cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alfonsina Bueno
Ibilbidea
Alfonsina Frantziako Erresistentzian sartu zen, eta 1940an, aitarekin eta senarrarekin batera, Francisco Ponzanek antolatutako ihes-sare klandestinoko talde bateko kide izan zen. Banyuls-sur-Merrek errepublikanoei eta antifaxistei diktadura frankistatik ihes egiten lagundu zien. Baina salatu egin zituzten eta 1943ko urriaren 30ean Gestapok aita eta neba atxilotu zituen. Azken horrek, torturatuta, Josepek Okzitaniako Tolosan zuen helbidearen berri eman zuen, eta hurrengo egunean atxilotu egin zuten. Azaroaren 2an Alfonsina ere atxilotuta zegoen, eta haren alaba lagunen eta lankideen esku geratu zen. Denak espetxeratu zituzten Toulouseko Saint-Michel espetxean. 1944ko apirilean, familia Mauthausenera eraman zuten —abuztuaren 18an, aita Hartheimeko gazteluko gas-ganberan hil zen—. Alfonsina Ravensbrück-era bidali zuten, tren bateko karga-bagoi batean. NN (Noche y Niebla, nazien sarraski-programa bat) gisa sailkatu zen, 32. barrakoian kokatu zuten eta 37884 identifikazioa esleitu zioten. Erizaintzan, likido ezezagun bat injektatu zioten umetoki-lepoan. Esperimentu horren ondorioz, osasuna betiko hondatu zitzaion, eta ezin izan zuen berriro ama izan. Kontzentrazio-eremuan baldintza beldurgarriak jasan zituen, baina sabotajeetan parte hartu zuen.
1945eko martxoaren hasieran, naziek Ravensbrücken eremua hustu zuten, eta Alfonsina —hogeita hamar bat espainiarrekin batera—Mauthausenera eraman zuten. Granito-harrobian lan egin zuen, eta "Gusen heriotzaren eskailera" delakoa jasan zuen. Han, presoek 40 kilotik gorako harriak eraman behar izaten zituzten. Bertan senarrarekin topo egin zuen berriro, eta, azkenean, Nazioarteko Gurutze Gorriak ebakuatu zituen biak apirilaren 22an, Suitzara eta handik Frantziara eraman zituen konboi batean.
San Bartolomé de Béjar
San Bartolomé de Béjar Ávilako udalerria da, El Barco de Ávila-Piedrahíta eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 46 biztanle zituen.
Bikien paradoxa
Fisikan, bikien paradoxa erlatibitate bereziko esperimentu mental bat da, non bikietako batek espazioan zehar bidaiatzen duen abiadura handiko kohete baten eta etxera itzultzean lurrean geratu den bikia baino gutxiago zahartu dela konprobatzen du. Emaitza hau harrigarria da, biki bakoitzak bestea bidaiari bezala ikusten duelako eta denboraren dilatazioaren aplikazio inozo baten arabera, bakoitzak bestea ikusi beharko luke beranduago zahartzen. Azken finean esperimentu honek, mugimendu egoera desberdinean dauden bi behatzailearen denborarekiko pertzepzioa desberdina aztertzen du.
Paradoxa hau Einsteinek proposatu zuen gaur egun erlatibitate berezia bezala ezagutzen dena garatzen ari zela. Teoria honek denbora eta espazioaren neurriak erlatiboak direla dio, eta ez absolutuak, behatzailearen mugimenduaren menpe daudelako. Testuinguru honetan planteatzen da paradoxa.
Neotropikoa
Neotropikoak Ertamerika, Hegoamerika, Mexikoko lur beheak, Karibeko uharteak eta hegoaldeko Florida hartzen ditu. Beste ekozonek baino oihan tropikal gehiago du.
Miguel Hidalgo
Bizitza
1753ko maiatzaren 8an jaio zen familia kreol batean. Jesusen Konpainiak sortutako Valladolideko (Michoacán) San Nicolás Obispo ikastetxean ikasi zuen. 1773an filosofia eta teologiako gradua lortu zuen. 1778an apaiztu zen. 1803an, Guanajuatoko Iglesia de los Dolores-eko bikario izendatu zuten. Bertan herri irakaskuntzan jardun zuen, Frantziako ilustratuen eraginpean, eta mahastizaintza, erlezaintza eta eskulangintzako proiektuak abiarazi zituen indigenen bizimodua hobetzeko.
1809an Miguel Domínguez, honen emazte Josefa Ortiz de Domínguez, Ignacio Allende eta Juan Aldamak antolatutako erregeordearen aurkako konspirazioaekin bat egin zuen. 1810eko irailaren 16an, laster atxilotuko zituztela jakinik, Grito de Dolores deitutako aldarri abertzalea egin zuen: ''«¡Viva la independencia. Viva la Virgen de Guadalupe. Muera el mal gobierno!»'' («Gora independentzia. Gora Guadalupeko Ama Birjina. Gobernu txarra kanpora!»). Hasieran erregearen aldeko mugimendua zela ematen bazuen ere, laster geratu zen agerian higikunde iraultzaile zela: gizarte erreforma (lursailak indiarren artean banatzea) eta burujabetza eskatzen zen. Esklabotasuna galarazi zuen, eta indiarrek eta mestizoek pairatzen zituzten zergak kendu eta europarren ondasunak konfiskatu zituen. Burgesiak, bere jabegoa zalantzan jartzen zuten neurri horiek ikusirik, erregezaleekin bat egin zuen. Elizako agintariek Hidalgo apaiza heretikotzat jo eta eskumikatu zuten.
Nekazari indigena eta mestizoen matxinadaren buru zela, Celayaz jabetu zen irailaren 21ean, eta irailaren 28an Guanajuaton sartu zen. Gero Valladolidera jo eta erregezaleen gudarosteari nagusitu zitzaion urriaren 30ean. Matxinatuen artean eztabaida sortu zen, ea Mexiko hiribururantz jo behar zuten. Hidalgo Guadalajarara erretiratu zen, eta 1811ko urtarrilaren 15an, Félix Callejaren soldaduen aurkako guduan, suntsiturik gelditu ziren haren osteak. Hidalgo eta haren ondokoak AEBetara ihes egiten saiatu ziren, baina 1811ko martxoaren 21ean atzitu zituzten Acatita de Bajánen (Texas eta Coahuilaren arteko mugan). Haren kontrako epai bikoitza –zibila eta eliz aldekoa– eginik, fusilatu egin zuten uztailaren 30ean.
