cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Etnozidio
Mende luzeetan estatu asko haien menpeko Herrien eta etnien kulturak suntsitzen saiatu dira, eta kultur-asimilazioaren politikak garatu dituzte horretarako. Euskal Herriko kasua paradigmatikoa da. Baita Kataluniakoa ere. Honela dio Joan-Lluis Lluis Ipar Kataluniako idazleak: "Mendeak dituk Frantzia saiatzen ari dela hizkuntza horiek (frantsesa ez diren Hexagonoko hizkuntza gutxituak) suntsiarazten eta horrek izen bat dauka, linguizidioa. Linguizidioa ekintza kriminaltzat hartuko balitz, kulturaren eta giza ondarearen aurkako krimena, eta nazioarteko auzitegietan salatuko balitz, Frantziak zortzi aldiz (zortzi hizkuntza gutxitu baitaude Hexagonoan: alsaziera, bretoiera, euskara, flandriera, katalana, korsikera, okzitaniera eta proventzera) azaldu beharko likek zortzi auzitan eta bakoitzean zigortua izango lukek hain segur”.
Gutxi dira ezarri dituzten politika etnozidengatik barkamena eskatu duten estatuak. Esanguratsua izan zen, alde horretatik, Norvegiako erregeak 1997an Sami Herriari egindako barkamen-eskaera, oihartzun zabala izan zuena
Romário
Romário de Souza Faria (Rio de Janeiro, ) brasildar futbolari ohia da, zaletu eta aditu askoren iritziz inoizko handienetariko bat. Goleatzaile fina, egun diputatua da Brasilen.
Westfield (Pennsylvania)
Westfield Pennsylvaniako borough bat da. Tioga konderrian kokatua dago. 2010ean 1,064 biztanle zituen, 2.51 kilometro koadrotan banatuta.
Yokohama Marine Tower
Yokohama Landmark Tower (横浜ランドマークタワー) Munduko itsasargirik garaiena da eta Yokohaman dago, Naka auzoan.
Egitura
106 metrotako garaiera du eta obserbatorio bat dago 100m-tako altueran. Argi flashak hogei segunduro egiten ditu. 1961ean inauguratu zutenean argi berdea eta gorria txandakatzen zituen baina 2009an berriztu zutenetik aurrera argi zuria botatzen du.
Historia
Itsasargia 1961ean inauguratu zuten. 2006an Yokohamako udalak bere gain hartu zuen itsasargia eta itzali egin zuen berrizketa lanak egiteko. 2009an hiriaren 150. urteurrena zela aprobetxatuz berriz jarri zuten martxan.
Candás (Carreño)
Candás, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Carreño udalerrian dagoen kostaldeko parrokia bat da. Udalerriko parrokiarik handiena eta hiriburua da.
Kumamoto (prefektura)
Kumamoto prefektura (熊本県) Japoniako Kyushu uhartearen erdialdeko prefektura da. Hiriburua Kumamoto hiria da.
Historia
Historikoki, lurraldea Higo probintzia izan zen, eta Meiji berrezarkuntzaren garaian sortu zen Kumamoto prefektura, sistema feudala desagerrarazi zenean.
Geografia
Kumamoto prefektura Kyushu uhartearen erdialdean dago. Ariake Badia eta Amakusa artxipelagoa ditu mugakide mendebaldean, Fukuoka eta Oita prefekturak iparraldean, Miyazaki ekialdean eta Kagoshima hegoaldean.
Probintziaren ekialdean, Aso sumendi handi eta aktiboa dago (1.592 m).
Lurraldearen % 21 natura-parke gisa babestuta dago. Aipagarrienak Aso Kujū and Unzen-Amakusa parke nazionalak dira.
Hiriak
Hiri handienak:
Hiriguztiak:
Paracaesio kusakarii
Paracaesio kusakarii Paracaesio generoko animalia da. Arrainen barruko Lutjanidae familian sailkatzen da.
Jon Aitor Esnaola
Jon Aitor Esnaola Dorronsoro legorretar trontzalari eta segalaria da. Legorretako Olalde baserrian jaioa, Igor Esnaola bere anaiarekin bikotea osatuz Gipuzkoako Trontza Txapelketako irabazlea 2007., 2008. eta 2009. urteetan. Gipuzkoako Herri Kirol Federazioko lehendakaria ere izan da. Artzaina eta ardi gazten egilea da ogibidez.
1999ko udal hauteskundeetan Euskal Herritarrok alderdiko zerrendakide izan zen, Gaztelun (Gipuzkoa). 2011ko apirilaren 12an, Guardia Zibilak atxilotu egin zuen bere baserrian, ETA erakundeko kideentzat 850 kilo lehergai, detonagailuak eta ETAren informazioa gordetzea leporatuta.
Phaenomys ferrugineus
Phaenomys ferrugineus Phaenomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Penmaen (Caerphilly)
Penmaen, 'Penmain', Galesko komunitate eta herri bat da, Caerphilly konderrian.
EZ-EDO ate logikoa
EZ-EDO edo NOR ate logikoa egia-taulan irudikaturik dagoen moduan lan egiten du.
Ikurrak
Ikurrak irudikatzeko bi modu daude, lehenengoa "ikur militarra"rekin eta bigarrena, berriz, "ikur angeluzuzena"rekin:
Hardwarearen deskribapena
EZ-EDO ate logikoak TTL zein CMOS zirkuitu integratuekin bateragarriak dira. CMOS 4000 serieko EZ-EDO ate logiko estandarra 4001 zenbakiduna da. 4001k bi sarrerako lau ate logiko independente dakartza.
Sarrera gehiagoko EZ-EDO ate logikoak nahi baditugu ondorengo CMOS zirkuitu integratuetara jo dezakegu:
TTLn, berriz: Oharra: 8 sarrerako EZ-EDO ate logikoa ez da existitzen TTLn
Aukera gehiago
EZ-ETA ate logikoak konbinatuz, EZ-EDO funtzioa betetzen duten zirkuituak egin daitezke.
Ekialdeko Frontea Bigarren Mundu Gerran
Ekialdeko Frontea, Bigarren Mundu Gerran, Ekialdeko Europan, batik bat, Alemaniaren eta Sobietar Batasunaren artean burututako borroka izan zen, 1941eko ekainaren 22an hasia eta 1945eko maiatzaren 8an amaitua. Historiako gerra esparru handiena da. Gainera, gerra latz horretan, fronte hau nabarmendu zen oldarkortasunean, suntsipenean eta heriotzaren kopuru handietan. Honen ondorioz, Hirugarren Reicha amaierara helduta, Alemania erdibiturik geratu zen eta Sobietar Batasuna munduko gerra eta industria superbotere bilakatu zen, ia Ekialdeko Europa okupatuta.
Gerraren garapena
Alemaniak eta Sobietar Batasunak 1939ko abuztuaren 23an, ustekabean, Molotov-Ribbentrop ituna sinatu zuten, elkarren kontra ez jotzeko. Halaber, Polonia bien artean banatzeko isilpeko klausulak bazituen itun horrek. Bi urte iraun zuen itaunak, Alemaniak Danimarka, Norvegia, Frantzia eta Balkanak konkistatzen zituen bitartean. Dena den, Hitlerrek hitzarmena apurtzeko gogoa beti izan zuen, komunismoa nazismoaren etsai nagusia izanda. Badirudi 1940ko udaberrian ekiteko asmoa zuela, sobietarrek berehala amore emango zutelakoan, alemaniarren erasoa bortitz nahikoa bazen.
Stalinek Hitlerren asmoak ezagutzen zituen, baina ez zuen espero Alemaniak bi fronteko gerran borroka egitea. Nahiz eta Poloniako ekialdeko mugan tropa andana paratu edo SESBren gainean isilpeko hegaldiak egin, inteligentzia zerbitzuen ohartarazpenei muzin egin zien. Are gehiago, inbasioaren egunean bertan Semion Timoxenko eta Georgi Zhukov jeneralek, Stalinek nahi zuen bezala, probokazioei erantzunik ez emateko agindu zieten tropei. Hori dela eta, ustekabean harrapatu zituen sobietarrak Bizargorri Operazioa izeneko inbasioak.
1941
Egun hori 1941eko ekainaren 22a izan zen, Napoleonek aukeratutako egun bera. Erasoa hiru frontetan zegoen antolaturik: lehenengoa iparraldera begira, Leningradera; bigarrena, Moskuko bidera; eta hirugarrena, Donets industria eskualdera eta Kaukasoko petrolio zelaietara. Hitlerren asmoa Armada Gorria Bielorrusia eta Ukrainako lautadetan ixtea eta azkar garaitzea zen. Gero, Sobietar Batasuneko europar aldea okupatu nahi zuen, Ozeano Artikotik Kaspio Itsaso arte. Horretarako, 140 dibisio prestatu zituzten alemaniarrek, guztira 3.200.000 soldadu, 625.000 zaldi, 7.100 kainoi, 3.300 gerra-gurdi eta 2.770 hegazkin. Hainbat aliatuk, Italiak, Hungariak, Errumaniak edo Bulgariak dibisioak ere erantsi zituzten. Armada Gorriak, beste aldetik, 134 dibisio zituen: 2.500.000 soldadu, 24.000 gerra-gurdi eta 8.000 hegazkin. Zalantzarik gabe historiak operazio militarrik handiena.
Estreinako asteetan alemaniarren aurrerapena bizkorra eta eraginkorra izan zen. Iparraldean, Baltikoko estatuak okupatuta, Leningradeko setioa irailaren 8an hasi zen (1944ko urtarrilera arte irautekoa zen). Erdialdean, Bielorrusia osoa azpiratuta, Smolensk uztailaren 16an hartu zuten. Hegoaldean, berriz, Ukrainan zeharkako martxa uste baino motelagoa izan zen. Hori zela eta, Hitlerrek erdialdeko fronteko tropei gelditzeko agindu zien, hegoaldekoei lagun ziezaieten. Jeneral alemaniar gehienak ez zatoz bat egitasmo horrekin, Mosku jomuga nagusitzat hartzen baitzuten. Azkenean, behin Kiev hartuta, irailaren 19an, Moskuraino jarraitzeko agindua eman zen. Nolanahi ere, ekialdeko frontean eguraldi txarra hasi zen, eta alemaniarren aurrerapena motelduta suertatu zen. Gainera, hirira hurbildu ahala, sobietarren erresistentzia gero eta gogorrago bilakatu zen. Naziak Kremlindik 30 kilometrora iritsi ziren, baina ez haratago. Abenduaren 5ean, Hitlerrek geldialdi orokorra agindu zuen, hurrengo udaberrian ekitzeko asmotan.
1942
1941-42ko neguan, Sobietar Batasunak Mosku inguruko lurralde pixka bat berreskuratu ahal izan zuen, baina ezin izan zuten gehiagorik alemaiarrak atzera eragin, Stalinek nahi zuen bezala. Eguberrian, frontea egonkortu zen, bi aurkariek udako erasoa prestatzen zuten bitartean.
Hitlerrek aurreko urteko helburua aldatu zuen, eta Kaukaso aldeko petrolio zelaiak hartzen ahalegindu zen. Honela, sobietarrak erregai horniketarik gabe utzi nahi zituen, eta bide batez, petrolioa lortzeko alemaniarrek zeuzkaten arazoak konpondu. Bere egitasmoa Itsaso Beltza eta Kaspio eta Kaukaso Mendilerroaren artean dagoen eskualdea hartzea zen. Bitartean, armadako beste zati bat Volgan gora joatekoa zen, Stalingraderaino, alemaniarren aurreratzea babestu ahal izateko.
Erasoa 1942ko ekainean hasi zen, eta abenduan amaitu zen Groznin, petrolio-zelaietatik hurbil, zeren, ironikoki, Alemaniako gerra-gurdiak erregairik gabe geratu baitziren. Gainera, alemaniarrek sortu zuten frontea luzeegia zen, sobietarren kontraerasoetatik babesik gabe. Honela, atzera egiteari ekin zioten, hasieran motel, baina bueltarik gabe.
Volgara abuztuaren 20an iritsi ziren alemaniarrak. Stalingraden aurkako erasoa segituan hasi zen. Stalinek hiria kosta ahala kosta defendatu behar zela agindu zuen. Horrela, hiru hilabetez, kalez kale borrokatu zen, sobietarren defentsek atzera egiten zuten bitartean. Hala ere, azaroaren 19an kontraerasoa jarri zuen Armada Gorriak, zeinek Alemaniako 6. Armada hirian inguratuta utzi zuen. Hitlerrek ez zuen ihes egitea baimendu, okupatutako lurraldea uzteak tropen nahigabea eragiten zuelakoan. Setioa apurtzeko kanpotik egin ziren ahaleginei eutsi zieten sobietarrek. Hilabete horietan, setiatutak airez hornitu zituzten, baina behar baino arma eta janari gutxiagoa jasotzen zuten, eta, urtearen bukaerako, kinka benetan larria zen Stalingradeko alemaniarrena.
1943
Udaberrian euriteek borroketan hastea galarazi zuten, baina bi aldeak denboraz probestu ziren udan etortzekoa zen bataila prestatzeko. Erasoaren data behin eta berriro atzeratu ostean eta gerra osoko indar handiena bildu ondoren, uztailaren 4an ekin zioten alemaniarrek erasoari Kursken. Asmo horiek ezagutua, sobietarrek lubaki-sare erraldoia industu zuten defentsarako. Kurskeko bataila gerrako tanke-borroka handiena bilakatu zen. Errefortzurik gabe, alemaniarrek sobietarren kontraerasoari ezin izan zioten eutsi.
Porrot honen ostean, Ekialdeko Frontean eta gerra bukatu arte alemaniarrek atzera egiten zuten sobietarrek aurrera egin ahala. Izan ere, Alemaniak ezin izan zuen Kursken jasandako galerei aurre egin. Abuzturako Hitlerrek Dnieperrera itzultzeko agindu zuen. Baina urrian Dniper ere ezin izan zuten defendatu. Azaroran Kiev berreskuratu zuten sobietarrek.
1944
Sobietarrek fronteko hegoaldean oso azkar egin zuten aurrera 1943ko irailetik 1944ko maiatza arte, Ukraina osoa berreskuratu baitzuten, Errumania eta Poloniako mugetaraino. Fronteko iparraldean, Leningradeko setioa hautsita, Estonia eta Letonia aldera abiatu ziren. 1941ean Finlandiak hartutako lurraldea ere berreskuratu zuen SESBk. Ondorioz, Finlandia irailaren 4an errenditu zen. Fronteko erdialdean, Bagration Operazioan Alemaniako armada suntsiturik suertatu zen. Sobietar Batasunak 600 km egin zuen aurrera, Bielorrusia zeharkatuta, Lituania, Polonia eta Hungariaraino.
Fronteko hegoaldean, Errumaniako armada garaituta, Karlos II. erregeak bakea eskatu zien sobietarrei. Horrean aurrean, naziak erregea hiltzen saiatu ziren. Ekintza horrek Errumania aliatuen aldera eraman zuen, Alemaniari gerra deklaratuta. Aste baten buruan, Bulgaria ere aliatuen aldera igaro zen. Sobietarrek Jugoslaviarantz jo zuten, Belgradera urriaren 15ean iritsirik. Greziak alemaniarren menpe jarraitzen zuen arren, isolaturik ez geratzeko, naziek utzi behar izan zuten.
1945
Vistula ibaian trabaturik geratu ondoren, 1945eko urtarrilaren 12an Poloniaren kanpainari ekin zion berriro SESBk. Ordu gutxiren buruan, Alemaniako defentsa behera etorri zen, eta, beren harridurarako, aurrera egin zuten sobietarrek. Ekialdeko Prusia okupatuta, bertako alemaniar jatorriko milioika biztanlek ihes egin zuten, errusiarren errepresioaren beldurrez. Urtarrilaren 19an gerraren aurretiko Alemaniako muga zeharkatu zuten. Oder ibaian, Berlindik 70 kilometrora gelditu ziren indarrak biltzearren.
Fronteko gainerako zonaldeetan ere ziztu bizian egiten zuten aurrera sobietarrek. Budapest otsailaren 13an hartu zen, setio luze baten ostean. Austrian martxoaren 30ean sartu ziren, eta Viena apirilaren 13an bereganatu.
Apirilaren 16an Berlinen kontrako azken erasoa hasi zen iparraldetik, ekialdetik eta hegoaldetik, hiria inguratzeko asmotan (ikusi, Berlineko bataila). Defentsa alemaniarra zibilek osatu zuten, eta horietako asko nerabeak ziren. Auzoz auzo eta kalez kale, pixkanaka-pixkanaka hiriburua menderatuz joan ziren. Hitlerrek ihes egiteari uko egin zion, eta, apirilaren 30ean, sobietarrak kale batzuk haratago zeudela, bere buruaz beste egin zuen. Berlin maiatzaren 2an erori zen.
Karl Dönitz almiranteak, Hitlerren ondorengoak, maiatzaren 7an baimendu zuen Jodl jenerala Alemaniaren baldintzarik gabeko errendizioa onar zezan. Honela, Europako frontean amaitu zen gerra.
Tubulita
Tubulita mineral bat da.
Ezaugarriak
Tubulita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Ellicott (Colorado)
Ellicott Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. El Paso konderrian dago, Colorado estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Maysville (Kentucky)
Maysville Kentuckyko hiri bat da. Mason konderrian kokatua dago. 2010ean 9,011 biztanle zituen, 49.15 kilometro koadrotan banatuta.
Ferreruela de Huerva
Ferreruela de Huerva Teruelgo udalerria da, Jiloca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 77 biztanle zituen.
Gezitoki
Gezitokia edo buiraka, larruzko, zurezko edo oihalezko kaxa edo zilindro bat da, arkulariek, euren geziak eramateko erabiltzen dutena, honela, geziak modu errazagoan hartu ahal izateko.
Edonola ere, zehaztasuneko kirol tiratzaileek eta beste modalitate batzuetakoek, mugikortasun gutxiago behar dutenez, gerritik zintzilik eroaten dute, honela, errezago egiten zaie geziak ateratzea, mugimenduaren arazoa gainetik kenduta.
Eleutherodactylus jugans
Eleutherodactylus jugans Eleutherodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Pietro Pomponazzi
Biografia
Paduan, Ferraran eta Bolonian Filosofia irakaslea izan zen. Aristotelesen jarraitzailea zen, eta bere Tractatus de immortalitate animae lanari esker egin zen ezagun (1516); lan horretan Aristotelesek hilezkortasuna defenditzen zuenik ukatzen du. Pomponazzirena da, halaber, patuari buruzko De facto tratatua (1525).
Erreferentziak
[
La Villeneuve (Saona eta Loira)
La Villeneuve Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Villeneuve udalerrian erroldatutako biztanleak 219 ziren. Familiak 92 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 105 etxebizitza zeuden, 91 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 9 hutsik zeuden. 101 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 91 etxebizitza nagusietatik 85 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 17 etxek hiru zituzten, 23 etxek lau zituzten eta 50 etxek bost zituzten. 78 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 43 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 138 ziren, horien artean 102 aktiboak ziren eta 36 inaktiboak ziren. 102 pertsona aktiboetatik 95 lanean zeuden (56 gizon eta 39 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 36 pertsona inaktiboetatik 15 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Villeneuve udalerrian 87 unitate fiskal zeuden, 222 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.053 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra jatetxe zen.
2000. urtean La Villeneuve udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 606 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
West Grove (Pennsylvania)
West Grove Pennsylvaniako borough bat da. Chester konderrian kokatua dago. 2010ean 2,854 biztanle zituen, 1.69 kilometro koadrotan banatuta.
Micrastur gilvicollis
Micrastur gilvicollis Micrastur generoko animalia da. Hegaztien barruko Falconidae familian sailkatua dago.
La Revilla (Soba)
La Revilla Sobako herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 27 biztanle zituen.
Frederick Winslow Taylor
Frederick Winslow Taylor (Filadelfia, 1856ko martxoaren 20a – ibidem, 1915eko martxoaren 21a) estatubatuar ingeniari eta kudeaketa aditua izan zen, kudeaketa zientifiko edo taylorismo izeneko mugimenduaren aitzindari eta sustatzailea, non produktibitatea gehitzeko helburua nabarmenduz lanaren azterketa zientifikoa aldezten duen.
Koikili Lertxundi
Koikili Lertxundi del Campo (Otxandio, Bizkaia, 1980ko abenduaren 23a) futbolari profesional ohia da. Ezker atzelaroi moduan aritzen zen. Mailarik gorenean Athleticen jokatu eta gero, Mirandes taldean bukatu zuen bere ibilbide profesionala. Gaztetan grekoerromatar borrokan aritu zen, eta Historia ikasi zuen EHUn.
Futbolari ibilbidea
Aurrerá de Vitoriatik eta Osasuna Promesastik pasatu ondoren, Sestao Riverera heldu zen. Bizkaiko taldearekin 14 gol sartu zituen 64 partidatan, atzelaria izan arren.
2011/2012 denboraldia amaitzean Athleticek ez zion kontratua berritu, izan ere ez zuen askorik jolasten Marcelo Bielsarekin zituen liskarrak zirela-eta. Azken finean, esan daiteke Caparrosekin izan zituela bere futboolari-bizitzako momenturik goxoenak, izan ere ia partidu guztietako minutuak jolastu zituen, eta gainera, Errege Kopako finalera heldu zen, nahiz eta 3-0 galdu F.C. Barcelonaren aurka. Ondoren Mirandesen aritu zen, 2014ko ekainaren bukaeran futbol profesionala utzi zuen arte.
Futbola zen bere kirolik "gustokoena", baina borroka grekorromanoan ere aritu omen zen. Gaur egun, mendiko irteerak antolatzen ditu, bizikleta oso gogoko baitu.
Estatistikak
''2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.''
Teramulus waterloti
Teramulus waterloti Teramulus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Atherinidae familian.
Santa Venerina
Santa Venerina Italiako udalerri bat da. Cataniako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Santa Venerinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Douglasen zaku-hondo
Douglasen zaku-hondoa barrunbe peritonealeko punturik baxuenean kokatua dagoen dibertikulua da, gizonezkoan maskuriaren eta ondestearen artean tartekatua eta baginaren eta ondestearen artean, berriz, emakumean. James Douglas eskoziar doktorearen izena darama. Honek emakumeen anatomia ikertu zituen eta bere omenez, zenbait egitura anatomikoa izendatu zituzten.
New Firm
New Firm (euskaraz Enpresa Berria) 1980ko hamarkadatik aurrera Eskoziako Aberdeen FC eta Dundee United FC taldeen arteko derbi edo lehiak jasotzen duen izendapena da. Bi taldeak Eskoziako ekialdeko kostaldean dauden Aberdeen eta Dundee hiritako taldeak dira, bai eta herrialde hartako hirugarren eta laugarren hiririk handienak ere.
Berez, ez da Celtic FC eta Rangers FC taldeen arteko Old Firm bezalako usadio handiko edo historia luzeko derbia, baina denborarekin mendebaldeko bi talde horietatik kanpo, Eskoziako ekialdeko taldeen derbia bilakatu da. Usadioz, Dundee United taldeak hiri berdineko Dundee FC taldearekin lehia estuagoa izan du.
Berokuntza
Berokuntza etxe bat edo lokal bat berotzeko erabiltzen diren aparatuen multzoa da. Berogailua kanpoan hotz egitean, leku itxiak berotzeko tresna bat da. Gasa edo elektrizitatea erabiltzen dute gaur gehienetan etxeetako berogailu gehienek berogailu edo bero iturritzat, garai bateko egurra eta ikatza ia baztertu direnean.
Ohiko sistemak
Elektrizitatea erabiltzen duten berogailuak dira kutsagarrienak eta erabilienak. Gero daude ikatza, diesela eta gas naturala, erabiltzen dituztenak.
Biomasa
Oso sistemka ekologikoa da. Bi motakoak daude: egurra edo pelleta errez ibiltzen direnak. Berogailu honen bidz, ura berotu eta etxebizitza berotu liteke. Egurra eskuz sartu behar da. Pelletak ez du ordea hainbeste lana, gas galdaran bezala sar baitaitezke.
Eguzki plakak
Guztiz ekologikoa da baina bera bakarrik ezinda erabili,. Hotz handiko egunetan eguzki gutxi dagoelako. Horrelako egoeretan beste sistema bat behar da.
Kogenerazioa
Ez da berriztagarria baina ez da hain kaltegarria ingurumenerako, oso eraginkorra baita. Elektrizitatea sortzeko gasa edo diesela erreta geratzen den beroa erabiltzen du. Beraz, erregaiaren ustiapena handia da.
Barruti berokuntza
Elektrizitatea sortzeko fabrikak hirietatik gertu daudenean hauen bero soberakinak hiriaren zati handiak berotzeko baliagarriak dira. Fabrikak eta hiriak hodien bidez lotzen dira beroa erabili egiten denez, ingurumenerako ere hobea da.
Berogailuak Euskal Herrian
Euskal Herrian egurra da gehien erabiltzen dena, beraz, biomasa. Geotermiak geroz eta indar handiagoa Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.
Osziladore harmoniko
Osziladore harmonikoa deritzo osziladore ideal bati, zeinean magnitude fisiko baten balioaren eboluzio denboral periodikoa funtzio sinusoidal batez adierazten den eta zeinaren maiztasun ak (edo frekuentziak) sistema fisikoaren ezaugarrien menpekotasuna duen soilik. Eredu teoriko bat da, sistema fisiko batek oreka-posizioaren inguruan duen eboluzioa erakusten duena, eta fisikaren hainbat arlotan agertzen dena, hala nola mekanika, elektrikan, elektronika n eta optika n.
Praktikan, osziladore harmonikoa fenomeno fisiko batzuen azalpenerako hurbilketa da, indar disipatiboak oso txikiak direnean erabiltzen dena; praktikan, indar disipatiboen eraginari aurre eginez oszilazioen anplitudea konstantea izan dadin, energiaz hornitu behar izaten da sistema oszilakorra, marruskadura ren eragina moteltzailea deusezteko. Osziladore harmonikoen adibide sinple bat da, adibidez, malguki batetik esekitako masa batek duen higidura oszilakorra. Masa hori norabide bertikaleko oreka-posiziotik aldenduz gero (gorantz zein beherantz izan, berdin dio), malgukiak indar bat egingo dio masari oreka-posiziorantz eramateko, eta askatzean, masa oszilatzen hasiko da oreka-posizioaren inguruan, higidura harmonikoa osatuz.
Horrela, eredu teorikoan, malgukiaren energia potentziala masaren energia zinetiko bihurtzen da, eta alderantziz, etengabe. Dena den, esperimentu erreala egitean, energiaren parte bat disipatu egiten da higidurarekin, dela aire aren biskositate ak sorturiko marruskaduraren kausaz, dela malgukia guztiz elastikoa ez delako, eta higidura harmonikoaren anplitudea txikiagotuz joango da denbora pasatu ahala; orduan, oszilazio harmoniko indargetua izango da. Kasu horretan, oszilazioaren anplitudea konstante iraunarazteko, kanpotik eginiko indar bat egin beharko da, oszilazio harmoniko bortxatuak egitera behartuz.
Energiaren galerarik gabeko osziladore harmonikoa
Marruskadurarik gabeko osziladore harmoniko bat aipatuko dugu lehenik. Horretarako, alboko irudiko malguki baten mutur batean m masadun objektua duen sistema mekanikoren azterketa dinamikoa egingo dugu. Objektua oreka-egoeratik x distantzia batera aldentzean, malgukiak indar elastiko bat egingo dio oreka-posiziorantz. Malgukiaren muga elastikoaren barnean arituz gero, Hooke-ren legearen arabera, indar elastiko (F_\text {e}) horrek balio hau du:non k elastikotasun-konstantea den, eta minus zeinuak luzapenaren edo uzkurduaren aurkako noranzkoa adierazten duen, beti ere oreka-posizioranzkoa dena.
Oszilazioaren ekuazioa
Indar horren eraginez masak izango duen higidura lortzeko, Newtonen bigarren legea aplikatuko dugu:Bestela idatzita, ekuazio diferentzial hau dugu:Bigarren mailako ekuazio diferentzial horren soluzioa honako hau da:non x(t) elongazioa (aldiune bakoitzean partikulak duen posizioa) den, A oszilazioaren anplitudea (elongazio maximoa),  pultsazioa (edo maiztasun angeluarra), f maiztasuna (frekuentzia), t denbora (edozein alidune adierazten duena) eta \varphi hasierako fasea (t =0 aldiuneari dagokiona). Ohar modura diogun ezen hemen sinu funtzioa erabili dugula soluzioa adierazteko, baina berdin izango litzatekeela kosinu funtzioa erabiltzea. Hortaz, sinu (edo kosinu) funtzioa periodikoa denez, oszilazio harmonikoa ere periodikoa da.
Partikularen abiadura eta azelerazioa
Elongazioaren ekuazioa deribatuz zuzenean lor ditzakegu abiaduraren eta azelerazioaren balioak denboraren funtzioan:Formula horiek erakusten dutenez, bai abiaduraren eta bai azelerazioaren balioak etengabe ari dira aldatzen, betiere oszilazio harmonikoak osatuz.
Pultsazioa, periodoa eta maiztasuna
Oszilazio harmonikoen kasuan, pultsazioa, periodoa eta maiztasuna (edo frekuentzia) oszilatzen ari den sistema fisikoaren konstanteak dira, sistema oszilakorraren parametroen araberakoak.
Zehazki esanda, pultsazioak partikularen masaren eta malgukiaren elastikotasun-konstantearen menpekotasuna du, era honetan adierazia:Ondorioz, malgukiak masan eragindako higidura periodikoa da, oszilazioen periodoa honako hau izanik:
Oszilazio harmonikoaren adierazpen grafikoa fase-espazioan
Osziladore harmonikoak aldiune jakin batean duen egoera erabat definiturik geratzen da partikularen posizioa eta abiadura ezagutuz gero. Aurreko adibideko osziladoreak askatasun-gradu bakarra duenez, posizioa parametro bakarraz adierazten da, x(t) balioaz; bestalde, abiadura posizioaren deribatua da, hau da,.
Bi parametro horiek planoko koordenatu kartesiar gisa hartuz, osziladorearen fase-espazioa defini dezakegu. Horretarako, oszilazio harmonikoaren kasuan gorago adierazitako posizioa eta abiadura kontsideratuz, hau da, aldiune bakoitzean osziladoreari fase-espazioan dagokion puntu bat zehaztuko da, eta puntu horrek ibilbide bat osatuko du denboran zehar. Ibilbide horren ekuazio kartesiarra lortzeko, bi ekuazio horietatik t aldagaia eliminatuz, ibilbidearen (edo orbita ren) ekuazioa lor dezakegu. Kalkuluak eginez, hauxe da osziladore hamonikoari dagokion ibilbidearen ekuazioa:Hain zuzen, hori elipse baten ekuazioa da; alegia, osziladore harmonikoak orbita eliptikoa osatzen du fase-espazioan. Nolabait esateko, hori da osziladorearen fase-argazkia.
Osziladore harmonikoaren energia
Oszilazio harmonikoaren kasuan, oso interesgarria da sistema oszilakorra energiaren aldaketaren arabera aztertzea. Izatez, masa sistemaren oreka-posiziotik aldentzean —hau da, indar batez malgukia luzatu edo uzkurtzean—, malgukiak energia potentzial elastikoa pilatzen du, eta orduan masa aske uztean, indar elastikoak masaren higidura harmonikoa sorrarazten du, lehenik energia potentzial elastikoa energia zinetiko bihurtuz, eta ondoren, alderantziz.
Erraz kalkula daitezke energia zinetiko, E_\text {k}, eta energia potentzialaren, E_\text{p}, balioak elongazioaren funtzioan:Eta biak batera harturik, baita energia mekaniko osoaren, E_\text {m}, balioa ere:Beraz, argi ikusten da osziladoren harmonikoaren kasuan energia mekanikoa kontserbatu egiten dela higiduran zehar. Alboko irudian, hiru energia horien balioa erakusten da elongazioaren funtzioan, aldi berean energia zinetikoaren eta energia potentzialaren arteko transformazioa azalduz, betiere energia mekaniko osoa konstante mantenduz.
Osziladore harmoniko indargetua
Izatez, aurreko bi ataletan azterturiko osziladore harmonikoa eredu teorikoa da. Praktikan sistema oszilakorretan energia-galerak egoten dira, mota desberdinetako marruskaduren kausaz. Kasu horretan osziladorea indargetua dela esaten da. Indargetzea zein neurritakoa den arabera, era desberdinetako eboluzio denborala izango du sistemak.
Jarraian, osziladore harmoniko indargetu sinpleena aztertuko dugu —osziladore mekaniko indargetua bat—, zeinean marruskadura-indar ra abiaduraren proportzionala den. Kasu horretan marruskadura-indarra honelaxe adieraz daiteke:non b indargetzaileko fluido aren biskositate ari dagokion koefizientea den, abiadura txikien kasuan; zeinu negatiboa marruskadura-indarraren noranzkoari dagokio. Hortaz, osziladorearen higidurari dagokion ekuazioa honako hau izango da: Bigarren ordenako ekuazio diferentzial honek hiru motatako soluzioak ditu b^2-4km konstantearen balioaren arabera:
Osziladore behartuak
Aurreko kasuetan sistema fisikoaren oszilazio askeak aztertu ditugu, malgukiak eginiko indarra bakarrik kontsideraturik, baita oszilazio indargetuetan marruskadura ere kontuan harturik. Oszilazio indargetuetan ikusi dugunez, denbora pasatu ahala oszilazioen anplitudea txikiagotuz doa, azkenean anulatu arte. Kasu horretan sistemak modu iraunkorrean oszilatzen irautea nahi badugu, indar sinusoidal bat egin beharko diogu sistemari kanpotik. Horrela oszilazio harmoniko behartuak ( edo bortxatuak) lortuko ditugu.
Oszilazio behartuen anplitudea kanpoko indarraren pultsazioaren eta sistema oszilakorraren pultsazio propioaren arteko erlazioaren araberakoa da. Kanpo-indarraren aprobetxamendurik egokiena bi pultsazio horiek berdinak direnean gertatzen da: denean. Kasu horretan sistema erresonantzia n dagoela esaten da, eta horregatik pultsazio propioari dagokion  maiztasunari erresonantzia-maiztasuna (edo erresonantzia-frekuentzia deritzo).
Adibideak
Nahiz eta errealitatearen eredu teorikoa izan —idealizazio bat, beraz—, osziladore harmonikoak garrantzi handia du praktikan, fisikako arlo askotan erabiltzen baita hurbilketa teoriko gisa. Bereziki interesgarriak dira osziladore mekanikoak, osziladore elektrikoak eta osziladore elektronikoak; hona hemen horrelako batzuk:
Osziladore mekanikoak
Mota desberdinetako higidura oszilakorrak gertatzen dira higidura nolakoa den arabera, hala nola translaziozko oszilazioa, pendularra, biraketazkoa…
Translazio-osziladoreak
Horrelakoak dira malgukien eragina jasaten duten masak, dela norabide horizontalean oszilatzen dutenean (goian aztertu duguna bezalakoak) zein norabide bertikalean. Kasu batean zein bestean, malgukiaren elastikotasun-mugen barnean gertatzen direnean, higidurak harmonikoak dira lehenengo hurbilketan. Oreka-posiziotik alde bietara, masaren posizioa denboraren arabera adierazten duen funtzioa sinu funtzioa (edo kosinu funtzioa) da. Hortaz, higidura periodikoa da eta, gainera, periodoak ez du anplitudearen menpekotasunik, baizik eta soilik du sistemaren inertzia ren (alegia, m masaren) eta malgukiaren elastikotasun-konstantearen (k) menpekotasuna, honelaxe adierazia:
Pendulu sinplea
Translazio-osziladore mekanikoen artean, aipamen berezia merezi du pendulu sinpleak. Penduluak askatasun-gradu bakarra du, eta aldagai modura bertikalaren eta penduluaren hariaren arteko angelua hartzen da: \theta angelua. Hauxe da masari angelu horren funtzioan dagokion energia potentziala:
non g grabitatearen azelerazioa eta l penduluaren luzera diren. Angelu txikietako hurbilketan (hurbilketa parabolikoan), energia potentziala
da. Hurbilketa hori alboko irudian adierazita dago, eta bertan ikusten denez, egokia da oszilazio-angelu txikien kasuan, parabola eta sinusoideak ia berdinak baitira; kasu horretan, higiduraren ekuazio diferentziala oszilazio harmonikoari dagokion berbera da. Horrek esan nahi du ezen, oszilazio txikien kasuan, pendulu sinplean osziladore harmonikoa dela, zeinaren periodoa honako hau den:
Biraketa-osziladoreak
Osziladore hauek honako egitura dute: batetik, goialdean euskarri finko bat zeinean loturik eta bertatik esekirik tortsio-kable bat dagoen eta, bestetik, kablearen behealdean zurrunki itsatsiriko hagaxka horizontal bat, zeinaren  bi muturretan balio bereko bi masa dauden kokatuta, distantzia berera eta tortsio-kablearekiko simetrikoki jarririk. Tortsio-kablea altzairuzko hari bat izaten da, tortsionatua izatean indar-pare bat sortzen duena tortsiorik gabeko oreka-posiziorantz, indar-parearen modulua tortsio-angeluaren proportzionala izanik, kablearen elastikotasun-mugen barnean egonez gero, hau da:bertan C hori tortsiozko elastikotasun-konstantea izanik. Gauzak horrela, elastikotasun-mugen barnean tortsioaren ondoriozko indar-pareak sorturiko biraketa-higidura harmonikoa da.
Osziladore elektrikoak
Osziladore elektrikoen kasuan, oszilatzen ari den magnitudea posizio mekanikoa ez den bestelako magnitude bat izan daiteke, hala nola karga elektrikoa edo korronte elektrikoa. Adibide modura LC eta LCR zirkuituetan gertatzen diren karga elektrikoaren oszilazio harmonikoak aipatuko ditugu.
LC zirkuitua
Elektrozinetikan, LC zirkuitua deritzo osagai hauek dituen zirkuitu teorikoari: batetik, bobina (edo haril) ideal bat, perfektuki induktiboa dena (hots, L balioko induktantzia eta erresistentzia elektriko nulua), eta, bestetik, kondentsadore bat (C balioko kapazitatea duena), dipoloak erabat linealak dituena. Hasierako aldiunean kondentsadoreak q_\text {m} karga badu, zirkuitua aske uztean, deskargatzen hasiko da bobinan zehar. Deskarga horren eboluzioa ekuazio diferentzial honen arabera gertatzen dira:
Alegia, oszilazio mekaniko harmonikoen ekuazioaren analogoa da, baina magnitude fisikoa eta sistemaren parametroak aldatuz, hau da, elongazioaren ordez kondentsadorearen karga elektrikoa jarriz, masaren ordez induktantzia , eta elastikotasun-konstantearen ordez kondentsadorearen kapazitatea. Oszilazio propioaren bidez idatziz, honelaxe geratuko da ekuazioa
bertan izanik; Ekuazio hori oszilazio harmonikoei dagokiena da, eta beraren soluzioa, honako hau:Alegia, zirkuituko karga elektrikoaren oszilazioak harmonikoak dira.
LCR zirkuitua
Zirkuitu errealetan kontuan izan behar da kableen erresistentzia elektrikoa, zeren hori dela-eta energia elektrikoa galtzen da etengabe, kargen korrontea izatean, Joule efektua tarteko. Kasu horretan hauxe da sistemaren eboluzio denborala deskribatzen duen ekuazio diferentziala hauxe izango da:
Mihajlo Pupin
Mihajlo Idvorski Pupin (Михајло Идворски Пупин, ahoskatua; Idvor, Austriar Inperioa,  - New York, ) Ipar Amerikako fisikaria izan zen, jatorriz serbiarra. Distantzia handietarako telegrafiako sistema bat asmatu zuen; telegrafiako burdin harien elektrizitate estatikoa galarazteko metodo bat proposatu zuen, eta bigarren mailako X izpien erradiazioak aztertu zituen. 1924an Pulitzer Saria eman zioten Immigrant to Inventor lanagatik.
Penyrheol, Trecenydd and Energlyn
, Galesko komunitate bat da, Caerphilly konderrian.
Revilla
Revilla izan daiteke:
Bussus-Bussuel
Bussus-Bussuel Frantziako udalerria da, Somme departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bussus-Bussuel udalerrian erroldatutako biztanleak 268 ziren. Familiak 102 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 37 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Meadowbrook Farm (Kentucky)
Meadowbrook Farm Kentuckyko hiri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 136 biztanle zituen, 0.07 kilometro koadrotan banatuta.
Bussus-Bussuel
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 114 etxebizitza zeuden, 100 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 113etxeak ziren. 100 etxebizitza nagusietatik 93 bere jabearen bizilekua ziren, 2 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 18 etxek lau zituzten eta 73 etxek bost zituzten. 75 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 45 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 164 ziren, horien artean 123 aktiboak ziren eta 41 inaktiboak ziren. 123 pertsona aktiboetatik 116 lanean zeuden (62 gizon eta 54 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 41 pertsona inaktiboetatik 10 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Bussus-Bussuel udalerrian 109 unitate fiskal zeuden, 286 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.667 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ile apaindegia zen.
2000. urtean Bussus-Bussuel udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.177 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
ADI LGTBI+
ADI LGTBI+ (Iberiar LGTBI+ Kirol Batasuna) 2009an sortu zen. Iberiar Penintsulako gay, lesbiana, bisexual eta transexualen kirol batasuna da. Bere jarduera kirolean homofobiaren erradikazioa eta aniztasun sexualaren sustapenean datza nagusiki. Gaur egun 12 erakundek LGBTBI-k osatzen dute eta 2400 kirolarik baino gehiagok.
ADI-ren historia
Iberiar penintsulan sortu zen lehen LGTB kirol taldea Panteres Grogues izan zen, Bartzelonan sortua 1994. urtean. Talde honek 20 urte baino gehiago ditu, 2008an EuroGames-en antolatzailea izan zen hiri Kondalean.
2000. urtetik aurrera LGTB kirol talde berriak sortzen joan ziren, aktibismo modu eta sozializaziorako baliabide berri bat sortuz kolektiboarentzat. 2009an Iberiar penintsulako LGTB kirol-taldea sortu zen Iberiar penintsulako LGTB kirol talde eta elkarteak batuz. Bere ekintzak Kirol eta LGTB kolektiboan oinarritzen dira, zehazkiako kirolean dagoen LGTBfobia borrokatuz. 2017an taldeak ADI LGTB+ izena hartzen du hizkiak gehituz, sexu orientazio, identitate eta genero espresio aniztasun handiago erakutsiz.
Helburuak
ADI LGTBI+ kirolean LGTBIfobia borrokatzen eta iberiar penintsulako LGTBI kirol arloan espazio seguru eta anitzak sortzen lan egiten du nagusiki. Hau ondorengo ekintzetan gauzatzen da:
Gaur egun Katalunian, Valentzian, Madrilen, Aragoin eta Euskal Herrian, Lisboa barne. Gaur ADI osatzen duten klubek iberiar penintsula han-hemenka banatuak dauden LGTB kirol klubek sare bat osatzen dute, urtero bertako kluben kopurua handituz doalarik.
Iturriak
ADIren web gunea: http://adilgtb.org/
Watkins (Iowa)
Watkins Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Benton konderrian dago, Iowa estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Hatepe erupzioa
Hatepe erupzioa k.o. 180 edo 233 urte inguruan Taupō sumendiak izandako erupzio bolkanikoa izan zen. Bere VEI 7tan estimatzen dute, Zeelanda Berriko historiako azken 20.000 urteko erupzio handiena izanda. 120 km³ material bota zituen, horietatik 30 km³ minutu gutxitan. Horrek azken 5.000 urteetako erupzio handienetako bat bihurtzen du.
Erupzioa sei fase desberdinetan banatu zen, tartean freatomagtismo ahul, pliniar erupzioak eta hodei piroklastiko handi bat.
West Hazleton (Pennsylvania)
West Hazleton Pennsylvaniako borough bat da. Luzerne konderrian kokatua dago. 2010ean 4,594 biztanle zituen, 3.88 kilometro koadrotan banatuta.
Fonfría (Teruel)
Fonfría Teruelgo udalerria da, Jiloca eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 30 biztanle zituen.
Eleutherodactylus junori
Eleutherodactylus junori Eleutherodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Altamirako leizea
Altamirako leizea (Cueva de Altamira) Kantabriako Santillana del Mar herriko ingurumarietan dagoen leizea da. Bertan, Historiaurreko labar-margo multzorik garrantzitsuenetakoak daude.
1868an Modesto Cubillasek aurkitu zuen leizea eta 1879 Marcelino Sanz de Sautuolak eta bere alabak margoak. aurkikuntzaren egiazkotasunaren onarpena lortzeko zailtasun handiak izan zituen (24 urte igaro ziren adituen erabateko onarpena lortu arte). Behin Goi Paleolito garaiko margoak zirela frogatu ostean, historiaurreko ikertzaile nagusiek ikertu dute.
Edukiak
Leizeko margoketa eta grabatu gehienak Madelein aldikoak eta Solutrear garaikoak dira, nahiz eta Gravettiar eta Aurignac aldietakoak ere badauden. Azken hauen data uranioa erabiliz frogatu da. Era honetan, leizea hainbat garai ezberdinetan erabili zela baieztatu daiteke, gutxienez 22.000 urteetan zehar, duela 35.600 urtetik duela 13.000 urtetara. Orduan kobazuloaren sarrera nagusia lurjauzi baten ondorioz estalia geratu zen.
Bertako obra gehienen estiloa eskola frantziar-kantabriarra deiturikoa da, adierazitako figuren errealismoa ezaugarri duena. Pintura polikromatuak, grabatuak, animaliak (bisonteak, zaldiak, oreinak) adierazten dituzten margo beltz, gorri eta okreak, figura antropomorfoak, marrazki abstraktuak eta ez figuratiboak daude.
Leizeko sabai polikromatuak hainbat izendapen eta laudorio jaso ditu: labar artearen «Kapera Sixtinoa», «... Paleolitikoko artearen adierazpen ikusgarriena......» ,​ «... aurkitu zen lehenengo leize margotua, gaur egun ere ederrena izaten jarraitzen duena» ​ eta «...[paleolitikoko] labar-artea gaitasun artistiko handi baten erakusgarria bada, Altamirako leizea bere obrarik bikainena da». Esaldi hauek erakusten dute gizaki magdalenienarrak esparru honetan egindako lanaren kalitate eta edertasuna.
Somo (Kantabria)
Somo, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Ribamontán al Mar udalerrian dagoen kostaldeko herri bat da, Pedreña herriaren alboan. Udalerri horretako turismogune nagusia da. 2008ko erroladaren arabera 1.686 biztanle zituen.
Altamirako leizea
Edukiak
Unescok 1985ean Gizateriaren Ondare izendatu zuen. 2008. urtean izendapen hau Kantabriako, Asturiasko eta Euskal Herriko beste 17 leizetara hedatu zen, eta Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artea izena jasoz. Euskal Herriko kobazuloak Santimamiñe, Ekain (leizea) eta Altxerri dira.
Aurkikuntza eta onarpena
Altamirako leizea Modesto Cubillas (asturianoz, Modesto Cobielles Pérez ) asturiarrak aurkitu zuen 1868an. Ehizan zebilela, bere txakurra arroka batzuen arteko arrailetan geratu zen harrapatuta, eta askatzen saiatzen ari zela leizeko sarrera aurkitu zuen. Momentu hartan, leizearen aurkikuntzak ez zuen inolako garrantzirik izan zonaldeko bizilagunen artean. Izan ere, ingurune karstiko bat da eta milaka leize daude bertan. Cubillasek Marcelino Sanz de Sautuolari, zonaldeko aberats eta paleontologia «zale hutsa» (oh1), esan zion. Dena den, honek ez zuen gutxienez 1875eraino eta ziurrenik 1876raino bisitatu. (oh2). Leizea bere osotasunean zeharkatu zuen eta hainbat zeinu abstraktu ikusi zituen, errepikatutako marra beltzak kasu, baina ez izen garrantzirik eman ez zuelako uste gizakiak eginak zirenik. Hiru edo lau urte geroago, 1879ko udan, Sautuola bigarren aldiz itzuli zen Altamirara, kasu honetan bere 8 urtetako alaba María Sanz de Sautuola y Escalanterekin batera. Leizearen sarreran indusketak egitea zen bere helburua, hezur eta sukarri aztarnak topatzeko asmoz, 1878ko Parisko Erakusketa Unibertsalean ikusi zituenen antzerakoak. (oh3) Aurkikuntza, egiazki, alabak egin zuen. Bere aita leizearen ahoan zegoen bitartean, bera barrurantz sartu zen alboko areto batera iritsi arte. Bertako sabaian hainbat margolan ikusi zituen eta bere aitari esan zion. Sautuola harrituta geratu zen ganga ia guztian zehar zeuden animali arraroen margolan horiek ikustean.
Artzainen gurtza (Murillo)
Artzainen gurtza 1668 inguruko Bartolomé Esteban Murilloren oihal gaineko olioa da. Dirudienez, gai honen inguruan Murrillok egindako bigarren bertsioa da; aurrekoa 1650 ingurukoa da. Egun Londresko Wallace Bilduman erakusten da.
Atherinella alvarezi
Atherinella alvarezi Atherinella generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Atherinopsidae familian.
Paracaesio paragrapsimodon
Paracaesio paragrapsimodon Paracaesio generoko animalia da. Arrainen barruko Lutjanidae familian sailkatzen da.
Gezi
Gezia arku baten bidez jaurtitzen den jaurtigai bat da. Mutur bat, ehizarako edo kirolerako balio dezakeena, makiltxo bat, eta, ohi, hiru lumakoa den luma taldetxo batekin osatuta dago.
Muturrak, forma ezberdinetakoak izan daitezke. Arku tiraketa kirolean, muturrak ez dira makiltxoa baino diametro gehiagokoak. Ehizako gezietan, berriz, muturrek, makiltxoak baino diametro handiago dute, eta forma ezberdinetakoak dira, hain ezaguna den hiruki formatik, zilindrikoak direnetaraino, azken hauek, ehiza txikian erabiltzen direnak.
Lumak, naturalak edo plastikozkoak izan daitezke: