cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Igeldo Mendiko Jolas-Parkea
Funikularra
Emilio Huici ingeniariaren diseinuari jarraikiz eraiki zen, eta Severiano Goñik zuzendu zuen obra, hura ere ingeniaria, jendeari Igeldo mendiaren goiko aldean zegoen jolas-parkera iristea errazteko, Donostia hiriko mendebaldean. 1912ko abuztuaren 25ean inauguratu zuen Maria Kristina erregeordeak, eta sektoreko enpresa espezialista batek, Bernako Von Roll Fonderie suitzar enpresak, hornitu zuen guztira 312 metro luze dituen trenbidea.
Helicolenus percoides
Helicolenus percoides Helicolenus generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Great Kei ibaia
Great Kei (Groot-Keirivier ) Hegoafrikako ibaia da, Lurmutur Ekialdea zeharkatzen zuena.
Queenstownen hego-ekialdean, White Kei eta Black Kei ibaien lotunean sortzen da. Tsomo du ibaiadar nagusia. Historikoki, Transkeiko hego-mendebaldeko muga osatzen zuen.
Nerodia rhombifer
Nerodia rhombifer Nerodia generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
2005eko Bertsolari Txapelketa Nagusia
2005eko Bertsolari Txapelketa Nagusia urriaren 9 eta abenduaren 18 bitartean ospatu zen. Bertsolari Txapelketa Nagusiaren XIV. edizioa izan zen eta bertan, Euskal Herriko 38 bertsolarik hartu zuten parte. XIV. txapelketaren leloa "Pasa Hitza" izan zen. Txapelketak guztira 12 saio izan zituen, horien artean 5 final-laurden, 6 finalaurreko eta finala. Finala abenduaren 18an jokatu zen Barakaldoko Bilbao Exhibition Centren eta Andoni Egañak irabazi zuen, bere laugarren txapela lortuz.
Parte-hartzaileak
Guztira 38 bertsolarik, 9 epailek eta 8 gai-jartzailek hartu zuten parte.
Lekunberri
Lekunberrikoko final-laurdena Plazaola kiroldegian izan zen, 2005eko urriaren 9ko 17:00etan. Mikel Tabernak aurkeztu zuen saioa.
Idiazabal
Idiazabalgo final-laurdena Igarondo pilotalekuan izan zen, 2005eko urriaren 15eko 18:00etan. Jon Zalduak aurkeztu zuen saioa.
Zornotza
Zornotzako final-laurdena Zelaieta zentroan izan zen, 2005eko urriaren 16ko 17:00etan. Zuriñe Iarrituk aurkeztu zuen saioa.
Uztaritze
Uztaritzeko final-laurdena Kiroleta pilotalekuan izan zen, 2005eko urriaren 22ko 17:00etan. Alaitz Rekondok aurkeztu zuen saioa.
Arrasate
Arrasateko final-laurdena Amaia antzokian izan zen, 2005eko urriaren 23ko 17:30etan. Unai Elizasuk aurkeztu zuen saioa.
Finalaurrekoak
Finalaurrekoetan 18 bertsolari aritu ziren lehian, final-aurrekoetatik sailkatutako 12 bertsolari eta eta 2001eko Bertsolari Txapelketa Nagusiko sei finalista. Finalaurrekoek bi txanda edo itzuli zituzten. Txanda bakoitzak hiruna saio zituen eta saio bakoitzeko sei bertsolarik hartu Zuten parte.
Bi itzulietako puntuak batu ondoren, puntu gehien zituzten zazpi bertsolariak sailkatzen ziren finalerako.
Hendaia
Hendaiako saioa lehen finalaurrekoa izan zen. 2005eko azaroaren 6ko 17:00etan ospatu zen Beltzenia pilotalekuan. 6 bertsolarik hartu zuten parte. Saroi Jauregik aurkeztu zuen saioa.
Markina-Xemein
Markina-Xemeingo saioa bigarren finalaurrekoa izan zen. 2005eko azaroaren 12ko 18:00etan ospatu zen Udal pilotalekuan. 6 bertsolarik hartu zuten parte. Bernardo Mandalunizek aurkeztu zuen saioa.
Gasteiz
Gasteizko saioa hirugarren finalaurrekoa izan zen. 2005eko azaroaren 13ko 17:00etan jokatu zen, Mendizorrotzeko pabilioian. Sei bertsolarik hartu zuten parte. Naroa Sasietak aurkeztu zuen saioa.
Zumarraga-Urretxu
Zumarraga-Urretxuko saioa laugarren finalaurrekoa izan zen. 2005eko azaroaren 26ko 18:00etan ospatu zen Ederrena pilotalekuan. 6 bertsolarik hartu zuten parte. Saroi Jauregik aurkeztu zuen saioa.
Bera
Berako saioa bosgarren finalaurrekoa izan zen. 2005eko azaroaren 27ko 17:00etan ospatu zen Eztegara pilotalekuan. 6 bertsolarik hartu zuten parte. Zuriñe Iarrituk aurkeztu zuen saioa.
Donostia
Donostiako saioa seigarren finalaurrekoa izan zen. 2005eko abenduaren 4ko 17:00etan ospatu zen Atano III.a pilotalekuan. 6 bertsolarik hartu zuten parte. Saroi Jauregik aurkeztu zuen saioa.
Barakaldo (Bilbao Exhibition Centre)
Finala 2005eko abenduaren 18an ospatu zen, Barakaldon, Bilbao Exhibition Centren. Goizeko saioa 11:00etan izan zen, arratsaldekoa berriz, 16:30etan. Finalean zortzi bertsolarik hartu zuten parte, horien artean Andoni Egaña, 2001eko Bertsolari Txapelketa Nagusiaren txapelduna zenez, zuzenean sailkatua zegoen. Andoni Egañak irabazi zuen, bere laugarren txapela lortuz.
Bombus variabilis
Bombus variabilis erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.
Eggenberg jauregia
Eggenberg jauregia (Schloss Eggenberg) Grazko (Austria) jauregi barrokoa da, hainbat lorategi zabalez hornitua. Estiriako erakargarri turistiko nagusietako bat da. Jauregi honetan museoak daude.
Gamtoos
Gamtoos Hegoafrikako ibaia da, Lurmutur Ekialdea zeharkatzen zuena.
Kouga eta Groot ibaien lotunean sortzen da. Loerie, Klein eta Hol ditu ibaiadar nagusiak.
Sirkka Turkka
Sirkka Turkka (Helsinki, 1939ko otsailaren 2a – Lohja, 2021ko urriaren 23a) finlandiar poeta eta Finlandia Sariaren hartzailea izan zen 1987an eta Eino Leino Saria 2000n.
Azaldegi (Alkiza)
Azaldegi Alkizako bailara edo auzoa. Asteasura doan GI-3630 errepidearen bi aldeetan hedatzen da.
1775ean sortu zen udalak herri-sailetako inaurkina biltzeko dekretu batean udalerria lau bailaratan banatu zuenean : Azaldegi, Aldapa, Arana Behea eta Arana Goikoa
Azaldegi bailara baserri eta etxe hauek osatzen dute : Amalur, Apaiztegi, Arizmendi, Arizmendigain, Azaldegi-Etxeberri, Belaka, Etxabe, Etxabegoiena, Etxabeguren, Etxabeguren Berri, Etxesagasti, Garmendia, Goiztiri, Kapitain Tximista eta Sarobe.
Kapitain Tximista etxean daukate Koldobika Jauregik eta Elena Cajaravillek beren tailerra. Etxe horren sailetan zabaltzen da Ur Mara museoa.
Melipona beecheii
Melipona beecheii erle espezie bat da, Melipona generoan eta Apidae familian.
Bertsolaritza
Bertsolaritza abestuz, errimatuz eta neurtuz egiten den berbaldi bat da. Ahozko euskal literaturaren adarretako bat da. Bertsolaria jendaurrean bat-batean jarduten duen abeslaria da. Bertsoa gai librean kanta daiteke edo gai-jartzaile batek gaia emanda, bakarrik edo bi bertsolariren edo gehiagoren artean.
Henri Cartan
Henri Paul Cartan ( ahoksatua; Nancy, – Paris, ) frantziar matematikaria izan zen. Élie Josephen semea. Bourbaki taldearen sortzaileetako bat izan zen. Funtzio analitikoen teorian eta aljebra topologiaren alorrean aritu zen lanean. Haren lana garrantzi handikoa izan da aljebra homologikorako.
Lycenchelys jordani
Lycenchelys jordani Lycenchelys generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Bertsolaritza
Bertsolariak neurri eta hoskidetasun arau zorrotzak bete behar ditu, eta bertso-paperen kasuan salbu, denbora-tarte laburra dauka gaia entzuten duenetik bertsoa pentsatu eta kantuan hasteko.
Deerpark (New York)
Deerpark Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Sullivan konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bertsolaritza
«Eztabaida dialektikoa» darabilen artearen adierazpide hau mundu osoko kultura askotan agertu da. Gaur egun, besteak beste, badaude Alpujarrako trovo, Ameriketako Hego Konoko payada edota Kubako repentismo direlakoak. Orobat, Asiako tradizioko parte da, antzinako greziar eta erromatar kulturetakoa, eta islamdar Mediterraneoko historiakoa.
XVIII. eta XIX. mendeetan
Nahiz eta lehenagoko aztarnak ere badiren, bertsolaritza XIX. mendetik aurrera garatu zen Euskal Herrian. Ez zen lurralde guztian indar berarekin hedatu, ordea. Gipuzkoako eskualde batzuek eman zituzten bertsolaririk ezagunenak. XIX. mendeko gerra eta gatazka ugariek eskaini zuten bertsotarako gairik. Hori dela eta, frantsesen aurka, karlisten zein liberalen alde eta Kubako independentzia-gerraren berri emanez bertso-paper mordoxka bat iritsi ziren, eta ahoz aho banaka batzuk. Kanta paperen bidez zabaldutako bertsoak oso modan egon ziren, zenbait kasutan gainera, orduko gertaera eta albisteak jakinarazteko modurik herrikoienetako bat ziren.
Mende hartako bertsolari zaharrenen artean Xenpelar errenteriarra da ospetsuena. Haren bertso-sorta askok bizirik diraute euskal kantutegian: Betroiarenak, Pasaiako zezenarenak edo Ia guriak egin du, esaterako. Bat-bateko bertsolari moduan nabarmendu ez baziren ere, Jose Mari Iparragirre eta Bilintxen bertsoak ere aipagarriak dira. Lehenaren Ume eder bat eta Gernikako arbola edo bigarrenaren Behin batian Loiolan eta Loriak udan intza bezela, oso ezagunak dira. Zuberoako Piarres Topet Etxahun barkoxtarra-k bertso sorta ezagunak utzi zituen (Ürx'aphal bat badügü, Maria Solt eta Kastero...) eta Nafarroa Behereko Joanes Otsalde bidarraitarra-k, aldiz, Lurreko ene bizia, Iruñeko ferietan…
XIX. mende bukaeran eta XX. mende hasieran euskal intelektualek bertsolaritza inprobisatua txarto ikusten zuten. Manuel Lekuonak (1894-1987) pentsamendu tradizional hau aldatu zuen, Bergaran, Eusko Ikaskuntzaren V. kongresuan herri poesiari buruz hitz egin zuenean. Adibideak eman zituen, bertsolaritzaren mekanika sistematizatu zuen, dauden generoak sailkatu zituen eta horrela finkaturik utzi zituen bertsolaritzaren azterketa zientifikorako oinarriak.
Garaiko bertsolari batzuen izenak:
XX. mendearen hasiera
Gerra aurretik bertsolari onak jardun ziren Gipuzkoa eta inguruetan; Usurbil, Hernani, Errenteria, Oiartzun aldean batez ere: Juan Bautista Urkia Gaztelu usurbildarra, Juan Jose Lujanbio Saiburu hernaniarra, Jose Mari Berra Teilleri txiki errenteriarra, Jose Joakin Urbieta Kaskazuri oiartzuarra, Fermin Imaz donostiarra, Errenteriako Zapirain eta Juan eta Pello Zabaleta anaiak, Lezoko Juan Jose Sarasola Lexo eta beste asko. Azkoitia eta Azpeitian ere izan zen bertsolaririk: Juan Mari Juaristi Atano, Juan Mari Zubizarreta Etxeberritxo, Uztarri, Frantzisko Iturzaeta...
Baina garai hartan Euskal Herriko ia bazter guztietan kantatu zuen bertsolaria Jose Manuel Lujanbio Txirrita (1860-1936) izan zen. Hernanin jaio eta hamahiru urterekin Errenteriako Txirrita baserrira aldatu zen gizon honek etorri ikaragarria zuen. Denetan abila zen: bat-batean eta idatziz, gai jostalari nahiz serioetan, bakarrean zein lagun artean. Topiko bihurtu da garai hartako bertsolaritzari “sagardotegiko bertsolaritza” deitzea. Batzuetan txapelketetan ere parte hartzen zuen, baina hau ez zen ohikoena, ez baitzen batere eroso sentitzen giro hartan eta hori bere bertso askotan adierazten zuen.[3] Haren bertso ospetsuetako batzuk dira Neskazar bat tentatzen, Albaiteruen salan, Proportziyo bat, Il da Canovas, Gure munduko bizimodua edo Norteko trenari jarriak.
NGC 2347
NGC 2347 galaxia espiral bat da, Camelopardalis konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Agustina de Aragón (1950eko filma)
Agustina de Aragón 1950. urtean Juan de Orduñak eginiko filma da.
Sinopsia
1808an frantziarrek Zaragoza setiopean dute. Agustina Aragoikoa gazteak bere mutil-laguna frantsesen alde egin zuela jakin, utzi eta gerrillari batez maiteminduko da.
Ségur (Parisko metroa)
Ségur Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 7. barrutian eta 15. barrutian kokatuta dagoena.
Bertsolaritza
XX. mendearen hasiera
Bizkaian ez zen Gipuzkoan beste indartu bertsolaritza. Hala ere, ezin da ahaztu Muxikako Enbeitatarren familiak izandako garrantzia. XX. mende hasieran Kepa Enbeita Urretxindorra (1878-1942) izan zen ospetsuena anaia Imanolekin batera. Bere probintziatik kanpora ere sarri ibili zen, beste batzuekin lehian edo baita hauteskunde kanpainetan eta mitinetan jeltzaleen ideiak defendatzen ere. Hein batean puristen euskara "garbia" erabili arren, entzuleengana erraz heltzen zekien. Gerraostean bere seme Balendinek eta hainbat bilobek jarraitu diote familiako bertsolari sagari.
Errepublika garaiko berrikuntzak
Espainiako Bigarren Errepublika etorri baino urtebete lehenago eman zuen bertsolaritzak bere entzutearen hobekuntzarako urrats handia. Esan bezala, pertsona ikasiek bertsoak jende landugabearen huskeriatzat zeuzkaten. Uste hori aldatzeko, erabakigarria izan zen Manuel Lekuona irakasleak Eusko Ikaskuntzaren V. Biltzarrean ahozko literaturari buruz irakurritako hitzaldia, sei urte geroago kaleratuko zuen Literatura oral euskérica liburuaren aurrerapena. Garbi azaldu zuen arlotekeria baino zerbait gehiago zegoela konposizio askotan eta bertsolariaren buruak harrigarriro lan egiten duela ahapaldiak osatzeko orduan. Lekuonak bertsolarien doinu, neurri eta teknikaren xehetasunak erakutsi zituen, zenbait bertso motaren ezaugarriak azaldu eta bertsolaritzaren historiari buruzko hainbat eta hainbat albiste eskaini.
Lekuonaren hitzaldiak izan zituen ondorioak euskaltzaleengan. Horietako bat Donostian Euskaltzaleak eta Eusko Gaztedia erakundeetako Joseba Zubimendi, Aitzol eta bestek antolatutako "Bertsolari-Egunak" izan ziren. Lehena 1935ean ospatu zen Kursaaleko Poxpolinen antzokian, hemeretzi bertsolariren partaidetzarekin. Gehienak gipuzkoarrak ziren, baina baita bizkaitar eta lapurtar batzuk ere. Txirrita, Lexo edo Saiburu bezalako zaharrak, Txapel eta Zabaleta anaien tankerako bertsolari sasoikoak, edota Akilino Izagirre Zepai eta Iñaki Eizmendi Basarri-ren moduko gazteak. Basarri-ri jantzi zioten txapela. Gisa hartan hasi zen bertsolaritzaren aro berri bat.
Juan Jose Makazaga (1887-1963) altzarraren lana ere aipagarria da, bertsolaria izan ez bazen ere. Inprimatzailea zen, lehenik Ordizian eta 1926tik aurrera Errenterian. Kanta paperez gain, "bertso-berri"-z osatutako sortak ere kaleratu zituen. Garaiko bertsolari askoren lanak bere kabuz inprimarazi zituen, jatorrizko testua errespetatuz. Bere bilduma batzuk: Xenpelar'en bertsuak, Bilintx'en bertsuak, Txirrita'ren testamentua edo Euskal Erriko kanta zarrak, hiru tomo txikitan banatua. Gainera, 1931-1932 bitartean hiru orriko bertso aldizkaria argitaratu zuen astero, Bertsolariya izenekoa. Bertsolariya-k autore zahar eta berrien bertsoak zekartzan, Hego Euskal Herrikoak gehienbat, baina Ipar Euskal Herrikoak ere bai. Azkenean, 330 orrialdeko liburu bilakatu zen.
2014ko abenduaren 10ean, lau andrek 1816an egindako bertsoak aurkitu zituzten.[4]
Isiltasun aldia: (1936-1945)
1936ko Gerraren ondoren, gerraostea iritsi zen. Frankistek Euskal Herria “traidore” deklaratu zuten. Aldi haren funtsa Juan Kruz Zapirainen bertso honen isiltasun deiadartsuan islatzen da:
Erresistentziako bertsolaritza: (1960-1979)
Euskaltzaindiak lan handia egin zuen Euskal Herriko bazter guztietan bertsolari bila, publikoan jardun zezaten animatuz eta probintzia mailako txapelketak antolatuz, gero onenen artean Euskal Herriko Txapelduna erabakitzeko.[3] Ahalegin horien emaitza da 1960ko bertsolari txapelketa, Bertsolari Txapelketa Nagusiaren III. edizioa izan zen, 1935tik ez baizen ospatzen, gerra zela eta.[3] Aurrena probintzia mailako txapelketak egin ziren, eta txapelketa nagusia Basarrik irabazi zuen. Hurrengo txapelketan (1962) Uztapide izan zen txapeldun. Honekin erlazionatutako polemika baten ondoren Basarrik ez zuen gehiago parte hartu eta Uztapidek irabazi zituen 1965eko eta 1967ko txapelketak ere.[3]
Neurri erabilienak
Bertsoetan gehien erabiltzen diren neurriak sei hauek dira: zortziko txikia (4 puntuko txikia), zortziko handia (4 puntuko handia), hamarreko txikia (5 puntuko txikia), hamarreko handia (5 puntuko handia), kopla txikia (2 puntuko txikia) eta kopla handia (2 puntuko handia). Eta horien artean zortzikoak izaten dira erabilienak.
Hona hemen adibide batzuk: Orokorrean, bertsoak sortzeko hainbat neurri edo eredu erabil daiteke. Adibidez, bertso bilaketak egiteko, Bertsolaritzaren Datu Basean 30etik gora bertso-neurri posible desberdin eskaintzen dira.
Gaur egungo bertsolaritza eta bertsolariak
Gaur egun, era askotako saio motei esker denen gusturako dago. Euskal Herriko bertsolari txapelketa nagusiak 14.000 pertsona elkartzen ditu finalean. 1990ean 419 bertso saio izan ziren eta 290 bertsolari zeuden. 2015ean 1764 bertso saio egin ziren, eta bertsolari kopurua 859ra emendatua zen, ordurako. Horrek erakusten du bertsolaritzaren garrantzia ezinbestekoa dela euskal kulturan, Bertsozale Elkartearen arabera.
Gaur egun, bertso saioak hedabideen bitartez partekatzen dira, eta bertso saio asko Internetetik ikus daitezke. Jende multzo zabalagoa hunkitzen du horrela. Halaber, bertso eskola berrien sortzeak eta handitzeak erakusten du sozializazio fase batean dagoela.
Bat-bateko lan egiten dute hori bertso-saioetan, bertso-afarietan, bertso-kantaldi edo bertso txapelketetan. Gehienetan euskal kulturari, historiari, mugimenduei eta aktualitateari egiten diete erreferentzia. Bertso batek testuingurua eta pasatako gertakariak kontuan hartzen ditu.
Bertso-eskolak
Bertso-eskoletan bertsoak sortzen irakasten da, bat-batekoak edo bertso-paperak. Bertsolaritzaren transmisioa belaunaldiz belaunaldi izan zen XX.[6] mende bukaerara arte. 80ko hamarkadan bertsolaritza irakasteko lehen metodo didaktikoak argitaratu ziren, Xabier Amurizak eta Juanito Dorronsorok idatzitako liburuetan. Metodo didaktiko hauekin batera bertso-eskolen mugimendua hasi zen. Bertsolaritza gune urbanoetara zabaldu zen.[6] Gaur egungo bertsolaritzaren atal garrantzitsu bat dira bertso-eskolak, belaunaldi berriko bertsolari gehienak bertso-eskoletatik datozelako. Bertso-eskolak sortu zirenetik hainbat topaketa antolatu dira, egitura antolatzeko, lanerako materiala partekatzeko eta berria sortzeko, datuak biltzeko… Horrez gain Eskolarteko Bertso Txapelketak eta bertso uda-lekuak ere antolatzen dira.[6] Euskal Herrian, zazpi probintzietan, 130 bertso-eskola inguru daude.[7]
Emakumeak bertsolaritzan
Bertsolaritza gehienetan gizonen kontu bat izan da, plazetan, tabernetan eta hainbat saiotan. Baina horrek ez du erran nahi ez dela bertsolari emakumerik izan.[8] Ez ziren agerian agertzen, modu ezkutuan egiten zuten gizarte kodeen debekuengatik.[8]
Orain arte aurkitu den emakumeen lehen parte hartzea ahozko literaturan XV. mendean izan zen. Garai haietan eresiak egiten zituzten.[9] Ezkontzetan edo ehorzketetan emakumeek kantatzen zituzten abestiak ziren. Pertsonen historia kontatzen zuten. Horrez gain, bertso haietan gizartearen kritika ere egiten zuten. Horren ondorioz garai hartako botereak ohitura zahar hori gelditu zuen edo hein batean isilarazi egin zituen.
Garaiko emakume bertsolari batzuk:
Pixkanaka pixkanaka bertso mundura itzuli ziren gai-emaile moduan, gai-sortzaile moduan eta epaile moduan. Hori izan zen azken urratsa emakumeak bertsotan hasi arte. Horrek ez du erran nahi denbora tarte luze horretan ez dela emakume bertsolaririk izan.[8]
Bertsolariak:
Gaur egun normalizatu egin da. 1980ko hamarkadan Kristina Mardaras eta Arantzazu Loidi izan ziren plazan aritu ziren lehen emakume bertsolariak. 1980ko hamarkadatik goiti bertso eskoletan nesken emendatze bat sentitu da, honen adibide dira Estitxu Arozena, Nafarroako Bertsolari Txapelketa hainbat aldiz irabazi zuena, eta Oihane Perea, Arabako Bertsolari Txapelketan lau alditan txapeldun izan dena. Onintza Enbeitak Bizkaiko txapelketa irabazi zuen 2018an. Euskal Herriko 2009ko eta 2017ko bertso txapelketa nagusian, Maialen Lujanbiok jantzi zuen txapela. Hura izan zen Euskal Herriko Txapela jantzi zuen lehen emakumea. Hauxe erran zuen 2009an: "Kosta egiten da emakumeen lorpenak aitortzea, eta txapela irabaztea, sinbolikoki, pauso bat da”.10] Gaur egungo belaunaldiko emakume gazteek leku garrantzitsua dute txapelketetan, besteak beste, Miren Amuriza, Alaia Martin, Oihana Iguaran, Nerea Ibartzabal, Onintza Enbeita… Horiek denek hartu dute parte Bertsolari Txapelketa Nagusian.
Bi probintziatan, bertsozale elkartearen lehendakariak emakumeak dira: Nafarroan Alaitz Rekondo eta Gipuzkoan Saroi Jauregi.[10] Joana Itzaina izan zen Iparraldean, 2010tik 2017ra.
Jendaurreko saioak
Gutxienez bi eta gehienez zortzi bertsolariren arteko saioak dira. Hainbat formatu daude, herrietan egiten diren plaza saioak, pilota lekuetako saioak, bertso-afariak…
Sariketa eta txapelketak
Txapelketa formatuan egiten diren saioak dira. Epaimahai batek puntuen bitartez sariak banatzen ditu. Ezagunena: Euskal Herriko Txapelketa Nagusia.
Txapelketa ezagunenak:
Horietaz gain, badira maila txikiagoko txapelketak, bertsolari gazteen artean estimatuak direnak.
Mexiko
Mexikon Huapangoko menditarra edo “konposizio menditarra” egiten dute. Poesia eta dantza nahasten ditu. Hamarreko bost ahapaldiz edo gehiagoz osatzen den poesia da. Lau bertso-lerroko oinarria du.[11]
Georgia
Georgian _airi edo kopla, 8 edo 16 silabako bertso-lerro errimatuak dituen forma tradizionala da. Gai orokorrak jorratzen ditu.[11]
K’apia kopla inprobisatuek, gai satirikoak, umoretsuak eta amodiozkoak jorratzen dituzte. Inprobisatua izaten da beti, bakarrizketa izan daiteke edo bi aurkariren arteko ika-mikan oinarrituta dagoen elkarrizketa.[11]
Maroko
Marokon Amazigh-a erabiltzen dute haien poesia egiteko. Poeta gazteek arbasoek sortutako poema eta kantu guztiak ikasi behar dituzte, ogibidea ongi ikasteko. Ezaugarririk garrantzitsuena inprobisazioa da, inprobisatzen ez duen poeta ez da hoberenen artean egongo.[11]
Kurdistan
Kurdistanen “Lawje” (“kelam” arabieraz) elezaharrak, ipuinak, eta istorioak doinuarekin elkartzean sortzen da, musika-tresnak erabili gabe.[11] “Dengbeg” kantatzen duen profesionala, margolari edo beste edozein artista bezain profesionala da. Heroismoa, izadia eta maitasuna dira gehien lantzen diren gaiak.[11]
Elkarteak
Bertsozale Elkartea erakunde nagusia da, nazio eremukoa, bertso-eskolak nolabait koordinatzen dituena eta txapelketak antolatzen dituena, besteak beste.
Ikerleak
Antonio Zabala fraide tolosarrak lan handia egin zuen bertsolaritza ikertu eta aztertzen. Arlo horretan ia 40 liburu argitaratu ditu, eta inoizko ikerle garrantzitsuenetako bat da.
Micrurus circinalis
Micrurus circinalis Micrurus generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Ur Mara Museoa
Ur Mara Museoa Gipuzkoako Alkiza herrian sortutako arte-gune esperimentala da eta, aldi berean, Koldobika Jauregi eskultorearen eta Elena Cajaravlleren lanen erakustokia. Museoa 2010ean ireki zuten biek.
Ezaugarriak
Museoa baso batean kokatuta dago. Bertan ere karobi zahar bat ikus daiteke, auditoria naturala berez. Negutegi batean mota askotako aktibitateak egiten dira: erakusketak, kontzertuak, tailerrak. Aktibitate horien artean "Grap Hik" jarduera azpimarratzekoa da, eskuz egindako paperari eskainitako gunea, alegia. Parkean Henry David Thoreau idazleari eskainitako espazioa dago, "Hitzaren babesa". Koldo Jauregiren eskulturak, bestetik, gune desberdinetan daude antolatuta: "Kantu ixila", "Barne Kanta", "Basa kanta-Altzurüku". Museoaren beste helburua inguruko balore etnografikoak babestea da.
Eskolei zuzendutako tailerrak
Hauek dira planteatzen direnak:
Halaber, bisita gidatuak antolatzen dira.
Los Lagos (Txile)
Los Lagos Txileko hegoaldeko komuna eta hiri bat da. Los Ríos eskualdeko Valdivia probintzian kokatuta dago. 2002ko erroldan, 20.168 biztanle zituen.
Ur Mara Museoa
Lankideak
Susana Cencillo. Musikaria da, akordeioaz gain beste hainbeste instrumentu jo eta zuzentzen ditu. Musika, ikusentzun edo antzerkiarekin zerikusia duten proiektuetan lankidea.
Juan Barbe. Artisau papergintzan maisu. Papera, landare papirifero eta inprimatze tekniketan jakituna. Tailerrak eta hitzaldiak noizbehinka eman izan ohi ditu Ur maran.
Juan Kruz Igerabide. Idazlea. Hainbat sari irabazitako sortzailea, literatura gaietan laguntzen du.
Antonio Casado da Rocha. Filosofian doktorea, Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea eta ikertzailea, Henry David Thoreau-ren pentsamenduan espezialista eta ohiko kolaboratzailea.
Felix Aizpurua (OBBTKN). Diseinatzaile eta ilustratzailea. Teknologia eta komikiarekin zerikusia duten gaietan laguntzen du, komunikazioan eta sareetan ere.
Dansville (Livingston konderria, New York)
Dansville  New York estatuko herri bat da. Livingston konderrian kokatua dago. 2010ean 4,719 biztanle zituen, 6.75 kilometro koadrotan banatuta.
Morir
Morir 2017ko Fernando Franco andaluziar zinema zuzendariaren filma da, Arthur Schnitzlerren Sterben eleberrian oinarrituta.
Sinopsia
Luis eta Marta bikote zoriontsua dira. Bat-batean, oporretan, Luisi diagnostikatutako minbizi sendaezin eta terminal baten ondorioz bion bizitza geldituko da. Minbizi horrek errua, gezurrak, beldurra eta mina eragiten dizkie, egonkortasuna eta maitasuna frogatuz eta sendatzailearen sufrimendua azpimarratuz.
Inés Sainz
Inés Sainz Esteban (Bilbo, 1975eko urriaren 6a - ) modelo ohia eta harreman publikoen arduraduna da.
1997an Miss Bizkaia eta Miss Espainia lehiaketak irabazi zituen. 1997ko Miss Universe lehiaketara aurkeztu zen, non 13. postuan sailkatu zen.
Telebista aurkezlea ere izan zen, Tele 5n El gallinero izeneko saioa aurkeztu zuen. Antzezle moduan "El Señorío de Larrea" telesailan aritu zen.
Alford (Florida)
Alford Floridako herri bat da. Jackson konderrian kokatua dago. 2010ean 476 biztanle zituen, 3.4 kilometro koadrotan banatuta.
Física o Química
Física o Química (euskaraz, Fisika edo Kimika) Espainian ekoitzitako telesail bat izan zen, Antena 3, Neox eta MTV España telebista-kateek emana. 2008ko otsailaren 4an estreinatu zen, eta 2011ko ekainaren 13an bukatu zen Antena 3n. Telesailak Neoxen jarraituko zuela iragarri zen, baina oraingoz ez da hala egin: telebista-kate horrek lehenagoko kapituluak berriz eman besterik ez du egin.
2009an, Ondas saria irabazi zuen, Espainiako telesail onenen artean egoteagatik.
Telesailaren datuak
Bigarren denboraldian izan zuen ikus-entzule kopururik handiena, El eterno retorno (2.ª parte) kapituluan, 3.916.000 ikuslerekin eta % 22,1eko sharearekin. Ikus-entzule kopuru txikiena, berriz, zazpigarren denboraldian izan zuen, Espectáculo kapituluan, 1.439.000 ikuslerekin eta % 7,3ko sharearekin.
Denboraldiak aurrera egin ahala, pixkanaka aktoreak joan ziren, eta beste berri batzuk etorri.
1.denboraldian Michel Gurfik, telesaila utzi zuen.
2.denboraldian Michel Brown (Miguel) sartu eta atera zen, Andrés Cheung (Jan), (Félix) Xavi Mira, eta (Isaac) Karim El-Kerem artean.
3.denboraldian Alex Barahona (Berto), Jose Manuel Seda (Martín), Irene Sánchez (Violeta), Sandra Blázquez (Alma), eta Oscar Sinela (Quino) sartu ziren, eta Leonor Martín (Cova) joan zen.
4.denboraldian Marc Clotet sartu zan. 4.denboraldia amaitu zenean (2009ko abenduaren 16an), aktore batzuk utzi zuten telesaila: Cecilia Freie, Joaquin Climent, Blanca Romero, Irene Sanchez eta Oscar Sinela.
5.denboraldian; Cristina Alcazar, Sergio Mur, Olivia Molina, Álex Batllori, Lucía Ramos, eta Nasser Saleh sartu ziren.
Merkantzia-tren
Merkantzia-trena potentzia handiko tren-makina batek eta karga-garraiorako prestatutako bagoi batzuek osatutako trena da; ohikoa da tren horiek bi tren-makinarekin ikustea, potentzia handia behar baitute beren karga-tonak mugitzeko, eta malda handieneko ibilbideetan lokomotor gehiago ere behar izan ditzakete.
Física o Química
Telesailaren datuak
6.denboraldia Capitol zineman estreinatu zen 2010eko irailaren 7an, eta telebistan 2010eko irailaren 15ean.
Denboraldi horretan sartu ziren: Enrique Arce, Alex Martínez, Alex Hernández, eta Lorena Mateo.
2011ko otsailaren 28an '''7. denboraldia''' hasi zen filmatzen, eta 2011ko maiatzaren 5ean estreinatu zen, eta datuak ez ziren onak izan; aitzitik, sharearen %9,8 eta 1.867.000 ikusle bakarrik izan zituen. 2. kapituluan, audientzia are baxuagoa izan zuen: 1.439.000 ikusle eta sharearen %7,3. Hirugarren kapitulua, bere audientzia baxua dela eta, utzi zen ostegunetako gauetako 22h00etan emititzeari, eta horren ordez, asteazkenetan emititu zen, 22h45 etan. Aurrerago, 75. kapituluan alegia, audientzia asko igo zen: 1.781.000 ikusle eta sharearen %14,1, eta orduan falta ziren bi kapituluak, asteleheneko gauetan emitituko zuten gaueko 10etan.
Cristina Alcazar eta Sergio Murrek, telesaila utzi dute zazpigarren denboraldian, eta haien ordez: Juan Pablo Di Pace, eta Sabrina Garciarena sartu dira, Fernando Andina, eta Andrea Duesoren artean.
Fusobacterium
Fusobacterium generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, bazilo itxura dutenak. Bazilo hauek luzeak dira, eta haritsuak (harizpiak eratzen dituzte). Anaerobio hertsiak dira eta ez dute esporarik sortzen.
Física o Química
Telesailaren datuak
Física o Química 2011ko ekainaren 13ean, agurtu da Antena 3n, bere audientzia baxua dela eta, eta Antena 3 telebista kateak, anuntziatu zuen, denboraldi hori, motzena izan zela, 7 kapitulutan murriztu dutela.
Ikastetxea
Eszenatoki nagusia da. Han gertatzen dira gauza gehienak, komunetan agertu ahal dira, kafetegian, liburutegian, polikirldegian, geletan...
Fusobacterium
Ahoan eta hestean bizi ohi dira, ingurune anaerobioetan (esaterako, ahoko zirrikituetan, heste lodiaren oxigenorik gabeko tokietan...).
Física o Química
Irakasleen etxea
Irakasleen etxea beti bera izan da. Hasiera batean Blanca eta Irenerena (Cecilia Freire eta Blanca Romero) zen etxea baina jende asko pasa da hortik: Miguel (Michel Brown), Violeta (Irene Sánchez), Vaquero (Marc Clotet), eta bosgarren denboralditik aurrera Vaquero etxearekin geratu zen eta Veronica (Olivia Molina), Jorge (Sergio Mur), Sara (Sabrina Garciarena) eta Xavi (Juan Pablo Di Pace) egon dira bertan.
Fusobacterium
Fusobacterium-en ezaugarri biokimiko nagusiak honako hauek dira:
Física o Química
Patioa
Han heziketa fisikoko klaseak egiten dira normalean.
Beste batzuk
Beste eszenatoki batzuk izan ahal dira: Jatetxe bat, kalea, denda bat...
Fusobacterium
Fusobacterium necrophorum-ek Borrelia bakterioarekin elkartzen denean Vincent-en angina eragiten du, ahoko infekzio bat, hortzoiak jotzen dituena. Honetaz gain, bakterio horrek Lemierren gaitza ere sor dezake, zainen tronbosi larria, eztarriko infekzio baten ez-ohiko konplikazioa dena.
Fanerofito
Fanerofitoa, Raunkjaerren sailkapenaren arabera, iraun-begiak lurraren azaletik 25cm baino gorago dituen landarea da. Gehienetan zurezko landareak izaten diren arren (zuhaixkak edo zuhaitzak), ingurune tropikaletan fanerofito belarkarak daude. Honela sailkatzen dira:
Sainte-Marie-au-Bosc
Sainte-Marie-au-Bosc Frantziako udalerria da, Itsas Sena departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sainte-Marie-au-Bosc udalerrian erroldatutako biztanleak 297 ziren. Familiak 106 ziren, horien artean 19 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 11 bakarrik bizi ziren emakumeak), 34 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 53 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 126 etxebizitza zeuden, 108 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 124 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 108 etxebizitza nagusietatik 96 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek bi gela zituen, 9 etxek hiru zituzten, 22 etxek lau zituzten eta 76 etxek bost zituzten. 90 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 36 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 64 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 195 ziren, horien artean 156 aktiboak ziren eta 39 inaktiboak ziren. 156 pertsona aktiboetatik 149 lanean zeuden (80 gizon eta 69 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 39 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sainte-Marie-au-Bosc udalerrian 112 unitate fiskal zeuden, 306 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.927 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 eraikuntza enpresa.
2000. urtean Sainte-Marie-au-Bosc udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden, 312 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Spessa
Spessa Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Spessak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lycenchelys kolthoffi
Lycenchelys kolthoffi Lycenchelys generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Sean Nós
Sean Nós izendapena "era zaharra" irlandar abesti eta dantzen aipamena da, honako adiera ezberdinak eduki ditzakeelarik:
Micrurus diastema
Micrurus diastema Micrurus generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Nerodia sipedon
Nerodia sipedon Nerodia generoko animalia da. Narrastien barruko Natricidae familian sailkatuta dago.
Altamonte Springs (Florida)
Altamonte Springs Floridako hiri bat da. Seminole konderrian kokatua dago. 2010ean 42,150 biztanle zituen, 24.4 kilometro koadrotan banatuta.
A68 izozmendia
A68 izozmendia 2017ko uztailaren 10a eta 12a bitartean Antartikako Larsen C izotz-plataformatik askatu zen izozmendi erraldoia da. Izotz-puskaren haustura NASAren Aqua sateliteko MODIS tresnaren bidez atzeman zuten zientzialariek. Gaur-gaurkoz, historia osoan aurkitu eta ezagutu izan diren izozmendirik handienetako bat da. Izan ere, zientzialariek kalkulatu dutenez, izozmendia kontinentetik askatu zen unean gutxi gorabehera 5.800 km² eta bilioi bat tona zituen.
Izena
Ameriketako Estatu Batuetako Izotzaren Zentro Nazionalak izozmendiari A-68 izena jarri zion.
Mölnlycke
Mölnlycke Suediako hego-mendebaldeko udalerria da, Västra Götaland konderrian dagoena, kostaldean.
Hedadura eta biztanleria
Udalerriak, guztira, 7.97 kilometro karratuko hedadura du, eta, 14.439 biztanle bizi dira bertan.
Hiriburuetarako distantzia
Konderriko hiriburura, Göteborgera dagoen distantzia, 10 kilometrokoa da.
Stradella
Stradella Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pseudotropheus tursiops
Pseudotropheus tursiops Pseudotropheus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Stradella
Mugakideak
Stradellak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Soropil
Lorezaintzan, soropila belar espezie batzuek osatzen duten estaldura trinko eta motza da, lorategietan berariaz hazten dena lore eta zuhaixken arteko lurra estaltzeko. Ohikoa da, era berean, soropila futbol, golf eta beste kirol-zelaietan haztea. Soropil naturalak dakarren mantenu lana saihesteko soropil artifiziala ere erabiltzen da.
Hozukius emblemarius
Hozukius emblemarius Hozukius generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
NGC 2350
NGC 2350 galaxia bat da, Canis Minor konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Palanka (argipena)
Palanka terminoa esanahi zenbait ditu:
Pseudotropheus williamsi
Pseudotropheus williamsi Pseudotropheus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Nessia bipes
Nessia bipes Nessia generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.
Deferiet (New York)
Deferiet  New York estatuko herri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 294 biztanle zituen, 1.68 kilometro koadrotan banatuta.
Rob Rensenbrink
Pieter Robert "Rob" Rensenbrink (Amsterdam, 1947ko uztailaren 3a - Oostzaan, 2020ko urtarrilaren 24a) futbol jokalari herbeheretarra izan zen.
1974 eta 1978ko Munduko Futbol Txapelketan txapeldunordea izan zen Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin, Johan Cruyff, Johan Neeskens eta Willy eta René van de Kerkhof anai bikiekin batera.
1978ko ekainaren 11ko Herbehereak eta Eskoziaren arteko partiduan Munduko Futbol Txapelketako 1000. gola sartu zuen.
Batez ere Belgikako futbol txapelketan nabarmendu zen, batik bat Anderlecht taldean.
Ibilbidea
Guztira: 327 partida (168 gol)
Mariatrost basilika
Mariatrost basilika (Basilika Mariatrost) Grazko (Austria) eliza barrokoa da, Purberg muinoan dagoena. Estiriako erakargarri turistiko nagusietako bat da eta bere inguruan antzinako monasterio bat dago.
Loir
Loir (Loir) Frantziako ibaia da, Sartheren ibaiadarra dena.
Hozukius guyotensis
Hozukius guyotensis Hozukius generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Schloßberg (Graz)
Schloßberg (eusk: «muinoko gaztelua») Grazko (Austria) gaztelua da, zuhaitzez estalitako muino batean dagoena. Estiriako erakargarri turistiko nagusietako bat da eta UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, hiriko gune historikoaren barnean.
Zefotaxima
Zefotaxima zefalosporinen taldeko hirugarren belaunaldiko antibiotiko bat da. Askotariko infekzioak eragiten dituzten bakterioen aurkako efektu-espektro zabala du, biriketan, larruazalean, hezurretan, artikulazioetan, urdailean, gernu-bideetan, ginekologian eta odolean eragina dutenak barne. Zain barruan eta muskuluetan erabil daiteke.
Lehen aukerakoa da berezko peritonitis bakterianoa tratatzeko. Shock septikoa sendatzeko ere erabiltzen dute.
Suardi (Italia)
Suardi Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Suardik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lycenchelys lonchoura
Lycenchelys lonchoura Lycenchelys generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Tren laster
Tren lasterra ibilbideko geltoki garrantzitsuenetan soilik geratzen den trena da. Abiadura handiko tren guzitak lasterrak badira, tren laster guztiak ez dira azkarrak.
Delaware (New York)
Delaware Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Sullivan konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
NGC 2352
NGC 2352 galaxia bat da, Canis Major konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Aldiriko tren
Aldiriko trena hiri baten erdialdearen eta hiri honen edo hurbileko beste hiri batzuen kanpoaldean eta lo-hirietan egunero bidaiatzen duten pertsona ugarirekin zerbitzuak ematen dituen distantzia laburreko bidaiarien garraio-sistema da (100 km baino gutxiago muturreko geltokien artean). Trenek 50 eta 200 km/h arteko abiaduran jarduten dute.
Vaneau (Parisko metroa)
Vaneau Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 6. barrutian eta 7. barrutian kokatuta dagoena.
Tren turistiko
Tren turistikoa trakzio-ibilgailu batez eta atoi bat edo gehiagoz osaturiko ibilgailu berezia, turistak garraiatzeko erabiltzen dena. Gehieneko abiadura mugatua du, eta zirkulazio-arloko agintaritzak ezarritako mugak bete behar ditu. Tren turistikoen kontzeptua, jatorrian, distantzia luzeko konexio erosoak eskaintzeko sortu zen, Orient Expressa kasu. Gaur egun, ibilbide jakin batzuk sortu dira luxuzko material historikoarekin, bere bidaiariari bidaia esperientzia bat eskaintzeko, lur gaineko gurutzaontzi baten itxurak eginez.
Élie Cartan
Élie Joseph Cartan ( ahoskatua; Dolomieu, Isère, – Paris, ) frantziar matematikaria izan zen. Lie taldeekin aritu izan zen lanean. Baliokidetasunaren teoriak eta baliokidetasunak integral aldaezinekin, mekanikarekin eta erlatibitatearen teoriarekin zuen harremana aztertu zituen. Kanpo kalkulu diferentziala sortu zuen, H. Poincarérekin batera. Henri Cartan matematikariaren eta Jean Cartan musikagilearen aita izan zen.
Lycenchelys maculata
Lycenchelys maculata Lycenchelys generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Altha (Florida)
Altha Floridako herri bat da. Calhoun konderrian kokatua dago. 2010ean 538 biztanle zituen, 3.8 kilometro koadrotan banatuta.
Delbarton (Mendebaldeko Virginia)
Delbarton Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Mingo konderrian kokatuta dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Sebastes aleutianus
Sebastes aleutianus Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Temirtau
Temirtau (Теміртау/ Temirtaw, Темиртау) Kazakhstango Karagandy probintziako hiri bat da. 2009an 169.590 biztanle zituen.
Hiria Karagandy probintziaren ipar-mendebaldean kokatzen da eta bertatik Nura ibaia igarotzen da.
Begoña Montalbán
Begoña Montalbán (Bilbo, 1958) bizkaitar eskultorea da. Bartzelonako Massana Eskolan ikasi zituen Eskultura eta Irudia 1986-1991 urteetan. 1991tik 1999 bitartean, hamabi bakarkako erakusketa aurkeztu ditu, gehienak Katalunian eta Valentzian. Taldekako erakustaldi eta erakusketa ugaritan ere izan da bere eskultura eta instalazioekin Madrilgo ARCOn, besteak beste, eta gehienetan Euskal Herritik kanpo erakutsi du bere lana. 2000. urtean Gure Artea erakusketan parte hartzeko hautatu zuten bere El sabor del recuerdo instalazioa. Beka eta laguntza ugari eskuratu ditu, arte plastikoen alor askotan: pinturan, argazkigintzan, grafismo elektronikoan eta abar.
Delanson (New York)
Delanson  New York estatuko herri bat da. Schenectady konderrian kokatua dago. 2010ean 377 biztanle zituen, 1.67 kilometro koadrotan banatuta.
Labi
Izena
Mukim edo azpibarruti hau, Labi Limegatik (edo Limau Labi, malaieraz) berrizendatua izan zen
Gobernaria
Azpibarruti honetako oraingo gobernaria, Haji Kamarhan bin Atma da
NGC 2357
NGC 2357 galaxia espiral bat da, Gemini konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Egeo
Egeo itsasoa (Ege Denizi; Αιγαίο Πέλαγος) Mediterraneo itsasoaren zati bat da, Grezia eta Turkia artean kokatua.
Normalean, hegoaldeko muga Kreta eta Rodas uharteetan kokaturik dago, baina muga hori hain da arbitrarioa non zaila baita azalera zein den esatea. Gutxi gorabehera 180 000 kilometro karratukoa da. Iparraldetik hegoaldera, 600 km dauzka eta ekialdetik mendebaldera 400 km.
Egeo itsasoaren uharte gehienak greziarrak dira, hori dela eta Grezia barneko itsasotzat jotzen du, turkiarren kalterako. Honek herrialde bien artean maizko gatazkak sortzen ditu.
Turismoa da aktibitate ekonomiko nagusia, adibidez, Greziako uharteak Greziako lurraldearen bosten bat izanda ere, hoteleko edukieraren erdia dira.
Izenaren etimologia Greziako mitologiatik datorkigu: Egeo, Atenasko erregea, bere semea Teseo labirintoan Minotaurok hil zuelakoan, bere burua itsasora berera bota zuen.
Geografia
Egeo itsasoak 214.000 kilometro karratu hartzen ditu Mediterraneoko ipar-ekialdean. Gehieneko sakonera 3.543 metrokoa da Kretatik ekialdean. Anatolia penintsula du ekialdeko muga eta Grezia mendebaldekoa. Zenbait itsaso daude Egeo itsasoan: Traziako itsasoa iparraldean, Ikaria ekialdean, Mirtos mendebaldean eta Kretako itsasoa hegoaldean.
Egeon dauden uharteak, gehienak Greziako parte direnak, zazpi multzotan bana daitezke:
Klima
Egeo itsasoko klimak Greziako eta Turkiako mendebaldeko klimaren parekoa da neurri handi batean, hau da, nagusiki klima mediterraneoa da, uda bero eta lehorrekin eta negu leun eta hezeekin. Hala ere, udetako tenperatura altuak, normalean, ez dira klima idortutakoenak bezain altuak, ur asko dagoelako.
Hidrografia
Egeoko azaleko ura biratzen da erloju orratzen kontrako noranzkoan. Hipergazia den ura iparralderantz mugitzen da Turkiako mendebaldeko kostan zehar, Itsaso Beltzeko irteera-fluxuak desplazatu baino lehen. Mediterraneoko ur dentsoa Itsaso Beltzeko fluxuaren azpira doa, 23-30 metroko sakoneran; gero, Dardaneloen itsasartera mugitu eta Marmarako itxasoan zehar igarotzeko 5-15 cm/s-ko abiaduran. Itsaso Beltzaren irteera-fluxua, berriz, mendebalderantz mugitzen da Egeo itsasoan zehar, iparraldetik; gero, hegoalderantz joateko Greziako ekialdeko kostan zehar.
Pterochromis congicus
Pterochromis congicus Pterochromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Egeo
Historia
Egeo itsasoa historikoki garrantzitsua izan da, batez ere antzinako Greziari dagokionez, Egeo kostaldearen eta Egeo uharteen inguruan garatu baitzen. Egeo uharteek inguruko biztanleen, Europakoen eta Asiakoen arteko harremana erraztu zuten. Greziarrekin batera, traziarrak ere izan ziren iparraldeko kostaren biztanleak. Erromatarrek Erromatar Inperioaren azpian hartu zuten eremua, eta geroago Bizantziar Inperioak mantendu zuen, Lehen Bulgariar Inperioaren hurreratzearen kontrako borrokan. Laugarren Gurutzadak ahuldu egin zuen bizantziar kontrola, eta azkenean Otomandar Inperioak konkistatu zuen, Kreta izan ezik, hori 1669 arte Veneziako kolonia baitzen. Greziako Independentzia Gerrarien ondorioz, estatu grekoa sortu zen Egeoko kostaldean 1829tik aurrera. Otomandar Inperioak 500 urte baino gehiagotan eutsi zion itsasoko kontrolari, Turkia modernoak ordezkatu zuen arte.
Egeoaren kostaldeak Grezia eta Turkiaren mendean geratu ziren bitartean, uharte gehinak Greziaren mendean geratu ziren. Hala ere, 20. mendean Italiaren asmo espansionistek izan zuten islada Egeoan eta hego-ekialdeko uharte multzoa Italiaren mendekoak izan ziren 1919-1945 tartean, non II. Mundu Gerra amaitzearekin Greziara pasatu ziren.
21. mendean Egeo ekialdeko uharte greziarrak, hain gertu izanik Turkiatik, Europako Batasuneko muga-zeharkatze gakoetako bat bihurtu dira errefuxiatuen fluxuentzat. Uharteen artean bereziki Lesbos bilakatu da, Moria izeneko errefuxiatu eremuagatik, milaka errefuxiaturen kokalekua, ez baitzaie aurrerago egiten uzten Europako Batasuneko lurraldeetara. Siriako Gerrak, 2010eko hamarkadan, milaka errefuxiatu siriar ekarri zituen Lesbosera eta Egeoko uharteetara, baina geroago beste hainbat jatorritako migrarik ere toki beretik saiatu dira Europara sartzen. Kongoko eta Afganistango etorkinak ere pilatu dira Lesbosen, adibidez.
Ekonomia eta politika
Egeoko uharte askok portu eta badia seguruak dituzte. Antzina, itsaso horretan nabigatzea errazagoa zen, neurri batean, Greziako kontinenteko lurzoru latza eta Anatoliako kostaldeko eremuak zeharkatzea baino. Irla asko bolkanikoak dira, eta marmola eta burdina dago beste uharte batzuetan. Uharterik handienek haran eta lautada emankorrak dituzte.