cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Orgia
Hitza latinezko orgĭa izenetik dator. Era berean, azken hori grezierazko ὄργια (órgia, «errito sakratu, misterio») hitzetik dator. Sexu fantasia tipikoa da.
Dan Calichman
Daniel Jacob "Dan" Calichman (1968ko otsailaren 21a - ) Ameriketako Estatu Batuetako futbolari ohi eta entrenatzailea da.
Spring Gap (Maryland)
Spring Gap Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Allegany konderrian dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Metz-Villeko barrutia
Metz-Villeko barrutia departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 119.551 biztanle ditu 42 kilometro koadrotan. Guztira udalerri bakarra du. Bere hiriburua Metz da.
Frederik Paludan-Müller
Frederik Paludan-Müller (Kerteminde, 1809ko otsailaren 7a - Kopenhage, 1876ko abenduaren 27a) daniar poeta izan zen.
Kopenhageko Unibertsitatean egin zituen ikasketak. Poema mitologikoak eta dramatikoak landu zituen: Maitasuna eta Psique (1834), Venus (1841), Tithon (1844), Driadaren ezteiak (1844). Danimarkako XIX. mendeko kulturaz egin zuen satira bat izan zen haren obra nagusia: Adam Homo (1841-1849).
Manddale
Manddale eta berau dagoen mendilerroa Frantziar Estatua eta Espainiar Estatuaren arteko muga adierazten duten mugarriez josia dago.
NIFL Premiership (Ipar Irlanda)
Ipar Irlandako futbol liga, gaur egun NIFL Premiership (izen osoa Nothern Ireland Football League Premiership) Ipar Irlandako futbol txapelketa nagusia da. UEFAren sailkapenean 47. postuan dago. Belfasteko Linfield eta Glentoran dira txapelketa gehien irabazi dituzten taldeak.
Historia
1890an sortu zenez munduko bigarren liga zaharrena da Ingalaterrako Premier Leagueren ondoren. Eskoziako Liga baino astebete lehenago sortu zen Irlandakoa. Garai hartan Irish Premier League izena zuen eta uharte osoko taldeek hartzen zuten parte. 1921ean uhartea bitan banatu zenean Ipar Irlandak liga honekin jarraitu zuen eta Irlandako Errepublikak liga berria abiatu zuen.
Ligak bi etenaldi izan ditu 1915 eta 1919 artea Lehen Mundu Gerraren eraginez eta 1940 eta 1947 artean Bigarren Mundu Gerraren erruz.
Gaur egungo egitura
12 taldek hartzen dute parte eta bakoitzak hiru aldiz jokatzen du aurkari bakoitzarekin, guztira 33 jardunaldi izaten dira beraz. Ondoren aurreneko seiek laugarren partida bana jokatzen dute elkarren artean irabazlea eta Europako txapelketetarako sailkatzeko, eta azkenengo seiek ere elkarren artean jokatzen dute jeitsiera postuak erabakitzeko. Horrela beraz, talde bakoitzak 38 partida jokatzen ditu.
Kim So-yeong
Kim So-yeong (Daegu, 1992ko uztailaren 9a) badmintonen, binakako emakumezkoen modalitatean, lehiatzen den hegokorearra da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020an (Tokio), eta brontzezko domina lortu zuen binakako emakumezkoen modalitatean Kong Hee-yong lagun zuela.
Farmazia Fakultatea (Gasteiz)
Farmazia Fakultatea Arabako Gasteiz hiriburuan dagoen Euskal Herriko Unibertsitateko Farmazia fakultate bat da.
Kokalekua
Mendizorrotza auzoaren ipar-ekialdean dago, Unibertsitatearen pasealekuaren 7. zenbakian, Letren Fakultatea, Hezkuntza eta Kirol Fakultatea, Ingeniaritzako Unibertsitate Eskola eta Lascaray Ikergunea artean, bai eta trenbidearen alboan eta Gasteizko geltokiarekin parez-pare ere.
Fakultatea
1988an sortu zen. Bertan, Osasun Zientzietako nahiz Zientzietako titulazioak ikas daitezke; lehenengo arlokoak ditugu Farmaziako eta Giza Nutrizioko eta Dietetikako Graduak, eta Zientzietakoei dagokienez, Elikagaien Zientzia eta Teknologiako eta Ingurumen Zientzietako Graduak eskaintzen dira. Horietaz gain, Master Ofizialak ere irakasten dira, bereziki Zientzietako eta Osasun Zientzietako titulatuentzat interes handikoak direnak.
Réveillon (Orne)
Biztanleria
2007an Réveillon udalerrian erroldatutako biztanleak 353 ziren. Familiak 136 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 184 etxebizitza zeuden, 147 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 181 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 147 etxebizitza nagusietatik 114 bere jabearen bizilekua ziren, 30 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 12 etxek bi gela zituzten, 22 etxek hiru zituzten, 38 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 124 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 66 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 70 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 214 ziren, horien artean 174 aktiboak ziren eta 40 inaktiboak ziren. 174 pertsona aktiboetatik 164 lanean zeuden (91 gizon eta 73 emakume) eta 10 langabezian zeuden (3 gizon eta 7 emakume). 40 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Réveillon udalerrian 145 unitate fiskal zeuden, 343 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.751 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 margolaria, 2 zurginak eta 1 iturgina.
2000. urtean Réveillon udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 711 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kronika (egunkaria)
Kronika Arano, Astigarraga, Ereñotzu, Goizueta eta Hernanin banatzen den euskarazko egunkaria da. Bi aldeetatik inprimatutako orri bakar bat da, doakoa da eta bailarako berriak ematen ditu.
Astelehenetik igandera argitaratzen den euskarazko egunkari bakarra da.
Hala Kronika nola Dobera elkartea Topagunea euskara elkarteen federazioko kideak dira.
Egoitza
Egunkariaren egoitza —eta Dobera Euskara Elkartearena ere— Hernaniko Larramendi Kaleko 11. zenbakian dago.
Historia
2000 urteko ekainaren 23an Hernaniko kronika jarri zen martxan Dobera Euskara Elkartearen eskutik. Hiru langilez osatutako lan taldeak jarri zuen proiektua martxan: Jexux Mari Irazu, Unai Agirre eta Aritz Zerain. Lehen hiru urteetan astean bost zenbaki kaleratzen zituen, ostegunetik astelehenera. Bi orrialdeko egunkaria zen aurreneko urteetan. 2003ko urtarrilaren 8an astean sei zenbaki argitaratzen hasi zen. Handik urtebetera, 2004ko urtarrilaren 27an egunero argitaratzen hasi zen.
Egunero argitaratzearekin batera orrialde kopurua ere hazten joan da Hernaniko kronikan. 2005. urteko urtarrilaren 15etik aurrera asteburuetan lau orrialde argitaratzen hasi zen. 2006ko urtarrilaren 28tik aurrera asteburuetako zenbakiak zortzi orrialdetakoak izaten hasi ziren.
2014an bailara osora zabaldu zen, Donostiara izan ezik, Astigarragako Kronika eta Urumeako Kronika edizioak sortuz. Gaur egun edizio bateratua kaleratzen da bailara osorako, eta horretan sei langilek dihardute, lau kazetari eta hiru marrazkilarik kolaboratzen dute egunkariaren edukiak osatzen, baita Hernaniko lau ikastetxe eta bi euskaltegitako ikasleek ere.
Ale kopurua
Hernaniko kronikak gaur egun 4.000 ale kaleratzen ditu egunero. 2000 urtean, martxan jarri zenean, 1.500 ale kaleratzen zituen. Ikertalde enpresak 2007an Buruntzaldeko mankomunitatearentzak eginiko ikerketaren arabera, Hernaniko kronikak 15.000 irakurle ditu.
Abiy Ahmed
Abiy Ahmed Ali (ge'ez: ዐቢይ አህመድ አሊ; oromoeraz: Abiyyii Ahimad Alii; Beshasha, 1976ko abuztuaren 15a), Abiy Ahmed edo Abiy laburtua, Etiopiako politikaria da, Etiopiako Errepublika Demokratiko Federaleko lehen ministro 2018ko apirilaren 2tik aurrera.
EPRDFko (Etiopiako Herriaren Fronte Demokratiko Iraultzailea) eta ODPko (Oromo Alderdi Demokratikoa) presidente izaten jarraitzen du (EPRDF koalizioko lau alderdietako bat da). Abiy Etiopiako Parlamentuko kide hautatua ere bada, baita ODP eta EPRDFren batzorde exekutiboetako kide ere.
Armadako inteligentzia ofizial ohia da, lehen ministro bihurtu zenetik erreforma politiko eta ekonomikoen programa zabal bat plazaratu du. Bere politiketako askok ez dute Etiopiako konstituzioaren eta sistemaren aldekoen babesa, bereziki Tigrayn.
2019ko urriaren 11n, Abiyk 2019ko Bakearen Nobel saria jaso zuen, Etiopia eta Eritrearen arteko 20 urteko gatazkari amaiera eman eta adiskidetzeko egindako lanagatik. Era berean, beste herrialdeen arteko harremanak hobetzen saiatzeagatik, besteak beste, Djibuti, Kenya eta Somalia, eta Sudango Gobernuaren eta oposizioaren artean. Bestalde, barrualdeari begira egindako erreformak ere kontuan hartu ziren.
Basajaun Etxearen leizea (Lantz)
Deskribapena
Haitzuloaren ahoa, burdin hesi batez itxia, txikia da, eta bi mailatan 425 metro inguruko garapena duen galeria-sare konplexu bati ematen dio bide; barrualdean, ur-korronte bat isurtzen da, kanporako irteeran hainbat herritako edateko ura hornitzeko aprobetxatzen dena. Haitzuloaren barruan, aragonitoak nabarmentzen dira.
Txomin ipurdi
Txomin Ipurdi Joxe Arratibel eta Patxi Zubizarretak idatzitako haurrentzako ipuina da, Erein argitaletxea k 2001ean argitaratu zuena. Ilustrazioak Antton Olariaga Aranbururen eskutik eginak dira. Bestalde, kontakizun hau Urrezko giltza albumekoa da eta 32 orriz osatua dago. 6 urtetik gorako haurrentzat gomendatzen da.
Basajaun Etxearen leizea (Lantz)
Historia
Barrunbe horren barruan, Foru Erkidegoko kobre aztarnategi garrantzitsuenetako bat dago. Bere barrutik erromatarrek urrea, kobrea eta beste mineral batzuk atera zituzten I. mendetik. Kanpoko urak haitz-zain horien bidez iragazteak kolore berde, urdinxka, okre eta gorriko kristal eta aragoixkak ugaritzea dakar. Bere formazio ederrak zirela eta, XX. mendeko laurogeiko hamarkadan modu basatian espoliatu zuten. Hori zela eta, Nafarroako Diputazioak haitzuloa itxi zuen.
Txomin ipurdi
Argumentua
Txomin Ipurdi bere amarekin bizi zen eta pobreak ziren. Egun batez, Txomin Ipurdik amari esan zion: "erregearen jauregira joanen naiz laguntza eskatzera". Horrela hasten da ipuina, eta hortik aurrera ipuin klasikoen egitura du. Txomini bidera aterako zaizkio azeri bat, otso bat eta ibai bat ere, eta guztiak ipurdian gordeko ditu. Jauregian Erregek probak pasaraziko dizkio Txomini eta guztietatik onik aterako da.
Pertsonaia nagusiak
- Txomin ipurdi.
- Ama.
- Erregea.
Bigarren mailako pertsonaiak
- Azeria.
- Otsoa.
- Zaldiak.
Obelix
Obelix, Asterixen komikietan agertzen den fikziozko pertsonaia bat da. Ia beti, bere lagun Asterixekin doa. Idefix izeneko txakur txiki bat du.
Obelixek, gizakiz haraindiko indarra du, txikia zela, Panoramixek, herritarrei, erromatarrak kontrolpean izateko balio dien edabe magikoa prestatzeko erabiltzen zuen pertzean erori zelako. Edabearen eragina, edaten dutenengan iragankorra den arren, Obelixen kasuan, iraunkorra da. Berak, ezin du berriz edabe hori eran, alboko eraginak izugarriak izango baitirateke. Hain zuzen ere, euskaraz Obelixen galera izenburua duen abenturan (le mauvais coup d'Obelix), Obelixek edabe magiko pixka bat hartzen du eta horren ondorioz harri bihurtzen da.
Bere lana, bere berebiziko indarra dela eta, zutarri banatzailea da, eta, beraz, ohikoa da herrixkatik ibiltzen ikustea, zutarri horietako bat inongo arazorik gabe bizkarrean eramaten.
Bere esaldirik ospetsuena "Erotuta daude erromatar hauek" da (Ils sont fous ces romains).
Asterixen abenturetako bitan izan da protagonista nagusia: Lehen aipaturiko Obelixen galeran eta Obelix eta konpainian.
Zineman
1997an, Astérix et Obélix contre César filmean, Obelixen papera, Gérard Depardieuk egin zuen, Asterixena, Christian Clavierrek egin zuen bitartean.
2005ean aipaturiko bi aktoreek, errepikatu egin zuten, Astérix et Obélix : Mission Cléopâtre izeneko filmean.
Fausto Gresini
Fausto Gresini (Imola, 1961eko urtarrilaren 23a - Bolonia, 2021eko otsailaren 23a) italiar motoziklista izan zen. Hamazazpi urterekin hasi zen moto lasterketetan ta 1983an Grande Prixen sartu zen Morbidelli etxearekin. Bi munduko txapelketa irabazi zituen, biak 125 cc-ko mailan, 1985ean eta 1987an. Guztira 21 garaipen lortu zituen. Gresini Racing taldeko zuzendaria izan zen.
Azken Afaria (Ge)
Azken Afaria (Тайная вечеря) Nikolai Ge margolari errusiarraren (1831-1894) pintura da, 1863an osatua. San Petersburgoko Errusiako Estatu Museoaren bilduman dago (inb. Zh-4141). Irudiaren tamaina 283 × 382 cm da.
Nikolai Gek 1861etik 1863ra bitartean lan egin zuen Florentzian, atzerrirako bidaia artistikoan. Ge-k pintura San Petersburgora ekarri ondoren, 1863an Erakusketa Akademikoan erakutsi zuten. Arteen Akademia Inperialeko Kontseiluak artistak pinturan zuen trebetasuna goraipatu zuen, eta historiako pintura-irakasle titulua eman zion, eta lana Alexandro II enperadoreak erosi zuen Arteen Akademiaren Museorako.
Pinturak Azken Afaria irudikatzen du, Itun Berrian deskribatua, Jesukristoren azken bazkaria, bere hamabi apostoluekin. Afarian iragarri zuen euretariko batek —Judas Iskariotek— traizionatu egingo zuela. Argumentu hori oso erabilia izan da kristautasuneko artisten artean —besteak beste, Leonardo da Vincik, Salvador Dalík, Domenico Ghirlandaiok eta Andrea del Castagnok sortutako Jesukristoren Azken Afariaren irudien bertsioak—.
Pintura arrakasta izan zen, asko eztabaidatu zen, baina kritikariak ez zetozen bat: batzuek Ebanjelioaren historiaren interpretazio berritzailea onartu zuten, eta beste batzuek, berriz, Kristoren eta apostoluen irudiak ulermen tradizionaletik urrunegi zeudela uste zuten, modu sinisgarritik urrun.
Maria Olga de Moraes Sarmento da Silveira
Maria Olga de Moraes Sarmento da Silveira (Setúbal, Portugal, 1881eko maiatzaren 26a — Lisboa, 1948ko urriaren 17a) portugaldar idazle eta feminista izan zen.
Belval (Mantxa)
Biztanleria
2007an Belval udalerrian erroldatutako biztanleak 298 ziren. Familiak 118 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (16 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 53 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Maria Olga de Moraes Sarmento da Silveira
Biografia
Militarren alaba eta biloba zen, eta haurtzaroaren zati bat Elvasen eman zuen, Alentejo eskualdean. Han, Virgínia Quaresmaren lagun bihurtu zen. 16 urterekin, armadako mediku batekin ezkondu zen. Handik gutxira, borrokan hil zen, Cuamaton (Angola).
Belval (Mantxa)
Etxebizitza
2007an 148 etxebizitza zeuden, 118 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 15 bigarren erresidentzia ziren eta 14 hutsik zeuden. 145 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 118 etxebizitza nagusietatik 86 bere jabearen bizilekua ziren eta 32 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 16 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 69 etxek bost zituzten. 93 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 51 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 59 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Maria Olga de Moraes Sarmento da Silveira
Biografia
Harreman estua zuen XX. mendearen hasieran emakumeen eskubide zibil, juridiko eta politikoen alde borroka egin zuen intelektual portugaldarren taldearekin.
Belval (Mantxa)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Maria Olga de Moraes Sarmento da Silveira
Biografia
1902an sortu zen Sociedade Futura argitalpena zuzendu zuen, Ana de Castro Osórioren ostean, hura izan baitzen emakumeen emantzipazioaren teorialari nagusietako bat.
Belval (Mantxa)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 177 ziren, horien artean 127 aktiboak ziren eta 50 inaktiboak ziren. 127 pertsona aktiboetatik 122 lanean zeuden (69 gizon eta 53 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 50 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 11 ikasten zeuden eta 18 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Belval udalerrian 122 unitate fiskal zeuden, 303 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.740 euro zen.
Maria Olga de Moraes Sarmento da Silveira
Biografia
1906ko maiatzaren 18an, Arazo Feministari buruzko hitzaldia eman zuen Lisboako Geografia Elkartean. Hego Amerikara ere joan zen hizlari gisa, Brasil, Uruguai eta Argentina bisitatuz. Brasilen, Júlia Lopes de Almeida idazlearen laguna izan zen.
Belval (Mantxa)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 22 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 7 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Maria Olga de Moraes Sarmento da Silveira
Biografia
Parisen bizi izan zen Lehen Mundu Gerran. Hogeita hamar urte baino gehiagoz, Rothschild familiako Hélène de Zuylen baronesa de Nyevelten lagun eta bikotekidea izan zen. Holokaustotik salbatu zuen, eta lehenengo Lisboara eraman zuen, eta, ondoren, New Yorkera. Memoriak ere erregistratu zituen.
Belval (Mantxa)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 2 margolariak ziren, 3 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria, 2 ile apaindegiak eta 1 jatetxe.
Maria Olga de Moraes Sarmento da Silveira
Biografia
Bere jaioterriari, Setubali, oso lotua, testamentuan Udal Ganberari utzi zizkion bere ondasun guztiak, bere liburutegi pertsonala barne, baita artearen, musikaren eta literaturaren pertsona ospetsuen autografo-bilduma zabala ere, posta-txarteletan, kartetan, liburuetan eta diseinuetan. Ondare hori Setubalgo Museoaren/Jesusen Komentuaren altxorraren parte izan da.
