cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ramón Menéndez Pidal
Ramón Menéndez Pidal (A Coruña, 1869ko martxoaren 13a – Madril, 1968ko azaroaren 14a), espainiar filologo, historialari, folkloreari eta Erdi Aroari buruzko ikerlaria. Espainiako filologia eskola sortu zuen, 98ko belaunaldiko kidea izan zen, eta Diego Catalan filologoaren aitona izan zen. Antzinako euskarari buruzko lanak ere egin zituen (Toponimia ibero-vasca en la Celtiberia, 1950; En torno a la lengua vasca, 1962).
Biografia
Espainiako Akademiako kide izan zen, eta zuzendari 1925etik 1939 arte eta 1947tik 1968 arte. Revista de Filología Española aldizkaria sortu zuen. Lan gehiena Espainiako Erdi Aroko hizkuntzaz eta literaturaz egin zuen. Ideologiaz nazionalista, Espainiaren batasuna hizkuntzaren inguruan egitearen aldekoa.
Berta Hansson
Berta Elisabet Hansson (1910–1994) suediar artista eta hezitzailea izan zen. Herrialdeko espresionistarik nabarmenenetako bat bezala gogoratzen da, batez ere umeen irudikapenengatik. Lehenik eskolako irakasle gisa lan egin ondoren, 1940an Otte Skölden arte eskolara joan eta margotzen hasi zen. Bere lanak harrituta, Elsa Björkman-Goldschmidt idazle eta artistak bakarkako erakusketa bat antolatu zion 1943an. Bere aztertzaileen interesari esker, denbora osoko artista bihurtu zen laster. 1950eko hamarkadan, urtebete eman zuen Hegoafrikan, beltzei ezarritako baldintzek gogaituta. Suediara itzultzean apartheidaren aurkako sentimenduak artelanetan eta ehungintzan adierazi zituen. Geroago, eskulturara jo zuen, terrakota eta brontzezko haurren erretratuak sortuz. Bere lanak Suediako hainbat museotan ikus daitezke, besteak beste, Nationalmuseet eta Moderna Museet.
Biografia
Hammerdal-en, Jämtland konderrian jaioa, 1910eko ekainaren 23an, Berta Elisabet Hansson Daniel Hansson nekazariaren eta Brita emaztearen alaba zen. Bere ama eta ahizpa nagusiaren heriotzaren ondoren, Bertak aita konbentzitu zuen Sigtunako batxilergora joateko, non bere ikasgaiek artea, literatura eta filosofia barne hartzen zituzten. Ondoren, Umeå-n irakasle-ikasketak ikasi zituen, eta 1934an diploma lortu zuen.
Hurrengo hamar urteak Suediako iparraldeko Fredrika herrian eman zituen irakasle gisa. Ahal zen guztietan, marrazkia sartu zuen bere ikasgaietan. Bere lan arrakastatsuenen artean Fredrikako haurren marrazkiak daude. 1938an, Linköpingera irakaskuntza-bidaian zegoela, Leoo Verde margolaria ezagutu zuen eta hark margoak erabiltzera bultzatu zuen. Bi urte geroago, pintura ikasi zuen Brita Nordencreutz-en (1899–1982) eta udako ikastaro bat egin zuen Stockholmeko Otte Sköld-en pintura eskolan.
Gerraosteko urteetan, Hanssonek Frantziara, Italiara eta Egiptora bidaiak egin ahal izan zituen. 1953an, urtebete eman zuen Suediako misio-etxe batean Hegoafrikan, non KwaZulu-Nataleko eskoletarako arte programa bat garatu zuen. Populazio beltzaren baldintzengatik bereziki kezkatuta, bere sentimenduak irudikatu zituen bere artean, ehungintzan barne, gero eta interes handiagoarekin. Jendaurrean erakusteko ehungintza lan handiak ekoiztu ez ezik, 1970eko hamarkadan umeen erretratuak terrakotan eta brontzean zizelkatzen hasi zen. Bere azken urteetan, txorien irudi mentalak zuri-beltzean margotu zituen, koloreak bereizteko gai ez baitzen. Espresionista gisa, Siri Derkert eta Vera Nilssonekin alderatu dute.
Berta Hansson Stockholmen hil zen 1994ko irailaren 3an.
Fernand Delort
Fernand Delort (Andernos-les-Bains, 1936ko urtarrilaren 29a - Ares, 2002ko abuztuaren 25a), Frantziako txirrindularia zen. Anaia André eta semea Dominique txirrindulariak izan ziren baita ere.
Enrique Iglesias
Enrique Miguel Iglesias Preysler (Madril, ) espainiar abeslari eta aktorea da. "Pop latinoaren erregea" deitua, munduan zehar 170 milioi album baino gehiago saldu ditu.
Derichthyidae
Derichthyidae arrain angiliformeen familia da, Atlantikoko, Indiako eta Ozeano Bareko ur pelagikoetan bizi dena.
Genero eta espezieak
ITIS eta FishBaseren arabera, familiak egun 3 espezie ditu, 2 generotan banaturik:
Pourcy
Pourcy Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Pourcy udalerrian erroldatutako biztanleak 187 ziren. Familiak 66 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 25 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 25 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 84 etxebizitza zeuden, 72 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 6 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 83 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 72 etxebizitza nagusietatik 64 bere jabearen bizilekua ziren, 6 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 7 etxek hiru zituzten, 11 etxek lau zituzten eta 51 etxek bost zituzten. 54 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 29 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 38 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 127 ziren, horien artean 100 aktiboak ziren eta 27 inaktiboak ziren. 100 pertsona aktiboetatik 96 lanean zeuden (44 gizon eta 52 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 27 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pourcy udalerrian 71 unitate fiskal zeuden, 169 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 25.249 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Pourcy udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 145 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Oakwood (Oklahoma)
Oakwood Oklahomako herri bat da. Dewey konderrian kokatua dago. 2010ean 65 biztanle zituen, 0.59 kilometro koadrotan banatuta.
D.Z.
Bere estiloen artean reggae-ragga, soula, funk, jazz eta erritmo afrikar eta musika beltzaren bestelako erritmoak uztartzen ditu.
NGC 6148
NGC 6148 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Perbesko geltokia
Perbes Galiziako Coruñako probintziako tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
The Man in the High Castle (telesaila)
The Man in the High Castle Frank Spotnitzek 2015ean Amazon Videorentzat sortu zuen telesail dramatikoa da. Philip K. Dicken izen bereko eleberri-sailean oinarrituta dago.
Sinopsia
1962ko Ipar Amerika ukroniko batean, ardatzeko potentziek hiru zatitan banatu dute kontinentea. Historia erabat ezberdina azaleratzen duten pelikulak agertuko dira.
Etna Green (Indiana)
Etna Green Indianako herri bat da. Kosciusko konderrian kokatua dago. 2010ean 586 biztanle zituen, 1.32 kilometro koadrotan banatuta.
Benta Berri (telesaila)
Benta Berri Pausokak Euskal Telebistarako sortutako telesaila da.
Sinopsia
Tomas Kortazar baserriaren jabe bilakatu da aita hil ondoren eta, ama aurkako iritzikoa izan arren, baserria nekazal etxe bihurtuko du. Bertan denetariko jendea bizi da.
Recajo
Recajo Vianako udalerriko etxagunea da, gaur egun hutsik dago. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera ez zen inor bertan bizi. Ebroz bestaldean, Agoncillo udalerrian dagoen Recajo herri homonimoaren parean dago.
La Francheville
La Francheville Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Francheville udalerrian erroldatutako biztanleak 1.592 ziren. Familiak 617 ziren, horien artean 140 pertsona bakarrekoak ziren (47 bakarrik bizi ziren gizonak eta 93 bakarrik bizi ziren emakumeak), 186 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 260 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 31 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 638 etxebizitza zeuden, 623 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 13 hutsik zeuden. 583 etxeak ziren eta 52 apartamentuak ziren. 623 etxebizitza nagusietatik 464 bere jabearen bizilekua ziren, 153 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 16 etxek bi zituzten, 55 etxek hiru zituzten, 184 etxek lau zituzten eta 367 etxek bost zituzten. 471 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 271 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 289 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.028 ziren, horien artean 765 aktiboak ziren eta 263 inaktiboak ziren. 765 pertsona aktiboetatik 695 lanean zeuden (372 gizon eta 323 emakume) eta 70 langabezian zeuden (35 gizon eta 35 emakume). 263 pertsona inaktiboetatik 77 erretiraturik zeuden, 95 ikasten zeuden eta 91 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Francheville udalerrian 635 unitate fiskal zeuden, 1.614 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.659 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 56 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 4 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 3 zurginak, 2 iturginak, 3 argiketariak eta 1 ile apaindegia.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sneaky Pete
Sneaky Pete David Shore eta Bryan Cranstonek 2015ean Amazon Videorentzat sortu zuen telesail dramatikoa da.
Sinopsia
Marius Josipović espetxetik atera berria den iruzurgileak Pete Murphy ziegakidearen identitatea hartzen du bere iraganetik ihes egiteko.
Maria Goiri
Bizitza
Haren arbasoak euskal herritarrak ziren, baina Madrilen hazi eta hezi ziren, baina bere lehen bost urteetan Algortan bizi izan zen. Amalia Goiri jostunaren alaba zen. Bere amona Juana Vicenta Goyri eta Barrenechea zen, Deustun jaioa. Ama kultura handikoa, nortasun sendokoa eta librepentsalaria izanik, garaiko ohituren eta mugen gainetik hezi zuen Maria Goiri bere alaba. Alaba txikitan gimnasioan apuntatu zuen eta hamabi urte zituela Merkataritza Eskolan. Hamasei urterekin Filosofia eta Letretako lizentziaturan entzule bezala ikasten hasi zen, matrikulatu gabe. 1891–1892 ikasturtean Sustapen Ministerioak emakume batentzako matrikula irekitzeko baimena eman zuen, baldin eta klasetik kanpo pasilloetan gelditzen ez bazen, katedratikoarekin batera gelan sartzen bazen eta ikaskideen alboan eseri beharrean irakaslearen ondoan esertzen bazen. 1896an Filosofia eta Letretako lizentzia lortu zuen eta 1909an doktoregoa. Concepción Arenal eta Emilia Pardo Bazan irakasleek egindako urratsei jarraitu zien.
Marcelino Menéndez Pelayok Goi Mailako Ateneo Ikasketa Eskolan eskainitako hitzaldi batean Ramón Menéndez Pidal ezagutu zuen eta 1900ean berarekin ezkondu zen. Eztei bidaian Cid Campeadorren ibilbideko herrietatik ibili ziren ahoz kontatzen ziren erromantzeak jasoz. Espainiako Gerra Zibilaren aurretik, Institución Libre de Enseñanza erakundean lan egin zuen, irakasle.
Ochelata (Oklahoma)
Ochelata Oklahomako herri bat da. Washington konderrian kokatua dago. 2010ean 424 biztanle zituen, 0.63 kilometro koadrotan banatuta.
Maria Goiri
Bizitza
Guda Zibilaren hasieran Maria Goiri eta Ramón Menéndez Pidal senar-emazteak Segovia inguruko landetxean familiarekin zeuden. Errepublikaren kontra altxatu ziren militarrek zonaldea hartu zuten. 1937an Burgosen zegoen Francoren alderdiko Defentsa Nazionalerako Juntak Maria Goiri eta Ramón Menéndez Pidal senar-emazteak guda aurretik zituen ekintzei eta ideologiari buruzko txostena eskatu zuen. Hurbiletik familia horren, familiaren adiskidetasunen jarraipena egiteko edota baita eskutitzak irakurtzeko ere eskatu zuen. Txostenak Maria iraultzaile gisa deskribatzen zuen. Guda amaitzean liberaltzat jotzen ziren ideiak zituzten ikasketa zentro guztiak debekatu zirenez, Mariak irakaskuntza utzi eta ikerketari egin zion. Ahoz jasotako erromantzeak bildu zituen Erromantze bildumak liburuan, El conde Lucanor liburua eta Lope de Vegaren idazlanak ikertu zituen. Besteak beste, De Lope de Vega y del Romancero eta Romancero tradicional de las lenguas hispánicas liburuak idatzi zituen.
