cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Gutzkow
Biografia
Alemania Gazte mugimenduko partaide eta eragile izan zen. Elizari, estatuari eta moralari kritika egiten zioten eleberriei esker hasi zen ezaguna egiten (1835, Wally, die Zweiflerin, "Wally eszeptikoa"). Die Ritter vom Geiste (1850-1852, "Espirituaren zaldiak") eleberrian, gizartearen irudi zehatza ematen saiatu zen. Antzezlanak ere idatzi zituen, Zopf und Schwert (1844, "Ileordea eta ezpata"), esate baterako.
Pescasseroli
Pescasseroli Italiako udalerri bat da. L'Aquilako probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lebanon (Indiana)
Lebanon Indianako hiri bat da. Boone konderrian kokatua dago. 2010ean 15,792 biztanle zituen, 40.29 kilometro koadrotan banatuta.
Pescasseroli
Mugakideak
Pescasserolik honako udalerri hauekin egiten du muga:
3834 Zappafrank
3834 Zappafrank asteroide baten izena da. maiatzaren 11an aurkitu zuen L. Brožek-ek Kleť Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1980 JE izena zeraman. Ondoren Frank Zappa (1941-1993), estatubatuar kantari, musikagile eta gitarra-jotzailea omentzeko izena eman zitzaion.
Orbitaren ezaugarriak
3834 Zappafrank asteroidearen orbitak batezbeste 2,275 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,911 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,638 distantziara. Eszentrikotasuna 0,16 da, eta makurdura orbitala 5,22ºkoa da.
Erratz-txilar
Erratz-txilarra (Erica scoparia) Erikazeoen artean altuera handiena lor dezakeen zuhaixka argal eta tentea da. Normalean 0,5-2,5 m artekoa izanik, 7 metrotara hel daiteke. Bestalde lore txikienak eta kaskarrenak dituen txilarra da.
Morfologia
Adaxkak gaztea ilegabeak ditu, eta bertan hosto txikiak, forma linearrekoak, berdexkak eta ilegabeak, 3-4 bertizilotan antolatzen dira. Loreak ez dira oso ikusgarriak, gehienetan berdexkak izan arren, zenbaitetan kolore gorria hartzen dute. Hauek muturreko luku estutuan biltzen dira; sepaloak, bai adaxkak bai hostoak bezala ilegabeak dira. Anterak luzakin gabekoak dira, eta eslotiloa pixka bat irtena da.
Polinizazioa
Erica scopariaren lorazioa maiatzetik abuztura ematen da, garai horretan polinizazioa intsektuen edota airearen bitartez gertatuz.
Banaketa eta habitata
Lurzoru haretsuetan eta silizeotan bizi da, hainbat sastrakadi eguzkitsuetan parte hartuz, besteetan baso ezkutuetako soilgune eta orlak kolinizatuz .Europa erdialdeko eta mendebaldeko endemikoa izanik, oso ugaria da Mediterraneo ertzeko herrialdeetan, hauen artean Portugal, Espainia, Frantzia, Italia eta Jugoslavia. Euskal Herrian, ekialdetik mendebaldera doan erdiko banda zabal batean aurkitzen da, normalean mendiko karraskaletan. Hala ere, ipar isurialdeko leku isolatu batzuetan ere azaltzen da.
Erabilerak
Txilar erratzak egiteko gehien erabili izan den espeziea da, izan ere, horregatik hartzen du "erratz-txilarra" izena arrunta.
Stuart (Oklahoma)
Stuart Oklahomako herri bat da. Hughes konderrian kokatua dago. 2010ean 180 biztanle zituen, 0.7 kilometro koadrotan banatuta.
Sartor tucuruiense
Sartor tucuruiense Sartor generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Anostomidae familian.
Taltal
Taltal Txileko iparraldeko komuna eta portu-hiri bat da, Antofagasta eskualdeko Antofagasta probintzian kokatuta. 2002ko erroldan, 111.000 biztanle zituen.
Joniar
Joniarra, Antzinako Grezian, Asia Txikiko Jonia eskualdeko biztanlea zen. Dirudienez, joniarrek Asia Txikiko mendebaldeko itsasaldera emigratu behar izan zuten Atikatik eta Greziako erdialdeko beste lurraldeetatik, doriarren erasoengatik (K.a. XI. mendea). K.a. 700. urtetik aurrera, joniarrek hiri asko bereganatu zituzten. Mileto izan zen hiri horietako bat. K.a. VI. mendean, joniarrak Greziako filosofia, historia, geografia eta zientzietan aitzindari izan ziren.
NGC 6299
NGC 6299 galaxia bat da, Draco konstelazioan. Heinrich Louis d'Arrestek aurkitu zuen n.
Errege espedizioa
Errege espedizioa, 1837an eta Lehen Gerra Karlistaren barnean, karlisten kanpainia izan zen. Karlos Maria Isidro Borboikoak zuzenduta, helburua Madril konkistatzea eta Elisabet II.a tronutik kentzea zuen.
Leesburg (Indiana)
Leesburg Indianako herri bat da. Kosciusko konderrian kokatua dago. 2010ean 555 biztanle zituen, 0.67 kilometro koadrotan banatuta.
Errege espedizioa
Bilakaera
Espedizioa ez zen arrazoi militarrengatik antolatu, arrazoi politikoengatik baizik. Maria Kristina erreginordea Don Karlosekin negoziatzen hasia zegoen, matxinatu ondoren Cadizeko Konstituzioa onarrarazi zioten erradikalen beldurrez. Napoliko erresumaren bidez, adiskidetze dinastikoa proposatu zion koinatuari, bere alaba Elisabet Don Karlosen premuarekin ezkontzearen bidez. Horretarako, erregegaiak hiriburura joan eta erreginordearekin bildu beharko zuen.
Ordutik aurrera, espedizioak bidea jarraitu eta Gaztela zeharkatu zuen. Aranda de Dueron Zaratiegi jeneralak gidatutako beste espedizio karlista batekin bat egin zuen. Esparteroren tropen jazarpenaren ondorioz, Don Karlosek bitan zatitu zuen bere espedizioa: batzuk Don Sebastian infantearen agindupean gelditu ziren eta bere agindupean besteak.
Urriaren 26an, Erregegaia karlisten lurraldean sartu zen 5.000 soldadurekin batera, eta amaiera eman zion horrela espedizioari. Don Karlosek espedizio hark arrakastarik ez izatearen erantzuletzat jo zituenen aurka hartutako errepresaliak karlisten proiektuak porrot egitea eragingo zuten barne zatiketen hazia izango ziren. Errepresalia haiei jarraiki, On Sebastian Infantea armadako buruzagitzatik kendu zuten, eta Zaratiegi, Simon de la Torre, Villarreal, Elio eta Egia konfinatu eta espetxeratu egin zituzten.
Aitor Olea Juaristi
Aitor Olea Juaristi (Durango, ) euskal piano eta organo jolea da.
Musika ikasketak
Musika ikasketak Arrasaten eta Donostian egin zituen. 1991 eta 1997 artean Baionako ENM eskolan ikasketak burutu zituen Marie Bernadette Carrau irakaslearekin, urrezko domina eta sari berezia lortuz. 1995ean piano goi mailako titulua lortu zuen Bilboko Juan Crisostomo Arriaga Kontserbatorioan, ikasle libre bezala. Daniel Roth, Louis Robilliard eta Jean Boyerrekin interpretazio ikasketak egin zituen, eta 2001 urtean organo ikasketak konbalidatu zituen Gasteizko Jesus Guridi Kontserbatorioan, Jose Ignacio Sanz irakaslearen zuzendaritzapean, ohorezko aipamena eta goi mailako irakasle titulua lortuz.
Ibilbide profesionala
1988 eta 2008 urteen artean Lekeitioko Andra Mariaren Zeruratzearen Basilikaren organu-jolea izan zen, 1854 urteko Cavaillé-Coll instrumentuarekin.
Kontzertuak Euskal Herrian, Espainian, Frantzian, Belgikan, Alemanian, Irlandan, Italian, Erresuma Batuan, eta Finlandian eman ditu. Laguntzaile bezala -pianoan zein organoan- aritu da Bilboko Koral Elkartearekin, EHUko Abesbatzarekin eta Lausardi Abesbatzarekin.
Gaur egunean, Bergarako Pedro Deunaren elizako organujole titularra da (1889ko Stolz-Frères organuarekin) eta Gasteizko Jesus Guridi Kontserbatorioan errepertorioko pianojolea.
Dibulgazioa
Bere lehen grabazioa Lekeition egin zuen; eta harrezkero, hainbat lan argitaratu ditu zenbait bildumatan AUS_ART records etxearekin: "Órganos de Vasconia", "XXth Century Basque Organ Music", "De música popular vasca", "Julian Sagasta gogoan", "Aita Madina Eliz Kantak".
Era berean, Lea-Artibaiko Nazioarteko Organo Jaialdiaren sortzailea da, eta erakustaldi ugari egin izan ditu, hala nola 2019an "Lekeitio Bihotzetik" taldearentzat Lekeition egin zuena, Kepa Agirre eta Benito Ansola abadeak eta Jose Ramon Arteta musikaria ondoan zituela.
Balalaika
Balalaika (балалa´йка) harizko musika tresna da, lautearen familiakoa, errusiar jatorria duena. Hiruki formako gorputza du, ia laua, erresonantzia aho txiki batekin goialdeko ertzetik gertu, masta luze bat eta metalezkoak edo tripazkoak izan daitezkeen hiru hari, hatzekin jotzen direnak (batzuetan larruzko plektro bat erabiltzen da metalezko harientzako).
Sei tamainatan eraikitzen da, piccolotik kontrabaxura, eta XVIII. mendean garatu zen antzekoa den domra edo dombra siberiar eta Erdialdeko Asiatarretik. Harietako bi soinu berean afinatzen dira, eta bestea laudun distantzia batera; adibidez, balalaikarik garrantzitsuena, soprano edo lehena, mi4, mi4 eta la4an afinatzen da.
Gebara (leinua)
Gebara leinua edo gebaratarrak Erdi Aroan, Araban eta Gipuzkoan, Oñatin bereziki, nabarmendu zen familia noblea izan zen.
Historia
XII. eta XIII. mendeetan, Gipuzkoako jaun izan ziren etxe horretako aitoren seme batzuk, Nafarroako erregeen zerbitzura. XIV. mendean, Gaztelako koroarekiko loturak estutu zituzten gebaratarrek eta handik aurrera Oñati, Gebara, Leintz Gatzaga eta beste leku askotako jaun izan ziren. Leinuen arteko gatazketan eta Arrasateko erreketan parte hartu zuten (azken hori 1448. urtean). Oñatiko konderria sortu zuten 1501. urtean.
Atzerriko Guevarak
Gebara izenaren gaztelerazko forma atzerrian zabaldu zen Guevara forman, zenbait genealogia zabaldu ziren Gaztelan, Aragoiko Erresuman, eta baita Italian ere.
Familiako adar bat Napoliko Erresumara igaro zen 1435. urte inguruan Alfontso V.a Aragoikoari jarraituz, Iñigo Gebara edo Innico de Guevara (Italian idazten zen eran) delakoak. Innico hau Pedro Velez de Gebara Oñatiko 10. jaunaren semea zen, eta titulu asko hartu zituen Italian: Vastoko markesa, eta Ariano, Apici eta Potenzako kondea; eta era berean Napoliko Erresumako Seneskalgo Handiaren kargua hartu zuen; ordura arte zenbait familiaren esku egon zena, baina hurrengo 300 urteetan, kargua desagertu arte, Guevara izena zutenek eraman zutena.
Italian zenbait familia noblek lehen Gebara italiar haren oinordekotza hartu zuten geneaologietan, bereziki Guevara de Guevara izenekoak (Arpaiako markesak) eta Guevara Suardo familia, Bovinoko dukerriko agintari tradizionalak.
Grandpré (Ardenak)
Grandpré Frantziako udalerri bat da Ardenak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 256 etxebizitza zeuden, 207 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 17 bigarren erresidentzia ziren eta 32 hutsik zeuden. 190 etxeak ziren eta 64 apartamentuak ziren. 207 etxebizitza nagusietatik 127 bere jabearen bizilekua ziren, 71 alokairuan okupaturik zeuden eta 9 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 18 etxek bi zituzten, 31 etxek hiru zituzten, 36 etxek lau zituzten eta 117 etxek bost zituzten. 135 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 101 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 67 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 307 ziren, horien artean 229 aktiboak ziren eta 78 inaktiboak ziren. 229 pertsona aktiboetatik 214 lanean zeuden (137 gizon eta 77 emakume) eta 15 langabezian zeuden (7 gizon eta 8 emakume). 78 pertsona inaktiboetatik 27 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 35 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Grandpré udalerrian 197 unitate fiskal zeuden, 431 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.438 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 34 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 7 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 14 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 iturginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 3 albaitariak eta 2 jatetxeak.
