cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gustavo I.a Suediakoa
Ezkontza eta seme-alabak
Lehenarekin seme bakarra izan zuen, Erik XIV.a, 1560-1567 denbora-tartean Suediako errege izango zena. Bigarren emaztearekin 10 seme-alaba izan zituen, eta zaharrena, Joan, Suediako errege izan zen 1567-1592 urteetan. Gustavo I.a Vasa
Espadaña
Espadaña Salamancako udalerria da, Tierra de Vitigudino eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 41 biztanle zituen.
Hrobice (Pardubiceko barrutia)
Hrobice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 216 biztanle ditu eta 6,14 kilometro koadroko azalera. Pardubiceko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1115 urtean egin zen.
San Mirin katedrala (Paisley)
San Mirin katedrala (St Mirin's Cathedral) Eskoziako Paisley hiriko katedral katolikoa da.
Historia
1808an bazen San Mirin eliza bat eta haren tokian eraiki zen 1931 urtean gaur egungo eraikina. 1947an diozesi katolikoa sortu zen eta 1948an San Mirin eliza katedral bihurtu zen.
Deskribapena
Hareharriz egindako eraikin neo-erromanikoa da. Presbiterioa marmol italiarrez egina da. 33 metrotako luzera dauka eta 15 metrotako zabalera.
Katedralaren aurrean San Mirinen brontzezko estatua dago.
Beaucourt-sur-l'Ancre
Beaucourt-sur-l'Ancre Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beaucourt-sur-l'Ancre udalerrian erroldatutako biztanleak 83 ziren. Familiak 35 ziren, horien artean 7 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak), 14 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 14 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 43 etxebizitza zeuden, 33 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 43etxeak ziren. 33 etxebizitza nagusietatik 28 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 5 etxek hitu gela zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 53 ziren, horien artean 41 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 41 pertsona aktiboetatik 39 lanean zeuden (22 gizon eta 17 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 12 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2000. urtean Beaucourt-sur-l'Ancre udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 322 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zapelatz arrunt
Zapelatz arrunta (Buteo buteo) accipitridae familiako hegazti harraparia da, Eurasian bizi dena.
Ohikoa da errepide bazterretako zutabe edota argi-indar zurtoinetan lasai asko pausaturik zapelatz arrunt bat ikustea, inguruneari begira, geldi. Deskantsatzen dagoela pentsa dezakegun arren, hori da bere ehiza-teknika nagusia, geldi itxarotea harrapakinen bat begiz jo arte. Bizkaieraz Basokapon-a izendatuta
Taxonomia
Linnaeusek deskribatu zuen espeziea lehendabizikoz, Systema naturae bere liburuan. Hala ere Falco buteo izena erabili zuen.
Zapelatzen azpiespezieak bi multzotan sailkatzen dituzte adituek:
Afrikako uharte batzuetan badaude lehendabiziko taldean lehen sailkatutako espeziemenak baina egun espezie ezberdinentzat jotzen direnak:
Deskribapena
Tamaina ertaineko hegazti harrapari liraina da. Sexu-dimorfismo handia erakutsi ohi dute, eta emea arra baino handiagoa izan ohi da. Emeak 700-1.000 gramoko pisua izan ohi duen bitartean, arren pisua 550-850 gramo ingurukoa besterik ez da. Emeen luzera 56 cm ingurukoa izan ohi da, arrena berriz ez da 50 cm-ra iristen.
Hego nahiko luze eta zabalak dituen hegaztia da. Hego-luzera 110-140 cm bitartekoa izaten da eta hegaldatzean, hegoak igo eta aurrerantz bideratzen ditu. Buztan zabal eta motza dute, forma biribilduna. Azken ezaugarri hau baliagarria da tamaina antzerakodun miruetatik bereizteko. Burua berriz sendoa eta lepo motzekoa da.
Gazteak, helduen oso antzerako lumajea duten arren, burua, bizkarraldea eta azpialdea zurixkagoak izan ohi dira. Gainera, buztanean ez da azkeneko xingola ilun zabala agertzen. Noizean behin indibiduo gazte oso argiak ere ikus daitezke.
Kantua
Hegan egiten ari denean piiiii aaaa moduko soinu errukarria egiten du.
Banaketa
Zapelatz arruntak Europa, Afrika, Asia eta Ozeano Pazifikoko hainbat irlatan du jatorria. Egun, Europako lurralde gehienetan, Europa eta Afrika iparraldetik gertu dauden Atlantikoko uharteetan (Ingalaterra, Irlanda, Kanariar Uharteak, Azoreak, Cabo Verde) eta Mediterraneoko irletan aurki daiteke. Asian ia kontinente guztian dago, Europatik Ozeano Pazifikoraino. Afrikan, berriz, iparralde eta ekialdean aurki daiteke.
Euskal Herrian ia lurralde guztian aurki daiteke, erriberako hainbat txokotan salbu. Izan ere, Euskal Herriko paisaia, egokia da hegazti honentzat eta itsas-bazterretik goi-mendietara, eta hegoaldeko zuhaiztietaraino zabaltzen da.
Europa erdialdean, Ingalaterra, Japonian eta Asiako hainbat inguruetan bizi direnak sedentarioak dira. Europa eta Asia iparraldean habia egiten dutenak, aldiz, migratzaileak dira eta Europa eta Asia hegoaldean eta Afrikan igarotzen dute negua. Hainbat populaziok 13.000 kilometroko desplazamenduak burutu ditzakete. Zeharkaldiak lurraren gainetik egiten dituzte eta itsasoa Gibraltarko itsasartetik besterik ez dute zeharkatzen. Migrazioen eraginez, hegaztien pilaketak sortzen dira Espainia hegoaldean eta baina Ekialde Hurbilean ere. Azken ingurune honetan udaberrian 325.000 indibiduo zenbatu dira, uda Europa eta Asia iparraldean igarotzeko pasatzen direnak.