2329 Orthos
2329 Orthos asteroide baten izena da. azaroaren 19an aurkitu zuen H.-E. Schuster-ek La Silla Behatokitik.
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1976 WA izena zeraman.
Orbitaren ezaugarriak
2329 Orthos asteroidearen orbitak batezbeste 2,407 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 0,828 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 3,986 distantziara. Eszentrikotasuna 0,656 da, eta makurdura orbitala 24,45ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 14.5 da.
Henioloba
Henioloba Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Henioloba bifacis da.
Eärwen
Eärwen (eh-ar-wen ahoskatua) Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den pertsonaia bat da. Elfo bat da, Alqualondëko Olwëren alaba, Finarfinen emaztea eta Galadrielen ama.
Finarfinekin, Galadrielez gain, beste hiru seme izan zituen: Finrod, Angrod eta Aegnor. Gainera zenbait neba ere izan zituen. Amanen egon zen Noldorren erbesteratzearen ondoren egon zen. Fingolfinen emaztea zen Anairë zuen lagun min bezala. Ustez, Finarfinekin bizi izan zen. Thingolen iloba eta Luthienen lehengusina da.
Bere edertasunagatik zen ezaguna: "Eärwenen ilea zilarraren pareko izar dizdiratsua zen", Olwërena bezala, eta bere seme Finrodek honako hau esan zuen bere amari buruz: "Urrutiko lurraldeetako amets eta itsasoen sekula ikusi gabeko maitasuna".
Litekeena da Noldorren erbesteratzearen ondoren Eärwen Eldamarreko erregina bihurtu izana Finarfinekin batera.
Stara Dąbrowa udalerria
Stara Dąbrowa Poloniako Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Stargard barrutian kokatuta. 112,59 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3723 biztanle zituen.
Alda Lara
Alda Ferreira Pires Barreto de Lara Albuquerque, "Alda Lara" izenarekin ezaguna (Benguela, Angola, 1930eko ekainaren 9a - Cambambe, Angola, 1962ko urtarrilaren 30a ) portugaldar hizkuntzako angolar idazle, ipuin idazle eta poeta izan zen.
Biografia
Hainbat egunkari eta aldizkaritan idatzi zuen, hala nola Jornal de Benguela, Jornal de Angola eta ABC e Ciência. Orlando Albuquerque idazle mozambikar-portugaldarrarekin ezkondu eta lau seme-alaba izan zituen. 13 urtez Portugalen bizi ondoren, Mozanbikera itzuli zen 1961ean. Hala ere, bere itzulera laburra izan zen, 1962ko urtarrilaren 30ean Canbamben hil baitzen. Hil ondoren, bere senarrak Lararen lanak bildu eta argitaratzeari ekin zion, besteak beste Poemas 1966an eta Tempo da Chuvaen 1973an. Lararen olerki eta ipuinetan batez ere amatasun eta haurtzaroko gaiak jorratzen dira, baita askatasuna eta justizia ere. Bere poesiaren zati handi batek egoera kolonialarekiko atsekabea islatzen du.
Orsogna
Orsogna Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Orsognak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Albion (Iowa)
Albion Iowako hiri bat da. Marshall konderrian kokatua dago. 2010ean 505 biztanle zituen, 1.54 kilometro koadrotan banatuta.
Labrisomus pomaspilus
Labrisomus pomaspilus Labrisomus generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Bukovice (Náchodeko barrutia)
Bukovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 348 biztanle ditu eta 2,43 kilometro koadroko azalera. Náchodeko barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1177 urtean egin zen.
Bèllòc
Bèllòc Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Belloc udalerrian erroldatutako biztanleak 65 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 39 etxebizitza zeuden, 28 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 36etxeak ziren. 28 etxebizitza nagusietatik 15 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 5 etxek bi zituzten, 1ek hiru zituen, 6 etxek lau zituzten eta 14 etxek bost zituzten. 19 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 15 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 53 ziren, horien artean 33 aktiboak ziren eta 20 inaktiboak ziren. 33 pertsona aktiboetatik 25 lanean zeuden (14 gizon eta 11 emakume) eta 7 langabezian zeuden (4 gizon eta 3 emakume). 20 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an herrian zegoen saltoki bakarra ostalaritza eta jatetxe enpresa batena zen.
Totanako geltokia
Totana Murtziako Eskualdeko tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Bèllòc
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Belloc udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Totanako geltokia
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Bèllòc
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Tejeda
Tejeda Kanaria Handia uhartean eta Las Palmasko probintzian kokatzen den udalerri kanariarra da.
Héctor Cavallero
Héctor Cavallero (1939ko urriaren 2a – 2020ko urriaren 2a) Argentinako politikari sozialista zen. Las Parejasen (Santa Fe) jaio zen. Rosarioko alkatea izan zen 1989tik 1995era. Cavallero Diputatuen Ganberako kidea izan zen 1999 eta 2003 artean.
Cavallero bere 81. urtebetetzean hil zen 2020ko urriaren 2an, Rosarion, pneumoniarekin lotutako arazoengatik.
Sarcy
Sarcy Frantziako udalerria da, Marne departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sarcy udalerrian erroldatutako biztanleak 248 ziren. Familiak 100 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 36 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 115 etxebizitza zeuden, 101 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 109 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 101 etxebizitza nagusietatik 80 bere jabearen bizilekua ziren, 20 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 2 etxek bi gela zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 19 etxek lau zituzten eta 71 etxek bost zituzten. 81 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 32 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 54 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 165 ziren, horien artean 117 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 117 pertsona aktiboetatik 114 lanean zeuden (61 gizon eta 53 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 19 erretiraturik zeuden, 16 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sarcy udalerrian 98 unitate fiskal zeuden, 251,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 23.771 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 iturgina zen, 1 jatetxe eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Sarcy udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, 645 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
La Chapelle-aux-Lys
Biztanleria
2007an La Chapelle-aux-Lys udalerrian erroldatutako biztanleak 249 ziren. Familiak 106 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 37 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 37 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Vampire Circus
Vampire Circus (euskaraz "Banpiroen Zirkua") 1971ko Robert Young ingeles zinema zuzendarial zuzendutako beldurrezko film bat da. Hammer Film Productions ekoiztetxeak ekoitzi eta Pinewood Studios estudioan filmatu zen.
La Chapelle-aux-Lys
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Vampire Circus
Adrienne Corri, Anthony Higgins, John Moulder-Brown, Lalla Ward, Robin Sachs eta Lynne Frederick aktoreek antzeztu zuten.
Fernway (Pennsylvania)
Fernway Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Butler konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
La Chapelle-aux-Lys
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Vampire Circus
Argumentua
XIX. mendea, Austriar-Hungariar Inperioa, Stetl herria. Herritarrek banpiro maltzurra den Mitterhaus kondea (Robert Tayman) hil dute. Gertaera hau arazo ugarien hasiera besterik ez da izango. Izurri batek herrian hildako ugari eragin eta inguruko herrien etsaitasuna ekarriko die.
La Chapelle-aux-Lys
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 160 ziren, horien artean 108 aktiboak ziren eta 52 inaktiboak ziren. 108 pertsona aktiboetatik 98 lanean zeuden (56 gizon eta 42 emakume) eta 10 langabezian zeuden (4 gizon eta 6 emakume). 52 pertsona inaktiboetatik 26 erretiraturik zeuden, 14 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Vampire Circus
Argumentua
Une honetantxe herrira ikuskizun izugarri bat dakarren zirku beldurgarri bat iritsiko da. Tigre-emakumea (Serena), bi anai-arreba biki hiltzaileak (Robin Sachs eta Lalla Ward) eta odol egarridun banpiro gazte batek (Anthony Higgins/Anthony Corlan) Mitterhaus kondearen heriotza mendekatu nahiko dute, horretarako haren heriotzaren arduradunak banan-banan erailez.
La Chapelle-aux-Lys
Diru sarrerak
2009an La Chapelle-aux-Lys udalerrian 100 unitate fiskal zeuden, 244 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.021 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 5 eraikuntza enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren eta 3 zurginak.
Afrosoricida
Afrosoricida ugaztun txiki plazentaridoen ordena da, Afrikan bizi dena.
La Chapelle-aux-Lys
Ekonomia jarduerak
2000. urtean La Chapelle-aux-Lys udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 931 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Peñablanca
Peñablanca edo Kakueta (1583 m) Erronkaribarreko mendi bat da, Atuzkarratz mendilerroko gailurrik altuena.
Apogon phenax
Apogon phenax Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
San Bartolomé de Corneja
San Bartolomé de Corneja Ávilako udalerria da, El Barco de Ávila-Piedrahíta eskualdean dagoena.
Andres Urrutia
Andres Maria Urrutia Badiola (Bilbo, 1954ko abenduaren 21a) notarioa, idazlea eta, 2005etik, Euskaltzaindiko burua da.
Bizitza
Batxilergo ikasketak Indautxuko Jesuitetan egin zituen. Deustuko Unibertsitatean Zuzenbide ikasketak burutu zituen, 1976an lizentziatu zelarik, abokatu-ekonomista sailean. Ondoren, notarioa izateko oposizioak prestatu zituen eta, gainditu ostean, Ondarroako notarioa izan zen, 1981etik 1994 arte eta hortik aurrera Bilbon. Deustuko Unibertsitatean Zuzenbide Fakultateko irakasle da, eta eskolak euskaraz nahiz gaztelaniaz ematen ditu.
1984tik 1988ra Euskararen Aholku Batzordeko kidea izan zen. Arlo juridikoan, hainbat lan lexikografiko eta terminologikotan hartu du parte, besteak beste "Euskara legebidean" (Gotzon Loberarekin batera), "Euskara, zuzenbidearen hizkera" eta "Bizkaiko Batzar Nagusiak eta euskara: 1833–1877" lanetan. Labayru ikastegiko kolaboratzailea ere bada.
Idazle gisa, hainbat itzulpen egin ditu (Álvaro Cunqueiroren Hareazko erlojua, Tolkienen Silmarillion edo James Joyceren Ostatua), eta bi narrazio liburu argitaratu:
1997an euskaltzain oso izendatu zuten Alfonso Irigoien ordezkatuz. Azkenik, 2005eko urtarrilaren 27an Euskaltzaindiaren buru hautatu zuten, Jean Haritxelhar ordezkatzeko. Hartara, akademiaren zazpigarren presidente bilakatu zen.
LMDS
LMDS edo Local Multipoint Distribution Service (euskaraz Irrati Uhin Bidezko Komunikazioa) datu eta komunikazioak irrati uhinen bidezkoari gabeko komunikazio sistema erabiltzen duen teknologia bat da. LMDS-k mikrouhinen banda erabiltzen du, Ka frekuentzian (28 GHz). Honen ondorioz, Seinale hauek distantzia laburretarako erabiliko dira. Ondoren, FCC-k (Federal Communications Commision) asignaturiko frekuentzia tarte estandarrak agertzen dira:
A Blokea
Frekuentziak-> Erabilitako BW
29,100 - 29,250 GHz->150 MHz
31,075 - 31,225 GHz->150 Mhz
NGC 6890
NGC 6890 galaxia bat da, Sagitarius konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
LMDS
A Blokea
Total BW del Bloque A: 1150 Mhz
B Blokea
Frekuentziak-> Erabilitako BW
31,000 - 31,075 GHz->75 MHz
31,225 - 31,300 GHz->75 MHz
Total BW Blokekoa B: 150 Mhz
Beste datu tekniko batzuk
Modulazioa: QAM edo QPSK.
