko galdu bazuen ere, saminez kontatu zuenez. Euskalerriaren Adiskideen Elkarteari esker, Pablok doan ikasi zuen solfeoa, baita instrumentu batzuk jotzen ere. Donostian egin zituen biolin eta piano ikasketak Alfredo Larrocha eta Manuel Cendoyarekin. Gaztaroan, kafetegiz kafetegi eta kabaretez kabaret ibili zen biolina jotzen, bizimodua ateratzeko.
Udal-beka bati esker, Alemaniara joan zen goi-mailako ikasketak egitera. Konposizio eta orkestra-zuzendaritza ikasketak egin zituen Stephan Krell eta Hans Sittekin Leipzigen. Geroago 1931. urtean Katiuska zarzuela estreinatu zuen arrakasta handiz, eta musika mota hori egin zuen aurrerantzean. Urte berean Orfeoi Donostiarraren zuzendaritza hartu zuen.
Zarzuela aipagarrienak: El adiós a la bohemia (1933); La del manojo de rosas (1934); La tabernera del puerto (1936); Black el payaso (1941); Don Manolito (1942); La eterna canción (1945).
Bestalde, Juan José opera idatzi zuen, 2009an Donostian estreinatu zena; Victoriana (1951) musika lana, Tomás Luis de Victoriaren omenez; filmetarako musika, Marcelino pan y vino eta Jai Alai, besteak beste; Albénizen Pepita Jiménez partituraren orkestratzea; Gernika sinfonia, hileta gisa moldatua; eta kantuak, Batelarien zortzikoa, Bi eusko abesti, Irugarren kalez kale, eta korurako eta txisturako Kalez-kale, besteak beste.
Arvernoko ezkutua
Arvernoko ezkutua (Le Bouclier arverne), Asterixen abenturak kontatzen dituen hamaikagarren abentura da. Pilote aldizkarian argitaratu zen lehenik, aldizkari honen 399. alea (1967ko ekainak 15ekoa) eta 421. alearen artean (urte bereko azaroak 16koa). Liburu eran, 1968an argitaratu zen. Hasieran, 1.000.000 liburuko tiraldia izan zuen. Salvat argitaletxeak 2016an argitaratu zuen Maddalen Arzallusen itzulpena.
Istorioa
Asterixek eta Obelixek, Abrarakurzixi bainuetxe batetara laguntzen diote, gaixotasun bat sendatzeko. Herrixkako buruzagia bere gaixotasunaz sendatzen ari den bitartean, Asterixek eta Obelixek Arvernien herrialdea zeharkatzen dute, Vercingetorixek, bere errendizioaren seinale bezala, Julio Zesarren "oinetan" jarri zuen ezkutuaren bila. Azkenean, ezkutu hori, ohi Abrarakurzixek berak etxetik irteten den bakoitzean erabiltzen duena dela ezagutzen da
Mamiki
Mamiki Bilboko konpartsarik beteranoetarikoa zen, hauen federakundearen kidea zena eta feminismoaren alde sortutakoa.
Mamiki Emakumeon Konpartsa feministen txosna zen. Jai eredu partehartzaile, inklusiboa, anitza eta berdinzale baten aldekoa. Bere helburua, jaietan, kalea, gaua eta plazak zoriontasun klase berrien sinonimoak izango zirelarik eta sekula ere ez arrisku arrazoia arau patriarkala betetzen ez zutenentzako.
Emakumeen kultura eta sormenari bidea zabalduko zien beraien egitaraua eta musikaren bidez. Antolakuntza eta muntaiaren lanak autogestioan eta emakumeen artean eginez oinarritzen zen. Horrela, babesleku askea eta autonomoa eraikitzea zuten helburu eta ahalduntze kolektibo feministarako iturburua.
Desagerpena
Aurrera jarraitzeko "egiturazko arazoak" aipatu zituzten erabakia hartzeko arrazoien artean, errelebo falta kasu. Talde prozesu baten ondotik eta 43 urteren ostean, erabaki zuten 2022an txosnarik ez muntatzea.
Duela urte batzuetatik arrastaka zekartzaten egiturazko arazoak aipatu zituzten erabakia hartzeko arrazoien artean, "jarduera guztia dinamizatzeko eta artatzeko errelebo konprometituaren" falta, besteak beste. "Talde eragilean gutxi gaude, ez dugu denera iristeko indarrik eta ez dago erantzunik guk gure mamiki-unibertsoa deitzen diogunaren aldetik", zioten. Azaldu zutenez, etengabeko ahalegina egin zuten emakumeak Mamikiko konpartsakide izatera animatzeko, baina nahi zuketen arrakastarik gabe. "Konpartsa dinamika proaktiboagoa eraikitzen saiatu gara, eta zikloa duintasunez ixteko azken ahaleginean, 43 urteko bizitzaren ondoren Mamikik merezi duen bezala, azken unera arte hainbat ate jo ditugu nahi genuen emaitza lortu gabe", irakur zitekeen argitara emandako idatzian.