Omena
Euskal Herriko Unibertsitatea sortu eta gutxira, Jesús Antonio Cid eta Jon Juaristi irakasleek "Maria Goiri" mintegia sortu zuten haren omenez, orduko hainbat ikaslerekin batera, euskal baladak jaso eta aztertzeko. Lan honen fruitua da, besteak beste, Aplicación del modelo romancero de análisis a la balada vasca: Bereterretxen khantoria artikulua.
Euskal Herriko Unibertsitatearen Leioako kanpusean, eraikin batek, Bioteknologiako Zentruak, Maria Goiriren izena darama. Eraikina 2016an inauguratu zen.
2062 Aten
2062 Aten asteroide gerrikoan aurkitutako asteroide baten izena da. 1976ko urtarrilak 7an aurkitu zuen Eleanor Francis Helinek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1976 AA zen. Bere izena egiptoar mitologiako Aton jainkoagatik jasotzen du. Aton familiako asteroide bat da.
Leporinus brinco
Leporinus brinco Leporinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Legardeta
Legardeta Villatuertako udalerriko herria da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, bost biztanle ditu.
Salles-Adour
Salles-Adour Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Salles-Adour udalerrian erroldatutako biztanleak 424 ziren. Familiak 156 ziren, horien artean 30 pertsona bakarrekoak ziren (13 bakarrik bizi ziren gizonak eta 17 bakarrik bizi ziren emakumeak), 55 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 67 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 170 etxebizitza zeuden, 161 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 161 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 161 etxebizitza nagusietatik 139 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 6 etxek bi gela zituzten, 28 etxek hiru zituzten, 54 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 133 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 43 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 103 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 286 ziren, horien artean 210 aktiboak ziren eta 76 inaktiboak ziren. 210 pertsona aktiboetatik 188 lanean zeuden (103 gizon eta 85 emakume) eta 21 langabezian zeuden (8 gizon eta 13 emakume). 76 pertsona inaktiboetatik 32 erretiraturik zeuden, 25 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Chlorophyllum agaricoides
Clorophyllum agaricoides Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Gleba berehala hauts itxurako masa bat bihurtzen da. Balio gastronomikorik gabea.
Salles-Adour
Diru sarrerak
2009an Salles-Adour udalerrian 167 unitate fiskal zeuden, 431 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.147 euro zen.
Chlorophyllum agaricoides
Genero bitxi hau Agarical-tzat har genitzakeen espezieek osatzen dute, baina erabat bihurtu ez zirenek. Kapela konikoa edo esferikoa dute, eta behealdetik gorantz berandu irekitzen dira. Errezel orokorra, espezie batzuetan, bolba moduan itsatsita geratzen da oinari. Kapela irekitzean, oinaren jarraipena ikusten da, kapelaren goialdean esporen-masaren artetik. Gleba gelaxka batzuek osatzen dute, orri gisako trabekulek bananduta, esporak daude hemen.
Sinonimoak: Secotium agaricoides, Endoptychum agaricoides.
Salles-Adour
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 22 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 5 zerbitzu enpresak ziren, 8 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Chlorophyllum agaricoides
Deskribapena
Kapela: Konikoa, 10 cm-rainoko garaierakoa eta 6 cm-rainoko diametroa oinarrian. Arre argi kolorekoa, ezkatatxo ilunagoekin.
Hanka: Alderantzizko kono baten itxuran, 1 eta 3 cm bitarteko luzerakoa.
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Salles-Adour
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra altzari denda bat zen.
2000. urtean Salles-Adour udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
St Georges-super-Ely
edota St Georges, 'Sain Siorys', Galesko udalerri txiki eta komunitate bat da, Vale of Glamorgan konderrian. Cardiff hiriburuaren mendebaldeko kanpoaldean dago, Culverhouse Cross udalerriaren ipar-mendebaldean, eta Peterston-super-Ely eta Michaelston-super-Ely udalerrien artean.
Chlorophyllum agaricoides
Sasoia eta lekua
Udazkenean, simaurtutako larreetan, herriguneetatik edo abeltzaintzatik gertu. Badirudi Gaztelan ateratzen dela, Madrilen eta Abilan, baita Katalunian ere. Urria.
Salles-Adour
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Chlorophyllum agaricoides
Banaketa eremua
Europa, Ipar Amerika, Errusia, Australia, Brasil.
Salles-Adour
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Cesar Chavez (Texas)
Cesar Chavez Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hidalgo konderrian dago, Texas estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Santa Sofia
Santa Sofia edo Jainkotiar Jakinduriaren eliza, batzuetan Hagia Sofia, (Άγια Σοφία; Ayasofya) antzinako basilika kristaua da, gero meskita eta tarte luze batez museoa izan da (Ayasofya Müzesi), Istanbulen kokatua. 2020ko uztailaren 27tik aurrera, berriro ere meskita bat da.
537an eraikia Erdi Aroaren hasieran, oso ezaguna egin zen batez ere bere kupula erraldoiagatik. Garai hartako munduko eraikin handiena izan zen eta eraikuntza lan paregabea. Bizantziar arkitekturako lan gailena da eta esaten denez "arkitekturaren historia aldatu zuen".
Antemio Trallesekoa eta Isidoro Miletokoa arkitektoek ia oinplano karratuko gisan eraiki eta petxinen gainean jarritako erdiko kupula batekin estali zuten. Kupula lau arkuren gainean dago eta arku horieei beste hainbeste zutabek eusten diete. Bi kupulaerdik egiten dute erdiko kupularen kontrahorma lana eta harresi irekiak kontrahormek ziurtatzen dituzte. Gainera, bizantziar mosaiko ederrak ditu.
2007an, Munduko 7 mirari berriak aukeratzeko zerrendako eraikinetako bat izan zen.
Historia
Eraiki zenean, Hirutasun Santuaren bigarren pertsonari eskaini zitzaion, Jesusi, alegia. 532 eta 537 urteen artean eraikia zen, Bizantziar Inperio ko hiriburu Konstantinoplan (gaur egun, Istanbul) enperadorea Justiniano I.a zela.
Konstantinoren basilika primitiboaren gainean eraiki zuten, bost urtean, Justiniano I.aren erregealdian. Antemio Tralleskoa matematikaria eta Isidoro Miletokoa fisikaria lanen arduradunak izan ziren. Agatiasen hitzetan, «materia solidoari geometria aplikatzen» saiatu ziren. Justinianok —enperadore horren kronista ofizial Prokopio Zesareakoak dioenez»—, Santa Sofia amaitua ikusi zuenean, honako hau oihukatu zuen: «Salomon, gainditu zaitut!» (Νενίκηκά σε Σολομών).
Bizantzioko eraikuntzetan ez dago Santa Sofia bezalakorik. Hura izan zen sortaldeko arkitektura kristauaren abiagunea. Sartaldekoak beste bide bat hartu baitzuen, garrantzi handiagoa emanez eraikuntzaren kanpoaldeari ; haietan barnealdeak ez ziren hain zabalak ez hain bikain apainduak.
Kristau elizatzat erabili zuten mila urtez baino gehiagoz, 360an sagaratu zutenetik 1453ko Konstantinopolisko erorialdia arte. XV. mendeko urte hartan, meskita bihurtu zuten otomandarrek. Sofia tenpluan babes hartu zuten beldurturiko biztanleek, otomandarrek hiria erasotzean. Santa Sofia meskita bihurtzean gehitu zitzaizkion lau minareteak, baita barneko medailoi apaingarriak ere.
1935ean, museo bihurrarazi zuen Turkiar Errepublikaren fundatzaile eta lehendabiziko presidente Mustafa Kemal Atatürkek.
2020ko uztailaren 24ak berriro ere meskita izendatu zuen Recep Tayyip Erdoğanek.
Arkitektura
Bizantzioko arkitekturak Justinianoren garaian (527-565) iritsi zuen heldutasuna. Santa Sofia da haren erreinaldian egin zen arkitektura lan inportanteena, arkitekturaren historiako zoragarrienetako bat. Antemio Tralleskoak asmatu zuen proiektua eta Isidoro Miletokoak burutu zituen eraikitze lanak. Hain zoragarria iruditu zitzaion jendeari eraikuntza ezen Jainkoak berak asmatu zuela eta Justiniano enperadoreari aingeru baten bidez jakinarazi ziola zabaldu baitzen. Justinianok berak jarraitu zituen garaiko katedral handiena eraikitzeko lanak, eta munduko handiena izaten jarraitu zuen 1.000 urtez Sevillako katedrala amaitu zen arte.
Arkitektura nagusiki barne-espaziala du. Horrela, kanpoaldeko itxura barnealdearen emaitza funtzionala da eta, otomandarrek bereziki aldatua, minarete, ezproi eta beste arintze batzuekin aberastu da historian zehar. Eraikinaren ideia, eraiki behar zen kupula handia, lau arkuren bidez eutsia izatea zen, bultzadak desbideratuko zituzten kupulaerdi eta hormabularren bidez indartuak. Horrela, hormigoiaren erabilera ekidin zen, adibidez, Erromako Agriparen Panteoian ez bezala.
Oinplanoa 71x76,2 metroko laukizuzen bat da, ia laukia. Kupula, 55,6 metroko garaiera eta 31,24-30,86 metro arteko diametroa duena, lau puntutan danborrik gabe eutsita dago, eta berrogei leihok banandutako beste hainbeste hormabularrez inguratua dago: Prokopiok dioenez, "zerutik, urrezko kate baten bidez zintzilikatua" dagoenaren itxura duk. Kanpoaldetik, eliza handiaren masa harmoniarekin baina grazia handirik gabe altxatzen da. Kupulak antzinako basilikentzako oso arrotza zen zentralizazio bat ezartzen zuen, baina petxina eta ahaleginak alboetako nabeei emanez, baita argiaren erabileraren fintze bati esker "ez dirudi oinarri solidoan jarrita dagoenik".
Kupula
Ohiko basilika-oinaren arabera egin zen eraikuntza, baina kupula handi batekin eta bultzada berdintzeko sistema batekin : luzera ardatzean jarritako bi kupulaerdi, ardatz horri buruz diagonal jarritako bi nitxorekin. Zama banatzeko sistema hori zela-eta, ez zen zutaberik jarri beharrik izan basilikaren habearteak bereizteko. Erromatarren eta paleokristauen garaiko basiliketan, berriz, ezaugarri nagusietako bat zutabeak ziren.
Zutabeak, eraikuntzaren euskarri nagusiak, harriz egin ziren, adreilu-morteroetan izaten diren uzkurtze eta zabaltze efektuak ez izateko. Zutabe nagusiek 44 metroko karratu bat eratzen zuten eta haien gainean lau arku handi eraiki ziren. Arku horien erpinen eta arkuak elkartzen dituzten petxinen gainean eraiki zen kupula nagusia, berrogei nerbiok ataldua barrutik eta beste hainbeste nerbio laburrek sendotua kanpotik ; nerbioetan tartekaturik leiho txiki batzuk egin ziren kupula argitzeko eta pisua arintzeko.
Kupulak kanporantz egiten duen indarrari eusteko bi kupulaerdi egin ziren luzerako ardatzean. Kupulaerdiek kupula nagusiaren diametro berdina dute eta, arestian esan den hezala, ardatzari buruz diagonal jarrita dauden bina nitxotan deskargatzen dute beren bultzada. Zehar ardatzean, berriz, iparraldeko eta hegoaldeko arkuen tinpano hormetan deskargatzen da bultzada, hormotan zulatuta eta elkarren gainean jarrita dauden bi arku ilaren (sei arku txiki goikoan eta lau handi behekoan) arkuen zutabeen bitartez.
Eraikitze lanean arazo handiak sortu ziren eta sortu ahala konpondu behar izan zituzten arkitektoek. Lau arkuen bultzada zela eta, eraiki ahala okertu zen eraikuntza, eta kupula egiten hastean hark estali beharreko espazioa uste baino gehiago zabaldu zela ohartu ziren. 558an kupula lurrera erori zen, lurrikara batzuen ondoren, eta berriro eraiki zuten 563an, aurrekoa baino bost metro garaiago. 975ean, beste lurrikara baten ondoren, mendebaleko kupulaerdia lurreratu zen eta berriro eraiki behar izan zuten. Gero, atari handi bat erantsi zioten mendebalean, eta 10.000 metro koadrotik gora hartzeraino handitu zen azkenerako.