Belval (Mantxa)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak eta 1 harategia zen.
2000. urtean Belval udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 450 hektarea erabiltzen.
La Bussière (Vienne)
La Bussière Frantziako udalerri bat da, Vienne departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Belval (Mantxa)
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Bussière (Vienne)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 296 etxebizitza zeuden, 162 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 116 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 265 etxeak ziren eta 28 apartamentuak ziren. 162 etxebizitza nagusietatik 136 bere jabearen bizilekua ziren, 23 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 37 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 62 etxek bost zituzten. 123 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 75 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 67 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 206 ziren, horien artean 150 aktiboak ziren eta 56 inaktiboak ziren. 150 pertsona aktiboetatik 139 lanean zeuden (83 gizon eta 56 emakume) eta 11 langabezian zeuden (4 gizon eta 7 emakume). 56 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 21 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Bussière udalerrian 167 unitate fiskal zeuden, 371 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.873 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen eta 1 jatetxe.
2000. urtean La Bussière udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.014 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Saint-Vincent-de-Salers
Saint-Vincent-de-Salers Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 140 etxebizitza zeuden, 48 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 77 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. 128 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 48 etxebizitza nagusietatik 41 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 36 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 22 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
The Coca-Cola Company
Coca cola konpainiak janari eta edariak saltzen dituen enpresa multinazionala da, munduko handiena edarien salmenta arloan, 129.200 langile baititu kontratatuta munduan zehar. Bere produktuak 200 estatu baino gehiagotan saltzen ditu (Kuba eta Ipar Korea izan ezik), nagusiena Coca cola izanik. Herrialde horietako hiru kenduta freskagarririk salduena da.
Saint-Vincent-de-Salers
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 34 ziren, horien artean 21 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 21 pertsona aktiboetatik 19 lanean zeuden (12 gizon eta 7 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 13 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.
The Coca-Cola Company
Gaur egun, enpresako 1.800 milioi produktu saltzen dira egunero, %78 Coca cola izanik. Enpresari ospea ematen dion produktua hain zuzen. Nahiz eta aurkari asko izan konpainia nagusitasun hori mantentzea lortu du.
Saint-Vincent-de-Salers
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
The Coca-Cola Company
Atlantan, Georgian dauka egoitza nagusia, Amerikako Estatu Batuetan. Konpainia (2015ean) 90.093 milioi eurotan zenbatetsita dago. Iaz, 7.351 milioi euroko irabazi garbiak izan zituzten. Muhtar Kent da konpainiako presidentea eta zuzendaria.Bestalde, korporazioak beste marka komertzialen jabe da, ezagunenak: Sprite, Fanta, Tab eta Minute Maid.
Saint-Vincent-de-Salers
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Vincent-de-Salers udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 474 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
The Coca-Cola Company
Esan daiteke konpainiaren zeregin nagusia honakoa dela: “Mundua freskatzea…Optimismo eta zoriontasun momentuak inspiratzea.”
2020 urtera begira konpainiaren ikuspegia edo helburuak:
·         Konpainiaren sarrerak bikoitzak izatea.
·         Lan egiteko leku aproposak.
·         Salmenten igoera, 3000 milioi baino gehiago izatera heltzea.
·         Munduan, lidergo globala izatea.
The Coca-Cola Companyko edariak
Zerrendako edari guztiak ezin dira herrialde guztietan erosi; batzuk mundu osoan ezagutzen badira ere, beste batzuk herrialde jakin batzuetan daude bakarrik salgai: Ades, Alive, Andina Frut, Aquactive, Aybal-Kin, A&W, Aquarius, Cherry Coke, Coca-Cola Black, Coca-Cola Lime, Coca-Cola C2, Coca-Cola Raspberry, Chaudfontaine, Coca-Cola, Coca-Cola Citra, Coca-Cola Zero, Coca-Cola Black Cherry Vainilla, Coca-Cola Lemon, Dasani, Powerade, Fanta, Quatro, Sprite, Inca Kola, etab.
Historia
John Pemberton AEBetako guda zibilean zauritu eta morfinazale bihurtu zen. Beraz, substantzia kaltegarri horren ordezko bat bilatzen saiatu zen. Coca ardoa sortu zuen lehenbizi Columbus-en, Atlantan. Baina hasierako produktu hau une hartako legediagatik debekatu zen. Ondorioz, 1886an, John-en erantzuna alkoholik gabe plazaratzea izan zen, Coca-cola. Osagai nagusiak koka hostoak eta kola intxaurra (kafeinaduna) ziren, beraz hortik datorkio izena. Hasierako errezeta horrek ura, azukrea, bainila, laranja eta limoia ere bazituen. Hasieran, botika bezala saldu zen, nikel baten truke, hau da, bost zentimo dolar. Dena den, urte batzuen buruan, edari freskagarria bihurtu zen.
Coca cola-ren arrakasta Asa Chandler eta honek zuen marketing oldakorrari esker da, batik bat. 1888an, Chandler-rek John Pemberton-i eta beste zenbait akziodunei Coca cola-ren formula erosi zien. Dena den, urte hartan, Coca cola izenaren eskubideak John Pemberton-en semeak zituen, Charley Pemberton-ek. Chandler-rentzat arazoa zen hori, nahiz eta Chandler-rek formula eduki, beste izen batzuk erabili behar izan zituen produktua saltzeko. Hainbat saiakera egin zituen izena bereganatzeko. Azkenik, 1891an, Coca cola produktuaren kontrola erdietsi zuen.
Hortik aurrera, hazkundea eta hedapena izugarria izan zen. 1904an, milioi bat galoi saldu ziren, 3,79 milioi litro gutxi gorabehera. Bi urte geroago, Kanadan, Kuban eta Panaman ontziratze-prozesuak hasi ziren. 1912an, Filipinasen. 1919an, lantegiak ireki zituzten Europan. 1919ko irailaren 12an, inbertitzaile talde batek konpainia erosi zuen 25 milioi dolar-ren truke, Ernest Woodruff buru zela.
Hala eta guztiz ere, ontziratzearen kontu honek isats luzea dauka. Hasieratik, Coca cola soda iturrietan saltzen zen, edalontzika. 1899an, bi abokatuk Coca cola presidentearekin bisita bat ordaindu zuten. Hauek Coca cola-ren ontziratze eskubideak nahi zituzten. Chandler-rek horixe egin zuen eta eskubideak lortzeko, abokatuek dolar bat emango zioten. Chandler-rek ez zuen uste ideia horrek etorkizunik izan zezakeenik.
Abokatuen ikuspuntutik, kontratu horri esker, edaria prezio finko batean eros zezaketen eta prezioa igo nahi bazuten, irabaziak haientzat izango ziren, konpainiak ez zuen ezer eskuratuko. Gainera, kontratu horrek ez zuen epe amaierarik.
Denbora pasatu ahala, ontziratzeak arrakasta izan zuen. Horren aurrean, zuzendaritzaren aukera bakarra zen, herrialde guztiari esan Coca cola-k bost zentimo balio zuela. Jende guztiak jakin zezan bost zentimo balio behar zuela, iragarki guztietan horixe jarri zuten eta saltzaileek zailagoa zuten prezioa igotzea, azalpenak eman beharko zituzketen. Hamarkada batzuen buruan, kontratua berriro negoziatu zen.
Hala eta guztiz ere, beste arazo bat zen. Makina saltzaileek nikelak, hots, bost zentimoko txanponak, soilik onartzen zituzten. Hamar zentimoko prezioa jartzea gehiegi zen, beraz, AEBetako ogasunari 7,5 zentimoko txanpona ekoiztea. Ez zuen onartu.
Arazo bi horiei esker, 70 urtez, Coca colak nikel bat, hau da, 5 zentimo balio zuen. Dena den, ona izan zen konpainiarentzat. Prezioaren finkatze horri esker, Coca cola toki guztietan dago. Izan ere, irabaziak lortzeko aukera bakarra ahalik eta edari gehien saltzea zelako.
Ondorioak
Hainbeste freskagarri marka eta mota izan arren, Coca-Cola konpainia nagusi mantendu da mundu osoan zehar, denbora luzez. Bere funtsezko gaitasunek ere asko lagundu dute. Izena eta zaporea ezaugarri aldaezinak bihurtu dira. Inguru aldakorraren eta eskarien aurrean, konpainiak moldatzen jakin du. Aldaketa hauek batzuetan denbora behar dute nahi den emaitza lortu arte. Dena den, bere eraginkortasuna ikusita 130 urte hauetan, argi dago konpainiaren onurako eta garapenerako izango liratekeela.
Gaur egun, norbaitek zapore berdineko freskagarria atera arren, ezingo luke Coca Cola-ren arrakasta bera lortu, Coca Cola izena, berez, funtsezko gaitasuna baita.
Hezurdura
Hainbat hezurdura mota daude: exoeskeletoa, organismoen kanpoko azal egonkorra; endoeskeletoa, gorputz barruko estruktura osatzen duena; hidroeskeletoa, eta zitoeskeletoa.
Bestalde, eskeletoak edo hezurdurak, gihar-sistema eta nerbio-sistemaren zati batekin batera lokomozio-aparatua osatzen du, hau da, giza gorputza mugitzea ahalbidetzen duen aparatua.
Etimologia
Hezurdura edo eskeletoa antzinako grezieratik dator: σκελετος, skeletos = "gorputz lehortua", "momia", eta latinez sceletus “momia, eskeletoa”, sceleton “gorputzeko hezurrak”. Aipatzekoa da hitz hau (σκελετος) Platon filosofo greziarrak (427-347 k.a.) erabili zuela bere lanetako batean.
Motak
Bi eskeleto mota daude: solidoa eta hidroeskeletoa edo fluidoz beteta dagoena. Solidoaren barruan kanpo hezurdura (exoeskeletoa), barne-hezurdura (endoeskeletoa), malgua eta zurruna daude.
Exoeskeleto edo kanpo-hezurdura
Exoeskeleto edo kanpo-hezurdura, organismoaren kanpoaldean dagoena. Kanpo-hezurdurek tamaina bereko endoeskeletoek baino pisu gutxiago mantentzen dute, horregatik ornodunek barne-hezurdura dute, handiagoak baitira (animalia urtar handi batzuk exoeskeletoa dute ur azpian pisu gutxiago mantendu behar dutelako). Exoeskeletoa ornogabe askok daukate, hala nola intsektuek (kilkerrek, labezomorroek), krustazeoek (karramarroek, otarrainek) eta moluskuek (barraskiloek, txirlek). Koralen kaltzio karbonatozko estalkia ere exoeskeletoa da. Exoeskeletoak jatorri ektodermikoa du eta osatzen duten elementu zurrunek eta sendoek zenbait funtzio bete behar izaten dituzte, hala nola gorputzeko ehun eta organoak estaltzea, babestea, eustea, iraiztea, zentzumena, elikatzea, forma lehortarretan deshidratazioa eragoztea, giharrak eranstea eta ingurunearekin elkarregitea. Konposizioari dagokionez, hainbat elementu aurkituko ditugu exoeskeletoan, hala nola kaltziozko mineralizazioak, knidario, ekinodermatu, molusku eta zenbait poliketotan; siliziozkoak, diatomea eta erradiolarioetan; kitina, artropodoetan; eta hezur eta kartilagoak, zenbait ornodunetan —ostrakodermo- eta plakodermo-fosiletan eta egungo dortoketan—.
Endoeskeleto edo barne-hezurdura
Endoeskeleto edo barne-hezurdura, organismoaren barnealdean dagoena. Endoeskeletoak, gehienetan, mesodermoan du jatorria, eta animaliaren gorputza eusten du eta egitura eta forma ematen die. Ornodunetan da nagusi. Kordatuek eta ekinodermoek daukate horrelako eskeletoa. Ornodunetan bi ehun klasek osatzen dute: hezurrek eta kartilagoek. Hezurrak mineralizatutako edo osifikatutako egiturak dira eta kartilagoak hezurren osagarriak dira (gizakien kasuan sudurrean eta belarrietan gertatzen den bezala). Barne-hezurdura giharrei esker mugituko da eta tendoi edo zurdek elkartuko dituzte hezurrak giharren sistemara (hezurrak haien artean lotailuen bidez egongo dira lotuta).
Hezurdura malgua
Hezurdura malgua mugitzeko kapaza da, estresa aplikatzen zaionean deformatu (gihar-uzkurdura) eta berezko formara itzultzen da (gihar-erlaxazioa). Hezurdura malguak proteinez, polisakaridoz  eta urez osatuta daude eta kartilagoak ere eduki ditzakete. Hezurdura malgua duten organismoak normalean ur azpian bizi dira, urak gorputzaren estruktura eusten baitu hezurdura zurrunak beharrean.
Hidroeskeletoa
Hidroeskeleto edo hezurdura hidrostatikoa, fluidoz beteriko barrunbe bat da, zelomatikoa edo pseudozelomatikoa, giharrez inguratua dagoena. Eskeleto-sistema sinpleena da. Fluidoaren presioak eta giharren ekintzak gorputzaren forma aldatu eta mugimendua sortzen dute. Izan ere, espazio itxian bildutako fluidoek bolumen zehatza betetzen dute, eta espazio horri forma jakina mantentzen laguntzen diote; beraz, kanpo-presioei sendoago edo ahulago eusten diete, barrunbea bera osatzen duten egituren ezaugarri fisikoen arabera. Horrela, barrunbeen bolumena ez da aldatzen, eta kanpoko presioek forma-aldaketak soilik eragin ditzakete. Ekinodermo, anelido, nematodo eta beste ornogabe batzuen lokomozioan parte hartzen du.
Ornogabeak
Ekinodermo eta marmoka edo lur-zizareak bezalako gorputz biguneko beste ornogabe batzuen endoeskeletoa hidrostatikoa da. Gorputz barrunbea, hau da, zeloma, fluido zelomikoz beteta dago eta fluido honen presioak inguruko giharrekin batera lan egiten du organismoaren itxura aldatzeko eta mugimendua eragiteko.
Belakiak
Belakien hezurdura kare- edo silize-espikula mikroskopikoz osatuta dago. Demospongiae klaseak belaki espezie guztien %90a hartzen du. Haien hezurdura espongina proteinaren zuntzak, silize minerala edo biak dituzten espikulaz osatuta dago. Silize-espikulak agertzen direnean, beira-belakien itxura desberdina dute.
Ekinodermoak
Ekinodermoen hezurdura, kaltzita minerala eta magnesio oxido kantitate txiki batez osatuta dago eta epidermisaren azpian kokatzen da, mesodermoan. Hezurdurak osatzen duen egitura porotsua da; hortaz, aldi berean sendoa eta arina da. Karedun hezur-xafla txiki batzuekin batera fusionatzen da, zeintzuk norabide guztietan haz daitezke; beraz, gorputz atal baten galera ordezkatu dezakete (itsas izarra, adibidez). Bestalde, giltzaduren bidez lotuta, hezurduraren atal bakoitza giharren bidez mugi daiteke.
Ornodunak
Ornodun gehienetan, hezurduraren osagai nagusiari hezur deritzo. Hezur hauek animalia mota bakoitzerako hezur-sistema edo hezurdura bakarra eratzen dute. Beste osagai garrantzitsu bat kartilagoa da, zeina ugaztunetan batez ere giltzadura guneetan agertzen da. Beste animalia batzuetan, arrain kartilaginosoetan adibidez (marrazoak haien artean), hezurdura kartilagoz osatuta dago erabat. Hezurduraren segmentu eredua ornodun guztietan ageri da (ugaztunak, hegaztiak, arrainak, narrastiak eta anfibioak) oinarrizko unitateak errepikatuz. Segmentu eredu hau bizkarrezurrean eta kutxa toraxikoan nabaria da.
Hezurrak, gainera, gorputza eusteaz gain, maila zelularrean kaltzioa eta fosfatoa biltzeko ere balio dute.
Arrainak
Arrainen barruan euste-egitura osatzen duen hezurdura kartilagoz (kondriktioetan bezala) edo hezurrez (osteiktioetan bezala) osatuta egon daiteke. Hezurdura elementu nagusia bizkarrezurra da, arinak eta sendoak diren giltzatutako ornoz osatuta dagoena. Saihetsak bizkarrezurrera lotuta daude eta ez daude gorputz adarrik. Hezurrak giharren bidez soilik eusten dira eta hauek arrainen enborraren atal nagusiena osatzen dute. Arrainen kanpoko ezaugarririk nagusiena hegatsak dira.
Hegaztiak
Hegaztien hezurdura hegan egiteko moldatuta dago. Oso arina da baina aireratu, hegan egin eta lurreratzeko estresa edo tentsioa eusteko sendoa da baita ere. Moldaketa horretarako gako bat hezurren fusioa hezurtze bakarretan gertatzea da (pigostiloa, esaterako). Honen ondorioz, hegaztiek normalean beste ornodun lurtarrek baino hezur gutxiago dituzte. Bestalde, hegaztiek ez dute ez hortzik ezta benetako masailezur edo barailezur bat, horien ordez askoz arinagoa den moko bat garatu dute eta. Hegazti kume askoren mokoek arrautza-hortz izeneko irtengune bat dute, arrautza amniotikotik haien irteera errazten duena.
Ugaztun urtarrak
Uretako ugaztunen mugimendua uretan errazteko, atzeko hankak galtzen dira (bale eta manatietan bezala) edo isats-hegats bakar batean batu (itsas txakurretan bezala). Baleetan, orno zerbikalak fusionatuta daude, igeri egiten duten bitartean egonkortasuna elastikotasunagatik ordezkatzeko.
Gizakiak
Giza hezurdura banakako eta elkarren artean fusionatutako hezurrez osatuta dago, hauek lotailu, tendoi edo zurda, gihar eta kartilagoen bidez eusten direlarik. Organoak eutsi, giharrak ainguratu eta burmuina, birikak, bihotza eta orno-muina bezalako organoak babesteko balio du.
Gorputzeko hezurrik handiena femurra da, beheko gorputz-adarren alde proximalean (izterrean) kokatzen dena; eta txikiena, bitarteko belarriko estribua.
Nahiz eta hortzek ez duten hezurretan ageri den ehunik, orokorrean hezurduraren ataltzat hartzen dira.
Fusionatutako hezurren artean pelbis eta burezurrekoak ditugu. Dena dela, hezur guztiak ez dira zuzenean elkarri lotzen; bitarteko belarriko osikuluak (mailua, ingudea eta ointokia), adibidez, bata bestearekin giltzatzen dira soilik. Hioide hezurra, lepoan kokatzen dena eta mihia bertan ezartzeko balio duena, aldiz, ez da beste hezurrekin giltzatzen, gihar eta lotailuen bidez eusten delarik. Heldu batean, hezurdura gorputzeko pisu totalaren %14 ingurukoa da eta pisu honen erdia ura da. Heldu batek 206 hezur ditu. Hala ere, zenbaki hau hainbat ezaugarriren arabera alda daiteke: alde bakoitzeko pelbiseko hezurrak batera zenbat daitezke edo hiru hezur desberdin izango balira bezala (iliona, iskiona eta pubisa). Kokzixa edo uzkornoa lau hezur soltetzat har daiteke. Aldi berean, hezur sakroa normalean hezur bakartzat hartzen da, fusionatutako bost ornoen ordez. Bestalde, gehien bat zurdetan aurkitzen diren hezur sesamoideo txikien kopurua aldakorra da. Gorputzeko hezur sesamoideorik handiena patela edo errotula da (guztira bi ditugu; bat alde bakoitzean). Hau guztira zenbatzen da; hau da, hezur bakarra izango balitz bezala, jarraitua baita.
Hezur kopurua indibiduoen artean eta adinaren arabera aldakorra da; jaioberriek, adibidez, 270 hezur izan ohi dituzte , denborarekin hauetako batzuk hain artean fusionatzen direlarik. Izan ere, giza-hezurdurak 20 urte behar ditu erabat garatzeko.
Uskal-Herriko Gaseta
Uskal-Herriko Gaseta edo Uscal-Herrico Gaseta euskaraz argitaratu zen lehen aldizkaria izan zen, 1848ko ekainean sortua Agosti Xahoren zuzendaritzapean. Euskal idazleak Ipar Euskal Herrian zehar zabaldu zuen aldizkaria, bertako euskaldunengana iritsi zedin. Ziur asko aldizkariak ez zuen asko iraun, egun haren bi ale baino ez baitira ezagutzen. Ariel aldizkariaren euskal bertsio bezala sortu zela ere jakina daː horregatik izan zituen hainbeste etsai. Xahoren proiektuak eztabaida sutsuak sortu zituen eta kritika gogorrak pairatu behar izan zituen ezkertiar zein eskuindarrengandik, bereziki, aldizkari iraultzailea izateaz gain, euskaraz idazteagatik. Fermin Arkotxa ikerlariaren hitzetan:
Frantziarren gaitzespen eta irain bortitzak jasan behar izan zituen egunkariak, euskaraz idazte hutsagatik, baina, hala ere, azken alean honako galdera interesgarri hau planteatu zuen euskal gizartearen etorkizunari buruz:
Hezurdura
Gizakiak
Hezur hauek luzetarako ardatz batean antolatuta daude, ardatz-hezurdura (gorputzaren erdialdean), non gorputz-adarretako hezurdura lotzen den.
Bestalde, emakumezkoen eta gizonezkoen hezurduren artean hainbat desberdintasun daude:
Uskal-Herriko Gaseta
Agosti Xahoren euskara hutseko lehen aldizkari hau ez zen oso iraunkorra izan; hala ere, eragin nabarmena izan zuen euskal gizartean. Iparraldeko apaizek berehala erantzun zioten mugimendu honi, Almanaka Xuriak argitaratuz. Hauek ipuinak, laborarientzako aholkuak, efemerideak, erlijio-kontuak eta anekdotak biltzen zituzten urtekariak ziren, euskaraz idatziak.
Hezurdura
Gizakiak
Gizonezkoen hezurdura, emakumezkoena baino handiagoa eta astunagoa da orokorrean. Pubis hezurren arteko angelua zorrotzagoa da; eta, horren ondorioz, gizonezkoen pelbisa borobil eta estuagoa da eta honen barneko ertza bihotz itxurakoa.
Uskal-Herriko Gaseta
Aleak
Uskal-Herriko Gaseta aldizkariaren lehen alea, egun dakigunaren arabera, lau orrialdez osaturikoa da, azala barne. Azalaren goialdean Ariel aldizkariaren logoa dugu, zuri-beltzean tamaina handiarekin. Honen alboetan zehazten dira aldizkariaren erredaktorea eta inprimatzailearen izenak, prezioa adierazteaz gain. Ale bakoitzak zazpi libera balio zituen eta astero argitaratzen omen zen, bertan dioenaren arabera. Orrialde horretan bertan Xahok sarrera bat egiten du, aldizkaria sortu izanaren arrazoiak azaltzeko eta Arielen zein Errepublikaren inguruko azalpenak emateko. Gainerako orrialde guztiak bi zutabetan antolaturik daude. Bigarren orrialdearen zutabe bat "Laborari baten letra" atalak hartzen du; bestea, berriz, "Zer da berri?", garaiko albisteak kontatzeaz arduratzen zen atalak. Iparraldeko berriak dira, azken egunetako afera edo gertakarien ingurukoak, besteak beste. Hirugarren orrialdean, ordea, badago beste atal bat Hego Euskal Herriko euskaldunei zuzendua, zeinetan Elisabet Bigarrenaren inguruko berriak ematen diren. Xahok Espainiako erregina gaitzesten du eta laugarren orrialdearen hasieran euskaldunei erregimenari kontra egitea eskatzen die. Azken orrialde horretan uztailerako almanaka dago, Parisko gertakizun odoltsuei buruzko idatzi batez gain. Irakurleak aldizkariari lagundu nahi izanez gero, dohaintzak nola egin ditzakeen azalduz amaitzen da alea.
Bigarren aleak ere lehenaren luzera bera du, betiere aurkitu diren orrialdeak eta aleak kontutan hartuta. Ale honen azala ez da lehenaren berdina, antzekoa bada ere, logoaren alboan data frantsesez idatzia du eta Ariel aldizkariaren gehigarri bat dela jakinarazten digu. Argitalpen-periodoari eta salneurriari dagokionean, ez dago aldaketarik. Oraingoan hauteskundeei buruz hitz egiten ematen dio hasiera aldizkariari Xahok. Ale honetan ere zenbait ataletan banatuta daude zutabeak, lehena da luzeena, orrialde oso bat hartzen baitu. Atal honen bidez idazleak apaiz bati erantzun nahi dio, publikoki euskaldunak lekuko dituela. Hurrengo orrialdean abisu bat eta Frantziako albisteak topatu ditzakegu, besteak beste. Azkenekoan, Espainiako berriak ageri dira eta Altza jeneral karlistaren fusilamenduaren berri ematen da, idazleak sutsuki gaitzesten duen gertaera dugu hori. Otoitz bat, agorrilerako almanaka eta mareei buruzko informazioa ere ageri dira, lehen atalean dagoen dohaintza egiteko azalpenarekin batera.
Hezurdura
Gizakiak
Emakumezkoen hezurduran, burezurreko hezurrak ertz gutxiagokoak dira; hau da, borobilagoak. Bularrezurra zabalagoa eta laburragoa da eta eskumuturrak argalagoak. Pelbisa zabalagoa eta ez hain sakona da haurdunaldia eta erditzea errazteko.
Hezurrak
Hezurrak ornodunen endoeskeletoaren organo zurrunak dira. Funtzioak organoen mugimendua, euskarria, babesa, zelula zuri eta gorrien eraketa eta mineralen metaketa dira. Hezur-ehuna ehun konektibo trinkoa da. Hezurrek hainbat forma dituzte, baina guztiek dute barneko eta kanpoko estruktura konplexua. Izan ere, arinak dira, baina oso gogorrak eta erresistenteak.
Hezurra ornodunen ehun-mota bereizgarria da; mineralizatutako ehun konjuntibo espezializatua da, eta, matrizean, kaltzio fosfatoa eta beste hainbat gatz jalkitzen dira. Garapen endokondralez eratzen diren hezurrei kartilagozko edo ordezkapenezko hezur deritze. Horiek garatzeko, kartilago bat sortzen da lehenik ehun mesenkimatikoetatik, hezurra izango denaren eredu, eta hori mineralizatu eta hezur bilakatzen da ondoren. Horrelako hezurrek jatorri mesodermikoa izaten dute. Hezur dermikoak, berriz, mesenkimaren osifikazio zuzenez eratzen dira. Gisa horretakoak dira kranioko hainbat hezur, bai eta gerri eskapular eta tegumentukoak ere. Dermiko izena ematen zaie haien jatorri mesenkimatikoa azaleko dermisean nabari delako, eta haien jatorria ektodermikoa izaten da.
Hainbat ehun motek osatzen dute hezurra; horien artean ehun mineralizatua dago, zurruntasuna eta abaraska estruktura ematen diona hezurrari, hau da, itxura porotsua. Beste mota batzuk muina, endostioa, periostioa, nerbioak, odol basoak eta kartilagoa dira.
Guztira 206 hezur daude heldu baten gorputzean, eta 270 ume baten gorputzean.
Kartilagoa
Enbriogenesian hezurren aitzindaria kartilagoa da. Ondoren, substantzia hau hezurrek ordezkatzen dute haurdunaldiaren bigarren eta hirugarren hiruhilekoan, azala honen inguruan osatu eta gero. Modu honetan hezurdura sortzen da.
Kartilagoa 3 motatan klasifikatuta dago: elastikoa, hialinoa eta fibrokartilagoa. Hiru mota hauen desberdintasun nagusia hiru osagai hauen kopuru erlatiboa da. Beste ehun konektiboek ez bezala, kartilagoak ez ditu odol basorik.
Kondrozitoak difusioz hornituak dira, kartilago elastikoaren flexioak edo kartilago artikularraren konpresioak sortzen duen ponpa akzioak lagunduta. Horregatik, beste ehun konektiboekin konparatuz, kartilagoa astiroago hazten da eta astiroago konpontzen da.
Kenojuak Ashevak
Kenojuak Ashevak, CC ONu (inuiteraz: ᕿᓐᓄᐊᔪᐊᖅ ᐋᓯᕙᒃ Qinnuajuaq Aasivak, 1927 ko urriaren 3a, Baffin, Kanada – 2013 ko urtarrilaren 8a, Cape Dorset, Kanada) emakume inuit margolaria izan zen. Inuit arte modernoaren aitzindaritzat jotzen da.
Hezurdura
Sinbolismoa
Mendebaldeko kulturan hezurdura sarritan heriotzaren eta paranormalaren ikur beldurgarri bezala ikusten da. Halloweeneko oporretako motibo ezagun bat da, baita Mexikon ospatzen den Hilen Eguna (Día de los Muertos) jaian ere.
Gainera, fikzioan, eskeletoa hildako bizidun bat izan ohi da, haragi ustel guztiak galdu dituena.
Kenojuak Ashevak
Biografia
Kenojuak Ashevak Inuit herriaren iglu batean jaio zen, Ikirasaq kanpalekuan, hegoaldeko kostaldean dagoen Baffin uhartean. Bere amak Silaqqi zuen izena eta bere aita Ushuakjuk, ehiztari eta larru saltzailea zen. 1933an gizonezko kristau batzuk aita erail egin zuten, zeinek Inuit herriaren sinismenak partekatzen zituen. Ondoren, amaren senideen etxera joan ziren. Bertan, amama Koweesak, ohiko eskulanak irakatsi zizkion, besteak beste, Hudson's Bay konpainiarentzat konpondutako foka eta karibu animalien larruarekin jositako arropa iragazgaitza egiten.
19 urte zituela, amak eta aitaordeak, Takpaugnik, gogoz kontrako ezkontza antolatu zioten, Johnniebo Ashevak-ekin (1923-1972). Denborarekin,lankidetzan aritu ziren zenbait proiektuetan; National Gallery of Canada-k Johnnieboren bi lan ditu, Taleelayo with Sea Bird (1965) eta Hare Spirits (1960).
Tuberkulosian positibo eman eta Quebec hiriko Parc Savard ospitalera bidali zuten gogoz kontra eta hiru urte eman zituen, 1952tik 1955eko udara arte. Erditu berria zen indarrez lekualdatu zutenean; haurra inguruko familia batek hartu zuen. Gainera, hainbat seme-alaba hil zitzaizkion epe horretan.
1972an bigarrenez ezkondu zen Etyguyakjua Pee-rekin eta 1978an, hirugarrenez, Joanassie Igiurekin. Biriketako minbizia ren ondoriz hil egin zen, Kinngait-en (Cape Dorset).
Ibilbide artistikoa
Cape Dorset-eko emakume inuit margolarien aitzindaria izan Grafitoa, koloretako arkatzak eta errotulagailuak baliatzen zituen baita tenpera k, akuarelak eta akrilikoak. Hainbat artelan sortu zituen esteatita n, eta milaka marrazki, akuaforte, erliebe eta grabatuak.