Euskal Herritik, abuztuaren bukaeran hasi eta urriaren lehen 2-3 asteetan pasatzen dira banaka edo talde txikietan zapelatz arrunt gehienak. Azkenak, azaroaren hasieran pasatzen dira. Iparraldeko zapelatz hauek, mendebalde eta mediterranioko eskualderantz jotzen dute eta bertako zapelatz sedentarioekin batera igarotzen dute negua. Batzuk, Afrikako ekialde eta hego-ekialderaino jotzen badute ere, beste batzuk Euskal Herrian bertan geratzen dira. Negutiar hauek normalki, bertakoek baino kolore argiagoa izaten dute.
Migrazio-garaian ikusten direnez gain, Euskal Herrian habiagile arrunta da eta espeziearen egungo egoera ona da. Bereziki Kantauriako eta subkantauriako eskualdeko baso eta arboladietan bizi da. Hegoalderantz goazelarik, eskualde mediterraniarrean, baso, nekazaritzarako lur eta soroetan soilik aurki daiteke; baina ez dago, ordea, soildutako Arabako Errioxan eta Nafarroako Erriberan.
Hrochův Týnec
Hrochův Týnec Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2.039 biztanle ditu eta 12,5 kilometro koadroko azalera. Chrudim barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1240 urtean egin zen.
Zapelatz arrunt
Habitata
Baso-inguruneak atsegin dituzten hegaztiak dira eta ehizarako leku irekiak eskaintzen dizkion baso eta baso-bazterrak aukeratu ohi ditu. Nekazaritzarako lurrez tartekatutako arboladiak, zelaiak, soroak, leku irekiak, eta baso mistoak ditu gogoko. Baso mistoetan ere bizi ohi dira eta neguan zuhaitz gutxiko ingurune irekiak erabili ohi dituzte.
Normalean 2.500 metrotik behera bizi ohi dira baina 4.000 metrotik gorako inguruetan ere ikusi izan dira. Zapelatz arruntek 6-7 km2 inguruko lurraldea izan ohi dute.
Habiak apirila eta ekaina bitartean egiten dituzte gure ingurunean eta bikoteak bere espezieko gainerako indibiduoetatik babesten ditu bai habia eta baita lurra ere. Habiak zuhaitzetan –koniferoak normalean- egin ohi ditu, baina zuhaitzik ez den lekuan zuhaixketan ere ikusi izan dira. Arraroa den arren amildegietan ere egiten du habia noizbehinka. Batzuetan, korbidoren batek egindako habi zaharren bat berritu edo besterik gabe, lapurtu egiten dute.
Habia konifero eta sastraken adarrekin egiten du eta metro bateko diametroa izatera iritsi daiteke. Maiz, aurreko urteko habia bera erabiltzen dute, material gehiago ezarriz. Barrualdean hosto berdeak eta goroldioa ezartzen dituzte lurzorua leuntze aldera.
Elikadura
Ugaztun txikiak dira zapelatz arruntaren jaki gogokoenak. Dieta, ordea, hegazti, txita eta arrautzekin osatzen dute. Gainera, animalia haragijale hau ez dago ehizaki-mota bakarrean espezializatuta eta elikagai espektro zabala du. Mikrougaztunez gain, sugeak, anfibioak, intsektuak (ortoptero, eta koleopteroak, adibidez), zizareak edota sarraskiak jan ditzake, arrainak barne.
Ingurune irekietan hegan, zutabeetan pausaturik edota lurrean oinez behatzen dute ingurua harrapakinak aurkitu ahal izateko. Jokaera bitxiak azaldu izan dituzte hegazti hauek. Horietako bat suteetan animaliak ihesean direnean ehizan aritzea izan da.
Ugalketa eta ontogenia
Ugalketa garaia neguaren bukaeran izan ohi da. Otsaila aldera, zeruan eztei-hegaldiak burutzen ikus daitezke hegazti hauek. Bikotea bata bestearen inguruan biraka hasten da eta planeoak, elkarrekin egindako bira azkarrak, hegalak itxiz goitik beherako jaitsierak eta bestelako mugimendu bereziak egiten dituzte.
Kumaldi bakarra izaten dute eta udaberrian, martxotik aurrera. Emeak arre-gorriz zipriztindutako 2-4 arrautza zuri jarri ohi ditu. 56 x 44 mm-ko arrautza hauen gainean emeak 33-38 egun pasatzen ditu eta tarteka ehiza utziz, arrak txandaren bat egiten dio txitaldian. Txitoak jaiotzerakoan 45 gramo inguru pisatzen dute eta luma zuriak izaten dituzte. Emeak, lehenengo 15 egunak habiatik ia mugitu gabe eman ohi ditu, baina hortik aurrera, arrarekin batera ehizan hasi beharko du txito aseezinak lasaitzeko. Halere, kume txikienak hil egiten dira gehienetan.
Kumeak, jaio eta hiru astera tente jartzen hasten dira eta 30 egunekin, lumaz jantzita egongo dira. 45-55 egunekin eta heldu itxurarekin, habia uzten dute. 2-3 urterekin ugalduko dira lehen aldiz, eta batez beste, 4-5 urte biziko dira.
Bizimodua
Espezie monogamoa da, bikoteka bizi ohi dena.
Espezieen arteko elkarrekintzak
Etsai natural gutxi dituen hegaztia da zapelatza, bera baino hegazti harrapari handiagoren batek, eraso egin diezaiokeena, akaso. Espeziearen biziraupena baldintzatzen duten faktoreak, ordea, gizakiak eragindakoak dira.
Antzeko espezieak
Zapelatz arruntak bularraldean ilargierdi itxurako orbain argi bat du lumadian. Bestalde, zapelatz liztorjaleak lepoa eta buztana luzeagoak ditu eta burua txikiagoa. Gainera, korronte termikoetan ziklatzen ari direnean zapelatz arruntak hegoak altxatzen ditu eta liztorjalean horizontalki mantentzen ditu.
