cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Précy-sur-Marne
Biztanleria
2007an Précy-sur-Marne udalerrian erroldatutako biztanleak 688 ziren. Familiak 244 ziren, horien artean 52 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 48 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 104 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 40 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 265 etxebizitza zeuden, 249 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 214 etxeak ziren eta 46 apartamentuak ziren. 249 etxebizitza nagusietatik 175 bere jabearen bizilekua ziren, 65 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 12 etxek gela bat zuten, 32 etxek bi zituzten, 46 etxek hiru zituzten, 52 etxek lau zituzten eta 106 etxek bost zituzten. 212 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 109 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 128 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 470 ziren, horien artean 377 aktiboak ziren eta 93 inaktiboak ziren. 377 pertsona aktiboetatik 349 lanean zeuden (188 gizon eta 161 emakume) eta 28 langabezian zeuden (16 gizon eta 12 emakume). 93 pertsona inaktiboetatik 20 erretiraturik zeuden, 35 ikasten zeuden eta 38 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Précy-sur-Marne udalerrian 243 unitate fiskal zeuden, 715 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.970 euro zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bečov nad Teplou
Bečov nad Teplou Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 933 biztanle ditu eta 19,81 kilometro koadroko azalera. Karlovy Varyko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1354 urtean egin zen.
Euskaldun Handia
Euskaldun Handia Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren ipar-mendebaldean dago. A-63 errepideak ekialdetik inguratzen du. Hegoaldean Saint-Frédéric eta mendebaldean Sainte-Croix auzoekin muga egiten du.
Braktea
Braktea loreetatik hurbil kokaturiko hosto berezia da, bereziki ugalketarekin erlazionatua dagoena. Normalean, baina ez beti, benetako hostoen desberdinak dira.
Inbolukru deritzon egitura bat osatzen dute zenbait landare-taldetan, adibidez Apiaceae eta Asteraceae taldeetan. Bestalde, Arecaceae eta Arum (Spadix) espeziean agertzen den espata izenekoa braktea handi bat da.
North Liberty (Indiana)
North Liberty Indianako herri bat da. St. Joseph konderrian kokatua dago. 2010ean 1,896 biztanle zituen, 2.54 kilometro koadrotan banatuta.
John Betjeman
Sir John Betjeman (Lissenden Gardens, Londres, 1906ko abuztuaren 28a - Trebetherick, 1984ko maiatzaren 19a) ingeles olerkari, idazle eta telebistako aurkezlea izan zen. Erresuma Batuko poeta ereinozduna izan zen 1972tik hil zen arte. Viktoriako Elkarteko kide sortzailea izan zen. Viktoriako arkitekturaren defendatzailea izan zen eta Saint Pancraseko tren geltokia eraispenetik salbatzea lortu zuen.
Saint-Euphraise-et-Clairizet
Saint-Euphraise-et-Clairizet Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Saint-Euphraise-et-Clairizet udalerrian erroldatutako biztanleak 201 ziren. Familiak 78 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 88 etxebizitza zeuden, 78 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 88etxeak ziren. 78 etxebizitza nagusietatik 68 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek gela bat zuten, 1ek bi zituen, 3 etxek hiru zituzten, 17 etxek lau zituzten eta 54 etxek bost zituzten. 56 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 130 ziren, horien artean 99 aktiboak ziren eta 31 inaktiboak ziren. 99 pertsona aktiboetatik 95 lanean zeuden (48 gizon eta 47 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 31 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Euphraise-et-Clairizet udalerrian 90 unitate fiskal zeuden, 228 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.651 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 4 komertzioetatik, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Saint-Euphraise-et-Clairizet udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 220 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Séchin
Séchin Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Séchin udalerrian erroldatutako biztanleak 127 ziren. Familiak 43 ziren, horien artean 9 pertsona bakarrekoak ziren (9 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 9 bakarrik bizi ziren emakumeak), 9 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 21 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 49 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 4 hutsik zeuden. 45 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 45 etxebizitza nagusietatik 36 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek hitu gela zituzten, 10 etxek lau zituzten eta 32 etxek bost zituzten. 30 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 19 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Bečváry
Bečváry Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 1.010 biztanle ditu eta 16,28 kilometro koadroko azalera. Kolíngo barrutian dago.
Aphyonus gelatinosus
Aphyonus gelatinosus Aphyonus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aphyonidae familian.
Bečváry
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1265 urtean egin zen.
Séchin
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 68 ziren, horien artean 53 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 53 pertsona aktiboetatik 50 lanean zeuden (27 gizon eta 23 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen eta 1 zurgina.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Plunboagardita
Plunboagardita fosfato motako minerala da eta mixita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Plunboagardita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.
Tere Verdes
Maria Teresa Verdes Elorriaga Tere Verdes bezala ezaguna (Bilbo, Bizkaia, 1907ko apirilaren 29a - ibim. 1959ko martxoaren 16a) bilbotar aktibista eta militante abertzalea izan zen, EAJko eta Emakume Abertzale Batza (EAB) taldeko kidea. Francoren kontrako euskal erresistentziaren Informazio-Zerbitzuan sartu zen 1937an. Haren lanari esker, bizitza asko salbatu ziren. 1940. urtean atxilotu egin zuten. 1945ean geratu zen aske zigor-murrizketa ugariren eta indultuen ondoren.
Biografia
Tere Verdes, Emeterio Verdes Atxiricaren eta Manuela Elorriaga Mendietaren alaba izan zen. Gazterik hasi zen Verdes liburu-dendan lanean, familiak Bilboko Posta kalean zuen liburu-denda-inprentan.
Garaipen frankistarekin, erakunde ugari debekatu eta desegin zituzten 1936an; haietako bat izan zen Emakume Abertzale Batza. Halere, errepresioak, atxiloketek eta kartzelaratzeek preso zeudenen aldeko elkartasun-sareak bultzatu zituzten.
