cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baigorri-Ortzaize
Kintoagatiko gatazka
Joan Etxautzkoa bizkondeak gogor erantzun zuen. Azkenean, batzorde bat bildu zen, eta bertako kide zen Bertrand Baionako apezpikua, bizkondearen anaia, araudi bat egin zuena, Arnegin 1613an sinatu zena. Hala ere, araudi hau Pirinioetako Itunak berretsi zuen arren, istiluek Nafarroako bi haranen artean jarraitu zuten.
1671tik, Frantziaren eta Espainiaren arteko harremanak hobetu egin dira, eta Aldudeko, Baztango, Erroko eta abarretako Pirinioetako ibarra txikien liskarrak baretzeko joera dago. Negoziazioak 1765ean hasi ziren; 1770ean eten egin ziren, 1 000 baigorritar sartu baitziren 1768an, Auritz eta Orreagako herrietan makilez, fusilez eta aizkoraz armaturik, 1776ko lerrora iritsi arte.
Ibarreko foru banaketa
Antzinako Erregimenan zehar, bi batzar moten bidez administratu zen: herrixketako epaimahaiena eta Gorte Nagusiarena. Ibarra osatzen zuten hamaika herrietako herritar guztiei irekitako batzarra zen hau. Anhauzeko elizatik gertu elkartzen zen, ibarreko herri bat. Batzar hauen erregistroak, 1687tik 1785era, Baigorriko udaletxearen artxiboan gordetzen dira.
Gorte Nagusiaren azken akta 1788koa da. Administrazio judizial zibil eta kriminalari dagokionez, baigorritarrak Garaziko Gortera joaten ziren Donibane Garazin, Garazi, Armendaritze, Irisarri eta Iholdiko biztanleekin batera, 1564az geroztik, bizkondeak bere prerrogatiba judizialei uko egin zienean.
Osaketa
11 udalerrietan 19 herriak osatzen dute eskualdea: 5 857 biztanle eta 310,08 kilometro koadro.
Garraioa
Euskal Hirigune Elkargoaren esku dagoko Car Express hiriarteko autobus sareak zerbitzatzen du eskualdea. Guztira, bi lineek eskaintzen du zerbitzua 7 udalerritan: Urepele, Aldude, Banka, Baigorri, Arrosa, Irulegi eta Azkarate.
Gainera, Baiona-Donibane Garazi burdinbideak zerbitzua ematen die Bidarrai, Arrosa eta Ortzaize udalerriei, Txik Txaken 54. linearen bidez.
Politika
2017ko urtarrilaren 1era arte, udalerri guztiak Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide ziren. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa ziren.
Ekonomia
Kobre, burdin eta zilar meatzeak ez dira errentagarritzat hartzen. Larreak eta mendiak dira nagusi; beraz, abere-iturri nagusia abeltzaintza eta zuren ustiapena dira. Laboreak Kantaurikoak dira. Mahasti bikaina, bereziki Irulegin.
Euskara
Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Baigorri-Ortzaizeko herri guztiak sailkatu zituen, mendebaldeko behe-nafarrera euskalkian, Arberoa, Ortzaize eta Aldude ibarretan hitz egiten zena.
Esteban Adoain
Ebanjelizazioa Amerikan
1847ko udazkenean bigarren aldiz iritsi zen Venezuelara. Caracasko artzapezpikuak seminarioko irakasle izendatu zuen eta herri-misioak gomendatu zizkion. Baina bere predikua salatu eta prozesu judiziala ireki zen, ondorioz, San Jacintoko espetxean giltzapetuta egoteko zigorra ezarri zioten, 1849ko martxoaren 31n. Handik gutxira atera zen.
1850eko urtarrilean, Kubara heldu zen, Habanako Misiones eskola zaharraren eraikinean kaputxinoen komunitate bat instalatzeko asmoz. Arrakastarik ez zuten hainbat urrats egin ondoren, 1851n Santiagoko Artzapezpikuaren esku jarri zen, etorkizuneko San Antonio Maria de Claret, eta hark hitz hauekin jaso zuen: "Gaurtik aurrera nire misiolaria izango zara". Uhartean 438 eliza zeuden ia milioi bat biztanleri zerbitzua emateko.
1856ko urriaren 23an Guatemalan lehorreratu zen. Kaputxinoen komunitate bat bizi zen bertan 1852tik. 1856ko erdialdean hogei anaia inguru ziren komunitateak. Aita Esteban misioen zuzendari izendatu zuten. 1856 eta 1859 bitartean bera eta bere lagunek hainbat herri eta hiri bisitatu zituzten, egoera kanoniko irregularrean zeuden ezkontzak legitimatu eta haserreak jota zeudenei lagunduz.
1865. urte hasieran, Aita Esteban Santa Tecla hirira joan zen, El Salvadorrera, gotzainak denbora luzez eskaini zien fundazioaren oinarriak jartzera.
Erresistentzia izan arren, Antiguako tokiko nagusi eta Erdialdeko Amerikako kaputxinoen komisario nagusi izendatu zuten (1868-1871). Garai hartan kontzientzia handiz prestatzen zituen bere pastoralak Kaputxinoen probintziako hainbat tokitara, non bisitatu, abisatu eta, behar izanez gero, zuzendu. Ezagutzen dira utzi zituen xedapenak, baita bere praktika batzuen testua ere. Bere agintaldian, Aita Santuak ofizialki izendatu zuen Jainkozko Artzaina kaputxinoen zaindaria.
1872ko ekainean, Guatemalako Gobernuak kaputxino guztiak Antiguatik kanporatu zituen, goi politikaren arrazoiengatik. Horretarako, 500 soldadu baino gehiagoko destakamendu bat bidali zuen, Mexikoko mugara eraman zituztenak. Handik Europara itzuli ziren San Frantziskotik, Milwaukeetik eta New Yorketik, Aita Esteban 1873ko otsailaren 22an ontziratu baitzen, Euskal Herrira zihoala. Ameriketako bidaian, Aita Estebanek 112 misio predikatu, 13 349 ezkontza erregularizatu eta 221 357 jaunartze banatu zituen; baita nobenario, triduo eta ariketa espiritualen txanda ugari ere.
Azken urteak
1873ko martxoaren 6an Le Havreko portuan lehorreratu zen, eta handik Paris eta Tolosatik zehar Baionara iritsi zen, eta bertan egon zen abenduaren 29ra arte. 1874ko urtarrilaren 8an Lizarrara heldu zen, non Karlos Maria Isidro Borboikoa auzitegia eta bere gortea zeuden. Garai hartan bere ama hizkuntzan, euskaraz, predikatzen zuen. 1876ko irailean bere herrira itzuli zen, handik ia berrogeita hamar urtez alde egin zuelarik. Iruñeko apezpikuak elizbarruti osoan misiolari-kanpaina bat egin zion, urtebete iraun zuena, 1877ko martxoan amaitu zena.
