cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joxe Jabier Uresberueta
Kirol-ibilbidea
Patroi-lanetan lortutako garaipen nagusi modura, 1883ko Kontxako Bandera irabazi zuen Angelita traineruarekin. Bigarren geratu zen 1898an eta 1906ko Kontxako Banderan ere parte hartu zuen. Luis Karril handiari irabazi zion 1882an Kontxako estropada batean, baina argitzeke dago Kontxako Bandera zen ala bestelako estropada bat izan zen hura.
Château-d'Olonne
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 710 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 9 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 32 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 110 eraikuntza enpresak ziren, 172 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 19 garraio enpresak ziren, 38 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 12 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 39 finantziazio enpresak ziren, 42 higiezinen enpresak ziren, 88 zerbitzu enpresak ziren, 97 administrazio publikoko enpresak ziren eta 42 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 168 zerbitzu publikoetatik, 1 lan bilaketa bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 6 banku bulegoak, 1 funeraria, 23 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 3 autoeskolak, 17 igeltseroak, 18 margolariak, 22 zurginak, 11 iturginak, 8 argiketariak, 5 eraikuntza enpresak, 11 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 18 jatetxeak, 11 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 5 apaindegiak.
Joxe Jabier Uresberueta
Arrantza-patroia
Donostiako portuan sardina eta antxoaren arrantzarako ohiko traineru eta lantxen ordez arrantza-baporeak sartu zituen lehen arrantza-patroia izan zen (beste erabilera batzuetarako bapore handiak lehendik sartuak zituen Mercader familiak, 1877tik aurrera). 1900ean, Pierre Mari baporea erosi zuen Donibane Lohizunen, eta Denak-Bat izen berria emanda, Donostian matrikulatu zuen. Gerora, beste bapore batzuk ekarri edo eraikiarazi zituen.
Château-d'Olonne
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 71 establezimendu komertzialetatik, 2 hipermerkatuak, 3 supermerkatuak, 4 brikolaje denda handika, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 9 okindegiak, 5 harategiak, 1 kongelatu-denda zen, 3 liburu dendak, 11 arropa dendak, 6 etxerako tresna dendak, 3 zapata-dendak, 2 elektrotresna dendak, 8 altzari dendak, 3 kirol-dendak, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 5 lore-dendak ziren.
2000. urtean Château-d'Olonne udalerrian 44 nekazaritza-ustiategi zeuden, 585 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 eta 5 botika zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nueva Italia (Paraguai)
Nueva Italia Paraguaiko udalerri bat da, Erdialdeko departamenduan kokatua. 312 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 12129 biztanle zituen.
Apogonichthyoides nigripinnis
Apogonichthyoides nigripinnis Apogonichthyoides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Paraclinus nigripinnis
Paraclinus nigripinnis Paraclinus generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Kadmio
Kadmioa elementu kimiko bat da, Cd ikurra eta 48 zenbaki atomikoa dituena. Trantsizio-metal arraro samarra da, biguna eta urdin-zurixka. Bateriatan eta pigmentuetan erabiltzen da, esaterako produktu plastikoetan. Minbizia eragiten du.
Ingurugiroan zinkari, kobreari eta berunari asoziaturik eta forma naturalean aurki daiteke metal astun hau. Toxikotasunaren aldetik, kadmioa industriako substantzia kutsatzaile garrantzitsuenetakoa da, urteak pasa ahala gehiago zabaldu dena eta horrez gain osasunean (birika, garuna, barrabilak, giltzurrunak...kaltetzen ditu) lesio larriak eragiteko gaitasuna duena, gure gorputzaren iraizteko gaitasun ezagatik. Substantzia toxikoen eta gaixotasunen miaketan lan egiten duen Estatu Batuetako agentzia batek berunarekin, merkurioarekin eta artsenikoarekin batera konposatu arriskutsuenen artean sailkatu du, bostgarren postuan sailkatuz. Hori dela eta garrantzia toxikologikodun minerala da.
Airearen bidez isuri den lekutik distantzia handiak egin ditzake, organismo ezberdinentan pilatuz (moluskuak eta krustazeoak batez ere).
Ezaugarri nagusiak
Kadmioa metal xaflakor eta moldagarria da. Zinkaren antzeko zenbait ezaugarri dauzka, baina azken honek ez bezala, konposatu konplexuak osatzen ditu. Kadmioaren oxidazio-egoera arruntena +2 da, nahiz eta, zenbaitetan, +1 egoeran dagoen kadmioaren adibideak aurki daitezkeen.
Busso
Busso Italiako udalerri bat da. Campobassoko probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sulęczyno udalerria
Sulęczyno Poloniako Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Kartuzy barrutian kokatuta. 131,46 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5401 biztanle zituen.
Kadmio
Ezaugarri nagusiak
Normalean zinkaren ezpurutasun eran agertzen da naturan. Kadmioaren ekoizpena zinkaren isolatze-prozesuaren ondorioz egiten da. Zink sulfuroak erre egiten dira oxigenoaren presentzian, oxidoa eratuz. Oxidotik zink metala ekoizteko, karbonoarekin galdatzen da edo azido sulfurikoaren laguntzarekin elektrolisia eragiten zaio. Prozesu horretan sortutako zink metaletik kadmioa isolatzeko, hutseko distilazioa erabiltzen da (zinka galdatuta badago), edo kadmio sulfatoa prezipitatzen da (disoluzio elektrolitikoaren kasuan).
Historia
Kadmioa (latinez cadmia, grezieraz καδμεία kalamina kadmioa daraman mineralen nahasketa bat, zeinak Κάδμος Kadmo, Tebasen sortzailea, Greziako pertsonaia mitologikoaren izena daraman), Friedrich Stromeyer-ek, Alemaniako farmazietan , 1817an saldu zituen zinkezko konposatu kutsatuetan aurkitu zen. Karl Samuel Leberecht Hermannek, aldi berean, zink oxidoaren koloregabetzea ikertu, eta zikinkeria bat aurkitu zuen, lehenik, hidrogeno sulfuroa zuen prezipitazio horiagatik, artsenikoa zela susmatzen zena. Gainera, Stromeyerrek jakin zuen hornitzaile batek zink karbonatoa saltzen zuela zink oxidoaren ordez. Stromeyerrek elementu berria aurkitu zuen zink karbonatoaren (kalamina) ezpurutasun gisa, eta, 100 urtez, Alemania izan zen metalaren ekoizle garrantzitsu bakarra. Metalari latinezko kalamina izena jarri zioten zink mineral horretan aurkitu zelako. Stromeyer ohartu zen kalamina lagin lizun batzuk kolorez aldatzen zirela kalamina bero baina purua ez zenean. Emaitza horiek aztertzen tematu zen, eta, azkenean, kadmio metala isolatu zuen sulfuroa erre eta murriztuz. Pigmentu gisa kadmio horiaren potentziala 1840ko hamarkadan ezagutu zen, baina kadmio faltak aplikazio hori mugatu zuen.
