cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beggiatoa
Sufrearen zikloan funtsezko zeregina betetzen du bakterio honek.
Beggiatoa urtarra da, eta SH2 ugari duten habitatetan bizi da: hondakin uretan, sufre-iturrietan, usteltzen ari den materia organikoaren tokietan, etab. . Hala ere, bakterio aerobioa denez oxigenoa behar du SH2 oxidatzeko, beraz SH2 eta oxigenoa duten habitat berezi batzuk behar ditu.
Sufre elementala (S) sortzen duenean, Beggiatoak sufre hori sufre-pikorretan pilatzen du zelula barnean.
Beggiatoa, "in stricto sensu", ez da kimiolitotrofo hertsia, mixotrofoa baizik. Horrek esan nahi du materia organikoa ere erabil dezakeela energia-iturri modura. Andui gehienen karbono-iturria materia organikoa da, nahiz eta beste batzuek CO2 erabiltzen dute, Calvin zikloa egiteko gai direlako.
Galanperna ezkatazorrotz
Galanperna ezkatazorrotza (Lepiota aspera) Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da toxikoa, baina ezta jangarria ere, usain desatsegina duelako.
Beggiatoa
Beggiatoaren harizpi luzeek prezipitatze-arazoak sor ditzakete araztegietan eta biltegietan. Arazo horri hanpadura deritzo
Galanperna ezkatazorrotz
Sinonimoa: ''Lepiota acutosquamosa var. furcata''.
Deskribapena
Kapela: 5 eta 10 cm arteko diametrokoa, kolore marroi-okre ederrekoa, marroi-lehoi kolorekoa edo marroi-gorrixka. Gainazal fibrilosoa du, laster ezkata ugaritan pitzatzen dena, hondo zuriaren gainean nabarmentzen direnak. Horrela, azala ezkata zorrotzez josita geratzen da.
Orriak: Oso estu, desberdinak, libreak; zuri-krema kolorekoak erreflexu arrosakarekin. Furcata aldaerak orritxoak, urkilatuak ditu.
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.
Hanka: 5 - 9 x 0,5 - 1,2 cm-koa, kapelaren kolorekoa edo argiagoa eta lodiagoa oinarrian. Trinkoa, erraboilduna, zunzduna eta artilearen itxurakoa. Eraztun haritsua, ia gortina bat, baina iraunkorra eta kanpoan lihazkiak dituena.
Haragia: Lodia, hauskorra, zuria; usain sendoa du eta desatsegina. Etimologia: Lepiota hitza grezierazko "lepis" "lepidos" hitzetatik dator eta "oús" eta "otós ear" hitzetatik, kapela esan nahi duena. Ezkatadun kapela duen onddoa. Acutescuamosa epitetoa latinetik dator, "acutus" hitzetik, zorrotza esan nahi duena, eta "escuamosus" hitzetik, ezkatak esan nahi duena. Kapelaren ezkata zorrotzengatik. Aspera epitetoa ere latinetik dator, "asper" hitzetik, latza esan nahi du.
Jangarritasuna
Autore batzuek susmagarritzat jotzen dute, eta beste batzuek erdipurdiko jangarritzat; hobe kontsumorako ez jasotzea.
Nahasketa arriskua
Bere taldeko beste Lepiota batzuekin, hala nola Lepiota hystrix delakoarekin, beltzaranagoa, txikiagoa eta latzagoa bai kapelan bai oinean.
Balea muin
Balea muina (latinez sperma ceti) baleek duten gai koipetsu zuria da, batez ere kaxaloteen (Physeter macrocephalus) buruan edo beste baleen gantz-ehunean dagoena.
Balea muinetik olioa lortzen da, 6 °C-ko kristalizazioaren bidez, presio bidezko eta base kaustikozko soluzio kimiko baten tratamenduaren ondoren. Kristal zuri distiratsuak sortzen ditu, gogorrak baina oliotsuak ukitzean, eta ehundura eta usain oso egokia dutenak kosmetika-industriarako, larru-lanetarako eta lubrifikatzaileetarako.
Galanperna ezkatazorrotz
Sasoia eta lekua
Udaren amaieran eta udazkenean, hostoerorkorren eta koniferen basoetan.
Alan Sugar
Alan Michael Sugar, Lord Sugar (1947ko martxoaren 24a jaio zen) ingeles negozio handiki bat da, komunikabideetako pertsonaia eta aholkulari politikoa. 2015eko Sunday Times Rich List-en arabera, Sugar "milioi asko dituenen klubean" sartu da 1.040 milioi liberako dirutzarekin eta Erresuma Batuko 101. pertsona aberatsenen artean dago. 2007an, Amstrad kontsumo-elektronika-enpresan geratzen zitzaion partaidetza saldu zuen, bere enpresarik ezagunena eta iraunkorrena.
Galanperna ezkatazorrotz
Banaketa eremua
Ipar Amerika, Europa, Afrika, Erdialdeko Amerika, Asia, Zeelanda Berria.
Balea muin
Ezaugarriak
30°C-tik gora, sperma ceti likidoa da. Pixkanaka kristalizatzen da 0°C bitartean, lehenik uher bihurtzen da, gero xafla gurutzatu handiak dituen masa batean.
Alan Sugar
Sugar Tottenham Hotspureko presidentea izan zen 1991tik 2001era. 2005etik urtero emititzen den The Apprentice BBCko telebista programan agertzen da eta Donald Trump enpresaburu estatubatuarrak zuzendutako izen bereko programaren AEBetako bertsioan oinarrituta dago.
Balea muin
Biologia
Kaxaloteen bekoki erraldoiko barrunbean dago sperma ceti. Beste zetazeo gehienek antzeko organo bat dute, ez hain garatua, meloi izenekoa.
Sperma ceti organoaren funtzioa ez dago guztiz definitua. Teoria batzuen arabera, flotagarritasuna doitzen laguntzeko lasta biologiko bezala balio dezakeena.
Alan Sugar
Biografia
Sugar Hackney-n jaio zen, Londresko East End-en, familia judu batean. Fay (1907-1994) eta Nathan Sugar-en (1907-1987) lau seme-alaben gazteena da. Aita jostuna zen East End-eko jantzigintzan.
Balea muin
Biologia
37°C-tan, animaliaren gorputz-tenperatura urazalean, sperma ceti likidoa da. Kaxalotea ehizatzeko murgildu ahala, tenperaturak behera egiten du eta muineko lipidoak kristaltzen dira, ezko-antzeko itxura hartu. Horren ondorioz, dentsitatea handitu egiten da, egonkortzaile gisa funtzionatuz. Urpean igeri egitean, kaxaloteak ur hotza arnasten du ezkerreko sudur-hobian, aireztapen funtzional bakarra, eta eskuinetik zirkularazten du, estalita dagoena, muinak hozteko eta finkatzeko. Horrela, murriztu bere bolumena txikitzen du eta, halaber, bere flotagarritasuna. Igotzeko, sperma ceti berotzen du odol-fluxua handituz.
Alan Sugar
Biografia
Sugar gaztea zenean, bere familia etxebizitza sozialetan bizi zen. Bere ile kizkur ugaria zela eta, "Mop head" (lanbas-burua) ezizena jarri zioten, gaur egun oraindik mantentzen duen izena.
