cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kutsadura
Soinuak sortutako kutsadura
Soinu kutsadura giza edo animalia bizitzaren jarduera edo oreka kaltetu dezakeen soinu gogaikarria edo neurriz gainekoa da. Toki espezifiko batean behar baino gehiago soinu dagoenean ematen da. Beste kutsadura motak ez bezala, zarata ez da pilatzen, baina orobat kalte handiak eragin diezazkioke bizi kalitateari, modu egokian kontrolatzen ez bada. Aipatzekoak dira hirietako zenbait zarata, hala nola, trafikoak sortzen dituenak, aireportu eta trenek, haur parkeek, tabernek eta terrazek, etab. 2005eko Europar Batasunaren ikerketa baten arabera 80 milioi pertsonak soinu kutsadura oso altua jasaten dute eguneroeta eta beste 170 milioi pertsonak soinu kutsadura altua.
Anton Makarenko
Urriko Iraultzaren ondoren
1919ko abuztuan, Makarenko Poltavara bueltatu zen eta lehen mailako eskolaren zuzendari bilakatu zuen. Hurrengo urtean lokal faltaren ondorioz, eskolako eremuan ekonomia nazionala ezarri zen, hori dela eta goizero ekonomialariak aritzen ziren, eta arratsaldean berriz haurrak joaten ziren, horrek ikasketak zailtzen zituen eta are gehiago esperimentu pedagogikoak.
Kutsadura
Argiak sortutako kutsadura
Argi kutsadura iturri artifizialetatik igorritako gaueko intentsitate, norabide, maila espektral edo premia gabeko ordutegietan egin nahi izaten ditugun jarduerak egiteko beharrezkoa dugun argi jarioak eragindako kutsadura da. Argi kutsaduraren ebidentzia argiena zeruak jasaten duen gaueko distiraren handipena da, argi artifizialak gas eta aire partikuletan sortutako islapen eta barreiapenaren ondorioz. Islapen eta barreiapen horrek zeruak baldintza naturaletan duen kalitatea aldatu egiten du, izarren eta beste zeruko objektu batzuen distira ikusezina izatera heldu arte zenbait hirgunetan.
Gizakian
Airearen kalitate txarrak organismoak hil ditzake, baita gizakiak ere. Frogatu berri da urte askoan aire kutsatua arnasteak kaltea dakarrela, hala nola, arnasketa-gaixotasun ak, gaixotasun kardiobaskularrak, eztarriko hanturak, sudur-kongestioak, bularreko mina, etab. Kutsadurak gaixotasun ugari sortzen ditu eta kutsatzaile motaren araberakoak izan daitezke, gehienetan ordea, begietako eta arnas aparatuko arazoak izaten dira, brokitisa, asma edo enfisema adibidez. Gaixotasun hauentzat keak dira gai kaltegarrienak; eta ke moten artean, tabakoarena eta autoena. Ikerketen arabera, airearen kutsadurak 56.000 heriotza goiztiar eragiten ditu urtero Txinan, 527.700 Indian eta 50.000 Estatu Batuetan.
Anton Makarenko
Azken Urteak
Bere bizitzako azken urteetan, bere ideien aitorpen publikoa gogor borrokatu zuen, eta erantzukizun handiko postuak onartu zituen: 1935tik 1937ra, Ukrainako barne-gaietarako Langileen Komisariako kolonien ataleko zuzendariordea izan zen. Geroago, Moskura bizitzera joan zen, era sakonean egin zuen lan hezkuntza-programak antolatzeko eta idazle gisa jardun zuen.
Kutsadura
Gizakian
Uraren kutsadurak egunero 14.000 heriotza inguru eragiten ditu, gehienak edateko ura ren kutsadurak eraginda (ur zikinak ez tratatzeagatik), garapen bidean dauden lurraldeetan. Adibidez, Indian 700 milioi pertsona ingurun ez daukate kalitatezko edateko uretara irisgarritasunik eta egunero mila haur inguru hiltzen dira kutsadura honek sortzen dien beherakoarekin. Txinan ere 500 milioi pertsona inguruk kutsadura mota hau pairatzen dute.
Soinuak sortutako kutsadurak gortasuna, hipertentsioa, estresa eta lo-arazoak eragiten ditu. Sustantzia kimikoen kutsadurak haurren garapenean arazo larriak sor ditzazke, gaixotasun neurologikoekin erlazionatuta. Erradiaktibitateak ere gaixotasun hauek areagotzen ditu baina baita minbizia eta mutagenoak ere.
Zabaldi kirol kultur elkartea
Zabaldi Kultur Kirol Elkartea (ZABALDI K.K.E.) 2001. urtean sortu zen, eta 120 bazkide inguru ditu. Elakartearen egoitza Iruñeko Manuel de Falla karrikako 11. zenbakian dago, Arrosadia auzoan.
Elkartean hiru gune bereiz daitezke: kirolgunea (squash,gimnasio,sauna eta abar), kulturgunea (liburutegia, bideoteka, erabilera anitzeko aretoa), eta sukaldaritza gunea (sukaldea, despentsa, biltegia, bi jantoki eta taberna).
Gaio Kornelio Galo
Gaio Kornelio Galo (Gaius Cornelius Gallus; Forum Livii, egungo Forlì c. K.a. 69 - K.a. 26) latinezko poeta eta erromatar guda-gizon bat izan zen. Egiptoko lehenengo prokontsula izan zen. Neoterikoen taldekoa, Katulo olerkari entzutetsuarekin batera, Amores izenez bildutako olerkiak idatzi zituen, baina horietatik zati bakan batzuk besterik ez dira geratzen.
Zabaldi kirol kultur elkartea
2002. urtean Zabaldiko Korua sortu zen, eta 2002tik aurrera, hainbat eta hainbat emanaldi egin ditu (La Guardian, Salinas de Oron, Atarrabian, Mutiloan, Iruñean eta abar).
Egun bereziak: Bazkidearen eguna, Olentzeroren eguna, eta Arrosadiako bestak. Zabaldi Elkarteak, Arrosadiako koordinakundean parte hartzen du.
Kutsadura
Gizakian
Gainera, ikerketa baten arabera kutsadurak emakume zein gizonen ugalkortasuna gutxitu dezake. Gizonezkoen kasuan semenaren kalitatea gutxitzen du eta antzutasuna eragin dezake. 40 urte azpiko emakumeen kasuan menopausia goiztiarra eragin dezake, beraien obulu erreserben murriztapen erradikal batek eraginda.
Naturan
Kutsadura naturan forma ezberdinetan aurkitu daiteke eta honek eragin anitzak ditu, besteak beste:
Ozono geruzako zuloa
Ozono geruzaren mehetze eta zulo honek lurrazalean argi ultramorearen (UV) handitzea ekartzen du eta honek hainbat ondorio sortzen ditu gizakien osasunean, hala nola, azaleko minbizia, begi-lausoa eta inmunitate sistemako gaitzak. Naturan ere eragin kaltegarri handiak sortzen ditu gertakari honek.
Zuloa murrizteko asmoarekin, 1987an, Montrealgo Protokoloa sinatu zuten hainbat herrialdek.
Euri azidoa
Euri azidoa ohikoa baino azidoagoa den euria da. Kalteak sortzen ditu landare, uretako animalia eta eraikinetan. Euri azidoa gizakiaren eraginez sortutako kutsaduragatik gertatzen da gehien bat, izan ere, zentral termikoek eta ibilgailuek sortutakoa da batez ere. Hauek erregai fosilak erretzean, tximinietatik edo ihesbideetatik, sufre eta nitrogeno oxidoa atmosferara isurtzen dituzte. Poluitzaile hauetako zati bat lurreratu egiten da eta beste zatia aireak eramaten ditu, ur-lurrinaz konbinatu eta azidoak sortuz.
Euri azidoa sortzen duen kutsadura iturria ez da kaltetzen dituen eremuetan bertan egoten beti, gasak hara eta hona ibiltzen direlako atmosferan eta baldintza meteorologiko egokiak dauden edozein lekutan ezartzen direlako. Hau horrela izanik, kutsadura eragile gehien aireratzen duten herrialde industrializatuek beste lurraldeetan ere eragiten dute euri azidoa. Euri azidoa lurrazalean erortzean gizakien osasunean kalte egin dezaketen partikulak askatzen ditu eta fauna eta floran eragin kaltegarri larriak ditu.
Berotze globala
Berotze globala lurrazaleko, aireko eta ozeanoetako batez besteko tenperaturaren aldaketa da, azken hamarkadetan nabarmen areagotu dena berotegi efektuaren ondorioz, batik bat. Klima-aldaketarekin nahasten den terminoa da berotze globala, baina berez hau, klima-aldaketaren ondorio bat da.
Itacurubí del Rosario
Itacurubí del Rosario Paraguaiko udalerri bat da, San Pedroko departamenduan kokatua. 769 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 11083 biztanle zituen.
Kutsadura
Berotze globala
Berotze globalaren ondorioz, itsas maila igotzen ari da, glaziarrak urtzen ari dira eta animalien kopurua murrizten ari da. 2019an Groenlandiako izotzaren lurmentze markak hautsi dira eta egoera kezkagarria da.
Aromobates alboguttatus
Aromobates alboguttatus Aromobates generoko animalia da. Anfibioen barruko Aromobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Kutsadura
Babes neurriak
Hainbat dira hartu ahal diren babes neurriak kutsadura saihesteko.
Kyotoko Protokoloa
Kyotoko Protokoloa UNFCCC-ren nazioarteko ingurumen ituna da, berotegi-efektu gas kopurua estabilizatzeko helburua duena sistema klimatikoarekiko berotze globala galarazteko. Protokolo honek betebehar legalak ezartzen ditu, sei gasen kopurua gutxitzeko: lau berotegi-efektu gas (karbono dioxidoa, metanoa, nitrogeno oxidoa, sufre hexafluoruroa) eta bi gas talde (hidrofluorokarbonoak eta perfluorokarbonoak).
Protokoloa 1997ko abenduaren 11n onartu zen, Kyoto hirian egindako biltzarrean (Japonian). 2005eko otsailaren 16an sartu zen indarrean, 2004ko azaroan Errusiak onartu ondoren. Izan ere, hitzarmena abian jartzeko emititzen diren gas emisioen %55 onartzen zuten herrialdeek izan behar zuten eta hori ez zen lortu Errusiak onartu arte. 2009ko abuztura arte, 191 estatuk onartu zuten protolokoa. Itun hau berretsi ez duen sinatzaile garrantzitsuetako bat, bere kutsadura mailagatik, AEB da.
Itunak mekanismo malguak ditu eta herrialde guztiek ez dute zertan murrizpen berdina izan behar. Espainiaren konpromisoa, esaterako, emisioak %15ean bakarrik igo daitezen da, garatzen ari den herrialdetzat hartzen delako. Hala ere, 2005 eta 2006an bere emisioak %52 igo ziren eta 2007an %48. Beste herrialde batzuek ordea, Alemania eta Italia esaterako, emisioak murriztu behar dituzte.
Montrealgo Protokoloa
Montrealen 1987ko irailaren 16an sinatutako nazioarteko hitzarmena da, ozono geruza babesteko helburua duena, 2011ko apirilera arte 197 herrialdek egin dute bat itunarekin. Bertan, 2000. urtea jarri zen munduan klorofluorokarbonoen produkzio guztia bertan behera uzteko epe gisa. Herrialde guztiek bertan proposatutakoa beteko balute, ozono geruza 2050 urterako susper daitekeela uste da. 2006ko ikerketa zientifiko batek erakutsi zuen Montrealgo Protokoloa erabilgarria izan dela eta emaitza positiboak dituela.
NBEren Klima Aldaketa Konferentzia-Parisko Hitzarmena
Negutegi-efektua eragiten duten gasen isurketa mugatzeko asmoz Parisen 2015eko azaroaren 30tik abenduaren 11 ra arte antolatu zen konferentzia da. 195 estatu partehartzaileek gas-isurketak gutxitzeko oinarrizko adostasuna lortu zuten, Parisko Hitzarmena esaten zaion dokumentuan. Hitzarmen hau 2016an 95 herrialdek sinatu zuten eta 2020 urtetik aurrera ezarriko da, horrela, estatu sinatzaileek karbono isurketak gutxitzeko neurriak hartzeko konpromisoa dute (nahiz eta loteslea ez izan). 2017ko ekainaren 1ean, ordea, AEBko presidente Donald Trumpek iragarri zuen bere herrialdeak akordiotik alde egingo zuela.
Kutsadura Euskal Herrian
Euskal Herrian kutsadura mota ezberdinen ebidentziak aurki daitezke. Industrializazioak eta industria-dentsitateak aire kutsadura arazoak sortu ditu eta Ekologistak Martxan taldeak 2011an airearen kalitateari buruz argitaratutako txosten baten arabera biztanle gehienek aire kutsatua arnasten dute. Hain zuzen, herri askotan gainditzen da Munduko Osasun Erakundeak ezarritako kutsadura maila eta Hego Euskal Herriko bi herenak baino gehiagok aire kutsatua arnastu du 2018an. Eusko Jaurlaritzak, ordea, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritarrek arnasten duten airea kalitate onekoa dela esan zuen urte horretan bertan, kezka nagusia Bilbok eragiten zuela azpimarratuta. 2019 ko datuen arabera, Hego Euskal Herriko lau herritarretik hiruk aire kutsatua arnasten dute.
Lurraren kutsadura ere, batipat azken urteetako plastikoen arazoa, antzeman daiteke Euskal Herrian. Adibidez, 2019an Bermeoko portutik 8 tona zabor atera zituzten goiz batean 2.500 pertsonek .Euskal Kostaldeko Geoparkea n ere antzeko egitasmoa egin zen 2017an eta Sakonetako kutsaduraren inguruko hainbat irudik arazo handi honen garrantziaz jabetzen lagundu zuten 2018an.
Kanpo estekak
Kutsadurari buruzko artikuluak, Argian
Kutsadurari buruzko artikuluak, El Diario Vascon
Santa Maria del Molise
Santa Maria del Molise Italiako udalerri bat da. Iserniako probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Bachicabo (kontzejua)
Bachicabo Arabako mendebaldeko herri bat da, Gaubea udalerrikoa. 2007an, 44 biztanle zituen.
Hieronymus Holzschuherren erretratua
Hieronymus Holzschuherren erretratua Albrecht Dürer margolari ospetsuak 1526an egin zuen margolana da. Margolanaren goiko ezker aldean zera irakur daiteke: «HIERONIMOS HOLTZSHVER AÑO DO[ME]NI 1526 ETATIS SVE 57». Erabili zuen teknia ohol gaineko olioa izan zen. Berlingo Gemäldegalerie museoan erakusten da.
Kutsadura
Kanpo estekak
Kutsaduraren inguruko informazioa, hiru.eus-en
Bachicabo (kontzejua)
Izena
Pirineotan Bachi aurrizkia sarritan agertzen da "harana" esanahiarekin. Izenaren cabo zatia gaztelerazko "concavo"-tik etor liteke, euskaraz ahurra.
Kutsadura
Kanpo estekak
Berde-berdeak bideoak, Youtuben
Bachicabo (kontzejua)
Geografia
Gaubea udalerriaren hegoaldean kokaturik dago Sobrongo arroilaren sarreratik gertu. Itsas mailatik 653 metrotara kokaturik dago eta Bachicabo mendiaren (1.200m) oinean.
Santa Maria del Molise
Mugakideak
Santa Maria del Molisek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Hieronymus Holzschuherren erretratua
Historia
Lana Nurenbergen egin zen, margolariak Johann Kleberger eta Jakob Muffel ere erretratatu zituen urte berean. Hieronymus Holzschuher nuremburgar patrizio bat zen, hiriko senatari eta septemviro, goi mailako familia noble batean jaioa. Jakob Muffelen taularen antzeko neurriek iradokitzen dute bi obrak aukera ofizialen baterako margotuak izan zirela eta herriko areto publiko batean ikusgai egon zirela.
Bachicabo (kontzejua)
Ondasun nabarmenak
Bachicaboko San Martin elizan, 2006an, erretaula zahar bat agertu zen, dirudienez 1555 eta 1556. urteen bitartean Joan Armonak elizako horman margotua. «Alegiazko» erretaula hori (horrela deitzen zaie zizelkatuak ez, baizik margotuak diren erretaulei) ezkutatu egin zuten 100 bat urte geroago, 1677aren inguruan, zurezko erretaula zizelkatu bat egiteko dirua bildu zutenean. Eta ezkutuan iraun zen geroztik, harik eta zurezko erretaula zaharberritzeko lanetan erretaula zaharrago hura agertu zen arte.
Hieronymus Holzschuherren erretratua
Historia
Erretratua margotuaren familiarena izan zen, 1884ra arte. Bermargotzerik, garbiketa txarrik edo zaharberritze desegokirik ez egoteak, bere kontserbazio egoera ezin hobea albideratu du, Durerok zehatz-mehatz zaintzen zituen xehetasun guztiekin, hala nola aurpegiaren erreprodukzio perfektua eta ilez ile margotutako bizar zuria.
Bachicabo (kontzejua)
Ondasun nabarmenak
Gaur egun, bi erretaula daude ikusgai Bachicaboko elizan. Alegiazko erretaulak katekesi bat azaltzen du, filakterioz irudiztatua, ebanjelarien izenekin eta latinezko inskripzioekin.
Hieronymus Holzschuherren erretratua
Ezaugarriak
Margolanak 48 × 36 zm. ditu. Protagonistak busto erdia eta hiru laurden ditu, ezkerretara biratuta, begiak ikusleari begira, atzealde neutro baten gainean, gris urdinxka. Obraren izaera ofiziala hurbileko planoak azpimarratzen du.
Azal zabaleko mantu ilun bat janzten du protagonistak, eta begirada harro eta fidakorra erakusten du; Jakob Muffelen erretratuan, aldiz, begirada hutsunean galdutakoa bezala agertu zen: kontraste hori desiratua zen, izan ere, Durerok ondo ezagutzen baitzituen bi gizonak, haien herrikideak, eta, gainera, elkarren lagunak baitziren.
Taularen gainean Holzschuher eta Münzer familien armarriak daude, bi ereinotz-adarren arteko konposizio heraldiko landu baten barruan, garaiko ohituren arabera.
Hormadi Elite
Hormadi Elite Angeluko (Lapurdi) izotz hockey taldea da. Taldearen izengoitia Angeluko orkak da.
Etxeko partiduak Barrako lerratokian jokatzen ditu.
Kruskal-Wallis proba
Estatistikan, Kruskal-Wallis proba da k lagin homogenoak edo populazio berekoak diren erabakitzeko kontraste ez parametrikoa, hau da, aurretik ez du eredu jakinik ezartzen laginen jatorrizko populazioetarako. Adibidez, makina ezberdinen eguneko ekoizpenari buruzko datuak batera azter daitezkeen aztertzeko erabil daiteke. Proba asmatu zuten William Kruskal eta W. Allen Wallis estatistikarien izena darama.
Faktore bakarreko bariantza analisiaren metodo baliokidea da, baina hura ez bezala Kruskal-Wallis probak ez du populazioetarako eredu normala suposatzen. Gainera, batezbestekoak ez (bariantza analisian bezala) baizik medianak berdinak diren erabakitzen duen test bat da. Kruskal-Wallis probak datu sailkapenak erabiltzen ditu bere kalkuluetarako.
Hormadi Elite
Historia
1969an sortu zen taldea, Hondarretako hockeylariak izenarekin, lerratokia inauguratu eta biharamunean. Lehen partida ofiziala abenduaren 25ean jokatu zuen. 1975 urtean izotz hockey eskola sortu zuen. 1996an gaur egungo izena hartu zuen, Hormadi.
1997an Elite mailara iritsi zen eta urte gutxitan finalak jokatu zituen, 2001ean Ligakoa eta 2003an Kopakoa, bietan ere galtzaile atera zelarik. 2007an diru arazoak zirela eta Frantziako federazioak hirugarren mailara jaitsiarazi zuen. Hormadik orduan Frantziak federazioa utzi eta Espainiako Superligan jokatzea erabaki zuen. Txapeldun-ordea izan zen eta Kopako finalerdiak jokatu zituen. 2009an Frantziako Federaziora itzuli zen.
Lur argitaletxea
Lur argitaletxea 1969 urtean Ramon Saizarbitoria, Ibon Sarasola, Arantxa Urretabizkaia eta beste zenbait euskaltzaleren eskutik Donostian sortutako argitaletxea da. Euskal gaietako liburuak plazaratu ditu, euskaraz nahiz gaztelaniaz, bereziki literatura, hiztegigintza, historia eta sukaldaritza arloetan.
Historia
Hasiera batean literatura eta saiakera sailetan banatu zituen argitaletxeak argitaratutako liburuak. Saiakeran lehen lana Mendebaleko ekonomiaren historia izan zen, gaiari buruzko erreferentziazko liburuen bilduma, eta bigarrena Frantz Fanonen Afrikar iraultzaren alde; literaturan, Gabriel Arestiren eta Ramon Saizarbitoriaren lanak argitaratu zituen bereziki hasierako garai haietan. 1990ko hamarkadan Lur Hiztegi Entziklopedikoa (1991) eta Lur Entziklopedia Tematikoa (1999) erreferentziazko lanak plazaratu zituen, 2012 urtean lizentzia askearekin eskuragarri jarri eta horrela Euskal Wikipedia hornitzeko balio izan zutenak.
Cúla4
Cúla4 Irlandako haurrentzako irlanderazko satelite eta LTD bidezko telebista kate bat da. 1996an Cúlabúla izenez TG4 telebista kateko haurrentzako saioez osatutako bloke modura hasi zen, 1999an TG4 katetik bereiztu eta Cúla 4 izena bereganatuarekin bat telebista kate bilakatu zen.
NGC 7135
NGC 7135 galaxia bat da, Piscis Austrinus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Cúla4
Cúla 4 telebista kateko saioak bi hizkuntza aukera dituzte: lehenbizikoa irlanderaz bakarrik, eta bigarrena irlanderazko zein ingelesezko programazio elebiduna, hau ingelesez hutsean aireratu ohi diren gainontzeko Irlandako haurrentzako telebista kateekin lehiatzen den irlanderazko haurrentzako telebista kate bakarra da: RTÉjr/TRTÉ, Nickelodeon, Cartoon Network eta Disney Channel
Abenduaren 8
Abenduaren 8a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta berrogeita bigarren eguna da, 343.a bisurteetan. 23 egun falta dira urtea amaitzeko.
Kanpo estekak
Abenduaren 7 | Urteko egutegi | Abenduaren 9
Raisaita
Raisaita mineral bat da.
Ezaugarriak
Raisaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.
Chleby (Benešoveko barrutia)
Chleby Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 55 biztanle ditu eta 2,34 kilometro koadroko azalera. Benešoveko barrutian dago.
Woodlawn (Maryland)
Woodlawn Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Baltimore konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Chleby (Benešoveko barrutia)
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1379 urtean egin zen.
Lebiasina intermedia
Lebiasina intermedia Lebiasina generoko animalia da. Arrainen barruko Lebiasinidae familian sailkatzen da.
The Big Man
The Big Man (euskaraz Gizon Handia) 1990eko David Leland ingeles zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. William McIlvanney idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Liam Neeson, Joanne Whalley eta Billy Connolly aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Ennio Morricone italiar musikagileak konposatu zuen.
Argumentua
Danny (Liam Neeson) hamabi urtez mehatzari izan ondoren langabezian topatu eta bere familia aurrera ateratzera derrigortua dagoen eskoziar boxeolari-ohia da. Orain, azkenean, diru erraza irabazteko aukera paregabea iritsi zaio: Matt Mason (Ian Bannen), Glasgow hiriko mafia buruzagiak, esku babseik gabeko legezkanpoko borroka bat antolatu du, eta Dannyri hartan borrokatzearen truk diru asko eskeini dio. Dannyren emaztea den Bethek (Joanne Whalley-Kilmer) albistearen berri izatean, bere sinismenen ondorioz senarra utziko du. Hortaz, jada galtzeko gutxi duela, Dannyk borrokatzea onartuko du, irabazitako diru horrekin familia eroso bizi eta bere emaztea berreskuratuko duen ideiaz.
Teresin udalerria
Teresin Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Sochaczew barrutian kokatuta. 87,96 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 11438 biztanle zituen.
Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarea
Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarea Euskal Autonomia Erkidegoko udal liburutegi gehienak, HABEko liburutegiarekin batera, koordinatzen dituen zerbitzua da. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Sailaren Kultura, Gazteria eta Kirola Sailburuordetzaren Kultura Ondarearen Zerbitzuko Liburutegi Zerbitzuak kudeatzen du.
Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogoa
Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen online katalogoa Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Sailaren Kultura Ondarearen Zerbitzuko Liburutegi Zerbitzuak kudeatzen dituen lau katalogotako bat da. Sareko edozein liburuetegietatik kontsultatu daiteke:
Desertec
Desertec munduko mailarako energia berriztagarriko konponbide-soluzio bat da, energia iraunkorreko energia-iturriak ugaritasun handiagoa diren zeinetan lekuen erabilerak sostengatuta. Goi-Tentsioko Korronte Zuzena (GTKZ), transmisioa baimentzen du, zentral elektriko-eraikuntzak kontsumo-lekuetatik urruneko kokapenetan prestatuz eta distantzia luzeetako transmisio galerak gutxitzen ditu. DESERTEC-ek energia berriztagarri-mota guztiak erabiliko ditu, baina, eguzki-ordu ugariekin eta erradiazio altuarekin, basamortuek paper erabakigarria jokatuko dute. Lurreko eta uretako erabilera kontuan hartuz, DESERTEC-ek janariaren gabeziarako eta etorkizuneko hamarkadetako uretarako konponbide osoa eskaintzen du.
Alemaniako Gune Aeroespazialetan egindako ikerketa zientifikoak(2004 eta 2007) erakusten dute basamortuko eguzkiak 'MEA' eskualdearen eskari hazkorra ase dezakeela, batera Europari energiaz hornitzen lagunduz, ikatz-emisioa txikiagotu EUMENA eskualdeko herrietan eta gatzgabetze-fabrikei hornitu energia MEA eskualderako ur freskoaz hornitzeko. 2012-ko Ekainean, 'GmbH Dii' 'La Energia del Desierto  ' deituriko ikerketa argitaratu zuen. Hartan aurkitu zen MEA eskualdea gai izango litzatekeela energia berriztagarriarekin bere behar energetikoak bete, urteroko 60 mila milioi eurok esportatuz. Basamortuaren energia inportazio honen bitartez Europa €30/MWh-aren inguruan aurreztuko litzatekeen momentu berean.
Antolaketak, gertaerak eta jarduerak
=== TREC === Gerhard Knies Doktoreak ,alemanak, partikuletako fisikariak eta 'TREC'-aren ikertzaile sareko fundatzak, 'DESERTEC' kontzeptua proposatu zuen. 1986an, Txernobylgo istripu nuklearraren ondorioz, energia biguneko ordezko iturri potentziala bilatzen ari zen eta munduko basamortuetako 6 ordutan soilik jasotako energia humanitateak urte batean burutzen duen energia baino handiagoa dela konklusiora iritsi zen. DESERTEC kontzeptua sortu zen 'TREC'-etako bat-egitearekin, 'Erromako Klubak' 2003an sortutako boluntario-antolaketa eta Jordaniako Ikerketa Energetikoko Nazio-Gunea zenetako. Nazioarteko zientzialari-taldeak, adituek eta energia berriztagarrien zelaiko politikariek DESERTEC-a sareko bihotza eratu zuten. Bere gorputz-adarrik famatuena 'Jordaniako Hassan bin Talal printzea izan zen.
DESERTEC fundazioa
DESERTEC Fundazioa 2009ko urtarrilaren 20an sortu zen, basamortuen energia biguna lortzeko Kontzeptuko mundu guztiagatik bultzatzeko. DESERTEC Fundazioak bi zuzendari ditu: Thiemo Gropp Doktorea, fisikari alemaniarra, eta Ignacio Campiño Doktorea (kofundatzailea) ekologista txiletarra. 30 kideko inguru pertsonal batekin, herri desberdinetako koordinatzaileekin eta maila osorako jarraitzaile komunitate handiarekin, fundazioa aktiboa da mundu guztiagatik, emanez 'DESERTEC Kontzeptuaren  ' egite osoa bizkortuz:
Edgemere (Maryland)
Edgemere Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Baltimore konderrian kokatuta dago, Maryland estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Columbus City (Iowa)
Columbus City Iowako hiri bat da. Louisa konderrian kokatua dago. 2010ean 391 biztanle zituen, 0.62 kilometro koadrotan banatuta.
Lima (Paraguai)
Lima Paraguaiko udalerri bat da, San Pedroko departamenduan kokatua. 992 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 12201 biztanle zituen.
Gymnapogon vanderbilti
Gymnapogon vanderbilti Gymnapogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
Renoir
Renoir abizen frantziarra da. Bereziki familia bati lotuagatik da ezaguna.
Pierre-Auguste Renoir margolari inpresionista 19. mendeko artista ezagunenetakoa da. Haren semeetako bat, Jean Renoir, zinemagilea izan zen. Zinemagilearen seme Alain Renoir unibertsitate irakaslea da, eta halaber Jean Renoirren iloba Claude Renoir ere zinemagilea izan zen.
Bilbon Renoir Deusto izeneko zinema aretoa ere egon zen.
Euskotren Tranbia
Euskotren Tranbia — lehen EuskoTran izenez ezaguna — Eusko Trenbideak - Ferrocarriles Vascos S.A. enpresa publikoaren marka komertzial bat da, eta Euskal Autonomia Erkidegoan tranbia sareetan pertsonen garraio zerbitzuak eskaintzen ditu. Eusko Trenbideen gainontzeko marka komertzialak Euskotren Trena, Euskotren Autobusa eta Euskotren Kargo dira, eta Euskadiko trenbide bidezko, autobus bidezko pertsona garraio, eta tren bidezko zama garraioez arduratzen dira, hurrenez hurren.
Gaur egun, Bilboko tranbia linea bakarraz osatzen da, eta Gasteizkoak bi linea ditu, bi adarrentzako luzapen proiektuak martxan daudela. Bilboaldean Euskal Herriko Unibertsitatea Eskuinaldea eta Ezkerraldearekin lotzeko asmoz eraiki behar zen Leioako tranbiaren lanak geldituta daude, eta kotxetegiak baino ez dira eraiki. Barakaldoko tranbia linea zirkularra eraikitzeko proiektua abian da, baina lanak ez dira hasi. Donostian eta Debagoienan ere garraiobidea hedatzeko proiektuak egin izan dira, nahiz eta aurrera eraman ez diren.
Bilboko tranbia
1990eko hamarkadaren erdialdera Gasteizen tranbia ezartzeko proiektu bat antolatzen ari zen bitartean, Bilboko Udalak Bilbon tranbia berriz ezartzeko zer nolako aukerak zeuden ikertzen hasi zen. Azkenik 2002an tranbiaren lehen zatia zabaldu zen. Hilabeteak aurrera egin ahala Basurturarte ailegatu zen tranbia.
NGC 7137
NGC 7137 galaxia bat da, Pegasus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Euskotren Tranbia
Bilboko tranbia
Azkenik 2002ko abenduaren 18an jarri zen martxan Atxuri-Uribitarte geltokien artean. 2003ko apirilean Guggenheimerarte luzatu zen, 2003ko uztailean Santimamiraino, eta 2004an Basurtoko geltokia ireki zen, 2012an Ospitalea izena hartu duena. Urte berean, tranbia Etxetxura heldu zen, Autonomia kaletik.
Atxuri ↔ La Casilla lineak 5,570 km ditu, eta 10-15 minutuko maiztasunaz dabil. Ekitaldi bereziak daudenean zerbitzu bereziak jartzen dira, adibidez, Bilboko Athletic futbol klubaren partidak daudenean.
Gasteizko tranbia
Gasteizen bi linea daude martxan, Abetxuku, Lakua eta Ibaiondoko auzoak hiriaren erdialdearekin lotzen dituztenak. Lehen linea 2008ko abenduaren 23an inauguratu zen, eta bigarren linea 2009ko uztailaren 10ean jarri zen martxan. Tranbiak Gasteizko zentroa urrunen dauden auzoekin lotzen ditu, tarte amankomun bat eta bi adarreko sarearen bidez, guztira 20 geltokirekin (Unibertsitatea - Ibaiondo linean 15 geltoki eta Florida - Abetxuko linean 15), eta sareari zazpi geltoki gaineratuko zaizkio luzapen-fase ezberdinetan dauden proiektuak gauzatu ondoren.
Unibertsitatea ↔ Ibaiondo lineak 4,967 km ditu, eta 15 minutuko maiztasuna. Linea honen hegoaldeko luzapenaren lanak 2017ko udazkenean hasi ziren eta lineari hiru geltoki gaineratuko dizkio: Florida, Hegoalde eta Unibertsitatea.
Florida ↔ Abetxuko lineak 5,685 km ditu eta 15 minutuko maiztasuna.
Angulema eta Hondurasko geltokien arteko tartean maiztasuna bikoizten da, 7,5 minututik behin tranbia bat pasatzen dela.
Tranbia eraztuna
Eusko Jaurlaritzak eta Bilboko Udalak tranbia eraztuna ixteko luzapenean ari dira lanean. Tarteak La Casilla eta Abandoko geltokiak lotuko ditu Autonomia kaletik, Zabalburu eta Hurtado de Amezaga zeharkatuz. Tarte berria 2.100 metro luze izango da eta lau geltoki berri izango ditu:
Luzapena Boluetara
2019ko amaiera aldera tranbia Atxuriko geltokitik Boluetakora luzatzeko lanak hasiko dira, Euskotrenen trenbidea aprobetxatuz. Horretarako Euskotrenen E4 lineako trenak Metroaren 3. lineatik pasaraziko dira, eta libre geldituko den 2,5 kilometro inguruko ibilbidea tranbiak erabiltzeko moldatuko da. Bi geltokien artean geltoki berri bat eraikiko da, Abusu Ikastolaren parean. 2019ko lehenengo hiruhilekoan eraikuntza proiektua lizitatu, udazkenean esleitu da eta lanak urte amaierarako hastea aurreikusten da. Argitzeke dago tranbia Boluetara heldu ondoren Kukullaga-Etxebarri geltokira helduko denentz.
Luzapena Zorrotzaurrera
Zorrotzaurren gauzatzen ari den berritzearekin batera, tranbia irlara luzatzea adostu zen. Hasiera batean tranbia Euskalduna zubitik pasako zela iragarri zen, eta Botika Zaharretik irlara zubi berri bat gurutzatuz. Hala ere, 2013ko abenduan Bilboko Udalak Eusko Jaurlaritzari eskatu zion Zorrotzaurrera gurutzatu aurretik tranbia Olabeagatik pasa zedin, auzoan geltoki berria proposatuz. 2014ko martxoan Jaurlaritzak Udalaren eskaera aztertzen ari zuela azaldu zuen. Hautatzen den irtenbidea zein-nahi ere den, Zorrotzaurre zeharkatu ondoren Zorrotzara helduko da tranbia, beste zubi berri batetik. Trenbidea Zorrotzaurre erdibituko duen etorbide zabaletik igaroko da.
Luzapena Errekaldera
Bilboko Udalak tranbia Errekaldera luzatzea proposatu zuen, Autonomia kaleko luzapenarekin batera. Proiektua Eusko Jaurlaritzarekin adostu zen arren, auzokideen ezadostaunaren eta 2009ko hauteskundeen ondoren Jaurlaritza berriak proiektua ezeztatu zuen. Azkenean, tranbia Autonomia kalera besterik ez zen luzatu, gaur egun La Casilla pabilioiaren parean geltoki-burua ezarriz.
Luzapena Salburura
2017ko maiatzean Arantza Tapia sailburuak iragarri zuen tranbiaren ibilbidea Angulemako geltokitik hegoalderantz luzatuko zela, lau geltoki berri izango zituen 1,4 km luzeko ibilbidean, Iradier Arena igaro eta Euskal Herriko Unibertsitatearen Arabako campuseko liburutegiraino. Adierazitakoaren arabera, ibilbidea Angulema kaletik luzatuko zen, eta Florida kalea pasa ondoren, kale honetan geltoki bat gaineratuz (Florida), burdinbidearen gaineko Triana zubia igaroko zuen, Iradier Arena paretik, beste geltoki batekin (Trianas). Ondoren, Castro Urdiales eta Nieves Cano kaleak zeharkatu (Hegoalde izeneko geltoki batekin) eta Domingo Martínez de Aragón kalean amaitu behar zuen ibilbidea, unibertsitatearen ondoan eta etorkizunean eraikitzekoa den igarotze azkarreko autobus (BRT) linearekin lotura eginda Unibertsitatea izeneko geltokiaren bidez.
Urte bereko azaroaren 27an, luzapen lanak hasita, Intermodal-Trianas geltokia ezeztatzea erabaki zela iragarri zuen Eusko Jaurlaritzak. Hala, lanean dagoen hegoaldeko luzapenak hiru geltoki gaineratuko dizkio Gasteizko tranbiaren sareari: Florida, Hegoalde eta Unibertsitatea. Lanek 20 hilabeteko epea dute eta 10,4 milioi euroko kostua.
2017ko ekainean Gorka Urtaran alkateak Salburuako luzapenari buruz berri eman zuen, 4 geltoki berri eta 1.960 metro luze izango den ibilbidearekin. Salburuako adarra Florida eta Los Herrán arteko bidegurutzean hasiko da, Floridako geltokia zeharkatu ondoren. Florida kaletik ibili ondoren Iliada ibilbidera helduko da tranbia, eta ondoren Salburuako Bulebarrera helduko da. Floridako geltokiaz gain, geltoki berriak izango dira Santa Lucía, Salburuako Gizarte Etxea, Salburuako Bulebarra (dorre gorriaren parean) eta La Unión plazan. Luzapena dela eta azpiestazio elektriko berria eraikiko da.
Bide berriak
Etorkizunari begira, Eusko Jaurlaritzak tranbia sustatu nahi du Gasteizen. Horretarako, bide berriak eraikitzeko hainbat ideia daude. Tranbiaren bigarren bide batek, Betoñu eta Mendizorrotz auzoak elkartuko lituzke, hiria hego-mendebaldetik ipar-ekialdera zeharkatuz. Horrez gain, adarra eraikiko litzateke mendebaldeko Zabalgana auzo jendetsuaren beharrizanak asetzeko.
Leioako tranbia
Bilboko metroaren Leioako geltokia eta Euskal Herriko Unibertsitatearen Leioako kanpusa batuko dituen linea eraikiko da. Linea honek Leioako udalerria zeharkatuko du. Bigarren fase batean, Leioa eta Bilboko metroaren Urbinagako geltokiak elkartuko dira.
Barakaldoko tranbia
Barakaldoko tranbia linea zirkular bat izango da, 9 kilometroko luzera eta 17 geltokiduna. Sestaotik hasiko da, metroaren Urbinagako geltokian, non Leioako tranbiarekin lotunea egongo den. Handik Barakaldoko hainbat auzora helduko da.
Debagoieneko tranbia
Fase ezberbinetan eraikiko da, lehen faseak 17,5 kilometroko luzera izango du eta Bergara eta Aretxabaletako herriak batuko ditu. Ibilbideak 30 minutako iraupena izango du. Proiektuaren arabera, ibilbidean 19 geltoki egongo dira, horietarik sei Bergarako udalerrian.
Cinquecento
Cinquecento (italieraz bostehun) europar ingurune artistikoko arorik garrantzitsuenetariko bat da. XVI. mendean barna garatu zen, eta Pizkunde izenarekin ezaguna den mugimenduaren bigarren fasea izan zen. Pizkunde Garaia izenaz ezaguna da orobat, eta Italian gertatu zen, Pizkundearen bigarren mendean. Aurrekaria Quattrocentoa du. Cinquecentoa amaitzean, haren emaitzak Europako mendebalde osoan zabaldu ziren, eta Seicentoari hasiera eman. Cinquecentoaren erdigunea Erroma zegoen, Quatrocentoarena ez bezala, azken horrek Florentzia izan baitzuen erdigune.
Eraikin bikainak egin ziren, zenbait aita santuren mezenasgoaren babesean (Alexandro VI.a, Julio II.a eta Klemente VII.a). Garai hartan Erroman egin ziren eraikinen artean, Done Petriren basilika da nabarmenenena. Aldi horretako arkitekto onenetarikoek eraiki zuten: Bramantek lehen proiektua egin zuen, Michelangelok kupula diseinatu zuen, eta Madernok eraikinaren gainerako zatiak egin zituen.
Cinquecentoko lau artista handiak
XVI. mendean, pizkundeko pintura gailurrera iritsi zen. Italiako lau artista nabarmendu ziren: Leonardo da Vinci, Michelangelo Buonarroti, Rafael eta Tiziano.
Sant'Angelo del Pesco
Sant'Angelo del Pesco Italiako udalerri bat da. Iserniako probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sant'Angelo del Pescok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ramuntcho (eleberria)
Ramuntcho (euskaraz Erramuntxo) Pierre Loti frantziar eleberrigileak idatzitako euskal giroko eleberri bat da.
1891tik aurrera Pierre Lotik Hendaian militar lanak burutu zituen, eta Ipar Euskal Herriari estimu handia zion. 1893an Saran etxebizitza bat erosi zuen eta Hendaian hil zen 1923an.
Nobela hau Lotiren lanik nabarmenetako bat da, 1886an idatzitako Pêcheur d'Islande eleberriarekin batera.
Eleberria
Ordura arte Lotiren eleberriak urrutiko herrialde eta lurraldeei buruzkoa izan ziren, baina Ramuntcho eleberriarekin ohitura horrekin apurtu zuen. Bertan, Ipar Euskal Herriko ohitura eta usadioen goraipamena egiten du.
Argumentua
Kontakizuna Gatchutcha eta Ramuntchoren arteko amodio istorioa da. Ramuntcho kontrabandoan dabilen arrantzale eta abenturazalea da.
Euskarazko itzulpena
1920an Toribio Altzaga donostiar idazleak Ramuntcho eleberriaren euskarazko lehenbiziko itzulpena egin zuen.
Filmak
Eleberrian oinarritutako hainbat film egin dira:
Pastorala
2003an Idauze-Mendi herriak eleberriaren bertsioa pastoralaren gisa antzeztu zuen, Ramuntxo izenburuarekin. Egilea Pier Paul Berzaitz izan zen.
Aromobates capurinensis
Aromobates capurinensis Aromobates generoko animalia da. Anfibioen barruko Aromobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Terespol
Terespol Poloniako Lublingo voivoderriko hiri-udalerri bat da, Biała Podlaska barrutian kokatuta. 10,11 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5659 biztanle zituen.
Columbus Junction (Iowa)
Columbus Junction Iowako hiri bat da. Louisa konderrian kokatua dago. 2010ean 1,899 biztanle zituen, 5.67 kilometro koadrotan banatuta.
726 Joëlla
726 Joëlla asteroide gerrikoan aurkitutako 726. asteroidearen izena da. 1911ko azaroak 22an aurkitu zuen Joel Hastings Metcalf astronomo estatubatuarrak Massachusettseko Winchester herritik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1911 NM zen.
Lebiasina marilynae
Lebiasina marilynae Lebiasina generoko animalia da. Arrainen barruko Lebiasinidae familian sailkatzen da.
Escherichia coli
Escherichia coli (eskerikia koli ahoskatuta) edo E. coli Escherichia generoan eta Enterobacteriaceae familian sailkatu den bakterioa da, ugaztunen hestean bizi dena. Biologia molekularra, genetika eta biokimikaren ikerkuntzan oso erabilia izan da bakterio hau, eta dudarik gabe gizakiak hobekien ezagutzen duen bakterioa dugu: bere mapa genetiko osoa ezagutzen da, bere bide metaboliko guztiak ikertu dira, bere genetikaren alderdi eta ezaugarriak sakon aztertu dira, etab. Bioteknologian ere oso erabilia da mikrobio hau, eta ingeniaritza genetikoaren bidez gaur egun lortzen den intsulina ia osoa Escherichia coliren bidez ekoizten da.
T. von Escherich bakteriologo alemaniarrak 1885ean aurkitu eta aipatu zuen estreinakoz bakterio hau.
Bakterio honen andui gehienak patogenoak ez izan arren (are gehiago, onuragarriak dira B taldearen eta K bitaminak ekoizten dituztelako), andui gutxi batzuk oso birulentoak dira, digestio eta iraitz-aparatuen patologia larriak sortuz.
Bakterio honen habitata gizakia eta beste ugaztunen heste-traktua da. Gizakiak, esaterako, ehun mila milioi eta bilioi bat arteko E. coli kanporatzen ditu egunero gorotzekin. Hesteetatik kanpo denbora tarte mugatu batean bizirik irauteko gai denez, bakterio hau gorotzez kutsaturiko uretan zein hondakin-uretan egon daiteke. Hori dela eta, laborategian analizaturiko ur edo janari baten laginean E. coli agertzen bada, ur edo janari horrek berriki gertatutako kutsadura fekala duela ondorioztatzen da.
E.Coli patogenoak
E. Coli gehienak hesteetako saprofito ez-kaltegarriak badira ere, andui batzuek hainbat patologia sortzen dituzte:
Beherakoak eta enteritisak eragiten dituzte. Multzo honetako bakterioek "bidaiariaren beherako" izeneko patologia sortzen dute, ohikoa dena garapen bidean dauden herrialdeetara oporretara doazen europar eta iparramerikar turisten artean.
E. Coliren andui hauek Shigella dysenteriae bakterioak ekoizten duen antzeko toxina ere sortzen dute: Vero toxina. Kolitis hemorragikoa eta sindrome hemolitiko-uremikoa eragiten dute; lehenengo patologia beherako odoltsuekin garatzen da, eta bigarrenak giltzurrunak kaltetzen ditu eta giltzurrun-gutxiegitasuna eragiten du. E. Coli O157:H7 eta O104:H4 anduiak dira sindrome horren eragile nagusiak, eta gaitzaren jatorrian ur kutsatua eta kozinatu gabeko janariak egon ohi dira.
disenteriaren antzeko gaitza eragiten du
Gernu-infekzio gehienen atzean dagoen mikrobioa da. E. Coliren andui hauek zistitisen %80 baino gehiago sortzen dute, eta emakumeak -batez ere- infektatu ohi dituzte. Haien birulentzia areagotzen duten finbriak eta hemolisinak dituzte patogeno hauek. Puxika eta uretra (zistitis) edo giltzurrunak (pielonefritis) kaltetu ditzakete mikrobio uropatogeno hauek.
Laborategian, E. Coli patogenoen bilaketa laginetatik hartutako mikrobioak hazkuntza-ingurutik isolatzean datza lehenengo fase batean. Gero, froga antigeniko edo biologia molekularraren tekniken bidez isolatutako E. Coliren serotipoak identifikatu behar dira (E. Coli O157:H7 eta O104:H4 serotipo patogenoak, batez ere)
Nueva Germania
Nueva Germania Paraguaiko udalerri bat da, San Pedroko departamenduan kokatua. 657 km²ko azalera du eta 2017ko estimazioen arabera 6727 biztanle zituen.
Chleby (Nymburk barrutia)
Chleby Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 427 biztanle ditu eta 9,59 kilometro koadroko azalera. Nymburk barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1260 urtean egin zen.
Vernois-lès-Belvoir
Vernois-lès-Belvoir Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vernois-lès-Belvoir udalerrian erroldatutako biztanleak 66 ziren. Familiak 19 ziren, horien artean 5 pertsona bakarrekoak ziren (5 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 5 bakarrik bizi ziren emakumeak), 9 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 5 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 34 etxebizitza zeuden, 26 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 32etxeak ziren. 26 etxebizitza nagusietatik 22 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 2 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 12 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Emballonura dianae
Emballonura dianae Emballonura generoko animalia da. Chiropteraren barruko Emballonurinae azpifamilia eta Emballonuridae familian sailkatuta dago
Vernois-lès-Belvoir
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 44 ziren, horien artean 32 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 32 pertsona aktiboetatik 30 lanean zeuden (17 gizon eta 13 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 emakume eta 2 emakume). 12 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2000. urtean Vernois-lès-Belvoir udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Torrada
Torrada, torrija edo ogi galdua (French toast; pain perdu; torrija) munduan zehar famatua den gosaria eta Iberiar Penintsulan Ihauterietan eta Garizuman jaten den azken burukoa da.
Torrada normalean ogi eta arrautzez egindakoa da, baina askotan esnea ere du osagaia. Janari herrikoa eta mundu zabalean hedatua izanda, errezeta asko daude: azukrea, fruituak, gurina edo beste osagaiak dituztenak.
Torrada edo ogi galdua
6 pertsonentzat
Pro-Ana
Pro-Ana bi aurrizkiren baturarekin osatzen den hitza da. Pro (alde egon) eta Ana, anorexiari erreferentzia egiten dion aurrizkia. Euren burua Pro-Anatzat dutenek anorexia pairatu eta gaixotasun bat ez dela uste dute. Euren burua talde edo azpikultura baten parte dela sinisten dute, eta anorexia bizimodu bat dela aldarrikatzen dute, elikadurarekin lotutako gaixotasun bat izan beharrean.
Pro-Anak Interneten bidez harremantzen dira gehienetan.
Aillwee leizea
Aillwee leizea (irlanderaz Pluaiseanna na hAille Buí, ingelesez Aillwee Cave eta, batzutan, McGann's Cave ere deitua, hots, "McGannen Leizea") Irlandako mendebaldean dagoen Clareko konderriaren iparraldean kokatzen den leize bat da. hain zuzen ere The Burren izeneko eremu karstikoan kokatua dago. Ballyvaughan udalerriaren lursailetan kokatua dago, herrigunetik nahiko hurbil.
Ingelesezko Aillwee izena, irlanderazko Aill Bhuí izenetik dator, honek "Labar Horia" esan nahi duelarik. Leizeak 1944an topatu zituzten, 1973 inguruan ikertuak izan zirelarik.
Leizea osatzen duen pasabide sistema mendi barnean kilometro batez barneratzen da. Bere ezaugarrien artean lurpeko ibaia eta urjauzi daude, bai eta estalaktita eta estalagmitak ere.
Fontellas
Fontellas ([fonteʎas]) Nafarroako udalerria da. Tuterako merindadeko herri honek 955 biztanle zituen 2012ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera. Nafarroako hiriburutik 98 kilometrora dago.
Inguru naturala eta kokapena
Fontellasek Tutera eta Cabanillasekin egiten du muga iparraldean, Ribaforadarekin ekialdean, eta Ablitasekin mendebalde eta hegoaldean.
Klima eta landaredia
Urteko batez besteko tenperatura 14 gradukoa eta prezipitazioak 500 eta 550mm artekoak dira. Urteroko egun euritsuak 55 inguru izaten dira. Fontellasek Ebro ibaiaren sakonuneak duen berezko klima dauka, prezipitazio eskasak, batez ere udaberri eta udazkenean, eta uda garaiko lehortea. Klimaren ezaugarriak, mediterraneo-kontinental motako klimari dagozkio.
Herriaren inguruko landaredia erabat aldatu da gizakiaren eragina dela eta, hori dela eta, gaur egun basoek udalerriaren azaleraren %0,1 baino ez dute hartzen. Nekazaritzarako laborantza lurrak eta larreak nagusitzen dira.
Historia
Fontellaseko udalerriaren mugetan, hiru aztarnategi arkeologiko daude, Pedriñal (garai eneolitikoa), Bocal (Brontzezko aroa), eta El Castellar. Bertan, lanabes eta bestelako obketuen arrastoak aurkitu dira. Banu Qasi nafar Musulmandarren garaia existitzen zen jada Fontellasko herrixka. 1119ean Alfontso Borrokalaria erregeak lurraldea konkistatu eta Nafarroako erresumaren eskuetara igaro zen. Erdi Aroan zehar, Fontellas jaun ezberdinen jabegoko herria izan zen eta aldi motzetan Nafarroako erregeen jabetzakoa.
1438. urtean Azkoiengo familiaren esku geratu zen jaurerria. Ondoren XVI. mendea Gantetarren eskuetan XIX. mendearen erdialderarte. 1793ko apirilaren 10ean Carlos IV.a erregeak "Fontellasko markesa"ren titulua eman zion Jose Joaquin Diaz Medranokoa jaunari. XIX. mendearen bigarren erditik aurrera herria Cavero familiaren jabetzakoa izan zen.
El Bocal
El Bocal, edo El Bocal Real, Fontellasko herrigunetik banandutako auzoa da, Aragoiko Ubide Inperiala hasten den tokia. Ubidea eraikitzeko lehen lanak 1528. urtean hasi ziren Gil de Morlanesen eskutik. 1770ean uharka berri bat eraikitzen hasi ziren, jatorrizko ubidetik iparraldera, lehen uharka zaharkiturik geratu ostean. Uharka berria eraikitzeaz gain, hamaika konportadun "Konporta etxea" eraiki zuten Zaragozako Ramon de Pignatelli abadearen ekimenez. Horrez gain, ubidearen ibilbidea ere aldatu zen, sakonera eta zabalera handituz, ubidea Zaragozaraino nabigagarria izateko.
XVIII. mendearen amaieran, El Bocalko auzoa eraiki zuten, ubidearen mantenua egiten zuten langileentzako etxeekin, eta inguruko bidaiarientzako ostatu batekin. XIX. mendearen hasieran, ostatu berria, aduana eta San Carlos Borromeo eliza eraiki ziren. Biztanleri maximoa 1940ko erroldan izan zuen, 132 biztanle.
Ekonomia
Fontellasko ekonomiaren ardatza nekazaritza da, horretan aritzen da herriko biztanleri aktiboaren erdia. Lur amankomunak 491,6 hektarea dira, landu daitezkeen lurren azalera txikia. Zerbitzuek biztanleri aktiboaren heren bat enplegatzen dituzte, batez ere, merkataritza eta herriko denda eta tabernetako langileak. Industria, nekazaritzatik ateratako produktuen transformazio lantegi txikiek osatzen dute.
Horrez gain, Tuteratik gertu dagoenez, Fontellasko herritar batzuk, Tutera eta inguruko industrialdetan egiten dute lan.
Demografia
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 86 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %9,99a (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).