cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ryan Murphy (igerilaria)
Polemika
Uztailaren 30ean, Nazioarteko Proba Agentziak Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoetan 2.000 atleta baino gehiagoren 3.000 lagin garbi baino gehiago bildu ondoren, Murphyk zalantzan jarri zuen 200 m bizkar proba "% 100 garbia" ote zen,  Geroago, Reuters-ekin hitz egitean, Murphyk esan zuen: "Argi izan behar dut, ez dut inoiz egin..., nire asmoa ez da hemen salaketarik egitea. Atsegin dut, zorionak Luke eta Evgeny. Lan ikaragarria egin zuten, biak dira talentu handiko igerilariak. Egunaren amaieran . . . Uste dut (dopina) oraindik handia dela igerian eta horixe da".
Draco spilonotus
Draco spilonotus Draco generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Alvin Ailey
Alvin Ailey, Jr. (Rogers, Texas, 1931ko urtarrilaren 5a - New York, 1989ko abenduaren 1a) estatubatuar dantzaria izan zen.
Biografia
Los Angelesko Unibertsitatean ikasi ondoren, Lester Hortonen ballet eskolan aritu zen. Lester Horton Dance Theatren egin zuen debuta 1953. urtean, eta urte horretan bertan, Lester Horton hil ondoren, taldeko koreografo bihurtu zen. 1954an House Flowers lana sortu zuen. Zineman hainbat musika-komediatan parte hartu zuen. 1958an Alvin Ailey Dance Theatre sortu zuen eta Estatu Batuetan, Australian eta Europan zehar ibili zen talde horrekin. 1966. urtean Arte Beltzaren jaialdian parte hartu zuen Dakarren. Bere taldearentzat koreografia hauek sortu zituen, besteak beste: Reflections in D, Blues Suite, Archipelago, Flowers, Cry, etab. Bestalde, koreografiak sortu zituen Joffey Ballet, Le Harkness Ballet, Suediako telebista, Lincoln Centerreko opera eta Edinburgoko jaialdirako. Alvin Aileyren konpainia Moskun eta Pekinen arrakasta izan zuen lehena izan zen. Lan horiez gainera, aipagarria da Manhattango etxe orratz batean sortu duen eskola, jazza eta dantza modernoa eta klasikoa erakusten dituena. Bere balletetako gaiak Ameriketako beltzen folklorearen tradizioan oinarritzen dira (blues, jazza).
Imam
Imam sunnia
Sunnismoaren barruan (musulmanen %90a adar honetakoa da) ez dago klerorik. Esan ohi da bakoitzak bere burua izenda dezakeela imam errezoak egiteko gai baldin bada, eta beti errezo horiek bukatuta kargua alde batera uzten badu. Askotan errezoen aurrean jartzen den pertsona da momentu horretako imama. Sunniek, gainera, imam izendatzen dute erlijioaren sorreran egon ziren hainbat teologo eta juristei. Horien zerrenda honakoa da:
Imam xiita
Xiismoaren barruan kontzeptua ezberdina da, imamak posizio zentrala duelako hala erlijioan nola politikan. Imamiar eta ismailiarrek uste dute hauek Jainkoak berak hautatu zituela, eta, beraz, pertsona fededunen adibide bikainak zirela. Gizakia bizitzaren aspektu guztietan gidatzeko gai ziren. Imam hauek ez dute inoiz bekaturik egin, ismah deitzen den hutsezintasunari esker. Horiei jarraitzea garrantzitsua da, Alak berak hautatu baitzituen.
Ismailismoak gaur egun mota honetako imamak badirela ere sinesten du. Imam horiek Alaren beraren noor edo argia dute, eta beraz guztiak dira Aliren oinordeko eta, aldi berean, Aliren substantzia berekoak. Gaur egungo imam hori Aga Khan IV.a da.
Sullivan konderria (Tennessee)
Sullivan konderria (Sullivan County) Tennesseeko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Blountville da. 2010eko zentsuaren arabera 156,823 biztanle zituen, NaN kilometro koadroko azaleran.
Geografia
Sullivan konderriak 111,294 kilometro koadro ditu. Horietatik 4,233 ura dira. Beste 107,061 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 140,91 da.
Demografia
2010eko zentsoan bizi ziren 156,823 pertsonetatik 150,354 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2,321 dira. 3,272 beltzak edo afroamerikarrak. 379 amerikar natiboak ziren eta 28 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 881 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 110 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1,799 pertsonek kokatzen zuten.
Hemidactylus isolepis
Hemidactylus isolepis Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Tibi
Tibi Valentziar Erkidegoko udalerria da, Alcoià eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua. Foia de Castalla azpieskualdean dago.
1829ko konklabea
1829ko konklabea aita santua hautatzeko egindako bilera izan zen. Bileraren lekua Jauregi Apostolikoa (Erroma), Kapera Sixtinoa izan zen eta Pio VIII.a hautatu zuten aita santu gisa.
Tibi
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.719 biztanle zituen.
Solesmes (Sarthe)
Solesmes Frantziako udalerria da, Sarthe departamenduan dagoena, Loirerria eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Solesmes udalerrian erroldatutako biztanleak 1.349 ziren. Familiak 508 ziren, horien artean 117 pertsona bakarrekoak ziren (47 bakarrik bizi ziren gizonak eta 70 bakarrik bizi ziren emakumeak), 242 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 137 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 570 etxebizitza zeuden, 511 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 35 bigarren erresidentzia ziren eta 24 hutsik zeuden. 540 etxeak ziren eta 17 apartamentuak ziren. 511 etxebizitza nagusietatik 380 bere jabearen bizilekua ziren, 128 alokairuan okupaturik zeuden eta 4 doan lagata zeuden; 4 etxek gela bat zuten, 14 etxek bi zituzten, 37 etxek hiru zituzten, 128 etxek lau zituzten eta 329 etxek bost zituzten. 442 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 213 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 266 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 772 ziren, horien artean 499 aktiboak ziren eta 273 inaktiboak ziren. 499 pertsona aktiboetatik 470 lanean zeuden (245 gizon eta 225 emakume) eta 30 langabezian zeuden (13 gizon eta 17 emakume). 273 pertsona inaktiboetatik 102 erretiraturik zeuden, 77 ikasten zeuden eta 94 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Solesmes udalerrian 513 unitate fiskal zeuden, 1.271,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 21.065 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 96 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 9 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 30 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 7 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 8 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
Tomás Barrón probintzia
Tomás Barrón probintzia (Provincia de Tomás Barrón) Boliviako Oruro departamenduko probintzia bat da. 356 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 5424 biztanle zituen.
Solesmes (Sarthe)
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 23 zerbitzu publikoetatik, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 3 zurginak, 1 iturgina, 2 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 aldi baterako lan enpresa, 3 jatetxeak eta 1 tintoreria.
2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 2 supermerkatuak, 1 okindegi zen, 1 harategi zen, 2 etxerako tresna dendak eta 1 zapata-denda zen.
2000. urtean Solesmes udalerrian 14 nekazaritza-ustiategi zeuden, 384 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an osasun-zentro 1  eta botika 1  bat zegoen.
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Villeneuve-Saint-Salves
Villeneuve-Saint-Salves Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Villeneuve-Saint-Salves udalerrian erroldatutako biztanleak 250 ziren. Familiak 102 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 29 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 41 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Laboko jauregia
Laboko Armagintzako Kaporalgo jauregia Lizoainibarko Laboa herri hustuan Erdi Aroko jauregi bat da.
Villeneuve-Saint-Salves
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Laboko jauregia
Eraikina
Juan Dorreaga edukitzailea 1567an saritu zuten, urtean 15 000 mirariko oheratze-mertzedarekin, eta 1601ean 10 000 zoragarri izatera igo ziren, Esteban Orisoain Dorreaga oinordekoen mesedetan. 1607an Juan Orisoain Dorreagari irabazi zien, eta 1640an salbuespen-epaia eman zioten, armagintzako kabo etxea zelako. Kontuen Ganberaren arabera, 1723an jauregia Jose Baiorena zen. Haren oinordekoak, Jeronimo Baiorenak, kuartelen kontrako borroka eskatu zuen 1760an.
Villeneuve-Saint-Salves
Biztanleria
Erroldatutako biztanleak
Shinya Fujita
Shinya Fujita (藤田 晋也, 1980ko urtarrilaren 7a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Villeneuve-Saint-Salves
Etxebizitza
2007an 113 etxebizitza zeuden, 101 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 8 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 109 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 101 etxebizitza nagusietatik 89 bere jabearen bizilekua ziren, 10 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 2 etxek bi zituzten, 14 etxek hiru zituzten, 32 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 75 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 28 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 65 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Shinya Fujita
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokyo Verdy.
Villeneuve-Saint-Salves
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 180 ziren, horien artean 135 aktiboak ziren eta 45 inaktiboak ziren. 135 pertsona aktiboetatik 123 lanean zeuden (66 gizon eta 57 emakume) eta 12 langabezian zeuden (6 gizon eta 6 emakume). 45 pertsona inaktiboetatik 16 erretiraturik zeuden, 19 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Villeneuve-Saint-Salves udalerrian 100 unitate fiskal zeuden, 268 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.729,5 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 6 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 zurgina zen eta 1 argiketaria.
2000. urtean Villeneuve-Saint-Salves udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Patrick John
Patrick Roland John (Roseau, 1938ko urtarrilaren 7a - ibidem, 2021eko uztailaren 6a) Dominikako politikaria izan zen.
Portuko langileen sindikatuko burua eta Roseauko alkatea izan zen legebiltzarreko kide hautatu aurretik. 1974an Dominikako "Premier" aukeratu zuten eta herrialdeko independentzia prozesuaren buru izan zen. Dominikako lehenbiziko lehen ministroa izan zen 1978tik 1979ra.
Protesta masibo batzuen eta bere gobernuaren neurrien aurkako greba orokor baten ondoren, Batzarrak John kargutik kendu zuen. 1981ean atxilotu zuten Mary Eugenia Charlesen gobernuaren aurkako estatu-kolpe saiakeragatik. 1985ean hamabi urteko kartzela-zigorra ezarri zioten, baina 1990ean askatu zuten.
Ondoren, Dominikako Futbol Federazioko presidentea izan zen.
Elvasko gaztelua
Elvasko gaztelua (Castelo de Elvas) Portugalgo Elvas hiriko gaztelua da.
Historia
VIII eta XII mendeen artean mairuak egon ziren Elvasen. 1166an Afonso Henriquesek mairuei kendu zien hiria. Hurrengo urteetan eskuz sarritan aldatu zen baina 1226an portugesek betirako eskuratu zuten, bi urtetako setio luzearen ondoren. XIII eta XIV mendeetan gaztelua berriztu eta hiria inguratzen zuen lehenengo harresia eraiki zuten; Cerca Fernandina.
Gaztelarekiko mugan egonik hainbat setio eta borroka pairatu izan zituen XIV eta XV mendeetan eta 1507an Manuel I.a Portugalgoak foruak berriztu eta 1511an dorreak eraiki zituen harresietan. Honi esker 1513an hiri estatusa lortu zuen eta 1570an apezpikutza lortu zuen.
Raiamas shariensis
Raiamas shariensis Raiamas generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Elvasko gaztelua
Historia
Espainiarekiko independentzia gerran ere borrokak izan ziren eta 1641 urtean gaztelua eta harresiak konpondu eta 1653an babes-eraztun berria eraiki zen. 1658an Luis Méndez de Haro espainiarrak setiatu zuen eta 1659an Elvasko borroka gertatu zen. 1662an kaltetutako harresiak konpondu ziren. 1706 eta 1712 artean ere espainiarren erasoak jasan zituen. 1807an Napoleondar gudaroste frantsesek hartu zuten Elvas baina hurrengo urtean ingeles-portugaldar tropek askatu zuten.
Egitura
Gazteluaren egitura nahiko errektangularra da. Lau hormak mugatzen dute eta hegoalde, mendebalde eta iparraldean babes-dorreak ditu. Porta da Vila atea hego-mendebaldean dago.
Hegoaldean zisterna bat dauka eta alkatearen bi solairutako egoitza ere bai.
1830–31eko konklabea
1830–31eko konklabea aita santua hautatzeko egindako bilera izan zen. Bileraren lekua Jauregi Apostolikoa (Erroma), Kapera Sixtinoa izan zen eta Gregorio XVI.a hautatu zuten aita santu gisa.
Almino Afonso (Rio Grande do Norte)
Almino Afonso Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Norte estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Tollos
Tollos Valentziako Erkidegoko udalerria da, Comtat eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 68 biztanle zituen.
Caetité
Caetité Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Abuná probintzia
Abuná probintzia (Provincia de Abuná) Boliviako Pando departamenduko probintzia bat da. 7468 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 2996 biztanle zituen.
San Antonio baseliza (Aginaga)
Aginagako San Antonio baseliza Arriasgoitiko Aginaga kontzejuan Erdi Aroko kristiau baseliza bat da.
Aphanius sirhani
Aphanius sirhani Aphanius generoko animalia da. Arrainen barruko Cyprinodontidae familian sailkatzen da.
Tatsunori Endo
Tatsunori Endo (遠藤 龍法, 1980ko urriaren 6a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Antonio Pallavicini Gentili
Antonio Pallavicini Gentili (Genova, 1442 - Erroma, 1507ko irailaren 10a) genovatar elizgizona izan zen.
Familia noble batean jaioa, Giovanni Battista Ciborentzat lan egin eta 1484an Ventimigliako gotzain izendatu zuten. Sixto IV.a hil zenean, curian sartu zen. 1486an Ourenseko gotzaina izendatua, Cesare Borgia k Iruñeko elizbarrutiari uko egitean, Alexandro VI.ak administratzaile apostoliko izendatu zuen 1493an, nafar errege-erreginen oposizioaz. Ez zuen Nafarroa bisitatu eta bikarioen bidez gobernatu zuen: Pedro de Monterde, Gartzia Urrozekoa eta Juan de Monterde, hain zuzen ere.
Tatsunori Endo
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tokyo Verdy.
Lúč na Ostrove
Lúč na Ostrove Eslovakiako udalerri bat da, Dunajská Stredako barrutian kokatuta. 15,89 km²ko azalera du eta 726 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1248. urtekoa da.
Draco sumatranus
Draco sumatranus Draco generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Barne produktu gordin
Barne produktu gordina (BPGd) herrialde baten jarduera ekonomikoa neurtzeko zuzeneko informazioa ematen duen magnitudea da. Herrialde bateko zenbait ekoizpen-faktorek denboraldi jakin batean berenganatutako sarreren batuketa eginez lortzen da, eta euro etan edo estatubatuar dolar rak bezalako diru-unitateetan adierazten da.
Adierazle horrek, ordea, ez du biztanleriaren aberastasuna islatzen; izan ere, herrialde batek ekoizpen eta diru-sarrera handiak izan litzake, baina baita oso biztanle kopuru handia ere. Hori dela-eta, per capita BPGd-a erabiltzen da; datu hori kalkulatzeko, BPGda herrialdearen biztanle kopuruaz zatitu behar da.
Aipagarria da Txinako Herri Errepublika bezalako herrialde zabal eta oso jendetsu baten eta Luxenburgoren moduko txiki baten BPGdak alderatzea. Txinarena (bilioi bat eta erdi dolar inguru 2005ean) Luxenburgorena (26.500 milioi dolar) baino askoz handiagoa zen; baina luxenburgotarrek 51.143 dolarreko per capita BPGda zuten eta txinatarrak baino askoz aberatsagoak dira; izan ere, txinatarren per capita BPGda 1.100 dolarrekoa zen.
Halaber, ez da ahaztu behar per capita eginez, batez bestekoa agertzen dela eta herrialde baten barruan, pertsonen arteko aberastasun mailaren artean izugarrizko aldea egoten dela maiz.
BPGd osoa
BPGda herrialde baten ondasun eta zerbitzuen batura da: non
Euskal Autonomia Erkidegoko BPGda
Azken hogeita bost urteotan, aldaketa handiak gertatu dira Euskadin, industrian oinarritutako ekonomiatik zerbitzatuetarikora pasatuz: 1975ean, 2.075.000 biztanle zeudenean, barne produktu gordina 3 bilioi pezetakoa zen (18.030 milioi euro), batez ere industriak sortua, biztanleria aktiboaren % 50 baino gehiagori ematen baitzion lana sektore horrek.
Hogeita bost urte geroago, eta antzeko biztanle-kopurua badugu ere, BPGda bikoiztu egin da ia, eta 5,8 bilioi pezetara iritsi zen (34.859 milioi euro), batez ere zerbitzuen sektoreak izan duen gorakadaren ondorioz, izan ere biztanleria aktiboaren % 60 enplegatzen baitu.
2022an
Hego Euskal Herriko BPGda 2015ean
2015. urteko datuei begiratuta, balio absolutuetan honako hau daukagu:
---
Dolarretan (artikulua editatzean finkatutako bihurketa tasa 2016/11/17): 90.407.261.010 USD
Tometes trilobatus
Tometes trilobatus Tometes generoko animalia da. Arrainen barruko Serrasalmidae familian sailkatzen da.
1846ko konklabea
1846ko konklabea aita santua hautatzeko egindako bilera izan zen. Bileraren lekua Jauregi Apostolikoa (Erroma), Kapera Sixtinoa izan zen eta Pio IX.a hautatu zuten aita santu gisa.
Martil
Martil (مرتيل; Río Martín) Marokoko iparraldeko hiria da, Tanger-Tetuan eskualdean dagoena. 2004an 39.011 biztanle zituen. Izen bereko ibaiaren bokalean kokaturik, Espainiar Marokoaren garaian, Río Martín izena zuen.
Phylloscopus subaffinis
Phylloscopus subaffinis Phylloscopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Phylloscopidae familian sailkatua dago.
Montet (Glâne)
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
1878ko konklabea
1878ko konklabea aita santua hautatzeko egindako bilera izan zen. Bileraren lekua Jauregi Apostolikoa (Erroma), Kapera Sixtinoa izan zen eta Leon XIII.a hautatu zuten aita santu gisa.
Ibicuí
Ibicuí Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Ermoupoli
Ermoupoli (Ερμούπολη) Greziako hiria eta udalerria da, Syros unitate erregionaleko hiriburua dena.
General Federico Román probintzia
General Federico Román probintzia (Provincia del General Federico Román) Boliviako Pando departamenduko probintzia bat da. 13200 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 2242 biztanle zituen.
Madre de Dios probintzia
Madre de Dios probintzia (Provincia de Madre de Dios) Boliviako Pando departamenduko probintzia bat da. 10879 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 9521 biztanle zituen.
Hemidactylus laticaudatus
Hemidactylus laticaudatus Hemidactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Raiamas steindachneri
Raiamas steindachneri Raiamas generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cyprinidae familian.
Romont (Friburgo)
Romont Suitzako udalerria da. Friburgo kantonamenduan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Mugakideak
Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Aphanius sophiae
Aphanius sophiae Aphanius generoko animalia da. Arrainen barruko Cyprinodontidae familian sailkatzen da.
Auverniako Occitanoa
Auverniakoa (okzitaniarrez: auvernhat, frantses ez: auvergnat) hizkuntza literario bat da.
Konparaketa
Atal honetan aurkezten da testu bera hainbat aldaeraz:
Phylloscopus griseolus
Phylloscopus griseolus Phylloscopus generoko animalia da. Hegaztien barruko Phylloscopidae familian sailkatua dago.
Fazio Giovanni Santori
Fazio Giovanni Santori (Viterbo, 1447 - Erroma, 1510eko martxoaren 20a) italiar elizgizona izan zen.
Julio II.ak 1505ean kardinal izendatua, urte bi geroago Iruñeko administratzaile apostoliko izendatu zuen.
2016ko EHUko errektore hauteskundeak
2016ko Euskal Herriko Unibertsitateko errektore hauteskundeak 2016ko azaroaren 24an izan ziren, eta 2020. urtera arte EHUko errektorea izango zena hautatu zen. Nekane Balluerka Lasa Portaera Zientzien Metodologiaren irakaslea izan zen hauteskundeetara aurkeztu zen hautagai bakarra, eta hautesleek haren alde ala zuri soilik bozkatu ahal zuten beraz. Hautatua izateko nahiko zuen zenbatutako botoen heren bat eskuratzearekin, eta langa hori aise gainditu zuen, botoen bi herenekin. Horrela, Balluerka EHUko errektore hauteskundeak irabazi zituen lehen emakumezko errektorea izan zen (Arantza Mendizabal jarduneko errektorea izan zen 1985-1986 artean, baina ez zen hauteskundeetara aurkeztu).
Hauteskunde sistema
EHUko hauteskundeetan, 48.207 lagunek dute bihar bozkatzeko eskubidea, baina boto bakoitzak ez du balio berdina. Hautesleak bost sektoretan daude banatuta, eta botoak zenbatzean sektorearen arabera botoak gehiago edo gutxiago balio du.
1381eko altxamendu ingelesa
1381eko altxamendu ingelesa, Wat Tyleren altxamendua edota Ingalaterrako nekazarien errebolta XIV. mendearen bukaeran eman zen altxamendu garrantzitsu bat da. Ingalaterraren hego-ekialdean izan zuen eragin gehiena, zehazki, Essex, Kent, Suffolk eta Hertfordshire-eko konderrietan, gero Londresera zabalduz. Erreboltarren liderrak Wat Tyler eta John Ball izan ziren eta haiek eta bere jarraitzaileek egindako altxamenduaren helburuen artean feudalismoaren abolizioa zegoen, sistema sozial, ekonomiko eta politiko bezala. Horregatik, historiagile batzuk altxamendu hau Ingalaterrako morrontzaren bukaeraren hasiera bezala ipini dute.
Kausak eta aurrekariak
Matxinadaren ekintza gehienak Londresetik kanpo gertatu ziren, batez ere, Ingalaterrako ekialdean kokatutako Essex, Suffolk eta Hertfordshire-eko konderrian (105, 72 eta 35 herrixka, hurrenez hurren) eta hego-ekialdeko Kenteko konderrian (118 herrixka). Lau konderri hauen egitura ekonomiko eta sozialek oso ezaugarri ezberdinak dituzte eta, beraz, zaila da XIV. mendearen amaieran altxamendurako prest egotea ondorioztatu zuten bereizgarriak identifikatzea. Esan beharra dago eremu horretan baso, zingira eta larre ugari zeudela, kokalekuak askotan sakabanatuta egonez, eta landa-sistemak irregularrak zirela, hesitzearen (enclosure) erabilera handiarekin. Bertako biztanleak burujabe eta inkonformista bezala bereizi izan dira ondorengo garaietan, eta haien tradizio erradikala aurreko mendeetan datatzen da. Hala ere, antzeko ikuspegiak Ingalaterra osotik aurkitu ahal dira, eta hego-ekialdekoak soilik egon ziren 1381eko altxamenduaren aurrealdean. Konderriak landa-industriagatik ezagunak dira, eta artisauek rol garrantzitsu bat izan dute maiz errebolta landatarretan.
1348ko Izurrite Beltzak, Essexeko frankpledge ordainketen arabera, populazioaren erdia hil egin zuen, eta ez da berreskurapenik ikusten hurrengo hiru hamarkadetan. Alde batetik, maizterren kopuruak behera egin zuen eta lurren tamaina handitu egin zen. Izurriteak hutsik utzi zituen lurrak oinordekotzaz bete edo bizirik irten zirenek hartu zituzten, lurrik gabeko soldatapeko langileak maizterren mailaren parte izatera igaroz. Horretaz aparte, mendekoek jabetza ugari metatu ahal zituzten: alargun batekin ezkonduz gero, jabetza bat erosiz, jaunaren eskuetatik lortuz, ez baitzuen norekin lan egin… Lurrak errentan hartzeko aukera ere bazuten, jaunen erreserbetatik zetozenak, azken hauek lurrak merkaturatzera behartuta zeudelako. Nekazarien artean oparotasun gorakor baten zantzuak daude, horien artean, gero eta handiagoak ziren soldatez gozatzen ari ziren nekazari txikiak. Jabetzan izandako animalien kopuruaren gorakada bat ikusten da. Lurraren balioa oso altua izaten mantendu zen, eta maizterrek diru kopuru handiak izaten zuten haien eskura. Nahiz eta nekazarien aberastasunaren aldaketen aztarnak garai horretan kuantifikatzeko zaila izan, joerak haien alde zeudela argi dago. 1348 ondoren biztanleriaren eta lurraren oreka aldaketa eman arren, nekazari txikiak gizartearen osagai nagusi bat izaten jarraitu zuten 1381ko altxamenduaren garaian.
Il piccolo Marat
Il piccolo Marat (euskaraz: Marat txikia) verismo joeran sailkatuta dagoen opera da.Giovacchino Forzano eta Giovanni Targioni-Tozzetti libreto baten gainean, Pietro Mascagnik konposatu zuen. Teatro dell'Opera di Roman 1921eko maiatzaren 2an taularatu zen lehen aldiz. Lanak hiru ekitaldi ditu. Gaur egun gutxi antzezten den opera da; Operabase webguenaren estatistiketan 2005-2010 aldian bi emanaldi baino ez dira agertzen.
Argumentua
Jean Paul Marat buruzagi jakobinoaren hilketaren ondoren Parisen gertatu ziren benetako beldurrezko gertakarietan oinarritzen da opera. Hiltzailea Charlotte Corday izan zen.
1381eko altxamendu ingelesa
Kausak eta aurrekariak
Bestalde, hego-ekialdeko lurjabeak, beste eskualdetakoak bezala, jadanik arazo ekonomikoak izaten ari ziren XIV. mendeko bigarren laurdenean. Izurriteak haien sarreretan murrizketa handiak eragin zituen. 1348 aurretik, lur-sailak soldatapeko lanarekin lantzen ziren eta horregatik, eskulan eskasiak eta soldaten igoerak lurretatik ateratako irabaziak jaitsi zituzten. Gizartean eragiten ari ziren aldaketek sortzen zuten erresumina hainbat arlotan islatu zen: literaturan Winner and Waster poeman eta Gowerren Vox Clamantis-ean adibidez; eta legegintzan 1351eko Langile Estatutua-n (soldatak moderatzeko neurri gisa) eta 1363ko Sumptuary Law-ean (kontsumoa kontrolatzeko). Haien azpian ikusten zuten handiagotzen ari zen aberastasunaren zati bat eskuratzeko urduri zeuden. Horren ondorioz, botereei heldu eta haien esku zegoen erabateko kontrol sozialari ekin zioten hainbat modutan. Esate baterako, beren jopuek lur libreak eskuratzea kontrolatzen saiatuz eta errenta gehigarriak ordaintzera eta ohiturazko jabetzan mantentzera behartuz; soldatapeko langileen eskaintza ziurtatzeko jopuen gaineko nagusitasuna bide bezala erabiliz, nolabaiteko “bigarren joputza” bat inposatzeko saiakera (izurritearen ondorengo laneskuaren eskasiaren pizgarri bat ere); eta baita jaun-gorteen bitartez maizterren betebeharrak betearaziz eta zigor eta isunen erabilera sustatuz ere.
Beraz, hamarkada batzuetan nekazarien gorroto bat landa-legegintzarekiko eta soldatei edo antzeko gaiei buruzko justizia administratzen zuten agenteekiko garatzen hasi zen. Agente hauen eskuetan, normalean tokiko gentryaren parte zirenak, ekonomia praktikoa eta lan-gatazkak geratu ziren eskualde askotan, lan-legedian aurreikusitako Justices of Labourers eta tokiko bake-justizia, errege gortearen kontrolpean ez zegoena bazik eta gentry eta lurjabeen kontrolpean, bateratu baitziren. Tokiko epaile hauek herri-onarpenik gabeko erabakiak ere hartzen zituzten, adibidez, arautu gabeko saltoki txikien debekua, eta boteretsuen agente bezala hauteman ziren.
XIV. mendeko lehen erdialdean maizterren protestak ikusten dira Essex, Hertfordshire eta Suffolkeko konderrietan. Garai honetan zehar beren askatasuna bilatzen zuten jopuak eta interes horiek zapuzten zituzten jaunak aurkitu ahal ditugu. Menpekoen ekintzarako eta antolakuntzarako tresna garrantzitsuak antzeman dira: aldez aurreko prestakuntza bat, gauean bilerak eginez, aurreikus daitezkeen auziei aurre egiteko erresistentzia-kutxa moduko bat martxan jartzea eta zuzenbidean adituak diren pertsonek aholkularitza ematea beren demanda judizialak Westminsterrera eramateko. Kasu guztietan, eskaera hauen aurrean jabeek autoritate judiziala erabiltzen zuten haien interesak finkatzeko. Autoritate honen kontra zihoazenei, hala nola errentak edo bestelako kuotak ordaintzen ez zituztenei, beren ondasunak edo animaliak konfiskatu zitzaketen, zor zuten dirua ordain zezaten. Baita multak eta kartzela-zigorrak ere. Manorial rollsetan antzeko erresistentzia gertakariak ere dokumentatzen dira, esate baterako, jaun-eraikinak konpontzen ez zituzten nekazariak, lan-zerbitzu batzuk egiteari uko egiten ziotenak edo sute txikiak eragiten zituztenak. Jarraitutasuna ikusten da matxinadaren aurreko gertaeren eta 1381eko altxamenduaren artean, batez ere, jaun-gorteetan egindako desadostasun adierazpenak, 1381ean tokiko istiluetan errepikatu zirenak. Aurretik egindako manifestazioekin lotutako gai berdinak eskatu zitzaizkion erregeari 1381ean: joputzaren abolizioa, diru-errenta soil batetik haratago zerbitzua ezabatzea, eta jaunen botere judiziala murriztea.
Erregearen gerrak jendetzaren bizitza ere eragiten zuten. 1360 eta 1370 hamarkadetako Frantziaren aurkako gerra arrakastarik gabekoa eta oso garestia bilakatu zen. Nekazariak batzuetan jarduera militarretan nahasiak zeuden eta, noski, biztanleria osoak gerrarako zergak ordaindu behar zituen, 1377ko poll-tax-ak barne hartuz. Horrek, zergak ordaintzeko erreparoa sortu egin zuen, erresistentziaren lehen pauso bat bezala hartu daitekeena, izan ere, ordainketa saihestu zuten pertsona askok 1381eko matxinadan parte hartu zuten.
Zergaren aurkako errefusa orain arte aipatutako ezinegona eragiten zuten beste kausekin batu zen: lan-legegintza, joputza eta justizia falta. 1377 eta 1378an, landa eremu askotan, nekazariek soroetan lan egiteari uko egin zioten, The Great Rumour izenarekin ezagutu dena, jasaten zuten morroi-estatusaren aurkako errefus sendoa.
Hasiera
Protesta eragin zuen berehalako arrazoia 1380. urtean parlamentuak onetsitako poll-tax edo kapitazio zerga berri baten ezarpena izan zen. Honek 15 urte goragoko pertsona bakoitzak txelin bat ordaintzea zuen asmoa, hiru eguneko soldataren baliokidea zena. Honen kontrako lehen erantzuna 1381eko maiatzaren amaieran eman zen intsumisio fiskala bezala Essex eta Kent konderrietan. Beraz, protesta matxinada antifiskala moduan hasi zen.
Egoera gordindu egin zen eta matxinatuek ekainaren 8an eta 9an Kenten gazteluak okupatu zituzten eta jaun-eskriturak suntsitu zituzten. Ekainaren 10ean Canterburyko hirian sartu ziren eta gauza bera egin zuten. Momentu honetan Wat Tyler mugimenduaren buruzagi moduan agertu zen. 11n eta 12an jendetza handi bat, 60.000 pertsona inguru, Londresera bideratu zen. Hainbat konderritako erreboltariak Blackheathen bildu ziren errege-aholkulariekin negoziatzeko asmoarekin. Haien proposamena erregea bere aholkulari traidoreetatik askatzea zen, baina ez zuen arrakastarik izan eta erantzun bezala istiluek jarraitu zuten. Leku berean beste buruzagi bat ezagutzera eman zen: John Ball apaiza, bere sermoi erradikalengatik nabarmendu zena.
Errebolta Londresen
Ekainaren 13an nekazari armadunak erresistentzia gabe Londresen sartu ziren, bertako langileekin batuz. Ondoren, hirian handikien jabetzen suntsipena (nabarmenena Savoi jauregia, Joan Gantekoarena, noble gorrotatuena) eta etsaitzat hartutakoen jazarpena (batez ere legelariak) berehala gauzatu ziren. 14an negoziazio zuzenak hasi ziren Mile Enden Rikardo II.a erregearen eta Wat Tyleren artean eta, dirudienez, erregeak eta aholkulariek erreboltarien eskakizun gehienak onartu zituzten, haien artean traidoreen heriotza eta jopuen askapena (ingelesez villein). Erantzun positiboa jaso bezain laster, bilerari Londresko dorrearen okupazioak jarraitu zion eta bertan Simon Sudbury (Canterburyko artzapezpikua, Ingalaterrako Elizaren primatua), Robert Hales altxorzaina eta erregearen zirkuluko beste batzuei burua moztu zieten. Gainera, goi-funtzionarioekin batera Londreseko langile askok flandiar biztanleak lintxatu eta hil zituzten kopla-buruko bezala, gutxiengo edo exotalde bat erasotzeak erreboltariei kohesioa ematen zion eta. Haien eskakizunak bete ez zirela ikusiz, hurrengo egunean erreboltariak alde batetik, eta erregea eta bere aholkulariak bestetik, berriz batzartu ziren Smithfield plazan bigarren eskaera sortarekin. Bileraren xehetasunak ez daude argi, baina momentu honetan William Walworth Londresko alkateak Wat Tyler erail zuen. Berehala, zenbait milaka soldaduk azkar hiriburuaren kontrola berreskuratu zuten eta asko atxilotu zituzten. Honen ondorioz, erreboltariak sakabanatu ziren eta hemendik aurrera erreboltak gero eta intentsitate eta indar gutxiago izan zuen. Hiru egun geroago, erregearen aginduz autoritateek matxinatuen espetxeratzea agindu eta tropak bidali zituen matxinada zapaltzeko beste eremuetan. Hau eta gero, jaikialdiak jarraitu zuen Ingalaterrako zenbait eremuetan uztaila erdira arte, eta nabarmen: erresumaren autoritate judizial gorena, John Cavendish, erail zuten Lakenheathen; ekainaren 15an Bury Saint Edmundseko abadeari burua moztu zioten; Saint Albanseko abadea askatasun gutunak ematera derrigortu zuten; eta ekainaren 18an 500 erreboltariek Mettinghameko gaztelua arpilatu zuten.
Hedapena
Geografikoki, altxamenduaren eragin handiena Londrestik eta East Angliatik hurbil zeuden konderriek jaso zuten. Aurretik aipatutako Essex eta Kent-ez gain, agitazio indartsua egon zen Middlesex, Surrey, Sussex, Suffolk, Norfolk, Hertfordshire eta Cambridgeshire konderrietan. Hemendik kanpo, ekintza isolatuak eman ziren herribildu txikietan Yorkshire, Hampshire eta Buckinghamshire konderrietan, besteen artean. Zonalde iskanbilatsuenek zenbait ezaugarri partekatzen dituzte: Londresekiko gertutasuna, populazio dentsitate handia eta nekazari-garapen handia. Mugimendua sozialki heterogeneoa izan zen, hau da, jatorri ezberdineko taldeak (nekazari jabedunak, jopuak eta hiri-langileak) egon ziren altxatuen artean. Ideia iraultzaileen hedapena adierazpen kulturalen bidez ematen zen (herri-koplak, baladak, poesia…), baina proiekzio handiena txirotutako eta erradikalizatutako behe kleroaren sermoiek izan omen zuten.
Errepresioa
Nahiz eta Jacquerie-aren eta garaiko bestelako mugimendu sozialen kontrako erantzunarekin konparatuta arina dirudien, jasandako errepresioa gogorra izan zen. John Ball ekainaren 15an bahitu zuten eta handik gutxira urkatu zuten eta burua moztu zioten. Beste buruzagiak, Tyler edo Ball bezain esanguratsuak ez zirenak, ere erail zituzten ekainaren erdialdetik uztailaren hasierara: Geoffrey Litster (North Walshameko batailan, Norfolken, galdu eta gero, laurdendu zuten eta bere gorpuzkiak erresumatik banatu zituzten), John Wrawe (edo Wraw, Suffolk-oa), William Grindecobbe (beste Saint Albanseko buruzagien batera).
Udan zehar zenbait ekintza militarrek behin betiko zapaldu zuten errebolta. Wat Tylerren erailketa eta gero, armadak basoan matxinatu asko hil zituen. Exekuzio ugari egon ziren, epaiketa gutxirekin. Azken bataila bat eman zen ekainaren 28an Billericayen, Londresetik hurbil, non 500 erreboltari hil zirela balioztatzen da. 1381eko azaroan parlamentuak eta erregeak amnistia eman zieten erreboltariei.
Erreboltariak
1381eko altxamendu ingelesean parte hartutako erreboltariek gizarteko sektore anitzetatik etorri ziren. Erreboltariei buruzko informazioa iturri ugarietan agertzen da.
Hasteko, John Gower-ek, bere Vox Clamantis poema liburuan, erreboltariak maila desberdineko nekazari bezala deskribatu zituen, hain zuzen, serviles rustici, servile genus eta rusticas izenekin. Ildo beretik, Thomas Walsingham izeneko monje batek, Essexen eman zen lehenengo altxamendua nekazariek aurrera eraman zutela esaten du, baina honek nekazariei buruzko informazio ugariagoa ematen digu, hain zuzen, erreboltarien zati handi batek jopuez eta esklaboez osatuta zegoela esanez.
Bestalde, beste autore batzuk ez dute esaten erreboltariak soilik nekazariak izan zirela. Henry Knighton bezalako kanonigo agustindar batek erreboltariez hitz egin zuenean, maila baxuko pertsonak aipatu zituen, baita landa eremuan bertan artisautzan lan egiten zutenak erreboltarien artean egon ahal zirela ere, hala nola, Blackheathen kasua, non artisautzan zeuden ikasleek haien maisuak alde batera utzi eta altxamenduan parte hartu zuten. Beraz, badirudi erreboltarien artean artisauen parte hartzea garrantzitsua izan zela. Hau indartzeko, Kirkstalleko kronistaren kronikaren pasarte bat aipatu ahal da, non nekazariek eta lan mekanikoak egiten zituzten pertsonek altxamenduan parte hartu zutela esaten baita.
Mugimenduaren lidergoari dagokionez, Walsinghamen eta Anonimalle Kronikak informazio gehiena ematen digute, baina hala eta guztiz ere, liderren informazio urria eta interpretazio arazoak daude. Altxamenduaren buruan Wat Tyler zegoen, dirudienez bere abizena bere lanaren deskripzio bat izanik. John Ball eta John Wrawe klerigoak ere bazeuden, mugimenduaren ideologia finkatu zutenak, eta Geoffrey Litster tintatzailea. Jack Straw izeneko pertsonaia bat ere egon zen, baina honi buruz ez dago informaziorik. Knightonen aburuz, Straw Wat Tylerren ezizen bat zen. Gaiarekin jarraituz, Eveshameko kronistak, lidergoan zeuden pertsonen izen guztiak ezizenak zirela esan zuen, erreboltariek haien liderrei ipinitakoak. Dena den, ezizen horiek liderren nekazal jatorria azpimarratzen zuten eta horiekin, nekazaritzako elkarteak.
Altxamendua bukatu eta gero, errege-ofizialen salaketak eta konfiskazio-aktak informazio-iturri bezala erabiliz, erreboltarien inguruko informazio ugari atera zen. Kenteko konderriaren salaketetan, landa eremuan funtsezko lanbideak betetzen zituzten pertsonek altxamenduan parte hartu zutela sumatu daiteke, normalean gizonak izanik, nahiz eta emakumeak ere egon ahal ziren. Hala nola, zapatariak, arotzak edota ostalariak agertzen dira. Konfiskazio-aktak begiratzean, landa eremuko behe-noblezia erreboltarien artean zegoela jakin ahal da. Esate baterako, Thomas Sampson Suffolkeko erreboltariari, matxinada zapaldu eta gero, ondasunak kendu zizkioten, horien artean, 55 hektareako lurrak egonda, pertsona honen aberastasuna begi-bistan uzten duena. Honen beste adibide bat, John Hanchache lur-jabe handia izan zen. Ildo beretik, konfiskazio-aktek agerian uzten dute erreboltari gehienak lurrak ez zituztela eta horrek, bere maila sozial baxua azpimarratzen du. Honekin, matxinatu gehienak baliabide eta ondasun urriak zituztela esan ahal da, gutxienez bizirauteko ematen ziena, baina baita baliabide eta ondasun gehiago zituzten landa eremuko langileak edo artisauak egon zirela ere, hauek kopuru txikiago bat osatu zuten arren. Gutxiengoa izanda, landa eremuko behe-noblezia erreboltarien artean egon zen ere eta hauek, ondasun eta baliabide ugari zituzten, normalean lurrak eta abereak kantitate handietan.
Parte-hartzaile guztien zerrenda oso batek erreboltarien arteko oreka nahiko ezberdina zela pentsatzera bultza gaitzake. Hala ere, elizgizonena izan ezik, desberdintasun hori ez zen handiegia izan. Maila askeko jendearen proportzioak, ondasun ertain eta txikikoekin alderatuta, eta artisauen proportzioak, landa-eremuetakoekin alderatuta, matxinatuen gizarte osaera anitza adierazten dute, garai horretako gizartearen estratifikazioa islatuz.
Ondorioz, 1381eko altxamendua landa-eremuan jaurerri eta hirietan autoritate handia zutenen azpitik zegoen pertsona guztien altxamendua izan zela esan dezakegu.
Ondorioak
1381eko altxamendua teorikoki porrot bat bezala hartu izan zuten garaikideak, nahi zituzten helburuak ez zirelako lortu. Alegia, noblezia oraindik indartsuegia zen, jaun asko bere lurretan erregimena lehen baino gogorragoa egiten saiatu ziren erreboltariak zigortzeko. Honi gehitu behar zaio monarkiak porrot hau laneko legislazioa gogor mantentzeko erabili zuela 1388. urteko Cambridge-ko estatuak erakusten duen bezala.
Hala ere, altxamenduak epe luzera arrakastatsua izan zela esan daiteke, baina ez helburu handiegiekin. Aldaketarik handiena nekazarien bizitzetan morrontza galtzen joan zela izan zen, hainbat arrazoirengatik. Erreboltak ugaritzen hasi ziren jaunen botereaz eta zergez kexatuz; koroak eta jaunek lurren kolonizazioa bultzatzeko askatasuna ematen zieten morroiei, horrela morrontza XV. menderako ia guztiz bukatuz. Kulturalki ere luzera eragin handia izango zuen, jaunen boterearen aurkako pentsaera bat gero eta ugariagoa izanik.
Esandako bi ideak egoera guztiz eraldatu zuten. Hasteko, nekazarien exodo bat eman zen, bereziki arrazoi ekonomiko eta demografikoengatik, hau da, Izurrite Beltzak lur asko libre utzi zituenez, morroi asko landu gabeko lurretara joan ziren. Lehen esan bezala, morrontza eragina galtzen joan zen, nahiz eta ez zen bat-batean desagertu. Morrontzaren desagerpena bi modutan eman zen; batetik askatasunaren lorpenarekin eta bestetik, jaunek morrontza mantendu beharrean alokatzea errentagarriagoa zela ikusi zutenean, izan ere, haien lurrak lantzera behartu beharrean, hauek alokatzen bazituzten onurak handiagoak izango zituzten, produktibitatea handiagoa izango zelako eta soldatak gero eta altuagoak zirelako. Aldaketa hauek ekonomia lurjabe txikietan oinarritzea egin zuten eta ordaintzeko dirua gero eta gehiago erabiltzea ekarri zuen, gauzetan egin beharrean.
Azkenik, nahiz eta etorkizunean izaera berdineko errebolta gehiago egon, ez zen 1381. urteko altxamendua bezalako bat egon. Hurrengo urteetan jaunen arteko altxamendu txiki asko egon ziren, hauen artean ezagunena 1450eko Jack Cade-en altxamendua edota hurrengo urteko John eta William Merford anaiena izanik. Errebolta guzti hauek, bere aurrekariek bezala, porrotan bukatu zuten, baina hauen guztien artean ikusi ahal da jaunen aurkako kontzientzia bat, baita askatasuna helburu bezala zutela.
Draco supriatnai
Draco supriatnai Draco generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.
Tormos
Tormos Valentziako Erkidegoko udalerria da, Marina Alta eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 377 biztanle zituen.
Irlandako Gerra konfederatuak
Irlandako Gerra konfederatuak, batzuetan hamaika urteko gerra ere deitua (irlandar gaelikozko Cogadh na haon deag mbliana esalditik eratorritakoa) 1641 eta 1653 artean gertatu ziren. Hiru erresumen gerrak izeneko gatazkaren barnean gertatu ziren, Irlanda, Ingalaterra eta Eskoziako erresumen arteko gerra zibil batzuk (hiru erresumetako erregea Karlos I.a Ingalaterrakoa eta Eskoziakoa zen. Gatazkak, funtsean, bertako biztanle katolikoak kolono britainiar protestanteen eta hauen Ingalaterra eta Eskoziako babesleen aurka altxatu zituen.
Deskribapena
Gerra Ulsterreko irlandarren matxinadarekin hasi zen, honetan zehar eskoziar eta kolono ingeles protestante ugari hil zituztelarik. Matxinada herrialdean zehar hedatu zen, eta bertakoek Irlandako konfederatu katolikoen elkartea sortu zuten gerrako erresistentzia antolatzeko. Konfederakuntza estatu independente batek eta gizarte katolikoko herritar orok, gaelikoek zein ingeles zaharrek osatzen zuten. Elkarte honek gerra zibiletan errege zaldunen alde agertu zela adierazi zuen, baina gehienek euren gerra propioa egin zuten irlandar lurjabeen interesen defentsan.
Konfederatuek uhartearen zati handi bat gobernatu zuten estatu subirano de facto bezala 1649 arte, eta Karlos I.aganako leialtasuna adierazi zuten. 1641etik 1649 arte eskoziar covenanterren eta roundheaden armaden aurka borrokatu zuten. Ingalaterrako gerra zibilaren testuinguruan, nolabait erregezale edo cavalier ingelesekin aliatuta zeuden, baina banatu egin ziren Ingalaterrako gerra zibilean laguntzeko laguntza militarra bidaltzeko erabakiagatik. Azkenean, sekula ez zuten troparik bidali ingalaterrara, baina bai espedizio bat Eskoziara eskoziar erregezaleen alde egitera, Eskozian gerra zibil bat bizituz.
Gerrek nabarmen zatikatutako indar batzuk sortu zituzten. Protestanteak hiru alderdi nagusitan banatu ziren (Erregezale ingelesak, Parlamentario ingelesak eta Covenanter eskoziarrak) Ingalaterran eta Eskozian gertatutako gerra zibilen ondorioz. Katolikoak behin baino gehiagotan banatu ziren euren leialtasun nagusia katolizismoaren aldekoa ala Karlos I.aren aldekoa ote zen erabakitze aldera.
Gerrak Konfederatuen eta euren aliatu ziren erregezale ingelesen porrotarekin amaitu ziren Oliver Cromwellek egin zuen Irlandaren konkistaren bidez bere Armada Eredu Berriarekin 1649 eta 1653 artean. 1641eko matxinadaren ondoren etorri ziren gerrek hildako mordoa eragin zuen uhartean, Irlandaren historian soilik Irlandako gosete handiak 1840 eragin zuenarekin alderatu daitkeena. Ingalaterrako Legebiltzarrak irlandarrenak ziren lur konfiskazio masiboa antolatu zuen matxinadagatik zigor bezala eta gerragatik ordainarazteko. Lur batzuk euren jabeei 1660 ondoren itzuliak izan ziren arren, Ingalaterran monarkia berrezarri zenean, Irlandako antzinako lurjabe katolikoen klasearen amaiera adierazi zuen.
1641-1642ko matxinada
1641 eta 1642ko hasiera artean, borroka Irlandan tokiko nobleek bildutako edo zibilek prestatutako talde txikien erasoez markatua zegoen, kontrako talde etniko eta erlijiosoetako kideak zirenak. Hasieran, nagusiki Ulsterreko katolikoak izan ziren, zegoen botere hutsunea probestuta, ingelesek aurrera eraman zuten prozesu kolonizatzaileari esker Irlandan ezarri ziren kolono protestanteekin kontuak garbitzera dedikatu zirenak. Lehen une batean, noblezia katolikoa biolentziaren gorakada gelditzen saiatu zen, baina Dublingo gobernuak katolikoak zigortzerakoan ezberdintasunik egingo ez zuela argi geratu zenean, protestanteen aurkako erasoetan parte hartu zuen eta matxinada geldiaraztera bidalitako tropa ingelesei aurre egin zien. Protestanteen dentsitate gehien zegoen tokietan, Cork, Dublin, Derry edo Carrickfergus kasu, kolonoek euren milizia propioak sortu zituzten euren burua defendatzeko eta matxinatuak geldiarazteko. Alderdi guztiak ankerkeria biziz aritu ziren gerraren lehen fase honetan. 4000 protestante inguru sarraskituak izan ziren eta beste 12.000 gosearen ondorioz hil ziren euren etxeetatik bota izan ondoren. Gertakizunik nabarmenetako batean zehar, Portadowneko biztanle protestanteak preso hartuak eta herriko zubian sarraskituak izan ziren. Kolonoek, Dublingo gobernuak bezala, irlandar biztanleria zibilaren aurkako erasoekin erantzun zuten. Katolikoen sarraskiak gertatu ziren Rathlin Islanden eta beste zenbait tokitan. Ulsterreko matxinatuek gobernuaren tropa bat garaitzea lortu zuten Julianstowngo guduan, baina ez zuten gertuko Drogheda hiria hartzerik lortu, eta sakabanatu egin ziren Dublineranzko euren bidean.