Erregimen bitarra: 8 Mbps (ez dago zehaztua, batzuek 45 Mbps ematera heltzen direla diote).
Garraio protokoloa: ATM zeldak, PPP eta Ethernet airetik.
Shanor-Northvue (Pennsylvania)
Shanor-Northvue Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Butler konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Outlet
Outlet saltoki mota bat da, inbentariozko edo aurreko denboraldiko produktuak saltzen dituena. Hitza ingelesezkoa da, euskaraz "salmenta-puntu" esan nahi duena. 1930eko hamarkadan agertu ziren AEBtan. Hasieran langileentzako soilik ziren baina gero publiko osora zabaldu ziren.
Iruñeko Hiri Garraioko Kooperatiba
Cooperativa de Transporte Urbano de Pamplona (Iruñeko Hiri Garraioko Kooperatiba euskaraz, COTUP laburtua) errepide bidezko bidaiarien garraioan aritzen zen Iruñerrian.
Enpresa 1970an sortu Autobuses Pamplona enpresaren ordez, La Villavesa SA -ren filiala, hiri-garraioaren arduraduna, porrot egin berri zuena.
Langileen kooperatiba bat zen, gehienbat La Villavesa SA eta Autobuses Pamplona enpresetako langile ohiek osatua.
Historia
1969an, Autobuses Pamplona enpresaren eta, ondorioz, La Villavesa SA -ren finantza-krisiaren ondorioz, bi enpresak desagertu egin ziren, hiriarteko ibilbideak La Montañesari eta hirikoak sortu berria zen Iruñeko Hiri Garraioko Kooperatibari edo COTUP -i lagaz. Hasiera batean 97 langilek osatzen zuten kooperatiba hori, gehienak Autobuses Pamplona enpresakoak, eta "villavesa" izenekoen agintea hartzea erabaki zuten, funtzionatzen jarrai zezaten.
Garai hartan estreinatu zen COTUP konpainiaren hiri-lineak garai hartan Argentinako plazan zeuden, gaur egun Vínculo plazan, Iruñeko Lehen Zabalgunean, Pablo Sarasate pasealekutik etxadi batera.
1990ean, linea zabaldu zen Conde Rodeznotik Unibertsitate Publikora. Gainera, 'linea bitan banatu zen: 'eta . 1993an 'linea sortu zen, 'linearen distantzia murriztuz. 1995ean, 'linea bitan banatu zen: 'eta .
1990. urtean, Lurreko Garraioak Antolatzeko 16/1987 Legea onartu zen, eta horren ondoren etorri ziren Errepideko Garraio Publikoa Arautzeko 7/1998 Foru Legea eta Iruñerriko Bidaiarien Garraio Erregularra Arautzeko 8/1998 Foru Legea. Lehenengoak kontzesio guztiak bateratu behar zirela ezartzen zuen, kontzesio berri baten pean. Bigarrenak Iruñerriko Mankomunitateari ematen zizkion garraio-eskumenak, Iruñerriko 1999ko Hiri Garraioko Planak berretsitakoak, Nafarroako Gobernuak eginak.
Grégory Alldritt
Grégory Alldritt (Condom, Okzitania, ) frantziar errugbilaria da, hirugarren lerroko erdiko eta hegal postuetan aritzen dena. Top 14ko Stade Rochelaiseko jokalaria da 2017tik, eta 2019an egin zuen debuta Frantziako selekzioarekin.
Iruñeko Hiri Garraioko Kooperatiba
Historia
2004an, Veoliak La Montañesaren akzio guztiak erosi zituen, bere enpresan sartuz eta kontzesioaren titular bihurtuz.
Abaí
Abaí Paraguaiko udalerri bat da, Caazapáko departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 32268 biztanle zituen.
Stara Kamienica udalerria
Stara Kamienica Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-udalerri bat da, Jelenia Góra barrutian kokatuta. 110,5 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 5264 biztanle zituen.
Juan Errandonea
Juan Errandonea Altzaguren (Bera, Nafarroa Garaia, 1917ko ekainaren 12a - Madril, Espainia, 1967ko martxoaren 12a) apaiza eta ikerlaria izan zen. Erroman egin zituen Bibliari buruzko ikasketak. Hamazazpi hizkuntza bide zekizkien (euskara, gaztelania, latina, frantsesa, ingelesa, alemana, italiera, errusiera, turkiera, greziera, hebreera, arabiera, sumeriera, hititera, akadikoa, aramera (kaldeoa eta babiloniera) eta sumeriera irakatsi zuen Madrilgo Unibertsitatean. Erromako Biblia Institutuan hamaika urtez aritu zen ikasle. Mesopotamiar kulturan zegoen eminentzia nagusietako bat izan zeIn.
Beran familiak duen Zigardiberea baserrian gordeta dauzkate karaktere hieroglifikoz beteriko orrialdeak, Antzinako Egiptoko gramatika handi bat, idazkun kuneiformeak, testu hitita, akadiar eta babiloniarrak.
Alburnett (Iowa)
Alburnett Iowako hiri bat da. Linn konderrian kokatua dago. 2010ean 673 biztanle zituen, 2.12 kilometro koadrotan banatuta.
Bukovice (Brno-Landako barrutia)
Bukovice Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 76 biztanle ditu eta 3,18 kilometro koadroko azalera. Brno-Landako barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1406 urtean egin zen.
Amolops chunganensis
Amolops chunganensis Amolops generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Nova Geminorum 1912
Nova Geminorum 1912 edo DN geminorum Gemini konstelazioan agertutako noba bat da. 1912. urtean Herbert Hall Turner-rek deskubritu zuen. Noba horrek 3.5 magnitudeko distira lortu zuen; hogeita hamasei egunetan 3 magnitudera jaitsi zen. Orain 14koa du.
Labrisomus socorroensis
Labrisomus socorroensis Labrisomus generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Arkaitz Miner
Arkaitz Miner (Errenteria, Gipuzkoa, 1976) Euskal musikaria da.