2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 okindegi zen, 1 harategi zen eta 1 drogeria zen.
2000. urtean Grandpré udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.611 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen. Grandpré udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 174 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kapadozia
Historia eta kultura aberatsekoa izanda, herrialdeko turismoaren baliabide nagusietakoa da. Naturaren aldetik, erdi basamortuko paisaia ikusgarriak daude eskualdean, haizeak eta erosioak sortutako harri eta hondarrezko forma bitxiak erakusten dituena.
Hau guztia dela eta, UNESCOk 1985ean Gizateriaren Ondaretzat hartu zituen Kapadoziako inguruneak.
Historia
Persiar Inperioa desagertu ondoren, Ariarates I.a (K.a. 405-K.a. 322), lurraldeko errege eta gobernari bihurtu zen, eta Kapadoziako Erresuma zabaldu zuen Itsaso Beltzeraino. Bakean bizi izan ziren Alexandro Handia hil arte, gainbehera hasi zenean.
Erromatar Inperioaren probintzia izan zen I. mendean, Cappadocia izenarekin, bi mende geroago Armenia Prima eta Armenia Secunda lurraldeetan banatu zuten eta VI. mendean Cappadocia Prima eta Cappadocia Secundatan.
Jesukristoren ondorengo lehendabiziko mende horietan kristautasunaren hastapeneko komunitateak sortu zituzten bertan, erdi ezkutuan eta hainbat lekutan lur azpiko hiriak eraikiz, gaur egun ere orduko aztarnak ikus daitezkelarik.
Azkenik, Otomandar Inperioaren garaian Nevşehir hiria sortu zuten, XVIII. mendearen hasieran, eta gaur egun ere eskualdeko hiri nagusia da.
Kultura ondarea
Eskualdea arras aberatsa da eremutarren kobazulo eta antzinako labar-monasterioei dagokienez, munduko ingurune zabalenetarikoa mota honetakoa barne hartzen duelarik. IV. mendean lehenengo eremitak joan ziren ingurune honetara, eta gaur egun Göreme eremuan haitz kontzentrazio handiena dago, eskualdean zehar beste hainbat sakabanatuta badago ere. Tokalı, Elmalı, Barbara, Yilanlı, Karanlık eta Çarıklı elizak nabarmentzekoak dira Göremen, XI. mendekoak direnak eta haitzen barruan egindakoak daudenak.
Aketegi
Aketegi (1.551 m) Aizkorriko mendilerroan dagoen tontor bat da, Gipuzkoan. Maiz nahasten da gertu dauden Aitxurirekin eta Aketegi erpinarekin.
Denbora luzez Aketegi erpina mendilerroko punturik altuena zela uste izan zen. Hala ere, 1980ko hamarkadaren bigarren erdialdean eginiko neurketa zehatzek demostratu zuten Aketegi altuagoa dela, 1.551 metrorekin. Beraz, Euskal Autonomia Erkidegoko punturik altuena da. Nahiz eta beste mendi batzuk bezain ezaguna izan ez, 943 metroko goragunea du, Euskal Herria osoan errekorra izanik.
Azken hamarkadetan mendi hau Aitxuri bezala izan da ezaguna. 2016an Lenbur Fundazioa eta Zegamako udalak bultzatutako ikerketa baten ondoren ikusi da Aketegi dela tontor honi dagokion tradiziozko izena eta Aitxuri dela gertu dagoen beste tontor bat.
Dashiki
Dashikia Afrika mendebaldean erabilitako gizonek jazteko jantzi koloretsua da. Antza, Nigerian sortu zen. Afrikatik kanpo ere ikus daiteke, esaterako Ameriketako Estatu Batuetan edo Frantzian. Gorputz erdia estaltzeko erabiltzen da. Emakumeek pareko janzkera dute, kaftan izenekoa. Dashiki Hausa hizkuntzatik dator, euskaraz "alkandora".
Dashiki motak
Jantzi hau forma edo ezformala izan daiteke. Normalean oso askatua eramaten da eta lepoak V itxura du. Brodalan deigarriak izaten dituzte. Koloreek esan nahi desberdinak adierazten dituzte:
Pilotaleku
Pilotalekua pilota jokatzen den joko eremu laukizuzena da. Antzina, pilotalekuak belar soroak (soropil edo pilota soro izenekoak) ziren, hormarik gabe; gero, plazak, oraindik hormarik gabe; eta, gaur egun, gehienek horma bat, bi edo hiru dituzte (gutxienez alde bat paretarik gabe dutela). Bada lau hormako pilotalekua ere, hormaz erabat inguratua: trinketa. Pilotaleku hormadunari frontoia ere esaten zaio.
Ezaugarriak
Gaur egungo pilotalekurik ohikoena 10 metro garaiko pareta batez, biz edo hiruz osatua dago, eta neurri hauek izan ohi ditu: 10 metro garai, 10-11 metro zabal eta 30-54 metro luze. Ipar Euskal Herrian, pilotaleku ireki gehienek pareta bakarra dute.
Ezkerreko pareta luzeak ezker pareta du izena. Haren eskuinera dago pareta garrantzitsuena, frontis izenekoa. Frontisean, lurretik metro batera, burdinazko xafla bat dago, txapa; pilotariak pilota jo ondoren, pilotak xafla horren eta goialdeko beste xaflaren artean jo behar du, tantoa ona izango bada (pilotariak jotzen duenetik frontiseraino, ezker pareta besterik ezin du ukitu pilotak). Pilotalekuaren atzealdean dagoen pareta txikiari errebote deitzen zaio.
Lurrean, beste bi marra daude, labur (edo motz) eta luze (edo pasa) izenekoak. Pilota sakatzen denean, bi marra horien artean egin behar du botea, ona izan dadin. Ezker pareta marra zenbakidunez beterik dago, frontisetik erreboterainoko distantzia adierazteko: koadroak dira. Koadroaren zenbakia zenbat eta handiagoa izan, frontisetik urrunago egongo da, eta errebotetik hurbilago.
Esku huskako pilotan, oro har, sakea lau koadrotik egiten da, eta pilotak, frontisa jo ondoren, lau eta zazpi koadroen artean egin behar du punpa. Hala ere, pilota aldaera batetik bestera eta kategoria batetik bestera aldatzen dira sakerako koadro horiek.