Kadmioa eta bere konposatuak toxikoak izan arren zenbait forma eta kontzentraziotan, 1907ko Codex Farmazeutiko Britainiarrak dio kadmio iodoa sendagai gisa erabili zela artikulazio handituak, guruin eskrofulagarriak eta ospelak tratatzeko.
1907an, Nazioarteko Astronomia Elkarteak nazioarteko angstroma definitu zuen kadmio gorriko (1 uhin-luzera = 6438,46963) lerro espektral baten terminoetan. Hori 1927an onartu zen Pisu eta Neurriei buruzko VII. Biltzar Orokorrean. 1960an, metroaren eta angstrom-en definizioak aldatu ziren kriptona erabiltzeko.
Kadmioaren ekoizpena eskala industrialean 1930eko eta 1940ko hamarkadetan hasi ondoren, kadmioaren aplikazio nagusia burdina eta altzairua estaltzea izan zen, korrosioa saihesteko; Estatu Batuetan, kadmioa 1944an, % 62 eta, 1956an, % 59 plantxatzeko erabili zen. 1956an, Estatu Batuetako kadmioaren % 24 sulfuroen eta kadmioko selenidoen pigmentu gorri, laranja eta horietan bigarren aplikazio baterako erabili zen.
Karboxylates cadmium laurate eta cadmium stearate bezalako kadmio kimikoen efektu egonkortzaileak PVCan, konposatu horien erabilera areagotzea ekarri zuen 1970eko eta 1980ko hamarkadetan. Pigmentuen, estalduren, egonkortzaileen eta aleazioen kadmio-eskaria murriztu egin zen 80ko eta 90eko hamarkadetan ingurumen- eta osasun-araudien ondorioz; 2006an, guztizko kadmio-kontsumoaren % 7 baino ez zen erabili xaflaztatzerako, eta % 10 bakarrik erabili zen pigmentuetarako. Aldi berean, kontsumoaren beherakada horiek orekatu egin ziren nikel-kadmio baterien kadmio eskari gero eta handiagoarekin, eta horrek, Estatu Batuetan, 2006an izandako kadmio kontsumoaren % 81 ekarri zuen.
Erabilera nutritiboa
Ingestioa zuzenean eman daiteke likido bidez, soldaduretan kadmioa duten hoditerien bidez edo hondakinak ibaietara botatzen dituzten enpresen erruzko ur kutsatuaren bidez. Ez-zuzenezko era ohikoena elikagaien bidezkoa da, mineral hau lurrean aurkitzen denez, animali eta barazkietara igaro daiteke ur kutsatuarekin gertatzen den bezala eta hauetatik gizakietara.
Garrantzitsua da azpimarratzea irensten den kadmioaren %6-10 artean xurgatzen dela. Aldiz, aire kutsatua arnasten duten langile batzuek %30-50-a xurgatzen dute. Kadmioa odol zirkulaziora igarotzen da urdail edo hestea n elikagai eta ur kutsatua xurgatu ondoren, aldiz, biriken xurgaketa bidez arnastua izan denean. Kadmioaren xurgaketa hestean bi fasetan ematen da. Lehenengoan, mukosa zelulek hesteko lumenean dagoen kadmioa barneratzen dute. Bigarrenean, kadmioaren zati batek enterozitoen mintz baso laterala zeharkatzen du odol zirkulaziora igarotzeko. Egoera normaletan, hau da, kadmio kontzentrazioa baxua denean, zati handiena heste mukosan geratzen da atxikita, gehien bat metalotioneinari lotuta eta ondoren, paretaren ezkatatzearekin ezabatua izaten da. Ahoratutako kadmio dosia altua bada, metal askeak mukosa zeharkatzen du odol zirkulaziora igarotzeko, gibel eta giltzurrunetan pilatuz. Bi organo hauetan organismoko kadmio guztiaren %40-80a pilatzen da. Gibel barnean, pisu molekular baxuko proteina bati lotzen da. Proteina-kadmio konplexu horren kopuru txikiak etengabe igarotzen dira gibeletik odol zirkulaziora, giltzurrunetara garraiatuak eta glomerulo bidez iragaziak izateko. Ondoren, birxurgatua eta metatua izateko, giltzurruneko zelula tubularretan. Honek zuzenean inguruneko iturrietatik hartutako kadmioaren %1-2a iraitziko du, giltzurrun barnean metaketa eragingo duena (odol zirkulaziokoa baino 10.000 aldiz altuagoa).
Nagusiki entzimei eragiten die eta proteinen SH taldeekin elkarrekiten dute, erradikal askeak sortuz.
Funtzioak organismoan
Metal honek ez du animaliengan zein gizakiarengan inolako funtzio biologikorik. Hainbat erraietan metatzen da, gibel eta giltzurrunetan gehien, ondoren eragin toxikologikoak martxan jartzeko.
Gomendioak
Sarrera bidearen, esposizioaren, forma kimikoaren eta propietate fisiko-kimikoen arabera pertsona baten kalteak eragiteko kadmio kopurua aldakorra da. Aipatutakoez gain, badira beste hainbat faktore (erretzailea izatea, langileak babesik ez eramatea, adina…) kalteak eragin dezaketenak. Pertsona batek onartu ditzakeen dosien sailkapena mineralaren sarrera bidearen arabera eginez gero, irensketa eta arnasketa ezberdintzen dira. Arnasketa tasa irensketa tasa baino baxuagoa da. Azpimarragarria da dietako flabonoideek (polifenolen artean aurkitzen dira hauek) dituzten eta gehigarri gisa hartu daitezkeen hainbat substantziak metal honen efektu kaltegarriak gutxitzeko balio dezaketela. Substantzia horien funtzio onuragarrien artean erradikal libreak zein metalak bahitzea aurkitzen da. Beraz, metalen ioien eta flabonoideen arteko elkarrekintzak efektu kelatzailea dute.
Iturriak
Erretzaileak ez diren biztanlerian, elikagaiak dira kadmio iturri nagusienak. Hain zuzen, kadmio kontzentrazio altuenak alga, arrain, krustazeo, txokolate eta erabilera dietetikoko janari berezietan aurkitu dira.
Haurrentzako iturri nagusia amaren esnea da, kadmio kontzentrazio altua duten emakumeek esne bidez transmititzen baidute.
Hala ere, nahiz eta digestio aparatuan xurgapena baxua izan (%3-5), nahiko erraz metatzen da gibel eta giltzurrunetan, 10-30 urte iraun dezakeena. Horregatik, animalien erraietan (odolkiak…) ere nahiko kontzentrazio altuan aurki dezakegu kadmioa. Era berean, itsaskietan (bereziki osorik jaten direnak) era esanguratsuetan agertzen da.
Landare jatorriko elikagaiei dagokionez, kadmio kontzentrazio altuenak alga, kakao, perretxiko basatietan eta hazi oleaginosoetan daude. Halaber, zerealak ere kadmio ekarpen nagusiak dira. Izan ere, kadmioan bereziki aberatsak ez diren arren, dietako parte garrantzitsu bat dira. Honen ondorioz, aipaturiko landare jatorriko elikagai hauen ingestio altua duten pertsonek eta begetarianoek, astean, batezbesteko 5,4 ɥg kadmioko kontsumoa izan ohi dute; gomendaturiko dosiaren bikoitza suposa dezakeena. Era berean, bibalbioak (muskuilu, txirla…) eta perretxiko basatiak maiz kontsumitzen duten pertsonek ere ingestio nahiko altua izatera hel daitezke, 4,6 ɥg ingurukoa.
Ondorengo taulan, elikagai desberdinen kadmio kontzentrazioak agertzen dira: Bestalde, elikagaiak ez diren kadmio iturrien artean tabakoa eta hautsa aurki ditzazkegu. Era natural batean, kadmioa ingurugirora errekeen (harrien deskonposizioaren ondorioz) bidez nahiz atmosferara baso-sute, sumendi eta erregai-fosilen  eta hiri-hondakinen bitartez askatzen da. Gainera, maila industrialean, zink, fosfato mineralak eta simaurren sorketa industriak dira kadmioaren jatorri nagusiak.
Erlazionatutako gaixotasunak
Kadmio, minbizi-sortzailetzat hartzen da eta gaur egun, birika, endometrio, bular eta maskuriko minbizien eragile nagusieetariko bat dela baieztatu da. Halaber, jada aipatu denez, bereziki toxikoa da giltzurrunean, hodixka proximaletan kokatu eta giltzurrun gutxiegitasuna eragin dezake. Horrez gain, hezurretako desmineralizazioa eragin dezake (osteoporosia eta osteomalasia), hala giltzurrun gutxiegitasun horren ondorio izateagatik, nola modu zuzen batean hezurarri erasotzen diolako. Denbora luze igaro ondoren, esposizio tasa altua izanez gero, hodixkako kalteak iragazpen glomerularra gutxitzen du, giltzurrun hutsegitea eraginez. Honek, epe luzera minbizia eragin dezake (kadmioa gizakientzat kantzerigenoa izan daiteke).
Kadmioak osasunean eduki ditzakeen ondorioak ondorengoak dira:
Bukatzeko, esan beharra dago burdin erreserba gutxi duten gaixoengan kadmioaren eragina bereziki gogorra izan daitekeela.
Busso
Mugakideak
Bussok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Anaxyrus fowleri
Anaxyrus fowleri Anaxyrus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Thyrsotarsa
Thyrsotarsa Yponomeutidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Thyrsotarsa platybyrsa da.
Luis Villasante
Aita Luis Villasante Kortabitarte (Gernika, Bizkaia, 1920ko martxoaren 22a - Oñati, Gipuzkoa, 2000ko abenduaren 2a) frantziskotarra, euskal hizkuntzalaria eta euskaltzainburua izan zen.
Asko zekien euskarari buruz, sakon ezagutzen zituen bizkaiera, lapurtera eta gipuzkera. Euskal gramatika ikertu zuen garai hartan inor gutxik bezala, oparo pentsatu zuen euskarari buruz eta idatzi ere oparo, sakon eta prosa garden batekin. Inork ez bezala aztertu zuen Axular, eta hura estimatzen irakatsi zien hainbesteri. Villasanteren idazketa, lapurtera klasikoan oinarritua goraipatua izan da. Euskararen auziaz edo Axular. Mendea. Gizona. Liburua, lan interesgarriak izateaz gainera, eredugarriak dira saiakera literarioa edo kazetaritza landu nahi dituen edonorentzat.
Bizitza
1937an, jaioterriak pairatutako bonbardaketaren lekuko izan zen. 1945ean apaiztu zen frantziskotar. Teologia ikasi zuen Comillasen, eta han aurkeztu zuen doktore tesia, 1950ean ''La Sierva de Dios M. Ángeles, concepcionista franciscana (1873-1921). Estudio místico de su vida'' izenburuarekin.
Axularren Gero liburu ezaguna sakonki ikertu eta gaztelaniazkotu zuen, eta 1976an edizio kritikoa argitaratu. Euskalari gisa egindako lanen artean, aipatzekoak dira, orobat, Luis Eleizalde bildumakoak (1970-1988). Bildumako bederatzi liburu horietatik lehenengo zortzietan, Villasantek euskal morfologia eta sintaxia aztertu zituen, euskara idatzia bateratzeko ildoak ezartzeko asmoz. Bederatzigarren eta azken liburuan (Euskararen auziaz, 1988), berriz, bere iritzia azaltzen du euskararen arazo eta irtenbideez.
1950ean euskaltzain oso egin zuten, eta bosgarren euskaltzainburua izan zen 1970etik 1988 arte. Agintaldi hartan, euskara batua sortzeko prozesua sotiltasun handiz zuzendu zuen. Instituzio zale, oso zen moderatua, eta garai hartan, batuaren inguruko liskar betean, batek baino gehiagok harrigarritzat har dezake bera hautatu izana Euskaltzaindiko buru. Anjel Lertxundiren iritziz haren jakituria eta trenpu lasaia probidentzialak izan ziren baretasuna sustatzeko batuaren auzian. Protagonista baino gehiago, zerbitzari izan zen.
EIZIEko ohorezko kide izendatu zuten 1996an, eta Eusko Ikaskuntzako giza eta gizarte zientzietako saria jaso zuen 1997an. 2000ko abenduaren 2an hil zen, Arantzazuko santutegian.
