cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Bodmer
Biografia
1832tik 1834ra, margolari suitzarrak Ipar Amerikan zehar Maximilian zu Wied-Neuwied printzeari lagundu zion. Espedizioak 28 hilabete iraundu zuen: "Janus" belaontziarekin 1832ko maiatzaren 7an Rotterdametik atera ziren. Ohioko Missouri eta Mississippi ibaietan aritu ziren. Karl Bodmerrek 23 urte zituen. Bidaian zehar akuarela ugari margotu zituen; lan horiei esker amerindiarren irudiak Europan zabalduko ziren. Bere litografiak Parisko Éditions Arthus-Bertrand inprimategiak plazaratu zituen. Lan horiek amerindiarrak ezagutzeko informazio-iturri aberatsa izan ziren: herri horien ohiturak, armak, tresnak jaso zituen modu horretan. Espedizioa New Yorken 1834ko uztailaren 4an zeuden eta Le Havren abuzturaren 8an.
Renanian bi urte bizi izan zen. Ondoren, Parisen egokitu zen, 1836an, eta garaiko bizitza artistikoan hartu zuen parte. Théodore Rousseau eta Jean-François Milleten laguna izan zen. 1849an Barbizonera joan zen eta olioz margotzen hasi zen. Garai horretan bere lanetan Fontainebleauko oihanak protagonismo handia hartu zuen eta, ondorioz, batzuetan Barbizongo eskolaren margotzailea bezala hartua izan da.
Graiko prentsan ere grabatu asko argitaratu zuen.
Bizitzaren azken urtetan argazkilaritzari ekin zion. Frantzian ere bere lanaren aitortza jaso zuen: 1877an Ohorezko Legioaren zalduna izendatu zuten.
Atamante
Atamante greziar mitologiako errege bat da. Beoziar errege bat da, Koronea izeneko lurraldean errege izan zena, edo, beste batzuen arabera, Tebasen bertan. Eoloren seme eta Helenaren biloba da. Bere elezaharrak, hainbat elezaharrentzako gaia suposatu du, eta, batzuetan, oso kontraesankorrak diren pasadizoekin gainkargatu da.
Bere tragediaren bertsioak
Bertsiorik ezagunenak, Nefelerekin ezkondu izanari erreferentzia egiten dio. Honekin, bi seme alaba izan zituen: seme bat, Frixo, eta alaba bat, Hele. Nefele arbuiatu ondoren, Inorekin, Kadmoren alabarekin ezkondu zen. Honekin Learko eta Melizertes izan zituen. Bere seme-alaben ondorengotza eskubideak ziurtatzeko, Inok, bere senarraren lehen ezkontzan izandako bi seme-alabak hiltzea pentsatzen du. Hori lortzeko, herrialde osoko emakumeak konbentzitu zituen gari aleak xigor zitzaten, eta, gizonek garia erein nahi izan zutenean, ez zuen fruiturik eman. Atamantek, orduan, Delfoseko orakulua kontsultatu zuen, eta Inok bere senarraren mezulariak erosi zituen. Hauek ekarri zuten erantzuna honako hau zen: gosetearekin amaitzeko, Frixo sakrifikatu beharra zegoela. Hil behar zutenean, tradizio batzuen arabera, bere arreba Helerekin batera, bere ama Nefelek, urrezko larrudun ahari bat eman zion, airean altxatu zituena, Kolkidara eramanez, Hele bidean ito zen arren.
Beste tradizio baten arabera, mezularia kupidatu egin zen, Atamanteri azpijokoa azalduz. Honek, Inoren sakrifizioa agindu zuen, Melizertes bere semearekin batera. Baina hiltzera zihoazenean, Dioniso Inotaz kupidatu zen, hau, bere izeba baitzen, eta bere inudea izan zen. Honegatik, Ino ikustezin bihurtu zuen hodei batean bildu zuen Ino bera, eta ihes egin ahal izan zuten. Ondoren, Dionisok Atamante eroarazi zuen, bere seme txikia hilko zuena, Learko, irakiten zegoen ura zuen pertz batetara botaz. Aldi berean, Inok, Melizertesekin batera, bere buruaz beste egin zuen, itsasoko jainkoa bihurtu eta Leukotea edo Leukotoe izena hartu zuela dioen bertsioa ere existitzen den arren.
Euripidesen bertsioa
Euripides, bigarren tragedia baten egilea izango zen, Ino izenburua zuena, Atamanteren hirugarren ezkontza bati buruzkoa, Temistorekin, Hipseoren alaba, lehenengo tragediaren ondoren gertatutakoa, eta elezaharra berrabiarazten zuen. Ino mendira joango zen bere azpijokoak arrakastarik izan ez zuela ikustean, bakanteekin elkartzera, Dionisoren zerbitzariak zirenak. Atamante, Temistorekin ezkondu zen, Esfingio eta Orkomeno izanez, Ino hilda zegoela uste zuenean, baina Ino Atamanterengana itzultzen da, eta honek zerbitzari bezala sartzen du bere jauregian. Temistok, jeloskor, Inoren semeak hiltzea pentsatzen du, zerbitzari berriari fidatuz bere nortasuna jakin gabe, Inoren semeak zuriz eta bereak beltzez janzteko aginduz. Inok alderantziz egin zuenez, Temistok bere seme propioak hil zituen, egin zuenaz konturatu zenean, bere buruaz beste eginez.
Bertsio alternatiboak
Beste bertsio batzuk, jarraipen ezberdinak ematen dizkiote lehen tragediari. Beste bertsio baten arabera, Atamantek, lehen gertaeraren ondoren, Beoziatik ihes egiten du, eta herrialde berri batean ezartzen da, orakuluak adierazten diona, ahari bat jaten ari diren otsoak aurkituko dituela esanez. Han ezartzen da, Atamantiako erresuma sortu eta Temistorekin ezkondu. Honekin, Leukon, Eritrio, Eskeneo eta Ptoo izan zituen bertsio honen arabera.
Gurutze kalea (Bilbo)
Gurutze kalea Bilboko alde zaharreko kale historiko bat da.
Kokalekua
Bilboko Zazpi kaleeetan.
Urangela
Urangela Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Urangela pygmaea da.
Bakartze (argipena)
Bakartze hitzak adiera zenbait ditu:
Meiacanthus tongaensis
Meiacanthus tongaensis Meiacanthus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Fernando Morillo
Fernando Morillo Grande (Azpeitia, Gipuzkoa, 1974ko maiatzaren 3a), euskal idazlea da. Hainbat liburu argitaratu ditu eta horietako asko euskarazko Gazte Literaturan.
Literatur ibilbidea
Fernando Morillo Azpeitian jaio zen 1974ko maiatzaren 3an. Fisika ikasten hasi zen eta hura amaitu aurretik Filosofia ikasteari ekin zion. Honela, Fisika karrera ez zuen amaitu, baina bai bigarrena. Bitarte horretan, hainbat lan egin izan ditu, hala nola, segurtasun-zaindari, irakasle, etab. Nabarmenak ditu ikasketa joera horiek bere lanetan, sarritan hezkuntzaren, zientziaren edo haien dibulgazioaren inguruan aritzen baitira Morilloren pertsonaiak eta tramak.
Bitarte horretan, ipuinak idazten jarraitu zuen eta hainbat sari eskuratu ditu, besteak beste, Donostia Hiria ipuin lehiaketan, Elhuyarrek antolatutako zientzia-sarian bigarren eta Bilboko Hiriko akzesita.
Gaztetatik ekin zion literaturaren bideari, eta gazte literatura landu du gehienbat. Urte hauetan zehar hainbat sari irabazi ditu genero horretan. Helduentzako eleberriak, biografiak eta saiakerak ere landu ditu.
2011n, Morillok Gaumin argitaletxea sortu zuen, batik bat haur eta gazte literatura lanak argitaratzeko eta gazteak euskaraz irakurtzen ikusteko nahi horrek eraginda.
2003an, Haur eta Gazte Literaturako Euskadi Saria jaso zuen, Izar-malkoak liburuarengatik. Morillok urte batzuk zeramatzan liburuak arrakastaz argitaratzen eta sariak jasotzen (besteak beste, 1999an Donostia Hiria Saria, Gudaoste Ametsak ipuinarekin, edo 2000n CAF-Igartza Saria, Ortzadarra sutan eleberriarekin), baina 2003ko Euskadi Sariaren ondorioz bilakatu zen ezagunagoa euskal irakurle askorentzat.
2009an, Haur eta Gazte Literaturako Euskadi Sariko finalista izan zen Morillo, Leonardoren hegoak liburuarekin.
Idazkera estiloa
Gazteen gorabehera sentimentalak eta haien kezka eta bizi-irrikak, hitz-jokoz beteriko hizkera zaindu baina oso hurbil batean azaltzen ditu. Hori izan da Morillok sarritan egin duen ahalegina, eta etengabe azpimarratzen duen mezua: euskara ahal bezain zehatz-zorrotz eta jatorra erabili nahi du, baina irakurle gazteentzat zuzena eta batez ere erakargarria (ikusi gero Irakurketa errazari buruzko atala).
Irakurleekiko topaketak eta irakurketa erraza euskaraz
Morilloren eleberriak ohikoak dira ikastetxeko irakurgai moduan. Ikastetxeak eta euskaltegiak bisitatu eta irakurleekin topaketak gogoko dituen idazlea ere bada. Topaketa horien ondorioz, ohartu zen euskal irakurle ugarik uste baino arazo larriagoak zituztela euskaraz irakurtzeko orduan. Horregatik, 2013. urtetik aurrera Irakurketa errazeko formatua euskaraz lantzeari eta bultzatzeari ekin zion.
Lanak
Asko dira Fernando Morillok idatzitako liburua. Haur eta Gazte Literatura, nobela, biografia, saiakera... denetarik jorratu du bere idazle ibilbidean. Hauek dira Haur eta Gazte Literaturan argitara emandako batzuk:
Maule-Lextarreko kantonamendua
Maule-Lextarreko kantonamendua, edo —laburturik— Mauleko kantonamendua, Zuberoako administrazio zatiketa edo eskualde bat da, hiriburu Maule-Lextarre duena. 314 km² ditu, 19 udalerritan banatuta. 1999an, 10.136 biztanle zituen (32 biz./km²).
Presidio (Texas)
Presidio Texasko hiri bat da. Presidio konderrian kokatua dago. 2010ean 4,426 biztanle zituen, 6.66 kilometro koadrotan banatuta.
Frankenweenie (2012ko filma)
Frankenweenie, 2012ko Tim Burton estatubatuar zinema zuzendariaren stop motion animazioko fantasia eta beldurrezko komedia film bat da. Tim Burton eta Lenny Rippsen 1984ko izenburu berdineko film laburraren berregokitzapena da. Catherine O'Hara, Martin Short, Martin Landau, Charlie Tahan, Atticus Shaffer, Winona Ryder eta Frank Welker aktoreek ahotsez bikoiztu zuten.
Animaziozko film onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.
Sermoyer
Sermoyer Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Joanes Uharte Donibanekoa
Joanes Uharte Donibanekoa —nazioartean Juan Huarte izen-deiturez ezaguna — (Donibane Garazi, Nafarroa Beherea, 1529ko bukaera edo 1530eko hasiera - Linares, Jaen, Espainia, 1588) mediku eta filosofoa izan zen. Aragoin eta Gaztelan ikasi zuen, Huescako eta Alcala de Henaresko unibertsitateetan, Giza Zientziak eta Medikuntza, hurrenez hurren.
Bizitza
Oso gazte zela, Gaztelara aldera jo zuen haren familiak eta Baezan (Jaen) bizilekua hartu. 1530 ean egin zion uko Karlos V.a enperadore eta Gaztelako erregeak Nafarroa Behereari uko egin zion, Fernando Katolikoa k Nafarroa inbaditu ondoren (1512) eta, Gaztelako erregearen zerbitzariak zirelako edo, uhartetarrek lurralde hura utzi egin behar izan zuten.
Arte eta Filosofiako ikasketak egin zituen Huescako Unibertsitatean eta Medikuntzakoak Alcalako Unibertsitatean. Medikua izan zen lanbidez, baina filosofoa izatez. Eskolastikako filosofian ikasia zen arren, etikako eta metafisikako alorretatik aldendu eta naturari buruzko gogoetak egin zituen, filosofia berri baten ildoan.
Idazlan nagusia: Zientzietarako argimenen azterketa
Kordobako eta Madrilgo Inkisizioaren auzitegiaren aurrean salatua izan zen 1579 an, eta Inkisizioak debekaturiko liburuen zerrendan zegoen lau urte geroago. Liburuari zuzenketak egin ziezazkiola agindu zion Inkisizioak, eta agindua bete zuen arren (1594 an, Uharte hil ondoan, eman zen ezagutzera bigarren bertsioa), Vatikanoko II. Kontzilioa arte ez zen zentsuraren atzaparretatik libre egon. Debekuak gorabehera, liburuak eragin handia izan zuen hainbat idazlerengan: adibidez, Miguel de Cervantesek Kixotea idazteko inspirazio iturri izan zuen.
Examen de ingenios para las sciencias obra psikologia modernoaren korronte fisiologiko eta esperimentalaren aitzindaritzat hartzen da gaur egun, eta frenologiari buruz XIX. mendean idatzi zuten ikerlari batzuentzat inspirazioa ere izan zen.
Gilgo-Oak Beach-Captree (New York)
Gilgo-Oak Beach-Captree Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pauperojapyx
Pauperojapyx Dipluraren barruko Japygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.
Tyto sororcula
Tyto sororcula Tyto generoko animalia da. Hegaztien barruko Tytonidae familian sailkatua dago.
Sprite
Sprite The Coca-Cola Company korporazio multinazionalak sortutako kolore eta kafeina gabea eta limoi-lima zaporea duen freskagarri bat da. 1959an Mendebaldeko Alemanian Fanta Klare Zitrone (Fanta Limoi Argia) izenez garatua izan zen eta 1961ean AEBetan merkaturatu zen. Hain zuzen ere, garai hartan AEBetan ospetsua zen 7 Up freskagarriari aurre egiteko The Coca-Cola Company korporazioaren erantzuna izan zen.
Brădești
Brădești honakoa izan daiteke:
Guillermo Torrijos
Guillermo Torrijos Goyarzu (Bilbo, Bizkaia, 1876ko irailaren 29a - Paris, Frantzia, 1942ko abuztuaren 29a) militante sozialista bat izan zen. Bilbon jaio zen eta lehen urteak bertan egin zituen arren, aitaren zurgindegian laguntzen, 1901ean Donostiara aldatu zen. Bere bizitza politikoaren zati handiena bertan egin zuen; besteak beste, Donostiako lehen talde sozialistaren eraketan parte hartu zuen. Espainiako Bigarren Errepublikak gerra galdu ostean, Frantziara ihes egin zuen, gaixorik. Pariseko erietxe batean hil zen, 1942ko abuztuaren 29an.
Lehen urratsak politikan
Donostiara heldu zenean, 1901ean, zurgindegi bat sortu zuen, Gros auzoan, aitaren lanbideari jarraituz. Eibarko Alfa lantegian sortzen ziren makinetarako altzariak egiten zituen, batez ere. Langileen lan baldintzak askoz hobeak ziren bere lantegiko 50 bat langileentzat, bai ordutegiaren aldetik, bai lansariaren aldetik. Donostiako Gazteria Sozialista ren eta Portaleta kaleko lehen herriaren etxea ren sorreran parte hartu zuen aktiboki. Alderdi sozialistaren barruan lerro posibilista bat sortzen saiatu zen, Indalecio Prietorekin, Tomas Meaberekin eta beste buruzagi sozialista batzuekin batera, Facundo Perezagua liderraren aurka.
Mundu gerra, erbestea
Lehen Mundu Gerrak eragin indartsu bat izan zuen Donostian. Europako herrialde askotatik iritsitako errefuxiatuez gain (gehienak maila ekonomiko handikoak), 1917ko maiatzean gertakari lazgarri bat gertatu zen: Donostiako lau itsasontzi arrantzan ari zirenak hondoratu zituen urpekari aleman batek; lau gizon hil ziren itsasoan. Berehala, alemanen aurkako elkarte bat (Liga Antigermanófila) sortu zen hirian, batik bat errepublikanoek eta sozialistek bultzatua; Torrijos izan zen ekintzaileetako bat.
Abuztuan, Errestaurazio garaiko gatazka politiko handienetako bat gertatu zen Donostian: 1917ko greba iraultzailea. Abuztuaren 13a n hasi zen, Aste Nagusia hasi behar zuen egun berean. Aurreko urteetan Gipuzkoan greba luzeak izan ziren, besteak beste Tolosako papergintza lantegiak geldirik izan zituen 1916ko azarotik 1917ko maiatza bitarte. Severiano Martínez Anido gobernari militarrak gerra egoera aldarrikatu eta herriko etxea itxi zuen. Gatazkak hiru egunez soilik iraun zuen arren Donostian, ondorio tamalgarriak ekarriko zituen langile grebalarientzat eta, oro har, hiriko langileentzat. Langile alderdiek jazarpen gogorra jasango dute: Donostiako Udalean zegoen zinegotzi sozialista bakarra, Castor Torre Romero, atxilotua izan zen, eta Guillermo Torrijosek ihes egin behar izan zuen Frantziara, bere bizitza arriskuan ikusi baitzuen. Berarekin batera joan zen Aquilino Amuategi eibartar sozialista buruzagia.
Lan politikoa
Erbestetik itzulita, jarduera politiko etengabea izan zuen alderdi sozialistaren barruan, baita UGT sindikatuan ere. Bietako biltzar nagusietan ordezkari izan zen, betiere Donostiako, Eibarko eta Gipuzkoako beste herri anitzetako ordezkarien izenean. Donostiako Udaleko zinegotzi izateko hautagai izan zen 1918an lehenengoz, baina ez zen hautatua izan. Urte berean, atxilotu egin zuten, La Voz del Trabajo aldizkari sozialistan argitaratutako artikulu batengatik. 1920an lortu zuen, lehenengo aldiz, zinegotzi hautatua izatea Donostian.
Errepublika eta gerra
Francoren matxinadaren eraginez piztutako gerra garaian, Gipuzkoako Ogasun Batzordeko buru izan zen, eta Eusko Jaurlaritzaren ordezkari militarra Eibarren.
Donostiaz gain, Bilbo erori zenean matxinatuen esku 1937ko ekainaren 19an, Torrijos Bartzelonara joan zen. Ordurako gaixoturik zegoen, tuberkulosiak jota. Indalecio Prietoren etxean bizi izan zen, haren zaintzapean, baina osasuna pixka bat berreskuratu zuen orduko, trintxeratan laguntzera ihes egin zuen. Prietok 1938ko apirilean aurkitu zuenean, euskal erietxera eraman zuten, Frantziako kontsulatuak Eusko Jaurlaritzari utzitako etxe batean ezarria zegoena. Osasun egoerak txarrera egin zuela ikusirik, handik Núriako sendategira joatea onartu zuen, baina eguna iritsi aurretik, berriro ihes egin zuen sendagileen zaintzatik, trintxerak lantzen ari ziren adiskideei laguntzera.
Ilehori
Ilehoria pigmentu melanina ilunaren maila baxuak ezaugarritzen dituen ile kolore bat da. Ageriko tonua hainbat faktoreren araberakoa da, baina beti du kolore horixkaren bat. Kolorea, oso zurbil dagoen ilehori batetik (pigmentu banaketa irregular eta eskasaren ondoriozko platino-horailak), urre eta marroi horiak arte alda daiteke.
Guillermo Torrijos
Guillermo Torrijos batailoia
Eusko Gudarostea ren barruan, Izquierda Republicana alderdiaren ekimenez Azaña-Gipuzkoa 20. batailoia sortu zen, Donostia matxinatuen erasotik babesteko lehen borrokaldietan. Errepublikanoez gain, Gipuzkoako UGT ko multzo bat bildu zen, Sakana tik ihes egindako nafar boluntarioekin batera. 1937ko otsailaren 5ean, iragartzen da batailoia sozialisten milizien barrura sartzen zela. Adostasunik ez zegoenez Izquierda Republicanako alderdikideekin, batzar bat egin zuen Durango n; borrokalari gehienek erabaki zuten milizia sozialistetara sartzea, Guillermo Torrijos izenaz. Horrela, Guillermo Torrijos batailoia izan zen UGTren 14. eta Eusko Gudarostearen 67.
Koobi Fora
Koobi Forako maila estratigrafikoak bi ataletan banatzen dira. Lehenengoa sedimentu zaharrenek osatzen dute, 1,9 - 1,8 milioi urte ingurukoak, eta Olduvaiense motako giza fabrikazioko artefaktuak dituzte.
Ilehori
Ilehoriaren eboluziorako literatura zientifikoan aurkitutako azalpen tipiko bat larruazal arinaren eboluzioarekin erlazionatuta dago, eta, bere aldetik, D bitaminaren sintesiaren eta iparraldeko Europa eguzki-erradiazio murriztuaren eskakizunarekin.
Koobi Fora
Bigarren atalak 1,6 - 1,4 milioi urteko kronologia du eta bertan Karari industriako artefaktuak aurkitu ziren.
Guillermo Torrijos
Erbestea eta heriotza
Errepublikaren aldeko indarrek gerra galdu zutenean, Parisera erbesteratu zen, beste sozialista askorekin batera. Han, lanean jarraitu zuen alderdia eratzen, burkide erbesteratuei eta hildakoen familiei laguntzen, eta, alemanek Frantzia okupatu zutenean 1940ko ekainaren 22an, haiei aurre egiten.
Koobi Fora
Koobi Foran ere giza fosil ugari aurkitu dira, eta horien artean lehen Homo habilis nabarmendu behar da.
Guillermo Torrijos
Erbestea eta heriotza
Gabezia ikaragarriekin bizi izan zen Parisen, tuberkulosiak osasuna guztiz hondaturik, baina inoiz lan politikoa utzi gabe. Beste sozialista batzuekin batera, Gilberto Bosques Saldívar mexikar diplomatikoari esker, Marseillatik itsasontzi bat hartu eta Mexikora joateko asmoa bazuen ere, osasun egoera larriak eragotzi zion. Agustin Alberro Pikabea donostiar politikari nazionalistaren laguntzaz, Pariseko sendategi batera eraman zuten. Bertan hil zen, 1942ko abuztuaren 29an.
NA-2531
edo Leranotzko errepidea Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea errepide lokala eta Leranotz lotzen du.
Errepidea 0,10 kilometrokoa da.
Historia
Leranotzerako bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.
Spatulifimbria
Spatulifimbria Limacodidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Spatulifimbria castaneiceps da.
NA-2531
Udalerriak
Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
Zamudioko atea (Bilbo)
Zamudioko atea kalea Bilboko alde zaharreko kale historiko bat da.
Kokalekua
Bilboko Zazpi kaleeetan.
Toome
Toome edota Toomebridge (irlanderaz Tuaim) Ipar Irlandako Antrim konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 781 biztanle zituen. Neagh aintziraren ipar-mendebaldeko izkinako ertzean dago.
Musika
Roddy McCorley irlandar folk abesti herrikoi ezaguna udalerri honetan girotua dago, abestiaren arabera bere protagonista den Roddy McCorley presbiteriar gaztea eta Irlandar Batuen Elkarteko kidea izateagatik eta 1798ko Irlandako matxinadan parte hartzeagatik britainiarrek udalerri honetako zubian urkatu baizuten.
Litoria splendida
Litoria splendida Litoria generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Brâncoveni
Brâncoveni Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Cephalophus brookei
Cephalophus brookei Cephalophus generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Cephalophinae azpifamilia eta Bovidae familian sailkatuta dago
Penjapyx
Penjapyx Dipluraren barruko Japygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.
Augier Lerenburu
Augier Lerenburu Lapurdiko politikaria izan zen (Baiona, 1798 - Donibane Lohizune, 1868). 1848an diputatu aukeratu zuten. Sozialismoaren aurka borrokatu zen, baina ez zuen Napoleon III.aren inperioa onartu.
Sei orbaneko gaitun-tximeleta
Sei orbaneko gaitun-tximeleta (Zygaena filipendulae) Euskal Herrian aurki daitekeen tximeleta bat da.
Tyto manusi
Tyto manusi Tyto generoko animalia da. Hegaztien barruko Tytonidae familian sailkatua dago.
Carlos Larrañaga
Carlos Larrañaga Ladrón de Guevara (1937ko martxoaren 11, Bartzelona - 2012ko abuztuaren 30a, Benalmádena, Malagako probintzia) kataluniar aktore bat izan zen.
Aktore familia batean jai eta hazi izan zen, ama María Fernanda Ladrón de Guevara aktorea eta aita Pedro Larrañaga aktorea izan zituelarik, Amparo Rivelles aktorearen anaia ere bazen.
Primera (Texas)
Primera Texasko herri bat da. Cameron konderrian kokatua dago. 2010ean 4,070 biztanle zituen, 6.81 kilometro koadrotan banatuta.
Klinamen
Klinamena epikureismoan atomoen mugimendua deskribatzen duen teoria da. Epikuroarrek Demokrito eta beste atomisten teoriak onartu zituzten, baina atomistek atomoak zuzen bati jarraiki eta era deterministan mugitzen zirela zioten bitartean, Epikurok atomoak une batzuetan euren ibilbidetik zoriz desbideratu eta elkarrekin talka egiten zutela baieztatu zuen. Horrela, Epikurok erabakimen askearekin bateragarria zen baldintza fisikoa ezarri zuen.
Tullynacross
Lisburn hiria eta Lambeg udalerritik hurbil dago. Bestalde, udalerriaren iparraldean Coca Colaren jabetzako botilaratze planta handi bat dago.
Meiacanthus urostigma
Meiacanthus urostigma Meiacanthus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Garapenaren biologia ebolutibo
Garapenaren biologia ebolutiboa (edo modu informalean evo-devo, evolutionary developmental biology ingelesetik datorrena) organismo ezberdinen erlazio filogenetikoak ezartzeko helburuarekin, haien garapen prozesua aldaratzen duen biologiaren arloa da. Modu bertsuan, evo-devok, indibiduoen fenotipoetan eragiten duten aldaketa ebolutiboen mekanismoen jatorria aurkitzea bilatzen du (Hall, 2003). Horrez gain, interes nagusia forma organikoa (egitura eta patroi morfologiko berriak) nola eboluzionatzen den ulertzea da. Honela, eboluzioa, garapenaren prozesuaren aldaketa gisa definitzen da.
Biologiaren arlo hau, XIX.mende hasieran garatu zen, enbriologia misterio baten aurrean aurkitu zenean: zoologoek ez zekiten enbrioiaren garapena nola zegoen kontrolatuta maila molekularrean. Charles Darwinek esan zuen enbrioi antzekoak edukitzeak, arbaso amankomunak edukitzea adierazi nahi zuela, bestalde, ez zen aurrerapen handirik egin 70.hamarkada arte. Orduan, DNA birkonbinatzailearen inguruko teknologia berriek, embriologia, genetika molekularrarekin lotzea lortu zen. Horrez gain, gene homeotikoak, eukarioto multzo zabal baten garapena erregulatzen duela aurkikuntza goiztiar gakoa izan zen.
Arlo honek ezaugarri ezberdinak ditu, horietako asko biologo ebolutiboek espero ez zituztenak. Horietako bat homologia sakona da. Honek, organo ezberdinak, intsektuen, ornodunen eta molusku zefalopodoen begiak adibidez, bananduta garatu direla adierazten du, baina gene berak kontrolatuta. Adibide garbi bat pax-6a dugu, evo devoko garapenaren erreminta kaxako genea. Gene hauek antzinakoak dira, filumean kontserbatutako sekuentziak; horiek enbrioiaren itxuraren patroiak sortzen dituzte espazio eta denboran, ondoren organismoaren estruktura eta antolaketa sortuaz.
Beste ezaugarrietako bat, espeziek beraien egitura geneak ez dituztela ezberdintzeko gaitasun falta da. Evo devoko erreminten kaxako geneak, geneen adierazpena erregulatzen duten modua da ezberdintzen ez dena. Gene hauek, berrerabiliak eta eraldatu gabeak dira zenbait aldiz, enbrioaren zati eta garapen fase ezberdinetan, kontrol sistema konplexu bat dugueratuz. Kontrol horrek, egiturazko zein beste gene erregulatzaileak aktibatu eta desaktibatuko ditu, patroi zehatz bat jarraituz. Pleiotropia anitzaren berrerabilpenak adierazten du gene hauek diren kontserbatutako sekuentziak zergatia, izan ere, edozein aldaketak aurkako ondorioak edukiko lituzke, hautespen naturalen kontra joango liratekeenak.
Garapenaren erreminta kaxako aldakuntzak, ezaugarri morfologiko eta espezie berriak sortzen ditu. Hori, geneak patroi berri batean adieraziko dira edo garapenaren erremintako kaxako geneek funtzio berriak eskuratzean gertatuko da. Beste aukeretako bat Neo-Lamarckian teoria da, non aldaketa epigenetikoak geroago finkatzen diren gene mailan, zelulanitzen bizitzaren historia hasieran garrantzitsua izan zitekeen zerbait.
Evo-devoan barruan diziplina ezberdinak lantzen dira. Horien artean, garapenaren biologia (genetikaren garapena barne), genetika ebolutiboa, sistematikoa, morfologikoa, anatomia konparatiboa, paleontologia eta ekologia.
Sarrera
Garapenaren biologia ebolutiboaren historian, Grezian dagoeneko, garapen ontogenetikoaren eta izaki bizien antolaketaren arteko paralelismoa ezarri zuten. Eboluzioaren eta garapenaren arteko lotura XIX.mendeko enbriologia konparatibotik dator, Étienne Geoffroy St.-Hilaire, Johann Friedrich Meckel-ren (Panchen, 2001) eta batez ere, Karl Ernst von Baer eta Ernst Haeckel-en lanetatik. Haien legeek, garapenak taxoiekiko independenteki eboluzionatzen zutela orokortu zuten. Garai honen ondoren, garapen prozesuetan eta garapenean duten interesa, mendeetan ia-ia erabat geldirik zegoen, neo-darwinismoaren sorrera dela eta, batez ere, biztanleriaren genetika zen interes nagusia.
Egoera laurogeiko hamarkadaren hasieran aldatzen hasi zen, gene homeotikoak edo Hox geneen aurkikuntzarekin. Gene hauek, enbrioi garapenean eta gorputzaren segmentu ezberdinen antolaketa (aurreko-ondorengo ardatzaren bereizketaren kontrola) prozesuan parte hartzen zuten beste gene taldeen adierazpena kontrolean erlazionatuta zeudela jakin zen. Gene horiek guztiek 180bpko eskualde dute, Homeobox izenekoa. Era berean, Hoxen geneak ilara batean antolatuta daude, haiek erlazionatuta dauden gorputz atalaren arabera ordenatuta, honi “colinearity” deritzo. Bestalde, gauzarik harrigarriena, gene homeotiko horiek ia animali guztietan presente daudela aurkitzea izan zen, eulitik gizakietaraino (Aranda, 1997; Sampedro, 2002).
Azken 25 urteetan, planteamendu nagusietako bat garapenaren geneen adierazpenaren espazio-denboren patroien azterketa konparatiboa izan da, hala ere, evo devok geneen adierazpeneko patroien aldaketak baino gehiago ulertzen du. Azken urteetan, kontzeptu orokor berriak sortu dira, horregatik, elementu gehiago sartu behar izan ditu garapenaren biologia ebolutiboak bere gorputz teorikoan (Arthur, 2002). Eremu ugarien bitartez, evo devo biologiaren arlo nahiko integratzailea bihurtu da, eta egile askok uste dute eboluzioaren sintesi berria dela.
Brian Hall-ek (2000)  (Hall, 2003-n zitatua) evo devok bost gai jorratzen zituela ezarri zuen:
Homologia sakona
Guztiz gorputz ezberdina duten animaliak, esfera itxura duten arrautzetatik jaiotzen dira, marmoketatik otarrainetaraino eta tximeletetatik elefanteetaraino. Organismo ezberdin batzuek, egiturazko gene berdinak izaten dituzte, kolagenoa eta entzimak esaterako. Biologoek ordea, organismo mota ezberdinek bere garapenerako bakoitzak bere arauak izango dituztela espero zuten. Bestalde, gorputzaren egitura eta itxura kontrolatzen duten geneak ehuneko txiki bat osatzen dute eta gene erregulatzaile hauek antzinakoak dira, animalia guztiek partekatzen zituztenak. Adibidez, jirafek lepo luzea edukitzeko, ez dituzte elefanteak gorputz handia izateko, adierazten dituen gene kopuru gehiago. Beraien gorputzak sistema trukakorraren patroia dute. Honen ondorioz, ezaugarri ezberdinak lehenago edo beranduago garatuko dira, enbrioiaren alde batean edo bestean eta denbora askoan edo gutxian.
Enbrioaren garapena kontrolaren ezagutza, Drosophila melanogaster, euli fruitua, organismo modelo gisa hartuta hasi zen. Bertan, enbriogenesian pauso ezberdinetan, enbrioian adierazitako geneek sortzen dituzten proteina ezberdinei, kolore fluoreszenteko tindakaria lotzen zitzaien. Kolore berde fluoreszentez tindatutako proteina, marmoka jatorrikoa, euli fruituko antigorputz espezifiko batekin lotzeko joera zuen, horrela adierazle bat sortuz, proteinaren nondik norakoa adierazteko gai dena.
Teknika bera erabiliaz, 1994.urtean Walter Gehring-ek pax-6 genea aurkitu zuen, fruitu euliaren begiak osatzeko ezinbestekoa dena. Segituan, gene bera beste animalia taldeetan aurkitu zen, txibian eta molusku zefalopodoan, adibidez. Biologoek ordea, Ernst Mayr barne, animalien erreinuan, begiak gutxienez 40 aldiz sortu zirela uste zuten, anatomia ezberdintasunagatik. Bestalde, pax-6 genearen ebidentziagatik, animalia ezberdinen begien garapena gene berdinak kontrolatzen zuela jakin zen, honekin batera, animali ezberdinak arbaso beretik datozela iradokituz. Milioika urteko eboluzioan, antzinako geneak kontserbatuta jarraitzen dute, funtzio antzekoa duten egitura ezberdinak sortzen, egitura ezberdinen artean homologia sakona frogatuz. Honek, homologiaren esanahiaren erabateko aldaketa eragin du biologia ebolutiboan.
Garapenaren erreminta kaxa
Organismoko genomako geneen ehuneko txiki batek kontrolatzen dute organismoaren garapena. Hauei, garaoenaren erreminta kaxa genetiko ebolutiboko geneak deitzen zaie. Filum ezberdinetan kontserbatutako sekuentziak dira, hala nola, antzinakoak dira eta oso antzekoak animalia talde ezberdinetan. Gene hauek zabaltzerakoan dauden ezberdintasunak, gorputzaren egitura eta antolakuntza orokorraren konfigurazioan, zenbakian, identitatean eta gorputzeko ataletako patroian aldaketak eragiten ditu. Gene hauek, bide ezberdinak kodifikatzen dituzten genen parte dira; transkipzioko faktoreak, atxikipen zelularrerako proteinak, zelularen mintzeko proteina errezeptoreak eta hauei lotutako ligandoak… kodifikatzen dituzte. Hauek guztiak, enbrioian espezifikatu gabe dauden zelulen etorkizuna definitzen laguntzen dute. Denak batera, enbrioiari forma ematen dien patroiak, denbora eta espazioan sortzen dute. Ondoren,  gorputzaren egitura eta antolakuntza orokorraren konfigurazioa sortzen da. Gene hauen artean garrantzitsuenak Hox geneak dira. Transkripzio faktoreek, homeobox proteina lotzaileen DNA dute, beste garapenaren erreminta kaxako gene batzuetan ere aurkitua izan dena. Hauek, gorputzaren segmentu ezberdinen patroia (aurreko-ondorengo ardatza) sortzen dute. Hox geneek, gorputzean errepikatzen diren zatiak, sugearen ornoak esaterako, noiz garatuko diren determinatzen dute, enbrioian edo larban. Pax-6a, aldez aurretik aipatua, garapenaren erreminta kaxako gene klasikoetako bat da. Homeobox geneak landaretan ere aurkituak izan dira. Horrela, jakina da gene horiek eukarioto guztien artean amankomunak direla.
Garapen sistemen propietateak
Gerd Müller-ek (1991) garapen sistemen 3 propietate identifikatu zituen: antolakuntza jerarkikoa, interdependentzia interaktiboa eta orekaren baldintzak.
Maila molekular genetikoa
Maila molekularrean jarduten duten mekanismoak,Hox geneak, garapen genetikoak lantzen ditu.
Polyjapyx
Polyjapyx Dipluraren barruko Japygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.
Bujoreni
Bujoreni honakoa izan daiteke:
Tortricidia
Tortricidia Limacodidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Tortricidia testacea da.
Litoria staccato
Litoria staccato Litoria generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Alter Cola
Alter Cola Ipar Kataluniako Argelès-sur-Mer udalerrian Cap d'Ona d'Argelers enpresak ekoiztutako koladun freskagarri alternatibo bat da. Ipar Kataluniako Toluges udalerrian ekoizten den CatCola freskagarriaren antzera, 200eko hamarkadaren hasieran Frantziako eskualde ezberdinetan sortutako koladun freskagarriak sortzeko joerari jarraitu zion, tartean Bretainia, Ipar Euskal Herria eta Korsika.
Orient (New York)
Orient Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Helikon
Helikon Tespias eskualdean dagoen mendi bat da, Beozian, 1748 metroko garaiera duena, Parnaso menditik gertu dagoena, Kopaide aintzira eta Korintoko golkoaren artean. Greziar mitologia, Apolo jainkoari eta Musei (Helikonideei) sagaraturik dago, bertan dagoen Hipokrene izeneko iturria bezala.
Loxotrochis
Loxotrochis Immidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Loxotrochis sepias da.
Helikon
Zerraren zati batek, hau ere Musei eskeinitakoa, Leibethrion Mendia izena zeraman (latinez Leibethrium), eta, gaur egungo Zagara edo Granitzarekin bat etorriko litzateke (azken hau, ziuraskiago, Lafistion izan zitekeen, latinez Laphystium, non, baita ere, bazeuden musen eta lamien estatua batzuk, Leibethrias eta Petrako iturriak eta leibetriar lamiei eskainitako leizezulo bat.
Mendizerrako mendirik garaiena gaur egungo Palevouni da (1524 metroko garaieraduna).
Olhadübiko erreka
Olhadübiko erreka Zuberoako hego-mendebaldeko ibaia da, Larraineko ühaitzaren adarra, Larraineko herrian. 1,5 km inguruko arroila hertsi, sakon eta ikusgarria eratzen du. Olhadibia izena ere eman izan zaio.
Bucinișu
Bucinișu Errumaniako udalerri bat da, Olt konderrian. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Herriak
Udalerrian honako herriak daude:
Litoria subglandulosa
Litoria subglandulosa Litoria generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Montaulieu
Montaulieu Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montaulieu udalerrian erroldatutako biztanleak 74 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 57 etxebizitza zeuden, 34 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 24 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 55etxeak ziren. 34 etxebizitza nagusietatik 27 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 1ek bi zituen, 10 etxek hiru zituzten, 8 etxek lau zituzten eta 10 etxek bost zituzten. 25 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 15 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 45 ziren, horien artean 36 aktiboak ziren eta 9 inaktiboak ziren. 36 pertsona aktiboetatik 27 lanean zeuden (13 gizon eta 14 emakume) eta 9 langabezian zeuden (6 gizon eta 3 emakume). 9 pertsona inaktiboetatik 1 erretiraturik zegoen, 3 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.
2000. urtean Montaulieu udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, 33 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Janbattitt Dirassar
Janbattitt Dirassar (Hazparne, Lapurdi, 1937ko otsailaren 17a - ) euskal idazlea eta kazetaria da.
Bizitza
Hazparnen jaio zen, Zelhai auzoko Irriberria baserrian, eta egun Ziburun bizi da.
Lehen ikasketak auzoan eta gero Hazparneko San Josep ikastetxe katolikoan egin zituen. Hamazazpi urte zituenetik erretiratu arte kazetaritza izan du lanbide. Lehenik Basque Éclair kazetan frantsesezko kronikak idatzi zituen 10 urtez, eta han Marijane Minaberri edo Gexan Alfaro ezagutu zituen. Gero, Basque Éclair erosi zuen Sud Ouest egunkarian jardun zuen, frantsesez zein euskaraz: Donibane Lohizuneko berriak idazten zituen, bai eta euskarazko atal apurrak ere. Egoitza Bordelen duen agerkari hartan 25 urtez aritu zen.
Herria euskarazko astekarian 40 urtez idatzi izan du, lanbidez baino euskaltzalea delako; pilotari buruzko artikuluak egiten hasi zen. 2003tik aldizkariaren zuzendaria da eta 2004tik lehendakaria ere bai.
1996an Sarako Idazleen Biltzarrak ematen dituen bi sarietako bat eman zion, eta 2004tik euskaltzain ohorezkoa da.
Nutella
Nutella Italiako Ferrero enpresak ekoizten duen kakao, esne eta hurrez eginiriko krema gozo bat da. 1946ean Piemonte eskualdean Ferrero enpresak sortu zuen.
Pirinioetako sarrio
Pirinioetako sarrioa (Rupicapra pyrenaica) Rupicapra generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Caprinae azpifamilia eta Bovidae familian sailkatuta dago
Ezaugarriak
Arrek eta emeek kako formako adarrak dituzte, baina arrenak lodiagoak dira eta punta aldean itxiagoak. Burua eta eztarria argiak dira, begiak estaltzen dituen maskara itxurako orban beltz batekin. Gorputzaren kolorea marroi iluna da bizkarraldean, bularrean, hanketan eta saihetsetan, eta argiagoa ipurtaldean eta sorbaldetan. 1,1-1,3 m-ko luzera du; isatsa laburra izaten da, 4cm ingurukoa. Jaioberritan 2 kg inguru pisatzen dute; heldutasunean 40 kg pisatzera iristen dira arrak, eta emeak normalean ez dira 30 kg-tik pasatzen.
Banaketa
Sarrioa Kaukasotik hasi eta Europa atlantikoraino banatuta dago, eta Europako mendikate gehienetan aurkitzen da. Iberiar Penintsulan bi nukleo nagusi daude: pirenaica subespeziea Pirinioetan eta parva subespeziea Kantauriar mendilerroan. Euskal Herrian, Nafarroaren ekialdeko erpin altuenetan, eta Zuberoako eta Behe Nafarroako isurialde piriniarrean aurkitzen da. Nafarroakoak subespeziearen mendebaldeko muga dira.
Elikadura
Udan beren denboraren zati handia ematen dute jaten sarrioek. Gutxi mugitzen dira eta atseden asko hartzen dute. Horrela udan pisu dexente irabazten dute eta honek erreserbak ematen dizkie neguan bizirauteko. Espezie belarkarak egurtsuak baino gehiago hautazen dituzte, baita basoan dabiltzanean ere. Elurrak neguan larreak estaltzen dituenean soilik hasten dira sarrioak espezie egurtsu gehiago jaten. Baldintza hauetan koniferoak, erikazeoak eta elurretatik gailentzen diren beste zuhaixka batzuk jaten dituzte, eta tokiko sarrio dentsitatea altua denean kalteak eragin ditzakete basoko espezieetan.
Ugalketa eta ontogenia
Kume bakarraz erditzen dira, oso arraroa bi kume izatea. 2 kg-rekin jaiotzen dira. Taldeen ugalkortasun tasa altua da (%70 - 80) eta gorabehera askokoa lekuaren eta urte sasoiaren arabera. Kumeen heriotza tasa altua lehen bizitza urtean, eta honek populazioak oso motel haztea eragiten du.
Lehenengo bizitza urtean %40 - 50eko heriotza-tasa dute, eta urte 1 eta 2 artean %10 - 40koa. Heldutasunean heriotza-tasa baxuak dituzte. Bizi-itxaropen altua dute, 20 urteak gaindi ditzakete. Hazten ari diren populaziotan 2 urteko emeen proportzio altu bat ugalkorra da; egonkortutako populaziotan aldiz ez dira ugalkorrak izaten 3 - 4 urte arte. Ez dira seneszentzian sartzen 11 - 13 urte arte.
Bizimodua
Arrak eta emeak bereizita egoten dira araldian izan ezik. Joera lurraldekoiak ere ikusi dira
Espezieen arteko elkarrekintzak
Sarrioak beste ungulatu basatiekin eta etxe-abereekin lehiatzen du bazkagatik, baina ez du talde mistorik osatzen hauekin. Sarrioa helduak ehiza ditzaken espezie bakarra otsoa da, baina kumeak azeriaren eta arrano beltzaren harrapakin ere izan daitezke.
Queratoconjuntivitisa da azken urteetako epizootia zabalduena sarrioen artean. Zornadurak eragiten ditu begien inguruan, eta guztiz itsu utzi dezake animalia. Oso kutsakorra den arren patogenizitatea ez da oso altua. Pasteurella multocidak eragindako pneumonia ere gaixotasun ohikoa da, heriotzak eragin ditzake kume eta gazteen artean.
Erriberako arkupeak
Erriberako arkupeak Bilboko alde zaharran, Erribera kalean dauden arkupe historikoak dira.
Kokalekua
Bilboko Zazpikaleetan.
North Great River (New York)
North Great River Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Serrières-de-Briord
Serrières-de-Briord Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.
Pintado
Pintado Nafarroako erreka da, Ezka ibaiaren ezkerraldeko adarra. Erronkariko mendietan du iturburua eta Burgi eta Gardeko udalerriko lurraldeak ureztatzen ditu, Ezka ibaian hustu baino lehen.
Aouze
Biztanleria
2007an Aouze udalerrian erroldatutako biztanleak 194 ziren. Familiak 72 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak), 24 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 32 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 92 etxebizitza zeuden, 71 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 11 bigarren erresidentzia ziren eta 10 hutsik zeuden. 91 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 71 etxebizitza nagusietatik 67 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 6 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 48 etxek bost zituzten. 52 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 36 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 114 ziren, horien artean 81 aktiboak ziren eta 33 inaktiboak ziren. 81 pertsona aktiboetatik 75 lanean zeuden (43 gizon eta 32 emakume) eta 6 langabezian zeuden (6 emakume eta 6 emakume). 33 pertsona inaktiboetatik 8 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 17 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Aouze udalerrian 78 unitate fiskal zeuden, 205,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.299 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren eta 1 garraio enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Aouze udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 465 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Prolimacodes
Prolimacodes Limacodidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Prolimacodes triangulifera da.
Proncojapyx
Proncojapyx Dipluraren barruko Japygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.
Manipuri poni
Antzineko zaldi arraza bat da. Adituak ez dira ados jartzen bere jatorriari buruz. Batzuentzat Tibeteko ponien ondorengoak dira. Beste teoria baten arabera, Manipuri ponia przewalski zaldiaren eta arabiar zaldiaren arteko nahasketaren ondorioa litzateke.
Urtetan poni hauek ospetsuak egin dira polo jokurako oso egokiak direlako.
Tyto aurantia
Tyto aurantia Tyto generoko animalia da. Hegaztien barruko Tytonidae familian sailkatua dago.
Meiacanthus vicinus
Meiacanthus vicinus Meiacanthus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Blenniidae familian.
Cephalophus callipygus
Cephalophus callipygus Cephalophus generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Cephalophinae azpifamilia eta Bovidae familian sailkatuta dago
Tyto novaehollandiae
Tyto novaehollandiae Tyto generoko animalia da. Hegaztien barruko Tytonidae familian sailkatua dago.
Tampako badia
Tampako badia (Tampa Bay) Mexikoko golkoan, Floridako (AEB) mendebaldeko itsasaldean, kokatutako estuario eta portu naturala da. Lau zati ditu: Hillsborough Bay (ipar-ekialdean), Old Tampa Bay (ipar-mendebaldean), Middle Tampa Bay (erdialdean) eta Lower Tampa Bay (hegoaldean). Badiako hiri nagusiak Tampa eta St. Petersburg dira. Harea zuriko hondartza bikainak daude.
Ptochaula
Ptochaula Immidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Ptochaula niphadopa da.
Center Moriches (New York)
Center Moriches Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Suffolk konderrian kokatuta dago, New York estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Litoria thesaurensis
Litoria thesaurensis Litoria generoko animalia da. Anfibioen barruko Hylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Opus Dei
Opus Dei, edo formalki Gurutze Santu eta Opus Deiko Prelatutza, norberaren bizitza arruntak santutasunera eramaten duela azpimarratzen duen Eliza Katoliko erakundea da. Opus Dei latinez Jainkoaren Obra da eta, batzuetan, Obra edo Opus, besterik gabe, deitzen zaio.
Opus Dei Josemaria Escrivá de Balaguer apaiza katolikoak fundatu zuen 1928ko urriaren 2an. Azken onespena Pio XII.ak eman zien 1950ean. Joan Paulo II.ak 1982an prelatura pertsonala bihurtzean, apezpikuen autoritatetik kanpo geratu ziren Opus Deiko kideak. Eliza Katolikoan barnan horrelako egoera duen lehen, eta orain arte, erakunde bakarra da. 2002an, Josemaría Escrivá santu izendatu zuen Joan Paulo II.ak.
Kide motak
Numerarioak kide ezkongabeak dira, gizonezkoak zein emakumezkoak, normalean Opus Deik kudeatutako etxeetan bizi direnak, baina etxeak zorrozki bananduta daude sexuen artean. Numerarioek soldata osoa ematen diote erakundeari. Trukean, erakundeak oinarrizko guztia ematen die.
Numerario urgazleak emakumezko kide ezkongabeak dira. Etxe berezietan bizi dira, eta ez daukate kanpoko lanik. Euren eginkizuna Opus Deiren etxeetako eguneroko beharraz arduratzea da.
Kritikak
Opus Deik kritika ugari jasan ditu, batez ere Eliza Katolikotik bertatik, hain zuzen Opus Deiko kide horien eta euren familien artean, edo Askapenaren Teologiaren aldekoen partetik. Sekta gisa jokatzea leporatzen zaio, ezkutuan eta kontrol handiarekin. Hau da, kideek ezin dute bere partaidetza publikoki ezagutarazi, nagusi baten baimena izan ezean, 1950eko konstituzioaren aginduz. Horrek espekulazio itzela ekarri du kidea nor izango den edo nor ez. Gainera, nagusiek eguneroko bizitzaren alderdi guztiak kontrolatzen dizkietela (posta, aisialdia, sexu-harremanak) ere egotzi zaio. Ez da ahaztu behar numerarioek diru guztia erakundearen esku uzten dutela.
Partaide berriak biltzeko orduan ere, jarduera maltzurra eta oldarkorra erabiltzea kritikatzen zaio. Batzuetan numerarioei eskatzen zaie haien lagunen artean kide berria nor izan litekeen esateko. Balizko partaide berri horiek laudorio eta bileretara joateko gonbidapen asko jasotzen dituzte.
Josemaría Escrivák berak ere kritika andana jaso zituen. Alde batetik, Francisco Franco eta Augusto Pinocheten gobernuak babestu izana leporatzen zitzaion, baita haren izaera atzerakoia ere. Beste alde batetik, hain azkar santu bihurtzeak (gogora dezagun 1975ean hil arren 2002rako santu izendatu zutela) era guztietako susmoak eta zurrumurruak piztu zituen.