cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Naja senegalensis
Naja senegalensis Naja generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
NGC 2389
NGC 2389 galaxia espiral bat da, Gemini konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Augustin Pajou
Augustin Pajou (Paris, Frantzia, 1730eko irailaren 19a - Paris, 1809ko maiatzaren 8a) frantziar eskultorea izan zen.
Biografia
Jean-Baptiste Lemoyne eskultorearen ikaslea izan zen, eta Madame du Barryrentzat lan egin zuen. 1748. urtean Erromako Eskultura saria irabazi zuen, eta Italian bizi izan zen hamabi urtez.
Versaillesko Operako eskulturazko apaindura egin zuen 1768-1770 urteetan. Gizon ospetsu batzuen irudiak egin zituen Luis XVI.ak eskatuta (Descartes, Pascal, Bossuet). Errege Jauregiko patioa zizelatu zuen Parisen. 1788. urtean Parisko Fontaine des Innocentes bukatzeko lana eman zioten, J. Goujonen estiloaren arabera egin zuena. Psyché abandonnée (1791) da Pajouren estatuarik ezagunena.
East Rockaway (New York)
East Rockaway  New York estatuko herri bat da. Nassau konderrian kokatua dago. 2010ean 9,818 biztanle zituen, 2.63 kilometro koadrotan banatuta.
Belleair Bluffs (Florida)
Belleair Bluffs Floridako hiri bat da. Pinellas konderrian kokatua dago. 2010ean 2,062 biztanle zituen, 1.6 kilometro koadrotan banatuta.
NGC 2393
NGC 2393 galaxia espiral bat da, Gemini konstelazioan. Édouard Stephanek aurkitu zuen n.
Miguel Loredo
Miguel Loredo Rola (Portugalete, - ) bizkaitar hizlari eta publizista neokatolikoa izan zen.
Euscalduna eta La Época egunkarietan hasi zen idazten. 1864an jaioterria ordezkatu zuen Bizkaiko Batzar Nagusietan. Bertan Jaungoikoa eta Foruac lema lehendabizikoz aldarrikatu zuen. 1873an Trianon eta Zugaztietan meategiak ustiatzeko elkarte bat sortu zuen. 1875ean Madrilera erbesteratua izan zen. Addisonen gaixotasunagatik hil zen.
Dillwyn (Virginia)
Dillwyn Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Buckingham konderrian dago, Virginia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Oxyuranus temporalis
Oxyuranus temporalis Oxyuranus generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
Velezzo Lomellina
Velezzo Lomellina Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Velezzo Lomellinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Zenote
Zenotea (maierazko dzonot edo ts'onot hitzetik, gaztelaniaz cenote) dolina mota bat da, harrizko ertz pikoak eta ur gezaz betea dagoena. Batez ere Yucatán penintsulan aurki daitezke, eta Karibeko uharte batzuetan ere bai.
Itxura biribilkarakoak, ingurune karstikoan sortzen dira. Hasieran, lur azpiko leize bat da, euri urak kareharrian eratua. Leizearen tamaina handitu ahala, lurrazaletik hurbildu eta sabaia erori eta kanpotik ikusgai bihurtzen dira. Gehienbat, itsas mailaren beheratzean sortu ziren, Pleistozenoko glaziazioen garaietan.
Espeleologoek aurkitu dutenez, Yucatán penintsulako zenote ugari elkarri lotuta daude, eta itsasoarekin, lur azpiko ur sare konplexua sortzen dute.
Sailkapena
Hiru zenote mota daude:
Sailkapen horrek zenotearen adinarekin zerikusia du: zaharrak guztiz irekiak dira eta berrietan, sabaiek oraindik zutik diraute.
Babestu beharra
Jatorrizko herriek ondare natural eta kultural hau premiaz babes dezan eskatu diote Mexikoko Estatuari. Samantha Colli-Sulu Nazio Batuetako aholkulariaren arabera, «duten garrantzi zientifiko, kultural eta espiritualaz gain, familia askorentzat ekonomikoki irauteko aukera dira zenoteak». Masa turismoaren aurrean, asko dira ekoturismoari esker, etxoletan ostatua eskainiz, sostengatzen diren kooperatiba maiak. Colli-Suluren ustez, «naturaren zaintzarekin eta honek sinbolizatzen duen guztiarekin lotura sakona duen antolaketa-modu bat dira». Izan ere, argi baitute, «dirua amaigabea da eta basamortu amaigabeak sortzen ditu».
Port-Sainte-Marie
Port-Sainte-Marie Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Norops bouvierii
Norops bouvierii Norops generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Port-Sainte-Marie
Biztanleria
2007an Port-Sainte-Marie udalerrian erroldatutako biztanleak 1.936 ziren. Familiak 717 ziren, horien artean 219 pertsona bakarrekoak ziren (104 bakarrik bizi ziren gizonak eta 115 bakarrik bizi ziren emakumeak), 219 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 215 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 64 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Lycenchelys platyrhina
Lycenchelys platyrhina Lycenchelys generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
Port-Sainte-Marie
Etxebizitza
2007an 882 etxebizitza zeuden, 742 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 39 bigarren erresidentzia ziren eta 102 hutsik zeuden. 756 etxeak ziren eta 122 apartamentuak ziren. 742 etxebizitza nagusietatik 489 bere jabearen bizilekua ziren, 231 alokairuan okupaturik zeuden eta 22 doan lagata zeuden; 10 etxek gela bat zuten, 51 etxek bi zituzten, 108 etxek hiru zituzten, 210 etxek lau zituzten eta 362 etxek bost zituzten. 474 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 351 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 290 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 1.198 ziren, horien artean 831 aktiboak ziren eta 367 inaktiboak ziren. 831 pertsona aktiboetatik 699 lanean zeuden (412 gizon eta 287 emakume) eta 133 langabezian zeuden (61 gizon eta 72 emakume). 367 pertsona inaktiboetatik 100 erretiraturik zeuden, 114 ikasten zeuden eta 153 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Port-Sainte-Marie udalerrian 699 unitate fiskal zeuden, 1.739 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.978 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 34 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 4 igeltseroak, 3 margolariak, 5 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 3 jatetxeak, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.
2009an zeuden 12 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Port-Sainte-Marie udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 245 ikaslekin.
Markermeer
Markermeer edo Marken aintzira (nederlanderaz: Markermeer) Erdialdeko Herbeheretan dagoen 700 km²-ko aintzira da. Lakuak batez besteko 5 metroko sakonera du eta Flevoland eta Ipar Holanda probintzien artean kokatzen da.
Sebastes cortezi
Sebastes cortezi Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Vellezzo Bellini
Vellezzo Bellini Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Vellezzo Bellinik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Senpere (Deluc)
Senpere (frantsesez Saint-Pée-sur-Nivelle) Gabriel Deluc margolari lapurtarraren margolana da, 1903an egina. Deluc margolariak, nahiz eta Parisen bizi ia urte osoan, beti haren jaiotze herriarekin lotura estua izan zuen.
Azterketa
Margolan honetan artistak paisaiaren interpretazio oso pertsonala egiten du. Senpere herria oso atzean ikusten da eta ura da margolanean protagonismo nagusia duen elementua. Berdeak eta arren artean ibaiaren ispiluak margolanaren argia erakartzen du erabat. Herriaren ikuspuntutik eliz-dorrea eta etxe gtxi batzuk, besterik ez dira ikusten eta hauek oso modu lausotuaz. Begetazioak, orokorrean, udazkeneko koloreak azaltzen ditu; kontrastean, larreen berde biziak gure atentzioa erakartzen du.
Ptychochromoides itasy
Ptychochromoides itasy Ptychochromoides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
NGC 2394
NGC 2394 galaxia bat da, Canis Minor konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.
Pterophyllum scalare
Pterophyllum scalare Pterophyllum generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Izen arrunta
Eskalar arraina edo aingeru arraina. Nazioarteko scalar, escalare izenak euskaraz eskalar arraina ematen du. Beste hizkuntzetan erabiltzen den izenaren kalkoak euskaraz (ur hotzeko) aingeru arraina ematen du, baina kontuz, aingeru-arraina (Pomacanthus) Pomacanthidae familiako genero baten izen arrunta ere bada, koralezko uharrietan bizi dena.
Historia
Arrain honi buruzko lehenengo berria, Europan, 1911. urtean izan zen, Brasilgo Tapajós ibaitik Alemaniara hainbat arrain esportatu zirenean. Alemaniara bidali ziren arrain horietatik, eskalar arrain bikotea 75 $etan saldu zen, baina inork ez zekienez haien sexua bereizten, ausaz, bi ale aukeratzen ziren. Urte batzuk igaro ziren eta 1934. urtean, bikote baten ugalketa lortu zen Europa, lehen aldiz.
1823. urtean, Martin Lichtensteinek Scalaris Zeus izena eman zion Brasilen harrapatutako arrain bati, eta arrain hori Berlingo Museora eraman zen. Urte batzuk igarotakoan, Georges Cuvier-rek eta Achille Valenciennes-ek arrain bat hartu, eta Martinek harrapatutako arrain bera zela ez jakin gabe, Scalaris Platax deitu zioten.
1840.urtean, Johann Jakob Hechelek ziklido hau deskribatu zuen berriz ere, Rio Negron espezie bat atzematean. Gaur egun, eskalar, escalare, edo aingeru-arrain gisa ezagutzen da arrain mota hau.
Taxonomia
Ziklido hauek kolore eta forma anitz izan ditzakete, izan ere, 229 mota eskalar existitzen dira Afrikan, Hego Amerikan, Sri Lankan eta Indian zehar banatuta.
Habitata
Perun, Brasilen,Guyanan eta Kolonbian, hain zuzen ere, Ucayali, Solimões (Brasil), Amazonas eta Esequibo (Guyana, Venezuela) ibaietan aurki dezakegu arrain hauen gehiengoa. Urtegi edo ibai lasaietan bizi dira, landaredi askoko guneetan eta haien habitatean ura oso gardena izaten da.
Bi metroko sakontasuna baino gutxiagoko ibaietan bizi dira, 30 - 60 metroko altuerako zuhaitzez inguratuta. Bizi diren ibaien ertzetan gramineo izeneko landareak daude, eta ur-emaria igotzen denean, landare hauek urpean geratzen dira. Haien artean, enbor eta zuhaitzetatik jauzitako adarrak daude, eskalar arrainek ezkutatzeko erabiltzen dituztenak.
Akuarioaren baldintzak
Arrain taldekoiak dira eta akuarioan 5 gutxienez edukitzea komenigarria da, bestela depresio egoeran bizi dira maiz. Arrain hau oso gizartekoia da, eta beste arrain batzuekin bizi daiteke, espezie ezberdinekoak izanda ere. Dena den, kontuan hartu beharra dago orojalea denez, tamaina oso txikiko arrainekin egotea ez dela komeni, hauek jateko arriskua baitago.
Elikadura
Arrain orojaleak dira eskalarrak. Elikadura egokiak garrantzia handia dauka haien ugalketan, hazkundean eta gorputzaren pigmentazioan. Bizirik dauden elikagaiak hobeak direla frogatuta dago, esate baterako, krustazeoak. Daphnia pulex Krustazeoarekin bakarrik elikatutako eskalarrak askoz errazago ugaltzen direla, eta errunaldietan arrainkume gehiago bizirik irteten direla frogatu da.
Ugalketa
Arrain hauen ugalketa nahiko neketsua da, baina ez da ezinezkoa. Arrain gazteek bikoteak sortzen dituzte eta normalean taldeko handiena izaten da menderatzailea, bikote hoberena lortzeko borroka egiten duena. Bikote bat sortu dela jakitea erraza da, berehala akuarioaren toki zehatz batean finkatzen direlako, eta lurralde txiki bat ( enbor, harri edo landareen artean ) babesten dutelako. Nahiz eta arrain hauek monogamoak izan arrain bakar batekin bikote bat eratzen dutelako, haien monogamia ez da oso zorrotza, arrek haien bikotea alde batera uzteko eta beste eme batekin ugaltzeko joera baitute.
Urtarrileko ur-emarien igoeraren ondorioz, eskalar arrainen bikoteak ugaltzen hasten dira. Emeak erditzeko zorian daudenean obiduktu bat ateratzen zaie, arrautzak jartzeko, eta arrei esperma-hodi bat. Bikoteko bi arrainen artean, arrautzak kokatzeko landare, harri edo enbor bat aukeratu eta garbitzen dute, arrautzak han jartzean erraztasunez ez zikintzeko eta lizunez ez betetzeko.
