cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Juan Mari Mendizabal
Itzulpenak
Danieratik gaztelaniara:
Ingelesetik (S. Bellow, R. Carver, E. Waugh, J. Baldwin, E.A. Poe, J. Conrad, J. Joyce, I. Bashevis Singer, J. London) eta suedieratik' (H. Mankell) ere itzuli izan du euskarara.
Shaka Virgokoa
G atalean
Pizti mitikoak itzartzean Shakak Patriarkari bere kosmosa botere gorenean eztandarazteko ideia adierazten dio, hala munstro guztiak harrapatuta mantentzeko. Bere kosmosa eztandarazteko Shakak erabat babesgabe egongo den denbora batez meditatu beharko du. Inork hil ez dezan, Aioria Leokoa bidaltzen dute Shaka babestera eta honek Ceorekin borrokatzen du bere bizitza propioa arriskuan jarriz hala Virgoko Zalduna salbatzeagatik. Borroka amaitu ondoren Brontes Merakoa eta Anemos Leucotesekoa erraldoiek Aioria hilko zuten Shakaren bapateko agerpenagatik izan ez balitz, bere Tenma Kofoku teknikarekin erraldoiak hil zituena.
12 etxeen aurretik
Mangan, Shaka, lehen aldiz, Ikki Fenixekoaren aurrean agertu zen, dirudienez, honengatik interes berezia duelarik, bereziki honen botereagatik, honek Fenixaren bere armajantzia Jango eta bere zaldun beltzak garaitu ondoren.
Aurrez aurre topo egitean, Fenixak haserre Shaka erasotzen du honen aldetik jasaten duen gutxiespenaren ondorioz, baina Virgoko urrezko zaldunak arazorik gabe jaso zuen Ikkiren erasoa eta larriki zauritua geratu zen hau Shakaren Kahn teknikarekin. Baina, Fenixeko zalduna hiltzerako orduan, Shakak bizia barkatu eta bere oroimena ezabatu zuen borroka horretatik berriz topo egiten duten arte. Beranduago, Patriarkaren gelan, Arles eta Aioria Leokoaren arteko borrokan parte hartzen du. Horretan, Shaka agertu eta Leoko zaldunarekin borrokatzen du. Hau da urrezko zaldunen arteko lehen borroketako bat, mila eguneko gerra bezala borrokatzeko zorian egon zena, soilik Maisu Handiak Aioria Leokoaren burua bere Satan Inperial teknikarekin kontrolatzen zuela.
12 etxeetan
Seiya Pegasokoa, Shiryu Dragoikoa eta Shun Andromedakoa, eragotzi ezinik, Shakaren boterepean erori ziren Virgoko zaldunaren etxera iristean, eta hilak izango ziren eurak salbatzeko iritsi zen Ikki Fenixekoari esker izan ez balitz. Bi zaldunek borroka gogor bat izan zuten. Hasieran, Ikki Shakak Sei Samsararen bidez kontrolatzen dituen sei munduetara bidalia izan zen. Shakak Ikki modu horretan garaitzerik ez dagoela ohartzean, Tenbo Horin teknika erabili eta bere zentzumen guztiak kentzea erabaki zuen.
Asgarden eta Poseidonen
Saga honetan Shaka Virgokoa 12 etxeen sagatik bizirik irten ziren beste lau urrezko zaldunekin (Mu Ariesekoa, Aldebaran Taurokoa, Aioria Leokoa eta Milo Eskorpiokoa) Santutegia babesten agertzen da eta ez du partehartze aktiborik.
Tangachromis dhanisi
Tangachromis dhanisi Tangachromis generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Bozzolo
Bozzolo Italiako udalerri bat da. Mantuako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Bozzolok honako udalerri hauekin egiten du muga:
El castigo (2022ko filma)
El castigo (zigorra) 2022ko Matías Bize txiletar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.
Sinopsia
Anari eta Mateori semea galdu zaie. Haren bila ari dira; gaizki portatzeagatik, zigor gisa, errepide ondoko baso batean utzi dute, minutu batzuetarako. Iluntzen hasi du, eta, bikoteak Poliziaren laguntza badu ere, ezin dute Lucas txikia aurkitu: baso eder baina mehatxagarri horrek irentsi duela dirudi. Bilaketak beren maitasuna, bizitza eta familiako rolak birplanteatzera eramango du bikotea. Eta Anak ez du Lucas aurkitu nahi, hura izan zuenetik ez baita zoriontsua izan.
Interlaken (New York)
Interlaken  New York estatuko herri bat da. Seneca konderrian kokatua dago. 2010ean 602 biztanle zituen, 0.69 kilometro koadrotan banatuta.
Goncourt (Marne Garaia)
Goncourt Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Goncourt udalerrian erroldatutako biztanleak 303 ziren. Familiak 120 ziren, horien artean 32 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 40 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 40 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 157 etxebizitza zeuden, 123 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 7 bigarren erresidentzia ziren eta 27 hutsik zeuden. 147 etxeak ziren eta 9 apartamentuak ziren. 123 etxebizitza nagusietatik 93 bere jabearen bizilekua ziren, 26 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 10 etxek bi gela zituzten, 15 etxek hiru zituzten, 30 etxek lau zituzten eta 68 etxek bost zituzten. 97 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 61 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 47 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 181 ziren, horien artean 126 aktiboak ziren eta 55 inaktiboak ziren. 126 pertsona aktiboetatik 108 lanean zeuden (62 gizon eta 46 emakume) eta 18 langabezian zeuden (8 gizon eta 10 emakume). 55 pertsona inaktiboetatik 21 erretiraturik zeuden, 15 ikasten zeuden eta 19 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Goncourt udalerrian 112 unitate fiskal zeuden, 296,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.817 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 7 komertzioetatik, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.
2000. urtean Goncourt udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.224 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Dreiländereck (Basilea)
Dreiländereck Basilea hirian eraikitako monumentua da. Frantzia, Alemania eta Suitza arteko muga hirukoitza adierazten du. Frantzia eta Suitza arteko muga, Frantzia eta Alemania arteko muga eta Alemania eta Suitza arteko mugak bertan biltzen dira.
Starnberg
Starnberg, Bavariako (Alemania) hegoaldeko hiri bat da, Munichetik 30 kilometro hego-mendebaldera kokatua. Starnberg aintziraren iparraldeko ertzean dago, Bost Aintziren Herrialdearen bihotzean. Starnberg barrutiaren hiriburua da.
Indian River Shores (Florida)
Indian River Shores Floridako herri bat da. Indian River konderrian kokatua dago. 2010ean 4,020 biztanle zituen, 18.5 kilometro koadrotan banatuta.
Ciutadella parkea
Ciutadella parkea (katalanez Parc de la Ciutadella) Bartzelonako hiriko parke bakarra izan zen urte askoz. Hiriko zitadela zaharraren lur-eremuetan eraiki zen (hortik datorkio izena), Parisko Luxenburgo parkearen irudi eta antzera eraiki zuten.
Hiriko Ciutat Vella barrutian kokatzen da, Frantziako geltokiak, Garaipenaren Arkuak eta Hiri Olinpikoak osatzen duten triangeluan. Parkeak 10 sarbide ditu eta 17,42 hektareako azalera du, zooa kontuan izan gabe.
Parkean hiriko armategi zaharra dago, gaur egun Kataluniako Parlamentuaren egoitza dena. Bestalde, parke honetan Tres Dragons gaztelua eta Bartzelonako Parke Zoologikoa daude.
Lasioglossum clarum
Lasioglossum clarum erle espezie bat da, Lasioglossum generoan eta Halictidae familian.
Townsendiella pulchra
Townsendiella pulchra erle espezie bat da, Townsendiella generoan eta Apidae familian.
NGC 2584
NGC 2584 galaxia espiral bat da, Hydra konstelazioan. Frank Mullerek aurkitu zuen n.
Enrique del Portal
1962. urteaz geroztik aritu zen kantuan, zarzuela abestuz. Pepita Enbilekin, José Carrerasekin eta Alfredo Krausekin abestu zuen.
Le Coudray-Saint-Germer
Le Coudray-Saint-Germer Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Le Coudray-Saint-Germer udalerrian erroldatutako biztanleak 886 ziren. Familiak 332 ziren, horien artean 100 pertsona bakarrekoak ziren (24 bakarrik bizi ziren gizonak eta 76 bakarrik bizi ziren emakumeak), 80 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 132 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 20 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 388 etxebizitza zeuden, 339 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 21 bigarren erresidentzia ziren eta 28 hutsik zeuden. 293 etxeak ziren eta 91 apartamentuak ziren. 339 etxebizitza nagusietatik 160 bere jabearen bizilekua ziren, 166 alokairuan okupaturik zeuden eta 12 doan lagata zeuden; 42 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 54 etxek hiru zituzten, 100 etxek lau zituzten eta 128 etxek bost zituzten. 238 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 139 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 127 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 530 ziren, horien artean 372 aktiboak ziren eta 158 inaktiboak ziren. 372 pertsona aktiboetatik 335 lanean zeuden (190 gizon eta 145 emakume) eta 37 langabezian zeuden (18 gizon eta 19 emakume). 158 pertsona inaktiboetatik 47 erretiraturik zeuden, 52 ikasten zeuden eta 59 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Le Coudray-Saint-Germer udalerrian 326 unitate fiskal zeuden, 874 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.796 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 23 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 6 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 2 igeltseroak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 ile apaindegia eta 2 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.
2000. urtean Le Coudray-Saint-Germer udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 530 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Togdheer
Togdheer Somaliako eskualde (gobolka) bat da. Somalilandia osatzen duten 6 eskualdetako bat da.
Stanislaw Przybyszewski
Stanislaw Przybyszewski (Łojewo, Prusia —gaur egun Polonia—, 1868ko maiatzaren 7a - Jaronty, Polonia, 1927ko azaroaren 23a) idazlea izan zen, etniaz poloniarra. Urte asko Berlinen eman ondoren Krakoviara jo zuen, eta Zycie (Bizia), poloniar gazteen literatura-aldizkariaren zuzendaria izan zen; aldizkari hark eragin handia izan zuen poloniar, errusiar eta txekiar idazleengan. Chopin, Nietzsche eta Hanssoni buruzko azterketak argitaratu zituen, besteak beste. Alemanez idazten zuen, eta berak itzultzen zituen bere lanak polonierara. Obra nagusiak: Hildakoentzako meza (1893), Gaubeila (1895), Homo sapiens (1895-1897), De profundis (1896) eta Satanen seme-alabak (1897).
Melanostigma atlanticum
Melanostigma atlanticum Melanostigma generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Irvington (New York)
Irvington  New York estatuko herri bat da. Westchester konderrian kokatua dago. 2010ean 6,420 biztanle zituen, 7.18 kilometro koadrotan banatuta.
Rur
Rur (alemanez: Rur; nederlanderaz eta frantsesez: Roer) mendebaldeko Europako ibaia da, Mosaren ibaiadarra dena.
Chèzeneuve
Chèzeneuve Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Chèzeneuve udalerrian erroldatutako biztanleak 476 ziren. Familiak 174 ziren, horien artean 29 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 17 bakarrik bizi ziren emakumeak), 54 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 83 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 194 etxebizitza zeuden, 174 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 12 hutsik zeuden. 187 etxeak ziren eta 7 apartamentuak ziren. 174 etxebizitza nagusietatik 153 bere jabearen bizilekua ziren, 17 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 47 etxek lau zituzten eta 117 etxek bost zituzten. 161 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 42 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 123 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 322 ziren, horien artean 259 aktiboak ziren eta 63 inaktiboak ziren. 259 pertsona aktiboetatik 243 lanean zeuden (126 gizon eta 117 emakume) eta 15 langabezian zeuden (5 gizon eta 10 emakume). 63 pertsona inaktiboetatik 25 erretiraturik zeuden, 22 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Chèzeneuve udalerrian 178 unitate fiskal zeuden, 496,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.658 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 9 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 higiezinen agentzia.
2000. urtean Chèzeneuve udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 475 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Julen Bernaola
Julen Bernaola Cuezva (Bilbo, 1999ko apirilaren 29a) Euskal Herriko futbolaria da, Athleticeko harrobian hezia. Erdiko atzelari edo euskarri moduan aritzen da.
Estatistikak
''2021eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.''
Tainan konderria
Tainan Konderria, Txinako Errepublikako Taiwan probintziaren hego-mendebaldean dagoen konderria da. Konderriak 2.016,01 km²-ko azalera dauka eta 2009ko urtarrileko erroldaren arabera 1.104.810 biztanle bizi ziren bertan.
Sieben Winter in Teheran
Sieben Winter in Teheran (zazpi negu Teheranen) 2023ko Steffi Niederzoll alemaniar zinema zuzendariaren film dokumentala da.
Sinopsia
Teheranen, 2007an, 19 urteko Reyhaneh Jabbarik labankada bat eman zion bera bortxatzear zegoen gizonari. Hilketa leporatu zioten, eta heriotza zigorra ezarri. Indultu baterako bere testigantza aldatu beharko luke. Reyhaneh Irango emakumeen eskubideen aldeko borrokaren ikur bihurtu da; klandestinitatean filmatutako irudiak erabiliz, filmak haren familiaren borroka erakusten du, gaztea salbatzeko ahaleginean.
Tanganicodus irsacae
Tanganicodus irsacae Tanganicodus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Indian Rocks Beach (Florida)
Indian Rocks Beach Floridako hiri bat da. Pinellas konderrian kokatua dago. 2010ean 4,179 biztanle zituen, 3.6 kilometro koadrotan banatuta.
Canneto sull'Oglio
Canneto sull'Oglio Italiako udalerri bat da. Mantuako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Canneto sull'Ogliok honako udalerri hauekin egiten du muga:
José Javier Abasolo
José Javier Abasolo Diaz de Basurto (Bilbo, 1957ko urtarrilaren 3a - ibidem, 2022ko maiatzaren 7a) eleberrigile eta abokatua izan zen. Gehien landu zuen generoa eleberri beltzarena izan zen; dena del, ukroniak eta eleberri historikoak ere idatzi zituen.
Biografia
Deustuko Unibertsitatean Zuzenbidea ikasi zuen eta Eusko Jaurlaritzako administrazio publikoan lan egin zuen. Gangsterera aldizkarian, Herri Irratian eta Bilboko El Correo egunkarian kolaboratu ohi izan zuen.
Gaztetatik irakurle heterogeneoa zen, eta nobela beltzera Manuel Vázquez Montalbánen Tatuaje eleberriari esker hurbildu zela zioen, eta hortik klasiko amerikarretara igaro zen. Nobela beltza idaztea gustatzen zitzaiola eta harekin gozatzen zuela aitortzen zuen.
Kritikari batzuek uste zuten «nobela beltzaren generoari ekarpen serio gehien egiten dion idazle bat dela, egungo euskal gizartearen ispilu kritiko gisa...». Bere pertsonaiarik ezagunena Mikel Goikoetxea da, "Goiko" ezizenez ezaguna, detektibe pribatu eta lau eleberrietako protagonista bihurtutako ertzain ohia.
Eleberri beltza
Euskadin girotzen zituen beti eleberriak, Bilbon zehazki.
Melipona subnitida
Melipona subnitida erle espezie bat da, Melipona generoan eta Apidae familian.
Erin Springs (Oklahoma)
Erin Springs Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Garvin konderrian dago, Oklahoma estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Islandia (New York)
Islandia  New York estatuko herri bat da. Suffolk konderrian kokatua dago. 2010ean 3,335 biztanle zituen, 5.75 kilometro koadrotan banatuta.
Xake
Xakea estrategia abstraktuko jokoa da, eta ez dago ezkutuko informaziorik, ez zorizko elementurik. 64 laukiko taula batean jokatzen da, 8 x 8ko lauki-sare batean. Hasieran, jokalari bakoitzak hamasei pieza kontrolatzen ditu: errege bat, erregina bat, bi dorre, bi alfil, bi zaldi eta zortzi peoi. Zuriak mugitzen dira lehenik, eta ondoren beltzak. Partida irabazteko, aurkariaren erregeari xake matea egin behar da, hau da, ezinbestean harrapatuta geratu behar da. Partida berdinketan amaitzeko hainbat modu ere badaude.
Xake antolatua XIX. mendean sortu zen. Gaur egun, xake-txapelketak FIDEk (Nazioarteko Xake Federazioa) arautzen ditu nazioartean. Mundu osoan ezaguna den xakeko munduko lehen txapelduna, Wilhelm Steinitz, txapeldun izan zen 1886an; Ding Liren da gaur egungo munduko txapelduna. Xakearen hasieratik corpus teoriko izugarria garatu da. Xakeak, era berean, eragina izan du mendebaldeko kulturan eta artean, eta loturak ditu beste arlo batzuekin, hala nola matematikarekin, informatikarekin eta psikologiarekin.
Carbonara di Po
Carbonara di Po Italiako udalerri bat da. Mantuako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Medio Campidanoko probintzia
Medio Campidano (italieraz Provincia del Medio Campidano) Italiako probintzia bat da, Sardiniako eskualde eta uhartean kokatuta dagoena. Hiriburua Sanluri.
1.516 km2ko azalera eta 105.400 laguneko biztanleria dauka. 28 udalek osatzen dute probintzia hau
Xake
Piezak eta mugimenduak
Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuan ez dago piezen izenik: horregatik, ez dago ofizialki onartutako izendapenik, izan ere Euskal Xake Federakuntzak berak ere ez baitu halakorik xedatu.
Hala ere, 1985ean Jon Esturo eta Maximo Aierbek argitaratutako Xake euskaraz idatzitako xakeari buruzko lehenengo liburuan lehenengo izendapena erabiltzen da. Geroago, ChessBase enpresa alemaniarraren Xake zakurtzarrari bideo-jokoa euskaratu zenean ere, FIDEk onartzen duen notazio aljebraikoa itzultzeko garaian lehenengo izendapen hori erabili zen.
Medio Campidanoko probintzia
Hizkuntzak
Medio Campidanon, zabalduen dagoen italieraz gain, sardinieraren campidanera aldaera ere hitz egiten da.
Herriak
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:
Xake
Piezak eta mugimenduak
Nolanahi ere, bigarren izendapena darabilten jokalariak aurkitzea oso arrunta da.
NGC 2585
NGC 2585 galaxia espiral bat da, Hydra konstelazioan. Frank Mullerek aurkitu zuen n.
Xake
Erregea
Erregea piezarik garrantzitsuena da, jokoa berau defendatzean datzalako. Nahi duen lekurantz mugi daiteke (ezker-eskuin, aurrera-atzera eta diagonalean), beti ere mugimendu bakoitzean lauki bat eginez. Gazteluarekin batera endroke izeneko mugimendua egin dezake: hor, erregea dorrearen beste aldean babesten den mugimendu bakar baten (endroke luzea eta endroke laburra daude, erregearen aldean edo damaren aldean egiten diren endrokeak bereizteko). Gazteluarekin batera egiten den jokaldia den arren, arauz erregearen jokalditzat jotzen da endrokea.
Dama edo anderea
Dama edo Anderea da erregearen ostean piezarik garrantzitsuena, eta balio gehien daukana. Jokalari batzuek "Xake erreginari" edo Xake damari ere erabiltzen dute berau jateko arriskuan dagoenean.
Edozein mugimendu egin dezake ezker-eskuin, aurrera-atzera eta diagonalean nahi dituen koadro guztiak mugituz jokaldi bakoitzean.
Gaztelua edo dorrea
Gazteluak ezker-eskuin eta aurrera-atzera bakarrik mugi daitezke (ez-diagonalean) eta nahi haina lauki har ditzakete.
Peoia edo oinezkoa
Peoiak banan-banan mugitzen dira (lehenengo mugimenduan ezik, kasu honetan bi lauki egin dezakete aurrera, beti ere biak libre badaude). Euren zutabea uzteko modu bakarra beste pieza bat harrapatzea da, diagonalean aurrerantz lauki bat mugituz egiten baitute. Zortzigarren lerroraino iritsiz gero dama edo erregina bihurtzen dira.
Erlojua
Jokalariek txandaka mugitu behar dute eta txapelketetan denbora mugak jartzen dira. Jokalari bakoitzak erabiltzen duen denbora neurtzeko erloju bereziak erabiltzen dira.
Xake mate
Jokoaren helburua xake mate egitea da. Xake mate egitean aurkariaren erregea ihes egin ezin duen egoeran jartzen da eta behin egoera horretara iritsiz gero, jokoa amaitu egiten da. Ezagutzen den xake materik laburrena honako hau da (Zoroaren matea):
Jokoaren faseak
Xakean hiru fase berezitu ohi dira:
Fase bakoitzak estrategia eta trebetasun bereziak eskatzen dizkio jokalariari. Hori dela eta, gerta daiteke jokalari bat ondo moldatzea hasieran eta amaieran baina ez izatea oso iaioa joko ertainean. Hiru faseren arteko mugak ez dira zehatz-zehatzak.
Xake txapeldunak
Munduan hainbat lehiaketa burutzen dira xake txapelduna nor den erabakitzeko. Lehiaketa ofizialaz aurretik, egondako txapeldun ezberdinak zerrendatzen dira. 1993tik hona bi modalitate daude. Lehenengoa lehiaketa klasikoaren parekoa da. Bigarrena, FIDE lehiaketa, azkarragoa da eta horregatik, hainbat jokalariren ustez, ez da kalitate maila berekoa.
2007an Mexikon jokatuko da berriz ere Munduko Txapelketa, aurrerako Argentinako San Luis hirian jokatu zen sistema bera erabilita. Aurretik, eta berriz ere Elistan, Txapelketa horretara sailkatzeko hautagaien txapelketak deritzonak jokatuko dira. Bertako 4 garaileek, aurretik sailkatuta dauden beste 4en aurka jokatuko dute Mexikon.
Hau da Munduko Txapelketetako txapeldunen zerrenda:
!|Izena||Urtea||Herrialdea||Adina gutxi gorabehera Narcís Vinyoles Bernat Fenollar eta Francesc Vicent|| ~1475|| Aragoiko Koroa||
~37 25
Euskal xakea
Euskal xakeak ez du oso ibilbide oparoa egin oraindaino eta, gainera, ez du hedapen maila handiegirik lortu, beste zenbait jarduerekin alderatuz (kirolak, musika...) edo xakeak berak beste zenbait herrialdetan (Errusia...) izan duen garapenarekin parekatuz gero. Hala ere, azkenaldian hainbat xake-talde ari da jardunean Euskal Herri osoan. Maila ezberdineko txapelketa ofizialak eta bestelako lehiaketak antolatzen dira eta jokalari bikainik ere badugu, nola helduen hala gazteen artean ere.
Euskadiko bakarkako txapelketa (1986-2002)
1986-1987: Felix Izeta NM; 1987-1988: Mario Gómez NM; 1988-1989: Francisco Gallego NM; 1989-1990: Mario Gómez NM; 1990-1991: Felix Izeta NM; 1991-1992: Rafael Alvarez NM; 1992-1993: J.M. Iruzubieta1993-1994: Rafael Alvarez NM; 1994-1995: J.M. Iruzubieta; 1995-1996: J.M. Iruzubieta; 1996-1997: Mario Gómez NM; 1997-1998: Mario Gómez NM; 1998-1999: Unai Garbisu NM; 1999-2000: Rafael Alvarez NM: 2000-2001: Mario Gómez NM; 2001-2002: Felix Izeta MH
Euskadiko taldekako txapelketa (1986-2002)
1986-1987: Marlaxka (Hondarribia); 1987-1988: Marlaxka (Hondarribia); 1988-1989: Fomento Cultural (Orereta); 1989-1990: Marlaxka (Hondarribia); 1990-1991: Marlaxka (Hondarribia); 1991-1992: La Salle (Irun); 1992-1993: Peña Rey Ardid (Bilbo); 1993-1994: Marlaxka (Hondarribia); 1994-1995: Marlaxka (Hondarribia); 1995-1996: Peña Rey Ardid (Bilbo); 1996-1997: Fomento Cultural (Orereta); 1997-1998: La Salle (Irun); 1998-1999: Zuri-Baltza (Santutxu-Bilbo); 1999-2000: Peña Rey Ardid (Bilbo); 2000-2001: Gros (Donostia); 2001-2002: Gros (Donostia)
Melanostigma bathium
Melanostigma bathium Melanostigma generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Montlouis
Montlouis Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Erdialdea-Loira Harana eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Montlouis udalerrian erroldatutako biztanleak 117 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 12 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 64 etxebizitza zeuden, 45 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 14 bigarren erresidentzia ziren eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 64etxeak ziren. 45 etxebizitza nagusietatik 40 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 7 etxek bi zituzten, 4 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 17 etxek bost zituzten. 36 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 69 ziren, horien artean 50 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 50 pertsona aktiboetatik 43 lanean zeuden (22 gizon eta 21 emakume) eta 7 langabezian zeuden (3 gizon eta 4 emakume). 19 pertsona inaktiboetatik 11 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2000. urtean Montlouis udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.518 hektarea erabiltzen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Justizia errestauratibo
Justizia errestauratiboa justizia penalaren paradigma da: delitua pertsonen aurkako erasotzat du, gizarteko harremanen hausturatzat, eta, haustura hori konponbidean jartzeko, delitugilearen eta delituaren ondorioak jasan dituztenen arteko elkarrizketa oinarri duen prozesu bat bultzatzen du.
Beaumont (Ardèche)
Beaumont Frantziako udalerri bat da Ardeche departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Beaumont udalerrian erroldatutako biztanleak 204 ziren. Familiak 101 ziren, horien artean 39 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 27 bakarrik bizi ziren emakumeak), 39 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 23 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Justizia errestauratibo
Justizia errestauratiboko prozesu batean, gertaera batean inplikatutako pertsonek modu kolektiboan ebazten dute nola egin aurre laidoaren ondorioei eta etorkizuneko inplikazioei. Biktimek rol aktiboa dute prozesuan, eta, bitartean, «erasotzaileak» animatzen dira beren ekintzen erantzukizuna beren gain hartzera eta egin duten kaltea konpontzera. Hori barkamena eskatuz, lapurtutako zerbait itzuliz, komunitateari zerbitzua emanez, etab. egin daiteke. Justizia errestauratiboak «erasotzaileei» ere laguntzen die, etorkizunean laidorik ez egiteko. Justizia-teoria batean oinarritzen da, delitua gizabanako edo komunitate baten aurkako iraintzat hartzen duena, Estatuaren eta bere arauen aurkako iraintzat baino gehiago. Biktimen eta «erasotzaileen» arteko elkarrizketa sustatuz, justizia errestauratiboaren praktikak gogobetetze-maila handia lortzen du biktimen artean, baita «erasotzaileek» beren erantzukizunak beren gain hartzea ere.
Howard Zehr, Harrisonburgeko Unibertsitate Menonitako irakaslea, ikuspegi horren aitzindaria izan da, eta hainbat ikerketa argitaratu ditu. Marshall Rosenberg eta Dominic Barter legelariak ere justizia errestauratiboaren defendatzaile handienen artean daude, eta beren jardunbideen bidez erakutsi dituzte justizia mota horren emaitzak, zigor-justiziaren kontrakoak.
Bombus genalis
Bombus genalis erle espezie bat da, Bombus generoan eta Apidae familian.
Beaumont (Ardèche)
Etxebizitza
2007an 257 etxebizitza zeuden, 102 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 155 bigarren erresidentzia ziren. 246 etxeak ziren eta 6 apartamentuak ziren. 102 etxebizitza nagusietatik 80 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 7 etxek bi zituzten, 19 etxek hiru zituzten, 29 etxek lau zituzten eta 44 etxek bost zituzten. 69 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 46 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 45 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 127 ziren, horien artean 82 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 82 pertsona aktiboetatik 73 lanean zeuden (40 gizon eta 33 emakume) eta 9 langabezian zeuden (4 gizon eta 5 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 24 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 13 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Beaumont udalerrian 98 unitate fiskal zeuden, 209 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 10.059 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 14 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Beaumont udalerrian 18 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Rhinolophus deckenii
Rhinolophus deckenii Rhinolophus generoko animalia da. Chiropteraren barruko Rhinolophidae familian sailkatuta dago.
Sonnaz
Sonnaz Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Sonnaz udalerrian erroldatutako biztanleak 1.271 ziren. Familiak 481 ziren, horien artean 91 pertsona bakarrekoak ziren (50 bakarrik bizi ziren gizonak eta 41 bakarrik bizi ziren emakumeak), 166 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 199 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 25 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 529 etxebizitza zeuden, 486 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 23 bigarren erresidentzia ziren eta 20 hutsik zeuden. 462 etxeak ziren eta 66 apartamentuak ziren. 486 etxebizitza nagusietatik 389 bere jabearen bizilekua ziren, 83 alokairuan okupaturik zeuden eta 13 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 23 etxek bi zituzten, 50 etxek hiru zituzten, 112 etxek lau zituzten eta 299 etxek bost zituzten. 428 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 177 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 283 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 826 ziren, horien artean 611 aktiboak ziren eta 215 inaktiboak ziren. 611 pertsona aktiboetatik 571 lanean zeuden (295 gizon eta 276 emakume) eta 40 langabezian zeuden (19 gizon eta 21 emakume). 215 pertsona inaktiboetatik 79 erretiraturik zeuden, 76 ikasten zeuden eta 60 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Sonnaz udalerrian 552 unitate fiskal zeuden, 1.471 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.452 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 49 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 18 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra altzari denda bat zen.
2000. urtean Sonnaz udalerrian 24 nekazaritza-ustiategi zeuden, 66 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Erreaktore kimiko
Erreaktoreak erreakzioen konbertsioa eta hautakortasuna maximizatzeko diseinatzen dira, ahalik eta kostu txikienarekin. Erreaktore kimiko baten diseinuak termodinamika, zinetika kimiko, fluidoen mekanika eta masa eta energia transferentziaren inguruko ezagutza eskatzen du. Orokorrean egoera bakoitzerako beharrezkoa den erreaktore mota, tamaina eta jardute-modua aurkitzea da helburua.
Erreaktore homogeneoa
Orokorrean hiru erreaktore homogeneo mota daudela esan daiteke: Batch, CSTR eta PFR. Horien diseinu-ekuazioa lortu ahal izateko, beharrezkoa da masaren iraupenaren legea ezagutzea:
V bolumeneko erreaktore osoaren zati txiki bat hartuz, dV bolumen-elementua, eta A osagaia erreakzioan parte hartzen duen konposatu kimikoa bada (erreaktiboa eta osagai mugatzailea izanik), masa-balantze hau dagokio:
Matematikoki honela idatziko da:
non NA bihurtu gabeko A-ren molak, t denbora, FA A-ren emari molarra, (-rA) A-ren desagertze-abiadura eta dV erreaktorearen bolumen-elementua diren.
A osagaia erreaktiboa bada, desagertu egingo da dV bolumen-elementuan; produktua bada, aldiz, sortu egingo da. Horregatik, desagertzen denean zeinu negatiboa (–) erabiliko da, eta sortzen denean, berriz, zeinu positiboa (+).
Adierazpen orokor hori erreaktore mota guztientzat betetzen da, eta kasu berezi batzuk daude:
Batch erreaktorea
Batch erreaktoreak edo erreaktore etenak egoera ez geldikorrean lan egiten du; hau da, bere propietateak denborarekin aldatzen dira. Sinpleena irabiatutako tanga izango litzateke. Goiko partetik elikatzen da, erreakzioa fase likidoan gertatzen da, eta erreakzioa gertatzen den bitartean ez da ezer elikatzen ezta ateratzen ere. Eskala txikiko produkzioetan erabili ohi da (botika industria, polimero industria, hartzidura) edo proba pilotuetan. Erreaktore honek baditu abantaila zein desabantailak:
Adibide gisa A espezie molarra hartuz erreaktibo mugatzailetzat, honela deduzituko litzateke diseinu ekuazioa Batch erreaktore batean :
Ondorioz:
Beraz, mol balantzea honela gelditzen da:
non X lortutako konbertsioa den. Konbertsioaren balioa 0 eta 1 artekoa da eta hasiera eta amaierako kontzentrazioen bidez kalkula daiteke:
Nahastearen bolumena konbertsioarekin proportzionalki aldatzen den erreakzioen kasuan, ekuazioa honela adierazten da:
beste osagai batzuetan aldaketak burutzeko:
Saaxil
Saaxil Somaliako eskualde (gobolka) bat da. Somaliland osatzen duten 6 eskualdetako bat da.
Erreaktore kimiko
Batch erreaktorea
Erreakzio-denboraz gain, prozesu industrial batean karga-, deskarga- eta garbiketa-denbora gehitu behar dira erreaktore mota hau erabiltzean.
Erreaktore honetarako energia-balantzeak 3 aukera eskaintzen ditu, jardute-moduaren eta produkzioko eskakizunen araberakoak:
CSTR erreaktore
Nahaste perfektuko tanga-erreaktore irabiatu jarraitua jario etengabea duen eta ingeniaritza kimikoan sarritan erabiltzen den erreaktorea da, CSTR izenez ezaguna (Continuously Stirred Tank Reactor).
