cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gioconda
Irudiaren deskribapena
Lisa, emakume gaztea, 1503an 24 urte inguru baitzeuzkan, aulki batean eserita agertzen da, terraza batean (edo, zehazkiago, loggia bat: etxe baten fatxadan irekitako balkoi baten tankerako galeria edo korridore bat, kanpoalderantz irekia,eta zutabez eutsitako arkupe-itxurako espazioa eratzen duena; gehienbat Italian erabilitako elementu arkitektonikoa da). Haren atzealdean paisaia aski ezezagun eta ez oso abegitsu bat zabaltzen da, ametsetakoa bezalakoa, giza presentziaren bi adierazle bakarrik erakusten dituena: bidea eta zubi bat. Aulkiaren eskutokia margolanaren planoarekiko paralelo dago. Emakumearen aurpegia eta bere ezkerralderanzko begirada margolanaren behatzaileari zuzenduta daude (oso ezohikoa garai hartako margolanen artean).
Giocondak masail beteak eta kopeta zabala dauzka. Aipagarria da ez bekainik ez betilerik ez izatea, eta horretarako azalpen ezberdinak proposatu izan dira: batek dio Leonardok azken ukitu gisa margotu zituela jadanik lehorra zegoen pinturaren gainean, eta handik urte askora margolana lehenbizikoz garbitu zenean, disolbagai desegokia erabiltzeagatik bekainak ezabatu egin zituztela. Beste azalpen baten arabera, Leonardok ez zion inoiz bekain eta betilerik margotu, espresioa anbiguoago uztearren, edo, agian, obra amaitzera inoiz ez iristeagatik ere. Esan izan da, halaber, Giocondaren garaiko emakumeen artean ohikoa zela ile horiek depilatzea, itsusitzat jotzen omen baitziren.
Aho itxiaren ezkerraldeko ertzak irribarre bat iradokitzen du.
Ezkerreko eskuak aulkiaren ezkerreko eskutokiari heltzen dio, eta eskuineko eskuaren behatz lirainak dotoretasunez bermatuta daude ezkerreko eskuaren gainean.
Ilearen gainean mantelina edo buru-oihal fin bat jarrita dauka, eta ezkerreko sorbaldaren gainean kapa bati eusten dio.
Emakumea bizkarra zuzen-zuzen duela dago eserita, besoak antxumatuta, bere baitan bilduta dagoen norbaiten jarrera erakutsiz. Horrez gain, aulkiaren eskutokiak ere Giocondaren eta behatzailearen artean halako bereizketa bat ezartzen duen elementu gisa funtzionatzen du. Emakumearen begirada, ordea, behatzailearengan finkatuta dago, komunikazio isil horretarako gonbita luzatuko balio bezala.
Mona Lisaren aurpegia, lepoa, bularra eta eskuak argitasun beraren distirarekin nabarmentzen dira. Argituriko aurpegiak bere inguruan elementu askoz ere ilunagoak dituenez, (ilea, buruko oihala, itzalak) indar are handiagoz erakartzen du behatzailearen begirada. Era horretan, efektu bitxi bat sortzen da: emakume misteriotsu horrenganantz erakarriak sentitzen gara, baina harengandik distantzia jakin bat gordetzera behartuta gaude.
Hyloxalus marmoreoventris
Hyloxalus marmoreoventris Hyloxalus generoko animalia da. Anfibioen barruko Dendrobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Gioconda
Ezaugarri garrantzitsuak
Ernst Gombrich artearen historialariak dioen bezala, Giocondak egiazki bizirik dagoela dirudi: izaki bizidun bat izango balitz bezalaxe, guk begiratzen diogun bakoitzean itxura ezberdin bat antzematen diogu: batzuetan, nolabaiteko iseka-keinu bat sumatzen diogu; beste batzuetan, ordea, halako goibeltasun-kutsua.
Gombrichek dioenez, Leonardok efektu hori lortzen du sfumato deritzon teknikaren bitartez. Teknika horren ideia nagusia da margolariak margolana hein batean behatzailearen irudimenaren baitan laga behar duela. Alegia, zer edo zer guztiz zehaztu gabe utzi behar du, behatzaileak gainontzekoa asma dezan. Horregatik, zenbait forma lausoturik utziko ditu, itzalguneekin nahasten diren arte: hain zuzen ere, ahoaren ertzak eta begien ertzak lausotzen ditu, horiek baitira aurpegi baten espresioan eragin handiena dutenak. Horregatik ez dugu inoiz erabateko ziurtasunez ondorioztatzen zein aldartez ari zaigun egiazki begiratzen Gioconda.
Badago beste ezaugarri bat Giocondaren espresioaren ulerbide-aniztasuna areagotzen duena: atzealdeko paisaia. Arretaz begiratuz gero, ikus daiteke paisaia hori erdibituta agertzen dela, eskuinaldeko paisaiaren horizontea askoz ere altuago baitago ezkerraldekoa baino. Bi paisaiek bat egingo luketeneko puntua Giocondaren buruak estaltzen du. Horren ondoriozko efektua zera da, gure begirada ezkerraldera zuzentzen dugunean, emakumeak altuago dirudiela eskuinaldera begiratzen dugunean baino. Eta horrekin batera, emakumearen aurpegiera ere modu ezberdinean ikusten dugu, Gombrichek ohartarazten duenez.
Margolanaren joan-etorriak eta gorabeherak historian zehar
Margolana bukatu ondoren, Leonardok Erromara eraman zuen, eta gero Frantziara, eta hantxe egon zen, Leonardo hil arte. Gauza jakina da Frantziako errege Frantzisko I.ak eskuratu zuela margolana, baina ez dago argi ea hori 1517an izan zen (alegia, Leonardo hil baino lehen), ala Leonardoren heriotzaren ondoren, 1519an. Erregea zendu eta gero, obra Fontainebleaura eraman zuten, gero Parisera eta, azkenik, Versaillesko jauregira, Luis XIV.aren bildumara. Frantziako Iraultzarekin, Louvre Museora iritsi zen. Alabaina, Napoleon Bonapartek handik eraman eta bere logelan zintzilikatu zuen. Napoleon deserriratua izan ondoren, Gioconda berriro Louvrera eraman zuten.