Hala bada, "horretarako hauspo nahikorik" ez zegoela iritzirik, 2023ko Aste Nagusian txosnarik ez muntatzea erabaki zuten. Azpimarratu zuten erabakia talde prozesu baten emaitza zela, eta bazuela azken bileran bildu ziren konpartsakideen bermea. "Bertan, azken bost urteetako prozesua zehatz-mehatz azaldu genuen, eta argi geratu zen ziklo baten amaieraren aurrean gaudela, konpartsaren proiektuari agur esateko atarian".
Moshe Castel
Moshé Castel (משה קסטל, Jerusalem, 1909 – Tel Aviv, 1991) margolari israeldarra. Bere lanak eraikin publiko batzuetan ikus daitezke.
Biografia
Familia sefardi batean jaioa, Jerusalemgo Arte eta Diseinuko Bezalel Akademian, Académie Julianen eta Parisko École du Louvren ikasi zuen. Parisen 15 urtez bizi izan zen.
Ronda Rousey
Ronda Jean Rousey (Riverside, Ameriketako Estatu Batuak, 1987ko otsailaren 1a) borrokalari profesionala, arte martzial mistoetako borrokalari ohia, judoka ohia eta aktorea da. 2018. urtetik WWE borroka libreko enpresarentzat egiten du lan. Bere ibilbide profesionalean “Rowdy” izengoitia erabili izan du, Roddy Piper borrokalari profesionalaren omenez.
Crawford konderria (Missouri)
Crawford konderria (Crawford County) Missouriko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Steelville da. 2010eko zentsuaren arabera 24,696 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Ronda Rousey
2008ko Udako Olinpiar Jokoetan Rousey judoan domina bat jasotzen zuen lehen emakumezko estatubatuarra bilakatu zen, brontzezko domina irabazita. Ostean Arte Martzial Mistoetan lehiatzeari ekin zion. King of the Cage promozioan eginiko bere Arte Martzial Mistoetako debutean irabazi egin zuen eta ostean Strikeforce promoziora pasa zen. Bertan Strikeforceko emakumezkoen oilar pisuko azken txapelduna bilakatu zen, 2011n Ultimate Fighting Championship (UFC)-ek Strikeforce erosi aurretik. UFCko lehen emakumezko txapelduna izan zen, UFCko emakumezkoen oilar pisuko txapeldun izendatu zutenean. UFCko lehenengo emakumezkoen borrokan parte hartu zuen UFC 157an bere txapeldun gerrikoa  Liz Carmocheren aurka defendatu zuenean. Borroka ugari bere aurkariarengan armbar izeneko teknika bat aplikatu eta errendituaraziz irabazi zituen. Emakumezko batek gauzaturiko titulu defentsa kantitate handienaren (6) errekorra ezarri ostean Rouseyk Arte Martzial Mistoetako bere lehen porrota jasan zuen Holly Holmen aurka bere txapeldun gerrikoa galdu ostean. 2018an UFCren ospearen aretoan sartzen zen lehen emakumezkoa bilakatu zen.
Crawford konderria (Missouri)
Geografia
Crawford konderriak 192,631 kilometro koadro ditu. Horietatik 32 ura dira. Beste 192,311 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 12,82 da.
Ronda Rousey
2018an borroka librean lehiatzen hasi zen WWE enpresarekin kontratu bat sinatuz. Wrestlemania 34ean egin zuen bere debuta Kurt Angle borrokalariarekin batera binakako borroka misto batean Triple H eta Stephanie McMahon bikotea garaituz. Beranduago, SummerSlamen, WWEko bere lehen txapeldun gerrikoa irabazi zuen RAWko emakumezkoen txapelduna bilakatuz. WWEn jasan zuen lehen porrota Wrestlemania 35en jaso zuen Becky Lynch eta Charlott Flairren aurkako hiru pertsonako borroka batean bere txapeldun gerrikoa Becky Lynchen aurka galdu zuenean.
Crawford konderria (Missouri)
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 24,696 pertsonetatik 24,169 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 365 dira. 64 beltzak edo afroamerikarrak. 105 amerikar natiboak ziren eta 11 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 73 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 8 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 266 pertsonek kokatzen zuten.
Ronda Rousey
Aktore lanetan ere ibili izan da Rousey, besteak beste The Exambles 3 (2014), Furious 7 (2015) eta Mile 22 (2018) filmetan agertuz. My Fight / Your Fight izeneko autobiografia plazaratu zuen 2015ean.
Bizitza
Ronda Jean Rousey 1987ko otsailaren 1ean jaio zen Riversiden, Kalifornian. AnnMaria de Mars judokaren alaba da. Bere aitak, Ron Rouseyk, bere buruaz beste egin zuen 1995ean paraplegiko geratu ostean, Rondak zortzi urte zituelarik. Rouseyren familiak jatorri ingeles, poloniar, venezuelar eta trinitatearra du. Bere bizitzako lehen sei urteetan ezin izan zuen esaldi ulergarri bakarra esan dispraxia izaneko sindrome baten eraginez. Hori dela eta Rouseyk hiru urte zituelarik Riversidetik Jamestown, Ipar Dakotara joan ziren bizitzera, Minoteko Unibertsitatean hizkuntza terapia jaso zezan.
Rousey Dragoi Bola Zren eta Pokémonen zaletu amorratua da. Bere Pokémon gustukoena Mew da eta bere txikitako crush-a Vegeta. Wold of Warcraft bideojokuko jokalaria ere bada.
Hitzezko erasoak
Rondak trash talking kontzeptua sartu zuen emakumezko Arte Martzial Mistoetan. Elkarrizketa askotan hizkera zikina erabili izan du aurkarien trebetasunak kritikatzeko. Rondak ez du inoiz hau ukatu baina ez du barkamenik eskatu, berak kirola saltzeko balio duela uste bai du. Michael Phelps eta Kim Kardasianetaz ere gaizki esaka ibili izan da.
Judoko ibilbidea
Rouseyk hamaika urte zituenean judo egiten hasi zen, bere amak entrenatzen zuelarik. Hamairu urte bete arte entrenatu zuen bere amarekin, nahi gabe amari eskumuturra apurtu zion arte. Hamazazpi urte zituenean Rousey 2004ean Atenasen jokatu ziren Olinpiar Jokoetarako sailkatu zen. Claudia Heilen aurka galdu zuen lehen borrokan. Urte berdinean urrezko domina irabazi zuen Budapest, Hungarian jokatzen  zen munduko junior judo txapelketan. 2016an munduko junior judo txapelketan brontzezko domina irabazi zuen. Bi munduko junior txapelketetan domina bat irabazi duen lehen estatubatuarra bilakatu zen modu horretan.
2007an 70kg-koen kategorian lehiatzen hasi zen, munduko hiru onenetariko bat izatera iritsiz. Urte berean zilarrezko domina irabazi zuen Munduko Judo Txapelketan eta urrezko domina Panamerikar Jokoetan.
2008an Pekin, Txinan ospatzen ziren Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen. Final laurdenetan Edith Boschen aurka galdu zuen. Hala ere brontzezko domina irabaztea lortu zuen Anett Bohem garaitzean (Judon brontzezko bi domina ematen dira pisu kategoria bakoitzeko). Modu horretan Rousey judoan domina bat irabazten zuen lehen estatubatuarra bilakatu zen.
Entrenamendua
Olinpiar Jokoen ostean eta 21 urte zituelarik Rondak judoa utzi zuen. Garai haietan partekatutako pisu batean bizi zen eta 3 lan zituen bera eta bere txakurra mantendu ahal izateko.
Rousey judo entrenatzen hasi zenean bere amak bere taldekide ohiek eramaniko judo clubetara eramaten zuen. Azkenean Gokor Chivichyan judoka armeniarrak gidaturiko Hayastan MMA Academyn eman zuen izena. Bertan etorkizunean Arte Martzial Mistoetako borrokalari izango ziren Manny Gamburyan eta Karo Parisyanekin batera entrenatu zuen. Normalean bera baino handiagoak ziren gizonezkoen aurka borrokatzea egokitzen zitzaion eta hauek lurrera ezin botatzeak frustrazio handia eragin zion, askotan negar egiterainokoa.
Judoko entrenamenduak egiten zituen arren Arte Martzial Mistoekin harreman handia izan zuen, Gamburyan eta Parisyanek Arte Martzial Mistoetara bideratu bai zuten beren ibilbidea. Hala ere Rousey etzuten prest ikusi honetarako. Behin, Manny Gamburyanek Nate Diazen aurka izaniko borroka bat ikusi zuen Rondak eta liluraturik gelditu zen kirolarekin. 2009an Arte Martzial Mistoetan entrenatzea erabaki zuen. Hortik aurrera Rondak leku zein estilo ezberdinetan entrenatu zen.
Lehen urteak (2010-2011)
2010eko abuztuaren 6an Rouseyk Arte Martzial Mistoetan bere debuta egin zuen amateur gisara. Hayden Muñoz errendituarazi zuen 23 segundotan. Tuff-N-Uff lehiaketako final laurdenetan sartu zen 2010eko azaroaren 12an eta Autumn Richardson beteranoa garaitu zuen  57 segundotan. 2011ko urtarrilaren 7an jokatu ziren finalerdietan Taylor Stratford garaitu zuen 24 segundotan. Honen ostean profesional izateko bere interesa adierazi zuenez lehiaketan ordeztua izan zen.
Rondak 3-0eko marka dauka Arte Martzial Mistoetako amateur kategorian eta borroka guztien iraupena batuta ez da 2 minutuetara heltzen.
2011ko martxoaren 27an profesional gisara debutatu zuen King of the Cage promozioan. Bertan Ediane Gomes garaitu zuen 25 segundotan. 2011ko ekainaren 17an Hard Knocks Fighting Championship: School of Hard Knocks 12n kickboxingeko txapeldun zen Charmaine Tweet garaitu zuen 49 segundotan.
Strikeforce (2011-2012)
Rouseyk 2011ko abuztuaren 12an egin zuen bere Strikeforceko debuta, Sarah D’Alelio lehen roundean garaituz. 2011ko azaroaren 18an Julia Budd garaitu zuen lehen roundean. Borroka honetan Budden ukalondoa dislokatu zuen. Borrokaren ostean pisua galtzeko asmoa zuela iragarri zuen, modu horretan Miesha Tate, Strikeforceko emakumezkoen oilar pisuko txapeldunaren aurka lehiatu ahal izateko.
Rouseyren eta Tateren arteko borroka 2012ko martxoaren 3an eman zen Columbus, Ohion. Rondak lehen roundean garaitu zuen Tate, berriro ere bere aurkariari ukalondoa dislokatuz. Modu horretan Strikeforceko emakumezkoen oilar pisuko txapelduna bilakatu zen.
Rondak bere txapeldun gerrikoa Sarah Kaufmanen aurka defendatu zuen 2012ko abuztuaren 18an, Kaufman 54 segundutan garaituz. 2013an Strikeforce-ek ateak itxi zituen, bertako azken emakumezkoen oilar pisuko txapelduna Ronda Rousey izan zelarik.
Ultimate Fighting Championship (2012-2016)
2012ko azaroan Rousey Ultimate Fighting Championship (UFC) enpresak kontrataturiko lehen emakumezkoa bilakatu zen. Dane White, UFCko presidenteak, iragarri zuenez UFCko lehen oilar pisuko txapelduna izango zen Ronda Rousey. 2013ko otsailaren 23an bere titulu berria lehen aldiz defendatu zuen Liz Carmoucheren aurka.
2014ko otsailaren 22an Sara McMann dominadun olinpiarra garaitu zuen lehen roundean. 2014ko uztailaren 5ean Alexis Davis garaitu zuen 16 segundotan. 2015eko otsailaren 28an Cat Zinganoren aurka defendatu zuen bere titulua, 14 segundotan bere aurkaria garaituz. UFCko borroka laburrenaren marka hautsi zuen borroka horrek.
2015eko abuztuaren 1ean Rouseyk 34 segundotan garaitu zuen Bethe Correia. Garaipena WWEko borrokalari izan zen “Rowdy” Roddy Piper-i eskeini zion, borrokaren aurreko egunean hil bai zen. 2015eko azaroaren 15ean Ronda Holly Holmen aurka lehiatu zen. Rouseyk borroka galdu zuen bigarren roundean, lehen aldiz borroka bat galduz eta txapeldun gerrikoa galduz.
2016ko abenduaren 30ean Rousey Amanda Nunesen aurka lehiatu zen. Rouseyk 48 segundotan galdu zuen TKOagatik. Epaileak borroka gelditu behar izan zuen bi lehiakideen arteko potentzia eta kalitate ezberdintasunagatik (Rondak 12 golpe eman zituen, horietako 7 golpe ahul soilak izan zirelarik. Nunesek berriz 43 golpe eman zituen, 27 konektatuz eta horietako 23 aurpegian zuzen eman zituelarik.)
Adierazpen publikorik egin ez zuen arren Rondak bere Arte Martzial Mistoetako ibilbidea bukatutzat eman zuen.
Transfondoa
Ronda borroka profesionalaren zale amorratua izan da beti. Bere ibilbide profesionalean erabili duen “Rowdy” izengoitia Roddy “Rowdy” Pipper borrokalariaren omenez jarri zuen. Berak, Shayna Baszler, Jessamyn Duke eta Marina Shafirek “The four horsewomen” (Lau zaldizkoak) modura izendatu zuten beren burua “The four horsemen” borroka libreko talde ohiaren omenez.
Noizbehinkako agerraldiak (2014-2017)
2014ko abuztuan The Four Horsewomenak kamaran agertu ziren WWE SummerSlam ikuskizunean lehen lerroan eserita zeudelarik. Ikuskizunaren ostean eszenatokiaren atzean izan ziren, besteak beste Paul Heymanekin bilduz. Gau horretan WWE.com-ek Rousey elkarrizketatu zuen eta borroka librearen mundura pasako ote zen galdetu ziotenean «Batek daki » erantzun zuen.