Pilotaleku motak
Gaur egun honako motak aurki daitezke:
Bitxitasunak
Jorge Oteizaren arabera, pilotalekuak «hutsaren» edo euskal estetikaren «hustasunaren» adierazle nagusi dira, harrespilekin batera.
Seich
Seich Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Seich udalerrian erroldatutako biztanleak 71 ziren. Familiak 35 ziren, horien artean 13 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 9 bakarrik bizi ziren emakumeak), 13 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 9 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Romery (Marne)
Romery Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Seich
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 59 etxebizitza zeuden, 34 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 20 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. 57 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 34 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 2 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 7 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 21 etxek bost zituzten. 26 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Romery (Marne)
Biztanleria
2007an Romery udalerrian erroldatutako biztanleak 158 ziren. Familiak 62 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 23 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 27 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Seich
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 40 ziren, horien artean 28 aktiboak ziren eta 12 inaktiboak ziren. 28 pertsona aktiboetatik 25 lanean zeuden (11 gizon eta 14 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 12 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 4 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Romery (Marne)
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 85 etxebizitza zeuden, 62 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 4 bigarren erresidentzia ziren eta 19 hutsik zeuden. 77 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 62 etxebizitza nagusietatik 51 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 8 etxek hitu gela zituzten, 14 etxek lau zituzten eta 41 etxek bost zituzten. 53 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 28 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Seich
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Seich udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Romery (Marne)
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 113 ziren, horien artean 89 aktiboak ziren eta 24 inaktiboak ziren. 89 pertsona aktiboetatik 87 lanean zeuden (42 gizon eta 45 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 24 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 10 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Romery udalerrian 65 unitate fiskal zeuden, 164 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 27.319 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 zurgina eta 1 ile apaindegia.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra etxerako tresna denda bat zen.
2000. urtean Romery udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 51 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Mariche herria
Mariche herri gaur egungo Venezuelan espainiarrak heldu aurretik bizi zen herri indigena izan zen, dagoeneko desagertuta.
Datu gutxi
Haien inguruan ez daude datu asko. Antza denez herri hau Caracasti gertu dagoen Filas de Marichen bizi zen; hortik datorkio izena inguru hori. karibe herrietatik gertu bizi ziren, bestetik. Ikerlari batzuen ustez herri hau ere Guyanetan bizi izan zen ere bai.
Tamanako kazikea izen zen haien agintari bat, ezaguna 1560 eta 1570 hamarkadetan espainiarrei aurre egiten saiatu zelako.
2078 Nanking
2078 Nanking asteroide gerrikoan aurkitutako 2078. asteroidearen izena da. 1975eko urtarrilak 12an aurkitua izan zen Nankingo Mendi Gorrindoleko Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa 1975 AD zen. Bere izena Nankin hiriagatik jasotzen du.
Mahaxte
Mahaxte (frantsesez Vendémiaire) errepublikar egutegiko lehen hila da.
Gregoriotar egutegira ekarrita, irailaren 22tik urriaren 21era irauten du gutxi gorabehera, urtearen arabera. Libra zeinuaren aldiarekin ia bat dator.
Jatorrian «mahats biltzetik dator, irailetik urrira egiten baita», egutegia taxutzeko batzordearen izenean biltzar nazionalari Fabre d'Églantinek aurkeztutako txostenean ageri denez. Mahats-biltzea, ordea, Ipar Hemisferioan bakarrik egiten da garai horretan, eta errepublikar egutegia unibertsala izatea lortzeko asmoaren aurka doa hori.
Kanpo estekak
Franska revolutionskalendern
Villadangos del Páramuko geltokia
Villadangos del Páramu Espainiako Leongo probintziako tren geltoki bat da, Villadangos del Páramu udalerrian kokatuta dagoena.
Geghard monasterioa
Geghard monasterioa (Գեղարդ) Erdi Aroko armeniar monasterio bat da, Kotaik probintzian kokatua. Multzoa XIII. mendean fundatu zen. Berezitasun aipagarriena da zati bat lurrazpian dagoela, haitzetan zulatua, non monjeek liturgia egiten zuten.
Behinola, bere izena "40 aldareko monasterioa" edo 7 elizako monasterioa" zen, Goi Erdi Aroan segur aski. Gerora, Geghardavank izena hartu zuen, armenierazko "Lantzaren monasterioa", Lantza Santuaren omenez.
2000ko ekainean, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen, "Geghard monasterioa eta Goiko Azat harana " izenarekin.
Ezaugarriak
Monasterioaren inguruan khatxkar ugari daude.
3835 Korolenko
Orbitaren ezaugarriak
3835 Korolenko asteroidearen orbitak batezbeste 2,355 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 2,077 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,632 distantziara. Eszentrikotasuna 0,118 da, eta makurdura orbitala 4,06ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.9 da.
Pazko matxinada
Pazko Matxinada (Éirí Amach na Cásca, Easter Rising), Irlandan 1916ko apirilean, Pazko bigarrenez, Erresuma Batua eta Britainiar Inperioaren agintearen aurka burutu zen matxinada bat izan zen. Matxinada hau, 1798ko Irlandako matxinada ez geroztik errepublikarrek Irlandaren kontrola bereganatzeko egin zuten saiakera ezagunena bilakatu zen, bide batez Erresuma Batutik independentzia lortzeko helburu edo asmo garbiz.
Irlandar Anaitasun Errepublikarraren Gerra Kontseiluko zazpi kideek aurrez antolatuta, saiakera errepublikar iraultzaile hau 1916ko apirilaren 30an jazo zen, Patrick Pearse abokatua buru zuten Irlandar Boluntarioen zati batek (Irlandako Errepublikar Anaitasunaren adar armatua) eta James Connollyren Irlandar Armada Hiritarrak, Dublin hirian kokaleku garrantzitsuak hartu zituztenean, Irlandako Errepublika aldarrikatu zuten.
Gertaera hau, irlandar independentziaren prozesuko aldi erabakigarritzat hartzen da, halere irlandar nazionalismoa eta irlandar errepublikanismoaren barneko zatiketa ere ekarri zuen, garai hartan irlandar nazionalismo autonomistak Britainiar Koroaren menpeko autonomia mugatu bat onartu baitzuen, autonomi gobernuaren hirugarren Legean gauzatzen zelarik (Home Rule), 1914an onartua eta Lehen Mundu Gerra garaian ezeztatua izan zelarik; aldiz irlandar errepublikanismoa Irlandako Errepublika independente baten aldekoa zen.