Balea muin
Biologia
Halaber, iradoki da bigarren mailako funtzio sexuala duela, soinu-hedapena errazten baitu, edo arren arteko borroketan edo defentsarako erabiltzen den ahari-burua dela.
Alan Sugar
Biografia
Lord Sugar ateo gisa identifikatzen da, baina harro dago bere ondare juduaz. Sugar eta bere emaztea Ann (Simons jaioa) 1968ko apirilaren 28an ezkondu ziren; bi seme eta alaba bat izan zituzten. Chigwell-en (Essex) bizi dira. 2008ko maiatzaren 11n 40. ezkontza urteurrena ospatu zuten bere etxean festa batekin, non Sir Bruce Forsyth zeremonia-maisu gisa, Jackie Mason umorista eta Sir Elton John aritu ziren. Bere iloba Rita Simons aktorea da, EastEnders telenobela ezagunean Roxy Mitchell antzezteagatik ezaguna dena.
Balea muin
Erabilerak
Batez ere kosmetikan, larrugintzan eta lubrifikatzaile bezala erabili izan da. Gai hori fotometria-balio estandarreko kandelak egiteko ere erabili da, eszipiente farmakologiko gisa, batez ere zeratoetan. Hasiera batean, olio-lanparen erregai bezala ere erabili zen. Lubrifikatzaile bezala erabiltzen da doitasun-makinetan, metal herdoilgaitzetarako, transmisio-fluidoetan. Bere biskositatea oso gutxi aldatzen da beroarekin edo hotzarekin, ondo funtzionatzen du presio eta abiadura handietan, metal gehienak hezetzen ditu eta zirrikitu txikienetan sartzen da.
Alan Sugar
Biografia
Rolls-Royce eta Bentley ibilgailuen bildumagilea da. Sugar-ek Rolls Royce Ghost bat du AMS1 matrikularekin, The Apprentice-ko atal guztietan agertzen dena. Esperientzia handiko pilotua da, 30 urtetik gorako esperientzia duena. Lau eserlekuko Cirrus SR22 kirol-hegazkin baten jabea da, Staplefordeko Aerodromoan. 2008ko uztailaren 5ean Manchesterko aireportuan lurreratzeko saiakera batean, Sugar-ek istripu bat izan zuen hezetasunagatik eta lur sendoagatik. Ez zuen zauri pertsonalik izan, nahiz eta "astinaldi asko" izan zituela esan zuen. Tottenham Hotspur jabe ohiaren zalea da.
2009ko otsailean, Sugar-ek lege-neurriak hartzen ari zela iragarri zuen The Sun egunkariaren aurka, bere izena britainiar juduen zerrenda batean Israelek Gazan egindako operazio militarraren inguruko berri batean agertzen zelakoan. Glen Jenveyren mehatxuak salatu zituen, The Sun -en jatorrizko berriaren iturria, zeinak zerrenda webgune musulman batean argitaratu zuen identitate faltsu batekin.
1.040 mila milioi liberako (1.580 mila milioi dolar) dirutza dauka.
2009ko otsailean, London Evening Standard egunkariko Andrew Gilligan kazetariak Sugar 2012ko Londresko Alkate Laborista izateko hautagaia izan nahi zuela esan zuen. Sugar-ek gero berri horri iseka egin zion The Guardian- i eskainitako elkarrizketa batean. Baina, Gordon Brown lehen ministroaren kabinete aldaketan, 2009ko ekainaren 5ean, BBCk jakinarazi zuen Sugar Lord Sugar bihurtuko zela eta gobernuaren "Enterprise Champion" postua eskaini ziotela. 2009ko ekainaren 7an, Sugar bere izendapenaren izaera apolitikoa argitzen saiatu zen. Gobernuan ez zela sartuko, izendapena politikoki neutroa zela eta enpresei eta ekintzaileei laguntzea besterik ez zuela nahi adierazi zuen. 2014ko abuztuan, Sugar gai horri buruzko iraileko erreferendumaren harira Eskoziako independentziaren aurka The Guardian -i gutun bat sinatu zioten 200 pertsona publikoetako bat izan zen.
1997tik 2015era, Sugar Alderdi Laboristako kidea eta haren diru-emaile handienetako bat izan zen. 2015eko maiatzaren 11n, 2015eko Erresuma Batuko hauteskunde orokorretatik lau egunera, alderdia utziko zuela iragarri zuen.
Sugar-ek Amstrad (AMS (bere inizialak) Trading) sortu zuen 1968an. Konpainia inportatzaile/esportatzaile eta handizkatzaile orokor gisa hasi zen, baina laster kontsumo-elektronikoan espezializatu zen. 1970ean, lehen manufaktura enpresa martxan jarri zen. Ekoizpen-prezio baxuagoak lortu zituen hi-fi soinu-ekipoen estalkietarako injekzio-moldekatze plastikoak erabiliz, hutsean konformazio-prozesuak erabiltzen zituzten lehiakideei kalte handia eraginez. Fabrikazio ahalmena laster zabaldu zen audio anplifikadore eta sintonizatzaileen ekoizpena barneratzeko.
Karch Kiraly
Charles Frederick "Karch" Kiraly (1960ko azaroaren 3a) boleibol jokalari estatubatuarra, entrenatzailea eta esataria da. 1980ko hamarkadan, 1984ko eta 1988ko Olinpiar Jokoetan, urrezko dominak irabazi zituen AEBko selekzioaren jokalari garrantzitsua izan zen. Urrezko domina irabazi zuen berriro 1996ko Olinpiar Jokoetan, hondartzako boleiboleko protagonista izan zen lehen aldiz jokatzen zen lehiaketa olinpikoan. Bera da (gizon edo emakume) kolore guztietako domina olinpikoak irabazi dituen jokalari bakarra, bai areto-boleibolean, bai hondartzan ere. Unibertsitateko boleibolean jokatu zuen UCLA Bruins taldean, non bere taldeek hiru txapelketa nazional irabazi zituzten Al Scates entrenatzailearen eskutik.
Gaur egun, Kiraly Estatu Batuetako emakumezkoen boleibol selekzioko entrenatzailea da, eta, 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, taldea lehen urrezko domina lortzera eraman zuen; horrela, urrezko domina irabazi duen talde olinpiko bateko entrenatzaile bezala eta pertsonalki urrea irabazita, "koroa hirukoitza" osatu du bai aretoko zein hondartzako boleibolean.
Hastapenak
Kiraly Santa Barbaran (Kalifornia) hazi zen. Sei urterekin hasi zen boleibolean jokatzen; bere aita Laszlo Kiralyren bultzadaz, zeina Hungariako junior selekzioko kide izan baitzen, 1956ko Hungariako matxinada nazionalean, herrialdetik ihes egin aurretik. 11 urterekin, Kiralyk bere lehen hondartzako boleibol txapelketan hartu zuen parte, bere aitarekin bikote eginda.