Kanonizazioaren kausa
Bere beatifikazio-kausa 1924an hasi zen. 1989ko abenduaren 21ean, Joan Paulo II.a Aita Santuak agurgarri izendatu zuen, bere bertute heroikoak aitortuz.
Baigorri-Ortzaize
Euskara
Koldo Zuazok, 2010ean, bere herri guztiak nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.
Tschaunerita
Tschaunerita mineral bat da.
Caltagirone
Caltagirone Italiako udalerri bat da. Cataniako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Caltagironek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tschaunerita
Ezaugarriak
Tschaunerita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.
Baigorri-Ortzaize
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
College City (Kalifornia)
College City Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Colusa konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Cascante del Río
Cascante del Río Teruelgo udalerria da, Comunidad de Teruel eskualdean dagoena.
Edorta Jimenez
Biografia
Irakasle ikasketak egin zituen. Idazketa ez ezik, itzulpena, irakasletza, kazetaritza, telebistako zein zinemako gidoilaritza izan ditu ogibide, bestek beste. Oso idazle oparoa da. Literaturan, ia genero guztiak landu ditu. 1980ko hamarkadan, bost poema liburu eman zituen argitara, Omar Nabarro ezizenarekin: Itxas txorien bindikapena (1985), Egutegi esperimentala (1986), Gizaueropa (1986), Gaua zulatzen duten ahausietan (1987), eta Odoleko eskifaia (1989). Hurrengoan, hainbat ipuin bilduma kaleratu zituen: Atoiuntzia (1990), Manhattan (1994), Hemen datzana da (1995), eta Laudanoa eta sutautsa (1996), besteak beste. Euskal kostaldea eta bertako literatura liburu-sail batean ezagutaraztea da bere egitasmoetako bat. Sail horretakoak dira: Speed gauak (1993), Azken fusila (1993), eta Baleen berbaroa (1997) eleberriak, adibidez. Azken liburu horrekin Azkue literatura saria jaso zuen. 1995ean Julene Azpeitia ipuin-lehiaketa irabazi zuen Akitaniatik datorren berba berria lanarekin.
Irati Jimenez idazlearen aita da.
Badator Marijaia
1997an Badator Mari Jaia abestiaren hitzak sortu zituen, geroago Bilboko Aste Nagusiaren abesti ofizial edo himnoa bihurtuko zena, Edorta Jimenez ihitzak eta Kepa Junkera trikitilariak musika eta moldaketa egin zituen, eta parte-hartzaileen artean Ibon Koteron musikaria eta Natxo de Felipe, Anton Latxa, Alex Sardui, Francis Diez, Gorka Sarriegi eta Ixiar Oreja abeslariak izan ziren.
Cascante del Río
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 80 biztanle zituen.
Eleutherodactylus glaphycompus
Eleutherodactylus glaphycompus Eleutherodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Sierra del Escudo de Cabuérniga
Sierra del Escudo de Cabuérniga Kantabriako erdialdean dagoen mendilerroa da. Kantauriar mendikatean kokaturik, Kantauri itsasoarekiko paralelo doa eta 54 kilometroko luzera du.
Pers (Cantal)
Pers Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 232 etxebizitza zeuden, 127 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 99 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. 209 etxeak ziren eta 21 apartamentuak ziren. 127 etxebizitza nagusietatik 96 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 6 etxek bi zituzten, 24 etxek hiru zituzten, 42 etxek lau zituzten eta 54 etxek bost zituzten. 104 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 57 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 56 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 175 ziren, horien artean 127 aktiboak ziren eta 48 inaktiboak ziren. 127 pertsona aktiboetatik 114 lanean zeuden (76 gizon eta 38 emakume) eta 13 langabezian zeuden (6 gizon eta 7 emakume). 48 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Pers udalerrian 124 unitate fiskal zeuden, 293 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.321 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 10 komertzioetatik, 6 eraikuntza enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
Kioskoa (Portugalete)
Musika Kioskoa Portugaleteko alde zaharrean dago.
Oin oktogonala duen elementu bat da eta bertan bi atal bereiz daitezke: oinarria eta tenpletea. Lehenengoari dagokionez, bistako adreiluan eta kare-harrian landu dira zortzi angeluak. Sarrera desberdinak irekitzen dira, bederatzi maila luzexka osatzen direlarik, eskubanda eta forjaketa-bandarekin. Bigarrena galdatutako burdinazkoa da, estalkiaren barruko estalduran izan ezik; kasu horretan zurezko laminak erabili dira, zortzi arkuteria eta hamasei zutabeekin. Aurpegi bakoitza zutabeek ezkutatzen dituzten ostikoek mugatzen dute. Zutabe horiek podium batetik abiatzen dira, eta bertan forma hibridoak dituzten fusteak eta kiribil jonikoak dituzten kapitelak garatzen dira. Horrez gain, puntu erdiko arku interesgarriak eusten dituzte, tradizio arabiarra-mudejarra duten irudi mozarabiarrekin. Gablete batzuk goialdeko friso apaingarrirako igarobide bezala balio dute, eta horren gainean dago estalkia; estalkia kanpoaldera irekitzen da kasko bikoitzarekin. Kioskoaren barrualdea apainduta dago barrualdetik, eta inguru osoan burdinazkoa den baranda batek mugatzen du.
Pers (Cantal)
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Pers udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 658 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Camporotondo Etneo
Camporotondo Etneo Italiako udalerri bat da. Cataniako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Camporotondo Etneok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Jesusen Lagundia
Jesusen Lagundia, Jesusen Konpainia, Josuren Lagundia edo Josuren Konpainia Eliza Katolikoaren Erlijio-ordena da, San Ignazio Loiolakoak fundatua. 17.000 kide inguru ditu eta, hortaz, ordena jendetsuena da.
Banaketa geografikoa
Jesulagunak munduan zehar probintzietan banatuta daude, 10 eskualde handitan (AEB, Afrika, Ekialdeko Asia, Ekialdeko Europa, Erdialdeko Europa, Hego Asia, Hego Europa, Hego Latinoamerika, Ipar Latinoamerika eta Mendebaldeko Europa) eta 127 estatutan.
Eskualdeek ez dute beti bat egiten gaur egungo herrialde geografikoekin. Hego Euskal Herrikoa Loiolako probintzia da.
2004an 20.170 jesuita zeuden munduan, 300 Loiolako probintzian.
Jesuita ospetsuak
Ignazio Loiolakoa eta Frantzisko Xabierkoa fundatzaileekin batera, aipatzekoak dira Matteo Ricci, Pedro Claver, Erramun Olabide, Pierre Teilhard de Chardin, Pedro Arrupe, Ignacio Ellacuria, Anthony de Mello, Gotzon Garate, Jon Sobrino, Xabier Gorostiaga eta Frantzisko (aita santua) beste hainbaten artean.
Vers (Saona eta Loira)
Vers Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Vers udalerrian erroldatutako biztanleak 178 ziren. Familiak 70 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 27 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 27 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 83 etxebizitza zeuden, 71 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 10 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 82 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 71 etxebizitza nagusietatik 63 bere jabearen bizilekua ziren, 7 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 2 etxek bi gela zituzten, 11 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 39 etxek bost zituzten. 56 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 26 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 42 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 120 ziren, horien artean 90 aktiboak ziren eta 30 inaktiboak ziren. 90 pertsona aktiboetatik 86 lanean zeuden (46 gizon eta 40 emakume) eta 5 langabezian zeuden (5 emakume eta 5 emakume). 30 pertsona inaktiboetatik 13 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 11 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Vers udalerrian 79 unitate fiskal zeuden, 208 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.860 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.
2000. urtean Vers udalerrian 10 nekazaritza-ustiategi zeuden, 368 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Zirrindola
Zirrindola muntatzean erabiltzen den pieza bat da, zulaturiko disko itxura duena. Erabilera ohikoena torloju eta azkoinak egonkortzea da.
Estutze karga eustea da funtzio nagusiena, baina tartea mantentzeko, isolatzeko, ihesak sahiesteko, segurtasun gailu edota malguki moduan ere funtziona dezakete motaren eta egoeraren arabera.
Hydrangeaceae
Hidrangeazeo (Hydrangeaceae) Cornales ordenako landare loredunen familia da, Asia eta Ipar Amerikan banaketa zabala eta Europako hego-ekialdean tokikoa dituztena.
La Grange (Kentucky)
La Grange Kentuckyko hiri bat da. Oldham konderrian kokatua dago. 2010ean 8,082 biztanle zituen, 18.29 kilometro koadrotan banatuta.
Vandergrift (Pennsylvania)
Vandergrift Pennsylvaniako borough bat da. Westmoreland konderrian kokatua dago. 2010ean 5,205 biztanle zituen, 3.52 kilometro koadrotan banatuta.
Nisaetus bartelsi
Nisaetus bartelsi Nisaetus generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Dellwood (Wisconsin)
Dellwood Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Adams konderrian dago, Wisconsin estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Espainiako Errege Etxea
Berorren Maiestate Espainiako Erregearen Etxea edo besterik gabe Espainiako Errege Etxea (Casa de Su Majestad el Rey de España) espainiar estatuko erakundea publikoa da, zuzenean Espainiako erregearen agindupean dagoena. Erakunde honen xedea Espainiako erregeari, estatuburua den aldetik, bere eginkizunetan laguntzea da. Halaber, Espainiako errege familiaren bizilekuaren antolakuntzaz eta funtzionamenduaz arduratzen da.
Egitura
1988ko maiatzaren 6ko 434/1988 Errege Dekretuan jasota dagoenez, Espainiako Errege Etxeak egitura hau du:
Karle Garmendia Aldaz
Carlota "Karle" Garmendia Aldaz (Orotz-Betelu, 1898ko urtarrilaren 14a - Iruñea, 1983ko uztailaren 9a) nafar margolaria izan zen, XIX. mende amaieran eta XX. mende hasieran jaiotako Nafarroako artisten belaunaldikoa, Emilio Sánchez Cayuela, Leocadio Muro Urriza, Crispín Martínez, Eugenio Menaya, Antonio Cabasés, Juan Viscarret, Pedro Lozano de Sotés eta Francis Bartolozzirekin batera.
Parisko Arte Ederren Eskolan ikasi zuen lehenbiziko nafar emakumea izan zen. Izan ere, emakume aitzindaria izan zen, pinturara dedikatzea erabaki zuenean. Margolari bikaina izan zen eta, haren bizitza-ibilbidea dela eta, lan gehienak herrialde desberdinetan barreiatuta daude.
Bizitza
Leopoldo Garmendia Goicoechearen alaba (Oroz-Betelu, 1870eko azaroaren 15a - 1942ko urriaren 28a), alkate, zinegotzia eta udal epaile (Oroz-Betelukoa, Nafarroako EAJren jatorriarekin lotutako gizona) eta Salomé Aldaz Jaurrieta (Aoiz), 1870eko martxoaren 16a-Mexiko, 1965eko maiatzaren 15a), Górrizko Señorío oinordekoa. Bost neba-arreben artean bigarrena zen: José María, Miren, Pilar eta Miguel José, Gerra Zibilean Manuel de Irujoren kide estua izango zen abokatua.
1912 eta 1916 artean Iruñeko Arte eta Lanbide Eskolan ikasi zuen eta bertan Enrique Zubiri izan zuen irakasle. 1920 baino lehenagoko urteetan Javier Cigaren akademian parte hartu zuen.
Parisera joan zen eta bertan Colarossi Akademia entzutetsuan eta Arte Ederretako Eskolan trebatu zen, arestian aipatu bezala. Han ezagutu zuen Higinio Blat artista valentziarra. Harekin 1926ko irailaren 29an ezkondu zen Oroz-Betelun. Bi alabaren gurasoak izan ziren: Miren Itziar, 1927an jaioa, eta Elisabet, 1929an jaioa. 1933an Paura (Frantzia) bizitzera joan, Pirinioetatik oso gertu, eta bertan instalatu zuten biek estudioa.
Espainiako Gerra Zibilaren leherketak bere bizitza eta bere familiakoak eten zituen, gurasoak alabarekin errefuxiatu baitziren 1936 eta 1940 artean. Bigarren Mundu Gerran Frantziako alemaniar okupazioarekin batera, berriro ere Orozen bizi izan ziren. Betelu, bere aita atxilotzea eragin zuen arrazoia, Huescan epaitu eta espetxeratu zuten euskal nazionalista izateagatik.
1947an familiak Mexikora emigratu zuen, Karleren anaiak (María eta Miguel) eta bere ama Salomé Aldaz bizi ziren herrialdera, guztiak Gerra Zibiletik erbesteratuak.