Matxinada sei egunetako etengabeko norgehiagoka eta borroken ondoren britainiar soldaduek guztiz zanpatua zuten, halere britainiar garaipen militarra izan arren, benetazko arrakasta edo garaipen morala matxinatuentzat izan zen, Irlandaren independentziaren auzia mundu mailara agerrarazi eta matxinatuek ordurarte zuten irlandar gehienen babesa lortzeaz gain Irlandako Independentzia Gerraren hastapena suposatu baitzuen.
Aurrekariak
1800eko Batasun Agiriak Britainia Handiko Erresuma eta Irlandako Erresuma elkartu eta Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua sortzeaz gain Irlandako Parlamentua deuseztatu eta Irlandari Erresuma Batuko Legebiltzarrean ordezkaritza eman zion. Jada hasieratik irlandar nazionalista asko batasuna nahiz herrialdearen zapalkuntzaren aurka agertu ziren.
Matxinadaren antolaketa
IRBren planak laister aurkitu zuen lehenbiziko oztopa: Irlandako Hiritar Armadaren edo ICA (Irish Citizen Army) talde sindikalista eta sozialistaren buruzagia zen James Connolly eskoziarrak beste alderdi politiko batzuk ekintzara iragateko asmorik ez izan ezkero euren kabuz matxinada bat gauzatzeko mehatxua jaurtiki baitzuen (une hartan Connolly eta Irlandako Hiritar Armada erakundea IRB erakundearen asmoei buruz ezjakitun zeuden). Connollyren ICA erakundeak 200 kide besterik ez zituenez, parte hartuko lukeen edozein ekintza porrot ziurra izango litzateke, ondorioz honek Irlandar Boluntarioen matxinada batek arrakasta izateko aukera guztiak zapuztuko lituzke. Honela bada, IRB erakundeko buruzagiak Connollyrekin biltzartu eta beraiekin batu zedin konbentzitu zuten. Hurrengo Aste Santuan denak batera ekintzara pasatzeko erabakia hartu zuten.
Britainiarrek erakunde eta talde hauen barnean zituzten informatzaileak neutralizatu asmoz, Irlandar Boluntarioak erakundek Pearse buruzagiak hiru egunez "martxa eta ariketa" militarrak antolatu eta burutzeko agindua eman zuen (egun horien artean Pazko Igandean zegoelarik). Egitasmo honen ideia erakundearen benetako errepublikarrak (bereziki IRB erakundeko kideak) matxinada noiz jazoko zen ohartaraztea izan zen, aldiz, MacNeillen gizonek eta Dublingo gazteluko britainiar agintariek agindu hura literalki hartu eta ariketa militar arrunt batzuei garrantzirik eman gabe matxinadak ustekabean hartuko lituzke. Noski, hura hala gertatuko zela suposatzea, gehiegi suposatzea zen, MacNeill segituan ohartu zen han benetan antolatzen ari zenaz eta hura geldiarazteko "Dublingo gaztelukoei deitu ez beste, edozer gauza egiteko gai zelako" mehatxua egin zuen. Nahiz eta MacDemorttek MacNeilli Sir Roger Casementen ardurapean Kerry konderriko kostaldean matxinada hartan erabiltzeko armez beteriko alemaniar itsasontzi bat lehorreratu zelako albistea eman eta ekintzaren baten antolatzaile gisa jarri izan, hurrengo egunean itsasontzi hura hondoratua izan zela jakin bezain laster MacNeill bere aurreko pentsaerara itzuli zen. MacNeillek bere aldekoen laguntzaz, bereziki Bulmer Hobson eta O'Rahillytarrak, Irlandar Boluntarioak erakundeko kide guztiei igande hartako programatuak zituzten ekintza guztiak bertan behera uzteko kontragindua eman zuen. Halere, hau matxinada hura egun bakar batez atzeratu eta matxinatuen kopurua nabarmen murrizteko besterik ez zuen balio izan.
Antolatzaileak
Britaniar Gobernua eta Komunikabideen "ustetan" 1916ko Pazkoko matxinadako gertakarien "atzean" Sinn Fein alderdi politiko txikia zegoen, nahiz eta hau egiazki ez zen horrela izan. 1916ko Pazkoko matxinadaren antolatzaile nagusiak erakunde edo talde errepublikar hauek izan ziren:
Pazko astelehena
1916ko apirilaren 24a, astelehena, Pazko eguna, goizean-goiz 1.200 boluntario eta Irlandako Armada Hiritarreko kideak Dublingo erdigunean gotortu ziren. James Connollyren aginduz 400 boluntario eta Irlandako Armada Hiritarreko kidez osatutako beste talde bat Liberty Hall eraikinean gotortu ziren.
Matxinatuen koartel nagusia O'Connell Street kaleko Posta Bulego Nagusian ezarri zen, bertan James Connolly komandante militar nagusia eta Kontseilu Militarreko beste lau kide zeuden: Patrick Pearse, Tom Clarke, Seán Mac Dermott eta Joseph Plunkett. Posta Bulego Nagusia okupatu ostean, matxinatuek eraikinean bi irlandar bandera errepublikar zintzilikatu eta Pearsek Irlandako Errepublikaren Aldarrikapena irakurri zuen.
Nahiz eta Irlandako britainiar agintaritzaren egoitza nagusia zen Dublingo gaztelua arinki zaindua egon, Seán Connollyren agindupeko taldeak hura bereganatzen huts egin zuten. Zaindaritzan zegoen polizia bat tiroz hil eta guardia-gelan zeuden soldaduak menderatu zituzten. Sir Matthew Nathan idazkari ordea tiro hotsez oharturik, gainontzeko zaindariei gazteluko ateak itxitzen lagundu zuen. Matxinatuek Dublingo udaletxea eta aldameneko eraikinak bereganatzea lortu zuten. Hiriaren erdigunean dagoen Trinity College unibertsitatearen eraikina bereganatzen ere huts egin zuten, bertako ikasle unionistek talde soil armatu batek arrakastaz defendatu baitzuen. Eguerdian Irlandar Boluntarioek eta Fianna taldeko kideek Phoenix parkeko Magazine gotorlekua eraso eta bertan topatu zituzten zaindariak desarmatu zituzten, haien armez bereganatu eta matxinadaren hastapena adierazteko gotorlekua jo eta bertan lehertzeko asmoz. Gotorlekua lehertu zuten baina armak bereganatzeko saiakeran huts egin zuten.
Matxinadak britainiar militarrak erabat ezustean harrapatu zituen eta haien erantzuna lehenbiziko egunean orokorrean koordinaziorik gabea izan zen. Britainiar zalduneriko bi gudaroste bana Four Courts eta O'Connell Street kalera bidaliak izan ziren, tiroketen egoera zein zen eta indar matxinatuen galerak ikuskatzera. Mount Street kalean Lehen Mundu Gerrako beteranoak ziren Boluntarioen Gudarosteak indar matxinatuekin talka egin zuen eta haietako lau soldadu Beggars Bush koartelera iritsi aurretik matxinatuen tiroz hil ziren.
Asteartetik larunbatera
Lord Wimborne, teniente jaunak, astearte gauez hiriburuan lege martziala ezarri eta botere zibila William Lowe brigadier-jeneralari eman zion. Indar britainiarrek beren hasierako ahalegin guztia Dublingo gazteluko sarbideak babestu eta Liberty Hall eraikinean zegoela uste zuten indar matxinatuen kuartel nagusia isolarazten ipini zuten. Lowe britainiar tenienteak zeri aurre egiten zion jakin gabe nahiko geldo erantzun zuen, eta apirilaren 25eko lehenbiziko orduetan Curragheko kanpalekutik silik 1.269 soldaduren buru zela hiriburura iritsi zen. Udaletxea astelehen goizez Dublingo gaztelua eraso zuen talde matxinoa garaituz bereganatu zuten.
Matxinatuek Dublingo bi tren geltokiak nahiz bi portuak bereganatzen huts egin zuten, bai Dublingo portua nahiz Kingstowngoa ere. Ondorioz, hurrengo astean, britainiarrek Ingalaterratik itsasoz eta Curragheko gotorlekutik milaka soldaduz osatutako errefortzuak ekartzeko gai izan ziren. Astearen amaieran, britainiar indarrek hirian 16.000 soldadu elkartzea lortu zuten. Bere su eta tiro ahalmena Athloneko gotorlekutik ekarri eta Phibsborough udalerriaren iparraldean eta Trinity College unibertsitatean jarritako artilleriaz osatu zen, gainera Helga patruila-ontzia Kingstongo portutik atera eta Liffey ibaian goruntz hiriaren erdigunean barneratu zen. Apirilaren 26an Trinity College unibertsitatea eta Helga patruila-ontziko artilleriak Liberty Hall bonbardatu zuten, gainera Trinity College unibertsitateko artilleriak beste matxinatuen kokaleku batzuk ere bonbardatzen hasi zen, lehenbiziko Boland's Mills eta jarraian O'Connell Street kaleko kokalekuak.
Matxinatuen kokaleku nagusiak ziren Posta bulego Nagusia, Jacob's lantegia eta Boland's Mill eraikinean borrokaldi gutxi eman ziren. Britainiarrek kokaleku horiek soldaduz zuzenean eraso beharrean bonbardatu egin zituzten. Posta Bulego Nagusian zegoen boluntario matxinatu baten hitzetan, "ia tirorik ez genuen egin, jomugarik ez baitzegoen". Era berean, Michael Mallineen agindupean zegoen Hiritar Armadako taldea gotortuta zegoen St Stephen's Green parkeko kokalekuaren defentsa geroz eta zailagoa bilakatuz joan zen, britainiarrek aldameneko Shelbourne hotela eta eraikinetan frankotiratzaileak eta metrailadoreak jarri baitzituen. Ondorioz, Mallinen gizonak Royal College of Surgeons eraikinera erretiratu ziren, bertan gainontzeko aste osoan mantendu zirelarik. Halere, matxinatuen esku zeuden britainiar indarren hirirako sarbideetan borrokaldi latzak jazo ziren.
Ingalaterratik Dublinera bidali ziren errefortzuak apirilaren 26an Kingstowneko portua lehorreratu ziren. Grand Canalen matxinatuen esku zeuden kokalekuetan borrokaldi gogorrak jazo ondoren britainiar gudarosteak hiribururantz aurrera egin zuen. Sherwood Foresters britainiar gudarosteak Mount Street kalean Grand Canala zeharkatzen saiatu zen unean hainbat alditan su gurutzatuaren erdian topatu zen. Hamazazpi matxinoek britainiarren aurreraldia arrakastaz geldiaraztea lortu zuten, tartean 240 britainiar soldadu hil edo zaurituz. Nahiz eta inguruko kanalean barna sarbide alternatiboak egon, Lowe jeneralak bere soldaduei Mount Street kaleko kokaleku matxinatuaren aurkako eraso zuzena egin zezaten agindu zien. Azkenean britainiarrek matxinatuen kokalekua bereganatzea lortu zuten, inguruko Boland's Mills kokalekuko matxinoek behar adina gizonez ez defendatzeak ere britainiarrei kokalekuaren bereganatzea erraztu zien, baina jazotako borrokaldien ondorioz, kokaleku horren bereganatzeak britainiarren aste guzti hartako galeren 2/3ak suposatu zituen, aldiz, matxinoek lau boluntario besterik ez zituzten galdu.
South Dublin Uniongo matxinoen kokalekuan (gaur egun St. James ospitalea dagoen lekua) eta kanaletik mendebalderago dagoen Marrowbone Lane kokalekuan britainiar gudarosteak sekulako galerak jasan zituen. South Dublin Union kokalekua eraikin multzo handi batez osatua zegoenez, erakin horien inguruan eta barnealdean borrokaldi latzak jazo ziren. Ekintza hauetan zehar larriki zauritua izan zen Cathal Brugha ofizial matxinoa nabarmendu zen. Astearen amaieran, britainiarrek South Dublin Uniongo zenbait eraikin bereganatu arren, beste batzuk matxinoen eskuetan jarraitzen zuten. Bestalde britainiar gudarosteek alferrik burututako beste erasoaldi zuzenetan ere galerak izan zituzten, Marrowbone Lane destilategikoa kasu.
Aste honetako borrokaldien hirugarren eszenatokia Four Courts eraikinaren atzealdean dagoen North King Street kalea izan zen, bertan britainiarrak ongi gotortutako matxinoeen kokalekua erasotzen saiatu ziren. Kokaleku honetako matxinoen buruzagitzaren errendimenduaren unean Taylor kolonelaren agindupean zegoen Hegoaldeko Staffordshireko britainiar errejimenduak 11 hildako eta 28 zaurituen truk kale hartan barna 140 metro aurrera egitea bakarrik lortu zuen. Britainiar indarrek beren haserraldian kale hartako etxeetan sartu eta boluntario matxinatuak izatea leporatu zieten 15 zibil baioneta edo tiroz hil zituzten.
Errendizioa
Posta Bulego Nagusiko kokalekuan gotortuta zeuden matxinatuek hainbat egunetan bonbardaketak jasan ondoren eraikina laga beharra izan zuten. Connolly bala batek txonkatilean zauritu ondoren ezgaitua helbarri gelditu zenez, komando matxinatuen agintea Pearseri pasatu zion. Britainiarren erasoladi batean O'Rahilly hil zuten. Matxinatuek Posta Bulego Nagusitik oharkabean ateratzeko asmoz eraikinaren hormen azpitik aldameneko etxeetara zihoazen tunelak eraiki zituzten, Moore Street 29. zenbakian ezarri zirelarik. Apirileko 29ko larunbatean kokaleku berri honetan, jada bertatik zibilen gehiago hil gabe irtetea ezinezkoa zitzaiela jabetu ostean, Pearsek matxinatu guztiei errenditzeko agindua eman zien. Pearse bera pertsonalki Lowe brigadier jeneralari inongo baldintzarik gabe errenditu zitzaion. Errenditze agiriak honakoa zioen:
Posta Bulego Nagusia aste osoan zehar britainiarrek bereganatu zuten matxinatuen kokaleku bakarra izan zen. Gainontzeko matxinatuen kokalekuak Pearseren errendizio aginduaren ondoren bakarrik errenditu ziren, agindua Elizabeth O'Farrell erizainaren bidez iritsi zitzaien. Hortaz, igandera arte noizbehinkako borrokak jazo ziren, egun hartan gainontzeko kokalekuei errendizio agindua iritsi baizitzaien. Britainiar indarren agintea Lowetik Dublinera iritsi berri zen John Maxwell jeneralaren eskuetara igaro zenez, azken hau errendizio unean britainiar indarren agintean zegoen. Maxwell jenerala Irlanda osoko denboraldi baterako gobernadore militarra izendatua izan zen.
Matxinada Dublindik kanpo
Pazko bezperako igandetik aurrera Dublindik kanpo Irlandar Boluntarioen hainbat unitate mobilizatu ziren, baina Eoin MacNeillen kontraginduaren ondorioz, gehienak etxera borrokatu gabe itzuli ziren. Gainera, britainiarrek matxinatuek atzerrian erositako Aud ontziko alemaniar armak topatu zituztenaz, boluntarioen pobintzietako unitateak oso gaizki armatuak zeuden.
Hegoaldean, Cork hirian, igande hartarako 1.200 boluntario Tomás Mac Curtainen agindupean prest zeuden, baina Dublingo Irlandar Boluntarioen zuzendaritzako agindu kontrajarriak jaso ondoren sakabanatu egin ziren. Boluntario haien gehiengoaren amorrurako, elizgizon katolikoen presiopean MacCurtainek asteazkenean bere gizonen armak britainiarrei laga zizkien. Corken jazo zen ekintza bortitz bakarra Kent anaiak Royal Irish Constabulary poliziak haiek atxilotzera zihoazenean aurre egitean gertatu zen, polizia bati tiro egin baitzioten. Tiroketan anaietako bat hil zuteen eta bestea geroago exekutatua izan zen.
Pescina
Pescina Italiako udalerri bat da. L'Aquilako probintzian kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Lake McMurray (Washington)
Lake McMurray Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Skagit konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Arabiera
Arabiera estandar modernoa hizkuntza idatziari dagokio, eta eskoletan, unibertsitateetan eta lantoki askotan horixe irakasten da; halaber, gobernuek eta komunikabideek darabilte. Bi aldaera formalak elkarrekin taldekatzen dira arabiera literario (fuṣḥā) izenarekin, 26 estatutako hizkuntza ofiziala dena, Islamaren hizkuntza liturgikoa. Arabiera estandar modernoaren gramatika arabiera klasikoaren jarraipena da, eta haren lexikoa ia bera da. Hala ere, eguneroko hizkuntzan erabiltzen ez diren egitura gramatikal batzuk eta esanahi zehatzik ez duten hitzak kanporatu dituzte, eta hitz egiten diren aldaeretako eraikuntza eta hitz batzuk ere hartu ditu. Hitz horietako gehienak Aro Modernotik aurrera sortu diren kontzeptuak izendatzeko erabiltzen dira.
Pazko matxinada
Matxinada Dublindik kanpo
Era berean, iparraldean, Irlandar Boluntarioen konpainiak Tyrone konderriko Coalisland udalerrian mobilizatu ziren, Belfast hiriko Irlandar Anaitasun Errepublikarreko presidentea zen Dennis McCulloughen agindupeko 132 gizon gehitu zitzaizkielarik. Halere, hein handi batez Dublingo kontraginduak sortutako nahasmenaren ondorioz errepublikar indarrak borrokatu gabe sakabanatu ziren.
Ashbourne
Dublindik kanpo jazo zen neurri handiko borrokaldi handi bakarra Meath konderriko Ashbourne udalerrian eman zen. Thomas Ashek zuzendua eta Richard Mulcahy bigarren buruzagi zuen eta 60 gizonez osatutako Dublingo Boluntarioen Brigadako 5. bataloioa (Fingal bataloia izenez ere ezaguna) Swords udalerrian mobilizatu eta Royal Irish Constabulary poliziaren koartela eta posta bulegoaren jabe egin zen. Aldameneko Donabate eta Garristown udalerrietan ere gauza berbera egin zuten, ondoren Ashtown udalerriko RICko koartela erasotuz.
Koartelen eraso unean Slane udalerriko RICren patruila bat tiroketaren erdian agertu zen, ondorioz RICko 8 polizia hil eta 15 zauritu ziren. Bi boluntario ere hil eta bost zauritu ziren. Zibil bat jasandako zaurien ondorioz ere hil zen. Ashen gizonek larunbatean erredintzeko agindua jaso arte Dublindik hurbil dagoen Kilsalaghan udalerrian kanpalekua egin zuten.
Enniscorthy
Apirilaren 27ko ostegunean, Wexford konderrian, Robert Brennan, Seamus Doyle eta J R Etchinghamen agindupeko 100 boluntario Enniscorthy udalerriaz nagusitu ziren. Bertako RICko koartelaren aurkako eraso labur eta arrakastarik gabea burutu zuten, baina koartela bereganatzeko gai ez zirela ikusirik, isolatzea erabaki zuten. Udalerria heuren esku egon zen denboraldian, hainbat ekintza gauzatu zituzten, tartean beren egoitza nagusia bilakatu zuten Atheneum antzokiko britainiar bandera lehengailuz suntsitu edota kale desfileak.
Baztan
Baztan ([bas̻tan]) Nafarroa Garaiko iparraldeko udalerri eta haran bat da, Baztan Bidasoa eskualdean kokatuta. Izen bereko ibaiaren arroan kokatua, Nafarroa Beherearekiko mugan. Iruñeko merindadean dago eta hamabost herrik osaturiko udalerria da; Elizondo da herri nagusia, udalerriaren erdigunean. Urdazubi eta Zugarramurdi udalerriekin batera, Baztanaldea eskualdea osatzen du. 0 biztanle ditu; eta, 376,8 km² dituelarik, azaleraz Euskal Herriko udalerri handiena da. Hango euskalkia tarteko hizkera da, nafar-lapurteraren eta nafarreraren artekoa.
Izena
Baztan izenaren jatorria eta esanahi zehatza ezezagunak dira. Etimologia mitologiko eta fantastiko baten arabera, bat han esamoldetik omen dator, haraneko biztanleen arteko elkartasunari erreferentzia eginez. Baztan abizena badago, ziurrenik haran hartan jatorria duena. Bearnon ere bada Bastanès izeneko udalerria.
Pazko matxinada
Enniscorthy
Talde txiki bat Dublin hirirantz zuzendu zen, baina bidean britainiar soldaduz beterik zihoan tren batekin topo egin ondoren Enniscorthyra itzuli ziren (trenean 1.000 soldadu inguru zihoazen, tartean Connaught Rangers gudarosteko soldaduak). Larunbatean, boluntarioetako bi buruzagi britainiarren zaintzapean Arbour Hill espetxera zuzendu ziren, Pearsek bertan errenditzea agindu baizien.
Baztan
Izena
Udalerriak Nuevo Baztán herriari (Madrilgo Erkidegoa, Espainia) eman zion izena XVIII. mendearen hasieran, Juan Goienetxe Gaston baztandar negozio-gizonak herri berria eraiki zuenean Madrildik gertu. Haren helburua herriko lantegietan Madrilgo goi-mailako gizarte-klaseentzat produktuak ekoiztea izan zen.
Geografia
Ibai nagusia Baztan izenekoa da, haranetik ateratakoan Bidasoa deitzen dena. Ipar-mendebaldeko urak Orabidea errekak biltzen ditu, aurrerago Ugarana deitua eta Donibane Lohizunen itsasoratzen dena. Aritzakun eta Uritzate errekek, Urbakuran elkartuta, Errobi ibaiaren adar Baztan erreka osatzen dute.
Mugakideak
Udalerri eta lurralde hauek ditu mugakide: mendebaldean, Donamaria, Bertizarana, Etxalar eta Sara; hegoaldean, Erroibar, Esteribar, Lantz, Anue eta Ultzama; ekialdean, Baigorri, Banka, Aldude eta Urepele; eta iparraldean, Sara, Zugarramurdi, Urdazubi, Senpere, Ainhoa, Ezpeleta, Itsasu eta Bidarrai.
Ingurune naturala eta klima
Baztango klima ozeaniko epela da, Cfb Köppen klima sailkapenaren arabera. Ezaugarri nagusia urte osoko prezipitazio ugariak izatea da. Batez beste 1.500 eta 2.200 mm bitartean izaten dira, nahiz eta udalerriko gunerik menditsuenetan ugariagoak diren. Euri egunak 180 inguru izaten dira. Bestalde, aldaketa termikoa nahiko txikia da eta uda garaian ez da hilabete idorrik izaten. Urteko batez besteko tenperatura 10 eta 15 gradu artekoa izaten da.
Jatorrizko landaredia pagadiek osatzen zuten gune menditsuetan, hariztiak udalerriko haranetan zeuden, eta, gaztainondoak tarteko guneetan. Gizakiaren eragina dela eta, ordea, asko eraldatu da jatorrizko landaredi hori eta gaur egun 7.500 hektarea pagadi baino ez dira geratzen. Pagadiak hegoaldeko gune menditsuenetan hedatzen dira batez ere. Hariztiek, berriz, gizakiaren eragina gehien jasan zuten espezieak dira, asko bota dira eta, bai zura lortzeko bai nekazaritzarako larreak lortzeko. Birlandatutako zuhaitzek 2.100 hektarea hartzen dituzte (batez ere Otsondo-Alkurruntz eta Orabideko guneetan), Nafarroa Garaiko azalerarik handienetakoa. Intsinis pinua, haritz gorria eta japoniar laritzak erabili ziren birlandaketetarako.
Mendiak
Haraneko tontor nagusien artean Saioa (1.418 m) dugu eta Belate eta Artesiaga mendateen artean dago kokatuta, Irurita herririk gertuena delarik. Saioa mendilerroan aipatzekoak dira, bertzeak bertze, Loiketa, Abartan, Elorregi, Aizkoa, Urlegi, Urdintz, Bagolegiko Kaskoa, Basaburuko Kaskoa, Ezkorlako Kaskoa eta Auzkue.
Pazko matxinada
Galway
Apirilaren 29an, boluntarioek egoera hura hark atarramendu onik ez zuela ikusirik Athenry udalerria laga zuten. Boluntario horietako asko matxinadan zehar atxilotuak izan ziren, tartean "tximista bezain azkar" ihes egiten saiatu zen Mellows bera. Britainiar errefortzuak mendebaldera iritsi zirenerako jada matxinada desegina zegoen.
Galerak
Britainiar Armadak guztira 116 hildako, 368 zauritu eta 9 desagertu izan zituela berri eman zuen. RICko hamasei polizia hil ziren eta 29 zauritu. Hildako matxinatu eta zibilak 318 izan ziren, zaurituak berriz 2.217. Irlandar Boluntarioek eta Irlandako Armada Hiritarrak matxinadan 64 kide hil zirela berri eman zuten, baina irlandarren galerak ez zeuden matxinatu, RICko polizia eta zibil gisa banatuak, guztiak irlandarrak baiziren. RICko hildako 16 polizia eta Britainiar Armadako hildako 22 soldadu irlandarrak ziren. 1916ko maiatzean britainiar familiak Dublingo gaztelura iritsi ziren, matxinadan zehar hildako heuren senideen gorpuak berreskuratu eta hileta nahiz lurperatzeak antolatu eta ospatu asmoz. Inork bere aldarrikatu ez zituen britainiarren gorpuak Grangegorman hilerri militarrean hileta militarra jaso ondoren lurperatu ziren.
Pescina
Mugakideak
Pescinak honako udalerri hauekin egiten du muga: