cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ext3
Segurtasuna
Berdin gertatzen da FS deskribatzailearekin: hau hondatuz gero gainontzeko bloke multzoetako kopiak erabil daitezke.
Superblokean, gainera, muntatze kontagailu bat mantentzen da balio maximo batekin. Honela, kontagailua balio maximora heltzen denean, fitxategi-sistemaren konsistentzia derrigorrez aztertu behar da. Sistemaren kudeatzaileak parametro hauek beharren arabera alda ditzake.
ext3 fitxategi-sistemak fitxategien gaineko ezabatze segurua dauka. Horretarako fitxategi edo katalogoen gainean dagokion marka ezarri behar da: chattr +s <fitxategi-izena> Honekin, markatutako fitxategi edo katalogoak ezabatzean, fitxategiak zeuden lekuan ausazko datuak idatziko dira. Era honetan, intentzio gaiztoko erabiltzaileren batek disko editore bat erabiliz aurrez zeuden datuak atzitzea ekiditen da.
Loštice
Loštice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2.997 biztanle ditu eta 11,99 kilometro koadroko azalera. Šumperk barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1373 urtean egin zen.
861 Aïda
861 Aïda asteroide gerrikoan aurkitutako 861. asteroidearen izena da. 1917ko urtarrilak 22an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1917 BE zen. Bere izena beharbada Giuseppe Verdi konposatzaile italiarraren Aida operagatik jasotzen du.
Syktyvkar
Syktyvkar (komieraz/Сыктывкар) Ipar-mendebaldeko Errusiako hiria da, Komien Errepublikako hiriburua. Vytxegda eta Sysola ibaien bilgunean dago. 2010ean 235.006 biztanle zituen.
Historia
Katalina II.a Errusiakoak eman zion hiri izendapena Syktyvkarri 1780. urtean.
XX. mende hasieran 6.500 biztanle inguruko hiri txikia zen. 1930. urtera arte hiriaren izena Ust-Sisolsk zen; orduan ipini zioten izen berria.
Gaur egun industria eta kultura gune handia da.
Ekonomia
Mekanika, zur eta larru industriak, eta ontzigintza dira Syktyvkarko ekonomia jarduera nagusiak.
Klima
Syktyvkarren klima kontinental azpiartikoa (Dfc) dute, Köppen klima sailkapenaren arabera; neguak luzeak eta oso hotzak dira eta udak laburrak eta epelak. Elurra urtean 149 egunetan izaten dute, batez beste, urriaren erditik apirilaren erdira arte. Neguan 127 cmko geruza izaten da, eta martxoan 57 cmkoa, batez beste.
William Shatner
William Shatner (1931ko martxoaren 22a, Montreal, Quebec) kanadar aktore bat da. Mundu mailan nagusiki Star Trek telesaila eta film saileko James Tiberius Kirk pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.
Felipe Montoya
Andrés Felipe Montoya Pulgarín (Pereira, Kolonbia, ) gipuzkoar patinatzailea da, izotz gaineko patinaje artistiko egiten duena.
Ibilbidea
Sei urte besterik ez zituela, gurasoekin Gipuzkoara joan eta 2003an Txuri Urdin izotz jauregian patinaje artistikoa ezagutu zuen. 2012an Madrilera joan eta 2015ean zilarrezko domina lortu zuen Espainiako txapelketan.
Alfred-Canel museoa
Alfred-Canel museoa Frantziako Pont-Audemer hirian, Eure departamenduan dagoen arte, historia eta arkeologia erakundea da. 1876an sortu zuten.
Historia
Alfred Canelek (1803-1879), abokatu ikasketaz, bertako jakintsua eta politikaria, idazlea eta humanista izanik, Pont-Audemerreko udal liburutegia sortzen hasi zen 1836an. Bere bizitzaren amaieran museoetako bildumak osatzen hasi zen (1876). Testamentuz legatzen ditu bere ondasunak komunitateari. Bere familiaren etxean, 1884an, udal liburutegi publiko berria eta kantonamenduko museoa instalatu ziren. Canel Museoa 2000ko hamarkadan berritu zen. 2004tik bere ateak zabalik daude. Alfred Canelen etxearen zati "zaharra" deritzona zati modernoari gehitu zaio, horrela erakusketa garrantzitsuenen aurkezpena ahalbidetuz.
Mansfield (Hego Dakota)
Mansfield Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Brown konderrian dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Melanotaenia parkinsoni
Melanotaenia parkinsoni Melanotaenia generoko animalia da. Arrainen barruko Melanotaeniidae familian sailkatzen da.
Minneapolis-Sain Paul Nazioarteko Aireportua
Minneapolis-Saint Paul Nazioarteko Aireportua (Minneapolis-Saint Paul International Airport) Hennepin konderrian dagoen nazioarteko aireportua da. Bi terminal ditu aireportuak: 1 eta 2.
Puente de Montañana-Pont de Montanyana
Pont de Montanyana (izen ofiziala Puente de Montañana/Pont de Montanyana, gaztelaniaz Puente de Montañana, aragoieraz Puen de Montañana eta katalanez Pont de Montanyana) Huescako Ribagortza eskualdean dagoen udalerria da.
2007an 152 biztanle zituen.
Phegornis mitchellii
Phegornis mitchellii Phegornis generoko animalia da. Hegaztien barruko Charadriidae familian sailkatua dago.
The Gorgon
The Gorgon (Gorgoia) 1964ko Terence Fisher britainiarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Christopher Lee, Peter Cushing, Richard Pasco eta Barbara Shelley aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
1910, Alemania, Vandorf herrian hainbat erailketa jazo dira, eta kasu guztietan, biktima harri bilakatu da. Bertakoa den Sacha Cass (Tony Gilpin) neska gaztea modu berean hilik agertzean haren maitalea den Bruno Heitz (Jeremy Longhurst) susmagarri nagusia bilakatuko da. Haren bila dabilen gizon taldeak Brunoren gorpua zuhaitz batetik zintzilik topatzean, krimen guzti horien atzean zeharo gaizto eta maltzurra den norbait edo zeozer dagoela jabetuko dira.
Mystus abbreviatus
Mystus abbreviatus Mystus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
862 Franzia
862 Franzia asteroide gerrikoan aurkitutako 862. asteroidearen izena da. 1917ko urtarrilak 28an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1917 BF zen.
Hildebrandtia ornata
Hildebrandtia ornata Hildebrandtia generoko animalia da. Anfibioen barruko Ptychadenidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Coccymys albidens
Coccymys albidens Coccymys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Quicena
Quicena (gaztelaniaz eta ofizialki Quicena eta aragoieraz Quizena) Huescako Hoya de Huesca eskualdean dagoen udalerria da.
2007an 304 biztanle zituen.
Loučany
Loučany Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 656 biztanle ditu eta 4,98 kilometro koadroko azalera. Olomouceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1791 urtean egin zen.
Burela
2004an 8.348 biztanle zituen.
Tönning
Tönning Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Izar berde (astronomia)
Izar berdea, astronomian, ilusio optiko baten bidez berdea dirudien izar zuri edo urdin bat da. Jatorriz ez dago berezko izar berderik, izarren koloreak gorputz beltz erradiazioaren araberakoak baidira, inoiz ez berdeak. Halere, zenbait behatzaileen begietara berdeak diruditen izarrak badaude, Hau maiz, objektu gorriak ilusio optikoaren bidez berdexkak agertzearen ondorioa da. Adibidez, Antares izar gorriak, bere inguruko zenbait izar berdexkak agertarazten ditu.
Alfabetatzearen Nazioarteko Eguna
Zioa
775 milioi pertsona inguruk ez dute gutxieneko alfabetatze gaitasunik; bost heldutik bat oraindik alfabetatu gabe dago, eta, horietatik bi heren, emakumeak dira. 60,7 milioi haur eskolatu gabeak dira, eta beste askok modu irregularrean joaten dira, edo eskola uzten dute.
UNESCOren "Global Monitoring Report on Education for All (2006)"-ren txostenaren arabera, Hego Asiak du eskualdeko helduen alfabetatze-tasa baxuena (% 58,6), eta, ondoren, Saharaz hegoaldeko Afrikak (% 59,7). Munduan, alfabetatze-tasa baxuenak dituzten herrialdeak Burkina Faso (%12,8), Niger (% 14,4) eta Mali (% 19) dira. Txostenak analfabetismoaren eta pobrezia larrian dauden herrialdeen eta analfabetismoaren eta emakumeen aurkako aurreiritzien arteko lotura argia erakusten du.
Ospakizunak
Alfabetatzearen Nazioarteko Egunaren ospakizunek gai zehatzak jaso izan dituzte «Guztientzako Hezkuntza» helburuekin eta Nazio Batuen Erakundeko beste programa batzuekin, hala nola «Nazio Batuen Alfabetatze Hamarkada» programarekin. 2007ko eta 2008ko ospakizunaren gaia «Alfabetatze eta Osasuna» izan zen, eta osasun-hezkuntzan abangoardian dauden erakundeak saritu ziren. Horixe izan zen Nazio Batuen Alfabetatzearen Hamarkadako 2007-2008 biurtekoaren gaiaren hanpadura ere. Hain zuzen ere, 2008ko Alfabetatzearen Nazioarteko Egunak enfasi handia jarri zuen «Alfabetizazioa eta Epidemia» gaian, eta arreta gaixotasun kutsakorren inguruan ezarri zen, hala nola GIBan, tuberkulosian eta malarian, munduko osasun publikoko kezka nagusietako batzuk baitira. 2009–2010 aldirako «Alfabetizazioa eta Jabekuntza» gaia nabarmendu zen, genero berdintasunari eta emakumeen ahalduntzeari arreta berezia jarriz. 2011–2012ko ospakizunen gaia, berriz, «Alfabetatzea eta Bakea» da.
UNESCOri, Idazle hauek laguntzen diote Writers for Literacy Initiative-ren (Alfabetatzerako Idazleak Ekimena) bidez : Margaret Atwood, Paul Auster, Philippe Claudel, Paulo Coelho, Philippe Delerm, Fatou Diome, Chahdortt Djavann, Nadine Gordimer, Amitav Ghosh, Marc Levy, Alberto Manguel, Anna Moi, Scott Momaday, Toni Morrison, Érik Orsenna, Gisèle Pineau, El Tayeb Salih, Francisco Jose Sionil, Wole Soyinka, Amy Tan, Miklós Vámos, Abdourahman Waberi, Wei Wei, Banana Yoshimoto. Analfabetismoaren arazoaren inguruan sentsibilizatzen laguntzen dutenak ez dira soilik idazleak, idazleen konpromisoarekin batera, analfabetismoaren aurkako borrokaren alde egiten duten hainbat enpresa eta erakunde solidario daude. Alfabetatzearen Nazioarteko Egunaren aldeko batzuk honako hauek dira: Global Development Research Center, Montblanc, National Institute for Literacy eta Rotary International.
Ardgartan
, Eskoziako udalerri bat da, Cowal penintsulan eta Argyll eta Bute konderrian.
Folsom (Louisiana)
Folsom Louisianaeko herri bat da. St. Tammany parrokian kokatua dago. 2010ean 716 biztanle zituen, 4.26 kilometro koadrotan banatuta.
Robres
2007an 649 biztanle zituen.
Tyrannus
Tyrannus hegazti genero bat da. Tyrannidae familiaren barruan sailkatzen dira. Amerika osoan zehar aurki daitezke, Kanadatik Patagoniara. Baita Karibean eta Malvinetan ere.
Mystus alasensis
Mystus alasensis Mystus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Bagridae familian.
Marta Alberdi
Marta Alberdi Larruzea (Gernika-Lumo, Bizkaia, 2000ko urriaren 7a) euskal saskibaloi-jokalaria da.
Ibilbidea
Gernika KESB taldeko harrobian hasi zen jokatzen eta 2020tik aurrera lehen mailako taldean jokatzen du.
Coccymys ruemmleri
Coccymys ruemmleri Coccymys generoko animalia da. Karraskarien barruko Murinae azpifamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.
Bolasac
Bolasac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Chantada
Chantada Galiziako barnealdeko udalerria da, Lugoko probintziaren hego-mendebaldean dagoena eta bertako zazpigarren herririk populatuena dena. Halaber, izen bera duen eskualdeko herri nagusia da.
Bolasac
Biztanleria
2007an Boulazac udalerrian erroldatutako biztanleak 6.708 ziren. Familiak 2.720 ziren, horien artean 730 pertsona bakarrekoak ziren (276 bakarrik bizi ziren gizonak eta 454 bakarrik bizi ziren emakumeak), 892 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 795 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 303 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Chantada
2004an 9.463 biztanle zituen.