Alava sarea
Luis Alava Sautuaren omenez “Alava Sarea” deitu izan zaiona (hura izan zen kide nagusietako bat eta 1943an fusilatu egin zuten arrazoi hura zela eta) izan zen Euskadiko presoei babesa emateko eta orduan erbestean zegoen Eusko Jaurlaritzaren eta Euskadiren artean informazioa transmititzeko ekimen garrantzitsuenetako bat. Sareak preso nazionalistei laguntza eman zien. Besteak beste, espetxeen eta kanpoaldearen arteko komunikazio-lerroak irekita mantendu zituen eta informazioa eman zion erbestean zegoen Eusko Jaurlaritzari zein enbaxada ugariri kartzelaratuek jasan behar zituzten egoeraren eta zigorren inguruan. Informazio hura funtsezkoa izan zen Europako herrialdeek presioa egiteko kondenatuen zigorrak arintzeko (batez ere, heriotza-zigorra zutenen kasuan) eta espetxean bizi zituzten baldintzen berri emateko. Horrez gain, oinarrizkoa izan zen espetxe barruan zeudenei herrialdearen eta beren bizitzen bilakaeraren berri (horren inguruko informaziorik ez zutelako) edo kanpoko senideei buruzko albisteak emateko.
Alava sareko emakumeak
Sare horren barruan 4 emakumek bete zuten oinarrizko rola: Bittori Etxeberria, erakundea sortzen lehen urratsak eman zituena Elizondotik; Delia Lauroba eta Itziar Mujika Donostiatik, eta  Tere Verdes Bilbotik. Emakumeen egitekoak honakoak izan ziren: kartzelen eta atzerrian zegoen gobernuaren arteko komunikazio-bideak mantentzea; arlo militar eta politikoko dokumentuak kanpoan ateratzea; erakundea sendotzea; presoei gerraren eta gerraostearen inguruko informazioa ematea, besteak beste.
Teresa Verdes oinarrizko elementua izan zen atxilotuen egoera prozesalari buruzko informazioa ematen. Gainera, Auditoriako eta Burgoseko Kapitaintza Jeneraleko dokumentuetara sartzeko beharrezko kontaktuak lortu zituen.
Atxiloketa
1940an, Alemaniako Gestapok Eusko Jaurlaritzak Parisen, Marceau kalean, zuen egoitza okupatu zuen eta dokumentazio ugari konfiskatu zuen. Dokumentazio haien artean zeuden sareak eskaintzen zuen laguntza baliotsuari buruzko txostenak. Gestapok berehala eman zion informazioa gobernu frankistari eta, 1940ko abenduan, lehen atxiloketak egin zituzten. Guztiak heriotzara zigortu zituzten 1941ean. Huraxe izan zen auzitegi militar batek heriotzara zigortu zituen euskal emakumeen historiako lehen kasua. Dena den, Vatikanoaren esku-hartzeari esker, haien zigorrak ordezkatu egin zituzten eta Tere Verdesi 25 urteko kartzela-zigorrari ezarri zioten. Hala, gainerako emakumeekin batera, Madrilgo Ventas espetxera eraman zuten. 1945ean libre geratu zen zigor-murrizketa ugariren eta indultuen ondoren. Askatu ondoren, espetxean zeuden presoen alde lanean jarraitu zuen eta sekula ez zuen galdu euskal aberri desiratu hura lortzeko ametsa.
Habas La Plaine
Habas La Plaine Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren iparraldean dago. Honako auzoekin muga egiten du: iparraldean Sainsontan, mendebaldean Sainte-Croix, Grand Basque, hegoaldean Caradoc eta ekialdean Amade eta Zitadela.
Pomiechówek udalerria
Pomiechówek Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Nowy Dwór Mazowiecki barrutian kokatuta. 102,68 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9034 biztanle zituen.
El Burgu Raneruko geltokia
El Burgu Raneru Espainiako Leongo probintziako tren geltoki bat da, El Burgu Raneru udalerrian kokatuta dagoena.
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Ponpeiako anfiteatroa
Ponpeiako anfiteatroa zutik dagoen erromatar anfiteatrorik zaharrena da. Ponpeia hiri erromatar zaharrean dago, eta 79ko Vesuvioren erupzioak lurperatu zuen, Ponpeia eta Herkulano ere lurperatu zituen erupzio bera.
K.a. 70 urte inguruan eraikia. Gaur egungo anfiteatroa harriz eraikitako lehen erromatar anfiteatroa izan zen. Aurretik, egurrez eginak ziren. Harriz eraiki zen hurrengo erromatar anfiteatroa Erromako Koliseoa izango zen, mende bat baino gehiagoz honen ondorengoa dena. Garai hartan "spectacula" deitu zioten, eta ez "anfiteatro", azken hitz hori oraindik ez baitzen erabiltzen. Kinto Valgo eta Martzio Portzioren funts pribatuekin eraiki zuten.
NGC 6438
NGC 6438 galaxia bat da, Octans konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Adelophryne maranguapensis
Adelophryne maranguapensis Adelophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez
Arantza Díaz de Ilarraza Sánchez (Donostia, 1957ko apirilaren 18a) Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle osoa da. Donostiako Informatika Fakultatean lan egiten du 1981etik.
Euskal Herrian aitzindaria izan da Hizkuntzaren Prozesamenduaren eta Adimen Artifizialaren arloetan. 1990eko bere tesia arloko lehenetakoa izan zen. Arlo horretan bide-urratzailea eta ekintzailea izan da, eta eragin nabarmena izan du Euskal Herriko nahiz nazioarteko hainbat erakunderen eta ikerkuntza-sareren sorreran eta bilakaeran. Ixa Taldearen sortzailea izan zen Iñaki Alegria, Xabier Arregi Iparragirre, Xabier Artola Zubillaga eta Kepa Sarasolarekin batera, eta taldearen koordinatzailea izan da hasiera-hasieratik, 30 urtean. Nabarmentzekoa da ibilbide osoan taldeari eman dion garrantzia eta lortu duen proiekzioa. Ixa Taldea erreferentziazkoa izan da eta da aipatutako arloan, nola Euskal Herrian hala nazioartean. Ikerketa-lan horrek gizartean eta, batez ere, euskal komunitatean eta euskal kulturan izan duten eragina ere nabarmentzekoa da. Xuxen zuzentzaile ortografikoa eta itzultzaile automatikoak dira tresna ezagunenak, baina badira beste asko ere. Hori dena aitortu zuen, besteak beste, 2013an jasotako Abbadia Sariak.
2018an HiTZ ikerketa-zentroa sortu zuen, Ixa eta Aholab taldeen indarrak batuz, eta bera izan zen zentroaren lehen zuzendaria, Eneko Agirrek eta German Rigauk 2020an ardura hori hartu zuten arte. Hizkuntza-teknologia ardatz duen zentro berri horretan 63 ikertzailek egiten dute lan egun (2021eko otsaila).
Uremia
Uremia urearen odol-maila altuak eragiten duen gaixotasun larria da, giltzurruneko gutxiegitasun baten ondorioz agertu ohi dena. Giltzurrunen jarduera okertzen denean giltzurrunek ez dute urea xurgatzen, hau ez da gernuarekin kanporatzen eta odolean pilatzen da. Pilaketa horrek heriotzaraino eraman dezake gaixoa.
Uremiaren ondorioz agertzen diren sintomen artean buruko mina, goragaleak, okadak, hipotermia eta hipotentsioa, anemia, buru-nahasketa, letargia eta koma aipa daitezke.
Giltzurruneko gutxiegitasuna uremiaren kausa nagusia izan arren, beste faktore batzuek ere uremia eragin dezakete: proteina asko duen dieta bat jarraitzea, odoljario gastrointestinalak, deshidratazioa, hainbat botika hartzea, pielonefritisa, etab.
Giltzurruneko gutxiegitasunari aurre eginez (dialisia, giltzurrun-transplantea...) tratatzen da uremia.
Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez
Bizialdia
Donostiako Amara Zaharra auzoan jaio zen. Haurtzaroan Venezuelan bizi izan zen, gurasoak bertara lanera joanda, eta bost urte zituela itzuli zen Donostiara. Ikasketak Donostiako Santa Teresa ikastetxean eta Usandizaga institutuan egin zituen, eta gero informatika ikasi zuen, artean Informatika Zentro eta gerora Donostiako Informatika Fakultatea izango zenean. Karrera egiten zuen bitartean euskaldundu zen.
Fairview (Georgia)
Fairview Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Walker konderrian kokatuta dago, Georgia (AEB) estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez
Bizialdia
1979an lortu zuen Informatikako Lizentziatura, eta handik bi urtera hasi zen irakasle fakultatean bertan. 1983an egin zuen graduko tesina eta 1990ean defendatu zuen Informatikako doktoretza-tesia, betiere Euskal Herriko Unibertsitateko Informatika Fakultatean.
Irakasle osoa
Irakasle kontratatuen artean gorengo maila den irakasle oso kategoriako lehen emakumea izan zen UPV/EHUn, 2013an. Karrera zientifiko eta teknologikoetan gizonen eta emakumeen arteko parekotasuna benetakoa izan dadin, nesken interesa txikitatik pizteko beharra aldarrikatzen du, baita emakume erreferenteak ezagutzera ematekoa ere. Bestalde, berak sortutako ikerketa-taldean, eta bere argitalpen zientifikoetan agertzen diren egilekideak aztertuta, emakume eta gizonen arteko proportzioa oso gertu dago parekidetasunetik, ingeniaritzetan ohikoa ez bada ere.
Euskara unibertsitatean sartzeko prozesuaren barruan hainbat irakasgai irakatsi ditu euskaraz, eta horien artean ekarpen handiena egin zuen Programazioaren Metodologia I (93/94), Programazioaren Metodologia II (91/92) eta Hizkuntzaren Prozesamendua (1996/97) irakasgaiak euskaratzen.
Adituak eta doktoreak hezten eragile
Berak pertsonalki 14 doktorego-tesi zuzendu ditu eta 4 ikaslibururen egilekidea da. Baina berak zuzendu dituen tesietatik harantzago, 1991. urteaz geroztik Lengoaia eta Sistema Informatikoak Sailak sustatutako hainbat doktorego-programaren irakaskuntza-arduraduna eta partaidea izan da, eta 2006tik aurrera, berriz, master honen arduraduna: HAP: Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua / LAP: Language Analysis and Processing, baita izen bera duen doktorego-programarena ere.
Unibertsitateko graduen mailatik harantzago, hizkuntza-teknologian profesional adituak eta doktoreak hezten eragile nagusia izan da bere tesia bukatu zuenetik. Hasieran, gai hori lantzen zuten doktorego-ikastaro espezifikoak emanez; gero, 2001 eta 2006 urteen artean, UEUren eta UPV/EHUren artean sortu zuten Hizkuntza eta Teknologia (HIZTEK) berezko tituluaren proposatzaile, batzorde akademikoko kide eta irakasle izan zen. Eta, azkenik, 2006tik aurrera Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua master ofizialaren arduraduna izan da. Euskaraz eman izan da master-titulu hori hasieratik, eta ingelesez 2014tik aurrera, ordudanik koordinatu izan baita Europa mailako Language and Communication Technology Erasmus Mundus masterrarekin, zeinetan Díaz de Ilarraza batzordekide izan baita. Nazioarteko partzuergo zabal batean integratuta, partzuergoan oro har ematen den ingelesaren ikuspuntu globalaz gain, baliabide gutxiko hizkuntza baten ikuspegia gehitzen diote UPV/EHUko partaideek master horretan. 2001ean hasitako heziketa-lerro honetan 150 aditu sortu dira. Gaur egun hizkuntza-teknologiaren lan-eremua dinamizatzen ari diren informatikari eta hizkuntzalari gehienak hortik atera dira. Masterrean, hizkuntzaren prozesamenduan ezinbestekoak diren bi arloak uztartzen dira: teknologia, batetik, eta hizkuntzalaritza, bestetik.
Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua doktorego-programan guztira 55 tesi irakurri dira euskaraz lerro honetan 1988tik, eta 20 tesi aurkeztu dira 2012-2017 epean.
Esan bezala, Díaz de Ilarraza UPV/EHUko Master eta Doktorego Eskolako idazkari akademikoa izan zen 2012an.
Ikertzailea
Díaz de Ilarrazak 180 liburu-kapitulu argitaratu ditu, eta hainbat eta hainbat artikulu estatuko eta nazioarteko aldizkari eta biltzar zientifikoetan, informatikaren, adimen artifizialaren eta hizkuntzalaritza konputazionalaren arloetan. Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, esaterako, berak euskaraz idatzitako 60 lan baino gehiago agertzen dira.
1990ean defendatu zuen Informatikako doktoretza-tesian hizkuntza naturalezko elkarrizketen kudeaketa aztertu zuen, irakaskuntza adimentsuko sistema batean. Informatikako programak diseinatzen irakasten zuen CAPRA sistema tutore adimendunaren elkarrizketa-sistema bat programatu zuen. Horretarako, ikaslearen mezuak linguistikoki ulertu behar ziren eta irakaskuntza-sistemaren formalizazioa eta modelizazioa lortu behar ziren.
Hizkuntzaren prozesamenduaren arloan aritzen den Ixa ikertaldeko ikertzaile nagusia izan da 30 urtean zehar. Ixa Taldea A motako ikerketa-talde gisa onartuta dago Eusko Jaurlaritzan, hau da, gorengo mailan. 1988 eta 2020 urteen artean guztira 14 milioi euroren finantzazioa kudeatu zuen Díaz de Ilarrazak, nazioarteko beste hainbat ikerketa-talderekin lankidetzan; guztira, talde guztien artean, 44 milioi euroren aurrekontua osatuz. Berak koordinatu duen taldearen kide kopurua 30etik gorakoa izan da beti XXI. mendea hasi zenetik. Kopuru hori handituz joan zen, eta 2020an 73 pertsona ziren koordinatzen zituenak.
Mnemoses
Mnemoses Yponomeutidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Mnemoses farquharsoni da.
Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez
Sistema Tutore Inteligenteak (1981tik).
Díaz de Ilarrazaren tesia arlo honetan kokatu zen: Informatikako programak diseinatzen irakasten zuen CAPRA sistema tutore inteligentearen elkarrizketa-sistema bat kudeatzen zuen. Felisa Verdejo informatikari aitzindaria izan zen bere tesi-zuzendaria. Tesia bukatuta, Isabel Fernández de Castrorekin batera gidatu zuen lerro hau, UPV/EHUko Informatika fakultatean, eta Galan ikertaldea sortu zuten. 1989an lehen europar proiektua lortu zuen. ITSIE: Intelligent Tutoring System for Industrial Environments izeneko proiektu hartan, lankidetzan aritu ziren zentro hauekin: UPV/EHU, Iberdrola, Labein, Heriot Watt University, Marconi (Edinburgo) eta CISE (Italia).
Oinarrizko analizatzaile linguistikoak (1994tik)
Hiru tesi zuzendu zituen lerro honetan: Itziar Aduriz (Patxi Goenagarekin batera), Maxux Aranzabe (Joxe Mari Arriolarekin batera) eta Bertol Arrietarena (Iñaki Alegriarekin batera).
Hainbat tresna linguistikoren integrazioa irakaskuntza-ingurune batean (1994tik)
Montse Maritxalarren eta Maite Oronozen tesiak zuzendu zituen arlo horretan, bigarrena Koldo Gojenolarekin batera.
Hizkuntza-tresna informatikoen integrazioa eta testuak linguistikoki etiketatzeko laguntzak (1995etik)
Besteak beste, sintaktikoi etiketatutako EPEC corpusa (EPEC-DEP) sortu zen lan horietatik.
Itzulpen automatikoa (2000tik)
Díaz de Ilarrazak (Kepa Sarasolarekin batera) zuzendutako Aingeru Mayorren tesiaren emaitza Matxin programa itzultzailea izan zen (2007), euskararako sortu zen lehenengoa. Hortik geroago, 2010ean, Gorka Labakaren tesian itzultzaile automatiko estatistikoa sortu zen.
Paradigma neuronalaren ekarriarekin, 2017az geroztik izugarrizko hobekuntza nabaritu zen hizkuntza nagusien arteko itzulpen automatikoan. Geroxeago, eta arin, euskal munduko ikerkuntza-komunitatea gai izan zen euskaratik eta euskararako itzultzaile neuronalak mundu mailako egoeraren pare jartzeko.
2015ean hasi zen euskararako itzulpen neuronala aztertzen, TADEEP proiektuan. Ordurako Deepl itzultzaileak kalitatezko emaitzak ematen zituen 10 hizkuntzaren arteko itzulpenetan, baina euskara ez zegoen horien artean. Bi urte geroago, baina, lehen emaitza onak lortuta, lehen demoa publikoki eskura zegoen (2017). 2017an bertan, hainbat agente (Ixa Taldea, Elhuyar, Vicomtech, Ametzagaña, Mondragon Lingua...) elkartu eta MODELA izeneko proiektua abiatu zen. Beste urtebeteko epean, 2018an, MODELA itzultzailea plazaratu zen, Interneten publiko orokorrerako euskarazko itzulpen neuronala eskaintzen zuen lehen zerbitzua.