Biografia
Hasiera batean Alaitz eta Maider, Tapia eta Leturia, Imuntzo eta Beloki, Hiru Truku taldeetan gitarrista eta biolin jotzaile gisa aritu zen, baita Mikel Markez, Petti eta Ruper Ordorikarekin ere, besteak beste.
2012an Juan Arriolarekin disko bat kaleratu zuen, Hariari tiraka. Bertan arrabita, biola, gitarra, mandolina, zapatak eta ttunttuna jo zituen. 2014an Esan diskoa atera zuen, ahotsa, gitarra akustikoa, gitarra elektrikoa, biolina, biola, mandolina eta koruak eginez.
Gaur egun Ruper Ordorikari laguntzen dion Mugalaris taldeko kide egonkorra da.
2018ko martxoak 17an Berri Txarrakekin kolaboratu du, BEC-en ospatutako kontzertuan mandolina eta biolinarekin.
Ortona
Ortona Italiako udalerri bat da, n, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Ortonak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Apogon pillionatus
Apogon pillionatus Apogon generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
NGC 6891
NGC 6891 galaxia bat da, Delphinus konstelazioan. Ralph Copelandek aurkitu zuen n.
San Bartolomé de Pinares
San Bartolomé de Pinares Ávilako udalerria da, Alberche eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 641 biztanle zituen.
Prisma oktogonal
Geometrian, prisma oktogonala oinarri oktogonaleko prisma da. Prisma oktogonala dekaedro bat da, 10 aurpegi (2 oktogono eta 8 paralelogramo), 24 ertz eta 16 erpin dituena.
La Celle (Var)
La Celle Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Var departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an La Celle udalerrian erroldatutako biztanleak 1.260 ziren. Familiak 490 ziren, horien artean 118 pertsona bakarrekoak ziren (49 bakarrik bizi ziren gizonak eta 69 bakarrik bizi ziren emakumeak), 171 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 168 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 33 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 575 etxebizitza zeuden, 500 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 40 bigarren erresidentzia ziren eta 36 hutsik zeuden. 474 etxeak ziren eta 86 apartamentuak ziren. 500 etxebizitza nagusietatik 345 bere jabearen bizilekua ziren, 136 alokairuan okupaturik zeuden eta 18 doan lagata zeuden; 19 etxek gela bat zuten, 44 etxek bi zituzten, 102 etxek hiru zituzten, 151 etxek lau zituzten eta 184 etxek bost zituzten. 381 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 229 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 229 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 805 ziren, horien artean 568 aktiboak ziren eta 237 inaktiboak ziren. 568 pertsona aktiboetatik 513 lanean zeuden (295 gizon eta 218 emakume) eta 56 langabezian zeuden (20 gizon eta 36 emakume). 237 pertsona inaktiboetatik 72 erretiraturik zeuden, 57 ikasten zeuden eta 108 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an La Celle udalerrian 478 unitate fiskal zeuden, 1.224 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.462 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 68 komertzioetatik, 3 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 12 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 10 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2000. urtean La Celle udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 304 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. La Celle udalerrian hezkuntza orokorreko lizeo bat zegoen 83 ikaslekin.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Buena Vista (Paraguai)
Buena Vista Paraguaiko udalerri bat da, Caazapáko departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 6200 biztanle zituen.
Lorca–Sutullena geltokia
Lorca–Sutullena Murtziako Eskualdeko tren geltoki bat da, udalerrian kokatuta dagoena.
Stara Kornica udalerria
Stara Kornica Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Łosice barrutian kokatuta. 118,84 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4898 biztanle zituen.
Lorca–Sutullena geltokia
Egoera
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
Oihartzun
Oihartzuna soinu edo hots islapenaren erlazioa da. Uhin ozenak perpendikularki zerbaiten aurka talka egitean sortzen da oihartzuna, eta talka honek ondoren errebotea eragiten du hasierako tokira.
Oihartzuna sortu ahal izateko, distantzia jakin bat egon behar da soinuaren fokuaren eta gainazal distiratzailearen artean. Distantzia hau hamabi eta hamazazpi metro artekoa izaten da, igortzen den soinuaren araberakoa.
Colonial Park (Pennsylvania)
Colonial Park Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Dauphin konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Labrisomus striatus
Labrisomus striatus Labrisomus generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
Haranbeltz
Haranbeltz Izura-Azme udalerriko auzoa (Nafarroa Beherea). Aipatzekoak dira XII-XIII. mendeetako San Nikolas kapera erromanikoa eta hilerriko hilarriak. XII. mendea baino lehen, priore-etxea eta erietxea zeuden Izurako Haranbeltzen, Donejakue bideko erromesen zerbitzura, eta hango prioreak bere lekua zeukan gorteetan, eliztarren artean. Frantziako Iraultzaren ondoren, zibilen eskuetara igaro ziren Haranbeltzeko ondasun guztiak.
Été 85
Été 85 2020ko François Ozonk zuzendutako film dramatikoa da, Aidan Chambersen Dance on My Grave eleberrian oinarrituta.
Sinopsia
Alexis (16 urte betetzear) itotzeko zorian da bere itsasontzia Normandiako kostaldean irauli ondoren. Zorionez, David (18 urte) agertuko da, heroi salbatzailea. Alexisek bere ametsetako laguna ezagutu berri du. Baina, uda bat baino gehiago iraungo al du amets horrek? 1985eko uda.
Paglieta
Paglieta Italiako udalerri bat da. n kokatuta dago, Abruzzo eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Paglietak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bukovina nad Labem
Bukovina nad Labem Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 222 biztanle ditu eta 4,45 kilometro koadroko azalera. Pardubiceko barrutian dago.
Chongqing Jiangbei nazioarteko aireportua
Chongqing Jiangbei Nazioarteko Aireportua (txinera sinplifikatuz: 重庆江北国际机场; pinyineraz: Chóngqìng Jiāngběi Guójì Jīchǎng), (NAGE: CKG, NAZE: ZUCK), Chongqingeko aireportu nagusia da, Jiangbei Barrutian dago, hiriaren erdigunetik 21 kilometrora. 2007an 10.355.730 bidaiari igaro izan aireportutik, eta Txinako hamargarren aireporturik erabiliena izan zen. Herrialdeko hego-mendebaldeko aireporturik garrantzitsuena da, Chongqing Airlines eta China West Air hegazkin konpainien egoitza.
Bukovina nad Labem
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1255 urtean egin zen.
Chongqing Jiangbei nazioarteko aireportua
Historia
Aireportuaren handitze lanek bi fase izan dituzte, lehena 1990eko urtarrilean zabaldu zen eta bigarrena 2004ko abenduan. Guztira bi terminal dauzka, bata Txinako hegaldiak hartzeko eta bestea nazioarteko hegaldiak hartzeko. Hegaldi gehienak Txina barruko hegaldienak diren arren (%80 inguru 2008an), pixkanaka, nazioarteko hegaldiak garrantzia hartuz joan dira. 2008. urtean bidaiariak %10 hazi ostean, udaltasuneko agintariak hirugarren terminal bat eraikitzeko proiektua aurkeztekotan dira.
Doctor Moisés Santiago Bertoni
Doctor Moisés Santiago Bertoni Paraguaiko udalerri bat da, Caazapáko departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 5720 biztanle zituen.
Saint-Germain-sur-École
Saint-Germain-sur-École Frantziako udalerria da, Sena eta Marne departamenduan dagoena, Île-de-France eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Sohano
Sohano Nahia Zubeldiak (Unama) abiatutako pop-folk taldea da Sohano. Bere kantuak laguntzeko, musikari finak ditu ondoan: gitarra elektrikoan Julien Labat (Okabe, Sister Simone, Aguxtin Alkhat), baxuan Thomas Saez (Okabe, The Sparteens, Le Mutant) eta baterian Jérôme Martineau (Sister Simone, Okabe, Le Mutant, David Cairol…). Testuak Nahiak idazten ditu, euskaraz.
Saint-Germain-sur-École
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 149 etxebizitza zeuden, 139 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. 144 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 139 etxebizitza nagusietatik 121 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 8 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 8 etxek bi zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 91 etxek bost zituzten. 114 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 61 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 72 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 241 ziren, horien artean 180 aktiboak ziren eta 61 inaktiboak ziren. 180 pertsona aktiboetatik 169 lanean zeuden (88 gizon eta 81 emakume) eta 11 langabezian zeuden (4 gizon eta 7 emakume). 61 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 26 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Suillus collinitus
Suillus collinitus Suillaceae familiako onddo espezie bat da.
Saint-Germain-sur-École
Diru sarrerak
2009an Saint-Germain-sur-École udalerrian 130 unitate fiskal zeuden, 335 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 24.838 euro zen.
Suillus collinitus
Jangarri erdipurdikoa, kendu azala eta tutuak. Nolanahi ere, hornigai gisa erabiltzen da (Sierra Morenan orein eta basurde haragien hornigai gisa erabiltzen da)
Saint-Germain-sur-École
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 18 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 6 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa eta 1 apaindegia.
Amolops compotrix
Amolops compotrix Amolops generoko animalia da. Anfibioen barruko Ranidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
José María Morelos
José María Teclo Morelos Pérez y Pavón (Valladolid, gaur egun Michoacán, 1765ko irailaren 30a - San Cristóbal de Ecatepec, gaur egun Mexikoko estatua, 1815eko abenduaren 22a) mexikar apaiz eta militarra izan zen, Mexikoko Independentziaren buruzagia.
Suillus collinitus
Deskribapena
Kapela: 4 eta 10 cm arteko diametrokoa; lehenik ganbila, gero ertza altxatuta laua. Gaztaina zurbil kolorekoa edo marroi-horia, azalarekin uztartuta dauden fibrilla marroi ilunekin, hezetasunarekin likatsua da.
Saint-Germain-sur-École
Ekonomia jarduerak
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra altzari denda bat zen.
José María Morelos
Bizitza
1789an Valladolideko apaizgaitegian sartu, eta 1795ean apaiztu zen. 1810ean, Carácuaron (Michoacán) apaiz zegoela, Hidalgoren matxinadaren berri izan zuen. Hidalgorengana jo zuen eta hark matxinada Mexikoko hegoaldera hedatzeko agindu zion. 1810eko azarotik 1811ko maiatza arte Acapulco setiatu zuen baino ez zuen hiria hartu. 1811n, Hidalgoren fusilamentuaren ostean, iraultzaren buru bilakatu zen. 1811 eta 1814 artean, Mexiko hegoalde gehiena, eta erdialdeko eskualde batzuk, konkistatu zituen. 1812an, Cuautlan, 72 egunez aurre egin zion Félix Calleja erregezalearen setioari. 1813ko irailetik azarora, Chilpancingoko Biltzarra antolatu zuen, Mexikoko lehenbiziko biltzar legegilea. 1814ko urriaren 22an, Apatzingánen (Michoacán), Mexikoko lehenbiziko konstituzioa onartu zuen Biltzarrak. Zenbait desegigoren ondoren, 1815eko azaroaren 15ean Manuel de la Concha koronelak atzeman zuen. Inkisizioak eta auzitegi militar batek epaiturik, 1815eko abenduaren 22an fusilatu zuten Mexiko Hirian.
Saint-Germain-sur-École
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Saint-Germain-sur-École udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, 225 hektarea erabiltzen.
Suillus collinitus
Deskribapena
Tutuak: Itsatsiak, horiak, luzeak, baina Suillus granulatus espeziean baino laburragoak.
NGC 6897
NGC 6897 galaxia bat da, Capricornus konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Saint-Germain-sur-École
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Suillus collinitus
Deskribapena
Poroak: Horiak, ez dute esnezko, tantatxo zuririk ateratzen, Suillus granulatus delakoaren ezaugarria.
Hanka: 5 - 9 x 1 - 1,5 cm-koa, zilindrikoa, oinarrirantz estutzeko joera du, batzuetan puntan amaitzen da. Kolore hori-zurixka du eta pikortatze hori batez apainduta dago, gero marroi bihurtzen da hondo horixkan; oinarrian arrosa kolorekoa da, mizelioaren hifen antzera.
Haragia: Zuri-hori kolorekoa; gogorra eta hauskorra gaztetan, zahartzean Boletus guztiak bezala biguna. Ez da kolorez aldatzen eta ez du usain edo zapore berezirik.
Etimologia: Suillus hitza, latinezko "su" "suis" txerri-tik dator, bere zaporeari erreferentzia eginez edo agian txapelaren izaera likatsuari erreferentzia eginez. Collinitus epitetoa latinetik dator eta “untado”, likatsua esan nahi du. Gainazal likatsuagatik.
Jangarritasuna
Jangarria, azala eta tutuak kendu egin behar zaizkio. Suillus granulatus onddoaren antzeko kalitatekoa.
Nahasketa arriskua
Suillus granulatus espeziaren antzekoa da, eta autore batzuek honen aldaera bat bezala hartzen dute; Suillus collinitus delakoak mizelio arrosa du, eta kapelan fibrilla batzuk agertzen dira azalarekin uztartuta. Eraztunik gabeko Suillus luteus baten antza ere badu.
Sasoia eta lekua
Udaren amaieran eta udazkenean. Euria egin eta egun gutxira ernetzen da. Pinu gorrietan, baina basoko soilgune belartsuetan ere ager daiteke.
Passion simple (filma)
Passion simple 2020ko Danielle Arbidek zuzendutako film dramatikoa da, Annie Ernauxen izen bereko eleberrian oinarrituta.
Sinopsia
“Iazko irailetik gizon baten zain egon naiz etengabe: deitu ziezadan nahi nuen, ni ikustera etor zedin... Gizon horrek duen guzti-guztia ezin ederragoa iruditzen zitzaidan: bere begiak, bere ahoa, bere zakila, bere haurtzaroko oroitzapenak, bere ahotsa...”
Doris Sukaldaria
Doris Freedman Sukaldaria Simpsondarrak telesaiko pertsonai bat de.
Kanpo estekak
Springfield (The Simpsons) es:Anexo:Personajes recurrentes en Los Simpson Liste des personnages récurrents des Simpson
Botere judizial
Botere judiziala edo epaitzeko boterea arau juridikoak aplikaraziz gizartean justizia administratzeaz arduratzen den estatuko boterea da. Botere legegiletik eta botere betearazletik bereizita dago, erabateko independentziaz eta askatasunez jardun dezan.
Montesquieuren botere bereizketaren teoria klasikoaren arabera, botere legegilea, betearazlea eta judiziala bereizteak hiritarren askatasuna ziurtatzen du. Teoria horren arabera, botere judizial independenteak nolabait mugatu egin dezake botere betearazle edo exekutiboa. Hain zuzen ere, botere bereizketa horretatik jaiotzen da zuzenbide estatua, non botere guztiak legearen inperiopean dauden. Hori dela eta, beste botereekiko independentea izan behar du, lege ordena hautsiz gero beste bi botereak menperatu ahal izateko eta Zuzenbidea gizarte bizitzaren elementu erregulatzaile bila dadin.
General Higinio Morínigo
General Higinio Morínigo Paraguaiko udalerri bat da, Caazapáko departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 6293 biztanle zituen.
Botere judizial
Beraz, independentea izan behar du estatuko gainerako botereekiko (legegilea eta betearazlea), kanpo presiorik gabe epaitzeko eta legeak inpartzialki aplikatzeko. Epaileek, epaitzeaz gain, epaitutakoa betearazi behar dute, eta eurei bakarrik dagokie epaitzea eta epaitutakoa betearaztea. Inpartzialtasunez eta objektibotasunez jokatu behar dute; frogetan oinarritu behar dituzte epaiak, eta ez balorazio subjektibo edo pertsonaletan.
Justizia administrazioa
a) Karrerako epaileak eta magistratuak: Epai dezaketen administrazioko funtzionarioak. Froga guztiak aztertu ondoren, gatazkak ebazten dituzte, ebatzitakoa gauzatuko dela zaintzen dute, eta independenteak dira epaitzerako orduan.
b) Justizia Administrazioaren Letraduak: Bulego judizialeko zuzendariak eta fede publiko judizialaren arduradunak dira. Hurrengo hirurak hauen menpe daude.
c) Kudeatzaileak: Mota guztietako prozesu, eginbide eta espedienteak izapidetzen/tramitatzen dituzte, eta epaile edo letraduari beharrezkoak diren probidentziak, eginbideak, aktak eta oharrak idazten laguntzen diete.
d) Izapidegileak: Izapide prozesalak gauzatzen parte hartzen dute: testuak transkribatzen, komunikazio funtzioak betetzen, eta legeek ezarritako gainerako egintzak gauzatzen.
e) Laguntza judiziala (auxilioa): zitazioak, jakinarazpenak, eta abar egiteaz arduratzen diren administrazio judizialeko funtzionarioak dira.
Herri-salataritza
Justiziaren jarduna sustatzeaz arduratzen da, legezkotasuna, herritarren eskubideak eta legeak babesten duen interes publikoa defendatzeko asmoz, Konstituzioari eta legeei jarraikiz. Ofizioz esku hartzen du eta inpartziala da, ez baititu interes partikularrak defendatzen, baizik eta legeak babestutako interes sozial eta publikoak; baina ez dira independenteak botere betearazlearekiko (fiskalburuaren menpe daude (gobernuak proposaturikoak). Bakarra da estatu osorako, eta kide bakoitzak erakundea ordezkatuz jarduten du.
Hasiera
Aurreko hiru horietako bat aurkeztu ostean, bi aukera izaten dira, eta epaileak erabakiko du zer egin: aurrera jarraitu edota kasua artxibatu.