Lapurreta
Susmoak Guillaume Apollinaire poeta frantsesarengana bideratu ziren, hark behin esan baitzuen Louvreko museoa erre egin beharko luketela. Atxilotu eta kartzelara eraman zuten. Pablo Picassori ere galdeketak egin zizkioten, baina bai bata bai bestea aske utzi zituzten, azkenik.
Giocondak utzitako hutsunea betetzeko, Rafaelek margoturiko Baldassare Castiglione margolana ipini zuten, Giocondaren eragin nabarmena agertzen duen irudi bat, hain zuzen ere. 1913an, Gioconda ez zen jadanik Louvreko obren katalogoan azaltzen.
Ustez, Vincenzo Peruggiak Italiara, “sorterrira”, eraman nahi zuen Gioconda. Bere etxean Gioconda bi urtez ezkutatuta eduki ondoren, azkenik atxilotua izan zen, margolana Florentziako Galleria degli Uffizi museoko zuzendariari saltzeko ahaleginetan zebilenean. Margolana berreskuratu ondoren, Italiako zenbait tokitan erakusgai ipini zuten, eta gero Louvrera eraman zuten berriro ere. Peruggiak Italiako zenbait sektoreren goraipamena izan zuen, abertzaletasun-ekintza gisa hartua izan zenarengatik, eta hilabete gutxi batzuk bakarrik igaro zituen espetxean.
Bigarren Mundu Gerran, margolana berriro ere Louvretik eraman zuten; lehenbizi, Amboiseko jauregira, gero Loc-Dieu abade-etxera eta geroago Montauban-eko Ingres museora.
1956an, margolanaren azpialdeak kalte larriak izan zituen, pertsona batek azidoz zipriztindu zuenean. Urte bereko abenduaren 30ean, margolanari harri bat jaurtiki zioten, eta horren ondorioz pigmentu-izpi bat galdu zuen ezkerreko ukalondo-aldean, geroago konpondu bazuten ere.
Tournée-ak
1963ko urtarrilaren 8an, margolanari harrera egin zitzaion Washington-eko National Gallery of Art museoan prestaturiko festa-ekitaldi batean. Washingtonez gain, New Yorkeko Metropolitan Museum of Art-ean ere ikusgai egon zen Gioconda. The New Yorker aldizkariak eginiko kalkuluen arabera, margolanak izan zituen 1,6 milioi bisitarietako bakoitzak, batez beste, lau segundoz ikusi ahal izan zuen margolana, horretarako ilaran ordu askoz itxaroten egon ondoren.
Hamar urte geroago, 1973an, Gioconda Japoniara eraman zuten, orduan ere margolanaren zaintzaileak bisitarekin ados egon ez ziren arren. Tokiotik, margolana Moskura eraman zuten, Sobiet Batasunarekiko harremanak samurtzeko xedez.
Gaur egun, Louvre museoan dago ikusgai Gioconda: 2005era arte, Areto Arrosan; urte hartan, Estatuen Aretora lekualdatua izan zen. Museoan zehar jarritako errotulu batzuek bisitariei Gioconda dagoen tokiraino iristeko biderik motzena erakusten diete.
Thamnaconus paschalis
Thamnaconus paschalis Thamnaconus generoko animalia da. Arrainen barruko Monacanthidae familian sailkatzen da.
Tulasnella violea
Tulasnella violea
Sininimoak: Corticium pinicola, Tulasnella incarnata, Tulasnella pallida
The Beverly Hillbillies (filma)
The Beverly Hillbillies (euskaraz Beverly Hillsko Baserritarrak), 1993ko Penelope Spheeris estatubatuar zinema zuzendariaren komedia film bat da. 1962-1971ko izenburu berdineko telesailean oinarritua dago.. Diedrich Bader, Dabney Coleman, Erika Eleniak, Cloris Leachman, Rob Schneider, Lea Thompson, Lily Tomlin eta Jim Varney aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
AEB, Arkansas. Clampettarrak bertako baserritar familia bat dira, behinola beren baserriko lursailetan petrolioa topatu, aberastu eta Los Angeles hiriko Beverly Hills goi mailako auzoan bizitzera lekualdatuak. Bere baserritar izaera eta auzotarren izaera hiritarrak egoera umoretsu eta xelebre ugari sortuko ditu, gainera beren dirutzak askoren inbidia ere piztuko du.
Tulasnella violea
Ez du sukalderako balio.
Deskribapena
Karpoforoa: Azal fin batez osatua, hasieran biguna, fresko dagoenean lila kolorekoa eta gris-arrosa kolorekoa lehortzean, normalean ertz irregularrarekin.
Etimologia:
Jangarritasuna
Ez da jangarria
Sasoia eta lekua
Ohikoa urte osoan, zur mota guztietan, baita Poliporoetan ere.
Alpine Electronics
1967an Tokio hiriburuan sortua izan zen.
Monobolumen
Monobolumena aurrealdea, bidaiarientzako lekua eta atzealdea bolumen bakar batean, gune horien arteko bereizketa nabarmenik gabe, integratzen dituen automobila da, bereziki espazioa maximizatzeko helburuarekin. Familia ugarientzako auto gisa erabilitzen da, bidaiari kopuru handiak hartzeko gai delako.
Nechanice
Nechanice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2.340 biztanle ditu eta 28,02 kilometro koadroko azalera. Hradec Královéko barrutian dago.
Mendi
Mendia lurrazaleko goragune handia da, inguruko eremutik nabarmen goratzen dena. Mendia muinoa baino handiagoa da. Mendien sorrera indar tektonikoek edo sumendiek eragiten dute. Indar hauek lurrazala altxa dezakete. Mendiak gutxinaka higatuz doaz, ibaien, eguraldiren eta glaziareen eraginpean. Mendi batzuk tontor bakanduak dira, baina gehienak mendikate batean kokatzen dira.
Nechanice
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1104 urtean egin zen.
Mendi
Munduko lurren % 24 dira menditsu, eta gizakien %10 bizi dira gune menditsuetan. Munduko ibai guztien sorburua mendietan dago, eta gizakien erdiek baino gehiagok mendiak behar dituzte ura lortzeko. Mendietako altitude handiek itsas mailan baino klima hotzagoak sortzen dituzte eta eragin handia dute mendietako ekosistemetan: altitude ezberdinek flora eta fauna ezberdinak dituzte. Lurra eta klima hain abegikorrak ez direnez, mendiak gutxiago erabiltzen dira nekazaritza, baina gehiago baliabideen ekoizpenean eta aisian, hala nola eski eta ibilaldietarako (mendizaletasuna).
Munduko mendi garaiena Everest da (8.848m itsas-mailatik, Nepal-Tibet mugan) eta Euskal Herrikoa Hiru Erregeen Mahaia (2.428 m , Nafarroa Garaian). Eguzki Sistemako edozein planetako mendi garaiena Olympus Mons da (21.171 m, Marten).
Izena(k)
Mendi hitza euskararen eremu guztian erabiltzen da, nahiz eta leku batzuetan beste termino batzuk ere erabili, hala nola borthü Zuberoan edo atx Arrazola-Aramaion. Batzuetan baso terminoarekin nahastu izan da. Badirudi latinezko mons-montis terminoarekin zerikusia duela. Euskal Herriko toponimian erruz erabili izan da. XIX. mende arte, -ko mendia erabiltzen zen batez ere (adibidez Kalbarioko mendia, Apeninoko mendiak...), salbuespen batzuk izan ezik, baina XIX. mende amaieratik -ko gabe erabiltzen hasi eta azkenean gailendu (Aralar mendia, Urgull mendia, Everest mendia..).
Ez dago mendi baten definizio unibertsalik. Garaiera, bolumena, malda, erliebea, espazioa eta jarraitasuna erabili dira mendia definitzeko irizpide gisa. Lekuaren arabera, altitude ezberdinen arabera hartzen da goragune bat menditzat. Adibidez, Britainia Handia n eta Irlandan, goragune batek 2.000 oinbeteko (610 metro) garaiera izan behar du gutxienez, menditzat hartua izateko.
Mendien sorrera
Orogeniak, Geografiaren adarrak, aztertzen du mendien sorrera. Izena antzinako grezieratik eratorria da: ὄρος, óros, “mendi” + γένεσις, génesis, “sorrera/jatorria”.
Funtsean hiru prozesuren ondorioz sortzen eta eratzen dira mendiak: higidura orogenikoen ondorioz, sumendien eta lurpeko indarren eraginaren ondorioz eta higadura prozesuen ondorioz.
Higidura orogenikoak
Lurrazalaren higiduraren ondorioz sortzen diren mendiek edo mendikateek arku handiak eratzen dituzte kontinenteetan zehar; halaxe eratuak dira, adibidez, Ameriketan Ande mendiek eratzen duten arkua, edo Himalaiak Eurasian eratzen duena.
Geologia aldietan zehar ziklo orogenikoak izan dira bata bestearen ondoren. Aurrekanbriarrean sortu ziren mendiak, ordea, higaduraren ondorioz desagertu ziren. Paleozoikoan sortuak dira, besteak beste, Apalatxeak eta Uralak. Mesozoikoan ez zen orogenia mugimendu handirik izan, eta higadurak berebiziko eragina izan zuen. Zenozoikoan higidura orogeniko berri bat sortu zen; aldi hartan Afrikako plakak eta Eurasiakoak elkarren kontra jo zuten, eta Andeak, Pirinioak eta Atlas mendiak sortu ziren. Era berean sortu ziren Kaukaso mendiak, Himalaia eta Japoniako eta Zeelanda Berriko mendiak. Himalaiako mendikatea Indiako plaka Eurasiakoaren azpian sartzean eratu zen, gaineko plaka tolestu eta gora egin baitzuen; gaur egun ere, Indiako plaka indarra egiten ari da barrenetik eta Himalaia goratzen ari da oraindik ere. Garai hartan sortu eta eratu ziren mendi horiek guztiak gazteak eta garaiak dira.
Sumendiak eta lurpeko indarrak
Bi plakaren artean jarduera handia izaten da, eta batzuetan lurpeko magmak kanpora irteten da, kono itxurako sumendiak eratuz. Andeetako gailur asko halakoak dira. Halaber, bi plaka elkarretatik urruntzean, bien tartean eratzen diren rift haranetan ere sumendiak sortzen dira.
Higadura
Geologia eragileek (urak, izotzak, haizeak…) egiten duten higalanaren ondorioz mendiek forma jakinak hartzen dituzte, eta erliebea eratzen da. Denborarekin, ordea, higadurak mendiak desagerrarazten ditu.
Munduan
Hala ere, Everesten gailurra ez da Lurraren erdigunetik urrunen dagoen puntua, baizik eta Chimborazo mendiren tontorra (Ekuador). Izan ere Lurraren itxura esfera bat baino oboide bat da eta, beraz, ekuatoretik gertuago dauden puntuak urrunago daude. Konkretuki erdigunetik 6.384.415,98 metrora (6.384,4 kilometrora) dago, nahiz eta itsas mailatik 6.263,47 m baino ez izan.
Hobson (Alabama)
Hobson Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Washington konderrian dago, Alabama estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mendi
Euskal Herrian
Euskal Herriko mendirik garaiena Hiru Erregeen Mahaia (2.428 m) da, tontorraren zati bat Nafarroa Garaian duena. Gailurrak egiten du Nafarroaren, Bearnoren eta Aragoiren arteko muga. Herrialdez herrialde begiratuta, Orhi (2.017 m) da Zuberoako garaiena; Aitxuri (1.551 m), Gipuzkoakoa; Gorbeia (1.481 m), Araba eta Bizkaikoa; Okabe (1.466 m), Nafarroa Beherekoa; eta Artzamendi (931 m) Lapurdikoa.
Izvoru Berheciului
Izvoru Berheciului Errumaniako udalerri bat da, Bacău konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Little Mary Sunshine (1916ko filma)
Sinopsia
Aita alkoholiko batek sortarazi duen dramaren ostean, Bobek Mary txikia adoptatu du, beti piripi egoteagatik bere ezkon-hitza urratu berri duen gizona berau. Neskak zentzatzen lagunduko dio.
Hyloxalus mittermeieri
Hyloxalus mittermeieri Hyloxalus generoko animalia da. Anfibioen barruko Dendrobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Notomys aquilo
Notomys aquilo Notomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Columba oliviae
Columba oliviae Columba generoko animalia da. Hegaztien barruko Columbidae familian sailkatua dago.
Hudson (Pennsylvania)
Hudson Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Luzerne konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Loisin
Loisin Frantziako udalerria da, Savoia Garaia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Loisin udalerrian erroldatutako biztanleak 1.309 ziren. Familiak 492 ziren, horien artean 88 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 56 bakarrik bizi ziren emakumeak), 192 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 184 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 28 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 598 etxebizitza zeuden, 501 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 65 bigarren erresidentzia ziren eta 32 hutsik zeuden. 528 etxeak ziren eta 67 apartamentuak ziren. 501 etxebizitza nagusietatik 405 bere jabearen bizilekua ziren, 80 alokairuan okupaturik zeuden eta 16 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 29 etxek bi zituzten, 59 etxek hiru zituzten, 116 etxek lau zituzten eta 294 etxek bost zituzten. 457 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 172 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 308 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 890 ziren, horien artean 650 aktiboak ziren eta 240 inaktiboak ziren. 650 pertsona aktiboetatik 606 lanean zeuden (334 gizon eta 272 emakume) eta 44 langabezian zeuden (22 gizon eta 22 emakume). 240 pertsona inaktiboetatik 55 erretiraturik zeuden, 75 ikasten zeuden eta 110 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Loisin udalerrian 506 unitate fiskal zeuden, 1.349 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.191 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 45 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 9 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 2 zurginak, 2 iturginak, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 okindegi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen eta 1 lurrin-denda zen.
2000. urtean Loisin udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden, 256 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Nechvalice
Nechvalice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 657 biztanle ditu eta 24,58 kilometro koadroko azalera. Příbramgo barrutian dago.
Aqmola
Akmolako oblasta edo Aqmolako oblasta (Акмолинская область, Akmolinskaya oblast) Kazakhstango 14 oblast edo eskualde administratiboetako bat da, Astana hiriaren inguruan dagoena, baina hiria bera barne hartu gabe. Hiriburua Kokxetau da, 124.000 biztanlerekin. Akmola hiriak gaur egun Astana izena du eta Kazakhstango hiriburua da; lehen Tselinograd izena ere izan zuen.
Orbeni
Orbeni Errumaniako udalerri bat da, Bacău konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Thamnaconus septentrionalis
Thamnaconus septentrionalis Thamnaconus generoko animalia da. Arrainen barruko Monacanthidae familian sailkatzen da.
Orbeni
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Gastromyzon katibasensis
Gastromyzon katibasensis Gastromyzon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.
Maximilian Veers
Star Warseko fikziozko unibertsoan Maximilian Veers Jenerala Inperio Galaktikoko soldadu bat bezala hasi zen eta Jeneral handi bat bezala amaitu zuen pertsonaia bat da.
Vasilseverginita
Ezaugarriak
Vasilseverginita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Maximilian Veers
Maximilian Veers familia langile batean jaio zen eta inperioaren armadara batu zen AT-ATen pilotu bezala ospe handia lortuz. Darth Vaderrekin lan egin zuen eta Heriotzaren Eskuadroira.
Veers Jeneral izateko hautatua izan zen, eta bere talentuaren ondorioz Darth Vaderren errespetua lortu zuen. Behin Sithak Hoth planetako sisteman ezkutatua zegoen base errebeldea aurkitu ondoren, Veersi azaleko erasoaren buru izango zela esan zioten, Ozzel almiranteak bere biziarekin ordaindu zuen akats bat egin baitzuen. Hala ere, Veersek garaipen handi bat lortu zuen, ezkutu sortzailea suntsituz eta Bow komandantearen 501 Legioko infanteriaren laguntza jasoz eta hala Darth Vaderren lurreratzea erraztuz.
Augustin Zubikarai
Augustin Zubikarai Bedialauneta (Ondarroa, Bizkaia, 1914ko azaroaren 3a - Galdakao, Bizkaia, 2004ko uztailaren 12a) apaiza eta euskal idazlea izan zen. Euskaltzain ohorezko izan zen.
Bizitza
Saturrarango eta Gasteizko apaizgaitegietan ikasi zuen. Hamasei urte zituela hasi zen Euzkadi egunkarian idazten. 1937an Eguna egunkariko erredaktore nagusi izendatu zuten. Geroztik agerkari askotan idatzi zuen: Zeruko Argia, Karmel, Argia, Egan, Boga Boga, Eguna, eta abar.
Espainiako Gerra Zibilean Laredon atxilo hartu zuten eta Aranda de Dueron, Miranda de Ebron eta Oteitzan (Oteiza de la Solana) egon zen preso. Azkenik, Zaragozako kazetari batekin trukatua izan ondoren Frantziara erbesteratu zen, 1940 arte. Antzerki lan askoren egilea da; lehenegoa 1934an sortu zuen Euzkadi egunkarian. 1945an Biarritzeko Euskal Lore jokoetan lehenengo saria lortu zuen, Itxasora lanarenin. 1963an Iru alaba lanarekin Toribio Altzaga Saria eta sari bera 1967an Gizon on eta andre erre? eta berriz ere 1969an Mendu zarrak antzezlanarekin jaso zuen. Hauek ez dira jaso izan zituen sari bakarrak: Markinako Lore Jokoena, Bizkaiko Foru Aldundiarena, Gipuzkoa saria... Baita ere, bestetik, eleberri eta kontakizun ugari argitaratu zituen; genero horretan 1978an Estatuko Kritika Saria jaso zuen Bale denborak eleberriarekin. 1979an Esan eta esango sei liburuekin Azkue saria jaso zuen baita ere.
Baina bereziki antzerkigintzan nabarmendu zen. Herri ohiturak eta hizkera ikertu zituen halaber, eta mendebaleko euskara edo bizkaiera erabili izan zuen bere testuetan. Ohorezko euskaltzaina, eta Euskerazaintza elkartearen zuzendaria izan zen 1978tik 2004ra, hil zen arte alegia; Euskalkiak bultzatzeko ekimena izan zen hauxe, hain zuzen ere.
Annan
Annan, 'Anainn' eta 'Annan', Eskozia hegoaldeko udalerria da, Dumfries eta Galloway eskualdeko hirugarren hiri handiena. 2011ko erroldaren arabera 8.960 biztanle ditu. Eskualdearen ekialdean dagoen Dumfriesshire konderrian dago.
Kenwood Corporation
Kenwood Corporation (株式会社ケンウッド Kabushiki-Gaisha Ken'uddo), ezagunagoa Kenwood izenez, Japoniako Hachiōji hiriko autoen irrati, etxeko HI-FI ekipo eta audio pertsonal osagaietan espezializatutako enpresa bat da.
Annan
Geografia
Annan ibaiaren ertzean kokaturik dago, ibaiaren ahotik hiru kilometrotara.
Kenwood Corporation
1946an Komagane hirian sortua izan zen.
Annan
Historia
Erromatarren aztarnak aurkitu dira Annan inguruko lurretan.
Annan gaztelua "de Brus" familiaren jatorrizko egoitza izan zen. Familia honek ondoren izena "Bruce"-ra aldatu zuen eta kiderik ezagunena Robert The Bruce izan zen, Eskoziako errege izan zena. 1332an Eskoziako bigarren independentzia gerraren hasierako borroketako bat izan zen bertan. Ingalaterrako mugatik hain gertu egonik hainbat aldiz ezagutu zituen inbasioak.
Annan ibaiaren ertzean kaia eriki zen eta untziolak ere jaso ziren XVIII mendean. 1897an kaia haunditu egin zen.
Ekonomia
Chapelcross Zentral Nuklearra hiriaren kanpoaldean dago. Dena dela 2007an itxi egin zuten eta eraikina eraisten ari dira.
Ohituraz Glasgowra eta Ingalaterrara behi eta ardi haragia, izokina eta garia esportatu izan ditu.
Domingo Martinez de Irala
Domingo Martinez de Irala (Bergara, 1509 - Asuncion, Espainiar Inperioa, gaur egun Paraguai, 1556ko urriaren 3a) gipuzkoar konkistatzaile eta kolonizatzailea izan zen.
Bizitza
1535an, Gipuzkoan zituen ondasun guztiak saldu zituen Ameriketara abiatzeko. Han Pedro de Mendoza gobernadorearen kapitain eta idazkari izendatu zuten eta harekin hartu zuen parte Buenos Aires hiriaren lehenbiziko fundazioan. Juan de Ayolasekin batera Paraná eta Paraguai ibaiak esploratu zituen. 1539-1542 eta 1544-1556 urte bitartean, Pedro de Mendoza hil ondoren, Río de la Plata eta Paraguaiko gobernadore egin zuten eta La Asunción de Paraguay, bertako hiriburua, gotortzea deliberatu zuen.
Zilarra aurkitzeko espedizioak antolatu zituen baina, Pizarro eta La Gasca aurreratu zitzaizkiola ikusirik, uste denez berak sortu zuen La Asuncion hirira itzuli zen. Bertako kapitain nagusi eta gobernari izan zen heriotza arte. Paraguairen sortzailetzat hartu izan da Irala.
Burey
Burey Frantziako udalerria da, Eure departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Burey udalerrian erroldatutako biztanleak 320 ziren. Familiak 120 ziren, horien artean 26 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 22 bakarrik bizi ziren emakumeak), 34 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 56 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 132 etxebizitza zeuden, 123 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 9 bigarren erresidentzia ziren. 127 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 123 etxebizitza nagusietatik 104 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 3 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 78 etxek bost zituzten. 105 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 74 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 222 ziren, horien artean 167 aktiboak ziren eta 55 inaktiboak ziren. 167 pertsona aktiboetatik 162 lanean zeuden (87 gizon eta 75 emakume) eta 5 langabezian zeuden (3 gizon eta 2 emakume). 55 pertsona inaktiboetatik 23 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Burey udalerrian 123 unitate fiskal zeuden, 342,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.702 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Beaumont-Monteux
Beaumont-Monteux Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Burey
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 4 igeltseroak eta 1 iturgina.
Beaumont-Monteux
Biztanleria
2007an Beaumont-Monteux udalerrian erroldatutako biztanleak 1.010 ziren. Familiak 362 ziren, horien artean 66 pertsona bakarrekoak ziren (37 bakarrik bizi ziren gizonak eta 29 bakarrik bizi ziren emakumeak), 123 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 165 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Burey
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Burey udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 480 hektarea erabiltzen.
Beaumont-Monteux
Etxebizitza
2007an 409 etxebizitza zeuden, 369 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 378 etxeak ziren eta 28 apartamentuak ziren. 369 etxebizitza nagusietatik 298 bere jabearen bizilekua ziren, 63 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 11 etxek bi zituzten, 42 etxek hiru zituzten, 92 etxek lau zituzten eta 222 etxek bost zituzten. 304 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 135 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 212 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 685 ziren, horien artean 503 aktiboak ziren eta 182 inaktiboak ziren. 503 pertsona aktiboetatik 470 lanean zeuden (265 gizon eta 205 emakume) eta 33 langabezian zeuden (13 gizon eta 20 emakume). 182 pertsona inaktiboetatik 50 erretiraturik zeuden, 73 ikasten zeuden eta 59 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Chinatown (argipen)
Chinatown ingelesezko esamoldeak honako esanahiak izan ditzake:
Beaumont-Monteux
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 46 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 13 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 igeltseroak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 2 okindegiak eta 1 harategia zen.
2000. urtean Beaumont-Monteux udalerrian 37 nekazaritza-ustiategi zeuden, 896 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Burey
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Chinatown
Chinatown edo txinatar auzoa mundu osoko hainbat hiritan Txinatarren auzoek hartzen duten izena da. Gune hauek, emigrazio txinatarren ondorioz sortzen hasi ziren XIX. mendearen amaieran eta hamarkada askotan banandutako gune izan ondoren, gaur egun merkataritza eta hainbat enpresen kokalekua izaten dira.
Grandville (Aube)
Grandville Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Grandville udalerrian erroldatutako biztanleak 90 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Fruitland (Ipar Carolina)
Fruitland Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Henderson konderrian dago, Ipar Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Grandville (Aube)
Etxebizitza
2007an 42 etxebizitza zeuden, 35 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 6 hutsik zeuden. 40 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 35 etxebizitza nagusietatik 24 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 26 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Gianluca Vialli
Gianluca Vialli (Cremona, 1964ko uztailaren 9a - Londres, 2023ko urtarrilaren 6a) italiar futbolari eta entrenatzailea izan zen.
Grandville (Aube)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 57 ziren, horien artean 47 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 47 pertsona aktiboetatik 41 lanean zeuden (24 gizon eta 17 emakume) eta 6 langabezian zeuden (4 gizon eta 2 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Gianluca Vialli
1980 eta 1996 artean US Cremonese, UC Sampdoria eta Juventus FC talde italiarretan jokatu zuen. Bere ibilbideko azken hiru urteetan Londresko Chelsea FC taldean jokatu zuen.
Grandville (Aube)
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra zerbitzu enpresa batena zen.
Gianluca Vialli
1985 eta 1990 artean 58 partida jokatu zituen Italiako futbol selekzio nazionalarekin. Brontzeko domina irabazi zuen 1990eko Munduko Futbol Txapelketan.
Nechvalín
Nechvalín Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 347 biztanle ditu eta 4,23 kilometro koadroko azalera. Hodoníngo barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1253 urtean egin zen.
Gianluca Vialli
Futbolaria
Sampdoria
Grandville (Aube)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Grandville udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gianluca Vialli
Futbolaria
Juventus
Grandville (Aube)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gianluca Vialli
Futbolaria
Chelsea
Darío Urzay
Darío Urzay (Bilbo, ) bizkaitar margolari eta argazkilaria da; berak artista plastiko terminoa hobesten duelarik.
Gianluca Vialli
Futbolaria
Italia
Entrenatzailea
Chelsea
Darío Urzay
EHUn Arte Ederrak ikasi zituen eta 1982an lizentziatu zen. Formakuntza urteetan, urtebete egin zuen Txomin Badiolarekin batera Londresen. Eztabaida handia sortu zuen 2004an Athletic Cluberako zamarra diseinatu zuenean; azkenean taldeak sekula erabili ez zuena.
Jesús Larralde
Jesús Larralde Berrio (Iruñea, - ib., ) nafar farmakologoa izan zen, animalien fisiologiaren irakaslea da Nafarroako Unibertsitatean. Madrilgo Unibertsitatean kimika ikasi eta hainbat aldizkaritan idatzi du, tartean Nature.
Gastromyzon lepidogaster
Gastromyzon lepidogaster Gastromyzon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Balitoridae familian.
Notomys cervinus
Notomys cervinus Notomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
State Fair (1933ko filma)
Sinopsia
Abel Frake eta bere familia Iowako Estatu Feria noiz iritsiko irrikitan daude. Abel "Blue Boy" bere txerri txapeldunarekin xingola urdina irabaziko duelakoan dago.
Loft
Loft, ganbara edo galeria eraikuntza baten espazio zabala, zatiketa gutxikoa, leiho eta argitasun handiarekin da. Berez, etxebizitza ez izateko sortutako eraikuntza modu horretan erabiltzean datza. Loft kontzeptua New York hirian sortu zen, 1950. hamarkadan, batez ere hiriko hiru auzoetan:Tribeca, SoHo eta Mendebaldeko auzoan. Alde horietan, aurretik, lantegi eta biltegi asko egon zen eta, hauek bertan behera gelditu zirenean, etxebizitzak moduan moldatu zituzten.
Hasiera
Lantegi hustuak aukera ezin hobea zen artistentzat haien tailerrak egokitzeko. Halaber, etxebizitzen eta apartamenduen prezioak oso altuak ziren eta utzitako espazio haiek diru gutxiko pertsoneei aukera berri bat eskaintzen zien. Hasiera batan horrelako espazioen okupazioa era klandestinoaz egin zen baina, denborarekin, berrituak eta erabilera askotarako moldatuak izan ziren: jatetxeak, dendak, margolaritza tailerrak, argazkilaritza tailerrak, arte-galeriak... Denborarekin ere luxuzko etxebizitzak bihurtu ziren. Gaur egun benetako fenomeno soziologikoa da bai Estatu Batuetan baita ere mendebaldeko Europan. Modu batez, abangoardismoaren eta goi mailako bizimoduaren sinonimoa dira.
Ezaugarriak
Hauek dira batzuk:
Joera berriak
Askotan benetako lofts inguru pobreetan edo marginatuetan egoten dira, hau da, potentzialki arriskutsuak. Horregatik, egun loft itxurako etxebizitzak egiten dira beste motatako auzoetan, hau da, gezurrezko lofts. Mundu mailan ere, bestetik, auzo osoen antolaketa eta populazioa aldatu egin da, soziologikoki maila altuko biztanleak jasotzeko.
Hyloxalus mystax
Hyloxalus mystax Hyloxalus generoko animalia da. Anfibioen barruko Dendrobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Álvar Núñez Cabeza de Vaca
Álvar Núñez Cabeza de Vaca (Jerez de la Frontera, 1488/1490 — Sevilla, 1557/1558) espainiar esploratzaile eta konkistatzailea izan zen. Mexikoko golkoa eta Mexikoren ipar-mendebaldea esploratu zituen. Iguazuko ur-jauziak deskribatu eta Paraguai ibaia esploratu zituen lehenbiziko europarra ere izan zen. 1542-1544 urteen bitartean Rio de Plata eta Paraguaiko gobernadorea ere izan zen; postu horretan, Domingo Martinez de Irala bergararra izan zuen ondorengoa.
Biografia
Pánfilo de Narváez kolonizatzaileak Kubatik Ipar Ameriketara gidatu zuen zorigaiztoko bidalditik bizirik atera zen bakarretakoa izan zen Núñez Cabeza de Vaca (1528-1529), eta egungo Mississippin, Arkansas, Colorado, Mexiko Berria, Arizona eta Kalifornian zortzi urte luzez nora gabe ibili ondoren, Espainia Berrira iritsi zen 1536an.
1537an Espainiara itzuli eta Karlos I.a erregeak Rio de la Plata eta Uruguaiko aitzindari eta gobernadore izenda zezan lortu zuen. 1540an lurralde hartara joateko itsasoratu eta Paraguain ibilitako lehen espainiarra izan zen. Brasil hegoaldeko oihanak ibili eta Iguazuko ur-jauziak aurkitu zituen. 1542ko martxoan Asuncionera iritsi eta gobernadore kargua hartu zuen, Domingo Martinez de Iralaren ordezko.
Chuck (argipena)
Chuck izenak hainbat esanahi ditu:
Los hijos de Gernika
Los hijos de Gernika: la lucha del pueblo vasco por su libertad (Gaztelaniatik itziulita: Gernikako umeak, euskal herriaren borroka bere askatasunaren alde) Gernikako bonbardaketa kontatzen duen film dokumental bat da, Euzko Gaztedik Caracasen egindakoa, helburu propagandistikoekin.
1968an Segundo Cazalisek zuzendu zuen, Venezuelako euskal diasporaren baitan, EGI erakunde jeltzaleak zuen Caracasko adarrak lagunduta.
Estreinaldia Parisen izan zen 1968ko apirilaren 26an, Gernikakoaren 31. urteurrenean. Bi emanaldi entolatu zirelarik erbesteko Eusko Jaurlaritzak hirian zuen delegazioan, Euskal Herritarren Lagunen Nazioarteko Ligak antolatua.
Argumentua
"Los hijos de Gernika" lekukotasuna ematen duen film bezala dago aurkeztua, ez bakarrik 1936an eta 1937an Espainiako Gerra Zibila Euskal Herrian nola garatu zen kontatzen duelako, baizik eta ondoren, frankismoaren erresistentzia ere aipatzen delako.
Erresistentzia ekintzen artean, 1967ko gertaera batzuk ere agertu ziren filnatuak, Iruñean izandako Aberri Eguna eta Donostian Maiatzaren Lehenean izandako elkarretaratze eta istiluak.
Gerrako ekintzen artean gerrako haurren ebakuazioa eta atzerrian (bereziki Ingalaterra eta Frantzian) izandako harrera ere aipatzen ditu.
Sint-Lievens-Houtem
Sint-Lievens-Houtem (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Denderstreek eskualdean kokatzen da, Flandriar Ardenenetako ertzean.Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Bavegem, Letterhoutem, Sint-Lievens-Houtem bera, Vlierzele, eta Zonnegem, eta Espenhoek, Cotthem, and Hoogveld auzoak, garai batea Oombergen-en parte zirenak. 2006ko urtarrilaren 1ean 9.985 biztanle zituen.
Izena Livinus saintuari zor dio (Sint Lieven nederlanderaz), ustez bertan ehortzi zuten santu kristau bat.
Bordetella pertussis
Bordetella pertussis Bordetella generoko bakterio patogenoa da, kukutxeztula sortzen duena. Jules Bordet mikrobiologo belgiarrak 1900ean lehenbizikoz deskribatu zuen bakterio hau, eta bere omenez mikrobio berriak bere izena (Bordetella) hartu zuen.
Ezaugarriak
Bordetella pertussis bakterio Gram negatiboa da, eta kokobazilo itxura du. Aerobio hertsia da, eta ez da mugikorra. Zelula hormaren gainetik bere birulentzia areagotzen duen kapsula bat dauka. Ez du esporarik sortzen.
Eskakizun nutritiboak zorrotzak ditu (aminoazidoak metabolizatzen ditu), eta hazkuntza-inguru aberatsak erabili behar dira laborategian bere hazkuntza lortzeko (sarritan, odola duten odol-agarrak).
Gizakia da bakterio honen gordaleku bakarra. Bakterioak ezin du aske bizi ingurugiro naturalean.
Patogenia
Bordetella pertussisek kukutxeztula eragiten du. Bakterioa arnas-aparatuan hazten da, eta arnas-traktuko epitelio ziliodunera atxikitzen da infektatu ondoren, dituen adhesinen bitartez. Hortik biriketako albeoloetara pasatzen da, nekrosi sortzeko aukera garatuz.
Kukutxeztula oso kutsakorra da. Kutsatzeko bidea airekoa da: gaixoek milioika bakterio patogeno kanporatzen dituzte txistu-tanta txikiekin eta aerosolekin, eztula egiterakoan; txistu-tantak inhalatzerakoan bakterioak ere inhalatzen dira. Sarrerako atea, hortaz, arnas-traktua da, eta infekzioa maila horretan gauzatzen da.
Lau exotoxina indartsu ekoizten ditu mikrobio patogenoak, pertussis toxina (AMP ziklikoaren kontzentrazioa igotzen duena) izanik kaltegarriena.
Etengabeko eztul bortitza da kukutxeztularen sintomarik nabarmenena. Txertaketa masiboari esker gaur egun gaitz honen kasu gutxi gertatzen dira Euskal Herrian.
Clarion (enpresa)
Nissan ibilgailu enpresarekin lotura estua du, ekoizten dituen ibilgailuetan Clarion produktuak esklusiboki ipintzen baitira.
1940an Tokio hiriburuan sortua izan zen.
Thamnaconus striatus
Thamnaconus striatus Thamnaconus generoko animalia da. Arrainen barruko Monacanthidae familian sailkatzen da.
Tulostoma brumale
Tulostoma brumale
Sinonimoak: Tulostoma mammosum, Tulostoma pedunculatum
Ez du balio sukaldaritzarako.
Deskribapena
Burua: Globo itxurakoa, 0,6 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa, tutu irten baten formako peristoma apikalarekin, okre-arrexka koloreko orban batez inguratua, okre kolore oso argikoa edo krema zikin kolorekoa.
Hanka: Gogorra, haritsua, okre-arrexka, 1,5 eta 3 (7) cm bitarteko garaierakoa eta 2 eta 3 mm bitarteko lodierakoa.
Gleba: Arre-herdoil kolorekoa.
Etimologia: Tulostoma terminoa, konkor, kailu, iltze, esan nahi duen grekozko "tylos" hitzetik dator eta ahoa, ostioloa esan nahi duen latinezko "stoma" hitzetik. Brumale epitetoa berriz latinetik dator, negua, esan nahi duen "brumale-is" hitzetik. Hazten den sasoiagatik.
Jangarritasuna
Sukaldaritzako interesik gabea.
Nahasketa arriskua
Tulostoma fimbriatum delakorekin nahas daiteke, honek ostiolo apikal finbriatua du, eta ez peristoma tubibiformea.
Sasoia eta lekua
Udazkenean; leku beroetan eta hareatsuetan hazten da. Urria.
Argetoaia
Argetoaia Errumaniako udalerri bat da, Dolj konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Hyloxalus nexipus
Hyloxalus nexipus Hyloxalus generoko animalia da. Anfibioen barruko Dendrobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Manuel Neuer
Manuel Peter Neuer (Gelsenkirchen, Alemania, 1986ko martxoaren 27a) futbolaria da. Atezain gisa jokatzen du Bayern Munich futbol taldearekin eta Alemaniako futbol selekzio nazionalarekin.
Futboleko merkatuaren analisian espezializatutako Transfermarkt webgunearen arabera, 18 milioi euroko balioa du Neuer-ek.
Selekzio nazionala
Alemaniako selekzioko beheko mailetatik aurrera joan zen 21 urtez azpikoetara iritsi arte, honekin Suediako 21 urtez azpiko Eurokopa irabazi zuelarik, non txapelketa osoan gol bakar bat jaso zuen. Atezain onena bezala aukeratua izan zen eta talde idealean sartu zen.
2009ko maiatzaren 19an, Joachim Löwk deitu zuen bere selekzioa egin zuen asiar biran parte hartzeko. Ekainaren 2an egin zuen debuta Arabiar Emirerri Batuen aurka, eta partida hori 7-2ko emaitzarekin irabazi zuten germaniarrek.
Behrensdorf (Ostsee)
Behrensdorf (Ostsee) Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Tito Irazusta
Leandro María Juan Ramón "Tito" Irazusta Adarraga (Hernani, ) euskal kazetari eta irrati-esataria da. Egun Realaren gaineko informazioaz berri emateagatik ezaguna bada ere bere kazetari ibilbidean makina bat arlotan aritu da Tito, besteak beste txirrindularitza, saskibaloia eta batez ere futbolean.
Familia kirolaria
Herri Irratian hasi zen kirolarenganako maitasunagatik izan ere kirolaren munduan murgiltzea ez zen zaila izan hernaniarrarentzat oso familia kirolaria baitu:
Irratia eta egunkariak
Askotan aritu da bi hedabideetan aldi berean. Inoiz galdetu diotenean zein nahiago duen beti esan du irratia duela kuttunago: bere hitzetan irratia oso bizia da, mementukoa. Egunkarian egindako lanarengatik erantzunaren zain beti hurrengo egunera arte itxaron behar da.
Realaz gain Miguel Indurain jarraitu du urte askoz Tourrean bai irratiz zein idatziz, zenbait Joko Olinpikoez eman du berri eta hainbat sari banaketa eta aurkezpenetan egin du anfitrioi rola.
44 denboraldi Realarekin
Donostiako futbol talderik garrantzitsuenak asko dio zor Titori eta Titok ere bueltan. 2017an 44 denboraldi bete ziren Titok Realari buruzko informazioa ematen zuela eta urtarrilaren 30ean erretiroa hartu zuen bere azkeneko "Minuto 90 y tantos" kirol-saioa eginez. Gertakari askoren testigu izan da Realarekin: liga txapelketak, Europako Kopako finalerdiak, Errege kopa, … Maitasun-gorroto harreman honek islada izan zuen Irazustak bere 10.000. kirol programa egin zuenean 2011n “Punto Radio” irratian zegoela. Data berezi hau ospatu egin zen eta bertan Luis Arkonada, Roberto Lopez Ufarte eta Bixio Gorriz jokalari ohiak izan ziren, besteak beste. Gainera, Iñaki Alkizak, Realeko presidente ohiak, kamiseta bat oparitu zion eta Alberto Ormaetxearen alarguna ere bertan izan zen gonbidatu gisa.
Fontaine-le-Comte
Fontaine-le-Comte Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fontaine-le-Comte udalerrian erroldatutako biztanleak 3.408 ziren. Familiak 1.312 ziren, horien artean 204 pertsona bakarrekoak ziren (76 bakarrik bizi ziren gizonak eta 128 bakarrik bizi ziren emakumeak), 540 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 508 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 60 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 2.366 ziren, horien artean 1.744 aktiboak ziren eta 622 inaktiboak ziren. 1.744 pertsona aktiboetatik 1.648 lanean zeuden (843 gizon eta 805 emakume) eta 96 langabezian zeuden (35 gizon eta 61 emakume). 622 pertsona inaktiboetatik 282 erretiraturik zeuden, 229 ikasten zeuden eta 111 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fontaine-le-Comte udalerrian 1.408 unitate fiskal zeuden, 3.696 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.136 euro zen.