Abiada bizian mugitzen ari den arlo honetan, gutxienez beste hiru itzultzaile neuronal gehiago plazaratu dira harrezkero:
Transferentzia zientifiko aplikatua
Díaz de Ilarrazak bere ibilbide zientifikoan ikerketa teorikoa sakonki landu du, eta ehunka argitalpen plazaratu ditu. Baina ikerketa hori ez da argitalpen soiletan geratu. Azterketa teorikoa egitearekin batera, proiektu gehienetan teknologia-transferentzia ere egin du Ixa Taldeak.
Zuzentzaile ortografikoa
Esate baterako, taldeak 1994an plazaratu zituen Xuxen zuzentzaile ortografikoa eta EDBL datu-base lexikala, lexikala, zeinak euskara batuaren erabilera normalizatzeko funtsezko tresna izan baitira harrezkero. Taldekide ziren Iñaki Alegria informatikariaren eta Miriam Urkia hizkuntzalariaren tesiek Xuxen zuzentzaile ortografikoaren oinarri informatikoa eta linguistikoa ezarri zuten. . Baina, aldi berean, Klaudio Harluxetek sortutako Hizkia enpresarekin lankidetzan eta Eusko Jaurlaritzako finantzazioari esker, zuzentzaile hori lehen urratsetako bat izan zen euskara mundu digitalean erabili ahal izateko; 1995 hartan Luistxo Fernandezek idatzitako Leihoak Zabalduz txostenean azaltzen zen hori, urte berean plazaratu baitziren Xuxen eta euskaraz lokalizatutako lehen sistema eragilea ere (Windows 95).
Itzulpengintza automatikoa
Berdin esan daiteke itzulpen automatikoaz. 2000. urtekoak dira taldearen lehen argitalpen zientifikoak gai horretaz, eta gero guztira 100 baino gehiago izan dira. Baina azterketa teorikoak egitearekin batera, teknologia-transferentzia ere egin dute. Matxin programa itzultzailea publikoki aurkeztu zen 2007an, euskararako sortu zen lehenengoa. Geroago, 2010ean, Gorka Labakaren tesian itzultzaile automatiko estatistikoa sortu zuten. Eta horrela, 2017 inguruan, paradigma neuronalaren iraultza zela-eta hizkuntza nagusien arteko itzultzaile automatikoeta izugarrizko hobekuntza lortu zenean, euskal ikertzaileak oso epe motzean (urtebete) gai izan ziren euskararako lehen itzultzaile neuronalak sortzeko.
Transferentzia: produktu erregistratuak
Ixa Taldeak hizkuntza prozesatzeko 27 produktu erregistratu ditu 27 urtetan,  eta produktu horietako 9 hauen garapenean parte-hartze zuzena izan du Díaz de Ilarrazak:
Ikerketa-elkarteen sortzaile eta eragilea
Díaz de Ilarrazak estatu mailako eta nazioarteko biltzarrak antolatzen lagundu du, eta horietako askoren Antolakuntza Batzordean eta Batzorde Zientifikoan parte hartu du. Hizkuntzaren Prozesamendurako Espainiako Elkartearen (Sociedad Española para el procesamiento del Lenguaje Natural, SEPLN) zuzendariorde eta elkarteak argitaratzen duen aldizkariaren editore izan zen 1990etik 2004ra bitartean.
Sariak eta errekonozimenduak
Hainbat sari lortu ditu Diaz de Ilarrazak koordinatzen duen Ixa Taldeak; besteak beste hauek:
Ikerketa-proiektu nagusiak
Díaz de Ilarrazak eta Ixa Taldeak 200 ikerketa-proiektu eta 57 ikerketa-kontratu landu dituzte 32 urtetan, eta proiektu horien munta ekonomikoa 12 miloi euro baino handiagoa izan da. Finantziazio horren erdia baino gehiago kanpotik etorri da (% 24,2 Europatik edo Estatu Batuetatik, % 22,4 Madrilgo ministerioetatik eta % 7,3 kontratu eta patenteetatik), eta beste erdia bertako finantziazio-iturrietatik (Eusko Jaurlaritza, UPV/EHU, Aldundiak eta Euskaltzaindia). 200 proiektu horietako 20tan Diaz de Ilarraza izan da ikertzaile nagusia; hain zuzen ere, honako hauetan:
Beneharo
Beneharo (baita ere Beneharo II.a bezala ezagututa) guantxe herriaren mentzei (erregea) eta liderra izan zen. Bere jaiotze eta heriotza datak ez dira ezagutzen.
Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez
Ikerketa-proiektu nagusiak
Díaz de Ilarrazak zuzendutako Ixa Taldearen nazioarteko harreman-sarea mundu mailako 20 talde baino gehiagorengana hedatu da. Besteak beste, taldea proiektuetan lankidetzan aritu da unibertsitate hauekin: Helsinki, Berlin-UBER, Sidney, Lisboa, Groningen, Bangor, Dublin-DCU, Praga-CUNI, Budapest IICT-BAS, Cuscoko UNSAAC, Bartzelonako UPC eta UB, Deustua, UNED, Valentzia, Alacant, Jaén, Vigo eta Santiago de Compostela. Beste alde batetik, ikerketa-zentro hauekin ere aritu izan da lankidetzan: Sidneyko Health Language Analytics enpresarekin, Santiago de Cubako Centro de Lingüística Aplicada-rekin, German Research Center for Artificial Intelligence DFKI institutuarekin, Clarin sarea, ISCA-SALTMIL (Special Interest Group on Minority Languages), Baionako eta Toulouseko CNRS taldeekin. Eta, azkenik, noski, Euskal Herriko Tecnalia, Elhuyar, Vicomtech, Aholab taldea (UPV/EHU), Euskaltzaindia, UZEI eta Langune klusterreko beste kide guztiekin.
Beneharo
Biografia
Tenerifen (Kanariar Uharteak) zegoen Anagako mentzeierrian mentzeia zen. Gaztelaren inbasioari aurre egiten saiatu zen. Beste mentzeiekin batera gerrarako prestatu zen eta Alonso Fernández de Lugo konkistatzailearen aurka borrokatu zuen. Lugo 1494an Tenerifen lurra hartu zuen armada baten agintean. Beneharok hiru batailetan hartu zuen parte, Acentejoko lehenengoan, Agueren eta Acentejoko bigarrenean. Borroka horietatik bizirik atera zen eta, behin artxipelagoa okupatua izan zenean, Fernando de Anaga edo Pedro de los Santos izena hartu zuen.
North Manchester (Indiana)
North Manchester Indianako herri bat da. Wabash konderrian kokatua dago. 2010ean 6,112 biztanle zituen, 9.15 kilometro koadrotan banatuta.
Aphyonus rassi
Aphyonus rassi Aphyonus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Aphyonidae familian.
Hargnies (Ardenak)
Hargnies Frantziako udalerri bat da, Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Soréac
Soréac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Hargnies (Ardenak)
Biztanleria
2007an Hargnies udalerrian erroldatutako biztanleak 498 ziren. Familiak 196 ziren, horien artean 64 pertsona bakarrekoak ziren (32 bakarrik bizi ziren gizonak eta 32 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 72 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Soréac
Biztanleria
2007an Soréac udalerrian erroldatutako biztanleak 37 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Hargnies (Ardenak)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
German Rodriguez
German Rodriguez Saiz (Iruñean hila, 1978ko uztailaren 8an, 23 urterekin) 1978ko Sanferminetan poliziak hil zuen ezkertiar ekintzaile gaztea izan zen. Gazte-gaztetik hasi zen militantzia politikoan; Hemen eta Han mendi taldetik ETA erakundera pasa zen oraindik ikasle zela. Seigarren asanblada gertatu zenean korronte honen alde egin zuen eta hainbat ardura izan zituen sextakoen artean, geroago Liga Komunista Iraultzailera batuko zen erakundean. Iruñerrian 1973an izan zen greba orokorrean buru belarri aritu zen eta urte horretako ekainaren 20an lehen aldiz atxilotu zuen poliziak. Hainbat hilabetez preso egon ondoren Bilbon ibili zen denbora batez propaganda klandestinoa egiten eta Franco hiltzean Iruñera bueltatu zen. Buruzagitza politikotik aldendu zen arren, ikasle eta auzo mugimenduetan lanean jarraitu zuen German Rodriguezek.
Soréac
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Dorata
Dorata Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Dorata virgatella da.
Bidaurreta
Bidaurreta ([biðaureta]) Nafarroako Foru Erkidegoko udalerria da. Iruñeko merindadeko herri honek 0 biztanle zituen. urteko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 20 kilometrora dago.
Soréac
Etxebizitza
2007an 21 etxebizitza zeuden, 17 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. Etxebizitza guzti hauek 21etxeak ziren. 17 etxebizitza nagusietatik 15 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek hitu gela zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 14 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 7 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bidaurreta
Iruñerriko Mankomunitatea zaborra biltzeaz, ura hornitzeaz eta bestelako zerbitzuak eskaintzeaz arduratzen da, Iruñea inguruko gune metropolitarreko beste hainbat herritan bezala.
Soréac
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 23 ziren, horien artean 17 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 17 pertsona aktiboak lanean(10 gizon eta 7 emakume) zeuden.. 6 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden eta 4 ikasten zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ostalaritza eta jatetxe enpresa batena zen.
Bidaurreta
Inguru naturala eta kokapena
Herria Nafarroa erdialdean kokatzen da, Iruñerriko gune metropolitarraren mendebaldean.
German Rodriguez
1978ko uztailaren 8an polizia Iruñeko zezen plazara sartu zen amnistiaren aldeko pankarta bat zabaldu zela aitzakia hartuta. Eraso gogor horren ostean istilu larriak izan ziren hirian barrena. German Rodríguez istilu horietan hil zen poliziaren bala batek buruan jo zionean, Karlos III.a etorbidea eta Orreaga kalea gurutzatzen diren lekuan. Hilketa honek eragin nabarmena izan zuen hurrengo egunetan Euskal Herri osoan.
Poniatowa udalerria
Poniatowa Poloniako Lublingo voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Opole Lubelskie barrutian kokatuta. 84,54 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 14527 biztanle zituen.
German Rodriguez
Iruñeko peñek eta hainbat elkartek antolatuta, urtero uztailaren 8an German Rodriguezen oroitarrian omenaldia egiten zaio hil zuten lekuan. Bertan hilarri bat dago gertaera hura gogoratzeko eta duela gutxi Iruñeko Udalak kendu egin bazuen ere, udalbatzak eta herritarren oposizioak monumentua berriz jarrarazi zuten.
Soréac
Ekonomia jarduerak
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
Bidaurreta
Inguru naturala eta kokapena
Bidaurretak Etxarrirekin egiten du muga iparraldean; Zabaltzarekin ekialdean; Jaitzekin mendebaldean; eta Beraskoain eta Girgillaorekin hegoaldean. Girgillao Lizarrako merindadeko herria delarik.
Hargnies (Ardenak)
Etxebizitza
2007an 251 etxebizitza zeuden, 205 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 28 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 238 etxeak ziren eta 12 apartamentuak ziren. 205 etxebizitza nagusietatik 152 bere jabearen bizilekua ziren, 45 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 5 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 40 etxek lau zituzten eta 152 etxek bost zituzten. 135 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 104 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 54 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Soréac
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Soréac udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Bidaurreta
Historia
Etxauri ibarra zeharkatzen duen NA-7010 errepidea Andion eta Arguiñariz elkartzen zituen galtzada erromatarra izan zela uste da.
Hargnies (Ardenak)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketa
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketa Nazioarteko Futbol Federazioak lau urtean behin antolatzen duen Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketaren bederatzigarren edizioa da. Txapelketa Australian eta Zeelanda Berrian jokatzen ari da uztailaren 20a eta abuztuaren 20a bitartean. Edizio honetan nazioarteko 32 selekzio arituko dira lehian eta horrenbestez, ordura arte inoiz baino talde gehiagoren parteidetza izan duen munduko kopa da. Gainera, herrialde bat baino gehiagoren artean egin den lehen edizioa ere bada.
Bidaurreta
Demografia
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko bi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %1,57 (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren azpitik).
Hargnies (Ardenak)
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 322 ziren, horien artean 233 aktiboak ziren eta 89 inaktiboak ziren. 233 pertsona aktiboetatik 186 lanean zeuden (117 gizon eta 69 emakume) eta 47 langabezian zeuden (22 gizon eta 25 emakume). 89 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 20 ikasten zeuden eta 43 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
James Lovelock
Bizitza
James Lovelock Letchwork Garden hirian jaio zen 1919an. Kimika ikasketak Manchesterreko unibertsitatean burutu zituen. Geroago, bere ezagutzak zabaldu zituen eta fisika eta biologia ikasi zuen. Ikasketak amaitutakoan, inbestigazio kimikoan lanpostua lortu zuen, Londresen hain zuzen ere.
Sara Torres
Sara Torres (Gijón, Asturias, 1991) ikertzailea, eleberrigilea eta poeta da.
Biografia
Gaztelania eta bere Literaturak ikasi zituen Oviedoko Unibertsitatean, ondoren Londresko Queen Mary Unibertsitatean jarraitu zuen ikasten eta unibertsitate horretan doktoratu zen ''El texto lesbiano. Fantasía, fetiche y devenires queer'' izenburua duen tesiarekin. Torres testualitatearen, psikoanalisiaren, queer ikasketen eta feminismoen teorietan ere espezializatuta dago, Londresko King 's Collegeko diziplinarteko master bati esker. Passauko Unibertsitateari (Alemania) lotuta dago doktoretza osteko beka batekin, eta minbiziaren diagnostiko ostekoak ikertzen ditu.
Bere ibilbidean zehar, Torres irakasle elkartua izan da Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan. "Corporalidades en crisi" mintegia zuzentzen du, Bartzelonan kokatutako pentsamendu kritikoko gunea, feminismoari, filosofiari eta humanitateei buruzko ikastaroak proposatzen dituena.
2016an, Antonio Gala Fundazioan errezidentzia beka bat lortu zuen, eta nobela bat idatzi zuen. Harrezkero, Conjuros y cantos, Phantasmagoria eta Lo que hay liburuak ikusi ditu.
Soréac
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Hargnies (Ardenak)
Diru sarrerak
2009an Hargnies udalerrian 199 unitate fiskal zeuden, 486 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.969 euro zen.
Sara Torres
Biografia
Sararen lan teoriko-sortzailea desioaren, gorputzaren eta diskurtsoaren analisian zentratzen da, psikoanalisia, materialismo berriak eta queer ikasketak lotzen dituen aparatu kritiko feminista eta diziplinarteko baten bidez.
James Lovelock
Bizitza
1948an doktore titulua lortu zuen Londresen. Geroago Estatu Batuetan, ikerketa lanak egin zituen Yale, Baylor eta Harvardeko unibertsitateetan. Yaleko unibertsitatean, elektroien harrapaketan, osagai toxikoak detektatu izan zituen. Leku garrantzitsuena Antartikan dago. Ondoren Ingalaterran ikertzaile independente bihurtu zen.
Adelophryne pachydactyla
Adelophryne pachydactyla Adelophryne generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketa
Hasierako partida, Zeelanda Berriaren eta Norvegiaren arteko norgehiagoka, 2023ko uztailaren 20an jokatu zen Aucklandeko Eden Park estadioan eta etxeko taldeak lortu zuen garaipena bat eta hutseko emaitzarekin. Txapelketari amaiera ematen dion finalari dagokionez, Sydneyko Stadium Australia 2023ko abuztuaren 20an jokatuko da. Txapelketaren irabazleak talde fasea, final zortzirena, final laurdena, finalerdia eta finala gainditu beharko ditu. Ameriketako Estatu Batuetako selekzioak titulua defendatu beharko du aurreko bi edizioetako (2015 eta 2019) munduko txapeldun gisa.
James Lovelock
Bizitza
Bere trebetasun nagusiena, hainbat erakundeen (NASA) eta zenbait talde komertzialen arazo teknikoei erantzutea edo konponbide bat aurkitzea zen. Bere argitasunak, edukitako pentsamenduak eta izaera independenteak, bizi modu autonomo bat edukitzera eraman zuen. Honen ondorioz, asko bidaiatu zuen eta zientzialari asko ezagutu zituen.
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketa
Munduko txapelketa honetan hiru euskal jokalarik hartuko dute parte: Irene Paredes eta Oihane Hernandez Espainiako selekzioarekin eta Damaris Egurrola Herbehereetakoarekin.