Kontserbazioa
Mundu mailan "mehatxurik gabe" sailkatuta dago. Halere, Estatu mailako zerrenda gorrietan jasota dago.
Espeziearentzat kaltegarri diren faktoreen artean, pestizida organokloratuak eta untxien populazioak kaltetu zituen gaitzak aipatuko genituzke.
Bestalde, tiroz hildakoen kopurua jaisteak, eta oro har, gehiago errespetatzeak, mesede handia egin diote azken urteetan. Horregatik, bai inguruko herrialdeetan bai gurean bertan ere, populazioek gora egin dute. Honela, duela 30 urte baino askoz errazagoa da harrapari dotore hau gure zeruan edo errepide bazterrean zelatan ikustea.
Agnana Calabra
Agnana Calabra Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Agnana Calabrak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Dardanus
Dardanus karramarro ermitau mota bat da, Diogenidae familiakoa.
Craugastor myllomyllon
Craugastor myllomyllon Craugastor generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Sassangy
Sassangy Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Gorsachius magnificus
Gorsachius magnificus Gorsachius generoko animalia da. Hegaztien barruko Ardeidae familian sailkatua dago.
Sassangy
Biztanleria
2007an Sassangy udalerrian erroldatutako biztanleak 154 ziren. Familiak 61 ziren, horien artean 14 pertsona bakarrekoak ziren (7 bakarrik bizi ziren gizonak eta 7 bakarrik bizi ziren emakumeak), 18 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 18 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 11 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 88 etxebizitza zeuden, 64 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 18 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 88etxeak ziren. 64 etxebizitza nagusietatik 57 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 43 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 37 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 99 ziren, horien artean 76 aktiboak ziren eta 23 inaktiboak ziren. 76 pertsona aktiboetatik 73 lanean zeuden (42 gizon eta 31 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 23 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sassangy udalerrian 70 unitate fiskal zeuden, 168 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.363 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Sassangy udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Montezuma (Kansas)
Montezuma Kansasko hiri bat da. Gray konderrian kokatua dago. 2010ean 966 biztanle zituen, 1.97 kilometro koadrotan banatuta.
Linter
Linter (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Drieslinter, Melkwezer, Neerhespen, Neerlinter, Orsmaal-Gussenhoven, Overhespen eta Wommersom. 2013ko urtarrilaren 1ean 7.088 biztanle zituen.
Bucksport (Hego Carolina)
Bucksport Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Horry konderrian kokatuta dago, Hego Carolina estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Habromys lepturus
Habromys lepturus Habromys generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Antonimina
Antonimina Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Antoniminak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Craugastor nefrens
Craugastor nefrens Craugastor generoko animalia da. Anfibioen barruko Craugastoridae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Super Nintendo Entertainment System
Super Nintendo Entertainment System edo Super NES (SNES edo Super Nintendo bezala ere ezaguna) 16 biteko bideo-joko kontsola da. Nintendok 1990 eta 1993 artean kaleratu zuen Ipar Amerika, Europa, Australasia (Ozeania) eta Hego Amerikan. Japonia eta Asia hegoekialdean Super Family Computer, Super Famicom edo laburtuta SFC izenarekin kaleratu zen. Hego Korean Super Comboy deitzen zioten eta Hyunday Electronicsek banatu zuen. Orokorrean bertsio guztiak berdinak diren arren, zonalde desberdinetako bideo-jokoak eta kontsolak ez dira bateragarriak.
Super Nintendo Entertainment System Nintendok ekoitzitako mahaigaineko bigarren kontsola izan zen, Nintendo Entertainment Systemen ondorengoa. Super Nintendoak hainbat berrikuntza ekarri zituen irudi eta soinu arloetan.
SNES arrakasta globala izan zen. Merkatuan erlatiboki berandu sartu arren eta Ipar Amerikan Segaren Genesis kontsolarekin konpetentzi handia izan zuen arren, 16 biteko kontsolen aroan kontsolarik salduena izan zen. 1990eko hamarkadaren hasieran Sega Mega Drive kontsolarekin sekulako lehia bizia izan zuen, bideo-jokozale eta historialariek "kontsolen gerra" izendapenaz deitua.
Hromnice
Hromnice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.219 biztanle ditu eta 36,22 kilometro koadroko azalera. Plzeň-Iparraldeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1436 urtean egin zen.
Halterofilia 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan
Parisko 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan halterofiliako lehiaketak abuztuaren 7tik 11ra Paris Expo Porte de Versailles en egiteko programatuta daude. Paris 2024rako halterofiliako programan zenbait aldaketa garrantzitsu egin dira, Tokioko hamalau kategoriatik hamarrera murriztu baitira. Gainera, gizonen eta emakumeen arteko banaketa berdina duten 120 pisu-jasotzaile lehiatuko dira; aurreko jokoetan, 196 pisu-jasotzaile baino gehiago lehitu ziren.
Heugon
Heugon Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Heugon udalerrian erroldatutako biztanleak 222 ziren. Familiak 88 ziren, horien artean 28 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 168 etxebizitza zeuden, 95 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 64 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 161 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 95 etxebizitza nagusietatik 72 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 25 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 51 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 41 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Heugon udalerrian 102 unitate fiskal zeuden, 250 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.149,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean Heugon udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 720 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Gailurreria
Gailurreria, gandorra edo gailur-lerroa geomorfologian erliebe menditsu bateko tontorren edo puntu garaien lerro bat da, kontrako bi mendi-hegal bereizten dituena.
Adibidez, mendi baten gailurra edo gailurren lerroa mendilerro batean, bere alde estuak askotan gailurretik behera urruntzen dira, lurraren malda zeharka gailurraren lerrora aldatzen da.
