cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kaki Arkarazo
Bizitza
Musikari, soinu teknikari eta ekoizlea da Kaki Arkarazo (Lazkao, Gipuzkoa, 1961). 80ko hamarkadaren hasieratik euskal musika, eta rocka bereziki, barru-barrutik ezagutu du Arkarazok. Laket, M-ak, Kortatu, Negu Gorriak eta Nacion Reixa taldeetako kidea izan da, eta soinu teknikari zein ekoizle gisa ehunka disko grabatu ditu. Hainbat urtez IZ estudioan aritu zen, baina gaur egun bere estudioan egiten du lan, Andoaingo Garate Studiosen.
Lankidetzazko ikaskuntza
Ikasketa kooperatiboa, lankidetzazko ikaskuntza, ikaskuntza kooperatiboa edo irakaskuntza kooperatiboa deitzen zaio mundu akademikoan taldeka ikasteko hainbat proposamen didaktikori. Ikasleek ikasketa prozesua bakarka egin dezakete edo taldeka. Ikasleak taldeka ondo antolatuz gero hainbat abantaila lor daitezke baldin eta ikasleek elkarri laguntzen badiote. Irakasleek taldeei erronka edo proiektuak proposatu eta taldeak eratu egin behar dituzte. Ikasleek haien artean koordinatu eta norberak taldeari bere ekarpenak eginez erronkari eutsi edo proiektua aurrera ateratzeko bidean jarriko dute.
Kaki Arkarazo
Bizitza
Kaki Arkarazoren musika ibilbidea, soinu teknikari zein gitarrista gisa, Jokin eta Josu bikotearen eskutik hasi zen, 1977an, baina ordurako euskarazko irakaskuntza zuen lanbide. Bilbon hasitako Soziologia ikasketak utzi eta gero, HABEko barnetegi batean aritu zen lanean urtebetez, Hondarribian (Gipuzkoa), eta han Berako (Nafarroa) hainbat lagun ezagutu zituen: Fernan Irazoki, Mikel Artieda, Javier Perez Azpeitia, Irantzu Silva... Haiekin Laket plaza taldea eratu zuen. Plaza taldeen ohiko errepertorioaz gain (fandangoak, euskal folk kantuak...), nazioarteko rock artista garaikideen kantuak jotzen zituzten (David Bowie, The Pretenders, Laurie Anderson, The Clash, Eric Clapton...), baita taldeak berak sortutakoak ere. 1982an Gipuzkoako Diputazioak antolatutako rock talde berrien lehiaketako finalera sailkatu ondoren, "Gau hotza" kantua grabatu zuen Gipuzkoa Star 82 disko kolektiborako.
Aethopyga shelleyi
Aethopyga shelleyi Aethopyga generoko animalia da. Hegaztien barruko Nectariniidae familian sailkatua dago.
1010eko hamarkada
1010eko hamarkadak 1010etik 1019. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Lankidetzazko ikaskuntza
Lankidetzazko ikaskuntza, ikaskuntza kooperatiboa eta ikaskuntza kolaboratiboa begirada ezberdinetatik ulertu izan dira eta maila teorikoan desberdintzeko ahaleginak egon dira eta haien arteko aldeak eta ñabardurak azpimarratu dituzte teoriko batzuek. Artikulu honetan orokorrean erabiliko dugu lankidetzazko ikaskuntza, nahiz eta agian ikaskuntza kooperatibo edo kolaboratiboa terminoak erabiliagoak eta zabalduagoak egon. Pedagogia garaikideko autore gehienentzat oso garrantzitsua da lankidetzarako aukerak sustatzea. Adibidez, modu autonomoan, ikasleak bere ikaskideekin, lankidetzan aritzeko jarduerak sortuz, kolaborazioa bultzatzen duten baliabideak erabiliz (wikiak, horma kolaboratiboak…). Egile horien ustez, garrantzitsua da modu kontzientean ikasleei aukera ematea besteengandik ikasteko eta beraz, ezagutza talde lanean eraikitzeko (elkarri feedbacka emanez). Gainera, gaitasun edo konpetentzia batzuk nekez garatuko dira talde lanean ikasten ez bada.
Neuhardenberg
Neuhardenberg Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Lankidetzazko ikaskuntza
Ikasleak horrela antolatuta oinarrizko hainbat konpetentzia garatuko dituzte. Teoriko askoren ustetan lanean bakarka baino konpetentzia gehiago landuko dira talde elkarreragileetan lan eginez gero.
Kaki Arkarazo
Bizitza
Haatik, Arkarazok gehien maite zuena jotzea zen, eta 1983an M-ak jarri zuen martxan. Nazioarteko musikatik hainbat urtetan barneratutako eraginak bildu zituen Arkarazok talde horretan, Euskal Herrian guztiz berritzailea eta ausarta zen proposamena eskainiz. Halaber, M-ak taldetik aparte bakarkako lan bat kaleratu zuen, Matxinadak-1 (IZ, 1987). Angel Katarainekin estudioan landutako lan esperimentala izan zen, herri musikan oinarritua, ia guztiz instrumentala eta minimalista. Arkarazo bera arduratu zen tresna guztiak jotzeaz.
Gema
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 249 biztanle zituen.
Lankidetzazko ikaskuntza
Zer landu
Edozein kontzeptu-eduki landu daiteke teknika kooperatiboak erabiliz, baina teknika hauetan prozedura-edukiak bereziki lantzeko sortu ziren. Edozein alor edo irakasgaitan erabil daitezkeen teknikak daude, baita lehen hurbilketan bakarka lantzeko kontuak lantzeko ere, irakurketa lantzeko, esate baterako.
Châteauredon
Châteauredon Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Proventza Garaiko Alpeak departamenduan dagoena, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Lankidetzazko ikaskuntza
Zer landu
Konpetentzia guztien garapenean laguntzeko proposamenak egon badaude.
Châteauredon
Biztanleria
2007an Châteauredon udalerrian erroldatutako biztanleak 97 ziren. Familiak 40 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Lankidetzazko ikaskuntza
Zergatik ikaskuntza taldean, lankidetza giroan
Lankidetzazko ikaskuntzaren oinarria da taldean ikasleek ezagutza elkar-trukatzea eta elkarrekin eraikitzea helburu zehatz batekin edo batzuekin. Ikasle taldeek erronka bati aurre egin beharko diote, problema bati aurre egin beharko. Ezagutza eraikitzeko, ordea, beharrezkoa izango da ikasleek erantzunak zalantzan jartzea, irakaslearenak barne, eta parte hartze aktiboaren bidez lanketara heltzea. Ikasle taldeak aplikatu beharreko gaitasunen artean daude ideia propioak argudiatzea, entzute aktiboa, gatazken kudeaketa eta negoziazioa. Gaur egungo pedagogo askoren ustez, ikasleek, teknika hauekin, konpetentzia gehiago	eta hobeto garatzen dituzte.
Lankidetzazko ikaskuntzaren bidez ikaslea ikaste-komunitate baten partaide sentitu behar du, bere ekarpenak kontuan hartzen direla sentitu behar du. Taldekidea dela sentitu behar du. Horrela bada, ikasleak ikaskuntza propioaren eta taldekideen ikaskuntzaren ardura hartzen du. Lankidetza giroan, ikaslearen auto-konfiantza eta autoestimua areagotzen dira, entzute aktiboa gertatzen da eta ikasleek besteen ekarpenak onartzen ikasten dute. Ikaskuntza eredu honek modu kritiko eta gogoetatsu batean pentsatzera daramatza ikasleak, euren ikaskuntza prozesuaren protagonismoa hartzera daramatza.
Châteauredon
Etxebizitza
2007an 40 etxebizitza zeuden, 37 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 3 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 40etxeak ziren. 37 etxebizitza nagusietatik 24 bere jabearen bizilekua ziren eta 13 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 7 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 27 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 13 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 24 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Lankidetzazko ikaskuntza
Zergatik ikaskuntza taldean, lankidetza giroan
Ondorioz, pentsatzeko modu askotarikoak onartzen dituzte, besteenak ulertu eta bakoitzarenak argudiatzeko gaitasuna garatzen dute, sormena erabiltzen dute irtenbideak bilatzeko, nork bere ikuspuntuen berrikuspena egiten du eta galdera kritikoak formulatzen dituzte. Ezagutza, ulermena eta gaitasunak ere modu egokian komunikatzen dituzte, nork bere ideiak eta kontzeptuak besteei azalduz, frogak eginez eta asertiboa baina malgua izanez besteekin batera ezagutza sortzeko.
Châteauredon
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Lankidetzazko ikaskuntza
Konpetentzien garapenean, lankidetzazko ikaskuntzaren ekarpenak
Ikasketa kooperatiboari esker, honako hau lortzen da:
Châteauredon
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 79 ziren, horien artean 57 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 57 pertsona aktiboetatik 49 lanean zeuden (25 gizon eta 24 emakume) eta 8 langabezian zeuden (3 gizon eta 5 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 9 erretiraturik zeuden, 7 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Lankidetzazko ikaskuntza
Konpetentzien garapenean, lankidetzazko ikaskuntzaren ekarpenak
Lankidetzazko ikaskuntza eta horrek dakarren onurak sortzeko beharrezkoa da, talde barruan, eta ikaskuntza prozesuak irauten duen bitartean, hainbat baldintza betetzea.
Châteauredon
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
Lankidetzazko ikaskuntza
Taldeak
Teoriko gehienek talde heterogeneoak sortzea hobesten dute. Partaide guztiak oso antzekoak izanik taldean antzekoak diren elementuen batuketa sortuko da. Partaideen artean dibertsitatea egonez gero, taldean aukera gehiago sortuko dira.
Châteauredon
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Lankidetzazko ikaskuntza
Taldeak
Taldeetan berdinkideen, "paraleloen", arteko tutoretzarako aukera gehiago sortzen omen dira taldeetan aniztasuna egonez gero. Taldekatze irizpideei dagokienez, gaitasun maila askotarikoak konbinatzeaz gain, irakasleek bermatu beharko lukete taldeek gutxieneko kohesioa izatea.
Taldearen tamaina
Tamainari dagokionez, kopuru ideala 4 ikaslez osatutako taldea omen da. Kontua aztertu duten batzuen ustetan, zenbaki bikoitia izateak saihesten du partaide bat kanpoan uztea, eta erabakiak errazegi, bozketa baten bidez hartzea. Taldeak eraginkorrak izan daitezen, baina, betiere ingurune ireki eta konfiantzazkoak eratu behar dira.
Bikotea izan daiteke talderik txikiena. Badaude hainbat proposamen ikasketa kooperatiboa bikoteka egiteko.
Kaki Arkarazo
Bizitza
Kortaturen Kolpez kolpe (Oihuka, 1988) diskoa ekoitzi ostean, taldea lagundu zuen hura aurkezteko biran, gitarra joz. Fermin eta Iñigo Muguruzarekin sortutako adiskidantzak eta bat-etortze musikalak Negu Gorriak-en sorrera ekarri zuen urtebete geroago. Garai hartan M-akek azken diskoa kaleratu zuen, Gor (IZ, 1990), eta Galiziako Os Resentidos taldearekin emandako kontzertuetan aurkeztu zuen Euskal Herrian zehar. Urte batzuk geroago, Os Resentidoseko abeslari Anton Reixak eta Kaki Arkarazok Nacion Reixa osatu zuten. Reixak galegoz idatzitako hitzak eta Arkarazok sortutako musika batzen ziren Nacion Reixan: funk musika, sanplerrak, hip hopa... Nacion Reixak bi disko grabatu zituen, Alivio rápido (Dro, 1995) eta Safari mental (Esan Ozenki-Gora Herriak, 1997).
Geroztik, soinu teknikari eta ekoizle lanetan aritu da Arkarazo, eta 2000. urtean bere estudioa zabaldu zuen Andoainen (Gipuzkoa): Garate Studios. Ehunka lan grabatu ditu Arkarazok hogei urtetik gorako ibilbidean, estilo guztietakoak, Euskal Herriko zein atzerriko kantari eta taldeenak, eta Banda Basotti, Betagarri, Bide Ertzean eta Manta Ray taldeen zuzeneko soinu teknikaria izan da, beste askoren artean.
Bere azken sorkuntza lanetako bat Munduaren bira, doan! (2009) animazio filmerako soinu banda izan da.
2010ean zuzenekoetara itzuli da, Amparo Sanchez kantari espainiarraren taldeko gitarrista gisa.
M-ak
<li> M-ak (IZ, 1983) <li> Emeak, eta Arrak (Nuevos Medios, 1986) <li> Zuloa (IZ, 1987) <li> Barkatu Ama (IZ, 1989) <li> Gor (Zarata, 1990)
Rimondeix
Rimondeix Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Creuse departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Rimondeix udalerrian erroldatutako biztanleak 96 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 82 etxebizitza zeuden, 43 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 81etxeak ziren. 43 etxebizitza nagusietatik 38 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek bi gela zituzten, 6 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 39 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 18 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 49 ziren, horien artean 32 aktiboak ziren eta 17 inaktiboak ziren. 32 pertsona aktiboetatik 29 lanean zeuden (22 gizon eta 7 emakume) eta 3 langabezian zeuden (3 emakume eta 3 emakume). 17 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 12 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Rimondeix udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 372 hektarea erabiltzen.
Arrisku seinale
Arrisku seinaleak trafiko seinale mota bat dira, sumatzeko zailak diren arriskuak bidearen erabiltzaileei garaiz ohartarazteko balio dutenak. Ohartarazpenaz gain, arriskua ahalik eta gehien zehazten ere saiatzen dira arrisku seinaleak, hartarko irudi eta ikur esanguratsuak erabiliz.
Bitakora kaiera
Bitakora kaiera Ibon Sarasolak idatzitako saiakera bat da, Erein argitaletxeak 2016. urtean plazaratua.
Rimondeix
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Bitakora kaiera
Sarasolak, berriro ere, bere aurreko saiakeraren gaiei eutsi zien eta, berriro ere, gehienbat euskararen gainean mintzatu zen, euskara garaikidearen batasunaz, etorkizunaz, hiztegigintzaz etab. . Bere, oraingoz, azken saiakera honetan, erakutsi zuen aurreko saiakera argitaratu eta ia bi hamarkada geroago bere iritziak noraino aldatu ziren. Izan ere, bere Euskara batuaren ajeak liburua argitaratu eta ia hogei urte geroago, egilearen iritzi edo ikuspuntu batzuk nolabait aldatu egin ziren.
Arrisku seinale
Itxura
Hego Euskal Herrian eta beste hainbat herrialdetan hiru motako arrisku seinaleak aurki daitezke errepide publikoetan: triangeluarrak, errektangularrak eta aspak. Lehen motakoek hiruki formako kartel bat dute metro pasatxoko zutoin baten gainaldean kokatuta eta ohikoenak dira. Bigarren motakoak kartel laukizuzen batez soilik osatuta daude eta aurrekoak baino baxuagoak izaten dira. Azken motakoak aldiz, zoruan margotuta topatu ohi dira.
Arrisku seinale triangeluarrek arrisku bat hurbil dagoela adierazten dute eta arriskuari buruzko informazioa ematen dute hari dagokion ikurra erakutsiz. Errektangularrek aldiz arrisku bat zein distantziatan dagoen adierazten dute eta aspek arriskua berehala topatuko duela adierazten diote erabiltzaileari.
Panel osagarriak ere eduki ditzakete arrisku seinaleek, panel edo kartel nagusiaren azpian. Panel osagarri horiek arriskura iristeko geratzen den distantzia zehatza edo arriskuak iraungo duen distantzia zehatza adierazi dezakete, metro edo kilometrotan.
Odwilż
Odwilż (urtzaldia) poloniar thrillerra da, Xawery Żuławskik HBO Maxerako sortua.
Arrisku seinale
Kokapena
Hego Euskal Herrian arrisku seinaleak herrietatik kanpo arriskua dagoen tokitik 150 eta 250 metro artean kokatzen dira eta herrien barruan hurbilago. Panel osagarridun arrisku seinaleak urrunago edo hurbilago kokatu daitezke, panelak adierazten duenaren arabera.
Odwilż
Sinopsia
Szczecinen, Katarzyna Zawieja polizia, Jan aitaginarrebaren laguntzarekin, Hanię alaba hazten ari da. Protagonistak eta Krzysztof Trepa bere lankideak Magdy Kosińskiej Michała Strzeleckiego fiskalaren alabaren hilketa eta haren seme jaioberriaren desagerpena ikertuko dute. Aldi berean, Zawieja Wojciecha bere senarraren suizidioaren arrazoia aurkitzen saiatuko da.
Arrisku seinale
Arrisku seinale motak, esanahiaren arabera
Arrisku seinale mota ugari, hogeita hamartik gora, topatu daitezke Hego Euskal Herrian. Horiek guztiak esanahiaren arabera hainbat taldetan sailka daitezke:
Seinaleen zerrenda
Azpiko zerrendak Hego Euskal Herriko arrisku seinaleak biltzen ditu, gainera, Espainiar estatuan erabiltzen direnak.
Aidan Gillen
Aidan Gillen (jaiotze edo benetako izena Aidan Murphy; 1968ko apirilaren 24a) zinema eta telebistako irlandar aktore bat da, Erresuma Batuan Channel 4 katean "Queer As Folk" telesailan Stuart Jones pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.
Estatu Batuetako ikusleentzat "The Wire" telesailan Baltimore hiriko alkatea den Tommy Carcetti pertsonaia antzezteagatik ezaguna da. Euskal Herrian aldiz, ziurrenik 1995eko "Circle of Friends" filman Aidan ikasle gaztearen paperean, 1996ko "Some Mother's Son" filman Gerard Quigley IRAko kide eta gose grebalariaren papera eta Game of Thrones telesailan Petyr "Hatztxiki" Baelish pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.
Telebista
Telesailak:
Bidasoako Rallya
Bidasoako Rallya, Gipuzkoako Hondarribia udalerrian burutzen den rally lasterketa bat da. Urtero martxoaren amaieraldera burutzen da, Bidasoaldea eskualdean. 2008an sortu zen.
Hondarribian hasi eta amaitzen da, Jaizkibel, Irun eta San Martzial igaroz.
Rudná (Rožňavako barrutia)
Rudná  Eslovakiako udalerri bat da, Rožňavako barrutian kokatuta. 7,49 km²ko azalera du eta 715 biztanle 2017ko datuen arabera.
Historia
Idatzizko lehen aipamena 1219. urtekoa da.
Terence Hill
Mario Girotti, batez ere Terence Hill ezizenAz ezaguna, (Venezia, 1939ko martxoaren 29a - ) aktore italiarra da.
Bud Spencerrekin ezaguna egin zen spaghetti western zinema generoan egindako filmen gatik.
Nazioarteko ezagutza
Lo chiamavano Trinità... (1970) eta ...continuavano a chiamarlo Trinità (1971), nazioarteko mailara iritsi zen. 1973an Henry Fondarekin, Il mio nome è Nessuno, Sergio Leoneren zortzigarren filmean protagonista izan zen.
Terence Hillek Hollywoodeko film batzuetan parte hartu zuen, La Bandera: marcia o muori (1977), Dick Richards, Gene Hackman; Mister Miliardo (1977) Jonathan Kaplan, Valerie Perrine. Bud Spencerrekin batera, eszenagintza eta musika idatzi zituen. Geroago, Don Camillo (1983) eta Botte di Natale (1994) egin zituen, Lucky Luke telebista seriea (1991) eta Doc West (2009), Giulio Baserekin zuzendua.
1999an, Roberto Benigniren La vita è bellarekin, Time aldizkariak "munduko italiar aktore ezezagunen" zerrenda argitaratu zuen: lehenak Bud Spencer eta Terence Hill izan ziren.
2000 ko RAIren Don Matteoko protagonista izan zen, apaiz ikerlari baten rolean.
Bud Spencerrekin batera, 2010eko maiatzaren 7an David di Donatello saria jaso zuen bere ibilbidearengatik.
Lygodactylus gravis
Lygodactylus gravis Lygodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
Monte do Gozo
Monte do Gozo (eusk: 'Alaitasunaren mendia') Santiago de Compostelako muinoa da. Bertatik Donejakue Bidea egiten duten erromesek Santiago de Compostelako katedrala ikusten dute lehendabizikoz. Eukaliptoz beterik, herrigunetik hiru kilometrotara dago.
1020ko hamarkada
1020ko hamarkada 1020. urtetik 1029.era bitartekoa da, bi urte horiek barne.
Caraá
Caraá Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Sul estatuan kokatua. biztanle ditu 0 km²ko eremuan.
Granja de Moreruela
Granja de Moreruela Zamorako probintziako udalerria da, Benavente y Los Valles eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 313 biztanle zituen.
2017ko Arabako Bertsolari Txapelketa
2017ko Arabako Bertsolari Txapelketa urte honetako otsailaren 5a eta apirilaren 1a bitartean jokatu zen. Arabako Bertsolari Txapelketa honetan, 18 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 4 kanporaketa, 6 finalaurreko eta finala ospatu ziren. Finala Gasteizko Principal antzokian jokatu zen eta Oihane Pereak irabazi zuen.
Ġayn
Arabierazko alfabetoko غ letra (ﻏﻴﻦ) ġayn hizkiari lotutakoa da. Modu ezberdinetan idazten da hitzan duen kokapenaren arabera:
2017ko Arabako Bertsolari Txapelketa
Parte hartzaileak
2015eko finalean aritu ziren bertsolaritatik bostek eman zuten izena 2017korako eta hauei hamairu bertsolari gehitu zitzaizkien. Hamairu hauek aukeratzeko irailean lau kanporaketa izan ziren eta 21 bertsolarik hartu zuten parte. Horrela beraz, honako hauek aritu ziren txapelketan:
Ġayn
soinu frikaria, ahostuna eta belar ondokoa irudikatzen du. . Abjad zenbakietan 1.000 da, nahiz eta Magreben normalean 900 izan.
2017ko Arabako Bertsolari Txapelketa
Kanporaketako saioak
Honako bertsolari hauek sailkatu ziren kanporaketa bakoitzean:
Raymah gobernantzia
Raymah (arabieraz ريمه) Yemengo 21 gobernantzietako bat da. 2.239 km²ko azaleran 394.448 biztanle zituen 2004an, sortu zen urtean. Izan ere 2004an Sanaa Gobernantziatik bereizi zuten. Ez du hiriburu ofizialik.
2017ko Arabako Bertsolari Txapelketa
Finalaurreko saioak
Finalaurrekoetan bi itzuli izan ziren eta bertsolari bakoitzak saio bietan lorturiko puntuak batuz osatu zen sailkapena. Sei onenek finala jokatzeko txartela eskuratu zuten.
Ġayn
Arabiar alfabetoak feniziar alfabetoko 22 letrari gehitutako sei letretako bat da (besteak ṭāʾ, ḫāʾ, ẓāʾ, ḏālʾ eta ḍād dira).
2017ko Arabako Bertsolari Txapelketa
Langraiz Oka
Otsailaren 5ean jokatu zen Langraiz Okako Kultur Etxean.
Zigoitia
Otsailaren 12ean jokatu zen Zigoitiako Kultur Etxean.
Legutio
Martxoaren 4an jokatu zen Legutioko Kultur Etxean.
Laudio
Martxoaren 11an jokatu zen Laudion, LHUIko zine-aretoan.
Aramaio
Martxoaren 18an jokatuko zen Aramaioko Kultur Etxean.
Finala
Finala Gasteizko Principal Antzokian jokatu zen, 2017ko apirilaren 1eko 17:30etan. Zazpirehun bertsozale bildu ziren bertan. Oihane Perea eta Asier Otamendik jokatu zuten buruz-burukoa eta Oihane nagusitu zen puntu bakarraren aldeaz, inoiz izan den finalik estuenean.
Ezeiza altzariak (Donostia)
Ezeiza Altzariak (Muebles Eceiza) Donostiako erdigunearen denda historikoa zen. 1868an sortua, 2020 urte arte aktibitatea mantendu zuen.
Historia
Eraikina 1867an eraiki zuen Jose Antonio Segura obra maisuak, foru aldundiaren jauregiaren eta plazako lorategiarekin batera. Eraikinak, beraz, balio arkitektonikoa du; eraikinaren beheko aldean Muebles Eceiza, 1868an sortua, dago. Donostiako ondarearen defentsan aritzen den Áncora elkartearen iritiz “Gaur egungo lokalak, Ramon Cortazarrek 1919an diseinatutakoak, balio historiko arkitektoniko nabaria du".
Berritzeko proiektua
Dendaren ordez, garaje baten sarrera eraiki nahi da. Ancora elkarteak salatu du eraikinaren barruko partea bota egingo dutela: “XIX. mendeko egurrezko egitura hormigoizko batengatik ordezkatuko dute. Espazioaren banaketa aldatuko dute eta ustiapena areagotuko dute, lur azpiko solairu berri bat eginez, hamabost etxebizitza, hamabost trasteleku eta hamazazpi aparkaleku plaza lortu arte”. Leihoaren irekidura etorkizuneko garajerako sarrera gisa erabili nahi dute, marmol arrosa eta zuria duen estaldura kendu ondoren, pilastrak, kapitelak eta brontzea kenduta. Barrualdean boiserie bat, igeltsuzko moldura dotoreak eta Errenazimentuko inspirazioko zutabeak daude. Atzean, eskailera neo-euskaldun dotorea eta haritz hostoz landutako habeak, estetika bera jarraituz. Hori guztia auto igogailu prosaiko batean bihurtuko da”.
Tsunami Demokratikoa
Tsunami Demokratikoa edo Tsunami D, Tsunami Democràtic, Kataluniako hiritar erakunde bat da, Espainiako Auzitegi Gorenaren Kataluniaren independentziarako 2017ko erreferendumaren epaiaren aurkakoa. 2019ko abuztuan sortua izan zen.
Bozeramaile jakinik gabeko herri mugimendua da, bere ekintzak sare sozialren bidez jakinarazten ditu eta 2017ko galdeketaren aurkako epai judizialari herri erantzuna eman nahi dio.
Hetereleotris bipunctata
Hetereleotris bipunctata Hetereleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Astronesthes zetgibbsi
Astronesthes zetgibbsi Astronesthes generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Andiaga
Andiaga (92. partzuergoa: Uxue-Lerga) Nafarroa Garaiko partzuergo bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.
Uxue eta Lerga herriek partekatzen dute partzuergo hau.
Berrwiller
Berrwiller Frantziako udalerria da, Rhin Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 0 biztanle zituen.
Andiaga
Geografia
Andiaga Oibar ibarran barruan dago geografikoki, baina, administratiboki, Uxue eta Lerga udalerri independenteetan da. Ibar hau Mendialdea Behereko ibarra da.
Berrwiller
Biztanleria
2007an Berrwiller udalerrian erroldatutako biztanleak 1.113 ziren. Familiak 415 ziren, horien artean 72 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 64 bakarrik bizi ziren emakumeak), 140 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 179 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 24 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Andiaga
Inguru naturala eta kokapena
Uxue eta Lerga Nafarroa Garaia mendebaldean kokatzen dira, Zangozako merindadearen muturrean. Herrietara Iruñea eta Jaka arteko errepidea hartuta ailegatzen da. Lerga eta partzuergoa Oibar ibarrean kokatuta daude.
Klima eta landaredia
Lergako klima mediterraneo motakoa da, nahiz eta iparraldean klima kontinentalaren ezaugarriak izan. Iparraldeko gune menditsuenetan prezipitazioak ugariagoak dira, urtero 800mm inguru, baina zenbat eta hegoalderago urriagoak, herrigunean, esaterako, 500mm euri baino ez dira jausten urtero. Batez besteko tenperatura 12 eta 13 gradu artekoa da eta urteroko egun euritsuak 80 eta 100 bitartekoak.
Berrwiller
Etxebizitza
2007an 436 etxebizitza zeuden, 419 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 16 hutsik zeuden. 414 etxeak ziren eta 23 apartamentuak ziren. 419 etxebizitza nagusietatik 357 bere jabearen bizilekua ziren, 49 alokairuan okupaturik zeuden eta 14 doan lagata zeuden; 8 etxek bi gela zituzten, 25 etxek hiru zituzten, 80 etxek lau zituzten eta 306 etxek bost zituzten. 386 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 135 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 261 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Andiaga
Klima eta landaredia
Lergako basoak asko gutxitu dira denboraz, gaur egun, jatorrizko haritzen eta arteen hedadura 223 hektareakoa baino ez dela. Arteei eta haritzei XIX. mendetik birlandatutako pinu lariziar austriarrak batu arren, basoak herriko azaleraren %7,1 baino ez ziren XX. mendearen amaieran.
Berrwiller
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 765 ziren, horien artean 563 aktiboak ziren eta 202 inaktiboak ziren. 563 pertsona aktiboetatik 538 lanean zeuden (286 gizon eta 252 emakume) eta 25 langabezian zeuden (10 gizon eta 15 emakume). 202 pertsona inaktiboetatik 78 erretiraturik zeuden, 85 ikasten zeuden eta 39 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Andiaga
Oharrak
<references group="lower-alpha" />
Berrwiller
Diru sarrerak
2009an Berrwiller udalerrian 422 unitate fiskal zeuden, 1.118 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 22.320 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 43 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 4 higiezinen enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 4 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 okindegi zen, 1 liburu denda zen eta 1 etxerako tresna denda zen.
2000. urtean Berrwiller udalerrian 36 nekazaritza-ustiategi zeuden, 708 hektarea erabiltzen.
Aethopyga bella
Aethopyga bella Aethopyga generoko animalia da. Hegaztien barruko Nectariniidae familian sailkatua dago.
Berrwiller
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Pont Neuf
Historia
Antzinakoena izateaz gain, zubi hau, hiriko luzeena ere bada, 232 metroko luzerarekin. Bere izena, Parisen eraiki zen lehen harrizko zubia izateagatik datorkio, aurrekoak zurezkoak ziren bitartean. Arku erako zubi bat da, 1577an eraikitzea erabaki zena. Urte horretako otsailaren 2an, Henrike III.a Frantziakoak, zubia egoki eraikitzea bermatzeko eta lanen jarraipena egiteko ardura izango zuen batzorde bat izendatu zuen. Finantzen kontrolatzaile orokorra zen Claude Marceli, erregea bera eta batzordearen arteko lotura bermatzeko lana enkargatu zion. Eraikuntza, 1578ko martxoaren 16an baimendua geratu zen, errege gutun baten bidez.
Xabi Igoa
Xabier Igoa Eriz (Aramaio, Araba, 1992ko otsailaren 11) bertsolaria da. Arabako Bertsolari Txapelketan parte hartzen du eta 2015etik aurrera finaletan abestu izan du. Aitor Ugarte bertsolari eta mendi lasterkariaren anaia da.
Pont Neuf
Historia
1578ko maiatzaren 31n, Henrike III.ak zubiaren lehen harria jarri zuen erregina ama zen Katalin Medici eta Luisa Lorrenakoa erreginaren aurrean. Zubia, Henrike III.a eta Henrike IV.aren erregealdietan egin zen, 1587 eta 1607 bitartean. Lana atzeratu egin zen eta hamar urtez geratu ziren, 1588 eta 1598 bitartean, gerra zibilen ondorioz. 1599an, Henrike IV.ak berak, lanak berrabiaraztea agindu zuen, Guillaume Marchant eta François Petiti enkargatu zizkienak.
Xabi Igoa
Biografia
2004an, Aramaioko Bertso-Eskolan ikasle hasi zen Manex Agirre irakasle zuela. Arabako Eskolarteko Txapelketan sei aldiz hartu zuen parte. Geroztik, Arabako Bertsolari Txapelketan aritu izan da. 2010eko Kuadrilla artekoan (Aramaioko taldean) txapelduna izan zen eta 2015eko Arabako Txapelketan finalera iritsi zen. 2017ko Txapelketan ere bertan izan zen, laugarren postua eskuratuz.
Pont Neuf
Historia
1602ko urtarrilaren 2an, Henrike IV.ak, ur ponpa handi baten eraikuntza baimendu zuen, "samariarraren ponpa" bezala ezaguna, Louvre eta Tuileries jauregiak urez hornitzeko, baita Tuilerisetako lorategiak ere. Estalia ez zegoen Parisko lehen zubia izan zen.
Xabi Igoa
Biografia
2010an Aramaioko bertso eskolan irakasle lanetan hasi zen eta gaur egun Aretxabaleta eta Arrasateko bertso eskoletako irakaslea ere bada.
Pont Neuf
Historia
1614ko abuztuaren 23an, erregea erahila izan eta lau urtera, Henrike IV.aren zaldi gaineko estatua bat inauguratu zen, Maria Medicik Giambolognari enkargatu ziona eta Île de la Citéko lubeta batean jarri zena, zubiaren bi kontrahormen artean. Estatua, Frantziar Iraultzan suntsitua izan zen, eta, Berrezarpenean, estatua berri bategatik ordezkatua, 1817an inauguratu zena eta Lemot eskultoreak egina.
Arkitektura
Garai horretan eraikitako zubi gehienak bezala, Pont Neuf arku labur batzuez osatua dago. Hala ere, baditu ezberdintasunak Parisko beste zubi batzuekin. Hasteko eta behin, Senaren zabalera osoa zeharkatzen duen lehen zubia da, ezkerreko ibarra, eskuineko ibarra eta Île de la Citéren mendebaldereneko zatia lotzen bait ditu.
Xabi Igoa
Biografia
2018tik, Euskal Herriko Bertsozale Elkarteko lehendakaritzako partaide da.
Tortricidae
Tortricidae Lepidoptero familia bat da, Tortricoidea superfamiliakoa. Familia handia da eta 10.350 espezie baino gehiago ditu. Horietako asko laborantzako patatarenzat garrantzitsuak dira. Perfil borobil samarra dute, hegalak tolestuta dituzten atseden postu tipikoa dela eta. Larba gehienak hosto-biltzaileak dira, baina beste batzuk haziz, sustraiez eta lorez elikatzen dira.
Pont Neuf
Arkitektura
Gainera, oinezkoentzako espaloiak ditu (Parisko lehenak), eta erdizirkulu erako "balkoiak" zutabe bakoitzaren gainean. "Balkoi" hauetan, merkatari eta artisauek, euren salgaiak saltzeko probesten zuten. Beste berrikuntzetako bat, bere mugetan etxebizitzarik ez egotea da. Amaitzeko, zubi bat, zaldizko estatua batekin apaindu zen lehen aldia izan zen.
Bere erlaitzaren luzera osoan zehar, Germain Pilon eskulturgile frantziarrak zizelkaturiko 385 maskaroi daude.
Tempo
Tempo ( ahoskatua; eusk. 'denbora'; pl.: tempi, ), musika terminologian, musika lan bat jotzeko erabiltzen den batez besteko neurria edo lastertasuna da. Italieratik datorren hitza da, "denbora" esan nahi duena. Tempo motak ere italierazko hitzez izendatu ohi dira: largo, adagio, andante, moderato, allegro, presto, prestissimo, besteak beste. Seinalagarria da, hala ere, beste zenbait hizkuntzatan ere sortu direla terminoak (frantsesez, alemanez, edo ingelesez) italierazkoak nagusitu badira ere.
Idazkera musikalean, pentagrama ren hasieran adierazten da tempoa. Tempoa lastertasunaren aldaketa adierazteko ere erabiltzen da, eta kasu horretan obraren barnean ager daiteke tempoaren deskribapena.
Musika nota baten iraupena tempoaren araberakoa da idazkera musikalean. Hau da, kortxea baten iraupena beti izango da beltz batenaren erdia, baina maila absolutuan tempoak esango du zenbat denbora irauten duen bietako bakoitzak.
Normalean pultsu minututan (ppm, ingelesezko terminologian) neurtzen da. Jotzerakoan, askotan metronomoak erabiltzen dituzte tempoa ondo neurtzeko. Adierazgarria da metronomoaren agerpenaren aitzin, tempoa zuzendariak subjetiboki interpretatzen zuela, eta musikaren izaera edo deskribatzeko baliatzen zela (beti ere abiadurari erreferentzia eginez). Gaur egun, tempoa adierazten duen erramoldeaz gain iraupen zehatza ere adierazten da, ppm-tan.
Tempo moten zerrenda
Tempoa adierazteko termino ugari agertu eta erabili dira historian zehar. Jatorri subjetiboa dute, eta garaiaren eta tokiaren arabera interpretazio ezberdina eman zaie. Hori dela eta, zenbait terminoren balio zehatza ez da adostua.
Tempo zehatzaren adierazleak
Normalean obraren hasieran ageri dira espresio hauek, pentagramaren gainean. Obrak orokorrean duen lastertasuna adierazten dute, edo obraren pasarte jakin batek duena.
Tempo aldaketaren adierazleak
Tempo aldaketak edo uneko gora beherak adierazteko espresioak dira honakoak:
1030eko hamarkada
1030ko hamarkadak 1030etik 1039. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.
Last Christmas
"Last Christmas" (Iazko Gabonak), Wham! bikote pop britainiarraren abestia da, George Michaelek idatzia eta konpisatua, Epic Records-ek argitaratua 1984an. Pop doinua duen Gabon kanta bat da, gaia nagusiki hautsitako erlazio bat den arren.
Tempo
Beste zenbait espresio
Tempoari edo bere aldaketari buruzko espresioak zehazten dituzten espresioak dira azpikoak:
Uzta-sagu
Uzta-sagua (Micromys minutus) Muridae familiako karraskari txikia da, Eurasian bizi dena.
Tempo
Ingelesez
Ingelesez ere erabili dira aurrekoen antzeko terminoak, baina batez ere jazz, blues eta pop estiloko lanetan ageri diren terminoetan ageri da ingelesa, anitzetan musika estiloari erreferentzia eginez ("steady rock", "ballad", "fast swing", "boogie woogie"...). Bistan dena, terminologia beste estilo askotara ere zabaldu da.
Last Christmas
Abestiak mundu osoko artista askoren bertsioak ezagutu ditu harrezkero.
Roches (Creuse)
Roches Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Creuse departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Roches udalerrian erroldatutako biztanleak 406 ziren. Familiak 175 ziren, horien artean 53 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 45 bakarrik bizi ziren emakumeak), 61 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 49 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 12 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Etxebizitza
2007an 275 etxebizitza zeuden, 172 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 76 bigarren erresidentzia ziren eta 27 hutsik zeuden. 270 etxeak ziren eta 5 apartamentuak ziren. 172 etxebizitza nagusietatik 148 bere jabearen bizilekua ziren, 18 alokairuan okupaturik zeuden eta 5 doan lagata zeuden; 14 etxek bi gela zituzten, 35 etxek hiru zituzten, 48 etxek lau zituzten eta 75 etxek bost zituzten. 109 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 80 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 64 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 241 ziren, horien artean 172 aktiboak ziren eta 69 inaktiboak ziren. 172 pertsona aktiboetatik 155 lanean zeuden (87 gizon eta 68 emakume) eta 16 langabezian zeuden (5 gizon eta 11 emakume). 69 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 26 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Roches udalerrian 184 unitate fiskal zeuden, 375 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 13.049 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2000. urtean Roches udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.674 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
OK Computer
OK Computer Radiohead rock talde ingelesaren hirugarren diskoa da, 1997 ko ekainaren 16an Parlophone diskoetxeak argitaratua. Taldeko kideek, Nigel Godrich soinu ingeniari eta ekoizlearen gidaritzapean sortu zuten diskoa, 1996 urtean zehar zein 1997ko lehenbiziko hilabeteetan. Diskoaren zati garrantzitsuena Ingalaterrako Bath hiriko St Catherine's Court jauregian sortu zuten. Lan honekin, talde ingelesak jauzi estilistiko nabarmena eman zuen, musika zein hitz aldetik influentzia berri ugari barneratuz. OK Computer lan kontzeptual gisa sailkatzen ez den arren, teknologia berrikuntzek gizakiarengan sortzen duten alienazio eta isolamendua dira abesti guztietan presente dauden ideia nagusiak, eta ideiok batasun eta kohesio nabarmena ematen diote disko osoari, ekoizpen oso landuarekin batera.
Astronesthes zharovi
Astronesthes zharovi Astronesthes generoko animalia da. Arrainen barruko Stomiidae familian sailkatzen da.
Gako-armadura
Gako-armadura, klabe-armadura edo, modu sinplean, armadura konposizio batean kakoaren eta konpas zeinuaren artean jartzen diren sostenitu eta bemolen multzoa da; tonua mugatzen du. Musika-notazioaren hasieran idazten dute, klabea eta berehala.
Kosuke Uchida
Kosuke Uchida (内田 昂輔, 1987ko urriaren 2a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Oita Trinita.
Lygodactylus intermedius
Lygodactylus intermedius Lygodactylus generoko animalia da. Narrastien barruko Gekkonidae familian sailkatuta dago.
DEET
N,N-Dietil-meta-toluamida (normalean DEET edo dietiltoluamida deitua) (C12H17NO), intsektu-uxagarrien osagai oinarrizkoena da. Larruazalean edo arropan aplikatuz erabiltzen dute, artropodoen ziztadak saihesteko. Bereziki akainen eta eltxoen ziztaden aurka erabiltzen dute.
DEET, hasiera batean, AEBetako armadak garatu zuen bere soldaduek oihanean Bigarren Mundu Gerran izan zituzten arazoak konpontzeko. 1946tik aurrera erabili zuten arren, 1957ra arte ez zen biztanleria zibilera hedatu. Hasiera batean nekazal pestizida bezala pentsatua izan zen, baina bereziki erabilgarria izan zen Vietnamgo Gerran.
Jaso (argipena)
Jaso izenak hainbat artikulutara eraman gaitzake:
Julen Lekuona Berasategi
Julen Lekuona Berasategi (Oiartzun, Gipuzkoa, 1938ko uztailaren 18a - Donostia, Gipuzkoa, 2003ko uztailaren 19a) euskal idazle eta abeslaria, eta musikagilea izan zen. Apaiza zelarik Ez Dok Amairuko partaidea izan zen, garai hartan munduko leku askotan zeuden apaiz langile, ezkertiar eta protestazale horietakoa baitzen. Gitarra eskuetan harturik kantu zirraragarriak konposatu zituen: Ez, ez dut nahi, Ilargira nora edota Itsasoan urak handi dire, esate baterako.
Idazlea ere bazen, eta itzulpena eta antzerkia landu zituen. Besteak beste, Tennessee Williamsen Kristalezko Zooa liburua itzuli zuen. Ez Dok Amairu desegin zenean, Lekuona ere kantagintzatik urrundu zen. Bertso zaharrak bilduman hartu zuen parte, Xabier Leterekin eta Antton Valverderekin batera. Hil ondoren omenaldi disko bat egin zioten hainbat kantarik eta taldek.
Biografia
Donostiako seminarioan ikasi zuen, Oiartzungo Lartaun taldean txistua jo, eta Oiartzungo herri aldizkarian, Zeruko Argia astekarian eta El Diario Vasco egunkarian idatzi zuen, beti euskaraz. Antzerkizale ezaguna zen, baina antzeztu beharrean zuzentzen zuen, obrak itzultzearekin batera. Besteak beste, Kristalezko zooa (Tennessee Williams) eta Erizaina etxea (Prestley) euskaratu zituen Jarrai taldearentzat.
Txikitatik bertso zahar eta kanturako tradizioa jaso zuen etxean, amonaren bidez, baina kantuan Oiartzungo Schola Cantorum haur abesbatzan hasi zen, iganderoko mezan. Seminarioan solfeoa ikasi zuen, eta bertan sortu zituen bere kantu ezagunetako batzuk. Seminarioko urteak amaitu eta apaiz egin orduko Aizpurutxo auzora bidali zuten, Zumarraga eta Azkoitia artean. Ezohikoak ziren bere mezak, gitarraz eta kantuz aritzen baitzen, herritarrekin batera.
Julen Lekuonaren lehen kantuak protesta eta salaketakoak ziren, Euskal Herriaren egoerari lotutakoak. 1963an Zeruetako gure osaba kantua aurkeztu zuen, falangistek fusilatutako osaba Martinen omenez egina. Urte gutxi batzuk geroago Zeruko Argian idatziko zuenez, "iñolaz ere ezin giñezke orain uso txuriaren historia tristea kantatzen asi, ori baño tristeagoak ba daudelako. Uso txuria gure euskal errietako tximenietako keak aspaldi beztu zuen. Ezin giñezke beraz erromantizismo batean bizi. Ezin giñezke gauza politak bakarrik kantatzen ibilli. Erriak gizarte batean bizitzera esnatu bear du". 1963an bertan eman zuen jendaurreko lehen saioa, Donostiako Antigua auzoko parrokian. Ondorengo bi urteetan, Lourdes Iriondo, Mikel Laboa eta abarrekin ibili zen han-hemenka kantari, eta segidan Ez Dok Amairu taldean sartu zen. 1966ko urtarrilaren 9an Hernanin eta 23an Donostiako Viktoria Eugenia antzokian egindako lehen emanaldietan abestu zuen, baita martxoaren 6an Irungo Bellas Artes antzokian egin zen Ez Dok Amairuren aurkezpenean ere, Lourdes Iriondo, Benito Lertxundi, Jose Antonio Villar, Biurriak eta Oleskariak zortzikotearekin. Garai hartan ehunka emanaldi egin zituen Lekuonak, gehienetan taldearekin eta inoiz bakarka. Halaber, euskarazko kantagintza modernoa sustatu nahian, atzerriko kantu ezagun ugari euskaratu zituen, Juan Mari Lekuona anaiarekin batera, eta orduko kantari gazteen artean banatu. Lekuonak euskaratutako kantuak grabatu zituztenetako bat Jose Antonio Villar da.
Caracasen (Venezuela), Discos Gudari zigiluarekin argitaratu zizkioten lehen bi disko txikiak, Egia n. 1 eta Egia n. 2, Julen Lekuonak berak ezer jakin gabe, ezta grabatu zituenik ere. Horrek haserrea piztu zion. 1965ean gertatu zen hori. Bertan daude bere kantu ezagunenetako batzuk: "Eliza pobrea" -Ez Dok Amairuk 1966ko urtarrilean Donostiako Viktoria Eugenia antzokian emandako jaialdian abestu zuenean, kalapita handia sortu zuen kantu horrek-, "Herri bat hiltzen", "Iltzaile bat bezala"... Azken kantu hori Madrilen (Espainia) epaituriko Alberto Gabikagogeaskoa apaizaren auzia salatzeko idatzi zuen.
Amenanoren iturria
Amenanoren iturria (Fontana dell'Amenano) Siziliako Cataniako erdigunean dagoen monumentu ezaguna da. Amenano ibaiari eskainita dago. 1867an eraikia, Tito Angelini eskultore napolitarraren lana da.
Julen Lekuona Berasategi
Biografia
Hurrengo urtean lehen disko ofiziala grabatu zuen Bilbon, Cinsa diskoetxearekin. Poliziak ale guztiak bahitu zituen, "Iltzaile bat bezala" kantuan "tiroak gogoan" esaten zuelako. Auzia ez zen hor amaitu. Hilabete batzuk geroago, Azkoitiko epailearen aurrean deklaratu behar izan zuen kantu horren harira. Zigor gisa, gitarra kendu egin zion Guardia Zibilak, eta ez zuen berreskuratu Franco hil arte, hamar urte geroago. Bigarren disko txikia 1968an grabatu zuen, Bartzelonan, hango zenbait musikariz lagunduta. Jose Mari Altuna musikari azpeitiarrak egin zizkion harmonizazioak.
Amenanoren iturria
Kokapean
Iturria erdigunean dago, Duomo Plazan, Senatuaren egoitza den Elefanteen jauregiaren aurrean.
Julen Lekuona Berasategi
Biografia
1972an apaiz izateari utzi zion, eta Ez Dok Amairu desegin ondoren bakarka jarraitu zuen kantuan, baina laster Xabier Lete eta Antton Valverderekin elkartu eta bertso zahar eta berriz osaturiko emanaldiak eskaintzen hasi zen. 1974an Donostiako Antzoki Zaharrean eman zuen lehen jaialdia hirukoteak, eta Bertso zaharrak disko arrakastatsua (Herri Gogoa, 1974) kaleratu zuen. Urte hartan, Kontxita Rekalderekin ezkondu zen. Azpeitian jarri ziren bizitzen; bi seme-alaba izan zituzten, eta ondoren Irunera aldatu ziren, aurrezki kutxa batean lana aurkitu zuelako Lekuonak.
Lakua (argipena)
Lakua izenak hainbat adiera du:
Julen Lekuona Berasategi
Biografia
Kantaldiak emateari utzi zion, baina ez guztiz eta erabat. Badok hamalau izeneko emanaldia egin zuen Ondarroan 1998an, Ganbelu zaharra Oiartzunen 1999an, Mixel Labegerieren omenezko ekitaldian parte hartu zuen 2000n Kanbon, eta Donostiako Koldo Mitxelena kulturunean aritu zen 2002an. Disko bat grabatu nahi zuela esana zien gertukoei, baina ezin izan zuen asmoa gauzatu. 2003ko uztailaren 19an hil zen, zangoetako tronbosiak jota, Donostiako Poliklinikan zegoela.
Hautsi ez dedin katea liburuxkan (Egan, 1999) bilduta dago Lekuonak utzitako kantutegi oparoa. Halaber, hil ondoren omenaldi hainbat jaso zuen. Aizpurutxo auzoak egun osoko omenaldia egin zion 2003ko abuztuaren 31n, eta Oiartzunen kantaldi bat antolatu zuten 2004ko azaroaren 13an Elorsoro kiroldegian, Xabier Lete, Antton Valverde, Jabier Muguruza, Alaitz Telletxea eta Mikel Errazkinekin. Artista horiek eta beste batzuek hartu zuten parte Itsasoan urak handi dire diskoan (Hirusta, 2004), Julen Lekuonaren omenez.
Amenanoren iturria
Ezaugarriak
Multzo monumentala Carrarako marmolez egina dago. Amenano ibaia monumentuaren azpitik doa eta hari eskainita dago multzoa. Amenano alegoria baten bidez irudikatuta dago: gazte biluzi batek ugaritasunaren adarra eramanez. Adarretik ura dario eta, eskulturaren oinetan dagoen pontetik urjausi moduan erori egiten. Guztia ur-izararen inpresioa ematen du eta hortik dator, alegia, bertakoek ematen dioten Sizilierazko izena: acqua a linzolu (ura izaran).
Lakua (argipena)
Lakua Gasteizko eremu edo, zentzu zabalean, auzo bat da, eta izen horrek hainbat artikulutara garamatza:
Amenanoren iturria
Ezaugarriak
Iturritik erortzen den ura berriro ere Amenano ibaira itzultzen da.
Albaceteko katedrala
San Joan Bataiatzailearen eliza santu katedrala (Santa Iglesia Catedral de San Juan Bautista de Albacete) Albaceten, dagoen katedral bat da, Albaceteko elizbarrutiaren egoitza dena. Tenplu mudejar baten gainean, 1515ean hasi ziren eraikitze-lanak eta 1949an amaitu ziren. 1982an kultura ondasun.
Hetereleotris caminata
Hetereleotris caminata Hetereleotris generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Gobiidae familian.
Neuhausen/Spree
Neuhausen/Spree Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan kokatuta dago, barrutian. 2014an 0 biztanle zituen 0 kilometro koadrotan banatuta.
Dimitrio Ovtxarov
Dimitrio Mikhailovitx Ovtxarov, ukrainieraz Дмитро Михайлович Овчаров, (Kiev (Ukraina), 1988ko irailaren 2a) mahai-tenisean lehiatzen den Ukrainan sortutako kirolari alemaniarra da.
Olinpiar Jokoak
2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, Pekin 2008an (Pekin), zilarrezko domina eskuratu zuen Alemaniako taldearekin, taldekako modalitatean, Txinako (urrezkoa) hirukotearen atzetik eta Hego Koreakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Alemaniako hirukotea: Timo Boll, Dimitrio Ovtxarov eta Christian Süß-ek.