2015eko martxoan WrestleMania 31 ikuskizunean lehen lerroan eserita izan ziren. The Rock eta The Authorithy (Stephanie McMahon eta Triple Hk osaturiko taldea) eztabaida bat izaten zebiltzala Stephaniek The Rocki zaplazteko bat eman eta bere ringa uzteko esan zion. Stephanie The Rocken kontura barrezka ibili zen honek emakumezko bat kolpatuko ez zuela esanaz. The Rock Rouseyrengana gerturatu eta ringera lagundu zuen. The Rocken partez Stephanie pozik joko zuela esan zuen honek. The Rockek Triple H erasotu zuen. Hau Rondarena gerturatu zenean ringetik kanpora bota zuen. McMahon Rouseyri zaplasteko bat jotzen ahalegindu zen, baina honek besotik heldu zuen, Rondak horrenbestetan erabilitako armbar izeneko giltza iradokiz, baina azkenean ringetik kanpora bota zuen. The Rockek eta Rouseyk ringean ospatu zuten The Authorityri eginikoa.
2017an Shayna Baszlerek bere WWEko debuta egin zuen Mae Young Classic txapelketan. Ronda eta gainontzeko Four Horsewomanak bertan izan ziren Shaynari babesa erakutsten. Shasha Bankesekin batera Four Horsewomen izenez ezagunak diren Charlotte Flair, Becky Lynch eta Bayleyri aurre egin zioten Arte Martzial Mistoetako Four Horsewomanek.
RAW (2018-2019)
Elimination Chamber ikuskizunean Kurt Angle, Triple H eta Stephanie McMahonekin batera izan zen bere kontratua sinatzen. Bertan Stephanie eta Rondak aurrez aurreko bat izan zuten eta horren ondorioz Rouseyk Triple H erasotu zuen. Horren ostean Rouseyk segmentuari amaiera eman zion kontratua sinatuz eta WWEren RAW markara pasaz. Martxoaren 5eko RAWean  agertu zen Wrestlemanian borroka bat nahi zuela esanaz eta Stephanie McMahon proposatuz aurkari gisara. Honi Kurt Anglek Triple Hri erronka luzatu ziola batu zitzaion eta Wrestlemaniarako Mixed Tag Team Match  (binakako borroka misto) bat iragarri zen, Tiple H eta Stephanie McMahon, Kurt Angle eta Ronda Rouseyren aurka. Wrestlemania 34en izaniko borroka horretan egin zuen Rouseyk bere debut ofiziala WWEko borrokalari gisara eta garaipena eskuratu zuen Angle-ekin batera.
Hurrengo asteetan istorio ezberdinak izan zituen emakumezkoen dibisioko izar ezberdinekin. Nia Jaxek erronka luzatu zion Rouseyri Money in the Bank ikuskizunerako, RAWko emakumezkoen txapeldun gerrikoa jokuan jarriz. Rondak deskalifikazioagatik irabazi zuen borroka Alexa Bliss borrokalariaren parte hartzeagatik. Alexa Blissek edozein momentutan tituluagatik borroka bat izateko aukera ematen zion maletina erabili zuen, modu horretan RAWko emakumezkoen txapeldun bilakatuz. Horrek frustrazio handia eragin zion Rondary eta hurrengo gauean Kurt Angle eta Alexa Bliss erasotu zituen RAWen. Hori dela eta Angle-ek 30 eguneko eten zigorra jarri zion. Extreme Rules ikuskizunera ikusle gisan joan zen, baina Nia Jax eta Alexa Blissek  izaniko borrokan esku hartu zuen Nia Jax lagunduz.
Abuztuaren 19an SummerSlam ikuskizunean Alexa Blissen aurka lehiatu zen RAWko emakumezkoen txapeldun gerrikoagatik. Rouseyk borroka irabazi zuen RAWko emakumezkoen txapeldun bilakatuz.
Bere lehen porrota 2019ko urtarrilaren 21ean jasan zuen, Sasha Banksek Rouseyren taldekide zen Natalya errendituarazi zuenean. 2019ko urtarrilaren 29an Rondak bere tituluagatik erronka irekia iragarri zuen. Bayleyk erantzun zuen erronka hau, baina Rouseyk titulua defendatzea lortu zuen. Ostean Becky Lynch (Emakumezkoen Royal Rumble borrokaren irabazlea) agertu zen Rondari Wrestlemaniarako erronka botaz.
Martxoaren 4ean Rondak heel (gaizto) papera bete zuen lehen aldiz, zaleen aurka agertuz (aurreko egunean hauek Becky Lynchen alde agertu ziren). 2019ko apirilaren 7an Lynch eta Flair-en aurkako borroka izan zuen Wrestlemania 35en Winner Takes All (Irabazleak guztia hartzen du) estiloko borroka batean, non RAWko eta SmackDowneko emakumezkoen txapeldun gerrikoa zegoen jokuan. Becky Lynchek irabazi zuen borroka. Modu horretan Rouseyk bere RAWko titulua galdu zuen.