Bolasac
Etxebizitza
2007an 3.084 etxebizitza zeuden, 2.783 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 41 bigarren erresidentzia ziren eta 260 hutsik zeuden. 2.203 etxeak ziren eta 805 apartamentuak ziren. 2.783 etxebizitza nagusietatik 1.645 bere jabearen bizilekua ziren, 1.091 alokairuan okupaturik zeuden eta 48 doan lagata zeuden; 67 etxek gela bat zuten, 145 etxek bi zituzten, 540 etxek hiru zituzten, 1.028 etxek lau zituzten eta 1.002 etxek bost zituzten. 2.142 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1.331 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 1.137 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 4.501 ziren, horien artean 3.298 aktiboak ziren eta 1.203 inaktiboak ziren. 3.298 pertsona aktiboetatik 2.939 lanean zeuden (1.557 gizon eta 1.382 emakume) eta 359 langabezian zeuden (172 gizon eta 187 emakume). 1.203 pertsona inaktiboetatik 429 erretiraturik zeuden, 397 ikasten zeuden eta 377 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Boulazac udalerrian 2.715 unitate fiskal zeuden, 6.380,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.590 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 481 komertzioetatik, 13 erauzte enpresak ziren, 10 janari enpresak ziren, 8 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 14 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 81 eraikuntza enpresak ziren, 160 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 20 garraio enpresak ziren, 25 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 20 finantziazio enpresak ziren, 20 higiezinen enpresak ziren, 65 zerbitzu enpresak ziren, 24 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 113 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 14 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 2 ibilgailuen alokairu bulegoak, 1 autoeskola, 11 igeltseroak, 15 margolariak, 7 zurginak, 17 iturginak, 12 argiketariak, 3 eraikuntza enpresak, 7 ile apaindegiak, 1 aldi baterako lan enpresa, 11 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 50 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 supermerkatua zen, 6 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 2 liburu dendak, 6 arropa dendak, 6 etxerako tresna dendak, 2 zapata-dendak, 3 elektrotresna dendak, 6 altzari dendak, 4 kirol-dendak, 2 lur eta paretak apaintzeko dendak, 2 drogeria, 2 lurrin-dendak, 1 bitxi-denda zen eta 2 lore-dendak ziren.
2000. urtean Boulazac udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 220 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 3 osasun-ekipamenduak botika ziren.
863 Benkoela
863 Benkoela asteroide gerrikoan aurkitutako 863. asteroidearen izena da. 1917ko otsailak 9an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1917 BH zen.
Bolasac
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Boulazac udalerrian lizeo teknologiko bat zegoen 209 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
LaGuardia Aireportua
LaGuardia Aireportua (LaGuardia Airport) Queens auzoan dagoen nazioarteko aireportua da. Lau terminal ditu aireportuak: A, B, C eta D.
Pedro Kareaga Garagartza
Pedro Kareaga Garagartza  (Eibar, 1884-1964) gipuzkoar ingeniari eta armagilea izan zen.
1906an, Browning 1900 errepikapen-pistolan oinarritutako "Careaga" pistola patentatu zuen. 1911n Esperanza y Unceta enpresak bere "Victoria" pistola ekoizteari ekin zion. Gero Astra 400, Astra 300 eta Astra 600 modeloetan lan egin zuen.
1912an "Eibar" izeneko pistola automatikoa patentatu zuen. 1921 eta 1940 artean lau metrailadore-patente egin zituen.
Loučeň
Loučeň Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.325 biztanle ditu eta 19,01 kilometro koadroko azalera. Nymburk barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1259 urtean egin zen.
Lasciati andare
Sinopsia
Elias psikoanalista freudiar judua da, eta bizimodu aspergarria du. Sendagileak dieta zorrotza jarriko dio, eta kirola egiteko agindu, sobran dituen kiloak galtze aldera. Horretan ari dela, Claudia ezagutuko du.
Melanotaenia parva
Melanotaenia parva Melanotaenia generoko animalia da. Arrainen barruko Melanotaeniidae familian sailkatzen da.
Alessandro Cesarini
Alessandro Cesarini (Erroma, ? - ib., ) italiar elizgizona izan zen.
XV. mendeko azken laurdenean jaio zen, italiar nobleziaren sendi baten kidea izanda. Ez dugu bere bizitzari buruzko daturik 1517ko uztailaren 1ean Leon X.ak kardenal izendatu arte. Sergio eta Baccoren izendapena jaso zuen, 1523an Santa Maria in Via Latakoaren truke, 1540ko Albanokoaren truke eta hurrengo urtean Palestrinakoaren truke eskualdatu zuela.
Medici leinuaren gertukoa, Italiar Gerretan Karlos V.aren alde egin zuen. 1520 eta 1538 artean Iruñe eta Tuterako artxidiozesiaren administratzaile apostolikoa izan zen, Otrantokoa 1526 eta 1536 artean, Alessanokoa 1526 eta 1531 artean, Geracekoa 1534 eta 1538 artean, Catanzarokoa 1536an, Oppidokoa 1536 eta 1538 artean, Jaéngoa 1537 eta 1538 artean eta Cuencakoa 1538tik heriotzera arte.
1521–22ko, 1523ko eta 1534ko konklabeetan parte hartu zuen. Santa Maria in Aracoeliko basilikako familia-panteoian lurperatu zuten.
Urho Kekkonen Parke Nazionala
Urho Kekkonen Parke Nazionala (Urho Kekkosen kansallispuisto; Urho Kekkonena álbmotmeahcci) Finlandiako iparraldeko Lappi eskualdean dauden hiru parke nazional erraldoietako bat da. Hain zuzen, Finlandiako parke nazional handienetan bigarrena da, guztira 2.550 km² baitauzka; hots, Bizkaia baino handiagoa da. Parkean, badira muino arrokatsuak, aintzirak, baso zabalak, zohikaztegiak eta eremu zingiratsuak, bai eta elur-oreinen abeltzaintzako, ehizako eta arrantzako ohituraren aztarnei buruzko erakusketak ere.
Parkea Inari, Sodankylä eta Savukoski udalerrien artean dago, Errusiarekiko mugan, eta 1983. urtean sortu zen, Urho Kekkonen lehendakari ohiaren omenez. 2009an bisitari gehien jaso zituen Finlandiako parke nazionala izan zen, Pallas-Yllästunturiko Parke Nazionalaren ondoren; guztira, 289.000 bisitari jaso zituen, batik bat finlandiarrak.