Luis Eleizalde bilduma
Euskara idatzia bateratzeari buruzko bilduma horretako bederatzi liburuak argitaratu zituen:
Badger (Iowa)
Badger Iowako hiri bat da. Webster konderrian kokatua dago. 2010ean 561 biztanle zituen, 2.83 kilometro koadrotan banatuta.
Časy
Časy Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 233 biztanle ditu eta 2,57 kilometro koadroko azalera. Pardubiceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1362 urtean egin zen.
Moimay
Moimay Frantziako udalerria da, Saona Garaia departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Moimay udalerrian erroldatutako biztanleak 220 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 94 etxebizitza zeuden, 83 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 9 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 83 etxeak ziren eta 11 apartamentuak ziren. 83 etxebizitza nagusietatik 63 bere jabearen bizilekua ziren, 16 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 13 etxek hiru zituzten, 27 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 70 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 44 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 145 ziren, horien artean 100 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 100 pertsona aktiboetatik 92 lanean zeuden (54 gizon eta 38 emakume) eta 8 langabezian zeuden (3 gizon eta 5 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Moimay udalerrian 83 unitate fiskal zeuden, 190 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.932 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean Moimay udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
New romantics
"New romantics" musika taldea New Wave mugimenduaren kume hermafrodita izan zen.
Ingalaterran sortu zen 1980ko hamarkadaren hasieran, Londoneko eszenan. Billy´s eta Blitz izeneko klub elitistetan jaio zen. Bi klub hauen inguruan beste hainbat sortu ziren, horien artean Depeche Mode eta Culture Clubek euren lehen kontzertua eman zuten The Regency ezaguna.
New Romantic mugimendua punk izateaz nazkatu ziren aberats kumeek sortu zuten eta berehala inguratu zitzaizkien aldaketa hauetara beti so dauden ¨hornitzaileak¨. Diseinugile, artista eta guzti honekin dirua egin zezakeen petral asko apuntatu zen berehala aukera ugari eskaintzen zuen mugimendu berri honetara.
New Romantic mugimenduak, 70. hamarkadako Glam Rock-etik edan zuen. David Bowieren garrantzia ez dago ukatzerik, baina erromantiko berri hauek ez zuten aurrekarien hippy kutsurik. Natura etxeko koadroetan soilik bisitatzen zuten eta ez zegoen apenas diskurtso ideologikorik. Gau giro nabarmeneko mugimendu hau, klubetan garatu zen eta ez zuen etorkizunera begiratzen. Euren ideologiaren ardatzean ongi pasatzea eta askatasun sexuala zeuden (eta, printzipio, politiko gisa ez da gutxi).
Musikalki ere nabaritu zen aldaketa. Gitarra elektro-akustikoek sintetizadorei utzi zieten lekua. Brian Enoren melodia aurreratuak eta Kraftwerk bezalako taldeek irekitako bideari ekin zioten sintetizadore eta musika errobotikoari melodia gehituaz. Erasure, Ultravox, OMD (Orchestral Manoeuvres In The Dark), Soft Cell, Human League, Depeche Mode, Eurythmics, Pet Shop Boys, Frankie Goes to Hollywood eta abar luze batek gaur eguneraino eragina duen musika egiteko bide berri honi ekin zion.
Hala ere New Romantic mugimendua ez zen guztiz definitu Duran Duran eta Spandau Ballet bezalako taldeek lehen aipatutako Adam and The Ants-en estetika kodigoak bereganatu zituzten arte. Eta ile apaindegiko ateak ireki zirenean laka hodeiek musikaren mundua inbaditu zuten. Alphaville, Aztec Camera, China Crisis, Culture Club, Kajagoogoo, Japan, Fashion, Talk Talk, Modern English, Thompson Twins, Yazoo eta makina bat taldek musikaren unibertsoa Dante Gabriel Rossettiren koadro eder batean bihurtu zuten.
Campochiaro
Campochiaro Italiako udalerri bat da. Campobassoko probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Campochiarok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kokotxa
Kokotxak legatzaren (baita bakailao eta antzeko arrainen) kokotsekin egiten den Euskal Herriko jaki herrikoi eta ospetsua da eta arrainaren barailak eta brankiak azpialdetik elkartzen dituen "V" erako zati horri esaten zaio.
Beharra eta gosete gorria zer zen ederki zekiten arrantzale euskaldun batzuek (XIX. m.) asmatu zuten: arrain handien burua ere hezurretaraino aprobetxatu behar zen, kokotea osorik estolderiatik itsasora botatzen zen garaietan.
Kazola batean (oliba, ekilore, arto...) olioa jarrita, baratxuri, perrexil eta kokotxen gelatinarekin emultsioa egingo da, kazolari eraginez. Pipermina ere gehitzen zaio, batzuetan eta, azkenean, gatz pittin bat emango zaio. Sutatik atera eta kokotxek gelatina aska dezaten atze-aurrera astinduko da kazola. Ekintza hau gutxienez bi aldiz burutu behar da gelatina guztia irten eta saltsa loditu dadin. Prestatu den lurrezko kazola berean, bero dagoela, zerbitzatzen da.
Horrela ez ezik, arrautzaztatu eta frijiturik ere kontsumitzen da kokotxa.
Houserville (Pennsylvania)
Houserville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Centre konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Ñemby
Ñemby Paraguaiko udalerri bat da, Erdialdeko departamenduan kokatua. 40 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 131048 biztanle zituen.
Ajoarriero
Ajoarriero patataz, baratxuriz, arrautzez eta olioz osatutako nafar pasta da, almerizean egindakoa. Pasta hau arrainekin jan daiteke, normalean bakailaoarekin.
Jatorria
Baliteke mandazainek (gaztelaniaz: arrieros) asmatua izan, udako bere bidaietan elikagaiak babesteko. Apurka-apurka, gaua ematen zuten ostatuetan edo bentetan zerbitzatu eta jendarteratu zen. Egun oso preziatua da.
Errezetak
Egun, errezeta askotako osagaia da: arrain (bakailao ajoarriero), barazki (kalabazin ajoarrieroz beteta ), pasta (cannelloni bakailao ajoarrierorekin ) edo itsaskiarekin (otarrainxka ajoarriero ) primeran doa.
Crown Liquor Saloon
Great Victoria Street Ipar Irlandako Belfast hiriaren erdigunean dagoen pub edo tarbena ezagun bat da, hain zuzen ere, Great Victoria Street kalean dago, Europa Hotelarekin parez-pare.
1849n Felix O'Hanlonek The Railway Tavern izenez ireki zuen, Michael Flanaganek erosi eta 1885an haren semea zen Patrick Flanaganek zaharberritu etaa berrizendatu zuen. Horretarako, garai hartan Irlandara bertako katedralak eraikitzera etorritako italiar artista eta beharginei bertara lan egitera deitu zien. Ondorioz, gaur egun tabernak kanpoaldean nahiz barnealdean ospetsu bilakatu duten italiar estiloko egur nahiz beirazko apaindurak ditu.
Gaur egun Belfast hiriko taberna ospetsuenetakoa da, bai eta leku bisitatuenetakoa ere.
Varron
Artikulu hau idazleari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Marko»
Marko Terenzio Varron, latinez Marcus Terentius Varro, (Rieti, K.a. 116 - K.a. 27) Antzinako Erromako latinezko idazle bat izan zen. Bere garaian ospetsu bihurtu zen idazle ugaria eta jakitun handia izateagatik. Satira, olerkigintza, filosofia, biografia, historia eta nekazaritza gaiak ukitu zituen besteak beste. Horrela, Kintilianok Vir Romanorum eruditissimus (euskaraz, Erromatar guztietan gizon jakintsuena) izendatu zuen. Zizeronen laguna izan zen eta politikan ere karrera labur bat egin zuen, baina azkenean utzi eta idazten eman zuen bere bizitza gehiena.
Bizitza
Varron ordo equester gizarte klasearen pribilejioa zuen familia baten barruan jaio zen seguru asko. Lucius Accius idazle eta maisuaren ikasle izan zen. Geroago, 20 bat urte zituela, Lucius Aelius Stilo filologoaren ikasle aritu zen. K.a. 84-82 urteetan Atenasera joan zen bere ikasketak sakontzera. Bertan filosofia joera ezberdinak (platonismoa, pitagorismoa, ...) ezagutzeko aukera izan zuen eta horrela pentsaera eklektikoa osatu zuela baieztatu da. Hala ere, estoizismoak berarengan eragin berezia izan zuela aipatzen da, Lucius Aelius Stilo bere maisuari esker batez ere.
Energia Euskal Autonomia Erkidegoan
Euskal Autonomia Erkidegoko energia-kontsumo altuena 2008an gertatu zen; handik aurrera, energia primarioaren erabilera murriztu egin da (2007-11 bitartean, % 16,78; 2010-11 bitartean, % 8,25) baita energia-kontsumoa ere (2007-11 bitartean, % 10,04 eta 2010-2011 tartean, % 4,16), eta hori guztia gas naturalaren eskariaren % 27ko beherakadaren ondorioz gertatu zen bereziki (% 18, petrolioaren deribatuen kasuan).
Bestalde, 1990-2011 tartean energia-nahasketa handia izan da. Ikatz eta petrolioren deribatuak energia primarioaren % 50 izatetik % 39ra pasatu ziren 2000-10 hamarkadan. Ordea, gas naturalak eta energia berriztagarriek garrantzi handiagoa dute gaur egun: gasaren kontsumoa % 21etik % 41ra igo da azken hamarkadan, eta energia berriztagarriak, % 4tik % 7ra.
Aldaketak egon diren arren, EAEn hidrokarburoak, petrolioa eta gasa erabiltzen dira nagusiki lehen mailako energia-iturri gisa (% 90eko kontsumoa guztira). Hala eta guztiz ere, beste herrialde batzuekin alderatuta, adierazgarriak dira gas naturalaren garrantzi handia eta ikatzaren erabilera txikia. Azken horren garrantzia are gehiago murriztuko da, Pasaiako azken ikatz-zentrala termikoa ixtearen ondorioz (2012ko abenduan).
Barne-produkzioaren parterik handiena energia berriztagarrien bidezkoa da, 250 ktpb (kilotona petrolio baliokide) 2000. urtean eta 350 ktpb baino gehiago 2011n.
Oro har, energiaren inguruko egitura-aldaketa handiak gertatu dira. Batetik, 1990eko hamarkadaren hasieratik ikatzaren erabilera asko murriztu da; bestetik, elektrizitateak, gasak eta energia berriztagarriek garrantzi handia hartu dute, batez ere gasaren kasuan (energia-nahasketan ia bikoiztu egin da). Petrolioaren deribatuen erabilera ere handitu da, nahiz eta pisu erlatiboa mantendu den nahasketa osoan.
Energia berriztagarrien pisua ez da oso deigarria EAEko energia-nahasketari dagokionez. Iturri berriztagarriak 2011ko energia eskariaren % 7,1 izan ziren, eta produkzio elektriko berriztagarriak % 5,4 baino ez. Horrela, 2010eko datuekin alderatuta, murriztu egin zen kantitatea, besteak beste, ekoizpen hidrauliko baxuagatik.
Azkenik, kontuan hartu behar da EAEren energia-beharrizanen % 94,2 inportatu egiten dela, Europan Luxenburgoren atzetik baino ez (% 96,8). Beraz, gero eta handiagoa den energia-fakturari aurre egiteko, beharrezkoa izango da ahalegin ekonomiko garrantzitsua egitea.
Lurralde historikoen datuak
Azken hamarkadetan energia-kontsumoa mantendu egin da Bizkaian. Hala eta guztiz ere, pisua nabarmen galdu du EAEko beste lurraldeekiko (1993an kontsumoaren % 57 zegoen bertan, eta 2011n, berriz, % 43). Gipuzkoan hazi egin da kontsumoa, eta pisu osoaren zati handiagoa izatera pasatu da, % 29tik % 38ra. Arabaren kasuan ere gauza berdintsua gertatu da, % 14tik % 19rako igoerarekin. Nolanahi ere, ekoizpena, biltegiratzea eta energiari buruzko erabakiak hartzeko azpiegitura nagusiak Bizkaian daude.
Sektoreka
Energia-mota bakoitzaren erabilera asko aldatzen da sektorearen arabera. Gas naturala industrian (% 45) eta ekoizpen elektrikoan (% 41) baliatzen da gehien; petrolioaren deribatuak garraioaren sektorean (% 83) erabiltzen dira nagusiki; energia elektrikoa, industrian (% 60) eta zerbitzuen sektorean (% 39).
Azken bi hamarkadetan energia-kontsumoa nabarmen hazi da munduan (1993-2011 bitartean % 25,7). Sektoreka, garraioa eta industria dira eskari handiena dutenak. Elkarren artean, sektore horiek, energia osoaren % 80 kontsumitzen dute EAEn.
Bestalde, energia-kontsumoa areagotu den arren, ekonomiaren, industriaren eta garraioaren energia-intentsitatea oso ona izan da. Esaterako, 2011n % 85ekoa zen, 2010ean baino % 5 handiagoa. Horri dagokionez, EAEren egoera, EBko herrialde gehienetan baino hobea da, Espainia barne. Adibidez, 2011n, Danimarkak, Austriak, Erresuma Batuak eta Irlandak bakarrik izan zituzten datu hobeak.
Industria-sektore nagusiak intentsiboak dira energiaren kontsumoan, hala nola paperaren sektorea eta altzairuaren sektorea.
Hirugarren sektorearen energia-kontsumoa % 20 ingurukoa izan da; zerbitzuak % 58 eta etxebizitza partikularrak % 42. Hirugarren sektoreko energia-eskariari erreparatuz gero, azken hamarkadan, petrolioaren deribatuek lekua utzi behar izan diote energia elektrikoa eta gasari.
Etorkizunari begira
Azken hamarkadan, Europak bultzatuta, energia aurrezteko zenbait zuzentarau garatu dira, 2020. urtea jomugatzat harturik. Eraikuntza iraunkorra eta eraginkortasun energetikoa dira zuzentarau horien helburuak, eraikuntza berriak eta dagoeneko existitzen diren eraikinen birgaitzea kontuan hartzeko. Zentzu horretan, eta azken bi hamarkadetako sektorearen eraldaketa kontuan hartuta, etorkizunari begira, eskariaren aldetik etorriko dira aldaketa garrantzitsuenak, energiaren aurrezpenak eta eraginkortasun energetikoak garrantzia izango baitute.
David McCallum
Gaur egun, CBS estatubatuar telebista katean emititzen den NCIS telesaila ospetsuan Donald "Ducky" Mallard doktorea antzeztu ohi du.
Ziurrenik Euskal Herrian 1980ko hamarkada eta 1990eko hamarkadan ETB1an euskaraz nahiz ETB2an gaztelaniaz emititu ziren The Invisible Man (1975) eta Kidnapped (1978-1979) telesailetan agertzeagatik ezaguna izango da. Lehenbiziko telesailan gizon ikustezinaren paper nagusia antzeztu zuen, bigarren telesaila berriz Robert Louis Stevenson eskoziar idazlearen izen bereko eleberrian oinarrituta zegoen, bertan Alan Breck Stewart eskoziar matxinatuaren papera antzezten zuelarik.
2370 van Altena
2370 van Altena asteroide baten izena da. ekainaren 10an aurkitu zuen A. R. Klemola-ek El Leoncito Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1965 LA izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2370 van Altena asteroidearen orbitak batezbeste 2,714 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,214 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,214 distantziara. Eszentrikotasuna 0,184 da, eta makurdura orbitala 8,28ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.9 da.
Sulejów udalerria
Sulejów Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Piotrków barrutian kokatuta. 188,23 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 16265 biztanle zituen.
San Lorenzo (Paraguai)
San Lorenzo Paraguaiko udalerri bat da, Erdialdeko departamenduan kokatua. 41 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 254358 biztanle zituen.
Pablo Iglesias Posse
Pablo Iglesias Posse (Ferrol, Galizia, 1850eko urriaren 18a - Madril, Espainia, 1925eko abenduaren 9a) politikaria izan zen, Espainiako sozialismoaren figura nagusia. PSOE (1879) eta Langileen Batasun Orokorraren (UGT) (1888) sortu zituen eta bietako presidentea izan zen. Espainiako sozialismoaren aitatzat hartua, gaur egun haren irudia Pablo Iglesias Fundazioak aldarrikatzen eta mantentzen du.
Bizitza
Pablo Iglesias Posse Ferrolen jaio zen, Galizian, 1850eko urriaren 18an. Langile-familia batekoa zen. Aita Pedro Iglesias izan zuen; eta ama, Juana Posse. Aitaren heriotzaren ondoren, Madrila joan ziren bizi izatera Pablo, anaia txikia Manuel (geroago tuberkulosiak hil zuena) eta haien ama. Pablo eta ama oinez joan ziren; eta anaia txikia, berriz, aurrez bidali zuten.
1979ko Alemaniako Sari Nagusia
1979ko Alemaniako Sari Nagusia urte horretako Uztailaren 29an ospatu zen Hockenheimring zirkuituan.
Pablo Iglesias Posse
Bizitza
Madrilen lan egiten zuen osaba baten laguntza espero zuten, baina amaren anaia hilda zegoen, jada, eta zerua eta lurra aurkitu zen sendia. Moreria kaleko 8.eko txapitula batean egokitu ziren eta, urtebete geroago, Pablo Real Hospicio General de Pobres del Ave María y Santo Rey Don Fernando izeneko erakundean sartu zuten. Osasuna okertu zitzaion erabat eta bizitza osorako kalteak nozitu zituen. Tipografo lana ikasi zuen, 1861ean, 1854az geroztik goizero ateratzen zen La Iberia egunkaria ateratzen lagundu baitzuen.
Augusto Burgos ezagutzeko aukera izan zuen, Revista Mensual de Agricultura, El Fomento, Miscelánea edo Boletín de Agricultura, Industria y Comercio bezalako aldizkarien kolaboratzaile. Burgos Pablo Iglesias semetzat hartzekotan ere ibili zen, baina amarekin zeukan harreman estua zela-eta, ez zuen sekula ideia hori gauzatu.
1862ko eguberritan, Pablo, ihes egin eta, amarengana joan zen bisitan Morería kalera eta zigor bortitzak ekarri zizkion horrek; izan ere, aldizkaria umezurztegian egiteak ez baitzien gune hortatik alde egiteko baimenik ematen han lanean zebiltzan tipografo eta ikasleei. Bizitza osoa markatu zion horrek ere, langileen lider bilakatu zen garaian.