Amaierako Mugimenduak
Armbar
Piper's Pit (Samoan drop)
Meridian (Mississippi)
Meridian Mississippiko hiri bat da. Lauderdale konderrian kokatua dago. 2010ean 41,148 biztanle zituen, 139.2 kilometro koadrotan banatuta.
Tibetar budismo
Tibetar budismoa, lamaismo ere deitua, budismo-eskola bat da, Tibeten, erdialdeko Asian eta Mongolian hedaturik dagoena; Tibeten errotu eta moldatu zelako du izen hori. Funtsean, budismo mahāyāna motakoa da, nahiz bertako Bön antzinako erlijioaren elementuak beretu dituen, Padmasambhava hinduak VIII. mendean zabalduriko vajrayāna edo tantrismo budikoaren praktikekin batera.
Budismo tibetarra Butan, Mongolia, Nepal, Txinako zenbait lekutan (Tibet edo Mantxuria), Errusiako zenbait zonaldetan (Buriatia, Kalmukia eta Tuva) eta Indiako zenbait lekutan (Ladakh, Sikkim eta Dharamsala bezalako Himalaya indiarretan).
20 milioi jarraitzaile inguru dituenez eta nagusitasuna duenez herrialde desberdinetan, budismoaren adar garrantzitsu eta handienetariko bat da.
Budismo mota honi lotuta "lama"ren figura agertzen da, laikoa zein monastikao izan daitekeena. Budismoaren banaketa klasikoan, hau da, monje eta laikoen artekoan, lama tibetarrek garrantzia berezia daukate, ez erlijioaren alorrean soilik, bizitza sozial eta ekonomiak ere bai.
Izena
Tibeten, pertsona budista izendatzeko erabiltzen den terminoa honako hau da: «ནང་པ་ nang-pa» (/naŋ˩˧.pa˥˥/), nang "barnealde" eta -pa atzizki nominalizatzailea, hau da, "barruan bilatzen duen pertsona". Budismoaren terminoa, berez, honako hau da: ནང་བསྟན nang-bstan (/naŋ˩˧.tɛ̃˥˥/); hau da, "(norberaren) barnealdeko ikasketak". Hau beste erlijio antolatu forma batzuekin kontrajartzen da, chos lugs (sistema dhármiko) deitzen direnak, esate baterako, kristautasuna Yi shu'i chos lugs (Jesusen sistema dhármikoa).​
Mendebaldekoek Txinara jo zuten budismo tibetarra hobeto ulertzeko. Han Lamaismo (lama jiao) erabili zen budismo txinatar tradidizonaletik bereizteko (fo jiao). Terminoa mendebaldeko jakintsuek hartu zuten, Hegelek barne, 1822an. Terminoa desakreditatua izan da, budismo indiar eta tibetarraren arteko diskontinuitatea markatzen baitu.
Beste termino bat, "Vajrayäna" (Tibetarrez dorje tegpa), noizean behin Tibeteko budismoa izendatzeko erabiltzen da. Hain zuzen ere, Vajrayânak Tibeteko budismoaren parte diren praktika eta tradizioen multzoa izateaz gain, beste tradizio budista batzuetan ere nabarmenak diren praktika eta tradizioen azpimultzo bat adierazten du.
Mendebaldean, "Indo-tibetar budismoa" terminoa gaur egungoa bihurtu da, Indiako iparraldean garapen budistaren azken etapetatik eratorria dela aitortzeko.
Dotrina
Budismo tibetarrak irakaspen budista klasikoeak sostengatzen ditu; hala nola, lau egia nobleak (Pakpé denpa shyi), anatman (bdag med), phung po, karma eta berpizkundea, eta sorrera dependientea rten cing 'brel bar 'byung ba). Bestalde, budismo Mahayanari (theg pa chen po) lotutako beste dotrina budista batzuk ere sostengatzen dituzte, hala nola, Vajrayāna tradizio tantrikoari.
Testuak eta ikerketa
Indiako testu nagusiak ikastea funtsezkoa da Tibeteko budismoaren eskoletako goi-mailako hezkuntzarako. Testu klasikoak eta beste testu erritual batzuk buruz ikastea espero da, hezkuntza monastiko tradizionalaren zati gisa. Hezkuntza erlijiosoaren beste zati garrantzitsu bat eztabaida formalizatuaren praktika da.
Tibeteko kanona XIII. mendean amaitu zen nagusiki, eta bi zatitan banatu zen: Kangyur (sutrak eta tankeak ditu) eta Tengyur (shastrak eta iruzkinak ditu). Nyingma eskolak ere testu bilduma bereizia du, Nyingma Gyubum izenekoa, Ratna Lingpak XV. mendean bildua eta Jigme Lingpak berrikusia.
Tibetarren artean, ikasteko hizkuntza nagusia tibetar klasikoa da; hala ere, Tibeteko kanon budista beste hizkuntza batzuetara ere itzuli zen, mongoliera eta mantxura, esaterako. Yuan, Ming eta Qing dinastietan, Tibeteko kanoneko testu asko txinerara ere itzuli ziren.
Testu asko mendebaldeko hizkuntzetara ere itzuli dituzte berriki mendebaldeko akademiko eta jardule budistek.
Sutrak
Budismo tibetarrean gehien ikasten diren sutrak testu Mahayanoak dira, hala nola, jakinduriaren perfekzioa, edo Prajñāpāramitā, Saṃdhinirmocana-sūtra edo Samādhirāja Sūtra sutrak.
Shastrak
Shastra izeneko testu budisten ikerketa oinarrizkoa da eskolastika budista tibetarrarentzat. XI. mende amaieratik, unibertsitate monastiko tibetar tradizionalek budismoaren ikasketa exoterikoa "bost tradizio testual handitan" banatu zuten.
Garrantzia handikoak dira ere "Maitreyaren Bost Itunak", Ratnagotravibhāga (Uttaratantra) ere barne hartzen dutenak, literatura tathāgatagarbha-n esanguratsua dena, eta Mahayanasutralankara, bide Mahayanaren inguruko testu bat.
Yogācārabhūmi-Śāstra eta Kamalaśīla-ko Bhāvanākrama, meditazioaren praktikako iturri nagusiak dira.
Ronda Rousey
Mugimenduak
Gutwrench powerbomb
Tibetar budismo
Shastrak
Testu indiarrak askotan zentralak diren arren, aditu tibetar handien material originala sungbum izeneko edizioetan jaso eta ikertzen da. Iruzkin eta interpretazioek desberdintasunak dituzte tradizioaren arabera. Gelug eskolak, esate baterako, Tsongkhaparen idazkiak erabiltzen ditu; aldi berean, beste eskola batzuk Rimé mugimenduko pentsalariak jarraitzen dituzte, adibidez, Jamgon Kongtrul edo Jamgon Ju Miphan Gyatso edo Sakya Pandita bezalako bere aintzindariak (Sakya eskolarentzat) eta zortzigarren Karmapa Migyur Dorje (Karma Kagyu eskolarentzat).
Ronda Rousey
Mugimenduak
Judo Toss (Over the shoulder arm drag)
Tibetar budismo
Literatura tantrikoa
"Itzulpen Berri" eskoletan (Sarma) banaketa honakoa da :
Ronda Rousey
Mugimenduak
Jumping knee strike
Tibetar budismo
Literatura tantrikoa
Nyingma-n, banaketa kanpoko tantretan egiten (Kriyayoga, Charyayoga, Yogatantra) eta barneko tantretan (Mahayoga, Anuyoga, Atiyoga o Dzogchen), Anuttarayogatantra direnak. Nyingma eskolarentzat, tantra garrantzitsuenek barne hartzen dituzte Guhyagarbha tantra, Guhyasamaja tantra,​ Kulayarāja tantra eta 17 Dzogchen tantrak.
Garrantzitsua da kontuan izatea tantra erro propioak ia ulertezinak direla Indiako eta Tibeteko iruzkin desberdinak izan gabe. Ondorioz, inoiz ez dira ikertzen iruzkin horiek erabili gabe.
Ronda Rousey
Mugimenduak
Leg trap exploder suplex
Enfasi (argipena)
Enfasi hitzak adiera zenbait ditu:
Ronda Rousey
Mugimenduak
Lifting side slam
Organo eramangarri
Egitura
Organo eramangarri ere esaten zaion tresna honen neurriak oso aldakorrak ziren, sorbaldatik uhal baten bidez zintzilik eraman zitezkeen tamaina txikikoetatik, mahai gainean jartzen ziren tesitura handiko tresnetaraino. Portatibo izendapenak organoaren mugikortasun erraz samarrari egiten dio erreferentzia, eta positiboa deiturak, berriz, tresna leku desberdinetan jartzeko edo kokatzeko aukerari, organo handiak ez bezala, azken hauek mugiezinak baitira.
Tibetar budismo
Praktikak
Budismo tibetarraren barnean, praktikak Sutra (edo Pāramitāyāna) eta Tantraren (Vajrayāna edo Mantrayāna) artean banatzen dira, linaje desberdinek klasifikazio modu hau eztabaidatu duten arren. Tsongkhaparen arabera (Gelug eskolarentzat, beraz), adibidez, Tantra eta Sutra bereizten dituen elementua jainkoen yogaren praktika da.
Vajrayāna praktikak Sutrayāna-n sartzen ez direla esaten den arren, Sutrayāna praktika guztiak Vajrayānaren praktikarekiko komunak dira. Tradizionalki, Vajrayāna bide boteretsuago eta eraginkorragoa dela uste da, baina potentzialki zailagoa eta arriskutsuagoa ere bada. Horregatik, ikasle aurreratuek praktikatu beharko lukete bakarrik, beste praktika batzuetan oinarri solidoak lortu dituztenek.
