cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mari Jose Urruzola
Ibilbide profesionala
Filosofían lizentziatua eta gai horretan irakasle bezala aritua zenbait urtetan Bilboko Txurdinaga auzoko institutuan hezitzaile lanetan aritu zen. Bilbo inguruan Hezkuntza ertaineko katedra bete zuelarik. Hezkuntza Sailaren laguntza zerbitzuetan lan egin zuen, Bizkaiko Pedagogia Orientabiderako Zentroetan Elkar-Hezkuntzako laguntzaile gisa, hezkidetzako aholkulari eta koordinatzaile izanik 11 urtez, 2001. urtean erretiratu zen arte.
Emilia Pardo Bazan hezkidetza kolektiboaren alma mater izan zen.
Aktibismo politiko feminista
Urruzolak pasa den mendeko 70. hamarkadan egin zuen feminismoarekin lehen kontaktua. Autokontzientzia talde batean parte hartzen hasi zen eta Bizkaiko Emakumeen Asanbladaren hazia izango zen San Frantsizkito izeneko eztabaidetan parte hartu zuen. Une hartan oraindik EMKn militantea zen baina mugimendu feministan buru-belarri sartu zenean utzi egin zuen. Lanbroa Kolektibo Feminista sortu zuen. Bertako Lanbora aldizkariaren sustatzailea izan zen. 1994ean Euskal Herriko III. Jardualdi feministetan Lidia Falcónekin harremanetan hasi zen alternatiba feminista sortzearen beharraren inguruan hausnartzeko eta emakumeek osaturiko hautagai zerrenda politikoa sortzeko lanetan hasi ziren.
Erakunde feministen Konfederazioaren sormenaren parte ere izan zen.Zabalza. Euskadiko Alderdi Feministaren sortzaileetariko bat iza zen. 1990ko hamarkadaren hasieran, Alternativa Política para las Mujeres de Euskalherria sortu zuen (Euskal Herriko emakumeentzako alternatiba politikoa). Erakunde hori COFEMen (Confederación de Organizaciones Feministas) zati zen emakumeek Europarako hautagai-zerrenda feminista bozkatu zuten. 1999an Europako Hauteskundean hautagai bezala aurkeztu zen Euskadiko Emakumeen Partidua osatuz (Espainiako Alderdi Feminista) eta lehendakari izatera iritsiz.
Hala zioen Emakunde Aldizkariaren editorialak hil ondoren egindako aitortzan:"Maria Jose Urruzola, borrokalari feminista eta pertsonen eskubide eta askatasunaren aldeko langile sutsua, gaur tamalez gurekin ez dagoena. Bere lana geratzen zaigu, ez dena alferrikakoa izango, eta zalantza gabe, berdintasunaren katea hazten laguntzen jarraituko duena, honek bere fruituak ematen jarrai dezan. (Emakunde aldizkaria, 2006ko iraila, 4. or.)"
Ekarpen teorikoak
Urruzolaren ustez, feminista izateko “pazientzia iraultzailea” ezinbesteko ezaugarria da. Bizkaiko Emakume Asanblada (BEA) barruan Urruzola Feminismo Autonomo korrontean kokatu zen. Berak alderdi politiko mistoen bitartekaritzarik gabeko elkarrizketa politikoa aldarrikatu izan zuen eta Euskal Herriko Jardunaldi Feministetan ekarpenak egin ere bai. Lanbroa kolektiboaren sustatzaile izateaz gain, bere eboluzio ideologikoa gidatu zuen ardatz hauek sustatuz: emakumeak elkartzeko eremua, gizarte-ekintza proiektua eta proiektu politiko feminista.
Hezitzaile bezala ekarpen teoriko handiak egin zituen hezkidetzaren marko filosofikoa zehazten, baita ikerketen bitartez eskola mistoaren barruko ezberdinkeriak identifikatzen ere. Heziketa afektibo-sexual hezkidetzailea zertan datzan definitu zuen. Indarkeria sexistari aurre hartzeko prebentzioaren garrantzia aldarrikaru zuen baita komunikazioa errazteko neskek eta mutilek talde berezietan aritzearen estrategia ere.
Liburuak
Hainbat liburu eta gida idatzi zituen neska eta nerabeentzat, genero indarkeria, hezkuntza sexuala eta harreman sozialak gaitzat hartuta. Besteak beste, ondorengo hauek:
Viseuko elizbarrutia
Viseuko elizbarrutia (Diocese de Viseu, Dioecesis Visensis) Erromatar Eliza Katolikoaren portugaldar elizbarrutietako bat da. 572. urtean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Viseun dago. Egun apezpikua António Luciano dos Santos Costa da.
Iruñeko setioa (1874-75)
Iruñeko setioa Bigarren Karlistaldiko gudua izan zen, noiz karlistek Nafarroako hiriburua setiatu zuten.
Setioa
Abartzuzan garaipena lortu eta gero, karlistak indarberritu ziren. Hiri handi bat hartzeko asmotan, Gasteiz, Irun, Donostia eta Iruñea setiatzeari ekin zioten. Jada 1873an Karlos VII.aren aldekoak nafar hiriburutik gertu zeuden baina hurrengo urteko abuztura arte ez zuten ganorazko eraso bat egiten. Mendiri jeneralak Moriones menderatu zuen Biurrun aldean mendean hartu ondoren, San Kristobal eta Miravalles mendiak bereganatu zituen eta handik hiria etengabe bonbardatzeari ekin zion. Dena primeran zihoan karlistentzat baina jeneral batzuei, Irungo setioa kendu ondoren, balentria eza aurpegiratu zien. Honek begi guztiak josi zituen Mendirirengan eta karlista erradikalek bere jarrera kritikatu zuten. Jeneralak, bere entzute hobetzeko asmotan, borroka biziagotu zuen.
Garia haietan Iruñea erortzeko zorian zegoen baina 1874ko abenduaren 29an Martínez Campos jeneralak Espainiako errege aldarrikatu zuen Alfontso XII.a Espainiakoa eta karlista moderatu asko bandoz aldatu ziren. Gudaroste karlistak ahulduz gain, 1875. urteko hasieran liberalek armada handia eraiki zuten. Mendiri, Eskintza mendia babesik gabe utzi ondoren, posizioa galdu eta liberalek Lakar eta Lorka berreskuratu zituzten. Deierritik bide bat zuten Iruñerantz eta otsailaren 2an 35.000 soldadu sartu ziren hiriburuan, Domingo Moriones buru zutela. Karlistek azken posizioak utzi eta Iruñeko aldirietatik alde egin zuten.
Ondorioak
Donostia eta Gasteiz oraindik setiopean baziren eta Iruñea berreskuratu eta hurrengo egunean Lakarren Ramón Blanco menderatua izanda ere, 1875ean gerraren patua aldatu zen. Karlista asko bandoz aldatu eta alfontsotar lerroak indartu zituzten. Egoera aprobetxatuz, liberalek ofentsiba handi bat prestatu zuten eta gerra amaitu zen.
Bilbao Athletic
Bilbao Athletic edo Athletic B Athletic Clubeko futbol arloko talde profesionalen azpian dagoen futbol taldea. Harrobiko maila altuena da eta jokalariez hornitzen du lehen taldea. Egun Bigarren B Mailaren II. Multzoan dabil. Espainiako Federakuntzaren arauak direla eta, bigarren taldea izanda beti lehendabiziko taldea baino maila bat beherago (gutxienez) jokatu behar du eta ezin du Errege Kopan parte hartu. Taldeak 23 urte baino gazteagoak diren futbolariek osatua izan behar da, edo behintzat, 25 urte baino gazteagoak baina lehen taldearekin kontratu profesional bat sinatu dutenek.
Historia
1964an ideia berpiztu eta, Piru Gainzak entrenatuta, Bigarren Erregional Mailan hasi zen 1966an Hirugarren Mailara igo arte. 1969an Bigarren Mailara igotzea lortu zuen urte bakarrerako. Bigarren igoera 1983an izan zuen eta 1996 arte urtero aritu zen bertan, 1988-89 denboraldian ezik. Emaitza onak ere lortu zituen, bereziki lehenengo urtean, 1984an, bigarren egin baitzuen baina ez zen mailaz igo Athletic-en harrobiko taldea zelako. 1990an hirugarrena izan zen eta igotzea tokatzen zitzaion arren bigarren mailan gelditu zen berriz.
Azken bi hamarkadetan Bigarren B mailan aritu da eta hainbat aldiz igoera play-offa jokatu du. 2015 ekainean lortu zuen Bigarren mailara bueltatzea baina urte bakarra egin zuen bertan. 2022-23an Bigarren maila RFEF-ra jeitsi zen.
Futbol Zelaia
Athletic Clubek Lezamako bere instalazioetan duen zelaiak 2.000 ikusleentzako tokia du. Bigarren Mailan aritutako denboraldietan San Mames ere erabili du.
Datuak
2023-24 denboraldia barne.
Madison Mailey
Madison Mailey (Vancouver, 1996ko urriaren 22a) kanadar emakume arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020 (Tokio), eta urrezko domina lortu zuen zortzikoan. Taldea honako hauek osatzen zuten: Madison Maileyk berak, Kasia Gruchalla-Wesierskik, Susanne Graingerrek, Sydney Paynek, Andrea Proskek, Lisa Romanek, Christine Roperrek, Avalon Wasteneysek eta Kristen Kitek.
Hoplolathys
Hoplolathys Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Taxon monotipiko Hoplolathysnaren generoaren espezie bakarra da. Etiopiako espeziea da.
Hoffa
Hoffa, 1992ko Danny DeVito estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta aktoreak zuzendu, ekoitzi eta antzeztutako biografia film bat da. DeVitoz gain, Jack Nicholson, Armand Assante, J. T. Walsh eta Robert Prosky aktoreek antzeztu zuten.
Jimmy Hoffa estatubatuar kamiolarien sindikalista ezagunaren bizitzan oinarritua dago.
Argumentua
Bobby Ciaro (Danny DeVito), Jimmy Hoffa (Jack Nicholson) buruzagi sindikalista polemikoaren adiskideminak, Depresio Handiaren garaian Kamiolarien Sindikatu Batasuna sortzeko ahaleginak gogora ekartzen ditu, bai eta Kennedytarrekin izandako borroka eta bere desagerpen misteriotsua ere.
Inez (Kentucky)
Inez Kentuckyko hiri bat da. Martin konderrian kokatua dago. 2010ean 717 biztanle zituen, 4.46 kilometro koadrotan banatuta.
Trumbauersville (Pennsylvania)
Trumbauersville Pennsylvaniako borough bat da. Bucks konderrian kokatua dago. 2010ean 974 biztanle zituen, 1.15 kilometro koadrotan banatuta.
Lutjanus guilcheri
Lutjanus guilcheri Lutjanus generoko animalia da. Arrainen barruko Lutjanidae familian sailkatzen da.
Oryzomys marinhus
Oryzomys marinhus Oryzomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Irunlarrea
Irunlarrea edota Ospitaleak Iruñeko Ermitagaña-Mendebaldean dagoen auzunea da. Mendebaldean Barañain udalerriarekin muga egiten du, ekialdean Nafarroako Unibertsitatearekin, eta hegoaldean Nafarroako Unibertsitatea eta Etxabakoitz auzoarekin.
Garraioa
Auzune honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren 7 linea daude:
Estrabismo
Estrabismoa ikusmenaren akatsa da, bi begiek paraleloan begiratzeko ezintasuna eragiten duena.
Bi eratakoa izan daiteke estrabismoa: begi bat (edo biak) sudur aldera okertzen dena, eta kanpoaldera okertzen dena. Begiaren kanpoaldeko giharretako paralisiaren ondorioz sor daiteke (estrabismo paralitikoa), edo begien higiduraren koordinaziorik ezaren ondorioz (estrabismo funtzionala).
Urtzi Urrutikoetxea
Urtzi Urrutikoetxea Vacas (Bilbo, Bizkaia, 1977ko urriaren 12a - ) idazle, kazetari, bertsolari eta blogaria da.
Estrabismo
Estrabismo konbergentea
Ohikoena da, haurtzaroan zehar agertzen da kasu gehienetan eta begia barrurantz eta aldi berean gora edo behera mugitzen denean ematen da. Hipermetropiarekin erlazionatuta dago, izan ere, gertuko objektuak lauso ikustean gure nerbio sistemak begiak erlajatzea agintzen du, eta hau gertatzerakoan ohikoa da begiak sudurrerantz desplazatzea.
Urtzi Urrutikoetxea
ETBko albistegietan eta hainbat kazetatan aritutakoa: Euskaldunon Egunkaria, Berria, Gara, Jakin, Argia, Bertsolari, Nora eta Zazpi Haizetara besteren artean. Euskaltzaindiari dokumentala ere egin zuen eta produktore lokal eta itzultzaile gisa ere jardun izan da, besteak beste, Rex Bloomstein ingelesaren An independent mind dokumentalean eta Letoniako telebistak Euskal Herriari buruz egindako erreportajean. Free-lance legez munduko hainbat herrialdetan egin du: Guatemala, Mexiko, Haiti, Puerto Rico, Kolonbia, Venezuela, Turkia, Irak, Kurdistan, Georgia (Abkhazia eta Hego Osetia barne), Moldavia, eta Europa eta Afrikako beste herrialde askotan. Berlinen eta Istanbulen berriemale ere izan da.
Estrabismo
Txandakako estrabismoa
Atentzioa ezartzerako orduan bi begietako edozein erabiltzen da, bestea desbideratuz. Giza gorputzaren garunak desbideratutako begiaren irudia ezabatzen du, baina, kasu honetan bi begiak alternatzen direnez, bi begietan ikusmen ahalmena ona da.
Estrabismo monokularra
Begi bakarra baino ez da erabiltzen atentzioa ezartzeko, baina, kasu honetan, atentzioa ezartzeko erabiltzen den begia eta desbideratzen den begiak konstanteak dira.
Endotropia
Estrabismo horizontal mota bat da, zeinetan bi begietako bat barrurantz desbideratua dagoen. Desbideraketa hori iraunkorra bada, estrabismo konstantea izango da. Bestalde, aldizka agertzen bada aldizkako estrabismoa izango da.
Normalean 1-3 urte bitartean agertzen da.
Exotropia
Estrabismo horizontal mota bat da, zeinetan bi begietako bat kanporantz desbideratuta dagoen. Endotropian bezala, konstantea zein aldizkakoa izan daiteke, kasu honetan ohikoena aldizkakoa izanik.
6-8 urte bitartean agertzen da, gehien bat emakumezkoetan.
Sekundarioak
Begiko egitura ezberdinen alterazio nahiz begi baten errefrakzio eta bestearen errefrakzioaren arteko desberdintasunagatik gertatzen den ikusmenaren murrizketak eragindako estrabismo motak dira.
Endotropia sekundarioa
Ohikoagoa da haurtzaro eta nerabezaroan zehar.
Exotropia sekundarioa
Ohikoagoa da helduaroan zehar.
Estrabismo bereziak
Inerbazioaren irregulartasun edo murrizketa mekanikoen bidez dukzioetan alterazioak eragiten dituzte.
Estrabismo paralitikoa
Neurona motorean ematen den lesio baten edo muskulua uzkurtzeko duen ezintasunaren eraginez sortzen den estrabismo mota da. Edozein adinetan ager daiteke, bere ezaugarri nagusienetakoa begiko muskulu estrintsekoaren ahultasun edo mugimendu gabezia izanik.
Etiologia
Duela denbora gutxira arte, ez zen gaixotasun honen kausarik ezagutzen. Hala ere, berriki frogatu da azaleko substantzia zuriaren alterazio bat pairatzen dutela estrabismoa duten gaixoek, eta baita horrek eragiten duen azaleko konektagarritasunaren murrizketa bat ere, erreflexu okulomotore batzuen larriagotzea faboratzen duena.
Baina hau ez da kausa bakarra, izan ere arazo sentsorial primario bat izatea gerta liteke, kasu hauetan bi begietako batek jaiotzaren momentutik ikusteko gaitasun murriztuagoa du, edo bi begiek propietate optiko desberdinak izan dituzte. Adibidez, begi bat nabarmenki miopeagoa edo astigmatikoagoa izan daiteke, edo sinpleki, astigmatismo edo hipermetropia izan dezake.
Gerta liteke nerbio zein muzkuluetan lesio anatomikoak egotea, edota ikusmen gaitasunaren murrizketa eragin dezakeen edozein gaixotasun mota izan daiteke estrabismoaren eragilea.
Gaixotasun hau haurren %3-5-ak pairatzen du.
Sintomak
Sintomen artean hauek dira ohikoenak :
Sintomak konstanteak edo aldizkakoak izan daitezke.
Diagnostikoa
Estrabismoa pairatzen duen paziente baten begiak ahalik eta azkarren aztertu behar dira. Anbliopia eragoztea eta bi begien ikusmenaren garapen egokia ahalbidetzea da helburua. Zenbat eta lehenago hasi tratamenduarekin, orduan eta eraginkorragoa izango da, beranduago konpondu ezin izango diren arazoei aurre egiteko. Behin 7 urte pasata, sendatzeko aukerak urriagoak dira.
Estrabismoaren frogak azterketa orokor batean oinarritzen dira. Kornearen argi islapen eta estaldura frogak hain zuzen ere. Estaldura froga hauetan begi bakoitza estaltzen da estrabikoa zein den detektatzeko. Behatutako begia estrabismoa duena bada, begirada finkatuko du begi "ona" estaltzean. Begi "ona" bada, finkapenean ez da aldaketarik emango, jada finkatua baitago.
Lehen mailako osasun-atentzioak ikusmen anomalia goiztiarrak detektatzeko eta maneiatzeko protokoloak dituzte.
Tratamendua
Tratamendua oso garrantzitsua da. Zenbat eta lehenago hasi, hobe. Tratamenduaren helburua akatsa duen begia indartzea da, horretarako betaurreko zuzentzaileak zein txaplatak erabiliz. Estrabismoa tratatzeko beste modu bat begi zuzenean begi-tantak jartzea da. Azken hau ez da oso komenigarria eta eraginkorra, bi begietako ikusmena kaltetzen baitu tenporalki.
Zenbait kasutan, kirurgia beharrezkoa izaten da, hala ere, azken errekurtsotzat hartzen da. Kirurgia hau oso sinplea den arren, ez du beti begia guztiz zuzentzen, eta kasu horietan kirurgia errepikatzea beharrezkoa izan ohi da.
Tratamenduak hilabeteak zein urteak iraun ditzake.
Formia
Historia
Formiae Lestrigonen hiriburutzat hartzen zen antzina. Volskoen hiria zen; K.a. I. mendean erromatarren udaleku garrantzitsua izan zen. Zizeron bertan hil zuten Formianumgo bere landetxearen ondoan (K.a. 43). Arabiarrek suntsitu zuten hiria IX. mendean.
Ekonomia
Arrantza da nagusi. Bainu-etxeak daude hirian.
Matrize antisimetriko
Hortaz, forma hau dauka:
Adibidea
= >
Ohar gaitezen A Matrize antisimetrikoaren matrize iraulia -A dela, eta antisimetria diagonal nagusiarekikoa dela.
n bakoitia bada, matrizearen determinante 0 da.
Anna Atkins
Anna Atkins (jaiotzez Anna Children, 1799ko martxoaren 16a – 1871ko ekainaren 9a) botanikari eta argazkilari ingelesa izan zen. Argazkiekin hornitutako lehen liburua argitaratu zen lehen pertsonatzat hartzen da. Zenbaitek diote argazki bat sortu zuen lehen emakumea izan zela.
2014ko Europako Parlamenturako hauteskundeak
2014ko Europako Parlamenturako hauteskundeak Europar Batasunan urte honetako maiatzaren 22 eta 25a bitartean ospatuko dira. Bertan, sufragio unibertsal, zuzen eta sekretuaren bidez europar hiritarrek 2014 eta 2019 bitartean luzatuko den zortzigarren legealdian Europako Parlamentua osatuko duten europarlamentariak aukeratuko dituzte. Europako Parlamentuari indar gehiago eman eta ganberan eraldaketak gauzatu zituen Lisboako Ituna indarrean dagoenetik ospatuko diren lehenbiziko hauteskundeak izanen dira.
Aspektu garrantzitsuak
2- Komisioko Presidentearen hautaketa
Europako hautagaitzak
Europako Alderdi Popularra
Europako Sozialisten Alderdia
Europarako Liberalen eta Demokraten Ituna alderdia
Europako Kontserbadoreen eta Erreformisten Ituna
Europako Alderdi Berdea
Europarako Askatasunaren eta Demokrazioaren aldeko Mugimendua
Europako Ezkerra alderdia
Europako Alderdi Demokratikoa
Europako Aliantza Askea
Askatasunerako Europako Aliantza
Mugimendu Nazionalen Europako Aliantza
Iparreko Ezker Berdea
Europako Pirata Alderdia
Europako Mugimendu Politiko-Kristaua
Demokrazien Europa Aliantza
Europako Parlamentuan hautagaitza duten alderdiak
Partido Popular
Europarako Koalizioa
Ezker Anitza
Unión Progreso y Democracia
L'Esquerra pel Dret a Decidir
Herriek Erabaki
Espainiako Gortean eta autonomia erkidegoetako parlamentuetan ordezkaritza duten hautagaiak
Europar Udaberria
Foro de Ciudadanos
Ciudadanos-Partido de la Ciudadania
Kanpainako gorabehera garrantzitsuenak
Gertaera hauek kanpainan zehar eragina izan dute:
Inkestak
a Europako Herriak - Berdeak 2009 koalizioan oinarrituta.
b 50 aulkitatik kontuan hartuta.
Emaitzak
a Horietatik, 3 IUrenak, 1 ICVrena, 1 CCOOrena eta 1 ANOVArena.
b Horietatik, 1 CDCrena, 1 PNVrena eta 1 UDCrena.
c Horietatik, 1 ERCrena eta 1 NECatrena.
2014-2019 legegintzaldirako hautatuko europarlamentarioak
2014-2015 legegintzarako Espainiako diputatu aukeratuak :
a Compromíseko diputatua %46 egongo da eta Equokoa gainerako denboran.
b EH Bilduko diputatua hiru urte t'erdi egongo da Parlamentuan eta BNGkoa urte t'erdi. .
Inkestak
IPSOS agentziaren aurrikuspenak, hautes-mahaietatik irtetean galdetuta honakoak izan ziren: FN % 25.7 - UMP % 20.7 - PS %15 - UDI %9.3 (tartean Bayrou zentrista) - Écologistes % 8.8 - Front de gauche % 6.3 (Melenchon, PCF..).
Frantziako Estatuko europarlamentari berriak alderdika, beti ere IPSOSen inkesten arabera honakoa izan zen: FN 23-25 parlamentari; UMP 18-21: PS 13, UDI-MoDem 6-8; EE-LV 6; Front de Gauche 3-5.
Ipar Euskal Herria
Ipar Euskal Herria Herria barne den Hego Mendebaldeko emaitzak: FN %23.7 - UMP 18.8 - PS 17,2 - Berdeak 11. - UDI 7. - komunistak 8.9
Ipar Euskal Herriko datuetan, baliozko boto guztien gaineko portzentajea dago.
Hego Euskal Herria
EH Bilduk "irregulartasunak" salatu zituen espainiar estatuan. Hainbat hauteslekutan Herrien Europako botopaperak falta zirela salatu zuten.
Aquila audax
Aquila audax Aquila generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Arrano hau Australiako arranorik handiena da eta munduko handienetarikoa, 2 m luzeera aise gainditzen du eta arrano beltzaren antza handia du, tamainiaz ez ezik, kolorazioan eta morfologian ere bai.
Harrapari hegalari hau bere habitateko superharraparia da eta beraz, bere existentzia eta papera lur horietako kate trofikoan ezinbestekoa da.
Momentuz, arrano honek kopuru osasuntsuaz gozatzen du eta beraz bere iraute egoeran kezka txikia dago.
Regalbuto
Regalbuto Italiako udalerri bat da. Ennako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Regalbutok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Lutjanus guttatus
Lutjanus guttatus Lutjanus generoko animalia da. Arrainen barruko Lutjanidae familian sailkatzen da.
Shropshire Blue cheese
Shropshire gazta urdina Erresuma Batuan egiten den gazta bat da. Lehen aldiz 1970ean egin zuen Nottingamshiren Stilton gazta egiten aditua zen gazta fabrikatzailea zen Andy Williamsonek Invernesseko Castle Stuart esne enpresan. Gazta, hasieran, Invernees shire blue edo Blue Stuart bezala ezagutua izan zen, baina azkenean Shropshire Blue bezala komertzializatua izan zen, bere ospea handitzeko aukeratu zen izena, Shropshire konderriarekin inongo harremanik ez duen arren.
Shropshire konderrian ere egiten da bi esne enpresa artisautan, Ludlow Food Centre eta Mr Moyden's Handmade Cheese, Newportekoa.
Deskribapena
Shropshire gazta behi esne pasteurizatuz eginiko gazta urdin bat da, eta landare gatzagia erabiltzen du. Duen laranja kolorea atxiotearen gehikuntzaren ondorio da, koloratzaile natural bat dena. Stilton eta Cheshire gazten arteko gurutzaketa bat bezala deskribatua izan da. Penicillium roqueforti lizunak sortzen dizkio bere urdin koloreko orbanak.
Gazta honek marroi-laranja kolore ilun bat du, azal naturala eta 10-12 astetan zehar ontzen da. Bere gantz edukia %34koa da. Stiltonaren antzera egina, zapore gogorreko gazta leun bat da, eta usai apur bat mingotsekoa. Arinki garratza da eta Stiltonak baino zapore gogorragoa duena, baita hau baino krematsuagoa ere.
Irvine (Kentucky)
Irvine Kentuckyko hiri bat da. Estill konderrian kokatua dago. 2010ean 2,715 biztanle zituen, 3.65 kilometro koadrotan banatuta.
Tullytown (Pennsylvania)
Tullytown Pennsylvaniako borough bat da. Bucks konderrian kokatua dago. 2010ean 1,872 biztanle zituen, 3.93 kilometro koadrotan banatuta.
Eleutherodactylus dimidiatus
Eleutherodactylus dimidiatus Eleutherodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Desert Palms (Kalifornia)
Desert Palms Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Riverside konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Monceaux-au-Perche
Monceaux-au-Perche Frantziako udalerria da, Orne departamenduan dagoena, Normandia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Monceaux-au-Perche udalerrian erroldatutako biztanleak 84 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 72 etxebizitza zeuden, 37 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 19 bigarren erresidentzia ziren eta 16 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 72etxeak ziren. 37 etxebizitza nagusietatik 31 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek bi gela zituzten, 8 etxek hiru zituzten, 6 etxek lau zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 20 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 47 ziren, horien artean 32 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 32 pertsona aktiboetatik 29 lanean zeuden (18 gizon eta 11 emakume) eta 3 langabezian zeuden (1 gizon eta 2 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 higiezinen enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
Akrobazia
Akrobazia (ἀκροβατέω, akrobateō, "hanka-puntetan ibili" ) sokan, trapezioan… jauziak-eta egiteko artea da.
Monceaux-au-Perche
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Akrobazia
Hainbat arte eszeniko, kirol eta borroka-artetan erabiltzen da eta gimnastika, zirku, ballet edo jauziekin lotura du.
Txinan Han dinastiaren garaitik kultura osatzen duen elementuetako bat da akrobazia.
Bétignicourt
Bétignicourt Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an biztanle zituen.
Biztanleria
2007an Bétignicourt udalerrian erroldatutako biztanleak 32 ziren. Familiak 12 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Etxebizitza
2007an 20 etxebizitza zeuden, 13 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 5 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 19etxeak ziren. 13 etxebizitza nagusietatik 12 bere jabearen bizilekua ziren eta 1 alokairuan okupaturik zegoen; 4 etxek hitu gela zituzten, 3 etxek lau zituzten eta 6 etxek bost zituzten. 3 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 8 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Aquila verreauxii
Aquila verreauxii Aquila generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Bétignicourt
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 16 ziren, horien artean 9 aktiboak ziren eta 7 inaktiboak ziren. 9 pertsona aktiboetatik 8 lanean zeuden (6 gizon eta 2 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 7 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 1 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Ekonomia jarduerak
2000. urtean Bétignicourt udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Sperlinga
Sperlinga Italiako udalerri bat da. Ennako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Sperlingak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Eleutherodactylus diplasius
Eleutherodactylus diplasius Eleutherodactylus generoko animalia da. Anfibioen barruko Eleutherodactylidae familian sailkatuta dago, Anura ordenan.
Verjux
Biztanleria
2007an Verjux udalerrian erroldatutako biztanleak 481 ziren. Familiak 205 ziren, horien artean 59 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 39 bakarrik bizi ziren emakumeak), 75 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 63 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 8 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak
Etxebizitza
2007an 245 etxebizitza zeuden, 204 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 232 etxeak ziren eta 8 apartamentuak ziren. 204 etxebizitza nagusietatik 177 bere jabearen bizilekua ziren, 21 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 3 etxek gela bat zuten, 13 etxek bi zituzten, 31 etxek hiru zituzten, 65 etxek lau zituzten eta 93 etxek bost zituzten. 140 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 77 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 97 etxetan bat baino gehiago zituzten.
Biztanleria-piramidea
2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ekonomia
2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 311 ziren, horien artean 215 aktiboak ziren eta 96 inaktiboak ziren. 215 pertsona aktiboetatik 188 lanean zeuden (113 gizon eta 75 emakume) eta 27 langabezian zeuden (14 gizon eta 13 emakume). 96 pertsona inaktiboetatik 31 erretiraturik zeuden, 24 ikasten zeuden eta 41 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.
Diru sarrerak
2009an Verjux udalerrian 228 unitate fiskal zeuden, 539 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 15.979 euro zen.
Elias Pierola
Elias Pierola Etxabarri, pilota arloan Pierola II.a deituraz ezaguna (Almandoz, Nafarroa, 1944eko apirilaren 22a) esku huskako pilotari ohia da. Aurrelari jokatu ohi zuen.
Calamopus
Calamopus armiarma Araneomorphae generoa da, Miturgidae familiakoa. Indonesian eta Thailandian aurkitzen da.
Elias Pierola
Bere ibilbide profesionaleko titulu nagusia 1978. urteko Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusia izan zuen. Bikaina (gaztelaniaz, El Genial), joko ikusgarria zuelako, bere kalitate handiari esker tantoa bukatzeko arrisku handiak hartuta; bai eta eta Igarlea (El Zahori) ere, jokoa aurreikusten aparta zelako, sarritan bere aurkariek pilotari emango zioten norabidea igartzen zuelarik.
Calamopus
Espezieak
The World Spider Catalog 12.0ren arabera:
Verjux
Ekonomia jarduerak
2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 4 igeltseroak ziren, 3 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina eta 1 argiketaria.
2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra 120 m2 baino gutxiagoko denda bat zen.
2000. urtean Verjux udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.
Gertuen dauden herriak
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Oryzomys megacephalus
Oryzomys megacephalus Oryzomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Errumaniako Parlamentuaren Jauregia
Errumaniako Parlamentuaren Jauregia (errumanieraz Palatul Parlamentului din România) Errumaniako parlamentua osatzen duten bi ganberen egoitza da. Bukarest hiriburuaren erdigunean dago, Spirii muinoan.
Mundu osoko bigarren eraikin administratibo handiena da, Pentagonoaren ondoren.
1983an Anca Petrescu arkitektoak eraikitzen hasi 1980ko hamarkadaren amaierarako ia amaitua zegoen. Nicolae Ceaușescu diktadore komunistak Herriaren Jauregia (Casa Poporului) izenez bataiatu eta bere egoitza bilakatu zuen, berez Errumaniako Alderdi Komunistaren egoitza izateko diseinaitua izan zen arren. 1997an inauguratu zen.
Sturnira mordax
Sturnira mordax Sturnira generoko animalia da. Chiropteraren barruko Stenodermatinae azpifamilia eta Phyllostomidae familian sailkatuta dago
Tunkhannock (Pennsylvania)
Tunkhannock Pennsylvaniako borough bat da. Wyoming konderrian kokatua dago. 2010ean 1,836 biztanle zituen, 2.36 kilometro koadrotan banatuta.
Craterocephalus kailolae
Craterocephalus kailolae Craterocephalus generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Atherinidae familian.
Calamoneta
Calamoneta armiarma Araneomorphae generoa da, Miturgidae familiakoa. Indonesian aurkitzen da.
Espezieak
The World Spider Catalog 12.0ren arabera:
Oryzomys melanotis
Oryzomys melanotis Oryzomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae azpifamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.
Courtland (Kalifornia)
Courtland Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sacramento konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Kyshtymeko ezbeharra
Kyshtymeko ezbeharra (Кыштымская авария) 1957ko irailaren 29an, Mayaken gertatu zen istripu nuklearra izan zen.
Sarrera
Txernobilgo hondamendiaren ondoren, batez ere komunikabideetan izan zuen hedaduragatik, kezka handia sortu zen mundu osoan Sobietar Batasunean, segurtasun nuklearraren alorrean, sortzen ari ziren arazoei buruz. Hala ere, hura ez zen herrialde hartan gertatzen zen lehenengo istripu edo arazo nuklearra. Istripu horien ondorioak, gainera, ez ziren eta ez dira soilik inguru horretan antzeman; ozeanoetako uretan eta espazioan ere ondorio larriak izan ditu.
Kyshtymeko ezbeharra
Kyshtymeko istripu nuklearra Sobietar Batasun ohian izan den larrienetako bat izan zen; istripu haren ondorioak historiako larrienetakoak izan dira. Mayak industria gunean hainbat eta hainbat istripu eta erradioaktibitate barreiatze gertatu dira, eta Kyshtymekoa beste bat besterik ez da izan. Hala ere, 1957an Kyshtymetik hurbil gertatu zen hura izan zen guztietan latzena.
Inguru horretan, urteetan sortutako hondakinak Tetcha ibaira isuri ziren zuzenean, ingurumenari egiten zitzaion kaltea kontuan hartu gabe. 1952. urtetik aurrera, inguru horretako hainbat aintziratan sendimentazio arroak prestatu ziren hondakin aktiboenak bertan pilatzeko eta biltegiak antolatu ziren altzairuzko ontziak gordetzeko; ontzi horiek 2,5 m-ko hormigoizko egiturek estaltzen zituzten. Bestalde, hozteko sistema zuten, ezinbestekoa hondakin erradioaktiboek ematen duten beroa bideratzeko. Baina ontzi horien hozteko sistemetan akatsak sortu ziren 1956. urtetik aurrera, eta handik urtebetera eztanda bat izan zen (eztanda aurretik tenperatura 350 °C-koa zen).
Eztanda haren ondoren hedatu zen erradioaktibitatea 5 milioi curiekoa izan zen. Istripu hura isilpean gorde zen hogeita hamar urtez baino gehiagoz. 1.000 kilometro koadroko lur eremua hustu behar izan zen. Berrehun eta berrogeita hamar mila lagun inguruk erradioaktibitate dosi oso handiak jasan zituen, baina ez bakarrik 1957ko istripuaren ondorioz, baita Mayak gunearen beraren funtzionamenduagatik ere.
Ondorioak
Lantegi horietako langileen % 85ek osasun arazoak izan ditu.
Lutjanus indicus
Lutjanus indicus Lutjanus generoko animalia da. Arrainen barruko Lutjanidae familian sailkatzen da.
Irvington (Kentucky)
Irvington Kentuckyko hiri bat da. Breckinridge konderrian kokatua dago. 2010ean 1,181 biztanle zituen, 2.28 kilometro koadrotan banatuta.
Aquila africana
Aquila africana Aquila generoko animalia da. Hegaztien barruko Accipitridae familian sailkatua dago.
Finlandiako Dukerri Handia
Finlandiako Dukerri Handia (Suomen suuriruhtinaskunta, Storfurstendömet Finland, Великое княжество Финляндское; hitzez hitz 'Finlandiako Printzerri Handia') gaur egungo Finlandia estatuaren aurrekoa zen, 1809 eta 1917. urteetan Errusiar erresumaren zati izan zelarik.
Xerxes I.a
Xerxes I.a edo Xerxes Handia (, Ξερξης eta אֲחַשְׁוֵרוֹשׁ; Persia, K.a. 519 - K.a. 465) Persiako Errege Handia (Shah) izan zen.
Mediar Gerretan zehar Termopiletako guduan Espartako Leonidas I.a erregea eta 300 espartarren aurka borrokatzeagatik ezaguna izan zen.
Finlandiako Dukerri Handia
Historia
Dukerriko historia puntu hauetan laburtu daiteke:
Allen Toussaint
Allen Toussaint (Gert Town, Louisiana, Ameriketako Estatu Batuetan, 1938ko urtarrilaren 14 - Madril, 2015eko azaroaren 10) kantaria, piano-jotzailea, abeslaria, ekoizle eta konpositore ospetsua. Rhythm and blues generoan aritutakoa bere ibilbide gehiena New Orleans hirian eraman zuen aurrera; bakarrik Katrina urakanak hiri horretatik ateratzera behartu zuen. Madrilen kontzertua eman ondoren zendu zen, 77 urterekin. Artista handiekin kolaboratu zuen, besteak beste, Elvis Costello, Solomon Burke, Willy DeVille.
Dogtown (Kalifornia)
Dogtown Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. San Joaquin konderrian dago, Kalifornia estatuan. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
2019ko Euskal Herriko Itzulia
2019ko Euskal Herriko Itzulia Euskal Herriko Itzuliaren 59. edizioa izan zen. 2019ko apirilaren 8tik 13ra ospatu zen, 6 etapatan banatutako 784,2 kilometroko ibilbidea eginez.
Troina
Troina Italiako udalerri bat da. Ennako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu, kilometro koadroko azaleran banatuta.
Mugakideak
Troinak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Argenna
Algenna Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Lur holartikoetan aurkitzen dira.
Espezien zerrenda
The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
Berlingo Humboldt Unibertsitatea
Berlingo Humboldt Unibertsitatea (Humboldt-Universität zu Berlin) Alemaniako Berlin hiriburuko Mitte barrutian dagoen Unter den Linden etorbidean kokatutako unibertsitatea da.
Historia
1810an Wilhelm von Humboldt prusiarrak ireki zuen, eta 1828an Friedrich-Wilhelms-Universitä izena jaso zuen, eta gerora Universität unter den Linden. Hiri honetako unibertsitaterik zaharrena da. Jada 1949an bere fundatzailearen omenez Humboldt-Universität zu Berlin izena jaso zuen.
Blancas
Blancas Teruelgo udalerria da, Jiloca eskualdean dagoena.
Wii MotionPlus
Wii MotionPlusa (japonieraz Wiiモーションプラス, Wii MotionPlus) Wii kontsolaren Wii Remote bideo-joko kontrolatzailearen hedapen gailu bat da, mugimendu konplexuak zehaztazun handiagoz harrapatzea ahalbidetzen duena. Nintendoren arabera, gailuaren sentsoreak Wii Remote kontrolatzailearen sentsore barra eta mugimendu harrapatze ahalmenak hobetzen ditu, hala, ekintzak pantailan modu zehatzean eta denbora errealean isladatzea ahalbidetuz. Gaur egun, merkatuan, sistema hau berau barnean duten Wiimoteak aurki daitezke.
Centuripe
Centuripe (latinez: Centuripae Italiako udalerri bat da. Ennako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta. Centuripeko ekonomia nekazaritzan oinarritu da, nahiz eta sulfurozko, gatz mineraleko erauzketak eta errekak egon.
Mugakideak
Centuripek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Eskualdea
Hiria Dittaìno eta Salso ibaien artean kokaturik, Ennatik 61 kilometrora eta Cataniatik 121 kilometrora, probintziako ekialdean dagoen azken udalerria da. Herria mendilerro baten gainean kokatu zen, itxura berezia duena (Paolo Orsiren iritziz, oilar baten oina ematen zuen); batez besteko altitudea 733 metrokoa da eta handik Etnako mendebaldeko magala dago ikusgai baita Simeto harana eta Cataniako goi-ordokia ere. Centuripe mugakidea da Adrano, Biancavilla, Paternò, Bronte, Randazzo, Castel de Iudica Cataniako hiri metropolitarren udalerriekin, baita Catenanuova eta Regalbuto, Ennako probintziako udalerriekin ere. Haren eskualde zabala (17.295 Ha.) Dittaino eta Salso haranen zehar hedatzen da, Palermo-Catania autopistak zeharkatzen du. Lurraldearen lurzorua hareharriz, buztin-harriez eta konglomeratuez osatuta dago.
Biztanleriaren bilakaera
Iturria
Historiaurrea
Centuriperen jatorriak behinolako historiaurrean galtzen dira: Neoliton kolonizazio sedentarioa finkatu zen zenbait partetan, baina Paleolitoko dokumentazioa arraroagoa da. Antropizazioaren gehitzea nabaritzen da Antzinako Brontze Aroan, baina Erdiko eta Amaierako Brontzean despopulatu zen. Aro Arkaikoan, sikuloak bizi ziren toki honetan. Hilobi-elementuak aurkitu dira: Piano Capitano auzoan, Gelso haranean; Casino auzoan, Difesa haranean eta Madonna auzoan. Nekropoliaren tamainak adierazten du herrixka bat baino gehiago zela. Horko hilobiak eta bertoko beste herri batenak antzekoak dira, hareharrian induskatu eta K.a. VII. eta IV. mendeen artean erabili ziren. Gaurko hirigunea egin da K.a. VI. mendeko beste hirigune baten gainean, nekropoliak eta zenbait aurkikuntzek adierazten duten moduan. Tuzididesek esan zuen Kentoripa (Κεντὀριπα) sikuloen hiria zela, K.a. V. mendean. Sikuloek toki garaiezin hori aukeratu zuten hiria eraikitzeko, beranduago helenizatu bazen ere. Polibioren arabera, Italiako herriak (ausonioak, enotrioak eta morgeteak) Sizilian agertu ziren ere. Sikuloen eta protolatindar herrien arteko lotura, K.a. VI. mendeko Centuripen aurkitutako askos batean adierazten da. Inskripzioak nabari azaltzen du sikuloera eta latinaren arteko lotura
Antzinaroa
Sikuloen hiriak greziar garaian garrantzia hartu zuen, tirania eta askatasunezko aldiak tartekatuz. Erromatarrekin hasierako urteetan garrantziari eutsi zion. Centuripe atenastarren aliatua izan zen Sirakusaren kontra borroka egin zutenean, (K.a 415-413) eta ia etengabe independentea izan zen (Agatoklesek kontrolatu arren 341) Lehen Gerra Punikoa arte.(264-241) K.a 404an, Centuripe Damone tiraniaren pean erori zen, Dionisioren aliatua. K.a. 368an Nikodemok hartu zuen boterea, K.a. 339 arte gobernatuz. Urte horretan, Timoleonek tiranoari ihesarazi zion eta centuripetarrak Sirakusara erbesteratu zituen, gero Centuripe kolono berriekin birpopulatzeko. Hogeita zazpi urte beranduago, Agatoklesek kontrolatu zuen hiria, K.a. 312 arte. Ordurarte, Sirakusako garnizio bat egon zen hirian. K.a. IV. mendearen erdian, zeramika artistikoa ugaritu zen, kromatismo handikoa. Hurrengo mendean ekoizpena handiago izan zen, polikromaturiko eta apaindutako baso handiekin. K.a. III. mendean terrakotazko estatua txikiak ekoiztu ziren, tanagrar estilokoak. Heroiak eta animaliak ziren motiborik usuenak. K.a. 263an, erromatar kontsulek Manio Valerio Massimo Messallak eta Manio Otazilio Krasok kartagotarren kontra hasi ziren. Zizeronek, In Verrem dio, Centuripe berez erromatarrekin joan zenez, hauek hiria aske (civitas immunis ac libera) aldarrikatu zutela baita zergarik gabekoa (civitas sine foedere) ere. Harrez geroztik, garapen handia izan zuen, Siziliako erromatar hirien artean garrantzitsuenetariko bat izan arte. Honela, Zizeronen ustez, hiriak K.a. I. mendean, 10.000 biztanle zituen. Honela adierazita dago aurkitutako ontziteri eta monumentuen aztarna ugarirekin. Interesgarria da K.a. II. mendeko grekerazko inskripzio bat misio diplomatiko bat Erromara eta Lanuviora azaltzen duena. Horren ondorioz, Centuripe Lanuviorekin senidetu zen jatorri komunak zituztelako. K.a. 38-35. urteetan, Sexto Ponpeio setiatu eta suntsitu zuen hiria Oktaviori fidela zitzaiolako, baina honek berreraiki zuen eta hiritarrei erromatar hiritartasuna eman zien. Erromatar inperioko Centuripek monumentuen aztarnarik handienak utzi ditu: anitz eskulturak eta inskripzio. Hauetariko batean familia baten bilakaera irakur daiteke, kontsul bat eduki arte, hau da, Hadriano enperadorearen laguntzaile baten semea. Garapen momumentalarik garaia izan zen Hadriano eta Antoninoen artekoa, baina aztarna asko betiko galdu dira iraganeko arduragabekeriagatik eta bildumagileen harrapakaritzagatik. Inperioaren azken aldian, hiria gainbehera joan zen.
Erdi Aroa
K.o. 1000. urtean musulmanek Centuripe setiatu ondoren, 40 monje basiliotarrak hil zituzten. Roberto Guiscardek 1061ean, hiria setiatu zuen, baina harresi sendoengatik amore eman behar zuen. Normandiar garai baketsua loraldi batez gozatu zuen Centuripek, baina suabiar aldian, hiria matxinatzean 1232an, Frederiko II.ak Centuripe menderatu zuen eta biztanleak erbesteratu zituen berriki eraikitako Augusta hirira, Rosario Patanèren arabera, Palermora erbesteratu bazituzten ere. Halaere, ez ziren biztanle guztiak erbesteratu 1267 eta 1270 artean, Konradino Hohenstaufengoak hiria konkistatu eta zeharo txikitu ondoren, populazioa masakratu zuelako. Orain bai, tokia biztanlerik gabe, ahaztu egin zen XVI. mendeko erdira arte. Lurrikara eta Etnaren erupzio batek, 1408an, Cataniaren inguruko eskualde asko suntsitu zituzten. Horren ondorioz, familia ugari Centuripen finkatu ziren.
Aro Modernoa
Francesco I.a Moncadak, 1548an, hiria birfundatu zuen Centorbi izenarekin eta eliza nagusia eraiki, XIX. mendeko hasiera arte bukatu ez bazen ere. 1628an, Centorbik 800 biztanle zituen. XVIII. mendean, hiriko aztarnek zenbait bisitari ekarri zituen, hala nola, Jean-Pierre Houël margolaria eta Ignazio Paternò Castillo, Biscariko printzea, zeinak XVIII. mendearen amaieran indusketa batzuk egin baitzituen Centuripen, Castrogiovannin eta Camarinan. Aurkitutako aztarnei esker meseo bat egin zuen, borboiena bezain kategoriakoa.
Aro Garaikidea
Borboiak izan ziren XVII. mendean Siziliako agintariak. Hauek, 1819.04.19tik sistema administratibo berriarekin, Sizilia zazpi probitziatan banatu zituzten: Palermo, Messina, Catania, Girgenti, Noto, Trapani eta Caltanissetta. Centorbi distritu-buru izendatu zuten, Regalbuto, Catenanuova eta Carcaci hiriak horren jurisdikzio pean jarriz. Garibaldiren armadan, 1860an, centuripearrak boluntario aurkeztu zirenez, oroitarri batek gogoratzen du Garibaldik hiriari emandako esker onak: Siziliako balkoia deitu zion. Italiaren bateratzea eta gero (1862.11.25), Centorbi izena 1863an aldatu eta Centuripe berreskuratu zen. Urte hauetan, hiriak oparotasun handia izan zuen sufrezko mineralaren ustiapenaz, gaur egun abandonaturik. XX. mendeko hogeiko hamarkadan, 15.000 biztanle izan zituen, baina krisia dela eta, atzerapen demografikoa hasi zen gaur arte. Erregeak 1926an, Enna probintzia sortu eta Centuripe horren jurisdikzioarekin barruan sartu zuen. 1943ko abuztuan, aliatuek Sizilian lehorreratzean, Centuripen aurkitu zuten germaniarren erresistentzia gogorra bonbardaketarekin apurtu behar zuten. 38. irlandar infanteriako brigadak hiria konkistatu ondoren, Wehrmacht-ak Cataniako ordokia eta Simetoko harana utzi zituen.
Monumentuak eta toki interesgarriak
Erromatar aldiko harresiko eta eraikinetako hainbat hondakin aurkitu dira, baita helenismo garaiko terrakota finak ere.