Instrukzioa
Zigor-prozesuari dagokion fasea da, eta ikerketak egitean datza. Deklarazioa hartzen zaie lekukoei eta inputatuari, eta adituaren frogak aztertzen eta eztabaidatzen dira. Behin horiek eginda, bi aukera izaten dira: kasua artxibatzea edota, kriminalitate zantzuak egonez gero, pertsona horrekiko prozesatze-autoa onartzea, eta hitzezko judizioa egitea.
Hitzezko judizioa
Aldeek (akusatzaile zein akusatuek) beren alegazioak aurkeztu ostean, frogak egiaztatzen dira epaimahaiaren aurrean, honek epaia eman dezan. Judizioa legezkoa izateko baldintzak honako hauek dira:
Epaia
Behin hitzezko judizioa amaitu ostean, epaileak epaia edo sententzia emango du:
Errekurtsoa
Sententzia batean jasotako ebazpen judiziala aldatzeko edo ezeztatzeko helburua duen eskaria da. Errekurtsoa epaia eman duen epaile beraren aurrean edo hierarkian gorago dagoen organoaren aurrean jartzen da, errekurtso motaren arabera. Errekurtso guztiek inpugnaturiko atal bat (doktrina deiturikoa), ezeztatzea bilatzen duen auzilari bat, sententzia egin duen epaile edo tribunal bat), errekurtsoa jasotzen duen epaile edo auzitegia eta erresoluzio berri bat aurrekoa aldatu, egiaztatu, baliogabetu edo ezezta dezakeena.
Antolaketa
Botere judiziala epaitegi eta auzitegietan antolaturik daude, lehenak epaile bakar bat dute soilik (epailea –gehienetan- edo magistratua –gutxi batzuetan- bien arteko aldea antzinatasuna da) eta bertan abiatzen dira erreklamazio judizialak; alegia, lehen auzian epaitzen dute.
Auzitegietan, ordea, hainbat magistratu daude; sala edo atalak dituzte euren bakoitza bere presidentearekin eta lehen auzian epaitutakoarekin ados ez egoteagatik errekurtsoa duten auziak ebazten dituzte (2. auzialdiko gaiak, beraz).
Lehen instantzian, udalerri bakoitzean Bake Epaitegi bat dago, Lehen auzialdiko eta instrukzioko epaitegia egon ezean. Udalerri hauek barruti judizialak osatzen dituzte probintzia berekoak edo mugakide diren beste udalerriekin. Adibidez, Donostiako barruti judizialean Donostia, Errenteria, etab. daude edo Eibarrekoan, Eibar, Elgoibar, Mutriku, etab. Lurralde eta funtzio jurisdikzionala kontuan izanik honelaxe antolatzen da botere judiziala Espainian :
Auzitegi Gorena
Espainia osoan du jurisdikzioa, ordena guztietan (Zibil, Zigor, Administrazio auziak, Lan arloa, etab.), organo gorena delarik. Auzitegi Gorena azken ekinaldikoa da kasu guztietan. Bere erabakiak ezin dira errekurritu, eskubideak urratzen direnean salbu. Espainiako erregeak soilik utzi dezake Auzitegi Goreneko agindu bat baliorik gabe, Konstituzioak barkamen eskubidea ematen diolako.
Bost sala edo areto ditu, bakoitzerako izendaturiko magistratuez osaturikoa eta presidente bat duena buru:
Orokorrean probintzia auzitegietako epaien aurkako (zibil eta zigor-arloan) kasazio errekurtsoez arduratzen da, hala nola gizarte-arloko epaitegietako errekurtsoez eta Auzitegi Nagusietakoez (administrazio-arloan). Berrikusteko ez ohiko errekurtsoak ere bere eskumenen tartean dauden lan eta zibil arloan.
Auzitegi Nazionala
Espainiako Auzitegi Nazionala edo Entzutegi Nazionala Madrilen egoitza duen eta espainiar estatu osoan eskumena duen helegite eta ekinaldiko auzitegi berezia da. Dagozkien gaien arabera kasu jakin batzuez arduratzen da, bai auzialdikoez, bai apelazioez. Lau auzi-gelatan banatuta dago:
Nabarmendu beharra dago zibileko alorrean jurisdikziorik ez duenez ez dagoela aretorik honentzat.
Justizia Auzitegi Nagusia
Erkidegoko Auzitegi Nagusia Espainiako Justizia Administrazioak Autonomia Erkidegoan duen justizia organo gorena da. Alor zibilean, zigor-alorrean, administrazioarekiko auziak eta gizarte arloen gainean du eskumena. bakoitzarekiko sala ezberdin bat dagoelarik. Bakoitzarentzat presidente bat dago eta Auzitegi osorako Presidentea. Halaber, arlo bakoitzak bere Presidentea du eta sala guztiak hainbat magistratuek osatzen dute.
Probintziako Auzitegiak
Egoitza probintzietako hiriburuetan dago eta jurisdikzioa probintzia osoko lurraldea. Bi atal / sekzio edo gehiago egon daitezke eta gai zibilak, zigor-arlokoak eta apelazioak daude bere eskumenen artean. Alegia, bigarren auzialdikoak, beste epaitegi batean emandako sententziaren errekurtsoa ezartzen denean.
Zinpeko epaimahaiak
Pertsonen aurkako delituetan (adb: tratu txarren ondoriozko hilketetan), funtzionario publikoek egindako delituak haien karguen jardutean zehar (adb: Iruneko ogasunean Bravok egindakoa), ohorearen aurkako delituetan, askatasunaren eta segurtasunaren aurkakoetan eta suteen delituak epaitzen dituzte.
Epaimahai popular baten kide izateko baldintzak:
Epaimahaikide bezala ez jarduteko aitzaki baliodunak:
Instrukzioko epaitegiak
Euren jurisdikzioa kokatuta dauden barruti judiziala eta delituak eta ustezko errudunak ikertzen dituzte. Behin behinean kartzelara bidaltzeko aukera dute eta delituengatiko kausak izapidetzen (ikertzen) dituzte; kasu batzuetan, hutsegiteak (faltak) epaitzen dituzte (zigor-arloko epaiak).