Geografia
Lehen esan bezala, parke nazionala lau zatitan banatzen da: Oinarrizko gunea, Saariselkä eremu basatia, Nuortti eremu basatia eta Kemi-Sompio eremu basatia. Gune bakoitzak, bere berezitasunak dauzka:
Historia
Izotz Aroaren bukaeratik Kemijoki ibaiaren ertzetan samien kokalekuak egon zirela badakigu. Hala ere, Urho Kekkonen Parke Nazionala dagoen eremu honen lehenengo giza-aztarnak k.a. X. mendekoak baino ez dira. Bertako biztanleak, gaur egun ia desgaturik dauden basoko samien tribukoak ziren. Ehiztariak, arrantzaleak eta fruitu-biltzaileak ziren eta neguetan baso elur-oreinen larruarekin herrixkak sortzen zituzten. Hala ere, sami tribu honen kultura XVI. mendean suediarren eraginarengatik desagertzen hasi zen. Hizkuntza galdu egin zen, xamanismoa alde batera utzi zuten eta hegoaldeko finlandiar kolonoen kultura bereganatu zuten. Gaur egun, bertan elur-orein zaintzatik bizi diren samiak baino ez daude. Dena den, sami hauek ez dira lehen aipaturiko basoko samien tribukoak, baizik eta XIX. mendean Norvegiatik iritsitako ipar samiak eta II. Mundu Gerran SESBeko mugatik ebakuatuak izan ziren skolt samiak.
Ibilbideak
Bisitarientzako hiru harrera leku daude: Saariselkä herritik gertu dagoen Kiehinen Bezeroen Zerbitzu-gunea, Koilliskaira Bisitarien Gunea eta Korvatunturi Bisitarien Gunea. Harrera leku hauetan parke nazionalean dauden ibilbide guztiei buruzko informazioa lortu daiteke; izan ere, berrehun ibilbide mota desberdin baino gehiago daude. Hala nola, oinezkoentzako, eskiatzaileentzako eta txirrindularientzako ibilbideak daude Urho Kekkonen Parke Nazional osoan zehar. Hornidurak eramanez gero, asteko ibilbideak egiteko aukera ere eskaintzen da gune hauetan.
Arrantzatzea Luttojoki, Kolmosjoki, Kulasjoki, Repojoki, Luirojoki, Kopsusjoki, Suomujoki, Kiertämäoja, Anterijoki eta Jaurujoki ibaietan baino ez dago onartua eta bainatzea aldiz, aintzira eta ibai guztietan. Ehizatzea bestalde, guztiz debekatua dago.
Parke nazionalaren sarrerak Saariselkä, Kiilopää eta Tankavaara dira eta bertara iristeko errepidea hartu beharra dago. Valtatie 4 autobidetik herrialdeko edozein lekutik irits daiteke bertara.
Garraio publikoa erabiliz iristeko, Rovaniemitik Ivalora doan autobusa dago egunero; autobus hau, hiru sarrera nagusietan gelditzen da. Kemijärvitik aldiz, Savukoskira doan autobus bat dago egunero. Hala ere, autobus hori parke nazionalaren sarreratik 15 km-ra gelditzen da eta bertara joateko oinez joan beharra dago.
Izaki bizidunak
Lehen esan bezala, parkearen iparraldean Luttojoki, Muorravaarakajoki eta Suomujoki ibaiak daude, eta hauek, iparreko gunea ospetsu egin dituzten hiru ibar harritsuak sortu dituzte. Ibar hauek laponiako granulitoz eginik daude eta azkenengo Izotz Aroan sortu ziren, duela 9.500 bat urte. Bertan, Raututunturi–Saariselkä eremu muinotsua dago, parkeko gune bisitatuena. Hego mendebaldean, izei eta pinu baso zabalak, eta eremu zingiratsuak daude; azkenik, hego ekialdeko gunean aipatzekoak dira Nuortti arroilaren nagusitasuna eta Naltio eta Korva muinoak misteriotsuak.
Iparraldeko ingurune muinotsuan, aipatzekoak dira Luirojärvi aintziraren ondoan dagoen Sokosti, Ukselmapää, Vuomapää eta Lupukkapää muinoak.
Fauna
Guztira, 110 bat hegazti espezieren habiak ikusi dira parke nazionalean. Hauetatik asko arriskuan dauden hegaztiak dira; esaterako, belatz handiak eta ipar-belatzak. Arrano beltza, bestalde, Parke Nazionalaren ikurra dela esan beharra dago eta hegazti hau ikusteko ibilaldiak antolatzen direla. Adituek uste dute 20 bat arrano beltz bikotek duela habia parke nazionalean.
Parke nazionalean dauden hegaztien %70 hegazti migratzaileak dira; udaran parkera iristen direnen artean daude birigarro txikiak, martxo hasieran bueltatzen diren ipar-gailupak, Laponiako kaskabeltzak, negu-txontak, negu-txirtak, okil hiruhatzak, siberiar eskinosoak, txio horiak eta txoka txikiak. Hegazti asko zingira eta zohikaztegien inguruetan bizi eta bertako intsektuez elikatzen dira; hauen artean ditugu borrokalariak, istingorrak eta kuliska pikartak. Azkenik, mendi gainetan bizirautea lortu dutenen artean, aipatzekoak dira txirri lepokodunak eta urre-txirriak.
Harraparien eta beste ugaztun batzuen zerrenda ere luzea da, guztira, hogeita bat ugaztun espezie ikusi dituzte parke nazionalean. Hartz arreak dira harrapari nagusiak, jatunekin, otsoekin eta ipar-katamotzekin batera. Dena den, ibiltariek oso gutxitan ikus ditzakete animalia horiek. Ikuserrazenak direnen artean, berriz, elur-oreinak, erbiak, altzeak eta azeri arrunt eta artikoak daude. Aipatzekoak dira ere satitsuak, satorrak, lepahoriak eta erbinude arrunt eta zuriak. Igaraben arrastoak ere aurki izan dituzte naturazaleek.
Perla-muskuiluak eta amuarrainak ere ohikoak dira bertako ibai eta aintziretan. Herrialde osoko suge pozoitsu bakarra, europar sugegorria Sompioko Natura Erreserba Hertsian aurki daiteke.
Landaredia
Taiga edo baso boreala da nagusi eta zuhaizti ohikoenak izeidiak, pinudiak eta urkidiak dira. Mendien tontorretan aldiz, tundra eremuak nagusitzen dira; tontorrera iristi baino lehenago, tundra eta koniferoen baso epelak banatzen dituen urkidi gerriko bat egon ohi da. Parke nazionalean aurki daitezkeen fruitu eta landareen artean ahabia gorri eta urdinak, azeri-mahatsak, baso geranioak, goroldioa eta txilarrak daude.
Hoploxypterus cayanus
Hoploxypterus cayanus Hoploxypterus generoko animalia da. Hegaztien barruko Charadriidae familian sailkatua dago.
Ardnadam
, 'Àird nan Damh', Eskoziako udalerri bat da, Cowal penintsulan eta Argyll eta Bute konderrian.
Andersonville (Tennessee)
Andersonville Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Anderson konderrian kokatuta dago, Tennessee estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Aeronautika
Aeronautika (antzinako grezieratik: ὰήρ, āēr, «aire» eta ναυτική, nautikē, «nabigazio»; hau da, «aireko nabigazioa») airean hegan egiteko gai diren makinen ikerketa, diseinua eta fabrikazioa lantzen dituen zientzia edo artea da. Hegazkinak eta suziriak atmosferan barrena jardun dezaten erabiltzen diren teknikak ere hartzen ditu bere barnean.
Hasiera batean, aeronautika terminoak hegazkin bat gidatzeari bakarrik egiten zion erreferentzia, baina geroztik hegazkinen inguruko beste gai batzuk ere hartu ditu bere barnean, hala nola: teknologia, negozioak, eta abar. Batzuetan abiazio terminoa erabiltzen da aeronautika hitzaren sinonimo gisa. Hala ere, aeronautikak bere barnean hartzen ditu airea baino arinagoak diren gasekin jarduten duen ibilgailuak —hala nola baloi gidatuak— eta balistikan oinarritutako ibilgailuak ere; eta abiazioak, ordea, ez.
Zientzia aeronautikoaren atal garrantzitsu bat da aerodinamika: dinamikaren adar bat, airearen mugimendua eta horrek mugitzen diren objektuekin —adibidez, hegazkin batekin— topo egitean duen portaera aztertzen dituena.
Lehen ideiak
Antzinatik, hegan egiteko saiakera asko eraman dira aurrera aeronautikaren benetako ezagutzarik gabe. Horretarako hegalen antzeko tramankuluak eraiki eta dorre altuetatik salto eginez frogatzen ziren emaitzak. Ondorio modura elbarritu eta hildako ugari agertu ziren saiakera hauen inguruan.
Fordoche (Louisiana)
Fordoche Louisianaeko herri bat da. Pointe Coupee parrokian kokatua dago. 2010ean 928 biztanle zituen, 6.3 kilometro koadrotan banatuta.
Aeronautika
Lehen ideiak
Ikerlari jakintsuagoek ulermen arrazionalago baten bilaketan txorien hegaldia ikertu zuten. Adibide goiztiarrak Egiptoko testu zaharretan aurki daitezke.[Aipua faltan] Beranduago, zientzialari Islamikoak ere antzeko ikerketak egin zituzten. Aeronautika garaikidearen sortzaileek, Leonardo da Vinci-k errenazimenduan eta Cayley-k 1799. urtean, txorien hegaldiaren behaketaren bidez ekin zieten beren ikerketei.
XV. mende bukaeran, Leonardo da Vinci-ren txorien heganaren azterketari bere lehen makina hegalarien diseinuek jarraitu zioten. Nahiz eta bere diseinuak arrazionalak ziren, hauen funtsa ez zen oso zientzia zehatza. Bere diseinu askok arazo ugari erakusten dituzte. Gutxienez, objektu batek aireari jartzen dion erresistentzia aireak objektuari ezartzen dionaren adinakoa dela ulertu zuen (Newton-ek ez zuen bere mozioaren hirugarren legea 1687. urterarte argitaratu). Bere ikerketek argi utzi zuten giza-indar hutsa ez zela gai hegaldi jarrai bat lortzeko eta bere gerorako diseinuak indar-iturri mekaniko bat hartzen zuten kontuta, hala nola, malguki bat. Italiarraren lana bere heriotzaren ondoren galdu egin zen eta ez zen bere berri izan George Cayley-k jarraipena eman zion arte.
Cayley eta aeronautika modernoaren sorrera
Berak garatu zuen hegazkin garaikideen diseinua, gainazal horizontal eta bertikalak dituen isats egonkortzaile batekin.
Cayley-k beso birakorreko proba-polipastoaren erabilera aurkeztu zuen hegaldien aerodinamika ikertzeko, eta gainazal kurbatuko hegalek, gainazal lauekoekin alderatuta, zituzten abantailak ezagutzeko erabili zituen. Metodo honen bidez, dihedralaren, errefortzu diagonalen eta arraste erredukzioaren garrantzia ikusi ziren eta ornitopteroen eta paraxuteen ulermen eta diseinuan lagundu zuen.
Beste asmakizun garrantzitsu bat erradiodun gurpila izan zen, lur-hartze sistemarentzako gurpil sendo eta arin bat garatzeko asmoz diseinatu zuena.
XIX. mendea
XIX. mendean zehar Cayley-ren ideiak findu, frogatu eta garatu ziren. Lan honetan ibili ziren ikerlarien artean, aipatzekoak dira Otto Lilienthal eta Horatio Phillips.
Adarrak
Aeronautika hiru adar nagusitan banatu daiteke: Abiazioa, Zientzia aeronautikoa eta Ingeniaritza aeronautikoa.
Bobsleigha 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Lau gizon
2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan bobsleigheko lau gizonen lehiaketa otsailaren 19an (1 eta 2 jaitsierak) eta otsailaren 20an (3 eta 4 jaitsierak) ospatu zen, Beijingeko Yanqing Barrutiko Xiaohaituo Bobsleigh eta Luge Zirkuituan. Francesco Friedrich, Thorsten Margis, Candy Bauer eta Alexander Schüller alemaniarrek irabazi zuten urrezko domina, eta, horrela, Friedrichek arrakastaz defendatu zuen 2018ko olinpiar titulua. Johannes Lochnerek gidatutako Alemania-2k zilarrezko domina irabazi zuen, eta Kanada-1ek, Justin Krippsek gidatuta, brontzea.
Aeronautika
Abiazioa
Abiazioa aeronautikaren praktika edo artea da. Historikoki abiazio terminoa airea baino astunagoak diren objektu hegalarientzat gordetzen zen, baina, gaur egun, baloi aerostatiko eta gidatuentzat ere hartzen ditu bere baitan.
Zientzia aeronautikoa
Zientzia aeronautikoak abiazioaren eta aeronautikaren teoria praktikoa biltzen ditu, hauetan jarduteko modua, nabigazioa, aire-segurtasuna eta giza-faktoreak barne.
Ingeniaritza aeronautikoa
Ingeniaritza aeronautikoak hegaz egiteko gai diren makinen diseinua eta fabrikazioa barneratzen ditu, nola ematen zaien ibiltzeko indarra, nola erabiltzen diren eta segurtasunez nola gidatzen diren barne.
Ingeniaritza aeronautikoaren atal nagusienetarikoa aerodinamika da, airean zehar ibiltzearen zientzia.
Espazioan zeharreko hegaldien ugaritzearekin batera, gaur egun, aeronautika eta astronautika sarritan bateratu egiten dira ingeniaritza aeroespazial izenpean.
Aerodinamika
Aerodinamikaren zientzia airearen mugimendua eta mugimenduan dauden objektuekin duen interakzioa aztertzen du, hala nola, hegazkinekin.
Aerodinamikaren ikerketa hiru atal nagusietan banatzen da:
Fluxu konprimaezina, airea soilki objektuak saihesteko mugitzen denean gertatzen da, orokorrean soinuaren abiadura baino txikiagoa denean.
Fluxu konprimagarria, airea konprimatzen den lekuetan talka-uhinak daudenean agertzen da, orokorrena soinuaren abiadura baino handiagoa denean.
Fluxu transonikoa soinuaren abiadureraren inguruan gertatzen da, non aire fluxuaren abiadura puntu batean soinuaren abiaduraren azpikoa eta beste batean gainekoa izan daiteke.
Suziriak
Suziria edozein misil, espazio-ontzi, hegazkin edo beste edozien ibilgailu da, zein bultzada motor-suziri batetik lortzen duen. Suziri guztietan, bultzada hau ibilgailuak erabileraren aurretik daraman erregaiarekin lortzen da. Suziri motoreak akzio-erreakzio printzipioarekin egiten dute lan. Erregaiaren erreketa beste norabidean zuzenduz motore hauek suziriei bultza egiten diete.
Suzirien erabilera militarra eta dibertimendurako XIII. mendekoa da gutxienez, Txinan. XX. menderarte, ordea, ez ziren gertatu garrantzizko aurrerapenik arlo zientifiko, industrial edo interplanetarioan, non suziriak izan ziren Aro Espazialaren giltza teknologikoa eta gizakia ilargira iristea ahalbidetu zuten.
Suzirien erabileren artean su artifizialak, armak, eserleku eiektagarriak, ibilgailu jaurtigarriak satelite artifizialentzat eta ibilgailu espazialak daude batik bat. Abiadura txikientzat eraginkorra ez den arren, oso arinak eta indartsuak dira, azelerazio oso altuak eta abiadura oso handiak lortzeko ahalmenarekin, zentzuzko eraginkortasun bat mantentzen dutelarik.
Suziri kimikoak dira suziri mota arruntenak eta, orokorrean, suzirientzko erregaia erabiliz sortzen dute bultzada. Suziri kimikoek erraz askatu daitekeen energia kantitate handiak biltzeko gaitasuna dute, arriskutsua izan daitekena. Hala ere, diseinu, proba, eraikuntza eta erabilera zainduek arrisku hauek murrizten dituzte.
Bobsleigha 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Lau gizon
2018an bi zilarrezko domina eman ziren. Nico Walther Alemania-2rekin lehiaketetatik erretiratu zen, baina Won Yun-jong Hego Korearekin sailkatu zen Olinpiar Jokoetarako. Friedrich 2021eko munduko txapelduna da. Benjamin Maier eta Austria zilarrezko domina, eta Lochner eta Alemania-2 brontzezko domina. 2021-22ko Bobsleigh Munduko Kopan erabat nagusitu zen Friedrich, bere taldearekin zortzi lasterketetatik zazpi proba irabazi zituen. Zortzigarren ekitaldia Oskars Ķibermanisek eta Letoniak irabazi zuten. Friedrichek irabazi zuen Munduko Kopa, ondoren Krippsek Kanadarekin eta Rostislav Gaitiukevichek Errusiarekin.
Kalifikazioa
Gizonezkoen biko probarako 28 trineoko kuota zegoen eskuragarri. Sailkapena 2021/2022 denboraldiko munduko sailkapenean oinarrituta zegoen, 2020ko urriaren 15etik 2022ko urtarrilaren 16ra bitartean. Pilotuek sei lasterketa ezberdinetan parte hartu behara zuten hiru pista ezberdinetan eta gutxienez lasterketa horietako bostetan sailkatuta egon beharra zuten. Gainera, pilotua 50 onenen artean sailkatu behar da gizonezkoen probetan edo 40 onenen artean emakumezkoetan.
Gizonezkoen lasterketetarako IBSF sailkapena erabiliko da. Sailkapeneko bi nazio nagusiek hiru lera irabazi zituzten bakoitzak. Hurrengo zazpi nazioek bi trineo irabazi zituzten bakoitzak, hurrengo zortziek, berriz, trineo bana irabazi zuten. IBSFk behin betiko kuotak iragarri zituen 2022ko urtarrilaren 24an.
Garding
Garding Alemaniako udalerria da. estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Demokrazia
Demokrazia talde edo erakunde bateko kide guztien iritzia berdintasunez kontuan hartzen dituen erabakitzeko modu kolektiboa da. Etimologiaz, "herriaren aginpidea" adierazten du (antzinako grezierazko hitzetatik, demos, "herria"; kratos, "gobernua"). Hain zuzen, Antzinako Greziako polisetan sortu zen demokrazia: hor, herritar guztiek polis edo hiriaren gobernuari buruz erabakitzen zuten. Hala, demokraziak herritar guztiek askatasunez estatuaren edo beste erakunde politiko baten gobernuari buruz erabakiak hartzen dituzten erregimen politikoak ere badira. Erabakiak kolektiboki hartzean, ordea, hainbat arazo sortzen dira:
Galdera horien guztien erantzunak arazotsuak dira, eta demokrazia ariketa kolektibo konplexu eta zaila bilakatzen dute.
Ordezkaritzako demokraziak eta zuzeneko demokraziak
Egun, erregimen politiko demokratiko gehienek ordezkaritzaren bidez funtzionatzen dute (ordezkaritzako demokraziak dira, alegia), hau da, herritarrek beren izenean gobernatuko duten agintariak aukeratzen dituzte aldiro. Zuzeneko demokrazietan, berriz, herritarrek beste gai askori buruz ere erabakitzen dituzte, agintariei ordezkaritza eman gabe.
Demokrazia ordezkaritzakoa izan arren, zuzeneko demokrazia egon daiteke ekintza hauetan:
Sarrera
Demokrazia kontzeptuak ideal multzo bat biltzen du. Ideal horiek, funtsean, antolamendu politikoa bideratzeko sistema jakin batean biltzen dira, eta aukera politikoen arteko konkurrentzia askea eta bortizkeriarik gabea haren ezaugarri nagusia da; aukera politiko horien arteko hautaketa hiritarrek egiten dute, aldian aldiko hauteskundeen bidez eta, era horretara, ordezkaritza bidezko gobernu bat eratzen da, oinarrizko eskubideak eta askatasun publikoak bermatzen dituen testuinguru baten baitan.
"Demokrazia" hitzak, etimologiari begiratuz gero, "herriaren gobernua" esan nahi du, eta Aro Modernoko hizkuntza eta kultura guztiek beren baitan jasoa dute mundu osoan onartuxea dagoen kontzeptu gisa; hainbesteraino, non hitz horren esanahia neurriz gora hedatu baita, politikako hitzik lausoen eta anbiguoenetako bat bihurtzeraino. Gaur egun, sistema politiko guztiek demokratikotzat dute beren burua. Nolanahi ere, historian zehar eztabaida gogorrak eta liskar handiak izan dira aurrena eredu horri izatasuna nola eman, eta geroztik arau bidez nola zilegitu erabakitzeko. Demokraziaren bilakaera historikoa liskar handikoa izan da beraz, oinarri-oinarrian dituen balio politikoak: berdintasuna, askatasuna, gizakiaren garapena, interes komuna, gizabanakoen interesa, gizartearentzat baliagarri izatea, politikaren aldetik eraginkorra izatea, gizakiaren premiak asetzea, eta gizakiaren ikuskera bera, eztabaida handiko balioak izan direlako, nekez adostu ahal izan direnak, eta beraz demokraziari buruzko elkarren oso bestelako ereduak sortu dituzte, bai orobat elkarren aurkako ikuspegi filosofikoak ere.
Historian zehar, demokrazia —herriaren gobernua esan izan zaiona— zazpi galdera nagusioi erantzuten ahalegindu den sistema politiko bat izan da:
Ondorengo lerroetan ikusiko den bezala, zazpi galdera horien erantzunek bi une nagusi izan dituzte demokraziaren historian eta, gauza bitxia, une batetik bestera hainbat mendetako tartea izan da. Lehen unea Atenasko demokraziarena izan zen, antzinako Grezian eratua. Bigarrena, gure aro honetako XIX. mendearen amaieran hasi zen, eta hori da demokrazia modernoa esaten zaiona, estatu demokratikoaren sorrerak ekarria. Eredu batetik besterako tarte horretan iragan ziren mendeetan demokrazia desagertu egin zen, besterik gabe, mapa politikotik.
Demokrazia, bai antzinako Grezian eta bai sistema politiko modernoetan, uste nagusi batean dago oinarritua, boterea herriaren agintetik sortua denean baizik ez dela zilegia, eta herriaren onespena behar duela orobat, eta, hartara, hiritar guztiek prozedura demokratiko arautuen bidez parte hartzeak egiaztatzen duela onespen hori.
"Herria", inondik ere, ez Atenasko demokrazian ezta gaur egungoan ere, ez da izate edo batasun organiko bat, herriaren zilegitasunak ezin baita agintariak ez aho batez ez plebiszitu bidez izendatzean oinarrituta egon; oso bestela, herriaren boterea lortzeko, konfiantzazko prozedurak behar dira. Horregatik, herriaren bat etortzea edo onarpena ez da, berez, nahikoa halako sistema politiko bat demokratikoa dela esateko. Onarpen hori adierazteko prozeduren egokitasunaz baizik ezin daiteke sistema politiko bat demokratikoa izan.
Horixe izan da, hain zuzen, Antzinako Greziatik orain arte demokraziak izan duen bilakaera, ideal demokratikoa gauzatu ahal izateko erabilitako prozeduretan gertatu diren aldaketena.
Antzinako demokraziaren ezaugarriak
Demokrazia hitzaren esanahia hitzez hitz eta zehaztasun osoz Greziako demokrazian gorpuztu zen bete-betean, K. a. IV. mendean Atenasen indarrean egon zen tankeran hain zuzen. Aristotelesen ideal politikotik abiatuta, antzinako Greziako demokrazia komunitatearen bizimodu gisa antolatu zuten, eta hari esker hiritar estatusa zuten pertsona guztiak berdintasun juridiko eta politikoaz balia zitezkeen, zeinek bere eginkizun publikoa betetzeko, alegia, aldi berean agintari eta agindupeko izateko, hiritar guztien ideiak plaza publikoan eztabaidaturik. Aristotelesek esana da gizabanakoa "animalia politiko" bat dela, eta ikuspegi aristoteliko hori biltzen zuen eredu horren arabera, demokrazia da mekanismorik egokiena eta osoena hiritarrek politikan egiaz parte har dezaten, bai legegintzan eta bai auzilaritzan. Eredu horretan, hiritarren biltzarra esaten zaionak du burujabetza politikoa, eta herritarrek denen artean dute boterea beren eskuko komunitateari dagozkion gai orokor guztietan, eta irizpide informalen bidez hautatzen dituzte kargu publikoak, bai zuzenean aukeratuz, bai zozketaz, bai txandaketaz. Esan ere daiteke Atenasko demo-ak geroztik beste edozein herrik izan duena baino kratos (botere) gehiago izan zuela; aldi berean mikrodemokraziaren funtzionamendu sinesgarriak Greziako demokrazian iritsi zuen mailarik gorena, ezin baitu hori baino hedadura zabalagoan zuzen eta egoki inondik ere funtzionatu. Demosa biltzen zenean Atenasko sistema udal demokrazia gisako bat zen bete-betean, non hiritar milaka batzuek agoran adierazten baitzuten bere adostasuna edo desadostasuna.
Greziako demokraziaren ezaugarri nagusiak hauek ziren:
Saint-Aubin-d'Appenai
Saint-Aubin-d'Appenai Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Aubin-d'Appenai udalerrian erroldatutako biztanleak 412 ziren. Familiak 163 ziren, horien artean 42 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak eta 29 bakarrik bizi ziren emakumeak), 59 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 54 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Demokrazia
Antzinako demokraziaren ezaugarriak
Greziako demokraziaren eredu honek askatasun politikoaren balioa sumatzeko oso modu berezia zeukan oinarrian, gaur egun askatasuntzat dugun horretatik oso bestelakoa inondik ere. Antzinatean, hiritar orok politikan parte hartzeko zuen betekizuna baitzen askatasuna, bere burujabetasun politikoa nahitaez erabili beharra alegia, gauza bitxia badirudi ere. Gizabanakoa, pertsona bakoitza, taldearen baitan zegoen atxikia, eta harexen mendean ziren pertsonaren izaera eta nortasuna ere. Jendearen interesek komunitatearen baitan zuten zentzua, ez beste inon; gizarte modernoetan estatu demokratikoa hiritarren interesak betetzeko dago, baina Grezian, botere politikoak berak zuen jendearen beharra, ez alderantziz. Horrek ez du esan nahi greziarrek askatasuna esaten ziotenik gaur egun gure gizartean zapalkuntza deitzen zaionari, baina oso kontuan hartzekoa da orduko askatasuna komunitate politiko lauso eta txiki samar bati estu-estu loturik zegoela, eta nekez konpara daitekeela gizarte hura gaur egungo estatuetako komunitate zabalekin, gaurko gizartean gizabanakoen askatasuna gizabanakoak botere publikoen aurrean duen eskubidea baita.