Pāramitā
Pāramitāk (perfekzioak, bertute traszendenteak) bertute klabe multzo bat dira, bodhisattva baten praktiken oinarria direna:
Tradizionalki, Dāna-ren praktika (ematea) monastikoei janari ofrendak egiteari egiten die erreferentzia. Uraren erritua, intsentsua, gurin eta lore lanparak Buda eta Bodhisattvei altare batean jartzea ere izan daiteke.
Mahayana, budismoaren beste forma batzuen antzera, bodhisattvako bost agindu eta botoen praktika moral (sila) budista tibetarraren parte da. Horiez gain, samaya izeneko boto tantrikoen multzo ugari ere badaude, iniziazio tantrikoen zati gisa ematen direnak.
L'Estréchure
L'Estréchure Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Ronda Rousey
Mugimenduak
Mounted punches
Tibetar budismo
Pāramitā
Erruki-praktikak (karuṇā) ere bereziki garrantzitsuak dira budismo tibetarrean. Bodhisattvaren bideari buruz baimendutako testu nagusietako bat Shantidevako Bodhisattvacaryāvatûra da. Tibeteko budismoan herri errukiaren meditazio bat tonglen da (maitasuna eta sufrimendua bidali eta jaso, hurrenez hurren). Chenrezigekin (Avalokiteshvara) lotutako praktikak ere errukiarekin lotuta daude.
L'Estréchure
Biztanleria
2007an L'Estréchure udalerrian erroldatutako biztanleak 164 ziren. Familiak 79 ziren, horien artean 34 pertsona bakarrekoak ziren (19 bakarrik bizi ziren gizonak eta 15 bakarrik bizi ziren emakumeak), 30 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 15 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Tibetar budismo
Esoterismoa eta samaya
Budista tibetarrak praktika tantriko gorenen inguruko borondatezko autozentsura kodigo batear atxikitzen dira. Tibetarrek, gaur egun, konfidentzialtasun gradu bat mantentzen dute oraindik irakaspen tantrikoen inguruan. Irakaspen budistetan horretarako prestatuta ez leudeken pertsonei informazioa emateari buruzko ohartarazpena egiten da.
Le Tronquay (Calvados)
Le Tronquay Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an biztanle zituen.
L'Estréchure
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Le Tronquay (Calvados)
Biztanleria
2007an Le Tronquay udalerrian erroldatutako biztanleak 740 ziren. Familiak 275 ziren, horien artean 54 pertsona bakarrekoak ziren (27 bakarrik bizi ziren gizonak eta 27 bakarrik bizi ziren emakumeak), 79 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 118 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Tibetar budismo
Esoterismoa eta samaya
Tantraren praktikak boto multzo bereizi bat mantentzea ere barne hartzen du, samaya (dam tshig) izenekoak. Horien zerrenda bat baino gehiago daude, eta praktikaren eta banakako leinuaren edo guruaren arabera bereiz daitezke. Esaten da boto horien defentsa funtsezkoa dela praktika tantrikorako, eta esaten da horiek hausteak kalte handia eragiten duela.
Le Tronquay (Calvados)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Organo eramangarri
Organo eramangarria Euskal Herrian
Higinio Anglés musikari eta historialariaren Historia de la música medieval en Navarra (1970) liburuan organo eramangarriaren aipamenak ageri dira, Nafarroako errege gorteetan, Karlos II.a Gaiztoa-ren garaian (1332-1387) eta Karlos III.a Noblea-renean (1361-1425), hala nola Aragoiko gortean. Idatzi horretan XIV. eta XV. mendeetako organo egile eta organo eramangarri joleen hainbat izen ere azaltzen dira.
Clara Fernández-Ladredaren Iconografía Musical de la Catedral de Pamplona (2004) lanak tamaina eta funtzio ezberdinetako organoen inguruan dihardu. Iruñeko katedraleko ikonografian aurki ditzakegun bi organoak argi eta garbi portatiboak direla dio. Hala ere, Nafarroako dokumentazioan dirudienez bi tipologiak aipatzen dira: batetik organo portatibo txikiak, gorteetan ez ezik ospakizun profanoetan ere erabiltzen zirenak, eta bestetik, organo positiboak, handixeagoak baina ez karolingiarrak bezain handiak, Erriberriko errege kaperakoak eta Santa Maria elizakoak, kasu.
Elizetako ikonografia
Euskal Herriko elizetako ikonografian aurkitu ditugun organo eramangarrien irudiak nagusiki XIV. eta XV. mendeetakoak dira. Gasteizko Santa Maria katedralean, Lekeitioko Andra Mariaren Jasokundearen basilikan, Debako Andre Maria elizan, Miarritzeko Santa Eugenia elizan eta Iruñeko Andre Maria Erreginaren katedralean, besteak beste, organo eramangarria jotzen duten musikariak aurki ditzakegu.