Kiralyk Santa Barbara High Schoolera joan zen, non mutilen boleibol taldeko kide izan zen. Bere aitak funtsezko zeregina izan zuen eskolan mutilen boleibol programaren sorreran. Kiralyren batxilergoan, Santa Barbarako Dons taldeek birritan egin zuten txapelketako jokoa, eta bigarren urteko finalerdietara iritsi ziren 1976an, San Clemente High Schoolen aurkako txapelketa-partida galdu baino lehen. Bere azken urtean, Kiralyren batxilergoko taldea garaitua izan gabe geratu zen, CIF SS irabaziz 1978an, titulua jokoan eta Laguna Beach High School taldea garaituz, eta Kiraly urteko sekzioko jokalari izendatu zuten. Batxilergoko urteetan, Kiraly junior selekzio nazionalean sartzera gonbidatu zuten, eta hiru urtez lehiatu zen. Kiralyk bere batxilergoko entrenatzaileari, Rick Olmstead-i, lan gogorraren eta dedikazioaren balioa irakatsi izana aitortu izan dio.
Hazten ari zen bitartean, Karcsi ezizen hungariarra erabili zuen (Karch-ee ahoskatua), zeina hungarierako Karoly izenari dagokion Karla izena. Geroago, UCLAn Karch erabiltzen hasi zen.
Unibertsitateko karrera
1978an, Kiraly UCLAn matrikulatu zen, non Biokimikan lizentziatu, eta Lambda Chi Alpha-ko Epsilon Sigma kapituluko kide ere izan zen. Lehenengo ikasturtetik, kanpo-jotzaile eta kanpo-kolokatzaile jokatu zuen Bruins boleibol taldean, eta Sinjin Smith gaztearen aurka jokatu zuen Bruinsen 6-2ko erasoan. Al Scates entrenatzailearen gidaritzapean, Kiralyk NCAA Gizonezkoen Boleibol Txapelketara eraman zuen UCLA, 1979ko bere lehen denboraldian. Bere bigarren denboraldian, Bruinsek finalera iritsi ziren berriro, baina USC arerioen aurka galdu zuten. UCLAk, Kiralyren junior denboraldian, lehen postua berreskuratu zuen. Kiralyk, bere azken urtean, unibertsitateko karrera beste titulu batekin amaitu zuen. Lau urteetan, Bruinsek 123-5 partidako errekorra bildu zuen, 1979, 1981 eta 1982ko tituluekin. 1979 eta 1982ko denboraldietan, garaituak izan gabe bukatu zuten. Kiralyk, lau urteetan, Amerikar-oso ohoreak lortu zituen, eta NCAA Boleibol Txapelketako jokalaririk nabarmenena izendatu zuten 1981 eta 1982an.
Kiralyk Biokimikaren lizentziatura lortu zuen UCLAn; cum laude graduatu zen, 1983ko ekainean 3,55 GPA metatuarekin.
Hazitzean, aitaren urratsak jarraitzeko, Kiralyk biokimikaria izan nahi zuen, baina hori aldatu egin zen AEBko selekzioan sartu eta urrezko domina anitzetara eraman zuenean. Nazioarteko gobernu-organoak bi aldiz izendatu zuen munduko jokalaririk onena. XX. mendeko boleibol jokalaririk onena ere izendatu zuten.
Estatu Batuetako selekzioa
Kiraly 1981ean sartu zen selekzioan. Kanpo-jotzaile moduan jokatuz, pasatzaile oso sendoa zela frogatu zuen. Aldis Berzins taldekidearekin batera, Kiraly izan zen Doug Beal-ek 1983an sortu zuen "bi gizon" sakearen harrera sistemaren oinarri. Sakearen jasoeran kantxa erdia estali eta Dusty Dvorak talde-jartzaileari baloia etengabe emateaz gain, Kiralyk atzelari bikaina eta kanpoko-jotzaile oso produktiboa zela erakutsi zuen. Kiralyk, 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan, urrezko domina lortzera eraman zuen AEBko selekzioa; Brasilen aurka jokatutako partida bat galdu ostean, Brasil bera garaitu zuten finalean. Kiraly urrezko domina taldeko jokalaririk gazteena izan zen.
AEBko selekzioak munduko talderik onena zela erakutsi zuen 1985eko FIVB Munduko Kopa irabazita, eta, ondoren, 1986ko FIVB Munduko Txapelketa irabazi zuen. 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, taldeak bere bigarren urrezko domina irabazi zuen; oraingoan, SESB garaitu zuen txapelaren partidan. Kiraly, 1988ko Seuleko Jokoetarako, taldeko kapitain gisa hautatu zuten. FIVBk Kiraly izendatu zuen munduko jokalaririk onena 1986 eta 1988an.
1988ko Olinpiar Jokoen ondoren, Kiraly erretiratu egin zen selekziotik. Berak eta Steve Timmons taldekideak boleibol profesionalean jokatu zuten Il Messaggero Ravennan, Italian, 1990etik 1992ra. Taldean Fabio Vullo, Andrea Gardini, Roberto Masciarelli eta Stefano Margutti italiarrak izan zituen taldekide gisa. Bi denboralditan, taldeak hainbat titulu irabazi zituen, besteak beste, Italiako Boleibol Liga (1991), Italiako Kopa (1991), FIVB Boleibol Gizonen Kluben Munduko Txapelketa (1991), CEV Txapeldunen Liga (1992) eta Europako Superkopa (1992).
Hondartza-boleiboleko karrera
Kiralyk ibilbide luzea izan zuen hondartzako zirkuitu profesionalean, eta, ibilbidean 148 txapelketa irabazita, kirolaren historiako jokalaririk «irabazleena» da. Gutxienez, txapelketa bat irabazi zuen lau hamarkadako ibilbidean jokatutako 28 denboraldietatik 24tan. 13 bazkiderekin lortu zituen tituluak, eta, etxeko ekintzetan, finalerdietara iritsi zen denboraren % 80 baino gehiagotan. Kiralyk 40 urte egin arte lehiatu zen.
Kiralyk, bere lehen hondartzako txapelketa, 11 urterekin jokatu zuen, bere aitaren bikote gisa. Kiralyk esan izan du: 11 urteko haurra zela hunkituta zegoela hondartzako boleibolean gizon helduekin baldintza beretan lehia zitekeela jakiteak. A eta AA kalifikazioa lortu zuen hondartzan 15 urterekin, eta AAA kalifikazioa, 17rekin. Kiralyren hondartzako lehen aurrerapen handia Hermosa hondartzan izan zen, 1978an. Batxilergoa amaitu berriko 17 urteko gaztea zenez, Hermosako ikusleak harrituta utzi zituen finalak irabazitakoan, berak eta Marco Ortega bikotekideak hondartzako eguneko talde nagusiarekin, Jim Menges eta Greg Lee-rekin galdu baino lehen. 1980ko hamarkadaren hasieran, Kiralyk hondartzako talde arrakastatsua egin zuen UCLAko taldekide Sinjin Smith-ekin. Bikotearen lankidetza zatitu egin zen Kiraly AEBko selekzioan zentratu zenean.
