cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wolf-Rayet izar
Nomenklatura
Identifikatutako lehen hiru Wolf-Rayet izarrak, kasualitatez denak lankide edo beroekin, jada HD katalogoan zenbakituak izan ziren. Izar hauek eta beste batzuk Wolf-Rayet izarrak deituak izan ziren euren hasierako aurkikuntzatik, baina ez ziren horientzako izendapen konbentzio espezifikoak sortu 1962 arte Wolf-Rayet Galaktiko izarren "laugarren" katalogoan. Lehen hiru katalogoak ez ziren Wolf-Rayet izarren zerrenda espezifikoak, eta dagoen nomenklatura baino ez zuten erabiltzen. Laugarren katalogoak Wolf-Rayet izarrak sekuentzialki zenbakitu zituen igoera zuzen ordenan. Bosgarren katalogoak zenbaki berdinak erabili zituen laugarren katalogoaren egilearen MR aurrizkiarekin, gehi zenbakien sekuentzia gehigarri bat LS aurrizkiarekin aurkikuntza berrietarako. Zenbaki-eskema horietako bat bera ere ez da erabilera arruntekoa.
Wolf-Rayet izar galaktikoen seigarren katalogoa izan zen izen hori benetan eraman zuen lehena, baita aurreko bost katalogoak izen horrekin deskribatu zituen lehena ere. Ordutik, WR izar galaktikoentzat oso erabiliak izan diren WR zenbakiak ere sartu zituen. Berriro ere, WR 1etik WR 158ra doan zenbakizko sekuentzia bat da, igoera zuzenaren ordenan. Zazpigarren katalogoak eta bere eranskinak zenbaki-eskema bera erabiltzen dute eta izar berriak sartzen dituzte sekuentzian letra xeheen atzizkiak erabiliz, adibidez WR 102ka zentro galaktikoan aurkitutako WR izar ugarietako batentzat. Bolumen handiko identifikazio ikerketa modernoek beren zenbaki eskema propioak erabiltzen dituzte aurkikuntza berri ugaritarako. NAE ko lantalde batek Wolf-Rayet Izar Galaktikoen Katalogoko zenbakikuntza-sistema zabaltzeko gomendioak onartu ditu, aurkikuntza gehigarriek dagoen WR zenbaki hurbilena gehi aurkikuntzaren araberako atzizki numerikoa jaso dezaten. Hau, 2006ko eranskinetik egindako aurkikuntza guztiei aplikatzen zaie, horietako batzuk, jada, aurreko nomenklaturarekin izendatuak izan diren arren; honela, WR 42e, WR 42-1 zenbakikuntza izatera pasatzen da.
Kanpoko galaxien Wolf-Rayet izarrak, eskema ezberdinak erabiliz zenbakitzen dira. Magallanesen Laino Handian, WR izarrentzat nomenklaturarik hedatuena eta osoena "Magallanesen Laino Handian I. Biztanleriaren Wolf-Rayet Izarren Laugarren Katalogoa" da, BAT-99 aurrizkiarekin adibidez BAT-99 105. Izar hauetako asko, euren hirugarren katalogo zenbakiagatik ere deitzen dira, Brey 77 kasu. 2018tik aurrera, 154 WR izar katalogatu dira LMCn, gehienak WN, baina hogeita hiru WC barne, baita WO motako hiru ere, oso arraroak. Izar hauetako asko, euren RMC (Radcliffe behatokiko Magallanen Hodeia) zenbakiengatik aipatuak izan ohi dira, sarri, soilik Rera laburtuak, R136a1 kasu.
Magallanesen Laino Txikian SMCaren WR zenbakiak erabiltzen dira, AB zenbakiak deitu ohi direnak, adibidez AB7. 12 WR izar baino ez dira ezagutzen SMCn, galaxia horren metaltasun baxuaren ondorio dela uste den zenbaki oso baxua.
Gisilia
Gisilia Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Ascalenia stereodoxa da.
Wolf-Rayet izar
Propietateak
Wolf-Rayet izarrak oso izar masiboen eboluzioan etapa normal bat dira, non helio eta nitrogeno ("WN" sekuentzia), karbono ("WC" sekuentzia) eta oxigeno ("WO" sekuentzia) emisio lerro indartsu eta zabalak ikus daitezkeen. Bere igorpen lerro gogorren ondorioz, hurbileko galaxietan identifika daitezke. Gure galaxian, Esne Bidean, 500 Wolf-Rayet daude katalogatuta. Zenbaki hori izugarri aldatu da azken urteetan, infragorri hurbileko ikerketa fotometriko eta espektroskopikoen ondorioz, mota honetako objektuak plano galaktikoan aurkitzeari eskainiak. Talde Lokaleko gainontzeko galaxietan 1.000 WR izar baino gutxiago egotea espero da, 166 Magallanesen lainoetan, 206 M33 an eta 154 M31 n ezagutuz. Tokiko taldetik kanpo, galaxia osoen ikerketek milaka WR izar eta hautagai gehiago aurkitu dituzte. Adibidez, mila WR izar baino gehiago detektatu dira M101n, 21 eta 25 arteko magnitudekoak. WR izarrak bereziki ohikoak izatea espero da izar-kimuak dituzten galaxietan eta, batez ere, Wolf-Rayet galaxietan.
Igorpen lerro bereizgarriak, fotosfera oso beroa inguratzen duen abiadura handiko haizearen eskualde hedatu eta trinkoan eratzen dira, honek, erradiazio ultramore uhar bat eragiten duelarik, fluoreszentzia eragiten duelarik lerroak eratzen dituen haizearen eremuan. Eiekzio-prozesu honek, lehenik eta behin, CNO zikloko hidrogeno-errekuntzaren nitrogenoan aberatsak diren produktuak (WN izarrak) aurkitzen ditu, eta, ondoren, He errekuntzaren ondorioz karbonoan aberatsa den geruza (WC eta WO motako izarrak). WNh izarrak hidrogenorik gabeko WN izarren objektu erabat ezberdinak direla ikus daiteke. Antzeko espektroak izan arren, askoz masiboagoak dira, askoz handiagoak eta ezagutzen diren izar argitsuenetako batzuk. WN5h-tik aurrera detektatu dira Magallanesen hodeietan. WNh izarren espektroan ikusten den nitrogenoak nukleoan CNOren zikloaren fusioaren emaitza izaten jarraitzen du, baina izar masiboenen gainazalean agertzen da nukleoan hidrogenoaren errekuntza fasean dagoen bitartean, eta ez nukleoan helioaren fusioan zehar kanpoko bilgarria galdu ondoren. Karbonoaren sekuentziako ("WC") Wolf-Rayet izar batzuk, bereziki azken motetakoak, hauts ekoizpenagatik nabarmentzen dira. Hau, normalean, sistema bitarretakoak direnean gertatzen da, bikotea osatzen duten izar haizeen talkaren ondorioz, WR 104 bitar ospetsuaren kasuan bezala, baina prozesu hau banakoetan ere gertatzen da.
Nebulosa planetarioen erdiko izarren gutxi batzuk (%10 inguru), euren masa askoz baxuagoak izan arren (normalean ~ 0,6 eguzki), behaketaren ikuspuntutik ere WR motakoak dira, hau da, helio, karbono eta oxigeno lerro zabaldun igorpen lerroen espektroak erakusten dituzte. [WR] deituak, masa baxuko izar eboluzionatuetatik datozen objektu askoz zaharragoak dira, eta nano zuriekin estuki lotuta daude, WR klasearen lodiera osatzen duten izar oso gazte eta oso masiboekin baino gehiago. Gaur egun, Wolf-Rayet izarrak deritzon klasetik kanpo geratzen dira, edo Wolf-Rayet motako izarrak deitzen dira.
Metaltasuna
Wolf-Rayet izarren kopurua eta propietateak euren guraso-izarren konposizio kimikoaren arabera aldatzen dira. Alde horren arrazoi nagusietako bat metaltasun-maila desberdinetan masa-galeraren tasa da. Metaltasun handiago batek masa galera handia dakar, izar masiboen eboluzioan eta Wolf-Rayet izarren propietateetan eragiten duena. Masa galera mailarik altuenek, izarrek, euren kanpo geruzak galtzea eragiten dute, burdinezko nukleo bat garatu eta kolapsatu aurretik, eta, hala, supererraldoi gorri masiboenek, supernoba bezala lehertu aurretik, tenperatura beroagoetara eboluzionatzen dute, eta izar masiboenak, sekula ez dira supererraldoi gorri bihurtzen. Wolf-Rayeten fasean, masa galera handiago batek nukleo konbektibotik kanpoko geruzak agortzera, azalean hidrogeno gutxiago egotera eta WC espektro bat sortzeko helioa azkarrago ateratzera eramaten du.
Joera hauek tokiko galaxia ezberdinetan ikus daitezke, non metaltasuna ia eguzki mailetatik aldatzen den Esne Bidean, apur bat baxuagoa M31n, are baxuagoa Magallanesen Laino Handian eta askoz baxuagoa Magallanesen Laino Txikian. Banakako galaxietan metaltasun aldaketa handiak ikusten dira, M33 eta Esne Bidearekin, erdigunetik gertu metaltasun altuagoak erakutsiz, eta M31rekin, diskoan haloan baino metaltasun handiagoa erakutsiz. Honela, SMCak bere izar eraketa tasarekin alderatuta WR izar gutxi dituela ikus daiteke, eta WC izar bakar bat ere ez (izar batek WO espektro mota bat du), Esne Bideak WN eta WC izar kopuru bera eta WR izar kopuru handi bat ditu, eta beste galaxia nagusiek WR izar gutxiago eta WN mota gehiago dituzte. LMCko Wolf-Rayet izarrek, eta bereziki SMCkoek, igorpen ahulagoa dute eta hidrogeno atmosferikoaren frakzio altuagoak izateko joera dute. SMCko WR izarrek ia unibertsalki hidrogeno zerbait erakusten dute, baita xurgatze lerroak ere espektro motarik goiztiarrenetan, haize ahulenek fotosfera erabat estaltzen ez dutelako.
Kalkuluen arabera, sekuentzia nagusiko izar baten gehieneko masa, supererraldoi gorri fase batean zehar eboluzionatu dezakeena eta berriz WNL izar bat izan daitekeena, 20 M ☉ ingurukoa da Esne Bidean, 32 M ☉ LMCn eta 50 M ☉ baino gehiagokoa SMCn. WNE eta WC etapak, eboluzionatuagoak, ia eguzki metaltasunean 25 M ☉ baino gehiagoko hasierako masa duten izarrek soilik lortzen dituzte, 60 M ☉ baino gehiago LMCn. Ez da espero izar bakar baten eboluzio normalak WNE edo WC izarrik sortzea LMCren metalizitatean.
Errotazioa
Izar masa galtzeak momentu angeluar galera eragiten du, eta honek azkar geldiarazten du izar masiboen errotazioa. Eguzkitik gertu metaltasuna duten izar oso masiboak, ia gelditu egin beharko lirateke sekuentzia nagusian jarraitzen duten bitartean, SMC metaltasunean, azkar biratzen jarrai dezaketen bitartean, behatutako masa altuenekin ere. Izar masiboen errotazio azkarrak, SMCko WR izarren ustekabeko propietate eta zenbakiak azal ditzake, euren tenperatura eta argitasun erlatiboki altuak adibidez.
Bitarrak
Sistema bitarren izar masiboak Wolf-Rayet izar bihur daitezke lagun batek bota dituelako eta ez izar haizeak berezko duen masa galtzeagatik. Prozesu hau nahiko zentzugabea da izar indibidualen errotazio edo metaltasunarekiko, eta talde lokaleko galaxia guztietan WR izar multzo sendo bat sortzea espero da. Ondorioz, kanal bitarraren bidez sortutako WR izarren zatikiak, eta, beraz, bitarretan behatutako WR izarren kopuruak, metalikotasun baxuko inguruneetan handiagoa izan beharko luke. Kalkuluen arabera, LGSn behatutako WR izarren frakzio bitarrak % 98 bezain altua izan beharko luke, nahiz eta, egia esan, erdiek baino gutxiagok kide masiboa duten. Kalkulu teorikoen arabera, Esne Bidearen frakzio bitarra % 20 ingurukoa da.
Nebulosak
WR izarren proportzio esanguratsu bat, zuzenean izarrari lotutako nebulositatez inguratua dago, ez bakarrik izar masiboen eraketa edozein eskualderi lotutako hondo normaleko nebulositatea, eta ez AGB ondorengo izar batek osatutako nebulosa planetario bat. Nebulositateak forma ezberdinak ditu eta bere sailkapena zaila izan da. Asko, jatorrian, nebulosa planetario bezala katalogatuak izan ziren, eta, batzuetan, uhin luzera ugariko ikerketa arduratsu batek bakarrik bereiz dezake nebulosa planetario bat masa baxuko AGB ondorengo izar baten inguruan, antzeko eran helio nukleoa duen izar masiboago baten inguruan.
Wolf-Rayet galaxiak
Wolf-Rayet galaxia izar-kimuak dituen galaxia mota bat da, non WR izar kopuru nahikoa dagoen bere igorpen-lerro bereizgarrien espektroak galaxiaren espektro orokorrean ikusteko. Zehazki, Wolf-Rayet galaxia bat definitzen duen ezaugarria, igorpen handi bat da, He ii 468,6 nm-ko espektro lerroengatik eta gertuko beste batzuengatik. WR izarren bizitza erlatiboki laburrak, galaxia hauen izar agerraldiek, milioi bat urte baino gutxiago iraun behar izan zutela esan nahi du, eta azken milioika urteetan gertatu behar izan zela, bestela, WR igorpena, beste izar argitsu askok urperatuko baitzuten.