Nartexa
Ate Inperiala zen sarrera nagusia, exo- eta esonartexen artean. Enperadoreak bakarrik erabiltzekoa zen. Atariaren gainean dagoen mosaikoa Kristo eta enperadore izengabe bat irudikatzen du. Kanpoko nartexetik doan aldapa luze batek Goiko Galeriara darama.
Barnealdea eta dekorazioa
Barneko dekorazioaren eginkizuna espazioari handitasun efektua ematea zen.
Dekorazioak sortzen zuen efektua argiak areagotzen zuen. Leihoak estrategikoki banatuak eta beira koloreztatuez estaliak zeuden. Argitasuna handituz-handituz zihoan alboko habearteetatik erdikora. Han, erdiko habeartean, kupula nagusiko leihoek eta arlotetako tinpanoetakoek oso ondo argiztatzen zuten eraikuntzaren erdigunea.
Bestalde, mosaikoak berariaz jarri ziren urrezko lanparen kolore horixkaz argi egin zezaten gaueko elizkizunetan.
Mugurel Semciuc
Mugurel Vasile Semciuc (Suceava, 1998ko urtarrilaren 24a) errumaniar arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoak Tokio 2020 esku hartu zuen, lemazain gabeko lauko proban zilarrezko domina lortuz Mihăiță Vasile Țigănescu, Ștefan Constantin Berariu eta Cosmin Pascarirekin batera.
Loialista Boluntarioen Indarra
Loialista Boluntarioen Indarra (jatorrizko izena, Loyalist Volunteer Force, LVF) Ipar Irlandako talde armatu loialista bat da. Ulsterko Boluntarioen Indarraren (UVF) zatiketa batetik jaio zen Billy Wright paramilitar loialista ezagunaren gidaritzapean.
Historia
1998ko maiatzean, LVFk su-etena iragarri zuen, burutuko zen erreferendumean ezezkoa eskatzearekin batera. Aurrerago, arma kopuru txiki bat entregatu zion Nazioarteko Dekomisu Erakundeari. 2005eko udan, Ulsterko Boluntarioen Indarraren (UVF) aurkako enfrentamendu odoltsua izan zuen LVFk. 2005eko urrian, baina, IRAk armak uzten bazituen, berak berdin egingo zuela adierazi zuen. 2006ko otsailean, talde armatuen jarduera aztertzen duen IMCk, UVF eta LVFren arteko enfrentamendua amaitu zela baieztatu zuen, baina LVF eta krimen arruntaren arteko harremana azpimarratu zuen. LVF droga trafikoarekin oso lotuta dago.
Evansville (Indiana)
Evansville Indianako hiri bat da. Vanderburgh konderrian kokatua dago. 2010ean 117,429 biztanle zituen, 114.36 kilometro koadrotan banatuta.
Aturri
Aturri (Adour, Ador) ibai bat da, Pirinioetan sortu (Pirinio Garaiak departamenduan), Landetatik igaro eta Lapurdiko Angelu hirian Ozeano Atlantikora isurtzen dena.
Izena
Euskarazko Aturri izena latinez Aturrus zen. Izenak iturri euskarazko hitza eta théron langedozierazko hitzarekin lotura du. Erro bera Frantziako Eure (Atura), Aar (Arura) edo Arroux (Aturauos) ibaietan omen dago.
Gaskoizko adour izenak «iturria» edo «ubidea» esan nahi du.
Historia
Antzina Aturri ibaia ez zen gaur egun itsasoratzen den lekuan itsasoratzen. Bernard Saint-Joursek (1877-1938) frogatu zuen egungo Capbretongo Hobia antzina Aturri ibaia itsasoratzen zen jatorrizko bokalea zela; izan ere, Izotz Aroan, itsasoa askoz beherago zegoen garaian, Aturrik arroila sakon luze bat osatzen zuen egungo ozeanoan barrena: Capbretongo Hobia. 35 kilometroko luzera du urpean, eta 1.000-1.500 metroko sakonera. Egun, badu berezitasun bat itsas ingurune horrek: ekaitzak jotzen duenean ere, Hobi horren gaineko urazalak bare jarraitzen du.
Beraz, historikoki Aturrik Capbretonen zuen bokalea aspaldi, Baionatik 40 kilometro inguru iparralderago. Aturri ibaiak behin Baiona hiria atzean utzi eta 3 kilometrora iparralderantz biratzen zuen eta 15 kilometro inguruz kostaldearekiko paraleloki zihoan eta, behin Capbreton udalerria igarota, mendebalderantz biratu eta urak Atlantikoan isurtzen zituen.
Cronographus anni 354 idazlanak azaltzen duenez (IV. mendekoa), Aturri nabigagarria zen egungo Aire-sur-l'Adoureraino, 115 kilometrotan ibaian gora. Ur gehienak jatorrizko Capbreton inguruko bokalean itsasoratzen jarraitzen zuen. Hala ere, iparralderago ere bazihoan, eta bigarren itsasadar bat ere sortu zuen, Vieux-Boucau-les-Bains inguruan itsasoratzen zena. Ondorioz, Baiona eta Capbreton arteko ibaiaren uren maila jaitsi zen. 1517an, Vieux-Boucau-les-Bains eta Capbreton artean, hirugarren itsasadar bat ere sortu zen aldi baterako, baina bere gisa itxi zen.
Ocquerre
Ocquerre Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Aturri
Historia
XII. mendean, Aturri Baionatik itsasoratzen zen, bokaleak aldakorra izaten jarraitu baitzuen. Mende bukaeran, haatik, ekaitz baten ondoren, ibaiak iparraldeko bidea hartu zuen berriz Capbretonerantz. Hori bide da Baionan finkatutako hainbat merkatari eta artisau Donostiara lekualdatzeko arrazoietako bat, hiria izen horrekin Antso Jakitunak sortu zuenean (1181).
Ocquerre
Biztanleria
2007an Ocquerre udalerrian erroldatutako biztanleak 378 ziren. Familiak 124 ziren, horien artean 22 pertsona bakarrekoak ziren (11 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 33 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 65 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Aturri
Historia
XV. mendearen bukaera aldera, ibaia Capbreton eremuan itsasoratzea zaildu egin zen, hortaz ibaiak pixkanaka bere ibilbidea iparralderago luzatu eta gaur egungo Soustonseko aintzira inguruan itsasoratzen zen. Fenomeno bitxi honen eragileak itsasaldiak edota enbata itzelen bat, edota biak batera lirateke.
Ocquerre
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Oilton (Oklahoma)
Oilton Oklahomako hiri bat da. Creek konderrian kokatua dago. 2010ean 1,013 biztanle zituen, 2.74 kilometro koadrotan banatuta.
Marcelino Menéndez Pelayo
Bartzelonako Unibertsitatean ikasi ondoren, Madrilgo Unibertsitateko Literaturako katedraduna izan zen, hogeita bi urte baizik ez zituenean. Berrogeita bi urte zituela, Madrilgo Biblioteca Nacional-eko zuzendari izendatu zuten, eta kargu horretan jarraitu zuen hil arte. Hizkuntza eta Historia Akademietako kide izan zen. Lan handia egin zuen literaturaren, historiaren eta filosofiaren ikerketan eta kritikan, betiere ikuspegi kontserbatzaile eta erlijioso batetik. Idatzi zituen lan ugarien artean, gehienak literaturaren ingurukoak izan baziren ere, Historia de los heterodoxos españoles (1880-1882, 3 liburuki, Espainiar heterodoxen historia) da ezagunena.
Ocquerre
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 172 etxebizitza zeuden, 125 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 39 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. 128 etxeak ziren eta 43 apartamentuak ziren. 125 etxebizitza nagusietatik 91 bere jabearen bizilekua ziren, 28 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 10 etxek hiru zituzten, 35 etxek lau zituzten eta 74 etxek bost zituzten. 102 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 47 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 72 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 252 ziren, horien artean 202 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 202 pertsona aktiboetatik 196 lanean zeuden (119 gizon eta 77 emakume) eta 6 langabezian zeuden (1 gizon eta 5 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Ocquerre udalerrian 131 unitate fiskal zeuden, 378 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.452 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 17 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 iturgina, 1 albaitaria, 1 higiezinen agentzia eta 1 tintoreria.
2000. urtean Ocquerre udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
2063 Bacchus
2063 Bacchus asteroide gerrikoan aurkitutako 2063. asteroidearen izena da. 1977ko apirilak 24an aurkitu zuen Charles Thomas Kowalek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1977 HB zen. Bere izena erromatar mitologiako Bako jainkoagatik jasotzen du. Apolo asteroide bat da.
Ocquerre
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Aturri
Historia
Baiona Frantziako Erresumara igarotzean portuaren arazoak larriak ziren, hiritik itsasorako nabigazioa zailtzen hasi baitzen, hortaz behin-betiko konponbide bat guztiz beharrezkoa zen. Hiriak lehenbizi Karlos VIII.a Frantziakoari eta ondoren Luis XII.a Frantziakoari indusketa lanak ahalik eta azkarren burutu zitezen eskatu zien, Aturri ibaiaren bokalea jatorrizko Capbreton eremuan itsasoratu zedin. Halere 1560ko hamarkada arte egoera bere hartan mantendu zen.
3758 Karttunen
3758 Karttunen asteroide baten izena da. azaroaren 28an aurkitu zuen E. Bowell-ek Anderson Mesa Behatokitik.
Prime Video
Prime Video Amazon konpainiaren dibisio bat da, internet bidezko streaming zerbitzuak saltzen dituena. Amazon Prime-ren kideentzat telesailak eta filmak eskaintzen ditu, batzuk harpidetzako prezioaren barnean sartzen direnak eta bertze batzuk ikusteagatik ordaindu behar direnak. 2013ko azaroan bere lehen ekoizpen originala argitaratu zuen.
Aturri
Historia
Bizkaiko golkoko ur eta olatuek urtero bokale honen aurka milioi erdi tona hondar baina gehiago jaurti ohi dituzte, ondorioz eta 1960. urtera arte eta bokaleko kanpo dikeak eraiki ziren arte Baionako barne portua aldika ixtera derrigortua zen. Bost mende inguruko itsasoaren aurkako borroka etengabearen ondoren gaur egungo Baionako portua egotea ahalbideratu da.
3758 Karttunen
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1983 WP izena zeraman. Ondoren Hannu Karttunen omentzeko izena eman zitzaion.
Aturri
Historia
Alboko Xibertako basoa ere XIX. mendean gizonaren eskuak landatutakoa da, jatorriz eremu honetan zeuden padurak idortzeko asmoz.
3758 Karttunen
Orbitaren ezaugarriak
3758 Karttunen asteroidearen orbitak batezbeste 2,25 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,047 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,454 distantziara. Eszentrikotasuna 0,09 da, eta makurdura orbitala 4,88ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 13.2 da.
Aturri
Geografia
Hantxe hasten da bere 335 kilometroko ibilbidea. Ibaiak iparralderantz jotzen du ehun kilometrotan Pirinio Garaiak zeharkatuz eta Gerseraino. Hantxe, mendebalderantz egiten du Madirango mahastiak inguratuz. Behin Landetan hegoaldeko Chalosse eta iparraldeko Gaskoiniako Landak eskualdeak banatzen ditu.
Port-de-Lannen, Peirahoradatik gertu, Lavedan, Bearno eta Zuberoako urak lotzen zaizkio. Ahoa Bizkaiko golkoan du, Angelu eta Tarnos artean. Bokalea Capbretongo estuarioa sortzeko laguntzen du.
Ibaian oraindino angula, txitxardin eta izokinak daude (Salmo salar), Europako ibai bakarretako bat izanik.
Hidrografia
Aturri Euskal Herria eta Frantziako ibai nagusienetariko bat da. Itsasoan ahoratzen dutenen artean, eskualdeko ibaien artean, emari handiena duena da, nahiz eta Dordoina eta Charente luzeagoak izan.
Menditsu motako ibaia, euri-elurreko erregimenekoa. Hona hemen urteko emaria, azpiarroez ikusita.
Ibai nabigagarria da bere ibilbidearen azken 75 kilometrotan.
2064 Thomsen
2064 Thomsen asteroide gerrikoan aurkitutako 2064. asteroidearen izena da. 1942ko irailak 8an aurkitu zuen Liisi Otermak Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1942 RQ zen. Bere izena Ivan Leslie Thomsen zelandaberritar astronomoagatik jasotzen du.
Fairland (Indiana)
Fairland Indianako herri bat da. Shelby konderrian kokatua dago. 2010ean 315 biztanle zituen, 0.42 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 6149
NGC 6149 galaxia bat da, Hercules konstelazioan. Lewis A. Swiftek aurkitu zuen n.
Leporinus britskii
Leporinus britskii Leporinus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
No Doubt
No Doubt Estatu Batuetako (Anaheim, Kalifornia) ska generoko talde bat da. 1986an sortua, Gwen Stefani abeslariari esker ospetsu bilakatu dira.
Gaio Terentzio Mario Varron
Gaio Terentzio Mario Varron, Bigarren Gerra Punikoan erromatar kontsul bat izan zen, K.a. 216an izan zuen kargua.
K.a. 218an pretore aukeratua eta kontsul K.a. 216an, prokontsul izendatua izan zen hurrengo urtean, K.a. 213 arte mantendu zuen kargua. Propretore K.a. 208 eta K.a. 207an, Etruria, Hasdrubal Barkaren erasoetatik defendatu zuen. Afrikara bidaiatu zuen enbaxadore bezala K.a. 200ean.
Erromatar armadaren buru izan zen Anibalen aurka Cannaeko guduan K.a. 216an, Luzio Emilio Paulorekin batera, azken hau, borrokan hila izan zelarik.
Salisbury
Salisbury Erresuma Batuko Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen Wiltshire konderriko hiria da. Bertan Salisburyko katedrala kokatzen da.
Nevadako Unibertsitatea
Nevadako Unibertsitatea edo University of Nevada hurrengo unibertsitateak izan daitezke:
Izenaren esanahia
Dena den, Nevadako Unibertsitatea Nevada Renoko Unibertsitateari deitzen zaio. 1874an sortua izan zen eta 1969an izenez aldatu zuen hegoaldeko unibertsitatea, Nevada Las Vegasko Unibertsitatea, sortu zenean.
Desfile
Desfilea talde baten ibilaldia da, ospakizun baten baitan antolatzen dena. Jai girokoa, protesta modukoa nahiz izaera militar edo komertzialekoa izan daiteke. Izaera erlijiosoa duten desfileei prozesio deritze.
Hipolito Erromakoa
Hipolito Erromakoa (Erroma, K.o. 170. urte inguruan - Sardinia, Antzinako Erroma, 235) kristau teologo eta idazlea izan zen.
Biografia
Erroman apaiz zela, arazoak izan zituen Zeferino eta Kalisto aita santuekin. Geroago, bera bezala Sardinian erbesteraturik zegoen Pontziano aita santuarekin adiskidetu zen. Obra exegetikoak idatzi zituen, eta bere garaiko elizako doktorerik gorentzat jotzen da. Ez da gauza segurua, aldiz, Philosophoumena obra, heresia gnostikoez berri baliotsuak ematen dituena, berak idatzi ote zuen.
1958ko Frantziako Tourra
1958ko Frantziako Tourra Itzuli Handi honen 45. edizioa izan zen. 1958ko ekainak 26 eta uztailak 19 artean ospatu zen. 4319 kilometroko ibilbidea egin zen 22 etapatan banatuta.
120 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 12 talderen artean banatuta. Horietatik soilik 78k amaitu zuten proba, eta talde bakar batek ere ez zuen proba bere txirrindulari guztiekin amaitzea lortu.
Garaileak proba batez beste 36,919 kilometro orduko abiaduran bete zuen.
Parte-hartzaileak
A : Etapan zehar abandonatu zuen.
Artikulu hau frantsesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago.
Gitarra-jotzaile
Gitarra-jotzailea edo gitarrista gitarra jotzen duen pertsona da. Gitarra-jotzaileek gitarra familiako hainbat instrumentu jo ditzakete, hala nola, gitarra akustikoak, gitarra elektrikoak. Gitarrista batzuk gitarrarekin batera abesten edo harmonika jotzen dute.
Rocka, heavy metala, jazza eta countrya
Hainbat aldizkarik eta webgunek gitarra-jotzaile onenen zerrenda izan nahi dutena bildu dute, esate baterako, Rolling Stone aldizkariko 100 gitarrista handienak, edo Guitar World aldizkariko 100 gitarrista handienak.
Beste genero batzuk
Gitarra-jotzaile klasiko asko ageri dira aipagarriak beren garaietan.
Azken hamarkadetan, "genero klasikoko gitarra jotzaile aipagarriena" Paco de Lucía izan zen, flamenko gitarra jotzaileen artean, klasikoa eta jazza bezalako beste musika generoak arrakastaz gurutzatu zituenetako bat. Richard Chapman eta Eric Clapton Guitar: Music, History, Players-en egileek Lucía "gitarra flamenkoaren munduan figura titanikoa" dela esan dute eta Dennis Koster, Guitar Atlas, Flamenco-ren egileak, Lucía honela aipatu du: "historiako gitarrista onenetarikoa". . Arrakasta handia izan duen beste gitarrista klasiko bat Tommy Emmanuel da.
Haizagailu
Haizagailua aire-laster bat sortzeko makina da. Airea, gasak edo airean dauden partikula solidoak (hautsa, zerrautsa eta abar) barreiatzeko erabiltzen da. Motor elektriko batek birarazten duen helize edo gurpil hegaldun bat da haizagailua; etxeetan, bulegoetan eta lantegietan erabiltzen da geletako airea barreiatzeko, hedatzeko edo nahasteko. Gehienetan, leku itxi batean airea berritzeko eta mugiarazteko erabiltzen da, aire garbiagoa sarrarazteko eta usain txarrak aldarazteko. 1882an asmatu zuen Schuyler S. Wheeler estatubatuarrak.
Paradako zaldi
Paradako zaldia, hazitarako zaldia, garañoa edo almazaria zikiratu gabeko zaldia da, bere ezaugarriengatik ugalketarako behorrak estaltzeko erabiltzen dena, haiek zaldikumeei transmititzeko asmoz. Dagokien zaldi arrazako ezaugarriak atxikizten badituzte ere, testosterona edo beste hormonen presentzia handiagoak itxura sendo eta gihartsuagoa ematen die.
Okarche (Oklahoma)
Okarche Oklahomako herri bat da. Canadian konderrian kokatua dago. 2010ean 1,215 biztanle zituen, 4.88 kilometro koadrotan banatuta.
Prokontsul
Prokontsula, erromatar kontsularen delegazio bidez, probintzien administraziorako sortutako erromatar magistratura bat da.
Kontsulen funtzioak, konkistatutako lurraldea hedatzen zen heinean, probintzia bakoitzerako delegatu behar izan ziren: lehenik kontsul funtzioak zituzten uharte kuestoreengan (uharteetan K.a. 227tik), eta, ondoren, prokontsul (edo propretore)engan Hispania Citerior eta Hispania Ulterior probintzientzako (K.a. 197an).
Kontsul baten agintaldia amaitu ondoren, ohikoa zen Erromako Senatuak, denbora batez, probintzia bat gobernatzeko lana ematea. Kasu horretan, prokontsul kargua jasotzen zuen, horrekin, imperiuma eta zegokien probintziaren agintea zuelarik.
Ikus, gainera
Lepo prokontsularra
Lepo prokontsularra
Lepo prokontsularra, lepoak barailarekin bat egiten duen mugaren handitze bat da. Adenitis (gongoilen hantura) azpimaxilarraren ondorio da, panikulitisarekin (baraileko larruazpiko ehunaren hantura), infekziosoa, orokorrean, difteria eta tuberkulosian deskribatua, edozein bakteriok eragin dezakeen arren. Eznormaltasun oso mingarria da, eta, eguneroko hitzetan, kokospe hantutu eta edematsu bat ematen du.
Honela, Vitelio prokontsul eta enperadore erromatarraren soingaineko lepo handiegiagatik deitzen da.
Asiako Kontseilu Olinpikoa
Asiako Kontseilu Olinpikoa (ingelesez, Olympic Council of Asia, OCA) gobernuz kanpoko nazioarteko kirol-erakundea da. Asiako herrialdeetako batzorde olinpiko nazionalek osatzen dute, eta Nazioarteko Batzorde Olinpikoak (COI) ofizialki onartzen ditu. Bere helburu nagusia printzipio olinpikoak Asian zabaltzea da. Gainera, Asiako gazteen artean kirola garatu nahi du, eta kirolaren bidez nazioarteko errespetua, borondate ona, adiskidetasuna eta bakea sustatu.
Alpetar eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak eslaloma
Pekingo 2022ko Olinpiar Jokoetako emakumezkoen eslalom lehiaketa otsailaren 9an ospatu zen, "Ice River" ikastaroa Yanqing Barrutiko Yanqing Alpetar Eski Zentro Nazionalean. Petra Vlhová eslovakiarrak irabazi zuen ekitaldia. Vlhovárentzat lehen domina olinpikoa izan zen, baita eski alpinoko lehen domina olinpikoa Eslovakiarentzat. Katharina Liensberger austriarrak zilarra irabazi zuen, banakako bere lehen domina olinpikoa, eta Wendy Holdener suitzarrak brontzea.
Asiako Kontseilu Olinpikoa
Batzorde Olinpiko Nazionalen Elkarteko bost erakunde kontinentaletako bat da. Hawallin (Kuwait) du egoitza, eta 46 batzorde olinpiko nazionalen afiliazioa du. Jarduneko lehendakaria, 1991tik, Kuwaiteko Ahmed Al-Fahad Al-Sabah jekea da.
Ekitaldiak
Hauek dira AKOk erregularki antolatzen dituen kirol anitzeko ekitaldiak:
Alpetar eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak eslaloma
Frida Hansdotter, 2018ko txapelduna, lehiaketetatik erretiratua zegoen. Holdener zilarrezko dominaduna eta brontzezkoa, Katharina Gallhuber Olinpiar Jokoetarako sailkatu ziren. 2021-22ko FIS Eski Alpinoko Munduko Kopan, zazpi eslalom proba ospatu ziren Olinpiar Jokoen aurretik. Petra Vlhová zegoen sailkapenaren buruan, eta ondoren Mikaela Shiffrin, Holdener eta Lena Dürr. Katharina Liensberger 2021eko munduko txapelduna da, eta Vlhová eta Shiffrin zilarrezko eta brontzezko domina izan dira, hurrenez hurren.
Emaitzak
Iturria:
Rotuma
Rotuma Fijiko estatuaren menpean dagoen uhartedi bat da. Izen bereko uhartea eta bere inguruan dauden uhartetxo batzuek osatzen dute.
Bertan herri polinesiar bat bizi da; hizkuntza eta herri polinesiarra izateak eta geografikoki Fijiko beste uharteetatik oso aldenduta egoteak Rotuma erabat aparteko errealitate bezala definitzen dute. Politikoki ere hala da eta Fijiko estatuaren barruan berezko autogobernuko estatusa du.
Geografia
Fijitik 465 bat km iparraldera dago. Ekialdean Wallis eta Futuna ditu, iparraldean Tuvalu eta mendebaldean Vanuatu. Bere kultura polinesiarragatik uharte periferiko polinesiarretako bat da.
Rotuma uharteak berak 43 km²ko azalera du; bi zati nagusitan banatuta dago, ekialdekoa eta mendebaldean dagoen penintsula. Biak istmo estu batek lotuta daude; bertan Motusa hiri nagusi eta portua dago. Istmoaren iparraldean Maka badia dago eta hegoaldean Hopmafau badia. Badia hauek koralezko uharriz beteta daude.
Tontorrik garaiena erdialdeko Suelhof mendia (256 m) da; Sataruak, ekialdean, 166 m ditu.
Uharte nagusitik 50 m eta 2 km arteko distantzian, beti ere uharriek osatutako mugen barnean badira zenbait uhartetxo:
Horiez gain, bereizita dagoen uhartetxo-kate bat dago uharte nagusiko mendebaldetik 3-6 kmra. Ipar-ekialdetik hego-mendebaldera hauexek dira:
Hastapenak ahozko historian
Rotumako ahozko historiaren arabera uharteetako lehen biztanleak Tongatik etorri ziren, Raho izenekoa burua zutela. Geroago kolono gehiago etorri ziren Tongatik eta horien ostean gehiago Tonga zein Kiribatitik, beraz denak herrialde polinesiarretatik. Samoarrek ere badute Rotumarekin zerikusia duen tradiziorik.