Erreaktore honek egoera geldikorrean egiten du lan; hau da, bere propietateak ez dira aldatzen denboran zehar. Fase likidoan erabiltzen da eta batez ere likidoak oso likatsuak direnean edo irabiatzea beharrezkoa denean.
Eredu idealean, erreakzioak konbertsio maximoa lortzen du elikadura tangara sartzen den unean bertan. Horrek esan nahi du erreaktore barruko edozein puntutako kontzentrazioa eta irteerako korrontearen kontzentrazioa berdinak direla, izatez, CA0 sartzerakoan momentu horretan bertan CA bihurtzen delako. Horrez gain erreakzio abiadura ere tanga barruko edozein punturentzat berdina da. Erreaktore mota honetan nahaste perfektua lortzen dela aintzat hartzen da. Praktikan ez da horrela, baina eraginkortasun altuko nahaste bat lor daiteke baldintza idealetara nahiko hurbiltzen dena. Erreaktore honek baditu abantaila zein desabantailak:
CSTR erreaktorean kalkuluak honela egiten dira :
Beraz, diseinu ekuazioa:
Eta konbertsioa (X) ondorengoa denez gero: →
Diseinu ekuazioa modu honetan berridatzi daiteke:
Energia balantzea:
PFR erreaktore
Egoera egonkorrean lan egiten du; hau da, erreaktorearen puntu jakin bateko propietateak konstanteak dira denboran zehar. Batez ere gas fasean erabiltzen da, eskala handian eta erreakzio azkarretan, bai homogeneo zein heterogeneoetan.
PFR erreaktorean kalkuluak honela egiten dira :
(1) Diseinu ekuazio diferentziala:
(2) Diseinu ekuazio diferentziala:
Aurreko (1) eta (2) ekuazioak bateratuz:
Kasu bakoitzean ekuazio hau integratuz elementu diferentzial guztien batura lortzen da (V).
Aurreko ekuazioak balantze orokorrean ordezkatuz, terminoak taldekatuz eta ondoren integratuz, ondorengo ekuazioa lortzen da:
Aurreko erreaktorean ez bezala kasu honetan erreakzio-abiadura aldakorra denez, ebazteko ekuazio konplexua izaten da. Oro har, erreakzio-mekanismo konplexuetarako integrazio grafikoko metodoak erabiltzen dira; hala nola, Simpson serieak, trapezioen batuketen metodoa, koadratura gausiarra, eta abar. Software konputazionala ere erabilgarria izaten da prozedura hauetarako.
NGC 2587
NGC 2587 galaxia bat da, Puppis konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Erreaktore kimiko
PFR erreaktore
Energia-balantzeari dagokionez ere, eredu diferentzial batean oinarritzen da. Energia-balantzea erreaktore zilindriko batean:
Erreaktore heterogeneo
Erreaktore heterogeneoek, beren izaera dela eta, lege zinetiko ezberdinak jarraitzen dituzte. Materia eta energia balantzeak konplexuagoak izateaz gain, ezberdintasuna barne hartzen dituen fase fisiko kopuruan datza. Bero- eta energia-transferentzia mekanismoak konplexuagoak dira mekanismo bat baino gehiagotan egon daitezkeelako, izaera konbektibo edo eroalekoak izan daitezkeenak.
Erreaktore katalitiko
Bi motatakoak izan ohi dira: ohantze fluidizatukoak eta ohantze finkokoak. Hautaketa intereseko errreakzioaren eta behatutako mekanismo zinetikoaren araberakoa da. Ohantze fluidizatuko erreaktoreek honako ezaugarri hauek dituzte:
Ohantze finkoko erreaktoreak ondorengo ezaugarriak ditu:
Materia balantzea: PFRan bezala, balantzea diferentziala da, eta gainera difusio erradiala kontuan hartuz egiten da:
Energia-balantzea:
Erreaktore ez-ideala
Zenbait egoeratan orain arte ikusitako eredu ideal hauek baliozkoak dira kasu errealetarako. Horrela ez denean, idealtasunetik duen desbideratzea azaltzen duten terminoak sartu beharko dira materia-, energia- eta presio-balantzeetan. Esate baterako, propietateen aldakuntza materia edo bero garraio-fenomenoengatik bada, Fick-en edo Fourier-en legeak erabil daitezke, hurrenez hurren.
Lasioglossum macoupinense
Lasioglossum macoupinense erle espezie bat da, Lasioglossum generoan eta Halictidae familian.
Dantzarako musika
Dantza-musika edo dantzarako musika dantza errazteko edo laguntzeko berariaz sortutako musika da. Edozein musika-pieza osoago baten edo musika-moldaketa handiago baten zati bat izan daiteke. XX. mendeko azken hamarkadetatik, dantza-musika, normalean, dantzatzeko bereziki pentsatutako erritmo eta akordeak dituen musikarekin lotzen da, eta, eskuarki, dance musika edo antzekoa deitzen zaio.
Dantza tradizionaleko eta klasikoko doinuek dantzaren izena hartzen dute, eta askotan zaila izaten da jakitea lehenengo zein iritsi ote zen musikaren izena ala dantzaren izena. Musika-genero batzuek beren dantza modu paraleloa dute, adibidez, musika barrokoa dago eta dantza barrokoa ere bai (minuet bat instrumentu-lana edo dantzarako konposizioa izan daiteke); beste batzuek, berriz, musika klasikoa eta ballet klasikoa esaterako, partekatu gabeko musika-formak azaltzen dira batean edo bestean (adibidez, sonata delakoak ez dauka dantza elkarturik).
Batzuetan, koreografia bat sortzen da hasiera batean dantzarako sortu ez zen musika-doinu batetik abiatuta, eta, beraz, dantzan erabiltzen den musika-generoak ez du nahitaez dagokion musika-estilorik izango.