Saint-Aubin-d'Appenai
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Demokrazia
Antzinako demokraziaren ezaugarriak
Greziar hiritarrek politikan parte hartzeko zituzten moduen eta bideen egokitasuna ulertzeko, ondo gogoan izan behar dira Greziako demokraziaren baldintza orokorrak. Lehenik, Antzinatean demokrazia lurralde txiki samarretan nagusitu zen, estatu-hirietan (greziar demokrazia, berez, Atenasera zegoen mugatua), eta haietan elkarren arteko komunikazioa askoz handiagoa zen, eta erabakiak askoz zuzenago eta eraginkorrago kontrolatzen ziren. Bigarrenik, Atenasko demokrazian hiritar izateko irizpidea oso zorrotza zen, eta gutxiengo bati besterik ez zion ziurtatzen politikan parte hartzeko pribilegioa, gainerako guztiak talde horretatik kanpo zeuden, esklaboak ziren, eta lan egitera zeuden behartuak egitura politiko haien ekonomia mantentzeko.
Saint-Aubin-d'Appenai
Etxebizitza
2007an 198 etxebizitza zeuden, 162 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 26 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 196 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 162 etxebizitza nagusietatik 122 bere jabearen bizilekua ziren eta 41 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 27 etxek hiru zituzten, 52 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 132 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 75 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 70 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Demokrazia
Antzinako demokraziaren ezaugarriak
Erromako Inperioaren garaian, esklabotasunaren aurkako borroka indarra hartuz joan zen neurrian, bi baldintza guztiz ere mugatzaile horiek ez ziren jadanik betetzen, eta demokrazia bera ere galdu zen, ezin betezko ideal bihurturik.
Saint-Aubin-d'Appenai
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Demokrazia
Demokrazia modernoaren ezaugarriak
Atenasko demokraziarekin parekatuta, demokrazia modernoa guztiz bestelakoa da, gauza nabaria baita greziarren demokrazia mota hark ez duela gaurko gizarterako balio.
Saint-Aubin-d'Appenai
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 237 ziren, horien artean 171 aktiboak ziren eta 66 inaktiboak ziren. 171 pertsona aktiboetatik 159 lanean zeuden (87 gizon eta 72 emakume) eta 11 langabezian zeuden (6 gizon eta 5 emakume). 66 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 17 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Demokrazia
Demokrazia modernoaren ezaugarriak
Gizarte politiko modernoak gizarte handiak dira, eta zenbat eta hiritar gehiago izan, orduan eta ezinago ahulak eta indarrik gabeak izaten dira zuzenean eta bitarteko politikorik gabe politikan parte hartzeko aukerak. Nazio-estatu modernoak lekuz eta lurraldez dituen ezaugarriek ere ez dute inolako biderik ematen demokrazia zuzenerako, zeren eta burujabetza ezin baita berez zertu, den-denek parte hartzen ez badute: demos bat behar du, baina demos hori ezin da inongo plaza publikotan oso osorik bildu. Azkenik, kontuan hartu beharra dago greziar demokraziaren "berehalakotasun" hori oso-oso lotuta dagoela primitibismo politikoarekin: denak txandaka agintari izatea edo agintariak zozketa bidez hautatzea ez da, azken batean, eginkizun politikoen bereizte, banantze eta espezializazio maila txikiaren ondorioa baizik. Demokrazia modernoetan, oinarria ordezkaritza politikoa da, ez ordea parte hartze politikoa bera, baina garbi dago ez duela parte hartze hori ukatzen. Hiritarrek ez dute boterea zuzenean bere esku izaten: ordezkari politikoei ematen diete boterearen ordezkaritza. Ez dago, beraz, burujabetza sistemarik, hiritarrek gobernuaren jarduera mugatzeko eta kontrolatzeko sistema bat baizik. Greziar demokrazia "herriaren gobernua" zen, "herriaren gainean zertua", eta horixe zen hitzez hitz; demokrazia modernoan, berriz, ez dago horrelako lotura esturik agintarien eta agindupekoen artean.
Hortaz, hutsegite handia litzateke gaur egungo hauteskundeetako parte hartzea greziar hiritarraren parte hartze zuzenaren parean jartzea; eta are hutsegite handiagoa, inondik ere, ?zuzeneko demokrazia? esaten zaion horren mekanismoek (herri ekimenak, erreferendumak, etab.) gaur egungo demokraziaren eta Greziakoaren artean dagoen tarte ezin handiagoa bete dezaketela uste izatea. Gure demokrazia zeharkakoa da: hiritarren botere zuzena hauteskundeetara dago mugatua, herriaren ordezkari izango diren politikoak aukeratzera. Demokrazia modernoa arau eta prozedura multzo bat baizik ez da, konpromiso edo elkar hartze baten bidez gizarteko eta erakundeetako taldeek eta alderdiek beren arteko liskarrak bake bidez konpontzeko berariaz aukeratua.
Saint-Aubin-d'Appenai
Diru sarrerak
2009an Saint-Aubin-d'Appenai udalerrian 161 unitate fiskal zeuden, 389,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 17.755 euro zen.
Demokrazia
Demokrazia modernoaren ezaugarriak
Demokrazia modernoaren ezaugarri nagusiak hauek dira:
Ikusten den bezala, askatasun politikoaren balioa oso modu berezian sumatu izanean du oinarria demokrazia modernoak, antzinako Grezian askatasunaz zuten ideiaren oso bestela, inondik ere. Gaur egun, askatasuna indibiduala da, eta eskubide pertsonaletatik eratorria da. Gizabanako modernoak ez du taldearen beharrik bere askatasuna berresteko, zeren eta,aitzitik, botere publikoak baitira hiritarrentzat existitzen direnak. Askatasun modernoa ez da askatasun positiboa (zerbait egiteko askatasuna), askatasun negatiboa baizik: Estatuko botereetatik kanpoko askatasuna, alegia, gizabanakoak bere jarduera politikoa eta pertsonala egin ahal izateko askatasuna, botere publikoen egintzatik kanpo.
Saint-Aubin-d'Appenai
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 12 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.