Tham Luang leizeko erreskate operazioa
2018ko ekainaren 23an, 11-16 urte bitarteko hamabi mutil nerabeko talde bat, eta beraien begiralea (25 urtekoa), Tham Luang Nang Non leizean (laburrago, Tham Luang) sartu ziren txango batean, Chiang Rai probintzian, Thailandian. Barruan zirela eurite handiak hasi, eta leizearen parte asko urak hartuta geratu ziren. Taldea irteten ez zela ikusirik, erreskate operazio handia hasi zen berehala, eta bederatzi egunen buruan, espeleolaguntza taldeek sarreratik 4 kilometrora dagoen toki batean aurkitu zituzten 13 pertsona galduak. Jarraian, taldea handik ateratzeko operazio konplexu bati ekin zioten, eta uztailaren 8aren eta 10aren artean, barruko guztiak ateratzea lortu zuten: bi aste pasa igaro zituzten guztiek barruan.
Txangoaren hasiera
Ekainaren 23an barneratu ziren mutilak leizean. Txangoko hamabi mutilak eta begiralea Moo Pa (thaieraz, basurdea) futbol taldekoak dira, thailandiarrak denak. Sartu ziren leizea Chiang Rai Parke Nazionalean dago. 10 kilometro luze diren galeriak dituen sistema bat da, eta arriskutsua da eurite sasoian bertan ibiltzea. Uztailetik azarora arriskuaz ohartarazten duen kartela dago sarreran.
Bilaketa eta aurkikuntza
Erreskate talde lokala berehala handitu zen nazioarteko laguntzarekin. Thailandiako armadako kideez gain, herrialde hauetako profesional eta boluntarioak gehitu ziren: Erresuma Batua, Txina, Myanmar, Laos, Australia, Suedia eta Estatu Batuak.
Erreskate operazioaren aurrerapena oso zaila izan zen, eta urpekarien bidez egin behar izan da, guztiz urpean zeuden uneak gaindituz, eta galeria lehorrak inspekzionatuz. Azkenean, sarreratik 4 kilometrora zegoen puntu batean aurkitu zituzten, Pattaya Beach izeneko galeria zabal batetik 400 metrora.
Erreskate planak
Hamahiru laguneko taldea aurkitu ondoren, espeleologia adituen arabera, lehentasunak izan behar ziren leizeko mutilak elikatzea, bibak bat antolatzea zeuden une lehorrean, eta erreskate operazioko urpekarien segurtasuna bermatzea, arrisku handiak gainditu behar baitziren mutilak dauden tokiraino iristeko.
Hortik aurrera, erreskatea asko luzatu zitekeela ohartarazi zuten agintariek. Gazteak urpekaritzan trebatzea izan zitekeen bideetako bat, baina aipatu zen halaber mendiaren zulaketa operazioak egin daitezkeela , Txileko 2010eko meatzarien erreskate operazioan bezala.
Lehen uneko epe luze posibleak moztu egin behar izan zituzten zenbait konplikaziogatik: batez ere, monzoi erako euriteak zetoztela, eta leizean oxigeno mailak behera egin zezakeela. Hori dela-eta, hipotesi errealista eta azkarrena, urpekariekin mutilak banan banan ateratzea erabaki zen.
Urpekari militar baten heriotza
Erreskateko konplikazioetan erreskatatzaile baten heriotza ere gertatu zen. Sanan Kuman Thailandiako itsas-armadako urpekari ohia zen, eta boluntario aurkezturik parte hartu zuen erreskate operazioetan. Leizeko galerietan oxigeno tankeak jartzeko lanean, ur azpiko tarte batean konortea galdu zuen eta itota hil zen.
Erreskate operazioa
Egunetan zehar mutilak zeuden punturaino bidea errazten saiatu ziren erreskate taldeak. Ura dragatu ondoren, zenbait galeriatan ur maila jaistea lortu zuten: era berean, pasarte batzuk zabaldu zituzten, eta kable bidezko lotura egin zen leize barruraino. Era berean, tarteko puntuetan laguntza unitateak eta oxigeno botilak jarri zituzten. Mutilentzako, halaber, aurpegi osorako arnasteko maskarak eskuratu zituzten, ez zezaten arnasik hartu behar ahoko aparailutik.
Uztailaren 8an nazioarteko talde bat prest zela jakinarazi zuten agintariek, eta prentsa guztia leizeko sarreratik urrundu zuten. Taldea hainbat herrialdetako 13 urpekarik, eta Thailandiako itsas armadako 5 lagunek osatzen zuten. Mutil bakoitzarekin bi urpekari ziren egitekoak bidearen zati bakoitza, tartekako galerietan urpekari eta oxigeno aldaketa eginez. Mutilak urperatu aurretik, lasaigarriekin tratatu zituzten. Lehen egunean 4 irten ziren, bigarrenean (uztailaren 9an) beste lau, eta 10ean azken lauak eta baita futbol taldeko entrenatzaile begiralea ere.
Chloe Kelly
Biografia
Londres mendebaldeko Hanwell barrutian hazi zen bost anai-arrebetatik gazteena zela. Queens Park Rangers taldeko harrobian hasi bazen ere Arsenalek bere harrobirako fitxatu zuen. Egunero bi ordu egiten zituen trenez Arsenalen Hobekuntza Zentrora entrenatzera joateko.
Arsenal eta Everton
17 urte zituela egin zuen debuta Arsenalen, 2015eko uztailaren 23an eta lehen partidako 22. minutuan gola satu zuen Watforden aurka. 2016ko otsailean sinatu zuen aurreneko kontratu profesionala baina urte berean Everton FC taldera joan zen utzita, bigarren mailan zegoen taldea. 2017an kontratu berria sinatu zuen Arsenalekin baina berriz ere Evertonen jokatu zuen. 2018an Evertonek fitxatu zuen eta 2020 arte egon zen bertan, dagoeneko lehen mailan. 2019an orkatilan zirujiazko ebakuntza bat egin zioten. Hari buelta eman eta 12 partidatan 9 gol sartu zituen, Everton seigarren posturaino igoz. Birala egin zen Liverpooleko derbian distantzia luzetik sartu zion gola. Partida hura Evertonek 2-0 irabazi zuen, gol biak Chloe Kellyk sartu zituen. 2020an lehenengo hattricka egin zuen Readingen aurkako partidan, 2013tik Evertoneko jokalari baten egindako bakarra.
2020an Manchester Cityk fitxatu zuen. Iritsi bezain laister Ingalaterrako Kopa irabazi zuen. 2021eko aurreko lotailu gurutzatua hautsi zuen. Hurrengo denboraldian Ingalaterrako Liga irabazi zuen.
Ingalaterrako selekzioa
2014an 17 urtez azpiko Europako Txapelketa jokatu zuen eta 2018an 20 urtez azpiko Munduko Txapelketa.
2018ko azaroan egin zuen debuta nagusien selekzioarekin. 2022ko ekainean Europako Txapelketa jokatzeko deialdian sartu zuen entrenatzaileak. Finala uztailaren 31n izan zen Alemaniaren aurka. Chloe Kelly bigarren zatian atela zen zelaira eta 110. minutuan Ingalaterrari titulua eman zion gola sartu zuen.
Hypoatherina barnesi
Hypoatherina barnesi Hypoatherina generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Atherinidae familian.
Oryzomys talamancae
Oryzomys talamancae Oryzomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Mithril
Mithrila, Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko metal bat da, Eraztunen Jauna izeneko bere lan ospetsuan agertzen dena. Literatura fantastikozko beste lan batzuetarako argumentu gisa ere hartu da, Erreinu Ahaztuak kasu. Final Fantasy bideo-joko sagan eta Warcraft bideo-jokoan ere aipatzen da, baita Tolkienen lanari buruzko zine trilogian ere.
Deskribapena
Esaten denez, metalik gogorrena da, eta zenbait propietate ditu. Itxuraz, zilarraren itxura du, baina ez da sekula belzten, ezta herdoiltzen ere, edo platinoarena, urrea baino askoz baliotsuagotzat jotzen delarik. Hala ere, zilarra edo platinoarekin alderatuz, askoz sendoagoa eta gogorragoa izango litzateke.
Historia
Oso ohikoa da mithrila nanoekin lotzea, nortzuk metalak lantzeko trebezia handiagatik ospetsu diren. Esaten denez, mithrilarekin, artisautza lan bikainak egin zituzten. Metal hau aurki zitekeen Erdialdeko Lurraldeko toki bakarra, Moriako meatzeetan zen, eta mithrila, nanoen ospearen arrazoia izan bazen ere, berauen akabua ere izan zen, sakonegi eta gutizia gehiegirekin zulatu baitzuten, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1980an (Arthedain eta Angmarren suntsipenarekin eta Gondorren gainbeherarekin bat), mendipean bizi zen Melkorren balrog bat esnatuz. Honek, nanoak Moriatik erbestera joatea eragin zuen, baita antzinako erresuma nano hau uztea ere.
Eraztunaren Jauna eleberrian, Bilbo Zorrozabalek, bere iloba Frodori, mithrilezko sare kota bat oparitzen dio, Moriako meatzeetan bizitza salbatzen diona. Bere balioa, zenbaezina zen, hainbeste, ezen Gandalfek, une batean, Eskualde osoa baino baliotsuagoa izan daitekeela dion. Biziki gogorra zen, eta, aldi berean, arina, eta ia mihise bat bezain malgua.
Agerpena beste fikziozko istorio batzuetan
Full Metal Panic! animezko telesailean, mithril, nazioarteko erakunde antiterrorista baten izena da, telesaileko protagonista, erakunde honetako elitezko armadaren partaide delarik.
Sundaramen bahea
Taula honetan falta diren balioek zenbaki lehenen sortzaileak dira:
Egiaztapena
Taulako elementuak, m zutabearen eta n errenkaren menpe adierazi daitezke.
Lehenengo zutabeko elementuak 3n+1 segidako gaiak dira. n-garren errenkadako ondorengo gaiakak 2n+1 batuz lortzen dira,
honela n. errenkada eta m. zutabeko gaia:
Taulako N=n(2m+1)+m zenbakiaren bikoitzari 1 batzen bazaio,
Frogatuko dugu baliokidea den honako proposizioa:
2N+1 lehena ez bada, existituko dira berdin 1 ez diren a=2m+1 eta a=2n+1 zenbaki bakoitiak non:
N=2mn+n+m
N=n(2m+1)+m
Beraz, N zenbakia taulan dago n. errenkadan eta m. zutabean.
Ondorioz, 2N+1 lehena da baldin eta soilik baldin N taulan ez badago.
Lutjanus monostigma
Lutjanus monostigma Lutjanus generoko animalia da. Arrainen barruko Lutjanidae familian sailkatzen da.
Alex Salmond
Alexander Elliot Anderson "Alex" Salmond (Linlithgow, Mendebaldeko Lothian, Eskozia, 1954ko abenduaren 31) Eskoziako lehen ministroa izan zen.
Biografia
1954an jaio zen Eskoziako Linlithgow hirian. Ama kontserbadorea zuen eta aita, berriz, laborista. St. Andrews unibertsitatean ikasi zuen, eta Ekonomia eta Historian lizentziaduna da. Royal Bank of Scotland banketxean hainbat urtez lanean aritu ondoren, 1979an lortu zuen lehen diputatu eserlekua Londresen.
Garai hartan, Scottish National Party (Eskoziako Alderdi Nazional a) zatituta zegoenean, haren ordezkari izan zen Salmond. 2004ko irailaren 3a z geroztik, alderdi haren buruzagia izan zen bigarren aldiz. Lehenik, 1990etik 2000ra kargu bera bete zuen. Gainera, Banff and Buchan hautes-barrutitik Erresuma Batuko parlamentuaren kidea da eta Eskoziar Parlamentuko kidea, Gordon hautes-barrutitik.
2005ean, Edinburgora itzuli zen, eta zatitutako alderdiaren zati baten buruzagitza bere gain hartu zuen. 2007an Eskoziako Alderdi Nazionala Eskoziar Parlamenturako Hauteskundeak irabazi zituen, 47 eserleku lortuz, Eskoziako Alderdi Laboristak baino bat gehiago lortuta. maiatzaren 16an, Eskoziako lehen ministro kargua hartu zuen.
Hala ere, gutxiengoan gobernatu behar izan zuen, eta ezin izan zuen agindutako independentzia erreferenduma deitu. Salmonden aginteak, baina, eskoziar asko konbentzitu egin zituen, sendagaiak eta unibertsitate ikasketak doakoak izatea erabaki ondoren bereziki. Hurrengo hauteskundeetan (2011n), haren alderdiak gehiengo osoa lortu zuen eta independentziaren inguruko erreferenduma egin zedin eskatu zuen.
2014ko azaroaren 14an, Alex Salmondek bere alderdiko kargua eta Eskoziako lehen ministro kargua utzi zituen, Eskoziaren independentzia aldarrikatu zuen agurrean. Eskoziaren independentziaren aldeko erreferenduma bultzatu izanaz gustura zen jarraitzaileen aurrean. Azaroaren 18an, Alex Salmondek azken hitzaldia egin zuen Eskoziar Parlamentuan, lehen ministro moduan.
Castel de Cabra
Castel de Cabra Teruelgo udalerria da, Cuencas Mineras eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 143 biztanle zituen.
Lakeside Park (Kentucky)
Lakeside Park Kentuckyko hiri bat da. Kenton konderrian kokatua dago. 2010ean 2,668 biztanle zituen, 1.96 kilometro koadrotan banatuta.
Aristipo
Aristipo Zirenekoa (Ἀρίστιππος ὁ Κυρηναῖος; K.a. 435 inguruan - K.a. 356 inguruan) Greziako filosofoa izan zen. Zirenen jaio zen, Afrika iparraldeko greziar kolonia batean.
Aristipo, Sokrates en jarraitzailea izan zen, eta filosofia eskola zirenaikoa ren sortzailetzat edo inspiratzailetzat hartzen da. Greziar beste pentsalari etiko batzuk bezala, Aristiporen etika, "xedea" zein den galdetzean zentratzen da, hau da, zein helburutara apuntatzen duten gure ekintzek eta zer den berez baliotsua.
Aristipok plazer gisa identifikatu zuen xedea. Plazeraren amaiera bezala identifikazio honek Aristipo filosofo hedonista bihurtzen du. Bere pentsamenduak Epikuro ren obran izan zuen eragina, lorategiko filosofoak aitortu ez bazuen ere, garrantzitsua izan zen, baita Eszeptizismoa n ere. Aristipok desiragarritzat deskribatzen dituen plazer gehienek asetze sentsualarekin dute zerikusia, hala nola kortesanekin lo egitearekin eta janari eta ardo onaz gozatzearekin. Irakatsi zuen ez ditugula geroratu behar orainaldian lor ditzakegun plazerak etorkizuneko plazerren onerako.
Prest zegoen bere garaiko konbentzio sozialak hausteko eta esperientzia atseginak lortze aldera iraingarritzat jotzen ziren portaeretan parte hartzeko. Probokazio modu hori keinu filosofikoen bidez ezarritako ordena sozial eta moralaren desafio gisa ere uler daiteke. Bere garaiko beste filosofo sokratiko baten praktika bat, Diogenes Sinopekoa.
Bizitza
Aristipo, Aritadesen semea, Zirene n jaio zen, K. a. 435 ean, gutxi gorabehera. Greziara joan zen Olinpiar Joko etan parte hartzeko, non Isomako atletari Sokrates i buruz galdetu zion. Honek eman zion deskribapenagatik, Sokrates ikusteko hain desio sutsua sortu zitzaion, non Atenas era joan baitzen asmo horrekin, eta berarekin egon baitzen Sokrates K.a. 399 an exekutatu zuten arte. Aristipo, Sokratesen dizipulu edo jarraitzaileetako bat izan zen. Maisuaren irakaspenak forma ezberdin eta are bateraezinetan garatu zituzten pentsalari talde anitza eta heterogeneoaren bat da Aristipo. Luxuz bizi izan zen, pozik zegoen sentsualki gogobetetzea eta kortesana (prostituta) ezagunen konpainia bilatzeaz. Bere irakaspenengatik ere dirua jasotzen zuen, Sokratesen lehen dizipulua izan zena (ondoren Sofiste k ere egin zuten). Bere bizitzaren zati bat Dionisio I.a Sirakusakoa edo Dionisio Gaztearen (Dioniso I.aren semea) gortean pasa zuen.
Diogenes Laerzio eta beste iturri zahar batzuei esker, Aristiporen bizitzaren pasarte batzuk ezagutzen dira. Dionisio I.aren jauregira lehen aldiz iritsi zenean, Dionisiok galdetu zion zer egiten ari zen han, eta, ustez, zera esan zuen: "Jakinduria nahi nuenean Sokratesengana joan nintzen; baina orain, dirua nahi dudanean, zugana etorri naiz". Platon Dionisio Gaztea bere Errege Filosofo bihurtzen saiatu zen, eta porrot egin zuen, eta, beraz, Aristipok errege horri zerbitzatuko balio, Platonek Aristiporekiko zuen etsaitasuna are gehiago esplikatuko luke, beste faktore batzuen artean.
Aristipok bere jaioterrian igaro zuen zahartzaroa, luxuzko eta plazerezko bizitza baten ondoren, eta bertan hil zen. Bere alabak Arete Zirenekoa k, aita hil ondoren, berak sortutako eskola zirenaikoa zuzendu zuen.
Castejón de Tornos
Castejón de Tornos Teruelgo udalerria da, Jiloca eskualdean dagoena.
Aristipo
Pentsamendua
Aristiporen filosofia etika praktikoaren inguruko auzi sokratikoan zentratzen da: zer da ona eta nola lortu? Nahiz eta ez dagoen testu idatzirik (ez dago argi obra filosofikorik idaztera iritsi ote zen), Aristiporen bizitzako pasadizoen testigantzak, jatorrian sokratikoa izan zen baina bere maisuarengandik dezente aldendu zen, jakintza praktiko baten ingeradak marrazteko aukera ematen digu.
Castejón de Tornos
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 60 biztanle zituen.
Aristipo
Pentsamendua
Gizakiek "on" edo "txar" izendatzen dituzten balioak plazer rera eta min era parekatuak dira; autosatisfakzioa, orduan, on handia da, eta norberaren burua kontrolatzea, aldiz, plazer jakin baten aurrean, txarra litzateke. Hala eta guztiz ere, Aristipok esan zuen plazera dakarten gauzez jabetzea ezinezkoa dela.
Diogenes Laercioren arabera, Aristipo Lais izeneko maitale oso garesti bat mantentzeagatik kritikatua izan zenean, berak erantzun zuen: "Lais daukat, ez berak ni. Izan ere, bere buruari eustea eta plazeretatik herrestatzen ez uztea laudagarria da, baina ez erabat kentzea". Ez zegoen ezer txarrik, orduan, gozatu nahi zenarekin gozatzearekin, baldin eta norberak gauza edo pertsona horren azken balioa ezagutzen bazuen eta balio hori norberaren askatasun pertsonalarekin nahasten ez bazuen. Aristiporen iritziz, batek ez du inoiz bere askatasuna ezeren truke aldatu behar. Nork bere burua zaintzea eta autosatisfakzioa, orduan, norberaren askatasun pertsonala mantentzeko balio berekoak izan ziren, bizitzan ongia jazartzen zen bitartean: plazera.
Aristiporentzat Zoriona plazera da; zenbat eta plazer gehiago, orduan eta zoriontasun handiagoa; eta plazerik handiena sentigarria denez, horixe da bilatu behar dena. Sentimenezko atseginaren barruan, oraingo atsegina (pathos paroia) bakarrik interesatzen da, etorkizunaz kezkatu beharrik gabe, hau zalantzazkoa baita. Zuhurtzia (Sofrosine) da plazeraren bilaketan gidatzen duena, egokiena aukeratzen jakiteko; baina gizakia ez da plazerak menderatu behar, hura menderatzen jakin baizik.
Aristipok aberastasuna onartzen du plazerrerako bitarteko gisa, eta prostituzioa ere onartzen zuen. Halako batean, Diogenes Zinopekoak, belar batzuk garbitzen ari zela, zera esan zion Aristipori: "Janari hau prestatzen ikasi izan bazenu, ez zenituzke tiranoen jauregiak eskatuko". Aristipok erantzun zion: "Eta zuk gizonekin tratatzen jakingo bazenu, ez zinateke belarrak garbitzen ariko".
Pasadizoak
Aristiporen pentsamendua ezagutzeko ezinbesteko iturria dira Diogenes Laerzio k Filosofoen bizitzak edo Filosofo argien bizitzak (grezieraz, φιλóσοφoι Βίοι) lanean eskaintzen dituen pasadizoak eta bizi kontakizunak. Nahiz eta egia den ezin dela horien guztien egiazkotasuna baieztatu, ezta kontakizunaren fideltasuna ere (greziar filosofoen bizitzatik mende batzuetara idatzi zena, hauen bizitzak kontatzen dituelarik), kasu honetan, Aristiporen filosofia praktikoari buruzko ideia bat egiteko egokiak dira.
Aristipo Zirenekoa filosofo urduria, probokatzailea eta heterodoxoa izan zen, ikusi dugun bezala. Bere bizitzaren eta obraren eragina (alderdi hauek bereiz badaitezke) nabarmena izan zen, baita bere belaunaldiko kideekin, Sokratesen ikasleekin edo jarraitzaileekin izandako polemikak ere. Platonek eta bere jarraitzaileek gogor kritikatu zuten (eta batzuetan isilarazi ere bai), Aristipok doktrina platonikoaren alderdi garrantzitsuak zalantzan jarri omen zituelako. "Tratu txar" horri buruz ari da Laerzio bere obraren pasarteetako batean, non Aristiporen zirkunstantzietara egokitzeko gaitasuna ere nabarmentzen den:
"Teodorok ere gaizki tratatzen du "Sektez" liburuan, eta Platonek gauza bera egiten du "Arimaz" liburuan, beste idatzi batzuetan esan genuen bezala. Bere jeinua tokira, denborara eta pertsonengana egokitzen zen, eta bazekien komenientzia-arrazoi guztiak simulatzen. Horregatik, Dionisiori besteak baino gustu handiagoa ematen zion, eta gauza guztiak ongi antolatzen zituelako; izan ere, eskaintzen ziren erosotasunez gozatzen zekien arren, era berean, eskaintzen ez zirenez gabetzen zuen inolako penarik gabe".
Crayne (Kentucky)
Crayne Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Crittenden konderrian dago, Kentucky estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Margaret Geller
Margaret Joan Geller (1947-) estatubatuar astronomoa eta irakaslea da. Astronomo Senior gisa lan egiten du Smithsoniano Astrofisika Behatokian, eta hainbat artikulu idatzi eta film labur zientifikoak egin  ditu, sariak irabaziz.
Unibertsoan dagoen materia ilunaren distribuzioaren inguruan mapak egiteko interes handia du, gure galaxiako haloa, Esne Bidea, gure galaxiako historiak eta gure unibertsoko historiak ze loturak dituzten ulertzeko, galaxia-mordoen mapak egitea, sistema horiek unibertsoaren historian nola garatu ziren ulertzeko, eta galaxien espektroko izarren eraketaren signatura neurtu eta interpretatzea, galaxietako izarren eraketaren eta beregiroaren arteko lotura ulertzeko. SHELS izeneko programa baten gidaria da.
1989 an, John Huchrarekin batera Harresi handia  aurkitu zuten, Redshift Survey ikastetxeko gorriaren mugimenduaren aldaketako datuetan oinarritua.
Moira Dunbar
Isobel Moira Dunbar (Edinburgh, 1918ko otsailaren 3a – Nepean, Ontario, Kanada, 1999ko azaroaren 22a) eskoziar-kanadar glaziologoa eta Artikoko izotzen ikerlaria izan zen.
Bizitza
Edinburgoko Nesken Cranley School eskolara joan zen.
Oxfordeko Unibertsitateko St Anne’s Collegen ikasi zuen eta Artean graduatu zen, ohoreekin, Geografian 1939an. Geografiako masterra 1948an amaitu zuen.
Oxfordeko unibertsitatean ikasten ari zela, Moira Dunbar Oxford Unibertsitateko Drama Elkartean aritu zen. Ondoren, Britainia Handian bidaiatu zen English Theatre taldearekin, aktore profesional eta eszena zuzendari profesional gisa. Gitarra eta pianoa ere jotzen zituen.
Kanadara bizitzera joan ostean, gobernu federalean lortu zuen lana eta hizkuntzak ikasi zituen (1958an errusiar filologo bihurtu zen). Alemaniera eta frantsesa ere erraztasunez hitz egiten zituen. 1964an Errusiara bidaiatu zen izotza hausteko lanak ikustera gobernuko taldearekin.
Nepeanen, Ontario, hil zen 1999ko azaroaren 22an, 81 urterekin.
Lana
1947an Kanadara joan zen bidaian eta konturatu zen geografoen beharra zuela Kanadako Gobernuak. Joint Intelligence Bureau erakundean hasi zen lanean Artikoari buruzko lurrreko eta itsasoko izotzari buruzko liburu bat editatzen, Kanadako Errege Aire Indarreko Keith Greenaway eta Sidney E. Colthorpe-ren deskripzio eta argazkiekin. Airetik mapa egindako Artikoko lurrak ikertu zituenean, 75ºtik iparralderako lurren %15 geratu zen bakarrik mapa egin gabe.
1952an ikerlari moduan hasi zen lanean Defence Research Board erakundean, Artikoko ikerketaren atalean. Itsasoko izotzean eta Artikoko ur izoztuetako nabigazioan espezializatu zen. 1954an, Kanadako Errege Itsas Armadan sartzea eskatu zuen izotza apurtzeko itsasontzi batean Artikora joateko, baina ukatu egin zioten, emakumea izanik ezin zelako Itsas Armadaren itsasontzi batean joan. Eskaerak egiten jarraitu zuen Kanadako Garraio Sailaren izotz apurtzaile batean joateko baimena lortu zuen arte 1955ean. Izotz apurtzaile ugaritan aritu zen eta 560 orduz aritu zen Kanadako Errege Aire Indarren hegazkinetan, Artiko iparraldeko izotz formazioak ikertzen. Izotz apurtzaileetan ari zenean, albo erradarrak erabili zituen aire bidezko errekonozimenduak egiteko, izotza nola mugitzen den aztertzeko, urteko egun desberdinetan izotzari argazkiak ateraaz eta argazkietan egindako neurketen bidez izotzak urteko une desberdinetan zeukan posizioa ikertu ahal izan zuen.
Moira Dunbarrek ikerketa bidaia ugari egin zituen Artikora hegazkinez eta izotz apurtzaile bidez. Ondorioz, Artikoko itsas izotzei buruzko artikulu eta lan ugari argitaratu zituen (besteak beste, 1956an Keith Greenaway rekin batera idatzitako Arctic Canada from the Air liburua, ezinbesteko lana Artikoko itsasoko izotzaren ikerketan). Beste lan batzuetan, radarraren erabilera aztertu zuen itsasoko izotza urrutitik aztertzeko, itsas izotzaren ikerketako terminologia finkatu zuen eta Artikoko esplorazioaren historia idatzi zuen. Sobietarren eta Finlandiarren izotza apurtzeko metodoka ikertu zituen 1964an eta Kanadako Defentsa aholkatu zuen itsaso gainean labantzen diren itsasontzi motaren frogetan 1966–1969 urte tartean.
1976an Morira Dunbarrek erradarra erabili zuen Artikoko izotza gaianzaletik eta azpitik aztertzeko.
1978an hartu zuen erretiroa eta baserri bat zuen denborapasa eta tokiko historialari aritu zen.
Lorpenak
Ipar Poloa hegaz egindako lehen emakumeen artean dago eta kanadiar izotz apurtzaileetan ikerketa zientifikoa zuzendutako lehen emakumea da. Kanadako lehen koordinatzailea izan zen satelite bidezko argazkiaren bidez izotza aztertzean. Moira Dunbar konturatu zen errusiar ikerlariek lan eskerga egin zutela itsasoko izotza ikertzen eta horregatik errusiera ikasi zuen.
Moira Dunbar izan zen Artikoko lehen ikerlaria poliniak aztertzen, alegia, ur zona irekiak edo itzotz oso finekoak, neguan sortzen direnak, Artikoko Ozeanotik hegoaldera haize gogorrak jotzen duenean, itsasoko ur korronte epelekin konbinatuta.
1971n, Kanadako Metereologia Zerbitzuaren Saria irabazi zuen.
1972an Kanadako Errege Geografia Elkartearen Massey Domina saria jaso zuen Artikoko itsasoko izotzaren ikerketagatik, (domina hori irabazi duen emakume bakarra da).
Kanadako Errege Elkarteko kidea izan zen eta Kanadako Ordenako Ofiziala 1977an.
Ipar Ameriketako Artikoko Institutuaren gobernadorea ere izan zen eta Kanadako Errege Geografia Elkartearen zuzendaria.
Hil zenean, Limavadyn, Londonderryko konderrian zeukan lurra utzi zion Erreginaren Fundazioari bere emakume zientzialari ondarea zaintzeko.
Psikomotrizitate
Psikomotrizitatea heziketaren filosofia bat da. Mugimenduaren bidez pertsonaren garapen fisiko, psikiko eta soziala ahalbidetzen, errazten eta suspertzen duen gaitasun gisa definitu ohi da.
Castel di Iudica
Castel di Iudica Italiako udalerri bat da. Cataniako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Psikomotrizitate
Psikomotrozitateak gizakia bere osotasunean ulertzen du. Haurraren afektibitate, adimen eta mugimendu esparruak bateratuta ulertzen dituzte.
Castel di Iudica
Mugakideak
Castel di Iudicak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Psikomotrizitate
Jarduera psikikoa eta portaera motorearen artean lotura estua dago. Ondorioz, psikomotrizitatea ez da mugimendua bera soilik aztertzera mugatzen; ezaugarri psikikoak ere kontuan hartzen ditu. Psikomotrizitatea, azken batean, gizakiak gorputza komunikatzeko baliabie gisa erabiltzen du. Gorputzeko betebehar neuromotrizak eta psikikoak erabat elkarlotuta daude, haurraren hazkuntza eta garapena ulertzeko modua baldintzatzen du.
Bizi izandako esperientziek norberaren izaera eta nortasuna baldintzatzen dute. Hori dela eta, inguruarekiko harremana, parte hartzea, jarduera, ekintza ezinbesteko osagaiak izango dira heziketa antolaketa honetan.
Vandling (Pennsylvania)
Vandling Pennsylvaniako borough bat da. Lackawanna konderrian kokatua dago. 2010ean 751 biztanle zituen, 3.4 kilometro koadrotan banatuta.
Tschermakita
Tschermakita silikato motako minerala da eta tschermakita root name taldearen kidea da.
Nisaetus lanceolatus
Nisaetus lanceolatus Nisaetus generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Tschermakita
Ezaugarriak
Tschermakita silikato mineralaren formula kimikoa hau da:. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.
Eleutherodactylus glaucoreius
Eleutherodactylus glaucoreius Eleutherodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Antilla Frantsesak
Antilla Frantsesak (Antilles françaises) Karibe itsasoan Frantziaren agindupean uharteak dira. Nagusiak Martinika eta Guadalupe dira; Guadalupen beste bost uharte txikiago daude: 1946tik Guadalupe (bere dependentziekin batera) eta Martinika Itsasoz haraindiko Frantziaren departamenduak dira.
Argiziragi
Argiziragi (107. partzuergoa: Untzue-Oloritz) Nafarroa Garaiko partzuergo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Erdialdeaeskualdean.
Deep River (Washington)
Deep River Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Wahkiakum konderrian dago, Washington estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Argiziragi
Untzue eta Oloritz herriek partekatzen dute partzuergo hau.
Geografia
Argiziragi Erdialdea eskualdean dago, Orbaibar ibarrean.
Inguru naturala eta kokapena
Partzuergoa, Nafarroa erdialdean kokatzen da, Erriberriko merindadearen iparreko muturrean eta Erriberriko merindadea eta Iruñeko merindadeekin batzen den tokian.