1992an, Kiralyk bere kantxa-estaliko karrera atzean utzi zuen; AEBra itzuli zen AVP biran, denbora osoz hondartzako boleibolean aritzeko. Kiralyk Kent Steffes aukeratu zuen bikotekide gisa. Steffes talentu handiko jokalari gaztea zen, eta UCLA goiz utzi zuen hondartzako bira profesionalean jokatzen hasteko. Kiraly eta Steffes laster bihurtu ziren birako bikote nagusi, Smith eta bere bikotekide Randy Stoklos taldekide eta binakako bikotekide ohi ordezkatuz hondartzako talde nagusi gisa. 1996an, Kiraly Olinpiar Jokoetara itzuli zen; oraingoan, hondartzako boleibolean lehiatu zen bere bikotekide Steffesekin. Kiralyk eta Steffesek urrezko domina irabazi zuten, gizonezkoen hondartzako boleibolean inoiz emandako lehena.
Kiralyk, 40 urterekin, txapelketak irabazten jarraitu zuen; 2002 eta 2003an, bere bikotekide Brent Doblerekin, AVP txapelketako bi garaipen lortu zituen, eta beste lau, Mike Lambertekin 2004 eta 2005ean. Kiralyren azken garaipena, 2005eko abuztuan izan zen, berak eta Lambertek Huntington Beach-en irabazi zutenean. 2006an, Kiraly Larry Witt-ekin elkartu zen, eta, 2007an, Kevin Wong-ekin. Bere taldeek postu altua egiten jarraitu zuten. Hondartzan egindako ibilbidean, Kiralyk 3 milioi dolar baino gehiago irabazi zituen sarietan, eta dezente gehiago irabazi zituen abaletan. Kiraly, AVP biratik, 2007ko denboraldiaren ostean erretiratu zen.
Azkenean, Kiralyk 148 hondartzako boleibol profesional titulu irabazi zituen, horietako 74 Steffesekin. Garaipenetan, hurbilen dagoen hurrengo jokalaria Sinjin Smith da, 139rekin. Smithen atzetik, bere aspaldiko bikotekidea da: Randy Stoklos, 122rekin. Hurrengoa Kent Steffes da, 110ekin, eta, ondoren, Emanuel Rego da, 78 garaipen lortuta.
Irrati-hedapena
Kiralyk ESPNren esatari gisa lan egin izan du, eta koloreko iruzkinak eman zizkion AVPri NBCko emankizunetan. Kiralyk NBC Sports-en analista gisa lan egin zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, hondartzako boleibol lehiaketa estaltzen.
Entrenatzaile ibilbidea
Kiraly St. Margaret's Episcopal High Schoolen hasi zen entrenatzen, non bere semeak, Kristian eta Kory, entrenatzen zituen.
AEBko Emakumeen Boleibol Talde Nazionaleko Hugh McCutcheon entrenatzaile nagusiak Kiraly kontratatu zuen laguntzaile gisa, eta taldea entrenatzen lagundu zuen 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortzeko.
2012an, Kiraly AEBko Emakumeen Boleibol Talde Nazionaleko entrenatzaile izendatu zuten 2016ko Rio de Janeiron (Brasil) Olinpiar Jokoetan lehiatzen saiatzeko. 2014ko urrian, Kiralyk emakumeen selekzioa entrenatu zuen FIVB Munduko Txapelketarako, eta Txina garaitu zuen urrezko dominaren finalean. Hori horrela, Kiraly, jokalari eta entrenatzaile gisa, Munduko Txapelketako urrezko domina irabazten zuen laugarren pertsona bihurtuko zen.
2016ko Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan, Kiralyk AEBko emakumeak entrenatu zituen, eta brontzezko domina lortu zuen; hala, entrenatzaile eta jokalari bezala, dominak irabazten zituen laugarren jokalaria zen.
2021eko FIVB Boleibol Emakumeen Nazioen Ligaren txapelketa Italian ospatu zen, eta Karchek AEBko emakumezkoen estaliko taldea entrenatu zuen milioi bat dolarreko sari nagusia irabazteko.
2021eko abuztuaren 8an, Japoniako Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoetan, Kiralyk AEBko emakumeak entrenatu zituen, eta urrezko domina lortu zuten, jokalari eta entrenatzaile gisa urrezko domina irabazten zuen bigarren jokalaria bihurtuz. Lehena Lang Ping txinatarra da.
Bizitza pertsonala
Kiraly Heber City-n (Utah) bizi da bere emazte Janna eta bi semeekin, Kristian eta Koryrekin. Bere aita, Laszlo Kiraly, Hungariako junior boleibol selekzioan jokatu zuen. Kiralyk Biokimika ikasi zuen unibertsitatean, eta, unibertsitatea amaitu ondoren, Medikuntza karrera egitea pentsatu zuen.
Kiralyk, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, selekzioa urrezko domina historikoa lortzera eraman zuen egun berean, agerian utzi zuen 2017an koloneko minbizia diagnostikatu ziotela eta medikuek kolonaren zati bat kendu behar izan ziotela gaixotasunari aurre egiteko. Taldea ondo mantentzen saiatuz, ez zuen bere taldea triste sentiarazi nahi izan, eta berekin albistea ez partekatzea erabaki zuen, 2021ean minbiziak atzera egiten hasi zen arte.
Argitalpenak
Kiraly bi libururen egile da: Karch Kiraly's Championship Volleyball, Jon Hastingsekin batera idatzia, eta Simon eta Schuster-ek argitaratua 1996an, eta Beach Volleyball, Byron Shewmanekin batera idatzia eta Human Kinetics argitaletxeak 1999an argitaratua.
Sariak eta ohoreak
Unibertsitatea
Nazioarteko Boleibol Federazioa (FIVB)
Hondartzako Boleibol Profesionala (AVP)
Beste batzuk
Boleibolaren ospearen aretoa: 2001ean sartu zen.
Amerikako Boleiboleko entrenatzaileen elkartea
Unibertsitateko Kirol Informazioko Amerikako Zuzendariak
Constantin Fehrenbach
Constantin Fehrenbach (Wellendingen, 1852ko urtarrilaren 11 - Friburgo, 1926ko martxoaren 26a) alemaniar politikaria izan zen. Alemaniako kantzilerra izan zen  1920tik 1921era.
Teologia eta zuzenbide ikasketak egin zituen Friburgon eta zigor-arloko abokatua izan zen.
Zentrum alderdi katolikoko kidea izan zen. Reichstageko presidentea izan zen 1918an eta Weimar Errepublikako Batzar Nazionaleko presidentea 1920tik 1921era. Alemaniako kantziler hautatu zuten 1920ko ekainean, eta 1921ko maiatzean dimisioa eman zuen, aliatuei gerrako ordainketen ordainketa zela eta.
Amorebieta Kirol Elkartea 2022-2023
Entrenatzailea: Haritz Mujika (2022-Egun)
Udako merkatua 2022
<!--
Estatistikak
Jokalariak guztira: 30
Denboraldiko Hamaikakoa
Lehiaketa guztietako datuekin, hamaikakoetan geheien agertu diren jokalariak.
-->
Paul-Émile Janson
Paul-Émile Janson (Brusela, 1872ko maiatzaren 30a - Buchenwald, 1944ko martxoaren 3a) belgikar politikaria izan zen. Belgikako lehen ministroa izan zen 1937tik 1938ra.
Bruselako Unibertsitate Librean ikasi zuen, eta han ere irakasle izan zen, eta abokatu gisa lan egin zuen.
Alderdi Liberaleko kide izan zen eta 1912an aukeratu zuten lehen aldiz parlamentuko kide. Gerra-ministro, justizia-ministro eta karterarik gabeko ministro izan zen. Belgikako lehen ministro izan zen 1937ko azarotik 1938ko maiatzera arte. Geroago, Kanpo Arazoetako ministro izan zen Hubert Pierlot lehen ministroaren gobernuan.
Frantzian atxilotu zuten alemaniarrek 1943an, eta Buchenwald kontzentrazio-esparrura eraman zuten. Han hil zen 1944an. Paul-Henri Spaaken osaba izan zen.
FK Makedonija Ǵorče Petrov
FK Makedonija Ǵorče Petrov (mazedonieraz ФК Македонија Ѓорче Петров) Ipar Mazedoniako Errepublikako futbol talde arrakastatsuena da, Skopje hiriburukoa.
Historia
1991ean Mazedoniako >Liga irabazi zuen, Jugoslaviako Ligaren maila erregional bat. Ipar Mazedoniako txapelketak 1992an sortu ziren. 2006an Kopa txapelduna izan zen eta Ligan bigarren egin zuen. 2009an Liga eskuratu zuen. 2022an Kopa berri bat lortu zuen.
Pieter van Musschenbroek
Pieter van Musschenbroek (Leiden, 1692ko martxoaren 14a – 1761eko irailaren 19a) sendagile, matematikari, fisikari eta astronomo neerlandarra izan zen, Leidenen botila, gaur egungo kondentsadoreen aitzindaria, asmatzen laguntzeagatik ezaguna.
Optikari-familia batean jaio zen, medikuntza ikasi eta landu zuen, eta 1718an doktoretza lortu zuen. Londresko egonaldi batean, Jean Théophile Désaguliers eta Isaac Newton irakurri zituen, eta horrek eragin handia izango zuen bere ibilbide zientifikoan. 1719 an amaitu zituen filosofia-ikasketak, eta Duisburg-era joan zen, non matematika, filosofia eta medikuntzako irakaslea izango baitzen unibertsitatean 1719 eta 1723 artean. Denbora horretan, Daniel Gabriel Fahrenheitekin harremanak izan zituen, eta korrespondentzia etengabea izan zuen berarekin. 1723an irakaslea izan zen Utrechteko Unibertsitatean. 1739an Leiden-era itzuli zen hango unibertsitateko irakasle gisa. Paris, Londres, Montpellier, Berlin eta Stockholmeko Zientzia Akademietako kide izan zen. 1754. urtean San Petersburgoko ohorezko irakasle izendatu zuten.
Irakaspenen, atsekabeen eta idazlanaren bidez, eragin erabakigarria izan zuen Newtonen filosofia esperimentalaren eta ideien hedapenean Herbehereetan eta Europan. Bereziki ezaguna da egungo kondentsadoreen aitzindariaren aurkikuntzengatik, Leiden-en botilaren aurkikuntzagatik, baina bere lana ere garrantzitsua izan zen elektrizitatearen, magnetismoaren, kapilaritatearen eta tenperaturaren neurketaren. arloan. Materialen trakzioaren eta konpresioaren erresistentzia ere aztertu zituen, eta argitalpenen bidez ingeniarien artean eragin nabarmena izan zuen horrekin. Hala eta guztiz ere, Georges-Louis Leclerc-ek gaitzetsiko zituen bere neurriak geroago
Musschenbroek elektrostatikan interesa agertu zuen eta marruskaduraren eta elektrifikazioaren efektuak aztertu zituen, ukipen-gainazalen eragina agerian utziz. Garai hartan, elektrizitatea sor zitekeen sorgailu elektrostatikoekin, baina ezin zen biltegiratu. Musschenbroek eta haren ikasle Andreas Cunaeus konturatu ziren energia kantitate jakin bat karga elektriko gisa gorde zitekeela urez betetako beirazko botila batean, metalez estalita  eta urarekin kontaktuan dagoen elektrodo batekin. Eta metatutako energia hori berreskuratu egin zitekeela, barrutik ateratzen zen elektrodoaren eta botilaren kanpoko zati metalikoaren arteko zirkuitua ixtean, hasieran haren eskua. Bere aurkikuntzaren berri eman zion René Réaumurri 1746ko urtarrilean, baina Antoine Nollet litzateke, Musschenbroek egindako behaketak latinera itzultzean, guregana iritsi den Leiden botila deituko lukeena, Ewald Georg Kleist aurkitzaileak erabili zuen Kleist-en botilaren kalterako.
Josu Rekalde Izagirre
Biografia
Josu Rekalde Izagirre Zornotzan (Bizkaia) jaio zen 1959an. Arte Ederretako ikasketak egin zituen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU). Geroago, Arte Ederretako Fakultatean katedraduna izan zen, eta arte eta teknologia berrien espezialitatean irakasle izan zen.
Artearen eta bideoaren hastapenak 1980ko hamarkadan hasi zituen, besteak beste, Nam June Paik eta Bill Viola bideoartisten lanengatik eta Esther Ferrer bezalako performerren lanengatik, bideo esperimentalaren esparruan egindako ekarpen artistikoagatik (performancea eta bideoperformancea), batez ere nortasun pertsonalari eta kontzientzia kolektiboari dagokienez. Hasierako testuinguru horretan, Donostiako bideo-jaialdiak (1980-83) garrantzia izan zuen, Antoni Muntadas, Eugeni Bonet, N.J. Paick, B. Viola Robert Wilson eta Steina eta Woody Vasulkak (The Kitchen-en sortzaileak 1971n) irudi elektronikoa lantzeko tailer bat eman baitzuten.
Geroago, Tolosako Bideoaldian parte hartuko du, eta bere belaunaldiko artistekin harremanetan jarriko da, MEDIAZ (Euskal Herriko Ikusizko Artisten Elkartea) elkartearen sortzaileetako bat izateko elkarte-jarduerari hasiera emanez.
Urte horietan zehar, bere sorkuntza artistikoak Estatu espainiar osoan eta nazioartean (Frantzia, Italia, Peru, AEB) erakutsi ziren. AEB) jarduera hori biltzar eta jaialdietan bideo-artista gisa parte hartzearekin konbinatuz, jarduera elektroakustikoekin eta artearen eta teknologia berrien konbinazioan aditua den hizlariarekin.
Ibilbidea
Rekalderen bideo-instalakuntzak artearekin, zientziarekin eta teknologiarekin esperimentatzeko eta harremanak ezartzeko gunea dira. Edertasunaren eta proportzioaren kanon klasikoetan oinarritutako eredu batek errepikatzen duen imitaziotik ihes egiten du, eta esperientzia berriak sortzen ditu, non zentzumenen pertzepzioak esanahi berriak sortzen dituen gizabanakoarengan (fisikoak eta psikoemozionalak). Rekaldek teknologiak erabiltzen ditu mundua ulertzeko eredu berriak sortzeko, eta batzuetan zalantzan jartzen du ikuspegi hori, irudikapen horiek lortzeko bide nagusitzat hartzen duena.
Bere lan esparrua diziplina anitzekoa da, baina bere alderdirik ezagunena bideoarekin eta teknologia berriekin lotutakoa da. Lantzen dituen gaiak intimismotik harreman sozialera mugitzen dira, ni-tik bestea-rengana, metalinguistikotik narratibora. Hainbat lekutan erakutsi eta zabaldu du bere lana, hala nola Bilboko Arte Ederren Museoan (1995) eta Gironakoan (1997), Espace des Arts de Toulousen (1998), Mappin Galleryn (Sheffield, Erresuma Batua, 1998), Espace d 'Art Contemporani de Castelló (2000), La Panera zentroan (Lleida, 2004), Goethe lnejiten (Roma, 2004) edo Espacio Contemporani de Myant en. Festival Proyector, Madril (2016), Durangoko Arte eta Historia Museoa (2018), MediaLab Madril (2018), Iruñeko Ziudadela (2019), ARTEKOM, Arte-Ekologia Balmasedan, Bilbon eta Donostian (2021).
Influentziak
Bideoartearen aitzindariei jarraituz, hainbat formatutan aurkezten da bere obra, proiekzioetatik multimediako instalazio artistikoetara, errealitatearen eguneroko elementuak eta ikusleak elkarreraginean dituen soinuak sartuz, begirale huts izatetik obran parte-hartzaile aktibo izatera igarotzen baita. Aurrekoekin bat etorriz, Rekalderen bideo-instalazioek esanahi berriak eraikitzeko elementuak ere badituzte, esperientziak sortzeko espazioak sortuz. Egileak ikusizko elementuak, sentimenezkoak, entzumenezkoak, argi-elementuak, testurak, errealitate birtuala, sinboloak eta metaforak erabiltzen ditu ikuslearengan/parte-hartzailearengan erreakzio psikoemozionalak eragiteko.
Sormen-ikuspegia
Rekaldek zientzia teknikoen eta giza zientzien arteko ikuspegi holistikoa garatu zuen, dikotomia saihestuz, adierazpide zaharrak eta berriak integratuz. Arrazoitutako planteamendu horri buruz honako hau pentsatu zuen egileak:"'Bideo-sorkuntza jada ez da Teknologia Berriekin lotutako artea, dagoen aldetik, eguneroko errealitatea baita. Jarrera artistiko bat da, bideoa den hibrido mediatiko honetan islatzen duena, geure kulturari buruzko gogoetak, galderak eta kontraesanak islatzeko gaitasuna. Irudiaren eta soinuaren artean, musikaren eta ikusizko erritmoaren artean ibiliz, sorkuntza bideografikoa gizarte-ispilu gisa hartzen da. Telebistak eta hari eusten dion kulturak publizitate-munstro gisa ezagutzen dute beren burua. (...)... Artistok objektu errealak ukitu behar ditugu, gure gorputzekin erlazionatu, eta errepresentazio bat proposatu, ez errealitate baten ordezko gisa, baizik eta sorkuntzaren ondoriozko materia organiko eraldatutzat.'"Rekalderen obraren bilakaerak ikuslearengan pentsamendu- eta hausnarketa-esanahi berriak iradokitzen zituzten objektuen edo gorputz-atalen irudiekin egindako eraikuntza sinbolikoen lehen lanetatik igaro ziren, gizarte-gaietan zentratuago dauden azken lanak. Ikuslea kontzientzia kolektibo horretan sartzera gonbidatzen du, ikuslearen kontzientzia soziala pizten duen diziplina anitzeko bideoarte-proposamen konprometitu batekin, Antoni Muntadas eta Francesc Torres bideoartisten planteamendu eta obren ildotik. Bilakaera horri dagokionez, egileak bideoartistek sortutako postulatuen berrikuspena proposatu du, eta horietatik libratzea, joera eta sorkuntza berriak ahalbidetuko dituen espazio artistiko berri bat sortzeko.
Marasmio zolahori
Marasmio zolahoria (Gymnopus peronatus) Omphalotaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoa: Collybia peronata. Euskarazko sinonimoak: Suge-perretxiko, sugaperretxiku, subaperretxiku, sua-perretxiko, zapoperretxiko.
Deskribapena
Kapela: 3 eta 6 cm arteko diametrokoa. Marroi-gorrixka edo okre-arrosa kolorea du; eguraldi lehorrarekin zurbildu egiten da eta hezearekin gorri-adreilu kolorea hartzen du. Ganbila, gero laua, batzuetan apur bat hondoratua, azkenean zimurtua, ildo erradialekin.
Orriak: Ez oso estu, lodiak, eskotatuak, krema-horixka kolorekoak, gero erabat horiak, amaieran larru kolorekoak edo kanela argi kolorekoak.
Orri eskotatuak: Oinera Iritsi baino lehentxeago, eskote txiki bat duten orriak.
Hanka: 6 - 8 x 0,4 - 0,7 cm-koa, liraina, zilindrikoa, edo zerbait lodiagoa oinarrian, hori-sufre kolorekoa edo arre-horia, leuna, naiz eta behealdea Ile zurixkaz edo horixkaz estalita egon.
Haragia: Mehea, lehorra, trinkoa, zuri-horixka edo sufre zurbil kolorekoa, Oso zapore minekoa murtxikatzean.
Etimologia: Collybia antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik. Peronatus epitetoa berriz latinetik dator "pero-peronis" etik, eta bota esan nahi du. Oina estaldura batez jantzita.
Jangarritasuna
Baztertu beharreko espeziea, bere zapore minagatik.
Nahasketa arriskua
Hostoerorkorretako beste Marasmius eta Collybia batzuekin, hala ere, zapore oso minak eta oinaren oinarrian dituen ileek erraz identifikatzen dute.
Sasoia eta lekua
Udan eta udazkenean ohikoa, Orri hiletan, pagoetan batez ere.
Banaketa eremua
Mundu osoan Ipar Afrika, Ekialde Hurbila etaHego-ekialdeko Asia izan ezik.
Leucocoprinus birnbaumii
Leucocoprinus birnbaumii Agaricaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria. Badirudi jaten badira urdailean arazo nabarmenak sortzen dituztela.
Sinonimoa: Lepiota luteus.
Deskribapena
Kapela: 2 eta 4 cm arteko diametrokoa, kanpai formakoa, kolore hori bizikoa, ertza ildaskatua eta erdian titi apur batekin eta ezkata arre-herdoilez estalia.
Orriak: Estu, kapelaren kolorekoak baino zurbilagoak eta ertza marroiz punteatuta.
Hanka: 5-8 x 0,3-0,4 cm-koa, kapelaren kolore berekoa, goranzko eraztun batekin eta oinaren oinarri lodiagoarekin.
Haragia: Horixka. Usaina eta zaporea ez dira hautemangarriak.
Etimologia:
Jangarritasuna
Ez da jangarria.
Nahasketa arriskua
Leucocoprinus aureofloccosus  eta Leucocoprinus straminellus delakoekin nahas daiteke, horixkak, baina kapela txikiagoarekin.
Sasoia eta lekua
Materia organikoan edo zurezko hondakinetan aberatsak diren lekuetan hazten da, loreontzietan, ongarritutako jardinetan eta negutegietan.
Banaketa eremua
Amerikako eskualde tropikal eta subtropikaletako espeziea da, baina oso ohikoa da klima epeleko negutegietan eta loreontzietan ere.
Royal Ballet
Royal Ballet, balet klasikoko britainiar konpainia da, nazioartean ospea duena, Royal Opera Housen du egoitza, Covent Garden, Londres. Britainia Handiko bost balet-konpainia nagusietan nagusiena. 1931an, Ninette de Valois-ek sortu zuen.1956an, errege-gutun bat eman zioten.
Historia
1939an, Old Vic antzerkiarekiko lotura galdu eta gero, Sadler´s Wells Balet Eskola bihurtu zen. 1956an, errege-gutun bat eman zitzaien konpania eta eskolari, ondorioz, Royal Ballet, Sadler´s Wells Royal Ballet eta Baleteko Errege Eskola izendatu zituzten.
Konpainia
Talde exekutibo, artistiko eta musikalaren izen nabarmenak dira:
Royal Balletak 100 dantzari inguru ditu, zerrendan 2013tik aurrerako dantzari nagusiak agertzen dira.
Geraldo Rivera
Gerald Michael Rivera (Brooklyn, New York, 1943ko uztailaren 4a), Geraldo Rivera izenez ezagunagoa, abokatu estatubatuarra da, kazetaria, idazlea, eta elkarrizketen aurkezlea. «Geraldo», bere izena zeraman elkarrizketa-show propioaren anfitrioia izan zen, 1987 eta 1998 artean. Beste saio garrantzitsua «Geraldo at Large» izan zen. Haren familiak jatorri hispanoa du. Polemika ugarietan nahastua egon da. Ideologikoki eskuinekoa da, Alderdi Errepublikanotik gertu egonez.
Liburu aukeratuak
Lan askoren egilea izan da Rivera. Hona hemen garrantzitsuenak:
Disileno
Disilenoa konposatu inorganikoa da H2Si=SiH2 formula duena. Hidrogeno-atomoak erradikal organikoz ordezkatzen direnean organodisilenoak eratzen dira.
Ordezkatzaile handiak dituzten organodisilenoak egonkorrak izaten dira. Alabaina, interes akademikoa baino ez dute izaten. Isolatu zen lehen organodisilenoa tetramesitildisilenoa izan zen, (C6Me3H2)4Si2. Horrelako konposatuak haluro organisilizikoen erredukzioz sintetizatzen dira.
Haurrak sexu-esplotazio eta sexu-abusuarengandik babesteko Europako Eguna
Haurrak sexu-esplotazio eta sexu-abusuarengandik babesteko Europako Eguna Europako Kontseiluak 2015ean sortutako eguna da, azaroaren 18an ospatzen dena.
Historia
2015ean, Haurrak sexu-esplotazio eta sexu-abusuarengandik babesteko Europako Eguna ospatzea erabaki zuen Europako Kontseiluak, hiru helbururekin:
Begoña Carrascal
Ikerketa gaiak
Begoña Carrascal matematikariaren ikergaien artean hauek dira garrantzitsuenak:
Euskarazko produkzioa
Matematika era sakonean euskaraz landu zituen lehenengo zientzialarietako bat izan zen. Esate baterako, 1978an Udako Euskal Unibertsitatean hitzaldi bat eman zuen espazio metrikoei buruz. 1978an argitaratu zuen Espazio topologikoak liburua beste bost emakume matematikarirekin batera (Edurne Biritxinaga Gaztelurrutia, Mari Carmen Castillo Aranburu, Maria Jesus Esteban, Arantza Laborda Otadui, eta Mari Jose Zarate Azkuna). UEUrekin argitaratu zuen liburu hori mugarrietako bat izan zen unibertsitate mailako euskarazko matematikan.
UZEIk 1982an bi liburukitan argitaratutako Matematika hiztegia osatu zuten 11 egile aitzindarietako bat izan zen.
Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak idatzitako 14 lan baino gehiago jaso dira.
Haurren Eskubideen aldeko Genevako Adierazpena
Nazioen Ligak onartu zuen, 1924an. Ondoren, 1959an, Nazio Batuek Haurren Eskubideen Deklarazioa onetsi zuten, eta geroago iritsi zen Haurren Eskubideei buruzko Konbentzioa, 1989koa.
Historia
Eglantyne Jebb-ek sortu zuen ekimena. Lehen Mundu Gerraren ondoren, haurrak babesteko beharra ikusi zuen. Bere ahizparekin, Dorothy Buxtonekin, sortu zuen Save the Children erakundea, gerraren eraginpean zeuden haurrei laguntzeko helburua zuena.
1923ko otsailaren 23an, Save the Childreneko Nazioarteko Aliantzaren IV. Kongresu Orokorrean, adierazpenaren lehenengo zirriborroa idatzi zuten, eta gero V. Kongresu Orokorrak berretsi zuen, 1924ko otsailaren 28an. Eglantyne Jebb-ek testu hori Nazioen Ligara bidali zuen testua esanez "sinetsita zegoela haurtzarorako zenbait eskubide eskatu behar direla eta eskubide horien onarpen orokorraren alde lan egin behar dela".
Sivasspor
Sivasspor Turkiako futbol taldea da, Sivas hirikoa. Turkiako Kopa bat irabazi du.
Jose Luis Olaetxea Albistur
Jose Luis Olaetxea Albistur (Lesaka, Nafarroa Garaia, 1932ko martxoaren 10a - Lleida, Katalunia, 2021eko urtarrilaren 25a) apaiz, organista eta musikaria izan zen.
Ogibidez medikua zen Diego Olaetxea eta Maria Luisa Albisturren semea, jaio eta hurrengo egunean bataiatu zuten herriko San Martin parrokian. Gazterik Iruñeko Seminarioan sartu zen eta bertan egin zituen ikasketak 1943 eta 1955 artean, urte hartako ekainaren 26an Enrique Delgado Gómez gotzainaren eskutik apaizgoa jaso zuen arte.
1955 eta 1959 artean Etxalarreko parrokiako apaiz lagunkide eta organista moduan aritu zen azken urte hartan Alemaniara bidali zutelarik musika ikasketak egitera. 1962an, ikasketak amaitu ondoren, Tafallako parrokiako organista izendatu zuten eta bertan egon zen urtebetez 1963ra arte.
Musikari eta organista trebea izanik, 1963an oposaketa bidez Lleidako Katedraleko kapera-maisu postua lortu zuen honek zekarren kalonje postuarekin batera. Orduezkeroztik eta 2002.urtean erretiroa hartu zuen arte konposizioan eta moldaketan aritu zen, nagusiki musika korala eta organoarentzako musika landu zituelarik. Kataluniako musika herrikoia bildu, moldatu eta euskara itzuli zuen maiz, bai eta olerkari mistikoen lanei musika jarri ere, kulturako musika idaztearekin batera.
Erretiroa hartu zuenetik katedraleko organo-jole moduan aritu zen.
Rafael Olaetxea Albistur, josulagun eta historialariaren anaia zen, bai eta Candido Albistur Iturria musikariaren senidea ere.
Aurelio Sagaseta Ariztegi
Aurelio Sagaseta Ariztegi (Ituren, Nafarroa Garaia, 1935eko uztailaren 27a) nafar apaiza eta musikaria da.
Iruñako Seminarioan egin zituen ikasketak 1960ean apaiztuz. Une hartatik aurrera musika erlijiosoa izan zuen bere espezialitatea. 1962an, oposaketa bidez irabazi zuen Iruñako Katedral eko kanonigo eta ganbara-maisu edo txantre postua. Urte batzuk eman zituen Erroman bere musika ezagutzak zabaldu eta sakontzen, modu honetan Musika Institutu Pontifizioan Musika Sakratuan, Gregorianoan eta Musikologian atera zituen tituluak 1970ean.
Iruñeara itzulita, oposaketa bidez, Nafarroako Goi Mailako Musika Kontserbatorioa n postua lortu zuen konposizio irakasle moduan 1971ean, 1985ean bertako katedradun bihurtuz. Kontserbatorioko zuzendari ere izan zen 1986 eta 1988 artean. Espainiako eliz-musikarien elkarteko lehendakaria da 1992 ezkeroztik. Higinio Anglés musikologo handiaren dizipulutzat dauka bere burua.
Bere ibilbide luzean irakaskutza, zuzendaritza, ikerketa eta konposizioa uztartu ditu. Nabarmentzekoa da Iruñako Katedraleko musika artxiboan egindako lana, bertatik ahantzita zeuden edo ezagutzen ez ziren lanak berreskuratu, argitaratu eta interpretatuz, beti ere obren garaiko estetika ahalik eta modu finenean mantentzen saiatuz. Katedraleko musika-ganbararekin hainbat grabaketa eta kontzertu eman ditu Euskal Herrian, Espainian eta Europan. Adierazgarria da, halaber, Katedraleko ospakizunak laguntzen bere koruak daukan maila eta liturgiari ematen dion garrantzia. Herri musika ere aztertu izan du.
Ugariak dira aldizkari zietifikoetan argitaratutako artikulu eta ikerkertak eta bakarrik edo lankidetzan argitara emandako liburuek ere garrantzi nabarmena daukate, esaterako: La Música Medieval en Navarra (Iruñea, 1970) Higinio Anglésekin lankidetzan edo Órganos de Navarra (Gobierno de Navarra, 1985) Luis Taberna Lesakarrarekin batera egina. Diccionario Hispano-Americano de la Música (2000) delakoan hainbat sarrera ere idatzi ditu.
Nafarroako Koruen Federazioko urrezko domina jaso zuen, bai eta Donostiako Orfeoia/ UPV-EHU saria ere, bertzeak bertze.
Academia de Bellas Artes de San Fernando erakundeko kide urgazlea da.
Rik Verbrugghe
Rik Verbrugghe (Tienen, 1974ko uztailaren 23a), belgikar txirrindulari ohia da. Italiako Giroko eta Frantziako Tourreko etapak irabazi zituen. 1996tik 2008ra izan zen profesional. Erretiratu ostean, Quick-Step taldeko zuzendaria bilakatu zen.
Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
—: Ez zuen parte hartu UT: Utzi, ez zuen amaitu
Arne Åhman
1948ko Udako Olinpiar Jokoetan jauzi hirukoitzeko txapeldun olinpikoa izan zen, 15,400 metroko jauziarekin.
Gainera, brontzezko domina irabazi zuen jauzi hirukoitzeko proban Europako Txapelketan Oslon 1946an, eta zilarrezko domina gorako-jauzian Europako Txapelketan Bruselan 1950ean.
Irakaslea izan zen lanbidez.
Sarah Wildes
Sarah Wildes, jaiotzez Sarah Averell (edo Averill) Chipping (Chipping Norton, Ingalaterra, 1627ko martxoaren 16a - Salem (gero Danvers), Massachusetts, AEB, 1692ko uztailaren 19a) Salemgo sorginkeria prozesuan sorginkeriagatik zigortu zuten, bidegabeki eta urkatuta exekutatu zuten. Berak bere xalotasunari eutsi zion prozesu osoan, eta gero exoneratu egin zuten 1710ean. Bere senarraren lehen emaztea Gould familiako kidea zen, akusatzaile nagusiak ziren Putnam familiakoen lehengusina; gorteko erregistroek dokumentatu egiten dituzte haren atzetik izan zituzten familia-borrokak.
Familia
Sarah Nortonetik (Ingalaterra) heldu zen familiarekin eta Ipswichen (Massachusetts) bizi izan ziren. William Averell eta Abigail Hynton Chipping zazpi seme-alabetako bat izan zen. William agente judiziala zen Chipping Nortonen 1634an, eta Ipswich-eko erregistroek hura aipatzen dute 1637an; horrek adierazten du familiak emigratu egin zuela Sarah-k 7 eta 10 urte zituela.
Sarah-ren Jonathan semeordea ezaguna zen, bere portaera arraroa zela eta. Izan ere, tokiko ministroek adimen-distrazioa, deabruaren edo faltsukeriaren jabetza, John Hale abadeak Sarahren epaiketan kontatu zuen, eta atzera begira Sarahren sorginkeriaren ebidentziatzat hartu zen. Jonathan Felipe erregearen gerran hil zen, eta inoiz ez zen ebazpenik lortu.
Hale abadeak, halaber, beste semeorde baten, Johnen, historia kontatu zuen, gaztea ere hil baitzen (eta, beraz, ez zegoen historia mamitzeko edo gezurtatzeko ere). John, "gazte zintzo" gisa berretsita, osaba-izeben etxera joan zen, Reddingtondarren etxera, amaordea sorgina zela sinetsita.
Sarahren neba zaharrena, William Averill, Jr., Ipswich eta Topsfield-en leku nabarmen bat baino gehiago izan zituena, Sarahren atxiloketaren aurreko urtean hil zen, eta, beraz, ez zen haren defentsa egiteko. William eta John Wildes jauna elkarrekin aritu ziren lanean. Sarah eta John ere Williamen azken borondatearen lekuko izan ziren, konfiantzazko harremana erakutsiz.
Aurretiazko gatazkak eta irainak
Sarah-k inkonformistatzat zuen bere burua, eta aurreko irainak zituen, sorginkeria-salaketetarako jomuga erraz bihur zitezkeenak. 1649ko azaroan Thomas Wordellekin izandako fornizioagatik zigortu zuten, eta geroago, 1663ko maiatzean, zetazko bufanda bat eramateagatik akusatu zuten.
Johnen lehen emaztea hil eta berehala (7 hilabete geroago) ezkondu zenez, Johnen aitaginarreba-amaginarreba ohiek haiekiko gorrotoa zuten. Hori bereziki nabarmena da, Gouldarrak Putnam familiarekin ahaidetuta baitzeuden, horiek izan baitziren sorginkeriaren histeriako akusatzaile nagusiak. John Wildesek bere lehen emaztearen nebaren, John Gould tenientearen, aurkako traizio-testigantza eman zuen, eta horrek are gehiago haserretu zuen familia. Handik gutxira, Mary Gould Reddington, Johnen koinata ohia zurrumurruak zabaltzen hasi zen: Sarah sorgina zela. John Wildesek kalumniagatik akusatzeko mehatxua egin zuenean, bere baieztapenetatik atzera egin zuen. William Averillek Maryren zintzotasuna frogatzen jarraitu zuela frogatu zuen Johnek, eta bere arrebarekin bilera egitea eskaini zion, hark Sarahren aurkako kexarik bazuen, eta Maryk berriro esan zuen ez zuela ezer haren aurka.