Emeak arrautzak jartzen ditu eta arrak intseminatzen ditu. Ziklido guztiak bezala, baldintza normaletan lasaiak izan arren, ugalketa garaian eta errunaldia zaintzean oso oldarkorrak dira. Ugalketa arrakastatsu bat nahi izanez gero, komenigarria da bikotea beste akuario txikiago batean baztertuta uztea, beste arrainekin arazorik ez egoteko, ugalketa garaian oso oldarkorrak baitira.
501 Urhixidur
Bere izena, Urhixidurgatik jasotzen du, Friedrich Theodor Vischerrek idatzitako Auch Einer izenburuko eleberri satirikoko pertsonaia bat dena.
Norops cobanensis
Norops cobanensis Norops generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Dimock (Hego Dakota)
Dimock Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Hutchinson konderrian dago, Hego Dakota estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Pterophyllum scalare
Ugalketa
Arrautzak behin jarrita, oso garrantzitsua da ura 28 gradutan mantentzea eta garbi egotea, arrautzetan lizunik ez agertzeko. Arrautzen eklosioa 48h igarotakoan gertatuko da. Eskalar arrainen kasuan, bikoteko bi kideek oso ondo zainduko du errunaldia, era agresiboan beste arrainen mehatxuren bat baldin badago. Lehenengo egunetan zehar, arrain jaioberriak arrautzei itsatsita biziko dira eta bitelo - zakuaz elikatuko dira, ez zaie janaririk eman behar. Bosgarren egunerako arrainkumeek aske igeri egingo dute, denek batera eta artemia izeneko krustazeoekin elikatu behar dira. Arrainkumeren bat taldetik bereizten bada, haien gurasoen batek ahoarekin hartu (ez beldurtu, ez dituzte jango) eta gainerako arrainkumeekin eramango du. Ohikoa da jaiotako arrainen kopuru handi bat hiltzea, eta kontu handia izan behar dugu ur-iragazkiarekin, potentzia handia izanez gero, arrainkumeak xurgatzea oso ohikoa baita.
502 Sigune
502 Sigune, asteroide gerrikoan aurkitutako 502. asteroidearen izena da. 1903ko urtarrilak 19an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa, 1903 LC zen.
João Ubaldo Ribeiro
João Ubaldo (Osório Pimentel) Ribeiro (Itaparica, Bahia Estatua, 1941eko urtarrilaren 23a – Rio de Janeiro, 2014ko uztailaren 18a) idazle, kazetari, gidoilari eta irakasle brasildarra izan zen. Camões saria irabazi zuen 2008an, portugesezko literatura-saririk garrantzitsuena, Brasilgo zortzigarren idazlea izan zelarik saria jasotzen.
Bere eleberri famatuenak Sargento Getúlio, O Sorriso do Lagarto eta A Casa dos Budas Ditosos dira.
A casa dos Budas ditosos arrakasta handia lortu ondoren antzerkira egokitu da, eta zinemarako jauzia ere eman du. Euskarara itzuli du Karlos Zabalak Buda zoriontsuen etxea izenburuarekin.
Dnipro
Dnipro (ukraineraz Дніпро) –1926-2016 tartean Dnipropetrovsk (ukraineraz Дніпропетровськ, errusieraz Днепропетровск), eta 1926 arte Jekaterinoslav (ukraineraz Катеринослав) deitua–, Ukrainako hiria da, Dnipropetrovskeko oblasteko zentro administratiboa. Dnieper ibaiaren ertzean kokatua, Zaporijiako urtegiaren atzealdean, Ukrainako ibai-portu, trenbide gune eta industrigune garrantzitsuenetarik da.
Dnipropetrovsken, Kryvy Riheko burdina, Nikopolgo manganesoa eta mendebal Donbasseko ikatzari esker, industria astuna garatu zen. Sobietar garaian armagintzak eta industria aeroespazialak (misil balistikoak egiten zituen Yuzhmash lantegiak bereziki) garrantzi handia izan zuten. Industria militarra zela eta, Hiri itxia izan zen 1990eko hamarkada arte.
Historia
1776an Grigori Potiomkin printzeak, Katalina Handiaren aginduz, sortu zuen hiria eta Jekaterinoslav izena eman zion. Hiri txikia izan zen 1880an trenbidea eraiki zen arte. Kryvyi Riheko burdinak (1866an aurkitua) eta Donbasseko ikatz meatzeen esplotazioak abiarazi zuten Dnipropetrovskeko industrializazioa. 1926an, Grigory Petrovsky iraultzailearen omenez, Dnipropetrovsk izena eman zioten hiriari. 2016an hiriak Dnipro izena hartu zuen.
Verretto
Verretto Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Verrettok honako udalerri hauekin egiten du muga:
East Syracuse (New York)
East Syracuse  New York estatuko herri bat da. Onondaga konderrian kokatua dago. 2010ean 3,084 biztanle zituen, 4.2 kilometro koadrotan banatuta.
Pseudechis rossignolii
Pseudechis rossignolii Pseudechis generoko animalia da. Narrastien barruko Elapidae familian sailkatuta dago.
503 Evelyn
503 Evelyn, asteroide gerrikoan aurkitutako 503. asteroidearen izena da. 1903ko urtarrilak 19an aurkitu zuen Raymond Smith Dugan astronomo estatubatuarrak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa, 1903 LF zen.
Lycenchelys plicifera
Lycenchelys plicifera Lycenchelys generoko animalia da. Arrainen barruko Zoarcidae familian sailkatzen da.
AEG
Allgemeine Elektricitäts-Gesellschaft, AEG siglaz ezagunagoa, Emil Rathenauk 1883an fundatu zuen alemaniar enpresa da. 1903an, Siemensekin fusionatu zen, Telefunken elkartea sortzeko. Nazien agintaritzak bultzaturiko armagintza-programetako parte-hartzaile nagusia izan zen. Bigarren Mundu Gerraren garaian, bonbardaketen ondorioz, galera handiak izan zituen arren, Alemaniako industrian paper garrantzitsua betetzen jarraitu zuen. Gaur egun nazioartean oso zabaldurik dagoen taldea da, nahiz eta produkzio-lantegi gehienak Alemanian dituen. 1983an krisialdi larria izan zuen, eta, ondorioz, bere jardueretako batzuk berregituratu behar izan zituen.
Hasieran, ur-berogailu elektrikoak, plantxa elektrikoak, teontzi elektrikoak eta beste zenbait aparatu egiten zituen.
1907tik aurrera, Peter Behrens diseinatzailea hasi zen aholkulari gisa han lan egiten; enpresaren irudi korporatiboa diseinatu zuen, lantegien eraikinak, eta baita produktu elektrikoen multzo bateratu eta sistemiko bat ere.
Ptychochromoides vondrozo
Ptychochromoides vondrozo Ptychochromoides generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.
Puyehue Parke Nazionala
Puyehue Parke Nazionala Txileko Los Lagos eskualdea eta Los Ríos eskualdearen artean, Osorno hiritik 80 kilometro ekialdera dagoen parke nazional bat da. Hegoaldeko Andeetako Baso Epel Euritsuak izeneko Biosferaren Erreserbaren zati da.
Deskribapena
Puyehue parke nazionala bere baso ikusgarriengatik, sumendien aktibitatearen ondorio den erliebe bategatik eta ibaiak, andetar aintzirak, urjauziak eta ur termal birjinen putzuak bezalako ur harro eta ibilguengatik bereizten da. 107.000 hektareako hedadura du, eta hiru sektoretan banatua dago (Antillanca, Anticura eta Aguas Calientes) Oihan heze hau, euri jasa handiek eragina, koigüek eta ulmoek osatzen dute parkearen behealdereneko tokietan eta koigüek, mañioek eta tepek tokirik altuenetan.
Parkean bizi diren animali espezieak pumak, txila azeriak, kikeak, koipoak, giñak eta bizkatxak dira. Hegaztien artean, kondorra, txoroya, txukaoa, txerkana, bandurria, traroa eta huala nabarmentzen dira.
Instalakuntza turistikoak
Parke guztiek bezala, honek, bisitariei, tokiak eskeintzen dizkien edertasun eta erakargarritasunetaz gozatzea ahalbidetzen dieten instalakuntza eta seinale onak ditu. Erakargarritasun horien artean bidezidorretatik ibilaldiak eta eskurtsioak egitea, mountainbikea, kayaka eta beste batzuk daude. Gainera, Puyehue eta Aguas Calienteseko gune termalak ditu, eta neguan eskiaz goza daiteke Antillanca gunean, Casablanca sumendiaren magalean.
Puyehue Parke Nazionalaren inguruan zenbait hotel eta jatetxe aurki daitezke. Esate baterako, Lodge El Taique ostatuak, Rupanco aintzirara, Osorno sumendira eta Puntiago sumendira ikuspegia duena, jatetxe bat du. Beste toki erakargarri bat Hostal y cabañas Las Juntas izenekoa da. Puyehue aintziraren ertzean dago eta gosarietako marmelada asko ekoizten dituen hortu bat du. Ia Entre Lagosera iristean La Valenciana multzo turistikoa dago, 215 nazioarteko errepidearen eta Puyehue aintziraren ertzean dagoena. Honek ere jatetxe bat du eta ikuskizunak eta konbentzioak antolatzen ditu.
Bancaixa
Bancaixa edo Caixa d'estalvis de València, Castelló i Alacant  (Valentzia, Castelló eta Alacanteko Aurrezki Kutxa), Valentziar Erkidegoko aurrezki kutxarik garrantzitsuena da.
Valentzia, Castelló eta Alacant-eko Aurrezki kutxa, Bancaja merkatal izena duena (Caixa d'estalvis de València, Castelló i Alacant edo Bancaixa), Kreditu Erakundea da eta gizarte-ongintza izaera du; haren helburua interes orokorra lortzen laguntzea da, bere jarduera esparruan, ekonomia eta gizarte garapena bultzatzearen bidez.
Bancaja Valentziako Erkidegoko finantza erakunde garrantzitsuena da, Espainiako seigarren finantza taldeko entitate nagusia da eta hirugarrena espainiar estatuko aurrezki kutxa sektorean (aktibo totalean neurtua). Garatze gaitasun handikoa da. Erakundearen Estatutuak egina daude uztailak 23ko Valentziako Gobernuaren 1/1997 Legegintza-Dekretuaren arabera. Berorren egoitza soziala Castelló de la Plana-n kokatzen da, Caballeros kalearen bigarren zenbakian.
La Chapelle-de-la-Tour
La Chapelle-de-la-Tour Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Bancaixa
Espainiako Bankuaren gainbegiratzearen menpe dago eta Generalitat Valenciana-ren protektoratuaren babesa du. Bere iraupena mugagabea da eta Valentziako Aurrezki Kutxen Federazioan nahiz Aurrezki Kutxen Konfederazio Espainiarrean barnesarturik dago. Haren IFK zenbakia G-46002804 da eta Castelló-ko Merkatal Erregistroan inskribaturik dago (532 Liburukia, Sekzio Orokorreko 99 Liburua, CS-2749 Orrian; Espainiako Bankuaren esku dagoen Administrazio erregistro berezian 49 zenbakiaz; baita Comunitat Valenciana-ko Aurrezki Kutxen Erregistroan ere.
La Chapelle-de-la-Tour
Biztanleria
2007an La Chapelle-de-la-Tour udalerrian erroldatutako biztanleak 1.598 ziren. Familiak 589 ziren, horien artean 94 pertsona bakarrekoak ziren (47 bakarrik bizi ziren gizonak eta 47 bakarrik bizi ziren emakumeak), 222 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 234 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 39 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Bancaixa
Historia
Bancaja taldearen jatorria 1878an kokatu behar da; urte hartan, Real Sociedad Económica de Amigos del País de Valencia delakoak Valentziako Aurrezki Kutxa sortu zuen, gerora talde osoaren oinarri izango zena, hain zuzen.
La Chapelle-de-la-Tour
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Sebastes crameri
Sebastes crameri Sebastes generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.
Bancaixa
Bankia
Bankua 2010eko abenduaren 3an sortu zen. Zazpi kutxen bateratzea 4 hilabetetan burutu zen (integrazio agiria 2010eko uztailaren 30ean sinatu baitzen). Bankia, Espainiako zenbait tokitan buru ziren kutxen elkarketaren ondorioz sortzen da. Hauek dira kutxak, parte-hartzearen arabera:
La Chapelle-de-la-Tour
Etxebizitza
2007an 655 etxebizitza zeuden, 592 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 31 hutsik zeuden. 634 etxeak ziren eta 20 apartamentuak ziren. 592 etxebizitza nagusietatik 538 bere jabearen bizilekua ziren, 51 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 49 etxek hiru zituzten, 125 etxek lau zituzten eta 411 etxek bost zituzten. 506 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 189 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 380 etxetan bat baino gehiago zituzten.
NGC 2397
NGC 2397 galaxia espiral bat da, Volans konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
La Chapelle-de-la-Tour
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bancaixa
Bancaja taldea
Bancaja taldea finantza eta zerbitzu erakundeez osatua dago. Hauexek dira erakundeok:
Dick Pound
Richard William Duncan Dick Pound (1942ko martxoaren 22) kanadar igerilari ohi eta abokatu bat da, batez ere dopinaren aurkako borrokaren bultzatzaile nagusietako bat izateagatik ezaguna. COIko presidenteordea eta AMAren lehen presidentea izan zen, agentzia hau berak propio bultzatu zuelarik kirolean dopingaren aurkako borroka sustatu eta hobetzeko.
La Chapelle-de-la-Tour
Diru sarrerak
2009an La Chapelle-de-la-Tour udalerrian 602 unitate fiskal zeuden, 1.694,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 20.965 euro zen.
Dick Pound
Biografia
Gaztetan igerilari bezala parte hartu zuen 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan Erroman, 100 metro estilo libreko proban (6. amaituz) eta erreleboetan. Ondoren, Zuzenbidean lizentziatu zen.
La Chapelle-de-la-Tour
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 3 iturginak, 2 ile apaindegiak, 2 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 3 apaindegiak.
Dick Pound
Biografia
Pound COIko presidenteordea zen 1988ko Seulgo Udako Olinpiar Jokoetan bere herrikidea zen Ben Johnsonek (hasiera batean 100 metro lauko probako txapelduna) dopinaren aurkako kontrol batean positibo eman zuenean. Pound, nahigabetua, pertsonalki arduratu zen kasu honetaz, Ben Johnson dopinagatik kaleratua geratuz amaitu zena. Prozesu honek eragin handia izan zuen Poundengan, dopinaren aurkako borrokalari sutsu bihurtu zena.
La Chapelle-de-la-Tour
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen eta 1 lore-denda zen.
Dick Pound
Biografia
1999an, COIren aldetik Munduko Dopingaren Aurkako Agentziaren sorrera bultzatu zuen. Pound bera izan zen lehen presidentea.
East Williston (New York)
East Williston  New York estatuko herri bat da. Nassau konderrian kokatua dago. 2010ean 2,556 biztanle zituen, 1.47 kilometro koadrotan banatuta.
La Chapelle-de-la-Tour
Ekonomia jarduerak
2000. urtean La Chapelle-de-la-Tour udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 560 hektarea erabiltzen.
Dick Pound
Biografia
2007an, AMAko bere presidentetzaren amaieran, berrautatua izateko hautagai bezala ez zela aurkeztuko iragarri zuen. Munduko Dopinaren Aurkako III. Konferentzian, Madrilen ospatu zena eta non bere ordezkoa aukeratu zen, Poundek honako hausnarketa hau egin zuen Puerto Operazioari buruz:
Matapan
Matapan (Κάβο Ματαπάς edo Ματαπά) edo Tenaro (Ακρωτήριον Ταίναρον) Grezia kontinentaleko hegoaldeko lurmuturra da. Mani penintsulan dago.
Dick Pound
Biografia
Poundek AMAren presidentetza ofizialki 2007ko abenduaren 31n utzi zuen, bere ordezkoa John Fahey australiarrak hartuz. Dopinaren aurkako borrokan egin zuen lanaren ondorioz Kirol Izpirituarentzako Laureus Saria jaso zuen 2008an.
Epifora (estilo-figura)
Epifora edo epistrofea errepikapenezko estilo-figura bat da. Jarraian doazen esaldi edo bertso bukaeretan hitz bat edo batzuk errepikatzean datza. Oratorian oso ohikoa da, baita inbokazio eta otoitzetan ere.
Dick Pound
Biografia
Gaur egun, dopinaren aurkako borrokan dihardu.
2008an Veveyko suitzar gortearen aurrean salatu zuten UCIk eta Hein Verbruggenek (erakundeko presidentea) azken bi hauen dopinaren aurkako borrokari eginiko etengabeko kritikengatik, gutxiegitzat jotzen baitzituen. 2009ko abenduan salatzaileek karguak erretiratu zituzten Poundekin epaitegietatik kanpo lortutako akordio baten ondorioz, bere iruzkinetakoren batzuk "gehiegizkoak izan zirela" onartu zuena, "UCIk eta Hein Verbruggenek dopina ezabatzeko ezer ez zutela egiten bezala interpretatu baziren". Akordioan, bi aldeek gai honi buruz iruzkin gehiagorik ez egiteko konpromisoa hartu zuten, eta alde bakoitza prozesutik eratorritako bere gastu propioetaz arduratuko zela, hala amaitua geratuz.
Epifora (estilo-figura)
Hona Gabriel Arestiren adibide ospetsu bat:
Nire aitaren etxea
defendituko dut.
Otsoen kontra,
sikatearen kontra,
lukurreriaren kontra,
justiziaren kontra,
defenditu
eginen dut
nire aitaren etxea.
Galduko ditut
aziendak,
soloak,
pinudiak;
galduko ditut
korrituak,
errentak,
interesak,
baina nire aitaren etxea defendituko dut.
Harmak kenduko dizkidate,
eta eskuarekin defendituko dut
nire aitaren etxea;
eskuak ebakiko dizkidate,
eta besoarekin defendituko dut
sorbaldik gabe,
Belleair Shore (Florida)
Belleair Shore Floridako herri bat da. Pinellas konderrian kokatua dago. 2010ean 111 biztanle zituen, 1.1 kilometro koadrotan banatuta.
Epifora (estilo-figura)
bularrik gabe
utziko naute,
eta arimarekin defendituko dut
Ni hilen naiz,
nire arima galduko da,
nire askazia galduko da,
baina nire aitaren etxeak
iraunen du
zutik.
Sorbus hybrida
Sorbus hybrida Sorbus generoko zuhaitza da, jatorriz Eskandinaviakoa. Europako endemismo hau bitxikeria bezala aurki daiteke Euskal Herrian, Gorostiaga, Urkilla eta Altzania, edo Leireko mendilerroan. Erraz bereiz daiteke hostoen oinean foliolo aske pare bat edo bi izan ohi dituelako.
Ezaugarriak
15 m arteko zuhaitza da. Adar gazteak iletsuak dira, eta begiak nahiko ilupadunak eta ez likatsuak. Zurtoinaren azala leuna eta grisaxka. 60 cm-tik gorako diametroko zurtoina.
Hostoak
Hosto bakunak, obal-lantzeolatuak. Zenbaitek oinaldean 1 - 2 (-5) gingil-pare aske izaten dituzte. Erdialdean ebakidura gero eta txikiagoa duten 3 - 4 pare, eta, puntan zerradura bikoitza. Gainaldean apur bat ilupadunak dira eta azpialdean ilupa gris-zurixkarekin estaliak.
Loreak
Loreak korinbotan elkartuta, eta, infloreszentziaren adarra trinkoki ilupaduna loraldian eta ia glabroa fruitu-garaian. Kaliza 5 sepaloz osatua, ilupadunak kanpoaldetik; korolak 5 petalo, zuriak eta, ilegabeak edo ia ilegabeak. Androzeoak 18 - 20 estamine, harizpi glabroekin eta, antera zuri-horixka edo krema-kolorekoekin; ginezeoak 2 - 3 karpelo, oinaldean soldatuak eta beste hainbeste estilo libre, oinaldean ilupadunak.
Fruituak
Fruituak pomo biribilduak dira eta gorriak. Barruan 1 edo 2 hazi obatu dituzte.
Banaketa
Norvegian, Suedia ekialdean, Finlandia hego-mendebaldean eta herrialde baltikoetako leku batzuetan. Hortaz aparte Europa erdialdean eta hego-mendebaldean han-hemenka sakabanatuta. Euskal Herrian bitxikeria moduan aurki daiteke Gorostiaga, Urkilla eta Altzania edo, Leire bezalako mendilerroetan.
Ekologia
Urkidi, harizti eta pagadietako soilgune eta mendeletan bizi da. Lurzoru azidoak behar ditu, beraz, mendi silizeotan aurkituko dugu bereziki.
Fenologia
Maiatzetik ekainera loratzen da.
Erabilera
Tarteka apaintzeko landatzen da Europa iparraldean, baina beste zenbait Sorbus baino gutxiago.
Hanibal
Hanibal (fenizieraz: 𐤇𐤍𐤁𐤏‏𐤋 Hanni-baʾal, «Baaen dohaina» edo «Baal jainkoari eskerrak»; la palma, K.a. 247 - Bitinia, Anatolia, K.a. 183 aldean)
Bizitza
Hamilkar Barkaren semea, aitak erromatarrenganako gorrotoa erakutsi zion. Aitari lagundu zion Iberiar penintsulan eta hura hil ondoren, bederatzi urte zituela, bere koinatu Hasdrubalen agindupean jarri zen. Hura ere hil zenean, kartagotar armadak buruzagitzat hartu zuen (K.a. 221). Erromaren aurkako mendekua hartu nahirik, erromatarren aliatu Sagunto hiriari setioa jarri zion (K.a. 219) eta Bigarren Gerra Punikoa abiatu (K.a. 219-201).
Iberiar penintsulan bere anaia Hasdrubal Barka utzirik, iberiar eta zelta mertzenario anitzez hornituriko armada indartsu batekin Italiar penintsulara lurrez iristeko egitasmoari ekin zion. Pirinioak, Alpeak eta Apeninoak zeharkaturik, garaipen batzuk lortu zituen (Tesino, Trebia, Trasimena, Canas), baina Erroma ezin harturik eta Kartagok bertaratzeko deiturik (K.a. 203), erromatarrak —Eszipion Afrikano buru zutela— nagusitu zitzaizkion Zamako guduan (K.a. 202).
Gudu hura galtzearen errua Kartagoko agintarien berekoikeriari egotzirik eta Alderdi Demokratikoaren buruzagi zela, erreforma politiko-ekonomikoak eta militarrak bultzatu zituen. Sufeta izendaturik, Erromara salatu zuten etsai politikoek, eta Tirora erbesteratu behar izan zuen (K.a. 196). Siriako Antioko III.aren gortean lehenik eta gero Bitiniako Prusias erregearen ondoan babesa harturik, Erromaren aurka borrokatzen saiatu zen beti.
Heriotza (K. a. 183 - 181)
Libisan bizi zen Bitiniako Prusias I.aren gonbidatua zen bitartean. Baina erromatarrek Prusias mehatxatu zuten Hanibal Tito Quincio Flaminino enbaxadoreari entregatzeko. Etsaien esku preso erortzearen beldur, luzaroan eraztun batean zeraman pozoia erabili zuen bere buruaz beste egiteko.
Norops cupreus
Norops cupreus Norops generoko animalia da. Narrastien barruko Dactyloidae familian sailkatuta dago.
Lost in Translation
Lost in Translation (euskaraz Itzulpenean galdua) 2003ko Sofia Coppola estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta ekoizleak zuzendu, idatzi eta ekoiztutako amodiozko komedia-drama film bat da. Bill Murray, Scarlett Johansson, Giovanni Ribisi, Anna Faris eta Fumihiro Hayashi aktoreek antzeztu zuten.
2003ko Oscar Sarietarako lau izendapen jaso zituen: Film onenaren Oscar Saria, Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Bill Murray) eta Zuzendari onenaren Oscar Saria (Sofia Coppola); Coppolak Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria irabazi zuen. Urrezko Globo Sarien bost izendapen ere jaso zituen.
Filma estreinatu eta itzelezko arrakasta komertziala izan zuen, 4 milioi dolarretako aurrekontua izanik, 119 dlarretako diru irabaziak izan zituen.
Argumentua
Bob Harris (Bill Murray), gainbeheran dagoen estatubatuar aktorea da, horregatik Tokio hirian japoniar whisky marka baten iragarkia antzezteko lana onartuko du. Krisialdi pertsonala igarotzen ari da eta bere denbora libre ia gehiena ostatu hartu duen hoteleko tabernan zurrutean igarotzen du. Bertan, Charlotte (Scarlett Johansson) emakume gazte ezkondua ezagutuko du, Japoniara erreportaje bat egitera joan den argazkilari baten emaztea, baina senarrak lan egiten duen bitartean, Charlotte erabat aspertzen da. Biei hiri erraldoiaren irudiek eta soinuek nahiz jendearen joan-etorriak nahasdura sentiarazten diete, Bob eta Charlottek beren bizitzak hutsak daudelako sentipen sakona elkarbanatzen dute, eta beren buruei heuren adiskidetasun berria zeozer gehiago bilakatu litekeen galdetzen hasiko dira.
Emakumezkoen Traineru Ligako 2020ko denboraldia
Emakumezkoen Traineru Ligako 2020ko denboraldia Euskotren Ligaren hamabigarren denboraldia izan zen. Orio izan zen txapelduna bigarren aldiz jarraian.
Historia
Euskotren Liga berezia izan zen, COVID-19 pandemiak baldintzatu baitzuen erabat. Alde batetik ikuslerik gabe jokatu ziren estropadak, eta bestetik covid positiboekiko beldur handia izan zen, Euskotren Ligan Arraun Lagunakek bi estropada galdu zituen.
2019ko denboraldiko traineru berek jokatu zuten liga. Donostiarren artean Donostiarra izan zen lehiakorrena, hala ere Oriok aise irabazi zuen Liga. Uztailean Liga lehiatua izan bazen ere, tartean donostiarrek Orion lorturiko garaipena, abuztuan oriotarrek irabazi zituzten estropada guztiak.
Liga Coruñan hasi zen jardunaldi bikoitzeko banderarekin eta Zarautzen amaitu zen, hau ere bi jardunalditako bandera izanik. 12 estropada izan ziren guztira, aurreko denboraldietan baino bi gutxiago.
Play-offak
Hondarribiaren eta Tolosaldearen lehia estua espero zen. Lehenengo jardunaldian bien artean segundu eta erdiko diferentzia egon zen. Bigarren jardunaldian tolosarrek irteeran arazoa izan zuten estatxarekin eta 10 segunduko zigorra jaso zuten, igoerarako aukera guztiak galduz.
Verrua Po
Verrua Po Italiako udalerri bat da. Paviako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Saint-Oyen
Saint-Oyen Frantziako udalerria da, Savoia departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Verrua Po
Mugakideak
Verrua Pok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Tiristore
Tiristorea egoera solidoko osagai elektronikoa da. Lau geruza ditu, bi N motako eta beste bi P motako erdieroaleak tartekatzen (PNPN) ditu.
Normalean SCRari tiristore deritzo gehien hedatuta dagoen tiristore mota delako.
Saint-Oyen
Biztanleria
2007an Saint-Oyen udalerrian erroldatutako biztanleak 209 ziren. Familiak 90 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 29 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Tiristore
Funtzionamendua
Tiristorea lau geruzako osagai erdieroalea da, N motako eta P motako erdieroale bina ditu, P-N-P-N juntura osatuz. Terminal nagusiak anodoa eta katodoa dira, biek lau junturak zeharkatzen dituzte. Kontrol terminala berriz, atea, P motako erdieroaleari lotuta dago. Tiristorearen funtzionamenduari dagokionez, pizte-egoeran (latching state) lan egiten duten bi transistore bipolar bailiran jotzen da:
Egoerak
Tiristoreek hiru egoera dituzte:
Eroapen-egoera
Tiristorea eroapen-egoeran lan egin dezan, gutxienez bi baldintza bete behar ditu:
Zuzeneko blokeo- edo etendura-egoera
baina zirkuitua desarratu gabe (I_{G} = 0).
Alderantzizko blokeo- edo etendura-egoera
Katodoaren tentsioa anodoarena baino handiagoa denean (V_{AK} < 0)
Terminalak
Tiristoreak, irudian ikus daitekeen bezala, hiru terminal ditu:
Saint-Oyen
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 134 ziren, horien artean 100 aktiboak ziren eta 34 inaktiboak ziren. 100 pertsona aktiboetatik 94 lanean zeuden (52 gizon eta 42 emakume) eta 6 langabezian zeuden (5 gizon eta 1 emakume). 34 pertsona inaktiboetatik 22 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 9 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Saint-Oyen udalerrian 94 unitate fiskal zeuden, 206,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.052 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 13 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 4 eraikuntza enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 zurginak eta 1 argiketaria.
2000. urtean Saint-Oyen udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Stanisław Moniuszko
Stanisław Moniuszko (Ubiel, 1819ko maiatzaren 5a - Varsovia, 1872ko ekainaren 4a) poloniar musikagile, orkestra-zuzendari eta musika irakaslea izan zen. Abesti herrikoiak eta operak konposatu zituen. Bere musikak poloniar, lituaniar eta bielorrusiar gai herrikoiak biltzen ditu. Bere abestiek Adam Mickiewiczen, Antoni Edward Odyniecen eta Józef Ignacy Kraszewskiren hitzak dituzte.
Lehen Gerra Punikoa
Lehen Gerra Punikoa Kartago eta Erroma borrokatu ziren K.a. 264tik K.a. 241 arte. Mediterraneoko mendebaldea menderatzeko hiru gerretatik lehena izan zen hau. 23 urtez borrokatu ostean, Erroma atera zen garaile, eta oso baldintza gogorrak inposatu zizkion Kartagori bakearen truke.
Aurrekariak
K.a. III mendean, Erromako boterea gero eta handiagoa izan zen. Italia penintsula osoa Erromaren menpe zegoen. Etsai guztiak (Lazioko Batasuna, samnitarra edo Epiroko Pirro) garaitu ondoren, erromatarrek sistema politikoan eta armadan konfiantza zuten.
Kartago itsas eta merkataritza-potentzia zen jada, Mediterraneoko mendebaldeko ibilbide komertzialak menperatzen baitzituen. Hasiera batean feniziarren kolonia bat izan arren, azoketan oinarritutako inperioa osatu zuen Afrikako iparraldean eta Iberiar penintsularen hegoaldean.
K.a. 288an, mamertinarrek, Italiako mertzenario-talde batek, Mesina hiria hartu zuten. Hortik, Siziliako kosta zein barrualdea arpilatu zituzten, Sirakusa hiri independentea ere nabarmen kaltetuz. Hiero II.ak, Sirakusako tiranoak, K.a. 265ean, mamertiarrei aurre egin zien. Mamertiarrek, aldi berean, laguntza Kartagori eta Erromari eskatu zieten. Erromak uko egin zien, baina Kartagok ez.
Hori zela kausa, Kartagoko inperioa Italiaraino ailegatuko zela beldurrean, Erromak mamertinarren kontra jo zuen. K.a. 264an, erromatar armada bat Sizilian lehorreratuta, zalantzazko Sirakusak haiekin bat egitera behartu zuten. Berehala, gerrako indar bakarrak bihurtu ziren Erroma eta Kartago, biek Sizilia kontrolpean edukitzeko asmotan.
Lehorreko gerra
Sizilia irla menditsua izanda, zaila zen lehorrean leku batetik bestera joan-etorria. Gerra, irlaren barruan, beraz, ez zen oso garrantzitsua izan. Apenas zen batailarik suertatu lehorrean. Armadetako ohiko operazioak hiri eta kai nagusietako setioak izan ziren. Aurkariek irlan baserik ez zutenez, haien eremuetatik etengabe eraman behar ziren hornidurak eta mota guztietako laguntzak.
Dena den, bi maila handiko kanpainak egon ziren Lehen Gerra Punikoan. K.a. 262an, Agrigento hiria setiatu zuen Erromak. Itsas eta lehor armadek parte hartu behar zuten. Agrigentok laguntza eskatzea lortuta, Kartagoko Hanno Handia joan zen setio desegitera. Erromatarrak beraiek setiaturik aurkitu ziren, baina azkenean, Agrigentoko guduan irabazi zuten.
Garaipen hori zela medio, Erroma beste maila handiko kanpaina bat garatzeko gai sentitu zen. Emaitzak, ordea, kontrakoak izan ziren. Hainbat itsas-bataila ondoren, Erromak Kartagoko afrikar koloniak inbaditzea erabaki zuen. Honela, Kartago azkar bakea sinatzera behartu nahi zuen. Kartagoko kontraerasoa Eknomo lurmuturreko guduan geldiarazirik, Marko Atilio Reguloko armadak Kartago ondoko lur-soroak hondatzeko ate zabalik izan zuen. Negoziazioa hasi bazen ere, bakerako baldintzak hain ziren gogorrak non bertan behera geratu zen. Kartagok Xantipo Espartako mertzenarioa alokatu zuen armada berrantolatu dezan. Xantipok itsasoko nagusitasuna berreskuratu ostean, Regulo atzeman zuen.
K.a. 249an, Kartagok Hamilkar Barka jenerala, Hanibalen aita, Siziliara bidali zuen. Hamilkar Barkak Siziliako barrualdea menderatu arren, itsasoan erabaki zen gerra.
Itsasoko gerra
Siziliako barrualdeak lehorreko gerra oztopatzen duela eta, Lehen Gerra Punikoko bataila nagusiak itsasoan gertatu ziren. Itsas armadari esker, etsaien kaiak itxi ahal izan ziren, eta, bide batez, beharrezko hornidurak ere bai.
Hastapenetan, Erromak ez zeukan itsas-gerran apenas eskarmenturik. Kartagok, berriz, itsasoan oinarritzen zuen garapen ekonomikoa. Haren ontziteria handia ez ezik, trebatua ere bazen. Dena den, Erromak berehala ulertu zuen itsasoaren garrantzia gerraren garapenerako.
Lehen itsas armada Agrigentoko garaipen ondoren eraiki zen. Teknologiarik gabe, Kartagori atzemandako trirreme eta quiquerremeen kopia hutsak egin ziren. Eskarmentu eza hori orekatzearren, erromatarrek corvus izeneko arma ipini zuten haien itsasontzietan. Corvus delakoak babestutako zubiak ziren, zein itsas batetik bestera legionarioen igaroa ahalbidetzen zuten. Armaren eraginkortasuna gerrako lehen batailetan geratu zen agerian. Kartagok itsas taktika berrantolatzera behartu zuten. Hori aldatzea zail suertatu zitzaionez, Erromak abantaila hartu zuen itsasoan.
Garaipenak gorabehera, Erromak galdu zuen itsasontzi gehien, batik bat eguraldiarengatik. Bitan armada osoa hondoratu zen ekaitza zela eta. Corvus delakoaren pisua, neurri bateraino, horren erruduna izan zen.
Gerraren azken urteetarako, Kartagok menderatzen zuen itsasoa, Erromak beste ontziteria bat eraiki ezinik. Hala ere, hiritar aberatsek ordaindutako armada berria Egate irletako batailan garaile atera zen. Ia-ia itsas-armada osoa galduta, Kartagok ezin izan zuen orain beste bat pagatu. Hori zela eta, Hamilkar Barka hornidurarik zein babesik gabe geratu zen Sizilian eta amore eman behar izan zuen.
Ondorioak
Gerra irabazitakoan, Erromak Kartagoren lekukoa hartu zuen Mediterraneoko mendebaldearen buruan. Hala ere, biek bukatu zuten gerra ekonomikoki eta demografikoki akiturik.
Haien influentzia-eremuak mugatzeko, ebatzi zen Korsika, Sardinia eta Hispania Kartagopean jarraituko zirela. Horren iparraldea, Erromarako izango zen.
Erromako garaipena porrota onartzeko erreparoan oinarritu zen. Erabateko garaipena baino ez zuten onartzen. Are gehiago, inbertsio pribatuak erakarri ahal izan zituen hiritarrek jokoan zegoena ikusi zuten eta. Kartagoko nobleziak, berriz, ez zuen aberastasuna arriskatu denon onuraren izenean.
Tammi Terrell
Tammi Terrell, jaiotza-izenaz Thomasina Winifred Montgomery, (Filadelfia, Ameriketako Estatu Batuak, 1945eko apirilaren 29a - Filadelfia, Ameriketako Estatu Batuak, 1970eko martxoaren 16a) estatubatuar abeslaria izan zen. Marvin Gaye abeslariarekin duetoan abesteagatik ezaguna zen.
Biografia
Unibertsitatean eman zuen izena orduan, eta Jerry Butlerren alboan hasi zen agertokietara itzultzen —sasoi hartarako, buruko oinaze handiak pairatzen zituen Terrellek—. Urrats bat egin zuen bere bidean Motown diskoetxeak deitu zionean. Harekin grabatu zituen, bakarka, Come On And See Me, This Old Heart of Mine, eta beste. Baina bakarra ere ez zuen arrakasta zerrendetan sartzerik lortu. Detroiteko zigilu ospetsuak artista ezezagunak begiz jo eta horiek izar bihurtzen zituela esaten zen, hainbat kantarirekin ospe hori irabazia zuen, baina zalantza agertzen hasia zen Terrellen kasuarekin. Ezusteko burutapen batek uxatu zituen horiek: azken orduko bat tarteko, diskoetxeko arduradunek Marvin Gayerekin grabatzen jarri zutenenean —Gayek berak ere ez zeukan Terrellen talentuaren berri estudioan grabatu baino minutu gutxi lehenagora arte—. 1967. urtea zen, eta lehen elkarlan hura United diskoan jaso zuten, singletzat Ain't No Mountain High Enough kantua zekarrenean. Emaitza: herrialde osoko zerrendetan lehen postuetan sartu zen berehala, eta azken egunetara arte eutsi zioten konplizitate musikal bat ere utzi zuten agerian.