Eboluzioa
WR izarrak nola eratzen, garatzen eta hiltzen diren azaltzen duten teoriak, berandu sortu dira, hain muturrekoa ez den izar eboluzioaren azalpenarekin alderatuta. Bakanak, urrunak eta askotan ilunduak dira, eta XXI. mendean ere bere bizitzako alderdi asko ez daude argi.
Historia
Wolf-Rayet izarrak, argi eta garbi, XIX. mendetik izar mota ezohiko eta bereizgarri bezala identifikatuak izan diren arren, izar hauen izaera zalantzazkoa izan zen XX. mendearen amaierara arte. 1960ko hamarkadaren aurretik, WR izarren sailkapena ere oso zalantzazkoa zen, eta bere izaera eta eboluzioa, funtsean, ezezagunak ziren. Nebulosa planetarioen (CSPNe) erdiko izarren eta WR izar klasikoen itxura oso antzekoak, askoz argitsuagoak, ziurgabetasunean laguntzen zuen.
1960 inguruan, CSPNe eta WR izar klasiko masibo eta argitsuen arteko bereizketa argiago zegoen. Ikerketek, izar txiki eta trinkoak zirela erakutsi zuten, izar inguruko material zabal batez inguratuak, baina oraindik ez zegoen argi materiala izarretik kanporatua zen edo izarraren gainean uzkurtzen zen. Nitrogeno, karbono eta oxigeno ugaritasun ezohikoa ezagutu zen, baita hidrogeno falta ere, baina arrazoiak oraindik ilunak ziren. WR izarrak oso gazteak eta oso arraroak zirela onartu zen, baina oraindik eztabaidatzen ari ziren sekuentzia nagusirantz eboluzionatzen zuten edo sekuentziatik urruntzen ziren.
1980ko hamarkadan, WR izarrak OB izar masiboen ondorengoak zirela onartu zen, oraindik sekuentzia nagusiarekin eta eboluzionatutako beste izar masibo batzuekin alderatuta euren eboluzio egoera zehatza ezagutzen ez zen arren. Izar bitar masiboetan WR izarren nagusitasuna eta euren hidrogeno falta grabitate kentzearen ondorio izan zitezkeen teoriak, neurri handi batean, baztertuak edo utziak izan ziren. WR izarrak, supernoben guraso posible bezala proposatzen ziren, eta, bereziki, aurkitu berri ziren Ib motako supernobak, hidrogenorik gabekoak baina, itxuraz, izar masibo gazteekin lotuta zeudenak.
XXI. mendearen hasieran, WR izarrak, neurri handi batean, euren hidrogeno nukleoa agortu zuten izar masibo bezala onartzen ziren, sekuentzia nagusia utzi eta atmosfera gehienak kanporatuz, heliozko nukleo bero txiki bat eta fusio produktu astunagoak atzean utziz.
Egungo ereduak
WR izar gehienak, i populazioaren mota klasikokoak, gaur egun, izar masiboenen eboluzioaren etapa natural bat bezala ulertzen dira (nebulosa planetarioen izar zentralak zenbatu gabe, hain ohikoak ez direnak), garai baten ondoren supererraldoi gorri bezala, garai baten ondoren supererraldoi urdin bezala, edo zuzenean sekuentzia nagusiko izar masiboenetatik. Masa txikieneko supererraldoi gorriek fase horretan supernoba bezala eztanda egitea besterik ez da espero, supererraldoi gorri masiboenek euren atmosferak kanporatzen dituzten heinean tenperatura altuagoak lortu arte aurrera egiten duten bitartean. Batzuk LBV edo hipererraldoi horiaren fasean lehertzen dira, baina asko Wolf-Rayet izar bihurtzen dira. Ia hidrogeno guztia galdu edo erre dute, eta, orain, helioa fusionatzen dute euren nukleoetan edo elementu astunagoetan, euren bizitzaren amaieran, oso denbora laburrean.
Sekuentzia nagusiko izar masiboek nukleo oso bero bat sortzen dute, hidrogenoa CNO prozesuaren bidez oso azkar fusionatzen duena eta izar osoan konbekzio indartsu bat sortzen duena. Honek, gainazalean helio nahasketa bat eragiten du, errotazioak indartzen duen prozesu bat, ziur asko, errotazio diferentzial baten ondorioz, non nukleoa gainazala baino azkarrago biratzen den. Izar hauek, gainazalean nitrogenoa oso adin goiztiarrean handitzen dela ere erakusten dute, CNO zikloaren ondorioz karbono eta nitrogeno proportzioen aldaketek eraginda. Atmosferako elementu astunen gehikuntzak eta argitasunaren gehikuntzak, izar haize indartsuak sortzen dituzte, igorpen lerroen espektroen iturri direnak. Izar hauek Of espektro bat garatzen dute, Of* behar bezain beroak badira, WNh espektro bihurtzen dena izar haizeak gehiago handitzen diren heinean. Honek, nukleoan hidrogenoa erretzen jarraitzen duten eta hasierako masa gutxi galdu duten WNh izarren argitasun eta masa handia azaltzen du. Denborarekin, izar hauek supererraldoi urdin (LBV) bihurtuko dira nukleoko hidrogenoa agortzen den heinean, edo nahasketa behar bezain eraginkorra bada (adibidez, errotazio azkar baten bidez), zuzenean WN izarretara aurrera egin dezakete hidrogenorik gabe.
Wolf-Rayet izarrak izar masiboetatik sortzen dira, nahiz eta i populazioaren izar eboluzionatuek euren hasierako masen erdia edo gehiago galdu duten WR itxura erakusten dutenerako. Adibidez, γ2 Velorum A-k, gaur egun, Eguzkia baino 9 aldiz masa handiagoa du, baina Eguzkia baino 40 aldiz masa handiagoarekin hasi zen. Masa handiko izarrak oso arraroak dira, bai maiztasun gutxiagorekin eratzen direlako, bai bizitza laburrak dituztelako. Honek, Wolf-Rayet izarrak eurak oso arraroak direla esan nahi du, soilik sekuentzia nagusiko izar masiboenetatik sortzen direlako eta izar horien bizitzan nahiko fase laburra direlako. Honek azaltzen du zergatik diren Ibc motako supernobak II motakoak baino urriagoak, masa handiagoko izarretatik datozelako.
WNh izarrak, espektroskopikoki antzekoak direnak, baina, benetan, euren atmosfera kanporatzen ia hasi ez diren eboluzio gutxiagoko izarrak direnak, salbuespen bat dira, eta oraindik mantentzen dute euren hasierako masaren zati handi bat. Gaur egun ezagutzen diren izarrik masiboenak, sekuentzia nagusiko WNh izar guztiak dira, eta ez o motako izarrak, espero den egoera bat, izar hauek, euren eraketa baino milaka urte batzuk beranduago, lurrazalean helioa eta nitrogenoa erakusten dutelako, ziuraski, inguruko gas hodeiaren bidez ikusgarri bihurtu aurretik. Azalpen alternatibo bat, izar hauek, hain masiboak direla da, ezin izan zirela sekuentzia nagusiko izar normal bezala eratu, aldiz, hain muturrekoak ez diren izarren bat-egiteen emaitza delarik.