James Lovelock
Lanak
Bere obran, Gaia hipotesia formulatzen lehenengo zientzilaria izan zen 60. hamarkadan. . Bere lana Gaia, a new look at life on earth, (1979) urtean argitaratua, euskarara ekarria dago Gaia : lurraren biziaz ikuskera berria izenburuarekin, Gaiak argitaletxearen eskutik. Bertan, Lurra planeta egitura aztertu, izaki biologiko gisa eta bizia mantentzeko sortzen dituen oreka desberdinei erreparatzen dio. .
Bidaurreta
Udaletxea
Udaletxea errepidearen ertzean dago eta XIX. mendearen erdialdean eraiki zen, jaurerriak bertan behera geratu eta herria udalerri independente bihurtzean alegia. Bi solairuko eraikuntza askea da, fatxada margotuarekin. Inguruko eraikuntzen estilo arkitektoniko bera dauka. Udalak alkatea eta lau zinegotzi dauzka, eta bertako idazkaria Ziritza, Etxarri eta Etxauriko idazkari ere bada.
Udal hauteskundeak
Bidaurretako alkatea Saigola (AES) herri ekimeneko Antonio María Goikoetxea Armendaritz da 2007ko udal hauteskundeez geroztik. Baliogabeko botoak 4 izan ziren (emandako guztien %4,88) eta 9 boto zuri izan ziren (botoen %11,54). Abstentzioa %31,09koa izan zen.
2011n ere Saigola izan zen aurkeztutako zerrenda bakarra; Goikoetxeak segitzen du alkate.
Alkateak
Hauek izan dira Bidaurretako azken alkateak:
Azpiegitura eta garraioak
La Pamplonesa autobus konpainiak Bidaurreta Iruñearekin batzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:
Euskara
Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Bidaurreta eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %8,16k zekien euskaraz hitz egiten.
2008an Nafarroako Ezker Batuak eta Nafarroa Baik Euskararen Foru Legea aldatu eta gune mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean Bidaurreta) proposamena aurkeztu zuten Nafarroako Parlamentuan. UPN ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, PSN alderdiaren ustegabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena.
Hargnies (Ardenak)
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 16 komertzioetatik, 4 janari enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 7 establezimendu komertzialetatik, 1 brikolaje denda handi zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 4 harategiak ziren.
2000. urtean Hargnies udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
North Salem (Indiana)
North Salem Indianako herri bat da. Hendricks konderrian kokatua dago. 2010ean 518 biztanle zituen, 0.67 kilometro koadrotan banatuta.
San Agustin Kultur Gunea
San Agustin Kultur Gunea Durangoko (Bizkaia) erdialdean kokatutako kulturgunea da, Ezkurdi eta Pinondo enparantzen artean kokatutakoa eta komentu izandako eraikinean sortutakoa.
Herriko Udalak sustatutako ekimena da Eszena Arte profesionalak (antzerkia, musika eta dantza) hedatzeko asmotan.
Plunboferrita
Plunboferrita oxido motako minerala da eta magnetoplumbita taldearen kidea da.
Ezaugarriak
Plunboferrita oxido mineralaren formula kimikoa hau da:. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.
3908 Nyx
"Artikulu hau, 3908 Nyx asteroideari buruzkoa da, beste terminoetarako ikus, Nix (argipena)" 3908 Nyx asteroide baten izena da. abuztuaren 6an aurkitu zuen H.-E. Schuster-ek La Silla Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1980 PA izena zeraman. Ondoren Nyx omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3908 Nyx asteroidearen orbitak batezbeste 3,241 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,818 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,665 distantziara. Eszentrikotasuna 0,131 da, eta makurdura orbitala 1,95ºkoa da.
No Escape (2015eko filma)
No Escape (euskaraz Ihesbiderik gabe), 2015eko John Erick Dowdle estatubatuarrak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Owen Wilson, Lake Bell, Sterling Jerins, Claire Geare eta Pierce Brosnan aktoreek antzeztu zuten.
Argumentua
Hego-ekialdeko Asiako herrialde batean, Jack (Owen Wilson) eta Annie Dwyer (Lake Bell) senar-emazteak eta Lucy (Sterling Jerins) eta Bruegel (Claire Geare) alabak iritsi berri dira, aitaren lanak horrela bultzatuta. Baina bapatean estatu kolpe jazo eta herrialdean piztutako kaosaren erdian atera ezinik topatuko dira. Orduan herrialde hartan bizirauten saiatu beharko dira, eta beraiek bezalako atzerritarrak atzemanak eta berehala erailak diren giro gaiztotutik ihes egin beharko dute.
Villecomtal-sur-Arros
Villecomtal-sur-Arros Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gers departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villecomtal-sur-Arros udalerrian erroldatutako biztanleak 809 ziren. Familiak 356 ziren, horien artean 104 pertsona bakarrekoak ziren (56 bakarrik bizi ziren gizonak eta 48 bakarrik bizi ziren emakumeak), 120 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 88 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 44 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 398 etxebizitza zeuden, 356 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 16 bigarren erresidentzia ziren eta 26 hutsik zeuden. 329 etxeak ziren eta 68 apartamentuak ziren. 356 etxebizitza nagusietatik 223 bere jabearen bizilekua ziren, 120 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 29 etxek bi zituzten, 45 etxek hiru zituzten, 102 etxek lau zituzten eta 179 etxek bost zituzten. 255 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 161 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 159 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 492 ziren, horien artean 343 aktiboak ziren eta 149 inaktiboak ziren. 343 pertsona aktiboetatik 305 lanean zeuden (162 gizon eta 143 emakume) eta 38 langabezian zeuden (11 gizon eta 27 emakume). 149 pertsona inaktiboetatik 67 erretiraturik zeuden, 40 ikasten zeuden eta 42 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villecomtal-sur-Arros udalerrian 356 unitate fiskal zeuden, 828,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.304 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 58 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 6 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 15 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 4 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.