Dantza-musikaren elementuak
Dantza bost elementuk osatzen dute: mugimendua, espazioa, gorputz-adierazpena, estiloa eta erritmoa. Musikak, bestalde, hiru elementu nagusi ditu: melodia, harmonia eta erritmoa. Dantza motaren eta generoaren arabera, dantzako elementu batzuen edo besteen erabilera nabarmenduko da musikaren aldean, ia edozein musika-genero hartuz.
Erritmoa eta konpasa dira estilo bakoitza deskribatzeko elementurik garrantzitsuenak.
Musika erritmoak
Dantza, historian zehar, estilo askotan garatu da, esaterako balleterako musikan edo musika elektroniko dantzagarria. Estilo bakoitza osatzen duten definizioak faktore sozial, kultural, estetiko, artistiko eta moralen mende daude, baita erabilitako musika-tresnen heinaren mende ere (musika folklorikoa, adibidez) konposizio konplexuenetaraino (balletean bezala). Dantza-musika guztiek, estiloak axola ez duenez, gauza komun bat dute; izan ere, gehienetan, gorputzaren mugimenduak osatzeko behar den erritmoa, harmonia eta melodia izatea eskatzen du, baita multzoaren adierazkortasuna ere.
Klasikoak
Nagusiki elementu harmoniatsuak eta leunak dituzte:
Folklorikoak
Musika tradizionala edo folklorikoa belaunaldiz belaunaldi ahoz (eta gaur egun era akademikoan ere) transmititzen den musika da, herri baten balioen eta kulturaren beste osagai bat gisa. Beraz, izaera etniko nabarmena du, eta, normalean, hori ez da erraz ulertzen nazioartean. Bereziak izaten dira akordeak eta erabilitako tresnen tinbrea. Asko dira dantza folklorikoak eta adibide gisa balio dute:
Modernoak
Dantza modernoko musika Amerikako Estatu Batuetan eta Kariben hasitako eboluzio artistikotik sortu zen, arraza beltzeko antzinako esklaboen musika eta kantuak musika-banden musikarekin integratzen hasi zirenean. Musika modernoak musika klasikoaren arau eta irizpideak hausten ditu. Ez dira aldez aurretik finkatutako egiturak erabiltzen. Dantzatzeko generoen artean, besteak beste, hauek dira:
Rybinsk-eko urtegia
Rybinsk-eko urtegia (errusieraz: Ры́бинское водохрани́лище, Rybinskoye vodokhranilishche, ahoskatua) Volgako urtegia da, 500 kilometro baino gehiagoko luzera duena. 1935 eta 1947 artean eraiki zutenean, gizonak egindako ur-eremurik handiena izan zen. Portu nagusiak Txerepovets (Vologdako oblasta) eta Vesiegonsk (Tverreko oblasta) ditu.
Dantzarako musika
Modernoak
(ikus dantza ere)
Antzinatea
Dantza naturarekin komunikatzeko tresna gisa hasi omen zen. Historiaurretik gizakiak gorputzaren bidez komunikatzeko beharra izan du, sentimenduak eta gogo-aldarteak adierazten zituzten mugimenduekin. Lehen mugimendu erritmiko horiek gertaera garrantzitsuak (jaiotzak, heriotzak, ezkontzak) erritualizatzeko ere balio izan zuten. Hasiera batean, dantzak erritu-osagai bat zuen, ugalkortasun-, ehiza- edo gerra-zeremonietan edo erlijio-izaera desberdineko zeremonietan egina, eta musika objektu errudimentarioekin agertzen zen (hezurrak, kanaberak, enborrak, maskorrak...) soinuak sortzeko.
Badakigu K. a.3000 inguru Sumerian perkusio eta harizko tresnak zituztela (lira eta harpa). Lehen zibilizazioetan, hala nola Egipton edo Mesopotamian, musika-tresna ugari zeuden, harpa eta oboe bikoitza batez ere. Hain zuzen, Mesopotamiako musika-adierazpena mendebaldeko musika-kulturaren jatorritzat hartzen da.
Erromaren sorreraz geroztik mugarri bat gertatzen da musikaren historian, ludionak. Jatorri etruskoko aktoreak ziren, eta tibiaren erritmoan dantzatzen zuten (aulós moduko bat). Erromatarrek arte horiek imitatzen dituzte eta ahots-musikaren elementua eransten diote. Horrelako musikarik ez da guregana iritsi, Terentzioren komedia baten zati txiki batean izan ezik. Erromak Grezia konkistatu zuenean, bi kultura haiek bat egin zuten, baina Erromak ez zion ezer berezirik ekarri musika grekoari. Festa handietan musika erabili ohi zen.
Antzinateko musika-tresnen funtzio nagusia dantza, kantua eta poesia laguntzea zen. K. o. V. mendera arte, Erdi Aroaren hasi arte, oso arraroa da instrumentuak bakarlari gisa aurkitzea.
Erdi Aroa
Erdi Aroan, kantu gregorianoa da Europako musika nagusia. Musika instrumentala Eliza Katolikoak apaintzeko eta fededunak distraitzeko balio duen zerbait bezala erabiltzen du, eta nahiz eta ohikoa izan kantua eta dantza herritarren artean, ez dago horren aztarnarik, ez baita idatziz betikotzen. Hala ere, dantza mistikoak ezagutzen dira, expiatorioen eta prozesioen gorteiatze gisa, baita makabra izeneko dantza ere. Erdi Aroko Mendebaldeko dantza-musikarik goiztiarrenak Estampie, carol, Saltarello, Trotto eta Ductia dantzarenak dira, Erdi Aroaren amaieran (XIII. eta XIV. mendeak).