Seiurteko demokratikoan (1868-1874), bere heziketa autodidaktikoan segitu zuen. Pobrezian bizi zen oso, tipografo-mutil gisa irabazten zuen soldata txikiarekin eta, beste tipografoek ez bezala, ez zuen hitzaldietara joateko aukerarik. Hala ere, Colegio Internacional edo San Carloseko aretoetan ematen ziren hitzaldi akademikoetara joaten hasi zen eta han entzun zituen Francisco Giner de los Ríos, Miguel Echegaray eta Raimundo Fernández Villaverde. Mutilaren heziketa osatzen joan zen horrekin, bai eta egin zituen harremanekin eta irakurketekin. Manuel Ruiz Zorrilla ministroak sustatu zituen klaseak ere lagungarri izan zituen, bere pentsamendua osatzeko. Ez zuen irakaskuntza arauturik segitu, baina mila gai landu zituen han, frantses hizkuntzaren hastapenak barne.
Militantzia
1870eko ekainaren 26an, Madrilgo tipografoek ordezkari hautatu zuten, beste bi kiderekin batera eta, horrela, 20 urte zituela, Nazioarteko Langileen Elkarteko ordezkari izan zen.
Urtebete geroago, La solidaridad aldizkarian artikuluak idazten hasi zen: lehena La Guerra izan zen. Pazifismoaren aldeko aldarrikapena, espainiar sozialismoan garrantzia izan zuena, ez Pablo Iglesiasen lehena izan zelako bakarrik, baita gerrarekiko kritikoa zen lehen artikuluetakoa izan zelako, estatuak eta langileriak nozitu behar zituen ondorioak azpimarratuz.
Jazarpen eta bortizkeriaz beteriko urteak izan ziren haiek, internazionalaren bilera baten aurka egin zena bezala, maiatzaren 2an Pablo Iglesias Café Internacionalean zegoela. Gobernazio ministerioaren ekintza horrek haien aurkako postura gogorra mantenduko zutela erakutsi zien langile elkarteei.
Urte horietan sortu zen La Emancipación astekaria: madrildar langileriaren bilgune izan zen, hasieran, Internazionalaren aurkako errepresioa zela-eta, Lisboan editatu bazuten ere.
1881ean, Sagastak agintea hartu eta Internazionalean biltzen ziren langile-erakundeen gaineko kontrola gogortu egin zen. Hala ere, langile mugimendua ezin zen geratu, jada, eta Paul Lafargue teoriko iraultzaile marxista eta Karl Marxen alabarekin ezkondutako sendagilea ezarri zenean. Pablo Iglesias eta Friedrich Engelsek gutun bidezko harremana hasi zuten eta, pixkanaka, Langileen Alderdi Sozialista bat sortzen joan ziren.
Langileen alderdi eta sindikatuak
Madrilgo Langileen Nazioarteko Erakundean sartu zenetik, jazarpen eta kaleratze bat baino gehiago jasan zuen 1874an Inprimatzeko Artearen Elkarteko lehendari egin zuten arte. Postu horretan eta klandestinitatean, langileen alderdi politiko sozialista bat eratzen hasi zen, 1879ko maiatzaren 2an PSOE sortu zenean amaitu zena. Tetuán kaleko Casa Labra izeneko tabernan izan zen eta 25 lankide izan ziren bertan: 16 tipografo, 4 sendagile, doktore bat, 2 bitxigile, marmolista bat eta zapatari bat.
Apaindura handirik gabe bizi izan zen eta garaiko langileen pobreziarekin identifikatu zen. Bolada batean, El Socialistaren egoitzan bertan bizi izan zen eta, maiz, ez zuen beste soldatarik. Zarzuela oso atsegin zuen eta oso ondo abesten omen zuen, gainera. Ez zen sekula ezkondu, baina bai izan zuen emakume bikotekidea eta haren semea berea izan balitz bezala hartu zuen.
1886ko maiatzaren 12an atera zen El Socialista-ren lehen alea, Iglesiasek berak sortu zuen sindikalismoaren inguruko aldizkaria: oraindik ere argitaratzen da.
1888an, Langileen Batasun Orokorra, UGT sortu zuen eta bertako lehendakaritza hartu zuen 1889an. II. Internazionalaren sorrerako biltzarrean izan zen urte berean, PSOEko bozeramalea izan zelarik.
1890ean, maiatzaren 1eko manifestazioaren buruan joan zen, 8 orduko laneguna eta haurrak lanerako ez erabiltzea eskatuz. Urte horretan, PSOEren II. Biltzarra eratu zuten eta hauteskundeetan parte hartzea erabaki zuten langile sozialisten alderdi errepublikar gisan. 1905eko hauteskundeetan, Pablo Iglesias, Largo Caballero eta García Ormaechea Madrilgo zinegotzi hautatu zituzten. Bi alditan izan zen zinegotzi: 1906-1910 eta 1914-1918.
1908an, Madrilgo Casa del Pueblo sortu zuen eta, 1909an, berriz, 18 egunez egon zen atxilo, Bartzelonako Aste Tragikoa zela-eta, greba orokorrera deitzen zuen manifestu bat sinatu zuelako.
1910ean, PSOEk lehen diputatua lortu zuen Espainiako Legebiltzarrean eta Iglesias hauteskunde batean baino gehiagotan izan zen, errepublikarrekin koalizioan, eta ordezkarien kopurua igotzen joan zen.
Azken urteak
1919an, pneumonia batek politikatik aldendu zuen eta osasuna gero eta okerrago zuen.
1920 eta 1921ean, PSOEk zatiketa jasan zuen, bi talde Leninek deituriko III. Internazionala edo Komiternera atxikitu zirenean. Partido Comunista Español eta Partido Comunista Obrero Español ez zeuden PSOEren moderazioarekin gustura eta, azkenean, PCE sortu zuten.
1925eko abenduaren 9an hil zen Madrilen. Hilotza baltsamatu eta hiriburuko Casa del Puebloko kaperan erakutsi zuten. 150.000 jarraitzaile izan ziren haren hiletan.
Paraclinus rubicundus
Paraclinus rubicundus Paraclinus generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Smriti
Smriti izenarekin hinduismoak tradizioaren bitartez jasotako testu vedikoak izendatzen ditu. Hinduismoak literatura vedika (shastras) testu sakratutzat onartzen ditu. Horren barruan antzinako testu sanskrito asko eta asko onartuak izan dira. Horien artean bi motako sailkapena egiten da:
Smriti testuak
Hauek dira tradizioz jasotako testuak:
Čavisov
Čavisov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 501 biztanle ditu eta 4.04 kilometro koadroko azalera. Ostrava-City barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1494 urtean egin zen.
Sulejówek
Sulejówek Poloniako Mazoviako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Mińsk barrutian kokatuta. 19,31 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 19489 biztanle zituen.
Bular (itsasontzietan)
Itsasontzien bularra haien brankaren aurrealdea da, askotan kroskoaren egiturarentzako funtsezkoa den eta gila eta karelaren artean jartzen den gilaren hedaduraz, hemen bularreko gilaren hedadura deituko denaz, eta bere inguruko kroskoaren oholez edo altzairuzko edo beira-zuntzezko xaflez osatua.
Aipatutako gilaren hedadura gehien bat zurezko ontzietan agertzen da baina ez haietan bakarrik. Hedadura hori zurez egindako ontzien egituraren funtsezko atala da, kroskoaren ababorreko eta istriborreko oholak batzen diren gunea sendotu eta egitura osoa zurruntzeko.
Wikispaces
Wikispaces webguneak ostatu zerbitzuak eskaintzen zituen (2005-2018), hezkuntza helburuetarako izanez gero, dohainik. Wikiak sortzeko aukerak, erraztasunak, eskaintzen zituen Wikispaces enpresak eta wiki horiek sarean kargatzeko eta alokatzeko ostatu zerbitzua eskaintzen zuen. Egoitza nagusia San Franciscon, Kalifornian zegoen kokaturik. Sortzaileak James Byers eta Adam Frey izan ziren. Horiekin batera Dominick Bellizzi ibili zen zuzendaritza taldean. Hasieran Tangient LLC enpresaren izenpean abiatu ziren 2005ko martxoan. Handik bederatzi urtetara Wikispaces TSL Education enpresak erosi zuen, 2014ko martxoan. Wikispacesen lehiakide nagusiak PBworks, Wetpaint, Wikia, Google Classroom, Edmodo eta Google Sites ziren. Lehiakideen artean handienetakoa izan zen urtetan.
2014ko irailean, TSL Education enpresak iragarri zuen utziko ziola doaneko ostatu eskaintzeari hezkuntzarako erabiltzen ez ziren wikietan.
Urte beteko doaneko zerbitzuak eskaini izan ziren zenbait wiki pribatutarako eta beti egon ziren eskaintza bereziak, doakotasuna luzatzeko eskaintza, zenbait GKEentzat eta dirua irabazteko helburu nagusi ez zeukaten zenbait proiekturentzat. Wikispaces-ek dagoeneko 100.000 premium wiki doan eskaini ditu hezkuntza helburuetarako. Horietako asko euskaraz. Izan ere, Wikispaces boluntario batzuek euskaratu zuten 2009. urtean. Zerbitzuan egiten diren aldaketa berriak euskaraz jartzeko aukera irekia egon zen urte batzuetan baina aukera hori itxi zuten 2014. urtean. Dena den, webgunea itxi arte, Wikispaceseko gune gehienak euskaraz topa zitezkeen nabigatzailea euskaraz jartze hutsarekin.
2018. urtean hurrengo hilabeteetan zerbitzu guztiak amaitutzat emango zituztela iragarri zuten modu ofizialean.
Hezkuntzan
Wikispacesek doaneko zerbitzua eskaintzen du hezkuntzako helburuetarako baldin bazen. Gainera, horrelako doaneko wikietan publizitaterik ez zuela txertatuko agintzen zuen. Eta agindutakoa bete zuten.
2010. urtetik aurrera Wikispaces Glogster EDU euskarria mantentzen duen enpresarekin kooperatu zuen. Glogster EDU euskarriko Glog delakoak Wikispaces zerbitzuko wikietan kapsula zitezkeen.
Wikispacesek antzeko beste zerbitzu batzuk baino lehenago zerbitzua euskaraz eman zuen pare bat boluntariok egindako lokalizazioari esker. Euskaraz ere ehunka hezkuntzako wiki topa zitezkeen. Tutorialak ere bai.
Bular (itsasontzietan)
Kontuan izan ingelesez 'stem' eta espainieraz 'roda' deitutakoa bularreko gilaren hedadura baino ez dela.
Wikispaces
Hezkuntzan
2007-2012 urteen bitartean hezkuntzan hedapen handia izan zuen tresna honek. 2018ko otsailean, baina, iragarri zuten urte horretako uztailean hezkuntzako helburuetako wikiak doan eskaintzeari utziko ziotela.
Bular (itsasontzietan)
Beste irakurgai batzuk
Egurrezko itsasontziak nola egin ahal diren ikusteko ingelesez idatzitako idazti klasikoa:
Wikispaces
Hezkuntzan
Hezkuntzan erabilitako webguneak, beraz, betiko galdu ziren. Egongo dira, baina, babeskopiak, PDF formatuetan-eta.
Apogonichthyoides opercularis
Apogonichthyoides opercularis Apogonichthyoides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Bèthhag
Bèthhag Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Anaxyrus hemiophrys
Anaxyrus hemiophrys Anaxyrus generoko animalia da. Anfibioen barruko Bufonidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Bèthhag
Biztanleria
2007an Betchat udalerrian erroldatutako biztanleak 356 ziren. Familiak 152 ziren, horien artean 43 pertsona bakarrekoak ziren (23 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 55 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 31 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 23 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 245 etxebizitza zeuden, 161 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 74 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 240 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 161 etxebizitza nagusietatik 134 bere jabearen bizilekua ziren, 22 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 43 etxek lau zituzten eta 108 etxek bost zituzten. 118 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 67 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 81 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 203 ziren, horien artean 133 aktiboak ziren eta 70 inaktiboak ziren. 133 pertsona aktiboetatik 124 lanean zeuden (66 gizon eta 58 emakume) eta 10 langabezian zeuden (5 gizon eta 5 emakume). 70 pertsona inaktiboetatik 28 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 27 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Betchat udalerrian 157 unitate fiskal zeuden, 360,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.997 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean Betchat udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 704 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bagley (Iowa)
Bagley Iowako hiri bat da. Guthrie konderrian kokatua dago. 2010ean 303 biztanle zituen, 0.8 kilometro koadrotan banatuta.
Gabbi Tuft
Gabbi Tuft (San Frantzisko, Kalifornia, 1978ko azaroaren 1a) estatubatuar borrokalari profesional ohia da. Tyler Reks borrokalari izenarekin WWEn aritu izanagatik ezaguna da.
2014an borroka profesionaletik erretiroa hartu eta gero, marketinaren arloan egiten du lan. Jaiotzean gizonezko generoa esleitu bazioten ere, 2021eko otsailean bere burua emakume transgenerotzat aurkeztu zuen.