Izar bakar baten eboluzioaren bidez behatutako Wolf-Rayet izar kopurua eta motak modelizatzeko zailtasunek, elkarreragin bitarren bidez eratzen direla teorizatzera eraman dute, izar baten kanpoko geruzen galera masa trukearen bidez bizkortu dezaketenak. WR 122, izarra inguratzen duen gas disko lau bat duen adibide potentzial bat da, ia 2 bilioi miliako zabalerakoa, eta bere kanpoko bilgarria kentzen duen izar lagun bat izan dezake.
Supernobak
Ib eta Ic motako supernoben guraso asko WR izarrak diren susmoa dago, baina ez da identifikazio erabakigarririk egin.
Ib motako supernobek ez dute hidrogeno linearik euren espektroetan. Ic motako supernobek, ohikoenak, ez dute hidrogeno eta helio linearik euren espektroetan. Supernoba hauetarako esperotako gurasoak izar masiboak dira, euren kanpo geruzetan hidrogenorik ez dutenak edo hidrogenorik eta heliorik ez dutenak. WR izarrak, hain zuzen ere, objektu hauek dira. WR izar guztiek ez dute hidrogenorik eta WR izar batzuetan, batez ere WO taldean, helioa ere oso agortuta dago. WR izarrek nukleoa kolapsatzea espero da burdin nukleo bat sortu dutenean, eta supernoba leherketak Ib edo Ic motakoak izango lirateke. Kasu batzuetan, baliteke nukleoak zulo beltz batera egiten duen kolapso zuzenak ageriko leherketarik ez eragitea.
WR izarrak oso argitsuak dira euren tenperatura altuengatik, baina ez dira bisualki distiratsuak, bereziki supernoben guraso gehienak izatea espero den adibiderik beroenak. Teoriak iradokitzen duenez, orain arte behatutako Ibc motako supernoben gurasoak ez lirateke detektatuak izateko bezain distiratsuak izango, guraso horien propietateei mugak jartzen dizkieten arren. iPTF13bvn supernobaren tokian desagertu den balizko guraso-izar bat WR izar bakar bat izan daiteke, nahiz eta beste analisi batzuek hain masiboa ez den sistema bitar baten alde egiten duten, izar erantzi batekin edo heliozko erraldoi batekin. Supernoba WRren beste guraso posible bakarra SN 2017ein da, eta, berriz ere, ez dago jakiterik gurasoa WR izar masibo bat edo sistema bitar bat den.
Adibideak
Wolf-Rayet izar baten adibiderik ikusgarriena, askogatik, γ2 Velorum (WR 11) da, begi hutsez izar distiratsu bat dena iparraldeko latitudeko 40 graduen hegoaldean daudenentzat, argiaren zatirik handiena, O7.5 lagun erraldoi batengandik datorren arren. Bere espektroaren izaera exotikoaren ondorioz (igorpen lerro distiratsuak xurgapen lerro ilunen ordez), "Hegoaldeko Zeruetako harribitxi espektrala" deitua da. 6 magnitudea baino distiratsuagoa den beste Wolf-Rayet izar bakarra θ Muscae da (WR 48), o klaseko bi lagun dituen izar hirukoitz bat biak WC izarrak dira. WR WR 79a izar "ohia" (HR 6272) 6 magnitudea baino distiratsuagoa da, baina, gaur egun, igorpen handia duen O8 supererraldoi berezitzat hartzen da. Hurrengo distiratsuena, 6,4 magnitudekoa, WR 22 da, WN7h primarioa duen bitar masibo bat.
Gaur egun ezagutzen den izarrik masibo eta argitsuena, R136a1, WNh motako Wolf-Rayet izar bat ere bada, oraindik bere nukleoan hidrogenoa fusionatzen ari dena. Izar mota hau, argitsuenetako eta masiboenetako asko hartzen dituena, oso gaztea da, eta izar kumulu trinkoenen erdian baino ez dago. Noizbehinka, VFTS 682 bezalako WNh izar iheslari bat kumulu hauetatik kanpo dago, ziuraski sistema anizkoitz batetik kanporatua edo beste izar batzuekin elkarreraginez.
Wolf-Rayet bitar batek duen izar sistema hirukoitz baten adibide bat Apep da. Bertan, bere muturreko izar haizeek bultzatutako karbono hauts kantitate handiak askatzen dira. Bi izarrek elkar orbitatzen dutenean, hautsa kedar-buztan distiratsu batean biltzen da.
Endekatzen ez diren izar beroago guztiak (gutxi beroenak) Wolf-Rayet izarrak dira, horietatik beroena WR 102 delarik, dirudienez 210.000 Kelvineko tenperatura duena, ondoren, WR 142, 200.000 K. LMC195-1, Magallanesen Hodei Handian kokatua, antzeko tenperatura izan beharko luke, baina, oraingoz, tenperatura hau ez da ezagutzen. Soilik nebulosa planetarioen gutxiengo batek ditu WR motako izar zentralak, baina oso ezagunak diren nebulosa planetarioen kopuru handi batek ditu.
Itapúa Poty
Itapúa Poty Paraguaiko udalerri bat da, Itapúako departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 16854 biztanle zituen.
Szczecinek landa-udalerria
Szczecinek Poloniako Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Szczecinek barrutian kokatuta. 498,87 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9377 biztanle zituen.
Aurelha
Aurelha Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Rodanoren Ahoak departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Aureille udalerrian erroldatutako biztanleak 1.463 ziren. Familiak 588 ziren, horien artean 140 pertsona bakarrekoak ziren (60 bakarrik bizi ziren gizonak eta 80 bakarrik bizi ziren emakumeak), 208 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 208 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 711 etxebizitza zeuden, 608 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 78 bigarren erresidentzia ziren eta 25 hutsik zeuden. 602 etxeak ziren eta 103 apartamentuak ziren. 608 etxebizitza nagusietatik 366 bere jabearen bizilekua ziren, 195 alokairuan okupaturik zeuden eta 47 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 67 etxek bi zituzten, 108 etxek hiru zituzten, 196 etxek lau zituzten eta 236 etxek bost zituzten. 449 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 234 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 325 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Diru sarrerak
2009an Aureille udalerrian 621 unitate fiskal zeuden, 1.525,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.241 euro zen.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 66 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 3 janari enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 16 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 4 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 higiezinen enpresak ziren, 6 zerbitzu enpresak ziren, 7 administrazio publikoko enpresak ziren eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 20 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia, 7 igeltseroak, 3 zurginak, 1 argiketaria, 1 ile apaindegia, 3 jatetxeak eta 3 higiezinen agentziak.
2009an zeuden 5 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 2 okindegiak, 1 harategi zen eta 1 liburu denda zen.
2000. urtean Aureille udalerrian 43 nekazaritza-ustiategi zeuden, 756 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Kriptodiru
Kriptodirua (ingelesez cryptocurrency) salerosketa bide digital bat da. 2009an bitcoin lehenbiziko kriptodirua abian jarri zen, eta ordutik aurrera beste hainbat kriptodiru agertu izan dira, tartean Litecoin, Ethereum, Ripple eta Dogecoin.
Kriptodiruek, kriptografia erabiltzen dute transakzio finantzarioak ziurtatzeko, unitate gehigarrien sorkuntza kontrolatzeko eta aktiboen transferentzia egiaztatzeko. Kriptodiruak dibisa alternatibo eta diru digital mota bat dira. Kriptodiruek, kontrol deszentralizatu bat dute, diru zentralizatuek eta banku zentralek ez bezala.
Diru bakoitzaren kontrol deszentralizatuak datu-base deszentralizatu baten bidez funtzionatzen du, eskuarki, bloke-kate bat (ingelesez blockchain), transakzio finantzario publikoen datu-base bezala balio duena.
Ezaugarriak
Kriptodiru-sistemetan, bere urteko kontuen seguritatea, integritatea eta oreka bermatzen da eragile sareen bidez, beraien artean deitzen direnak meatzari, benetan jendarte direnak eta sarea aktiboki defendatzen dutenak algoritmo prozesamendu tasa handia atxikiz, diru pixka bat lortzeko oportunitatea izateko, ausazkoz banatzen dena.
Matematikoki posiblea da kriptodiruaren segurtasuna haustea, baina hori egiteko kostua oso handia da. Adibidez, norbait saiatzen bada, behar izango zuen ordenagailu potentzia gehiago beste meatzari guztiena baino, eta hori lortuko bazuen, oraindik bakarrik 50% izango zuen lortzeko probabilitatea (hau da; hau lortzeko behar da google-en tamaina baino kapazitate handiagoa izatea).
Bouton (Iowa)
Bouton Iowako hiri bat da. Dallas konderrian kokatua dago. 2010ean 129 biztanle zituen, 0.36 kilometro koadrotan banatuta.
Kriptodiru
Ezaugarriak
Aurreikusi egin da etorkizunean informatika kuantikoa egia izatea. Eta honek hautsi egingo zuen dagoen oreka, baldin eta soilik baldin garatzaileek ezingo balute ezarri sistema bat algoritmo postkuantikoak erabiltzeko.
Kriptodiruak lortzen dute deitzen dena Baliozko Interneta existitzea, deitzen dena baita ere diruaren sarea: aplikazio batzuk dira posible egiten dutenak baloreak kriptodiruaren ordez aldatzea. Balore hauek izan daitezke kontratuak, jabetza intelektualak, burtsen akzioak edo edozein gauza. Sistema hau ez da berria, PayPal-ekin egin zitezkeen aldaketa hauek, baino desberdintasun nabariena kriptodiruekin zen erabili behar zenuela bankuen kreditu-txartelaren bidez, eta kriptodiruekin hori ez da gertatzen.
Badaude baita ere hainbat truke aurreratuak, hauetan informazio gehiago sartzen dugu. Truke mota honek on egiten die kriptodiruarekin negoziatzen duten pertsonei.
Historia
1983an, David Chaum kriptografo amerikarrak Ecash diru-sistema kriptografiko elektronikoa sortu zuen. Beranduago, 1995ean, DigiCash inplementatu zuen, kriptografia erabiltzen zuena anonimo bihurtzeko diru transakzioak, nahiz eta igorpen eta likidazio (ordainketa) zentralizatua izan. Sistema honek software bat behar zuen dirua banku batetik ateratzeko eta klabe zifratu espezifikoak izendatzeko hartzaile bati bidali aurretik. Honek diru digitala arakaezina izatea banku igorletik, gobernutik edo edozein hirugarrenetik baimendu zion.
Kriptodiru kontzeptu edo ideia Wei Daik deskribatu zuen lehenengoz, 1998an, non diru deszentralizatu mota berri bat sortzeko ideia proposatu zuen kriptografia erabiliko duena kontrol gisa. Sortutako lehen kriptodirua Bitcoina izan zen, 2009an sortua Satoshi Nakamoto ezizena duen sustatzaileak, SHA-2 funtzio kriptografiko multzoa erabiltzen duena (zehazki SHA-256) bere PoW eskema bezala (Lan proba). Ondoren, beste kriptodiru batzuk agertu dira, Namecoin (DNS domeinuko sistema deszentralizatzeko sahiakera bat, Interneten zentzura zailagotuko lukeena), Litecoin (scrypt erabiltzen duena PoW eskema bezala, transakzio baieztapen azkarrago bat eduki ahal izateko) Peercoin (PoW/PoS [lan proba/parte-hartze proba] eskema hibridoa erbailtzen duena, gainera %1 inguruko inflazio tasa du) eta Freicoin (Silvio Gesell kontzeptua inplementatu zuena, denbora balio-galera gehituz). Beste kriptodiru asko sortuak izan dira, nahiz eta arrakastatsuak izan ez diren, batez ere berrikuntzarik ekarri ez zutenak.
Kriptodiruen merkatu topea 1-2 bilioi $ proiektatu zen 2018an.
Definizio formala
Jan Lansky-ren hitzetan, kriptodiru-sistema bat da baldintza hauek betetzen baditu:
Arkitektura
Kriptodibisak produzituak dira multzoka sistema guztitik, publikoki ezagututako ratio batean espezifikatua dena sistema sortzen denean. Banku zentraletan eta sistema ekonomiko tradizionaletan, gobernuak kontrolatzen du diru-kopurua merkatuan. Kriptodiru deszentralizatuen kasuan, enpresak edo gobernuak ezin dute unitate berririk sortu. Kriptodiruek ez dute aktiborik atzean beraien balorea babesten duenik, diru tradizionalak ez bezala. Oraingo sistema Satoshi Nakamoto bezala ezagututako talde edo banakoan oinarritzen da.
2018ko maiatzean 1800 inguru kriptodiru egon izaten ziren. Kriptodibisen sistema batean, integritatea, segurtasuna eta kontuen balantzea Meatzarien komunitateak mantentzen du.
Kriptodiru asko sortuak izan dira unitateen produkzioa txikiagotzeko gradualki. Diru-sistema tradizionalekin konparatuz, kriptodiruak zailagoak dira arautzeko sistemak erabiltzen duen kriptografiagatik.
Bloke katea
Unitate bakoitzaren baliotasuna Bloke katea n dago. Bloke kate bat, etengabeko hazkundea duen erregistro lista bat da, bloke deritzenak, kriptografia erabiliz estekatuak eta aseguratuak direnak. Bloke bakoitzak hash punta-puntako bat du aurreko bloke bat, data eta transakzio datuak estekatzen. Sorreraz, bloke-kateak erresistenteak dira datuen aldaketari.
Bloke kateak seguruak dira diseinuz eta Bizantziar faltekiko tolerantzia altuko banatutako sistemen adibide bat dira. Bloke kateei esker kontsentsu deszentralizatua lor izan da. Bloke kateek gastu bikoitzaren arazoa konpontzen dute agintaritza egiaztagiri edo zerbitzari zentral baten beharrik gabe, % 51ko erasoa gertatuko ez dela onartuz.
Cheilodipterus intermedius
Cheilodipterus intermedius Cheilodipterus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Apogonidae familian.
2402 Satpaev
2402 Satpaev asteroide baten izena da. uztailaren 31an aurkitu zuen N. S. Chernykh-ek Nauchnij Behatokitik.
Kriptodiru
Dataketa
Kriptodiruak erabiltzen ditu dataketa sistema batzuk probatzeko bloke kateari erantsitako transakzioen balidazioa, horrela lortzen da beste pertsona bat ez dela behar hau egiteko.
Sortutako lehena lan froga sistema izan zen. Gehien erabiltzen diren sistemak oinarrituta daude SHA-256 eta scrypt algoritmoetan. Beste algoritmo batzuek izan daitezke CryptoNight, Blake, SHA-3 eta X11
Gustavo Díaz Ordaz
Gustavo Díaz Ordaz Bolaños (Puebla, Mexiko, 1911ko martxoaren 12a - Mexiko Hiria, 1979ko uztailaren 15a) Mexikoko politikaria izan zen.
Kriptodiru
Dataketa
Metodo bat dago, Esku hartze proba deitzen dena. Honek ziurtatzen du kriptodiru baten sarea, eskatuz pertsonei erakusteko diru hauen jabetzaren froga bat. Lan frogatik bereizten da algoritmo horiek ez direlako behar. Sistema hau oso aldakorra da, diruaren menpe. Diru batzuk bi sistema hauek erabiltzen dituzte.
2402 Satpaev
Izendapena
Hasiera batean asteroideak 1979 OR izena zeraman.
Gustavo Díaz Ordaz
Biografia
Ruiz Cortinesekin, Gobernazio Ministerioko ofizial nagusia izan zen 1952tik 1958ra. Ministroa izan zen Lopez Mateosekin (1958-1964), eta Errepublikako lehendakaritza lortu zuen 1964an, lau urterako.
2402 Satpaev
Orbitaren ezaugarriak
2402 Satpaev asteroidearen orbitak batezbeste 2,222 UAko distantzia du Eguzkiarekiko. Hurbilketa maximoa 1,931 distantziara egiten du eta hurruntze maximoa 2,513 distantziara. Eszentrikotasuna 0,131 da, eta makurdura orbitala 5,17ºkoa da.
Ezaugarri fisikoak
Magnitude absolutoa 12.7 da.
Gustavo Díaz Ordaz
Biografia
Bere agintaldian, iskanbila latzak gertatu ziren, larrienak 1968koak, Olinpiar Jokoak ospatu zirenean. Istiluetan, ehun bat ikaslek galdu zuen bizia.
Kriptodiru
Meatzaritza
Kriptodiru-sareetan, meatzaritza-transakzioen balidatze bat da. Ahalegin honengatik, meatzariek sari bezala unitateak lortzen dituzte. Sari honek tarifak gutxitzen ditu, sarearen prozesatze botereari laguntzeko sustagarri osagarria sortuz. Edozein transakzio baliozkotzen duten Hash berriak sortzeko ratioa FPGA eta ASIC makina espezializatuengatik igotzen joan da. Makina merke eta eraginkorrak lortzeko lasterketa hau egon da lehen kriptodiru, bitcoin, 2009an sartu zenetik. Kriptodiruen munduan zenbat eta pertsona gehiago arriskatzen joan diren ahala, hash sorkuntzaren konplexutasuna igotzen joan da, meatzariek diru-kantitate handiak makina espezializatuetan inbestitu behar izatea eraginez. Inoiz, lortutako unitateen balioak ez zuen justifikatzen makinetako inbestimendua, hauek hoztea eta funtzionatzeko kontsumitutako energia.
62. Oscar Sariak
Izendapen eta Sariak
Garaileak letra lodian agertzen dira.
Kriptodiru
Meatzaritza
Meatzaritza funts batzuek bere prozesatzearen ahalmena partekatzen dute sarean saria zuzen banatzeko, bloke bat aurkitzeko lagundu duten lan kantitatearen arabera.
2018ko otsailean, gobernu Txinatarrak merkataritza gelditu zuen kriptodiruarekin, meatzaritza debekatuz. Meatzari batzuk Canada-ra aldatu dira. Enpresa batzuk prezio baxuengatik, datu-lantegiak erabiltzen ari dira gas-geltoki kanadarretatik hurbil meatzeko. 2018ko ekainean, Hydro Quebec-ek mineria konpainiei 500MW-ko potentziaz hornitzea proposatu zion eskualdeko gobernuari. 2018ko otsaileko Fortune-ko berri baten arabera, Islandia meatzarientzat "zeru" bihurtu da, nolabait elektrizitatearen prezio merkeengatik. Prezioak egonkorrak dira energia berriztagarrietako fabrika energetikoetatik hurbil daudelako, mineria konpainia gehiagori beren operazioen lekualdaketa bultzatuz. Energia konpainia lokalak dio minatutakoa hain popular bilakatzearen ondorioz, herriak elektrizitate gehiago erabiliko du minatzeko, 2018ko etxeetarako energia hornikuntzarako baino.
GPU-en prezio igoera
Minaketan egon den gehikuntzak egin zuen Txartel grafikoen demanda asko igotzea 2017.urtean. Gehien erosi zirenak izan ziren: GTX1060, GTX1070 NVIDIAK sortutakoa eta RX570 AMDk sortutakoa.
NVIDIAK hau ikusita, eskatu egin zien saltzaileei ordenagailuan jokatzen dutenentzat saltzea, ez meatzarientzat, beraien objektiboa jokalariak direlako, Boris Böhles-ek esanda.
Anonimatoa
Bitcoin goitizen bat da anonimo esanahiarekin, Kriptodiru hau gakoetara konektatuta dagoelako pertsonei baino, horregatik, ezin dira erabiltzaileak identifikatu, baina ikus daiteke diruarekin zer egiten ari den. Baina legeak gehienetan behartzen du kriptodiruen aldaketak egiterakoan erabiltzaileen informazioa ematea.
Ekonomia
Kriptodiruak, nagusiki edozein erakunde bankariotik kanpo erabiliak dira eta interneten bidez trukatzen dira.
Tarifak
Tarifak kriptodiruan batez ere uneko sarearen kalkuluaren ahalmeneko eskaintza eta transakzio azkarreko erabiltzailearen eskaria ren araberakoak dira. Erabiltzaileak tarifa espezifikoa aukera dezake, meatzariek ordena beherakorrean transakzioak prozesatzen dituzten bitartean. Prozesua erabiltzailearentzat sinplifika daiteke ordezko lehentasunak eskainiz eta bakoitzak behar lezakeen denbora zehaztuz.
Ethereum-erako, tarifak konplexutasun konputazionalak, sarearen erabilerak eta biltegiratzearen beharrek emanda datoz. Bitcoin-ean, tarifak aldatzen dira transakzioaren tamainaren arabera eta SegWit erabiltzen bada. 2018ko irailean, tarifa ertaina 0.017$-tara zegoen, bitcoin-erako berriz, 0.55$-etara zegoen.
Trukeak
Elkartrukeek erabiltzaileei ahalbidetzen diete dirua beste ondare batzuen truke salerostea, diru tradizionala edo beste kriptodiru batzuk bezala.
Truke atomikoak
Truke atomikoak mekanismo bat dira non kriptodiru bat zuzenki beste kriptodiru baten truke eman daitekeen, truke horretan hirugarren eragile baten beharrik gabe.
Hasierako eskaintza
Diruetako hasierako eskaintzak (ingelesez, ICO-etako) ingurune eztabaidagarri bat da kriptodiru baterako funtsak biltzeko. Enpresa berriek ICO bat erabil dezakete erregulazioa saihesteko asmoarekin. Hala ere, eskumen askotako balio erreguladoreek, barne AEBetan eta Kanadan, esan dute diru edo fitxa bat ‘‘inbestimendu-kontratu’’ bat bada (adibidez, Howey-en probaren azpian, hots, irabazietako arrazoizko itxaropendun diru-inbestimendua), segurtasuna da eta balio-erregulazioari lotuta dago. ICO kanpaina batean, kriptodiruaren ehunekoa ("fitxa" itxuran gehienetan) proiektuko babesle goiztiarrei saltzen zaie legezko diru edo beste kriptodiru batzuen truke, sarritan bitcoin edo eter.
FINMA agentzia erregulatzaile suitzarrak "orekadun ikuspegia" hartuko lukeela ICO-aren proiektuetarako aitortu zuen eta "berritzaile legitimoei" baimenduko lieke panorama arautzailetik nabigatzea eta inbestitzaileak babesten dituzten nazio-legeekin bateragarria den erako bere proiektuak eta sistema finantzarioaren segurtasuna horrela bultzatzea.
Industriaren ordezkarien eskaera ugariei erantzunez, ICO-aren lantalde legegilea igortzen hasi zen 2018ko legezko arauak, zeinen helburua kriptodiruaren eskaintzen ziurgabetasuna ezabatzea eta merkataritza-praktika iraunkorrak ezartzea den.
Legezkotasuna
Kriptodiru hauen legez kanpoko erabilerak eta gobernuen politika agintzaileak ezartzeko ezintasuna eztabaida arrazoia da.
Merkatu kapitalizazioko kriptodirua
Honako taula honek erakusten du zeintzuk diren merkatu kapitalizazioko lehen bost kriptodiruen garrantzia.
Valley Green (Pennsylvania)
Valley Green Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. York konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
The Idol (telesaila)
The Idol estatubatuar telesail dramatikoa da, Sam Levinsonek, Abel "The Weeknd" Tesfayek eta Reza Fahimek HBOrako sortua.
Anomaloglossus degranvillei
Anomaloglossus degranvillei Anomaloglossus generoko animalia da. Anfibioen barruko Aromobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
The Idol (telesaila)
Sinopsia
Istorioko protagonista Jocelyn da, krisi emozional baten ondorioz, kontzertu bira bertan behera utzi behar izan duen eta bere bizitza berregiten ari den musika izarraren azalean. Alboan du Tedros, gaueko klubak gidatzen dituen iragan iluneko enpresari baten rola jokatzen. Bien arteko erakarpen sentimentalak muturrera bultzatuko ditu.
Trierostola
Trierostola Tineidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Trierostola remivola da.
Villanueva de Gómez
Villanueva de Gómez Ávilako udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 151 biztanle zituen.
Hanyang Barrutia
Hanyang Barrutia (txinera sinplifikatuz: 汉阳区; pinyineraz: Hànyáng Qū), Wuhan osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 480.000 biztanle bizi ziren 108,0 kilometro koadroko azaleran.
NGC 7032
NGC 7032 galaxia bat da, Pavo konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen n.
Anomaloglossus guanayensis
Anomaloglossus guanayensis Anomaloglossus generoko animalia da. Anfibioen barruko Aromobatidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Boxholm (Iowa)
Boxholm Iowako hiri bat da. Boone konderrian kokatua dago. 2010ean 195 biztanle zituen, 2.64 kilometro koadrotan banatuta.
Szczekociny udalerria
Szczekociny Poloniako Silesiako voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Zawiercie barrutian kokatuta. 133,93 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 7904 biztanle zituen.
General Delgado
General Delgado Paraguaiko udalerri bat da, Itapúako departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 7950 biztanle zituen.
Černilov
Černilov Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 2.408 biztanle ditu eta 25,7 kilometro koadroko azalera. Hradec Královéko barrutian dago.
Černíky
Černíky Txekiar Errepublikako udalerri bat da. 134 biztanle ditu eta 3,87 kilometro koadroko azalera. Nymburk barrutian dago.
Historia
Udalerriaren lehen aipamen idatzia 1369 urtean egin zen.
Riccia
Riccia Italiako udalerri bat da. Campobassoko probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Ricciak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Plainfield (Pennsylvania)
Plainfield Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Cumberland konderrian kokatuta dago, Pennsylvania estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Starksia weigti
Starksia weigti Starksia generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.
NGC 7033
NGC 7033 galaxia bat da, Pegasus konstelazioan. Albert Marthek aurkitu zuen n.
Carola Lorenzini
Lehen urratsak eta ibilbidea
José Lorenziniren eta Luisa Pianaren alaba, zortzi neba-arrebetan zazpigarrena izan zen. Pasadizo baten arabera, San Vicenteko kaleetan barrena auto bat gidatu zuen lehen emakumea izan zen. Hazi zenean kirolari handia bihurtu zen, eta zaldiketan, arraunketan, atletismoan, jauzian, xabalinan eta hockeyan nabarmendu zen. 1925ean atletismoko txapelduna izan zen.
Geroago, daktilografo gisa eta Unión Telefónica konpainian lan egin zuen. 1931n, gutun ugari bidali eta behin eta berriz eskatu ondoren, Seis de Septiembre Aero Club Argentinarrean onartu zuten. Prestakuntza ordaintzeko bere aurrezki guztiak gastatu eta bere gauzak saldu zituen, bizikleta barne.
Azkenik, 1933an hegazkinlari zibil txartela lortu zuen. Geroago, Hego Amerikan hegaldi-irakasle titulua lortu zuen lehen emakumea izan zen, eta 1941ean zerbitzu publiko komertzialerako lizentzia eman zioten. Bertako landa-tradizioekiko eta Argentinako kultura indigenarekiko maitasunak, bonbatxo kreolak janzteko ohiturarekin (landa-gizakiaren ohiko janzkera), botekin eta larruzko kanpaiarekin batera, «Aviadora Gaucha» edo «Paloma Gaucha» ezizena eman zioten.
Errekorrak
1935eko martxoaren 31n, emakumezkoen altuerako Hego Amerikako errekorra hautsi zuen, 5381 m-raino, kabina itxiko Ae C-3 hegazkin batean. Horrek aintzatespen eta zoriontze ugari ekarri zizkion, eta Argentinako Abiazio Militarrak urrezko domina eman zion.
1936ko azaroaren 13an Río de la Plata gurutzatu zuen hegaldi bakarti batean. Morongo Rivadavia aerodromotik abiatu zen, eta Isabel Gladisz hegazkinlariarekin lehiatu zen. Biak Montevideora iritsi ziren.
1940an bidaia bat egin zuen Argentinako orduko 14 probintziak elkartuz.
Heriotza
1941eko azaroaren 23an hil zen, aireko istripu batean, 6 de Septiembre Rivadavia aeromoan erakusketa bat egiten ari zela. Gaur egungo Moron Aireko Base Militarra da, Moronen partidan, Uruguaiko hegazkinlari talde baten bisita zela eta.Looping alderantzikatu ezaguna egitera gonbidatu zuten; akrobazia horretan, pilotua erabat alderantzikatuta geratzen da oinak gorantz dituela, lurretik oso gertu hegan eginez. Muturreko proba zen, eta denbora horretan herrialdeko hegazkinlari gutxi animatzen ziren; besteak beste, Carola Lorenzini eta Santiago Germanó, haren irakaslea. Zoritxarrez, Lorenzinik harreman txarra zuen abiazio zibileko agintariekin: urtebete zeraman erakundeak zigortuta, itxuraz, Abiazio Militarrarekin eztabaida gogorra izan zuelako, bere hegazkinetarako erregairik ez zuelako izaten.
Argentinako aeroklubeko buruzagiek gestioak egin zituzten behin-behineko baimena lortzeko, bere emakume-pilotu ezagunenak hegan egin zezan. Giro tirabiratsuan, Carolak erakusketa arriskutsua egitea erabaki zuen. Focke-Wulf Fw44 hegazkina erabili zuen, baina ez normalean hegan egiten zuen aparatua. Ezin izan zuen entrenatu. Hegaldian arazoak izan ziren beheranzko fasean, eta hegazkinak lurra jo zuen eta Carola pilotua bertan hil zen.
Aitortzak
Beilatokiak jende ugari bildu zuen, hala nola Errekoletako hilerrian. Handik urte batzuetara, gorpuzkiak San Vicenteko hilerrira eraman zituzten.Hainbat aitortza jaso zituen Carolak hil ondoren.
Ripabottoni
Ripabottoni Italiako udalerri bat da. Campobassoko probintzian kokatuta dago, Molise eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Ripabottonik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Estatu postsobietarrak
Estatu postsobietarrak Sobietar Batasunaren (1922-1991) edo Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren parte izan ziren herrialdeak dira. SESB sortzeko hitzarmenaren bidez, 1922ko abenduan, SESB sortu zuten lau errepublika sozialista hauen artean: Errusiakoak, Transkaukasiakoak (gaurko Georgia, Armenia eta Azerbaijan), Ukrainakoak (gaurko Ukraina) eta Bielorrusiakoak (gaurko Bielorrusia). Sobietar Batasunaren erorketaren ondorioz, 1991n, hamabost estatu independente sortu ziren.
Estatu hauetako bakoitzak bere kultura, tradizio eta hizkuntzak ditu eta Estatu Independenteen Erkidegoaren parte dira gaur egun estatu horietako batzuk (Errusia, Bielorrusia, Kazakhstan, Azerbaijan, Tajikistan, Armenia, Kirgizistan, Moldavia eta Uzbekistan).
Sobietar Batasunaren amaieraren ondorioz sortu ziren estatuen egoera konplexua da eta etengabeko bilakaeran dago. Gaur egun, estatu postsobietarrak bost eremu nagusitan banatzen dira: herrialde Baltikoak (Estonia, Letonia eta Lituania), hego mendebaldeko estatuak (Ukraina, Moldavia eta Bielorrusia), Kaukasoko estatuak (Azerbaijan, Georgia eta Armenia), erdialdeko Asia (Turkmenistan, Kirgizistan, Uzbekistan, Kazakhstan eta Tajikistan) eta Errusiar Federakundea.
Lurralde geopolitikoak:
Herrialde Baltikoak
Herrialde Baltikoak (Estonia, Letonia eta Lituania) Itsaso Baltikoaren inguruan kokatzen dira, eta, apurka-apurka, ekialdeko Europari gerturatzen joan zitzaizkion. Hala eta guztiz ere, Europara gerturatzeak arazoak sortu zizkien Errusiar Federakundearekiko eta hego-mendebaldeko herrialde postsobietarrekiko harremanei dagokienez. Izan ere, azken bi hauek, XX. mendearen amaieran eta XXI. mendearen hasieran beren burua geografikoki mugatzen zeuden. Hori gutxi balitz, SESBen oinordeko nagusia izan zen Errusiar Federakundeak defentsa jarrera hartu zuen berreskuratu berri zuen botere politikoa eta arrazoi ekonomikoak zirela medio.
Estoniak, Letoniak eta Lituaniak 2004ko maiatzaren 1ean lortu zuten Europar Batasunean sartzea ekialdeko Europako beste 7 herrialderekin batera. Momentu horretan Herrialde Baltikoen egoera ekonomikoa zaila bazen ere, beren tamaina txikiak ahalbidetu zuen egitura doikuntza eta inbertsio txikiekin azkar nabaritu ziren hobekuntzak egitea. Azkenik, Estonia 2011n sartu zen Eurogunean, Letonia, 2014an eta Lituania 2015ean.
Hego-mendebaldeko estatuak
Bielorrusiaren harira, Europar Batasunaren kide ez bada ere, 2006an Europar Batasunak bere merkataritza kide izendatu zuen. Horrez gain, Bielorrusiak Munduko Merkataritza Erakundearen parte izatea eskatu zuen 1993an eta, gaur egun, kide behatzailea da.
Ukrainako presidente Victor Janukovitxek, bere aldetik, 2013an, Ukrainak Europar Batasunarekin zuen elkartze akordioa sinatzeko plana izoztu zuen Errusiari hurbiltzeko asmoarekin. Ondorioz, Euromaidan protesta taldeko europazaleek Janukovitx garaitu eta hurrengo hauteskundeetan europazalea den Petro Poroxenko lehendakaria atera zen garaile, herrialdean bakea berrezarri zuena.