Sinadelfita
Sinadelfita fosfato motako minerala da eta hematolita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Sinadelfita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.
North Terre Haute (Indiana)
North Terre Haute Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Vigo konderrian dago, Indiana estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Gulnaz Gubaidullina
Gulnaz Radikovna Gubaidullina (Гульназ Радиковна Губайдуллина) edo Gölnaz Radik kyzy Gobäidullina (Гөлназ Радик кызы Гобәйдуллина) (Novy Urengoi, Errusia, 1992ko otsailaren 14a) errusiar pentatleta modernoa da. 2017ko munduko pentatloi moderno txapelduna izan zen emakumezkoen banakako lehiaketan.
Bizitza
Gubaidullina Errusiako Novy Urengoi hirian jaio zen. Aita baxkirra eta ama Volgako tartaroa ditu Gubaidullinak.
2016ko eta 2020ko udako olinpiar jokoetan lehiatu zen emakumezkoen banakako pentatloi moderno lehiaketetan. 2017ko Munduko Pentatloi Moderno Txapelketan urrezko domina irabazi zuen emakumezkoen banakako lehiaketan.
Shah Alam II.a
Shah Alam II.a edo Ali Gauhar (Delhi, Mogol Inperioa, gaur egun India, 1728ko ekainaren 25a - Delhi, Britainiar Inperioa, 1806ko azaroaren 19a) Indiako mogol enperadorea izan zen 1759-1806 bitartean.
Biografia
Alamgirren semea eta ondorengoa izan zen. Ali Gauhar zuen izena enperadore egin baino lehen. 1765. urtetik aurrera britainiarren agintepean gobernatu zuen, eta Indiako buruzagi askori aurre egin behar izan zien. 1788an buruzagi rajput batek menderatu eta begiak erauzi zizkion. Omen handiko poeta izan zen.
Margaritifera auricularia
Margaritifera auricularia Margaritifera generoko moluskua da, mendebaldeko Europan endemikoa dena. Bere oskolek 180 mm-ko luzera ere badute.
Basa eta Itsas Fauna eta Landaredian Arriskuan dauden Espezieen Euskadiko Zerrendan sartu zuten.
Yambo Ouologuem
Dogon eskualdeko Maliko familia aristokrata batean jaio zen. Ingelesa, frantsesa eta espainieraz gain, Afrikako hainbat hizkuntza ikasi zituen. 1960an Parisera joan zen soziologia, filosofia eta ingelesa ikastera Henri IV.a lizeoan eta Clarendongo lizeoan irakatsi zuen filosofiako doktoretza prestatzen ari zela. 1970eko hamarkadan Malira itzuli zen eta Sévaré-ko gazte-zentro bat zuzendu zuen. Bere bizitzako azken etapa marabut izan zen eta islamiar bizitza isolatua eraman zuen.
Le devoir de violence eleberriaren arrakasta handiaren ondoren, polemika handia izan zen, Graham Greeneren It's a Battlefield eleberria plagiatu izana leporatu baitzioten. Liburua debekatuta egon zen Frantzian hainbat urtez.
Fridefont
Fridefont Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Fridefont udalerrian erroldatutako biztanleak 123 ziren. Familiak 60 ziren, horien artean 18 pertsona bakarrekoak ziren (9 bakarrik bizi ziren gizonak eta 9 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 14 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 87 etxebizitza zeuden, 60 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 80 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 60 etxebizitza nagusietatik 53 bere jabearen bizilekua ziren eta 7 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 13 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 29 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 72 ziren, horien artean 52 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 52 pertsona aktiboetatik 48 lanean zeuden (27 gizon eta 21 emakume) eta 4 langabezian zeuden (1 gizon eta 3 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Fridefont udalerrian 49 unitate fiskal zeuden, 102 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.335 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.
2000. urtean Fridefont udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Diari de Girona
Diari de Girona Kataluniako (Espainia) Girona probintziako katalanezko egunkaria da.
1943an sortu zen, Los Sitios izenarekin. Hasiera batean, gaztelaniaz argitaratzen zen. 1980ko hamarkadatik aurrera, katalana sartu zuten, beranduago, osotasunean hizkuntza honetan idazteko.
Lehorreko portu
Lehorreko portua salgaien terminal intermodal bat da, herrialde baten barruan itsasotik urruti kokatua, baina itsas portu batekin zuzenean lotuta dagoena. Aduana-zerbitzuak ere izan ditzakete. Besteak beste, Madril-Cosladako Portu Lehorra aipa daiteke: Europar Batasunaren barrualdeko itsas aduana ere bada.
Zingira-mirotz
Zingira-mirotza (Circus aeruginosus) accipitridae familiako hegazti harraparia da.
Mendebaldeko Eurasia subtropikalean eta gertuko Afrikan bizi dira.
Taxonomia
Azpiespezie bi ditu:
Sidney Lumet
Sidney Lumet (1924ko ekainaren 25 - New York, AEB, 2011ko apirilaren 9a) Ameriketako Estatu Batuetako zinema zuzendaria izan zen. 2005ean, bizitza osoko lorpenengatik Oscar saria jaso zuen.
Vireux-Wallerand
Vireux-Wallerand Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vireux-Wallerand udalerrian erroldatutako biztanleak 1.916 ziren. Familiak 796 ziren, horien artean 228 pertsona bakarrekoak ziren (96 bakarrik bizi ziren gizonak eta 132 bakarrik bizi ziren emakumeak), 252 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 236 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 80 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 894 etxebizitza zeuden, 811 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 36 bigarren erresidentzia ziren eta 47 hutsik zeuden. 771 etxeak ziren eta 121 apartamentuak ziren. 811 etxebizitza nagusietatik 555 bere jabearen bizilekua ziren, 225 alokairuan okupaturik zeuden eta 31 doan lagata zeuden; 7 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 83 etxek hiru zituzten, 247 etxek lau zituzten eta 460 etxek bost zituzten. 537 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 394 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 304 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Hillaryren pasabidea
Hillary pasabidea edo Hillary zaldaina Everest mendiaren goialdean zegoen 12 metro inguruko altuerako harrizko aurpegi ia bertikala zen. Itsas mailatik 8790 metrora aurkitzen zen, hego-ekialdeko gailur-lerroan, hego tontor eta tontor nagusiaren bide erdian zegoen. Hego-ekialde bidetik tontorra lortu orduko azken erronka zen. Pasabidearen izena Sir Edmund Hillaryren omenez ipinita dago, Tenzing Norgayrekin batera izan zen tontorrerako bidean eskalatu zuen lehen pertsona.
Pasabidea Everesterako eskaladan zati zailena zelako ezaguna zen. Eskalada garai batzuetan, elurte handiak izan ondoren, arroka izotz eskalada eginez gurutza zitekeen. Hillary pasabidea igotzeak eskumatara 3048 metroko erortze arriskua suposatzen zuen eta ezkerretara 2438 metrokoa. Leku honetan aurkitu zuen Anatoli Bukreyev-ek, sokaz esekita gorpu bat. Horrelaxe kontatu zuen berak idatzitako The Climb liburuan. Espedizio batek pasabide hau eskalatzea “nekagarria” zela adierazi zuen. Arroka honi 4. mailako zailtasuna eman zioten teknika handia erabili behar baitzen.
Vireux-Wallerand
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
13. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
'''Eskualdeko Hiri Garraioaren 13. linea''' Lezkairu eta Landaben lotzen zituen autobus linea izan zen.
Hillaryren pasabidea
Hurrengo urteetan igoera eta pasabidearen aldapa soka finkoen laguntzarekin egiten zen, gehienetan sasoiko eskalatzaileen lehen taldeak ipinita uzten zituelako. Eskalatzaile kopuru handitzearekin pasabidea itxaroteko leku bihurtu zen askotan, eskalatzaileei bere txanda tokatu arte soken artetik pasatzeko denbora luze behar izaten zen, honek arazoak ekartzen zituen menditik zehar erosotasunez ibiltzeko. Bakarrik alpinista batek zeharka zezakeen pasabidea. Eskalatzeko egoera onean, bi ordu behar izaten zuten hegoaldeko tontorretik Hillary pasabideraino, ordu bat edo bi labarra igotzeko eta gero beste 20 minutu Hillary pasabideko tontorretik Everest mendiaren gailurreraino. 2014an sherpe k eskailerak ipintzeko aukeraz hitz egin zuten pilaketak ekiditeko baina azkenean ez zen nahi hau bete.
Vireux-Wallerand
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.215 ziren, horien artean 880 aktiboak ziren eta 335 inaktiboak ziren. 880 pertsona aktiboetatik 776 lanean zeuden (456 gizon eta 320 emakume) eta 104 langabezian zeuden (34 gizon eta 70 emakume). 335 pertsona inaktiboetatik 91 erretiraturik zeuden, 111 ikasten zeuden eta 133 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
13. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
Gaur egun, eta lineak ordezkatzen dute haren ibilbidearen tarteren bat.
Hillaryren pasabidea
2016an Nepaleko 2015eko lurrikarak Hillary pasabidea aldatu zuela pentsatu zen, baina hainbeste elur zegoenez, ez zen argi ikusten aldatu zen ala ez. 2017ko maiatzean Tim Mosedalek, 6 aldiz Everest eskalatu zuenak, baieztatu zuen. Lurrikarak Hillary pasabidea “kolapsoa” eragin zuen eta arroka handiak mugitu zituen. Aldaketa honek bide errazagoa sortu zuen gailurrera heltzeko.
Hillary pasabide hau Everesten historian eta alpinismo munduan erreferentzia da.
13. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
Historia
1999an, Eskualdeko Hiri Garraioaren berrantolaketarekin, Landabenera hedatu zen, linea ordezkatuz.
2012ko abenduan, linea kendu zen, bidaiari faltagatik.
Vireux-Wallerand
Diru sarrerak
2009an Vireux-Wallerand udalerrian 798 unitate fiskal zeuden, 1.971,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.838 euro zen.
13. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)
Maiztasunak
Linea urteko egun guztietan funtzionatzen zuen. Hauek ziren maiztasunak:
Ibilbidea
Autobus guztiek ibilbide osoa egiten zuten.
Vireux-Wallerand
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 46 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 11 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 finantziazio enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Ramses II.a
Usermaatra Setepenra-Ramses Meriamon edo Ramses II.a Egiptoko XIX. dinastiako hirugarren faraoia izan zen eta 66 urte inguruko erregealdia izan zuen, K.a. 1279tik K.a. 1213 arte. Ramses da Antzinako Egiptoko faraoirik ezagunenetako bat, bere erregealdi aktibotik geratzen diren hondakin ugarien ondorioz. Idazleren batzuen ustez, Bibliako "Irteera" liburuan agertzen den faraoia da, baina ez dago hau berretsiko duen froga edo agiri egiptoarrik.
Vireux-Wallerand
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 15 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 autoeskola, 1 igeltseroa, 1 zurgina, 4 iturginak, 4 argiketariak, 1 ile apaindegia, 1 jatetxe eta 1 apaindegia.
Ramses II.a
Aurrekariak
Ramses II.a Seti I.a faraoiaren eta honen Errege Emazte Handi Tuyaren semea zen. Ez zen, batzuetan uste den bezala, seme bakarra; bi arreba behintzat izan zituela ezagutzen da, eta, dirudienez, baita Nebtxasetnebet izeneko anaia bat ere, helduarora iritsi baino lehen hil zena, eta, honen ondorioz, Ramses bihurtu zen oinordeko.
Vireux-Wallerand
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 6 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen eta 1 elektrotresna denda zen.
Ramses II.a
Aurrekariak
Txikitatik bizi izan zuen armadako aktibitatea, militar familia bateko kide bezala. Seti I.a elkargobernari izendatu zuen Ramses honek hamalau urte inguru zituenean, eta entrenamendu gogorra jaso zuen bere aitaren eta arte eta zientzietako maisu ugariren aldetik. Elkargobernaritza horrek hiru eta zazpi urte bitartean iraun zuen, ez dago honi buruzko iturri fidagarririk. Hamabost edo hamasei urterekin Ramsesek jada bazuen agintea armadaren zati baten gainean eta behin eta berriz, garai horretako idazkunek "lider gazte azti" bat bezala deskribatzen dute. Garai hartan, jada ezkondua zegoen eta lau seme-alaba zituen.
Vireux-Wallerand
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Vireux-Wallerand udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 153 hektarea erabiltzen.
Ramses II.a
Aurrekariak
Elkargobernaritza garaian arazo militar gutxi egon zen, eta Ramsesek lan zibilak bete zituen bere aitaren ordezkari bezala, tenpluen eraikuntza lanak eta inperioaren hegoaldeko harrobietan eraikuntza materiala ateratzeko lanak gainbegiratzea kasu.
Vireux-Wallerand
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.
Ramses II.a
Errege gerlaria
Ramses bere aitarekin joan zen kanpaina militarretan Kanaanen altxamenduak ezereztera. Siriako lurraldeak okupatu zituzten hititen aurka ere lagundu zuen, lur horiek tradizionalki Egiptorenak izan zirelarik, baina duela urte batzuk galduak izan zirenak Akenaton erregearen ahuldadearen ondorioz. Jada komandante bezala, Kusheko erresumaren aurkako kanpaina baten buru izan zen Seti I.aren erregealdiaren 8. urtean.
Vireux-Wallerand
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Vireux-Wallerand udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 206 ikaslekin.
Ramses II.a
Errege gerlaria
Esaten denez, Ramses Kushen zegoen Seti hil zenean. Egiptora itzuli zen, non bere ama Tuyarekin batera bere aitaren hileta elizkizunak egin zituen Tebaseko nekropolian.
Vireux-Wallerand
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Ramses II.a
Itsas gudua
Taniseko hilarrian kontatua, Niloren deltan gertatu zen, shardana piraten erasoaren aurrean. Ramsesek garaitu egin zituen eta presoak bere armadarako soldadu bezala hartu zituen. Shardana hauek Pentaurren Olerkian egiptoar armadako kide bezala aipatzen dira.
Espedizioak Asiara
Errege bakar bezala bere erregealdia hasi ondoren, Ramsesek hititen mehatxuaren aurrean erantzun behar izan zuen. Beharbada, errege berria bere aita boteretsua baino ahulagotzat hartzen zuten, mugetan zenbait eraso egin baitzituzten egiptoar armada erantzutera behartua sentitu zen arte. Lehen espedizioa Kanaan baketzeko izan zen, Siria konkistatzeko pausua eman aurretik. Erregea bera izan zen espedizio horren buru bere erregealdiko 4. urtean, eta bi hilarritan kontatzen da, bata Eleuterosen dagoena eta bestea Biblosen. Qadeshko guduaren aurrekanpainatzat har daiteke.
Hadeshko gudua
Bere erregealdiko 5. urtean, faraoiak hititen erasoekin behin betiko amaitzea erabaki zuen. Horren adierazgarri da Kadeshko gudua, Siria iparraldean, non, azkenik, Ramses II.aren egiptoar armada Muwatallis II.a errege hititaren armada siriar-hititarekin topo egin zuen.
Esaten denez, Ramsesek ez zien bere jeneral eta chatyen aholkuei kasurik egin, honen ondorioz, hititen segada batean erori zelarik, bere armadak galera larriak jasan zituelarik ezagutzen ez zuen lurralde batean. Egiptoar tropek armada hititagandik ihes egin zuten, eta Ramsesek ia bakarrik borrokatu behar izan zuen etsai hititen aurka Amon jainkoak gidatua, edo hori da behintzat faraoiak berak dioena bere balentria idatzia utzi zuen monumentuetan (Pentaurren Olerkia). Egungo historialariak askoz kritikoagoak dira, eta nahiago dute gudua berdinduta amaitu zela pentsatzea (porrotarekin ez esateagatik, ez baitzuen hiria konkistatzerik lortu), eta ez Ramsesen erabateko garaipenarekin.
Azkenik, Ramsesek eta Muwatallisek elkarri arnasa eman zioten eta faraoia Egiptora itzuli zen, non bere eraikuntza lan ugariekin jarraitu zuen.
Muwatallis hil ondoren, errege postuagatik borroka sortu zen bere seme Mursil eta bere anaia Hattusilen artean, Ramsesek lur haien kontrola berresteko probestu zuena, hiri ezberdinetan goarnizioak jarriz. Dena den, gerra ez zen amaituko hititen tronura Hattusili III.a iritsi arte, Muwatallis II.aren oinordeko handinahia, Ramsesekin Qadeshko bake hitzarmena sinatzen amaituko zuena faraoiak tronuan 25 urte inguru zeramatzanean.
Konkistak Libian
Ramsesek Libian ere egin zituen erasoak, non zenbait kolonia ezarri zituen eta horiek zaintzeko zenbait gotorleku eraiki zituen, Rakotisetik El Alameineraino lerro defentsibo bat eratuz.
Armadaren erreforma
Artikulu nagusia: Armada Antzinako Egipton
Ramses II.ak Qadeshko guduaren emaitza txarra maila altuko militarrak aldatzeko probestu zuen, bere semeak armadaren gorputz ezberdinen agintari bezala jarriz. Bere seme nagusia zen Amenhirikhopshef "armadako jenerala" eta "iparraldeko lur guztien gainbegiralea" izan zen; Ramses "Bere Maiestatearen lehen jenerala" zen; Paraheruenemef eta Mentuherhepeshefek "gurdien jeneral" kargua eta "Bere Maiestatearen lehen gidari" ohorezko titulua zituzten. Ordutik aurrera, errege familiatik kanpoko inork ez zuen izan aginterik. Ez zuen arazorik izan erreforma honekin, bere aita Seti I.ak egiptoar aristokratak alde batera utzi eta soldadu atzerritar ugari ofizial karguetara igo baitzituen, Urhiya jenerala kasu, hurrita jatorrikoa, Ramesseumeko intendente izatera iritsi zena; honen seme Yupa, karguan bere oinordeko izan zena edo Ramses-Nakht jenerala.
Elitezko gorputz bat ere sortu zuen atzerritarrekin, gerlari nubiarrak, libiarrak, asiarrak edo shardanak, faraoiarekiko leialak ziren gorputzak. Mertzenario atzerritar hauek osatu zuten egiptoar armada Egiptoko Tarteko Hirugarren Aroa arte.
Barne politika
Ramses II.aren erregealdian Egipto distira gehien izatera iritsi zen, literatura eta zientzien garapena ahalbidetu zuen oparotasun ekonomikoari esker, eta eraikin handiak eraikitze ahalbidetu ziona.
Ramsesek gortea lehenik Menfisera eraman zuen, behin betiko Avaris edo Pi-Ramsesera eraman aurretik, Niloren deltan kokatua. Ez dira ezagutzen faraoia Tebasetik eta bere klero boteretsutik aldentzen arriskatzeko arrazoiak urte asko lehenago Akenatonekin gertatu zena jakinda, baina, egia esan, errege hau politikari trebea zen eta iparraldetik gertu egotearen garrantzia ulertzen zuen. Mediterraneo ekialdeko gune nahaspilatsutik ahal den hurbilen. Antzinako hiriburutik aldentzeak beste ondorio politiko bat izan zuen: Tebaseko aristokraziak armada eta errege eskriben mesedetan eragina galtzea eragin zuen, baina ezin izan zuen gora eta gora zihoan Amonen Apaiz Gorenaren boterea murrizterik lortu.
Errege eraikitzailea
Bere gainontzeko erregealdian Ramsesek tenplu erraldoi eta ikusgarriak eraikitzeko obsesio bat garatu zuen. Ez zen soilik Niloren ibarrak eraikin handi eta ederrez betetzen aritu, baizik eta horietako asko bere aurreko erregeei usurpatu zizkiela, bere aita Seti I.a barne. Bere erregealdi luzean zehar, askogatik gainditu zuen Amenofis III.a faraoia eraikuntza lanei dagokionez, eta horien froga bezala lan handi batzuk dira:
Nubiako tenpluak, horien artean ezagunenak, inongo zalantzarik gabe, Abu Simbelekoak direlarik, Ra, Ptah eta Amon jainkoei dedikatuak, baita Ramses II.a berari ere jainko bezala; txikia Hathor jainkosaren omenezkoa da. Jainko bezala gurtua izan zen lehen faraoia ez zen arren, bai izan zen lehena modu sistematikoan bere buruari tenpluak eta estatuak dedikatzera. Ramses, Hatshepsut eta Amenofis III.arekin batera, panteoiko jainkorik boteretsuena zen Raren burutik sortua izan zela sinesten zuen edo hala sinestarazi nahi zuten faraoi gutxietako bat izan zen.
Dena dela, bere erregealdiko eraikuntzarik garrantzitsuena bezala har daitekeena, eta ehunka urtez egiptoar politikaren oinarriak jarriko zituena, iparraldean hiriburu berri bat eraikitzea izan zen, Pi-Ramses Aa-nakhtu (Ramsesen Hiria) izena jaso zuena, hiksoen hiria izan zen Avarisen gainean eraikia.
Erregearen giza aldea
Ramses II.aren deskribapen fisikoari buruz zenbait erreferentzia daude estatua batzuk oinarri hartuta, beste faraoi batzuenekin gertatzen ez zen bezala eskultoreek idealizatu egiten zituztenak, elkarren artean oso antzekoak direnak. Ramsesek, ziur asko, erretratuak bere irudiari leialak izatea nahi izaten zuen.
Bere bizitza luzea izan zen arren, Ramses II.aren irudiak gaztea zenean bezala eginak daude, eta ez dago heldu edo jada agure bezala erakusten duten estatuarik. Honela, askorentzat, Ramses II.aren momia ikustea ikuskizun kitzikagarria da, oso ondo kontserbatua dagoena, denboraren gaindiezintasuna erakusten duena, faraoi guztien artean ospetsuena izan dena garaitzea lortu duena.
Ramses herria batere inporta ez zitzaion faraoi bezala deskribatzen da, herria bere erregealdi luzean zehar pobrezian bizi zelarik klase altuko jendea geroz eta gehiago aberasten zen bitartean, baina pobrezia erlatibo bat zen, Egipton beti oparotasuna izan baitzen nagusi. Emakumezale, despota eta tiranoa izatea eta handinahikeria ere leporatzen zaizkio. Baten batek, Ramses II.a bere herritik banatzen zuen distantzia, faraoi absolutistaren eredu bezala artu den Keopsena baino are handiagoa zela esan zuen, Amon-Ra jainkoaren seme bezala hartu zuen paperaren ondorio dena.
Beste batzuk, berriz, herriarekiko axolagabea izatea baino gehiago, krudela zela esan izan dute. Badaude ideia hau babesten duten idazkun batzuk, bereziki bere altxorrak gordetzen zituen tokien inguruan jarritako tranpak, bere arerioen gorpuak jauregi eta harresien hormetan esekitzeko bere ohitura eta berriki bere tenpluetako baten aurrean topatu diren burua moztutako hamarnaka gorpu, giza sakrifizioa egiptoar ohitura ez zen arren historiaurreko garaietatik.
Ramsesek berak idatzi zuen Pentaurren Olerkian, hititen kontrako guduan, bere tropek bakarrik utzi zutenean, Ramsesek berak bakarrik garaitu zituela bere etsaiak eta berriz bere armadarekin bildu zenean, soldaduak hil zituela, traditua izanagatik haserre: "Nire maiestatea euren aurrean jarri zen, zenbatu eta banan-banan hil nituen, nire zaldien aurrean erori ziren eta bakoitza erori zen lekuan geratu zen, bere odol propioan itoz".
Ramses II.aren emazteak
Horrenbeste maite zuen Ramsesek Nefertari Abu Simbeleko bigarren tenplua eskaini ziola, Hathor jainkosaren irudipean, non erreginaren irudiak erregearenaren tamaina bera duen, oso ezohikoa Egipton. Zoritxarrez, litekeena da Nefertarik tenplua amaituta ikusi ez izana, Ramsesen erregealdiko 26. urtean hil baitzen, inauguratua izan aurretik. Nefertariren hilobiak, QV66a, Erreginen Haran guztian hobekien kontserbatuak dauden margolanak ditu.
Nefertariren heriotzak are gehiago handitu zuen Ramsesen bigarren Errege Emazte Handia izan zen Isis-Nefert edo Iset Ederra, norekin nerabezarotik ezkondua zegoen. Nefertari ez bezala, Isis-Nefert beti itzalean mantendu zen, baina oso bizkorra zela uste da, bere seme-alaba guztiak Estatuko posturik garrantzitsuenetan kokatzea lortu baitzuen. Nefertari eta Isis-Neferten familien artean lehia egon zela ere pentsatzen da, eta lehenaren eta bere seme nagusiaren heriotza Isis-Neferten azpijokoen ondorio izan zirela. Daturik ez dagoenez, soilik balizkoak proposa daitezke.
Ez da Isis-Neferten heriotza data ezagutzen, baina Errege Emazte Handi kargua beste emakume batzuekin banatu zuela ezagutzen da. Ramsesek, bere lehen bi emazteez gain, beste bost erregina izan zituen. Dirudienez hauek bere arreba edo alaba Henutmira, Maathornefrura printzesa hitita (Hattusili III.arekin bakea lortzearen truke ordain bezala erabili zena), Nebbetauy dama (agian Isis-Neferten alaba) eta beste bi alaba izan ziren. Errege intzestua ohikoa zen Egiptoar historian, eta Ramses II.ak ez zuen zalantzarik egin bere bi alaba, bata Nefertarirekin izandakoa (Meritamon) eta bestea Isis-Nefertekin izandakoa (Bint-Anat) Errege Emazte Handi garrantzitsuenetakoak bihurtzerako orduan, euren amen ordezko bihurtu zirenak euren postu politiko eta erritualean zein Ramsesen bihotzean behin Isis-Nefert eta Nefertari hil ondoren.
Ramses II.aren seme-alabak
Ramsesen seme-alabei dagokienez, 152 behintzat ezagutzen dira. Guzti horietatik honako hauek izan ziren garrantzitsuenak:
Valais
Valais kantonamendua (frantsesez Valais, alemanez Wallis) Suitzako 26 kantonamenduetako bat da.
Ramses II.a
Jainko baten heriotza
Berez, erregealdi luzea, erregeak lehen hogei urteen ondoren izan zuen utzikeriarekin eta eraikuntza ahalegin handiarekin batera, akabua suposatu zuten Egiptorentzat, eta Egiptoko Inperio Berria hil zorian zegoen.
Valais
Sion kantonamenduaren hiriburua da.
Ramses II.a
Eraikinak
Erregeak hiriburua Pi-Ramsesera pasa zuen (Avarisera, deltaren ekialdean)
Valais
Mugakideak
Iparraldean, Berna Kantonamendua du, mendebaldean, Vaud kantonamendua, ekialdean, Uri eta Ticino kantonamenduak. Hegoaldean, Italia eta Frantziarekin amankomuneko muga du.
Ramses II.a
Eraikinak
Erregearen beste tenplu batzuk Nubian:
Valais
Barrutiak
Valais kantonamendua ondorengo barrutiek osatzen dute:
Hizkuntzak
Mintzaira ofizialak frantsesa eta alemana dira.
Ramses II.a
Idazkunak
Errege hau idazkun askotan aipatzen da:
Ospea
Bere irudia lan ezberdinetan erabili izan da:
Ikus, gainera
Menfiseko Ramses II.aren kolosoa
David Merino
David Merino Soto, pilota arloan Merino II.a izenaz ezaguna (Villar de Torre, Errioxa, 1990eko apirilaren 16a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Asperekin. 2012an, Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusia irabazi zuen, Titin III.a aurrelaria lagun zuela. Profesional bilakatu baino lehen, 2010ean Biharko Izarrak torneoko txapeldun izan zen. Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzietako Graduko ikasketak eginak ditu Euskal Herriko Unibertsitatearen Arabako Campusean, Gasteizen.
Pilotari ibilbidea
Profesionaletan 2010eko uztailaren 4an debutatu zuen. Debutatu berritan, bilakaera handia izan zuen bere jokoan, eta 2012an irabazitako binakako txapelketa hartan jo zuen goia. Profesionaletako bere lehen bi urteetan (2011n eta 2012an) binakako txapelketa nagusiko finalerdietan sartu zen: lehenengoan, Martinez de Irujo aurrelaria lagun; eta bigarrenean, 21 urte besterik ez zuela, binakako txapeldun izan zen Titin III.a aurrelariarekin batera. Geroztik, ordea, ibilbide gorabeheratsua izan zuen, ez zen hasierako joko maila ikusgarri hura jarraikortasunez ematera itzuli, eta ez zuen berriro txapelketa horretako finalerdietara iristerik lortu.